NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4855 
Τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα, του Κώδι-
κα Ποινικής Δικονομίας και άλλες επείγουσες δι-
ατάξεις. 
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΙΔΙ-
ΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄: ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 
ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 1: Εγκλήματα στην αλλοδαπή που τιμωρούνται 
πάντοτε κατά τους ελληνικούς νόμους - Μετονομασία 
του αδικήματος της ψευδορκίας σε ψευδή κατάθεση - 
Τροποποίηση της περ. ε΄ του άρθρου 8 ΠΚ
Άρθρο 2: Απρόσφορη απόπειρα - Προσθήκη άρθρου 
43 στον ΠΚ
Άρθρο 3: Δικαστική επιμέτρηση της ποινής - Τροπο-
ποίηση της παρ. 2 του άρθρου 79 ΠΚ
Άρθρο 4: Επιμέτρηση και απότιση χρηματικής ποινής - 
Τροποποίηση της παρ. 4 και αντικατάσταση των παρ. 5 και 6 του άρθρου 80 ΠΚ
Άρθρο 5: Επιμέτρηση της ποινής της παροχής κοινω-
φελούς εργασίας - Τροποποίηση της παρ. 4 και αντικα-τάσταση της παρ. 5 του άρθρου 81 ΠΚ
Άρθρο 6: Προσθήκη της ποινής της παροχής κοινωφε-
λούς εργασίας για τον υπολογισμό του χρόνου προσω-ρινής κράτησης - Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 
82 ΠΚ
Άρθρο 7: Μειωμένη ποινή - Τροποποίηση του άρθρου 
83 ΠΚ
Άρθρο 8: Συνολική ποινή στην περίπτωση του εγκλή-
ματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή - 
Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 94 ΠΚ
Άρθρο 9: Αναστολή εκτέλεσης της ποινής υπό όρο - 
Αντικατάσταση των παρ. 1 και 4 του άρθρου 99 ΠΚ
Άρθρο 10: Αναστολή εκτέλεσης μέρους της ποινής - 
Αντικατάσταση του άρθρου 100 ΠΚΆρθρο 11: Ανάκληση της αναστολής - Αντικατάσταση 
του άρθρου 101 ΠΚ
Άρθρο 12: Άρση της αναστολής - Αντικατάσταση της 
παρ. 1 του άρθρου 102 ΠΚ
Άρθρο 13: Ενέργεια αλλοδαπής απόφασης - Τροπο-
ποίηση του άρθρου 103 ΠΚ
Άρθρο 14: Δικαστικές δαπάνες και παρεπόμενες ποινές - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 104 ΠΚ
Άρθρο 15: Διάρκεια κοινωφελούς εργασίας - Τροπο-
ποίηση της παρ. 1 του άρθρου 104Α ΠΚ
Άρθρο 16: Λόγοι δικαστικής άφεσης της ποινής - Τρο-
ποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 104Β ΠΚ
Άρθρο 17: Έκτιση της ποινής στην κατοικία - Τροπο-
ποίηση του άρθρου 105 ΠΚ
Άρθρο 18: Παροχή κοινωφελούς εργασίας - Αντικατά-
σταση της παρ. 4 του άρθρου 105Α ΠΚ
Άρθρο 19: Απόλυση υπό τον όρο της ανάκλησης - Τρο-
ποποίηση των παρ. 1, 4 και 6 του άρθρου 105Β ΠΚ
Άρθρο 20: Προϋποθέσεις για τη χορήγηση της απόλυ-
σης - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 106 ΠΚ
Άρθρο 21: Ανάκληση της απόλυσης - Τροποποίηση 
του άρθρου 107 ΠΚ
Άρθρο 22: Άρση της απόλυσης - Τροποποίηση του 
άρθρου 108 ΠΚ
Άρθρο 23: Συνέπειες της μη ανάκλησης - Τροποποίηση 
του άρθρου 109 ΠΚ
Άρθρο 24: Χορήγηση της υπό όρο απόλυσης - Προ-
σθήκη παρ. 5 στο άρθρο 110 ΠΚ
Άρθρο 25: Απόλυση υπό τον όρο της κατ’ οίκον έκτισης 
της ποινής με ηλεκτρονική επιτήρηση - Τροποποίηση 
των παρ. 6, 7 και 8 και προσθήκη παρ. 11 στο άρθρο 
110Α ΠΚ
Άρθρο 26: Αναστολή της παραγραφής - Τροποποίηση 
της παρ. 2 και αντικατάσταση της παρ. 4 του άρθρου 
113 ΠΚ 
Άρθρο 27: Έναρξη της παραγραφής του χρόνου των 
ποινών - Τροποποίηση του άρθρου 119 ΠΚ
Άρθρο 28: Απόλυση υπό όρο - Τροποποίηση των παρ. 
3 και 6 του άρθρου 129 ΠΚ
Άρθρο 29: Απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περι-
ορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση - Τροποποίηση των 
παρ. 5 και 6 του άρθρου 129Α ΠΚΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
12 Νοεμβρίου 2021 ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  21511025
(Το παρόν ΦΕΚ επανεκτυπώθηκε λόγω σφάλματος)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11026 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄: ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΠΟΙ-
ΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 30: Εσχάτη προδοσία - Αναμόρφωση της ποι-
νής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 134 ΠΚ
Άρθρο 31: Δωροληψία πολιτικών προσώπων - Τροπο-
ποίηση της παρ. 4 του άρθρου 159 ΠΚ
Άρθρο 32: Δωροδοκία πολιτικών προσώπων - Τρο-
ποποίηση της περ. γ΄ της παρ. 4 του άρθρου 159Α ΠΚ
Άρθρο 33: Διατάραξη της λειτουργίας υπηρεσίας - 
Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 
168 ΠΚ
Άρθρο 34: Παραβίαση δικαστικών αποφάσεων και 
συμφωνιών που επικυρώθηκαν από συμβολαιογράφο - Τροποποίηση του άρθρου 169Α ΠΚ
Άρθρο 35: Αξιόποινη υποστήριξη - Τροποποίηση της 
παρ. 3 του άρθρου 187Β ΠΚ
Άρθρο 36: Διασπορά ψευδών ειδήσεων - Αντικατά-
σταση του άρθρου 191 ΠΚ
Άρθρο 37: Παραχάραξη νομίσματος και άλλων μέσων 
πληρωμής - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 3 
του άρθρου 207 ΠΚ
Άρθρο 38: Κυκλοφορία πλαστών νομισμάτων και άλ-
λων μέσων πληρωμής - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 208 ΠΚ
Άρθρο 39: Προπαρασκευαστικές πράξεις - Τροποποί-
ηση του άρθρου 211 ΠΚ
Άρθρο 40: Διακεκριμένη περίπτωση πλαστογραφίας - 
Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 216 ΠΚ
Άρθρο 41: Ψευδής κατάθεση - Προσθήκη παρ. 4 στο 
άρθρο 224 ΠΚ
Άρθρο 42: Δωροληψία υπαλλήλου - Αντικατάσταση 
της παρ. 5 του άρθρου 235 ΠΚ
Άρθρο 43: Δωροδοκία υπαλλήλου - Πλαίσιο ποινής - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 236 ΠΚ
Άρθρο 44: Ευνοϊκά μέτρα - Κατάργηση της παρ. 1 και 
τροποποίηση των παρ. 2, 3, 4 του άρθρου 263Α ΠΚ
Άρθρο 45: Εμπρησμός - Αντικατάσταση του άρθρου 
264 ΠΚ
Άρθρο 46: Εμπρησμός σε δάση - Αντικατάσταση του 
άρθρου 265 ΠΚ
Άρθρο 47: Πλημμύρα - Τροποποίηση του άρθρου 
268 ΠΚ
Άρθρο 48: Έκρηξη - Τροποποίηση του άρθρου 270 ΠΚ
Άρθρο 49:Κατασκευή και κατοχή εκρηκτικών και 
εμπρηστικών υλών -Τροποποίηση της παρ. 2 του άρ-
θρου 272 ΠΚ
Άρθρο 50: Κοινώς επικίνδυνη βλάβη - Τροποποίηση 
του άρθρου 273 ΠΚ
Άρθρο 51: Άρση ασφαλιστικών εγκαταστάσεων - Τρο-
ποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 275 ΠΚ
Άρθρο 52: Πρόκληση ναυαγίου - Τροποποίηση του 
άρθρου 277 ΠΚ
Άρθρο 53: Δηλητηρίαση πραγμάτων προορισμένων 
για χρήση από το κοινό από αμέλεια - Αντικατάσταση 
της παρ. 3 του άρθρου 279 ΠΚ
Άρθρο 54:Επιβλαβή φάρμακα - Προσθήκη άρθρου 
281 ΠΚΆρθρο 55: Παραβίαση μέτρων για την πρόληψη ασθε-
νειών από αμέλεια - Αντικατάσταση της παρ. 4 του άρ-
θρου 285 ΠΚ
Άρθρο 56: Παραβίαση κανόνων οικοδομικής από αμέ-
λεια - Τροποποίηση του άρθρου 286 ΠΚ
Άρθρο 57: Έμπρακτη μετάνοια και δικαστική άφε-
ση της ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 
289 ΠΚ
Άρθρο 58: Επικίνδυνες παρεμβάσεις στην οδική συ-
γκοινωνία - Τροποποίηση του άρθρου 290 ΠΚ
Άρθρο 59: Επικίνδυνη οδήγηση - Τροποποίηση του 
άρθρου 290Α ΠΚ
Άρθρο 60: Επικίνδυνες παρεμβάσεις στη συγκοινωνία 
μέσων σταθερής τροχιάς, πλοίων και αεροσκαφών - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 291 ΠΚ
Άρθρο 61: Εγκλήματα κατά της ασφάλειας των τηλε-
φωνικών επικοινωνιών - Τροποποίηση της παρ. 1 του 
άρθρου 292Α ΠΚ
Άρθρο 62: Παρακώλυση της λειτουργίας άλλων κοι-
νωφελών εγκαταστάσεων - Τροποποίηση της παρ. 1 του 
άρθρου 293 ΠΚ
Άρθρο 63: Ανθρωποκτονία με δόλο - Πλαίσιο ποινής - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 299 ΠΚ
Άρθρο 64: Σωματική βλάβη - Τροποποίηση των παρ. 
1 και 2 του άρθρου 308 ΠΚ
Άρθρο 65: Επικίνδυνη σωματική βλάβη - Πλαίσιο ποι-
νής - Τροποποίηση του άρθρου 309 ΠΚ
Άρθρο 66: Βαριά σωματική βλάβη - Αντικατάσταση 
του άρθρου 310 ΠΚ
Άρθρο 67: Σωματική βλάβη από αμέλεια - Τροποποί-
ηση της παρ. 1 του άρθρου 314 ΠΚ
Άρθρο 68: Εγκλήματα κατά της σωματικής ακεραιό-
τητας υπαλλήλου - Ιδιαίτερα επιβαρυντική περίσταση - Προσθήκη άρθρου 315Α στον ΠΚ
Άρθρο 69: Εμπορία ανθρώπων - Τροποποίηση των 
παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 323Α ΠΚ
Άρθρο 70: Αυτοδικία - Τροποποίηση του άρθρου 
331 ΠΚ
Άρθρο 71: Βιασμός - Τροποποίηση των παρ. 3 και 4 
του άρθρου 336 ΠΚ
Άρθρο 72: Προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας - 
Τροποποίηση των παρ. 1 και 4 του άρθρου 337 ΠΚ
Άρθρο 73: Κατάχρηση ανικάνου προς αντίσταση σε 
γενετήσια πράξη - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του 
άρθρου 338 ΠΚ
Άρθρο 74: Γενετήσιες πράξεις με ανηλίκους ή ενώπιόν 
τους - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 339 ΠΚ
Άρθρο 75: Γενική διάταξη για τα άρθρα 338 και 339 
ΠΚ - Προσθήκη άρθρου 340 στον ΠΚ
Άρθρο 76: Κατάχρηση ανηλίκων - Τροποποίηση της 
παρ. 1 του άρθρου 342 ΠΚ
Άρθρο 77: Κατάχρηση σε γενετήσια πράξη προσώπου 
που αναζητά εργασία - Αντικατάσταση της περ. β΄ του 
άρθρου 343 ΠΚ
Άρθρο 78: Έγκληση - Τροποποίηση του άρθρου 344 
ΠΚ
Άρθρο 79: Γενετήσια πράξη μεταξύ συγγενών - Πλαίσιο 
ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 345 ΠΚ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11027 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 80: Πορνογραφία ανηλίκων - Πλαίσιο ποινής - 
Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 348Α ΠΚ
Άρθρο 81: Μαστροπεία - Τροποποίηση του άρθρου 
349 ΠΚ
Άρθρο 82: Γενετήσια πράξη με ανήλικο έναντι αμοιβής - 
Τροποποίηση του άρθρου 351Α ΠΚ
Άρθρο 83: Προσβολή γενετήσιας ευπρέπειας - Τροπο-
ποίηση της παρ. 2 του άρθρου 353 ΠΚ
Άρθρο 84: Παραμέληση της εποπτείας ανηλίκου - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 360 ΠΚ
Άρθρο 85: Παραβάσεις σχετικά με την υιοθεσία ανη-
λίκου - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 360Α ΠΚ
Άρθρο 86: Κλοπή - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρ-
θρου 372 ΠΚ
Άρθρο 87: Υπεξαίρεση - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση 
της παρ. 1 του άρθρου 375 ΠΚ
Άρθρο 88: Κλοπή και υπεξαίρεση μικρής αξίας - Τρο-
ποποίηση του πρώτου εδαφίου του άρθρου 377 ΠΚ
Άρθρο 89: Ληστεία - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση 
της παρ. 2 του άρθρου 380 ΠΚ
Άρθρο 90: Προϋποθέσεις αποχής από την ποινική δί-
ωξη - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 381 ΠΚ
Άρθρο 91: Εκβίαση - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 
του άρθρου 385 ΠΚ
Άρθρο 92: Απάτη - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρ-
θρου 386 ΠΚ
Άρθρο 93: Απάτη με υπολογιστή - Τροποποίηση της 
περ. ε΄ της παρ.1 του άρθρου 386Α ΠΚ
Άρθρο 94: Απιστία - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρ-
θρου 390 ΠΚ
Άρθρο 95: Αποδοχή και διάθεση προϊόντων εγκλήμα-
τος - Τροποποίηση της παρ. 1 και προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 394 ΠΚ
Άρθρο 96: Δωροληψία και δωροδοκία στον ιδιωτικό 
τομέα - Τροποποίηση του άρθρου 396 ΠΚ
Άρθρο 97: Αλιεία στην αιγιαλίτιδα ζώνη και τα εσωτε-
ρικά ύδατα - Προσθήκη άρθρου 398 στον ΠΚ
Άρθρο 98: Τοκογλυφία - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση 
του άρθρου 404 ΠΚ
Άρθρο 99: Γενική διάταξη για την άσκηση της ποινικής 
δίωξης κατ’ έγκληση στο αδίκημα του άρθρου 394 ΠΚ - Τροποποίηση της παρ.1 του άρθρου 405 ΠΚ
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ 
ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
Άρθρο 100: Δικαιώματα του εισαγγελέα του Αρείου 
Πάγου στο πλαίσιο της ανώτατης εποπτείας στην ανάκρι-
ση - Τροποποίηση του τελευταίου εδαφίου του άρθρου 32 ΚΠΔ
Άρθρο 101: Προθεσμία περάτωσης προκαταρκτικής 
εξέτασης και έλεγχος αδικαιολόγητης υπέρβασης αυτής 
- Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 35 ΚΠΔ 
Άρθρο 102: Κίνηση ποινικής δίωξης επί ανηλίκων για 
πράξεις που αν τις διέπραττε ο ανήλικος, θα διατασσόταν 
προκαταρκτική εξέταση - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 43 ΚΠΔ
Άρθρο 103: Αποχή από την ποινική δίωξη μαρτύρων 
δημοσίου συμφέροντος με πράξεις του προϊσταμένου 
εισαγγελέα του τμήματος οικονομικού εγκλήματος - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 47 ΚΠΔΆρθρο 104: Κήρυξη απαράδεκτης νέας δίωξης για την 
ίδια πράξη λόγω εκκρεμοδικίας - Τροποποίηση της παρ. 
3 του άρθρου 57 ΚΠΔ
Άρθρο 105: Αναβολή με πράξη του εισαγγελέα κάθε 
ενέργειας κατά του θύματος για την περίπτωση διάπρα-
ξης του εγκλήματος του άρθρου 351Α ΠΚ - Τροποποίηση 
των παρ. 2,3 και 4 του άρθρου 59 ΚΠΔ
Άρθρο 106: Δικαίωμα παράστασης του κατηγορού-
μενου ανηλίκου με συνήγορο - Τροποποίηση της παρ. 
3 του άρθρου 99 ΚΠΔ
Άρθρο 107: Αρμοδιότητα μονομελούς εφετείου επί 
εγκλημάτων του Δασικού Κώδικα και του νόμου περί 
προστασίας των δασών - Τροποποίηση της περ. β΄ του 
άρθρου 110 ΚΠΔ
Άρθρο 108: Αρμοδιότητα τριμελούς εφετείου επί κα-
κουργημάτων αρμοδιότητας του μονομελούς εφετείου - 
Τροποποίηση των περ. 5 και 6 της παρ. Α του άρθρου 
111 ΚΠΔ
Άρθρο 109: Αρμοδιότητα μονομελούς πλημμελειο-
δικείου επί των αδικημάτων του πρώτου εδαφίου της 
παρ. 1 του άρθρου 157 του ν. 2960/2001 του πρώτου 
εδαφίου της παρ. 8 του άρθρου 7, του πρώτου εδα-φίου της παρ. 13 του άρθρου 10, της παρ. 2 του άρ-
θρου 12 και του άρθρου 14 του ν. 2168/1993 και της 
παρ. 1 του άρθρου 372 ΠΚ - Τροποποίηση του άρθρου 115 ΚΠΔ
Άρθρο 110: Εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα 
περί Δικηγόρων επί πλημμελήματος σε βάρος μελών 
δικαστηρίου - Αντικατάσταση τίτλου και τροποποίηση 
του άρθρου 117 ΚΠΔ
Άρθρο 111: Κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα του μονομε-
λούς πλημμελειοδικείου - Τροποποίηση της περ. β΄ του άρθρου 119 ΚΠΔ
Άρθρο 112: Εξαίρεση από την παραπομπή στον εισαγ-
γελέα σε περίπτωση αναρμοδιότητας του μονομελούς 
πλημμελειοδικείου - Προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 120 
ΚΠΔ
Άρθρο 113: Αναρμοδιότητα του δικαστηρίου που δί-
κασε πρωτοδίκως - Αντικατάσταση του άρθρου 121 ΚΠΔ
Άρθρο 114: Αρμοδιότητα προϊσταμένου οικονομικού 
εγκλήματος επί της εποπτείας και του συντονισμού των 
εισαγγελέων οικονομικού εγκλήματος - Τροποποίηση 
της παρ. 2 του άρθρου 132 ΚΠΔ
Άρθρο 115: Ιδιότητα του παριστάμενου στην ποινική 
διαδικασία προς υποστήριξη της κατηγορίας ως διόρ-
θωση και συμπλήρωση της απόφασης, της ποινικής δι-
αταγής, της διάταξης και των πρακτικών - Τροποποίηση 
της παρ. 2 του άρθρου 145 ΚΠΔ 
Άρθρο 116: Ανάλυση DNA επί αυτοφώρων εγκλημά-
των - Εποπτεία του ειδικού αρχείου γενετικών τύπων 
- Καταστροφή στοιχείων - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 
και 3 του άρθρου 201 ΚΠΔ
Άρθρο 117: Μαρτυρία συγκατηγορουμένου ως μόνο 
αποδεικτικό μέσο - Τροποποίηση του άρθρου 211 ΚΠΔ
Άρθρο 118: Προστασία μαρτύρων μέσω μετεγκατά-
στασης σε άλλη χώρα - Τροποποίηση της παρ. 4 του 
άρθρου 218 ΚΠΔ
Άρθρο 119: Κατάθεση μάρτυρα χωρίς αναφορά της 
πηγής πληροφοριών - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρ-
θρου 224 ΚΠΔ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11028 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 120: Εξέταση ανήλικων μαρτύρων θυμάτων 
προσβολής προσωπικής και γενετήσιας ελευθερίας - 
Τροποποίηση της παρ. 1 και αντικατάσταση της παρ. 7 
του άρθρου 227 ΚΠΔ
Άρθρο 121: Μάρτυρες θύματα προσβολής προσωπι-
κής και γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλ-
λευσης της γενετήσιας ζωής - Τροποποίηση των παρ. 1, 5 και 6 του άρθρου 228 ΚΠΔ
Άρθρο 122: Χωρισμός της υπόθεσης επί συναφών 
εγκλημάτων και εισαγωγή της στο δικαστικό συμβού-
λιο - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 245 ΚΠΔ
Άρθρο 123: Αρμοδιότητα για την άρση κατάσχεσης - 
Δυνατότητα προσφυγής κατά της απορριπτικής διάτα-
ξης του εισαγγελέα ή του ανακριτή - Τροποποίηση του τίτλου και της παρ. 3 του άρθρου 269 ΚΠΔ
Άρθρο 124: Λόγοι επιβολής περιοριστικών όρων - Τρο-
ποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 282 ΚΠΔ
Άρθρο 125: Κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική 
επιτήρηση - Διάρκεια του κατ’ οίκον περιορισμού για 
το πλημμέλημα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά 
συρροή - Τροποποίηση των παρ. 2 και 4 του άρθρου
284 ΚΠΔ
Άρθρο 126: Ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων περί 
αντικατάστασης της προσωρινής κράτησης μετά από πα-
ραπεμπτικό βούλευμα επί του κατ’ οίκον περιορισμού με 
ηλεκτρονική επιτήρηση σε σχέσ η με τη διάρκεια, άρση, 
εξακολούθηση ή παράτασή του - Τροποποίηση της παρ. 
1 του άρθρου 285 ΚΠΔ
Άρθρο 127: Η προσωρινή κράτηση ανηλίκων - Τροπο-
ποίηση του άρθρου 287 ΚΠΔ
Άρθρο 128: Έναρξη υπολογισμού της προθεσμί-
ας άσκησης προσφυγής του κατηγορουμένου - Δυ-νατότητα άρσης των περιοριστικών όρων - Τροπο-ποίηση του τίτλου και των παρ. 1 και 4 του άρθρου
 290 ΚΠΔ
Άρθρο 129: Επιβολή περιοριστικών όρων ή κατ’ οίκον 
περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση -Τροποποίηση 
της παρ. 4 του άρθρου 292 ΚΠΔ
Άρθρο 130: Ανώτατα όρια προσωρινής κράτησης σε 
περίπτωση συρροής εγκλημάτων - Αντικατάσταση του τίτλου του άρθρου 293 ΚΠΔ
Άρθρο 131: Άρση ή αντικατάσταση προσωρινής κρά-
τησης, κατ’ οίκον περιορισμού και περιοριστικών όρων μετά την παραπομπή του κατηγορουμένου - Αντικατά-
σταση του τίτλου και της παρ. 1 του άρθρου 294 ΚΠΔ
Άρθρο 132: Προϋποθέσεις απόδοσης της εγγύησης -
Τροποποίηση της παρ. 1 και προσθήκη παρ. 3 στο άρθρο 
299 ΚΠΔ
Άρθρο 133: Περάτωση της κύριας ανάκρισης σε υπο-
θέσεις ανηλίκων κατηγορουμένων, πλημμελημάτων και 
αγνώστου δράστη - Τροποποίηση των παρ. 1, 3 και 5 του 
άρθρου 308 ΚΠΔ 
Άρθρο 134: Υποχρεωτικός διορισμός δικηγόρου για 
πλημμελήματα για τα οποία ο νόμος απειλεί ποινή φυ-
λάκισης τουλάχιστον τριών (3) ετών - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 340 ΚΠΔ
Άρθρο 135: Ενημέρωση του κατηγορουμένου πριν 
από την απόφαση για την ενοχή - Αντικατάσταση της 
παρ. 2 του άρθρου 343 ΚΠΔΆρθρο 136: Αίτηση για την ακύρωση της απόφασης, 
εφόσον ο κατηγορούμενος δεν μπορεί να ασκήσει έφεση - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 430 ΚΠΔ
Άρθρο 137: Ποια είναι τα ένδικα μέσα - Αντικατάσταση 
του άρθρου 462 ΚΠΔ
Άρθρο 138: Άσκηση ενδίκων μέσων από τον εισαγγε-
λέα - Τροποποίηση του άρθρου 465 ΚΠΔ
Άρθρο 139: Παραδεκτή άσκηση ενδίκου μέσου ως 
προϋπόθεση αναστολής - Χορήγηση αναστολής από 
το τριμελές ή πενταμελέ ς εφετείο - Τροποποίηση του 
άρθρου 471 ΚΠΔ
Άρθρο 140: Προθεσμία για την άσκηση των ένδικων 
μέσων σε περίπτωση έκδοσης ευρωπαϊκού εντάλματος 
σύλληψης - Πότε άρχεται η προθεσμία για την άσκηση 
αναίρεσης - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 
473 ΚΠΔ
Άρθρο 141: Τρόπος άσκησης αναίρεσης από τον κα-
τηγορούμενο - Τροποποίηση της παρ. 1 και προσθήκη 
παρ. 2Α στο άρθρο 474 ΚΠΔ
Άρθρο 142: Όταν το ένδικο μέσο είναι απαράδεκτο 
λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος - Άσκηση ενδί-
κου μέσου από κρατούμενο αναιρεσείοντα - Παραδεκτό 
ενδίκου μέσου - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 και προ-σθήκη νέας παρ. 2Α στο άρθρο 476 ΚΠΔ 
Άρθρο 143: Σε ποιους επιτρέπεται έφεση κατά του 
βουλεύματος - Τροποποίηση του άρθρου 477 ΚΠΔ
Άρθρο 144: Άσκηση έφεσης κατά του βουλεύματος 
του συμβουλίου πλημμελειοδικών από τον κατηγορού-
μενο για λόγους εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής 
ποινικής διάταξης - Τροποποίηση της περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 478 ΚΠΔ
Άρθρο 145: Προθεσμία άσκησης αίτησης αναίρεσης 
κατά του βουλεύματος του συμβουλίου πλημμελειοδι-
κών - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 483 ΚΠΔ
Άρθρο 146: Παραδεκτό άσκησης αίτησης αναίρεσης 
ως προϋπόθεση για την εξέτασή της - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 484 ΚΠΔ
Άρθρο 147: Αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενα ζητήματα επί 
παραδεκτής έφεσης κατά της απόφασης που κηρύσσει αναρμοδιότητα - Τροποποίηση του άρθρου 488 ΚΠΔ
Άρθρο 148: Έφεση εναντίον καταδικαστικής απόφα-
σης τριμελούς πλημμελειοδικείου και εφετείου για πλημ-
μελήματα από τον κατηγορούμενο και τον εισαγγελέα - Τροποποίηση της περ. β΄ και κατάργηση της περ. δ΄ του 
άρθρου 489 ΚΠΔ
Άρθρο 149: Έφεση στην περίπτωση μη καταβολής 
χρηματικής ποινής - Αντικατάσταση τίτλου και άρθρου 
490 ΚΠΔ
Άρθρο 150: Άσκηση έφεσης από τον εισαγγελέα εφε-
τών κατά καταδικαστικής απόφασης του μονομελούς 
εφετείου της περιφέρειας του εφετείου του - Τροποποί-
ηση της παρ. 1 του άρθρου 491 ΚΠΔ
Άρθρο 151: Ανασταλτική δύναμη της έφεσης - Τρο-
ποποίηση της παρ. 2 κατάργηση της παρ. 3 και αντι-κατάσταση πρώτου εδαφίου της παρ. 5 του άρθρου
497 ΚΠΔ
Άρθρο 152: Επιδόσεις επί έφεσης σε περίπτωση μη 
διορισμού αντικλήτου ή μη ακριβούς δηλωθείσας διεύ-θυνσης - Τροποποίηση του άρθρου 498 ΚΠΔ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11029 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 153: Παραδεκτό της έφεσης - Απουσία του εκ-
καλούντος κατά τη νέα συζήτηση μετά από διακοπή ή 
αναβολή - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 και 3 και προσθή-
κη παρ. 4 στο άρθρο 501 ΚΠΔ
Άρθρο 154: Αρμόδιο δικαστήριο για την τύχη της 
εγγύησης - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 503 
ΚΠΔ
Άρθρο 155: Προθεσμία αναίρεσης για τον εισαγγελέα 
του Αρείου Πάγου - Τροποποίηση του άρθρου 507 ΚΠΔ
Άρθρο 156: Λόγοι αναίρεσης που εξετάζονται αυτε-
παγγέλτως - Αυτεπάγγελτη εφαρμογή του επιεικέστε-
ρου νόμου που ισχύει μέχρι τη δημοσίευση της από-
φασης του Αρείου Πάγου - Τροποποίηση του άρθρου 
511 ΚΠΔ
Άρθρο 157: Υποχρέωση του εισαγγελέα για κατάθεση 
σημειώματος - Αντικατάσταση του άρθρου 513 ΚΠΔ
Άρθρο 158: Μη δυνατότητα άσκησης δεύτερης αναί-
ρεσης - Τροποποίηση του άρθρου 514 ΚΠΔ
Άρθρο 159: Σύνθεση του δικαστηρίου της παραπο-
μπής - Αντικατάσταση του άρθρου 522 ΚΠΔ
Άρθρο 160: Προθεσμία για την υποβολή της αίτησης 
για επανεξέταση προταθέντος λόγου αναίρεσης - Τρο-ποποίηση του άρθρου 523 ΚΠΔ
Άρθρο 161: Δέσμευση των αποφάσεων της ολομέλειας 
και των τμημάτων του Αρείου Πάγου κατά τη συζήτηση στο δικαστήριο της παραπομπής - Προσθήκη εδαφίου στην παρ. 1 του άρθρου 524 ΚΠΔ
Άρθρο 162: Αίτηση και προϋποθέσεις για επανάληψη 
ποινικής διαδικασίας σε όφελος του καταδικασμένου - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 525 ΚΠΔ
Άρθρο 163: Αντικατάσταση τίτλου εβδόμου βιβλίου 
ΚΠΔ
Άρθρο 164: Εκτέλεση περισσοτέρων αποφάσεων για 
το ίδιο έγκλημα - Τρόπος κλήτευσης του καταδικασθέ-
ντος στο αρμόδιο δικαστήριο - Τροποποίηση του άρ-
θρου 550 ΚΠΔ
Άρθρο 165: Αρμόδιο δικαστήριο για τον καθορισμό 
της συνολικής ποινής επί καταδικών που απαγγέλθη-
καν από δικαστήρια ανηλίκων για διαφορετικά εγκλή-
ματα - Προσθήκη εδαφίων στην παρ. 2 του άρθρου 
551 ΚΠΔ
Άρθρο 166: Εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας 
ποινής επί περισσότερων καταδικαστικών αποφάσεων 
κατά του ιδίου προσώπου - Τροποποίηση της παρ. 1 του 
άρθρου 552 ΚΠΔ
Άρθρο 167: Βεβαίωση χρηματικών ποινών - Τροπο-
ποίηση του άρθρου 553 ΚΠΔ
Άρθρο 168: Δυνητική αναβολή της εκτέλεσης - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 556 ΚΠΔ
Άρθρο 169: Μη εξαίρεση από την ιδιάζουσα δωσιδικία 
δικηγόρων ή δικαστών για τα αδικήματα του α.ν. 86/1967 
και του α.ν. 690/1945 - Τροποποίηση του άρθρου 586 
ΚΠΔ
Άρθρο 170: Αναβολή εκτέλεσης επί ποινής που έχει 
μετατραπεί σε χρηματική - Προσθήκη άρθρου 593 στον 
ΚΠΔ
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄: ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣΆρθρο 171: Δέσμευση και απαγόρευση εκποίησης 
περιουσιακών στοιχείων - Τροποποίηση των παρ. 7, 8 
και 10 του άρθρου 42 του ν. 4557/2018
Άρθρο 172: Εθνικός Ανταποκριτής της EUROJUST - 
Τροποποίηση του άρθρου 2 του ν. 3663/2008
Άρθρο 173: Αρμόδια Αρχή για κοινή ομάδα έρευνας - 
Τροποποίηση του άρθρου 15 του ν. 3663/2008
Άρθρο 174: Δυνατότητα άρσης του απορρήτου για τη 
διακρίβωση των κακουργημάτων της βαριάς σκοπούμε-
νης σωματικής βλάβης, του εμπρησμού σε δάση, κλοπής 
και απάτης - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 2225/1994
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄: ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙ-
ΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
Άρθρο 175: Αρμόδιος Συμβολαιογράφος για την διε-
νέργεια του πλειστηριασμού- Ακατάσχετες απαιτήσεις 
που προβλέπονται σε ειδικότερους νόμους - Τροποποί-
ηση της παρ. 1 του άρθρου 959, των παρ. 2 και 3 του 
άρθρου 982, της παρ. 1 του άρθρου 985 και της παρ. 1 του άρθρου 998 ΚΠολΔ 
Άρθρο 176: Μεταβατικές διατάξεις - Αντικατάσταση 
στην περ. ζ), η), θ), ι), ια) και προσθήκη της περ. ιβ) της παρ. του 6 άρθρου 116 του ν. 4842/2021
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄: ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 177: Ρυθμίσεις σχετικά με το Γ ραφείο Ευρωπαί-
ων Εντεταλμένων Εισαγγελέων (ΕΕΕ) - Τροποποίηση των 
παρ. 1 και 2 του άρθρου 15 του ν. 4786/2021
Άρθρο 178: Μεταβατική διάταξη για τις εκκρεμείς 
υποθέσεις αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας - 
Αντικατάσταση του άρθρου 42 του ν. 4786/2021
Άρθρο 179: Απόσπαση δικαστικών λειτουργών - Τρο-
ποποίηση της παρ. 6 του άρθρου 51 Κώδικα Οργανισμού 
Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών
Άρθρο 180: Απασχόληση δικαστικών λειτουργών στο 
εθνικό τμήμα του συστήματος πληροφοριών της Σύμβα-
σης Εφαρμογής Σένγκεν - Τροποποίηση του δεύτερου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 21 του ν. 2521/1997
Άρθρο 181: Ανακατανομή οργανικών θέσεων δικα-
στικών υπαλλήλων
Άρθρο 182: Περιορισμοί στο δικαίωμα της παραίτησης 
δικαστικού υπαλλήλου - Τροποποίηση της παρ. 3 του 
άρθρου 214 του ν. 4798/2021
Άρθρο 183: Κατάργηση αποκλεισμού του δικαιώματος 
παράστασης προς υποστήριξη κατηγορίας στο Ειδικό 
Δικαστήριο - Κατάργηση της παρ. 5 του άρθρου 15 του 
ν. 3126/2003
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 184: Μεταβατικές διατάξεις - Τροποποίηση της 
παρ. 1 και προσθήκη παρ. 2, 3 και 4 στο άρθρο 465 ΠΚ 
Άρθρο 185: Μεταβατική διάταξη για την αποδέ-
σμευση και απαγόρευση εκποίησης περιουσιακών 
στοιχείων που δεσμεύθηκαν από την Αρχή καταπολέ-
μησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες
ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ: ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 186: Καταργούμενες διατάξεις 
ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ: ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11030 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ
Άρθρο 187: Ρύθμιση για τη ναυπήγηση του Ταχέος Πε-
ριπολικού Κατευθυνόμενων Βλημάτων (ΤΠΚ) υπ’ αριθμ. 7 
του Πολεμικού Ναυτικού - Προσθήκη παρ. 16 στο στοι-
χείο Α΄ του άρθρου 32 του ν. 4361/2016
Άρθρο 188: Ρύθμιση για την ολοκλήρωση εργασιών σε 
υποβρύχια (Υ/Β) του Πολεμικού Ναυτικού - Προσθήκη 
εδαφίων στην παρ. 5 του άρθρου 26 του ν. 4258/2014
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΑΜΕΙΟ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ
Άρθρο 189: Διάθεση ποσού από τα έσοδα του Ταμείου 
Ενεργειακής Μετάβασης για τη χορήγηση επιδόματος 
θέρμανσης και για παρεμφερείς σκοπούς - Τροποποίηση 
του άρθρου εξηκοστού πρώτου του ν. 4839/2021
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙ-
ΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΟΡΟΝΟΙΟΥ COVID-19
Άρθρο 190: Υπηρεσία ενημέρωσης για την πρόληψη 
από τον κορωνοϊό COVID-19 
Άρθρο 191: Σύσταση Μητρώων εμβολιασμένων εξω-
τερικού κατά του κορωνοϊού COVID-19 - Προσθήκη άρ-
θρου 55Α στον ν. 4764/2020
Άρθρο 192: Σύσταση Μητρώων νοσησάντων εξωτε-
ρικού από τον κορωνοϊό COVID-19 
Άρθρο 193: Ρυθμίσεις για την καταβολή επιχορήγησης 
προς τον σκοπό λήψης υποστηρικτικών μέτρων των εμ-
βολιασθέντων ατόμων - Αντικατάσταση της παρ. 7 του άρθρου 34 του ν. 4816/2021
Άρθρο 194: Χορήγηση προσωρινού ΑΜΚΑ από τα Κέ-
ντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.) - Χορήγηση προ-
σωρινού ΑΜΚΑ από τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.) - Τροποποίηση της παρ. 3 και της παρ. 6 του άρ-
θρου 248 του ν. 4782/2021
Άρθρο 195: Τροποποίηση καταργούμενων διατάξεων 
του ν. 4727/2020 - Αντικατάσταση της περ. 14 του άρ-
θρου 108 του ν. 4727/2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ
Άρθρο 196: Ανοικτό πρόγραμμα νέων θέσεων εργασί-
ας για την πρώτη πρόσληψη νέων ηλικίας 18-29 ετών - «ΠΡΩΤΟ ΕΝΣΗΜΟ»
Άρθρο 197: Επέκταση του ανοιχτού προγράμματος 
εκατό χιλιάδων (100.000) επιδοτούμενων θέσεων ερ-
γασίας - Τροποποίηση των παρ. 1 και 12 του άρθρου 28 του ν. 4726/2020
Άρθρο 198: Αύξηση του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισο-
δήματος για τον μήνα Δεκέμβριο 2021
Άρθρο 199: Επέκταση ρύθμισης ασφαλιστικών εισφο-
ρών - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 32 του ν. 
4756/2020
Άρθρο 200: Παράταση συμβάσεων καθαριότητας 
e-ΕΦΚΑ
Άρθρο 201: Έκτακτα και επείγοντα μέτρα για την 
προστασία των θέσεων εργασίας στις περιοχές της Πε-
ριφέρειας Κρήτης που επλήγησαν από τον σεισμό της 
27ης.9.2021
Άρθρο 202: Δελτία ειδήσεων στη νοηματική γλώσσα - 
Τροποποίηση της παρ. 6 του άρθρου 8 του ν. 4339/2015
ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ: ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 203: Έναρξη ισχύοςΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 1
Εγκλήματα στην αλλοδαπή που τιμωρούνται 
πάντοτε κατά τους ελληνικούς νόμους - Μετονομασία του αδικήματος της ψευδορκίας 
σε ψευδή κατάθεση - Τροποποίηση της περ. ε΄ 
του άρθρου 8 ΠΚ
Στην περ. ε΄ του άρθρου 8 του Ποινικού Κώδικα (ν. 
4619/2019, Α΄ 95) η λέξη «ψευδορκία» αντικαθίσταται 
από τις λέξεις «ψευδή κατάθεση» και το άρθρο 8 δια-
μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 8
Εγκλήματα στην αλλοδαπή που τιμωρούνται πάντοτε κατά τους ελληνικούς νόμους
Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται σε ημεδα-
πούς και αλλοδαπούς, ανεξάρτητα από τους νόμους του 
τόπου τέλεσης, για τις εξής πράξεις που τελέστηκαν στην 
αλλοδαπή:
α) εσχάτη προδοσία ή προσβολές της διεθνούς υπό-
στασης της Χώρας σε βάρος του ελληνικού κράτους,
β) εγκλήματα που αφορούν τη στρατιωτική υπηρεσία 
και την υποχρέωση στράτευσης στην Ελλάδα,
γ) αξιόποινη πράξη που τέλεσαν ως υπάλληλοι του 
ελληνικού κράτους, ή οργάνου ή οργανισμού της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης που έχει την έδρα του στην Ελλάδα,
δ) πράξη που στρέφεται εναντίον υπαλλήλου του ελ-
ληνικού κράτους ή Έλληνα υπαλλήλου οργάνου ή ορ-
γανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή απευθύνεται προς 
αυτούς, εφόσον τελείται κατά την άσκηση της υπηρεσίας 
τους ή σε σχέση με την άσκηση των καθηκόντων τους,
ε) ψευδή κατάθεση σε διαδικασία που εκκρεμεί στις 
ελληνικές αρχές,
στ) τρομοκρατικές πράξεις,ζ) πειρατεία,η) εγκλήματα σχετικά με το νόμισμα,
θ) παράνομη εμπορία ναρκωτικών,ι) εμπορία ανθρώπων,
ια) κάθε άλλο έγκλημα, για το οποίο ειδικές διατάξεις 
ή διεθνείς συμβάσεις υπογραμμένες και επικυρωμένες 
από το ελληνικό κράτος προβλέπουν την εφαρμογή των 
ελληνικών ποινικών νόμων.».
Άρθρο 2
Απρόσφορη απόπειρα - 
Προσθήκη άρθρου 43 στον ΠΚ
Μετά από το άρθρο 42 ΠΚ προστίθεται άρθρο 43 ως 
εξής:
«Άρθρο 43
Απρόσφορη απόπειρα
1. Όποιος επιχείρησε να εκτελέσει έγκλημα με μέσο 
ή κατά αντικειμένου τέτοιας φύσης ώστε να αποβαίνει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11031 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
απολύτως αδύνατη η τέλεση του εγκλήματος αυτού τι-
μωρείται με την ποινή του άρθρου 83 μειωμένη στο μισό.
2. Όποιος επιχείρησε τέτοια απρόσφορη απόπειρα από 
ευήθεια παραμένει ατιμώρητος.».
Άρθρο 3
 Δικαστική επιμέτρηση της ποινής - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 79 ΠΚ
Στην παρ. 2 του άρθρου 79 ΠΚ: α) η λέξη «του εγκλή-
ματος» αντικαθίσταται με τη λέξη «της πράξης», β) στην περ. α΄ μετά από τις λέξεις «τη βλάβη που» προστίθεται η λέξη «αυτή» και το άρθρο 79 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 79
Δικαστική επιμέτρηση της ποινής
1. Με την επιμέτρηση της ποινής καθορίζεται η ανά-
λογη και δίκαιη τιμωρία του εγκλήματος με βάση τη βα-ρύτητα της πράξης και το βαθμό ενοχής του υπαιτίου γι’ αυτή. Το δικαστήριο σταθμίζει τα στοιχεία που λειτουρ-γούν υπέρ και σε βάρος του υπαιτίου και συνεκτιμά τις συνέπειες της ποινής για τον ίδιο και τους οικείους του.
2. Για την εκτίμηση της βαρύτητας της πράξης το δι-
καστήριο λαμβάνει υπόψη του: α) τη βλάβη που αυτή 
προξένησε ή τον κίνδυνο που προκάλεσε, β) τη φύση, 
το είδος και το αντικείμενο της πράξης, καθώς επίσης 
όλες τις περιστάσεις χρόνου, τόπου, μέσων και τρόπου 
που συνόδευσαν την προπαρασκευή ή την εκτέλεσή της. 
3. Για την εκτίμηση του βαθμού ενοχής του υπαιτίου, 
το δικαστήριο εξετάζει: α) την ένταση του δόλου ή το 
βαθμό της αμέλειάς του, β) τα αίτια που τον ώθησαν στην 
εκτέλεση του εγκλήματος, την αφορμή που του δόθηκε 
και τον σκοπό που επιδίωξε, γ) τον χαρακτήρα του και τον 
βαθμό της ανάπτυξής του που επηρέασαν την πράξη, δ) 
τις ατομικές και κοινωνικές περιστάσεις και την προηγού-
μενη ζωή του στο μέτρο που σχετίζονται με την πράξη, 
ε) τον βαθμό της δυνατότητας και της ικανότητάς του να 
πράξει διαφορετικά, στ) τη διαγωγή του κατά τη διάρκεια 
της πράξης και μετά την πράξη και ιδίως τη μετάνοια 
που επέδειξε και την προθυμία του να επανορθώσει τις συνέπειες της πράξης του.
4. Στοιχεία που λειτουργούν υπέρ του υπαιτίου θεω-
ρούνται ιδίως: α) το ότι αυτός διαδραμάτισε έναν σα-
φώς υποδεέστερο ρόλο σε πράξη που τελέστηκε από 
πολλούς, β) το ότι τέλεσε την πράξη σε δικαιολογημένη συναισθηματική φόρτιση, γ) το ότι έθεσε τον εαυτό του 
στη διάθεση των αρχών χωρίς σημαντική καθυστέρηση, 
ενώ μπορούσε να διαφύγει, δ) το ότι διευκόλυνε ουσιω-δώς την εξιχνίαση του εγκλήματος.
5. Στοιχεία που λειτουργούν σε βάρος του υπαιτίου 
θεωρούνται ιδίως: α) η κατ’ επάγγελμα τέλεση της πρά-ξης, β) η ιδιαίτερη σκληρότητα, γ) η εκμετάλλευση της 
εμπιστοσύνης του θύματος, δ) το γεγονός ότι το θύμα 
δεν μπορούσε να προστατεύσει τον εαυτό του, ε) το ότι 
ο υπαίτιος διαδραμάτισε ιθύνοντα ρόλο σε πράξη που 
τελέστηκε με συμμετοχή πολλών.
6. Στοιχεία που έχουν αξιολογηθεί από τον νομοθέτη 
για τον προσδιορισμό της απειλούμενης ποινής δεν λαμ-
βάνονται από το δικαστήριο επιπροσθέτως υπόψη κατά 
την επιμέτρησή της.7. Στην απόφαση αναφέρονται ρητά οι λόγοι που δικαι-
ολογούν την κρίση του δικαστηρίου για την επιμέτρηση 
της ποινής που επέβαλε.».
Άρθρο 4
Επιμέτρηση και απότιση χρηματικής ποινής - Τροποποίηση της παρ. 4 και αντικατάσταση των παρ. 5 και 6 του άρθρου 80 ΠΚ
Στο άρθρο 80 ΠΚ: α) στην παρ. 4 προστίθενται οι λέξεις 
«, και αυτεπαγγέλτως,» μετά τη φράση «το δικαστήριο 
καθορίζει» και οι λέξεις «ή εφάπαξ» μετά τη φράση «να καταβάλει σε δόσεις», β) οι παρ. 5 και 6 αντικαθίστανται και το άρθρο 80 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 80
Επιμέτρηση και απότιση χρηματικής ποινής
1. Κατά την επιμέτρηση της χρηματικής ποινής, το δι-
καστήριο ορίζει στην απόφαση τόσο τον αριθμό των 
ημερήσιων μονάδων όσο και το ύψος τους.
2. Κατά τον προσδιορισμό του αριθμού των ημερήσιων 
μονάδων, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του μόνο τη 
βαρύτητα της πράξης και την ενοχή του υπαιτίου γι’ αυτή.
3. Το δικαστήριο καθορίζει το ύψος κάθε ημερήσιας 
μονάδας με βάση την προσωπική και οικονομική κατά-
σταση του υπαιτίου, λαμβάνοντας υπόψη ειδικότερα τα 
καθαρά έσοδα που αποκτά από την εργασία του κατά 
μέσο όρο κάθε ημέρα, άλλα τυχόν εισοδήματα και εν 
γένει την περιουσία του, καθώς και τις οικογενειακές του 
υποχρεώσεις. Άλλες υποχρεώσεις του μπορούν επίσης 
να συνυπολογισθούν από το δικαστήριο.
4. Αν ο καταδικασθείς αδυνατεί να καταβάλει αμέσως 
το σύνολο της χρηματικής ποινής ή η καταβολή της θα 
συνεπαγόταν την αδυναμία καταβολής της αποζημίωσης 
στο θύμα, το δικαστήριο καθορίζει, και αυτεπαγγέλτως, προθεσμία, όχι μεγαλύτερη από τρία (3) έτη, ώστε μέσα 
σε αυτήν να καταβάλει σε δόσεις ή εφάπαξ την ποινή του.
5. Αν η αδυναμία καταβολής της χρηματικής ποινής 
ή των δόσεων αυτής οφείλεται σε ουσιώδη αλλαγή των 
όρων της προσωπικής και οικονομικής κατάστασης 
του καταδικασθέντος μετά την επιβολή της ποινής, ο 
καταδικασθείς μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο 
που εξέδωσε την απόφαση: α) προθεσμία καταβολής 
της χρηματικής ποινής ή επέκταση αυτής, η οποία δεν 
μπορεί να υπερβαίνει συνολικά τα πέντε (5) έτη, β) μεί-
ωση του ύψους της ημερήσιας μονάδας ή γ) αντικα-τάσταση της χρηματικής ποινής από την προσφορά 
κοινωφελούς εργασίας, στο μέτρο που ορίζει το δικα-
στήριο. Κάθε συγκεκριμένο αίτημα μπορεί να υποβληθεί 
μία μόνο φορά.
6. Σε περίπτωση μη καταβολής της χρηματικής ποινής 
σύμφωνα με τα παραπάνω αυτή ή το μη καταβληθέν 
μέρος, βεβαιώνεται κατά το άρθρο 553 ΚΠΔ.».
Άρθρο 5
Επιμέτρηση της ποινής της παροχής κοινωφελούς εργα σίας - Τροποποίηση 
της παρ. 4 και αντικατάσταση της παρ. 5 του άρθρου 81 ΠΚ
Στο άρθρο 81 ΠΚ: α) στην παρ. 4 απαλείφονται οι λέξεις 
«η φυλάκιση ή» και οι λέξεις «μία μέρα φυλάκισης ή», η 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11032 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
λέξη «εκτελέσει» αντικαθίσταται από τη λέξη «παρέχει» 
β) αντικαθίσταται η παρ. 5 και το άρθρο 81 διαμορφώ-νεται ως εξής: 
«Άρθρο 81
Επιμέτρηση της ποινής της παροχής κοινωφελούς εργασίας
1. Κατά την επιμέτρηση της ποινής της παροχής κοι-
νωφελούς εργασίας λαμβάνονται υπόψη και η ηλικία, η κατάσταση της υγείας του υπαιτίου, καθώς και οι επαγ-γελματικές και οικογενειακές του υποχρεώσεις.
2. Στην απόφαση ορίζεται η μέγιστη διάρκεια παροχής 
της κοινωφελούς εργασίας, που δεν μπορεί να υπερβαί-νει τους είκοσι τέσσερις (24) μήνες.
