NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4916 
Εκσυγχρονισμός του πλαισίου λειτουργίας της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - Πρόγραμμα συνει-
σφοράς Δημοσίου σε ευάλωτους οφειλέτες μέχρι 
τη μεταβίβαση της κατοικίας τους στον φορέα 
απόκτησης και επαναμίσθωσης του κεφαλαίου 
Α’ του μέρους δευτέρου του τρίτου βιβλίου του 
ν. 4738/2020 - Ενσωμάτωση στην ελληνική νο-
μοθεσία των Οδηγιών (ΕΕ) 2020/1151 και (ΕΕ) 
2021/1159, νέος μειωμένος Ενιαίος Φόρος Ιδιο-
κτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.), επείγουσες φορο-λογικές και τελωνειακές ρυθμίσεις για την αντι-
μετώπιση ιδίως της ενεργειακής κρίσης και άλλες 
διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ Α’
ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ 
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΆρθρο 1 ΣκοπόςΆρθρο 2 ΑντικείμενοΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ - 
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Ν. 1969/1991
Άρθρο 3 Αρμοδιότητες της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 
επί παραβάσεων - Αντικατάσταση περ. ε’ παρ. 1 άρθρου 
78 ν. 1969/1991
Άρθρο 4 Αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου - 
Αντικατάσταση παρ. 2 άρθρου 78 ν. 1969/1991
Άρθρο 5 Δημοσιοποίηση των αποφάσεων της Επι-
τροπής Κεφαλαιαγοράς - Προσθήκη παρ. 5, 6 και 7 στο άρθρο 78 ν. 1969/1991
Άρθρο 6 Παραγραφή - Προσθήκη άρθρου 78Β στον 
ν. 1969/1991
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΛΕΙ-
ΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ - ΤΡΟΠΟ-ΠΟΙΗΣΕΙΣ Ν. 2324/1995Άρθρο 7 Οργανισμός της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - 
Αντικατάσταση παρ. 2 άρθρου 30 ν. 2324/ 1995
Άρθρο 8 Διάρθρωση υπηρεσιών της Επιτροπής Κε-
φαλαιαγοράς  - Αντικατάσταση παρ.  VI άρθρου 33 
ν. 2324/1995
Άρθρο 9 Διεύθυνση Αξιολογήσεων - Προσθήκη άρ-
θρου 33Α στον ν. 2324/1995
Άρθρο 10 Κανονισμός Εσωτερικής Λειτουργίας της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - Αντικατάσταση παρ. 13 άρ-
θρου 35 ν. 2324/1995
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 11 Προθεσμία κατάρτισης Οργανισμού, Κανο-
νισμού Εσωτερικής Λειτουργίας, Στρατηγικού Σχεδίου 
και Ετήσιου Επιχειρησιακού Σχεδίου
Άρθρο 12 Εξωτερικός ΣύμβουλοςΜΕΡΟΣ Β’ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΕ ΕΥΑΛΩ-
ΤΟΥΣ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙ-
ΚΙΑΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΜΙ-
ΣΘΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α’ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΟΥ 
ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Ν. 4738/2020 
Άρθρο 13 Σκοπός
Άρθρο 14 Πεδίο εφαρμογήςΆρθρο 15 ΟρισμοίΆρθρο 16 Διαδικασία - Ηλεκτρονική πλατφόρμαΆρθρο 17 Υποβολή αίτησης
Άρθρο 18 Διαδικασία έγκρισης ή απόρριψης της αίτη-
σης - Έννομες συνέπειες
Άρθρο 19 Διαδικασία καταβολής συνεισφοράς του 
Δημοσίου
Άρθρο 20 Προσδιορισμός πληρωτέας δόσης - Ύψος 
συνεισφοράς του Δημοσίου
Άρθρο 21 Υποχρεώσεις ευάλωτου οφειλέτη - Έννομες 
συνέπειες μη τήρησης
Άρθρο 22 Διακοπή καταβολής συνεισφοράς Δημοσίου
Άρθρο 23 Αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων 
ποσών
Άρθρο 24 Παροχή στοιχείωνΆρθρο 25 Διενέργεια ελέγχωνΆρθρο 26 Εξουσιοδοτικές διατάξεις ΜΕΡΟΣ Γ ’ 
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΩΝ 
ΟΔΗΓΙΩΝ (ΕΕ) 2020/1151 ΚΑΙ (ΕΕ) 2021/1159 ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
28 Μαρτίου 2022 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  652335
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2336 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ 
ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2020/1151 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 29ης 
ΙΟΥΛΙΟΥ 2020, ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ 
ΟΔΗΓΙΑΣ 92/83/ΕΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡ-
ΘΡΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΠΟΥ 
ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΛΚΟΟΛΗ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ 
ΠΟΤΑ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ 
ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 27 Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο προϊόν 
απόσταξης των διήμερων μικρών αποσταγματοποιών - 
Αντικατάσταση άρθρου 82 ν. 2960/2001 (παρ. 12 του 
άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Άρθρο 28 Απαλλαγές από τον Ειδικό Φόρο Κατανά-
λωσης αιθυλικής αλκοόλης - Τροποποίηση παρ. 1 άρ-
θρου 83 ν. 2960/2001 (υποπερ. i της περ. α’ και περ. β’ 
της παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Άρθρο 29 Τρόπος υπολογισμού βαθμών PLATO κατά 
όγκο στη μπύρα -Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 87 του 
ν. 2960/2001 (παρ. 1 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2020/1151)
Άρθρο 30 Συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλω-
σης ενδιάμεσων προϊόντων  - Τροποποίηση άρθρου 
89 ν. 2960/2001 (παρ. 9 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2020/1151)
Άρθρο 31 Αφρώδη κρασιά - Τροποποίηση παρ. 2 άρ-
θρου 90 ν. 2960/2001 (παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2020/1151)
Άρθρο 32 Λοιπά αφρώδη ποτά παρασκευαζόμενα 
με ζύμωση, εκτός από κρασί και μπύρα - Τροποποίηση 
παρ. 2 άρθρου 92 ν. 2960/2001 (παρ. 5 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Άρθρο 33 Πιστοποίηση Ανεξάρτητων Μικρών Πα-
ραγωγών - Προσθήκη άρθρου 93Γ στον ν. 2960/2001 
(παρ. 13 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ 
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΔΙΗΜΕΡΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΑΠΟΣΤΑΓ-
ΜΑΤΟΠΟΙΩΝ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΑΡΘΡΩΝ 4, 7 ΚΑΙ 11 
ν. 2969/2001
Άρθρο 34 Σφράγιση αμβίκων ή αποστακτικών μηχανη-
μάτων - Τροποποίηση παρ. 2 και 6 άρθρου 4 ν. 2969/2001 
Άρθρο 35 Διήμεροι Μικροί Αποσταγματοποιοί - Τρο-
ποποίηση παρ. Ε’ άρθρου 7 ν. 2969/2001 
Άρθρο 36 Κυρώσεις για υποβολή ψευδών δικαιολογη-
τικών για την έκδοση άδειας απόσταξης - Τροποποίηση περ. ι) παρ. 3 άρθρου 11 του ν. 2969/2001 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ 
ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2021/1159 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 13ης 
ΙΟΥΛΙΟΥ 2021 ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙ-ΑΣ 2006/112/ΕΚ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΑΠΑΛ-ΛΑΓΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ 
ΑΓ ΑΘΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ 
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ COVID-19  - ΤΡΟ-
ΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ 
ΑΞΙΑΣ
Άρθρο 37 Απαλλαγή από τον Φόρο Προστιθέμενης 
Αξίας των εισαγόμενων ή παραδιδόμενων αγαθών και παρεχόμενων υπηρεσιών προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
ή φορέα ή οργανισμό της ΕΕ για την αντιμετώπιση του 
COVID-19 - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 27 ν. 2859/2000 
(άρθρο 1 Οδηγίας (ΕΕ) 2021/1159)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ’
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ - ΤΕΛΙΚΕΣ - ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 38 Μεταβατικές διατάξεις Άρθρο 39 Τελικές - Καταργούμενες διατάξεις ΜΕΡΟΣ Δ’ 
ΝΕΟΣ ΜΕΙΩΜΕΝΟΣ ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΟΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ 
ΑΚΙΝΗΤΩΝ (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Ν. 4223/2013 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝ.Φ.Ι.Α. ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕ-
ΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 
Άρθρο 40 Νέος υπολογισμός ΕΝ.Φ.Ι.Α. φυσικών προ-
σώπων - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 1 ν. 4223/2013 
Άρθρο 41 Kληρονόμος μετά από αποποίηση ως υπο-
κείμενος σε ΕΝ.Φ.Ι.Α. και υπολογισμός ΕΝ.Φ.Ι.Α. - Τροπο-
ποίηση παρ. 1 και 9 άρθρου 2 ν. 4223/2013
Άρθρο 42 Απαλλαγές από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. έτους 2022 - 
Τροποποίηση παρ. 7, 7Α και 7Β άρθρου 3 ν. 4223/2013
Άρθρο 43 Μεταβολές στον υπολογισμό του κύριου 
φόρου - Τροποποίηση άρθρου 4 ν. 4223/2013
Άρθρο 44 Κατάργηση συμπληρωματικού φόρου φυσι-
κών προσώπων - Αντικατάσταση άρθρου 5 ν. 4223/2013
Άρθρο 45 Προσδιορισμός προδιαγραφών για τις ανά-
γκες της μηχανογραφικής υλοποίησης - Τροποποίηση 
παρ. 3 άρθρου 6 ν. 4223/2013
Άρθρο 46 Χορήγηση εκπτώσεων στον ΕΝ.Φ.Ι.Α. - Τρο-
ποποίηση παρ. 1, 2, 2Α και 5 άρθρου 7 ν. 4223/2013
Άρθρο 47 Καταβολή του ΕΝ.Φ.Ι.Α. σε δέκα (10) μηνιαί-
ες δόσεις - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 8 ν. 4223/2013
Άρθρο 48 Χρόνος υποβολής δήλωσης στοιχείων ακινή-
των - Τροποποίηση παρ. 1 και 3 άρθρου 23 ν. 3427/2005 
Άρθρο 49 Προσδιορισμός Συντελεστή Αξιοποίησης 
Οικοπέδου - Τροποποίηση του άρθρου 32 ν. 3842/2010 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΡΥΘ-
ΜΙΣΕΙΣ 
Άρθρο 50 Επιστροφή ειδικού φόρου κατανάλωσης 
πετρελαίου εσωτερικής καύσης (DIESEL) κινητήρων που 
χρησιμοποιείται αποκλειστικά στη γεωργία - Προσθήκη 
παρ. 4Β στο άρθρο 78 ν. 2960/2001 
Άρθρο 51 Υπαγωγή των λιπασμάτων των ΔΚ 3101, 
3102, 3103, 3104, 3105 στον υπερμειωμένο συντελεστή 
Φ.Π.Α. 6% - Τροποποίηση του Κεφαλαίου Α’ ΑΓ ΑΘΑ του 
Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης 
Αξίας (Φ.Π.Α.) 
Άρθρο 52 Παράταση της προθεσμίας υποβολής της 
αίτησης του κατασκευαστή οικοδομών για την υπαγω-γή στο καθεστώς αναστολής του φόρου - Τροποποίηση 
παρ. 4α άρθρου 6 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης 
Αξίας
Άρθρο 53 Υπαγωγή στον ειδικό τρόπο φορολόγησης 
του άρθρου 5Γ του ν. 4172/2013 - Τροποποίηση παρ. 3, 6, 7 και 8 άρθρου 5Γ και άρθρου 72 ν. 4172/2013 
Άρθρο 54 Εξαίρεση του Κοινού Κεφαλαίου της παρ. 11 
του άρθρου 15 ν. 2469/1997 και απαλλαγή των προσό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2337 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
δων του από τη φορολογία εισοδήματος - Τροποποίηση 
άρθρων 45 και 47 ν. 4172/2013
Άρθρο 55 Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος των 
επιχορηγήσεων των κεφαλαιουχικών εταιρειών των Φο-
ρέων Γενικής Κυβέρνησης με αποκλειστικό σκοπό την 
ικανοποίηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών τους 
προς τρίτους - Τροποποίηση άρθρου 46 ν. 4172/2013
Άρθρο 56 Δυνατότητα παροχής πλήρους ή επιπλέον 
του τριάντα τοις εκατό (30%) έκπτωσης του υπερβαί-
νοντος κόστους δανεισμού για φορολογούμενους που 
ανήκουν σε ενοποιημένο όμιλο υπό συγκεκριμένες προ-
ϋποθέσεις - Τροποποίηση άρθρου 49 του ν. 4172/2013
Άρθρο 57 Απαλλαγή υπό όρους των κοινών λογα-
ριασμών - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 25 του Κώδικα 
Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών 
Παροχών και Κερδών από Τυχερά Παίγνια
Άρθρο 58 Ρυθμίσεις καταβολής του φόρου εισοδήμα-
τος για το φορολογικό έτος 2021 - Προσθήκη παρ. 77 και 
78 στο άρθρο 72 ν. 4172/2013 
 Άρθρο 59 Βεβαίωση και είσπραξη του ελλείμμα-
τος της Νέας Οικειοθελούς Παροχής άρθρου 7ου του 
Νέου Συνυποσχετικού, όπως κυρώθηκε με το άρθρο 56 
ν. 4607/2019 - Προσθήκη άρθρου 56Α στον ν. 4607/2019 
Άρθρο 60 Αναστολή φορολόγησης δωρεών υπό 
όρους για την ΕΑΝΕΠ - Τροποποίηση παρ. 11 άρθρου 
18 ν. 4690/2020
Άρθρο 61 Κίνητρα για εταιρείε ς ειδικού σκοπού διαχεί-
ρισης οικογενειακής περιουσίας - Τροποποίηση παρ. 2 
άρθρου 71Η ν. 4172/2013
ΜΕΡΟΣ Ε’ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ 
ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ
Άρθρο 62 Διάρθρωση της Ειδικής Υπηρεσίας- Αντικα-
τάσταση άρθρου 273 ν. 4738/2020
Άρθρο 63 Διεύθυνση Συντονισμού και Παρακολούθη-
σης Δράσεων - Αντικατάσταση άρθρου 274 ν. 4738/2020
Άρθρο 64 Διεύθυνση Σχεδιασμού Διαδικασιών και 
Αξιολόγησης Ελέγχων - Προσθήκη άρθρου 274Α στον 
ν. 4738/2020
Άρθρο 65 Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης - Αντι-
κατάσταση άρθρου 275 ν. 4738/2020
Άρθρο 66 Διεύθυνση Αναφορών και Δημοσιότητας - 
Αντικατάσταση άρθρου 276 ν. 4738/2020
Άρθρο 67 Αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υποστήριξης - 
Προσθήκη άρθρου 276Α στον ν. 4738/2020
Άρθρο 68 Προσωπικό Ειδικής Υπηρεσίας - Αντικατά-
σταση παρ. 1, τροποποίηση παρ. 2, 3, 4 και 6 άρθρου 
278 ν. 4738/2020
Άρθρο 69 Στελέχωση Υπηρεσιών στο πλαίσιο υλο-
ποίησης έργων, προγραμμάτων και μεταρρυθμίσεων 
του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας - Τροπο-
ποίηση παρ. 1 και 3, αντικατάσταση παρ. 2 άρθρου 199 
ν. 4820/2021
Άρθρο 70 Εξουσιοδοτική διάταξη  - Τροποποίηση 
παρ. 2 άρθρου 281 ν. 4738/2020
Άρθρο 71 Μεταβατικές διατάξειςΜΕΡΟΣ ΣΤ’ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝΆρθρο 72 Ρύθμιση για τις συμβάσεις του άρθρου 5Β 
ν. 3986/2011 - Προσθήκη εδαφίου στην παρ. 4 άρθρου 5Β ν. 3986/2011
Άρθρο 73 Ρυθμίσεις για τους αστικούς συνεταιρισμούς - 
Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 5 ν. 1667/1986
Άρθρο 74 Διαδικασία διαιτησίας - Αμοιβή γραμματέα - 
Διάθεση - Τροποποίηση άρθρου 6 ν. 1816/1988
Άρθρο 75 Έκτακτες ρυθμίσεις για την παραχώρηση 
απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας αποκλειστικά 
για το έτος 2022, λόγω πανδημίας και έκτακτων συν-
θηκών
Άρθρο 76 Παράταση της προθεσμίας υποβολής αί-
τησης για αδειοδότηση παραχώρησης χρήσης υφι-σταμένων άνευ αδείας ή καθ’ υπέρβαση αυτής κατα-σκευών  - Τροποποίηση παρ.  1α και 2γ άρθρου 14Α
ν. 2971/2001
Άρθρο 77 Μη επιβολή προστίμου για ποσά φόρου 
έως εκατό ευρώ  - Τροποποίηση άρθρων 54 και 72 
ν. 4174/2013 
Άρθρο 78 Παροχή έκπτωσης στον φόρο εισοδήματος 
φυσικών προσώπων σε περίπτωση εφάπαξ καταβολής 
του φόρου για το φορολογικό έτος 2021 - Προσθήκη 
παρ. 79 στο άρθρο 72 ν. 4172/2013
Άρθρο 79 Ρύθμιση ανεξόφλητων οικονομικών αξιώ-
σεων - Αντικατάσταση άρθρου 87 ν. 4706/2020
Άρθρο 80 Ονομαστική αξία μετοχών - Τροποποίηση 
άρθρου 35 ν. 4548/2018
Άρθρο 81 Χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης, λόγω 
αύξησης ενεργειακού κόστους
Άρθρο 82 Επιδότηση κόστους πετρελαίου κίνησης
Άρθρο 83 Μέτρα στήριξης εκμεταλλευτών και οδηγών 
ταξί
Άρθρο 84 Αναστολή πλειστηριασμών πυρόπληκτωνΆρθρο 85 Συμψηφιστικά χρηματικά εντάλματα - Πα-
ράταση προθεσμιών ν. 4270/2014
Άρθρο 86 Καταργούμενες διατάξειςΜΕΡΟΣ Ζ’ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 87 Έκτακτα μέτρα για την εξασφάλιση της 
επάρκειας γεωργικών προϊόντων και τροφίμων για την 
επισιτιστική ασφάλεια και την αποφυγή αθέμιτων εμπο-
ρικών πρακτικών
Άρθρο 88 Διατάξεις για την κτήση οικοπέδων βάσει 
του από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος - Τροποποί-
ηση παρ. 16 και 16α άρθρου 36 ν. 4061/2012
Άρθρο 89 Διαδικασίες ανάθεσης έργων, υπηρεσιών 
και προμηθειών που απαιτούνται στο πλαίσιο εκτέλε-
σης του έργου της δημιουργίας κοινόχρηστου χώρου 
δασικής αναψυχής στο ακίνητο της παρ. 1 άρθρου 93 
ν. 4864/2021 
Άρθρο 90 Προθεσμία υποβολής αντιρρήσεων κατά 
του περιεχομένου δασικών χαρτών που αναρτήθηκαν 
εντός του έτους 2021
Άρθρο 91 Χρήση φωτιάς για κατάσβεση υπαίθριων 
πυρκαγιών
ΜΕΡΟΣ Η’ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 92 Έναρξη ισχύος
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2338 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
ΜΕΡΟΣ Α’
ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙ-ΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος νόμου είναι ο εκσυγχρονισμός 
του πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας της Επιτρο-
πής Κεφαλαιαγοράς μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων 
στην τομεακή νομοθεσία που αφορά στη λειτουργία 
της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ώστε να ενισχυθούν η αποτελεσματικότητα, η διαφάνεια και η ασφάλεια 
δικαίου.
Άρθρο 2
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος είναι η ενίσχυση των αρμο-
διοτήτων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και του Διοικη-
τικού της Συμβουλίου, ο εκσυγχρονισμός του περιεχο-
μένου του Οργανισμού και του Κανονισμού Εσωτερικής 
Λειτουργίας της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, η εισαγωγή 
νέας Διεύθυνσης Αξιολογήσεων εντός της Επιτροπής 
Κεφαλαιαγοράς και η καθιέρωση προθεσμίας ειδικής 
παραγραφής της εξουσίας της Επιτροπής Κεφαλαιαγο-ράς για την επιβολή κυρώσεων, ώστε να βελτιωθούν η 
εσωτερική λειτουργία και η επ οπτεία που ασκεί η Επι-
τροπή Κεφαλαιαγοράς.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
 ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ν. 1969/1991
Άρθρο 3
 Αρμοδιότητες της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς επί παραβάσεων - Αντικατάσταση περ. ε’ παρ. 1 άρθρου 78 του ν. 1969/1991
Η περ. ε της παρ. 1 του άρθρου 78 του ν. 1969/1991 
(Α’ 167) αντικαθίσταται ως εξής:
«ε. Επιβάλλει τις προβλεπόμενες στο νόμο και το ενω-
σιακό δίκαιο κυρώσεις και πειθαρχικές ποινές.
Μπορεί, επίσης, να απευθύνει συστάσεις στα εποπτευ-
όμενα νομικά πρόσωπα, ενώ δύναται να μην επιβάλλει κυρώσεις για παραβάσεις τυπικού ή διαδικαστικού χα-ρακτήρα, αν διαπιστώνει ότι το υπόχρεο πρόσωπο έχει 
λάβει τα κατάλληλα μέτρα συμμόρφωσης, ώστε να άρει 
την παράβαση. Με απόφαση του διοικητικού συμβου-λίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, που δημοσιεύεται 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζεται κάθε 
θέμα σχετικό με την εφαρμογή του δευτέρου εδαφίου».
Άρθρο 4Αρμοδιότητες του Διοικητικού Συμβουλίου - Αντικατάσταση παρ. 2 άρθρου 78 του ν. 1969/1991
Η παρ. 2 του άρθρου 78 του ν. 1969/1991 (Α’ 167) αντι-
καθίσταται ως εξής: «2. Οι κατά νόμο αρμοδιότητες της Επιτροπής Κεφα-
λαιαγοράς ασκούνται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Το 
Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη 
συνολική στρατηγική, την πολιτική και το πλαίσιο διαχεί-
ρισης κινδύνου, έχει, ιδίως, τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α) καταρτίζει τον Κανονισμό Εσωτερικής Λειτουργίας,
β) καταρτίζει το Στρατηγικό Σχέδιο, το οποίο καθορίζει 
τη μακροπρόθεσμη στρατηγική κατεύθυνση και τους 
βραχυπρόθεσμους και μεσοπρόθεσμους στρατηγικούς 
στόχους, την αποστολή και τις βασικές αξίες της Επιτρο-
πής Κεφαλαιαγοράς. Το Στρατηγικό Σχέδιο καταρτίζε-
ται σε πενταετή βάση, μπορεί να αναθεωρείται από το 
Διοικητικό Συμβούλιο, όποτε κρίνεται τούτο σκόπιμο, 
και αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο της Επιτροπής 
Κεφαλαιαγοράς,
γ) καταρτίζει το Ετήσιο Επιχειρησιακό Σχέδιο, το οποίο 
αφορά στα προγράμματα δράσης και τα επιμέρους επι-
χειρησιακά σχέδια της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, στο 
πλαίσιο των επιλογών, των προτεραιοτήτων, των κατευ-
θύνσεων και των στόχων που θέτει το Δ.Σ. για την κεφα-
λαιαγορά. Με το Ετήσιο Επιχειρησιακό Σχέδιο γίνεται 
επιμερισμός των στρατηγικών στόχων της Επιτροπής 
Κεφαλαιαγοράς σε ετήσιους στόχους, δράσεις και έργα, περιγράφονται τα ορόσημα και οι κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας και αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο το Στρα-
τηγικό Σχέδιο τίθεται σε εφαρμογή, κατά τη διάρκεια του 
έτους. Με το Ετήσιο Επιχειρησιακό Σχέδιο καθορίζονται, 
επίσης, οι ποιοτικοί ή ποσο τικοί στόχοι των υπηρεσιών 
της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, καθώς και οι υποχρεώ-
σεις, οι δράσεις και τα έργα προς υλοποίηση, σε συμφω-
νία με το Στρατηγικό Σχέδιο. Tο Ετήσιο Επιχειρησιακό 
Σχέδιο αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο της Επιτροπής 
Κεφαλαιαγοράς, 
δ) καταρτίζει την Ετήσια Έκθεση Πεπραγμένων, με την 
οποία παρουσιάζονται το έργο και τα αποτελέσματα της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς στους κρίσιμους τομείς δρά-
σης, σε σχέση με τους στόχους του Ετήσιου Επιχειρησι-
ακού Σχεδίου του προηγούμενου έτους, 
ε) εγκρίνει τον Ετήσιο Προϋπολογισμό, σύμφωνα με 
την παρ. 1 του άρθρου 31 του ν. 2324/1995 (Α’ 146),
στ) αποφασίζει για τον τρόπο λειτουργίας των ορ-
γανικών μονάδων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, 
σε επίπεδο γενικής διεύθυνσης, διεύθυνσης, τμημά-των ή άλλων επιμέρους μονάδων και υπηρεσιών της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, σύμφωνα με όσα ορίζο-
νται στον Οργανισμό και τον Κανονισμό Εσωτερικής 
Λειτουργίας, 
 ζ) διασφαλίζει ότι το πρόγραμμα και οι δραστηριό-
τητες των οργανικών μονάδων και υπηρεσιών της Επι-τροπής Κεφαλαιαγοράς συμβαδίζουν με το Στρατηγικό 
Σχέδιο, το Ετήσιο Επιχειρησιακό Σχέδιο και τους τιθέ-
μενους στόχους, 
 η) ελέγχει και εποπτεύει τον τρόπο λειτουργίας του 
συστήματος εσωτερικού ελέγχου, σύμφωνα με τον 
ν. 4795/2021 (Α’ 62),
 θ) παρακολουθεί την πορεία εκτέλεσης του ετήσιου 
προϋπολογισμού, ελέγχει και αποφαίνεται για τη σκο-
πιμότητα δαπανών για έργα, παροχή υπηρεσιών ή προ-μήθειες,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2339 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
ι) με αποφάσεις του, που δημοσιεύονται στην Εφημε-
ρίδα της Κυβερνήσεως, συστήνει και συγκροτεί υπηρε-σιακά και πειθαρχικά συμβούλια,
ια) μεταφέρει ανθρώπινους, οικονομικούς και λει-
τουργικούς πόρους, καθώς και υλικοτεχνικό εξοπλισμό 
μεταξύ των οργανικών μονάδων της Επιτροπής Κεφα-
λαιαγοράς,
 ιβ) υποδεικνύει εκπροσώπους της Επιτροπής Κεφα-
λαιαγοράς σε συλλογικά όργανα του Υπουργείου Οικο-
νομικών ή άλλων υπουργείων και φορέων της ημεδαπής 
και της αλλοδαπής,
ιγ) παρακολουθεί και ελέγχει την υλοποίηση των ρυθ-
μίσεων διακυβέρνησης, όπως καθορίζονται στον Οργα-
νισμό και στον Κανονισμό Εσωτερικής Λειτουργίας. Υπο-
χρεώσεις παρακολούθησης και ελέγχου των ρυθμίσεων 
διακυβέρνησης αναλαμβάνουν και τα όργανα στα οποία 
ανατίθεται κάθε φορά η εκπλήρωση καθηκόντων, κατά τους ανωτέρω Οργανισμό και Κανονισμό,
ιδ) αξιολογεί περιοδικά και, πάντως, ανά τριετία την 
εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα των ρυθμίσε-
ων διακυβέρνησης και εισηγείται την τροποποίηση του 
Οργανισμού ή του Κανονισμού Εσωτερικής Λειτουργίας, 
όπου τούτο κρίνεται σκόπιμο. Για την αξιολόγηση των 
ρυθμίσεων διακυβέρνησης ο Πρόεδρος και οι Αντιπρόε-
δροι υποβάλλουν γραπτές προτάσεις στο Διοικητικό Συμ-
βούλιο, μετά από εσωτερική διαβούλευση με τα κατά πε-
ρίπτωση αρμόδια όργανα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς,
ιε) διασφαλίζει την εφαρμογή του Οργανισμού και του 
Κανονισμού Εσωτερικής Λειτουργίας, την επαρκή και 
αποτελεσματική λειτουργία των οργανικών μονάδων 
και του συστήματος εσωτερικού ελέγχου και τη χρηστή 
διαχείριση των πόρων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, 
ιστ) ασκεί κάθε αρμοδιότητα που δεν υπάγεται σε άλλο 
όργανο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς».
Άρθρο 5 
Δημοσιοποίηση των αποφάσεων 
της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - Προσθήκη παρ. 5, 6 και 7 στο άρθρο 78
του ν. 1969/1991
Στο άρθρο 78 του ν. 1969/1991 (Α’ 167) προστίθεται 
παρ. 5, 6 και 7 ως εξής: 
«5. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς καθορίζονται οι αποφάσεις 
επιβολής διοικητικής κύρωσης ή μέτρου για παραβάσεις 
της νομοθεσίας για την κεφαλαιαγορά, οι οποίες αναρ-τώνται στον διαδικτυακό της τόπο. Ιδίως αναρτώνται οι 
αποφάσεις των οποίων η δημοσιοποίηση είναι αναγκαία 
για την προστασία του επενδυτικού κοινού. Η ανάρτηση 
λαμβάνει χώρα μετά από την έγγραφη ενημέρωση του 
προσώπου στο οποίο επιβάλλεται η κύρωση ή το μέτρο 
και αμέσως μετά την παρέλευση του χρονικού διαστήμα-
τος που ορίζεται στη σχετική απόφαση. Η ανάρτηση πε-
ριλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με το είδος και τη φύση 
της παράβασης, καθώς και την ταυτότητα του προσώπου 
στο οποίο επιβάλλεται η κύρωση ή το μέτρο. Η υποχρέ-ωση ανάρτησης δεν ισχύει για αποφάσεις επιβολής μέ-
τρων διερευνητικού χαρακτήρα, όπως όταν διατάσσεται 
η διενέργεια ελέγχου σε εποπτευόμενη οντότητα. 6. Σε περίπτωση άσκησης, ενώπιον των δικαστικών, 
διοικητικών ή άλλων αρχών, προσφυγής κατά της από-
φασης επιβολής διοικητικής κύρωσης ή μέτρου, η Επι-
τροπή Κεφαλαιαγοράς αναρτά αμέσως στον διαδικτυακό 
της τόπο τις πληροφορίες αυτές και κάθε μεταγενέστερη 
πληροφορία σχετική με το αποτέλεσμα της προσφυγής. 
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς αναρτά, επιπλέον, πληρο-
φορίες για κάθε δικαστική απόφαση που ακυρώνει αμε-
τάκλητα προηγούμενη απόφαση επιβολής διοικητικών κυρώσεων ή μέτρων.
7. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς διατηρεί κάθε ανάρτη-
ση ελεύθερα προσβάσιμη στον διαδικτυακό της τόπο».
Άρθρο 6 
Παραγραφή - Προσθήκη άρθρου 78Β στον ν. 1969/1991
Στον ν. 1969/1991 (Α’ 167) προστίθεται άρθρο 78Β ως 
εξής: 
«Άρθρο 78Β
Παραγραφή εξουσίας επιβολής διοικητικών κυρώσεων
1. Η εξουσία της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς για την 
επιβολή διοικητικών κυρώσεων υπόκειται σε πενταετή παραγραφή. 
2. Η παραγραφή που ισχύει για την επιβολή διοικητι-
κών κυρώσεων αρχίζει από την ημέρα διάπραξης της 
παράβασης. Αν μια παράβαση είναι διαρκής ή έχει δια-
πραχθεί κατ’ εξακολούθηση, η παραγραφή αρχίζει από 
την ημέρα παύσης της παράβασης.
3. Η παραγραφή που ισχύει για την επιβολή διοικη-
τικών κυρώσεων διακόπτεται από κάθε πράξη της Επι-
τροπής Κεφαλαιαγοράς, της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών 
Αξιών και Αγορών [(Ε.Α.Κ.Α.Α.), European Securities and 
Markets Authority (ESMA)], ή άλλης αρμόδιας ενωσιακής 
ή εθνικής αρχής, η οποία φέρει βέβαιη χρονολογία και 
αφορά στη διερεύνηση ή σε διαδικασίες κατά της συγκε-
κριμένης παράβασης. Στις πράξεις που συνεπάγονται τη 
διακοπή της παραγραφής συγκαταλέγονται ιδίως:
α) οι γραπτές αιτήσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς ή 
άλλης αρμόδιας, κατά τα ανωτέρω, αρχής για την παροχή 
πληροφοριών,
β) η εντολή ελέγχου που χορηγεί η Επιτροπή Κεφαλαι-
αγοράς σε υπάλληλό της και της οποίας η χρονολογία 
βεβαιώνεται με σταθερό μέσο, 
γ) οι πράξεις άσκησης εξουσιών ελέγχου, δ) η υποβολή εισήγησης ελέγχου στη Διεύθυνση Αξι-
ολογήσεων,
ε) η υποβολή εισήγησης από τη Διεύθυνση Αξιολογή-
σεων στο Διοικητικό Συμβούλιο. 
Στις περιπτώσεις πράξεων, η ισχύς των οποίων εξαρ-
τάται από την κοινοποίησή τους, η διακοπή της παρα-
γραφής ισχύει από την ημερομηνία κοινοποίησής τους. 
4. Η παραγραφή που ισχύει για την επιβολή διοικητι-
κών κυρώσεων αρχίζει εκ νέου ύστερα από κάθε διακο-
πή. Ωστόσο, η παραγραφή συμπληρώνεται, το αργότερο, 
την ημέρα παρέλευσης από την ημέρα διάπραξης της 
παράβασης προθεσμίας ίσης με το διπλάσιο της προθε-
σμίας παραγραφής, υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2340 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Κεφαλαιαγοράς δεν έχει μέχρι τότε επιβάλει κύρωση. 
Η προθεσμία αυτή παρατείνεται κατά χρονικό διάστη-
μα ίσο με τον χρόνο αναστολής της παραγραφής κατά 
την παρ. 5.
5. Η παραγραφή που ισχύει για την επιβολή διοικητι-
κών κυρώσεων αναστέλλεται για όσο καιρό σχετική με 
την υπόθεση πράξη ή απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαι-
αγοράς αποτελεί αντικείμενο διαδικασίας που εκκρεμεί ενώπιον των δικαστηρίων».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ 
ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟ-ΡΑΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Ν. 2324/1995
Άρθρο 7
Οργανισμός της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - Αντικατάσταση παρ. 2 άρθρου 30 ν. 2324/1995
Η παρ. 2 του άρθρου 30 του ν. 2324/1995 (Α’ 146) αντι-
καθίσταται ως εξής: 
«2. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται, σύμφω-
να με το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 20 του 
ν. 4622/2019 (Α’ 133), μετά από πρόταση των Υπουργών 
Οικονομικών και Εσωτερικών, ύστερα από γνώμη της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, καταρτίζεται ο Οργανισμός της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και επιπλέον καθορίζο-νται τα προσόντα και η ειδικότερη διαδικασία πρόσλη-ψης εξωτερικών συμβούλων».
Άρθρο 8 
Διάρθρωση υπηρεσιών της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - Αντικατάσταση παρ. VI άρθρου 33 ν. 2324/1995
Η παρ. VI του άρθρου 33 του ν. 2324/1995 (Α’ 146) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«VI. α. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, 
οι οποίες εξειδικεύονται περαιτέρω στον Οργανισμό, 
διαρθρώνονται ως εξής:
αα) Διεύθυνση Εισηγμένων Εταιρειών,
αβ) Διεύθυνση Παρόχων Επενδυτικών Υπηρεσιών, 
Αγορών και Συστημάτων, Εκκαθάρισης και Διακανονι-
σμού,
αγ) Διεύθυνση Θεσμικών Επενδυτών, αδ) Διεύθυνση Εποπτείας Αγορών,αε) Διεύθυνση Αξιολογήσεων,
αστ) Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων, αζ) Διεύθυνση Μελετών,αη) Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών,αθ) Διεύθυνση Διοικητικών Υπηρεσιών,αι) Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου, αια) Διεύθυνση Νομικών Υπηρεσιών,αιβ) Διεύθυνση Πληροφορικής,αιγ) Μονάδα Διαχείρισης Δεδομένων,αιδ) Γ ραφείο Προέδρου και Αντιπροέδρων,
αιε) Γ ραμματεία Διοικητικού Συμβουλίου, Εκτελεστικής 
Επιτροπής και Γενικού Διευθυντή,
αιστ) Ειδική Μονάδα Αντιμετώπισης της Νομιμοποίη-
σης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας,αιζ) Μονάδα Εξυγίανσης Επιχειρήσεων, Επενδύσεων 
και Εκκαθαριστικών Φορέων, 
αιη) Αυτοτελές Τμήμα Παρακολούθησης και Ελέγχων 
Εταιρειών Βόρειας Ελλάδας,
αιθ) Αυτοτελές Τμήμα Καινοτομίας, ακ) Γ ραφείο Δημοσίων Σχέσεων.