3. Η κοινωφελής εργασία πραγματοποιείται προς 
όφελος του κοινού σε δημόσιες υπηρεσίες, οργανι-
σμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή μη κερδοσκοπικά πρό-
σωπα ιδιωτικού δικαίου, που ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης και των κατά περίπτωση 
συναρμόδιων Υπουργών. Μπορεί επίσης να αφορά και 
σε παροχή υπηρεσιών προς τον παθόντα, αν υπάρχει 
η σύμφωνη γνώμη του. Με την ίδια απόφαση ορίζο-νται επίσης η οργάνωση της παροχής κοινωφελούς εργασίας, η διαδικασία επιλογής, ανάθεσης και επί-
βλεψης της σχετικής εργασίας και κάθε άλλη σχετική 
λεπτομέρεια.
4. Στην απόφαση καθορίζεται και η χρηματική ποινή 
που θα πρέπει να αποτίσει ο καταδικασθείς, αν δεν πα-
ρέχει με συνέπεια την κοινωφελή εργασία. Τέσσερις ώρες 
κοινωφελούς εργασίας αντιστοιχούν προς μια ημερήσια 
μονάδα χρηματικής ποινής. 
5. Αν η εργασία παρέχεται από εκείνον που καταδικά-
στηκε ελλιπώς ή πλημμελώς με δική του υπαιτιότητα, 
ο εισαγγελέας εκτέλεσης της ποινής, αφού λάβει υπό-
ψη τη συχνότητα και σοβαρότητα της παραβίασης των 
υποχρεώσεων από τον καταδικασθέντα, καθώς και τον 
βαθμό της υπαιτιότητάς του μπορεί, αφού προβεί σε 
έγγραφη προειδοποίηση εκείνου που καταδικάστηκε, 
α) να παρατείνει την προθεσμία για την εκτέλεση της 
εργασίας μέχρι ένα (1) επιπλέον έτος, β) να επιτρέψει 
την εκτέλεση της χρηματικής ποινής που είχε καθορι-
στεί σύμφωνα με την προηγούμενη παράγραφο, αφού 
αφαιρέσει το ποσό που αναλογεί στην ήδη εκτιθείσα 
ποινή παροχής κοινωφελούς εργασίας, καθορίζοντας 
για κάθε τέσσερις (4) ώρες εργασίας μία ημερήσια μο-
νάδα χρηματικής ποινής. Ο καταδικασθείς κλητεύεται 
υποχρεωτικά στη συνεδρίαση τουλάχιστον δέκα (10) 
ημέρες πριν και μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως ή 
με συνήγορο.».
Άρθρο 6
Προσθήκη της ποινής της παροχής κοινωφελούς εργασίας για τον υπολογισμό του χρόνου προσωρινής κράτησης - Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 82 ΠΚ
Στην παρ. 4 του άρθρου 82 ΠΚ μετά από τις λέξεις «χρη-
ματική ποινή» προστίθενται οι λέξεις «ή ποινή παροχής 
κοινωφελούς εργασίας» και το άρθρο 82 διαμορφώνεται 
ως εξής: «Άρθρο 82
Υπολογισμός του χρόνου της προσωρινής κράτησης
1. Όταν επιβάλλεται στερητική της ελευθερίας ποινή, 
αφαιρείται ο χρόνος κράτησης μετά τη σύλληψη, ο χρό-νος της προσωρινής κράτησης, καθώς και ο χρόνος πα-
ραμονής σε θεραπευτικές μονάδες για διενέργεια πραγ-
ματογνωμοσύνης κατά τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
2. Στην περίπτωση συρροής εγκλημάτων που συνεκ-
δικάζονται, αφαιρείται από την επιβληθείσα συνολική 
ποινή ο χρόνος της κράτησης που διατάχθηκε για οποιο-
δήποτε από αυτά, ακόμη και όταν η απόφαση κήρυξε τον 
καταδικασθέντα αθώο για το έγκλημα για το οποίο είχε 
κρατηθεί. Αν ο κρατηθείς αθωωθεί για το έγκλημα για το 
οποίο είχε κρατηθεί και γι’ αυτά που συνεκδικάσθηκαν, ο 
χρόνος κράτησης αφαιρείται από άλλες ποινές, εφόσον 
επιβάλλονται για εγκλήματα που διαπράχθηκαν πριν από 
την κράτηση.
3. Η αρμόδια αρχή για την εκτέλεση των δικαστικών 
αποφάσεων αφαιρεί από την ποινή τον χρόνο κράτησης 
που μεσολάβησε από την έκδοση της απόφασης έως 
τότε που αυτή έγινε αμετάκλητη.
4. Όταν επιβάλλεται μόνο χρηματική ποινή ή ποινή 
παροχής κοινωφελούς εργασίας για το έγκλημα για το 
οποίο ο καταδικασθείς είχε κρατηθεί, αφαιρούνται από 
την ποινή που του επιβλήθηκ ε οι ημερήσιες μονάδες που 
αντιστοιχούν στον χρόνο κράτησης.».
Άρθρο 7
Μειωμένη ποινή - Τροποποίηση του άρθρου 83 ΠΚ
Στο άρθρο 83 ΠΚ προστίθεται περ. γ΄, αναριθμούνται 
οι περ. γ΄ και σε περ. δ΄ και ε΄ και το άρθρο 83 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 83
Μειωμένη ποινή
Όπου στον νόμο προβλέπεται μειωμένη ποινή χωρίς 
άλλο προσδιορισμό, το πλαίσιό της καθορίζεται ως εξής: 
α) αντί για την ποινή της ισόβιας κάθειρξης, επιβάλλεται 
κάθειρξη, β) αντί για την ποινή της κάθειρξης τουλάχι-
στον δέκα (10) ετών, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον 
δύο (2) ετών ή κάθειρξη έως οκτώ (8) έτη, γ) αντί για την 
ποινή της κάθειρξης επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον 
ενός (1) έτους ή κάθειρξη έως οκτώ (8) έτη, δ) αντί για 
την ποινή της κάθειρξης έως δέκα (10) έτη επιβάλλεται 
φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους ή κάθειρξη έως έξι 
(6) έτη, ε) σε κάθε άλλη περίπτωση, ο δικαστής μειώνει 
την ποινή ελεύθερα έως το ελάχιστο όριό της. Αν ο νόμος 
προβλέπει σωρευτικά ποινή φυλάκισης και χρηματική 
ποινή, μπορεί να επιβληθεί και μόνο η τελευταία.» 
Άρθρο 8
Συνολική ποινή στην περίπτωση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίαςαπό αμέλεια κατά συρροή - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 94 ΠΚ
Στην παρ. 2 του άρθρου 94 ΠΚ προστίθεται δεύτερο 
εδάφιο και το άρθρο 94 διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11033 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
«Άρθρο 94
Συνολική ποινή σε περίπτωση στερητικών της ελευθερίας ποινών
1. Κατά του υπαιτίου δύο ή περισσότερων εγκλημάτων 
που τελέστηκαν με περισσότε ρες πράξεις και τιμωρού-
νται με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές, 
επιβάλλεται, μετά την επιμέτρησή τους, συνολική ποινή, 
η οποία αποτελείται από τη βαρύτερη από τις συντρέ-
χουσες ποινές επαυξημένη. Αν οι συντρέχουσες ποινές 
είναι του ίδιου είδους και ίσης διάρκειας, η συνολική 
ποινή σχηματίζεται με την επαύξηση μιας από αυτές. 
Η επαύξηση της βαρύτερης ποινής για κάθε μία από τις 
συντρέχουσες ποινές δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη 
από το ένα δεύτερο κάθε συντρέχουσας ποινής, ούτε 
μπορεί η συνολική ποινή να ξεπεράσει τα είκοσι έτη, όταν 
η βαρύτερη ποινή είναι κάθειρξη και τα οκτώ έτη όταν 
πρόκειται για φυλάκιση.
2. Αν τα εγκλήματα που συρρέουν τελέστηκαν με μία 
πράξη, το δικαστήριο επαυξάνει ελεύθερα τη βαρύτε-
ρη από τις συντρέχουσες ποινές, αλλά όχι πέρα από το 
ανώτατο όριο του είδους της ποινής. Στην περίπτωση 
του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά 
συρροή, το δικαστήριο σε εξαιρετικές περιπτώσεις δύνα-
ται να επιβάλει συνολική ποινή σύμφωνα με την παρ. 1.
3. Αν χορηγήθηκε αμνηστία, χάρη, αναστολή δίω-
ξης, απόλυση υπό όρο ή επήλθε παραγραφή ή αφέ-
θηκε οπωσδήποτε η ποινή για ένα ή περισσότερα από 
τα εγκλήματα που συρρέουν και των οποίων οι ποινές 
προσμετρήθηκαν κατά τις διατάξεις της προηγούμενης 
παραγράφου, εξακολουθεί η εκτέλεση των υπόλοιπων 
ποινών και, αν συντρέχει περίπτωση, ο εισαγγελέας προ-
καλεί νέα προσμέτρηση γι’ αυτές, αυτεπαγγέλτως ή με 
αίτηση του καταδικασθέντος.
4. Ποινές στερητικές της ελευθερίας ανώτερες του ενός 
έτους που επιβάλλονται για κακούργημα ή πλημμέλημα 
με δόλο το οποίο τέλεσε κρατούμενος κατά τη διάρκεια 
της αδείας του εκτίονται ολόκληρες μετά την έκτιση της 
ποινής που επιβλήθηκε ή θα επ ιβληθεί για την πράξη για 
την οποία ήταν κρατούμενος.».
Άρθρο 9
Αναστολή εκτέλεσης της ποινής υπό όρο -Αντικατάσταση των παρ. 1 και 4 του άρθρου 99 ΠΚ
Οι παρ. 1 και 4 του άρθρου 99 ΠΚ αντικαθίστανται και 
το άρθρο 99 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 99
Αναστολή εκτέλεσης της ποινής υπό όρο
1. Αν κάποιος που δεν έχει καταδικαστεί αμετάκλητα 
για εγκλήματα δόλου σε στερητική της ελευθερίας ποινή 
μεγαλύτερη από τρία (3) έτη με μία ή με περισσότερες 
αποφάσεις, που οι ποινές τους δεν υπερβαίνουν συνολι-
κά το πιο πάνω όριο, καταδικαστεί σε τέτοια ποινή που 
δεν υπερβαίνει τα τρία (3) έτη, το δικαστήριο με την 
απόφασή του διατάσσει την αναστολή εκτέλεσης της 
ποινής για ορισμένο διάστημα, που δεν μπορεί να είναι 
κατώτερο από ένα (1) και ανώτερο από τρία (3) έτη. Αν 
το δικαστήριο κρίνει, με βάση ειδικά μνημονευόμενα στην αιτιολογία της απόφασης στοιχεία, ότι η εκτέλεση 
της ποινής είναι απολύτως αναγκαία για να αποτρέψει 
τον κατάδικο από την τέλεση νέων αξιόποινων πράξεων, 
εφαρμόζει το άρθρο 104Α ΠΚ, εκτός αν δεν συντρέχουν 
οι προϋποθέσεις του, οπότε διατάσσει την εκτέλεση μέ-ρους ή ολόκληρης της ποινής. Το δικαστήριο μπορεί με 
ειδική αιτιολογία να χορηγήσει την αναστολή και εφόσον 
οι προηγούμενες καταδίκες δεν υπερβαίνουν συνολικά 
τα πέντε (5) έτη φυλάκισης, εκτός αν συντρέχει η εξαίρε-
ση της απόλυτης αναγκαιότητας εκτέλεσης της ποινής. Ο 
χρόνος της αναστολής δεν μπορεί να είναι βραχύτερος 
από τη διάρκεια της ποινής, και αρχίζει από τότε που η απόφαση η οποία την χορηγεί καθίσταται εκτελεστή.
2. Στην ίδια απόφαση το δικαστήριο μπορεί να προσ-
διορίσει τους όρους υπό τους οποίους παρέχεται η 
αναστολή εκτέλεσης της ποινής, οι οποίοι, διαζευκτικά ή σωρευτικά, είναι ιδίως: α) η αποκατάσταση του συνό-λου ή μέρους της ζημίας που προκλήθηκε στο θύμα της 
αξιόποινης πράξης κατά το μέτρο των δυνατοτήτων του 
καταδικασθέντος, β) η αφαίρεση της άδειας οδήγησης 
για χρονικό διάστημα έως ένα έτος, αν η πράξη συνδέ-
εται με σοβαρή παραβίαση των κανόνων οδήγησης, γ) 
η καταβολή ποσού ύψους έως δέκα χιλιάδες ευρώ για 
κοινωφελείς σκοπούς, δ) η εκπλήρωση υποχρεώσεων 
του καταδικασθέντος για διατροφή ή επιμέλεια άλλων 
προσώπων, ε) η συμμετοχή του καταδικασθέντος, εφό-
σον συναινεί, σε πρόγραμμα απεξάρτησης ή άλλο θε-
ραπευτικό πρόγραμμα, στ) η συμμετοχή του καταδικα-
σθέντος σε συνεδρίες με επιμελητή κοινωνικής αρωγής, 
ζ) η εμφάνιση στο αστυνομικό τμήμα, η) η απαγόρευση 
εξόδου από τη Χώρα.
3. Μετά από αίτηση του εισαγγελέα εκτέλεσης της 
ποινής ή του καταδικασθέντος, το αρμόδιο δικαστήριο 
μπορεί να αποφασίσει την άρση ή την τροποποίηση των 
όρων που έχει επιβάλει. Νέα αίτηση του καταδικασθέ-
ντος μπορεί να υποβληθεί μετά πάροδο τριμήνου από 
την απόρριψη της προηγούμενης.
4. Αν ο καταδικασθείς παραβιάζει τους όρους που του 
έχουν επιβληθεί, ο εισαγ γελέας εκτέλεσης της ποινής, 
αφού λάβει υπόψη τη συχνότητα και σοβαρότητα της 
παραβίασης των υποχρεώσεων από τον καταδικασθέντα, 
καθώς και τον βαθμό της υπαιτιότητάς του μπορεί να 
προβεί κατά την κρίση του σε έγγραφη προειδοποίηση 
εκείνου που καταδικάστηκε ή να εισαγάγει την υπόθεση 
στο δικαστήριο εκτέλεσης της ποινής. Το τελευταίο, με 
βάση τα πιο πάνω κριτήρια, μπορεί: α) να τροποποιήσει 
τους επιβληθέντες ή να επιβάλει επιπρόσθετους όρους, 
β) να διατάξει τη μετατροπή της ποινής σε παροχή κοινω-
φελούς εργασίας κατά το άρθρο 104Α ΠΚ, γ) να διατάξει 
την έκτιση μέρους της ποινής φυλάκισης που επιβλήθηκε 
σύμφωνα με το άρθρο 100 ΠΚ ή την έκτιση ολόκληρης 
της ποινής. Ο καταδικασθείς κλητεύεται υποχρεωτικά 
στη συνεδρίαση τουλάχιστον δέκα (10) ημέρες πριν και μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως ή με συνήγορο.».
Άρθρο 10
Αναστολή εκτέλεσης μέρους της ποινής - Αντικατάσταση του άρθρου 100 ΠΚ
Το άρθρο 100 ΠΚ αντικαθίσταται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11034 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
«Άρθρο 100
Αναστολή εκτέλεσης μέρους της ποινής
1. Αν κάποιος καταδικαστεί σε φυλάκιση που δεν υπερ-
βαίνει τα τρία (3) έτη, το δικαστήριο, εφόσον κρίνει ότι η μετατροπή της ποινής σε παροχή κοινωφελούς εργασίας κατά το άρθρο 104Α ΠΚ δεν θα είναι επαρκής για να απο-
τρέψει τον καταδικασθέντα από την τέλεση άλλων αξιόποι-
νων πράξεων και ότι για τον σκοπό αυτόν είναι απολύτως αναγκαία η έκτιση μέρους της στερητικής της ελευθερίας ποινής, μπορεί να διατάξει την πραγματική εκτέλεση του μέρους αυτού, η διάρκεια του οποίου δεν μπορεί να είναι κατώτερη των δέκα (10) ημερών ούτε ανώτερη των τριών 
(3) μηνών, και την αναστολή εκτέλεσης του υπολοίπου. 
Στην περίπτωση αυτή αποκλείεται η εφαρμογή του άρ-
θρου 105Β ΠΚ. Ο χρόνος δοκιμασίας για το αναστελλόμενο 
μέρος της ποινής αρχίζει μετά την ολοκλήρωση της έκτισης 
του μέρους της ποινής που δεν ανεστάλη.
2. Οι παρ. 2 και 3 του προηγούμενου άρθρου έχουν και 
εδώ ανάλογη εφαρμογή. Σε περίπτωση μη τήρησης των 
όρων μετά την έκτιση μέρους της ποινής το δικαστήριο εκτέλεσης της ποινής, λαμβάνοντας υπόψη τη σοβαρό-
τητα των παραβιάσεων, μπορεί: α) να τροποποιήσει τους 
επιβληθέντες ή να επιβάλει επιπρόσθετους όρους, β) να 
διατάξει την πραγματική έκτιση μέρους της ποινής φυ-
λάκισης που επιβλήθηκε, το οποίο δεν μπορεί να υπερ-
βαίνει τους έξι (6) μήνες, γ) να διατάξει την έκτιση του 
υπολοίπου της ποινής που αν εστάλη. Ο καταδικασθείς 
κλητεύεται υποχρεωτικά στη συνεδρίαση τουλάχιστον 
δέκα ημέρες πριν και μπορεί να παραστεί αυτοπροσώ-
πως ή με συνήγορο.».
Άρθρο 11
Ανάκληση της αναστολής - Αντικατάσταση του άρθρου 101 ΠΚ
To άρθρο 101 ΠΚ αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 101
Ανάκληση της αναστολής
1. Αν μετά τη χορήγηση της αναστολής, αλλά κατά τη 
διάρκειά της, αποδειχθεί ότι αυτός που την έλαβε είχε 
προηγουμένως καταδικαστεί αμετάκλητα σε στερητική 
της ελευθερίας ποινή για κάποια απ ό τις πράξεις που ορί-
ζει το άρθρο 99, το δικαστήριο με αίτηση του εισαγγελέα 
ανακαλεί την αναστολή που χορηγήθηκε.
2. Αν κατά τη διάρκεια της αναστολής, καταστεί αμετά-
κλητη καταδίκη για έγκλημα δό λου που τελέστηκε πριν 
από τη δημοσίευση της απόφασης για την αναστολή, 
και η ποινή που επιβλήθηκ ε με μια ή περισσότερες απο-
φάσεις υπερβαίνει συνολικά τα τρία (3) έτη, η αναστολή 
θεωρείται ότι δεν χορηγήθηκε ποτέ, εκτός αν το δικαστή-
ριο, απαγγέλλοντας τη νέα καταδίκη, ρητά διατάξει με 
την ίδια απόφαση να διατηρηθεί η αναστολή, επειδή η εκτέλεση της ποινής, την οποία αφορά η αναστολή, δεν είναι απολύτως αναγκαία.».
Άρθρο 12
Άρση της αναστολής - Αντικατάστασητης παρ. 1 του άρθρου 102 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 102 ΠΚ αντικαθίσταται και το 
άρθρο 102 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 102
Άρση της αναστολής
1. Αν κατά τον χρόνο της αναστολής ο καταδικασθείς 
καταδικαστεί και πάλι σε στερητική της ελευθερίας ποινή 
για έγκλημα δόλου που τελέστηκε κατά τη διάρκεια της 
αναστολής, η αναστολή αίρεται μόλις καταστεί αμετά-
κλητη η νέα καταδίκη. Η π οινή που επιβλήθηκε με τη 
νέα καταδίκη εκτελείται στη συνέχεια μετά την ποινή 
που είχε ανασταλεί, εκτός αν το δικαστήριο με την ίδια 
απόφαση ρητά διατάξει να μην αρθεί η αναστολή, επειδή 
η εκτέλεση της ποινής, την οποία αφορά η αναστολή, δεν 
είναι απολύτως αναγκαία.».
2. Αν η αναστολή δεν ανακληθεί και δεν αρθεί, η ποινή 
που είχε ανασταλεί θεωρείται σαν να μην είχε επιβληθεί.
Άρθρο 13
Ενέργεια αλλοδαπής απόφασης - Τροποποίηση του άρθρου 103 ΠΚ
Στο άρθρο 103 ΠΚ: α) τροποποιούνται τα άρθρα του ΠΚ 
στα οποία γίνεται παραπομπή, β) προστίθεται δεύτερο εδάφιο και το άρθρο 103 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 103
Ενέργεια αλλοδαπής απόφασης
Αν η καταδίκη που ορίζουν τα άρθρα 99, 101, 102 επήλ-
θε με απόφαση αλλοδαπού δικαστηρίου, η ενέργειά της 
όσον αφορά τη χορήγηση, την ανάκληση και την άρση 
της αναστολής κρίνεται ελεύθερα από το δικαστήριο, 
εκτός αν ορίζεται διαφορετικά σε διατάξεις διεθνών ή 
ευρωπαϊκών κειμένων που δεσμεύουν τη Χώρα. Σε πε-
ρίπτωση άρσης της αναστολής, αρμόδιο είναι το δικα-
στήριο που χορήγησε την αναστολή.».
Άρθρο 14
Δικαστικές δαπάνες και παρεπόμενες ποινές - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 104 ΠΚ
Στο άρθρο 104 ΠΚ: α) τροποποιείται ο τίτλος με τη δι-
αγραφή της λέξης «αποζημιώσεις», β) τροποποιείται η 
παρ. 1 με την απαλοιφή των περιπτώσεων πληρωμής 
αστικής αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης και 
το άρθρο 104 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 104
Δικαστικές δαπάνες και παρεπόμενες ποινές
1. Η αναστολή της ποινής δεν απαλλάσσει τον κατα-
δικασθέντα από την πληρωμή των δικαστικών εξόδων.
2. Οι παρεπόμενες ποινές αναστέλλονται και εξαλεί-
φονται μαζί με την κύρια ποινή. Αν όμως πρόκειται για αποστέρηση θέσεων και αξιωμάτων κατά το άρθρο 60, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη μη αναστολή.».
Άρθρο 15
Διάρκεια κοινωφελούς εργασίας - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 104Α ΠΚ
Στο άρθρο 104Α ΠΚ: α) στην παρ. 1 τροποποιείται το 
πρώτο εδάφιο με την απαλοιφή της αναφοράς στο άρ-
θρο 100 ΠΚ, β) στην παρ. 1 τροποποιούνται το δεύτερο 
και το τρίτο εδάφιο με τη μείωση των ωρών κοινωφελούς 
εργασίας, γ) προστίθεται νέα παρ. 4 και το άρθρο 104Α διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11035 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
«Άρθρο 104Α
Μετατροπή της φυλάκισης σε κοινωφελή εργασία
1. Όταν επιβάλλεται φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα 
τρία έτη και δεν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του 
άρθρου 99, η ποινή μετατρέπεται σε παροχή κοινωφε-
λούς εργασίας (άρθρο 81), εκτός αν το δικαστήριο κρίνει, 
με ειδική αιτιολογία, ότι αυτή δεν είναι αρκετή για να 
αποτρέψει τον δράστη από την τέλεση άλλων εγκλημά-
των. Κάθε ημέρα φυλάκισης δεν μπορεί να αντιστοιχεί 
σε περισσότερες από δύο (2) ώρες κοινωφελούς εργα-
σίας. Σε κάθε περίπτωση, η διάρκεια της κοινωφελούς 
εργασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις χίλιες πεντακό-
σιες ώρες (1.500), ούτε να έχει διάρκεια μεγαλύτερη των 
τριών (3) ετών.
2. Η μετατροπή δεν είναι εφικτή αν ο καταδικασθείς 
δεν συναινεί ή δεν είναι παρών. Αν ο καταδικασθείς δεν 
ήταν παρών, μπορεί να ζητήσει τη μετατροπή της ποι-
νής του σε παροχή κοινωφελούς εργασίας με αυτοτελή 
αίτησή του.
3. Αν επήλθε ουσιώδης αλλαγή των όρων της παρ. 
1, ο καταδικασθείς μπορεί να ζητήσει νέο υπολογισμό 
της παρεχόμενης κοινωφελούς εργασίας με αυτοτελή 
αίτησή του.
4. Η παρ. 3 του άρθρου 81 ισχύει και στην περίπτωση 
αυτή. Αν η εργασία παρέχεται από εκείνον που κατα-
δικάστηκε ελλιπώς ή πλημμελώς με δική του υπαιτιό-
τητα, ο εισαγγελέας εκτέ λεσης της ποινής, αφού λάβει 
υπόψη τη συχνότητα και σοβαρότητα της παραβίασης 
των υποχρεώσεων από τον καταδικασθέντα, καθώς και 
τον βαθμό της υπαιτιότητάς τ ου μπορεί να προβεί σε 
έγγραφη προειδοποίηση εκείνου που καταδικάστηκε ή 
να εισαγάγει την υπόθεση στο δικαστήριο εκτέλεσης της 
ποινής. Υπό τις προϋποθέσεις του προηγούμενου εδα-
φίου, και λαμβάνοντας υπόψη το τμήμα της ποινής που 
εκτίθηκε, το δικαστήριο εκτέλεσης της ποινής μπορεί να 
διατάξει την έκτιση της φυλάκισης που επιβλήθηκε αφού 
αφαιρέσει την εκτιθείσα ποινή και τον χρόνο παροχής 
κοινωφελούς εργασίας υπολογίζοντας αυτόν σύμφωνα με την παρ. 1.».
Άρθρο 16
Λόγοι δικαστικής άφεσης της ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 104Β ΠΚ
Στην παρ. 1 του άρθρου 104Β ΠΚ: α) αντικαθίστανται 
οι περ. α΄, γ΄ και δ΄, β) προστίθεται δεύτερο εδάφιο και το άρθρο 104Β διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 104Β
Λόγοι δικαστικής άφεσης της ποινής
1. Το δικαστήριο μπορεί να μην επιβάλει ποινή στον 
υπαίτιο πλημμελήματος αν: α) η βλάβη ή ο κίνδυνος που 
προκλήθηκαν από την πράξη του ήταν ιδιαιτέρως μικρής 
βαρύτητας, β) ο υπαίτιος έχει αποκαταστήσει στο μέτρο 
του δυνατού την προσβολή που έχει προκαλέσει στον 
παθόντα, δείχνοντας ειλικρινή μετάνοια, γ) ο υπαίτιος 
έχει πληγεί ιδιαίτερα σοβαρά από το αποτέλεσμα της 
πράξης του, ή δ) έχει περάσει ασυνήθιστα μεγάλο χρο-
νικό διάστημα από την τέλεση του εγκλήματος. Για να κρίνει το δικαστήριο αν δεν θα επιβάλλει ποινή ελέγχει 
αν αυτή, εξαιτίας μίας των ανωτέρω περιστάσεων, δεν 
εμφανίζεται πλέον αναγκαία ή εμφανίζεται δυσανάλογα 
επαχθής.
2. Το δικαστήριο δεν επιβάλλει ποινή στον υπαίτιο 
πλημμελήματος, αν έχει ολοκληρωθεί επιτυχώς διαδι-
κασία αποκαταστατικής δικαιοσύνης μεταξύ αυτού και 
του παθόντος.».
Άρθρο 17
Έκτιση της ποινής στην κατοικία - Τροποποίηση του άρθρου 105 ΠΚ
Στο άρθρο 105 ΠΚ: α) στην παρ. 1 τροποποιείται το 
πρώτο εδάφιο ως προς την προϋπόθεση καταδίκης σε 
πρόσκαιρη ποινή στέρησης της ελευθερίας και προστίθε-
ται τέταρτο εδάφιο, β) στην παρ. 2 τροποποιείται το πρώ-
το εδάφιο αναφορικά με τα ηλικιακά όρια των τέκνων και 
το δεύτερο εδάφιο με την προσθήκη ως προϋπόθεσης 
για την εξουσιοδοτική διάταξη της γνώμης του Κεντρικού 
Συμβουλίου Υγείας (ΚΕ.Σ.Υ.), γ) στην παρ. 3, τροποποι-
είται το δεύτερο εδάφιο ως προς τις προϋποθέσεις για 
την ανάκληση της έκτισης της ποινής στην κατοικία και προστίθεται τρίτο εδάφιο, δ) προστίθεται παρ. 4 και το άρθρο 105 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 105
Έκτιση της ποινής στην κατοικία
1. Όποιος καταδικάστηκε σε πρόσκαιρη στερητική της 
ελευθερίας ποινή και έχει υπερβεί το εβδομηκοστό (70ό) 
έτος της ηλικίας εκτίει την ποινή ή το υπόλοιπο της ποι-
νής στην κατοικία του, εκτός αν το δικαστήριο, με ειδική 
αιτιολογία, κρίνει ότι η έκτιση της ποινής σε κατάστημα 
κράτησης είναι απολύτως αναγκαία για να αποτραπεί 
από την τέλεση άλλων αντίστοιχης βαρύτητας εγκλημά-
των. Αν το πιο πάνω όριο ηλικίας έχει συμπληρωθεί κατά 
την εκδίκαση της υπόθεσης, αποφασίζει το δικαστήριο που επιβάλλει την ποινή. Σε κάθε άλλη περίπτωση απο-
φασίζει το συμβούλιο πλημμελειοδικών της περιοχής 
που εδρεύει το δικαστήριο αυτό, μετά από αίτηση του 
καταδικασθέντος. Το βούλευμα που απορρίπτει την αί-
τηση υπόκειται σε έφεση.
2. Η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου ισχύει, 
ανεξαρτήτως ποινής, και για τις μητέρες που έχουν την 
επιμέλεια ανήλικων τέκνων, μέχρι τη συμπλήρωση του όγδοου (8ου) έτους της ηλικίας τους και ασκείται άπαξ. 
Ισχύει επίσης, χωρίς τις προϋποθέσεις της παρ. 1, για εκεί-
νους που νοσούν από σύνδρομο επίκτητης ανοσοποιη-
τικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου, από χρόνια νεφρική 
ανεπάρκεια και υποβάλλονται σε τακτική αιμοκάθαρση, 
από ανθεκτική φυματίωση ή είναι τετραπληγικοί, από 
κίρρωση του ήπατος με αναπηρία άνω του εξήντα επτά τοις εκατό (67%), από γεροντική άνοια ή από κακοήθη 
νεοπλάσματα τελικού σταδίου. Για τη διακρίβωση των 
προϋποθέσεων του προηγούμενου εδαφίου απαιτείται 
γνωμάτευση δύο ιατρών δημόσιου νοσοκομείου. Με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης και Υγείας μπορεί, ύστερα από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου 
Υγείας (ΚΕ.Σ.Υ.), να προστίθενται και άλλα είδη ασθενειών 
ανάλογης βαρύτητας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11036 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
3. Το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο εάν κατά τις 
προηγούμενες παραγράφους αντικαταστήσει την στερη-
τική της ελευθερίας ποινή με έκτισή της στην κατοικία, 
μπορεί να επιβάλει στον καταδικασθέντα κατάλληλους κατά την κρίση του όρους από εκείνους που αναφέρο-
νται στο άρθρο 99 παρ. 2 περιπτώσεις δ΄ έως στ΄, με ανά-
λογη εφαρμογή της παρ. 4 του ίδιου άρθρου, ή έκτιση με 
ηλεκτρονική επιτήρηση. Το δικαστικό συμβούλιο μπορεί 
να ανακαλέσει την έκτιση της ποινής στην κατοικία, αν δι-
απιστωθεί ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των παρ. 
1 και 2 ή ότι ο καταδικασθείς αδικαιολογήτως δεν εκτίει πραγματικά την ποινή στην κατοικία. Για την ανάκληση εφαρμόζεται ανάλογα η παρ. 3 του άρθρου 110 ΠΚ.
4. Ο αρμόδιος για την έκτιση της ποινής εισαγγελέας 
δύναται: α) να χορηγεί άδεια εξόδου από την κατοικία 
για αποδεδειγμένα σοβαρούς λόγους, β) να παραγγέλλει 
το αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα του τόπου κατοικίας του καταδικασθέντος να ελέγχει την πραγματική κατ’ οίκον 
έκτιση της ποινής.».
Άρθρο 18
Παροχή κοινωφελούς εργασίας - Αντικατάσταση της παρ. 4 του άρθρου 105Α ΠΚ
Η παρ. 4 του άρθρου 105Α ΠΚ αντικαθίσταται και το 
άρθρο 105Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 105Α
Παροχή κοινωφελούς εργασίας
1. Ο καταδικαζόμενος σε ποινή φυλάκισης που δεν 
υπερβαίνει συνολικά τα πέντε (5) έτη, μπορεί να δηλώ-
σει προς το δικαστήριο ότι επιθυμεί να μετατραπεί το 
υπόλοιπο της ποινής του έως τον χρόνο της υπό όρο 
απόλυσης, κατά το επόμενο άρθρο, σε παροχή κοινω-
φελούς εργασίας, αφού θα έχει εκτίσει πραγματικά το 
ένα δέκατο αυτής. Το Δικαστήριο, μετατρέπει την ποινή, 
εν όλω ή εν μέρει, εκτός αν με ειδική αιτιολογία κρίνει 
ότι η βαρύτητα της πράξης, οι συνθήκες τέλεσής της 
και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας 
του καταδικασθέντος, καθιστούν απολύτως αναγκαία 
την έκτιση της ποινής στο κατάστημα κράτησης για να αποτραπεί η τέλεση από αυτόν άλλων αντίστοιχης βα-ρύτητας εγκλημάτων.
2. Για τη μετατροπή της στερητικής της ελευθερίας 
ποινής σε παροχή κοινωφελούς εργασίας, κάθε μήνας 
φυλάκισης αντιστοιχεί σε σαράντα (40) ώρες κοινωφε-
λούς εργασίας, η οποία πρέπει να εκτελεστεί εντός του οριζόμενου στην προηγούμενη παράγραφο χρόνου.
3. Η μετατροπή δεν προϋποθέτει αμετάκλητη καταδι-
καστική απόφαση.
4. Η παρ. 3 του άρθρου 81 ισχύει και στην περίπτωση 
αυτή. Αν η εργασία παρέχεται από εκείνον που κατα-
δικάστηκε ελλιπώς ή πλημμελώς με δική του υπαιτιό-
τητα, ο εισαγγελέας εκτέ λεσης της ποινής, αφού λάβει 
υπόψη τη συχνότητα και σοβαρότητα της παραβίασης 
των υποχρεώσεων από τον καταδικασθέντα, καθώς και 
τον βαθμό της υπαιτιότητάς τ ου μπορεί να προβεί σε 
έγγραφη προειδοποίηση εκείνου που καταδικάστηκε ή 
να εισαγάγει την υπόθεση στο δικαστήριο εκτέλεσης της 
ποινής. Υπό τις προϋποθέσεις του προηγούμενου εδα-
φίου, και λαμβάνοντας υπόψη το τμήμα της ποινής που εκτίθηκε, το δικαστήριο εκτέλεσης της ποινής μπορεί να 
διατάξει την έκτιση της φυλάκισης που επιβλήθηκε αφού 
αφαιρέσει την εκτιθείσα ποινή και τον χρόνο παροχής 
κοινωφελούς εργασίας υπολογίζοντας αυτόν σύμφωνα 
με την παρ. 2.».
Άρθρο 19
Απόλυση υπό τον όρο της ανάκλησης - Τροποποίηση των παρ. 1, 4 και 6 του άρθρου 105Β ΠΚ
Στο άρθρο 105Β ΠΚ: α) τροποποιείται η παρ. 1 με την 
προσθήκη νέας περ. γ) και την αναρίθμηση της περ. γ) 
σε περ. δ), β) τροποποιείται το τελευταίο εδάφιο της παρ. 
4 ως προς τις διακριβούμενες ασθένειες, γ) το δεύτερο 
εδάφιο της παρ. 6 αντικαθίσταται από δύο εδάφια και το 
άρθρο 105Β διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 105Β
Απόλυση υπό τον όρο της ανάκλησης
1. Όσοι καταδικάστηκαν σε στερητική της ελευθερίας 
ποινής μπορούν να απολυθούν υπό τον όρο της ανάκλη-
σης, σύμφωνα με τις πιο κάτω διατάξεις, εφόσον έχουν 
εκτίσει: α) σε περίπτωση φυλάκισης, τα δύο πέμπτα (2/5) 
αυτής, β) σε περίπτωση πρόσκαιρης κάθειρξης, τα τρία 
πέμπτα (3/5) αυτής, γ) σε περίπτωση πρόσκαιρης κάθειρ-
ξης για τα εγκλήματα του δευτέρου εδαφίου της παρ. 
6, τα τέσσερα πέμπτα (4/5) αυτής και δ) σε περίπτωση 
ισόβιας κάθειρξης τουλάχιστον είκοσι (20) έτη. 
2. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης δεν απαιτεί-
ται να έχει καταστεί η καταδίκη αμετάκλητη.
3. Στην περίπτωση που συντρέχουν σωρευτικά περισ-
σότερες ποινές, ο καταδικασ θείς μπορεί να απολυθεί αν 
έχει εκτίσει το άθροισμα των τμημάτων των ποινών, που 
προβλέπεται στην παρ. 1. Σε κάθε περίπτωση ο καταδι-
κασθείς μπορεί να απολυθεί αν έχει εκτίσει είκοσι πέντε (25) έτη και όταν το παραπάνω άθροισμα υπερβαίνει το όριο αυτό.
4. Αν ο καταδικασθείς εργάζεται, κάθε ημέρα εργασί-
ας υπολογίζεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της 
σωφρονιστικής νομοθεσίας. Κάθε ημέρα κράτησης κρα-
τουμένων που πάσχουν από ημιπληγία ή παραπληγία, 
σκλήρυνση κατά πλάκας ή έχουν υποβληθεί σε επέμβα-ση μεταμόσχευσης καρδιάς, ήπατος, νεφρού ή μυελού 
των οστών ή είναι φορείς του συνδρόμου επίκτητης 
ανοσοποιητικής ανεπάρκειας ή πάσχουν από κακοήθη νεοπλάσματα ή από νεφρική ανεπάρκεια για την οποία γίνεται τακτική αιμοκάθαρση ή από φυματίωση κατά τη 
διάρκεια της θεραπείας της, υπολογίζεται ευεργετικά ως 
δύο (2) ημέρες εκτιόμενης ποινής. Το ίδιο ισχύει και για: 
α) κρατουμένους με ποσοστό αναπηρίας πενήντα τοις 
εκατό (50%) και άνω, που δεν μπορούν να εργαστούν, 
εφόσον κρίνεται ότι η παραμονή τους στο κατάστημα 
κράτησης καθίσταται ιδιαίτερα επαχθής λόγω αδυνα-
μίας αυτοεξυπηρέτησης, β) κρατουμένους με ποσοστό 
αναπηρίας εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω, γ) κρατουμένους στους οποίους απαγορεύεται ύστερα 
από γνωμάτευση από Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) η ανάληψη εργασίας ή απασχόλησης που μπο-
ρεί βάσιμα να προκαλέσει σοβαρή και μόνιμη βλάβη 
στην υγεία τους, δ) κρατουμένους οι οποίοι νοσηλεύο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11037 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
νται σε θεραπευτικά καταστήματα ή νοσοκομεία εφόσον 
η νοσηλεία τους έχει διαρκέσει τουλάχιστον τέσσερις (4) 
μήνες, ε) κρατούμενες μητέρες για όσο διάστημα έχουν 
μαζί τους τα ανήλικα τέκνα τους, στ) κρατουμένους που συμμετέχουν σε θεραπευτικό πρόγραμμα ψυχικής απε-ξάρτησης από ναρκωτικά εγκεκριμένου, κατά το άρθρο 
51 του ν. 4139/2013 οργανισμού και ζ) κρατουμένους 
για όσο διάστημα διαρκεί η κράτησή τους σε χώρους 
αστυνομικών τμημάτων ή αστυνομικών διευθύνσεων. 
Η διακρίβωση των ασθενειών του δεύτερου εδαφίου, 
καθώς και της αναπηρίας στις περ. α΄ και β΄ γίνεται με 
τη διαδικασία της παρ. 2 του άρθρου 105.
5. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, ως ποινή 
που εκτίθηκε θεωρείται αυτή που υπολογίστηκε ευεργε-
τικά είτε κατά την προηγούμενη παράγραφο είτε κατά 
τις ειδικές διατάξεις που προβλέπουν αντίστοιχο υπο-
λογισμό.
6. Προκειμένου για ποινές κάθειρξης δεν μπορεί να 
χορηγηθεί στον καταδικασθέντα απόλυση υπό όρο, αν 
δεν έχει παραμείνει στο σωφρονιστικό κατάστημα για 
χρονικό διάστημα ίσο με τα δύο πέμπτα (2/5) της ποινής 
που του επιβλήθηκε και, σε περίπτωση ισόβιας κάθειρ-ξης, δεκαέξι (16) έτη. Προκειμένου για ποινές κάθειρξης που επιβλήθηκαν για τα κακουργήματα των άρθρων 22 και 23 του ν. 4139/2013, 134, 187, 187 Α, των περ. γ΄ και 
δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 265, της παρ. 1 του άρθρου 
299, των άρθρων 323Α, 324, 380, 385, καθώς και για αυτά 
του 19ου κεφαλαίου του Ειδικού Μέρους του παρόντος 
Kώδικα, απόλυση υπό όρο δεν μπορεί να χορηγηθεί στον 
καταδικασθέντα, αν αυτός δεν έχει παραμείνει στο σω-φρονιστικό κατάστημα για χρονικό διάστημα ίσο με τα 
τρία πέμπτα (3/5) της ποινής που του επιβλήθηκε, και 
σε περίπτωση ισόβιας κάθειρξης δεκαοχτώ (18) ετών. 
Το παραπάνω κατά περίπτωση χρονικό διάστημα προ-σαυξάνεται κατά το ένα τρίτο (1/3) των λοιπών ποινών που τυχόν έχουν επιβληθεί, στην περίπτωση που αυτές 
συντρέχουν σωρευτικά. Σε κάθε περίπτωση όμως ο 
καταδικασθείς μπορεί να απολυθεί αν έχει παραμείνει 
στο κατάστημα είκοσι (20) έτη και αν εκτίει περισσότε-
ρες ποινές ισόβιας κάθειρξης, αν έχει παραμείνει είκοσι πέντε (25) έτη.».
Άρθρο 20
Προϋποθέσεις για τη χορήγηση της απόλυσης - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 106 ΠΚ
Στο άρθρο 106 ΠΚ: α) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1 
μετά από τη λέξη «καθιστά» διαγράφεται η λέξη «απο-
λύτως», β) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 μετά από τις 
λέξεις «μόνη η» προστίθεται η λέξη «αναιτιολόγητη», 
γ) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2 το στοιχείο «στ’» αντι-
καθίσταται από το στοιχείο«ζ΄», δ) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 προστίθενται οι λέξεις «, όπως και αυτές που 
επιβάλλονται από τον νόμο» και «αυτεπάγγελτα ή» και 
το άρθρο 106 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 106
Προϋποθέσεις για τη χορήγηση της απόλυσης
1. Η απόλυση υπό όρο μπορεί να μην χορηγηθεί αν 
κριθεί με ειδική αιτιολογία ότι η διαγωγή του καταδικα-σθέντος, κατά την έκτιση της ποινής του, καθιστά ανα-
γκαία τη συνέχιση της κράτησής του για να αποτραπεί 
η τέλεση από αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων. Μόνη 
η αναιτιολόγητη επίκληση πειθαρχικού παραπτώματος 
κατά την έκτιση της ποινής δεν αρκεί για τη μη χορήγηση 
της απόλυσης.
2. Στον απολυόμενο μπορούν να επιβληθούν ορισμέ-
νες υποχρεώσεις που θα αφορούν τον τρόπο της ζωής του και ιδίως τον τόπο διαμονής του, με ανάλογη εφαρ-
μογή των περ. δ΄ έως ζ΄ της παρ. 2 του άρθρου 99. Οι 
υποχρεώσεις αυτές, όπως και αυτές που επιβάλλονται 
από τον νόμο, μπορούν πάντοτε να ανακληθούν ή να 
τροποποιηθούν αυτεπάγγελτα ή με αίτηση εκείνου που απολύθηκε.
3. Η εποπτεία για την τήρηση των κατά την προηγού-
μενη παράγραφο υποχρεώσεων μπορεί να ανατεθεί και σε εταιρεία προστασίας αποφυλακιζομένων.».
Άρθρο 21
Ανάκληση της απόλυσης - 
Τροποποίηση του άρθρου 107 ΠΚ
Στο άρθρο 107 ΠΚ: α) τροποποιείται η παρ. 1 με την 
προσθήκη περαιτέρω προϋπόθεσης για την ανάκληση 
απόλυσης και προβλέπεται εξαίρεση για τα πλημμελή-
ματα, β) τροποποιείται η παρ. 2 ως προς τη δυνατότητα 
που απολείπεται στον κατάδικο να ζητήσει εκ νέου την 
υπό όρο απόλυσή του και το άρθρο 107 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 107
Ανάκληση της απόλυσης
1. Η απόλυση μπορεί να ανακληθεί, αν εκείνος που 
απολύθηκε δεν συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που 
του επιβλήθηκαν κατά την απόλυση ή εφόσον ασκήθηκε 
σε βάρος του δίωξη για κακούργημα το οποίο τελέστηκε 
στο χρονικό διάστημα του άρθρου 109.
2. Στην περίπτωση αυτή ο χρόνος από την απόλυση 
έως τη νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται στη διάρκεια της 
ποινής, ο κατάδικος όμως δεν εμποδίζεται να ζητήσει εκ 
νέου την υπό όρο απόλυσή του.».
Άρθρο 22
Άρση της απόλυσης - 
Τροποποίηση του άρθρου 108 ΠΚ
Στο άρθρο 108 ΠΚ: α) τα δύο πρώτα εδάφια αριθμού-
νται ως παρ. 1, β) στο πρώτο εδάφιο προστίθενται οι λέ-
ξεις «από τότε που θα γίνει αμετάκλητη η νέα καταδίκη», 
γ) προστίθεται παρ. 2 και το άρθρο 108 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 108
Άρση της απόλυσης
1. Η απόλυση αίρεται αν μέσα στο χρονικό διάστημα 
που προβλέπει το επόμενο άρθρο, εκείνος που απολύθη-
κε διαπράξει έγκλημα με δόλο, για το οποίο του επιβλή-
θηκε αμετακλήτως οποτεδήποτε ποινή στερητική της 
ελευθερίας ανώτερη από ένα (1) έτος. Στην περίπτωση 
αυτή εκτίει αθροιστικά, από τότε που θα γίνει αμετάκλη-
τη η νέα καταδίκη, και ολόκληρο το υπόλοιπο της προ-
ηγούμενης ποινής, το οποίο όφειλε να εκτίσει κατά τον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11038 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
χρόνο της απόλυσης. Σε περίπτωση άρσης της απόλυσης 
για καταδίκη σε ισόβια κάθειρξη εκτίει δέκα (10) επιπλέον 
έτη και επί σωρευτικής συνδρομής ισοβίων καθείρξεων 
δεκαπέντε (15) επιπλέον έτη.
2. Η άρση της απόλυσης δεν εμποδίζει τη χορήγηση 
νέας υπό όρο απόλυσης.».
Άρθρο 23
Συνέπειες της μη ανάκλησης - 
Τροποποίηση του άρθρου 109 ΠΚ
Στο άρθρο 109 ΠΚ στο τίτλο και στα δύο εδάφια μετά 
από τη λέξη «ανάκληση» διαγράφονται οι λέξεις «ή 
άρση» και το άρθρο 109 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 109
Συνέπειες της μη ανάκλησης
Αν από την απόλυση περάσει το χρονικό διάστημα 
της ποινής το οποίο υπολειπόταν για έκτιση, σε όσες 
περιπτώσεις αυτό είναι ανώτερο από τρία (3) έτη, ή αν περάσουν τρία (3) έτη χωρίς να γίνει ανάκληση, η ποινή θεωρείται ότι εκτίθηκε. Η ισόβια κάθειρξη θεωρείται ότι 
εκτίθηκε, αν περάσουν δέκα (10) έτη από την απόλυση 
χωρίς να γίνει ανάκληση της απόλυσης.».
Άρθρο 24
Χορήγηση της υπό όρο απόλυσης - 
Προσθήκη παρ. 5 στο άρθρο 110 ΠΚ
Στο άρθρο 110 ΠΚ προστίθεται παρ. 5 και το άρθρο 
110 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 110
Διαδικασία για τη χορήγηση 
και την ανάκληση της απόλυσης
1. Για τη χορήγηση της απόλυσης υπό όρο αποφασίζει 
το συμβούλιο των πλημμελειοδικών του τόπου έκτισης 
της ποινής. Ο καταδικασθείς κλητεύεται υποχρεωτικά 
δέκα (10) τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συνεδρίαση, 
κατά την οποία μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως ή 
με συνήγορο που διορίζει με απλό έγγραφο θεωρημένο 
από τον διευθυντή της φυλακής ή τις αρμόδιες αρχές.
2. Η απόλυση υπό όρο χορηγείται με αίτηση της δι-
εύθυνσης του καταστήματος στο οποίο κρατείται ο κα-
ταδικασθείς. Η αίτηση υποβάλλεται δύο (2) μήνες πριν 
από τη συμπλήρωση του χρόνου που προβλέπει το 
άρθρο 105Β. Αν η διεύθυνση του καταστήματος κρίνει 
ότι συντρέχουν προϋποθέσεις για τη μη χορήγηση της 
απόλυσης, υποβάλλει σχετική αναφορά μαζί με έκθε-
ση της κοινωνικής υπηρεσίας του καταστήματος στον 
εισαγγελέα των πλημμελειοδικών, ο οποίος την εισάγει 
στο συμβούλιο.
3. Για την ανάκληση αποφασίζει το ίδιο δικαστικό 
συμβούλιο, ύστερα από πρόταση των αρχών που επο-
πτεύουν αυτόν που απολύθηκε. Το εδάφιο β΄ της πρώτης 
παραγράφου εφαρμόζεται και στην περίπτωση αυτή.
4. Σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης, για να προλη-
φθεί κίνδυνος της δημόσιας τάξης, ο εισαγγελέας πλημ-
μελειοδικών του τόπου διαμονής εκείνου που απολύ-
θηκε μπορεί να διατάξει την προσωρινή σύλληψή του 
ύστερα από την οποία προκαλείται αμέσως με τη νόμιμη 
διαδικασία η απόφαση για την ανάκληση. Αν αποφασι-στεί η ανάκληση, θεωρείται ότι αυτή επήλθε την ημέρα 
της σύλληψης.
5. Κατά του βουλεύματος που κρίνει τη χορήγηση της 
υπό όρο απόλυσης επιτρέπεται έφεση από τον εισαγ-
γελέα και τον καταδικασθέντα για οποιοδήποτε λόγο 
με ανάλογη εφαρμογή των άρθρων 473 έως 476 ΚΠΔ.».
Άρθρο 25
Απόλυση υπό τον όρο της κατ’ οίκον έκτισης της ποινής με ηλεκτρονική επιτήρηση - Τροποποίηση των παρ. 6, 7 και 8 και προσθήκη παρ. 11 στο άρθρο 110Α ΠΚ
Στο άρθρο 110Α ΠΚ: α) τροποποιείται το τέταρτο εδά-
φιο της παρ. 6 με την προσθήκη αναφοράς στην παρ. 
3 του άρθρου 106 του ΠΚ, β) στην παρ. 7 προστίθεται 
δεύτερο εδάφιο, γ) στην παρ. 8 προστίθεται τέταρτο 
εδάφιο, δ) προστίθεται παρ. 11 και το άρθρο 110Α δια-
μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 110Α
Απόλυση υπό τον όρο της κατ’ οίκον έκτισης της ποινής με ηλεκτρονική επιτήρηση
1. Όσοι καταδικάσθηκαν σε ποινή στερητική της ελευ-
θερίας μπορούν, με αίτησή τους, σύμφωνα με τα οριζό-μενα στο άρθρο 106 παρ. 1, να απολυθούν υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση, 
όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 284 Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας, εφόσον έχουν εκτίσει: 
α) προκειμένου για φυλάκιση, το ένα πέμπτο (1/5) 
αυτής, 
β) προκειμένου για πρόσκαιρη κάθειρξη, τα δύο πέ-
μπτα (2/5) αυτής και 
γ) προκειμένου για ισόβια κάθειρξη, τουλάχιστον δε-
κατέσσερα (14) έτη.
2. Στην περίπτωση που συντρέχουν σωρευτικά περισ-
σότερες ποινές, ο καταδικασ θείς πρέπει να έχει εκτίσει 
το άθροισμα των τμημάτων των ποινών που προβλέπο-
νται στην προηγούμενη παράγραφο. Σε κάθε περίπτωση 
μπορεί να απολυθεί, αν έχει εκτίσει είκοσι δύο (22) έτη, 
ακόμη και όταν το παραπάνω άθροισμα υπερβαίνει το όριο αυτό.
3. Αν ο καταδικασθείς εργάζεται, κάθε ημέρα εργασί-
ας υπολογίζεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της σωφρονιστικής νομοθεσίας.
4. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, ως ποινή 
που εκτίθηκε θεωρείται αυτή π ου υπολογίστηκε ευερ-
γετικά κατά την προηγούμενη παράγραφο. Προκειμέ-
νου για ποινές κάθειρξης δεν μπορεί να χορηγηθεί στον 
καταδικασθέντα η απόλυση, αν δεν έχει παραμείνει στο 
σωφρονιστικό κατάστημα για χρονικό διάστημα ίσο 
με το ένα πέμπτο(1/5) της ποινής που του επιβλήθηκε 
και, σε περίπτωση ισόβιας κάθειρξης, για δώδεκα (12) 
έτη. Το χρονικό διάστημα του ενός πέμπτου (1/5) ή, σε 
περίπτωση ισόβιας κάθειρξης, των δώδεκα (12) ετών, 
προσαυξάνεται κατά το ένα πέμπτο των λοιπών ποινών που τυχόν έχουν επιβληθεί, στην περίπτωση που αυτές 
συντρέχουν σωρευτικά. Σε κάθε περίπτωση όμως ο κα-ταδικασθείς μπορεί να απολυθεί αν έχει παραμείνει στο 
κατάστημα δεκατέσσερα (14) έτη και αν εκτίει περισ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11039 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
σότερες ποινές ισόβιας κάθειρξης, αν έχει παραμείνει 
είκοσι (20) έτη.
5. Για την απόλυση του καταδικασθέντος κατά τις δια-
τάξεις του παρόντος άρθρου δεν απαιτείται να έχει κα-ταστεί η καταδίκη αμετάκλητη.
6. Ο απολυθείς σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου επιτρέπεται να ευρίσκεται προκαθορισμένες 
ώρες της ημέρας εκτός του τόπου του κατ’ οίκον περι-
ορισμού του αποκλειστικά για λόγους εργασίας, εκπαί-δευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης, συμμετοχής του 
σε εγκεκριμένο πρόγραμμα συντήρησης ή απεξάρτησης 
από ναρκωτικές ουσίες ή αλκοόλ ή και εκπλήρωσης των 
υποχρεώσεων που του έχουν επιβληθεί. Οι ώρες απου-σίας του καταδικασθέντος από τον τόπο του κατ’ οίκον περιορισμού του και το σύνολο των υποχρεώσεών του καθορίζονται είτε με το βούλευμα που διέταξε την από-
λυσή του είτε μετά τη χορηγηθείσα απόλυση, με διάταξη 
του εισαγγελέα πλημμελειοδικών του τόπου έκτισης της 
ποινής. Με διάταξή του, ο ίδιος εισαγγελέας είτε κατό-
πιν αίτησης του καταδικασθέντος είτε αυτεπαγγέλτως, 
αποφασίζει για την αλλαγή του τόπου του κατ’ οίκον 
περιορισμού, την τροποποίηση του προγράμματος των 
ωρών απουσίας του καταδικασθέντος από αυτόν και την 
επιβολή ή τροποποίηση των υποχρεώσεων του τελευ-
ταίου. Κατά τα λοιπά ισχύουν τα οριζόμενα στο άρθρο 106 παρ. 2 και 3.
7. Η απόλυση σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου μπορεί να μη χορηγηθεί, με ανάλογη εφαρμογή 
του άρθρου 106. Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρ-θρου 110 εφαρμόζεται αναλόγως.
8. Η απόλυση μπορεί να ανακληθεί, αν ο καταδικα-
σθείς δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που του 
επιβλήθηκαν και πιθανολογείται ότι ενόψει της βαρύτη-τας της παράβασης των υποχρεώσεών του, του τρόπου και των εν γένει συνθηκών που αυτή συντελέστηκε, δεν παρέχει την προσδοκία ότι θα τηρήσει τις υποχρεώσεις 
του στο μέλλον. Σε περίπτωση ανάκλησης, ο χρόνος από 
την απόλυση έως τη νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται στην 
εκτιθείσα ποινή. Ο καταδικασθείς διατηρεί πάντως το 
δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 105Β. Οι παρ. 
3 και 4 του άρθρου 110 εφαρμόζονται αναλόγως.
9. Η απόλυση σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου αίρεται, όταν ο καταδικασθείς, κατά το χρονι-
κό διάστημα που προβλέπεται στην παρ. 10, τελέσει 
κακούργημα ή πλημμέλημα με δόλο που τιμωρείται 
με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι (6) μηνών, για το 
οποίο καταδικάστηκε αμετακλήτως. Σε περίπτωση άρ-
σης της απόλυσης, ο χρόνος από την απόλυση έως τη 
νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται στην εκτιθείσα ποινή. Ο 
καταδικασθείς στην περίπτωση αυτή δικαιούται να απο-
λυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 105Β, αφού παραμείνει στο 
σωφρονιστικό κατάστημα ένα επιπλέον έτος σε σχέση 
με τα οριζόμενα στο άρθρο 105Β παρ. 1. Το ίδιο ισχύει αν, 
κατά το χρόνο που κατέστη η καταδίκη αμετάκλητη, είχε 
ήδη χορηγηθεί απόλυση κατ’ άρθρο 105Β, χωρίς όμως να 
έχει παρέλθει το χρονικό διάστημα που αναφέρεται στο 
άρθρο 109. Δεν εφαρμόζεται το προηγούμενο εδάφιο, αν, κατά το χρόνο που κατέστη η καταδίκη αμετάκλητη, 
είχε ήδη χορηγηθεί στον καταδικασθέντα η απόλυση 
υπό όρο κατ’ άρθρο 105Β, χωρίς να έχει ανακληθεί, με αποτέλεσμα η ποινή για την οποία χορηγήθηκε η απόλυ-
ση να θεωρείται ότι έχει ήδη εκτιθεί κατά τα οριζόμενα 
στο άρθρο 109.
10. Η με το παρόν άρθρο χορηγούμενη απόλυση εκτεί-
νεται μέχρι του χρονικού σημείου της χορήγησης στον 
καταδικασθέντα της απόλυσης υπό όρο κατ’ άρθρο 105Β.
11. Στις περιπτώσεις των κακουργημάτων των άρθρων 
22 και 23 του ν. 4139/2013, 134, 187, 187 Α, των περ. γ΄ 
και δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 265, της παρ. 1 του άρθρου 
299, 323Α, 324, 380, 385, καθώς και γι’ αυτά του 19ου Κε-
φαλαίου του Ειδικού Μέρους του παρόντος Kώδικα, δεν 
επιτρέπεται απόλυση υπό τον όρο της κατ’ οίκον έκτισης 
της ποινής με ηλεκτρονική επιτήρηση.».
Άρθρο 26
Αναστολή της παραγραφής - Τροποποίηση της παρ. 2 και αντικατάσταση της παρ. 4 του άρθρου 113 ΠΚ 
Στο άρθρο 113 ΠΚ: α) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 
προστίθενται οι λέξεις «ή της παρ. 4Α του άρθρου 7 του ν. 3226/2004 (Α΄ 24)», β) η παρ. 4 αντικαθίσταται και το άρθρο 113 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 113
Αναστολή της παραγραφής
1. Η προθεσμία της παραγραφής αναστέλλεται για όσο 
χρόνο, σύμφωνα με διάταξη νόμου, δεν μπορεί να αρχί-σει ή να εξακολουθήσει η ποινική δίωξη, καθώς και για 
όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει 
αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση.
2. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο αναστολή δεν 
μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από πέντε (5) έτη για τα κακουργήματα και τρία (3) έτη για τα πλημμελήματα. Ο χρονικός περιορισμός της αναστολής δεν ισχύει όταν 
η αναβολή ή αναστολή της ποινικής δίωξης, ή η αναβολή 
της δίκης, λαμβάνει χώρα κατ’ εφαρμογή των άρθρων 29, 
59 και 61 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας ή της παρ. 4Α του άρθρου 7 του ν. 3226/2004 (Α΄ 24). 
3. Αν για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση, η έλ-
λειψή της δεν αναστέλλει την παραγραφή.
4. Η προθεσμία της παραγραφής των κακουργημάτων 
που στρέφονται κατά ανηλίκου αρχίζει από την ενηλικί-
ωση του θύματος. Η προθεσμία της παραγραφής των 
εγκλημάτων που προβλέπονται στα άρθρα 323Α, 324 
και στο 19ο Κεφάλαιο του Ειδικού Μέρους του παρόντος 
Κώδικα, όταν αυτά στρέφονται κατά ανηλίκου, αρχίζει 
ένα (1) έτος μετά από την ενηλικίωση του θύματος, εφό-σον πρόκειται για πλημμέλημα, και τρία (3) έτη μετά την ενηλικίωση, εφόσον πρόκειται για κακούργημα.».
Άρθρο 27
Έναρξη της παραγραφής του χρόνου 
των ποινών - Τροποποίηση του άρθρου 119 ΠΚ
Στο άρθρο 119 ΠΚ, προστίθεται η επιφύλαξη σε άλλες 
διατάξεις και το άρθρο 119 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 119 
Έναρξη της παραγραφής του χρόνου των ποινών
Η παραγραφή των ποινών αρχίζει από την ημέρα που 
η απόφαση έγινε αμετάκλητη, εκτός αν ο νόμος ορίζει 
διαφορετικά.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11040 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 28
Απόλυση υπό όρο - Τροποποίηση τωνπαρ. 3 και 6 του άρθρου 129 ΠΚ
Στο άρθρο 129 ΠΚ: α) στην παρ. 3 προστίθεται νέο 
τρίτο εδάφιο, β) τροποποιείται η παρ. 6 ως προς την ανα-
φορά στο τελούμενο έγκλημα και την ποινή του και το άρθρο 129 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 129
Απόλυση υπό όρο
1. Το δικαστήριο απολύει υπό όρο τον ανήλικο μετά 
τη λήξη του ενός δευτέρου του περιορισμού σε ειδικό 
κατάστημα κράτησης νέων και ορίζει τον χρόνο της δο-
κιμασίας, που δεν μπορεί να υπερβαίνει το υπόλοιπο της 
ποινής. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, ως περι-
ορισμός που εκτίθηκε θεωρείται και αυτός που υπολογί-
στηκε ευεργετικά σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
2. Η απόλυση υπό όρο χορηγείται οπωσδήποτε, εκτός 
αν κριθεί με ειδική αιτιολογία ότι η διαγωγή του ανηλίκου 
κατά την έκτιση του περιορισμού καθιστά απολύτως ανα-
γκαία τη συνέχιση της κράτησής του, για να αποτραπεί η 
τέλεση από αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων.
3. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, η διεύθυνση 
του καταστήματος στο οποίο κρατείται ο ανήλικος υπο-
βάλλει αίτηση προς το Τριμελές Δικαστήριο Ανηλίκων 
στο Πλημμελειοδικείο του τό που όπου εκτίεται ο περι-
ορισμός μαζί με έκθεση της κοινωνικής υπηρεσίας του 
καταστήματος δύο (2) μήνες πριν συμπληρωθεί η έκτιση 
του ενός δευτέρου του περιορισμού που επιβλήθηκε. 
Ο ανήλικος κλητεύεται υποχρεωτικά δέκα (10) τουλάχι-στον ημέρες πριν από τη συνεδρίαση του δικαστηρίου, 
κατά την οποία μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως ή 
να εκπροσωπηθεί από συνήγορο που διορίζει με απλό 
έγγραφο θεωρημένο, ως προς το γνήσιο της υπογρα-
φής, από το διευθυντή του καταστήματος κράτησης, 
από δικηγόρο ή από τις αρμόδιες αρχές. Το δικαστήριο συνεδριάζει υποχρεωτικά μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέ-
ρες από τη συμπλήρωση της έκτισης του ημίσεος του 
περιορισμού που επιβλήθηκε. Αν η αίτηση για απόλυση 
υπό όρο δε γίνει δεκτή, νέα αίτησ η μπορεί να υποβληθεί 
μετά δύο (2) μήνες από την απόρριψη, εκτός αν υπάρ-
ξουν νέα στοιχεία.
4. Η απόλυση υπό όρο μπορεί να χορηγηθεί και πριν 
από την έκτιση του ενός δευτέρου (1/2) του περιορισμού 
που επιβλήθηκε, μόνο για σπουδαίους λόγους και εφό-σον έχει εκτιθεί πραγματικά το ένα τρίτο (1/3) αυτού.
5. Στον απολυόμενο μπορεί να επιβληθούν κατά τη 
διάρκεια του χρόνου δοκιμασίας υποχρεώσεις που 
αφορούν στον τρόπο ζωής του και ιδίως στον τόπο δι-
αμονής, στη διαπαιδαγώγηση ή την παρακολούθηση 
εγκεκριμένου από το νόμο θεραπευτικού προγράμμα-
τος απεξάρτησης από ναρκωτικές ή άλλες ουσίες. Αν 
ο απολυόμενος παραβιάσει τους όρους που του έχουν επιβληθεί, η απόλυση μπορεί να ανακληθεί, όταν πιθα-
νολογείται ότι ενόψει της βαρύτητας της παράβασης 
των υποχρεώσεών, του τρόπου και των εν γένει συνθη-
κών που αυτή συντελέσθηκε, δεν παρέχει ο ανήλικος 
την προσδοκία ότι στο μέλλον θα τηρήσει τις υποχρε-
ώσεις του. Σε περίπτωση ανάκλησης, ο χρόνος από την απόλυση έως τη νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται στην 
εκτιθείσα ποινή.
6. Αν ο απολυθείς κατά τον χρόνο της δοκιμασίας κα-
ταδικασθεί για κακούργημα ή πλημμέλημα από δόλο 
σε ποινή άνω του ενός (1) έτους, η απόλυση αίρεται και εφαρμόζεται το άρθρο 132.
7. Αν μετά την απόλυση παρέλθει ο χρόνος δοκιμασίας 
τον οποίο όρισε η απόφαση χωρίς να γίνει ανάκληση, η ποινή θεωρείται ότι εκτίθηκε.».
Άρθρο 29
Απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση - Τροποποίηση των παρ. 5 και 6 του άρθρου 129Α ΠΚ
Στο άρθρο 129Α ΠΚ: α) τροποποιείται το πρώτο εδάφιο 
της παρ. 5 ως προς τις προϋποθέσεις άρσης της απόλυ-σης υπό όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονι-κή επιτήρηση του ανηλίκου, β) τροποποιείται το πρώτο εδάφιο της παρ. 6 ως προς τις προϋποθέσεις άρσης της 
απόλυσης υπό όρο του απολυθέντος ανηλίκου και το 
άρθρο 129Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 129Α
Απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση
1. Ανήλικοι οι οποίοι καταδικάσθηκαν σε ποινή περιο-
ρισμού σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων, μπορούν, 
μετά από αίτησή τους, να απολυθούν υπό τον όρο του 
κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση, όπως 
αυτός ορίζεται στο άρθρο 284 Κώδικα Ποινικής Δικονο-
μίας, εφόσον έχουν εκτίσει το ένα τρίτο (1/3) της ποινής τους. Η αίτηση συνοδεύεται από έκθεση της Κοινωνικής Υπηρεσίας του καταστήματος κράτησης και έκθεση της 
Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων, όπου γίνεται ειδική 
μνεία στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον του καταδι-κασθέντος, με ιδιαίτερη αναφορά στις σχέσεις του με τα πρόσωπα με τα οποία ενδέχεται να συνοικήσει εάν του 
χορηγηθεί η απόλυση. Οι παρ. 2 και 3 εδ. Β΄ και γ΄ του 
άρθρου 129 εφαρμόζονται και στην περίπτωση αυτή.
2. Ως ποινή που εκτίθηκε θεωρε ίται αυτή που υπολογί-
στηκε ευεργετικά κατά τις ισχύουσες διατάξεις. Η απόλυ-
ση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρο-
νική επιτήρηση δεν μπορεί πάντως να χορηγηθεί, αν ο 
ανήλικος δεν έχει παραμείνει στο κατάστημα για χρονικό 
διάστημα ίσο με το ένα πέμπτο (1/5) της ποινής του.
3. Η παρ. 6 του άρθρου 110 Α έχει και στην περίπτωση 
αυτή εφαρμογή.
4. Το ίδιο ισχύει και για την παρ. 5 του άρθρου 129. Αν 
η απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με 
ηλεκτρονική επιτήρηση ανακληθεί, ο ανήλικος διατηρεί 
το δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 129.
5. Η απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορι-
σμού με ηλεκτρονική επιτήρηση αίρεται, αν ο απολυ-
θείς κατά το χρονικό διάστημα που διαρκεί η εν λόγω 
απόλυση τέλεσε, ως ενήλικος, πλημμέλημα με δόλο για το οποίο καταδικάστηκε οποτεδήποτε αμετακλήτως σε 
ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός (1) έτους. Στην πε-
ρίπτωση αυτή, ο χρόνος από την απόλυση έως τη νέα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11041 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
σύλληψη δεν υπολογίζεται στην εκτιθείσα ποινή. Ο ανή-
λικος διατηρεί το δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ 
άρθρο 129.
6. Η απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού 
με ηλεκτρονική επιτήρηση αίρεται αν ο απολυθείς, όσο 
διαρκεί η εν λόγω απόλυση, τέλεσε, ως ενήλικος, κακούρ-
γημα ή ως ανήλικος, πράξη που αν την τελούσε ενήλικος 
θα ήταν κακούργημα, για την οποία και καταδικάστηκε 
οποτεδήποτε αμετακλήτως. Στην περίπτωση αυτή ο χρό-
νος από την απόλυση έως τη νέα σύλληψη δεν υπολο-
γίζεται στην εκτιθείσα ποινή και ο ανήλικος αποκτά το 
δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 129, αφού 
παραμείνει στο ειδικό κατάστημα κράτησης νέων ένα (1) 
επιπλέον έτος σε σχέση με τα οριζόμενα στο άρθρο 129 
παρ. 1 και 4. Το ίδιο ισχύει αν, κατά το χρόνο που κατέστη 
η καταδίκη αμετάκλητη, είχε ήδη χορηγηθεί η απόλυση 
υπό όρο κατ’ άρθρο 129, χωρίς όμως να έχει παρέλθει το 
χρονικό διάστημα που αναφέρεται στο άρθρο 129 παρ. 
7. Δεν εφαρμόζεται το προηγούμενο εδάφιο, αν κατά 
τον χρόνο που κατέστη η καταδίκη αμετάκλητη, είχε ήδη 
χορηγηθεί η απόλυση υπό όρο κατ’ άρθρο 129 χωρίς να 
έχει ανακληθεί, με αποτέλεσμα να θεωρείται η ποινή για 
την οποία χορηγήθηκε η απόλυση ήδη εκτιθείσα κατά 
τα οριζόμενα στο άρθρο 129 παρ. 7.
7. Η παρ. 7 του άρθρου 129 ισχύει και στην περίπτωση 
αυτή.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 30
Εσχάτη προδοσία - Αναμόρφωση της ποινής - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 134 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 134 ΠΚ, τροποποιείται ως προς 
την προβλεπόμενη ποινή και το άρθρο 134 διαμορφώ-νεται ως εξής:
«Άρθρο 134
Εσχάτη προδοσία
1. Όποιος επιχειρεί με βία ή απειλή βίας να καταλύσει, 
να μεταβάλει, να αλλοιώσει ή να καταστήσει ανενεργό, 
διαρκώς ή προσκαίρως, το δημοκρατικό πολίτευμα που 
στηρίζεται στη λαϊκή κυριαρχία ή θεμελιώδεις αρχές ή 
θεσμούς του πολιτεύματος αυτού ή να αποστερήσει τον 
Πρόεδρο της Δημοκρατίας ή αυτόν που ασκεί την προε-
δρική εξουσία, τον Πρωθυπουργό, την Κυβέρνηση ή τη 
Βουλή από την εξουσία που έχουν κατά το Σύνταγμα, 
τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και: α) όποιος επιχειρεί 
να τελέσει την πράξη της προηγούμενης παραγράφου με 
κατάχρηση της ιδιότητάς του ως οργάνου του κράτους ή 
με σφετερισμό της ιδιότητας αυτής, καθώς και β) όποιος 
ασκεί την εξουσία που ο ίδιος ή άλλος κατέλαβε με τους τρόπους και τα μέσα που προβλέπει το άρθρο αυτό.
3. Θεμελιώδεις αρχές και θεσμοί του πολιτεύματος θε-
ωρούνται στο Κεφάλαιο αυτό: α) η ανάδειξη του Αρχη-
γού του Κράτους με εκλογή, β) το δικαίωμα του λαού να εκλέγει τη Βουλή με γενικές, άμεσες, ελεύθερες, ίσες και μυστικές ψηφοφορίες μέσα στα συνταγματικά χρονικά 
πλαίσια, γ) το κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης, 
δ) η αρχή του πολυκομματισμού, ε) η αρχή της διάκρισης 
των λειτουργιών, όπως προβλέπεται στο Σύνταγμα, στ) η 
αρχή της δέσμευσης του νομοθέτη από το Σύνταγμα και 
της εκτελεστικής και της δικαστικής λειτουργίας από το 
Σύνταγμα και τους νόμους, ζ) η αρχή της ανεξαρτησίας 
της δικαιοσύνης και η) η γενική ισχύς και προστασία των 
ατομικών δικαιωμάτων που προβλέπει το Σύνταγμα.».
Άρθρο 31
Δωροληψία πολιτικών προσώπων - 
Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 159 ΠΚ
Στην παρ. 4 του άρθρου 159 ΠΚ: α) στο δεύτερο εδάφιο 
διασαφηνίζεται η εφαρμογή της διάταξης στην περίπτω-
ση τέλεσης της πράξης στην αλλοδαπή από ημεδαπό, 
β) προστίθεται τρίτο εδάφιο και το άρθρο 159 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 159
Δωροληψία πολιτικών προσώπων
1. Με κάθειρξη και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) 
ημερήσιες μονάδες τιμωρείται ο Πρωθυπουργός, τα 
μέλη της Κυβέρνησης, οι Υφυπουργοί, οι βουλευτές, 
οι περιφερειάρχες, οι δήμαρχοι ή τα μέλη των κατά το 
άρθρο 157 παρ. 2 συμβουλίων ή των επιτροπών τους, 
οι οποίοι ζητούν ή λαμβάνουν άμεσα ή μέσω τρίτου, 
για τους εαυτούς τους ή άλλους, οποιοσδήποτε φύσης 
ωφελήματα που δεν δικαιούνται ή απαιτούν τέτοια ως 
αντάλλαγμα για ενέργεια ή παράλειψή τους, μελλοντική 
ή ήδη τελειωμένη, που ανάγεται στα καθήκοντά τους ή αντίκειται σε αυτά.
2. Με τις ίδιες ποινές τιμωρείται το μέλος της Βουλής, 
των συμβουλίων τοπικής αυτοδιοίκησης και των επιτρο-
πών τους που σχετικά με κάποια εκλογή ή ψηφοφορία η 
οποία διενεργείται από τα ως άνω σώματα ή επιτροπές 
δέχεται την παροχή ή υπόσχεση οποιασδήποτε φύσης 
ωφελήματος, για τον εαυτό του ή για άλλον, ή ζητεί τέ-τοιο ως αντάλλαγμα για να μη λάβει μέρος στην εκλογή ή ψηφοφορία, για να υποστηρίξει ορισμένο θέμα προς ψήφιση ή για να ψηφίσει με ορισμένο τρόπο.
3. Σε περίπτωση καταδίκης για τις πράξεις των προη-
γούμενων παραγράφων επιβάλλεται και έκπτωση από 
τη δημόσια θέση που κατέχει ο καταδικασθείς.
4. Οι παρ. 1 και 2 εφαρμόζονται και όταν η πράξη 
τελείται από: α) μέλη κοινοβουλευτικών συνελεύσεων 
διεθνών ή υπερεθνικών οργανισμών στους οποίους η Ελ-
λάδα είναι μέλος, β) μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στις περιπτώσεις αυτές οι 
ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και όταν η πράξη 
τελέστηκε στην αλλοδαπή από ημεδαπό, ακόμα κι αν 
δεν είναι αξιόποινη κατά τους νόμους της χώρας όπου τελέστηκε. Οι παρ. 1 και 2 εφαρμόζονται επίσης όταν η 
πράξη τελείται από τον Πρωθυπουργό, μέλος της Κυβέρ-
νησης ή Υφυπουργό άλλου κράτους, καθώς και από μέλη 
του κοινοβουλίου ή συμβουλίου τοπικής αυτοδιοίκησης 
άλλου κράτους.
5. Οι διατάξεις των άρθρων 238 και 263Α παρ. 2 έως 5 
έχουν ανάλογη εφαρμογή και στα εγκλήματα των προ-ηγούμενων παραγράφων.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11042 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 32
Δωροδοκία πολιτικών προσώπων - Τροποποίηση της περ. γ΄ της παρ. 4 του άρθρου 159Α ΠΚ
Η περ. γ΄ της παρ. 4 του άρθρου 159Α ΠΚ, τροποποιεί-
ται με τη διεύρυνση του κύκλου των πολιτικών προσώ-πων και το άρθρο 159Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 159Α
Δωροδοκία πολιτικών προσώπων
1. Όποιος υπόσχεται ή παρέχει στον Πρωθυπουργό ή 
μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργό, βουλευτή, τον πε-
ριφερειάρχη ή τον δήμαρχο, άμεσα ή μέσω άλλου, οποια-
δήποτε ωφελήματα που δεν δικαιούται για τον εαυτό του 
ή για άλλον, για ενέργεια ή παράλειψή του μελλοντική 
ή ήδη τελειωμένη, που ανάγεται στα καθήκοντά του ή 
αντίκειται σε αυτά, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) 
έτη και χρηματική ποινή έως χίλιες ημερήσιες μονάδες.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος σχετικά με εκλο-
γή ή ψηφοφορία που διενεργείται από τη Βουλή, ή το 
κατά το άρθρο 157 παρ. 2 συμβούλιο τοπικής αυτοδιοί-
κησης ή επιτροπή τους, υπόσχεται ή παρέχει σε μέλος 
των πιο πάνω σωμάτων ή των επιτροπών τους οποια-
δήποτε ωφελήματα που δεν δικαιούται, για τον εαυτό 
του ή για άλλον, για να μην λάβει μέρος στην εκλογή ή στην ψηφοφορία ή για να ψηφίσει με ορισμένο τρόπο.
3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρηση 
τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή, αν η πράξη 
δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διάταξη, αν 
με παραβίαση συγκεκριμένου καθήκοντος επιμέλειας 
δεν απέτρεψε από αμέλεια πρόσωπο που τελεί υπό τις 
εντολές του ή υπόκειται στον έλεγχο του από την τέλεση 
προς όφελος της επιχείρησης της πράξης των προηγου-μένων παραγράφων.
4. Οι παρ. 1 έως 3 εφαρμόζονται και όταν η πράξη τε-
λείται προς: α) μέλη κοινοβουλευτικών συνελεύσεων διε-
θνών ή υπερεθνικών οργανισμών στους οποίους η Ελλά-
δα είναι μέλος, β) μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γ) τον Πρωθυπουργό, μέλος 
της Κυβέρνησης ή Υφυπουργό άλλου κράτους, καθώς 
και μέλη του Κοινοβουλίου ή οποιουδήποτε συμβουλίου 
τοπικής αυτοδιοίκησης άλλου κράτους. Στις περιπτώσεις 
αυτές οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και όταν 
η πράξη τελείται στην αλλοδαπή από ημεδαπό, ακόμα 
κι αν δεν είναι αξιόποινη κατά τους νόμους της χώρας 
όπου τελέστηκε.
5. Οι διατάξεις των άρθρων 238 και 263 Α έχουν ανά-
λογη εφαρμογή και στα εγκλήματα των προηγούμενων παραγράφων.».
Άρθρο 33
Διατάραξη της λειτουργίας υπηρεσίας - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 168 ΠΚ
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 168 ΠΚ, 
τροποποιείται ως προς το είδος της ποινής με την προ-
σθήκη της διαζευκτικής δυνατότητας επιβολής χρημα-τικής ποινής και το άρθρο 168 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 168
Διατάραξη της λειτουργίας υπηρεσίας
1. Όποιος εισέρχεται παράνομα σε χώρο δημόσιας 
υπηρεσίας ή υπηρεσίας οργανισμού τοπικής αυτοδιοί-
κησης ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή επι-
χείρησης κοινής ωφέλειας ή παραμένει στους χώρους 
αυτούς παρά τη ρητή εναντίωση της υπηρεσίας που τους 
χρησιμοποιεί, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη ή χρηματική ποινή.
2. Όποιος, με οποιονδήποτε τρόπο, προκαλεί διακοπή 
ή σοβαρή διατάραξη της ομαλής λειτουργίας δημόσι-
ας υπηρεσίας ή υπηρεσίας οργανισμού τοπικής αυτο-
διοίκησης ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή 
επιχείρησης κοινής ωφέλειας τιμωρείται με φυλάκιση 
και χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και 
όποιος, χωρίς να διαταράξει την κοινή ειρήνη, εμποδίζει 
αυθαίρετα ή διαταράσσει σοβαρά τη λειτουργία συλ-
λογικού ή μονοπρόσωπου οργάνου των φορέων του 
προηγούμενου εδαφίου.
3. Όποιος εισέρχεται παράνομα σε χώρο που χρη-
σιμοποιείται από υπάλληλο πλειστηριασμού κατά τη 
διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης ή παραμένει στον 
χώρο αυτό παρά τη θέληση του υπαλλήλου του πλει-
στηριασμού που τον χρησιμοποιεί, και προκαλεί έτσι 
διακοπή ή διατάραξη της ομαλής διεξαγωγής του πλει-
στηριασμού τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους 
ή με χρηματική ποινή. Με φυλάκιση έως έξι (6) μηνών ή χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος παράνομα εισέρχε-ται ή παραμένει στον προαναφερόμενο χώρο κατά τον 
χρόνο μη διεξαγωγής του πλειστηριασμού με σκοπό την 
παρακώλυση αυτού.».
Άρθρο 34
Παραβίαση δικαστικών αποφάσεων και συμφωνιών που επικυρώθηκαν από συμβολαιογράφο - Τροποποίηση του άρθρου 169Α ΠΚ
Στο άρθρο 169Α του ΠΚ: α) συμπληρώνεται ο τίτλος 
του άρθρου με αναφορά και σε συμφωνίες που επικυρώ-
θηκαν από συμβολαιογράφο, β) τροποποιείται το πρώτο 
εδάφιο της παρ. 1 για λόγους ορθότερης νομικής αποτύ-
πωσης ως προς την αναφορά σε εισαγγελική διάταξη και 
την απαγόρευση προσέγγισης και επικοινωνίας μεταξύ 
προσώπων, γ) προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο στην παρ. 
1 και το άρθρο 169Α διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 169Α
Παραβίαση δικαστικών αποφάσεων και συμφωνιών που επικυρώθηκαν από συμβολαιογράφο
1. Όποιος δεν συμμορφώθηκε σε προσωρινή διαταγή 
ή διάταξη δικαστικής απόφασης πολιτικού δικαστηρίου 
ή σε εισαγγελική διάταξη, που αφορούν τη ρύθμιση της 
νομής ή της κατοχής, την άσκηση της γονικής μέριμνας, 
την επικοινωνία με το τέκνο και τη ρύθμιση της χρήσης 
της οικογενειακής στέγης και της κατανομής των κινη-
τών μεταξύ συζύγων ή την απαγόρευση προσέγγισης και 
επικοινωνίας μεταξύ προσώπων, τιμωρείται με φυλάκιση 
έως τρία (3) έτη ή χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11043 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
τιμωρείται και όποιος δεν συμμορφώθηκε σε συμφωνία 
που επικυρώθηκε από συμβολαιογράφο κατά το άρθρο 
1441 του Αστικού Κώδικα και αφορά στην επικοινωνία των ανήλικων τέκνων.
2. Με φυλάκιση έως τρία (3) έτη τιμωρείται ο κατη-
γορούμενος, ο οποίος παραβιάζει τους περιοριστικούς 
όρους σχετικά με την ελευθερία κίνησης και διαμονής 
που του έχουν επιβληθεί με δικαστική απόφαση ή με 
βούλευμα, μετά τη συμπλήρωση του εκάστοτε ανώτατου 
ορίου της διάρκειας της προσωρινής κράτησης.
3. Όποιος εν γνώσει ματαιώνει την εκτέλεση της ποινής 
ή του μέτρου ασφαλείας που επιβλήθηκε σε άλλον τιμω-
ρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη ή χρηματική ποινή. 
Η πράξη μένει ατιμώρητη αν ο υπαίτιος την τέλεσε υπέρ 
κάποιου οικείου του.».
Άρθρο 35
Αξιόποινη υποστήρι ξη - Τροποποίηση 
της παρ. 3 του άρθρου 187Β ΠΚ
Η παρ. 3 του άρθρου 187Β ΠΚ, τροποποιείται ως προς 
την παραπομπή σε άρθρο του ΠΚ και το άρθρο 187Β 
διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 187Β
Αξιόποινη υποστήριξη
1. Όποιος παρέχει κάθε είδους περιουσιακά στοιχεία, 
υλικά ή άυλα, κινητά ή ακίνητα ή κάθε είδους χρηματοοι-
κονομικά μέσα, ανεξάρτητα από τον τρόπο κτήσης τους, 
σε τρομοκρατική οργάνωση ή σε μεμονωμένο τρομο-
κράτη ή για τη συγκρότηση τρομοκρατικής οργάνωσης 
ή για να καταστεί κάποιος τρομοκράτης ή τα εισπράττει, 
συλλέγει ή διαχειρίζεται χάριν των ανωτέρω, ανεξάρτητα 
από τη διάπραξη οποιουδήποτε εγκλήματος, τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη. Με φυλάκιση τουλάχι-
στον ενός έτους τιμωρείται η πράξη του προηγούμενου 
εδαφίου, όταν η τρομοκρατική οργάνωση έχει συσταθεί 
ή σκοπείται να συσταθεί μόνο για την τέλεση πλημμελη-
μάτων. Το ίδιο ισχύει όταν ο μεμονωμένος τρομοκράτης 
τελεί ή σκοπεί να τελέσει μόνο πλημμελήματα.
2. Με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών τιμωρείται 
και όποιος, εν γνώσει της μελλοντικής αξιοποίησής τους, 
παρέχει ουσιώδεις πληροφορίες για να διευκολύνει ή 
να υποβοηθήσει την τέλεση από τρομοκρατική οργά-
νωση ή από μεμονωμένο τρομοκράτη οποιουδήποτε 
κακουργήματος.
3. Με κάθειρξη ως δέκα (10) έτη τιμωρείται όποιος, με 
απειλή ή χρήση βίας κατά δικαστικών λειτουργών, ενόρ-
κων, ανακριτικών ή δικαστικών υπαλλήλων, μαρτύρων, 
πραγματογνωμόνων ή διερμηνέων, ή με δωροδοκία των 
ίδιων προσώπων, ματαιώνει την αποκάλυψη, τη δίωξη ή 
την τιμωρία των εγκλημάτων των άρθρων 187 παρ. 1 και 
187Α, καθώς και των κακουργημάτων που τελέστηκαν 
από εγκληματικές ή τρομοκρατικές οργανώσεις, εφόσον 
η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα κατ’ άλλη διάταξη.
4. Κατά την επιμέτρηση της ποινής των εγκλημάτων της 
παρ. 1 λαμβάνονται υπόψη ως επιβαρυντικές περιστά-
σεις οι αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις που εκ-
δίδουν δικαστήρια άλλων κρατών - μερών της Σύμβασης 
της Βαρσοβίας της 16ης Μαΐου 2005 του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη νομιμοποίηση, ανίχνευση, κατάσχεση και 
δήμευση εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες και 
για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.».
Άρθρο 36
Διασπορά ψευδών ειδήσεων - 
Αντικατάσταση του άρθρου 191 ΠΚ
Το άρθρο 191 ΠΚ, αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 191
Διασπορά ψευδών ειδήσεων
Όποιος δημόσια ή μέσω του διαδικτύου διαδίδει ή δι-
ασπείρει με οποιονδήποτε τ ρόπο ψευδείς ειδήσεις που 
είναι ικανές να προκαλέσουν ανησυχίες ή φόβο στους 
πολίτες ή να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού στην 
εθνική οικονομία, στην αμυντική ικανότητα της χώρας 
ή στη δημόσια υγεία τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχι-
στον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή. Εάν η πράξη 
τελέστηκε επανειλημμένα μέσω του τύπου ή μέσω δια-
δικτύου, ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 
έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή τι-
μωρείται και ο πραγματικός ιδιοκτήτης ή εκδότης του 
μέσου με το οποίο τελέστηκαν οι πράξεις των προηγού-μενων εδαφίων.».
Άρθρο 37
Παραχάραξη νομίσματος και άλλων μέσωνπληρωμής - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 207 ΠΚ
Η παρ. 3 του άρθρου 207 ΠΚ, τροποποιείται ως προς 
το είδος της ποινής με την απαλοιφή της δυνατότητας 
επιβολής χρηματικής ποινής και το άρθρο 207 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 207
Παραχάραξη νομίσματος και άλλων μέσων πληρωμής
1. Όποιος παραποιεί ή νοθεύει νόμισμα οποιουδήποτε 
κράτους ή εκδοτικής αρχής, είτε κατά είτε πριν από το 
χρόνο νόμιμης κυκλοφορίας του είτε κατά το διάστημα 
κατά το οποίο γίνεται δεκτό προς ανταλλαγή από τους 
αρμόδιους φορείς, με σκοπό να το θέσει σε κυκλοφο-
ρία σαν γνήσιο, ή κατέχει πλαστό νόμισμα με τον ίδιο 
σκοπό, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρημα-τική ποινή.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος, με τον ίδιο 
σκοπό, παραποιεί ή νοθεύει κάθε άλλο ενσώματο μέσο, 
εκτός από το νόμισμα, που λόγω της ιδιαίτερης φύσης 
του, μόνο του ή σε συνδυασμό με άλλο μέσο πληρωμής, 
επιτρέπει στον κάτοχο ή στο χρήστη του να μεταφέρει 
χρήματα ή νομισματική αξία και προστατεύεται από την 
απομίμηση ή τη δόλια χρήση μέσω σχεδιασμού, κωδι-
κού ή υπογραφής ή άλλου πρόσφορου τρόπου, όπως 
πιστωτικές κάρτες, κάρτες των ευρωεπιταγών, λοιπές 
κάρτες εκδιδόμενες από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, 
ταξιδιωτικές επιταγές, ευρωεπιταγές, λοιπές επιταγές και 
συναλλαγματικές.
3. Σε ιδιαίτερα ελαφρές περιπτώσεις μικρού αριθμού 
πλαστών ή μικρής φερόμενης αξίας τους, οι πράξεις των 
παρ. 1 και 2 τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11044 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 38
Κυκλοφορία πλαστών νομισμάτων 
και άλλων μέσων πληρωμής - Πλαίσιο ποινής - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 208 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 208 ΠΚ, τροποποιείται ως προς 
το είδος της ποινής με την απαλοιφή της δυνατότητας 
επιβολής χρηματικής ποινής και το άρθρο 208 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 208
Κυκλοφορία πλαστών νομισμάτων και άλλων μέσων πληρωμής
1. Όποιος, εν γνώσει της πλαστότητας, θέτει σε κυ-
κλοφορία σαν γνήσιο πλαστό νόμισμα οποιουδήποτε 
κράτους ή εκδοτικής αρχής, είτε κατά είτε πριν από τον χρόνο νόμιμης κυκλοφορίας του είτε κατά το διάστημα κατά το οποίο γίνεται δεκτό προς ανταλλαγή από τους 
αρμόδιους φορείς ή άλλο μέσο πληρωμής, τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή. Σε 
ιδιαίτερα ελαφρές περιπτώσεις μικρού αριθμού πλαστών 
ή μικρής φερόμενης αξίας τους επιβάλλεται φυλάκιση 
έως δύο (2) έτη.
2. Αν ο υπαίτιος ή αντιπρόσωπός του είχε δεχτεί το 
πλαστό νόμισμα ή άλλο μέσο πληρωμής σαν γνήσιο, επι-
βάλλεται φυλάκιση έως έξι (6) μήνες ή χρηματική ποινή. Η ίδια ποινή επιβάλλεται, αν ο υπαίτιος ενήργησε εκτε-λώντας εντολή εκείνου στον οποίο δόθηκε το νόμισμα 
ή άλλο μέσο πληρωμής σαν γνήσιο, όταν βρίσκεται σε 
σχέση εξάρτησης με τον εντολέα ή ζει μαζί του στην ίδια 
κατοικία.».
Άρθρο 39
Προπαρασκευαστικές πράξεις - Τροποποίηση του άρθρου 211 ΠΚ
Στο άρθρο 211 ΠΚ, τροποποιε ίται η υποκειμενική υπό-
σταση του εγκλήματος, ώστε οι πράξεις που περιγράφο-
νται να είναι άδικες, αν με αυτές προετοιμάζεται η τέλεση 
των αδικημάτων των άρθρων 207, 208Α και 208Β και το 
άρθρο 211 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 211
Προπαρασκευαστικές πράξεις
Όποιος προετοιμάζοντας τη διάπραξη κάποιου από 
τα εγκλήματα των άρθρων 207, 208Α και 208Β, κατα-
σκευάζει ή κατέχει εργαλεία, αντικείμενα, προγράμματα 
ηλεκτρονικών υπολογιστών ή άλλα μέσα ειδικά προσαρ-
μοσμένα, κατάλληλα γι’ αυτόν το σκοπόν, καθώς και ολο-
γραφήματα ή λοιπά συστατικά στοιχεία του νομίσμα-
τος, τα οποία χρησιμεύουν για την προστασία από την παραχάραξη, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή.».
Άρθρο 40
Διακεκριμένη περίπτωση πλαστογραφίας - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 216 ΠΚ
Η παρ. 3 του άρθρου 216 ΠΚ, τροποποιείται νομοτε-
χνικά και ως προς το πλαίσιο της ποινής ανάλογα με τον βαθμό της ζημίας και το άρθρο 216 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 216
Πλαστογραφία
1. Όποιος καταρτίζει πλαστό ή νοθεύει έγγραφο με 
σκοπό να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον σχετικά 
με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες τιμω-ρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος για τον παραπά-
νω σκοπό εν γνώσει χρησιμοποιεί πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο.
3. Αν ο υπαίτιος των πράξεων των παρ. 1 και 2 σκόπευε 
να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον περιουσιακό 
όφελος βλάπτοντας τρίτον ή σκόπευε να βλάψει άλλον, τιμωρείται: 
α) εάν το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία είναι 
ιδιαίτερα μεγάλη, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) 
μηνών και χρηματική ποινή, 
β) εάν το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερ-
βαίνει τις εκατόν είκοσι χιλιάδες (120.000) ευρώ, με κά-
θειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή.
4. Αν οι πράξεις των παρ. 1 και 2 στρέφονται άμεσα 
κατά του νομικού προσώπου του ελληνικού Δημο-σίου, των νομικών προσώπων Δημοσίου Δικαίου ή 
των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και το συνο-
λικό περιουσιακό όφελος ή η συνολική ζημία υπερ-βαίνει συνολικά τις εκατόν είκοσι χιλιάδες (120.000) 
ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) 
ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) ημερή-σιες μονάδες. Οι πράξεις αυτές παραγράφονται μετά 
είκοσι (20) έτη.».
Άρθρο 41
Ψευδής κατάθεση - Προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 224 ΠΚ
Στο άρθρο 224 ΠΚ, προστίθεται παρ. 4 και το άρθρο 
224 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 224
Ψευδής κατάθεση
1. Όποιος, ενώ εξετάζεται ως διάδικος ή μάρτυρας σε 
δικαστήριο ή ενώπιον αρχής αρμόδιας να ενεργεί εξέτα-
ση για την κρινόμενη υπόθεση, εν γνώσει του καταθέτει 
ψευδή στοιχεία σχετικά με την υπόθεση αυτή ή αρνεί-
ται ή αποκρύπτει την αλήθεια, τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών (3) μηνών έως τρία (3) έτη και χρη-
ματική ποινή.
2. Όποιος εμφανίζεται ως μάρτυρας ενώπιον δικαστη-
ρίου ή άλλης αρχής αρμόδιας να ενεργεί εξέταση και αρ-
νείται να δώσει τη μαρτυρία του τιμωρείται με φυλάκιση 
έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή.
3. Αν ο υπαίτιος τέλεσε τις πράξεις των προηγούμενων 
παραγράφων για να αποφύγει ποινική ευθύνη είτε δική 
του είτε κάποιου από τους οικείους του, χωρίς να ενο-
χοποιήσει ψευδώς άλλον, το  δικαστήριο μπορεί να τον 
απαλλάξει από κάθε ποινή.
4. Όποιος, σε κάθε άλλη περίπτωση, όταν εξετάζεται 
από κάποια αρχή ή από εξουσιοδοτημένο όργανό της ή 
όταν αναφέρεται σε αυτή, εκθέτει εν γνώσει του ψέματα 
ή αρνείται ή αποκρύπτει την αλήθεια τιμωρείται με φυ-
λάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11045 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 42
Δωροληψία υπαλλήλου - Αντικατάσταση της παρ. 5 του άρθρου 235 ΠΚ
Η παρ. 5 του άρθρου 235 ΠΚ, αντικαθίσταται και το 
άρθρο 235 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 235
Δωροληψία υπαλλήλου
1. Υπάλληλος ο οποίος ζητεί ή λαμβάνει, άμεσα ή 
μέσω τρίτου, για τον εαυτό του ή για άλλον, οποιασ-δήποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα, ή αποδέχεται την 
υπόσχεση παροχής τέτοιου ωφελήματος, για ενέργεια 
ή παράλειψή του σε σχέση με την άσκηση των καθη-
κόντων του, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, τιμωρείται 
με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Αν ο υπαίτιος τελεί 
την πράξη του προηγούμενου εδαφίου κατ’ επάγγελμα τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) ετών και χρηματική ποινή.
2. Αν η ως άνω ενέργεια ή παράλειψη του υπαιτίου αντί-
κειται στα καθήκοντα του, τιμωρείται με κάθειρξη έως 
δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή. Αν ο υπαίτιος τελεί 
την πράξη του προηγούμενου εδαφίου κατ’ επάγγελμα 
τιμωρείται με κάθειρξη και χρηματική ποινή έως χίλιες 
(1.000) ημερήσιες μονάδες.
3. Υπάλληλος ο οποίος ζητεί ή λαμβάνει, για τον εαυτό 
του ή για άλλον, αθέμιτη παροχή περιουσιακής φύσης, 
επωφελούμενος από την ιδιότητά του, τιμωρείται με φυ-
λάκιση, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διάταξη.
4. Προϊστάμενοι υπηρεσιών ή επιθεωρητές ή πρόσωπα 
που έχουν την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε 
υπηρεσίες του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτο-
διοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου 
τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη ή χρηματική 
ποινή, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από 
άλλη ποινική διάταξη, αν με παράβαση συγκεκριμένου 
υπηρεσιακού καθήκοντος δεν απέτρεψαν από αμέλεια 
πρόσωπο που τελεί υπό τις εντολέ ς τους ή υπόκειται στον 
έλεγχό τους από την τέλεση πράξης των προηγούμενων 
παραγράφων.
5. Οι παρ. 1 και 2 εφαρμόζονται και όταν οι πράξεις 
τελούνται από λειτουργούς ή άλλους υπαλλήλους που 
απασχολούνται με οποιαδήποτε συμβατική σχέση σε: 
α) όργανο ή οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, β) 
κάθε δημόσιο διεθνή ή υπερεθνικό οργανισμό ή φο-
ρέα στον οποίο η Ελλάδα είναι μέλος, καθώς και από 
κάθε πρόσωπο, αποσπασμένο ή όχι, που εκτελεί καθή-
κοντα τα οποία αντιστοιχούν σε αυτά που εκτελούν οι 
λειτουργοί ή άλλοι υπάλληλοι, ακόμα κι αν οι πράξεις 
των περ. α΄ και β΄ δεν είναι αξιόποινες κατά τους νόμους 
της χώρας όπου τελέστηκαν. Οι παρ. 1 και 2 εφαρμό-
ζονται και όταν οι πράξεις τελούνται από υπάλληλο 
ξένης χώρας.».
Άρθρο 43
Δωροδοκία υπαλλήλου - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 236 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 236 ΠΚ, τροποποιείται ως προς το 
πλαίσιο ποινής και το άρθρο 236 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 236Δωροδοκία υπαλλήλου
1. Όποιος προσφέρει, υπόσχεται ή παρέχει σε υπάλλη-
λο, άμεσα ή μέσω τρίτου, οποιασδήποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα, για τον εαυτό του ή για άλλον, για ενέργεια ή 
παράλειψη του υπαλλήλου σε σχέση με την άσκηση των 
καθηκόντων του, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, τιμωρεί-
ται με φυλάκιση.
2. Αν η ως άνω ενέργεια ή παράλειψη αντίκειται στα 
καθήκοντα του υπαλλήλου, ο υπαίτιος τιμωρείται με κά-θειρξη έως οκτώ (8) έτη και χρηματική ποινή.
3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρη-ση τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική 
ποινή, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα, αν με παρα-
βίαση συγκεκριμένου καθήκοντος επιμέλειας, δεν απέ-τρεψε από αμέλεια πρόσωπο π ου τελεί υπό τις εντολές 
του ή υπόκειται στον έλεγχό του από την τέλεση προς 
όφελος της επιχείρησης πράξης των προηγούμενων πα-
ραγράφων.