β. Στις αρμοδιότητες κάθε διεύθυνσης ή μονάδας με 
εποπτικές αρμοδιότητες συμπεριλαμβάνεται αρμοδι-
ότητα ελέγχου τήρησης της νομοθεσίας και σύνταξης 
αντίστοιχης έκθεσης ελέγχου-εισήγησης για παραβάσεις 
της νομοθεσίας της κεφαλαιαγοράς. 
γ. Σε περίπτωση εκκίνησης διαδικασίας επιβολής κυ-
ρώσεων με την παροχή στον ελεγχόμενο δικαιώματος 
προηγούμενης ακρόασης, η αρμόδια διεύθυνση ή μονά-
δα της περ. α’ υποβάλλει στη Διεύθυνση Αξιολογήσεων 
τη σχετική έκθεση ελέγχου-εισήγηση για την έναρξη της 
διαδικασίας επιβολής κυρώσεων».
Άρθρο 9 
Διεύθυνση Αξιολογήσεων - Προσθήκη άρθρου 33Α στον ν. 2324/1995
Στον ν. 2324/1995 (Α’ 146) προστίθεται άρθρο 33Α ως 
εξής: 
«Άρθρο 33Α
Διεύθυνση Αξιολογήσεων
1. Συστήνεται Διεύθυνση Αξιολογήσεων, σύμφωνα με 
τις ειδικότερες προβλέψεις του Οργανισμού, η οποία 
είναι αρμόδια για την αξιολόγηση των υποθέσεων που 
χειρίζονται οι διευθύνσεις ή οι μονάδες της Επιτροπής 
Κεφαλαιαγοράς, όταν έχει εκκινήσει διαδικασία επιβο-
λής κυρώσεων για παραβάσεις της νομοθεσίας για την κεφαλαιαγορά και ανάκλησης άδειας λειτουργίας επο-πτευόμενων φορέων. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της 
εξεταζόμενης υπόθεσης, η Διεύθυνση Αξιολογήσεων 
δύναται να ζητά, σύμφωνα με τον Κανονισμό Εσωτερι-κής Λειτουργίας, από την αρμόδια διεύθυνση πρόσθε-
τα στοιχεία ή πληροφορίες ή και περαιτέρω έλεγχο της υπόθεσης, κατόπιν ειδικής αιτιολογίας. 
2. Η Διεύθυνση Αξιολογήσεων αξιολογεί τα αποτε-
λέσματα και τα πορίσματα των εισηγήσεων ελέγχου και έναρξης διαδικασίας επιβολής κυρώσεων που 
της υποβάλλονται από τις διευθύνσεις ή μονάδες της 
περ. α’ της παρ. VI του άρθρου 33, για τη διαπίστωση 
παραβάσεων της νομοθεσίας της κεφαλαιαγοράς και 
εισηγείται σχετικά στο Διοικητικό Συμβούλιο. Για την ως 
άνω διερεύνηση λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις του 
ελεγχόμενου προσώπου. Για τις περιπτώσεις ανάκλησης 
άδειας λειτουργίας, ως τέτοιες νοούνται οι απόψεις που υποβάλλονται μετά από την κοινοποίηση στον ελεγχό-
μενο της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, περί έναρξης διαδικασίας 
ανάκλησης άδειας λειτουργίας, η οποία επέχει θέση 
κλήσης για την άσκηση του δικαιώματος προηγούμενης 
ακρόασης. 
3. Η Διεύθυνση Αξιολογήσεων εισηγείται στο Διοι-
κητικό Συμβούλιο την επιβολή διοικητικών κυρώσεων 
ή μέτρων ή την αρχειοθέτηση της υπόθεσης, λόγω μη 
στοιχειοθέτησης παράβασης. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2341 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
4. Σε περιπτώσεις έναρξης διαδικασίας ανάκλησης 
άδειας λειτουργίας εποπτευόμενου φορέα, η Διεύθυν-
ση Αξιολογήσεων εισηγείται στο Διοικητικό Συμβούλιο 
την ανάκληση της άδειας λειτουργίας εποπτευόμε-
νου φορέα, ή την επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις 
της νομοθεσίας της κεφαλαιαγοράς, ή την αρχειοθέ-
τηση της υπόθεσης, λόγω μη στοιχειοθέτησης παρά-
βασης».
Άρθρο 10
Κανονισμός Εσωτερικής Λειτουργίας της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - Αντικατάσταση παρ. 13 άρθρου 35 ν. 2324/1995
Η παρ. 13 του άρθρου 35 του ν. 2324/1995 (Α’ 146) 
αντικαθίσταται ως εξής: 
 «13. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς καταρτίζεται και τροπο-
ποιείται ο Κανονισμός Εσωτερικής Λειτουργίας της. Ο 
Κανονισμός Εσωτερικής Λειτουργίας εγκρίνεται από 
τον Υπουργό Οικονομικών, μετά από έλεγχο νομιμότη-
τας. Στον Κανονισμό Εσωτερικής Λειτουργίας καθορί-
ζονται ιδίως: 
α) η εσωτερική λειτουργία της Επιτροπής Κεφαλαιαγο-
ράς, όπως οι εσωτερικές διαδικασίες που διέπουν κάθε 
αντικείμενο εργασίας, η διαδικασία συγκρότησης και 
ο τρόπος λειτουργίας των συλλογικών οργάνων της, ο 
τρόπος διεξαγωγής των συνεδριάσεων, που μπορούν να 
λαμβάνουν χώρα και με τηλεδιάσκεψη, ο τρόπος λήψης 
αποφάσεων και οι όροι αντικατάστασης ή αναπλήρωσης 
των μελών τους,
β) το πλαίσιο λειτουργίας του συστήματος εσωτερι-
κού ελέγχου και η οργάνωση και η λειτουργία της Μο-
νάδας Εσωτερικού Ελέγχου και διαχείρισης κινδύνου, 
σύμφωνα με τα Κεφάλαια Δ’ , Ε’ και ΣΤ’ του ν. 4795/2021 (Α’ 62),
γ) οι πολιτικές και οι κανόνες δεοντολογίας που οφεί-
λουν να τηρούν τα όργανα διοίκησης και το προσωπικό 
της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, οι μηχανισμοί αποτρο-
πής, εντοπισμού και διαχείρισης καταστάσεων σύγκρου-
σης συμφερόντων και οι διαδικασίες εσωτερικής προ-
ειδοποίησης, σε σχέση με δυνητικές ή πραγματικές 
παραβάσεις του προσωπικού, 
δ) η διαδικασία ανταλλαγής στοιχείων και πληροφο-
ριών μεταξύ των οργάνων διοίκησης και των οργανικών 
μονάδων της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, 
ε) ο τρόπος λειτουργίας των οργανικών μονάδων της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και οι όροι συνεργασίας με-ταξύ αυτών, 
στ) τα κάθε είδους εργασιακά και υπηρεσιακά θέματα, 
στα οποία περιλαμβάνονται και τα ζητήματα αναφορικά 
με την υγεία και ασφάλεια του προσωπικού,
ζ) η διαδικασία υποβολής καταγγελιών, ο χειρισμός 
τους, τα κριτήρια εξέτασής τους και τα κριτήρια κα-
θορισμού του απώτατου χρόνου εξέτασης αυτών. Για 
τον καθορισμό των κριτηρίων του πρώτου εδαφίου 
λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, το δημόσιο συμφέρον, ως 
ειδικότερο συμφέρον του επενδυτικού κοινού, καθώς 
και οι πιθανές επιπτώσεις της εικαζόμενης παράβα-σης στην ομαλή λειτουργία της αγοράς. Τα κριτήρια 
της κατά προτεραιότητα εξέτασης των καταγγελιών 
ποσοτικοποιούνται, κατ’ εφαρμογή συστήματος μορι-
οδότησης, και καθορίζεται κάθε θέμα σχετικό με την 
εφαρμογή αυτού. Το σύστημα μοριοδότησης χρησι-μοποιείται αποκλειστικά για τον εσωτερικό χειρισμό των καταγγελιών από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς 
και τα αποτελέσματα της κατάταξης δεν δημοσιοποι-
ούνται και δεν κοινοποιούνται στον καταγγέλλοντα ή 
σε τρίτο,
η) τα κριτήρια της κατά προτεραιότητα εξέτασης, 
αυτεπάγγελτα ή κατόπιν καταγγελίας, υποθέσεων πι-
θανολογούμενων παραβάσεων, τα κριτήρια θέσπισης 
στρατηγικών στόχων, κατ’ εφαρμογή συστήματος ανά-
λυσης κινδύνου, και ο καθορισμός των λεπτομερειών 
εφαρμογής αυτού».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 11
Προθεσμία κατάρτισης Οργανισμού, Κανονισμού Εσωτερικής Λειτουργίας, Στρατηγικού Σχεδίου και Ετήσιου Επιχειρησιακού Σχεδίου
Εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος του πα-
ρόντος, το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Κε-
φαλαιαγοράς υποβάλλει στον Υπουργό Οικονομικών 
σχέδιο προεδρικού διατάγματος για τον Οργανισμό 
και καταρτίζει τον Κανονισμό Εσωτερικής Λειτουργί-
ας, το Στρατηγικό Σχέδιο και το Ετήσιο Επιχειρησιακό 
Σχέδιο, σύμφωνα με τον παρόντα. Για τις ανάγκες της 
πρώτης εφαρμογής του επιχειρησιακού σχεδιασμού, 
κατά τους όρους του παρόντος, το πρώτο Ετήσιο Επι-
χειρησιακό Σχέδιο καταρτίζεται για χρονικό διάστη-μα μέχρι το πέρας του έτους που ακολουθεί το έτος 
κατάρτισης.
Άρθρο 12
Εξωτερικός Σύμβουλος
Για τις ανάγκες σχεδιασμού και κατάρτισης του Οργα-
νισμού, του Κανονισμού και των Σχεδίων του άρθρου 11, 
καθώς και για κάθε άλλο θέμα σχετικό με τα ανωτέρω 
που αφορά στην ομαλή μετάβαση της Επιτροπής Κε-
φαλαιαγοράς στους όρους του παρόντος, η Επιτροπή 
Κεφαλαιαγοράς, μετά από απόφαση του Διοικητικού 
Συμβουλίου, μπορεί να αναθέσει σε εξωτερικό σύμβου-
λο, διεθνούς κύρους, με αναγνωρισμένη εμπειρία και 
εξειδίκευση, το έργο της κατάρτισής τους. 
Ο σύμβουλος του πρώτου εδαφίου παρέχει ενημέ-
ρωση στο Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Κεφα-
λαιαγοράς, σε τρίμηνη βάση ή και εκτάκτως, αν τούτο 
κρίνεται σκόπιμο, ως προς την πρόοδο των εργασιών 
του και ως προς την ύπαρξη ζητημάτων που μπορεί να 
θέσουν σε κίνδυνο την ομαλή πορεία των εργασιών της 
μετάβασης. Με την περάτωση των εργασιών του, συ-
ντάσσεται πρωτόκολλο παράδοσης εργασιών, το οποίο εγκρίνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2342 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
ΜΕΡΟΣ Β’
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΣΕ ΕΥΑΛΩΤΟΥΣ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΦΟΡΕΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΜΙΣΘΩΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α’ ΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ν. 4738/2020 
Άρθρο 13
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η καταβολή συνεισφοράς 
του Δημοσίου στους οφειλέτες που εμπίπτουν στο πε-
δίο εφαρμογής του παρόντος, προκειμένου να επέλθει αναστολή της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί 
της κύριας κατοικίας τους ή εκποίησης αυτής στο πλαίσιο 
της πτώχευσης, μέχρι τη μεταβίβασή της στον Φορέα 
Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, σύμφωνα με το άρθρο 219 του ν. 4738/2020 (Α’ 207).
Άρθρο 14
Πεδίο εφαρμογής
Το Δημόσιο συνεισφέρει, για οφειλέτες που εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4738/2020 (Α’ 207), στις
δόσεις που είναι αναγκαίες, για την αναστολή της δι-
αδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης που έχει εκκινήσει 
από επισπεύδοντα πιστωτή κατά της κύριας κατοικίας 
του οφειλέτη, ή της διαδικασίας εκποίησης αυτής στο 
πλαίσιο της πτώχευσης. Η συνεισφορά του παρόντος πα-
ρέχεται μέχρι τη μεταβίβαση της κύριας κατοικίας στον 
Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, σύμφωνα με το άρθρο 219 του ν. 4738/2020 και για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να υπερβεί τους δεκαπέντε (15) μήνες, 
όποιο από τα δύο γεγονότα προηγηθεί. Η προθεσμία 
των δεκαπέντε (15) μηνών ξεκινά από την ημερομηνία 
έγκρισης της αίτησης κατά το άρθρο 18. Με το πέρας των 
δεκαπέντε (15) μηνών, ή από τη λειτουργία του Φορέα 
Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, όποιο από τα δύο γεγο-
νότα προηγηθεί, παύει αυτοδικαίως η συνεισφορά του 
Δημοσίου, καθώς και η αναστολή της παρ. 2 του άρθρου 
18, οπότε και η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης ή 
εκποίησης στο πλαίσιο της πτώχευσης συνεχίζεται από 
το σημείο στο οποίο ευρισκόταν κατά τον χρόνο που 
επήλθε η αναστολή. Ομοίως, μετά την πάροδο δεκαπέ-
ντε (15) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, δεν 
δύναται να υποβληθούν νέες αιτήσεις για συνεισφορά. 
Άρθρο 15
Ορισμοί
Για τις ανάγκες του παρόντος ισχύουν οι ακόλουθοι 
ορισμοί:
α) Ως «ευάλωτος οφειλέτης», νοείται ο οφειλέτης, στο 
πρόσωπο του οποίου πληρούνται σωρευτικά τα εισο-
δηματικά, περιουσιακά και λοιπά κριτήρια που ισχύουν σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4472/2017 (Α’ 74). 
β) Ως «βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη», νοείται η βε-
βαίωση της περ. β’ του άρθρου 217 του ν. 4738/2020 
(Α’ 207), η οποία εκδίδεται σύμφωνα με τη διαδικασία 
της υπό στοιχεία 96550 ΕΞ 2021 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνικών 
Υποθέσεων (Β’ 3571), για τον καθορισμό της αρμόδιας 
υπηρεσίας και της διαδικασίας διαπίστωσης του ευάλω-
του οφειλέτη και έκδοσης της σχετικής βεβαίωσης της 
περ. β’ του άρθρου 217 του ν. 4738/2020.
γ) Ως «επισπεύδων πιστωτής», νοείται ο πιστωτής που 
έχει προβεί πρώτος σε κατάσχεση επί της κύριας κατοι-κίας του οφειλέτη.
δ) Ως «αξία κύριας κατοικίας» νοείται: 
δα) σε περίπτωση που επισπεύδεται αναγκαστική 
εκτέλεση, η τιμή της πρώτης προσφοράς της κύριας κα-
τοικίας για την έναρξη του πλειστηριασμού, σύμφωνα με 
την έκθεση εκτίμησης του πιστοποιημένου εκτιμητή, και 
δβ) σε περίπτωση πτώχευσης, η φορολογητέα αξία 
της κύριας κατοικίας για τον υπολογισμό του ενιαίου 
φόρου ιδιοκτησίας ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.), σύμφωνα με 
τον ν. 4223/2013 (Α’ 287), όπως αυτή προκύπτει από την τελευταία πράξη προσδιορισμού φόρου. 
ε) Ως «κύρια κατοικία», νοείται η κατοικία της περ. ε’ 
του άρθρου 217 του ν. 4738/2020.
στ) Ως «Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης», νο-
είται ο φορέας της περ. στ’ του άρθρου 217 του ν. 4738/2020. 
Άρθρο 16
Διαδικασία - Ηλεκτρονική πλατφόρμα
1. Η διαδικασία του παρόντος διεξάγεται μέσω ψηφι-
ακής πλατφόρμας ηλεκτρονικής υποβολής και διαχεί-
ρισης αιτήσεων, η οποία αναπτύσσεται από τη Γενική 
Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Δημόσιας 
Διοίκησης, σε συνεργασία με την Ειδική Γ ραμματεία Δια-
χείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Στην πλατφόρμα παρέχεται 
πρόσβαση μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημό-
σιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ). 
2. Αρμόδια υπηρεσία για τη διαπίστωση της πλήρωσης 
των κριτηρίων που ισχύουν και την έγκριση της αίτησης, 
ορίζεται η Ειδική Γ ραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέ-
ους του Υπουργείου Οικονομικών. 
Άρθρο 17
Υποβολή αίτησης
1. Κάθε φυσικό πρόσωπο που εμπίπτει στο πεδίο 
εφαρμογής του ν. 4738/2020 (Α’ 207), για το οποίο έχει εκδοθεί, κατόπιν σχετικής αίτησής του, βεβαίωση ευά-λωτου οφειλέτη, δικαιούται να υποβάλει αίτηση για τη 
συνεισφορά του Δημοσίου στην απομείωση των υποχρε-
ώσεών του για το χρονικό διάστημα του άρθρου 14. Σε περίπτωση που η κύρια κατοικία ανήκει στον ευάλωτο οφειλέτη μόνο ως προς ιδανικό μερίδιο ή αν ο ευάλω-
τος είναι ψιλός κύριος ή επικαρπωτής, η υποβολή της 
αίτησης του παρόντος προϋποθέτει τη σύμπραξη όλων των συνιδιοκτητών, συμπεριλαμβανομένων των ψιλών 
κυρίων και επικαρπωτών. 
2. Απαγορεύεται η υποβολή δεύτερης αίτησης από το 
ίδιο φυσικό πρόσωπο.
3. Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά, με τη χρήση 
των κωδικών - διαπιστευτηρίων της Γενικής Γ ραμματείας 
Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (taxisnet). Μέσω 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2343 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
της ταυτοποίησης, ανακτώνται αυτόματα από τις βάσεις 
δεδομένων της Φορολογικής Διοίκησης τα ακόλουθα 
στοιχεία:
α) Πλήρη στοιχεία του αιτούντος και ειδικότερα το ονο-
ματεπώνυμο, το πατρώνυμο, ο Αριθμός Φορολογικού 
Μητρώου, ο δηλωμένος Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής 
Ασφάλισης και οι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας, αν ο δικαιούχος είναι επιτηδευματίας.
β) Πλήρη στοιχεία του συζύγου ή του συμβιούντος 
και των εξαρτώμενων μελών του και ειδικότερα το ονο-
ματεπώνυμο, το πατρώνυμο, ο Αριθμός Φορολογικού 
Μητρώου, ο δηλωμένος Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης και οι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας, αν 
είναι επιτηδευματίες.
4. Ο αιτών συμπληρώνει το τηλέφωνο, τη διεύθυνση 
ηλεκτρονικής αλληλογραφίας του, τα οποία δύναται να 
αντληθούν από το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας του 
άρθρου 17 του ν. 4704/2020 (Α’ 133) εφόσον έχουν κα-ταχωρισθεί σε αυτό από τον αιτούντα και επισυνάπτει ή βεβαιώνει, κατά περίπτωση, τα ακόλουθα:
α) Τη βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη, που έχει εκδώσει 
σύμφωνα με την περ. β’ του άρθρου 217 του ν. 4738/
2020 και την υπό στοιχεία 96550 ΕΞ 2021 κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και Κοινωνι-
κών Υποθέσεων (Β’ 3571), το αργότερο τρεις (3) μήνες 
πριν την αίτηση του παρόντος, στην οποία έχει επιβε-
βαιωθεί και η κύρια κατοικία του ευάλωτου οφειλέτη,
β) Κατά περίπτωση, είτε το απόσπασμα κατασχετήριας 
έκθεσης είτε τη διακήρυξη περί διενέργειας πλειστηρια-
σμού, ή την απόφαση περί κήρυξής του σε κατάσταση πτωχεύσεως.
γ) Ότι έχει κηρυχθεί σε κατάσταση πτώχευσης ή ότι σε 
βάρος της κύριας κατοικίας του επισπεύδεται αναγκαστι-
κή εκτέλεση από ενυπόθηκο ή προσημειούχο πιστωτή και είχε τη δυνατότητα να ενταχθεί στη διαδικασία του άρθρου 219 του ν. 4738/2020 κατά τον χρόνο έναρξης της ισχύος του νόμου αυτού.
ε) Ότι δεσμεύεται οριστικά και αποδέχεται να προβεί 
στη μεταβίβαση της κύριας κατοικίας στον Φορέα Από-κτησης και Επαναμίσθωσης, σύμφωνα με τη διαδικασία 
του άρθρου 219 του ν. 4738/2020, μόλις αυτός συσταθεί 
και το αργότερο εντός του χρονικού διαστήματος της 
παρ. 2 του άρθρου 22. 
στ) Ότι δεν έχει περιέλθει σε κατάσταση ευάλωτου 
οφειλέτη λόγω απόκρυψης ή μεταβίβασης περιουσι-
ακών στοιχείων σε τρίτα πρόσωπα, καθώς και ότι δεν 
αποκτήθηκαν περιουσιακά στοιχεία μετά την έκδοση 
της βεβαίωσης ευάλωτου.
ζ) Ότι τα στοιχεία βάσει των οποίων εκδόθηκε η βε-
βαίωση ευάλωτου είναι αληθή.
η) Ότι παρέχει άδεια στους χρηματοδοτικούς φορείς 
και στο Δημόσιο για πρόσβα ση, επεξεργασία και δια-
σταύρωση των δεδομένων που περιλαμβάνονται στην 
αίτηση και στη βεβαίωση ευάλωτου, καθώς και άλλων 
δεδομένων του που βρίσκονται στην κατοχή των χρη-
ματοδοτικών φορέων, για τους σκοπούς του παρόντος. 
θ) Σε περιπτώσεις ελευθέρων επαγγελματιών, υπεύθυ-
νη δήλωση ότι δεν έχουν υπερβεί τα όρια που προβλέ-πονται για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.5. Η υποβολή της αίτησης του παρόντος συνεπάγεται 
αυτοδίκαια την άρση του απορρήτου των τραπεζικών 
καταθέσεων του άρθρου 1 του ν.δ. 1059/1971 (Α’ 270) 
και του φορολογικού απορρήτου του άρθρου 17 του 
ν. 4174/2013 (Α’ 170) για τον έλεγχο της πλήρωσης των 
κριτηρίων του παρόντος και υπέχει θέση υπεύθυνης 
δήλωσης για την ακρίβεια και την πληρότητα του περι-
εχομένου και των υποβληθέντων εγγράφων.
6. Με την ολοκλήρωση των διαδικασιών των παρ. 3 
και 4, η αίτηση θεωρείται οριστικά υποβληθείσα και η 
ηλεκτρονική πλατφόρμα προβαίνει αυτόματα στις απα-
ραίτητες διασταυρώσεις των παρεχόμενων στοιχείων.
7. Οι αιτήσεις κατά το παρόν άρθρο υποβάλλονται 
εντός αποκλειστικής προθεσμίας:
α) Σε περίπτωση που η επιβολή της κατάσχεσης έχει 
λάβει χώρα πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος, 
αλλά οπωσδήποτε εντός του χρονικού διαστήματος των 
εξήντα (60) ημερολογιακών ημερών προ της έναρξης 
ισχύος των άρθρων 217 έως 226 του ν. 4738/2020, σύμ-φωνα με το άρθρο 308 του νόμου αυτού, εντός εξήντα 
(60) ημερολογιακών ημερών από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος. Ομοίως, σε περίπτωση που η πτώχευση έχει λάβει χώρα πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος, αλλά οπωσδήποτε μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4738/2020, 
εντός εξήντα (60) ημερολογιακών ημερών από την έναρ-
ξη ισχύος του παρόντος.
β) Σε περίπτωση κήρυξης πτώχευσης ή επιβολής κατά-
σχεσης μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος, εντός εξή-
ντα (60) ημερολογιακών ημερών από την ημερομηνία 
επιβολής της κατάσχεσης ή δημοσίευσης της απόφασης 
που κηρύσσει την πτώχευση στο Ηλεκτρονικό Μητρώο 
Φερεγγυότητας του άρθρου 84 του ν. 4738/2020.
γ) Σε κάθε περίπτωση, και υπό την επιφύλαξη των 
περ. α) και β), δεν μπορούν να υποβληθούν νέες αιτήσεις 
σε χρονικό σημείο πέραν των δεκαπέντε (15) μηνών από 
την έναρξη ισχύος του παρόντος.
Άρθρο 18
Διαδικασία έγκρισης ή απόρριψηςτης αίτησης - Έννομες συνέπειες
1. Με την οριστική υποβολή της, σύμφωνα με την 
παρ. 6 του άρθρου 17, η αίτηση διαβιβάζεται στον επι-σπεύδοντα πιστωτή, ο οποίος δύναται να προβεί, εντός 
δέκα (10) εργάσιμων ημερών, σε περαιτέρω διασταύρω-
ση των δηλωθέντων στοιχείων της, βάσει των στοιχείων 
που έχει στη διάθεσή του. Εάν, κατά τον έλεγχο αυτό, 
διαπιστωθεί ότι ο αιτών δεν πληροί ένα ή περισσότερα 
κριτήρια είτε χαρακτηρισμού ως ευάλωτου είτε επιλε-
ξιμότητας, και αυτό αποδεικνύεται από έγγραφα, απο-
στέλλεται σχετική ειδοποίηση στον αιτούντα μέσω της 
ηλεκτρονικής πλατφόρμας, στη δηλωθείσα διεύθυνση 
ηλεκτρονικής αλληλογραφίας. Με την αποστολή της 
σχετικής ειδοποίησης, η διαδικασία περαιώνεται και η 
αίτηση θεωρείται απορριφθείσα. Σε διαφορετική περί-
πτωση, η αίτηση γίνεται δεκτή και αποστέλλεται ενη-
μέρωση μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, προκει-
μένου στη συνέχεια η Ειδική Γ ραμματεία Διαχείρισης 
Ιδιωτικού Χρέους να εκδώσει εντός δύο (2) εργασίμων 
ημερών την απόφαση έγκρισης της συνεισφοράς Δημο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2344 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
σίου. Η απόφαση αυτή φέρει την υπογραφή του Ειδικού 
Γ ραμματέα Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους με μηχανικό 
μέσο, καθώς και μοναδικό αριθμό ελέγχου της γνησιό-
τητάς της και αναρτάται αυθημερόν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. 
2. Από την ανάρτηση της απόφασης έγκρισης συνει-
σφοράς του Δημοσίου, και υπό τον όρο της καταβολής 
της δόσης που ορίζεται στο άρθρο 20, αναστέλλεται η συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης 
επί της κύριας κατοικίας του ευάλωτου οφειλέτη, ή της διαδικασίας εκποίησης αυτής στο πλαίσιο της πτώχευ-
σης, μέχρι τη μεταβίβασή της στον Φορέα Απόκτησης 
και Επαναμίσθωσης, σύμφωνα με το άρθρο 219 του 
ν. 4738/2020 (Α’ 207). Η αναστολή δεν καταλαμβάνει: 
α) διαδικαστικές ενέργειες, προπαρασκευαστικές της 
διενέργειας πλειστηριασμού ή της εκποίησης, β) τη δέ-σμευση ή την αναγκαστική εκποίηση άλλων περιουσι-ακών στοιχείων, πλην της κύριας κατοικίας. Η αναστολή 
της παρούσας λήγει με την με οποιοδήποτε τρόπο παύση 
ή περαίωση της συνεισφοράς του Δημοσίου, οπότε και η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης συνεχίζεται από 
το σημείο στο οποίο ευρισκόταν κατά τον χρόνο που 
επήλθε η αναστολή. 
3. Από το χρονικό σημείο της παρ. 2, οφειλές προς 
χρηματοδοτικούς φορείς οι οποίοι λαμβάνουν τη δόση, 
σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 19, παύουν να παράγουν λοιπά έξοδα.
Άρθρο 19
Διαδικασία καταβολής συνεισφοράς του Δημοσίου
1. Με την ανάρτηση της εγκριτικής απόφασης κατα-
βολής συνεισφοράς του Δημοσίου, αυτή γνωστοποιείται 
στα αρμόδια όργανα, προκειμένου να εκκινήσει η κατα-
βολή. Για την έγκριση και καταβολή της συνεισφοράς 
δεν απαιτείται φορολογική ή ασφαλιστική ενημερότητα 
του οφειλέτη.
2. Η συνεισφορά του Δημοσίου καταβάλλεται στους 
ειδικούς και ακατάσχετους λογαριασμούς εξυπηρέτησης 
των οφειλών, που έχουν αποσταλεί στην ηλεκτρονική 
πλατφόρμα, ως εξής: α) σε περίπτωση που έχει επισπευ-
σθεί αναγκαστική εκτέλεση επί της κύριας κατοικίας, 
καταβάλλεται στον λογαριασμό που υποδεικνύεται από 
τον πιστωτή που έχει εμπράγματο βάρος α’ τάξης επί 
αυτής, και, σε περίπτωση μη βεβαρυμμένου ακινήτου, 
στον λογαριασμό που υποδεικνύεται από τον επισπεύ-
δοντα πιστωτή, και β) σε περίπτωση που ο οφειλέτης 
έχει κηρυχθεί σε πτώχευση, αλλά δεν έχει επισπευσθεί 
αναγκαστική εκτέλεση επί της κύριας κατοικίας, κα-
ταβάλλεται στον λογαριασμό που υποδεικνύεται από 
τον πιστωτή που έχει εμπράγματο βάρος α’ τάξης επί 
αυτής, και, σε περίπτωση μη βεβαρυμμένου ακινήτου, 
αποτελεί μέρος της πτωχευτικής περιουσίας. Σε περί-
πτωση μεταβίβασης της δανειακής απαίτησης, ο απο-
κτών αναγγέλλεται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα και 
η συνεισφορά συνεχίζει να καταβάλλεται στον λογα-
ριασμό εξυπηρέτησης που δηλώνει ο νέος πιστωτής. Η συνεισφορά δεν κατάσχεται ούτε συμψηφίζεται. Οι λο-γαριασμοί του πρώτου εδαφίου πιστώνονται μόνο από το Δημόσιο με το ποσό της συνεισφοράς και χρεώνονται 
μόνο για την πίστωση του λογαριασμού του δανείου. 
Η καταβολή της συνεισφοράς του Δημοσίου γίνεται σε μηνιαία βάση. 
3. Ακόμα και μετά την έναρξη καταβολής της συνεισφο-
ράς του Δημοσίου, το Δημόσιο προβαίνει σε τακτικούς 
εξαμηνιαίους ή έκτακτους ελέγχους επί των αιτήσεων, 
προκειμένου να διαπιστώσει ότι οι δικαιούχοι πληρούν 
το σύνολο των κατά περίπτωση τιθέμενων προϋποθέσε-
ων κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης. Σε περίπτωση 
που διαπιστωθεί ότι η συνεισφορά καταβλήθηκε χωρίς να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις, εφαρμόζεται η διαδικασία ανάκτησης του άρθρου 23.
Άρθρο 20
Προσδιορισμός πληρωτέας δόσης - Ύψος συνεισφοράς του Δημοσίου
1. Προκειμένου να επέλθουν οι έννομες συνέπειες της 
παρ. 2 του άρθρου 18, από την ανάρτηση της εγκριτι-
κής απόφασης καταβολής συνεισφοράς του Δημοσίου, ο ευάλωτος οφειλέτης έχει την υποχρέωση καταβολής 
δόσης προς τον επισπεύδοντα πιστωτή ή σε περίπτω-
ση πτώχευσης στον σύνδικο, σε μηνιαία βάση, η οποία 
προσδιορίζεται σε ποσοστό τρία και ήμισυ τοις εκατό 
(3,5%) επί της αξίας της κύριας κατοικίας, διαιρούμενης 
δια δώδεκα (12), περιλαμβανομένης σε αυτήν της συνει-
σφοράς του Δημοσίου, όπως καθορίζεται στην παρ. 2 
του παρόντος. 
2. Επί της μηνιαίας δόσης της παρ. 1, το μέγιστο ποσό 
της συνεισφοράς του Δημοσίου, για τους ευάλωτους 
οφειλέτες των οποίων η αίτηση εγκρίθηκε, ορίζεται ως ακολούθως:
α) Για τον αιτούντα: εβδομήντα (70) ευρώ ανά μήνα.
β) Για κάθε επιπλέον μέλος του νοικοκυριού χορηγείται 
προσαύξηση κατά τριάντα πέντε (35) ευρώ τον μήνα.
γ) Στη μονογονεϊκή οικογένεια χορηγείται επιπλέον 
προσαύξηση τριάντα πέντε (35) ευρώ τον μήνα.
δ) Στα νοικοκυριά με απροστάτευτο τέκνο χορηγείται 
επιπλέον προσαύξηση τριάντα πέντε (35) ευρώ τον μήνα 
για κάθε απροστάτευτο τέκνο.
Ως ανώτατο όριο της συνεισφοράς ορίζονται τα δια-
κόσια δέκα (210) ευρώ μηνιαίως, ανεξαρτήτως της σύν-θεσης του νοικοκυριού.
3. Η επιδότηση δόσης δεν μπορεί να υπερβαίνει πο-
σοστό ογδόντα τοις εκατό (80%) επί της μηνιαίας δόσης, 
όπως ορίζεται στην παρ. 1. Σε περίπτωση που τα ποσά 
της παρ. 2 υπερβαίνουν το όριο της παρούσας, αυτά 
μειώνονται αναλόγως. Το υπόλοιπο ποσό βαραίνει τον 
οφειλέτη. 
4. Το σύνολο της δόσης, σύμφωνα με το παρόν άρθρο, 
συμπεριλαμβανομένης και της συνεισφοράς, απομειώνει 
σε κάθε περίπτωση το συνολικό ποσό της απαίτησης 
του δικαιούχου πιστωτή που λαμβάνει τη δόση, σύμ-
φωνα με την παρ. 2 του άρθρου 19 στην αναγκαστική 
εκτέλεση ή των αναγγελθεισών απαιτήσεων στο πλαί-
σιο της πτώχευσης. Σε περίπτωση που οι αναγγελθείσες 
απαιτήσεις προέρχονται από χρηματοδοτικούς φορείς, 
ο καταλογισμός γίνεται με βάση όσα προβλέπει η οικεία 
σύμβαση δανείου μεταξύ οφειλέτη και χρηματοδοτικού 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2345 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
φορέα. Εάν δεν υφίσταται σχετική συμβατική πρόβλεψη, 
ο καταλογισμός γίνεται με βάση όσα ορίζει το άρθρο 423 
ΑΚ, σε έξοδα, τόκους και κεφάλαιο.
Άρθρο 21
Υποχρεώσεις ευάλωτου οφειλέτη - Έννομες συνέπειες μη τήρησης
1. Καθ’ όλη τη διάρκεια της καταβολής συνεισφοράς 
του Δημοσίου, ο οφειλέτης έχει τις ακόλουθες υποχρε-ώσεις:
α) Να καταβάλλει εμπρόθεσμα το ποσό της οφειλής 
που βαρύνει τον ίδιο, σύμφωνα με το άρθρο 20. Εμπρό-θεσμη θεωρείται η καταβολή που πραγματοποιείται το 
αργότερο έως την τριακοστή (30ή) ημέρα από την κα-
ταληκτική ημερομηνία πληρωμής που έχει ορίσει κατά 
περίπτωση είτε ο επισπεύδων πιστωτής είτε ο σύνδικος. 
β) Να παρέχει πρόσβαση στα στοιχεία από τα οποία 
αποδεικνύεται η επιλεξιμότητά του, καθώς και να πα-
ρέχει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες που ζητηθούν 
από το Δημόσιο κατά τον εκ των υστέρων έλεγχο των 
στοιχείων της αίτησής του.
2. Σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων της 
παρ. 1, επέρχονται οι ακόλουθες συνέπειες στο πρόσωπο 
του ευάλωτου οφειλέτη:
α) Εκπίπτει αναδρομικά από τη συνεισφορά του Δη-
μοσίου και τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί αναζη-
τούνται από τον οφειλέτη, σύμφωνα με τα αναφερόμενα 
στο άρθρο 23. 