4. Οι διατάξεις των παρ. 1, 2 και 3 εφαρμόζονται και 
όταν οι πράξεις τελούνται προς: α) λειτουργούς ή άλλους 
υπαλλήλους με οποιαδήποτε συμβατική σχέση οργάνου 
ή οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει την έδρα 
του στην Ελλάδα και κάθε δημόσιου διεθνούς ή υπερε-
θνικού οργανισμού ή φορέα στον οποίο η Ελλάδα είναι 
μέλος, καθώς και προς κάθε πρόσωπο, αποσπασμένο 
ή όχι, που εκτελεί καθήκοντα τα οποία αντιστοιχούν σε 
αυτά που εκτελούν οι λειτουργοί ή άλλοι υπάλληλοι ή β) 
οποιοδήποτε πρόσωπο που ασκεί δημόσιο λειτούργημα 
ή υπηρεσία για ξένη χώρα.
Στις περιπτώσεις αυτές οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι 
εφαρμόζονται και όταν η πράξη τελείται στην αλλοδα-
πή από ημεδαπό, ακόμα κι αν δεν είναι αξιόποινη κατά 
τους νόμους της χώρας όπου τελέστηκε και για τη δίωξη 
του πλημμελήματος της παρ. 1 δεν απαιτείται η κατά το άρθρο 6 παρ. 3 έγκληση ή αίτηση.».
Άρθρο 44
Ευνοϊκά μέτρα - Κατάργηση της παρ. 1 και τροποποίηση των παρ. 2, 3, 4 του άρθρου 263Α ΠΚ
Στο άρθρο 263Α ΠΚ: α) καταργείται η παρ. 1 περί του 
θεσμού της έμπρακτης μετάνοιας για το αδίκημα της 
δωροδοκίας και δωροδοκίας δικαστή, β) τροποποιούνται 
οι παρ. 2 και 4 ως προς τις παραπεμπόμενες διατάξεις 
του ΠΚ, γ) αντικαθίσταται η παρ. 3 και το άρθρο 263Α 
ΠΚ διαμορφώνεται εξής:
«Άρθρο 263Α
Ευνοϊκά μέτρα
1. [Καταργείται]
2. Αν ο υπαίτιος των πράξεων των άρθρων 236 παρ. 1, 2 
και 3 και 237 παρ. 2 και 3 ή ο συμμέτοχος στις πράξεις των 
άρθρων 235 παρ. 1, 2 και 3, 237 παρ. 1 και 239 έως 260, 
καθώς και του άρθρου 390, όταν τελείται από υπάλληλο, 
συμβάλει ουσιωδώς, με αναγγελία στην αρχή, στην απο-
κάλυψη της συμμετοχής υπαλλήλου στις πράξεις αυτές, 
τιμωρείται με ποινή μειωμένη στο μέτρο του άρθρου 44 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11046 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
παρ. 2. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την αναστολή 
εκτέλεσης της ποινής αυτής, ανεξάρτητα αν συντρέχουν 
οι όροι του άρθρου 99. Το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών 
με βούλευμα που εκδίδεται ύστερα από πρόταση του 
αρμοδίου εισαγγελέα, διατάσσει την αναστολή της ασκη-
θείσας ποινικής δίωξης κατά του υπαιτίου για ορισμέ-
νο χρονικό διάστημα, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η 
αλήθεια των εισφερόμενων στοιχείων. Την αναστολή της 
δίωξης μπορεί να διατάξει και το δικαστήριο, εφόσον τα 
στοιχεία εισφέρονται μέχρι την έκδοση απόφασης σε 
δεύτερο βαθμό. Με το ίδιο βούλευμα ή απόφαση μπορεί 
να διαταχθεί και η άρση ή η αντικατάσταση των μέτρων 
δικονομικού καταναγκασμού που έχουν επιβληθεί. Αν 
μετά την αναστολή της ποινικής δίωξης προκύψει ότι τα 
εισφερθέντα από τον υπαίτιο στοιχεία δεν ήσαν επαρκή 
για την άσκηση ποινικής δίωξης κατά του υπαλλήλου, 
το σχετικό βούλευμα ή απόφαση ανακαλείται και συνε-χίζεται κατά του υπαιτίου η ανασταλείσα ποινική δίωξη.
3. Υπάλληλος, υπαίτιος ή συμμέτοχος για την τέλεση 
των πράξεων των άρθρων 235 έως 260, καθώς και του 
άρθρου 390, ο οποίος συμβάλλει ουσιωδώς, με αναγ-
γελία στην αρχή, στην αποκάλυψη της συμμετοχής στις 
πράξεις αυτές άλλων υπαλ λήλων που κατέχουν θέση 
ανώτερη της δικής του, ή συμμέτοχος μη υπάλληλος στις 
πράξεις αυτές, εξαιρουμένης της τελέσεως από αυτόν 
της πράξης του άρθρου 236 ΠΚ, τιμωρείται σύμφωνα 
με τα οριζόμενα στην παρ. 2, εφόσον ο ίδιος έχει μετα-
βιβάσει στο Δημόσιο όλα τα περιουσιακά στοιχεία που έχει αποκτήσει, αμέσως ή εμμέσως, από την τέλεση ή τη 
συμμετοχή στην τέλεση των παραπάνω εγκλημάτων. Αν 
κατ’ εξαίρεση η μεταβίβαση αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί 
μέχρι το στάδιο της επιμέτρησης της ποινής, το δικα-
στήριο μπορεί να επιφυλαχθεί ως προς την επί ποινής 
κρίση του, διακόπτοντας προς τούτο τη διαδικασία για ορισμένη ημερομηνία και χωρίς το χρονικό περιορισμό 
του άρθρου 352 παρ. 1 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. 
Στην περίπτωση αυτή ορίζει και τις συγκεκριμένες μετα-
βιβάσεις ή άλλες ενέργειες σ τις οποίες πρέπει να προβεί 
ο δράστης για να τύχει του σχετικού ευεργετήματος. Με 
την απόφαση περί διακοπής της δίκης το δικαστήριο 
μπορεί να διατάξει και την άρση ή την αντικατάσταση 
των μέτρων δικονομικού καταναγκασμού που έχουν 
επιβληθεί.
4.α) Αν κάποιος από τους υπαιτίους των εγκλημάτων 
των άρθρων 235 έως 260, 390 και 396 ή πράξεων νο-
μιμοποίησης εσόδων που προέρχονται άμεσα από τις 
συγκεκριμένες εγκληματικές δ ραστηριότητες, εισφέρει 
αποδεικτικά στοιχεία για τη συμμετοχή στις πράξεις αυ-
τές προσώπων που διατελούν ή διατέλεσαν μέλη της 
Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί, το δικαστικό συμβούλιο, 
με βούλευμα που εκδίδεται ύστερα από πρόταση του 
εισαγγελέα, διατάσσει την αναστολή της ασκηθείσας σε 
βάρος του ποινικής δίωξης και την αμελλητί παραπομπή 
της δικογραφίας στη Βουλή. Την παραπάνω αναστολή 
μπορεί να διατάξει το δικαστήριο και όταν τα στοιχεία 
εισφέρονται μέχρι την έκδοση απόφασης σε δεύτερο 
βαθμό. Με το ίδιο βούλευμα ή απόφαση μπορεί να δια-ταχθεί και η άρση ή η αντικατάσταση των μέτρων δικο-νομικού καταναγκασμού που έχουν ταχθεί.β) Αν η Βουλή κρίνει, σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 
3 του άρθρου 86 του Συντάγματος, ότι τα στοιχεία δεν είναι επαρκή για την άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος 
Υπουργού ή Υφυπουργού, το βούλευμα ή η απόφαση 
ανακαλείται και η ανασταλείσα ποινική δίωξη συνεχί-
ζεται. Αν η Βουλή αποφασίσει την άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος Υπουργού ή Υφυπουργού κατά το 
άρθρο 86 του Συντάγματος, σε περίπτωση καταδίκης 
από το Ειδικό Δικαστήριο, ο κατά το προηγούμενο εδά-
φιο συμμέτοχος που εισέφερε τα αποδεικτικά στοιχεία 
τιμωρείται με ποινή μειωμένη στο μέτρο του άρθρου 
44 παρ. 2. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την ανα-
στολή εκτέλεσης της ποινής αυτής κατά τα οριζόμενα 
στην παρ. 2.
5. Αν η κίνηση της ποινικής διαδικασίας δεν είναι δυ-
νατή λόγω εξάλειψης του αξιόποινου, σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στο άρθρο 86 παρ. 3 εδ. Β΄ του Συντάγματος, 
στον κατηγορούμενο επιβάλλεται ποινή μειωμένη στο 
μέτρο του άρθρου 44 παρ. 2. Το δικαστήριο μπορεί να 
διατάξει και την αναστολή εκτέλεσης της ποινής αυτής, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2.».
Άρθρο 45
Εμπρησμός - Αντικατάσταση του άρθρου 264 ΠΚ
Το άρθρο 264 ΠΚ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 264
Εμπρησμός
1. Όποιος προξενεί πυρκαγιά, τιμωρείται: 
α) με φυλάκιση αν από την πράξη μπορεί να προκύψει 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, 
β) με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν από την πράξη 
μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 
γ) με κάθειρξη αν στην περίπτωση των περ. α΄ή β΄ η 
πράξη προκάλεσε σημαντική βλάβη σε εγκαταστάσεις 
κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωμα-τική βλάβη ανθρώπου, 
δ) με ισόβια κάθειρξη αν στην περίπτωση της περ. β΄ 
η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την πυρκαγιά από την 
οποία μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ξένα 
πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο, τιμωρείται με φυ-
λάκιση έως τρία (3) έτη.».
Άρθρο 46
Εμπρησμός σε δάση - Αντικατάσταση του άρθρου 265 ΠΚ
Το άρθρο 265 ΠΚ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 265
Εμπρησμός σε δάση
1. Όποιος προξενεί πυρκαγιά σε δάσος ή δασική έκτα-
ση κατά την έννοια του νόμου ή σε έκταση που έχει νό-
μιμα κηρυχθεί δασωτέα ή αναδασωτέα, τιμωρείται: α) με 
κάθειρξη έως οκτώ (8) έτη και χρηματική ποινή, αν δε ο δράστης σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11047 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
β) με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν από την πράξη 
μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 
γ) με κάθειρξη αν στην περίπτωση των περ. α΄ ή β΄ η 
πράξη προκάλεσε σημαντική βλάβη σε εγκαταστάσεις 
κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωμα-
τική βλάβη ανθρώπου ή η φωτιά εξαπλώθηκε σε μεγάλη 
έκταση ή είχε ως επακόλουθο σοβαρή ή ευρεία ρύπανση 
ή υποβάθμιση ή σοβαρή ή ευρεία οικολογική και περι-βαλλοντική διατάραξη ή καταστροφή, 
δ) με ισόβια κάθειρξη αν στην περ. β΄ η πράξη είχε ως 
αποτέλεσμα τον θάνατο άλλου. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της πρώτης παραγράφου 
προκαλεί από αμέλεια την πυρκαγιά σε δάσος ή δασική 
έκταση κατά την έννοια του νόμου ή σε έκταση που έχει νόμιμα κηρυχθεί δασωτέα ή αναδασωτέα τιμωρείται με φυλάκιση, και αν από αμέλεια προκαλεί μια τέτοια πυρ-
καγιά από την οποία μπορεί να προκύψει κίνδυνος για 
άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους.».
Άρθρο 47
Πλημμύρα - Τροποποίηση του άρθρου 268 ΠΚ
Στο άρθρο 268 ΠΚ: α) στην παρ. 1: αα) τροποποιείται η 
περ. α΄ ως προς το πλαίσιο ποινής και η λέξη «προέκυψε» 
αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», αβ) 
στην περ. β΄ η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», β) στην παρ. 2: βα) οι λέ-
ξεις «προέκυψε κίνδυνος» αντικαθίστανται από τις λέξεις 
«μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος», ββ) προστίθεται 
η λέξη «κίνδυνος» πριν από τις λέξεις «για άνθρωπο», βγ) 
τροποποιείται το πλαίσιο ποινής και το άρθρο 268 του 
ΠΚ διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 268
Πλημμύρα
1. Όποιος προξενεί πλημμύρα τιμωρείται: 
α) με φυλάκιση αν από την πράξη μπορεί να προκύψει 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, 
β) με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν από την πράξη 
μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 
γ) με κάθειρξη αν στην περίπτωση των στοιχείων α΄ 
ή β΄ η πράξη προκάλεσε σημαντική βλάβη σε εγκατα-
στάσεις κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά 
σωματική βλάβη ανθρώπου, 
δ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών αν στην 
περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει 
ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την πλημμύρα από την 
οποία μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ξένα 
πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο, τιμωρείται με φυ-
λάκιση έως τρία (3) έτη.».
Άρθρο 48
Έκρηξη - Τροποποίηση του άρθρου 270 ΠΚ
Στο άρθρο 270 ΠΚ: α) στην παρ. 1: αα) τροποποιείται η 
περ. α΄ ως προς το πλαίσιο της ποινής και η λέξη «προέκυ-ψε» αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», 
αβ) στην περ. β΄ η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από 
τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», β) στην παρ. 2: βα) οι λέ-
ξεις «προέκυψε κίνδυνος» αντικαθίστανται από τις λέξεις 
«μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος», ββ) προστίθεται 
η λέξη «κίνδυνος» πριν από τις λέξεις «για άνθρωπο», 
βγ) τροποποιείται το πλαίσιο ποινής και το άρθρο 270 
διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 270
Έκρηξη
1. Όποιος προξενεί έκρηξη με οποιοδήποτε τρόπο, και 
ιδίως με την χρήση εκρηκτικών υλών, τιμωρείται: 
α) με φυλάκιση αν από την πράξη μπορεί να προκύψει 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, 
β) με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν από την πράξη 
μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 
γ) με κάθειρξη αν στην περίπτωση των στοιχείων α΄ 
ή β΄ η πράξη προκάλεσε σημαντική βλάβη σε εγκατα-
στάσεις κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά 
σωματική βλάβη ανθρώπου, 
δ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών αν στην 
περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την έκρηξη από την οποία 
μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα 
ή κίνδυνος για άνθρωπο τιμωρείται με φυλάκιση έως 
τρία (3) έτη.».
Άρθρο 49
Κατασκευή και κατοχή εκρηκτικών και εμπρηστικών υλών -Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 272 ΠΚ
Στο άρθρο 272 του ΠΚ: α) συμπληρώνεται ο τίτλος του 
άρθρου ως προς την αναφορά σε εμπρηστικές ύλες, β) τροποποιείται η παρ. 1 ως προς την αντικειμενική υπό-
σταση του εγκλήματος, γ) τροποποιείται η παρ. 2 ως 
προς τις επιβαρυντικές περιστάσεις του αδικήματος και το άρθρο 272 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 272
Κατασκευή και κατοχή εκρηκτικών και εμπρηστικών υλών
1. Όποιος κατασκευάζει, προμηθεύεται ή κατέχει εκρη-
κτικές ή εμπρηστικές ύλες, βόμβες ή μηχανισμούς, από 
τα οποία μπορεί να προκληθεί κίνδυνος για άνθρωπο 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) ετών.
2. Η πράξη της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν ο υπαίτιος την τελεί ενώ 
συμμετέχει σε δημόσια συνάθροιση πλήθους ή αφορά μεγάλη ποσότητα των ανωτέρω υλικών ή αντικειμένων.
3. Ο δράστης δεν τιμωρείται αν πριν εξεταστεί από τις 
αρχές παρέδωσε με τη θέλησή του σε αυτές τα πιο πάνω 
υλικά ή αντικείμενα ή κατέστησε γι’ αυτές δυνατό να τα 
αποκτήσουν στην κατοχή τους ή απέτρεψε με άλλον 
τρόπο τον κίνδυνο να γίνει χρήση αυτών.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11048 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 50
Κοινώς επικίνδυνη βλάβη - Τροποποίηση του άρθρου 273 ΠΚ
Στο άρθρο 273 ΠΚ: α) στην παρ. 1: αα) τροποποιείται η 
περ. α΄ ως προς το πλαίσιο της ποινής και η λέξη «προέκυ-
ψε» αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», 
αβ) στην περ. β΄ η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από 
τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», β) στην παρ. 2: βα) οι λέ-
ξεις «προέκυψε κίνδυνος» αντικαθίστανται από τις λέξεις 
«μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος», ββ) προστίθεται 
η λέξη «κίνδυνος» πριν από τις λέξεις «για άνθρωπο» και 
το άρθρο 273 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 273
Κοινώς επικίνδυνη βλάβη
1. Όποιος καταστρέφει ή προξενεί βλάβη σε πράγμα 
δικό του ή ξένο, κινητό ή ακίνητο, όπως ηλεκτρικές εγκα-
ταστάσεις, οικοδομικά ή άλλα έργα για την προστασία 
από φυσικές και άλλες καταστροφές, τιμωρείται: 
α) με φυλάκιση έως τρία (3) έτη αν από την πράξη 
μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, 
β) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους αν από την 
πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 
γ) με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν στην περίπτωση 
του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη, ή τον θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο 
μπορεί να επιβάλει κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την καταστροφή ή τη βλά-
βη από την οποία μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή.».
Άρθρο 51
Άρση ασφαλιστικών εγκαταστάσεων - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 275 ΠΚ
Η παρ. 2 του άρθρου 275 ΠΚ τροποποιείται ως προς 
την ποινή, η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από τις 
λέξεις «μπορεί να προκύψει» και το άρθρο 275 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 275
Άρση ασφαλιστικών εγκαταστάσεων
1. Όποιος σε μεταλλεία, σε εργοστάσια ή σε άλλες 
εργασίες που η λειτουργία τους είναι επικίνδυνη για τη ζωή των εργαζομένων, καταστρέφει ή με οποιονδήπο-
τε τρόπο αχρηστεύει εγκαταστάσεις που ασφαλίζουν 
από αυτόν τον κίνδυνο ή διακόπτει τη λειτουργία τους, τιμωρείται: 
α) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους (1) και χρηματι-
κή ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος 
για άνθρωπο, 
β) με κάθειρξη αν στην περίπτωση του στοιχείου α΄ η 
πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη, 
γ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών αν στην 
περίπτωση του στοιχείου α΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
τον θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την καταστροφή, την 
αχρήστευση ή τη διακοπή λειτουργίας ασφαλιστικής 
εγκατάστασης από την οποία μπορεί να προκύψει κίν-
δυνος για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία 
(3) έτη.».
Άρθρο 52
Πρόκληση ναυαγίου - Τροποποίηση του άρθρου 277 ΠΚ
Στο άρθρο 277 ΠΚ: α) στην παρ. 1: αα) τροποποιείται η 
περ. α΄ ως προς το πλαίσιο ποινής και η λέξη «προέκυψε» 
αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», αβ) 
στην περ. β΄ η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», β) στην παρ. 2: βα) οι λέ-
ξεις «προέκυψε κίνδυνος» αντικαθίστανται από τις λέξεις 
«μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος», ββ) προστίθεται 
η λέξη «κίνδυνος» πριν από τις λέξεις «για άνθρωπο», 
βγ) τροποποιείται το πλαίσιο ποινής και το άρθρο 277 
διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 277
Πρόκληση ναυαγίου
1. Όποιος προκαλεί τη βύθιση ή την προσάραξη πλοίου 
τιμωρείται: 
α) με φυλάκιση αν από την πράξη μπορεί να προκύψει 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, 
β) με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν από την πράξη 
μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 
γ) με κάθειρξη αν στην περίπτωση των στοιχείων α΄ 
ή β΄ η πράξη προκάλεσε σημαντική βλάβη σε εγκατα-
στάσεις κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά 
σωματική βλάβη ανθρώπου, 
δ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών αν στην 
περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια τη βύθιση ή την προσά-ραξη πλοίου από την οποία μπορεί να προκύψει κοινός 
κίνδυνος για ξένα πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη.».
Άρθρο 53
Δηλητηρίαση πραγμάτων προορισμένων για χρήση από το κοινό από αμέλεια - Αντικατάσταση της παρ. 3 του άρθρου 279 ΠΚ
Η παρ. 3 του άρθρου 279 ΠΚ αντικαθίσταται και το 
άρθρο 279 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 279
Δηλητηρίαση πραγμάτων προορισμένων για χρήση από το κοινό
1. Όποιος δηλητηριάζει: α) πηγές, πηγάδια, βρύσες 
ή άλλες διοχετεύσεις ή δεξαμενές νερού, β) τρόφιμα, 
ποτά ή άλλα πράγματα που είναι προορισμένα για πώ-
ληση ή για χρήση από το κοινό των οποίων η χρήση 
μπορεί να προκαλέσει κίνδυνο για άνθρωπο, τιμωρεί-
ται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11049 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος εισάγει σε κά-
ποιο από αυτά άλλες ύλες που μπορούν να προκαλέ-
σουν το ίδιο αποτέλεσμα. Με την ίδια ποινή τιμωρείται 
επίσης όποιος κατέχει προς πώληση, πωλεί ή θέτει με 
οποιοδήποτε τρόπο σε κυκλοφο ρία τα υπό στοιχείο 
β΄ πράγματα.
2. Οι πράξεις της παρ. 1 τιμωρούνται: α) με κάθειρξη 
αν είχαν ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη, β) με 
κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών αν είχαν ως απο-
τέλεσμα το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος 
μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
3. Αν στις περιπτώσεις της παρ. 1 η πράξη τελείται από 
αμέλεια και από αυτήν μπορεί να προκύψει κίνδυνος για 
άνθρωπο, επιβάλλεται φυλάκιση έως τρία (3) έτη.».
Άρθρο 54
Επιβλαβή φάρμακα - Προσθήκη άρθρου 281 ΠΚ
Προστίθεται άρθρο 281 στον ΠΚ ως εξής:
«Άρθρο 281
Επιβλαβή φάρμακα
«1. Όποιος, χωρίς την απαιτούμενη άδεια, παρασκευά-
ζει ή επεξεργάζεται ή θέτει σε κυκλοφορία φάρμακα, που 
η χρήση τους μπορεί να προκαλέσει βλάβη στην υγεία ή 
κίνδυνο για τη ζωή ανθρώπου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους.
2. Αν κάποια από τις προαναφερόμενες πράξεις τελέ-
στηκε από αμέλεια, επιβάλλεται φυλάκιση μέχρι ενός 
(1) έτους ή χρηματική ποινή, εκτός αν η εν λόγω πράξη 
τιμωρείται, σύμφωνα με άλλη, ειδικότερη διάταξη, με 
αυστηρότερη ποινή.».
Άρθρο 55
Παραβίαση μέτρων για την πρόληψη ασθενειών από αμέλεια - Αντικατάσταση της παρ. 4 του άρθρου 285 ΠΚ
Η παρ. 4 του άρθρου 285 ΠΚ αντικαθίσταται και το 
άρθρο 285 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 285
Παραβίαση μέτρων για την πρόληψη ασθενειών
1. Όποιος παραβιάζει τα μέτρα που έχει διατάξει ο νό-
μος ή η αρμόδια αρχή για να αποτραπεί η εισβολή ή η 
διάδοση μιας μεταδοτικής ασθένειας τιμωρείται: α) με 
φυλάκιση έως τρία (3) έτη ή χρηματική ποινή αν από 
την πράξη μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ζώα, 
β) με φυλάκιση και χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας 
σε αόριστο αριθμό ανθρώπων.
2. Αν η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα μεταδοθεί η 
ασθένεια σε ζώα, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τρι-
ών (3) ετών και χρηματική ποινή, και αν είχε ως αποτέ-λεσμα να μεταδοθεί σε άνθρωπο, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα (10) έτη.
3. Αν η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλ-
λου επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και 
αν προκλήθηκε ο θάνατος, μεγάλου αριθμού ανθρώπων, 
το δικαστήριο μπορεί να επιβάλλει ισόβια κάθειρξη. 4. Όποιος στις περιπτώσεις της παρ. 1 από αμέλεια 
παραβιάζει τα μέτρα και από την παραβίαση μπορεί 
να προκύψει: α) κοινός κίνδυνος για ζώα, τιμωρείται με 
χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας, και 
β) κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας σε αόριστο αριθμό 
ανθρώπων, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή 
χρηματική ποινή.».
Άρθρο 56
Παραβίαση κανόνων οικοδομικής από αμέλεια - Τροποποίηση του άρθρου 286 ΠΚ
Στην παρ. 2 του άρθρου 286 ΠΚ προστίθεται η φράση 
«και από την παραβίαση μπορεί να προκύψει κίνδυνος 
για άνθρωπο» και το άρθρο 286 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 286Παραβίαση κανόνων οικοδομικής
1. Όποιος κατά την εκπόνηση μελέτης ή τη διεύθυνση 
ή την εκτέλεση οικοδομικού ή άλλου ανάλογου έργου 
ή κατεδάφισης ενεργεί παρά τους κοινώς αναγνωρι-
σμένους τεχνικούς κανόνες, τιμωρείται: α) με φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή αν από 
την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, 
β) με κάθειρξη αν στην περίπτωση του στοιχείου α΄ η 
πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη, 
γ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών αν στην πε-ρίπτωση του στοιχείου α΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου παραβιάζει από αμέλεια τους κοινώς αναγνω-
ρισμένους τεχνικούς κανόνες και από την παραβίαση 
μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο τιμωρείται 
με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή.
3. Η παραγραφή των εγκλημάτων της παραγράφου 1 
στοιχεία β΄ και γ΄ αρχίζει από την επέλευση του θανάτου 
ή της βαριάς σωματικής βλάβης και πάντως δεν μπορεί 
να υπερβεί τα τριάντα (30) έτη από την παραβίαση των 
κανόνων.».
Άρθρο 57
Έμπρακτη μετάνοια και δικαστική άφεση της ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 
του άρθρου 289 ΠΚ
Στην παρ. 1 του άρθρου 289 ΠΚ η αναφορά στην παρ. 
3 του άρθρου 265 αντικαθίσταται από την αναφορά στην 
παρ. 2 του ιδίου άρθρου και το άρθρο 289 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«Άρθρο 289
Έμπρακτη μετάνοια και δικαστική άφεση 
της ποινής
1. Στις περιπτώσεις της παρ. 2 των άρθρων 264, 265, 
268, 270, 273, 275, 277 και 286, της παρ. 3 του άρθρου 
279, και της παρ. 4 του άρθρου 285 ο υπαίτιος δεν τιμω-
ρείται, αν με τη θέλησή του αποτρέψει τον κίνδυνο ή με 
τη γρήγορη αναγγελία του προς τις αρχές δώσει αφορμή 
για την αποτροπή του.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11050 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
2. Στις περιπτώσεις των εγκλημάτων του παρόντος 
Κεφαλαίου το δικαστήριο μπορεί να κρίνει την πράξη 
ατιμώρητη αν ο υπαίτιος με τη θέλησή του αποτρέψει 
την εξέλιξη του κινδύνου ή με τη γρήγορη αναγγελία του 
προς τις αρχές δώσει αφορμή για την αποτροπή της.».
Άρθρο 58
Επικίνδυνες παρεμβάσεις στην οδική συγκοινωνία - Τροποποίηση του άρθρου 290 ΠΚ
Στο άρθρο 290 ΠΚ: α) στην παρ. 1: αα) τροποποιεί-
ται η υποπερ. αα΄ ως προς το πλαίσιο ποινής και η λέξη 
«προέκυψε» αντικαθίσταται από τη φράση «μπορεί να 
προκύψει», αβ) στην υποπερ. ββ΄ η λέξη «προέκυψε» 
αντικαθίσταται από τη φράση «μπορεί να προκύψει», 
αγ) στην υποπερ. γγ΄ προστίθεται η λέξη «σημαντική» 
πριν από τη λέξη «βλάβη», β) στην παρ. 2: βα) η λέξη 
«προέκυψε» αντικαθίσταται από τη φράση «μπορεί να 
προκύψει», ββ) μετά από τις λέξεις «ξένα πράγματα ή» 
προστίθεται η λέξη «κίνδυνος» και το άρθρο 290 δια-
μορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 290
Επικίνδυνες παρεμβάσεις στην οδική συγκοινωνία
1. Όποιος διαταράσσει την ασφάλεια της συγκοινωνίας 
στους δρόμους: α) με καταστροφή, βλάβη ή μετακίνηση 
εγκαταστάσεων ή οχημάτων, β) με τοποθέτηση ή διατή-
ρηση εμποδίων, γ) με αλλοίωση σημείων ή σημάτων ή με 
τοποθέτηση ή διατήρηση εσφα λμένων σημείων ή σημά-
των ή δ) με άλλες, εξίσου επικίνδυνες για την ασφάλεια 
της συγκοινωνίας πράξεις, τιμωρείται: αα) με φυλάκιση έως τρία (3) έτη αν από την πράξη μπορεί να προκύψει 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, ββ) με φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός (1) έτους αν από την πράξη μπορεί να 
προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κάθειρξη έως 
δέκα (10) έτη αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη άλλου ή προκάλεσε σημαντική βλάβη σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις, δδ) με κάθειρξη τουλά-
χιστον δέκα (10) ετών αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
τον θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει 
ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια τη διατάραξη της ασφά-
λειας της συγκοινωνίας από την οποία μπορεί να προ-
κύψει κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα ή κίνδυνος 
για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή.».
Άρθρο 59
Επικίνδυνη οδήγηση - Τροποποίηση του άρθρου 290Α ΠΚ
Στο άρθρο 290Α ΠΚ: α) στην παρ. 1: αα) τροποποιεί-
ται η υποπερ. αα΄ ως προς το πλαίσιο ποινής και η λέξη 
«προέκυψε» αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να 
προκύψει», αβ) στην υποπερ. ββ΄η λέξη «προέκυψε» 
αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί να προκύψει», αγ) 
στην υποπερ. γγ΄ πριν τη λέξη «βλάβη» προστίθεται η 
λέξη «σημαντική», β) στην παρ. 2: βα) η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από τη φράση «μπορεί να προκύψει», 
ββ) μετά από τις λέξεις «ξένα πράγματα ή» προστίθεται 
η λέξη «κίνδυνος» και το άρθρο 290Α διαμορφώνεται 
ως εξής: 
«Άρθρο 290Α
Επικίνδυνη οδήγηση
1. Όποιος κατά τη συγκοινωνία στους δρόμους ή στις 
πλατείες: α) οδηγεί όχημα μολονότι δεν είναι σε θέση να το πράξει με ασφάλεια εξαιτίας της κατανάλωσης οινο-
πνεύματος ή χρήσης ναρκωτικών ουσιών ή λόγω σωματι-
κής ή πνευματικής εξάντλησης ή β) οδηγεί όχημα σε εθνι-
κές ή περιφερειακές οδούς αντίστροφα στο ρεύμα της 
εκάστοτε κατεύθυνσης ή σε πεζοδρόμους, πεζοδρόμια 
ή πλατείες, ή οδηγεί όχημα που είναι τεχνικά ανασφαλές ή με ανασφαλή τρόπο φορτωμένο ή προβαίνει κατά την 
οδήγηση σε επικίνδυνους ελιγμούς ή μετέχει σε αυτοσχέ-
διους αγώνες, τιμωρείται, αν δεν προβλέπονται βαρύτε-
ρες κυρώσεις σε άλλες διατάξεις: αα) με φυλάκιση έως 
τρία (3) έτη αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κοινός 
κίνδυνος σε ξένα πράγματα, ββ) με φυλάκιση τουλάχι-
στον ενός (1) έτους αν από την πράξη μπορεί να προκύψει 
κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κάθειρξη έως δέκα (10) 
έτη αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική 
βλάβη ή προκάλεσε σημαντική βλάβη σε κοινωφελείς 
εγκαταστάσεις, δδ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) 
ετών αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου. 
Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, 
το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης πα-
ραγράφου οδηγεί επικίνδυνα από αμέλεια και από την 
πράξη του αυτή μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για 
ξένα πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή.».
Άρθρο 60
Επικίνδυνες παρεμβάσεις στη συγκοινωνία 
μέσων σταθερής τροχιάς, πλοίων 
και αεροσκαφών - Τροποποίηση
του άρθρου 291 ΠΚ
Στο άρθρο 291 ΠΚ: α) στην παρ. 1: αα) προστίθεται 
περ. ε΄ και η υφιστάμενη περ. ε΄ αναριθμείται σε περ. 
στ΄, αβ) τροποποιείται η υποπ ερ. αα΄ ως προς το πλαίσιο 
ποινής και η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από τις 
λέξεις «μπορεί να προκύψει», αγ) στην υποπερ. ββ΄ η 
λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από τις λέξεις «μπορεί 
να προκύψει», αδ) στην υποπερ. γγ΄ πριν τη λέξη «βλάβη» 
προστίθεται η λέξη «σημαντική», β) στην παρ. 2 μετά από 
τη λέξη «αεροπλάνο» προστίθενται οι λέξεις «ή χειρίζε-
ται εξ αποστάσεως σύστημα μη επανδρωμένου αερο-
σκάφους», γ) στην παρ. 3: γα) τροποποιείται το πλαίσιο 
ποινής, γβ) η λέξη «προέκυψε» αντικαθίσταται από τη 
φράση «μπορεί να προκύψει» και γγ) προστίθεται η λέξη 
«κίνδυνος» πριν από τη φράση «για άνθρωπο» και το 
άρθρο 291 του ΠΚ διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 291
Επικίνδυνες παρεμβάσεις στη συγκοινωνία μέ-σων σταθερής τροχιάς, πλοίων και αεροσκαφών
1. Όποιος διαταράσσει την ασφάλεια της συγκοινωνί-
ας μέσων σταθερής τροχιάς, πλοίων ή αεροσκαφών: α) 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11051 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
με καταστροφή, βλάβη ή μετακίνηση εγκαταστάσεων 
ή συγκοινωνιακών μέσων, β) με τοποθέτηση ή διατή-
ρηση εμποδίων, γ) με αλλοίωση σημείων ή σημάτων 
ή με τοποθέτηση ή διατήρηση εσφαλμένων σημείων 
ή σημάτων, δ) με παραβίαση των κανόνων τεχνικού 
ελέγχου ή ασφαλούς φόρτωσης των συγκοινωνιακών 
μέσων, ε) με παραβίαση των κανόνων λειτουργίας συ-
στημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στ) με άλ-
λες, εξίσου επικίνδυνες, για την ασφάλεια της συγκοι-
νωνίας πράξεις τιμωρείται: αα) με φυλάκιση αν από την 
πράξη μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ξένα 
πράγματα, ββ) με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη αν από 
την πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κάθειρξη αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βα-ριά σωματική βλάβη ή προκάλεσε σημαντική βλάβη σε 
εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας, δδ) με κάθειρξη τουλά-
χιστον δέκα (10) ετών αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
τον θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
2. Με τις ίδιες ποινές κατά τις διακρίσεις των στοιχείων 
αα΄ έως δδ΄ της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται, 
εάν δεν προβλέπονται βαρύτερες κυρώσεις σε άλλες 
διατάξεις, όποιος οδηγεί όχημα σταθερής τροχιάς ή κυ-
βερνά πλοίο ή αεροπλάνο ή χειρίζεται εξ αποστάσεως 
σύστημα μη επανδρωμένου αεροσκάφους χωρίς να είναι 
σε θέση να το πράξει με ασφάλεια εξαιτίας της κατανά-
λωσης οινοπνεύματος ή χρήσης ναρκωτικών ουσιών ή λόγω σωματικής ή πνευματικής εξάντλησης.
3. Όποιος στις περιπτώσεις των προηγούμενων παρα-
γράφων από αμέλεια προκαλεί τη διατάραξη της ασφά-λειας της συγκοινωνίας ή οδηγεί επικίνδυνα και από την 
πράξη του αυτή μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για 
ξένα πράγματα ή κίνδυνος για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη.».
Άρθρο 61
Εγκλήματα κατά της ασφάλειας 
των τηλεφωνικών επικοινωνιών - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 292Α ΠΚ
Στην παρ. 1 του άρθρου 292 ΠΚ ,προστίθεται τρίτο 
εδάφιο και το άρθρο 292Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 292Α
Εγκλήματα κατά της ασφάλειας 
των τηλεφωνικών επικοινωνιών
1. Όποιος χωρίς δικαίωμα αποκτά πρόσβαση σε σύν-
δεση ή σε δίκτυο παροχής υπηρεσιών τηλεφωνίας ή σε σύστημα υλικού ή λογισμικού, που χρησιμοποιείται για την παροχή τέτοιων υπηρεσιών, και με τον τρόπο αυτόν 
θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των τηλεφωνικών επι-
κοινωνιών, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) 
έτους και χρηματική ποινή. Αν ο υπαίτιος της πράξης του 
προηγούμενου εδαφίου είναι ο εργαζόμενος ή συνεργά-
της του παρόχου υπηρεσιών τηλεφωνίας, τιμωρείται με 
φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών και χρηματική ποινή. 
Με την ποινή του προηγουμένου εδαφίου τιμωρείται και 
ο πάροχος υπηρεσιών τηλεφωνίας ή ο νόμιμος εκπρόσω-
πός του ο οποίος αθέμιτα θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια 
των τηλεφωνικών επικοινωνιών.2. Ο πάροχος υπηρεσιών τηλεφωνίας ή ο νόμιμος 
εκπρόσωπος αυτού, ο οποίος παραβιάζει διάταξη κα-
νονισμού της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των 
Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) ή όρο της Γενικής Άδειας ή του δι-
καιώματος χρήσης ραδιοσυχνότητας ή του δικαιώματος 
χρήσης αριθμού, που αναφέρονται στην ασφάλεια των 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, τιμωρείται με φυλάκιση του-
λάχιστον δύο (2) ετών και χρηματική ποινή.
3. Ο πάροχος υπηρεσιών τηλεφωνίας ή ο νόμιμος εκ-
πρόσωπος αυτού ή ο κατά τον νόμο υπεύθυνος για τη 
διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών, που πα-ραλείπει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την αποτροπή πράξης της παρ. 1, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 
δύο (2) ετών και χρηματική ποινή, εφόσον η πράξη τελέ-
στηκε ή έγινε απόπειρα τέλεσής της, ανεξάρτητα αν θα τιμωρηθεί ο υπαίτιος.
4. Αν ο υπαίτιος των πράξεων των προηγούμενων πα-
ραγράφων είχε σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή 
σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος ή να προκαλέ-
σει περιουσιακή ζημία σε άλλον, τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών (3) ετών και χρηματική ποινή. Εφόσον 
το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνουν 
το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ, ο 
υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και 
χρηματική ποινή. Αν από τις πράξεις των προηγούμενων 
παραγράφων μπορεί να τεθούν σε κίνδυνο θεμελιώδεις 
αρχές και θεσμοί του Πολιτεύματος, όπως μνημονεύο-
νται στο άρθρο 134 του Ποινικού Κώδικα ή απόρρητο 
που αναφέρεται στην ασφάλεια του κράτους ή στην 
ασφάλεια εγκαταστάσεων κοινής ωφέλειας, επιβάλλε-
ται κάθειρξη.
5. Όποιος αθέμιτα διαθέτει στο εμπόριο ή με άλλον 
τρόπο προσφέρει προς εγκατάσταση ειδικά τεχνικά μέσα 
για την τέλεση των πράξεων της παρ. 1 ή δημόσια δια-
φημίζει ή προσφέρει τις υπηρεσίες του για την τέλεσή 
τους τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική 
ποινή.».
Άρθρο 62
Παρακώλυση της λειτουργίας άλλων κοινωφελών εγκαταστάσεων - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 293 ΠΚ
Στην παρ. 1 του άρθρου 293 ΠΚ: α) μετά από τη λέξη 
«όποιος» προστίθενται οι λέξεις «αθέμιτα με οποιοδή-
ποτε τρόπο», β) στην περ. β΄ διαγράφονται οι λέξεις «με 
αθέμιτη παρέμβαση σε πράγμα ή σε σύστημα πληρο-
φοριών ή σε ηλεκτρονικά δεδομένα που εξυπηρετούν 
τη λειτουργία της εγκατάστασης» και το άρθρο 293 δια-
μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 293
Παρακώλυση της λειτουργίας 
άλλων κοινωφελών εγκαταστάσεων
1. Όποιος αθέμιτα με οποιοδήπο τε τρόπο παρεμποδί-
ζει ή διαταράσσει σε μεγάλη έκταση ή για μεγάλο χρονικό 
διάστημα τη λειτουργία εγκατάστασης που εξυπηρετεί 
την παροχή στο κοινό: α) ταχυδρομικών υπηρεσιών, β) νερού, φωτισμού, φυσικού αερίου, θερμότητας ή κινη-
τήριας δύναμης, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 
ενός (1) έτους και χρηματική ποινή.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11052 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
2. Η παρ. 2 του άρθρου 292Β εφαρμόζεται και για την 
πράξη της παρ. 1.
3. Αν από την πράξη προκλήθηκε κατάσταση κοινής 
ανάγκης, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα (10) έτη.
4. Αν η πράξη τελέστηκε από αμέλεια, επιβάλλεται φυ-
λάκιση έως έξι (6) μήνες ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 63
Ανθρωποκτονία με δόλο - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 299 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 299 ΠΚ, τροποποιείται ως προς 
την ποινή και το άρθρο 299 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 299
Ανθρωποκτονία με δόλο
1. Όποιος σκότωσε άλλον τιμωρείται με ισόβια κάθειρ-
ξη.
2. Αν η πράξη αποφασίστηκε και εκτελέστηκε σε βρα-
σμό ψυχικής ορμής, επιβάλλεται κάθειρξη.».
Άρθρο 64
Σωματική βλάβη - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 308 ΠΚ
Στο άρθρο 308 ΠΚ: α) τροποποιείται το δεύτερο εδάφιο 
της παρ. 1 ως προς το πλαίσιο της ποινής, β) τροποποι-είται η παρ. 2 ως προς την ιδιότητα του παθόντος και το άρθρο 308 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 308
Σωματική βλάβη
1. Όποιος προξενεί σε άλλον σωματική κάκωση ή 
βλάβη της υγείας του τιμωρείται με φυλάκιση έως 
δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή. Αν η κάκωση ή βλάβη 
της υγείας που του προξένησε είναι εντελώς ελαφρά, 
τιμωρείται με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας.
2. Για τη δίωξη της πράξης της προηγούμενης πα-
ραγράφου απαιτείται έγκληση, εκτός αν ο παθών είναι 
υπάλληλος και η πράξη τελέσθηκε κατά την εκτέλεση της 
υπηρεσίας του ή για λόγους σχετικούς με την εκτέλεσή 
της ή υπάλληλος του πλειστηριασμού κατά τη διαδικασία 
της αναγκαστικής εκτέλεσης και η πράξη τελέσθηκε με αφορμή τον πλειστηριασμό, οπότε η δίωξη είναι αυτε-πάγγελτη.
3. Η σωματική βλάβη της παρ. 1 δεν είναι άδικη, όταν 
επιχειρείται με τη συναίνεση του παθόντος και δεν προ-σκρούει στα χρηστά ήθη.
4. Ο υπαίτιος της πράξης της παρ. 1 είναι δυνατό να 
απαλλαγεί από κάθε ποινή αν παρασύρθηκε στην πράξη 
από δικαιολογημένη αγανάκτηση, εξαιτίας μιας αμέσως 
προηγούμενης πράξης που τέλεσε ο παθών εναντίον 
του ή ενώπιόν του και που ήταν ιδιαίτερα σκληρή ή βά-ναυση.».
Άρθρο 65
Επικίνδυνη σωματική βλάβη - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση του άρθρου 309 ΠΚ
Το άρθρο 309 ΠΚ τροποποιείται ως προς την ποινή και 
το άρθρο 309 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 309
Επικίνδυνη σωματική βλάβη
Αν η πράξη του προηγούμενου άρθρου τελέστηκε 
με τρόπο που μπορούσε να προκαλέσει στον παθόντα 
κίνδυνο ζωής ή βαριά σωματική βλάβη, επιβάλλεται φυ-
λάκιση έως τρία (3) έτη.».
Άρθρο 66
Βαριά σωματική βλάβη - 
Αντικατάσταση του άρθρου 310 ΠΚ
Το άρθρο 310 ΠΚ, αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 310
Βαριά σωματική βλάβη
1. Αν η πράξη του άρθρου 308 είχε ως επακόλουθο τη 
βαριά σωματική βλάβη επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχι-στον ενός (1) έτους.
2. Όποιος προκαλεί σε άλλον βαριά σωματική βλάβη 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών. Αv 
επιδίωκε την πρόκληση της βαριάς σωματικής βλάβης, τιμωρείται με κάθειρξη.
3. Βαριά σωματική βλάβη υπάρχει ιδίως αν η πράξη 
προξένησε στον παθόντα κίνδυνο ζωής ή βαριά και μακροχρόνια αρρώστια ή σοβαρό ακρωτηριασμό ή 
αναπηρία ή μόνιμη παραμόρφωση ή αν τον εμπόδισε 
σημαντικά και για πολύ χρόνο να χρησιμοποιεί το σώμα ή τη διάνοιά του.».
Άρθρο 67
Σωματική βλάβη από αμέλεια - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 314 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 314 ΠΚ τροποποιείται ως προς: α) 
τη σειρά των προβλεπόμενων ποινών, β) την προσθήκη της περίπτωσης προκληθείσας βαριάς σωματικής βλά-
βης και του αντίστοιχου πλαισίου ποινής και το άρθρο 
314 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 314
Σωματική βλάβη από αμέλεια
1. Όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση 
ή βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με φυλάκιση έως 
δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς 
εργασίας. Αν η σωματική βλάβη που προκλήθηκε είναι 
βαριά, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη, και αν 
αυτή είναι εντελώς ελαφρά, επιβάλλεται χρηματική ποινή 
ή παροχή κοινωφελούς εργασίας.
2. Για την ποινική δίωξη της πράξης της προηγού-
μενης παραγράφου απαιτείται έγκληση. Η δίωξη εί-
ναι αυτεπάγγελτη αν ο υπαίτιος ήταν οδηγός οχή-ματος ή υπόχρεος λόγω της υπηρεσίας ή του επαγ -
γέλματός του να καταβάλει ιδιαίτερη επιμέλεια ή προ-
σοχή. Όταν ο υπαίτιος οδηγός οχήματος δεν μεταφέ-
ρει επιβάτες ή πράγματα με σκοπό βιοπορισμού, η ποινική δίωξη ασκείται αυτεπαγγέλτως, ο εισαγγε-
λέας όμως με διάταξή του απέχει από την ποινική δί-
ωξη αν ο παθών δηλώσει ότι δεν επιθυμεί την ποινι-κή δίωξη του δράστη. Αν η δήλωση υποβληθεί μετά 
την άσκηση ποινικής δίωξης, το δικαστήριο παύει ορι-
στικά αυτήν.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11053 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 68
Εγκλήματα κατά της σωματικής ακεραιότητας υπαλλήλου - Ιδιαίτερα επιβαρυντική περίσταση - Προσθήκη άρθρου 315Α ΠΚ
Μετά από το άρθρο 315 ΠΚ, προστίθεται νέο άρθρο 
315Α ως εξής:
«Άρθρο 315Α
Εγκλήματα κατά της σωματικής ακεραιότητας
υπαλλήλου - Ιδιαίτερα επιβαρυντική περίσταση
Η τέλεση των εγκλημάτων των άρθρων 308 έως 311 
εναντίον υπαλλήλου κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας 
του ή για λόγους σχετικούς με την εκτέλεσή της συνιστά 
ιδιαίτερα επιβαρυντική περίσταση.».
Άρθρο 69
Εμπορία ανθρώπων - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 323Α ΠΚ
Στις παρ. 1 και 3 του άρθρου 323Α ΠΚ, τροποποιείται 
το πλαίσιο ποινής και το άρθρο 323Α διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 323Α
Εμπορία ανθρώπων
1. Όποιος με τη χρήση βίας, απειλής βίας ή άλλων εξα-
ναγκαστικών μέσων ή με επιβολή ή κατάχρηση εξουσίας, 
στρατολογεί, απάγει, μεταφέρει, κατακρατεί παράνομα, υποθάλπει, παραδίδει ή παραλαμβάνει άλλον με σκοπό την εκμετάλλευσή του, τιμωρείται με κάθειρξη και χρη-
ματική ποινή.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται ο υπαίτιος και αν, για να 
επιτύχει τον ίδιο σκοπό, τελεί τις πράξεις της προηγού-
μενης παραγράφου αποσπώντας τη συναίνεση άλλου με 
τη χρήση απατηλών μέσων ή παρασύροντάς τον εκμε-
ταλλευόμενος την ευάλωτη θέση στην οποία βρίσκεται.
3. Με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρημα-
τική ποινή τιμωρείται η πράξη των προηγούμενων παρα-
γράφων όταν: α) τελείται κατ’ επάγγελμα, β) τελείται από 
υπάλληλο ο οποίος κατά την άσκηση της υπηρεσίας του 
ή επωφελούμενος από την ιδιότητά του αυτή διαπράττει 
ή συμμετέχει με οποιονδήποτε τρόπο στην πράξη, γ) 
συνδέεται με την παράνομη είσοδο, παραμονή ή έξοδο του παθόντος από τη χώρα ή δ) είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη του παθόντος. Επιβάλλεται ισό-
βια κάθειρξη, αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο.
4. Με τις ποινές της προηγούμενης παραγράφου τι-
μωρείται η πράξη των παρ. 1 και 2 όταν στρέφεται κατά 
ανηλίκου, ακόμα κι όταν τελείται χωρίς τη χρήση των 
μέσων που αναφέρονται σε αυτές. Με τις ίδιες ποινές 
τιμωρείται και όποιος, με τα μέσα των παρ. 1 και 2 στρα-
τολογεί ανήλικο με σκοπό τη χρησιμοποίησή του σε 
ένοπλες επιχειρήσεις.
5. Η έννοια της εκμετάλλευσης στις προηγούμενες 
παραγράφους περιλαμβάνει τον πορισμό παράνομου 
περιουσιακού οφέλους από: α) την υπαγωγή του σε 
καθεστώς δουλείας ή σε παρεμφερείς προς τη δουλεία πρακτικές, β) την υπαγωγή του σε καθεστώς ειλωτείας, 
γ) την εργασία ή την επαιτεία του θύματος (εργασιακή 
εκμετάλλευση), δ) την τέλεση εγκληματικών πράξεων από αυτό, ε) την αφαίρεση κυττάρων, ιστών ή οργάνων 
του σώματός του, στ) την τέλεση από αυτό γενετήσιων 
πράξεων, πραγματικών ή προσποιητών, ή την παροχή 
εργασίας ή υπηρεσιών που έχουν ως αποκλειστικό σκοπό 
τη γενετήσια διέγερση (γενετήσια εκμετάλλευση) ή ζ) τον 
εξαναγκασμό του σε τέλεση γάμου.
6. Με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) ετών και χρη-
ματική ποινή τιμωρείται όποιος εν γνώσει, χωρίς να 
χρησιμοποιεί τα μέσα των παρ. 1 και 2, προσλαμβάνει 
στην εργασία του πρόσωπο που είναι θύμα εμπορίας, 
δέχεται τις υπηρεσίες του προσώπου αυτού, τελεί μαζί 
του γενετήσια πράξη ή δέχεται τα έσοδα από την εκμε-τάλλευσή του.
7. Τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή όποιος, 
χωρίς να χρησιμοποιεί τα μέσα των παρ. 1 και 2, εξωθεί σε επαιτεία ανηλίκους, με σκοπό την εκμετάλλευση των εσόδων τους.
8. Για όποιον καταγγέλλει αξιόποινες πράξεις που τε-
λέστηκαν σε βάρος του από υπαιτίους των πράξεων των 
προηγούμενων παραγράφων, ο εισαγγελέας πλημμε-
λειοδικών μπορεί, εφόσον η καταγγελία πιθανολογείται 
βάσιμη, ύστερα από έγκριση του εισαγγελέα εφετών, να 
απόσχει προσωρινά από την ποινική δίωξη για παραβά-
σεις του νόμου περί αλλοδαπών και περί εκδιδομένων με αμοιβή προσώπων, καθώς και για παραβάσεις λόγω συμ-
μετοχής τους σε εγκληματικές δραστηριότητες, εφόσον η 
συμμετοχή αυτή ήταν άμεση συνέπεια του γεγονότος ότι 
ήταν παθόντες των αδικημάτων των προηγούμενων παρα-
γράφων, ώσπου να εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση για τις 
πράξεις που καταγγέλθηκαν. Αν η καταγγελία αποδειχθεί 
βάσιμη, η αποχή από την ποινική δίωξη γίνεται οριστική.».
Άρθρο 70
Αυτοδικία - Τροποποίηση του άρθρου 331 ΠΚ
Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 331 ΠΚ, τροποποιείται 
ως προς τη σειρά των προβλεπόμενων εναλλακτικών 
ποινών και το άρθρο 331 τροποποιείται ως εξής: 
«Άρθρο 331
Αυτοδικία
Όποιος ασκεί αυθαίρετα αξίωση σχετική με δικαίω-
μα που ή το έχει πραγματικά ή από πεποίθηση το οι-
κειοποιείται τιμωρείται με χρηματική ποινή ή παροχή 
κοινωφελούς εργασίας. Για την ποινική δίωξη απαιτείται 
έγκληση.».
Άρθρο 71
Βιασμός - Τροποποίηση των παρ. 3 και 4 του άρθρου 336 ΠΚ
Στο άρθρο 336 ΠΚ: α) τροποποιείται η παρ. 3 με την 
προσθήκη της περίπτωσης του ανήλικου θύματος και ως 
προς το πλαίσιο ποινής, β) στην παρ. 4 η λέξη «επιχειρεί» 
αντικαθίσταται από τη λέξη «τελεί» και το άρθρο 336 
διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 336
Βιασμός
1. Όποιος με σωματική βία ή με απειλή σοβαρού 
και άμεσου κινδύνου ζωής ή σωματικής ακεραιότητας 
εξαναγκάζει άλλον σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11054 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ας πράξης τιμωρείται με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα 
(10) ετών. 
2. Γενετήσια πράξη είναι η συνουσία και οι ίσης βαρύ-
τητας με αυτήν πράξεις.
3. Αν η πράξη της παρ. 1 έγινε από δύο ή περισσό-
τερους δράστες που ενεργούσαν από κοινού ή είχε ως συνέπεια τον θάνατο του παθόντος ή αν ο παθών είναι ανήλικος, επιβάλλεται ισόβια κάθειρξη.
4. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της παρ. 1, τελεί 
γενετήσια πράξη χωρίς τη συναίνεση του παθόντος, τι-μωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη.».
Άρθρο 72
Προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας - Τροποποίηση των παρ. 1 και 4 του άρθρου 337 ΠΚ
Στο άρθρο 337 ΠΚ: α) τροποποιείται το δεύτερο εδά-
φιο της παρ. 1 με την προσθήκη της περίπτωσης του 
ανήλικου παθόντος, β) τροποποιείται η παρ. 4 ως προς 
τον αποδέκτη των πράξεων και το πλαίσιο ποινής και 
διαγράφεται το τελευταίο εδάφιο και το άρθρο 337 δια-
μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 337
Προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας
1. Όποιος με χειρονομίες γενετήσιου χαρακτήρα, με 
προτάσεις που αφορούν γενετήσιες πράξεις, με γενετή-
σιες πράξεις που τελούνται ενώπιον άλλου ή με επίδειξη 
των γεννητικών του οργάνων, προσβάλλει βάναυσα την 
τιμή άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα (1) έτος ή 
χρηματική ποινή. Για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκλη-
ση, εκτός αν ο παθών είναι ανήλικος.
2. Με φυλάκιση έως δύο (2) έτη ή χρηματική ποινή 
τιμωρείται η πράξη της προηγουμένης παραγράφου, αν ο παθών είναι νεότερος των δώδεκα (12) ετών.
3. Ενήλικος, ο οποίος μέσω διαδικτύου ή άλλων μέσων 
ή τεχνολογιών πληροφορικής αποκτά επαφή με πρόσω-
πο που δεν συμπλήρωσε τα δέκα πέντε (15) έτη και με χειρονομίες ή προτάσεις, προσβάλλει την τιμή του ανη-λίκου στο πεδίο της γενετήσιας ζωής του, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών. Αν επακολούθησε συνάντηση ο ενήλικος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχι-στον τριών (3) ετών.
4. Όποιος προβαίνει σε χειρονομίες γενετήσιου χαρα-
κτήρα ή διατυπώνει προτάσεις για τέλεση γενετήσιων 
πράξεων σε πρόσωπο που εξαρτάται εργασιακά από 
αυτόν ή εκμεταλλευόμενος τη θέση προσώπου που έχει ενταχθεί σε διαδικασία αναζή τησης θέσης εργασίας, τι-
μωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη.».
Άρθρο 73
Κατάχρηση ανικάνου προς αντίσταση σε γενετήσια πράξη - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 338 ΠΚ
Οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 338 ΠΚ, τροποποιούνται ως 
προς την ποινή και το άρθρο 338 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 338Κατάχρηση ανικάνου προς αντίστασησε γενετήσια πράξη
1. Όποιος με κατάχρηση της διανοητικής ή σωματικής 
αναπηρίας άλλου ή της από οποιαδήποτε αιτία ανικα-νότητάς του να αντισταθεί ενεργεί με αυτόν γενετήσια 
πράξη τιμωρείται με κάθειρξη. 
2. Αν η πράξη της προηγούμενης παραγράφου έγινε 
από δύο ή περισσότερους που ενεργούσαν από κοινού, 
επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών.».
Άρθρο 74
Γενετήσιες πράξεις με ανηλίκους ή ενώπιόν τους - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 339 ΠΚ
Στην παρ. 1 του άρθρου 339 ΠΚ: α) τροποποιείται το 
εισαγωγικό εδάφιο ως προς τα άρθρα του ΠΚ στα οποία 
γίνεται παραπομπή, β) αντικαθίσταται η περ. α΄, γ) αντι-καθίσταται η περ. β΄, δ) διαγράφεται η περ. γ΄ και το άρ-θρο 339 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 339
Γενετήσιες πράξεις με ανηλίκους ή ενώπιόν τους
1. Όποιος ενεργεί γενετήσια πράξη με πρόσωπο νεότε-
ρο των δεκαπέντε ετών ή το παραπλανά με αποτέλεσμα 
να ενεργήσει ή να υποστεί τέτοια πράξη τιμωρείται, αν 
δεν υπάρχει περίπτωση να τιμωρηθεί βαρύτερα με τα 
άρθρα 342 και 351Α, ως εξής: 
α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δώδεκα (12) έτη, 
με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών, 
β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δώδεκα (12) έτη, με 
κάθειρξη. 
2. Οι γενετήσιες πράξεις μεταξύ ανηλίκων κάτω των 
δεκαπέντε (15) ετών δεν τιμωρούνται, εκτός αν η μεταξύ 
τους διαφορά ηλικίας είναι μεγαλύτερη των τριών (3) 
ετών, οπότε μπορούν να επιβληθούν μόνο αναμορφω-τικά ή θεραπευτικά μέτρα.
3. Όποιος εξωθεί ή παρασύρει ανήλικο, που δεν συ-
μπλήρωσε τα δεκαπέντε (15) έτη, να παρίσταται σε γε-
νετήσια πράξη μεταξύ άλλων, χωρίς να συμμετέχει σε 
αυτήν, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών 
και χρηματική ποινή αν ο ανήλικος είναι μικρότερος των 
δεκατεσσάρων (14) ετών και με φυλάκιση έως τρία (3) 
έτη ή χρηματική ποινή αν έχει συμπληρώσει το δέκατο τέταρτο (14ο) έτος της ηλικίας του.».
Άρθρο 75
Γενική διάταξη για τα άρθρα 338 και 339 ΠΚ - Προσθήκη άρθρου 340 ΠΚ
Προστίθεται άρθρο 340 ΠΚ ως εξής: 
«Άρθρο 340
 Γενική διάταξη
Αν κάποια από τις πράξεις των άρθρων 338 και 339 
είχε ως συνέπεια τον θάνατο του παθόντος επιβάλλεται ισόβια κάθειρξη.».
Άρθρο 76
Κατάχρηση ανηλίκων - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 342 ΠΚ
Στην παρ. 1 του άρθρου 342 ΠΚ: α) στο πρώτο εδά-
φιο: αα) τροποποιούνται οι περ. α΄ και β΄ ως προς την 
αναπροσαρμογή των ηλικιακών ορίων και ως προς την 
επιβαλλόμενη ποινή, αβ) διαγράφεται η περ. γ΄, β) προ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11055 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
στίθεται δεύτερο εδάφιο και το άρθρο 342 διαμορφώ-
νεται ως εξής: 
«Άρθρο 342
Κατάχρηση ανηλίκων
1. Ο ενήλικος ο οποίος ενεργεί γενετήσιες πράξεις με 
ανήλικο, τον οποίον του έχουν εμπιστευθεί για να τον 
επιβλέπει ή να τον φυλάσσει, έστω και προσωρινά, τι-
μωρείται ως εξής:
α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα (14) 
έτη, με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρη-
ματική ποινή, 
β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα (14) έτη, 
με κάθειρξη και χρηματική ποινή.
Συνιστά επιβαρυντική περίσταση η τέλεση της πράξης 
της παρ. 1: α) από οικείο, β) από πρόσωπο που συνοικεί με τον ανήλικο ή διατηρεί φιλικές σχέσεις με τους οικεί-
ους του, γ) από εκπαιδευτικό, παιδαγωγό, γυμναστή ή 
άλλο πρόσωπο που παραδίδει μαθήματα στον ανήλικο, 
δ) από πρόσωπο που δέχεται τις υπηρεσίες του ανηλίκου, 
ε) από κληρικό με τον οποίο ο ανήλικος διατηρεί πνευ-
ματική σχέση, στ) από ψυχολόγο, ιατρό, νοσοκόμο ή από 
ειδικό επιστήμονα που παρέχει τις υπηρεσίες του στον 
ανήλικο, ζ) από πρόσωπο που καταχράται τη διανοητική 
ή σωματική αναπηρία του ανηλίκου.
2. Ο ενήλικος ο οποίος απευθύνει χειρονομίες, προ-
τάσεις ή εξιστορεί ή απεικονίζει ή παρουσιάζει πράξεις 
γενετήσιου χαρακτήρα σε ανήλικο, τον οποίον του έχουν 
εμπιστευθεί για να τον επιβλέπει ή να τον φυλάσσει, έστω 
και προσωρινά, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι 
(6) μηνών.».
Άρθρο 77
Κατάχρηση σε γενετήσια πράξη προσώπου που αναζητά εργασία - Αντικατάσταση της περ. β΄ άρθρου 343 ΠΚ
Η περ. β΄ του άρθρου 343 ΠΚ αντικαθίσταται και το 
άρθρο 343 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 343
Κατάχρηση σε γενετήσια πράξη
Με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών και χρηματι-
κή ποινή τιμωρούνται: α) όποιος υποχρεώνει άλλον σε 
επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης, με κατάχρηση 
σχέσης εργασιακής εξάρτησης οποιασδήποτε φύσης, 
β) όποιος υποχρεώνει άλλον σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης, εκμεταλλευόμενος την θέση του 
παθόντος, ως προσώπου, το οποίο αναζητά εργασία, 
γ) οι διορισμένοι ή οπωσδήποτε εργαζόμενοι σε φυλα-
κές ή άλλα κρατητήρια, σε αστυνομικές υπηρεσίες, σε 
σχολές, παιδαγωγικά ιδρύματα, νοσοκομεία, κλινικές ή 
κάθε είδους θεραπευτικά καταστήματα ή σε άλλα ιδρύ-
ματα προορισμένα να περιθάλπουν πρόσωπα που έχουν 
ανάγκη από βοήθεια αν, με κατάχρηση της θέσης τους, 
υποχρεώσουν σε γενετήσια πράξη πρόσωπο που έχει 
εισαχθεί σε αυτά τα ιδρύματα.».
Άρθρο 78
Έγκληση - Τροποποίηση του άρθρου 344 ΠΚ
Το άρθρο 344 ΠΚ, τροποποιείται ως προς την παρα-
πομπή σε άρθρο του ΠΚ, στο τέλος του άρθρου προστί-θεται η φράση «εκτιμώντας τη δήλωση του θύματος ότι 
η δημοσιότητα από την ποινική δίωξη θα έχει συνέπεια 
τον σοβαρό ψυχικό τραυματισμό του» και το άρθρο 344 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 344
Έγκληση
Στην περίπτωση του άρθρου 336 η ποινική δίωξη 
ασκείται αυτεπαγγέλτως, αλλά αν ο παθών δηλώσει ότι 
δεν επιθυμεί την ποινική δίωξη, ο εισαγγελέας μπορεί να 
απόσχει οριστικά από την ποινική δίωξη ή, αν αυτή έχει 
ασκηθεί, να εισαγάγει την υπόθεση στο αρμόδιο δικαστι-
κό συμβούλιο, το οποίο μπορεί να παύσει οριστικά την 
ποινική δίωξη εκτιμώντας τη δήλωση του θύματος ότι 
η δημοσιότητα από την ποινική δίωξη θα έχει συνέπεια τον σοβαρό ψυχικό τραυματισμό του.».
Άρθρο 79
Γενετήσια πράξη μεταξύ συγγενών - 
Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 345 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 345 ΠΚ, τροποποιείται ως προς 
την ποινή και το άρθρο 345 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 345
Γενετήσια πράξη μεταξύ συγγενών
1. Η γενετήσια πράξη μεταξύ συγγενών εξ αίματος ή 
από υιοθεσία, ανιούσας και κατιούσας γραμμής και με-ταξύ αμφιθαλών ή ετεροθαλών αδελφών τιμωρείται: α) ως προς τους ανιόντες με κάθειρξη έως δέκα (10) ετών, 
β) ως προς τους κατιόντες με φυλάκιση και γ) μεταξύ 
αδελφών με φυλάκιση έως δύο (2) έτη.
2. Συγγενείς κατιούσας γραμμής ή αδελφοί μπορούν 
να απαλλαγούν από κάθε ποινή, αν κατά τον χρόνο 
της πράξης δεν είχαν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο 
(18ο) έτος.».
Άρθρο 80
Πορνογραφία ανηλίκων - Πλαίσιο ποινής - 
Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 348Α ΠΚ
Η παρ. 4 και το δεύτερο εδάφιο της παρ. 5 του άρθρου 
348Α ΠΚ, τροποποιούνται ως προς τις επιβαλλόμενες 
ποινές και το άρθρο 348Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 348Α
Πορνογραφία ανηλίκων
1. Όποιος με πρόθεση παράγει, διανέμει, δημοσιεύει, 
επιδεικνύει, εισάγει στην Επικράτεια ή εξάγει από αυτήν, 
μεταφέρει, προσφέρει, πωλεί ή με άλλον τρόπο διαθέ-
τει, αγοράζει, προμηθεύεται, αποκτά ή κατέχει υλικό 
παιδικής πορνογραφίας ή διαδίδει ή μεταδίδει πληρο-
φορίες σχετικά με την τέλεση των παραπάνω πράξεων, 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και 
χρηματική ποινή.
2. Όποιος με πρόθεση παράγει, προσφέρει, πωλεί ή 
με οποιονδήποτε τρόπο διαθέτει, διανέμει, διαβιβάζει, 
αγοράζει, προμηθεύεται ή κατέχει υλικό παιδικής πορνο-
γραφίας ή διαδίδει πληροφορίες σχετικά με την τέλεση 
των παραπάνω πράξεων, μέσω πληροφοριακών συστη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11056 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
μάτων, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών 
και χρηματική ποινή.
3. Υλικό παιδικής πορνογραφίας, κατά την έννοια των 
προηγούμενων παραγράφων συνιστά η αναπαράσταση 
ή η πραγματική ή η εικονική αποτύπωση σε ηλεκτρονικό 
ή άλλο υλικό φορέα των γεννητικών οργάνων ή του σώ-
ματος εν γένει του ανηλίκου, κατά τρόπο που προδήλως 
προκαλεί γενετήσια διέγερση, καθώς και της πραγματι-
κής ή εικονικής γενετήσιας πράξης που διενεργείται από 
ή με ανήλικο.
4. Οι πράξεις των παρ. 1 και 2 τιμωρούνται με κάθειρξη 
και χρηματική ποινή: 
α. αν τελέσθηκαν κατ’ επάγγελμα,β. αν η παραγωγή του υλικού της παιδικής πορνογρα-
φίας συνδέεται με την εκμετάλλευση της ανάγκης, της 
ψυχικής ή της διανοητικής ασθένειας ή της σωματικής 
δυσλειτουργίας, λόγω οργανικής νόσου ανηλίκου ή με 
την άσκηση ή απειλή χρήσης βίας ανηλίκου ή με τη 
χρησιμοποίηση ανηλίκου που δεν έχει συμπληρώσει το 
δέκατο πέμπτο έτος ή αν η παραγωγή του υλικού της 
παιδικής πορνογραφίας εξέθεσε τη ζωή του ανηλίκου 
σε σοβαρό κίνδυνο και
γ. αν δράστης της παραγωγής του υλικού παιδικής πορ-
νογραφίας είναι πρόσωπο στο οποίο έχουν εμπιστευθεί 
ανήλικο για να τον επιβλέπει ή να τον φυλάσσει, έστω 
και προσωρινά.
5. Αν η παραγωγή του υλικού της παιδικής πορνογρα-
φίας συνδέεται με τη χρησιμοποίηση ανηλίκου που δεν 
έχει συμπληρώσει το δωδέκατο έτος της ηλικίας του, 
επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και 
χρηματική ποινή. Η ίδια ποινή επιβάλλεται αν η πράξη 
των περ. β΄ και γ΄ της προηγούμενης παραγράφου είχε 
ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη του παθόντος, 
αν δε αυτή είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο, επιβάλλεται ισόβια κάθειρξη.
6. Όποιος εν γνώσει αποκτά πρόσβαση σε υλικό παιδι-
κής πορνογραφίας μέσω πληροφοριακών συστημάτων, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία (3) έτη ή χρηματική 
ποινή.».
Άρθρο 81
Μαστροπεία - Τροποποίηση του άρθρου 349 ΠΚ
Στο άρθρο 349 ΠΚ, προστίθεται παρ. 3 και το άρθρο 
349 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 349 
Μαστροπεία
1. Όποιος, για να εξυπηρετήσει την ακολασία άλλων, 
προάγει ή εξωθεί στην π ορνεία ανήλικο ή υποθάλπει ή 
εξαναγκάζει ή διευκολύνει ή συμμετέχει στ ην πορνεία 
ανηλίκων, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και 
χρηματική ποινή.
2. Με κάθειρξη και χρηματική ποινή τιμωρείται ο υπαί-
τιος αν το έγκλημα τελέστηκε: α) εναντίον προσώπου 
νεότερου των δεκαπέντε (15) ετών, β) με απατηλά μέσα, γ) από τον ανιόντα συγγενή εξ αίματος ή εξ αγχιστείας ή από θετό γονέα, σύζυγο, επίτροπο ή από άλλον στον 
οποίο έχουν εμπιστευθεί τον ανήλικο για ανατροφή, δι-
δασκαλία επίβλεψη ή φύλαξη, έστω και προσωρινή, δ) από υπάλληλο ο οποίος κατά την άσκηση της υπηρε-
σίας του ή επωφελούμενος από την ιδιότητά του αυτή 
διαπράττει ή συμμετέχει με οποιονδήποτε τρόπο στην 
πράξη, ε) με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας, 
στ) με προσφορά ή υπόσχεση πληρωμής χρημάτων ή 
οποιουδήποτε άλλου ανταλλάγματος.
3. Εκτός των περιπτώσεων του άρθρου 323Α, όποιος 
κατ’ επάγγελμα ή από κερδοσκοπία προάγει ή εξωθεί ή 
εξαναγκάζει άλλον στην πορνεία ή εκμεταλλεύεται τα 
έσοδα από την π ορνεία άλλ ου τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον δεκαοκτώ (18) μηνών και με χρηματική 
ποινή. Η τέλεση της πράξης από υπάλληλο, ο οποίος 
κατά την άσκηση της υπηρεσίας του ή επωφελούμενος από την ιδιότητά του αυτή διαπράττει ή συμμετέχει με 
οποιονδήποτε τρόπο στην πράξη, συνιστά επιβαρυντική 
περίσταση.» 
Άρθρο 82
Γενετήσια πράξη με ανήλικο έναντι αμοιβής - Τροποποίηση του άρθρου 351Α ΠΚ
Στο άρθρο 351Α ΠΚ: α) τροποποιούνται οι περ. β΄ και 
γ΄ της παρ. 1 ως προς τα ηλικιακά όρια, β) τροποποιείται η παρ. 2 ως προς το πλαίσιο ποινής και το άρθρο 351Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 351Α
Γενετήσια πράξη με ανήλικο έναντι αμοιβής
1. Η γενετήσια πράξη με ανήλικο που τελείται από 
ενήλικο με αμοιβή ή με άλλα υλικά ανταλλάγματα ή η 
γενετήσια πράξη μεταξύ ανηλίκων που προκαλείται από 
ενήλικο με τον ίδιο τρόπο και τελείται ενώπιον αυτού ή άλλου ενηλίκου τιμωρείται:
α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δώδεκα (12) έτη, 
με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή,
β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δώδεκα (12), όχι όμως 
και τα δεκαπέντε (15) έτη, με κάθειρξη και χρηματική 
ποινή και
γ) αν συμπλήρωσε τα δεκαπέντε (15) έτη, με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών (3) ετών και χρηματική ποινή.
2. Αν η πράξη της πρώτης παραγράφου είχε ως απο-
τέλεσμα τον θάνατο του παθόντος επιβάλλεται ισόβια 
κάθειρξη.».
Άρθρο 83
Προσβολή γενετήσιας ευπρέπειας - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 353 ΠΚ
Η παρ. 2 του άρθρου 353 ΠΚ τροποποιείται με την ανα-
φορά στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1 και το άρθρο 353 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 353
Προσβολή γενετήσιας ευπρέπειας
1. Όποιος εν γνώσει προσβάλλει βάναυσα τη γενετήσια 
ευπρέπεια άλλου με πράξη γενετήσιου χαρακτήρα που 
ενεργείται ενώπιόν του τιμωρείται με χρηματική ποινή 
ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. Αν η πράξη του προ-
ηγούμενου εδαφίου ενεργείται ενώπιον προσώπου νεό-
τερου των δεκαπέντε (15) ετών τιμωρείται με φυλάκιση 
έως τρία (3) έτη ή χρηματική ποινή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11057 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
2. Για την ποινική δίωξη της πράξης του πρώτου εδα-
φίου της παρ. 1 απαιτείται έγκληση.».
Άρθρο 84
Παραμέληση της εποπτείας ανηλίκου - Τροποποίηση του άρθρου 360 ΠΚ
Στο άρθρο 360 ΠΚ: α) τροποποιείται η παρ. 1 ως προς 
το ηλικιακό όριο, β) τροποποιείται η παρ. 2 ως προς το 
πλαίσιο ποινής και το άρθρο 360 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 360Παραμέληση της εποπτείας ανηλίκου
1. Όποιος, ενώ έχει υποχρέωση εποπτείας ανηλίκου 
παραλείπει να τον παρεμποδίσει από την τέλεση αξιό-
ποινης πράξης, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα (1) έτος, 
αν δεν συντρέχει περίπτωση να τιμωρηθεί αυστηρότερα 
με άλλη διάταξη.
2. Αν ο υπαίτιος της παράλειψης είναι πρόσωπο που 
έχει την επιμέλεια του ανηλίκου και ιδίως γονέας ή επί-
τροπος υπό την υπεύθυνη επιμέλεια του οποίου έχει τεθεί ο ανήλικος σύμφωνα με τα άρθρα 122 και 123, 
επιβάλλεται φυλάκιση έως δύο (2) έτη.».
Άρθρο 85
Παραβάσεις σχετικά με την υιοθεσία ανηλίκου - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 360Α ΠΚ
Η παρ. 2 του άρθρου 360Α ΠΚ τροποποιείται ως προς 
την επέκταση του αξιοποίνου σε εκείνον που υιοθιετεί 
και το άρθρο 360Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 360Α
Παραβάσεις σχετικά με την υιοθεσία ανηλίκου
1. Όποιος υιοθετεί ανήλικο με σκοπό να τον απα-
σχολήσει σε δραστηριότητε ς επικίνδυνες για την υγεία 
του και τον απασχολεί σε αυτές, τιμωρείται, εφόσον 
δεν συντρέχει άλλη αξιόποινη πράξη που τιμωρείται 
βαρύτερα, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή.
2. Με φυλάκιση και χρηματική ποινή τιμωρείται εκείνος 
που δίνει σε υιοθεσία το π αιδί του, εκείνος που υιοθετεί, 
καθώς και εκείνος που μεσολαβεί στην υιοθεσία απο-
κομίζοντας ο ίδιος ή προσπορίζοντας σε άλλον αθέμιτο 
όφελος.
3. Εκείνος που τελεί κατ’ επάγγελμα τις αξιόποινες 
πράξεις των προηγούμενων παραγράφων τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή.».
Άρθρο 86
Κλοπή - Τροποποίηση της παρ. 1 
του άρθρου 372 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 372 ΠΚ τροποποιείται ως προς 
την ποινή και διαγράφεται η περίπτωση τέλεσης κλοπής 
με διάρρηξη και το άρθρο 372 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 372
Κλοπή
1. Όποιος αφαιρεί ξένο (ολικά ή εν μέρει) κινητό πράγ-
μα από την κατοχή άλλου με σκοπό να το ιδιοποιηθεί 
παράνομα, τιμωρείται με φυλάκιση και αν το αντικείμενο 
της κλοπής είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή.2. Κινητό πράγμα θεωρείται κατά τον Κώδικα και η ηλε-
κτρική και κάθε άλλης μορφής ενέργεια.».
Άρθρο 87
Υπεξαίρεση - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 375 ΠΚ
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 375 ΠΚ τρο-
ποποιείται ως προς το πλαίσιο ποινής και το άρθρο 375 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 375
Υπεξαίρεση
1. Όποιος ιδιοποιείται παράνομα ξένο (ολικά ή εν μέ-
ρει) κινητό πράγμα που περιήλθε στην κατοχή του με 
οποιονδήποτε τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο (2) 
έτη και αν το αντικείμενο είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας, 
με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική 
ποινή. Αν πρόκειται για αντικείμενο που το έχουν εμπι-
στευθεί στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς 
του ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθό-
ντος ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας, 
ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) 
έτους και χρηματική ποινή.
2. Αν η αξία του αντικειμένου στην παρ. 1 υπερβαίνει 
συνολικά το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) 
ευρώ ο υπαίτιος τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) 
έτη και χρηματική ποινή.
3. Αν η υπεξαίρεση στρέφεται άμεσα κατά του νομι-
κού προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών 
προσώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών το-πικής αυτοδιοίκησης και η αξία του αντικειμένου της 
υπερβαίνει συνολικά το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιά-
δων (120.000) ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον 
δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) 
ημερήσιες μονάδες. Η πράξη αυτή παραγράφεται μετά είκοσι (20) έτη.
4. Με το ξένο πράγμα εξομοιώνεται και: α) το τίμη-
μα που έλαβε ο υπαίτιος για κινητό πράγμα που του 
είχαν εμπιστευθεί για να το πουλήσει, καθώς και β) το 
κινητό πράγμα που απέκτησε ο υπαίτιος με χρήματα ή με άλλο πράγμα που του είχαν εμπιστευθεί για να 
αγοράσει ή να ανταλλάξει αντίστοιχα το πράγμα που 
απέκτησε.».
Άρθρο 88
Κλοπή και υπεξαίρεση μικρής αξίας - Τροποποίηση του πρώτου εδαφίου του άρθρου 377 ΠΚ
Στο πρώτο εδάφιο του άρθρου 377 ΠΚ απαλείφεται η 
αναφορά στο άρθρο 374 ΠΚ και το άρθρο 377 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 377
Κλοπή και υπεξαίρεση μικρής αξίας
Αν τα εγκλήματα των άρθρων 372 και 375 παρ. 1 έχουν 
αντικείμενο πράγμα μικρής αξίας, επιβάλλεται χρηματική 
ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. Αν όμως η πράξη 
τελέστηκε από ανάγκη για άμεση χρήση ή ανάλωση του 
αντικειμένου της κλοπής ή υπεξαίρεσης, το δικαστήριο μπορεί να κρίνει την πράξη ατιμώρητη.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11058 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 89
Ληστεία - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 380 ΠΚ
Η παρ. 2 του άρθρου 380 ΠΚ τροποποιείται ως προς την 
ποινή και το άρθρο 380 τροποποιείται ως εξής: 
«Άρθρο 380
Ληστεία
1. Όποιος με σωματική βία εναντίον προσώπου ή με 
απειλές ενωμένες με επικείμενο κίνδυνο σώματος ή 
ζωής αφαιρεί από άλλον ξένο (ολικά ή εν μέρει) κινητό 
πράγμα ή τον εξαναγκάζει να του το παραδώσει για να 
το ιδιοποιηθεί παράνομα, τιμωρείται με κάθειρξη και 
χρηματική ποινή.
2. Αν από την πράξη επήλθε ο θάνατος κάποιου προ-
σώπου ή βαριά σωματική βλάβη ή αν η πράξη εκτελέ-
στηκε με ιδιαίτερη σκληρότητα εναντίον προσώπου, 
επιβάλλεται ισόβια κάθειρξη.
3. Οι ποινές των προηγούμενων παραγράφων επιβάλ-
λονται και σε εκείνον που καταλήφθηκε επ’ αυτοφώρω να 
κλέβει και μεταχειρίζεται σωματική βία εναντίον προσώ-
που ή απειλές ενωμένες με επικείμενο κίνδυνο σώματος 
ή ζωής για να διατηρήσει το κλοπιμαίο.».
Άρθρο 90
Προϋποθέσεις αποχής από την ποινική δίωξη - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 381 ΠΚ
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 381 ΠΚ 
τροποποιείται ως προς τα εγκλήματα στα οποία επιτρέ-
πεται η αποχή από την ποινική δίωξη και το άρθρο 381 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 381
Γενική Διάταξη
1. Για την ποινική δίωξη των εγκλημάτων που προβλέ-
πονται στα άρθρα 374Α, 375 παρ. 1 και 2, 377 και 378 
παρ. 1 εδάφιο β΄ απαιτείται έγκληση. Στην περίπτωση του 
εδάφιο α΄` της παρ. 1 του άρθρου 378 η ποινική δίωξη 
ασκείται αυτεπαγγέλτως, ο εισαγγελέας όμως με διάταξή 
του απέχει από την ποινική δίωξη αν ο παθών δηλώσει 
ότι δεν επιθυμεί την ποινική δίωξη του δράστη. Αν η δή-
λωση υποβληθεί μετά την άσκηση ποινικής δίωξης, το 
δικαστήριο παύει οριστικά αυτήν.
2. Το αξιόποινο των εγκλημάτων που προβλέπονται 
στα άρθρα 372 έως 378 εξαλείφεται αν ο υπαίτιος, με 
δική του θέληση και πριν από την πρώτη εξέτασή του 
ως υπόπτου ή κατηγορουμένου για την πράξη, αποδώ-
σει το πράγμα ή ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα 
χωρίς παράνομη βλάβη τρίτου. Η μερική μόνο απόδοση 
ή ικανοποίηση εξαλείφει το αξιόποινο κατά το αντίστοιχο 
μέρος. Στην περίπτωση του άρθρου 374Α, μαζί με την 
απόδοση του πράγματος απαιτείται και η πλήρης ικανο-
ποίηση του ζημιωθέντος.
3. Εάν ο υπαίτιος των εγκλημάτων που προβλέπονται 
στα άρθρα 372 έως 378 μέχρι την αμετάκλητη παραπο-μπή του στο ακροατήριο αποδώσει το πράγμα ή ικανο-
ποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα, χωρίς παράνομη βλάβη 
τρίτου, καταβάλλοντας την αξία του, απαλλάσσεται από 
κάθε ποινή εφόσον πληρώσει επιπλέον τους τόκους υπε-
ρημερίας από την ημέρα τέλεσης του εγκλήματος.4. Η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου εφαρ-
μόζεται για τα πλημμελήματα που προβλέπονται στα 
άρθρα 372 έως 378 και μέχρι το τέλος της αποδεικτικής 
διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο.».
Άρθρο 91
Εκβίαση - Τροποποίηση της παρ. 1 και 2 του άρθρου 385 ΠΚ
Στο άρθρο 385 ΠΚ: α) τροποποιείται η παρ. 1 με την 
απαλοιφή της αναφοράς στις περιπτώσεις του άρθρου 
380 του ΠΚ, β) στην παρ. 2 τροποποιείται το πλαίσιο ποι-
νής και διαγράφεται το δεύτερο εδάφιο και το άρθρο 385 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 385
Εκβίαση
1. Όποιος, με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος ή τρίτος 
παράνομο περιουσιακό όφελος, εξαναγκάζει άλλον με 
βία ή απειλή σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή από την οποία 
επέρχεται ζημία στην περιουσία του εξαναγκαζομένου 
ή άλλου τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) 
έτους και χρηματική ποινή. 
2. Αν η πράξη της προηγούμενης παραγράφου, τελέ-
στηκε με σωματική βία εναντίον προσώπου ή με απειλές 
ενωμένες με επικείμενο κίνδυνο σώματος ή ζωής τιμω-
ρείται σύμφωνα με όσα ορίζονται στις παρ. 1 και 2 του άρθρου 380 ΠΚ.
3. Η εκβίαση τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τρι-
ών (3) ετών και χρηματική ποινή αν ο υπαίτιος μεταχει-
ρίστηκε βία ή απειλή βλάβης της επιχείρησης, του επαγ-
γέλματος, του λειτουργήματος ή άλλης δραστηριότητας 
που ασκεί ο εξαναγκαζόμενος ή άλλος ή προσφέρθηκε 
να παρέχει ή παρέχει προστασία για την αποτροπή πρό-
κλησης τέτοιας βλάβης από τρίτον. Αν την παραπάνω 
πράξη τέλεσε πρόσωπο που διαπράττει τέτοιες πράξεις κατ’ επάγγελμα, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.».
Άρθρο 92
Απάτη - Τροποποίηση της παρ. 1 
του άρθρου 386 ΠΚ
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 386 ΠΚ τρο-
ποποιείται με την προσθήκη της περίπτωσης ιδιαίτερα μεγάλης προξενηθείσας ζημίας και του πλαισίου ποινής και το άρθρο 386 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 386
Απάτη
1. Όποιος με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγο-
νότων σαν αληθινών ή την αθέμιτη απόκρυψη ή παρα-
σιώπηση αληθινών γεγονότων βλάπτει ξένη περιουσία 
πείθοντας κάποιον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή με σκο-
πό από τη βλάβη αυτής της περιουσίας να αποκομίσει ο 
ίδιος ή άλλος παράνομο περιουσιακό όφελος τιμωρεί-
ται με φυλάκιση, και αν η ζημία που προξενήθηκε είναι 
ιδιαίτερα μεγάλη, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) 
μηνών και χρηματική ποινή. Αν η ζημία που προκλήθηκε 
υπερβαίνει συνολικά το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων 
(120.000) ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11059 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
2. Αν η απάτη στρέφεται άμεσα κατά του νομικού 
προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών προ-
σώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και η ζημιά που προκλήθηκε υπερβαίνει 
συνολικά το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) ημερήσιες μονά-δες. Η πράξη αυτή παραγράφεται μετά είκοσι (20) έτη.».
Άρθρο 93
Απάτη με υπολογιστή - Τροποποίηση
της περ. ε΄ της παρ. 1 του άρθρου 386Α ΠΚ
Η περ. ε΄ του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 
386Α ΠΚ τροποποιείται ως προς το πλαίσιο ποινής, με 
την προσθήκη της περίπτωσης ιδιαίτερα μεγάλης προ-
ξενηθείσας ζημίας και του αντίστοιχου πλαισίου ποινής και το άρθρο 386Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 386Α
Απάτη με υπολογιστή
1. Όποιος, με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή 
σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος, βλάπτει ξένη περιουσία, επηρεάζοντας το αποτέλεσμα μιας διαδικα-σίας επεξεργασίας δεδομένων υπολογιστή: α) με τη μη ορθή διαμόρφωση προγράμματος υπολογιστή, β) με τη 
χωρίς δικαίωμα παρέμβαση στη λειτουργία προγράμμα-
τος ή συστήματος υπολογιστή, γ) με τη χρησιμοποίηση μη ορθών ή ελλιπών δεδομένων υπολογιστή, ιδίως δε-
δομένων αναγνώρισης της ταυτότητας, δ) με τη χωρίς 
δικαίωμα εισαγωγή, αλλοίωση, διαγραφή ή εξάλειψη 
δεδομένων υπολογιστή, ιδίως δεδομένων αναγνώρισης 
της ταυτότητας, ή ε) με τη χωρίς δικαίωμα αξιοποίηση 
λογισμικού προορισμένου για τη μετακίνηση χρημάτων 
τιμωρείται με φυλάκιση, και αν η ζημία που προξενήθηκε 
είναι ιδιαίτερα μεγάλη, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή. Αν η ζημία που προκλή-
θηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των εκατόν είκοσι 
χιλιάδων (120.000) ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα 
(10) έτη και χρηματική ποινή.
2. Όποιος κατασκευάζει, διαθέτει ή κατέχει πρόγραμμα 
ή σύστημα υπολογιστή που προορίζεται για τη διάπραξη 
του εγκλήματος της παρ. 1 τιμωρείται με φυλάκιση έως 
δύο (2) έτη και χρηματική ποινή. Απαλλάσσεται από κάθε 
ποινή όποιος καταστρέφει με δική του θέληση το παρα-
πάνω πρόγραμμα ή σύστημα υπολογιστή πριν το χρησι-
μοποιήσει για τη διάπραξη του εγκλήματος της παρ. 1.
3. Αν η απάτη με υπολογιστή στρέφεται άμεσα κατά 
του νομικού προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νο-
μικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών 
τοπικής αυτοδιοίκησης και η ζημία που προκλήθηκε 
υπερβαίνει συνολικά το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιά-
δων (120.000) ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον 
δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) 
ημερήσιες μονάδες. Η πράξη αυτή παραγράφεται μετά είκοσι (20) έτη.».
Άρθρο 94
Απιστία - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 390 ΠΚ
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 390 ΠΚ τρο-
ποποιείται ως προς το πλαίσιο ποινής, με την προσθήκη της περίπτωσης ιδιαίτερα μεγάλης προξενηθείσας ζημίας 
και του αντίστοιχου πλαισίου ποινής και το άρθρο 390 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 390
Απιστία
1. Όποιος κατά παράβαση των κανόνων επιμελούς 
διαχείρισης προκαλεί εν γνώσει βέβαιη ζημία στην πε-
ριουσία άλλου, της οποίας βάσει νόμου ή δικαιοπραξίας 
έχει την επιμέλεια ή διαχείριση (ολική ή μερική ή μόνο για 
ορισμένη πράξη), τιμωρείται με φυλάκιση και αν η ζημία 
που προξενήθηκε είναι ιδιαίτερα μεγάλη, με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή. Αν 
η ζημία που προκλήθηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και χρηματική ποινή.
2. Αν η απιστία στρέφεται άμεσα κατά του νομικού 
προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών προ-
σώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και η ζημία που προκλήθηκε υπερβαίνει 
συνολικά των ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) 
ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες (1.000) ημερήσιες μονά-δες. Η πράξη αυτή παραγράφεται μετά είκοσι (20) έτη.».
Άρθρο 95
Αποδοχή και διάθεση προϊόντων εγκλήματος - Τροποποίηση της παρ. 1 και προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 394 ΠΚ
Η παρ. 1 του άρθρου 394 ΠΚ τροποποιείται ως προς την 
ποινή και το άρθρο 394 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 394
Αποδοχή και διάθεση προϊόντων εγκλήματος
1. Όποιος αποκρύπτει, αγοράζει, λαμβάνει ως ενέχυρο 
ή με άλλον τρόπο δέχεται στην κατοχή του πράγμα που προήλθε από αξιόποινη πράξη ή μεταβιβάζει σε άλλον 
την κατοχή τέτοιου πράγματος ή συνεργεί σε μεταβίβαση 
ή με οποιονδήποτε τρόπο ασφαλίζει την κατοχή του σε 
άλλον, τιμωρείται, ανεξάρτητα αν είναι τιμωρητέος ή όχι 
ο υπαίτιος του εγκλήματος από το οποίο προέρχεται το πράγμα, με φυλάκιση έως τρία (3) έτη, και αν πρόκειται 
για πράγμα ιδιαίτερα μεγάλης αξίας με φυλάκιση τουλά-
χιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή.
2. Αν το αντικείμενο της πράξης της προηγούμενης 
παραγράφου είναι μικρής αξίας, ο δράστης τιμωρείται 
με χρηματική ποινή.
3. Με τα πράγματα που προέρχονται από αξιόποινη 
πράξη εξομοιώνεται και το τίμημά τους, καθώς επίσης 
και τα αντικείμενα που αποκτήθηκαν μέσω αυτών.».
Άρθρο 96
Δωροληψία και δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα - Τροποποίηση του άρθρου 396 ΠΚ
Στο άρθρο 396 ΠΚ προστίθεται παρ. 2Α και το άρθρο 
396 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 396
Δωροληψία και δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα
1. Με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρημα-
τική ποινή, τιμωρείται όποιος εργάζεται ή παρέχει υπη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11060 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ρεσίες με οποιαδήποτε ιδιότη τα ή σχέση στον ιδιωτικό 
τομέα και, κατά την άσκηση της επιχειρηματικής δραστη-
ριότητας, ζητεί ή λαμβ άνει, άμεσα ή έμμεσα, οποιασδή-
ποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα για τον ίδιο ή για άλλον ή 
δέχεται υπόσχεση τέτοιου ωφελήματος ως αντάλλαγμα 
για ενέργεια ή παράλειψή του κατά παράβαση των κα-
θηκόντων του, όπως αυτά διαγράφονται από τον νόμο, ή 
προκύπτουν από τη φύση της θέσης ή της υπηρεσίας του.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος, κατά την 
άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, υπόσχεται, 
προσφέρει ή παρέχει, άμεσα ή έμμεσα, οποιασδήποτε 
φύσης αθέμιτο ωφέλημα σε πρόσωπο που εργάζεται ή 
παρέχει υπηρεσίες με οποιαδή ποτε ιδιότητα στον ιδιω-
τικό τομέα, για τον ίδιο ή για τρίτον, για ενέργεια ή για 
παράλειψη κατά παράβαση των ως άνω καθηκόντων του.
2Α. Οι πράξεις των προηγούμενων παραγράφων μέ-
νουν ατιμώρητες αν ο υπαίτιος, με δική του θέληση και 
πριν εξετασθεί ως ύποπτος ή κατηγορούμενος για την 
πράξη του, την αναγγείλει στον εισαγγελέα πλημμελειο-
δικών ή σε οποιονδήποτε ανακριτικό υπάλληλο ή άλλη 
αρμόδια αρχή, εγχειρίζοντας έγγραφη αναφορά ή προ-
φορικά, οπότε συντάσσεται σχετική έκθεση.
3. Η διάταξη του άρθρου 263Α εφαρμόζεται αναλό-
γως.».
Άρθρο 97
Αλιεία στην αιγιαλίτιδα ζώνη και τα εσωτερικά ύδατα - Προσθήκη άρθρου 398 ΠΚ
1. Στον ΠΚ προστίθεται άρθρο 398 ως εξής:
«Άρθρο 398
Αλιεία στην αιγιαλίτιδα ζώνη και τα εσωτερικά ύδατα
Όποιος ασκεί αλιευτική δρασ τηριότητα με σκάφος ή 
άλλο πλωτό μέσο που φέρει σημαία τρίτης χώρας, χωρίς 
την προβλεπόμενη κατά τις οικείες διατάξεις άδεια της 
αρμόδιας αρχής, εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης και των 
εσωτερικών υδάτων της Ελληνικής Επικράτειας, τιμω-
ρείται με φυλάκιση.».
2. Το άρθρο 33 του Αλιευτικού Κώδικα (ν.δ. 420/1970, 
Α΄27) αναδιατυπώνεται, προσαρμόζεται προς το άρθρο 
398 ΠΚ και διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 33
Ποινές
Σε περίπτωση επιβολής ποινής σύμφωνα με το άρθρο 
398 του Ποινικού Κώδικα σε όποιον ασκεί αλιευτική δρα-
στηριότητα με σκάφος ή άλλο  πλωτό μέσο που φέρει 
σημαία τρίτης χώρας, χωρίς την προβλεπόμενη άδεια 
της αρμόδιας Αρχής, εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης και 
των εσωτερικών υδάτων της Ελληνικής Επικράτειας, ει-
δοποιούνται οι λιμενικές αρχές να μεριμνήσουν για την 
εκτέλεση της ποινής που έχει επιβληθεί όταν το σκάφος ή 
το πλωτό μέσο ελλιμενιστεί μελλοντικά σε οποιονδήποτε 
ελληνικό λιμένα.».
Άρθρο 98
Τοκογλυφία - Πλαίσιο ποινής - Τροποποίηση του άρθρου 404 ΠΚ
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 και η παρ. 2 του άρθρου 
404 ΠΚ τροποποιούνται ως προς την ποινή και το άρθρο 
404 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 404
Τοκογλυφία
1. Όποιος σε δικαιοπραξία για την παροχή οποιασδή-
ποτε πίστωσης, ανανέωσής της ή παράταση της προθε-
σμίας πληρωμής εκμεταλλεύεται την οικονομική ανάγκη, 
την πνευματική αδυναμία, την κουφότητα ή την απειρία 
εκείνου που παίρνει την πίστωση, συνομολογώντας ή 
παίρνοντας για τον εαυτό του ή για τρίτον περιουσιακά 
ωφελήματα, που με βάση τις ειδικές περιστάσεις είναι 
προφανώς δυσανάλογα προς την παροχή του υπαιτίου ή συνομολογεί ή παίρνει για τον εαυτό του ή για τρίτον περιουσιακά ωφελήματα που υπερβαίνουν το κατά τον 
νόμο θεμιτό ποσοστό τόκου τιμωρείται με φυλάκιση του-
λάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή. Αν η πράξη 
έχει τελεστεί με περισσότερους τρόπους αφορά όμως 
τα ίδια περιουσιακά ωφελήματα, στον υπαίτιο επιβάλ-
λεται μία μόνο ποινή, κατά την επιμέτρηση της οποίας 
λαμβάνεται υπόψη η συνολική εγκληματική δράση του.
2. Αν ο υπαίτιος επιχειρεί κατ’ επάγγελμα τις τοκογλυφι-
κές πράξεις της παρ. 1 τιμωρείται με κάθειρξη έως οκτώ (8) έτη και χρηματική ποινή.».
Άρθρο 99
Γενική διάταξη για την άσκηση της ποινικής δίωξης κατ’ έγκληση στο αδίκημα του άρθρου 394 ΠΚ - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 405 ΠΚ
Στην παρ. 1 του άρθρου 405 ΠΚ: α) στο πρώτο εδάφιο 
απαλείφεται η αναφορά στο άρθρο 394 και γίνονται νο-μοτεχνικές βελτιώσεις, β) προστίθεται νέο τρίτο εδάφιο και το άρθρο 405 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 405
1. Για την ποινική δίωξη των εγκλημάτων που προβλέ-
πονται στην παρ. 1 του άρθρου 386, στις παρ. 1 και 2 
του άρθρου 386Α, στα άρθρα 387 και 389, στο πρώτο 
εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 390 και στα άρθρα 397 
και 404 απαιτείται έγκληση. Για την ποινική δίωξη των 
εγκλημάτων που προβλέπονται στο άρθρο 390 παρ. 1 
εδ. β΄ αν η απιστία στρέφεται άμεσα κατά πιστωτικού ή 
χρηματοδοτικού ιδρύματος ή επιχειρήσεων του χρημα-τοπιστωτικού τομέα απαιτείται έγκληση. Για την ποινική 
δίωξη των εγκλημάτων που προβλέπονται στο άρθρο 
394, απαιτείται έγκληση, αν το πράγμα προήλθε από 
πράξη, η οποία διώκεται κατ’ έγκληση.
2. Το αξιόποινο των εγκλημάτων που προβλέπονται 
στα άρθρα 386, 386Α, 386Β, 387, 389, 390, 394, 397 και 
404 εξαλείφεται αν ο υπαίτιος, με δική του θέληση και 
πριν από την πρώτη εξέτασή του ως υπόπτου ή κατη-
γορουμένου ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα χωρίς παράνομη βλάβη τρίτου. Η μερική μόνο ικα-νοποίηση εξαλείφει το αξιόποινο κατά το αντίστοιχο 
μόνο μέρος.
3. Εάν ο υπαίτιος των εγκλημάτων που αναφέρονται 
στην προηγούμενη παράγραφο μέχρι την αμετάκλητη 
παραπομπή του στο ακροατήριο ικανοποιήσει εντελώς 
τον ζημιωθέντα, καταβάλλοντας αποδεδειγμένα το κε-
φάλαιο και τους τόκους υπερημερίας, από την ημέρα 
τέλεσης του εγκλήματος, απαλλάσσεται από κάθε ποινή. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11061 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Η διάταξη του προηγούμενου εδαφίου εφαρμόζεται και 
για τα πλημμελήματα που προβλέπονται στα ίδια άρθρα 
μέχρι το τέλος της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρωτο-
βάθμιο δικαστήριο.».