β) Εκπίπτει από το δικαίωμα να προβεί στη μεταβίβαση 
της κύριας κατοικίας του προς τον Φορέα Απόκτησης 
και Επαναμίσθωσης, σύμφωνα με το άρθρο 219 του 
ν. 4738/2020 (Α’ 207).
γ) Παύει αυτοδικαίως η αναστολή της παρ. 2 του άρ-
θρου 18, οπότε και η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλε-
σης ή εκποίησης στο πλαίσιο της πτώχευσης συνεχίζεται 
από το σημείο στο οποίο ευρισκόταν κατά τον χρόνο που 
επήλθε η αναστολή.
Άρθρο 22
Διακοπή καταβολής συνεισφοράς Δημοσίου
1. Σε περίπτωση που επέλθει νωρίτερα από το χρο-
νικό διάστημα του άρθρου 14 η έναρξη λειτουργίας του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης του Κε-
φαλαίου Α’ του Μέρους Δευτέρου του Τρίτου Βιβλίου 
του ν. 4738/2020 (Α’ 207), η συνεισφορά του Δημοσίου 
διακόπτεται για το μέλλον και ο ευάλωτος οφειλέτης 
προβαίνει στη μεταβίβαση της κύριας κατοικίας του σε 
αυτόν, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο άρθρο 219 
του ν. 4738/2020.
2. Εάν ο ευάλωτος οφειλέτης δεν υποβάλλει το σχετικό 
αίτημα προς τον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθω-
σης του Κεφαλαίου Α’ του Μέρους Δευτέρου του Τρίτου 
Βιβλίου του ν. 4738/2020, σύμφωνα με την παρ. 1 του 
άρθρου 219 του ανωτέρω νόμου, εντός ενός (1) μηνός 
από την έναρξη λειτουργίας αυτού, για οποιονδήποτε 
λόγο, εκπίπτει αναδρομικά από τη συνεισφορά του Δη-μοσίου και το σύνολο των ποσών που έχουν ήδη κατα-
βληθεί αναζητείται από τον οφειλέτη, σύμφωνα με τα 
αναφερόμενα στο άρθρο 23, ενώ παράλληλα παύει η 
αναστολή της παρ. 2 του άρθρου 18, οπότε και η διαδι-κασία αναγκαστικής εκτέλεσης συνεχίζεται από το ση-
μείο στο οποίο ευρισκόταν κατά τον χρόνο που επήλθε 
η αναστολή. Επίσης, χάνει για το μέλλον το δικαίωμα 
μεταβίβασης της κύριας κατοικίας του στον Φορέα Από-
κτησης και Επαναμίσθωσης, σύμφωνα με το άρθρο 219 του ν. 4738/2020.
3. Η συνεισφορά του Δημοσίου διακόπτεται, επίσης, 
στις εξής περιπτώσεις:
α) Σε περίπτωση θανάτου του ευάλωτου οφειλέτη.
β) Σε περίπτωση που, κατόπιν του επανελέγχου, δια-
πιστωθεί ότι ο οφειλέτης δε ν πληροί τις προϋποθέσεις 
χορήγησης της συνεισφοράς του Δημοσίου.
Ποσά που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως, αναζητούνται 
βάσει της διαδικασίας του άρθρου 23. 
Άρθρο 23
Αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών
1. Σε περίπτωση έκπτωσης του οφειλέτη από τη συ-
νεισφορά του Δημοσίου, σύμφωνα με την παρ. 2 του 
άρθρου 21 ή την παρ. 2 του άρθρου 22, τα καταβληθέ-
ντα ποσά συνεισφοράς αναζητούνται από αυτόν, του 
καταλογίζονται και επιστρέφονται εντόκως με επιτόκιο 
δύο τοις εκατό (2%). Για την ανάκτηση των ποσών αυτών 
εφαρμόζονται όσα προβλέπονται στις παρ. 1 έως 6 του 
άρθρου 45 του ν. 4520/2018 (Α’ 30). Σε περίπτωση μη 
οικειοθελούς επιστροφής τους, τα ποσά αυτά βεβαιώνο-
νται και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπρα-
ξης Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, Α’ 90).
2. Υπό την επιφύλαξη αυστηρότερων ποινών, που 
προβλέπονται στην κείμενη ποινική νομοθεσία, σε πε-
ρίπτωση δήλωσης από τον αιτούντα ψευδών στοιχείων ή 
απόκρυψης αληθινών στην αίτηση υπαγωγής, με σκοπό 
την υπαγωγή του στον παρόντα νόμο, ενώ δεν συντρέ-
χουν οι προϋποθέσεις χαρακτηρισμού του ως ευάλωτου 
οφειλέτη, καθώς και τον προσπορισμό περιουσιακού 
οφέλους από τη συνεισφορά του Δημοσίου, εφαρμόζε-ται η παρ. 6 του άρθρου 22 του ν. 1599/1986 (Α’ 75). Σε 
κάθε περίπτωση, μετά από αυτεπάγγελτη ή κατόπιν ανα-
φοράς έρευνα, τα σχετικά στοιχεία διαβιβάζονται στον αρμόδιο εισαγγελέα για την εξέταση των ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών των υπευθύνων.
Άρθρο 24
Παροχή στοιχείων
Το Δημόσιο, συμπεριλαμβανομένης της φορολογικής 
διοίκησης και των φορέων κοινωνικής ασφάλισης, καθώς 
και οι χρηματοδοτικοί φορείς, παρέχουν στην ηλεκτρο-
νική πλατφόρμα του άρθρου 16 όλα τα στοιχεία του πα-
ρόντος, από τα οποία προκύπτει η επιλεξιμότητα του 
οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων βάσει 
των οποίων εκδίδεται η βεβαίωση ευάλωτου οφειλέ-
τη, σύμφωνα με την υπό στοιχεία 96550 ΕΞ 2021 κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εργασίας και 
Κοινωνικών Υποθέσεων (Β’ 3571).
Άρθρο 25
Διενέργεια ελέγχων
Κατά τη διάρκεια καταβολής της συνεισφοράς του 
Δημοσίου, καθώς και κατά τη διάρκεια της παρακολού-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2346 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
θησης της τήρησης των υποχρεώσεων του οφειλέτη, 
σύμφωνα με το άρθρο 21, τα δεδομένα της αίτησής του, 
από τα οποία προκύπτει η επ ιλεξιμότητά του, μπορούν 
να διαβιβάζονται σε ελεγκτικούς φορείς του δημοσίου τομέα, προκειμένου να λαμβάνουν χώρα τακτικοί εξα-
μηνιαίοι ή έκτακτοι έλεγχοι αναφορικά με την τήρηση 
των προϋποθέσεων και των υποχρεώσεων στο πλαίσιο εφαρμογής του παρόντος. 
Άρθρο 26
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται οι διαδικα-
σίες, οι προϋποθέσεις, οι π ροσφερόμενες λειτουργίες 
και εφαρμογές και οι τεχνικές λεπτομέρειες, οι οποίες 
αποτελούν τις λειτουργικές προδιαγραφές της ηλεκτρο-
νικής πλατφόρμας, καθώς και κάθε άλλο θέμα για την 
εφαρμογή του άρθρου 16.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, εντός του πλαισίου 
της ενωσιακής νομοθεσίας περί κρατικών ενισχύσεων, 
καθορίζονται η διαδικασία πληρωμής της συνεισφοράς του Δημοσίου, το όργανο που είναι αρμόδιο να αποφα-σίζει, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 19. 
ΜΕΡΟΣ Γ ’ 
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ (ΕΕ) 2020/1151 ΚΑΙ (ΕΕ) 2021/1159
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ 
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2020/1151 
ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 29ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2020, ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 92/83/ΕΟΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΠΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΛΚΟΟΛΗ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΠΟΤΑ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 27 
Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο προϊόν απόσταξης των διήμερων μικρών αποσταγματοποιών - Αντικατάσταση άρθρου 82 του ν. 2960/2001 (παρ. 12 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Το άρθρο 82 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 82
Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο προϊόν απόσταξης των διήμερων μικρών 
αποσταγματοποιών
1. Στο προϊόν απόσταξης, που παράγεται από τους 
διήμερους μικρούς αποσταγματοποιούς (παραδοσια-
κό απόσταγμα διημέρων) της παρ. 5 του άρθρου 5 του 
ν. 2969/2001 (Α’ 281) από πρώτες ύλες παραγωγής των ιδίων, σύμφωνα με όσα ορίζονται στην παρ. Ε’ του άρ-
θρου 7 του ιδίου νόμου, το οποίο δεν δύναται να υπερ-
βαίνει τα πέντε (5) εκατόλιτρα καθαρής (άνυδρης) αλκο-
όλης κατ’ έτος και των οποίων η παραγωγή δεν δύναται να υπερβαίνει τις οκτώ (8) ημέρες, κατ’ ανώτατο ετήσιο 
όριο, εφαρμόζεται μειωμένος έως και ογδόντα πέντε τοις 
εκατό (85%) συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) αιθυλικής αλκοόλης έναντι του ισχύοντος κανο-νικού συντελεστή αιθυλικής αλκοόλης.
2. Ο μειωμένος αυτός συντελεστής καθορίζεται σε τρι-
ακόσια εβδομήντα (370) ευρώ ανά εκατόλιτρο άνυδρης 
αιθυλικής αλκοόλης και εφαρμόζεται εφάπαξ και κατ’ 
αποκοπή.
3. Το προϊόν απόσταξης των διήμερων μικρών απο-
σταγματοποιών δεν επιβαρύνεται με το δικαίωμα υπέρ 
του Ειδικού Ταμείου Ελέγχου Παραγωγής και Ποιότητας 
Αλκοόλης - Αλκοολούχων Ποτών της περ. β’ της παρ. 5 
του άρθρου 26 του ν. 2127/1993 (Α’ 48).
4. Η βεβαίωση και είσπραξη του Ειδικού Φόρου Κα-
τανάλωσης που αναλογεί στο προϊόν απόσταξης των 
διήμερων μικρών αποσταγματοποιών πραγματοποιείται 
κατά την έκδοση της άδειας απόσταξης της υποπαρ. 3 της παρ. Ε’ του άρθρου 7 του ν. 2969/2001. Κατ’ εξαίρε-
ση της παρ. 5 του άρθρου 109 του παρόντος, κατά τη 
βεβαίωση και είσπραξη του Ειδικού Φόρου Κατανάλω-σης, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο της παρούσας, δεν 
γεννάται υποχρέωση καταβολής Φ.Π.Α. Με τη διάθεση του προϊόντος απόσταξης στην κατανάλωση, αποδίδε-ται, σύμφωνα με όσα ειδικότερα ορίζονται στον Κώδικα Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α’ 248), ο αναλογών Φ.Π.Α.
5. Η διάθεση στην κατανάλωση του προϊόντος από-
σταξης των διήμερων μικρών αποσταγματοποιών πραγ-
ματοποιείται σύμφωνα με την παρ. Ε’ του άρθρου 7 του ν. 2969/2001.
6. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν 
εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσί-
ων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), καθορίζονται η διαδικασία βεβαί-ωσης και είσπραξης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, 
καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή 
του παρόντος».
Άρθρο 28 
Απαλλαγές από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσηςαιθυλικής αλκοόλης - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 83 ν. 2960/2001(υποπερ. i της περ. α’ και περ. β’ της παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Στην παρ. 1 του άρθρου 83 του ν. 2960/2001 (Α’ 265), 
επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις, τροποποιούνται 
το πρώτο εδάφιο της περ. β’ , με την προσθήκη των υπο-
περ. βα’ και ββ’ και το δεύτερο εδάφιο της ίδιας περί-
πτωσης ως προς το όργανο που εισηγείται την έκδοση 
της προβλεπόμενης υπουργικής απόφασης, προστίθεται 
περ. ια’ και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Τα προϊόντα του άρθρου 80 του παρόντος απαλ-
λάσσονται του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) 
αιθυλικής αλκοόλης, όταν:
α) διανέμονται με τη μορφή αιθυλικής αλκοόλης, η 
οποία έχει υποστεί πλήρη μετουσίωση, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις περί μετουσίωσης,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2347 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
β) έχουν υποστεί μετουσίωση, σύμφωνα με τις προ-
διαγραφές της ελληνικής νομοθεσίας ή της νομοθεσίας 
άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε. και χρησιμοποιούνται ως 
μέρος της διαδικασίας παρασκευής οποιουδήποτε προϊ-
όντος που δεν προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση, 
υπό την προϋπόθεση ότι:
βα) έχουν ενσωματωθεί στο προϊόν αυτό ή 
ββ) χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση και τον καθα-
ρισμό του εξοπλισμού παρασκευής που χρησιμοποιείται 
για τη συγκεκριμένη διαδικασία παρασκευής. 
Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η οποία εκ-
δίδεται σύμφωνα με τις ισχύουσες ενωσιακές διατάξεις, κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., καθορίζο-
νται το είδος και το ποσοστό των χρησιμοποιούμενων μετουσιωτικών της αιθυλικής αλκοόλης,
γ) χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ξυδιού, σύμ-
φωνα με τον ορισμό του κωδικού Σ.Ο. 22.09,
δ) χρησιμοποιούνται αυτούσια για την παραγωγή 
φαρμάκων που προορίζονται για ανθρώπινη και κτη-
νιατρική χρήση, όπως η παραγωγή και η κυκλοφορία 
αυτών ορίζονται από την ισχύουσα εθνική και ενωσιακή 
νομοθεσία, καθώς και όταν χρησιμοποιούνται στην πα-
ρασκευή πρώτης ύλης των φαρμάκων αυτών, υπό την 
προϋπόθεση ότι αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της 
διαδικασίας παραγωγής τους, 
ε) χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αρωματικών 
ουσιών που προορίζονται για την παραγωγή ειδών δι-
ατροφής και μη αλκοολούχων ποτών, με ογκομετρικό 
αλκοολικό τίτλο μέχρι και 1,2% νοl.,
στ) χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη ή ως συστατι-
κά ημιτελών προϊόντων για την παραγωγή ειδών δια-
τροφής, γεμιστών ή όχι, εφόσον σε κάθε περίπτωση η 
περιεχόμενη αιθυλική αλκοόλη δεν υπερβαίνει τα 8,5 
λίτρα άνυδρης αιθυλικής αλκοόλης ανά 100 χιλιόγραμ-μα προϊόντος για τις σοκολάτες και τα 5 λίτρα άνυδρης 
αιθυλικής αλκοόλης ανά 100 χιλιόγραμμα προϊόντος για 
άλλα προϊόντα, 
ζ) χρησιμοποιούνται ως δείγματα για αναλύσεις για 
τη διεξαγωγή των αναγκαίων δοκιμών παραγωγής ή για 
επιστημονικούς σκοπούς,
η) χρησιμοποιούνται για σκοπούς επιστημονικής έρευ-
νας,
θ) χρησιμοποιούνται στα νοσοκομεία, θεραπευτήρια, 
κλινικές, νοσηλευτικά ιδρύματα δημόσιου ή ιδιωτικού 
δικαίου, για ιατρικούς σκοπούς,
ι) χρησιμοποιούνται για τον ψεκασμό αρτοσκευασμά-
των και παραλαμβάνονται από βιομηχανίες ή βιοτεχνίες 
που διαθέτουν αυτόματα μηχανήματα ψεκασμού των 
αρτοσκευασμάτων αυτών,
ια) χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των συ-
μπληρωμάτων διατροφής που ορίζονται από την Οδη-γία 2002/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10ης Ιουνίου 2002 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών περί των συμπλη-ρωμάτων διατροφής (L 183) και τα οποία περιέχουν αι-
θυλική αλκοόλη. Η απαλλαγή της παρούσας περίπτωσης 
χορηγείται υπό την προϋπόθεση ότι η μονάδα συσκευ-
ασίας του συμπληρώματος διατροφής που διατίθεται 
στην κατανάλωση δεν υπερβαίνει το 0,15 του λίτρου και τα συμπληρώματα διατροφής διατίθενται στην αγορά 
δυνάμει του άρθρου 10 της ίδιας Οδηγίας».
Άρθρο 29 
Τρόπος υπολογισμού βαθμών PLATO 
κατά όγκο στη μπύρα - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 87 του ν. 2960/2001(παρ. 1 του άρθρου 1 της οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Στην αρχή της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 87 του 
ν. 2960/2001 (Α’ 265) προστίθεται εδάφιο, η περ. γ) τρο-
ποποιείται ως προς το εξουσιοδοτούμενο όργανο και το 
αντικείμενο της εξουσιοδότησης και η παρ. 1 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«1. α) Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) των 
προϊόντων του άρθρου 86 του παρόντος καθορίζεται 
με βάση τον αριθμό των εκατόλιτρων της μπύρας και 
τους βαθμούς PLATO κατά όγκο.
β) Για τους σκοπούς μέτρησης των βαθμών PLATO 
κατά όγκο λαμβάνονται υπόψη όλα τα συστατικά της 
μπύρας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προστίθε-
νται μετά την ολοκλήρωση της ζύμωσης. Σε περίπτωση 
που οι βαθμοί PLATO της μπύρας δεν αντιστοιχούν σε 
ακέραιο αριθμό, για τον υπολογισμό του Ειδικού Φόρου 
Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) το κλασματικό μέρος στρογγυλο-
ποιείται στον πλησιέστερο ακέραιο αριθμό και συγκεκρι-
μένα, εφόσον το κλάσμα είναι μικρότερο του μισού (0,5), 
στρογγυλοποιείται στον μικρότερο ακέραιο αριθμό, ενώ 
εάν είναι ίσο ή μεγαλύτερο του μισού (0,5), στρογγυλο-ποιείται στον μεγαλύτερο ακέραιο αριθμό.
γ) Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) καθορίζεται κάθε ειδικότε-
ρο θέμα για την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου».
Άρθρο 30 Συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης ενδιάμεσων προϊόντων - Τροποποίηση άρθρου 
89 του ν. 2960/2001 (παρ. 9 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Στο άρθρο 89 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) επέρχονται 
νομοτεχνικές βελτιώσεις και επικαιροποιούνται οι παρα-
πεμπόμενες διατάξεις και το άρθρο 89 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 89
Συντελεστές Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης 
Ενδιάμεσων Προϊόντων 
Ο συντελεστής του ειδικού φόρου κατανάλωσης 
(Ε.Φ.Κ.), που επιβάλλεται στα προϊόντα του άρθρου 88, ορίζεται σε εκατόν δύο (102) ευρώ ανά εκατόλι-
τρο τελικού προϊόντος, με εξαίρεση τα προϊόντα που 
ορίζονται στο παράρτημα VΙI μέρος II του Κανονισμού 
(ΕΕ) 1308/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2013, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων 
και την κατάργηση των Κανονισμών (ΕΟΚ) 922/72, (ΕΟΚ) 
234/79, (ΕΚ) 1037/2001 και (ΕΚ) 1234/2007 του Συμβου-
λίου (L 347) για τα οποία ο συντελεστής ορίζεται σε πε-
νήντα ένα (51) ευρώ ανά εκατόλιτρο τελικού προϊόντος».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2348 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Άρθρο 31 
Αφρώδη κρασιά - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 90 ν. 2960/2001
(παρ. 3 του άρθρου 1 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Το πρώτο εδάφιο της παρ.  2 του άρθρου 90 του 
ν. 2960/2001 (Α’ 265) τροποποιείται ως προς τους παρα-πεμπόμενους κωδικούς Συνδυασμένης Ονοματολογίας (Σ.Ο.) και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Ο όρος «αφρώδη κρασιά» περιλαμβάνει όλα τα 
προϊόντα που υπάγονται στους κωδικούς Σ.Ο. 22.04.10, 
22.04.21.06, 22.04.21.07, 22.04.21.08, 22.04.21.09, 
22.04.29.10 και 22.05, τα οποία πληρούν τις εξής προ-
ϋποθέσεις:
α) Περιέχονται σε φιάλες με πώματα σχήματος μανιτα-
ριού, τα οποία συγκρατούνται με σύρματα ή συνδετήρες 
ή έχουν υπερπίεση τουλάχιστον 3 bar, η οποία οφείλεται 
στο διαλυμένο διοξείδιο του άνθρακα,
β) έχουν αποκτημένο ογκομετρικό αλκοολικό τίτλο 
άνω των 1,2 % vol. μέχρι και 15 % vol. με την προϋπό-
θεση ότι η αλκοόλη που περιέχεται στο τελικό προϊόν 
προέρχεται εξ ολοκλήρου από ζύμωση».
Άρθρο 32
Λοιπά αφρώδη ποτά παρασκευαζόμενα με ζύμωση, εκτός από κρασί και μπύρα - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 92 ν. 2960/2001 (παρ. 5 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Το πρώτο εδάφιο της παρ.  2 του άρθρου 92 του 
ν. 2960/2001 (Α’ 265) τροποποιείται:
α) ως προς τους παραπεμπόμενους κωδικούς Συν-
δυασμένης Ονοματολογίας (Σ.Ο.), β) ως προς την 
αντικατάσταση της λέξης «νοούνται» από τη λέξη «θε-
ωρούνται», γ) ως προς τη διαγραφή των λέξεων «του 
παρόντα Κώδικα», δ) ως προς τη σωρευτική σύνδεση 
της περ. α’ με την περ. β’ και τη διαζευκτική σύνδεση 
της περ. β’ με την περ. γ’ , και η παρ. 2 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«2. «Λοιπά αφρώδη ποτά παρασκευαζόμενα με ζύ-
μωση» θεωρούνται όλα τα προϊόντα που υπάγονται στους κωδικούς Σ.Ο. 22.06.00.31 και 22.06.00.39, κα-θώς και τα προϊόντα που υπάγονται στους κωδικούς Σ.Ο. 22.04.10, 22.04.21.06, 22.04.21.07, 22.04.21.08, 22.04.21.09, 22.04.29.10 και 22.05, τα οποία δεν ανα-
φέρονται στο άρθρο 90 και τα οποία πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:
α) περιέχονται σε φιάλες με πώματα σχήματος μανι-
ταριού που συγκρατούνται με σύρμα ή συνδετήρα ή 
έχουν υπερπίεση τουλάχιστον 3 bar, η οποία οφείλεται στο διαλυμένο διοξείδιο του άνθρακα, και 
β) έχουν αποκτημένο ογκομετρικό αλκοολικό τίτλο 
άνω του 1,2% vol. μέχρι και 13% vol. ή 
γ) έχουν αποκτημένο ογκομετρικό αλκοολικό τίτλο 
άνω του 13% vol. μέχρι και 15% vol., με την προϋπόθεση 
ότι η αλκοόλη που περιέχεται στο προϊόν προέρχεται 
αποκλειστικά από ζύμωση».Άρθρο 33
Πιστοποίηση Ανεξάρτητων Μικρών Παραγωγών - Προσθήκη άρθρου 93Γ στον ν. 2960/2001 (παρ. 13 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/1151)
Μετά το άρθρο 93Β του ν. 2960/2001 (Α’ 265) προστί-
θεται άρθρο 93Γ , ως εξής:
« Άρθρο 93Γ
Πιστοποίηση Ανεξάρτητων Μικρών Παραγωγών
1. Νοούνται ως Ανεξάρτητοι Μικροί Παραγωγοί για 
τους σκοπούς του παρόντος και στο πλαίσιο της εφαρ-
μογής από τα κράτη μέλη της Ε.Ε. της Οδηγίας 92/83/
ΕΟΚ, οι παραγωγοί των προϊόντων των άρθρων 80, 86, 
88, 90 και 92, κατά περίπτωση, υπό τις εξής ειδικότερες προϋποθέσεις:
α) Για τους παραγωγούς των προϊόντων του άρθρου 80, 
το «μικρό αποστακτήριο», ήτοι μια επιχείρηση απόσταξης 
που λειτουργεί ως νομικώς και οικονομικώς ανεξάρτητη 
από κάθε άλλη επιχείρηση απόσταξης, δεν λειτουργεί 
με άδεια εκμετάλλευσης και η ετήσια παραγωγή της δεν 
υπερβαίνει τα δέκα (10) εκατόλιτρα άνυδρης αλκοόλης.
β) Για τους παραγωγούς των προϊόντων του άρθρου 
86, τα «ανεξάρτητα μικρά ζυθοποιεία» της παρ. 3 του 
άρθρου 87.
γ) Για τους παραγωγούς των προϊόντων του άρθρου 
88, ο παραγωγός ενδιάμεσων προϊόντων, ο οποίος είναι 
νομικώς και οικονομικώς ανεξάρτητος από οποιονδήπο-
τε άλλο παραγωγό ενδιάμεσων προϊόντων, χρησιμοποι-
εί εγκαταστάσεις που βρίσκονται χωριστά από εκείνες 
οποιουδήποτε άλλου παραγωγού, δεν λειτουργεί βάσει 
άδειας εκμετάλλευσης και η παραγωγή του δεν υπερ-
βαίνει τα διακόσια πενήντα (250) εκατόλιτρα ετησίως. 
Όταν δύο (2) ή περισσότεροι μικροί παραγωγοί συνερ-
γάζονται και η συνδυασμένη ετήσια παραγωγή τους δεν 
υπερβαίνει τα διακόσια πενήντα (250) εκατόλιτρα, οι εν 
λόγω παραγωγοί μπορούν να θεωρούνται ως ένας και 
μόνος ανεξάρτητος μικρός παραγωγός.
δ) Για τους παραγωγούς των προϊόντων του άρθρου 
90, ο οινοπαραγωγός που είναι νομικώς και οικονομικώς 
ανεξάρτητος από οποιονδήποτε άλλον οινοπαραγωγό, 
χρησιμοποιεί εγκαταστάσεις που βρίσκονται χωριστά 
από εκείνες οποιουδήποτε άλλου οινοπαραγωγού, δεν 
λειτουργεί βάσει άδειας εκμετάλλευσης και η παραγωγή 
του δεν υπερβαίνει τα χίλια (1.000) εκατόλιτρα ή, στην περίπτωση αποστολής προϊόντων στη Δημοκρατία της 
Μάλτας, τα είκοσι χιλιάδες (20.000) εκατόλιτρα κρασιού 
ετησίως. Όταν δύο ή περισσότεροι μικροί οινοπαραγω-
γοί συνεργάζονται και η συνδυασμένη ετήσια παραγωγή 
τους δεν υπερβαίνει τα χίλια (1.000) ή τις είκοσι χιλιάδες (20.000) εκατόλιτρα, κατά περίπτωση, οι εν λόγω οινο-
παραγωγοί μπορούν να θεωρούνται ως ένας και μόνος 
ανεξάρτητος μικρός οινοπαραγωγός.
ε) Για τους παραγωγούς των προϊόντων του άρθρου 
92, ο παραγωγός παρασκευαζόμενων με ζύμωση ποτών, 
ο οποίος είναι νομικώς και οικονομικώς ανεξάρτητος 
από οποιονδήποτε άλλον παραγωγό λοιπών παρασκευ-
αζόμενων με ζύμωση ποτών, χρησιμοποιεί εγκαταστά-
σεις που βρίσκονται χωριστά από εκείνες οποιουδήποτε 
άλλου παραγωγού, δεν λειτουργεί βάσει άδειας εκμετάλ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2349 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
λευσης και η παραγωγή του δεν υπερβαίνει τα δεκαπέ-
ντε χιλιάδες (15.000) εκατόλιτρα, ετησίως. Όταν δύο ή 
περισσότεροι μικροί παραγωγοί συνεργάζονται και η 
συνδυασμένη ετήσια παραγωγή τους δεν υπερβαίνει 
τα δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) εκατόλιτρα, οι εν λόγω 
παραγωγοί μπορούν να θεωρούνται ως ένας και μόνος 
ανεξάρτητος μικρός παραγωγός.
2. Οι τελωνειακές αρχές χορηγούν στα ανεξάρτητα 
μικρά ζυθοποιεία, κατόπιν αιτήματός τους, ετήσιο πι-
στοποιητικό, με το οποίο επιβεβαιώνονται η συνολική 
ετήσια παραγωγή των προϊόντων του άρθρου 86, καθώς 
και η συμμόρφωσή τους με τα κριτήρια της παρ. 3 του 
άρθρου 87.
3. Οι αρμόδιες αρχές του Υπουργείου Αγροτικής Ανά-
πτυξης και Τροφίμων χορηγούν στους ανεξάρτητους 
μικρούς οινοπαραγωγούς, κατόπιν αιτήματός τους, ετή-
σιο πιστοποιητικό, με το οποίο βεβαιώνονται η συνολική 
ετήσια παραγωγή τους προϊόντων του άρθρου 90, κα-θώς και η συμμόρφωσή τους με τα κριτήρια της περ. δ’ της παρ. 1 και τις ειδικότερες προϋποθέσεις της κοινής απόφασης της περ. β’ της παρ. 5.
4. Οι Ανεξάρτητοι Μικροί Παραγωγοί των προϊόντων 
των άρθρων 80, 88 και 92 μπορούν να πιστοποιούν οι 
ίδιοι τη συνολική ετήσια παραγωγή τους, καθώς και τη συμμόρφωσή τους με τα κατά περίπτωση κριτήρια των περ. α’ , γ’ και ε’ της παρ. 1 για τον χαρακτηρισμό τους ως ανεξάρτητών μικρών παραγωγών. 
5.α. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών κατόπιν 
εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσί-
ων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) καθορίζονται οι ειδικότερες προϋ-
ποθέσεις και διαδικασίες για την πιστοποίηση των παρ. 2 
και 4, οι σχετικές κυρώσεις σε περίπτωση μη τήρησης 
αυτών και κάθε ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του 
παρόντος.
β. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται οι αρμόδιες αρ-χές, οι ειδικότερες προϋποθέσεις, η διαδικασία για την 
πιστοποίηση της παρ. 3, οι επιβαλλόμενες κυρώσεις και 
κάθε άλλο σχετικό θέμα. 
γ. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών δύνανται 
να καθορίζονται οι διαδικασίες ή οι ειδικότερες προϋπο-
θέσεις αναγνώρισης στη Χώρα μας των πιστοποιητικών 
που εκδίδονται σε άλλα κράτη - μέλη της Ε.Ε. για παρα-
γωγούς των προϊόντων των άρθρων 80, 86, 88, 90 και 
92, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε αυτά και πληρούν κατά περίπτωση τα κριτήρια της παρ. 1».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΔΙΗΜΕΡΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΑΠΟΣΤΑΓΜΑΤΟΠΟΙΩΝ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ 
ΑΡΘΡΩΝ 4, 7 ΚΑΙ 11 ν. 2969/2001
Άρθρο 34 
Σφράγιση αμβίκων ή αποστακτικών μηχανημάτων - Τροποποίηση παρ. 2 
και 6 άρθρου 4 ν. 2969/2001 
1. Στην παρ. 2 του άρθρου 4 του ν. 2969/2001 (Α’ 281): α) 
διαγράφεται το δεύτερο εδάφιο, β) το δεύτερο και τρίτο 
εδάφιο, μετά από την ανωτέρω διαγραφή, ενσωματώνο-νται σε ένα νέο δεύτερο εδάφιο, γ) προστίθενται νέο τρίτο 
και τέταρτο εδάφιο και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Όποιος αποκτήσει άμβικα ή αποστακτικά μηχανή-
ματα κατάλληλα για παραγωγή αιθυλικής αλκοόλης και 
αλκοολούχων προϊόντων γενικά ή μέρη τέτοιων μηχανη-
μάτων, οποιαδήποτε και αν είναι η χρήση για την οποία 
προορίζονται τα μηχανήματα ή τα μέρη τους, οφείλει 
εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από την κατοχή τους 
να δηλώσει εγγράφως στο αρμόδιο Τελωνείο το είδος, τη χωρητικότητα και τη χρήση για την οποία προορίζο-
νται, καθώς και τη θέση στην οποία τοποθετήθηκαν και 
να λάβει άδεια κατοχής. Το Τελωνείο κοινοποιεί στην 
αρμόδια Χημική Υπηρεσία αντίγραφο της ανωτέρω 
δήλωσης κατοχής μηχανημάτων, η οποία, ύστερα από 
έλεγχο, εκδίδει βεβαίωση περί καταλληλότητας αυτών για τον σκοπό για τον οποίο προορίζονται και περί της 
χωρητικότητάς τους, κοινοποιώντας αυτή στο Τελωνείο. 
Η αρμόδια Χημική Υπηρεσία προβαίνει στη σφράγιση 
των μηχανημάτων αυτών, με εξαίρεση τους άμβικες των 
διήμερων μικρών αποσταγματοποιών, καθώς και των 
αρωματοποιών όπως ορίζονται στην περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 5, οι οποίοι σφραγίζονται από τα αρμόδια Τελωνεία. Από τη σφράγιση εξαιρούνται τα αποστακτι-κά μηχανήματα χωρητικότητας κάτω των σαράντα (40) 
λίτρων, τα οποία κατέχονται από δημόσια επιστημονικά 
ιδρύματα και τα οποία χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την επιστημονική τους έρευνα.
Η αρμόδια Διεύθυνση της Γενικής Διεύθυνσης Τελω-
νείων και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης της Α.Α.Δ.Ε. 
καταχωρίζει τα στοιχεία του μηχανήματος στο Γενικό 
Μητρώο Κατοχής Αποστακτικών Μηχανημάτων και 
χορηγεί Αριθμό Γενικού Μητρώου του Μηχανήματος, 
ο οποίος αναγράφεται υποχρεωτικά σε όλες τις άδειες 
κατοχής που θα εκδοθούν στο μέλλον για το μηχάνημα αυτό. Ο κάτοχος του μηχανήματος είναι υποχρεωμένος 
να χαράξει τον Αριθμό Γενικού Μητρώου σε εμφανές 
σημείο στον λέβητα και στο κάλυμμα αυτού. Αντίγραφο 
της άδειας κατοχής του μηχανήματος κοινοποιείται στην 
αρμόδια Χημική Υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης του Γενικού Χημείου του Κράτους της Α.Α.Δ.Ε.».
2. Η παρ. 6 του άρθρου 4 του ν. 2969/2001 τροπο-
ποιείται ως προς το είδος της κανονιστικής πράξης και 
το αντικείμενο της εξουσιοδότησης και διαμορφώνεται 
ως εξής:
«6. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών κατόπιν 
εισήγησης του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται:
α) ο τύπος των σφραγίδων των αποστακτικών μηχανη-
μάτων γενικά και η διαδικασία σφράγισης και αποσφρά-
γισης των αποστακτικών μηχανημάτων, 
β) το είδος των τοποθετούμενων μηχανικών μετρητών 
ή άλλων μέσων μετρήσεως για τον έλεγχο των παραγό-μενων αλκοολούχων προϊόντων, καθώς και οι όροι της 
τοποθετήσεως, λειτουργίας και ελέγχου αυτών».
Άρθρο 35 
Διήμεροι μικροί Αποσταγματοποιοί - Τροποποίηση παρ. Ε άρθρου 7 ν. 2969/2001
Στην παρ. Ε’ του άρθρου 7 του ν. 2969/2001 (Α’ 281) 
επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2350 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
1. Ο τίτλος της παρ. Ε αντικαθίσταται ως εξής:
«Ε. Διήμεροι μικροί αποσταγματοποιοί».2. Στην υποπαρ. 2 επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις: 
α) η υφιστάμενη διάταξη διαρθρώνεται σε περ. α) και 
β), β) στο πρώτο εδάφιο της περ. α) προστίθενται οι οι-νοποιήσιμες ποικιλίες σταφυλιών και τα σύκα-απόσυκα 
στις επιτρεπόμενες πρώτες ύλες, γ) στην περ. β): γα) τροποποιείται η προδικασία έκδοσης της απόφασης, 
γβ) η εγκριτική απόφαση εκδίδεται σε αιτιολογημένες 
περιπτώσεις, γγ) προστίθενται δεύτερο και τρίτο εδάφιο, 
δ) προστίθεται περ. γ) και η υποπαρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. α) Οι πρώτες ύλες που επιτρέπεται να αποστάζουν 
οι διήμεροι μικροί αποσταγματοποιοί είναι στέμφυλα, 
οινοποιήσιμες ποικιλίες σταφυλιών, μούρα, κούμαρα, 
κράνα, ζίζιφα, υπολείμματα μέλιτος και σύκα - απόσυκα. 
Στέμφυλα, κατά την έννοια του νόμου αυτού, είναι τα 
προερχόμενα από κανονική και επιμελημένη έκθλιψη 
των σταφυλιών, η απόδοση των οποίων σε άνυδρη αι-θυλική αλκοόλη δεν υπερβαίνει τα επτάμισι (7,5) λίτρα ανά εκατό (100) χιλιόγραμμα καθαρών στεμφύλων κατ’ 
ανώτατο όριο.
β) Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν 
εισήγησης του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. δύναται, σε αιτι-
ολογημένες περιπτώσεις, να επιτρέπεται η απόσταξη 
και άλλων φρούτων, όπως μήλα, αχλάδια, δαμάσκηνα, 
κεράσια, κορόμηλα. Η υποβολή των σχετικών αιτημάτων 
γίνεται μόνο από ομάδες παραγωγών και συνοδεύεται 
από βεβαίωση της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας 
και Κτηνιατρικής της οικείας Περιφερειακής Ενότητας 
ότι αποδέχεται τον εν λόγω προορισμό. Προκειμένου να 
εξεταστεί οποιοδήποτε σχετικό αίτημα τεκμηριώνεται, 
από την αρμόδια Χημική Υπηρεσία, η καταλληλότητα 
της πρώτης ύλης.
γ) Με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών 
και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, δύναται, να επι-
τρέπεται, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, για συγκεκριμένο 
διάστημα και μόνο για περιοχές στις οποίες οι σχετικές 
καλλιέργειες έχουν πληγεί από φυσικά φαινόμενα, η από-
σταξη επιτραπέζιων ποικιλιών σταφυλιών και να καθο-
ρίζεται η απόδοση αυτών σε λίτρα άνυδρης αιθυλικής 
αλκοόλης».
3. Στην υποπαρ. 3 επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις: 
α) στο τρίτο εδάφιο προστίθεται παραπομπή στην υπο-
παρ. 2 προς τον σκοπό προσδιορισμού των παραγωγών 
των επιτρεπόμενων πρώτων υλών, β) προστίθεται νέο 
πέμπτο εδάφιο, γ) τα υφιστάμενα πέμπτο και έκτο εδά-φιο αντικαθίστανται, δ) το έβδομο και το όγδοο εδάφιο 
καταργούνται και η υποπαρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Για την απόσταξη απαιτείται άδεια από το Τελω-
νείο, στη χωρική αρμοδιότητα του οποίου είναι εγκατε-
στημένος ο άμβικας όπου θα διενεργηθεί η απόσταξη. 
Η χρονική διάρκεια αυτής δεν μπορεί να υπερβεί για 
κάθε παραγωγό τα οκτώ 24ωρα, συνεχή ή χωρισμένα, 
κατ’ ανώτατο όριο και συναρτάται με την ποσότητα των 
πρώτων υλών που προορίζονται για απόσταξη. Δικαίωμα 
άδειας απόσταξης αποκτούν αποκλειστικά οι παραγωγοί 
των επιτρεπόμενων πρώτων υλών της υποπαρ. 2 και σε 
άμβικα που είναι εγκατεστημένος μέσα στα όρια του δήμου που έχουν παραχθεί οι πρώτες ύλες ή σε όμορο 
δήμο. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται με άδεια του Τελωνείου, 
στη χωρική αρμοδιότητα του οποίου έχουν παραχθεί οι 
πρώτες ύλες, να μεταφερθούν αυτές προς απόσταξη σε 
άμβικα που είναι εγκατεστημένος και σε άλλον δήμο, 
πλην των ανωτέρω, αποκλειστικά στις περιπτώσεις που ο δικαιούχος απόσταξης παραγωγός είναι κάτοχος του άμβικα αυτού. 
Σε κάθε άμβικα μπορεί να αποστάζει εκτός από τον 
κάτοχό του και οποιοσδήποτε άλλος δικαιούχος από-
σταξης παραγωγός.
Για την έκδοση άδειας απόσταξης απαιτείται η υποβο-
λή στο αρμόδιο Τελωνείο αίτησης-δήλωσης του παρα-
γωγού μαζί με τα κατά περίπτωση δικαιολογητικά, όπως 
αυτά καθορίζονται με την απόφαση της υποπαρ. 12. 
Οι κάτοχοι αμπελουργικής έκτασης προσκομίζουν επι-πλέον, αντίγραφο της οριστικοποιημένης ηλεκτρονικής 
δήλωσης συγκομιδής που υποβάλλεται προς το Υπουρ-
γείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων από την οποία 
αποδεικνύονται η ιδιότητα του παραγωγού, η θέση και η 
έκταση του κτήματος, καθώς και η ποσότητα των πρώ-
των υλών που παρήχθησαν.
Το αρμόδιο Τελωνείο μπορεί να αρνηθεί τη χορήγηση 
ή να ανακαλέσει χορηγηθείσα κατά τα ανωτέρω άδεια 
απόσταξης είτε αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν σχετικής 
εισήγησης της αρμόδιας Χημικής Υπηρεσίας της Γενι-
κής Διεύθυνσης του Γενικού Χημείου του Κράτους της 
Α.Α.Δ.Ε., στην περίπτωση που ο διήμερος μικρός απο-
σταγματοποιός είτε έχει υποπέσει καθ’ υποτροπή, κατά 
την έννοια της παρ. 4 του άρθρου 11 του παρόντος, στις 
παραβάσεις των παρ. 2 και 3 του άρθρου 11, ως και του άρθρου 12 είτε έχει υποπέσει σε παραβάσεις που τιμω-
ρούνται με τις περί λαθρεμπορίας διατάξεις του Εθνικού 
Τελωνειακού Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 265)».
4. Η υποπαρ. 8 αντικαθίσταται ως εξής:
«8.α) Η διάθεση του παραγόμενου έτοιμου προϊόντος 
απόσταξης από τα δικαιούχα παραγωγής πρόσωπα της 
υποπαρ. 1 πραγματοποιείται με την έκδοση λογιστικών 
στοιχείων, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στις σχετικές 
διατάξεις του ν. 4308/2014 (Α’ 251). Τα ως άνω αναφε-
ρόμενα πρόσωπα έχουν υποχρέωση τήρησης και ενημέ-
ρωσης λογιστικών αρχείων. Για τη διακίνηση του ως άνω 
προϊόντος απόσταξης εκδίδεται σχετικό παραστατικό 
κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στην παρ. 8 του άρθρου 5 του ν. 4308/2014, το οποίο συνοδεύει το προϊόν μέχρι 
τον τελικό προορισμό του. Δεν απαιτείται έκδοση παρα-
στατικού διακίνησης, εφόσον εκδίδεται άμεσα λογιστικό 
στοιχείο αξίας.
β) Από την περ. α) εξαιρούνται:
βα) τα δικαιούχα παραγωγής πρόσωπα που εμπίπτουν 
στην περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 39 του ν. 4308/2014 
και 
ββ) τα δικαιούχα παραγωγής φυσικά πρόσωπα, τα 
οποία παράγουν το προϊόν αυτό, μέχρι το ανώτατο 
όριο των πενήντα ενός (51) λίτρων άνυδρων ανά απο-
στακτική περίοδο και ανά πρόσωπο, αποκλειστικά για 
κατανάλωση από τα ίδια, τα μέλη της οικογένειάς τους 
ή τους προσκεκλημένους τους, απαγορευομένης της 
εμπορίας. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2351 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Σε περίπτωση διακίνησης του προϊόντος απόσταξης 
από τα πρόσωπα των υποπερ. βα) και ββ) ή για λογαρια-
σμό τους, αυτό συνοδεύεται από αντίγραφο της αδείας 
απόσταξης, καθώς και του αποδεικτικού είσπραξης των 
φορολογικών επιβαρύνσεων. Σε περίπτωση πώλησης 
του προϊόντος απόσταξης από τα πρόσωπα της υπο-
περ. βα), το προϊόν συνοδεύεται, πλέον των ως άνω δι-
καιολογητικών, και από δήλωση διακίνησης. 
γ) Το προϊόν απόσταξης των διήμερων μικρών απο-
σταγματοποιών διατίθεται χύμα, χωρίς οποιασδήποτε 
μορφής τυποποίηση, σε δοχεία από γυαλί ή και άλλο 
κατάλληλο υλικό σύμφωνα με τους σχετικούς όρους χρήσης που προβλέπονται στην ισχύουσα ενωσια-
κή και εθνική νομοθεσία όσον αφορά τα υλικά και τα 
αντικείμενα που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα. 
Η κατά τα ανωτέρω διάθεση του προϊόντος απόσταξης 
των διήμερων μικρών αποσταγματοποιών διενεργείται 
από τα δικαιούχα της παραγωγής του πρόσωπα είτε 
απευθείας στους τελικούς καταναλωτές με λιανική πώλη-
ση είτε με πώληση στις επιχειρήσεις ομαδικής εστίασης, 
καθώς και σε επιχειρήσεις διάθεσης ποτών με αλκοόλη προς χονδρική και λιανική πώληση. 
Tα στοιχεία του παραγωγού αναγράφονται υποχρεωτι-
κά σε κάθε διακίνηση στο εσωτερικό της Χώρας μέχρι το 
τελικό σημείο λιανικής πώλησης στα φορολογικά στοι-
χεία ή τα παραστατικά στοιχεία διακίνησης των άρθρων 
5 και 9 του ν. 4308/2014.
Οι επιχειρήσεις που διαθέτουν προς λιανική πώληση 
για κατανάλωση προϊόν απόσταξης διήμερων μικρών 
αποσταγματοποιών οφείλουν να έχουν σε εμφανές ση-
μείο στο κατάστημά τους αναρτημένη πινακίδα, στην 
οποία αναγράφονται, με ευκρινείς χαρακτήρες, τo ονο-
ματεπώνυμο του παραγωγού ή των παραγωγών των 
οποίων το προϊόν διαθέτουν, καθώς και το σχετικό λο-γιστικό στοιχείο.
Για λόγους καλύτερης κατανόησης από τους κατα-
ναλωτές, το προϊόν μπορεί να διατίθεται στα σημεία 
πώλησης στον τελικό καταναλωτή με την κοινή ονομα-
σία, κατά την έννοια του Kανονισμού (ΕΕ) 1169/2011, 
«παραδοσιακό απόσταγμα διημέρων», ακολουθούμενη 
πάντοτε και από τη νόμιμη ονομασία. Ο όρος «απόσταγ-
μα» που περιλαμβάνεται στην κοινή ονομασία δεν χρη-
σιμοποιείται κατά την έννοια του παρόντος νόμου και 
του Kανονισμού (ΕΕ) 2019/787».
5. Η υποπαρ. 12 αντικαθίσταται ως εξής:
«12. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν 
εισήγησης του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται:
α) ο τρόπος καθορισμού του διμήνου απόσταξης της 
υποπαρ. 1, 
β) η απόδοση σε άνυδρη αιθυλική αλκοόλη των λοιπών 
πλην των στεμφύλων - επιτρεπόμενων να αποστάζονται 
από τους διήμερους μικρούς αποσταγματοποιούς  - 
πρώτων υλών της υποπαρ. 2,
γ) ο προσδιορισμός του χρόνου απόσταξης των διή-
μερων μικρών αποσταγματοποιών, 
δ) ο τύπος και το περιεχόμενο αίτησης - δήλωσης, κα-
θώς και τα δικαιολογητικά για τη χορήγηση της άδειας απόσταξης της υποπαρ. 3,ε) η διαδικασία για τη χορήγηση της ειδικής άδειας 
της υποπαρ. 11Α,
στ) οι υποχρεώσεις των κατόχων αμβίκων για χρήση 
από τους διήμερους μικρούς αποσταγματοποιούς,
ζ) ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης διακίνη-
σης του τρίτου εδαφίου της υποπερ. ββ της περ. β’ της 
υποπαρ. 8,
η) κάθε άλλο σχετικό ζήτημα για την εφαρμογή της 
παρ. Ε’ . 
Με όμοια απόφαση δύναται να καθορίζονται οι ειδικό-
τεροι όροι διακίνησης και επισήμανσης του προϊόντος 
απόσταξης των διήμερων μικρών αποσταγματοποιών».
Άρθρο 36 
Κυρώσεις για υποβολή ψευδών δικαιολογητι-κών για την έκδοση άδειας απόσταξης -
Τροποποίηση περ. ι) παρ. 3 άρθρου 11 
ν. 2969/2001
Το πρώτο εδάφιο της περ. ι) της παρ. 3 του άρθρου 
11 του ν. 2969/2001 (Α’ 281) αντικαθίσταται και η περ. ι) διαμορφώνεται ως εξής: 
«ι) Οι διήμεροι μικροί αποσταγματοποιοί οι οποίοι 
υποβάλλουν ψευδή ή ανακριβή δήλωση καθώς και 
ψευδή δικαιολογητικά για την έκδοση άδειας απόστα-
ξης, καθώς και αυτοί που εκδίδουν τα εν λόγω ψευδή 
δικαιολογητικά. Επίσης οι διήμεροι μικροί αποσταγμα-
τοποιοί που αποστάζουν συγχρόνως με περισσότερους 
από έναν άμβικες».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2021/1159 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥ-ΛΙΟΥ ΤΗΣ 13ης ΙΟΥΛΙΟΥ 2021 ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟ-ΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2006/112/ΕΚ ΣΧΕΤΙ-ΚΑ ΜΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ ΑΓ ΑΘΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙ-ΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ COVID-19 - ΤΡΟ-
ΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕ-ΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ
Άρθρο 37 
Απαλλαγή από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας των εισαγόμενων ή παραδιδόμενων αγαθών και παρεχόμενων υπηρεσιών προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή φορέα ή οργανισμό της ΕΕ για την αντιμετώπιση του COVID-19 - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 27 ν. 2859/2000 (άρθρο 1 Οδηγίας (ΕΕ) 2021/1159)
Στην παρ. 1 του άρθρου 27 του Κώδικα Φόρου Προστι-
θέμενης Αξίας (ν. 2859/2000, Α’ 248), ως προς τις απαλ-λαγές από τον φόρο, προστίθεται περ. κ) ως εξής:
«κ) Η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών 
προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή οργανισμό ή φορέα 
που έχει συσταθεί βάσει του δικαίου της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και η εισαγωγή αγαθών από τα πρόσωπα αυτά, 
όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή ο οργανισμός ή ο φο-
ρέας εισάγει ή αγοράζει τα αγαθά ή λαμβάνει τις υπη-
ρεσίες κατά την εκτέλεση των καθηκόντων που του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2352 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
έχουν ανατεθεί από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
με σκοπό την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, 
εκτός εάν τα εισαγόμενα αγαθά ή τα αγαθά ή οι υπη-
ρεσίες που αγοράζονται, χρησιμοποιούνται, είτε αμέ-
σως είτε σε μεταγενέστερη ημερομηνία, για περαιτέ-
ρω παραδόσεις ή παροχές εξ επαχθούς αιτίας από την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή από τον εν λόγω οργανισμό 
ή φορέα.
Όταν παύσουν να ισχύουν οι προϋποθέσεις απαλλαγής 
της παρούσας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή ο οργανισμός 
ή ο φορέας που εισήγαγε τα αγαθά με απαλλαγή ή που 
έλαβε την απαλλασσόμενη παράδοση αγαθών ή παροχή 
υπηρεσιών, ενημερώνει την κατά περίπτωση αρμόδια 
εθνική τελωνειακή ή φορολογική αρχή και η εισαγωγή 
ή η παράδοση των εν λόγω αγαθών, καθώς και η παροχή 
των εν λόγω υπηρεσιών υπόκεινται σε ΦΠΑ υπό τους 
όρους που ισχύουν κατά τον χρόνο παύσης των προϋ-ποθέσεων της απαλλαγής».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ 
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ - ΤΕΛΙΚΕΣ - ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 38 
Μεταβατικές διατάξεις
1. Για την τρέχουσα αποστακτική περίοδο από 
1.8.2021 έως 31.7.2022, εφαρμόζεται το άρθρο 82 του 
ν. 2960/2001 (Α’ 265), όπως ισχύει πριν από την αντικα-τάστασή του με το άρθρο 27 του παρόντος. 
2. Οι ανεξάρτητοι μικροί παραγωγοί των προϊόντων 
του άρθρου 90 του ν. 2960/2001 μπορούν να πιστοποι-ούν οι ίδιοι τη συνολική ετήσια παραγωγή τους, καθώς και τη συμμόρφωσή τους με τα κριτήρια της περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 93 Γ του ν. 2960/2001, όπως προστί-θεται με το άρθρο 33 του παρόντος, για τον χαρακτηρι-σμό τους ως ανεξάρτητων μικρών οινοπαραγωγών, για 
μέγιστο διάστημα μέχρι και τριάντα (30) ημέρες από την 
ημερομηνία ισχύος της κοινής απόφασης της περ. β’ της 
παρ. 5 του ίδιου άρθρου.
3. Για την αποστακτική περίοδο 2022-2023 οι διήμε-
ροι μικροί αποσταγματοποιοί, οι οποίοι κατέχουν εκτά-σεις που δεν υπερβαίνουν συνολικά το ένα (1) στρέμμα 
δύνανται να προσκομίζουν για την έκδοση της άδειας 
απόσταξης, βεβαίωση του οικείου δήμου αντί του αντι-
γράφου της οριστικοποιημένης ηλεκτρονικής δήλωσης 
συγκομιδής της υποπαρ. 3 της παρ. Ε’ του άρθρου 7 του 
ν. 2969/2001, όπως τροποποιείται με το άρθρο 35 του 
παρόντος. 
Άρθρο 39
Τελικές - Καταργούμενες διατάξεις 
1. Όπου στην κείμενη νομοθεσία απαντά ο όρος «μι-
κροί αποσταγματοποιοί (διήμεροι)» νοείται ως αναφο-
ρά στους «διήμερους μικρούς αποσταγματοποιούς» της 
παρ. Ε’ του άρθρου 7 του ν. 2969/2001 (Α’ 281), όπως 
τροποποιείται με το άρθρο 35 του παρόντος.
2. Με την έκδοση των αποφάσεων που προβλέπονται 
στην παρ. 6 του άρθρου 4 του ν. 2969/2001 (Α’ 281), όπως 
τροποποιείται με το άρθρο 34 του παρόντος, καταργού-νται το άρθρο 4, οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 18, η παρ. 1 
του άρθρου 21 και τα άρθρα 43, 44 και 47 του β.δ. της 25ης.2.1917 (Α’ 301).
3. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργού-
νται οι παρ. 148 και 149 του άρθρου 2 της υπό στοιχεία Δ6Α/1015213/ΕΞ2013/28.1.2013 κοινής απόφασης του Υπουργού και του Υφυπουργού Οικονομικών (Β’130). 
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΝΕΟΣ ΜΕΙΩΜΕΝΟΣ ΕΝΙΑΙΟΣ 
ΦΟΡΟΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) -ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Ν. 4223/2013 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ A’
ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝ.Φ.Ι.Α. ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 
Άρθρο 40
Νέος υπολογισμός ΕΝ.Φ.Ι.Α. φυσικών προσώπων - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 1 ν. 4223/2013 
Η παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 4223/2013 (Α’ 287) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«3. Ο ΕΝ.Φ.Ι.Α. ισούται: α) με τον κύριο φόρο επί του 
κάθε ακινήτου και την προσαύξηση επί αυτού σύμφω-
να με την Ενότητα Ε’του άρθρου 4, εάν υποκείμενο του 
φόρου είναι φυσικό πρόσωπο, και β) με το άθροισμα 
του κύριου φόρου επί του κάθε ακινήτου και του συ-
μπληρωματικού φόρου επί της συνολικής αξίας των 
δικαιωμάτων επί των ακινήτων του υποκειμένου στον 
φόρο, εάν υποκείμενο του φόρου είναι νομικό πρόσωπο 
ή νομική οντότητα».
Άρθρο 41
Κληρονόμος μετά από αποποίηση ως υποκείμενος σε ΕΝ.Φ.Ι.Α. και υπολογισμός ΕΝ.Φ.Ι.Α. - Τροποποίηση παρ. 1 και 9 άρθρου 2 ν. 4223/2013
1. Στην περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4223/2013 
(Α’ 287) προστίθεται υποπερ. γγ) και η περ. γ) διαμορφώ-
νεται ως εξής: 
«γ) Ο κληρονόμος και ειδικότερα:
αα) Ο εκ διαθήκης κληρονόμος, εφόσον έχει δημοσι-
ευθεί διαθήκη μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου του προη-
γούμενου της φορολογίας έτους.
ββ) Ο εξ αδιαθέτου κληρονόμος, εφόσον δεν έχει δη-
μοσιευθεί διαθήκη μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου του 
προηγούμενου της φορολογίας έτους.
γγ) Ο μετά από αποποιήσεις κληρονόμος, από το επό-
μενο έτος του θανάτου του κληρονομούμενου ή, στην περίπτωση που έχει δημοσιευθεί διαθήκη, από το επό-
μενο έτος της δημοσίευσης αυτής».
2. H παρ. 9 του άρθρου 2 του ν. 4223/2013 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«9. Για τον φόρο επί της συνολικής αξίας ανά εμπράγ-
ματο δικαίωμα επί ακινήτου της Ενότητας Γ και την προ-
σαύξηση του κυρίου φόρου φυσικών προσώπων της 
Ενότητας Ε του άρθρου 4, καθώς και για τον συμπλη-
ρωματικό ΕΝ.Φ.Ι.Α. νομικών προσώπων του άρθρου 5 
εφαρμόζονται ανάλογα οι παρ. 3 έως και 8».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2353 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Άρθρο 42
Απαλλαγές από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. έτους 2022 - Τροποποίηση παρ. 7, 7Α και 7Β άρθρου 3 ν. 4223/2013 
1. Η παρ. 7 του άρθρου 3 του ν. 4223/2013 (Α’ 287) τρο-
ποποιείται ως προς την προσθήκη του έτους 2022 στα έτη 
απαλλαγής από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. και διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Ειδικά για τα έτη 2018, 2019, 2020, 2021 και 2022 
απαλλάσσονται τα ακίνητα που ευρίσκονται σε περιοχές 
της Περιφέρειας Αττικής κ αι της Περιφερειακής Ενότη-
τας Κορινθίας, τις οποίες έπληξαν οι πυρκαγιές της 23ης 
και 24ης Ιουλίου 2018, εφόσον οι ιδιοκτήτες τους είναι 
κάτοχοι Δελτίου Επανελέγχου ή Έκθεσης Αυτοψίας ή 
Πρωτοκόλλου Αυτοψίας Επικινδύνως Ετοιμόρροπου 
Κτηρίου του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, 
που έχουν εκδοθεί έως και τις 31.12.2020, και κατά τον κρίσιμο χρόνο η κυριότητα ή τα λοιπά εμπράγματα δι-
καιώματα στο ακίνητο ανήκαν στον υπόχρεο σε φόρο 
για τα έτη αυτά. Για τα έτη 2018, 2019, 2020, 2021 και 
2022 απαλλάσσονται από τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. τα δικαιώματα 
επί του συνόλου της ακίνητης περιουσίας των θανόντων 
εξαιτίας των πυρκαγιών του προηγούμενου εδαφίου».
2. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 7Α του άρθρου 3 του 
ν. 4223/2013 τροποποιείται ως προς την προσθήκη του έτους 2022 και η παρ. 7Α διαμορφώνεται ως εξής: 
«7Α. Ειδικά για τα έτη 2021 και 2022, απαλλάσσονται 
τα ακίνητα, τα οποία βρίσκονται εντός του οικισμού 
Αναργύρων του Δήμου Αμυνταίου της Περιφερειακής 
Ενότητας Φλώρινας, όπως αυτός έχει οριοθετηθεί με 
την υπ’ αριθμ. 4012/86/25.9.1986 απόφαση του Νομάρ-
χη Φλώρινας (Δ’ 1109) και ο οποίος έχει κηρυχθεί σε 
αναγκαστική απαλλοτρίωση με την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/
ΔΜΕΒΟ/19831/338/15.4.2019 κοινή απόφαση των 
Υπουργών Εσωτερικών, Οικονομίας και Ανάπτυξης και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Δ’ 190). Τα ακίνητα αυτά 
απεικονίζονται και περιγράφονται στον από Ιούλιο 2018 
κτηματολογικό πίνακα του εν λόγω οικισμού και στο από 
Φεβρουάριο 2018 Κτηματολογικό Διάγραμμα, όπως αυτά 
εξειδικεύονται στην ανωτέρω απόφαση απαλλοτρίωσης. 
Η ίδια απαλλαγή ισχύει και για τα ακίνητα που βρίσκονται 
εντός των ακόλουθων οικισμών, οι οποίοι είναι πολεο-
δομικά ανενεργοί βάσει του από 5.12.2002 προεδρικού 
διατάγματος (Δ’ 1075): Κοινότητας Πεπονιάς, κοινότητας 
Πολύλακκου, οικισμού Αξιοκάστρου και οικισμού Κλήμα-
τος της κοινότητας Αξιοκάστρου, οικισμού Τραπεζίτσας 
και οικισμού Πανάρετης της κοινότητας Τραπεζίτσας και 
κοινότητας Πυλωρίου του Δήμου Βοΐου της Περιφερει-ακής Ενότητας Κοζάνης, καθώς και βάσει της υπ’ αριθμ. 
9439/3335/6.4.2000 απόφασης μεταφοράς των ακόλου-
θων κοινοτήτων και οικισμών (Δ’ 238): Κοινότητας Καλα-
μιτσίου, οικισμού Καλοχίου και οικισμού Μεσόλακκου της 
Περιφερειακής Ενότητας Γ ρεβενών».
3.Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 7Β του άρθρου 3 του 
ν. 4223/2012 τροποποιείται ως προς την προσθήκη του έτους 2022 και η παρ. 7Β διαμορφώνεται ως εξής:
«7Β. Ειδικά για τα έτη 2021, 2022 και 2023 απαλλάσ-
σονται:
α) τα ακίνητα, που ευρίσκονται σε περιοχές που επλή-
γησαν από τις πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν αρχής γε-
νομένης την 27η Ιουλίου 2021 και έως τη δημοσίευση της παρούσας και για τις οποίες εκδίδονται πράξεις του 
Γενικού Γ ραμματέα Πολιτικής Προστασίας για την κή-
ρυξή τους σε κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής 
Προστασίας, εφόσον οι ιδιοκτήτες τους είναι κάτοχοι 
Δελτίου Επανελέγχου ή Έκθεσης Αυτοψίας, σύμφωνα 
με τα οποία το κτίριο έχει χαρακτηριστεί επικίνδυνο ή 
ακατάλληλο για χρήση, ή Πρωτοκόλλου Αυτοψίας Επι-
κινδύνως Ετοιμόρροπου Κτηρίου του Υπουργείου Υπο-
δομών και Μεταφορών που εκδίδονται έως τις 28.2.2022, 
εφόσον κατά τον κρίσιμο χρόνο η κυριότητα ή τα λοιπά 
εμπράγματα δικαιώματα στο ακίνητο ανήκουν στον υπό-
χρεο σε φόρο για τα έτη αυτά.
β) Τα αγροτεμάχια, των οποίων οι ιδιοκτήτες είναι 
κάτοχοι βεβαίωσης καταστροφής από τα κατά τόπους 
αρμόδια Τμήματα Αγροτικής Ανάπτυξης και Ελέγχων 
(ΤΑΕΕ) των Αποκεντρωμένων Υπηρεσιών της Γενικής 
Διεύθυνσης Αποκεντρωμένων Δομών του Υπουργείου 
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι οποίες εκδίδο-
νται έως τις 28.2.2022, εφόσον κατά τον κρίσιμο χρόνο 
η κυριότητα ή τα λοιπά εμπράγματα δικαιώματα στο 
ακίνητο ανήκουν στον υπόχρεο σε φόρο για τα έτη αυτά. 
Τα ΤΑΕΕ εκδίδουν τις ως άνω βεβαιώσεις, αφού λάβουν 
τα οικεία στοιχεία των αγροτεμαχίων που έχουν εκτιμη-
θεί ως κατεστραμμένα από τον Οργανισμό Ελληνικών 
Γεωργικών Ασφαλίσεων.
Η απαλλαγή χορηγείται με βάση τις αιτήσεις που υπο-
βάλλονται στην ψηφιακή πλατφόρμα της ΑΑΔΕ στη δι-
αδικτυακή πύλη «arogi.gov.gr». Εφόσον, μετά τη χορή-
γηση της απαλλαγής, διαπιστωθεί ότι δεν συντρέχουν 
οι προϋποθέσεις χορήγησής της, ο φόρος βεβαιώνεται 
και καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι την τελευταία εργάσι-
μη ημέρα του επόμενου της βεβαίωσης μήνα, εντόκως σύμφωνα με το άρθρο 54 Β’ του ν. 4174/2013 (Α’ 256).
Ειδικότερα τα ακίνητα που ευρίσκονται στα διοικητικά 
όρια των Δήμων Μαντουδίου - Λίμνης - Αγίας Άννας και 
Ιστιαίας - Αιδηψού της Περιφε ρειακής Ενότητας Ευβοίας 
της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας απαλλάσσονται για 
τα έτη 2021 και 2022, εφόσον κατά τον κρίσιμο χρόνο η 
κυριότητα ή τα λοιπά εμπράγματα δικαιώματα στο ακί-νητο ανήκουν στον υπόχρεο σε φόρο για τα έτη αυτά».
Άρθρο 43
Μεταβολές στον υπολογισμό του κύριου 
φόρου - Τροποποίηση άρθρου 4 ν. 4223/2013
1. Ο πίνακας της περ. α) της παρ. 2 της Ενότητας Α 
του άρθρου 4 του ν. 4223/2013 (Α’ 287) αντικαθίσταται 
ως εξής:
Τιμή Ζώνης (€/μ2) Φ.Ζ. Συντελεστής βασικού 
φόρου (€/μ2)
0-750 1 2,00
751-1500 2 2,80
1501-2500 3 3,702501-3000 4 4,503001-3500 5 7,603501-4000 6 9,204001-4500 7 11,104501-5000 8 13,40
>=5001 9 16,20
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2354 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
2. Στο τέλος της περ. α) της παρ. 2 της Ενότητας Α του 
άρθρου 4 του ν. 4223/2013 προστίθενται δύο εδάφια 
ως εξής: 
«Κτίσματα, τα οποία, με βάση τις Τιμές Ζώνης που 
εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 2022, εντάσσονται 
στις Φορολογικές Ζώνες 2 και 3, κατατάσσονται, για τον 
υπολογισμό του Ε.Ν.Φ.Ι.Α. έτους 2022, στις Φορολογικές 
Ζώνες 1 και 2 αντίστοιχα, εφόσον για αυτά:
α) κατά την 1η Ιανουαρίου 2021 ίσχυε το σύστημα 
αντικειμενικού προσδιορισμού αξίας ακινήτων και 
εντάσσονταν στις Φορολογικές Ζώνες 1 και 3 και
β) η Τιμή Ζώνης, η οποία ισχύει την 1η Ιανουαρίου 
2022, απέχει από την καταληκτική Τιμή Ζώνης της αμέ-
σως προηγούμενης Φορολογικής Ζώνης έως και πενήντα 
(50) ευρώ.
Κτίσματα της Δημοτικής Ενότητας Αρχαίας Ολυμπίας 
που εντάχθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2022 στο σύστη-
μα αντικειμενικού προσδιορισμού αξίας ακινήτων και 
αντιστοιχούν στη φορολογική ζώνη 2, κατατάσσονται, 
για τον υπολογισμό του Ε.Ν.Φ.Ι.Α. του έτους 2022, στη 
φορολογική ζώνη 1».
3. Ο πίνακας της περ. α) της παρ. 1 της Ενότητας B’ 
του άρθρου 4 του ν. 4223/2013 αντικαθίσταται ως εξής:
Μοναδιαία αξία (€/μ2) Φ.Ζ Συντελεστής φόρου 
(€/μ2)
0,01-6,00 1 0,0037
6,01-20,00 2 0,0075
20,01-50,00 3 0,012550,01-75,00 4 0,0185
75,01-100,00 5 0,0375
100,01-150,00 6 0,0750150,01-200,00 7 0,1850200,01-300,00 8 0,2470300,01-400,00 9 0,3700400,01-600,00 10 0,5550600,01-800,00 11 0,7400800,01-900,00 12 0,9900
900,01-1000,00 13 1,2500
1000,01-1500,00 14 1,60001500,01-2000,00 15 2,35002000,01-3000,00 16 3,70003000,01-4000,00 17 4,95004000,01-5000,00 18 7,4000
>=5000,01 19 9,2500
4. Στο άρθρο 4 του ν. 4223/2013 προστίθενται Ενότη-
τες Γ’ , Δ’ και Ε’ ως εξής:
«Γ . Υπολογισμός φόρου επί της συνολικής αξίας ανά 
εμπράγματο δικαίωμα επί ακινήτου. 
Για δικαιώματα επί ακινήτων υπολογίζεται φόρος επί 
της συνολικής αξίας ανά εμπράγματο δικαίωμα επί ακι-
νήτου, όπως αυτό αποτυπώνεται στη δήλωση στοιχείων ακινήτων του άρθρου 23 του ν. 3427/2005 (Α’ 312), σύμ-
φωνα με την κατωτέρω κλίμακα:
Κλιμάκια συνολικής αξίας 
ακινήτου σε ευρώΣυντελεστής φόρου 
ανά κλιμάκιο αξίας
0,01- 400.000  0%
400.000,01-500.000 0,20%500.000,01-600.000 0,30%600.000,01-700.000 0,40%700.000,01-800.000 0,50%800.000,01-900.000 0,60%
900.000,01-1.000.000 0,70%
1.000.000,01-2.000.000 0,90%
>=2.000.000,01 1,00%
Ο φόρος υπολογίζεται στη συνολική αξία του 100% 
της πλήρους κυριότητας του ακινήτου, όπως το δικαίω-
μα αυτό αναγράφεται στη δήλωση στοιχείων ακινήτων, 
απομειώνεται με βάση τον συντελεστή συνιδιοκτησίας 
της παρ. 3 του άρθρου 32 του ν. 3842/2010 (Α’ 58), εφόσον 
υφίσταται συνιδιοκτησία στην πλήρη ή ψιλή κυριότητα, 
και επιμερίζεται σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 2. 
Η αξία του προηγούμενου εδαφίου υπολογίζεται σύμ-
φωνα με το τρίτο και το τέταρτο εδάφιο της Ενότητας Ε’ .
Η παρούσα Ενότητα εφαρμόζεται, εφόσον η συνολική 
αξία ακίνητης περιουσίας του υποκειμένου στον φόρο, 
όπως αυτή υπολογίζεται βάσει της Ενότητας Ε’ , υπερβαί-
νει τις τριακόσιες χιλιάδες (300.000) ευρώ.
Η παρούσα Ενότητα δεν εφαρμόζεται για δικαιώματα 
επί γηπέδων εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμού ούτε για 
δικαιώματα επί των κτιρίων που είναι προγενέστερα των 
εκάστοτε τελευταίων εκατό (100) ετών και τα οποία έχουν 
χαρακτηριστεί ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία ή ως έργα 
τέχνης, καθώς και των αναλογούντων σε αυτά ποσοστών 
επί των γηπέδων ή οικοπέδων στα οποία βρίσκονται.
Ειδικά για τον ΕΝΦΙΑ έτους 2022 η παρούσα Ενότη-
τα δεν εφαρμόζεται και για δικαιώματα επί ιστορικών 
διατηρητέων μνημείων ή έργων τέχνης, που προστα-
τεύονται από τον ν. 4858/2021 (Α’ 220) και τα οποία δεν 
καταλαμβάνονται από το προηγούμενο εδάφιο, καθώς 
και για δικαιώματα επί κτιρίων, τα οποία έχουν χαρακτη-
ριστεί μέχρι την 31η.12.2021 ως διατηρητέα, σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 1577/1985 (Α’ 210) εφόσον τα ως 
άνω μνημεία, έργα τέχης ή κτίρια είναι προγενέστερα 
της 1ης Ιανουαρίου 1940, και για τα αναλογούντα σε 
αυτά ποσοστά επί των γηπέδων ή οικοπέδων στα οποία βρίσκονται.
Δ. Συνολικός υπολογισμός κυρίου φόρου:
α. Ο κύριος φόρος των φυσικών προσώπων ισούται 
με το άθροισμα του κύριου φόρου κτισμάτων της Ενό-τητας Α’ , του κύριου φόρου οικοπέδων και γηπέδων της Ενότητας Β’ και του φόρου επί της συνολικής αξίας ανά εμπράγματο δικαίωμα επί ακινήτου της Ενότητας Γ’ .