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΩΔΙΚΑ 
ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ 
Άρθρο 100
Δικαιώματα του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στο πλαίσιο της ανώτατης εποπτείας
στην ανάκριση - Τροποποίηση του τελευταίου 
εδαφίου του άρθρου 32 ΚΠΔ
Στο τρίτο εδάφιο του άρθρου 32 ΚΠΔ (ν. 4620/2019, Α΄ 
96) προστίθενται τα κακουργήματα του 19ου Κεφαλαίου 
του Ειδικού Μέρους του ΠΚ και το άρθρο 32 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«Άρθρο 32
 Ανώτατη εποπτεία στην ανάκριση
Η ανώτατη εποπτεία του ανακριτικού έργου ανήκει 
στον εισαγγελέα εφετών, που έχει επιπλέον το δικαίωμα 
να ενεργεί, προσωπικά ή με κάποιον από τους αντεισαγ-
γελείς που υπάγονται σε αυτόν, προκαταρκτική εξέτα-
ση για κάθε έγκλημα που γίνεται στην περιφέρειά του, 
εφόσον δεν έχει διαταχθεί προηγουμένως προκαταρ-
κτική εξέταση από τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών. Ο 
εισαγγελέας εφετών, μετά το πέρας της προκαταρκτικής 
εξέτασης που ενήργησε, είτε αρχειοθετεί την υπόθεση, 
εφόσον στο μεταξύ ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών δεν 
έχει κινήσει την ποινική δίωξη για την ίδια πράξη, είτε 
παραγγέλλει να κινηθεί η ποινική δίωξη. Το ίδιο δικαίωμα, 
χωρίς τους περιορισμούς των προηγούμενων εδαφίων, έχει και ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, ο οποίος μπο-
ρεί επίσης σε υποθέσεις εξαιρετικής φύσης ή επί κακουρ-
γημάτων του 19ου κεφαλαίου του Ειδικού Μέρους του 
Ποινικού Κώδικα να διατάσσει την διεξαγωγή της ανά-
κρισης και την εισαγωγή της υπόθεσης στο ακροατήριο κατ’ απόλυτη προτεραιότητα.».
Άρθρο 101
Προθεσμία περάτωσης προκαταρκτικής 
εξέτασης και έλεγχος αδικαιολόγητης 
υπέρβασης αυτής - Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 35 ΚΠΔ 
Στην αρχή της παρ. 4 του άρθρου 35 ΚΠΔ προστίθενται 
δύο νέα εδάφια και το άρθρο 35 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 35Καθήκοντα εισαγγελέων οικονομικού εγκλήματος
1. Οι εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος, οι αναπλη-
ρωτές τους και οι εισαγγελικοί λειτουργοί που τους συνε-
πικουρούν, διενεργούν προκαταρκτική εξέταση είτε αυ-
τοπροσώπως είτε παραγγέλλοντας σχετικά τους γενικούς 
ή ειδικούς ανακριτικούς υπαλλήλους, για τη διακρίβωση 
τυχόν τέλεσης μείζονος ποινικής απαξίας, κατά την κρίση 
του Προϊσταμένου του Τμήματος Οικονομικού Εγκλή-ματος, φορολογικών, οικονομικών και οποιωνδήποτε 
άλλων συναφών εγκλημάτων, εφόσον αυτά τελούνται σε 
βάρος του Ελληνικού Δημοσίου, οργανισμών τοπικής αυ-
τοδιοίκησης, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή βλάπτουν σοβαρά την εθνική 
οικονομία. Επίσης, στην αρμοδιότητά τους υπάγονται 
τα κακουργήματα που τελούν Υπουργοί ή Υφυπουργοί 
και δεν καταλαμβάνονται από τις ρυθμίσεις της παρ. 1 
του άρθρου 86 του Συντάγματος, καθώς και τα κακουρ-
γήματα που τελούν, κατά την άσκηση των καθηκόντων 
τους ή επωφελούμενοι από την ιδιότητά τους, βουλευτές, 
μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εκπροσωπούν 
την Ελλάδα, γενικοί και ειδικοί γραμματείς της Κυβέρ-
νησης, διοικητές, υποδιοικητέ ς ή πρόεδροι διοικητικών 
συμβουλίων ή διευθύνοντες σύμβουλοι ή εντεταλμένοι 
σύμβουλοι νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και 
αιρετά μονοπρόσωπα όργανα των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης, κάθε υπάλληλος κατά την έννοια της 
περ. α΄ του άρθρου 13 ΠΚ και όσοι υπηρετούν μόνιμα 
ή πρόσκαιρα και με οποιαδή ποτε ιδιότητα ή σχέση: α) 
σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ιδρύθηκαν 
από το Δημόσιο και από νομικά πρόσωπα δημοσίου 
δικαίου, εφόσον τα ιδρυτικά νομικά πρόσωπα συμμε-
τέχουν στη διοίκησή τους ή τα νομικά αυτά πρόσωπα 
είναι επιφορτισμένα με εκτέλεση κρατικών προγραμ-
μάτων οικονομικής ανασυγκρότησης ή ανάπτυξης και 
β) σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, στα οποία, 
κατά τις κείμενες διατάξεις, μπορούν να διατεθούν από 
το Δημόσιο και από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου 
επιχορηγήσεις ή χρηματοδοτήσεις, ακόμη και αν οι υπαί-
τιοι έχουν παύσει να φέρουν την ιδιότητα αυτήν, εφόσον 
αυτά σχετίζονται με επιδίωξη οικονομικού οφέλους των 
ίδιων ή τρίτων ή την πρόκληση βλάβης στο Δημόσιο, 
νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή οργανισμούς το-
πικής αυτοδιοίκησης ή στα ανωτέρω νομικά πρόσωπα
ιδιωτικού δικαίου.
2. Με την επιφύλαξη της παρ. 3, ο Προϊστάμενος Ει-
σαγγελέας του Τμήματος Οικονομικού Εγκλήματος έχει 
την εποπτεία, καθοδήγηση και τον συντονισμό των 
ενεργειών των γενικών κατά την περ. α΄ της παρ. 1 του 
άρθρου 31 και ειδικών ανακριτικών υπαλλήλων, ιδίως 
δε υπαλλήλων του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλή-
ματος (Σ.Δ.Ο.Ε.), της Διεύθυνσης Ερευνών Οικονομικού 
Εγκλήματος (Δ.Ε.Ο.Ε.) και της Διεύθυνσης Οικονομικής 
Αστυνομίας, σε σχέση με τις υποθέσεις, των οποίων 
οι ως άνω υπάλληλοι έχουν επιληφθεί ως ανακριτικοί 
υπάλληλοι, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους. Ο Προϊστάμενος Εισαγγελέας του Τμήματος Οικονομι-
κού Εγκλήματος ενημερώνεται για όλες τις καταγγελίες 
ή πληροφορίες που περιέρχον ται στις υπηρεσίες του 
προηγούμενου εδαφίου για εγκλήματα της αρμοδιότη-
τάς του, αξιολογεί και διερευνά τις πληροφορίες αυτές, 
καθώς και κάθε άλλη σχετική είδηση που περιέρχεται 
σε γνώση του με οποιονδήποτε τρόπον και μέσο προ-
τάσσοντας εκείνες τις υποθέσεις που βλάπτουν σοβαρά τα συμφέροντα του Ελληνικού Δημοσίου και της Ευρω-
παϊκής Ένωσης και επιλύοντας ζητήματα σύγκρουσης 
αρμοδιότητας μεταξύ των εισαγγελέων οικονομικού 
εγκλήματος και των κατά τόπους εισαγγελέων πλημμε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11062 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
λειοδικών. Αν η καταγγελία, πληροφορία ή είδηση δεν 
στηρίζεται στον νόμο ή είναι προφανώς αβάσιμη στην 
ουσία της ή ανεπίδεκτη δικαστικής εκτίμησης, τη θέτει στο αρχείο.
3. Ειδικά, για τους υπαλλήλους της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) η διενέργεια προκαταρκτι-
κής εξέτασης παραγγέλλεται αποκλειστικά και μόνο 
στους τελωνειακούς υπαλλήλους και τους υπαλλήλους 
της Διεύθυνσης Εσωτερικών Υποθέσεων και μόνο για 
υποθέσεις που εμπίπτουν στις ελεγκτικές τους αρμο-
διότητες. Οι λοιποί υπάλλη λοι της Α.Α.Δ.Ε. που έχουν 
προανακριτικά καθήκοντα σύμφωνα με την κείμενη νο-
μοθεσία, διενεργούν προκαταρκτική εξέταση, κατόπιν 
εισαγγελικής παραγγελίας που εκδίδεται μόνο μετά από 
αίτημα της ελεγκτικής υπηρεσίας της Α.Α.Δ.Ε. στην οποία 
ανήκουν προς τον εισαγγελέα οικονομικού εγκλήματος. 
Με την επιφύλαξη του προηγούμενου εδαφίου, οι εισαγ-
γελείς οικονομικού εγκλήματος και οι λοιποί εισαγγελείς 
δεν παραγγέλλουν στις υπηρεσίες και το προσωπικό της 
Α.Α.Δ.Ε. τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης ούτε 
διαβιβάζουν με οποιαδήποτε διαδικασία εντολές ή αι-
τήματα διενέργειας φορολογικών ελέγχων. Η εκτέλεση 
των ανωτέρω εισαγγελικών παραγγελιών ανατίθεται σε 
υπηρεσία εκτός της Α.Α.Δ.Ε. με ειδικούς προανακριτι-
κούς υπαλλήλους, που εποπτεύονται από εισαγγελέα 
οικονομικού εγκλήματος και με αρμοδιότητα την έρευνα 
τέλεσης εγκλημάτων φοροδιαφυγής ή λοιπών οικονομι-
κών αδικημάτων.
4. Οι εισαγγελείς οφείλουν να περατώσουν την προ-
καταρκτική εξέταση μέσα σε έξι (6) μήνες, αφότου η 
δικογραφία περιέλθει σε αυτούς, εκτός εάν η φύση της υπόθεσης ή των πράξεων που πρέπει να διερευνηθούν επιβάλλει την υπέρβαση της προθεσμίας αυτής. Αρμό-
διος για να κρίνει το δικαιολογημένο της υπέρβασης 
της παραπάνω προθεσμίας είναι ο Προϊστάμενος του 
Τμήματος Οικονομικού Εγκλήματος, ο οποίος σε πε-ρίπτωση αδικαιολόγητης υπέρβασης αυτής εξετάζει, 
εάν συντρέχει περίπτωση ορισμού άλλου εισαγγελέα 
για τον χειρισμό της υπόθεσης. Μετά το πέρας της 
προκαταρκτικής εξέτασης ο εισαγγελέας οικονομικού 
εγκλήματος είτε παραγγέλλει στον αρμόδιο εισαγγελέα 
πρωτοδικών την κίνηση ποινικής δίωξης είτε αρχειοθετεί 
την υπόθεση.
5. Οι εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος υποστηρίζο-
νται στο έργο τους από αριθμό ειδικών επιστημόνων που 
κρίνεται αναγκαίος για τη διενέργεια της προκαταρκτικής 
εξέτασης. Οι ειδικοί αυτοί επιστήμονες συνεπικουρούν 
με κάθε πρόσφορο τρόπο τους εισαγγελείς οικονομικού 
εγκλήματος, καθώς και τους γενικούς και ειδικούς προα-
νακριτικούς υπαλλήλους για την ακριβέστερη διάγνωση 
και κρίση γεγονότων για τα οποία απαιτούνται ειδικές 
γνώσεις επιστήμης και τέχνης. Ο ορισμός των προσώπων 
αυτών γίνεται με πράξη του προϊσταμένου εισαγγελέα 
του Τμήματος Οικονομικού Εγκλήματος μεταξύ αυτών 
που υπηρετούν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, σε εξαι-
ρετικές δε περιπτώσεις και από τον ιδιωτικό τομέα, εφό-
σον στο Δημόσιο δεν υπηρετούν πρόσωπα με τις γνώσεις 
αυτές, εφαρμόζονται δε αναλόγως ως προς αυτούς τα 
άρθρα 188 έως 193.».Άρθρο 102
Κίνηση ποινικής δίωξης επί ανηλίκων για πράξεις που αν τις διέπραττε ο ανήλικος, θα διατασσόταν προκαταρκτική εξέταση - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 43 ΚΠΔ
Στην παρ. 1 του άρθρου 43 ΚΠΔ προστίθεται νέο τρίτο 
εδάφιο, στο τέταρτο εδάφιο επικαιροποιούνται τα αρ-
μόδια όργανα και το άρθρο 43 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 43
Έναρξη ποινικής δίωξης - Τρόποι κίνησης - Αρχειοθέτηση
1. Ο εισαγγελέας όταν λάβει τη μήνυση ή την αναφο-
ρά, κινεί την ποινική δίωξη, παραγγέλλοντας ανάκριση ή 
εισάγοντας την υπόθεση με απευθείας κλήση του κατη-
γορουμένου στο ακροατήριο, όπου αυτό προβλέπεται 
ή διαβιβάζοντας τη δικογραφία στον εισαγγελέα εφετών 
στην περίπτωση της επόμενης παραγράφου ή υποβάλ-
λοντας αίτηση για την έκδοση ποινικής διαταγής (άρθρο 
409). Στα κακουργήματα ή πλημμελήματα αρμοδιότητας 
τριμελούς πλημμελειοδικείου, καθώς και στα πλημμελή-
ματα αρμοδιότητας τριμελούς εφετείου (άρθρο 111 παρ. 
6), κινεί την ποινική δίωξη μόνο εφόσον έχουν ενεργηθεί 
προκαταρκτική εξέταση ή αυτεπάγγελτη προανάκριση 
κατά το άρθρο 245 παρ. 2 και προκύπτουν επαρκείς εν-δείξεις για την κίνησή της. Η ίδια διαδικασία ακολουθεί-
ται και επί ανηλίκων, για πράξεις που αν τις διέπραττε 
ενήλικος, θα διατασσόταν προκαταρκτική εξέταση. Αν 
έχει προηγηθεί ένορκη διοικητική εξέταση ή υπάρχει 
πόρισμα ή έκθεση ελέγχου των οργάνων ελέγχου της 
Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και προκύπτουν επαρκείς 
ενδείξεις για να κινηθεί η ποινική δίωξη, μπορεί να μην 
ενεργηθεί προκαταρκτική εξέταση, εφόσον η ποινική 
δίωξη που πρόκειται να ασκηθεί αναφέρεται σε πράξεις 
ίδιες με εκείνες για τις οποίες διενεργήθηκε η Ε.Δ.Ε. ή 
αναφέρονται στο πόρισμα ή την έκθεση ελέγχου.
2. Αν διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση ή αυτε-
πάγγελτη προανάκριση κατά το άρθρο 245 παρ. 2 ή 
ένορκη διοικητική εξέταση ή υπάρχει πόρισμα ή έκθε-
ση αρμόδιας κατά τον νόμο για έλεγχο αρχής για πλημ-
μέλημα των προσώπων του άρθρου 111 της παρ. 6, ο 
εισαγγελέας πλημμελειοδικών κινεί την ποινική δίωξη 
διαβιβάζοντας τη δικογραφία στον εισαγγελέα εφετών 
με σχέδιο κλητηρίου θεσπίσματος. Αν ο εισαγγελέας εφετών κρίνει ότι δεν συντρέχουν επαρκείς ενδείξεις για την εισαγωγή της υπόθεσης στο ακροατήριο με 
απευθείας κλήση, υποβάλλει σχετική πρόταση στο συμ-
βούλιο εφετών διατηρώντας το δικαίωμα να διατάξει 
προηγουμένως προανάκριση για τη συμπλήρωση του 
αποδεικτικού υλικού.
3. Αν η μήνυση ή η αναφορά δεν στηρίζεται στον νόμο 
ή είναι προφανώς αβάσιμη στην ουσία της ή ανεπίδεκτη 
δικαστικής εκτίμησης, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών 
τη θέτει στο αρχείο και, υποβάλλοντας τη δικογραφία 
στον εισαγγελέα εφετών, αναφέρει σε αυτόν τους λόγους 
για τους οποίους δεν άσκησε ποινική δίωξη. Ο τελευταί-
ος, αν δεν συμφωνεί, έχει υποχρέωση να παραγγείλει 
προκαταρκτική εξέταση αν πρόκειται για κακούργημα ή 
πλημμέλημα για το οποίο αυτή είναι υποχρεωτική, είτε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11063 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
την άσκηση ποινικής δίωξης στις λοιπές περιπτώσεις 
προσδιορίζοντας σαφώς τα νομικά χαρακτηριστικά της 
αξιόποινης πράξης.
4. Αν έχει διενεργηθεί προκαταρκτική εξέταση ή αυ-
τεπάγγελτη προανάκριση κατά το άρθρο 245 της παρ. 
2 ή ένορκη διοικητική εξέταση ή υπάρχει πόρισμα ή έκ-
θεση αρμόδιας κατά τον νόμο για έλεγχο αρχής και ο 
εισαγγελέας πλημμελειοδικών κρίνει ότι δεν προκύπτουν 
επαρκείς ενδείξεις για να κινηθεί η ποινική δίωξη, θέτει την υπόθεση στο αρχείο και, υποβάλλοντας τη δικογρα-
φία στον εισαγγελέα εφετών, αναφέρει σε αυτόν τους 
λόγους για τους οποίους δεν άσκησε ποινική δίωξη. Ο 
τελευταίος, αν δεν συμφωνεί, έχει δικαίωμα να παραγγεί-
λει είτε τη συμπλήρωση προκαταρκτικής εξέτασης είτε 
την άσκηση ποινικής δίωξης, εκθέτοντας στην παραγ-
γελία του συνοπτικά τους λόγους που την δικαιολογούν, 
προσδιορίζοντας σαφώς τα νομικά χαρακτηριστικά της αξιόποινης πράξης.
5. Μήνυση ή αναφορά η οποία υποβάλλεται με οποιον-
δήποτε τρόπο ανωνύμως ή με ανύπαρκτο όνομα, τίθεται 
αμέσως στο αρχείο από τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών 
και εφαρμόζονται αναλόγως όσα ορίζονται στην παρ. 3. Όταν συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι που μνημονεύονται 
ειδικά στην παραγγελία του εισαγγελέα πλημμελειοδι-
κών, διατάσσεται η διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
6. Ο αρμόδιος εισαγγελέας ανασύρει τη δικογραφία 
από το αρχείο μόνον όταν αναφαίνονται νέα πραγμα-
τικά περιστατικά ή στοιχεία ή γίνεται επίκληση αυτών, 
τα οποία δικαιολογούν κατά την κρίση του την επανε-
ξέταση της υπόθεσης. Στην περίπτωση αυτή καλεί τον 
μηνυόμενο ή αυτόν σε βάρος του οποίου διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση για παροχή εξηγήσεων.».
Άρθρο 103
Αποχή από την ποινική δίωξη μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος με πράξεις του προϊσταμένου εισαγγελέα του τμήματος οικονομικού εγκλήματος - Τροποποίηση του άρθρου 47 ΚΠΔ
Στο άρθρο 47 ΚΠΔ τροποποιούνται οι παρ. 1, 2 και 3 
ως προς τα αρμόδια όργανα και το άρθρο 47 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 47
Αποχή από την ποινική δίωξη μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος
1. Σε υποθέσεις σχετικές με τις αξιόποινες πράξεις 
των άρθρων 159, 159Α, 235, 236, 237 και 237Α ΠΚ και 
τις συναφείς με αυτές πράξεις, είναι δυνατόν, μετά από 
έγκριση του προϊσταμένου εισαγγελέα του τμήματος 
οικονομικού εγκλήματος να χαρακτηρίζεται ως μάρτυ-ρας δημοσίου συμφέροντος με πράξη των εισαγγελέων 
οικονομικού εγκλήματος ή των αναπληρωτών τους ή των 
επίκουρων εισαγγελέων του οικονομικού εγκλήματος 
όποιος, χωρίς να εμπλέκεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο στις 
εν λόγω πράξεις και χωρίς να αποβλέπει σε ίδιον όφελος, 
συμβάλλει ουσιωδώς, με τις πληροφορίες που παρέχει 
στις διωκτικές αρχές, στην αποκάλυψη και δίωξή τους. 
Η, κατά το προηγούμενο εδάφιο, πράξη του εισαγγελέα ανακαλείται με τον ίδιο τρόπο και σε οποιοδήποτε στάδιο 
της ποινικής δίκης, αν ο εισαγγελέας ή ο προϊστάμενος 
εισαγγελέας του τμήματος οικονομικού εγκλήματος κρί-
νει ότι δεν συντρέχουν οι λόγοι που τον οδήγησαν στην έκδοσή της.
2. Αν έχει υποβληθεί έγκλ ηση ή μήνυση για τα εγκλή-
ματα της ψευδούς κατάθεσης, της ψευδούς καταμήνυ-σης, της συκοφαντικής δυσφήμησης ή της παραβίασης 
υπηρεσιακού απορρήτου του Ποινικού Κώδικα ή για τις 
πράξεις των παρ. 1 έως 3 του άρθρου 38 του ν. 4624/2019 
(Α΄ 137) σε υπόθεση σχετική με τις αξιόποινες πράξεις 
που αναφέρονται στην προηγούμενη παράγραφο, ο 
αρμόδιος για την άσκηση της ποινικής δίωξης εισαγγε-λέας, πριν από κάθε άλλη ενέργεια, ενημερώνει σχετικά 
τον προϊστάμενο εισαγγελέα του τμήματος οικονομικού 
εγκλήματος.
3. Αν ο προϊστάμενος εισαγγελέας του τμήματος οι-
κονομικού εγκλήματος, κρίνει μετά από την κατά την 
προηγούμενη παράγραφο ενημέρωσή του ότι η ποινική 
δίωξη των εγκλημάτων της προηγούμενης παραγράφου 
δεν είναι απαραίτητη για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος, μπορεί να παραγγείλει στον αρμόδιο για 
την άσκηση της ποινικής δίωξης εισαγγελέα την οριστική 
αποχή από την ποινική δίωξη για τις εν λόγω πράξεις. Αν 
ανακληθεί η πράξη χαρακτηρισμού μάρτυρα δημοσίου 
συμφέροντος ο αρμόδιος προϊστάμενος εισαγγελέας του τμήματος οικονομικού εγκλήματος ανακαλεί την 
παραγγελία του για την οριστική αποχή από την ποινι-κή δίωξη.».
Άρθρο 104
Κήρυξη απαράδεκτης νέας δίωξης για την ίδια πράξη λόγω εκκρεμοδικίας - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 57 ΚΠΔ
Στο τέλος της παρ. 3 του άρθρου 57 ΚΠΔ διαγράφεται 
η φράση «εφόσον δεν προηγούνται διαδικαστικά» και 
το άρθρο 57 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 57
 Κώλυμα για νέα δίωξη
1. Αν κάποιος έχει καταδικαστεί αμετάκλητα ή αθωωθεί 
ή έχει παύσει ποινική δίωξη εναντίον του, δεν μπορεί να 
ασκηθεί και πάλι εις βάρος του δίωξη για την ίδια πράξη, 
ακόμη και αν δοθεί σε αυτή διαφορετικός χαρακτηρι-
σμός.
2. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις των άρθρων 58, 81 
παρ. 2, 525 και 527. Αν παρά την πιο πάνω απαγόρευση 
ασκηθεί ποινική δίωξη, κηρύσσεται απαράδεκτη λόγω 
δεδικασμένου.
3. Αν σε βάρος του ίδιου προσώπου για την ίδια πράξη 
ασκήθηκαν περισσότερες διώξε ις, κηρύσσονται απαρά-
δεκτες λόγω εκκρεμοδικίας εκείνες οι οποίες ασκήθηκαν 
μεταγενέστερα.
4. Ο εισαγγελέας μπορεί επίσης να απόσχει από τη 
δίωξη συγκεκριμένου προσώπου, εάν ύστερα από τη 
διενέργεια ευρωπαϊκής δικαστικής συνδρομής προκύ-
ψει ότι έχει ήδη ασκηθεί δίωξη σε βάρος του για τα ίδια 
πραγματικά περιστατικά σε άλλο κράτος μέλος της Ευ-ρωπαϊκής Ένωσης.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11064 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 105
Αναβολή με πράξη του εισαγγελέα κάθε ενέργειας κατά του θύματος για την περίπτωση διάπραξης του εγκλήματος του άρθρου 351Α ΠΚ - Τροποποίηση των παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου 59 ΚΠΔ
Στο άρθρο 59 ΚΠΔ: α) τροποποιείται η παρ. 2 ως προς 
τις περιπτώσεις αναβολής κάθε ενέργειας κατά του θύ-ματος, β) επικαιροποιείται η παρ. 3 ως προς τα αρμόδια 
όργανα, γ) το πρώτο εδάφιο της παρ. 4 τροποποιείται ως 
προς την αντικατάσταση του εγκλήματος του άρθρου 
351 ΠΚ με εκείνο του άρθρου 351Α ΠΚ και το άρθρο 59 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 59
Προδικαστικά ζητήματα στην ποινική δίκη
1. Όταν η απόφαση σε ποινική δίκη εξαρτάται από 
άλλη υπόθεση για την οποία έχει ασκηθεί ποινική δίω-ξη, η πρώτη αναβάλλεται ωσότου εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση στη δεύτερη δίκη.
2. Στις περιπτώσεις των άρθρων 224, 229, 362 και 363 
ΠΚ, αν για το γεγονός για το οποίο εξετάσθηκε ο διάδικος 
ή ο μάρτυρας ή έγινε η αναφορά στην αρχή ή η κατα-
μήνυση ή ισχυρίστηκε ή διέδωσε ο υπαίτιος ασκήθηκε ποινική δίωξη ή διενεργείται προκαταρκτική εξέταση ή 
προανάκριση της παρ. 2 του άρθρου 245, ο εισαγγελέας 
πλημμελειοδικών, μετά την προκαταρκτική εξέταση (άρ-
θρα 243, 43 παρ. 1 εδ. Β΄), αναβάλλει με πράξη του κάθε 
περαιτέρω ενέργεια έως το τέλος της ποινικής δίωξης, 
κατόπιν σύμφωνης γνώμης του εισαγγελέα εφετών.
3. Στις περιπτώσεις που υποβ άλλεται μήνυση ή έγκλη-
ση σε βάρος των οργάνων ελέγχου της Εθνικής Αρχής 
Διαφάνειας για παράβαση των άρθρων 224, 229, 242, 
259, 362, 363 ΠΚ, που τέλεσαν με πόρισμα, έκθεση ή 
κατάθεση κατά τη διάρκεια επιθεώρησης ή ελέγχου ή 
εξαιτίας αυτών, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών, μετά 
την προκαταρκτική εξέταση ή την ένορκη διοικητική 
εξέταση, αναβάλλει με πράξη του κάθε περαιτέρω ενέρ-
γεια έως το τέλος της ποινικής δίωξης που ασκήθηκε 
κατά του υπαιτίου με βάση την έκθεση, το πόρισμα ή την 
κατάθεση των ανωτέρω, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του 
εισαγγελέα εφετών.
4. Στις περιπτώσεις οποιασδήποτε από τις αξιόποινες 
πράξεις της παράνομης εισόδου στη χώρα και εξόδου 
από αυτή, της κατοχής και της χρήσης ταξιδιωτικών 
εγγράφων ή δελτίων ταυτοτήτων ή αδειών διαμονής ή 
άλλων εγγράφων πλαστών ή γνησίων, που εκδόθηκαν 
για άλλο πρόσωπο, της παράνομης εργασίας και της πορ-
νείας ή άλλης πράξης διευκόλυνσής τους, που φέρεται ότι 
διαπράχθηκε από θύμα εγκλήματος των άρθρων 323Α, 348 παρ. 2, 348Α, 348Β, 348Γ , 349 και 351Α ΠΚ, του άρ-
θρου 29 παρ. 5 και 6 και του άρθρου 30 του ν. 4251/2014, 
εξαιτίας της σε βάρος του συμπεριφοράς του δράστη 
των ανωτέρω πράξεων, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών, 
μετά την προκαταρκτική εξέταση ή την αυτεπάγγελτη 
προανάκριση, αναβάλλει με πράξη του κάθε περαιτέρω 
ενέργεια κατά του θύματος έως το τέλος της ποινικής δί-
ωξης για το έγκλημα που τελέσθηκε σε βάρος του, κατό-
πιν σύμφωνης γνώμης του εισαγγελέα εφετών. Μετά την αμετάκλητη εκδίκαση οποιουδήποτε από τα παραπάνω 
εγκλήματα που τελέσθηκαν σε βάρος του θύματος, αν 
η απόφαση είναι καταδικαστική, δεν ασκείται ποινική 
δίωξη κατά του τελευταίου για τις προαναφερόμενες 
πράξεις του. Ο εισαγγελέας, ωστόσο, μπορεί με τη σύμ-
φωνη γνώμη του εισαγγελέα εφετών να απόσχει οριστι-κά από την ποινική δίωξη, ακόμα κι αν η απόφαση δεν είναι καταδικαστική ή αν η καταγγελία τεθεί στο αρχείο 
αγνώστων δραστών, αν από τα στοιχεία της δικογραφίας 
κρίνει ότι η τέλεση της αξιόποινης πράξης ήταν συνέπεια 
του γεγονότος ότι ο φερόμενος ως δράστης ήταν θύμα εμπορίας ανθρώπων.
5. Αν έχει ήδη ασκηθεί ποινική δίωξη κατά του θύμα-
τος των αξιόποινων πράξεων της παρ. 4, το δικαστήριο 
αναστέλλει τη δίκη έως το τέλος της ποινικής δίωξης 
για το έγκλημα που τελέσθηκε σε βάρος του. Μετά την αμετάκλητη εκδίκαση οποιουδήποτε από τα παραπάνω 
εγκλήματα που τελέσθηκαν σε βάρος του θύματος, αν η 
απόφαση είναι καταδικαστική, παύει οριστικά η ποινική 
δίωξη κατά του τελευταίου για τις προαναφερόμενες πράξεις του. Επίσης, το δικαστήριο μπορεί να παύσει 
οριστικά την ποινική δίωξη, ακόμα και αν η απόφαση δεν 
είναι καταδικαστική, αν από τα στοιχεία της δικογραφίας 
κρίνει ότι η τέλεση της αξιόποινης πράξης ήταν συνέπεια 
του γεγονότος ότι ο φερόμενος ως δράστης ήταν θύμα εμπορίας ανθρώπων.».
Άρθρο 106
Δικαίωμα παράστασης του κατηγορούμενου ανηλίκου με συνήγορο - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 99 ΚΠΔ
Στην παρ. 3 του άρθρου 99 ΚΠΔ προστίθεται τρίτο εδά-
φιο και το άρθρο 99 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 99
Δικαίωμα παράστασης 
του κατηγορουμένου με συνήγορο
1. Ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα στην απολογία 
του, ακόμη και σε αυτήν που γίνεται σε αντιπαράσταση 
με μάρτυρες ή άλλους κατηγορουμένους, να παρίσταται 
με συνήγορο. Για αυτόν το σκοπό καλείται είκοσι τέσσε-ρις (24) ώρες πριν από κάθε ανακριτική ενέργεια.
2. Επιτρέπεται σύντμηση της προθεσμίας αυτής, αν 
από την αναβολή δημιουργείται κίνδυνος που η ύπαρξή 
του βεβαιώνεται ειδικά με έκθεση του ανακριτή ή του 
ανακριτικού υπαλλήλου.
3. Ο ανακριτής έχει την υποχρέωση να διορίσει αυ-
τεπαγγέλτως συνήγορο στον κατηγορούμενο για κα-κούργημα, εκτός αν ο τελευταίος δηλώσει ρητά και 
ανέκκλητα ότι παραιτείται από το δικαίωμά του αυτό. 
Την ίδια υποχρέωση έχει και στα πλημμελήματα, αν το 
ζητήσει ρητά ο κατηγορούμενος. Αν ο κατηγορούμενος 
για κακούργημα ή πλημμέλημα είναι ανήλικος, ο ανακρι-
τής έχει την υποχρέωση να του διορίσει αυτεπαγγέλτως 
συνήγορο, χωρίς τη δυνατότητα παραίτησης από το 
δικαίωμα αυτό.
4. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να απαγορευθεί η 
επικοινωνία του κατηγορουμένου με τον συνήγορό του. 
Η επικοινωνία αυτή είναι απολύτως απόρρητη.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11065 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Άρθρο 107
Αρμοδιότητα μονομελούς εφετείου επί εγκλη-μάτων του Δασικού Κώδικα και του νόμου περί προστασίας των δασών - Τροποποίηση της περ. β΄ του άρθρου 110 ΚΠΔ
Η περ. β΄ του άρθρου 110 ΚΠΔ τροποποιείται με την 
προσθήκη της αναφοράς σε δασικά κακουργήματα και το άρθρο 110 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 110
Μονομελές εφετείο
Στη δικαιοδοσία του μονομελούς εφετείου ανήκουν:
α) Η εκδίκαση των κακουργημάτων που αναφέρονται 
στα άρθρα 301 και 303, εφόσον για αυτά έχει συνταχθεί πρακτικό συνδιαλλαγής ή διαπραγμάτευσης.
β) Η εκδίκαση των περιοριστικά απαριθμούμενων 
κακουργημάτων της διακεκριμένης κλοπής (άρθρο 374 
ΠΚ), της ληστείας (άρθρο 380 ΠΚ), της παράτυπης με-
τανάστευσης (ν. 4251/2014), του κώδικα νόμων για τα 
ναρκωτικά (ν. 4139/2013), των περ. β΄ έως και ε΄ της παρ. 
1 και της παρ. 3 του άρθρου 268 του ν.δ. 86/1969 «Δα-σικός Κώδικας» (Α΄ 7), και της παρ. 1 του άρθρου 71 του
ν. 998/1979 «περί προστασίας δασών» (Α΄ 289), εκτός αν 
στον νόμο απειλείται κατά αυτών η ποινή της ισόβιας 
κάθειρξης, οπότε αυτά υπάγονται στη δικαιοδοσία του τριμελούς εφετείου.
γ) Η εκδίκαση των υποθέσεων συγχώνευσης των ποι-
νών με τον καθορισμό συνολικής ποινής στις περιπτώ-σεις που προβλέπονται στο άρθρο 551.».
Άρθρο 108
Αρμοδιότητα τριμελούς εφετείου επί κακουργημάτων αρμοδιότητας του μονομελούς ε φετείου - Τροποποίηση των 
περ. 5 και 6 της παρ. Α του άρθρου 111 ΚΠΔ
Στην παρ. Α του άρθρου 111 ΚΠΔ: α) στην περ. 5 απα-
λείφεται η αναφορά στο αδίκημα της παρ. 1 του άρθρου 
71 του ν. 998/1979, β) η περ. 6 τροποποιείται με την προ-
σθήκη των κακουργημάτων αρμοδιότητας του μονομε-
λούς εφετείου και το άρθρο 111 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 111
Τριμελές και πενταμελές εφετείο
Α. Το τριμελές εφετείο δικάζει:
1. Τα κακουργήματα που προβλέπονται από τον ποινι-
κό κώδικα σχετικά με το νόμισμα, άλλα μέσα πληρωμής 
και ένσημα, τα υπομνήματα, την ιδιοκτησία, την περιου-
σία, τα κακουργήματα της ψευδούς βεβαίωσης - νόθευ-
σης από υπάλληλο και της νόθευσης δικαστικού εγγρά-
φου, αν τελέστηκαν από πολίτες, άσχετα με το πρόσωπο 
του παθόντα και το ποσό του οφέλους ή της ζημίας ή αν 
τελέστηκαν από στρατιωτικούς και στρέφονται οπωσδή-
ποτε κατά του δημοσίου ή νομικού προσώπου δημόσιου 
δικαίου ή οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης, εφόσον 
η ζημία που προξενήθηκε στο δημόσιο ή στα πιο πάνω νομικά πρόσωπα υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ.
2. Τα κακουργήματα της δωροδοκίας και δωροληψίας 
που αναφέρονται στα άρθρα 159, 235, 236 και 237 ΠΚ 
καθώς και της κατάχρησης εξουσίας του άρθρου 239 ΠΚ. 3. Τα κακουργήματα της πειρατείας και τα κακουργή-
ματα κατά συγκοινωνιών, τηλεπικοινωνιών και άλλων 
κοινωφελών εγκαταστάσεων, που προβλέπονται στον 
ποινικό κώδικα ή σε ειδικούς ποινικούς νόμους.
4. Τα κακουργήματα τα οποία τελούμενα υπό τις συν-
θήκες του άρθρου 187Α ΠΚ χαρακτηρίζονται ως τρομο-κρατικές πράξεις και τα κακουργήματα που προβλέπο-νται στα άρθρα 187 και 187Β ΠΚ, καθώς και τα συναφή 
με αυτά πλημμελήματα και κακουργήματα, ανεξαρτήτως 
της βαρύτητάς τους.
5. Τα κακουργήματα των άρθρων 322 και 324 ΠΚ, των 
άρθρων 66 του ν. 2121/1993, 52 του ν. 4002/2011, κα-
θώς και τα κακουργήματα των ν. 4139/2013, 3028/2002, 
2960/2001, 2725/1999, 4174/2013, 4251/2014 και 
2168/1993 και όσα άλλα έχουν υπαχθεί στην αρμοδιό-
τητα των εφετείων, δυνάμει ειδικών διατάξεων νόμων.
6. Τα κακουργήματα αρμοδιότητας του μονομελούς 
εφετείου και τα πλημμελήματα των δικαστών πολιτικής, 
ποινικής και διοικητικής δικαιοσύνης και εισαγγελέων, 
συμπεριλαμβανομένων των παρέδρων, των ειρηνοδικών, 
ειδικών πταισματοδικών, των μελών του Συμβουλίου της 
Επικρατείας, των παρέδρων, εισηγητών και δοκίμων ει-
σηγητών του, των μελών του Ελεγκτικού Συνεδρίου, των 
παρέδρων, εισηγητών και δοκίμων εισηγητών του, του 
γενικού επιτρόπου, επιτρόπων και αντεπιτρόπων που 
υπηρετούν σε αυτό, καθώς και του γενικού επιτρόπου, 
επιτρόπων και αντεπιτρόπων επικρατείας στα τακτικά 
διοικητικά δικαστήρια, των δικηγόρων και των μελών 
του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
7. Τις εφέσεις κατά των αποφάσεων του μονομελούς 
εφετείου και του τριμελούς πλημμελειοδικείου.
Β. Το πενταμελές εφετείο δικάζει τις εφέσεις κατά των 
αποφάσεων του τριμελούς εφετείου.».
Άρθρο 109
Αρμοδιότητα μονομελούς πλημμελειοδικείου επί των αδικημάτων του πρώτου εδαφίου 
της παρ. 1 του άρθρου 157 του ν. 2960/2001, 
του πρώτου εδαφίου της παρ. 8 του άρθρου 7, του πρώτου εδαφίου της παρ. 13 του άρθρου 10, της παρ. 2 του άρθρου 12 και του άρθρου 
14 του ν. 2168/1993 και της παρ. 1 του άρθρου 372 ΠΚ - Τροποποίηση του άρθρου 115 ΚΠΔ
Στο άρθρο 115 ΚΠΔ: α) τροποποιούνται το πρώτο εδά-
φιο της παρ. 1 με την προσθήκη των λέξεων «Το Μονο-
μελές Πλημμελειοδικείο δικάζει και η περ. δ΄ της παρ. 1 με την απαλοιφή των εγκλημάτων του πρώτου εδαφίου 
της παρ. 1 του άρθρου 235 και της παρ. 1 του άρθρου 
236 ΠΚ, β) στην παρ. 2 προστίθενται περ. η΄ και θ΄ και το άρθρο 115 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 115
Μονομελές πλημμελειοδικείο
1. Το Μονομελές Πλημμελειοδικείο δικάζει τα πλημ-
μελήματα για τα οποία απειλείται στον νόμο φυλάκιση 
έως τριών (3) ετών ή χρηματική ποινή ή παροχή κοινω-
φελούς εργασίας ή συνδυασμός των ανωτέρω ποινών, 
εκτός από: α) εκείνα που υπάγονται στην αρμοδιότητα των μικτών ορκωτών δικαστηρίων και εφετείων, καθώς 
και τα συναφή με αυτά (άρθρα 109, 111 και 128), β) εκείνα 
που υπάγονται στην αρμοδιότητα του δικαστηρίου ανη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11066 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
λίκων, γ) εκείνα που τελούνται διά του τύπου, δ) εκείνα 
των άρθρων 167 παρ. 1, 172 παρ. 1, 173 παρ. 2 εδ. α΄, 
224, 259 και 397 ΠΚ.
2. Τα δασικά, τα αγροτικά σε βαθμό πλημμελήματος, τα 
αγορανομικά αδικήματα, τα πλημμελήματα του κώδικα 
οδικής κυκλοφορίας, καθώς και τα εγκλήματα: α) του 
άρθρου 79 του ν. 5960/1933 (Α΄ 401) «περί επιταγής», 
β) του άρθρου 1 και 2 του α.ν. 86/1967 «περί επιβολής 
κυρώσεων κατά των καθυστερούντων την καταβολήν 
και την απόδοσιν εισφορών εις Οργανισμούς Κοινωνικής 
Ασφαλίσεως», γ) του άρθρου 94 παρ. 8 του ν. 4495/2017 
(Α΄ 167) για τον έλεγχο και προστασία του Δομημένου 
Περιβάλλοντος και άλλες διατάξεις, δ) των άρθρων 82 
παρ. 4 και 83 παρ. 1 του ν. 3386/2005 (Α΄ 212) και του 
άρθρου 29 παρ. 7 του ν. 4251/2014 (Α΄ 80), ε) του άρ-
θρου 25 του ν. 1882/1990 (Α΄ 43), στ) του άρθρου 28 του 
ν. 3996/2011 (Α΄ 170), ζ) τα πλημμελήματα του άρθρου 
66 του ν. 4174/2013 (Α΄ 170), η) του πρώτου εδαφίου 
της παρ. 1 του άρθρου 157 του ν. 2960/2001 (Α΄ 265), 
θ) του πρώτου εδαφίου της παρ. 8 του άρθρου 7, του 
πρώτου εδαφίου της παρ. 13 του άρθρου 10, της παρ. 
2 του άρθρου 12 και του άρθρου 14 του ν. 2168/1993 
(Α΄ 147) και ι) του άρθρου 372 παρ. 1 ΠΚ.
Άρθρο 110
Εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα περί Δικηγόρων επί πλημμελήματος σε βάρος μελών δικαστηρίου - Αντικατάσταση τίτλου και τροποποίηση του άρθρου 117 ΚΠΔ
Στο άρθρο 117 ΚΠΔ: α) αντικαθίσταται ο τίτλος, β) 
τροποποιείται το δεύτερο εδάφιο και το άρθρο 117 δια-μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 117
Δικαιοδοσία επί πλημμελήματος σε βάρος μελών δικαστηρίου
Αν το πλημμέλημα έχει τελεστεί σε βάρος μέλους του 
δικαστηρίου, η τυχόν απαιτούμενη κατά τον νόμο έγκλη-
ση από μέρους του υποβάλλεται με δήλωσή του που 
καταχωρίζεται στα πρακτικά. Αν ο δράστης του πλημ-
μελήματος είναι συνήγορος του διαδίκου, αφού ολοκλη-
ρωθεί η άσκηση των καθηκόντων του, εφαρμόζονται οι 
σχετικές διατάξεις του Κώδικα περί δικηγόρων.».
Άρθρο 111
Κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα του μονομελούς πλημμελειοδικείου - Τροποποίηση της περ. β΄ του άρθρου 119 ΚΠΔ
Στο τέλος της περ. β΄ του άρθρου 119 ΚΠΔ προστίθεται 
η φράση «και το δικαστήριο είναι ανώτερο από το καθ’ 
ύλην αρμόδιο» και το άρθρο 119 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 119Κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα
Το δικαστήριο είναι κατ’ εξαίρεση αρμόδιο να δικάσει 
και: α) όταν προκύπτει από τη συζήτηση ότι το έγκλημα ανήκει στην αρμοδιότητα κατώτερου δικαστηρίου ή β) 
αν συντρέχει περίπτωση οριστικής παύσης της ποινι-
κής δίωξης ή κήρυξης της ποινικής δίωξης απαράδεκτης 
κατά το άρθρο 368 περ. β΄ και γ΄ και το δικαστήριο είναι ανώτερο από το καθ’ ύλην αρμόδιο.».Άρθρο 112
Εξαίρεση από την παραπομπή στον εισαγγελέα
σε περίπτωση αναρμοδιότητας 
του μονομελούς πλημμελειοδικείου - Προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 120 ΚΠΔ
Στο άρθρο 120 ΚΠΔ προστίθεται παρ. 4 και το άρθρο 
120 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 120
Αναρμοδιότητα
1. Το δικαστήριο οφείλει και αυτεπαγγέλτως να εξε-
τάσει την καθ’ ύλην αρμοδιότητά του σε κάθε στάδιο 
της δίκης.
2. Το δικαστήριο, όταν κρίνει ότι είναι αναρμόδιο, πα-
ραπέμπει με απόφασή του την υπόθεση στο αντίστοιχο 
αρμόδιο. Σε αυτήν την περίπτωση έχει δυνητικά τις εξου-
σίες του άρθρου 315.
3. Κατ’ εξαίρεση το δικαστήριο που χαρακτηρίζει εαυτό 
αναρμόδιο, παραπέμπει την υπόθεση στον εισαγγελέα, 
αν κρίνει ότι η πράξη, όπως χαρακτηρίζεται από αυτό, 
είναι κακούργημα. Στην περίπτωση αυτή ο εισαγγελέας παραγγέλλει κυρία ανάκριση.
4. Παραπομπή στον εισαγγελέα δεν γίνεται εάν διενερ-
γήθηκε κύρια ανάκριση ή ο χαρακτήρας της πράξης ως 
κακουργήματος προέκυψε από την αποδεικτική διαδι-
κασία στο ακροατήριο.».
Άρθρο 113
Αναρμοδιότητα του δικαστηρίου που δίκασε πρωτοδίκως - Αντικατάσταση του άρθρου 121 ΚΠΔ
Το άρθρο 121 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 121
Αναρμοδιότητα του δικαστηρίου που δίκασε πρωτοδίκως
Το δικαστήριο που δικάζει κατ’ έφεση, αν κρίνει ότι 
το δικαστήριο που δίκασε σε πρώτο βαθμό ήταν αναρ-
μόδιο, επειδή το έγκλημα υπαγόταν σε κατώτερο από 
το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ακυρώνει την απόφαση 
που προσβάλλεται με έφεση και δικάζει ανέκκλητα το 
ίδιο την υπόθεση στην ουσία (άρθρο 502 παρ. 3). Εάν το δευτεροβάθμιο είναι το αρμόδιο δικαστήριο σε πρώτο 
βαθμό, ακυρώνει την απόφαση, κρατεί και δικάζει την 
υπόθεση σε πρώτο βαθμό. Σε κάθε άλλη περίπτωση 
καθ’ ύλην αναρμοδιότητας το δευτεροβάθμιο δικαστή-
ριο ακυρώνει την απόφαση που προσβάλλεται με έφεση 
και παραπέμπει την υπόθεση στο αρμόδιο δικαστήριο, 
ενεργώντας ταυτόχρονα όσα προβλέπονται στην παρ. 
2 του άρθρου 120.».
Άρθρο 114
Αρμοδιότητα προϊσταμένου οικονομικού εγκλήματος επί της εποπτείας και του συντονισμού των εισαγγελέων οικονο-μικού εγκλήματος - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 132 ΚΠΔ
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 132 ΚΠΔ 
διαγράφεται και το άρθρο 132 διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11067 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
«Άρθρο 132
Κανονισμός της αρμοδιότητας
1. Αν μεταξύ πολλών δικαστηρίων εξίσου αρμοδίων 
που δεν υπάγονται το ένα στο άλλο ή μεταξύ ανακριτι-
κών υπαλλήλων αμφισβητείται η αρμοδιότητα για το ίδιο 
έγκλημα είτε για συναφή εγκλήματα, ή αν με βουλεύματα 
του ίδιου ή διαφορετικών συμβουλίων αποφασίστηκε 
η παραπομπή για το ίδιο έγκλημα στο ακροατήριο δύο 
ή περισσοτέρων εξίσου αρμόδιων δικαστηρίων, η αρ-
μοδιότητα καθορίζεται ως εξής: Το συμβούλιο εφετών, 
στην περιφέρεια του οποίου υπάγονται τα δικαστήρια 
μεταξύ των οποίων δημιουργήθηκε αμφισβήτηση, ή ο 
Άρειος Πάγος, αν υπάγονται σε διαφορετικά εφετεία ή 
αν ένα από τα δικαστήρια αυτά είναι το εφετείο ή αν η 
σύγκρουση δημιουργήθηκε μεταξύ των κοινών ποινικών 
δικαστηρίων και των στρατιωτικών, προσδιορίζει το αρ-
μόδιο δικαστήριο με αίτηση του κατηγορουμένου, του 
παριστάμενου για την υποστήριξη της κατηγορίας ή του 
εισαγγελέα ενός από τα πολλά αρμόδια δικαστήρια. Η αί-
τηση πρέπει να είναι νομότυπη και να απευθύνεται στον 
εισαγγελέα εφετών ή του Αρείου Πάγου. Ο αρμόδιος ει-
σαγγελέας εισάγει την αίτηση στο συμβούλιο εφετών ή στον Άρειο Πάγο που συνέρχεται σε συμβούλιο.
2. Σε περίπτωση αμφισβήτησης της αρμοδιότητας με-
ταξύ εισαγγελέων αυτή κανονίζεται από τον εισαγγελέα 
εφετών όταν η αμφισβήτηση ανακύπτει μεταξύ εισαγγε-
λέων της περιφέρειάς του, ενώ σε κάθε άλλη περίπτωση 
από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Αν όσο διαρκεί η διαδικασία της παρ. 1 του άρθρου αυτού ανακύψουν ζητήματα που αφορούν μέτρα δικονομικού καταναγκα-
σμού, επιλαμβάνεται το συμβούλιο πλημμελειοδικών του 
τόπου όπου διενεργήθηκε η κύρια ανάκριση.».
Άρθρο 115
Ιδιότητα του παριστάμενου στην ποινική διαδικασία προς υποστήριξη της κατηγορίας ως λόγος διόρθωσης και συμπλήρωσης 
της απόφασης, της ποινικής διαταγής, 
της διάταξης και των πρακτικών - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 145 ΚΠΔ 
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 145 ΚΠΔ 
τροποποιείται ως προς τους λόγους διόρθωσης και συ-μπλήρωσης και το άρθρο 145 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 145
Διόρθωση και συμπλήρωση της απόφασης, της ποινικής διαταγής, της διάταξηςκαι των πρακτικών
1. Όταν στην απόφαση, στην ποινική διαταγή ή στην 
διάταξη υπάρχουν λάθη ή παραλείψεις που δεν δημιουρ-
γούν ακυρότητα ο δικαστής που τις εξέδωσε διατάσσει 
αυτεπαγγέλτως ή με αίτηση του εισαγγελέα ή κάποιου 
από τους διαδίκους τη διόρθωση ή τη συμπλήρωσή 
τους, εφόσον δεν επέρχεται ουσιώδης μεταβολή στην 
απόφαση ή στη διάταξη και δεν αλλοιώνεται η αληθινή 
εικόνα αυτών που πράγματι συνέβησαν στο ακροατήριο. 