β. Ο κύριος φόρος των νομικών προσώπων και των 
νομικών οντοτήτων ισούται με το άθροισμα του κύριου 
φόρου κτισμάτων της Ενότητας Α’ και του κύριου φόρου 
οικοπέδων και γηπέδων της Ενότητας Β’ .
Ε. Προσαύξηση του φόρου φυσικών προσώπων ανά-
λογα με τη συνολική αξία της περιουσίας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2355 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Ο ΕΝ.Φ.Ι.Α. φυσικών προσώπων που προκύπτει από 
την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, προσαυξάνεται 
ανάλογα με τη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας 
ως εξής:
α) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και εξακόσιες 
πενήντα χιλιάδες (650.000) ευρώ, κατά ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%),
β) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και οκτακόσιες 
χιλιάδες (800.000) ευρώ, κατά ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%),
γ) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και ένα εκατομ-
μύριο (1.000.000) ευρώ, κατά ποσοστό δεκαπέντε τοις 
εκατό (15%),
δ) για αξία ακίνητης περιουσίας από ένα εκατομμύριο 
και ένα λεπτό (1.000.000,01) ευρώ και άνω, κατά ποσο-στό είκοσι τοις εκατό (20%).
Η προσαύξηση σύμφωνα με τα οριζόμενα στο προη-
γούμενο εδάφιο εφαρμόζεται, εφόσον η συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας υπερβαίνει τις πεντακόσιες χι-λιάδες (500.000) ευρώ.
Για τον υπολογισμό της συνολικής αξίας της περιου-
σίας εφαρμόζεται το άρθρο 32 του ν. 3842/2010. Αν το 
οικόπεδο βρίσκεται σε περιοχή, η οποία δεν εντάσσεται 
στο πεδίο εφαρμογής των αποφάσεων του Υπουργού 
Οικονομικών, που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση του 
άρθρου 41 του ν. 1249/1982 (Α’ 43), για τον προσδιο-
ρισμό της φορολογητέας αξίας αυτού, το γινόμενο της 
συνολικής τιμής εκκίνησης του οικοπέδου και του συ-
ντελεστή οικοπέδου, ο οποίος δεν μπορεί να είναι με-
γαλύτερος του 1, δεν μπορεί να είναι ανώτερο της τιμής 
ανά τετραγωνικό μέτρο, η οποία ελήφθη υπόψη για τον 
υπολογισμό του φόρου ακίνητης περιουσίας φυσικών 
προσώπων έτους 2013. Στη συνολική αξία της ακίνητης 
περιουσίας δεν συνυπολογίζεται η αξία των δικαιωμάτων 
επί των γηπέδων εκτός σχεδίου πόλης ή οικισμού. Επίσης 
δεν συνυπολογίζεται η αξία των δικαιωμάτων επί των 
κτιρίων που είναι προγενέστερα των εκάστοτε τελευ-
ταίων εκατό (100) ετών και τα οποία έχουν χαρακτηρι-
στεί ως ιστορικά διατηρητέα μνημεία ή ως έργα τέχνης, 
καθώς και των τυχόν αναλογούντων σε αυτά ποσοστών 
επί των γηπέδων ή οικοπέδων στα οποία βρίσκονται. 
Ειδικά για τον Ε.Ν.Φ.Ι.Α. έτους 2022 δεν συνυπολογίζεται 
και η αξία των δικαιωμάτων επί ιστορικών διατηρητέων μνημείων ή έργων τέχνης που προστατεύονται από τον ν. 4858/2021 (Α’ 220) και τα οποία δεν καταλαμβάνονται από το προηγούμενο εδάφιο, καθώς και των δικαιωμά-
των επί κτιρίων τα οποία έχουν χαρακτηριστεί μέχρι 
την 31η.12.2021 ως διατηρητέα βάσει του ν. 1577/1985 
(Α’ 210), εφόσον τα ως άνω μνημεία, έργα τέχνης ή κτίρια 
είναι προγενέστερα της 1ης Ιανουαρίου 1940, και των 
αναλογούντων σε αυτά ποσοστών επί των γηπέδων ή 
οικοπέδων στα οποία βρίσκονται».
Άρθρο 44
Κατάργηση συμπληρωματικού φόρου φυσικών 
προσώπων - Αντικατάσταση άρθρου 5 
ν. 4223/2013
Το άρθρο 5 του ν. 4223/2013 (Α’ 287) αντικαθίσταται 
ως εξής:«Άρθρο 5
Υπολογισμός του συμπληρωματικού φόρου νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων
1. Στην αξία των δικαιωμάτων της παρ. 2 του άρθρου 1 
επί ακινήτων που έχουν νομικά πρόσωπα και νομικές 
οντότητες επιβάλλεται συμπληρωματικός ΕΝ.Φ.Ι.Α, ο 
οποίος υπολογίζεται, σύμφωνα με τις επόμενες παρα-
γράφους. Η αξία των δικαιωμάτων αυτών υπολογίζεται σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 2.
2. Ο συμπληρωματικός ΕΝ.Φ.Ι.Α. υπολογίζεται στην 
αξία των δικαιωμάτων της παρ.  2 του άρθρου 1 με 
συντελεστή πέντε και μισό τοις χιλίοις (5,5‰). Ειδικά, 
για τα ακίνητα τα οποία ιδιοχρησιμοποιούνται για την 
παραγωγή ή την άσκηση κάθε είδους επιχειρηματικής 
δραστηριότητας, ανεξαρτήτως αντικειμένου εργασιών, 
υπολογίζεται με συντελεστή ένα τοις χιλίοις (1‰). Για τα 
Ν.Π.Δ.Δ. και τα Ν.Π.Ι.Δ. μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, 
όπως ορίζονται στις περ. β), δ), ε), στ) και ζ) του άρθρου 
3, ο συμπληρωματικός ΕΝ.Φ.Ι.Α. ισούται με τρία και μισό 
τοις χιλίοις (3,5‰) επί της συνολικής αξίας των δικαιω-μάτων της παρ. 2 του άρθρου 1 για τα ακίνητα που δεν 
ιδιοχρησιμοποιούν. Για τον υπολογισμό του συμπληρω-
ματικού ΕΝ.Φ.Ι.Α. δεν συμπεριλαμβάνονται:
α) η αξία των δικαιωμάτων σε ακίνητα που απαλλάσ-
σονται και κατά το μέρος της οριζόμενης απαλλαγής 
σύμφωνα με το άρθρο 3 και
β) η αξία των δικαιωμάτων σε ακίνητα που εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής της περ. δ) της παρ. Β.1 και της 
περ. η) της παρ. Β.2 του άρθρου 4.
3. Κατά τα λοιπά, για τον υπολογισμό του συμπλη-
ρωματικού φόρου, εφαρμόζονται το τρίτο και τέταρτο εδάφιο της Ενότητας Ε’ του άρθρου 4».
Άρθρο 45
Προσδιορισμός προδιαγραφών για τις ανάγκες της μηχανογραφικής υλοποίησης - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 6 ν. 4223/2013 
 Η παρ. 3 του άρθρου 6 του ν. 4223/2013 (Α’ 287) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«3. α) Για τον προσδιορισμό του ΕΝ.Φ.Ι.Α. κάθε επόμε-
νου του 2014 έτους, λαμβάνεται η δήλωση ΕΝ.Φ.Ι.Α. με 
τα στοιχεία των ακινήτων του προηγούμενου έτους με 
τις μεταβολές που επήλθαν. 
β) Σε περιπτώσεις εντάξεων νέων περιοχών στο αντι-
κειμενικό σύστημα προσδιορισμού αξίας ακινήτων, εφόσον αυτές είναι μονοζωνικές, τα δικαιώματα που 
αναγράφονται στις δηλώσεις στοιχείων ακινήτων ως ευ-
ρισκόμενα εκτός Αντικειμενικού Προσδιορισμού Αξίας 
Ακινήτων (Α.Π.Α.Α.) στις περιοχές αυτές μεταφέρονται 
αυτόματα εντός Α.Π.Α.Α., πλην αυτών για τα οποία στη 
διεύθυνση του ακινήτου αναγράφεται «εκτός οικισμού» 
ή «επί αγροτεμαχίου». 
γ) Σε περιπτώσεις εντάξεων νέων περιοχών στο αντι-
κειμενικό σύστημα προσδιορισμού αξίας ακινήτων, εφό-
σον αυτές περιλαμβάνουν πε ρισσότερες της μίας ζώνες, 
για τον υπολογισμό του φόρου και της αξίας λαμβάνεται 
η μικρότερη τιμή ζώνης. Εφόσον το δικαίωμα εντάσσεται 
σε υψηλότερη τιμή ζώνης, ο φορολογούμενος υποχρε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2356 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
ούται, μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Ιουνίου 
του οικείου έτους, να υποβ άλει τροποποιητική δήλωση 
χωρίς πρόστιμο και να καταβάλει τον φόρο χωρίς τόκο 
σε ισόποσες μηνιαίες δόσεις όχι μικρότερες των δέκα 
(10) ευρώ μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του Φε-βρουαρίου του επόμενου έτους.
δ) Σε περιπτώσεις εντάξεων νέων περιοχών στο αντι-
κειμενικό σύστημα προσδιορισμού αξίας ακινήτων, εφό-
σον αυτές περιλαμβάνουν πε ρισσότερες της μιας ζώνες, 
για τον υπολογισμό του φόρου και της αξίας για τα δικαι-
ώματα που με βάση τη δήλωση στοιχείων ακινήτων δεν 
υπάρχει δυνατότητα να ενταχθούν εντός Α.Π.Α.Α., η τιμή 
ζώνης και η αξία λαμβάνονται σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στις Ενότητες Α’ , Β’ και Ε’ του άρθρου 4. Ο φορολογούμε-
νος υποχρεούται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα 
του Ιουνίου του οικείου έτους να υποβάλει τροποποιη-
τική δήλωση χωρίς πρόστιμο και να καταβάλει τον φόρο 
χωρίς τόκο σε ισόποσες μηνιαίε ς δόσεις όχι μικρότερες 
των δέκα (10) ευρώ μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα 
του Φεβρουαρίου του επόμενου έτους.
ε) Ειδικά για το έτος 2022, ο φορολογούμενος μπο-
ρεί να τροποποιήσει τα στοιχεία των ακινήτων του 
που περιλαμβάνονται στη δήλωση του άρθρου 23 του 
ν. 3427/2005 (Α’ 312), εμπρόθεσμα μέχρι και την 29η 
Ιουλίου 2022 και να καταβάλει τον φόρο σε ισόποσες 
μηνιαίες δόσεις όχι μικρότερες των δέκα (10) ευρώ μέχρι 
και την 28η Φεβρουαρίου 2023. 
Για κάθε περίπτωση τροποποιητικής δήλωσης, εφόσον 
από την έκδοση πράξης διορθωτικού προσδιορισμού 
του φόρου, βάσει αυτής της δήλωσης προκύπτει μείωση 
φόρου μεγαλύτερη των τριακοσίων (300) ευρώ, η σύνθε-
ση της νέας δήλωσης ΕΝ.Φ.Ι.Α. και η εκκαθάριση αυτής 
πραγματοποιούνται μετά από έλεγχο της Φορολογικής Διοίκησης.
Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται 
η μηχανογραφική σύνθεση των δηλώσεων ΕΝ.Φ.Ι.Α., η 
διαδικασία και ο τρόπος αποκατάστασης λαθών και ελ-λείψεων σε στοιχεία ακινήτων των σχετικών δηλώσεων 
και σε δηλώσεις στοιχείων ακινήτων, τα έντυπα με τα 
οποία πραγματοποιούνται διορθώσεις, τα οποία επέχουν 
θέση τροποποιητικής δήλωσ ης, τα υποδείγματα χορήγη-
σης απαλλαγών και ο τρόπος υποβολής τους, καθώς και 
κάθε άλλη αναγκαία διαδικασία και λεπτομέρεια για την 
εφαρμογή του παρόντος. Με όμοια απόφαση, και κατό-
πιν ανάλυσης κινδύνου, μπορεί να αναπροσαρμόζεται 
το ποσό μείωσης φόρου σε συνέχεια τροποποιητικής 
δήλωσης, για το οποίο διενεργείται έλεγχος της Φορο-
λογικής Διοίκησης.
Ακίνητα που έχουν ουσιώδεις ελλείψεις στην περιγρα-
φή, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατός ο υπολογισμός 
του ΕΝ.Φ.Ι.Α., θεωρούνται ως μη δηλωθέντα».
Άρθρο 46
Χορήγηση εκπτώσεων στον ΕΝ.Φ.Ι.Α. - Τροποποίηση παρ. 1, 2, 2Α και 5 άρθρου 7 ν. 4223/2013
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 7 του ν. 4223/2013 (Α’ 287): 
α) στην περ. α) εξειδικεύεται η αναφορά στο φορολογικό 
έτος, το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα του οποίου λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή της διά-
ταξης και διαγράφεται το δεύτερο εδάφιο, β) στην περ. β) 
προστίθεται παραπομπή στην Ενότητα Ε του άρθρου 4 
ως προς τον προσδιορισμό της συνολικής αξίας της ακί-
νητης περιουσίας, γ) στις περ. α) και β) προστίθεται και ο 
συμβιών και οι περ. α) και β) διαμορφώνονται ως εξής:
«α) το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδη-
μα του τελευταίου φορολογικού έτους, για το οποίο 
έχει λήξει κατά τον χρόνο φορολογίας η προθεσμία υποβολής των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4172/2013 (Α’ 167) και κάθε άλλη συναφή κείμενη διάταξη, δεν υπερβαίνει τις εννέα χιλιάδες (9.000) ευρώ, προσαυξημένο κατά χίλια 
(1.000) ευρώ για τον ή την σύζυγο ή συμβιούντα και κάθε 
εξαρτώμενο μέλος, 
β) το σύνολο της επιφάνειας των κτισμάτων στα οποία 
κατέχουν δικαιώματα της παρ. 2 του άρθρου 1, ο υπόχρε-
ος δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, ο ή η σύζυγος ή συμβιών και τα εξαρτώμενα τέκνα της οικογένειάς του, 
λαμβανομένων υπόψη του ποσοστού συνιδιοκτησίας 
και του είδους του δικαιώματος, δεν υπερβαίνει τα εκα-
τόν πενήντα τετραγωνικά μέτρα (150 μ2) και η συνολική 
αξία της ακίνητης περιουσίας, όπως αυτή προσδιορίζεται 
σύμφωνα με την Ενότητα Ε’ του άρθρου 4, δεν υπερβαί-νει το ποσό των ογδόντα πέντε χιλιάδων (85.000) ευρώ για τον άγαμο, των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) ευρώ για τον έγγαμο και τον ή τη σύζυγό του ή συμβι-ούντα ή τη μονογονεϊκή οικογένεια με ένα εξαρτώμενο 
τέκνο και των διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ για 
τον έγγαμο, τον ή την σύζυγό του ή συμβιούντα και τα 
εξαρτώμενα τέκνα τους ή τη μονογονεϊκή οικογένεια με 
δύο εξαρτώμενα τέκνα και».
2. Στην περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 7 του ν. 4223/
2013 εξειδικεύεται η αναφορά στο φορολογικό έτος, 
το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα του 
οποίου λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή της διά-
ταξης και προστίθεται ο συμβιών και η περ. α) διαμορ-φώνεται ως εξής:
«α) Το συνολικό φορολογητέο οικογενειακό εισόδημα 
του τελευταίου φορολογικού έτους, για το οποίο έχει λή-
ξει κατά τον χρόνο φορολογίας η προθεσμία υποβολής των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος, σύμφωνα με 
τις διατάξεις του ν. 4172/2013 και κάθε άλλη συναφή 
κείμενη διάταξη, δεν υπερβαίνει τις δώδεκα χιλιάδες 
(12.000) ευρώ, προσαυξημένο κατά χίλια (1.000) ευρώ 
για τον ή την σύζυγο ή συμβιούντα και κάθε εξαρτώμενο 
μέλος,».
3. Η παρ. 2Α του άρθρου 7 του ν. 4223/2013 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«2Α. Στον ΕΝ.Φ.Ι.Α. φυσικών προσώπων, που προκύ-
πτει από την εφαρμογή του άρθρου 4 και της παρ. 1 του 
παρόντος, χορηγείται μείωση ανάλογα με τη συνολική 
αξία της ακίνητης περιουσίας, όπως αυτή προσδιορίζεται 
σύμφωνα με το τρίτο και το τέταρτο εδάφιο της Ενότητας 
Ε’ του άρθρου 4, ως εξής:
α) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και εκατό χιλιάδες 
(100.000) ευρώ, κατά ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%),
β) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και εκατόν πενή-
ντα χιλιάδες (150.000) ευρώ, κατά ποσοστό είκοσι πέντε 
τοις εκατό (25%),
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2357 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
γ) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και διακόσιες πε-
νήντα χιλιάδες (250.000) ευρώ, κατά ποσοστό είκοσι τοις 
εκατό (20%),
δ) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και τριακόσιες 
χιλιάδες (300.000) ευρώ, κατά ποσοστό δεκαπέντε τοις 
εκατό (15%) και
ε) για αξία ακίνητης περιουσίας έως και τετρακόσιες 
χιλιάδες (400.000) ευρώ, κατά ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%).
Στη συνολική αξία της ακίνητης περιουσίας για την 
εφαρμογή της παρούσας δεν συνυπολογίζεται η αξία 
των δικαιωμάτων επί των γηπέδων εκτός σχεδίου πόλης 
ή οικισμού».
4. Η παρ. 5 του άρθρου 7 του ν. 4223/2013 τροποποι-
είται ως προς τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, 
στη βάση των οποίων επανεξετάζονται οι χορηγηθείσες 
εκπτώσεις και η παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
« 5. Οι εκπτώσεις των παρ. 1 και 2 του παρόντος άρ-
θρου που χορηγήθηκαν με πράξη διοικητικού προσ-
διορισμού ΕΝ.Φ.Ι.Α., επανεξετάζονται μέχρι το τέλος 
Φεβρουαρίου του επομένου έτους με βάση τις εμπρό-
θεσμες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος με τις οποίες 
χορηγήθηκαν οι ως άνω εκπτώσεις και, σε περίπτωση 
μεταβολών, εκδίδεται νέα πράξη διοικητικού προσδιο-
ρισμού φόρου για το έτος αυτό».
Άρθρο 47
Καταβολή του ΕΝ.Φ.Ι.Α. σε δέκα (10) μηνιαίες δόσεις - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 8 ν. 4223/2013
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 4223/
2013 (Α’ 287) αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Ο ΕΝ.Φ.Ι.Α. καταβάλλεται εφάπαξ μέχρι την τελευ-
ταία εργάσιμη, για τις δημόσιες υπηρεσίες, ημέρα του 
επόμενου μήνα από την έκδοση της πράξης προσδιο-
ρισμού φόρου ή σε έως δέκα (10) ισόποσες μηνιαίες δό-
σεις, καθεμιά από τις οποίες δε ν μπορεί να είναι μικρότε-
ρη των δέκα (10) ευρώ, και από τις οποίες η πρώτη δόση 
καταβάλλεται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του 
επόμενου μήνα από την έκδοση της πράξης προσδιορι-
σμού φόρου, οι δε επόμενες δόσεις μέχρι την τελευταία 
εργάσιμη ημέρα κάθε επόμενου μήνα».
Άρθρο 48
Χρόνος υποβολής δήλωσης στοιχείων ακινήτων - Τροποποίηση παρ. 1 και 3 άρθρου 23 ν. 3427/2005 
1. Στην περ.  δ) της παρ.  1 του άρθρου 23 του 
ν.  3427/2005 (Α’  312) προστίθεται υποπερ.  δγ) και η 
περ. δ) διαμορφώνεται ως εξής: 
«δ) τους κληρονόμους ακίνητης περιουσίας και συ-
γκεκριμένα:
 δα) από τους εκ διαθήκης κληρονόμους κατά το πο-
σοστό τους, εφόσον έχει δημοσιευθεί διαθήκη μέχρι την 
31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου της δήλωσης έτους,
 δβ) από τους εξ αδιαθέτου κληρονόμους κατά το πο-
σοστό τους, εφόσον δεν έχει δημοσιευθεί διαθήκη μέχρι 
την 31η Δεκεμβρίου του προηγούμενου της δήλωσης 
έτους,δγ) από τους μετά από αποποιήσεις κληρονόμους κατά 
το ποσοστό τους, από το επόμενο έτος του θανάτου του 
κληρονομουμένου ή, στην περίπτωση που έχει δημοσι-
ευθεί διαθήκη, από το επόμενο έτος της δημοσίευσης 
αυτής, χωρίς την επιβολή προστίμου, εφόσον η δήλω-
ση υποβληθεί μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του 
επόμενου μήνα της λήξης της προθεσμίας αποποίησης».
2. Η περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 23 του ν. 3427/2005 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«α. Για τη σύσταση, απόκτηση και κάθε άλλη μεταβο-
λή στα δικαιώματα της παρ. 1, ο υπόχρεος σε υποβολή 
δήλωσης στοιχείων ακινήτων υποβάλλει αυτήν μέχρι και 
την 31η Μαρτίου του επόμενου έτους από την ημέρα της 
σύστασης, απόκτησης και κάθε άλλης μεταβολής στα 
παραπάνω δικαιώματα, πλην της κληρονομικής διαδο-χής, για την οποία ο φορολογούμενος υποχρεούται σε 
υποβολή δήλωσης στοιχείων ακινήτων μέχρι την τελευ-
ταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα της λήξης της 
προθεσμίας αποποίησης της κληρονομίας. Με απόφαση 
του Υπουργού Οικονομικών δύναται να παρατείνεται η προθεσμία του προηγούμενου εδαφίου».
Άρθρο 49 
Προσδιορισμός Συντελεστή Αξιοποίησης 
Οικοπέδου - Τροποποίηση άρθρου 32 ν. 3842/2010 
Στην περ. ε’ της περ. 3.5.6 της παρ. 3 του άρθρου 32 
του ν. 3842/2010 (Α’ 58) προστίθεται υποπερ. εζ) ως εξής:
«εζ) Για οικόπεδα που βρίσκονται σε περιοχές, οι οποί-
ες εντάσσονται στο αντικειμενικό σύστημα προσδιορι-
σμού αξίας ακινήτων με τιμή Συντελεστή Αξιοποίησης 
Οικοπέδου D5, ως Συντελεστής Αξιοποίησης Οικοπέδου 
λαμβάνεται η τιμή 0,20».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ B’ 
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 
Άρθρο 50
Επιστροφή ειδικού φόρου κατανάλωσης 
πετρελαίου εσωτερικής καύσης (DIESEL) 
κινητήρων που χρησιμοποιείται αποκλειστικά στη γεωργία - Προσθήκη παρ. 4Β στο άρθρο 78 ν. 2960/2001 
Στο άρθρο 78 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) προστίθεται 
παρ. 4Β, ως εξής: 
«4Β. α. Για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης (DIESEL) 
κινητήρων, της περ. στ’ της παρ. 1 του άρθρου 73 του 
παρόντος, που χρησιμοποιείται αποκλειστικά στη γε-
ωργία καθορίζεται, από την 1η Ιανουαρίου 2022 έως 
και την 31η Δεκεμβρίου 2022, μηδενικός συντελεστής 
ειδικού φόρου κατανάλωσης ανά χιλιόλιτρο. Για το διά-
στημα ισχύος του μηδενικού συντελεστή ειδικού φόρου 
κατανάλωσης, κατά τη θέση σε ανάλωση του ως άνω 
προϊόντος, εφαρμόζεται ο συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης της περ. στ’ της παρ. 1 του άρθρου 73 και 
επιστρέφεται, κατά τον χρόνο που καθορίζεται με την 
κανονιστική πράξη της περ. β’ , ποσό ειδικού φόρου κα-
τανάλωσης ίσο με τον ως άνω οριζόμενο συντελεστή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2358 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
σύμφωνα με τους λοιπούς όρους που καθορίζονται στην 
ίδια πράξη.
β. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Διοικητή της 
Α.Α.Δ.Ε., καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις και η δι-
αδικασία επιστροφής του ειδικού φόρου κατανάλωσης, 
ο χρόνος επιστροφής, τα δικαιούχα επιστροφής πρόσω-
πα, τα κριτήρια για το ν προσδιορισμό των ποσοτήτων 
πετρελαίου εσωτερικής καύσης (DIESEL) κινητήρων για 
τις οποίες υπολογίζεται η επιστροφή του ειδικού φό-
ρου κατανάλωσης, η αρμόδια για την επιστροφή του 
ειδικού φόρου κατανάλωσης αρχή, ο τρόπος ελέγχου 
της νόμιμης χρήσης του πετρελαίου εσωτερικής καύσης 
(DIESEL) κινητήρων για το οποίο χορηγείται επιστροφή 
του φόρου, καθώς και κάθε σχετικό θέμα για την εφαρ-μογή της παρούσας».
Άρθρο 51
Υπαγωγή των λιπασμάτων των ΔΚ 3101, 3102, 3103, 3104, 3105 στον υπερμειωμένο συντελεστή Φ.Π.Α. 6% - Τροποποίηση του Κεφαλαίου Α’ ΑΓ ΑΘΑ του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης 
Αξίας (Φ.Π.Α.)
Στην παρ. 38 του Κεφαλαίου Α ΑΓ ΑΘΑ του Παραρτή-
ματος III του Κώδικα Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α’ 248) προ-
στίθεται τελευταίο εδάφιο ως ακολούθως:
«Ο συντελεστής του φόρου για τα αγαθά της παρού-
σας ορίζεται σε έξι τοις εκατό (6%)».
Άρθρο 52
Παράταση της προθεσμίας υποβολής της αίτησης του κατασκευαστή οικοδομών για την υπαγωγή στο καθεστώς αναστολής του φόρου - Τροποποίηση παρ. 4α άρθρου 6 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας
Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 4α του άρθρου 6 του Κώ-
δικα Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α’ 248) αντικαθίσταται ως εξής:
«Η αίτηση υποβάλλεται μέχρι την 30ή.6.2022 για 
τις άδειες με χρόνο έκδοσης έως και την 31η.12.2021, 
ενώ για άδειες που εκδίδονται από την 1η.1.2022 και 
εφεξής, τίθεται εξάμηνη προθεσμία από την έκδοση 
της άδειας».
Άρθρο 53 
Υπαγωγή στον ειδικό τρόπο φορολόγησης 
του άρθρου 5Γ του ν. 4172/2013 -
Τροποποίηση παρ. 3, 6, 7 και 8 άρθρου 5Γ και άρθρου 72 ν. 4172/2013
1. Στην παρ. 3 του άρθρου 5Γ του ν. 4172/2013 (Α’ 167) 
επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις: α) αντικαθίσταται το 
πρώτο εδάφιο με τρία νέα εδάφια, β) μετά το τέταρτο 
εδάφιο προστίθενται δύο νέα εδάφια και η παρ. 3 δια-μορφώνεται ως εξής:
«3. Για ανάληψη υπηρεσίας που λαμβάνει χώρα μέχρι 
και την 2α Ιουλίου του εκάστοτε έτους, η αίτηση για υπα-
γωγή στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υποβάλλεται 
για το έτος ανάληψης υπηρεσίας και μέχρι το τέλος του 
έτους αυτού. Η αίτηση δύναται να υποβάλλεται και εντός του επόμενου από την ανάληψη υπηρεσίας έτους και 
κρίνεται για υπαγωγή στο έτος αυτό.
Για ανάληψη υπηρεσίας που λαμβάνει χώρα μετά την 
2α Ιουλίου του εκάστοτε έτους, η αίτηση για υπαγωγή 
στις διατάξεις του παρόντος άρθρου υποβάλλεται για 
το επόμενο έτος από την ανάληψη υπηρεσίας και μέχρι το τέλος του έτους αυτού.
Εντός εξήντα (60) ημερών από την υποβολή της αί-
τησης η Φορολογική Διοίκηση εξετάζει την αίτηση και 
εκδίδει απόφαση, με την οποία την εγκρίνει ή την απορ-
ρίπτει, αναλόγως της συνδρομής ή μη των προϋποθέ-
σεων της παρ. 1.
Εάν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά προσκομισθούν 
μέχρι την 31η Μαρτίου του επόμενου από την υποβολή 
του αιτήματος έτους, η απόφαση απόρριψης της αίτησης 
λόγω μη προσκόμισης των απαιτούμενων δικαιολογητι-
κών ανακαλείται, η αίτηση επανεξετάζεται και εκδίδεται 
από τη Φορολογική Διοίκηση νέα απόφαση εντός εξήντα 
(60) ημερών από την προσκόμιση των δικαιολογητικών. 
Ειδικά για το έτος 2022 τα δικαιολογητικά του προηγού-
μενου εδαφίου επιτρέπεται να προσκομισθούν μέχρι και 
την 29η Απριλίου 2022.
Το φυσικό πρόσωπο δηλώνει στην αίτησή του το κρά-
τος στο οποίο είχε την τελευταία φορολογική κατοικία 
του μέχρι την υποβολή της αίτησής του. Η Φορολογική 
Διοίκηση ενημερώνει τις φορολογικές αρχές του κρά-
τους αυτού σχετικά με τη μεταφορά της φορολογικής 
κατοικίας του εν λόγω φορολογουμένου, σύμφωνα με τις 
διατάξεις περί διεθνούς διοικητικής συνεργασίας, όπως αυτές ισχύουν».
2. Η παρ. 6 του άρθρου 5Γ του ν. 4172/2013 τροπο-
ποιείται ως προς τις παραπεμπόμενες διατάξεις και δια-μορφώνεται ως εξής:
«6. Οι παρ. 1 έως και 5 εφαρμόζονται αποκλειστικά για 
την πλήρωση νέων θέσεων εργασίας».
3. Το τρίτο εδάφιο της παρ.  7 του άρθρου 5Γ του 
ν. 4172/2013 αντικαθίσταται και η παρ. 7 διαμορφώνε-
ται ως εξής:
«7. Οι παρ. 1 έως και 5 εφαρμόζονται ανάλογα και για 
τα φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική 
τους κατοικία στην Ελλάδα, με σκοπό να ασκήσουν ατο-
μική επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Το 
πενήντα τοις εκατό (50%) του εισοδήματός τους από επι-
χειρηματική δραστηριότητα που αποκτούν στην Ελλάδα 
μέσα στο φορολογικό έτος απαλλάσσεται από τον φόρο 
εισοδήματος και από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α για επτά (7) συναπτά φορολογικά έτη. Η αίτηση για την υπαγωγή στις διατάξεις της παρούσας 
παραγράφου υποβάλλεται σύμφωνα με την παρ. 3 και ως 
ανάληψη υπηρεσίας νοείται η έναρξη εργασιών».
4. Η παρ. 8 του άρθρου 5Γ του ν. 4172/2013 τροποποι-
είται ως προς το αντικείμενο και τον δυνητικό χαρακτήρα 
της εξουσιοδότησης και διαμορφώνεται ως εξής:
«8. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων 
δύνανται να παρατείνονται οι προθεσμίες υποβολής των 
αιτήσεων των παρ. 3 και 7, να καθορίζονται η διαδικασία 
υπαγωγής στις διατάξεις του παρόντος, συμπεριλαμβα-
νομένης της μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας, η 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2359 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
αρμόδια υπηρεσία για την υποβολή, εξέταση και έγκρι-
ση της αίτησης, τα δικαιολογητικά που συνοδεύουν την αίτηση, τα δικαιολογητικά για την απόδειξη συνδρομής 
των προϋποθέσεων του παρόντος, καθώς και κάθε άλλο 
αναγκαίο θέμα ή λεπτομέρεια για την εφαρμογή των 
διατάξεων του παρόντος άρθρου».
5. Στο άρθρο 72 του ν. 4172/2013 προστίθεται παρ. 76, 
ως εξής:
«76. Εκκρεμείς αιτήσεις για την υπαγωγή στο άρθρο 
5Γ ή αιτήσεις που υποβάλλονται μέχρι την 30ή.6.2022 
για ανάληψη υπηρεσίας ή έναρξη εργασιών που πραγ-ματοποιήθηκαν μέχρι την 31η.7.2021, εξετάζονται από 
τη Φορολογική Διοίκηση και κρίνονται για υπαγωγή στο 
έτος 2021».
Άρθρο 54 
Εξαίρεση του Κοινού Κεφαλαίου της παρ. 11 του άρθρου 15 ν. 2469/1997 και απαλλαγή των προσόδων του από τη φορολογία εισοδήματος - Τροποποίηση άρθρων 45 και 47 ν. 4172/2013
1. Στο τέλος του άρθρου 45 του ν. 4172/2013 (Α’ 167) 
προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Το Κοινό Κεφάλαιο της παρ. 11 του άρθρου 15 του 
ν. 2469/1997 (Α’ 38) εξαιρείται του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων».
2. Στο τέλος του άρθρου 47 του ν. 4172/2013 προστί-
θεται παρ. 9 ως εξής:
«9. Οι πρόσοδοι που αποκτούν οι φορείς γενικής κυ-
βέρνησης από τη συμμετοχή τους στο Κοινό Κεφάλαιο 
της παρ. 11 του άρθρου 15 του ν. 2469/1997, καθώς και από τους λογαριασμούς ταμειακής διαχείρισης, 
σύμφωνα με την περ. η’ της παρ. 11 του άρθρου 15 του 
ν. 2469/1997, απαλλάσσονται του φόρου εισοδήματος».
3. Ποσά φόρου που έχουν καταβληθεί έως την έναρξη 
ισχύος του παρόντος, δεν επιστρέφονται.
Άρθρο 55
Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος των επιχορηγήσεων των κεφαλαιουχικών εταιρειών των Φορέων Γενικής Κυβέρνησης με αποκλειστικό σκοπό την ικανοποίηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών τους προς τρίτους - Τροποποίηση άρθρου 46 ν. 4172/2013
Στο τέλος της περ. α’ του άρθρου 46 του ν. 4172/2013 
(Α’ 167) προστίθεται νέο εδάφιο και η περ. α) διαμορ-
φώνεται ως εξής: 
«α) οι φορείς γενικής κυβέρνησης με εξαίρεση το ει-
σόδημα που αποκτούν από κεφάλαιο και υπεραξία με-ταβίβασης κεφαλαίου. 
 Για τους σκοπούς του προηγούμενου εδαφίου στους 
φορείς Γενικής Κυβέρνησης δεν περιλαμβάνονται οι κε-
φαλαιουχικές εταιρείες, εκτός από αυτές στις οποίες το 
κράτος ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου συμμετέχει 
με ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%). Εξαιρετικά, απαλ-
λάσσονται από τον φόρο εισοδήματος ειδικά οι επιχο-
ρηγήσεις του Υπουργείου Οικονομικών με αποκλειστικό 
σκοπό την ικανοποίηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώ-
σεων προς τρίτους των φορέων Γενικής Κυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένων και των κεφαλαιουχικών εται-
ρειών, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 4281/2014 (Α’ 160) 
ή την παρ. 2α της υποπαρ. Γ2 του άρθρου πρώτου του 
ν. 4093/2012 (Α’ 222) και τις κατ’ εξουσιοδότηση των άρ-
θρων αυτών υπουργικές αποφάσεις, ανεξαρτήτως ποσο-
στού συμμετοχής στους φορείς αυτούς του κράτους ή 
νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου».
Άρθρο 56 
Δυνατότητα παροχής πλήρους ή επιπλέον του τριάντα τοις εκατό (30%) έκπτωσης του υπερβαίνοντος κόστους δανεισμού 
για φορολογούμενους που ανήκουν 
σε ενοποιημένο όμιλο υπό συγκεκριμένες προ-ϋποθέσεις - Τροποπ οίηση άρθρου 49 
ν. 4172/2013
Στο άρθρο 49 του ν. 4172/2013 (Α’ 167) προστίθεται 
παρ. 8 ως εξής:
«8. Κατά παρέκκλιση της παρ. 1, σε περίπτωση που ο 
φορολογούμενος είναι μέλος ενοποιημένου ομίλου για 
λογιστικούς σκοπούς, σύμφωνα με τα λογιστικά πρότυπα 
που προβλέπονται στη νομοθεσία κατ’ εφαρμογή του 
άρθρου 31 του ν. 4308/2014 (Α’ 251), δύναται:
α. να εκπίπτει πλήρως το υπερβαίνον κόστος δανει-
σμού, εφόσον αποδεικνύει ότι το ποσοστό του μετοχικού 
κεφαλαίου προς το σύνολο των περιουσιακών του στοι-
χείων είναι ίσο ή υψηλότερο ή χαμηλότερο το πολύ κατά 
δύο εκατοστιαίες μονάδες από το αντίστοιχο ποσοστό 
του ομίλου, εφόσον όλα τα περιουσιακά στοιχεία και 
οι υποχρεώσεις αποτιμώνται με βάση την ίδια μέθοδο, όπως στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, ή
β. να εκπίπτει το υπερβαίνον κόστος δανεισμού για 
ποσό που υπερβαίνει το ποσό της έκπτωσης που θα δι-
καιούνταν δυνάμει της παρ. 1. Το εν λόγω υψηλότερο 
όριο, σε ό,τι αφορά στη δυνατότητα έκπτωσης από το 
υπερβαίνον κόστος δανεισμού, αφορά στον ενοποιη-
μένο όμιλο για λογιστικούς σκοπούς, στο πλαίσιο του 
οποίου ο φορολογούμενος αποτελεί μέρος και υπο-
λογίζεται με τον ακόλουθο τρόπο: Στο πρώτο στάδιο 
προσδιορίζεται το ποσοστό του ομίλου διαιρώντας το 
υπερβαίνον κόστος δανεισμού του ομίλου έναντι τρίτων 
με τα EBITDA του ομίλου, και, σε δεύτερο στάδιο, το πο-
σοστό του ομίλου πολλαπλασιάζεται με τα EBITDA του 
φορολογουμένου, τα οποία υπολογίζονται σύμφωνα με 
την παρ. 3».
Άρθρο 57 
Απαλλαγή υπό όρους των κοινών λογαρια-σμών - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 25  του Κώδικα Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών από Τυχερά Παίγνια
Η περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 25 του Κώδικα Δι-
ατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών 
Παροχών και Κερδών από Τυχερά Παίγνια, ο οποίος κυ-
ρώθηκε με το πρώτο άρθρο του ν. 2961/2001 (Α’ 266), 
αντικαθίσταται ως εξής:
«γ) Η χρηματική κατάθεση σε τράπεζα σε ευρώ ή σε 
ξένο νόμισμα στο όνομα δύο ή περισσοτέρων δικαιού-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2360 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
χων από κοινού, καθώς και οι κοινοί λογαριασμοί λοιπών 
χρηματοπιστωτικών προϊόντων της ημεδαπής ή της αλ-
λοδαπής, ανεξάρτητα από την κατοικία των συνδικαιού-
χων, μετά τον θάνατο οποιουδήποτε εξ αυτών για όλους 
τους επιζώντες συνδικαιούχους, στους οποίους περιέρ-
χεται αυτοδίκαια, και μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. 
Η απαλλαγή της παρούσας περίπτωσης δεν ισχύει για 
χρηματικές καταθέσεις και λογαριασμούς που τηρούνται 
σε μη συνεργάσιμα στον φορολογικό τομέα κράτη και 
σε κράτη που δεν έχουν συνάψει και δεν εφαρμόζουν 
με την Ελλάδα σύμβαση διοικητικής συνδρομής στον 
φορολογικό τομέα ή δεν έχουν υπογράψει και δεν εφαρ-
μόζουν με την Ελλάδα την Πολυμερή Συμφωνία Αρμόδι-
ων Αρχών για την Αυτόματη Ανταλλαγή Πληροφοριών 
Χρηματοοικονομικών Λογαριασμών που έχει κυρωθεί 
με τον ν. 4428/2016 (Α’ 190)».
Άρθρο 58 
Ρυθμίσεις καταβολής του φόρου εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2021 - 
Προσθήκη παρ. 77 και 78 στο άρθρο 72 ν. 4172/2013
Στο άρθρο 72 του ν. 4172/2013 (Α’ 167) προστίθενται 
παρ. 77 και 78 ως εξής:
 «77. Η καταβολή του φόρου εισοδήματος των νομικών 
προσώπων και των νομικών οντοτήτων για τα εισοδήμα-
τα του φορολογικού έτους 2021, με εξαίρεση τα νομικά 
πρόσωπα και τις νομικές οντότητες που έχουν λυθεί ή 
έχουν τεθεί υπό εκκαθάριση, πραγματοποιείται σε οκτώ 
(8) ισόποσες μηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη 
καταβάλλεται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα από την καταληκτική ημερομηνία υπο-βολής της δήλωσης, με βάση την παρ. 2 του άρθρου 68 
και οι υπόλοιπες επτά (7) μέχρι την τελευταία εργάσιμη 
ημέρα των επτά (7) επόμενων μηνών. 
78. Η καταβολή του φόρου εισοδήματος των φυσι-
κών προσώπων του φορολογικού έτους 2021 πραγμα-
τοποιείται σε οκτώ (8) ισόποσες μηνιαίες δόσεις, από 
τις οποίες η πρώτη καταβάλλεται μέχρι την τελευταία 
εργάσιμη ημέρα του μηνός Ιουλίου 2022 και η καθεμία από τις επόμενες μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα των επτά (7) επόμενων μηνών. Η καταβολή του φόρου 
που προσδιορίζεται από δηλώσεις φορολογούμενων 
που συμμετέχουν σε νομικά πρόσωπα και νομικές οντό-
τητες που τηρούν απλογραφικά βιβλία γίνεται σε έξι (6) ισόποσες μηνιαίες δόσεις, από τις οποίες η πρώτη κατα-
βάλλεται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μηνός 
Σεπτεμβρίου 2022 και η καθεμία από τις επόμενες μέχρι 
την τελευταία εργάσιμη ημέρα των πέντε (5) επόμενων μηνών».
Άρθρο 59
Βεβαίωση και είσπραξη του ελλείμματος της Νέας Οικειοθελούς Παροχής άρθρου 7ου 
του Νέου Συνυποσχετικού, όπως κυρώθηκε με 
το άρθρο 56 ν. 4607/2019 - Προσθήκη άρθρου 56 Α στον ν. 4607/2019 
Στον ν. 4607/2019 (Α’ 65) προστίθεται άρθρο 56Α ως 
εξής:«Άρθρο 56Α
Βεβαίωση και είσπραξη του ελλείμματος της Νέας Οικειοθελούς Παροχής του άρθρου 7ου του Νέου Συνυποσχετικού, όπως κυρώθηκε με το άρθρο 56 του ν. 4607/2019 
1. Για τη βεβαίωση και την είσπραξη του ελλείμμα-
τος της Νέας Οικειοθελούς Παροχής του άρθρου 7ου 
του Νέου Συνυποσχετικού του Ελληνικού Δημοσίου με 
τη Ναυτιλιακή Κοινότητα, το οποίο κυρώθηκε και έχει 
ισχύ νόμου με το άρθρο 56 του παρόντος, εφαρμόζονται 
αναλόγως τα άρθρα 5, 30, 32 παρ. 2 και 3, 37, 42, 45 και 
63Β του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013, 
Α’ 170).
2. Αρμόδια φορολογική αρχή για την έκδοση της πρά-
ξης διοικητικού προσδιορισμού του ελλείμματος και την 
είσπραξη αυτού ορίζεται η Δ.Ο.Υ. Πλοίων Πειραιά.
3. Οι οφειλές που προκύπτουν από την εφαρμογή 
του παρόντος δεν υπάγονται σε ρύθμιση τμηματικής 
καταβολής».
Άρθρο 60 
Αναστολή φορολόγησης δωρεών υπό όρουςγια την ΕΑΝΕΠ - Τροποποίηση παρ. 11 άρθρου 18 ν. 4690/2020
Στην παρ. 11 του άρθρου 18 του ν. 4690/2020 (Α’ 104), 
μετά το τρίτο εδάφιο προστίθενται τρία νέα εδάφια και η παρ. 11 διαμορφώνεται ως εξής: 
«11. Τα κίνητρα της παρ.  1 του άρθρου 62 του 
ν. 3982/2011 επεκτείνονται και στις συμβάσεις μεταβίβα-
σης δικαιώματος επιφάνειας, καθώς και στις συμβάσεις δωρεάς κινητών πραγμάτων, υπό την προϋπόθεση ότι 
πρόκειται για δωρεές που αφορούν στην υλοποίηση του 
συγκεκριμένου έργου της δημιουργίας του τεχνολογι-
κού πάρκου. Κάθε σύμβαση μεταβίβασης δικαιώματος 
επιφάνειας, αγοραπωλησίας και δωρεάς κινητών (χρη-
μάτων) και ακινήτων προς την ΕΑΝΕΠ για τη διασφάλιση 
της ανάπτυξης του Επιχειρηματικού Πάρκου κατά την 
έννοια της παρ. 1 του άρθρου 46 του ως άνω νόμου, 
καθώς και έκτασης εντός του Επιχειρηματικού Πάρκου 
από την ΕΑΝΕΠ ή από επιχείρηση που έχει εγκατασταθεί 
ή μετεγκατασταθεί εντός του Επιχειρηματικού Πάρκου, 
απαλλάσσεται από τον φόρο μεταβίβασης και τον φόρο 
δωρεάς, αντιστοίχως. Επιπλέον, το συνολικό ποσό της 
δωρεάς, σύμφωνα με την παρούσα, εκπίπτει από το 
φορολογητέο εισόδημα του δωρητή, αναλογικά, ανά 
κατηγορία δηλωθέντος εισοδήματος, του φορολογικού 
έτους εντός του οποίο πραγματοποιήθηκε η δωρεά. Τα εισπραττόμενα ποσά των χρηματικών δωρεών από την 
ΕΑΝΕΠ από την ημερομηνία ισχύος του παρόντος, μέχρι 
και τις 31.12.2027, δεν αποτελούν στοιχείο των ακαθα-
ρίστων εσόδων της για φορολογικούς σκοπούς, αλλά 
εμφανίζονται σε διακεκριμένο λογαριασμό αποθεμα-
τικού. Από την 1η.1.2028 και μετά, το ως άνω σχηματι-σμένο αποθεματικό μεταφέρεται τμηματικά και για μία 
δεκαετία για φορολογικούς σκοπούς στα ακαθάριστα 
έσοδα της ΕΑΝΕΠ κατά ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%) 
κατ’ έτος. Σε περίπτωση που μέχρι τις 31.12.2027 το έργο 
δεν έχει ολοκληρωθεί, το σύνολο του σχηματισμένου 
αποθεματικού μεταφέρεται για φορολογικούς σκοπούς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2361 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
στα ακαθάριστα έσοδα της ΕΑΝΕΠ κατά τον χρόνο εκεί-
νον. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων 
μπορεί να καθορίζεται κάθε ειδικότερο ζήτημα για την 
εφαρμογή της παρούσας».
Άρθρο 61 
Κίνητρα για εταιρείε ς ειδικού σκοπού 
διαχείρισης οικογενειακής περιουσίας - 
Τροποποίηση παρ. 2  άρθρου 71Η 
ν. 4172 /2013
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 71Η του 
ν. 4172/2013 (Α’ 167) αντικαθίσταται και η παρ. 2 δια-
μορφώνεται ως εξής:
«2. Αποκλειστικός σκοπός των εταιρειών ειδικού σκο-
πού διαχείρισης οικογενειακής περιουσίας είναι η διοί-
κηση και διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων και 
επενδύσεων, που κατέχουν είτε άμεσα είτε έμμεσα, μέσω 
νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων, τα φυσικά 
πρόσωπα της παρ. 1 και τα μέλη των οικογενειών τους, 
καθώς και η διαχείριση των δαπανών, που πραγματοποι-
ούνται από τα φυσικά πρόσωπα της παρ. 1 και τα μέλη 
των οικογενειών τους για την κάλυψη των αναγκών τους 
και του κόστους της εν γένει διαβίωσής τους και των 
φιλανθρωπικών και πολιτιστικών δράσεών τους.
Στις εταιρείες ειδικού σκοπού διαχείρισης οικογενεια-
κής περιουσίας μπορούν να συμμετέχουν μέλη της οικο-
γένειας, καθώς και νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες 
στις οποίες συμμετέχουν κατά πλειοψηφία τα φυσικά 
πρόσωπα της παρ. 1 ή/και μέλη της οικογένειας αυτών.
Για την παροχή των υπηρεσιών των εταιρειών ειδικού 
σκοπού διαχείρισης οικογενειακής περιουσίας απασχο-
λούνται εργαζόμενοι διαφόρων ειδικοτήτων ή αυτές 
δύναται να ανατίθεται σε τρίτα πρόσωπα, ανεξάρτητα 
από το κράτος στο οποίο είναι εγκατεστημένα, υπό την 
επιφύλαξη της περ. ιγ) του άρθρου 23. Φυσικά πρόσωπα 
μέλη της εταιρείας ειδικού σκοπού διαχείρισης οικογε-
νειακής περιουσίας δεν μπορεί να είναι και εργαζόμενοι 
σε αυτή».
ΜΕΡΟΣ Ε’
ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ 
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ
Άρθρο 62
Διάρθρωση της Ειδικής Υπηρεσίας - 
Αντικατάσταση άρθρου 273 ν. 4738/2020
Το άρθρο 273 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) αντικαθίσταται 
ως εξής: 
«Άρθρο 273
Διάρθρωση της Ειδικής Υπηρεσίας
Η Ειδική Υπηρεσία αποτελείται από:
α. τη Διεύθυνση Συντονισμού και Παρακολούθησης 
Δράσεων,
β. τη Διεύθυνση Σχεδιασμού Διαδικασιών και Αξιολό-
γησης Ελέγχων,
γ. τη Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης,δ. τη Διεύθυνση Αναφορών και Δημοσιότητας, καιε. το Αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υποστήριξης».Άρθρο 63
Διεύθυνση Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων - Αντικατάσταση άρθρου 274 ν. 4738/2020
Το άρθρο 274 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 274
Διεύθυνση Συντονισμού 
και Παρακολούθησης Δράσεων
1. Αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Συντονισμού και Πα-
ρακολούθησης Δράσεων είναι η παρακολούθηση της 
υλοποίησης των δράσεων που θα χρηματοδοτηθούν 
από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) 
στην Ελλάδα, ο συντονισμός των αρμόδιων υπουργεί-
ων και λοιπών δημοσίων φορέων, καθώς και η υποστή-
ριξη της υλοποίησης της δράσης δανειακής στήριξης 
του ΤΑΑ.
2. Η Διεύθυνση Συντονισμού και Παρακολούθησης 
Δράσεων περιλαμβάνει τα ακόλουθα τμήματα:
α) Τμήμα Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων 
Α’,
β) Τμήμα Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων 
Β’ , και
γ) Τμήμα Υλοποίησης Δράσης Δανειακής Στήριξης.3. Το Τμήμα Συντονισμού και Παρακολούθησης Δρά-
σεων Α’ και το Τμήμα Συντονισμού και Παρακολούθησης 
Δράσεων Β’ είναι αρμόδια για τον συντονισμό και την 
παρακολούθηση της υλοποίησης των δράσεων που θα χρηματοδοτηθούν από το ΤΑΑ στην Ελλάδα, καθώς και τον συντονισμό των αρμόδιων υπουργείων και λοιπών δημοσίων φορέων.
4. Το Τμήμα Υλοποίησης Δράσης Δανειακής Στή-
ριξης είναι αρμόδιο για την υποστήριξη της υλο-ποίησης της δράσης δανειακής στήριξης του ΤΑΑ 
σύμφωνα με το άρθρο 196 του ν. 4820/2021 (Α’ 130), 
καθώς και για την άσκηση κάθε άλλης αρμοδιότητας 
που δύναται να προκύψει αναφορικά με την υλοποί-ηση και την παρακολούθηση της δράσης δανειακής 
στήριξης».
Άρθρο 64
Διεύθυνση Σχεδιασμού Διαδικασιών και Α ξιολόγησης Ελέγχων - 
Προσθήκη άρθρου 274Α στον ν. 4738/2020
Στον ν. 4738/2020 (Α’ 207) προστίθεται άρθρο 274Α 
ως ακολούθως:
«Άρθρο 274Α
Διεύθυνση Σχεδιασμού Διαδικασιών και Αξιολόγησης Ελέγχων
1. Η Διεύθυνση Σχεδιασμού Διαδικασιών και Αξιολόγη-
σης Ελέγχων είναι αρμόδια για τον σχεδιασμό του Συστή-
ματος Διαχείρισης και Ελέγχου που διέπει την υλοποίηση 
των έργων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης, καθώς και 
τον συντονισμό και την αξιολόγηση των ελέγχων των 
Δράσεων και Έργων του ΤAΑ.
2. Η Διεύθυνση Σχεδιασμού Διαδικασιών και Αξιολόγη-
σης Ελέγχων περιλαμβάνει τα ακόλουθα τμήματα:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2362 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
α) Τμήμα Σχεδιασμού Διαδικασιών και Ανάλυσης Κιν-
δύνων και
β) Τμήμα Συντονισμού και Αξιολόγησης Ελέγχων.
3. Το Τμήμα Σχεδιασμού Διαδικασιών και Ανάλυσης 
Κινδύνων είναι αρμόδιο για τον σχεδιασμό του Συστή-
ματος Διαχείρισης και Ελέγχου που διέπει την υλοποίηση 
των έργων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης, καθώς και την εφαρμογή ανάλυσης κινδύνων.
4. Το Τμήμα Συντονισμού και Αξιολόγησης Ελέγχων 
είναι αρμόδιο για τον συντονισμό και την αξιολόγηση 
των ελέγχων των δράσεων και έργων του ΤAΑ».
Άρθρο 65
Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης - 
Αντικατάσταση άρθρου 275 ν. 4738/2020
Το άρθρο 275 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 275
Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης
1. Η Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης είναι αρμό-
δια για τον σχεδιασμό των οικονομικών και διοικητικών 
διαδικασιών που απαιτούνται για τη λειτουργία της Ει-
δικής Υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής υποστήριξης.
2. Η Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης περιλαμβά-
νει τα παρακάτω τμήματα:
α) Τμήμα Ψηφιακής Υποστήριξης, καιβ) Τμήμα Οργάνωσης και Προμηθειών. 3. Το Τμήμα Ψηφιακής Υποστήριξης μεριμνά για την 
απρόσκοπτη λειτουργία των συστημάτων πληροφορι-
κής της Ειδικής Υπηρεσίας, τη συνεργασία με την Ειδική Υπηρεσία Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήμα-
τος του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων σχετικά 
με την ανάπτυξη του επιχειρησιακού λογισμικού, την 
ανάλυση και τον σχεδιασμό των αναγκαίων πεδίων και την αξιοποίηση των δεδομένων που απαιτούνται για τις ανάγκες παρακολούθησης των δράσεων και των έργων του ΤΑΑ.
4. Το Τμήμα Οργάνωσης και Προμηθειών είναι αρμό-
διο για τον σχεδιασμό των οικονομικών και διοικητικών 
διαδικασιών που απαιτούνται για τη λειτουργία της Ει-
δικής Υπηρεσίας».
Άρθρο 66
Διεύθυνση Αναφορών και Δημοσιότητας - 
Αντικατάσταση άρθρου 276 ν. 4738/2020
Το άρθρο 276 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 276
Διεύθυνση Αναφορών και Δημοσιότητας
1. Η Διεύθυνση Αναφορών και Δημοσιότητας είναι αρ-
μόδια για τη σύνταξη των εκθέσεων και αναφορών που 
σχετίζονται με την υλοποίηση των οροσήμων και στόχων 
του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης προς τους εθνικούς και 
ευρωπαϊκούς θεσμούς και τη διαχείριση των δράσεων 
δημοσιότητας του ΤΑΑ.
2. Η Διεύθυνση Αναφορών και Δημοσιότητας περιλαμ-
βάνει τα παρακάτω τμήματα:α) Τμήμα Αναφορών και Εκθέσεων, και
β) Τμήμα Επικοινωνίας και Δημοσιότητας.
3. Το Τμήμα Αναφορών και Εκθέσεων είναι αρμόδιο 
για τη σύνταξη των εκθέσεων και αναφορών που σχε-
τίζονται με την υλοποίηση των οροσήμων και στόχων 
του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης προς τους εθνικούς και 
ευρωπαϊκούς θεσμούς.
4. Το Τμήμα Επικοινωνίας και Δημοσιότητας είναι αρ-
μόδιο για τη διαχείριση των δράσεων δημοσιότητας του 
ΤΑΑ».
Άρθρο 67
Αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υποστήριξης - Προσθήκη άρθρου 276Α στον ν. 4738/2020
Στον ν. 4738/2020 (Α’ 207) προστίθεται άρθρο 276Α 
ως ακολούθως:
«Άρθρο 276Α
Αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υποστήριξης
Το Αυτοτελές Τμήμα Νομικής Υποστήριξης της Ειδι-
κής Υπηρεσίας υπάγεται απευθείας στον Διοικητή και 
είναι αρμόδιο για την παροχή νομικής υποστήριξης και 
νομικής καθοδήγησης, σε όλες τις οργανικές μονάδες 
της Ειδικής Υπηρεσίας για την αντιμετώπιση των οικείων 
υποθέσεων».
Άρθρο 68
Προσωπικό Ειδικής Υπηρεσίας - Αντικατάσταση παρ. 1, τροποποίηση παρ. 2, 3, 4 και 6 άρθρου 278  ν. 4738/2020
Στο άρθρο 278 του ν. 4738/2020 (Α’ 207): α) η παρ. 1 
αντικαθίσταται, β) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2 προστί-
θεται η αναφορά στην παρ. 1 και η εξαίρεση της περ. δ) 
της παρ. 1, γ) γα) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 3 προστί-
θεται η εξαίρεση της περ. δ) της παρ. 1, τροποποιείται 
το ποσοστό αποσπάσεων και απαλείφεται η αναφορά 
στην αναλογική εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 90 του 
ν. 4389/2016 και γβ) στο τέλος της παρ. 3 προστίθεται 
νέο τελευταίο εδάφιο, δ) στην παρ. 4: στο πρώτο εδάφιο 
προστίθεται η εξαίρεση της περ. δ) της παρ. 1, και απα-λείφεται η δυνατότητα πρόσληψης με σχέση έμμισθης 
εντολής, ε) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 6 προστίθενται 
και οι ενεργές την 31η.3.2027 συμβάσεις προσωπικού και 
το άρθρο 278 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Στην Ειδική Υπηρεσία συστήνονται εξήντα (60) θέ-
σεις προσωπικού, οι οποίες κατανέμονται ως εξής:
α) Πενήντα δύο (52) θέσεις κατηγορίας Πανεπιστημι-
ακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) εκ των οποίων:
αα. τριάντα (30) θέσεις του κλάδου ΠΕ διοικητικού-
οικονομικού,
αβ. δώδεκα (12) θέσεις του κλάδου ΠΕ μηχανικών, και
αγ. δέκα (10) θέσεις του κλάδου ΠΕ πληροφορικής.
β) Τέσσερις (4) θέσεις κατηγορίας Τεχνολογικής Εκπαί-
δευσης (ΤΕ), εκ των οποίων:
βα. δύο (2) θέσεις του κλάδου ΤΕ διοικητικού-λογιστι-
κού, και
ββ. Δύο (2) θέσεις του κλάδου ΤΕ πληροφορικής.
γ) Δύο (2) θέσεις κατηγορίας Δευτεροβάθμιας Εκπαί-
δευσης του κλάδου ΔΕ διοικητικών γραμματέων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2363 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
δ) Δύο (2) θέσεις νομικών συμβούλων με έμμισθη 
εντολή. 
2. Τα απαιτούμενα προσόντα για την κάλυψη των θέ-
σεων της παρ. 1, με την εξαίρεση της περ. δ) αυτής, είναι 
τα οριζόμενα στο π.δ. 50/2001 (Α’ 39). Kατ’ ελάχιστον 
απαιτούνται επαγγελματική εμπειρία στην Ελλάδα ή 
στην αλλοδαπή και πολύ καλή γνώση αγγλικών, καθώς και στις περ. α) και δ) της παρ. 1 υψηλού επιπέδου επι-στημονική συγκρότηση.
3. Οι θέσεις προσωπικού της παρ. 1, με την εξαίρεση 
της περ. δ) αυτής, καλύπτονται τουλάχιστον κατά τα δύο 
τρίτα με αποσπάσεις μο νίμων υπαλλήλων ή υπαλλήλων 
ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου που απασχολού-
νται στους Φορείς Γενικής Κυβέρνησης του Μητρώου 
Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης της Ελληνικής Στατι-
στικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), κατά παρέκκλιση των κείμενων 
διατάξεων. Η απόσπαση του προσωπικού διενεργείται 
με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου 
Οικονομικών κατόπιν αίτησης των ενδιαφερομένων 
υπαλλήλων, ύστερα από δημόσ ια πρόσκληση που εκ-
δίδει ο Υπουργός Οικονομικών κατόπιν εισήγησης του 
Διοικητή. Η απόσπαση γίνεται ύστερα από αξιολόγηση 
των υποψηφίων από τον Διοικητή και εισήγησή του στο 
αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Οικονομικών, για τρία 
(3) έτη με δυνατότητα παράτασης μία φορά για ίσο χρο-
νικό διάστημα κατ’ ανώτατο όριο. Ο χρόνος υπηρεσίας 
των αποσπασμένων λογίζεται ως χρόνος υπηρεσίας 
στην οργανική τους θέση για θέματα βαθμολογικής και 
μισθολογικής εξέλιξης και οι αποδοχές τους βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ειδικής Υπηρεσίας.
Με απόφαση του Διοικητή δύναται να προσλαμβά-
νονται έως δύο (2) νομικοί σύμβουλοι, σύμφωνα με το 
άρθρο 43 του ν. 4194/2013 (Α’ 208) αναφορικά με την 
πρόσληψη νομικών συμβούλων με σχέση έμμισθης εντο-
λής/πάγια αντιμισθία. 
4. Οι θέσεις προσωπικού της παρ. 1, εκτός της περ. δ) 
αυτής, με την επιφύλαξη της παρ. 3, καλύπτονται και με 
προσλήψεις προσωπικού με σύμβαση εργασίας ιδιωτι-
κού δικαίου ορισμένου χρόνου διάρκειας έως τριών (3) 
ετών, δυνάμενη να παραταθεί μία φορά για ίσο χρονικό 
διάστημα κατ’ ανώτατο όριο. Η πλήρωση των θέσεων 
της παρούσας διενεργείται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Οικονομικών και ύστερα από 
σχετική προκήρυξη η οποία συντάσσεται μετά από ει-
σήγηση του Διοικητή, η οποία περιλαμβάνει:
α) την περιγραφή του αντικειμένου των προς κάλυψη 
θέσεων,
β) τα κριτήρια της παρ. 2, κατά περίπτωση,
γ) τα περαιτέρω προσόντα που δύνανται να προβλε-
φθούν για την κάλυψη των θέσεων,
δ) τη διαδικασία επιλογής των υπαλλήλων (περιλαμ-
βανομένης της δυνατότητας συνέντευξης). 
Η προκήρυξη της πρόσληψης προσωπικού με συμβά-
σεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου κατά 
τα οριζόμενα στην παρούσα πραγματοποιείται υπό την εποπτεία του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσω-
πικού (Α.Σ.Ε.Π.), κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στην ίδια. 
5. Η λήξη της πρόσληψης ή της απόσπασης του προ-
σωπικού της παρ. 1 μπορεί να γίνει οποτεδήποτε με μόνη πράξη του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Οικο-
νομικών, κατόπιν ειδικώς αιτιολογημένης εισήγησης 
του Διοικητή. Το προσωπικό της παρ. 1 υπάγεται στο 
Πειθαρχικό και Υπηρεσιακό Συμβούλιο του Υπουργείου 
Οικονομικών.
6. Οι οργανικές θέσεις που συστήνονται με το παρόν 
καταργούνται την 31η.3.2027. Ομοίως, παύουν την 
31η.3.2027 και οι ενεργές κατά το χρονικό αυτό σημείο αποσπάσεις και συμβάσεις προσωπικού».
Άρθρο 69
Στελέχωση Υπηρεσιών στο πλαίσιο υλοποίησης έργων, προγραμμάτων και μεταρρυθμίσεων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας - Τροποποίηση παρ. 1 και 3, αντικατάσταση παρ. 2 άρθρου 199 ν. 4820/2021
Στο άρθρο 199 του ν. 4820/2021 (Α’ 130) α) στην παρ. 1: 
αα) στο πρώτο εδάφιο απαλείφεται η εξαίρεση της Ει-
δικής Υπηρεσίας Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης, 
αβ) στην παραπομπή στη διαδικασία του ν. 4765/2021 προβλέπεται η εξαίρεση της εφαρμογής των κριτηρίων 
των περ. α’ έως ε’ της παρ. 1 του άρθρου 40 του ίδιου 
νόμου, β) στο τέλος της παρ. 2 διαγράφεται η αναφορά 
στην παρ. 2 του άρθρου 38 του ν. 4765/2021, γ) στην 
παρ. 3: γα) στο δεύτερο εδάφιο η φράση «το προσωπικό 
δύναται να τοποθετείται στις υπηρεσίες των Φορέων 
Κεντρικής Διοίκησης» αντικαθίσταται από τη φράση «το 
προσωπικό που προσλαμβάνεται τοποθετείται στις υπη-
ρεσίες των Φορέων Κεντρικής Διοίκησης», γβ) προστί-θεται νέο τρίτο εδάφιο, γγ) αντικαθίσταται το τελευταίο εδάφιο και το άρθρο 199 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 199
Στελέχωση υπηρεσιών που έχουν αναλάβειτην παρακολούθηση και υλοποίηση των έργων 
του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας
1. Για την αντιμετώπιση των αυξημένων αναγκών των 
υπηρεσιών της κεντρικής διοίκησης που έχουν επιφορ-
τιστεί με την παρακολούθηση και έγκαιρη υλοποίηση 
των έργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανά-
καμψης και Ανθεκτικότητας, το Υπουργείο Οικονομικών 
δύναται να προσλαμβάνει προσωπικό με σχέση εργασίας 
Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου, σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στον ν. 4765/2021 (Α’ 6), εξαιρούμενων των κριτηρίων των περ. α’ έως ε’ της παρ. 1 του άρθρου 40 του ίδιου νόμου, με την έκδοση σχετικής προκήρυξης, 
κατόπιν έγκρισης της Επιτροπής της παρ. 1 του άρθρου 2 
της υπ’ αριθμ. 33/2006 Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου 
(Α’ 280). Το προσωπικό αυτό δεν δύναται να υπερβαίνει τα εκατό (100) άτομα. Οι ως άνω υπηρεσίες της κεντρι-
κής διοίκησης καθορίζονται με διαπιστωτική πράξη του 
αρμόδιου για το Ταμείο Ανάκαμψης Υπουργού. 
2. Η διάρκεια των συμβάσεων της παρ. 1 ορίζεται σε 
δώδεκα (12) μήνες και δύναται να ανανεώνεται ή να πα-
ρατείνεται έως το τέλος του προγράμματος ή του έργου 
ή την εκπλήρωση της υποχρέωσης, αποκλειόμενης σε 
κάθε περίπτωση της αναγνώρισής τους ως συμβάσεων αορίστου χρόνου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2364 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
3. Το αντικείμενο της σύμβασης του προσωπικού της 
παρ. 1 αφορά στην υλοποίηση και εκτέλεση των έργων που έχουν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτι-
κότητας. Με απόφαση του αρμόδιου για την Ειδική Υπη-
ρεσία του Ταμείου Ανάκαμψης Υπουργού, το προσωπικό 
που προσλαμβάνεται τοποθετείται στις υπηρεσίες των 
Φορέων Κεντρικής Διοίκησης. Έως την τοποθέτηση του 
προσωπικού στις υπηρεσίες που το αιτούνται, αυτό υπη-
ρετεί στην Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Ταμείου 
Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Με όμοια απόφαση το ως άνω προσωπικό δύναται να 
μετακινείται σε υπηρεσία διαφορετική από εκείνη στην 
οποία τοποθετήθηκε αρχικά μεταξύ αυτών που καθο-
ρίζονται με τη διαπιστωτική πράξη της παρ. 1, εφόσον υφίσταται σχετική ανάγκη για την εκτέλεση των έργων 
του Ταμείου. Με όμοια απόφαση δύναται να τοποθετού-
νται στην Ειδική Υπηρεσία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έως είκοσι (20) άτομα, για την κάλυψη των αυξημένων αναγκών της υπηρεσίας.
4. Για την άμεση αντιμετώπιση των επειγουσών ανα-
γκών των υπηρεσιών που έχουν επιφορτιστεί με την 
υλοποίηση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Αν-
θεκτικότητας δύνανται να αποσπώνται μόνιμοι υπάλ-
ληλοι ή υπάλληλοι Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου 
του δημοσίου τομέα όπως αυτός οριοθετείται στο άρ-
θρο 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) με κοινή απόφαση των 
αρμοδίων οργάνων του Υπουργείου Οικονομικών και 
των υπουργείων προέλευσης και υποδοχής, κατά πα-
ρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης και χωρίς να απαιτείται απόφαση ή σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων 
υπηρεσιακών συμβουλίων του φορέα προέλευσης, με 
την ίδια σχέση εργασίας και το ίδιο μισθολογικό καθε-στώς. Η διάρκεια των αποσπάσεων ορίζεται σε δύο (2) 
έτη, η οποία δύναται να παραταθεί για άλλα τρία (3) έτη. 
Για το χρονικό διάστημα της απόσπασης οι υπάλληλοι 
διατηρούν το σύνολο των αποδοχών της οργανικής τους 
θέσης, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις χορήγησής τους και η μισθοδοσία τους βαρύνει τον Φορέα Υποδοχής. Ο 
χρόνος της απόσπασης λογίζεται για κάθε συνέπεια ως 
χρόνος πραγματικής υπηρεσίας στη θέση στην οποία ο 
υπάλληλος ανήκει οργανικά. Η απόσπαση υπαλλήλου 
διακόπτεται πριν από τη λήξη της για υπηρεσιακούς 
λόγους με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση του κατά πε-
ρίπτωση αρμόδιου οργάνου του Υπουργείου ή μετά από 
αιτιολογημένη αίτηση του υπαλλήλου, κατόπιν συνεκτί-
μησης των υπηρεσιακών αναγκών».
Άρθρο 70
Εξουσιοδοτική διάτα ξη - Τροποποίηση παρ. 2 
άρθρου 281 ν. 4738/2020
 Στην παρ. 2 του άρθρου 281 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) 
η φράση «και σχέση έμμισθης εντολής» αντικαθίσταται από τη φράση «και των νομικών συμβούλων της περ. δ) 
της παρ. 1», επέρχεται νομοτεχνική βελτίωση και η παρ. 2 
διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστερα 
από εισήγηση του Διοικητή, καθορίζονται ειδικώς και 
κατά περίπτωση οι αποδοχές του προσωπικού που προ-
σλαμβάνεται με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, καθώς και των νομικών συμβούλων της περ. δ) 
της παρ. 1 του άρθρου 278, η μέθοδος και το σύστημα 
αξιολόγησης της απόδοσης, καθώς και ο προσδιορισμός 
τυχόν επιπλέον ανταμοιβής του συνόλου του προσωπι-
κού της παρ. 1 του άρθρου 278 σε περίπτωση επίτευξης 
στόχων, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα της θέσης και 
τον βαθμό ευθύνης εκάστου».
Άρθρο 71
Μεταβατικές διατάξεις
Μέχρι την ολοκλήρωση της κατανομής του προσωπι-
κού της Ειδικής Υπηρεσίας στις ανωτέρω οργανικές μο-
νάδες και την τοποθέτηση των προϊσταμένων σε αυτές, 
οι αρμοδιότητες της Ειδικής Υπηρεσίας ασκούνται από 
τις υφιστάμενες οργανικές μονάδες, με βάση τη συνά-
φεια του αντικειμένου.
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Άρθρο 72
Ρύθμιση για τις συμβάσεις του άρθρου 5Βν. 3986/2011 - Προσθήκη περ. η’ στην παρ. 4 άρθρου 5Β ν. 3986/2011
Στο τέλος της παρ. 4 του άρθρου 5Β του ν. 3986/2011 
(Α’ 152) προστίθεται περ. η) ως εξής:
«η) Κατά παρέκκλιση κάθε ειδικής ή γενικής διάταξης, 
για την καταβολή και προκαταβολή στο ΤΑΙΠΕΔ των ορι-
ζόμενων δυνάμει της παρούσας ποσών, δεν απαιτείται η 
υποβολή ισόποσης ή άλλης εγγύησης από το ΤΑΙΠΕΔ».