Ουσιώδης μεταβολή υπάρχει ιδίως όταν εκφέρεται νέα 
δικαιοδοτική κρίση, επιβάλλεται κύρια ποινή, παρεπό-
μενη ποινή ή μέτρο ασφαλείας.2. Η διόρθωση ή η συμπλήρωση μπορεί να αφορά, 
εκτός από τις άλλες παραλείψεις και τα όσα αναφέρο-
νται ως προς την ταυτότητα του κατηγορουμένου, την 
ιδιότητα του παριστάμενου στην ποινική διαδικασία 
προς υποστήριξη της κατηγορίας ιδίως όταν αυτή προ-
κύπτει χωρίς αμφιβολία από τα στοιχεία του φακέλου, 
την απάλειψη προφανών παραδρομών του αιτιολογικού 
και τη διευκρίνιση του διατακτικού της απόφασης όταν 
αυτό έχει ασάφειες ή είναι διαφορετικό από εκείνο που 
απαγγέλθηκε στο ακροατήριο ή που σημειώθηκε στα 
πρακτικά. Η διόρθωση ή η συμπλήρωση διατάσσεται με 
απόφαση ή διάταξη, ύστερα από κλήτευση και ακρόαση 
των διαδίκων που εμφανίστηκαν. Η διόρθωση ή η συ-
μπλήρωση απόφασης του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, 
στην περίπτωση που έληξε η σύνοδος κατά την οποία 
εκδόθηκε η απόφαση, διατάσσεται από το δικαστήριο 
των εφετών στην περιφέρεια του οποίου υπάγεται το 
μικτό ορκωτό δικαστήριο. Αν ασκήθηκε κατά της απόφα-
σης ένδικο μέσο, τη διόρθωση ή τη συμπλήρωσή της τη 
διατάσσει το δικαστήριο που την εξέδωσε, αν το ένδικο 
μέσο απορρίφθηκε ως απαράδεκτο. Σε αντίθετη περί-
πτωση, τη διόρθωση ή τη συμπλήρωση τη διατάσσει το δικαστήριο που αποφασίζει για το ένδικο μέσο.
3. Μέσα σε είκοσι ημέρες από την, κατά το άρθρο 142 
παρ. 2 εδάφιο τελευταίο, καταχώριση στο ειδικό βιβλίο 
καθαρογραμμένων των πρακτικών, είναι δυνατό να ζητη-
θεί από τους διαδίκους και τον εισαγγελέα ή να προκλη-
θεί αυτεπαγγέλτως από τον δικαστή η διόρθωση λαθών, 
που υπάρχουν στα πρακτικά ή η συμπλήρωση των ελ-
λείψεων, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 1. Τη διόρθωση ή τη συμπλήρωση τη διατάσσει, ύστερα από 
κλήτευση και ακρόαση των διαδίκων που ήταν παρόντες, 
όποιος διευθύνει τη συνεδρίαση, και σε περίπτωση άρ-
νησής του το δικαστήριο που δίκασε αποτελούμενο από 
τους ίδιους, αν είναι δυνατόν, δικαστές.».
Άρθρο 116
Ανάλυση DNA επί αυτοφώρων εγκλημάτων - Εποπτεία του ειδικού αρχείου γενετικών τύπων - Καταστροφή στοιχείων - Τροποποίησητων παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 201 ΚΠΔ
Στο άρθρο 201 ΚΠΔ: α) τροποποιείται το τελευταίο 
εδάφιο της παρ. 1 με την προσθήκη εξαίρεσης από την 
εφαρμοζόμενη διαδικασία ανάλυσης DNA των αυτόφω-
ρων εγκλημάτων, β) τροποποιείται το τέταρτο εδάφιο της 
παρ. 2 ως προς το εποπτευόμενο όργανο επί του ειδικού 
αρχείου γενετικών τύπων του Αρχηγείου της Ελληνικής 
Αστυνομίας και διαγράφεται το τελευταίο εδάφιο, γ) αντι-
καθίσταται η παρ. 3 και το άρθρο 201 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 201
 Ανάλυση DNA
1. Όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ένα πρό-
σωπο έχει τελέσει κακούργημα ή πλημμέλημα, που 
τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός (1) 
έτους, οι διωκτικές αρχές λαμβάνουν υποχρεωτικά γε-
νετικό υλικό για ανάλυση του δεοξυριβονουκλεϊκού 
οξέος (Deoxyribonucleic Acid - DNA) προκειμένου να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11068 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
διαπιστωθεί η ταυτότητα του δράστη του εγκλήμα-
τος αυτού. Τη λήψη γενετικού υλικού από τον ίδιο τον 
κατηγορούμενο διατάσσει ο αρμόδιος εισαγγελέας ή 
ανακριτής και πρέπει να διεξάγεται με απόλυτο σεβα-
σμό στην αξιοπρέπεια του. Σε περίπτωση λήψης γενε-
τικού υλικού από απόκρυφα μέρη του σώματος, είναι 
υποχρεωτική η παρουσία εισαγγελικού λειτουργού. Η 
ανάλυση περιορίζεται αποκλειστικά στα δεδομένα που 
είναι απολύτως αναγκαία για την διαπίστωση αυτή και 
διεξάγεται σε κρατικό ή πανεπιστημιακό εργαστήριο. 
Την ανάλυση του DNA του δικαιούται να ζητήσει και ο 
ίδιος ο κατηγορούμενος για την υπεράσπισή του. Σε κάθε 
περίπτωση, πλην εκείνης που αφορά αυτόφωρα εγκλή-
ματα, εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 
204 έως 208.
2. Αν η κατά την προηγούμενη παράγραφο ανάλυση 
αποβεί θετική, το πόρισμά της κοινοποιείται στο πρό-
σωπο από το οποίο προέρχεται το γενετικό υλικό. Αυτό έχει δικαίωμα να ζητήσει επανάληψη της ανάλυσης, με 
ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 204 έως 
208. Το δικαίωμα επανάληψης της ανάλυσης έχει και ο 
ανακριτής ή ο εισαγγελέας σε κάθε περίπτωση. Μετά 
την ολοκλήρωση της ανάλυσης το γενετικό υλικό κατα-
στρέφεται αμέσως, ενώ τα γενετικά αποτυπώματα του 
προσώπου, στο οποίο αποδίδεται η πράξη, τηρούνται 
σε ειδικό αρχείο γενετικών τύπων που συνιστάται και 
λειτουργεί στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας, εποπτευόμε-
νο από αντεισαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών, ο οποίος 
ορίζεται με απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμ-
βουλίου, κατά τις κείμενες διατάξεις, με θητεία δύο (2) 
ετών, μέχρι την έκδοση αμετάκλητου απαλλακτικού 
βουλεύματος ή αμετάκλητης αθωωτικής απόφασης ή 
θέσης της υπόθεσης στο αρχείο κατ’ άρθρο 43 παρ. 2 
και 3, εκτός αν η σύγκρισή τους με αταυτοποίητα όμοια 
αποτυπώματα, που τηρούνται στο ίδιο αρχείο, αποβεί 
θετική, οπότε η τήρησή τους παρατείνεται μέχρι την 
αμετάκλητη αθώωση των προσώπων που αφορούν οι 
οικείες υποθέσεις. Τα στοιχεία αυτά τηρούνται για την 
αξιοποίηση στην διερεύνηση και εξιχνίαση άλλων εγκλη-
μάτων που προβλέπονται στην παρ. 1 και καταστρέφο-νται σε κάθε περίπτωση μετά το θάνατο του προσώπου που αφορούν. 
3. Στην καταστροφή ειδοπ οιείται με οποιοδήποτε μέσο 
(εγγράφως ή με ηλεκτρονική αλληλογραφία ή προφορι-
κά ή τηλεφωνικά) να παραστεί με συνήγορο και τεχνικό 
σύμβουλο το πρόσωπο από το οποίο ελήφθη το γενετικό 
υλικό. Την ειδοποίηση ενεργεί ο αρμόδιος υπάλληλος της 
Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών του αρχηγείου 
της Ελληνικής Αστυνομίας πέντε (5) τουλάχιστον ημέρες 
πριν από την καταστροφή, συντάσσοντας για αυτή σχε-
τική βεβαίωση.
4. Όλα τα κρατικά και πανεπιστημιακά εργαστήρια, 
που διεξάγουν αναλύσεις DΝΑ στο πλαίσιο πραγματο-
γνωμοσύνης κατόπιν παραγγελιών δικαστικών ή ανακρι-
τικών αρχών, κοινοποιούν τα πορίσματα των αναλύσε-ών τους στο ειδικό αρχείο δεδομένων γενετικών τύπων της παρ. 2.».Άρθρο 117
Μαρτυρία συγκατηγορουμένου ως μόνο αποδεικτικό μέσο - Τροποποίηση του άρθρου 211 ΚΠΔ
Στο άρθρο 211 ΚΠΔ: α) διαγράφεται η λέξη «μόνη», 
β) μετά από τη λέξη «κατηγορουμένου» προστίθεται η 
αναφορά και σε άλλα ρητά κατονομαζόμενα στην από-
φαση αποδεικτικά μέσα και το άρθρο 211 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«Άρθρο 211
Μαρτυρία συγκατηγορουμένου
Η μαρτυρική κατάθεση ή η παροχή εξηγήσεων ή η 
απολογία προσώπου συγκατηγορουμένου για την ίδια 
πράξη δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για την καταδίκη του 
κατηγορουμένου, αν δεν υπάρχει και άλλο, ρητά κατανο-
μαζόμενο στην απόφαση, αποδεικτικό μέσο.».
Άρθρο 118
Προστασία μαρτύρων μέσω μετεγκατάστασης σε άλλη χώρα - Τροποποίησητης παρ. 4 του άρθρου 218 ΚΠΔ
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 218 ΚΠΔ τρο-
ποποιείται με την προσθήκη του μέτρου της μετεγκατά-στασης σε άλλη χώρα και το άρθρο 218 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 218
 Προστασία μαρτύρων
1. Κατά την ποινική διαδικασία για τις πράξεις της συ-
γκρότησης ή συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση της 
παρ. 1 του άρθρου 187 ΠΚ ή σε τρομοκρατική οργάνωση 
της παρ. 2 του άρθρου 187Α ΠΚ και για συναφείς πράξεις, 
μπορεί να λαμβάνονται μέτρα για την αποτελεσματική 
προστασία από πιθανή εκδίκηση ή εκφοβισμό των ου-σιωδών μαρτύρων, των προσώπων που κατά το άρθρο 187Γ ΠΚ βοηθούν στην αποκάλυψη εγκληματικών δρα-στηριοτήτων ή των οικείων τους.
2. Κατά την ποινική διαδικασία για τις αξιόποινες πρά-
ξεις εμπορίας ανθρώπων κατά τα άρθρα 323Α και 348 
παρ. 2 ΠΚ, καθώς και για τις αξιόποινες πράξεις της πα-
ράνομης διακίνησης μεταναστών κατά τα άρθρα 29 παρ. 
5 και 6 και 30 του ν. 4251/2014 (Α΄ 80), μπορεί να λαμβά-
νονται μέτρα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 4 για 
την αποτελεσματική προστασία από πιθανή εκδίκηση ή 
εκφοβισμό του θύματος αυτών των πράξεων, όπως αυτό 
χαρακτηρίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των περ. ι΄ και 
ια΄ της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4251/2014 (Α΄ 80), των 
οικείων του θύματος ή των ουσιωδών μαρτύρων, ακόμη 
και όταν οποιαδήποτε από τις προαναφερόμενες αξιό-
ποινες πράξεις δεν έχει τελεσθεί στο πλαίσιο οργανωμέ-
νου εγκλήματος σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 
187 παρ. 1 ΠΚ. 
3. Σε υποθέσεις σχετικά με τις αξιόποινες πράξεις των 
άρθρων 159, 159Α και 235 έως 237Α ΠΚ, ακόμα κι αν 
δεν τελέσθηκαν στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης, 
είναι δυνατόν να παρέχεται στους μάρτυρες δημοσίου 
συμφέροντος κατ’ άρθρο 47, στους ιδιώτες κατ’ άρθρο 
255 και σε οποιοδήποτε άλλο  πρόσωπο συμβάλλει ουσι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11069 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ωδώς στην αποκάλυψη των ως άνω αξιοποίνων πράξεων 
ή, εφόσον τούτο κρίνεται αναγκαίο, και στους οικείους 
των προαναφερθέντων προσώπων, η προβλεπόμενη 
στην παρ. 4 προστασία από πιθανολογούμενες πράξεις 
εκφοβισμού ή αντεκδίκησης.
4. Μέτρα προστασίας είναι η φύλαξη με κατάλληλα 
εκπαιδευμένο προσωπικό της αστυνομίας, η κατάθεση 
με χρήση ηλεκτρονικών μέσων ηχητικής και οπτικής 
ή μόνο ηχητικής μετάδοσής της, η μη αναγραφή στην 
έκθεση εξέτασης του ονόματος, του τόπου γέννησης, 
κατοικίας και εργασίας, του επαγγέλματος και της ηλι-
κίας του, που διατάσσονται με αιτιολογημένη διάταξη 
του αρμόδιου εισαγγελέα πλημμελειοδικών, η μεταβολή 
των στοιχείων ταυτότητας, η μετεγκατάσταση σε άλλη 
χώρα, καθώς και η μετάθεση ή μετάταξη ή απόσπαση για 
αόριστο χρονικό διάστημα, με δυνατότητα ανάκλησής 
της, των δημοσίων υπαλλήλων, που αποφασίζονται κατά 
παρέκκλιση από τις κείμενες διατάξεις από τους αρμό-διους Υπουργούς, ύστερα από εισήγηση του αρμόδιου 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών. Η υπουργική απόφαση 
μπορεί να προβλέπει τη μη δημοσίευσή της στην εφη-
μερίδα της Κυβερνήσεως, καθώς και άλλους τρόπους 
διασφάλισης της μυστικότητας της πράξης. Τα μέτρα προστασίας λαμβάνονται με τη σύμφωνη γνώμη του 
μάρτυρα, δεν περιορίζουν την ατομική ελευθερία του 
πέρα από το αναγκαίο για την ασφάλειά του μέτρο και 
διακόπτονται αν ο μάρτυρας το ζητήσει εγγράφως ή δεν 
συνεργάζεται για την επιτυχία τους.
5. Κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο ο μάρτυρας 
του οποίου δεν αποκαλύφθηκαν τα στοιχεία ταυτότη-
τας, καλείται με το όνομα που αναφέρεται στην έκθε-
ση εξέτασής του. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την 
αποκάλυψη του πραγματικού ονόματος του μάρτυρα, 
αν τούτο ζητηθεί από τον εισαγγελέα ή από ένα διάδικο 
ή και αυτεπαγγέλτως. Σε κάθε περίπτωση το δικαστήριο 
μπορεί να διατάξει όσα ορίζονται στο άρθρο 354.
6. Αν δεν έχουν αποκαλυφθεί τα στοιχεία ταυτότητας 
του μάρτυρα, μόνη η κατάθεσή του δεν είναι αρκετή για την καταδίκη του κατηγορουμένου.».
Άρθρο 119
 Κατάθεση μάρτυρα χωρίς αναφορά της πηγής πληροφοριών - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 224 ΚΠΔ
Η παρ. 2 του άρθρου 224 τροποποιείται με την προ-
σθήκη ειδικής πρόβλεψης για την περίπτωση της ύπαρ-
ξης άλλου ρητά κατονομαζόμενου στην απόφαση απο-
δεικτικού μέσου και το άρθρο 224 ΚΠΔ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 224
 Πώς έμαθε ο μάρτυρας όσα καταθέτει
1. Ο μάρτυρας πρέπει να αποκαλύπτει πώς έμαθε όσα 
καταθέτει. Αν πρόκειται για γεγονότα που άκουσε από 
άλλους, πρέπει σε κάθε περίπτωση να κατονομάσει ταυ-
τόχρονα και εκείνους από τους οποίους τα άκουσε, εκτός 
αν στον νόμο ορίζεται διαφορετικά.
2. Αν ο μάρτυρας δεν κατονομάζει την πηγή των πλη-
ροφοριών του, η κατάθεση του δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για την καταδίκη του κατηγορουμένου, αν δεν 
υπάρχει και άλλο, ρητά κατονομαζόμενο στην απόφαση, 
αποδεικτικό μέσο.».
Άρθρο 120
Εξέταση ανήλικων μαρτύρων θυμάτων 
προσβολής προσωπικής και γενετήσιας 
ελευθερίας - Τροποποίηση της παρ. 1 
και αντικατάσταση της παρ. 7του άρθρου 227 ΚΠΔ
Στο άρθρο 227 ΚΠΔ: α) τροποποιείται το δεύτερο εδά-
φιο της παρ. 1 ως προς τη διαδικασία διεξαγωγής της 
εξέτασης ως μάρτυρα του ανήλικου θύματος, β) αντικαθί-
σταται η παρ. 7 και το άρθρο 227 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 227
Ανήλικοι μάρτυρες θύματα προσβολής 
προσωπικής και γενετήσιας ελευθερίας
1. Κατά την εξέταση ως μάρτυρα του ανήλικου θύματος 
των πράξεων που αναφέρονται στα άρθρα 323Α παρ. 4, 
324, 336, 337 παρ. 3, 338, 339, 342, 343, 345, 348, 348Α, 348Β, 348Γ , 349, 351Α ΠΚ, καθώς και στα άρθρα 29 παρ. 
5 και 6 και 30 του ν. 4251/2014, διορίζεται και παρίσταται, 
ως πραγματογνώμων, ειδικά εκπαιδευμένος παιδοψυ-
χολόγος ή παιδοψυχίατρος και σε περίπτωση έλλειψής 
τους, ψυχολόγος ή ψυχίατρος, που υπηρετεί στα Αυτοτε-
λή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων ή που περι-
λαμβάνεται στον πίνακα πραγματογνωμόνων, όπου αυτά 
δεν λειτουργούν. Η εξέταση ως μάρτυρα του ανήλικου 
θύματος διενεργείται στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας 
Ανηλίκων Θυμάτων της Εφετειακής Περιφέρειας ή, όπου 
αυτά δεν λειτουργούν, σε χώρους ειδικά σχεδιασμένους 
και προσαρμοσμένους για τον σκοπό αυτόν, χωρίς υπαί-
τια καθυστέρηση και με όσο το δυνατόν περιορισμένο αριθμό συνεντεύξεων.
2. Ο παιδοψυχολόγος ή ο παιδοψυχίατρος προετοιμά-
ζει τον ανήλικο για την εξέταση, συνεργαζόμενος προς 
τούτο με τους προανακριτικούς υπαλλήλους και με τους 
δικαστικούς λειτουργούς, καθώς και με τους τυχόν διο-
ρισμένους τεχνικούς συμβούλους του κατηγορουμένου, 
μη εφαρμοζομένου κατά τα λοιπά του άρθρου 207 ως 
προς το θέμα της προσωπικής επαφής αυτών με τον 
ανήλικο. Για το σκοπό αυτόν χρησιμοποιεί κατάλληλες 
διαγνωστικές μεθόδους, αποφαίνεται για την αντιληπτι-
κή ικανότητα και την ψυχική κατάσταση του ανηλίκου 
και διατυπώνει τις διαπιστώσεις του σε γραπτή έκθεση, 
που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της δικογραφίας. Η 
εξέταση του ανηλίκου διενεργείται από τους προανακρι-
τικούς υπαλλήλους και τους δικαστικούς λειτουργούς διά 
του παρισταμένου παιδοψυχολόγου ή παιδοψυχιάτρου. 
Κατά την εξέταση ο ανήλικος μπορεί να συνοδεύεται από 
τον νόμιμο εκπρόσωπό του, εκτός αν ο ανακριτής απα-
γορεύσει την παρουσία του προσώπου αυτού με αιτι-
ολογημένη απόφασή του για σπουδαίο λόγο, ιδίως, σε 
περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων ή ανάμειξης του 
προσώπου αυτού στην ερευνώμενη πράξη.
3. Οι συνήγοροι των διαδίκων έχουν δικαίωμα να ζητή-
σουν να υποβληθούν στον ανήλικο από τον ανακρίνοντα 
ερωτήσεις, τις οποίες έχουν προηγουμένως διατυπώσει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11070 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
εγγράφως, εκτός αν κατά την κρίση του παιδοψυχολόγου 
ή του ψυχιάτρου οι ερωτήσεις αυτές είναι δυνατόν να 
επηρεάσουν την ψυχική κατάσταση του ανηλίκου.
4. Η κατάθεση του ανηλίκου συντάσσεται εγγράφως 
και καταχωρίζεται και σε ηλεκτρονικό οπτικοακουστικό 
μέσο. Η ηλεκτρονική προβολή της κατάθεσης του ανη-
λίκου αντικαθιστά τη φυσική παρουσία του στα επόμενα 
στάδια της διαδικασίας.
5. Αν δεν είναι δυνατή η ηλεκτρονική προβολή της 
κατάθεσης του ανηλίκου, η γραπτή κατάθεσή του ανα-
γιγνώσκεται στο ακροατήριο. Αν ο ανήλικος κατά την 
ακροαματική διαδικασία έχει συμπληρώσει το δέκατο 
όγδοο έτος, μπορεί να παρίσταται αυτοπροσώπως, εφό-
σον κρίνεται απολύτως αναγκαίο.
6. Μετά την εισαγωγή της υπόθεσης που αφορά σε 
πράξεις της παρ. 1 στο ακροατήριο, ο εισαγγελέας ή οι δι-
άδικοι μπορούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο του δικα-
στηρίου την εξέταση του ανηλίκου, αν δεν έχει εξετασθεί 
στην ανάκριση ή πρέπει να εξετασθεί συμπληρωματικά. 
Αν η αίτηση γίνει δεκτή, η εξέταση του ανηλίκου γίνεται 
με βάση ερωτήσεις που έχουν τεθεί σαφώς, χωρίς την πα-
ρουσία των διαδίκων, στον τόπο όπου αυτός βρίσκεται, 
από ανακριτικό υπάλληλο που τον διορίζει ο δικαστής 
που διέταξε την εξέταση. Οι παρ. 1 και 2 του παρόντος 
άρθρου εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις αυτές. Οι 
ερωτήσεις τίθενται από το δικαστήριο μετά από ακρό-
αση του εισαγγελέα και των παριστάμενων διαδίκων και 
υποβάλλονται στον ανήλικο, εκτός αν κατά την κρίση 
του παιδοψυχολόγου ή του ψυχιάτρου είναι δυνατόν να 
επηρεάσουν την ψυχική κατάσταση του ανηλίκου.
7. Οι παρ. 2 και 3 του άρθρου 68 του ν. 4478/2017 (Α΄ 
91) εφαρμόζονται και στα ανήλικα θύματα των αναφε-ρομένων στην παρ. 1 πράξεων.».
Άρθρο 121
Μάρτυρες θύματα προσβολής προσωπικήςκαι γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικήςεκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής - Τροποποίηση των παρ. 1, 5 και 6 του άρθρου 228 ΚΠΔ
Στο άρθρο 228 ΚΠΔ: α) προστίθενται επιπλέον αδική-
ματα στην παρ. 1, β) τροποποιείται η παρ. 5 αναφορικά 
με τη δυνατότητα εξέτασης με φυσική παρουσία του 
ενήλικου παθόντα και γ) το πρώτο εδάφιο της παρ. 6 
τροποποιείται ως προς την αναφορά των εφαρμοζόμε-
νων διατάξεων και το άρθρο 228 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 228 Μάρτυρες θύματα εμπορίας ανθρώπων
1. Κατά την εξέταση ως μάρτυρα του θύματος των 
πράξεων που αναφέρονται στα άρθρα 323Α, 336, στην 
παρ. 4 του άρθρου 337, στα άρθρα 338, 343, 345 και στην 
παρ. 3 του άρθρου 349 ΠΚ διορίζεται και παρίσταται, 
ως πραγματογνώμων, ψυχολόγος ή ψυχίατρος, χωρίς 
να εφαρμόζονται κατά τα λοιπά τα άρθρα 204 έως 208.
2. Ο ψυχολόγος ή ο ψυχίατρος προετοιμάζει τον πα-
θόντα για την εξέταση, συνεργαζόμενος προς τούτο με τους προανακριτικούς υπαλλήλους και με τους δικαστι-κούς λειτουργούς. Για το σκοπό αυτόν χρησιμοποιεί κα-
τάλληλες διαγνωστικές μεθόδους, αποφαίνεται για την αντιληπτική ικανότητα και την ψυχική κατάσταση του 
παθόντα και διατυπώνει τις διαπιστώσεις του σε γραπτή 
έκθεση που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της δικο-
γραφίας. Κατά την εξέταση παρίσταται ο ψυχίατρος ή ο 
ψυχολόγος και ο παθών μπορεί να συνοδεύεται από τον 
νόμιμο εκπρόσωπό του, εκτός αν ο ανακριτής απαγορεύ-
σει την παρουσία του προσώπου αυτού με αιτιολογημένη 
απόφαση του για σπουδαίο λόγο, ιδίως σε περίπτωση 
σύγκρουσης συμφερόντων ή ανάμειξης του προσώπου 
αυτού στην ερευνώμενη πράξη. Η παρ. 3 του προηγού-μενου άρθρου εφαρμόζεται αναλόγως.
3. Η κατάθεση του παθόντα συντάσσεται εγγράφως 
και καταχωρίζεται και σε ηλεκτρονικό οπτικοακουστικό μέσο, όταν αυτό είναι δυνατόν. Η ηλεκτρονική προβολή της κατάθεσης του παθόντα αντικαθιστά τη φυσική πα-ρουσία του στα επόμενα στάδια της διαδικασίας.
4. Αν δεν είναι δυνατή η ηλεκτρονική προβολή της, 
η γραπτή κατάθεση του παθόντα αναγιγνώσκεται στο 
ακροατήριο.
5. Μετά την εισαγωγή της υπόθεσης που αφορά σε 
πράξεις της παρ. 1 στο ακροατήριο, ο εισαγγελέας ή οι δι-
άδικοι μπορούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο του δικα-
στηρίου την εξέταση του παθόντα, αν δεν έχει εξεταστεί 
στην ανάκριση ή πρέπει να εξεταστεί συμπληρωματικά. Αν η αίτηση γίνει δεκτή, η εξέταση του παθόντα γίνεται 
με βάση ερωτήσεις που έχουν τεθεί σαφώς, χωρίς την πα-
ρουσία των διαδίκων, στον τόπο όπου αυτός βρίσκεται, 
από ανακριτικό υπάλληλο που τον διορίζει ο δικαστής 
που διέταξε την εξέταση. Σε κάθε περίπτωση, στις αξιό-
ποινες πράξεις της παρ. 1 πλην εκείνης του άρθρου 323Α 
ΠΚ, το δικαστήριο με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση, 
μπορεί να ζητήσει την εξέταση με φυσική παρουσία του 
ενήλικου παθόντα, με την τήρηση των διατυπώσεων του 
άρθρου 330 ΚΠΔ, αν κρίνεται απολύτως αναγκαία για την 
ανεύρεση της αλήθειας. Οι παρ. 1 και 2 του παρόντος 
άρθρου εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις αυτές.
6. Οι παρ. 2 και 3 του άρθρου 68 του ν. 4478/2017 
εφαρμόζονται αναλόγως και επί ενήλικων θυμάτων των 
αναφερομένων στην παρ. 1 πράξεων. Στην περίπτωση 
αυτή η κοινωνική έρευνα μπορεί να διεξαχθεί και από 
κοινωνικούς λειτουργούς δήμων ή περιφερειών.».
Άρθρο 122
Χωρισμός της υπόθεσης επί συναφών εγκλημάτων και εισαγωγή της στο δικαστικό συμβούλιο - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 245 ΚΠΔ
Στo τέλος της παρ. 1 του άρθρου 245 ΚΠΔ προστίθεται 
νέο εδάφιο και το άρθρο 245 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 245
 Πότε και από ποιον ενεργείται
1. Η προανάκριση ενεργείται από οποιονδήποτε ανα-
κριτικό υπάλληλο μετά από γραπτή παραγγελία του 
εισαγγελέα, είναι συνοπτική και δεν περατώνεται πριν 
ληφθεί η απολογία του κατηγορουμένου. Εφόσον ο κα-
τηγορούμενος κλητεύθηκε νόμιμα και δεν εμφανίστηκε, 
η προανάκριση περατώνεται και χωρίς την απολογία του. 
Παραγγελία για προανάκριση δίνεται μόνο στις περιπτώ-
σεις του εδ. δ΄ της παρ. 3 του παρόντος άρθρου, καθώς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11071 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
και στις περιπτώσεις των άρθρων 43 παρ. 2 εδ. β΄, 322 
παρ. 3 εδ. α΄ περ. γ΄ και 323 εδ. γ΄ περ. γ΄. Ο ανακριτι-
κός υπάλληλος που ορίζεται σύμφωνα με το εδ. α΄ είναι 
υποχρεωμένος να διενεργήσει όλες τις προανακριτικές 
πράξεις που αφορούν την υπόθεση για την οποία η πα-
ραγγελία και καλεί ενώπιόν του τους μάρτυρες για εξέ-
ταση και τους κατηγορούμενους για να απολογηθούν 
εφόσον αυτοί κατοικούν στην περιφέρεια του εφετείου 
της έδρας του. Αν οι μάρτυρες και οι κατηγορούμενοι εί-
ναι κάτοικοι άλλων εφετειακών περιφερειών, ο ανωτέρω 
ανακριτικός υπάλληλος ζητεί την εξέταση των μαρτύρων 
και τη λήψη των απολογιών των κατηγορουμένων από τον αρμόδιο ανακριτικό υπάλληλο, ο οποίος πρέπει να 
εκτελέσει αυτήν μέσα σε προθεσμία δέκα (10) ημερών. 
Ο αρχικά ορισθείς ανακριτικός υπάλληλος μετά το πέρας 
των άνω ενεργειών επιστρέφει τη δικογραφία με εκτε-
λεσμένη πλήρως την παραγγελία στον παραγγείλαντα 
εισαγγελέα. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα Εφε-τεία Αθηνών και Πειραιώς θεωρούνται ως ανήκοντα σε 
μία εφετειακή περιφέρεια. Η προανάκριση περατώνεται: 
α) με απευθείας κλήση του κατηγορουμένου στο ακρο-
ατήριο ή β) με πρόταση του εισαγγελέα στο δικαστικό 
συμβούλιο ή γ) με παραγγελία του εισαγγελέα στον 
ανακριτή, εφόσον προκύπτει τέλεση κακουργήματος. 
Στην τελευταία περίπτωση, η προανάκριση μπορεί και να 
διακοπεί κατά τον ίδιο τρόπο. Πρόταση στο συμβούλιο γίνεται, εφόσον ο εισαγγελέας κρίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την παραπομπή του κατηγορου-μένου στο ακροατήριο. Αν υπάρχουν περισσότεροι κα-
τηγορούμενοι και δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις 
σε βάρος μερικών από αυτούς ή πρέπει να κηρυχθεί 
απαράδεκτη ή να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη, ο 
εισαγγελέας μπορεί να χωρίσει την υπόθεση και να την 
εισαγάγει μόνο ως προς αυτούς στο δικαστικό συμβού-
λιο. Το προηγούμενο εδάφιο εφαρμόζεται αναλόγως και 
επί συναφών εγκλημάτων, είτε πρόκειται για έναν είτε για 
περισσότερους κατηγορούμενους.
2. Αν υπάρχουν ενδείξεις ότι τελέστηκε αδίκημα και 
από την καθυστέρηση απειλείται άμεσος κίνδυνος απώ-
λειας των αποδεικτικών στοιχείων ή υπάρχει δυσχέρεια 
πραγματοποίησης συγκεκριμένης ανακριτικής πράξης ή 
κτήσης αποδεικτικού στοιχείου στο μέλλον ή αν πρόκει-
ται για αυτόφωρο κακούργημα ή πλημμέλημα, οι κατά 
το άρθρο 31 ανακριτικοί υπάλληλοι είναι υποχρεωμέ-
νοι να επιχειρούν όλες τις ανακριτικές πράξεις που είναι 
αναγκαίες για να βεβαιωθεί η πράξη και να ανακαλυφθεί 
ο δράστης, έστω και χωρίς προηγούμενη παραγγελία 
του εισαγγελέα. Στην περίπτωση αυτή ειδοποιούν τον 
εισαγγελέα με το ταχύτερο μέσο και του υποβάλλουν 
χωρίς χρονοτριβή τις εκθέσεις που συντάχθηκαν. Ο ει-
σαγγελέας, αφού λάβει τις εκθέσεις, ενεργεί σύμφωνα 
με όσα ορίζονται στα άρθρα 43 κ.ε..
3. Αν από την προανάκριση δεν προέκυψε η ταυτό-
τητα του δράστη ορισμένου εγκλήματος, η δικογραφία 
τίθεται με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα στο αρχείο. 
Το ίδιο μπορεί να πράξει ο εισαγγελέας και αν ο δράστης 
παραμένει άγνωστος μετά από προκαταρκτική εξέταση. 
Στην περίπτωση αυτήν η κατά το άρθρο 43 ποινική δίω-ξη θεωρείται ότι ασκήθηκε με την έκδοση της πιο πάνω πράξης του εισαγγελέα, η οποία πρέπει να περιέχει και 
τον χαρακτηρισμό του αδικήματος και τον χρόνο τέλεσής του. Αν ακολούθως αποκαλυφθεί ο δράστης, η δικογρα-
φία ανασύρεται από το αρχείο και συνεχίζεται η ποινική 
διαδικασία. Αν οι κατηγορούμενοι είναι περισσότεροι, η 
αρχειοθέτηση γίνεται μόνον ως προς αυτόν που παρέ-
μεινε άγνωστος.».
Άρθρο 123
Αρμοδιότητα για την άρση κατάσχεσης - Δυνατότητα προσφυγής κατά της απορριπτικής διάταξης του εισαγγελέα ή του ανακριτή -
Τροποποίηση του τίτλου και της παρ. 3 
του άρθρου 269 ΚΠΔ
Στο άρθρο 269 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας: α) 
συμπληρώνεται ο τίτλος με τη δυνατότητα προσφυγής 
κατά της απορριπτικής διάταξης του εισαγγελέα ή του 
ανακριτή β) αντικαθίστανται το δεύτερο και το τρίτο εδά-
φιο της παρ. 3 και το άρθρο 269 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 269Αντίγραφα και φωτογραφίες των πραγμάτων που κατασχέθηκαν - Άρση της κατάσχεσης. Δυνατότητα προσφυγής κατά της απορριπτικής διάταξης του εισαγγελέα ή του ανακριτή
1. Εκείνος που ενεργεί την ανάκριση εφοδιάζεται, αν 
είναι δυνατό, με αντίγραφα των εγγράφων που κατασχέ-
θηκαν και με φωτογραφίες ή άλλες αναπαραστάσεις των 
πραγμάτων που κατασχέθηκαν και μπορούν να αλλοιω-
θούν ή είναι δύσκολο να φυλαχθούν.
2. Για τα πράγματα που μπορούν να φθαρούν διατάσ-
σεται από εκείνον που ενεργεί την ανάκριση η πώληση 
κατά προτίμηση με δημόσιο πλειστηριασμό ή η κατα-
στροφή, αν ο νόμος απαγορεύει την κατοχή τους ή έχουν 
καταστεί επικίνδυνα για την δημόσια υγεία.
3. Σε κάθε περίπτωση το δικαστικό συμβούλιο ή το 
δικαστήριο μπορεί να διατάξει να αρθεί η κατάσχεση, αν 
δεν είναι πιθανόν ότι από αυτό τον λόγο θα δημιουργη-
θούν δυσχέρειες στην εξακρίβωση της αλήθειας. Κατά 
την προκαταρκτική εξέταση και την προανάκριση και 
στις περιπτώσεις των παρ. 3 και 4 του άρθρου 43 και των 
παρ. 2 και 3 του άρθρου 51 η άρση της κατάσχεσης δια-τάσσεται μετά την υποβολή αίτησης από τον κύριο των 
κατασχεθέντων, από τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών 
και κατά την κύρια ανάκριση από τον ανακριτή. Εναντίον 
της απορριπτικής διάταξης του εισαγγελέα ή του ανακρι-
τή επιτρέπεται προσφυγή στο συμβούλιο μέσα σε δέκα 
(10) ημέρες από τότε που κοινοποιήθηκε η διάταξη σε 
εκείνον που αιτήθηκε την άρση της κατάσχεσης.».
Άρθρο 124
Λόγοι επιβολής περιοριστικών όρων - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 282 ΚΠΔ
Η παρ. 3 του άρθρου 282 ΚΠΔ τροποποιείται και το 
άρθρο 282 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 282
Σκοπός και γενικές προϋποθέσεις επιβολήςπροσωρινής κράτησης, κατ’ οίκον περιορισμού 
και περιοριστικών όρων
1. Όσο διαρκεί η προδικασία, αν προκύπτουν σοβαρές 
ενδείξεις ενοχής του κατηγορουμένου, είναι δυνατό να 
διαταχθούν περιοριστικοί όροι ή κατ’ οίκον περιορισμός 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11072 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
με ηλεκτρονική επιτήρηση ή να επιβληθεί προσωρινή 
κράτηση, υπό τις προϋποθέσεις των επόμενων άρθρων.
2. Ο σκοπός των περιοριστικών όρων, του κατ’ οίκον 
περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση και της προσω-
ρινής κράτησης είναι να αποτραπεί ο κίνδυνος τέλεσης νέων εγκλημάτων και να εξασφαλιστεί ότι εκείνος στον 
οποίο επιβλήθηκαν θα παραστεί οποτεδήποτε στην ανά-
κριση ή στο δικαστήριο και θα υποβληθεί στην εκτέλεση 
της απόφασης.
3. Περιοριστικοί όροι επιβάλλονται εφόσον είναι απο-
λύτως αναγκαίοι για την εκπλήρωση των σκοπών της 
παρ. 2 και αν αυτοί δεν επαρκούν επιβάλλεται κατ’ οίκον 
περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση και αν αυτό το 
μέτρο κρίνεται ανεπαρκές τότε μόνο εκδίδεται ειδικά και 
εμπεριστατωμένα αιτιολογημένο ένταλμα προσωρινής κράτησης.».
Άρθρο 125
Κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτή-ρηση - Διάρκεια του κατ’ οίκον περιορισμού
για το πλημμέλημα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή - Τροποποίηση των παρ. 2 και 4 του άρθρου 284 ΚΠΔ
Στο άρθρο 284 ΚΠΔ: α) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 
2 διαγράφεται η λέξη «άλλοι» πριν από τις λέξεις «πε-
ριοριστικοί όροι», β) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 οι 
λέξεις «του περιοριστικού όρου» αντικαθίστανται από 
τις λέξεις «του κατ΄οίκον περιορισμού» και το άρθρο 284 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 284
Ο κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική 
επιτήρηση
1. Ως κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτή-
ρηση νοείται η επιβολή στον κατηγορούμενο της υπο-χρέωσης να μην εξέρχεται από συγκεκριμένο και ειδικά 
ορισμένο στην διάταξη του ανακριτή κτίριο ή σύμπλεγμα 
κτιρίων, που αποδεδειγμένα συνιστά τον τόπο διαμονής 
ή κατοικίας του. Η διάταξη που επιβάλλει τον κατ` οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση μπορεί να ορίζει 
την ευρύτερη περιοχή γύρω από τον τόπο διαμονής ή 
κατοικίας του κατηγορουμένου, στην οποία θα μπορεί 
αυτός να κινείται για την κάλυψη βασικών βιοτικών ανα-
γκών του. Για τον σκοπό αυτόν ο κατηγορούμενος επι-
τηρείται με τη χρήση πρόσφορων ηλεκτρονικών μέσων. 
Ο κατηγορούμενος υποχρεούται να μην επεμβαίνει ή 
επιδρά καθ` οιονδήποτε τρόπο στα ηλεκτρονικά μέσα 
και στα συναφή με την επιτήρηση δεδομένα προσωπι-
κού χαρακτήρα. Αρμόδια υπηρεσία παρακολουθεί και 
καταγράφει μέσω συστήματος γεωεντοπισμού, μόνο 
την γεωγραφική θέση του κατηγορούμενου και τηρεί 
σχετικό αρχείο.
2. Κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση 
επιβάλλεται μόνον εφόσον προκύπτουν επαρκείς ενδεί-
ξεις ενοχής του κατηγορουμένου για κακούργημα και 
κρίνεται αιτιολογημένα ότι οι περιοριστικοί όροι δεν 
επαρκούν για την επίτευξη των σκοπών της παρ. 2 του 
άρθρου 282, υπό την προϋπόθεση ότι ο κατηγορούμενος 
έχει γνωστή διαμονή στην χώρα καια) έχει κάνει προπαρασκευαστικές ενέργειες για να 
διευκολύνει τη φυγή του ή κατά το παρελθόν υπήρξε 
φυγόποινος ή φυγόδικος ή κρίθηκε ένοχος για απόδραση 
κρατουμένου ή για παραβίαση περιορισμών διαμονής 
και από την συνδρομή ενός εκ των παραπάνω στοιχείων 
προκύπτει σκοπός φυγής του, ή β) κρίνεται αιτιολογη-
μένα ότι αν αφεθεί ελεύθερος είναι πολύ πιθανό, όπως 
προκύπτει από προηγούμενη αμετάκλητη καταδίκη του 
για ομοειδή αξιόποινη πράξη, να διαπράξει και άλλα 
εγκλήματα.
3. Αν η αποδιδόμενη στον κατηγορούμενο πράξη 
απειλείται στον νόμο με ισόβια κάθειρξη ή πρόσκαιρη 
κάθειρξη με ανώτατο όριο τα δεκαπέντε έτη ή αν το 
έγκλημα τελέσθηκε κατ` εξακολούθηση ή υπάρχει με-
γάλος αριθμός παθόντων από αυτό, μπορεί να διαταχθεί 
ο κατ’ οίκον περιορισμός του με ηλεκτρονική επιτήρηση 
και όταν, με βάση τα συγκεκριμένα ιδιαίτερα χαρακτη-
ριστικά της πράξης και την εν γένει προσωπικότητα του 
κατηγορουμένου, κρίνεται αιτιολογημένα, ότι το μέτρο 
αυτό παρέχει βάσιμα την προσδοκία ότι ο τελευταίος δεν 
θα διαπράξει άλλα εγκλήματα.
4. Σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να επι-
βληθεί κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση 
του κατηγορουμένου και για το πλημμέλημα της ανθρω-
ποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή, αν προκύπτει σκο-
πός φυγής του με βάση τα κριτήρια που αναφέρονται 
στην παρ. 2 και πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις της 
παρ. 2. Στην περίπτωση αυτή, το ανώτατο όριο διαρκείας 
του κατ’ οίκον περιορισμού είναι έξι (6) μήνες.
5. Μόνο η κατά νόμο βαρύτητα της πράξης δεν αρκεί 
για την επιβολή του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρο-
νική επιτήρηση. Κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική 
επιτήρηση δεν διατάσσεται χωρίς να προηγηθεί σχετικό 
αίτημα του κατηγορουμένου. Μόνο το γεγονός της μη 
υποβολής τέτοιου αιτήματος από τον τελευταίο δεν τον 
καθιστά δίχως άλλο ύποπτο φυγής ή διάπραξης νέων 
εγκλημάτων και αυτό δεν αρκεί για την επιβολή της προ-
σωρινής κράτησης.
6. Αν ο κατηγορούμενος δεν συμμορφώνεται με τις 
υποχρεώσεις που του επιβλήθηκαν σχετικά με τον κατ` 
οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση, είναι 
δυνατή η αντικατάστασή του με προσωρινή κράτηση 
κατά το άρθρο 296. Σε περίπτωση όμως τέλεσης από 
τον κατηγορούμενο του εγκλήματος του άρθρου 173Α 
ΠΚ, ο κατ΄ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση 
αντικαθίσταται με προσωρινή κράτηση.
7. Οι διατάξεις του άρθρου αυτού εφαρμόζονται και για 
ανήλικο κατηγορούμενο που έχει συμπληρώσει το δέκα-
το πέμπτο έτος της ηλικίας του, εφόσον κατηγορείται για 
πράξη από τις αναφερόμενες στο άρθρο 127 ΠΚ. Στην 
περίπτωση αυτή ο κατ` οίκον περιορισμός με ηλεκτρο-
νική επιτήρηση δεν μπορεί να υπερβαίνει τους έξι μήνες 
και μπορεί να παρατείνεται μόνο για τρεις μήνες από το 
δικαστήριο, στην περίπτωση του δευτέρου εδαφίου της 
παρ. 1 του άρθρου 294. Το αίτημα για κατ’ οίκον περιορι-
σμό με ηλεκτρονική επιτήρηση υποβάλλεται σωρευτικά 
από τον ανήλικο κατηγορούμενο και από εκείνον που 
έχει την επιμέλειά του. Αν ο ανήλικος δεν συμμορφώνε-
ται με τις υποχρεώσεις που του επιβλήθηκαν σχετικά με 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11073 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
τον κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση ή 
τελέσει το έγκλημα του άρθρου 173Α ΠΚ, είναι δυνατή η 
αντικατάστασή του με προσωρινή κράτηση.».
Άρθρο 126
Ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων περί αντικατάστασης της προσωρινής κράτησηςμετά από παραπεμπτικό βούλευμα επί του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση σε σχέση με τη διάρκεια , άρση, εξακολούθηση 
ή παράτασή του - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 285 ΚΠΔ
Η παρ. 1 του άρθρου 285 ΚΠΔ τροποποιείται με την 
προσθήκη της αναλογικής εφαρμογής του άρθρου 294 και το άρθρο 285 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 285
Διάρκεια του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση και προκαταβολή εξόδων
1. Ως προς τη διάρκεια ισχύος του μέτρου του κατ’ 
οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση και τη διαδικασία άρσης, εξακολ ούθησης ή παράτασής του 
εφαρμόζονται αναλόγως τα οριζόμενα στα άρθρα 292, 
293 και 294.
2. Το κόστος των ηλεκτρονικών μέσων επιτήρησης φέ-
ρει ο κατηγορούμενος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3. Για τον σκοπό αυτόν με τη διάταξη του ανακριτή 
επιβάλλεται η υποχρέωση προκαταβολής των εξόδων 
επιτήρησης για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει 
τους έξι (6) μήνες. Σε περίπτωση παράτασης της διάρ-
κειας του μέτρου κατά το άρθρο 292, επιβάλλεται με το 
σχετικό βούλευμα η προκαταβολή των επιπλέον εξόδων. 
Αν για οποιονδήποτε λόγο αρθεί ή αντικατασταθεί το μέ-
τρο πριν από τη συμπλήρωση του χρονικού διαστήματος 
για το οποίο έχουν προκαταβληθεί τα έξοδα, τότε με την 
σχετική απόφαση, διάταξη ή βούλευμα διατάσσεται η 
απόδοση της διαφοράς σε εκείνον που τα προκατέβαλε. 
Αν ο κατηγορούμενος αθωωθεί, καταδικασθεί ή παύσει η εναντίον του ποινική δίωξη, εφαρμόζεται ως προς τη 
διαφορά αντίστοιχα το άρθρο 299.
3. Σε περίπτωση μη προκαταβολής των εξόδων εντός 
της χορηγηθείσας από τον ανακριτή προθεσμίας, ο τε-λευταίος, μετά από πρόταση του εισαγγελέα, επιβάλλει 
προσωρινή κράτηση, εκτός αν κριθεί με ειδική αιτιολογία 
ότι ο κατηγορούμενος στερείται την οικονομική δυνα-
τότητα να τα καταβάλει, οπότε τα έξοδα επιβάλλονται 
στο δημόσιο.
4. Εκείνος σε βάρος του οποίου επιβλήθηκε το μέτρο 
του κατ΄ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση 
κρατείται μέχρι να προκαταβληθούν τα σχετικά έξοδα 
που του επιβλήθηκαν. Αφού καταβληθούν αυτά, οδη-
γείται στο αρμόδιο όργανο για την προσαρμογή του 
τεχνικού μέσου επιτήρησης, μαζί με την σχετική διάτα-
ξη του ανακριτή. Αν στην δικαστική περιφέρεια, στην 
οποία επιβλήθηκε το μέτρο, δεν είναι αυτό δυνατόν, ο 
κατηγορούμενος οδηγείται χωρίς αναβολή στην πλη-
σιέστερη δικαστική περιφέρεια, στην οποία λειτουργεί 
αρμόδιο όργανο. Αφού προσαρμοσθεί και ενεργοποιη-θεί ο τεχνικός εξοπλισμός για την ηλεκτρονική επιτήρη-
ση, οδηγείται στο προκαθορισμένο κτίριο ή σύμπλεγμα κτιρίων και συντάσσεται έκθεση, αντίγραφο της οποίας 
εντάσσεται στη δικογραφία. Η διάρκεια του κατ’ οίκον πε-
ριορισμού αρχίζει από την ημέρα έκδοσης της διάταξης επιβολής του.».
Άρθρο 127
Η προσωρινή κράτηση ανηλίκων - 
Τροποποίηση του άρθρου 287 ΚΠΔ
Στο άρθρο 287ΚΠΔ: α) η υφιστάμενη παρ. αριθμείται 
ως παρ. 1, β) προστίθεται παρ. 2 και το άρθρο 287 δια-
μορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 287
 Η προσωρινή κράτηση ανηλίκων
1. Προσωρινή κράτηση μπορεί να επιβληθεί και σε 
ανήλικο κατηγορούμενο που έχει συμπληρώσει το δέ-
κατο πέμπτο έτος της ηλικίας του, υπό τους όρους του 
προηγούμενου άρθρου και εφόσον κατηγορείται για 
πράξη από τις αναφερόμενες στο άρθρο 127 ΠΚ. Στην 
περίπτωση αυτή η προσωρινή κράτηση δεν μπορεί σε 
καμία περίπτωση να υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες. Η πα-
ραβίαση των περιοριστικών όρων που έχουν επιβληθεί 
στον ανήλικο δεν επιτρέπεται να οδηγήσει από μόνη 
της σε προσωρινή κράτηση. Το ένταλμα προσωρινής 
κράτησης πρέπει να περιέχει ειδική και εμπεριστατω-
μένη αιτιολογία από την οποία να προκύπτει γιατί τα 
αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα δεν κρίνονται στη συγκεκριμένη περίπτωση επαρκή, λαμβανομένων κατά 
περίπτωση υπόψη των ιδιαίτερων συνθηκών τέλεσης της 
πράξης και της προσωπικότητας του ανηλίκου.
2. Εάν ο ανήλικος τέλεσε πράξη που για τον ενήλικο 
είναι κακούργημα, εκτός των περιπτώσεων της παρ. 1, ο 
ανακριτής μπορεί να επιβάλει αναμορφωτικά μέτρα των 
περ. α΄ έως ια΄ της παρ. 1 του άρθρου 122 ΠΚ.».