Άρθρο 73 
Ρυθμίσεις για τους αστικούς συνεταιρισμούς - 
Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 5 ν. 1667/1986
Στην παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 1667/1986 (Α’ 196) α) 
το τέταρτο εδάφιο τροποποιείται έτσι ώστε η διενέργεια 
Γενικής Συνέλευσης από απόσταση να είναι δυνατή μετά 
από απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, β) στο έκτο 
εδάφιο η λέξη «μεριδιούχοι» αντικαθίσταται με τις λέξεις 
«Τα μέλη του συνεταιρισμού», γ) μετά το έκτο εδάφιο 
προστίθενται πέντε νέα εδάφια, δ) στο δωδέκατο εδάφιο 
η ημεροχρονολογία «31η.1.2021» αντικαθίσταται από 
την ημεροχρονολογία «30ή.06.2022», και η παρ. 2 του 
άρθρου 5 διαμορφώνεται ως εξής: 
«2. Η Γενική Συνέλευση συνέρχεται σε τακτική συνε-
δρίαση μία φορά το έτος ύστερα από πρόσκληση του 
Διοικητικού Συμβουλίου και μέσα σε έξι (6) μήνες από 
τη λήξη της διαχειριστικής χρήσης. 
Το καταστατικό μπορεί να προβλέπει δυνατότητα σύ-
γκλησης της Γενικής Συνέλευσης δύο (2) φορές το έτος.
Ειδικά για τη διαχειριστική χρήση του 2019, η σύ-
γκληση της τακτικής Γενικής Συνέλευσης των αστικών 
συνεταιρισμών δύναται να πραγματοποιηθεί έως τις 
30.9.2020, η δε θητεία των διοικητικών και εποπτικών 
συμβουλίων παρατείνεται μέχρι τη σύγκληση της συ-
νέλευσης αυτής.
Η πρόσκληση της Γενικής Συνέλευσης μπορεί να προ-
βλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής στη Γενική Συνέλευση 
από απόσταση με οπτικοακουστικά ή άλλα ηλεκτρονικά 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2365 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
μέσα, χωρίς τη φυσική παρουσία των μελών του συνεται-
ρισμού στον τόπο διεξαγωγής της, έπειτα από απόφαση 
του Διοικητικού Συμβουλίου. 
Στην περίπτωση αυτή, ο συνεταιρισμός λαμβάνει 
επαρκή μέτρα ώστε:
α) να είναι σε θέση να διασφαλίσει την ταυτότητα του 
συμμετέχοντος προσώπου, τη συμμετοχή αποκλειστικά 
των προσώπων που δικαιούνται να συμμετέχουν ή να 
παρίστανται στη γενική συνέλευση και την ασφάλεια 
της ηλεκτρονικής σύνδεσης,
β) να παρέχεται η δυνατότητα στον συμμετέχοντα να 
παρακολουθεί, με ηλεκτρονικά ή οπτικοακουστικά μέσα, 
τη διεξαγωγή της συνέλευσης και να απευθύνεται στη 
συνέλευση, προφορικά ή εγγράφως, κατά τη διάρκεια 
της συνέλευσης από απόσταση, καθώς και να ψηφίζει 
επί των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης και
γ) να είναι δυνατή η ακριβής καταγραφή της ψήφου 
του συμμετέχοντος από απόσταση.
Τα μέλη του συνεταιρισμού που συμμετέχουν στη 
γενική συνέλευση από απόσταση, λαμβάνονται υπόψη 
για τον σχηματισμό της απαρτίας και πλειοψηφίας όπως 
ακριβώς οι παρόντες. Σε κάθε περίπτωση κάθε μέλος του 
συνεταιρισμού μπορεί να αξιώσει να διεξαχθεί η συνε-δρίαση με τηλεδιάσκεψη ως προς αυτόν, αν κατοικεί σε 
άλλη χώρα από εκείνη όπου λαμβάνει χώρα η συνέλευση 
ή αν υπάρχει άλλος σπουδαίος λόγος, ιδίως ασθένεια, 
αναπηρία ή επιδημία.
Η πρόσκληση της Γενικής Συνέλευσης μπορεί να προ-
βλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής στην ψηφοφορία από 
απόσταση, διά αλληλογραφίας ή με ηλεκτρονικά μέσα, 
πριν από τη συνέλευση, έπειτα από απόφαση του Διοι-
κητικού Συμβουλίου. Στην περίπτωση αυτή τα θέματα 
και τα ψηφοδέλτια διατίθενται και η συμπλήρωσή τους γίνεται ηλεκτρονικά μέσω διαδικτύου ή σε έντυπη μορ-φή στην έδρα του αστικού συνεταιρισμού. Τα μέλη του συνεταιρισμού που ψηφίζουν διά αλληλογραφίας ή με 
ηλεκτρονικά μέσα υπολογίζονται για τον σχηματισμό της 
απαρτίας και της πλειοψηφίας, εφόσον οι σχετικές ψήφοι 
έχουν παραληφθεί από τον αστικό συνεταιρισμό το αρ-γότερο είκοσι τέσσερις (24) ώρες πριν από την έναρξη 
της συνεδρίασης. Στις παραπάνω περιπτώσεις, ο αστικός 
συνεταιρισμός υιοθετεί διαδικασίες για τη συμμετοχή 
στη Γενική Συνέλευση από απόσταση, τη διασφάλιση 
της ταυτότητας του συμμετέχοντος προσώπου και της 
προέλευσης της ψήφου, καθώς και την ασφάλεια της 
ηλεκτρονικής ή άλλης σύνδεσης.
Ειδικά για τη διαχειριστική χρήση του 2020, η σύ-
γκληση της τακτικής Γενικής Συνέλευσης των αστικών 
συνεταιρισμών δύναται να πραγματοποιηθεί έως την 
30ή.06.2022, η δε θητεία των διοικητικών και εποπτικών 
συμβουλίων που έληξε ή λήγει πριν τις 30.06.2022, παρα-
τείνεται έως τη σύγκληση της συνέλευσης αυτής, έπειτα 
από απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, κατά παρέκ-
κλιση του τελευταίου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 7 
και ανεξαρτήτως σχετικής πρόβλεψης στο καταστατικό. 
Η ως άνω γενική συνέλευση μπορεί να διενεργείται και 
με οπτικοακουστικά ή άλλα ηλεκτρονικά μέσα, χωρίς τη 
φυσική παρουσία του μεριδιούχου στον τόπο διεξαγω-
γής της, ανεξαρτήτως σχετικής πρόβλεψης στο καταστα-τικό με την υποχρέωση λήψης επαρκών μέτρων, ώστε 
να εκπληρώνονται τα οριζόμενα στις περ. α’ έως και γ’».
Άρθρο 74 
Διαδικασία διαιτησίας - Αμοιβή γραμματέα - Διάθεση - Τροποποίηση άρθρου 6 ν. 1816/1988
Στο άρθρο 6 του ν. 1816/1988 (Α’ 251) α) η παρ. 2 
αντικαθίσταται, β) προστίθενται παρ. 3 έως και 12 και 
το άρθρο 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 6
1. Αν μοναδικός διαιτητής - επιδιαιτητής είναι δικαστι-
κός λειτουργός ως γραμματέας προσλαμβάνεται δικα-
στικός υπάλληλος. Σε περίπτωση διεθνούς διαιτησίας 
ως γραμματέας μπορεί να προσληφθεί άλλο πρόσωπο 
αν η σύνθεση της διαιτησίας επιβάλλει ειδικές γνώσεις. 
Σε κάθε περίπτωση κατά την οποία για καθήκοντα 
γραμματέως προσλαμβάνεται δικαστικός υπάλληλος, 
εφαρμόζονται ανάλογα οι διατάξεις του άρθρου 871 Α 
παρ. 3 έως 7 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Η αμοιβή 
του δικαστικού υπαλλήλου που εκτελεί χρέη γραμματέα 
περιλαμβάνεται στα έξοδα διεξαγωγής της διαιτησίας 
και είναι το 15% της αμοιβής του μοναδικού διαιτητή 
ή του επιδιαιτητή. Στον γραμματέα της διαιτησίας κα-
ταβάλλεται ποσοστό της παραπάνω αμοιβής ίσο με το 
σαράντα τοις εκατό (40% ) αυτής. Το υπόλοιπο ποσοστό 
της αμοιβής καταβάλλεται σε ειδικό λογαριασμό του 
Ταμείου Αρωγής Υπαλλήλων αρμοδιότητας Υπουργείου 
Δικαιοσύνης, που συνιστάται με τον παρόντα νόμο και 
στον οποίο περιέρχονται τα καταβαλλόμενα στο Ταμείο 
Αρωγής ποσοστά από τις αμοιβές των γραμματέων δι-αιτησιών. Τα κεφάλαια του ειδικού αυτού λογαριασμού διατίθενται για τους ακόλουθους σκοπούς:
α) Για την παροχή έκτακτης χρηματικής ενίσχυσης 
σε δικαστικούς υπαλλήλους ή στις οικογένειές τους, σε 
περίπτωση θανάτου ή για την αντιμετώπιση δαπανών 
ασθένειας ή ατυχήματος αυτών ή των προστατευόμενων 
μελών της οικογένειάς τους, εφόσον οι δαπάνες αυτές 
δεν καλύπτονται από το Δημόσιο ή από οποιονδήποτε φορέα υποχρεωτικής ασφάλισης.
β) Για την ίδρυση και λειτουργία εντευκτηρίων, κα-
τασκηνώσεων και παιδικών σταθμών των δικαστικών 
υπαλλήλων. Η διαχείριση του ειδικού αυτού λογαρια-
σμού ασκείται από το εκάστοτε διοικητικό συμβούλιο 
του Ταμείου Αρωγής Υπαλλήλων αρμοδιότητας Υπουρ-
γείου Δικαιοσύνης.
2. Το άρθρο 871 Α, εκτός από τις παρ. 1, 2 και 8, οι 
παρ. 1 και 3 του άρθρου 882Α ΚΠολΔ, καθώς και η παρ. 1 
του παρόντος εφαρμόζονται αναλόγως και όταν, σε εθνι-
κές και διεθνείς διαιτησίες, καθώς και σε διαιτησίες που 
διέπονται από ειδικές διατάξεις, διαιτητής ή επιδιαιτητής 
ορίζεται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, λειτουρ-
γός του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Ν.Σ.Κ.). Στις 
περιπτώσεις αυτές, ο λειτουργός του Ν.Σ.Κ. λαμβάνει από 
το ποσό της αμοιβής ποσοστό 35%, ενώ ποσοστό 25% αυτής κατατίθεται σε τραπεζικό λογαριασμό στην Τρά-
πεζα της Ελλάδος με τίτλο «έσοδα Νομικού Συμβουλίου 
του Κράτους από αμοιβές διαιτησιών» και το υπόλοιπο 
ποσοστό 40% κατατίθεται στον έντοκο λογαριασμό που 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2366 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
τηρείται στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος από τον Πρό-
εδρο του Ν.Σ.Κ., τα οποία κατανέμονται ή διατίθενται 
σύμφωνα με τις παρ. 7 και 8. Η παρούσα εφαρμόζεται 
και στην περίπτωση που ο λειτουργός του Ν.Σ.Κ. δεν έχει 
την ιδιότητα του μέλους του Ν.Σ.Κ. για οιονδήποτε λόγο 
κατά τον χρόνο που του καταβάλλεται η αμοιβή του ως 
διαιτητή ή επιδιαιτητή. 
3. Εάν το αντικείμενο της διαφοράς είναι αποτιμητό 
σε χρήμα, η κατάθεση των κατά την παρ. 2 ποσών είναι 
προϋπόθεση για την κατάθεση της διαιτητικής απόφα-
σης, σύμφωνα με το άρθρο 893 ΚΠολΔ, και την περιαφή 
του τύπου της εκτέλεσης.
4. Στο Γ ραφείο Προέδρου του Ν.Σ.Κ. τηρείται ειδικό 
βιβλίο, σε έγχαρτη ή ηλεκτρονική μορφή για όλες τις 
διαιτησίες, στις οποίες ορίζεται ως διαιτητής ή επιδιαι-
τητής λειτουργός του Ν.Σ.Κ., καθώς και χωριστός φά-
κελος για κάθε διαιτησία. Στο ειδικό βιβλίο καταχωρί-
ζονται, με βάση τα στοιχεία του τηρούμενου φακέλου 
κάθε διαιτησίας, το ονοματεπώνυμο του λειτουργού του 
Ν.Σ.Κ. και των λοιπών διαιτητών, ο αριθμός του πρακτι-
κού γνωμοδότησης της Ολομέλειας του Ν.Σ.Κ. και της 
οικείας υπουργικής απόφασης ή του πρακτικού του 
διαιτητικού δικαστηρίου για τον ορισμό του λειτουρ-
γού του Ν.Σ.Κ., τα στοιχεία των διαδίκων, το ύψος της 
αμοιβής του λειτουργού ως διαιτητή ή επιδιαιτητή, η 
ημερομηνία και τα ποσά των καταθέσεων της παρακρά-
τησης ποσοστών 25% και 40% επί της αμοιβής στους 
τραπεζικούς λογαριασμούς που τηρούνται στην Τράπε-
ζα της Ελλάδος και στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, 
αντίστοιχα. 
5. Ο λειτουργός του Ν.Σ.Κ., που ορίστηκε διαιτητής ή 
επιδιαιτητής, υποχρεούται να γνωστοποιεί στο Γ ραφείο 
Προέδρου του Ν.Σ.Κ., σε έγχαρτη ή ηλεκτρονική μορφή, 
τη διαιτητική απόφαση ή απόσπασμα αυτής ή το οικείο 
πρακτικό του διαιτητικού δικαστηρίου, που αναφέρει 
τα κατά την παρ. 4 στοιχεία, εντός ευλόγου χρόνου από 
την έκδοσή τους, καθώς και αντίγραφο της απόδειξης 
της κατάθεσης των ποσών που παρακρατήθηκαν εντός ευλόγου χρόνου από τη διενέργειά της. 
6. Όργανο διαχείρισης και ελέγχου των λογαριασμών, 
που τηρούνται στην Τράπεζα της Ελλάδος και στην Εθνι-
κή Τράπεζα της Ελλάδος, είναι τριμελής επιτροπή, κα-
λούμενη εφεξής «Επιτροπή», η οποία έχει ως μέλη: α) 
τον εκάστοτε Πρόεδρο του Ν.Σ.Κ., με αναπληρωτή του 
τον αρχαιότερο Αντιπρόεδρο του Ν.Σ.Κ., β) έναν Αντι-
πρόεδρο του Ν.Σ.Κ. και γ) ένα Νομικό Σύμβουλο του Κράτους, που ορίζονται με απόφαση του Προέδρου 
του Ν.Σ.Κ., μαζί με τους αναπληρωτές τους, για τριετή 
θητεία, που μπορεί να ανανεωθεί μία φορά. Χρέη Γ ραμ-ματέα της Επιτροπής ασκεί ο Γ ραμματέας του Ν.Σ.Κ. ή ο αναπληρωτής του. 
Η Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον Πρόεδρο του 
Ν.Σ.Κ, νομιμοποιείται ως διάδικος για τη δικαστική επιδί-
ωξη της καταβολής των αποδιδόμενων στους παραπάνω 
λογαριασμούς χρηματικών ποσών έναντι κάθε υπόχρεου 
προς απόδοση.
Αρμόδιο όργανο για την παροχή εντολών κίνησης 
των λογαριασμών προς την Τράπεζα της Ελλάδος και 
την Εθνική Τράπεζα ορίζεται ο Πρόεδρος του Ν.Σ.Κ., ο οποίος ενεργεί, μέσω των αρμοδίων οργάνων του Ν.Σ.Κ., 
τις πληρωμές μετά από σχετική απόφαση της Επιτροπής.
7. Ο λογαριασμός, που τηρείται στην Τράπεζα της 
Ελλάδος με τίτλο «έσοδα Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους από αμοιβές διαιτησιών» και πιστώνεται με το 
παρακρατούμενο ποσοστό 25% επί των αμοιβών των 
διαιτητών ή επιδιαιτητών λειτουργών του Ν.Σ.Κ., χρε-
ώνεται με εντολή του Προέδρου του Ν.Σ.Κ. προς την Τράπεζα Ελλάδος για κάλυψη δαπανών που συνδέο-
νται με τις αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του Ν.Σ.Κ., 
όπως δαπανών για την υποστήριξη, τον εκσυγχρονισμό 
και την αναβάθμιση πληροφοριακών συστημάτων, την 
προμήθεια συγγραμμάτων, τη συμμετοχή στη δαπάνη 
για πρόσβαση σε τράπεζες νομικών πληροφοριών μετά 
από απόφαση της Επιτροπής και σχετική εισήγηση του 
Γ ραφείου Μελετών, Επιστημονικών Δραστηριοτήτων και 
Δημοσίων Σχέσεων της Γ ραμματείας του Ν.Σ.Κ. και του 
Τμήματος Πληροφορικής και Υποστήριξης Συστημάτων 
του Ν.Σ.Κ.
8. Τον Ιανουάριο κάθε τρίτου έτους η Επιτροπή απο-
φασίζει την κατανομή του συνόλου των ποσών, που είναι κατατεθειμένα στον έντοκο λογαριασμό που 
τηρείται στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και αντι-
στοιχούν στην παρακράτηση ποσοστού 40% επί των 
αμοιβών των διαιτητών, καθώς και των τόκων των δύο 
προηγουμένων ετών στους λειτουργούς του Ν.Σ.Κ. που υπηρέτησαν σε αυτό κατά την εν λόγω διετία, ανάλογα με τη διάρκεια της υπηρεσίας τους κατά τη 
διετία αυτή.
Αντί της κατανομής, το ποσοστό του 40% μπορεί, με 
απόφαση της Διοικητικής Ολομέλειας του Ν.Σ.Κ., μετά 
από εισήγηση της Επιτροπής, να διατίθεται, εν όλω ή εν μέρει, για την επιμόρφωση των λειτουργών του Ν.Σ.Κ., ιδίως για τη συμμετοχή τους σε σεμινάρια, συνέδρια και 
ημερίδες στην Ελλάδα και στην αλλοδαπή, στους τομείς 
ενδιαφέροντος του Δημοσίου. 
9. Οι λογαριασμοί που τηρούνται στην Τράπεζα της Ελ-
λάδος και στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ελέγχονται 
από την Επιτροπή οποτεδήποτε και, σε κάθε περίπτωση, 
υποχρεωτικά σε ετήσια βάση, λαμβάνοντας υπόψη τα 
στοιχεία του ειδικού βιβλίου της παρ. 4. Για το πόρισμα του ελέγχου η Επιτροπή ενημερώνει τη Διοικητική Ολο-
μέλεια του Ν.Σ.Κ. έως το τέλος του πρώτου τριμήνου 
κάθε ημερολογιακού έτους. 
10. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, η οποία 
εκδίδεται μετά από αίτημα του Προέδρου του Ν.Σ.Κ., 
ανοίγεται στην Τράπεζα της Ελλάδος λογαριασμός με 
τίτλο «έσοδα Νομικού Συμβουλίου του Κράτους από 
αμοιβές διαιτησιών» και καθορίζεται κάθε λεπτομέρεια για την κίνηση του λογαριασμού αυτού.
11. Με απόφαση του Προέδρου του Ν.Σ.Κ. καθορίζο-
νται οι λεπτομέρειες για τη συγκρότηση, τη λειτουργία 
και τη διαδικασία άσκησης των αρμοδιοτήτων της Επι-
τροπής της παρ. 6.
12. Το παρόν άρθρο κατισχύει κάθε άλλης γενικής ή 
ειδικής διάταξης, κάθε όρου ή ρήτρας σύμβασης και 
κάθε κανόνα διεξαγωγής διαιτησιών από εθνικά ή διε-
θνή κέντρα διαιτησίας».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2367 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Άρθρο 75 
Έκτακτες ρυθμίσεις για την παραχώρηση απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας αποκλει-στικά για το έτος 2022, λόγω πανδημίας 
και έκτακτων συνθηκών
1. Μέχρι τις 31.10.2022, στα όμορα προς τον αιγια-
λό και την παραλία, λιμνοθάλασσα, λίμνη ή πλεύσιμο 
ποταμό, ενοικιαζόμενα επιπλωμένα δωμάτια  - δια-
μερίσματα της υποπερ. γγ’ της περ. β’ της παρ. 2 του 
άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α’ 155), τα οποία λειτουρ-
γούν νόμιμα, μπορεί να παραχωρείται με αντάλλαγμα 
η απλή χρήση αιγιαλού, παραλίας, όχθης ή παρόχθιας 
ζώνης, χωρίς δημοπρασία, τηρουμένων των περιο-
ρισμών και προϋποθέσεων των παρ. 3, 4, 5 περ. α’ , 6, 
7, 8, 9, 10, 11 και 12 του άρθρου 13 του ν. 2971/2001 
(Α’ 285).
2. Εξαιρετικά για το έτος 2022 το αντάλλαγμα για τις 
παραχωρήσεις των άρθρων 13 και 13Α του ν. 2971/2001, 
όπως αυτό ρυθμίζεται στην παρ. 7 του άρθρου 15 του ιδί-
ου νόμου, αποδίδεται κατά εβδομήντα τοις εκατό (70%) 
στον οικείο Ο.Τ.Α. και κατά τριάντα τοις εκατό (30%) στο 
Δημόσιο.
3. Για το έτος 2022 το ύψος του καταβαλλόμενου 
ανταλλάγματος καθορίζεται σε ποσοστό εξήντα πέντε 
τοις εκατό (65%) του υπολογισθέντος ανταλλάγμα-
τος, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 της 
υπό στοιχεία 47458ΕΞ2020/15.5.2020 κοινής απόφα-σης των Υπουργών Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών (Β’ 1864). Εξαιρετικά για το έτος 2022, το ύψος του ανταλλάγματος για τους 
Δήμους:
α) Μαντουδίου - Λίμνης - Αγίας Άννας και
β) Ιστιαίας - Αιδηψού της Περιφερειακής Ενότητας Ευ-
βοίας, καθορίζεται σε ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%), 
του υπολογισθέντος ανταλλάγματος, σύμφωνα με τις 
προϋποθέσεις του άρθρου 7 της απόφασης του πρώτου 
εδαφίου.
Άρθρο 76 
Παράταση της προθεσμίας υποβολής αίτησης για αδειοδότηση παραχώρησης χρήσης υφισταμένων άνευ αδείας ή καθ’ υπέρβαση αυτής κατασκευών - Τροποποίηση παρ. 1α και 2γ άρθρου 14Α ν. 2971/2001
1. Στο πρώτο εδάφιο της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 
14Α του ν. 2971/2001 (Α’ 285), η φράση «μέσα σε τρία 
(3) έτη από την έναρξη ισχύος του παρόντος» αντικα-
θίσταται από τη φράση «η οποία υποβάλλεται έως τις 
23.4.2024» και η περ. α) της παρ. 1 διαμορφώνεται ως 
εξής:
«1. α) Έργα των άρθρων 12, 12Α και των παρ. 1, 2 και 
3 του άρθρου 14 που έχουν κατασκευαστεί μέχρι τις 
28.7.2011 στον αιγιαλό, την παραλία, την όχθη, την πα-
ρόχθια ζώνη, το υδάτινο στοιχείο, τον πυθμένα και το 
υπέδαφος του βυθού της θάλασσας, λιμνοθάλασσας, 
λίμνης και κοίτης πλεύσιμου ποταμού χωρίς να υφίστα-
ται απόφαση παραχώρησης της χρήσης, ανεξαρτήτως 
της έκδοσης πρωτοκόλλου κατεδάφισης μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος άρθρου, μπορούν να λά-
βουν παραχώρηση χρήσης με αιτιολογημένη απόφαση 
του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Οικονομικών, 
εκτός από εκείνα που προβλέπονται στο άρθρο 86 του ν. 4504/2017, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου 
προς την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία, η οποία υποβάλ-
λεται έως τις 23.4.2024. Στη ρύθμιση του προηγούμενου 
εδαφίου περιλαμβάνονται ξενοδοχειακές μονάδες, που 
έχουν κατασκευαστεί από το Δημόσιο, τον Ε.Ο.Τ. ή για 
λογαριασμό του ή των οποίων το Δημόσιο ή ο Ε.Ο.Τ. είχαν τη διαχείριση ή έργα που είναι ουσιωδώς απα-
ραίτητα για τη λειτουργία των εν λόγω ξενοδοχειακών 
μονάδων του Ε.Ο.Τ. Επίσης, υπάγονται και οι αυθαίρετες 
κατασκευές που εξυπηρετούν τη λειτουργία των μονά-
δων υδατοκαλλιέργειας, για τις οποίες έχει γίνει υπαγωγή 
στις διατάξεις είτε του άρθρου 121 του ν. 4495/2017 είτε 
της περ. α’ της παρ. 19 του άρθρου 23 του ν. 4178/2013 
(Α’ 174).
Η ρύθμιση του πρώτου εδαφίου της παρούσας δεν 
εφαρμόζεται για κατοικίες κάθε είδους, καταστήματα 
κάθε είδους, συμπεριλαμβανόμενων εμπορικών και 
υγειονομικού ενδιαφέροντος, με τα παραρτήματα και 
προσαρτήματά τους, κάμπινγκ, τουριστικά καταλύματα 
γενικά και ξενοδοχειακές μονάδες, εκτός των αναφε-
ρομένων στο προηγούμενο εδάφιο, καθώς και για τους 
τουριστικούς λιμένες του ν. 2160/1993. Για την αδειο-
δότηση ακολουθείται η διαδικασία των παρ. 6 επ. του 
άρθρου 14, με εξαίρεση την εγγυητική επιστολή της 
περ. στ’ , επιπλέον δε, υποβάλλονται από τον αιτούντα 
οπωσδήποτε φωτογραφίες και χάρτης της ευρύτερης 
περιοχής με την ακριβή θέση του έργου και δημόσια 
έγγραφα και αεροφωτογραφίες συνοδευόμενες από 
υπεύθυνη δήλωση του μηχανικού, από τα οποία να 
προκύπτει ο χρόνος κατασκευής και η έκταση των προς 
παραχώρηση της χρήσης ή εξαίρεση από την κατεδά-
φιση έργων, καθώς και κάθε άλλο πρόσφορο αποδει-
κτικό μέσο, ρητώς εξαιρουμένων των μαρτύρων και 
του όρκου».
2. Στο πρώτο και στο δεύτερο εδάφιο της περ. γ) της 
παρ. 2 του άρθρου 14Α του ν. 2971/2001, οι λέξεις «δι-
ετής» και «διετούς», αντιστοίχως, διαγράφονται και η 
περ. γ) διαμορφώνεται ως εξής:
«γ) Η αποκλειστική προθεσμία της παραγράφου 1, 
καθώς και η αναστολή των μέτρων της περίπτωσης β’ , 
αναστέλλουν την παραγραφή των απαιτήσεων και δικαι-
ωμάτων του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς και την παρα-
γραφή των ποινικών αδικημάτων που σχετίζονται με την 
κατασκευή και χρήση των έργων και εγκαταστάσεων του 
παρόντος και την αναγκαστική είσπραξη των επιβληθέ-
ντων προστίμων και αποζημιώσεων. Κατά τη διάρκεια 
της ανωτέρω αποκλειστικής προθεσμίας και κατά το δι-
άστημα που εκκρεμεί η απόφαση επί της υποβληθείσας 
αίτησης για παραχώρηση της χρήσης, αναστέλλεται η 
πρόοδος των ποινικών διαδικασιών που σχετίζονται με 
την κατασκευή και χρήση των έργων και εγκαταστάσεων 
του παρόντος. Αν απορριφθεί για οποιονδήποτε λόγο 
η αίτηση παραχώρησης της χρήσης, τότε λαμβάνονται 
και εκτελούνται όλα τα μέτρα, η έκδοση των οποίων είχε 
ανασταλεί».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2368 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Άρθρο 77
Μη επιβολή προστίμου για ποσά φόρου έως εκατό ευρώ - Τροποποίηση άρθρων 54 και 72 ν. 4174/2013
1. Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 54 του ν. 4174/2013 
(Α’ 170) προστίθεται νέο εδάφιο ως εξής:
«Τα πρόστιμα του παρόντος άρθρου δεν επιβάλλονται 
σε περίπτωση υποβολής εκπρόθεσμης τροποποιητικής 
δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικού προσώπου, 
από την οποία το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει 
προς καταβολή, σε σχέση με την αρχική δήλωση, είναι έως εκατό (100) ευρώ».
2. Στο άρθρο 72 του ν. 4174/2013 προστίθεται νέα 
παρ. 57 ως εξής:
«57. Πράξεις επιβολής προστίμου που εκδόθηκαν για 
εκπρόθεσμες τροποποιητικές  δηλώσεις φορολογίας ει-
σοδήματος φυσικών προσώπων, από τις οποίες το επι-
πλέον ποσό φόρου που προέκυψε προς καταβολή σε 
σχέση με την αρχική δήλωση, είναι έως εκατό (100) ευρώ, 
για τις οποίες δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης εν-
δικοφανούς προσφυγής ή εκκρεμούν ενώπιον της Διεύ-
θυνσης Επίλυσης Διαφορών ή των τακτικών διοικητικών 
δικαστηρίων ή δεν έχει παρέλθει η προθεσμία άσκησης 
δικαστικής προσφυγής, ακυρώνονται ή, εφόσον έχουν 
εισπραχθεί, συμψηφίζονται με οφειλές και, στην περί-
πτωση που δεν υπάρχει οφειλή, επιστρέφονται».
Άρθρο 78
Παροχή έκπτωσης στον φόρο εισοδήματος 
φυσικών προσώπων σε περίπτωση εφάπαξ καταβολής του φόρου για το φορολογικό έτος 
2021 - Προσθήκη παρ. 79 στο άρθρο 72 
ν. 4172/2013
Στο τέλος του άρθρου 72 του ν. 4172/2013 (Α’ 167) 
προστίθεται παρ. 79 ως εξής:
«79. Όταν ο φόρος που οφείλεται, με βάση την εμπρό-
θεσμη δήλωση φορολογίας εισοδήματος φυσικών προ-
σώπων φορολογικού έτους 2021, για τον οποίο παρέ-
χεται η δυνατότητα εξόφλησης σε δόσεις, καταβληθεί 
εφάπαξ εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας για την καταβολή της πρώτης δόσης, δηλαδή, μέχρι την τελευ-ταία εργάσιμη ημέρα του μηνός, την 29η Ιουλίου 2022, παρέχεται, στο συνολικό ποσό του φόρου και των λοι-
πών συμβεβαιούμενων με αυτόν οφειλών, έκπτωση τρία 
τοις εκατό (3%)».
Άρθρο 79
Ρύθμιση ανεξόφλητων οικονομικών 
αξιώσεων - Αντικατάσταση άρθρου 87 
ν. 4706/2020
1. Στο άρθρο 87 του ν. 4706/2020 (Α’ 136) οι παρ. 2 
και 3 αντικαθίστανται, προστίθενται παρ. 4 και 5 και το 
άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 87
Ρύθμιση ανεξόφλητων οικονομικών αξιώσεων
1. Το άρθρο 21 του ν. 1767/1988 (Α’ 63), καθώς και οι 
κανονιστικές διοικητικές πράξεις που έχουν εκδοθεί κατ’ 
εξουσιοδότησή του καταργούνται από 1.1.2016.2. α) Οι ανεξόφλητες απαιτήσεις των δικαιούχων μέχρι 
τις 31.12.2015, που απορρέουν από το άρθρο 21 του 
ν. 1767/1988 (A’ 63), όπως ίσχυε πριν από την κατάρ-
γησή του με την παρ. 1 του παρόντος, αποσβέννυνται 
με τη χορήγηση στους δικαιούχους ισόποσης έκπτω-
σης από οφειλές τους στη φορολογική διοίκηση και 
στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης. Από την ημερο-
μηνία έκδοσης της απόφασης αναγνώρισης των προς 
απόσβεση ανεξόφλητων απαιτήσεων των δικαιούχων 
σε βάρος του Ο.Α.Ε.Δ. και έως την απόσβεσή τους, οι 
οικείες οφειλές των δικαιούχων, προς τη φορολογική 
διοίκηση και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης, δεν επι-
βαρύνονται με τόκους και προσαυξήσεις εκπρόθεσμης
καταβολής.
β) Από την έκπτωση εξαιρούνται οφειλές των δικαιού-
χων υπέρ αλλοδαπού δημοσίου, καθώς και οφειλές του 
από δασμούς ή από ανάκτηση κρατικών ενισχύσεων, 
λόγω παράβασης της Συνθήκης για τη Λειτουργία της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (Σ.Λ.Ε.Ε.), σύμφωνα με την παρ. 6 
του άρθρου 3 του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσό-δων (ν.δ. 356/1974, Α’ 90 [Κ.Ε.Δ.Ε.]). 
γ) Εφόσον για τη διεκδίκηση απαίτησης των δικαιού-
χων έχει ασκηθεί ένδικο βοήθημα ή μέσο, με το οποίο δι-
εκδικείται χρηματικό ποσό για τα έτη 2010 έως και 2015 
και το οποίο εκκρεμεί σε οιοδήποτε στάδιο, η χορήγηση 
της έκπτωσης τελεί υπό την αίρεση της παραιτήσεως 
του δικαιούχου, που έχει ασκήσει το ένδικο βοήθημα 
ή μέσο από αυτό. Οι υποχρεώσεις του Ο.Α.Ε.Δ. και του 
Ελληνικού Δημοσίου εξαντλούνται κατά τα οριζόμενα 
στην παρούσα.
3. α) Οι δικαιούχοι των αναγνωρισμένων ανεξόφλητων 
απαιτήσεων της παρ. 2 του παρόντος, λαμβάνουν απο-δεικτικό φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, 
για όσο διάστημα το ύψος των αναγνωρισμένων απαιτή-
σεών τους σε βάρος του Ο.Α.Ε.Δ. είναι ίσο ή μεγαλύτερο 
από το άθροισμα των βεβαιωμένων οφειλών τους στη 
φορολογική διοίκηση και τους φορείς κοινωνικής ασφά-
λισης. Σε κάθε περίπτωση, διενεργείται συμψηφισμός, 
κατ’ άρθρο 83 Κ.Ε.Δ.Ε., σε περίπτωση είσπραξης χρημα-τικών απαιτήσεων από φορείς της κεντρικής διοίκησης.
β) Από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης ανα-
γνώρισης των απαιτήσεών τους έναντι του Ο.Α.Ε.Δ., σε 
βάρος των δικαιούχων της περ. α) της παρούσας, δεν 
εφαρμόζεται το άρθρο 25 του ν. 1882/1990 (Α’ 43), περί 
μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο, καθώς και ο 
Κ.Ε.Δ.Ε., περί λήψης μέτρων αναγκαστικής είσπραξης 
δημοσίων εσόδων, εφόσον, μετά την απόσβεση των 
απαιτήσεών τους, το ανεξόφλητο ποσό οφειλής υπο-
λείπεται του αξιόποινου ορίου της παρ. 1 του άρθρου 25 
του ν. 1882/1990 ή αποσβέννυται το σύνολο των ληξι-πρόθεσμων βεβαιωμένων οφειλών του δικαιούχου στη Φορολογική Διοίκηση, αντίστοιχα.
4. Η χρηματοδότηση της απώλειας εσόδων, που προ-
καλείται στον προϋπολογισμό των φορέων κοινωνικής 
ασφάλισης, λόγω εφαρμογής της παρ. 2, καλύπτεται από 
τις εγγεγραμμένες πιστώσεις επιχορήγησης προς τον 
Ο.Α.Ε.Δ. του Κρατικού Προϋπολογισμού έτους 2022 και 
επομένων ετών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2369 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, ρυθμίζονται 
οι προϋποθέσεις, οι όροι και τα απαιτούμενα δικαιολο-
γητικά για την εφαρμογή του παρόντος, η διαδικασία 
χορήγησης του δικαιώματος έκπτωσης, το είδος των 
οφειλών που υπόκεινται σε έκπτωση, η διαδικασία χρη-
ματοδότησης της απώλειας των εσόδων στους φορείς 
κοινωνικής ασφάλισης, η διαχείριση των αποφάσεων 
αναγνώρισης των απαιτήσεων που έχουν ήδη εκδοθεί, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο διαδικαστικό ζήτημα».
2. Το άρθρο 156 του ν. 4808/2021 (Α’ 101) καταργείται.
Άρθρο 80Ονομαστική αξία μετοχών - 
Τροποποίηση άρθρου 35 ν. 4548/2018
Η περ. β’ της παρ. 3 του άρθρου 35 του ν. 4548/2018 
(Α’ 104) τροποποιείται α) ως προς την απαλοιφή της 
προϋπόθεσης μη ύπαρξης αποθεματικών ή άλλων κον-
δυλίων, τα οποία κατά τον νόμο μπορούν να χρησιμοποι-
ηθούν για τον συμψηφισμό των ζημιών και β) ως προς 
την προσθήκη απόφασης της γενικής συνέλευσης των 
μετόχων και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 35
Ονομαστική αξία μετοχών
1. Η ονομαστική αξία κάθε μετοχής δεν μπορεί να ορι-
σθεί σε ποσό κατώτερο των τεσσάρων λεπτών (0,04) του 
ευρώ ούτε ανώτερο των εκατό (100) ευρώ. Η ονομαστική 
αξία των μετοχών πρέπει να είναι η ίδια για όλες τις μετο-
χές. Κατ’ εξαίρεση, μετοχές που ανήκουν σε μία σειρά ή 
κατηγορία μπορούν να έχουν διαφορετική ονομαστική 
αξία από τις άλλες.
2. Απαγορεύεται η έκδοση μετοχών σε τιμή κατώτερη 
του αρτίου.
3. Η διαφορά που προκύπτει από την έκδοση μετοχών 
σε τιμή ανώτερη του αρτίου δεν μπορεί να διατεθεί για πληρωμή μερισμάτων ή ποσοστών, μπορεί όμως: 
(α) να κεφαλαιοποιηθεί ή 
(β) να συμψηφισθεί προς απόσβεση ζημιών της εται-
ρίας, μετά από απόφαση της γενικής συνέλευσης των 
μετόχων».
Άρθρο 81
Χορήγηση οικον ομικής ενίσχυσης 
λόγω αύξησης ενεργειακού κόστους
1. Παρέχεται οικονομική διευκόλυνση από τον Κρατι-
κό Προϋπολογισμό σε κάθε φυσικό πρόσωπο, συμπερι-
λαμβανομένων και ελευθέρων επαγγελματιών, που είναι 
φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας με δηλωθέν οικογενειακό 
εισόδημα φορολογικού έτους 2020 έως τριάντα χιλιάδες 
(30.000) ευρώ, προς τον σκοπό συμβολής στην κάλυψη 
του κόστους κατανάλωσης καυσίμων κίνησης των μηνών 
Απριλίου, Μαΐου και Ιουνίου 2022.
2. Για τους μήνες της παρ. 1, η οικονομική ενίσχυση 
ανέρχεται συνολικά στα ακόλουθα ποσά: 
α) Πενήντα (50) ευρώ για δικαιούχους - ιδιοκτήτες οχη-
μάτων πλην μοτοσυκλετών - μοτοποδηλάτων, με κύρια 
κατοικία στις Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου, Νοτίου Αιγαί-ου, Ιονίων Νήσων, Κρήτης, στην  Περιφερειακή Ενότητα 
Νήσων της Περιφέρειας Αττικής, στην Περιφερειακή 
Ενότητα Σποράδων της Περιφέρειας Θεσσαλίας, στην 
Περιφερειακή Ενότητα Θάσου , της Περιφέρειας Ανατο-
λικής Μακεδονίας και Θράκης, στη Νήσο Σαμοθράκη 
της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου, της Περιφέρειας 
Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και στη Νήσο Αμ-
μουλιανή της Περιφερειακής Ενό τητας Χαλκιδικής, της 
Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας,
β) σαράντα (40) ευρώ για δικαιούχους - ιδιοκτήτες οχη-
μάτων πλην μοτοσυκλετών - μοτοποδηλάτων, με κύρια κατοικία στην υπόλοιπη Ελλάδα, 
γ) τριάντα πέντε (35) ευρώ για δικαιούχους - ιδιοκτή-
τες μοτοσυκλετών - μοτοποδηλάτων, με κατοικία στις 
Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου, Νοτίου Αιγαίου, Ιονίων 
Νήσων, Κρήτης, στην Περιφε ρειακή Ενότητα Νήσων της 
Περιφέρειας Αττικής και στην  Περιφερειακή Ενότητα 
Σποράδων της Περιφέρειας Θεσσαλίας, στην Περιφε-
ρειακή Ενότητα Θάσου, της Περιφέρειας Ανατολικής 
Μακεδονίας και Θράκης, στη νήσο Σαμοθράκη της Περι-
φερειακής Ενότητας Έβρου, της Περιφέρειας Ανατολικής 
Μακεδονίας και Θράκης και στη νήσο Αμμουλιανή της 
Περιφερειακής Ενότητας Χαλκιδικής, της Περιφέρειας 
Κεντρικής Μακεδονίας,
δ) τριάντα (30) ευρώ για δικαιούχους - ιδιοκτήτες μο-
τοσυκλετών - μοτοποδηλάτων, με κύρια κατοικία στην υπόλοιπη Ελλάδα.
3. Κάθε όχημα και μοτοσυκλέτα - μοτοποδήλατο μπο-
ρεί να δηλωθεί από ένα μόνο φυσικό πρόσωπο, το οποίο 
διαθέτει επί του οχήματος και της μοτοσυκλέτας - μο-
τοποδηλάτου πλήρη κυριότη τα ή συγκυριότητα ή είναι 
μισθωτής δυνάμει συμβολαίου χρηματοδοτικής μίσθω-
σης (leasing). Kάθε φυσικό πρόσωπο μπορεί να δηλώ-
νει μόνο ένα όχημα και μοτοσυκλέτα - μοτοποδήλατο. 
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι το όχημα μοτοσυκλέτα - 
μοτοποδήλατο να είναι σε κυκλοφορία, να είναι ασφαλι-
σμένο και να μην οφείλονται γι’ αυτό τέλη κυκλοφορίας. 
4. Η οικονομική ενίσχυση της παρ. 2 πιστώνεται από 
την ανώνυμη εταιρεία του Ελληνικού Δημοσίου «Κοινω-
νία της Πληροφορίας Μονοπρόσωπη Α.Ε».(ΚτΠ Μ.Α.Ε.) 
μέσω ειδικής εφαρμογής της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης 
της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ) που δημιουργεί-
ται από την ΚτΠ Μ.Α.Ε., που εποπτεύεται από τον Υπουρ-
γό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, στον δικαιούχο: 
α) σε ψηφιακή χρεωστική κάρτα, που εκδίδεται ειδικά 
για τον σκοπό αυτόν από πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματο-
πιστωτικό οργανισμό, κατά την έννοια των παρ. 2 και 3 του άρθρου 3 του ν. 4557/2018 (Α’ 139), αντίστοιχα, ή 
β) σε τραπεζικό λογαριασμό επιλογής του. 
5. Η ΚτΠ Μ.Α.Ε. αναλαμβάνει τον τεχνικό σχεδιασμό, 
την υλοποίηση της ειδικής εφαρμογής, καθώς και την 
οργάνωση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα 
και άλλων δεδομένων από κάθε πηγή, την τήρηση υπό 
συνθήκες που διασφαλίζουν την ακεραιότητα, την εμπι-
στευτικότητα και τη διαθεσιμότητα των δεδομένων και 
κάθε άλλο θέμα που αφορά στην ομαλή λειτουργία 
της εφαρμογής, τηρώντας τις διατάξεις της νομοθε-
σίας για την προστασία των δεδομένων προσωπικού 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2370 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
χαρακτήρα. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που 
καταχωρίζονται στην ανωτέρω εφαρμογή, συλλέγο-
νται, τηρούνται και τυγχάνουν περαιτέρω επεξεργα-σίας αποκλειστικά για τον αναφερόμενο στην παρ. 1 
σκοπό. Τα ανωτέρω δεδομένα τηρούνται για τους ως 
άνω σκοπούς για περίοδο δύο (2) ετών και στη συνέχεια 
διαγράφονται. 
6. Ο δικαιούχος, αφότου αυθεντικοποιηθεί με τους 
προσωπικούς κωδικούς του - διαπιστευτήρια της Γενικής 
Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας 
Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
(taxisnet), σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4727/2020 
(Α’ 184), εισέρχεται στην εφαρμογή και αιτείται είτε την 
έκδοση της ψηφιακής χρεωστικής κάρτας και την πί-
στωση του ανωτέρω χρηματικού ποσού σε αυτήν είτε 
την πίστωση στον τραπεζικό του λογαριασμό. Ο αιτών 
συμπληρώνει και επικαιροποιεί τα στοιχεία επικοινω-
νίας του και, ειδικότερα, τη διεύθυνση ηλεκτρονικού 
ταχυδρομείου, τον αριθμό του κινητού τηλεφώνου και 
τον αριθμό του προσωπικού τραπεζικού λογαριασμού 
του. Για τον σκοπό της επαλήθευσης των προϋποθέσεων 
της παρ. 1, το πληροφοριακό σύστημα της εφαρμογής 
διαλειτουργεί με τα απαραίτητα μητρώα και ιδίως με το 
Φορολογικό Μητρώο και το Μητρώο Αυτοκινήτων της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, για έλεγχο ιδι-
οκτησίας ιδιωτικής χρήσης οχήματος και μοτοσικλέτας, 
ασφάλισης και πληρωμής τελών κυκλοφορίας. Ο δικαι-
ούχος μπορεί να υποβάλλει αίτηση, είτε για την έκδοση της ψηφιακής χρεωστικής κάρτας είτε για την πίστωση στον τραπεζικό του λογαριασμό και στα Κέντρα Εξυπη-
ρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.).
7. Υπεύθυνος επεξεργασίας της ειδικής εφαρμογής 
ορίζεται η ΚτΠ Μ.Α.Ε., η οποία, ως υπεύθυνη επεξερ-
γασίας, διασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων 
των προσώπων, της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με το ενωσιακό και 
εθνικό δίκαιο και ιδίως, σύμφωνα με τον Κανονισμό 
(ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 (ΕΕ L 119) (Γενικός 
Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων - Γ .Κ.Π.Δ.) και 
τον ν. 4624/2019 (Α’ 137).
8. Η εν λόγω οικονομική ενίσχυση είναι αφορολόγητη, 
ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή 
τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάτα-
ξης, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή ει-
σφορά, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιω-
μένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο 
εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά 
ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται 
στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε 
παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.
9. Μετά την ολοκλήρωση της αίτησης του δικαιούχου 
και εφόσον πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις, δια-
βιβάζονται αποκλειστικά και μόνο για τον σκοπό της 
παρ. 1 στο πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοπιστωτικό ορ-
γανισμό τα στοιχεία του δικαιούχου και, ιδίως, το όνομα, 
το επώνυμο, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ο 
αριθμός κινητού τηλεφώνου, τα οποία είναι απαραίτητα για την έκδοση της ψηφιακής χρεωστικής κάρτας, καθώς 
και ο αριθμός του τραπεζικού του λογαριασμού. 
10. Η ψηφιακή χρεωστική κάρτα παραμένει ενεργοποι-
ημένη έως την 31η.7.2022, μετά την πάροδο της οποίας 
το πιστωτικό ίδρυμα ή ο χρηματοπιστωτικός οργανισμός 
υποχρεούται άμεσα να την απενεργοποιήσει. Εναπομεί-
ναν υπόλοιπο αυτού επιστρέφεται στο Ελληνικό Δημόσιο 
και αποκλείεται η περαιτέρω αναζήτησή του από τον 
δικαιούχο.
11. Το χρηματικό ποσό που πιστώνεται στην πιστωτική 
ή χρεωστική κάρτα, δύναται να χρησιμοποιείται απο-
κλειστικά από τον δικαιούχο για την πραγματοποίηση 
αγοράς καυσίμων και δεν είναι εφικτή οποιαδήποτε 
μεταφορά σε τρίτο πρόσωπο, εκτός των ανωτέρω ή η 
ανάληψή του.
12. Για την εξυπηρέτηση του σκοπού της παρ. 1 και την 
εφαρμογή του παρόντος, η ΚτΠ Μ.Α.Ε. επιχορηγείται από 
τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, κατόπιν ενίσχυσης των σχετικών πιστώ-
σεων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης από τις 
πιστώσεις του Ειδικού Φορέα 1023711-0000000 (Γενικές 
Κρατικές Δαπάνες) του Υπουργείου Οικονομικών.
13. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης καθορίζονται ο χρόνος έναρξης της παραγωγικής 
λειτουργίας της ειδικής εφαρμογής της παρ. 4, τα τεχνικά 
και οργανωτικά μέτρα για τη λειτουργία αυτής, οι απα-
ραίτητες διαλειτουργικότητες και κάθε άλλη αναγκαία 
λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος. Με την 
ίδια απόφαση δύναται να προσαυξάνεται το ποσό της 
ενίσχυσης έως πέντε (5) ευρώ για δικαιούχους που επι-
λέγουν τη χρήση ψηφιακής χρεωστικής κάρτας.
Άρθρο 82
Επιδότηση κόστους πετρελαίου κίνησης
1. Επιδοτείται το κόστος του πετρελαίου εσωτερικής 
καύσης (DIESEL) κίνησης, που διατίθεται στην εσωτερική 
αγορά από την 1η Απρίλιου 2022 έως την 30η Απριλίου 
2022 από τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Το ύψος αυτής 
ανέρχεται σε 0,12 ευρώ ανά λίτρο, υπολογιζόμενο επί της 
αξίας των τιμολογίων πώλησης προ Φ.Π.Α. που εκδίδο-νται από τα διυλιστήρια και τους εισαγωγείς καυσίμων, 
ως δικαιούχους της επιδότησης. Το τελικό συνολικό ύψος 
της επιδότησης υπολογίζεται επί των συνολικών λίτρων 
καυσίμου που διατίθενται στην εσωτερική αγορά από 
τα διυλιστήρια, τις εταιρίες εμπορίας καυσίμων προς 
τα πρατήρια καυσίμων ή τους εισαγωγείς καυσίμων και τους βιομηχανικούς πελάτες.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων καθορίζονται η διαδικασία χορήγησης της επιδότη-
σης, ο μηχανισμός εκκαθάρισης, βάσει των ποσοτήτων 
πετρελαίου κίνησης που διατίθενται στην εσωτερική 
αγορά από τα διυλιστήρια, τις εταιρίες εμπορίας καυ-
σίμων ή τους εισαγωγείς καυσίμων και κάθε άλλο θέμα σχετικό με τη χορήγηση της επιδότησης.
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών δύναται 
να παρατείνεται το χρονικό διάστημα εφαρμογής του 
παρόντος και να αναπροσαρμόζεται το ποσό της επι-
δότησης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2371 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Άρθρο 83
Μέτρα στήριξης εκμεταλλευτών και οδηγών ταξί
1. Χορηγείται αποζημίωση ειδικού σκοπού από τον 
Κρατικό Προϋπολογισμό κατά τον μήνα Απρίλιο 2022 
στις υπηρεσίες ταξί, ήτοι επιχειρήσεις με κύριους ΚΑΔ 
49.32 και ΚΑΔ 52.21.29.01, όπως αυτοί ισχύουν κατά τη 
17η Μαρτίου 2022, συνολικού ύψους διακοσίων (200) 
ευρώ, για την κάλυψη του αυξημένου κόστους καυσίμων 
κίνησης των οχημάτων που χρησιμοποιούν, στο πλαίσιο 
της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.
2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορί-
ζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία για τη 
χορήγηση της ως άνω αποζημίωσης, ο τρόπος καταβο-
λής, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
του παρόντος.
3. Οι εν λόγω αποζημιώσεις είναι αφορολόγητες, ανεκ-
χώρητες και ακατάσχετες στα χέρια του Δημοσίου ή τρί-
των, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, 
δεν υπόκεινται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφο-
ρά, δεν δεσμεύονται και δεν συμψηφίζονται με βεβαιω-
μένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο 
εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζονται 
στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε 
παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.
Άρθρο 84
Αναστολή πλειστηριασμών πυρόπληκτων
Αναστέλλεται σε βάρος φυσικών ή νομικών προσώπων 
που περιέρχονται ή περιήλθαν, προσωρινά ή μόνιμα, 
σε κατάσταση απρόβλεπτης έκτακτης ανάγκης εξαιτίας 
των πυρκαγιών που έπληξαν περιοχές της Περιφέρειας 
Αττικής στις 23 και 24 Ιουλίου 2018, η διενέργεια κάθε πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης κινητών και ακινήτων, ιδίως η διενέργεια πλειστηριασμών, κατασχέσεων, απο-
βολών (εξώσεων) και προσωπικών κρατήσεων, καθώς 
και οι προθεσμίες άσκησης ανακοπών και αιτήσεων που 
αφορούν τη διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης, για 
χρονικό διάστημα ενός (1) έτους από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος. 
Άρθρο 85
Συμψηφιστικά χρηματικά εντάλματα - 
Παράταση προθεσμιών ν. 4270/2014
Παρατείνονται κατά έναν (1) μήνα οι προθεσμίες: 
α) για την έκδοση συμψηφιστικών χρηματικών ενταλ-
μάτων, τακτικών και προπληρωμής, δημοσίων επενδύ-
σεων, σύμφωνα με την περ. ι’ της παρ. 3 του άρθρου 
79 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) και την παρ. 1 του άρθρου 
104 του ίδιου νόμου, καθώς και για τη διενέργεια των 
αντίστοιχων λογιστικών εγγραφών για την εμφάνιση των 
πληρωμών του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσε-
ων, που πραγματοποιήθηκαν κατά το οικονομικό έτος 
2021 στη δημόσια ληψοδοσία, σύμφωνα με την παρ. 1 
του άρθρου 161 του ν. 4270/2014, και 
β) για τη διενέργεια των τακτοποιητικών λογιστικών 
εγγραφών για την εμφάνιση των εξόδων του τακτικού 
προϋπολογισμού, όπως προκαταβολές κατά το άρθρο 
114 του ν. 4270/2014, πληρωμές δημοσίου χρέους κατά την περ. α’ της παρ. 7 του άρθρου 27 του ν. 4223/2013 
(Α’ 287) και δαπάνες προξενικών αρχών, που πραγματο-
ποιήθηκαν κατά το οικονομικό έτος 2021, με την έκδοση 
συμψηφιστικών χρηματικών ενταλμάτων στον Κρατικό Προϋπολογισμό.
Άρθρο 86
Καταργούμενες διατάξεις
Από την έναρξη ισχύος του άρθρου 74 καταργείται η 
υπό στοιχεία 2/31233/Α0024/2001 κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης και Οικονομικών (Β’ 707).
ΜΕΡΟΣ Ζ’
ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 87
Έκτακτα μέτρα για την εξασφάλιση της επάρκειας γεωργικών προϊόντων και τροφίμων για την επισιτιστική ασφάλεια και την αποφυγή αθέμιτων εμπορικών πρακτικών
1. Επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αλυσί-
δα παραγωγής, εισαγωγής, εμπορίας, πώλησης, μεσιτεί-
ας, διακίνησης, διανομής και αποθήκευσης γεωργικών 
προϊόντων και τροφίμων στην Ελληνική Επικράτεια, 
υποβάλλουν εντός προθεσμίας δύο (2) ημερών από τη 
δημοσίευση της κοινής απόφασης της παρ. 6, δήλωση, 
σύμφωνα με την παρ. 3, με τα στοιχεία αποθεμάτων σε: 
α) πρώτες ύλες για την παραγωγή λιπασμάτων,β) λιπάσματα, 
γ) ζωοτροφές, δ) ωμά δημητριακά παντός είδους και ιδίως σιτάρι ή 
σμιγάδι, σίκαλη, κριθάρι, βρώμη, καλαμπόκι, εδώδιμο 
φαγόπυρο,
ε) άλευρα και ιδίως αλεύρια σιταριού ή σμιγαδιού και 
αλεύρια δημητριακών, 
στ) ηλίανθο, και 
ζ) φυτικά έλαια, εκτός από το ελαιόλαδο, και ιδίως 
ηλιέλαιο (έλαιο ηλιοτροπίου), φοινικέλαιο και αραβο-
σιτέλαιο.
2. Οι επιχειρήσεις της παρ. 1 υποβάλλουν κατ’ ελάχιστο 
τα εξής στοιχεία: α) την ποσότητα των αποθεμάτων, σε κιλά για τα στερεά, σε λίτρα για τα υγρά και σε τεμάχια 
όπου ενδείκνυται, β) τη χώρα προέλευσης των προϊό-
ντων, γ) την τοποθεσία αποθήκευσης των αποθεμάτων 
και, ιδίως, τη διεύθυνση και τον ταχυδρομικό κώδικα, δ) 
τα στοιχεία επικοινωνίας της επιχείρησης και, ιδίως, την 
επωνυμία και τον διακριτικό τίτλο, την έδρα, τον αριθμό 
τηλεφώνου, τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, 
καθώς και τα ειδικότερα στοιχεία επικοινωνίας του νόμι-
μου εκπροσώπου της. 
3. Η δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω ειδικού 
συνδέσμου που βρίσκεται στον κεντρικό ιστότοπο του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ο οποίος είναι 
προσβάσιμος μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δη-
μόσιας Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ). Η πρόσβαση γίνεται 
μέσω των κωδικών πρόσβασης του Γενικού Εμπορικού 
Μητρώου των υπόχρεων επιχειρήσεων ή, εφόσον αυ-
τοί δεν υπάρχουν, μέσω των κωδικών πρόσβασης στο 
«TAXIS».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2372 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
4. Η μη υποβολή ή η υποβολή ανακριβούς δήλωσης, 
σύμφωνα με το παρόν επισύρει την αθροιστική επιβολή 
κυρώσεων ως εξής:
 α) κατάσχεση των αναφερόμενων ειδών, στο μέτρο 
που δεν έχουν δηλωθεί ή έχουν δηλωθεί ανακριβώς, και
 β) διοικητικό πρόστιμο ύψους από χίλια (1.000) έως 
εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ, ανάλογα με τη βαρύτητα 
της παράβασης.
5. Αρμόδιες αρχές για τον έλεγχο συμμόρφωσης των 
υπόχρεων της παρ. 1, την επιβολή των κυρώσεων της 
παρ. 4 και τη συγκέντρωση και τον έλεγχο των υπο-
βαλλόμενων από τους υπόχρεους στοιχείων της παρ. 2, 
ορίζονται κατά περίπτωση με την κοινή απόφαση της 
παρ. 6 το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, 
η Γενική Γ ραμματεία Εμπορίου και Προστασίας του Κα-
ταναλωτή και η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς 
του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, καθώς και ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανά-
πτυξης και Τροφίμων και Ανάπτυξης και Επενδύσεων 
και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού, δύ-
ναται να εξειδικεύονται οι επιχειρήσεις και τα είδη των προϊόντων της παρ. 1, τα στοιχεία των αποθεμάτων της 
παρ. 2, που υποβάλλονται με τις δηλώσεις της παρ. 3, η επικαιροποίηση των δηλώσεων των περ. α), β), γ) και δ) 
της παρ. 2, οι αρμόδιες αρχές της παρ. 5, η διαδικασία 
του ελέγχου, τα αρμόδια για την επιβολή των κυρώσεων 
της παρ. 4 όργανα, η κλιμάκωση των κυρώσεων ανάλογα 
με τη βαρύτητά τους, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος. 
7. Οι υποχρεώσεις του παρόντος ισχύουν για χρονι-
κό διάστημα τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος. Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής 
Ανάπτυξης και Τροφίμων το χρονικό διάστημα του 
πρώτου εδαφίου μπορεί να παρατείνεται για χρονι-
κό διάστημα μέχρι και τριών (3) επιπλέον, κάθε φορά, 
μηνών.
Άρθρο 88
Διατάξεις για την κτήση οικοπέδων βάσει 
του από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος - 
Τροποποίηση παρ. 16 και 16α άρθρου 36 ν. 4061/2012
1. Το τρίτο εδάφιο της παρ. 16 του άρθρου 36 του 
ν. 4061/2012 (Α’ 66), περί καταβολής δόσεων για οικόπε-
δα που αποκτήθηκαν κατ’ εφαρμογή του από 24.4.1985 
προεδρικού διατάγματος (Δ’ 181), τροποποιείται ως προς 
την προθεσμία καταβολής της πρώτης και δεύτερης δό-
σης του σχετικού προστίμου και η παρ. 16 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«16. Όποιος απέκτησε οικόπεδο κατ’ εφαρμογή του 
από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος και δεν τήρη-
σε τους όρους που προβλέπονται στις παρ. 2 και 3 του άρθρου 2 αυτού, όπως αυτές αντικαταστάθηκαν με τις 
διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 3147/2003, διατηρεί την 
κυριότητα του οικοπέδου που δικαιώθηκε, καταργου-
μένου κάθε όρου και περιορισμού του δικαιώματος κυ-
ριότητας, εφόσον καταβάλλει πρόστιμο ίσο με το ένα 
τρίτο (1/3) της αντικειμενικής αξίας του οικοπέδου. Για το σκοπό αυτόν διενεργείται αυτοψία από υπάλληλο 
της Περιφερειακής Ενότητας, στην  οποία βρίσκεται το 
οικόπεδο και συντάσσεται έκθεση με την οποία βεβαι-
ώνεται η παράβαση του σχετικού όρου του προεδρικού 
διατάγματος. Η αρμόδια υπηρεσία της Περιφερειακής 
Ενότητας βεβαιώνει το πρόστιμο στην οικεία Δημόσια 
Οικονομική Υπηρεσία. Το πρόστιμο αποτελεί έσοδο της 
Περιφέρειας και καταβάλλεται σε δύο άτοκες δόσεις, η 
πρώτη μέχρι 31.12.2023 και η δεύτερη μέχρι 31.12.2025. 
Αν δεν καταβληθεί κάποια δόση η Επιτροπή Θεμάτων 
Γης και Επίλυσης Διαφορών ανακαλεί την απόφαση 
παραχώρησης του οικοπέδου και η σχετική μεταβολή 
σημειώνεται στο οικείο Υποθηκοφυλακείο/Κτηματο-
λογικό Γ ραφείο με μέριμνα της αρμόδιας υπηρεσίας 
της Περιφέρειας. Συμβόλαια αγοραπωλησίας και προ-
σύμφωνα που συντάχθηκαν κατά παράβαση των όρων 
του προεδρικού διατάγματος θεωρούνται έγκυρα και 
ισχυρά. Σε περίπτωση μεταβίβασης του οικοπέδου ο 
πωλητής και ο αγοραστής ευθύνονται εις ολόκληρον 
για την καταβολή του προστίμου. Όσοι δεν κατέβαλαν 
το οφειλόμενο τίμημα ή κατέβαλαν μέρος αυτού για την 
απόκτηση του οικοπέδου και θέλουν να αποποιηθούν 
του δικαιώματος κυριότητας, μπορούν να ζητήσουν με 
αίτησή τους στην αρμόδια υπηρεσία της οικείας Περιφέ-
ρειας την ακύρωση του τίτλου κυριότητας. Με μέριμνα της αρμόδιας υπηρεσίας της Περιφέρειας σημειώνεται 
η ακύρωση του τίτλου στο οικείο Υποθηκοφυλακείο/
Κτηματολογικό Γ ραφείο. Τυχόν καταβληθείσες δόσεις 
δεν επιστρέφονται, για τις δε υπόλοιπες συντάσσονται 
φύλλα έκπτωσης. Οι παραπάνω διατάξεις εφαρμόζο-
νται αναλόγως και στις περιπτώσεις δικαιούχων οικο-
πέδων λόγω μετεγκατάστασης οικισμού, οι εκτάσεις 
του οποίου απαλλοτριώθηκαν από τη Δημόσια Επιχεί-
ρηση Ηλεκτρισμού, πλην όμως δεν τήρησαν τους όρους 
παραχώρησης».
2. Η προθεσμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του 
από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος της παρ. 16α 
του άρθρου 36 του ν. 4061/2012, παρατείνεται από τη 
λήξη της, στις 22.3.2022, έως τις 22.3.2027 και η παρ. 16α 
διαμορφώνεται ως εξής:
«16α. Όποιος απέκτησε οικόπεδο κατ’ εφαρμογή του 
από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος και δεν τήρη-
σε τους όρους που προβλέπονται στις παρ. 2 και 3 του άρθρου 2 αυτού, όπως αυτές αντικαταστάθηκαν με τις 
διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 3147/2003, εφόσον και 
εξακολουθεί να είναι κάτοχος, ο ίδιος ή οι κληρονόμοι 
του, του ανωτέρω οικοπέδου, μπορεί να εκπληρώσει 
όλες τις υποχρεώσεις του έως τις 22.3.2027».
Άρθρο 89
Διαδικασίες ανάθεσης έργων, υπηρεσιών και προμηθειών που απαιτούνται στο πλαίσιο εκτέλεσης του έργου της δημιουργίας κοινόχρηστου χώρου δασικής αναψυχής στο ακίνητο της παρ. 1 άρθρου 93 ν. 4864/2021
Για την ταχεία εφαρμογή των όρων του Μνημονίου 
Συνεργασίας μεταξύ Ελληνικής και Κυπριακής Δημο-
κρατίας, το οποίο κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του 
ν. 4888/2022 (A’ 20) ορίζονται τα ακόλουθα:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2373 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
α) Για την ανάθεση των σχετικών έργων, υπηρεσιών 
και προμηθειών που απαιτούνται στο πλαίσιο της εκτέ-
λεσης του έργου αποκατάστασης και αναβάθμισης του 
περιβάλλοντος χώρου στο ακίνητο της παρ. 1 του άρ-
θρου 93 του ν. 4864/2021 (Α’ 237), εφαρμόζονται από το 
Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας οι διαδικασίες 
του ν. 4412/2016 (Α’ 147) για την απευθείας ανάθεση, 
ανεξάρτητα από την εκτιμώμενη αξία του έργου, κατά 
παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, υπό την επιφύλαξη του ενωσιακού δικαίου. 
β) Για την ανάθεση των σχετικών έργων, υπηρεσιών 
και προμηθειών που απαιτούνται για τη δημιουργία του 
χώρου δασικής αναψυχής στο ακίνητο της παρ. 1 του άρ-
θρου 93 του ν. 4864/2021, εφαρμόζονται οι διαδικασίες 
διαπραγμάτευσης του ν. 4412/2016, ανεξάρτητα από την 
εκτιμώμενη αξία του εν λόγω έργου, κατά παρέκκλιση 
κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, υπό την επιφύ-λαξη του ενωσιακού δικαίου. 
γ) Το έργο, στο σύνολό του, εκτελείται από τη Διεύθυν-
ση Αναδασώσεων Αττικής, υπό τις οδηγίες της Γενικής 
Γ ραμματείας Δασών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας.
δ) Σε περίπτωση που ο παραχωρησιούχος είναι δι-
αφορετικός από τον φορέα ανάθεσης των έργων των 
περ. α) και β), η παραχώρηση της παρ. 1 του άρθρου 
93 του ν. 4864/2021 ισχύει κατά το μέρος που αφορά 
τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη σύμφωνα με τον 
προορισμό του ακινήτου, ως χώρου δασικής αναψυχής, 
διαχείριση και λειτουργία του από τον παραχωρησιούχο, 
μετά την ολοκλήρωση του έργου.
Άρθρο 90
Προθεσμία υποβολής αντιρρήσεων κατά του περιεχομένου δασικών χαρτών που αναρτήθηκαν εντός του έτους 2021
Με την επιφύλαξη του άρθρου 58 του ν. 4903/2022 
(Α’ 46) για τους δασικούς χάρτες των Διευθύνσεων Δα-σών της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, η προθε-σμία υποβολής αντιρρήσεων του πρώτου εδαφίου της 
παρ. 1 του άρθρου 15 του ν. 3889/2010 (Α’ 182), για τους 
δασικούς χάρτες που η ανάρτησή τους υλοποιήθηκε 
εντός του έτους 2021, παρατείνεται, από τη λήξη της, 
έως την 31η Μαϊου 2022.
Άρθρο 91
Χρήση φωτιάς για κατάσβεση υπαίθριων πυρκαγιών
Σε περίπτωση υπαίθριας εν εξελίξει πυρκαγιάς, η 
οποία λαμβάνει διαστάσεις ή ενέχει κίνδυνο περαιτέρω 
εξάπλωσης, εξαιτίας της οποίας υφίσταται κοινός κίνδυ-
νος για πρόσωπα, πράγματα ή το φυσικό περιβάλλον και 
κρίνεται επιχειρησιακά αναγκαίο, επιτρέπεται η χρήση 
φωτιάς από το Πυροσβεστικό Σώμα για την κατάσβεσή της, υπό τους ειδικότερους όρους και τις προϋποθέσεις που ορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Κλιματι-
κής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας.
ΜΕΡΟΣ Η’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ 
Άρθρο 92
Έναρξη ισχύος
1. Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή 
του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν ορίζεται 
διαφορετικά στις παρ. 2 έως 5.
2. Το άρθρο 6 εφαρμόζεται αποκλειστικά επί παραβά-
σεων που τελούνται μετά την ημερομηνία δημοσίευσης 
του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
3. α) Η ισχύς των άρθρων 27 έως και 33 αρχίζει από 
την 1η.1.2022. 
β) Η ισχύς των άρθρων 35 και 36 αρχίζει από την 
1η.8.2022, πλην της περ. γ’ της υποπαρ. 8 της παρ. Ε’ 
του άρθρου 7 του ν. 2969/2001, όπως τροποποιείται με την παρ. 4 του άρθρου 35 του παρόντος, της οποίας η 
ισχύς αρχίζει από τη δημοσίευση του παρόντος στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 
γ) Η ισχύς του άρθρου 37 αρχίζει από την 1η.1.2021. 
4. α) Η παρ. 1 του άρθρου 48 ισχύει για κάθε πρόσωπο 
που καθίσταται κληρονόμος μετά από αποποίηση που γίνεται από την 1η Ιανουαρίου 2022 και εφεξής. 
β) Η παρ. 2 του άρθρου 48 ισχύει για κάθε μεταβολή 
από την 1η Ιανουαρίου 2021 και εφεξής. 
γ) Οι λοιπές διατάξεις του Κεφαλαίου Α’ του Μέρους Δ’ , 
πλην των περ. α) και β) της παρούσας, ισχύουν για τον ΕΝ.Φ.Ι.Α. ετών 2022 και επομένων. 
δ) Τα άρθρα 50 και 52 ισχύουν από την 1η.1.2022. ε) Το άρθρο 51 ισχύει από την 15η.3.2022.στ) Οι παρ. 1 έως και 4 του άρθρου 53 ισχύουν για αι-
τήσεις για ανάληψη υπηρεσίας ή έναρξη εργασιών που έλαβαν χώρα από την 1η.1.2022 και μετά.
ζ) Το άρθρο 54 ισχύει από 1ης.1.2014.
η) Το άρθρο 55 εφαρμόζεται και για τις ληφθείσες 
από την 1η.1.2014 επιχορηγήσεις προς τους φορείς της 
παρ. 1 του άρθρου αυτού, με αποκλειστικό σκοπό την 
ικανοποίηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων προς 
τρίτους.
θ) Το άρθρο 57 εφαρμόζεται για υποθέσεις με χρόνο 
γένεσης φορολογικής υποχρέωσης από τη δημοσίευση του παρόντος και εφεξής.
ι) Το άρθρο 59 εφαρμόζεται από την έναρξη ισχύος 
του άρθρου 56 του ν. 4607/2019 (Α’ 65).
ια) Το άρθρο 61 εφαρμόζεται από το φορολογικό έτος 
2021 και εφεξής. 
5. α) Το άρθρο 72 ισχύει από τις 5.6.2021.
β) Το άρθρο 74 εφαρμόζεται στις διαιτησίες, στις οποί-
ες ο διορισμός του λειτουργού του Ν.Σ.Κ., ως διαιτητή ή επιδιαιτητή, γίνεται μετά την έναρξη ισχύος του. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2374 Τεύχος A’ 65/28.03.2022
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 28 Μαρτίου 2022
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  
Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΕΥΡΗΣ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  
Προστασίας του Πολίτη
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Ναυτιλίας καιΝησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ  Τουρισμού
ΒΑΣΙΛΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Κλιματικής Κρίσηςκαι Πολιτικής Προστασίας
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 28 Μαρτίου 2022
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01000652803220040*