Άρθρο 128
Έναρξη υπολογισμού της προθεσμίας άσκησης 
προσφυγής του κατηγορουμένου - 
Δυνατότητα άρσης των περιοριστικών όρων - 
Τροποποίηση του τίτλου και των παρ. 1 και 4 
του άρθρου 290 ΚΠΔ
Στο άρθρο 290 ΚΠΔ: α) στον τίτλο διαγράφεται η λέξη 
«προσωρινώς», β) στην παρ. 1 τροποποιείται το δεύτερο 
εδάφιο ως προς την αφετηρία του χρόνου υπολογισμού 
της προθεσμίας άσκησης της προσφυγής, γ) τροποποι-είται η παρ. 4 με την προσθήκη της δυνατότητας άρσης των περιοριστικών όρων και το άρθρο 290 διαμορφώ-νεται ως εξής:
«Άρθρο 290
Προσφυγή του κρατουμένου
1. Κατά του εντάλματος για την προσωρινή κράτη-
ση και της διάταξης του ανακριτή που επέβαλε περιο-
ριστικούς όρους επιτρέπεται στον κατηγορούμενο να 
προσφύγει στο συμβούλιο των πλημμελειοδικών. Η προσφυγή γίνεται μέσα σε δέκα (10) ημέρες από την 
έκδοση του εντάλματος προσωρινής κράτησης ή από 
την κοινοποίηση της διάταξης επιβολής περιοριστικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11074 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
όρων και συντάσσεται έκθεση δήλωσης ή εγχείρισης 
δικογράφου από τον γραμματέα των πλημμελειοδικών 
ή από εκείνον που διευθύνει τις φυλακές, σύμφωνα με 
όσα αναφέρονται στο άρθρο 474 παρ. 1. Η προσφυγή 
διαβιβάζεται στον εισαγγελέα των πλημμελειοδικών 
και εισάγεται από αυτόν χωρίς χρονοτριβή μαζί με την 
πρότασή του στο συμβούλιο, το οποίο και αποφασίζει 
αμετάκλητα.
2. Η προσφυγή δεν έχει ανασταλτική δύναμη.
3. Αν το ένταλμα προσωρινής κράτησης εκδόθηκε 
ύστερα από βούλευμα δικαστικού συμβουλίου που έκρι-
νε σε σχετική διαφωνία του ανακριτή και του εισαγγελέα, 
δεν επιτρέπεται προσφυγή.
4. Το Συμβούλιο των πλημμελειοδικών όταν ασχο-
λείται με την προσφυγή μπορεί να άρει την προσωρινή 
κράτηση ή να την αντικαταστήσει με τους περιοριστι-
κούς όρους που επιβάλλονται κατά την κρίση του ή να 
άρει ή να αντικαταστήσει με άλλους τους όρους που 
έχουν τεθεί.
5. Και μετά την άσκηση της προσφυγής ο ανακριτής 
εξακολουθεί την ανάκριση χωρίς διακοπή.».
Άρθρο 129
Επιβολή περιοριστικών όρων ή κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση - Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 292 ΚΠΔ
Στο πρώτο εδάφιo της παρ. 4 του άρθρου 292 ΚΠΔ οι 
λέξεις «ή άλλων όρων» αντικαθίστανται από τις λέξεις «ή 
κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση» και 
το άρθρο 292 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 292
 Διάρκεια της προσωρινής κράτησης
1. Αν η προσωρινή κράτηση διαρκέσει έξι (6) μήνες, ή 
στην εντελώς εξαιρετική περίπτωση της ανθρωποκτονί-
ας από αμέλεια κατά συρροή τους τρεις μήνες, το δικα-
στικό συμβούλιο αποφαίνεται με ειδικά αιτιολογημένο 
βούλευμά του, αν πρέπει να απολυθεί ο κατηγορούμενος 
από τις φυλακές ή να εξακολουθήσει η προσωρινή κρά-
τησή του. Για το σκοπό αυτόν:
α) Αν η ανάκριση συνεχίζεται, πέντε ημέρες πριν από τη 
συμπλήρωση του χρονικού αυτού διαστήματος ο ανακρι-
τής αναφέρει στον εισαγγελέα εφετών με αιτιολογημένη 
έκθεσή του τους λόγους για τους οποίους δεν περατώ-
θηκε η ανάκριση και διαβιβάζει τη δικογραφία στον ει-
σαγγελέα πλημμελειοδικών, ο οποίος την εισάγει αμέσως 
στο συμβούλιο πλημμελειοδικών με έγγραφη αιτιολο-
γημένη πρότασή του. Ο γραμματέας του συμβουλίου 
ειδοποιεί με οποιοδήποτε μέσο (έγγραφο, τηλεγράφημα, 
τηλετύπημα ή τηλεομοιοτυπία) τον κατηγορούμενο ή 
το συνήγορό του για να διατυπώσει τις απόψεις του με 
έγγραφο υπόμνημα, μέσα σε προθεσμία που καθορίζει ο πρόεδρος του συμβουλίου και η οποία δεν μπορεί να 
είναι μικρότερη των 48 ωρών από την υποβολή της πρό-
τασης στο συμβούλιο. Ο κατηγορούμενος, έχει δικαίωμα 
να λάβει γνώση και αντίγραφο της εισαγγελικής πρότα-
σης. Ο εισαγγελέας, ο κατηγορούμενος και ο συνήγορός 
του δεν εμφανίζονται ενώπιον του συμβουλίου, μπορεί όμως το συμβούλιο, αν κρίνει ότι τούτο είναι αναγκαίο, να διατάξει την ενώπιόν του εμφάνιση του κατηγορου-
μένου, οπότε καλείται και ο εισαγγελέας. Μετά ταύτα, το 
συμβούλιο αποφαίνεται αμετάκλητα αν πρέπει να απολυ-
θεί προσωρινά ο κατηγορούμενος ή να εξακολουθήσει η 
προσωρινή του κράτηση. Αν η ανάκριση ενεργείται από 
εφέτη, κατά το άρθρο 28, αρμόδιο να αποφανθεί είναι 
το συμβούλιο εφετών.
β) Αν η ανάκριση έχει περατωθεί, ο εισαγγελέας του δι-
καστηρίου, στο οποίο θα δικαστε ί η υπόθεση ή ο εισαγγε-
λέας εφετών, αν έχει ασκηθεί έφεση κατά βουλεύματος, 
πέντε ημέρες πριν από τη συμπλήρωση του παραπάνω 
χρονικού διαστήματος εισάγει τη δικογραφία με αιτιο-
λογημένη πρότασή του στο αρμόδιο κατά την επόμενη 
παρ. συμβούλιο. Κατά τα λοιπά ισχύουν όσα ορίζονται 
στην προηγούμενη περίπτωση α` για την ειδοποίηση του 
κατηγορουμένου προς υποβολή υπομνήματος, τη λήψη 
αντιγράφου της εισαγγελικής πρότασης, τη μη εμφάνιση 
τούτου ενώπιον του συμβουλίου και την απόφαση του τελευταίου.
2. Σε κάθε περίπτωση έως την έκδοση οριστικής από-
φασης η προσωρινή κράτηση για το ίδιο έγκλημα δεν 
μπορεί να υπερβεί το έτος. Σε εντελώς εξαιρετικές περι-
στάσεις και εφόσον η κατηγορία αφορά σε εγκλήματα 
για τα οποία προβλέπεται ποινή ισόβιας κάθειρξης ή πρό-
σκαιρης κάθειρξης με ανώτατο όριο τα δεκαπέντε έτη, η 
προσωρινή κράτηση μπορεί να παραταθεί για έξι το πολύ 
μήνες με ειδικά αιτιολογημένο βούλευμα: α) του συμβου-
λίου εφετών, αν η υπόθεση εκκρεμεί σε αυτό ύστερα από 
έφεση κατά βουλεύματος ή έχει εισαχθεί στο ακροατήριο 
του εφετείου ή του μικτού ορκωτού δικαστηρίου ή αν το 
συμβούλιο αυτό είναι αρμόδιο σε πρώτο και τελευταίο 
βαθμό και β) του συμβουλίου πλημμελειοδικών σε κάθε 
άλλη περίπτωση.
Αν η υπόθεση εκκρεμεί στον ανακριτή και συνεχίζε-
ται η προσωρινή κράτηση σύμφωνα με την παρ. 1, ο 
ανακριτής τριάντα ημέρες πριν από την συμπλήρωση 
του ανώτατου ορίου της σύμφωνα με αυτήν την παρ., 
διαβιβάζει τη δικογραφία στον εισαγγελέα, ο οποίος 
μέσα σε δεκαπέντε ημέρες την εισάγει με πρότασή του 
στο συμβούλιο. Σε κάθε άλλη περίπτωση ο αρμόδιος 
εισαγγελέας, είκοσι πέντε ημέρες τουλάχιστον πριν από την συμπλήρωση του ανώτατου ορίου της προσωρινής 
κράτησης σύμφωνα με αυτήν την παρ. ή πριν από το 
τέλος της παράτασης που ήδη είχε χορηγηθεί, υποβάλλει 
στο αρμόδιο συμβούλιο πρόταση για παράταση ή όχι 
της προσωρινής κράτησης. Κατά τα λοιπά, ισχύουν όσα 
ορίζονται στην προηγούμενη παρ. για την ειδοποίηση 
του κατηγορουμένου προς υποβολή υπομνήματος, τη 
λήψη αντιγράφου της εισαγγελικής πρότασης, την μη 
εμφάνιση τούτου ενώπιον του συμβουλίου και την από-
φαση του τελευταίου.
3. Αν δεν διαταχθεί η εξακολούθηση της προσωρινής 
κράτησης μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών μετά 
τη συμπλήρωση των τριών (3) ή των έξι (6) μηνών που 
προβλέπονται στην παρ. 1, το ένταλμα ή το βούλευμα 
με το οποίο είχε διαταχθεί παύει να ισχύει και ο αρμόδιος 
εισαγγελέας διατάσσει την απόλυση του προσωρινώς 
κρατουμένου. Αν το βούλευμα με το οποίο παρατείνεται 
η προσωρινή κράτηση δεν εκδοθεί πριν την παρέλευση 
του έτους, ο κατηγορούμενος απολύεται.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11075 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
4. Όσα αναφέρονται στην παρ. 5 του άρθρου 290 και 
στα άρθρα 283 και 284 για την επιβολή περιοριστικών 
όρων ή κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτή-
ρηση εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις του άρθρου 
αυτού. Μετά την παύση ισχύος του εντάλματος ή του 
βουλεύματος, με το οποίο διατάχθηκε η προσωρινή κρά-
τηση του κατηγορουμένου, μπορεί να του επιβληθούν 
περιοριστικοί όροι.
5. Κάθε αμφιβολία ή αντίρρηση ως προς την παράταση 
ή τη συμπλήρωση των ανώτατων ορίων της προσωρι-
νής κράτησης επιλύεται από το κατά την παρ. 2 αρμόδιο 
δικαστικό συμβούλιο, εφαρμόζονται δε και στην περί-
πτωση αυτήν όσα ορίζονται στην παρ. 1 στοιχ. α΄ για 
την ακρόαση του κατηγορουμένου και του εισαγγελέα.».
Άρθρο 130
Ανώτατα όρια προσωρινής κράτησης σε περί-
πτωση συρροής εγκλημάτων - Αντικατάσταση του τίτλου του άρθρου 293 ΚΠΔ
Ο τίτλος του άρθρου 293 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 293Ανώτατα όρια προσωρινής κράτησης 
σε περίπτωση συρροής εγκλημάτων»
Άρθρο 131
Άρση ή αντικατάσταση προσωρινής κράτησης, κατ’ οίκον περιορισμού και περιοριστικών όρων μετά την παραπομπή του κατηγορουμένου - Αντικατάσταση του τίτλου και της παρ. 1 του άρθρου 294 ΚΠΔ
Ο τίτλος και η παρ. 1 του άρθρου 294 ΚΠΔ αντικαθίστα-
νται και το άρθρο 294 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 294
Άρση ή αντικατάσταση προσωρινής κράτησης,
κατ’ οίκον περιορισμού και περιοριστικών όρωνμετά την παραπομπή του κατηγορουμένου
1. Αν η προσωρινή κράτηση του κατηγορουμένου συ-
νεχίστηκε και μετά την παραπομπή του σε δίκη, το αρμό-
διο συμβούλιο οποτεδήποτε, ή το δικαστήριο κατά την 
διάρκεια της εκδίκασης της υπόθεσης ή σε περίπτωση 
που θα αναβληθεί για οποιο νδήποτε λόγο η εκδίκαση, 
μπορεί ύστερα από αίτηση του κατηγορουμένου, του 
εισαγγελέα ή αυτεπαγγέλτως να άρει την προσωρινή 
κράτηση ή τον κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική 
επιτήρηση ή να αντικαταστήσει τα προηγούμενα μέτρα 
με περιοριστικούς όρους ή να άρει ή να αντικαταστήσει 
τους περιοριστικούς όρους που έχουν τεθεί με άλλους. 
Το δικαστήριο που αποφασίζει την αναβολή ή ακυρώνει 
την εισαγωγή της υπόθεσης στο ακροατήριο ή εκδικάζει 
την υπόθεση αποφαίνεται και για την εξακολούθηση ή 
την παράταση ή μη της προσωρινής κράτησης, αν στις 
επόμενες τριάντα (30) ημέρες συμπληρώνεται το ανώ-
τατο όριο της προσωρινής κράτησης και εφόσον είναι 
παρών ο κατηγορούμενος.
2. Αρμόδιο συμβούλιο σύμφωνα με την προηγούμενη 
παρ. είναι το συμβούλιο εφετών και αν ακόμη το συμ-
βούλιο πλημμελειοδικών είχε ήδη αποφανθεί για την προσωρινή κράτηση, εκτός αν η υπόθεση εκκρεμεί στο 
πλημμελειοδικείο.
3. Για να γίνει τυπικά παραδεκτή η αίτηση, δεν χρειάζε-
ται να υποβληθεί προηγουμένως ο αιτών στην εκτέλεση 
του βουλεύματος ή της απόφασης.».
Άρθρο 132
Προϋποθέσεις απόδοσης της εγγύησης - Τροποποίηση της παρ. 1 και προσθήκη παρ. 3 στο άρθρο 299 ΚΠΔ
Στο άρθρο 299 ΚΠΔ: α) τροποποιείται η παρ. 1 ως προς 
τις προϋποθέσεις απόδοσης της εγγύησης, β) προστί-
θεται παρ. 3 και το άρθρο 299 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 299
Απόδοση της εγγύησης
1. Αν ο κατηγορούμενος αθωωθεί ή δεν γίνει σε βάρος 
του κατηγορία ή παύσει η εναντίον του ποινική δίωξη, 
ή αυτή κηρυχθεί απαράδεκτη, η εγγύηση επιστρέφεται άμεσα, ανεξάρτητα αν ασκήθηκε κατά της απόφασης ή του βουλεύματος ένδικο μέσο. Την απόδοση διατάσσει το δικαστήριο με την ίδια απόφαση ή το συμβούλιο με το ίδιο βούλευμα.
2. Αν καταδικαστεί ο κατηγορούμενος, το δικαστήριο 
διατάσσει την απόδοση της εγγύησης. Η απόδοση εκτε-
λείται από τον εισαγγελέα, μόλις ο αμετάκλητα καταδικα-
σμένος φυλακιστεί για να εκτίσει την ποινή του, εκτός αν 
διατάχθηκε η αναστολή της εκτέλεσης της ποινής. Από 
το ποσό της εγγύησης που επιστρέφεται και όταν ακόμη 
έχει κατατεθεί από τρίτους, αφαιρούνται τα δικαστικά 
έξοδα και οι χρηματικές ποινές.
3. Αν το δικαστήριο ή το συμβούλιο των παρ. 1 και 
2 παρέλειψε να αποφανθεί, εφαρμόζεται η παρ. 1 του 
άρθρου 145.».
Άρθρο 133
Περάτωση της κύριας ανάκ ρισης σε υποθέσεις 
ανηλίκων κατηγορουμένων, πλημμελημάτων και αγνώστου δράστη - Τροποποίηση των παρ. 1, 3 και 5 του άρθρου 308 ΚΠΔ
Στο άρθρο 308 ΚΠΔ: α) στην παρ. 1 διαγράφεται το 
τελευταίο εδάφιο, β) στην παρ. 3 προστίθεται νέο τρίτο εδάφιο, γ) τροποποιείται η παρ. 5 ως προς τις αναλογικά εφαρμοζόμενες διατάξεις και το άρθρο 308 διαμορφώ-νεται ως εξής:
«Άρθρο 308
 Περάτωση της κύριας ανάκρισης
1. Το τέλος της κύριας ανάκρισης κηρύσσεται από το 
συμβούλιο πλημμελειοδικών με βούλευμα. Για τον σκο-
πό αυτόν, τα έγγραφα διαβιβάζονται αμέσως μετά την 
τελευταία ανακριτική πράξη στον εισαγγελέα, ο οποίος, αν κρίνει ότι δεν χρειάζεται να τα επιστρέψει στον ανα-κριτή για να συμπληρωθεί η ανάκριση, μέσα σε δύο (2) 
μήνες ή, αν η φύση της υπόθεσης το επιβάλλει, μέσα σε 
τρεις μήνες υποβάλλει πρόταση στο συμβούλιο για να 
παύσει οριστικά ή προσωρινά η δίωξη ή για να παρα-
πεμφθεί ο κατηγορούμενος στο ακροατήριο ή για να 
μην απαγγελθεί κατηγορία εναντίον του. Ο εισαγγελέας, 
εφόσον στη δικογραφία που του διαβιβάστηκε από τον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11076 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ανακριτή μετά το πέρας της κύριας ανάκρισης υπάρχουν 
κατηγορούμενοι κατά των οποίων έχει εκδοθεί ένταλμα 
προσωρινής κράτησης, οφείλει εντός μηνός να υποβάλει 
πρόταση στο συμβούλιο, για να παύσει οριστικά ή προ-
σωρινά η δίωξη ή για να παραπεμφθεί ο κατηγορούμε-νος στο ακροατήριο ή για να μην απαγγελθεί κατηγορία 
εναντίον του. 
2. Από τη στιγμή που ο εισαγ γελέας καταρτίσει τη σχε-
τική πρόταση, πριν την υποβάλει στο αρμόδιο δικαστι-
κό συμβούλιο, έχει υποχρέωση να ενημερώσει αμέσως, 
έστω και τηλεφωνικά, τους διαδίκους, προκειμένου να 
λάβουν αντίγραφό της και να ασκήσουν το δικαίωμα 
ακρόασης, υποβάλλοντας υπόμνημα με τις απόψεις τους.
3. Η κύρια ανάκριση στα πλημμελήματα περατώνεται 
και με απευθείας κλήση του κατηγορουμένου στο ακρο-
ατήριο του αρμόδιου δικαστηρίου με διαταγή του εισαγ-
γελέα, εφόσον υπάρχει η σύμφωνη γνώμη του ανακριτή. 
Σε αυτήν την περίπτωση εφαρμόζεται και η διάταξη του 
άρθρου 322. Ο εισαγγελέας εφετών έχει δικαίωμα, αν δε-
χτεί την προσφυγή, να διατάξει είτε να υποβληθεί η προ-
σφυγή στο συμβούλιο είτε να συμπληρωθεί η ανάκριση, 
που περατώνεται με βούλευμα του συμβουλίου. Η παρ. 1 
του άρθρου 245 εφαρμόζεται αναλόγως. Το συμβούλιο 
πλημμελειοδικών αποφαίνεται για την συνέχιση ή όχι της 
προσωρινής κράτησης, καθώς και για την διατήρηση ή όχι των περιοριστικών όρων.
4. Στην περίπτωση της παρ. 1 ο ανακριτής οφείλει, πριν 
διαβιβάσει τη δικογραφία στον εισαγγελέα, να γνωστο-
ποιήσει στους διαδίκους ότι ολοκληρώθηκε η ανάκριση, 
ώστε να ασκήσουν τα δικαιώματα που τους παρέχονται 
με τα άρθρα 100, 107 και 108. Οι διάδικοι έχουν το δικαί-
ωμα να διορίσουν αντίκλητο δικηγόρο από τους διορι-σμένους στην έδρα του ανακριτή, και σε αυτόν γίνεται η γνωστοποίηση. Αν όμως οι διάδικοι κατοικούν έξω από 
την έδρα του ανακριτή, η γνωστοποίηση γίνεται μόνο αν 
έχουν διορίσει αντίκλητο.
5. Αν από την ανάκριση δεν προέκυψε η ταυτότητα 
του δράστη ορισμένου εγκλήματος, εφαρμόζονται ανα-
λόγως τα εδάφια πρώτο, τέταρτο και πέμπτο της παρ. 3 του άρθρου 245.».
Άρθρο 134
Υποχρεωτικός διορισμός δικηγόρου για πλημμελήματα για τα οποία ο νόμος απειλεί 
ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών (3) ετών -
 Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 340 ΚΠΔ
Στην παρ. 1 του άρθρου 340 ΚΠΔ: α) τροποποιείται 
το δεύτερο εδάφιο ως προς τον υποχρεωτικό διορισμό 
συνηγόρου για πλημμελήματα που επισύρουν ποινή φυ-
λάκισης τριών (3) τουλάχιστον ετών, β) στο τελευταίο 
εδάφιο διαγράφονται οι λέξεις «του κακουργήματος» 
και το άρθρο 340 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 340
Προσωπική εμφάνιση του κατηγορουμένου
1. Ο κατηγορούμενος οφείλει να εμφανίζεται αυτο-
προσώπως στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση, μπορεί 
επίσης να διορίζει δικηγόρο ως συνήγορο για την υπερά-
σπισή του. Στα κακουργήματα και στα πλημμελήματα για τα οποία ο νόμος απειλεί ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 
τριών (3) ετών, ο πρόεδρος του δικαστηρίου διορίζει 
υποχρεωτικά συνήγορο σε όσους κατηγορούμενους δεν 
έχουν από πίνακα που καταρτίζει τον Ιανουάριο κάθε 
έτους το διοικητικό συμβούλιο του οικείου δικηγορικού 
συλλόγου. Την ίδια υποχρέωση έχει και ο δικαστής ανηλί-
κων, όταν ο ανήλικος κατηγορείται για πράξη που αν την 
τελούσε ενήλικος θα ήταν κακούργημα. Για τον σκοπό 
αυτόν κατά την έναρξη της συνεδρίασης ο πρόεδρος του 
δικαστηρίου διακριβώνει για το σύνολο των υποθέσεων, 
αν οι κατηγορούμενοι στερούνται συνηγόρου υπεράσπι-
σης. Οι υποθέσεις στις οποίες διορίζεται συνήγορος κατά 
τα παραπάνω, εκδικάζονται υποχρεωτικά σε συνεδρίαση 
μετά από διακοπή, προκειμένου να προετοιμαστεί κα-
τάλληλα ο διορισθείς συνήγορος. Η δικάσιμος μετά από 
τη διακοπή αυτή δεν μπορεί να απέχει περισσότερο από 
τριάντα (30) ημέρες. Ο συνήγορος μπορεί να διορίζεται 
και πριν από τη συνεδρίαση, αν το ζητήσει ο κατηγορού-
μενος, ακόμα και με απλή επιστολή προς τον εισαγγελέα. 
Αν κρατείται στις φυλακές, το αίτημά του διαβιβάζεται 
από τον διευθυντή του καταστήματος κράτησης. Ο ει-
σαγγελέας διορίζει συνήγορο από τον πίνακα και θέτει 
στη διάθεσή του τη δικογραφία. Αν ο κατηγορούμενος αρνηθεί την υπεράσπισή του από το διορισμένο συνή-
γορο, ο πρόεδρος του δικαστηρίου διορίζει σε αυτόν 
άλλο συνήγορο από τον ίδιο πίνακα. Σε περίπτωση νέας 
άρνησης του κατηγορουμένου, το δικαστήριο προβαίνει 
στην εκδίκαση της υπόθεσης χωρίς διορισμό συνηγόρου.
2. Σε δίκες για κακούργημα, οι οποίες λόγω της σοβα-
ρότητας και του αντικειμένου τους πρόκειται να έχουν 
μακρά διάρκεια, ο πρόεδρος του δικαστηρίου διορίζει 
με την ίδια, διαδικασία στον κατηγορούμενο που δεν 
έχει συνήγορο δύο (2) ή τρεις (3) συνηγόρους από τον 
ίδιο πίνακα. Ο κατηγορούμενος δεν μπορεί να αρνηθεί 
την υπεράσπισή του από τον συνήγορο ή τους συνη-
γόρους που διορίστηκαν από τον πρόεδρο, μπορεί 
όμως με αιτιολογημένη αίτησή του να ζητήσει από το 
δικαστήριο την ανάκληση του διορισμού ενός (1) μόνο συνηγόρου, οπότε η υπεράσπιση συνεχίζεται από τους 
λοιπούς, εφόσον είχαν διοριστεί περισσότεροι από ένας. 
Σε δίκες για κακούργημα με μακρά διάρκεια η μη εμ-
φάνιση ή μη παράσταση ή με οποιονδήποτε τρόπο μη εκπροσώπηση του κατηγορουμένου από πληρεξούσιο δικηγόρο στις επόμενες της εναρκτήριας συνεδριάσεις 
του δικαστηρίου δεν εμποδίζει την πρόοδο της δίκης. Σε 
περίπτωση δικαιολογημένης παραίτησης του πληρεξου-
σίου δικηγόρου ή ανάκλησης της προς αυτόν εντολής 
εφαρμόζονται αναλόγως τα εδάφια α΄ και β΄ της παρού-σας παραγράφου.
3. Σε πλημμελήματα και κακουργήματα επιτρέπεται 
να εκπροσωπείται ο κατηγορούμενος από συνήγορο, 
τον οποίο διορίζει με έγγραφη δήλωσή του. Η δήλωση 
γίνεται κατά τις διατάξεις του τρίτου εδαφίου της παρ. 
2 του άρθρου 42 και πρέπει, με ποινή απαραδέκτου, να 
αναφέρει την ακριβή διεύθυνση κατοικίας ή διαμονής 
του κατηγορουμένου. Στην περίπτωση αυτήν ο κατηγο-
ρούμενος θεωρείται παρών και ο συνήγορός του ενεργεί 
όλες τις διαδικαστικές πράξεις γι’ αυτόν. Το δικαστήριο 
σε κάθε περίπτωση μπορεί να διατάξει την προσωπική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11077 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
εμφάνιση του κατηγορουμένου, όταν κρίνει ότι αυτή 
είναι απαραίτητη για να βρεθεί η αλήθεια. Αν και μετά 
το γεγονός αυτό δεν εμφανιστεί ο κατηγορούμενος, το 
δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη βίαιη προσαγωγή του, 
που εκτελείται, αν είναι δυνατό, ακόμα και κατά τη διάρ-
κεια της συνεδρίασης.
4. Αν ο κατηγορούμενος δεν εμφανιστεί ή δεν εκπρο-
σωπείται νομίμως από συνήγορο, δικάζεται σαν να ήταν 
παρών, εφόσον έχει νομίμως κλητευθεί και έχει ενημερω-
θεί ότι σε περίπτωση μη εμφάνισης ή μη εκπροσώπησής 
του θα δικαστεί ερήμην.
Για την εφαρμογή της διάταξης αυτής η ενημέρωση 
του κατηγορουμένου πριν την έναρξη της διαδικασίας 
στο ακροατήριο καλύπτει και κάθε επόμενη διαδικαστική 
φάση μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης σε πρώτο βαθμό.
5. Ο αιτών την ακύρωση της διαδικασίας, την ακύρωση 
απόφασης, την αναστολή εκτέλεσης απόφασης λόγω 
ασκηθείσας έφεσης ή αναίρεσης και τον καθορισμό συ-
νολικής εκτιτέας ποινής μπορεί να εκπροσωπηθεί από 
συνήγορο, διοριζόμενο κατά τους όρους της παρ. 3.
Για το παραδεκτό των ως άνω αιτήσεων δεν απαιτείται 
να υποβληθεί ο αιτών στην εκτέλεση της προσβαλλόμε-
νης απόφασης.».
Άρθρο 135
Ενημέρωση του κατηγορουμένου πριν από την απόφαση για την ενοχή - Αντικατάσταση της παρ. 2 του άρθρου 343 ΚΠΔ
Η παρ. 2 του άρθρου 343 ΚΠΔ αντικαθίσταται και το 
άρθρο 343 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 343
 Θέση επί της κατηγορίας -Ενημέρωση του κατηγορουμένου
1. Ο διευθύνων τη συζήτηση καλεί τον κατηγορούμενο 
να διατυπώσει συνοπτικά τη θέση του επί της κατηγορί-ας, παράλληλα δε τον πληροφορεί ότι έχει το δικαίωμα να αντιτάξει στην κατηγορία πλήρη έκθεση των ισχυρι-
σμών του, καθώς και να διατυπώσει τις παρατηρήσεις 
του ύστερα από την εξέταση κάθε μάρτυρα ή την έρευνα 
οποιουδήποτε άλλου αποδεικτικού μέσου.
2. Εφόσον το δικαστήριο μετά το πέρας της αποδεικτι-
κής διαδικασίας και πριν από την απόφαση για την ενοχή, 
προσανατολίζεται σε βελτίωση της κατηγορίας ή ορθό-τερο νομικό χαρακτηρισμό, οφείλει να ενημερώσει τον 
παρόντα κατηγορούμενο και να του δώσει τον αναγκαίο 
χρόνο προετοιμασίας. Η πιθανολογούμενη βελτίωση της 
κατηγορίας ή ο ορθότερος νομικός χαρακτηρισμός ου-δέποτε συνιστούν λόγο αναβολής της δίκης.».
Άρθρο 136
Αίτηση για την ακύρωση της απόφασης, εφόσον ο κατηγορούμενος δεν μπορεί να ασκήσει έφεση - Τροποποίηση της παρ. 1 
του άρθρου 430 ΚΠΔ
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 430 ΚΠΔ τρο-
ποποιείται ως προς την προϋπόθεση της άσκησης αίτη-σης ακύρωσης της απόφασης από τον κατηγορούμενο και το άρθρο 430 διαμορφώνεται ως εξής: «Άρθρο 430
Αίτηση για την ακύρωση της απόφασης
1. Ο κατηγορούμενος που δεν εμφανίστηκε ούτε εκ-
προσωπήθηκε από συνήγορο, εφόσον δεν μπορεί να 
ασκηθεί έφεση κατά της απόφασης, μπορεί να ζητήσει την ακύρωσή της για τον λόγο ότι κατά την επίδοση του 
κλητηρίου θεσπίσματος δεν συνέτρεχαν οι όροι του άρθρου 428, καθορίζοντας συγχρόνως και τον τόπο 
στον οποίο τότε διέμενε, διαφορετικά η αίτησή του εί-
ναι απαράδεκτη. Η αίτηση γίνεται μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία οκτώ ημερών από την εκτέλεση της απόφα-
σης ή και πριν από αυτή, με έκθεση που συντάσσεται 
από τον γραμματέα του δικαστηρίου που εξέδωσε την 
απόφαση ή του δικαστηρίου του τόπου εκτέλεσης. Στην 
έκθεση εκείνος που υπέβαλε την αίτηση οφείλει να δη-λώσει την τωρινή διαμονή του και να ορίσει αντίκλητο στην έδρα του δικαστηρίου, προς τον οποίο θα γίνονται όλες οι επιδόσεις και οι κοινοποιήσεις που αφορούν τον 
κατηγορούμενο, διαφορετικά, η αίτησή του είναι απαρά-
δεκτη. Η αίτηση εισάγεται για συζήτηση στο δικαστήριο 
που εξέδωσε την απόφαση, την πρώτη δικάσιμο ύστερα 
από τρεις ημέρες από τη σύνταξη της σχετικής έκθεσης, 
χωρίς να προσκαλείται εκείνος που υπέβαλε την αίτηση. 
Ο αρμόδιος εισαγγελέας οφείλει να κλητεύσει, χωρίς να 
τηρήσει καμιά προθεσμία, τους μάρτυρες που τυχόν του 
προτάθηκαν από εκείνον που υπέβαλε την αίτηση.
2. Η αίτηση ακύρωσης δεν αναστέλλει την εκτέλεση 
της απόφασης. Μπορεί όμως ο εισαγγελέας του δικαστη-
ρίου που εξέδωσε την απόφαση, μόλις πληροφορηθεί ότι 
ασκήθηκε η αίτηση ακύρωσης, να διατάξει την αναβολή 
ή την διακοπή της εκτέλεσης.».
Άρθρο 137
Ποια είναι τα ένδικα μέσα - Αντικατάσταση του άρθρου 462 ΚΠΔ
Το άρθρο 462 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 462
Ποια είναι τα ένδικα μέσα
Τα ένδικα μέσα που προβλέπονται στην ποινική διαδι-
κασία κατά των βουλευμάτων και των αποφάσεων, εκτός 
από όσα ορίζονται με ειδικές διατάξεις του Κώδικα, είναι: 
α) η έφεση και β) η αίτηση για αναίρεση.».
Άρθρο 138
Άσκηση ενδίκων μέσων από τον εισαγγελέα - Τροποποίηση του άρθρου 465 ΚΠΔ
Το τρίτο εδάφιο του άρθρο 465 ΚΠΔ τροποποιείται με 
την προσθήκη των λέξεων «σε κάθε βαθμό δικαιοδοσί-ας» και το άρθρο 465 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 465
 Άσκηση ενδίκων μέσων από τον εισαγγελέα
Ο εισαγγελέας εφετών και ο εισαγγελέας πλημμελειο-
δικών, σε όσες περιπτώσεις τους παρέχει ο νόμος ένδικα 
μέσα, μπορούν να τα ασκήσουν, οποιαδήποτε γνώμη ή 
πρόταση και αν είχαν διατυπώσει κατά τη συζήτηση ύστε-
ρα από την οποία εκδόθηκε η απόφαση ή το βούλευμα 
που προσβάλλεται, είτε οι ίδιοι είτε κατώτερος εκπρόσω-
πος της εισαγγελικής αρχής. Ο ανώτερος σε βαθμό εισαγ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11078 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
γελέας έχει την ίδια δυνατότητα, ακόμη και αν ο κατώτε-
ρος αποδέχτηκε την απόφαση. Η κρίση εκφέρεται μία 
μόνο φορά σε κάθε βαθμό δικαιοδοσίας από τον αρμόδιο 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών ή εφετών. Η διάταξη αυτή 
εφαρμόζεται και για τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.».
Άρθρο 139
Παραδεκτή άσκηση ενδίκου μέσου 
ως προϋπόθεση αναστολής - Χορήγηση
αναστολής από το τριμελές ή πενταμελές
εφετείο - Τροποποίηση του άρθρου 471 ΚΠΔ
Στο άρθρο 471 ΚΠΔ: α) τροποποιείται το πρώτο εδάφιο 
της παρ. 1 ως προς την αποτύπωση της άσκησης παρα-δεκτού ενδίκου μέσου, β) στην παρ. 2: βα) προστίθεται 
νέο τρίτο εδάφιο, ββ) στην αρχή του τελευταίου εδαφίου 
η λέξη «δεύτερη» αντικαθίσταται από τη λέξη «νέα» και το άρθρο 471 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 471
 Ανασταλτική δύναμη των ενδίκων μέσων
1. Το ένδικο μέσο που ασκήθηκε παραδεκτά, καθώς και 
η προθεσμία για την άσκηση, αναστέλλουν την εκτέλεση 
της απόφασης ή του βουλεύματος που προσβάλλονται, 
όταν ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά. Δεν αναστέλλεται όμως η διάταξη του βουλεύματος που αφορά τη σύλλη-
ψη και την προσωρινή κράτηση. Αν το βούλευμα απο-
φαίνεται ότι δεν πρέπει να γίνει κατηγορία εναντίον του 
κατηγορουμένου ή παύει οριστικά την ποινική δίωξη 
ή την κηρύσσει απαράδεκτη, ποτέ δεν αναστέλλεται η 
απόλυσή του από τις φυλακές.
2. Κατ’ εξαίρεση η προθεσμία για την άσκηση του εν-
δίκου μέσου της αναίρεσης και η αίτηση για την αναίρε-
ση δεν αναστέλλουν την εκτέλεση της απόφασης που 
προσβάλλεται με αυτή. Το δικαστήριο που εξέδωσε την 
απόφαση μπορεί, μόλις ασκηθεί αναίρεση και εφόσον 
το ζητήσει ο εισαγγελέας ή ο κατηγορούμενος, να ανα-στείλει την εκτέλεσή της ή, αν η αναίρεση ασκείται κατά 
απόφασης που απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη ή 
ανυποστήρικτη, να αναστείλει την εκτέλεση της πρω-
τόδικης απόφασης. Αν το εκδόν δικαστήριο είναι το Μι-
κτό Ορκωτό Δικαστήριο ή το Μικτό Ορκωτό Εφετείο, και 
εφόσον αυτό δεν συνεδριάζει κατά το άρθρο 377 ΚΠΔ, 
την αναστολή χορηγεί το Τριμελές ή Πενταμελές Εφετείο 
αντίστοιχα. Η αναστολή διατάσσεται εφόσον προβλέπε-
ται ότι η έκτιση της ποινής ωσότου εκδοθεί η απόφαση 
επί της αναίρεσης θα έχει ως συνέπεια υπέρμετρη και 
ανεπανόρθωτη βλάβη για τον κατηγορούμενο ή την οι-
κογένειά του. Νέα αίτηση αναστολής εκτέλεσης από τον 
κατηγορούμενο είναι απαράδεκτη, αν δεν παρέλθουν 
δύο μήνες από την απόρριψη της προηγούμενης.».
Άρθρο 140
Προθεσμία για την άσκηση των ένδικων 
μέσων σε περίπτωση έκδοσης ευρωπαϊκού 
εντάλματος σύλληψης - Πότε άρχεται η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 473 ΚΠΔ
Στο άρθρο 473 ΚΠΔ: α) στο πέμπτο εδάφιο της παρ. 1: 
αα) μετά τις λέξεις «ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης» προ-στίθεται η φράση «ή ζητήθηκε η έκδοση», αβ) οι λέξεις 
«σε εκτέλεση του εντάλματος» διαγράφονται, β) τροπο-ποιείται το τελευταίο εδάφιο της παρ. 1, γ) διαγράφεται το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2, δ) τροποποιείται το τρίτο εδάφιο της παρ. 3, ως προς την έναρξη της προθεσμίας για την άσκηση αναίρεσης και προστίθεται νέο πέμπτο 
εδάφιο σχετικά με την καθαρογραφή της προσβαλ-
λόμενης απόφασης και το άρθρο 473 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 473
Προθεσμία για την άσκηση των ενδίκων μέσων
1. Όπου ειδική διάταξη νόμου δεν ορίζει διαφορετικά, 
η προθεσμία για την άσκηση ενδίκων μέσων είναι δέκα (10) ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης. Αν ο δι-
καιούμενος δεν είναι παρών κατά την απαγγελία της από-
φασης, η πιο πάνω προθεσμία είναι επίσης δεκαήμερη, 
εκτός αν αυτός διαμένει στην αλλοδαπή ή είναι άγνωστη 
η διαμονή του, οπότε η προθεσμία είναι τριάντα ημερών 
και αρχίζει σε κάθε περίπτωση από την επίδοση της από-
φασης. Το προηγούμενο εδάφιο εφαρμόζεται και για την 
προθεσμία άσκησης ενδίκων μέσων κατά βουλευμάτων. 
Για τον εισαγγελέα η προθεσμία άσκησης ενδίκων μέσων 
κατά βουλευμάτων είναι ενός μήνα από την έκδοση του βουλεύματος.
Σε περίπτωση καταδικαστικής απόφασης, που εκ-
δόθηκε ερήμην του κατηγορουμένου, χωρίς αυτός να 
έχει εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιό του δικηγόρο ή 
να έχει κλητευθεί αυτοπροσώπως ή να έχει ενημερωθεί 
με άλλα μέσα κατά τρόπο ώστε να αποδεικνύεται ότι 
τελούσε εν γνώσει της προγραμματισμένης δίκης και 
με βάση την οποία εκδόθηκε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλ-ληψης ή ζητήθηκε η έκδοση, η απόφαση επιδίδεται εκ νέου στον κατηγορούμενο αμέσως μετά την παράδοσή 
του στις αρμόδιες ελληνικές αρχές, εκτός αν αυτή του 
επιδόθηκε ήδη αυτοπροσώπως ή έχει δηλωθεί ρητά 
από αυτόν η μη αμφισβήτησή της. Η νέα επίδοση απο-
τελεί την αφετηρία της ανωτέρω προθεσμίας άσκησης 
ενδίκων μέσων. Κατά το χρονικό διάστημα που μεσο-
λαβεί μεταξύ της αρχικής και της νέας επίδοσης ανα-
στέλλεται η προθεσμία παραγραφής του εγκλήματος 
χωρίς τους χρονικούς περιορισμούς της παρ. 2 του 
άρθρου 113 ΠΚ.
2. Η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον 
κατηγορούμενο είναι είκοσι (20) ημερών, η οποία αρχίζει 
σύμφωνα με την παρ. 3.
3. Η προθεσμία για την άσκηση της αναίρεσης αρχίζει 
από τότε που η τελεσίδικη απόφαση θα καταχωριστεί 
καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο που τηρείται από 
τη γραμματεία του ποινικού δικαστηρίου. Ειδικά για τον κατηγορούμενο, ο οποίος αμέσως μετά την έκδοση της 
απόφασης γνωστοποίησε με δήλωση του ιδίου ή του 
συνηγόρου, η οποία καταχωρίζεται στα πρακτικά, τη 
διεύθυνση του ηλεκτρονικού του ταχυδρομείου, η προ-
θεσμία για την άσκηση της αναίρεσης αρχίζει μετά τη 
σχετική ενημέρωση από τον γραμματέα του δικαστηρίου 
με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αναφορικά με 
την καταχώριση της απόφασης ως καθαρογραμμένης. 
Η καταχώριση της καθαρογραμμένης απόφασης στο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11079 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ειδικό βιβλίο απαιτείται μόνο για την έναρξη της προ-
θεσμίας άσκησης αναίρεσης και τυχόν μη καταχώριση 
δεν εμποδίζει την παραγραφή της ποινής, η οποία αρχί-
ζει τριάντα (30) ημέρες από τη δημοσίευση. Στο ειδικό 
αυτό βιβλίο καταχωρίζονται καθαρογραμμένες και οι 
αποφάσεις των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων, που, όπως 
απαγγέλθηκαν, προσβάλλονται με έφεση, εφόσον, εντός 
προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από τη δημοσίευση 
της απόφασης, το ζητήσει ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου. Στην περίπτωση αυτήν η απόφαση καθαρο-γράφεται εντός του απολύτως αναγκαίου χρόνου. Η 
προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον εισαγγε-
λέα αρχίζει και στην περίπτωση αυτή, από την ως άνω 
καταχώριση.
4. Οι παραπάνω προθεσμίες για την άσκηση ενδίκων 
μέσων κατά βουλευμάτων και αποφάσεων καθώς και για 
την άσκηση οιονεί ενδίκων μέσων και ενδίκων βοηθημά-
των αναστέλλονται κατά το χρονικό διάστημα από 1ης έως 31ης Αυγούστου.».
Άρθρο 141
Τρόπος άσκησης αναίρεσης από τον κατηγορούμενο - Τροποποίηση της παρ. 1 και προσθήκη παρ. 2Α στο άρθρο 474 ΚΠΔ
Στο άρθρο 474 ΚΠΔ: α) τροποποιείται το πρώτο εδάφιο 
της παρ. 1 με την απαλοιφή της επιφύλαξης της παρ. 2 
του άρθρου 473, β) προστίθεται νέα παρ. 2Α και το άρθρο 
474 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 474
Τρόποι και λόγοι άσκησης ενδίκου μέσου
1. Το ένδικο μέσο ασκείται με δήλωση στον γραμ-
ματέα του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση (ή 
το βούλευμα) ή στον γραμματέα του ειρηνοδικείου ή 
στον προϊστάμενο της προξενικής αρχής που βρίσκε-
ται στο εξωτερικό και στην περιφέρεια των οποίων κα-
τοικεί ή διαμένει προσωρινά ο δικαιούμενος. Αν αυτός 
κρατείται στη φυλακή, η δήλωση μπορεί να γίνει και σε 
εκείνον που τη διευθύνει. Για τη δήλωση συντάσσεται 
έκθεση που υπογράφεται από εκ είνον που την υποβάλ-
λει ή τον αντιπρόσωπό του (άρθρο 466 παρ. 1) και από κείνον που τη δέχεται. Ο εισαγγελέας μπορεί να δηλώ-
σει την άσκηση του ενδίκου μέσου και με τηλεομοιο-
τυπία ή ηλεκτρονική αλληλογραφία, οπότε το ένδικο μέσο θεωρείται ότι ασκήθηκε με την αποδεδειγμένη 
αποστολή τους.
2. Το ένδικο μέσο μπορεί επίσης να ασκηθεί και με κα-
τάθεση δικογράφου στα παραπάνω πρόσωπα, για την 
οποία συντάσσεται έκθεση εγχείρησης.
2Α. Η αναίρεση μπορεί να ασκηθεί από τον κατηγο-
ρούμενο και με δήλωση που περιέχει όσα ορίζονται στην 
παρ. 4 και επιδίδεται στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
3. Αν η έκθεση γίνει ή το δικόγραφο κατατεθεί σε άλλον 
γραμματέα ή στον διευθυντή των φυλακών, αποστέλλε-
ται αμέσως στον γραμματέα του δικαστηρίου που εξέ-δωσε την απόφαση.
4. Στην έκθεση ή το δικόγραφο πρέπει να διατυπώ-
νονται και οι λόγοι για τους οποίους ασκείται το ένδικο 
μέσο.».Άρθρο 142
Όταν το ένδικο μέσο είναι απαράδεκτο λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος - Άσκηση ενδίκου μέσου από κρατούμενο αναιρεσείοντα - Παραδεκτό ενδίκου μέσου - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 και προσθήκη νέας παρ. 2Α στο άρθρο 476 ΚΠΔ
Στο άρθρο 476 ΚΠΔ: α) τροποποιείται το πρώτο εδάφιο 
της παρ. 1 με την προσθήκη της προϋπόθεσης έλλειψης 
εννόμου συμφέροντος για την κήρυξη απαραδέκτου του 
ενδίκου μέσου, β) τροποποιείται το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 αναφορικά με τη δυνατότητα συμπλήρωσης τυ-
πικών διατυπώσεων που δεν έχουν τηρηθεί, γ) στην παρ. 
1 προστίθεται νέο τρίτο εδάφιο, δ) τροποποιείται η παρ. 2 ως προς τον ορισμό της έφεσης ως ενδίκου μέσου, ε) 
προστίθεται νέα παρ. 2Α και το άρθρο 476 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«Άρθρο 476
 Όταν το ένδικο μέσο είναι απαράδεκτο
1. Όταν το ένδικο μέσο ασκήθηκε από πρόσωπο που 
δεν είχε το δικαίωμα ή δεν είχε έννομο συμφέρον ή ενα-ντίον απόφασης ή βουλεύματος για τα οποία δεν προ-
βλέπεται ή όταν ασκήθηκε εκπρόθεσμα ή χωρίς να τηρη-
θούν οι διατυπώσεις που ορίζονται από τον νόμο για την 
άσκησή του, καθώς και όταν έγινε νόμιμα παραίτηση από 
το ένδικο μέσο ή όταν τούτο ασκείται για δεύτερη φορά ή 
σε κάθε άλλη περίπτωση που ο νόμος ρητά προβλέπει ότι 
το ένδικο μέσο είναι απαράδεκτο, το δικαστικό συμβού-
λιο ή το δικαστήριο (ως συμβούλιο) που είναι αρμόδιο να κρίνει σχετικά, ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα και αφού ακούσει αυτόν που άσκησε το ένδικο μέσο ή τον συνήγορο αντίκλητό του, κηρύσσει απαράδεκτο το 
ένδικο μέσο και διατάσσει την εκτέλεση της απόφασης ή 
του βουλεύματος που έχει προσβληθεί και την καταδίκη 
στα έξοδα εκείνου που άσκησε το ένδικο μέσο, εκτός εάν 
η διατύπωση που δεν έχει τηρηθεί για την άσκησή του είναι τυπική και μπορεί να συμπληρωθεί. Ο εισαγγελέας 
οφείλει να ειδοποιήσει αυτόν που άσκησε το ένδικο μέσο 
ή τον αντίκλητό του για να προσέλθει στο συμβούλιο 
και να εκθέσει τις απόψεις του ή να συμπληρώσει την 
τυπική διατύπωση που δεν έχει τηρηθεί, σαράντα οκτώ 
τουλάχιστον ώρες πριν από την εισαγωγή της υπόθεσης 
στο δικαστήριο (συμβούλιο). Αν ο αναιρεσείων κρατείται, 
δεν μετάγεται αλλά μπορεί να υποβάλλει υπόμνημα και να εκπροσωπηθεί από συνήγορο. Την ειδοποίηση ενερ-γεί ο γραμματέας της εισαγγελίας ή του συμβουλίου με 
οποιοδήποτε μέσο (εγγράφως  ή με τηλεομοιοτυπία ή με 
ηλεκτρονική αλληλογραφία ή προφορικά ή τηλεφωνικά), 
η οποία αποδεικνύεται με σχετική βεβαίωσή του που 
επισυνάπτεται στη δικογραφία.
2. Κατά της απόφασης που απορρίπτει το ένδικο 
μέσο της έφεσης ως απαράδεκτο επιτρέπεται μόνο αναί-
ρεση.
2Α. Ελλείψεις και σφάλματα της έκθεσης που συντάσ-
σεται κατά τη δήλωση άσκησης ενδίκου μέσου ή της έκ-θεσης εγχείρισης που συντάσσεται κατά την κατάθεση του σχετικού δικογράφου, σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 
του άρθρου 474, τα οποία αποδίδονται χωρίς αμφιβολία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11080 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
στα αρμόδια για τη σύνταξη της έκθεσης πρόσωπα της 
παρ. 1 του άρθρου 474 και αφορούν στον τύπο ή στο 
περιεχόμενο της έκθεσης, δεν συνιστούν λόγους απα-
ραδέκτου του ενδίκου μέσου.
3. Αν το ένδικο μέσο κηρυχθεί απαράδεκτο, τα αποτε-
λέσματά του παύουν αυτοδικαίως κατά το άρθρο 469.».
Άρθρο 143
Σε ποιους επιτρέπεται έφεση κατά του βουλεύματος - Τροποποίηση του άρθρου 477 ΚΠΔ
Στο άρθρο 477 ΚΠΔ μετά τις λέξεις «στις περιπτώσεις 
των επόμενων άρθρων» προστίθενται οι λέξεις «και για οποιονδήποτε λόγο» και το άρθρο 477 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 477
Σε ποιους επιτρέπεται
Έφεση κατά του βουλεύματος επιτρέπεται στον κατη-
γορούμενο και στον εισαγγελέα, στις περιπτώσεις των 
επόμενων άρθρων και για οποιονδήποτε λόγο σε όσες 
άλλες περιπτώσεις ειδικά ορίζει ο νόμος.» 
Άρθρο 144
 Άσκηση έφεσης κατά του βουλεύματος του συμβουλίου πλημμελειοδικών από τον κατηγορούμενο για λόγους εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης - Τροποποίηση της περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 478 ΚΠΔ
Στην περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 478 ΚΠΔ διαγρά-
φεται η λέξη «ευθείας» και το άρθρο 478 διαμορφώνεται 
ως εξής: 
«Άρθρο 478
 Πότε επιτρέπεται στον κατηγορούμενο
1. Το ένδικο μέσο της έφεσης επιτρέπεται στον κατη-
γορούμενο μόνο κατά του βουλεύματος του συμβου-
λίου πλημμελειοδικών το οποίο τον παραπέμπει στο 
δικαστήριο για κακούργημα και μόνο για τους λόγους: 
α) της απόλυτης ακυρότητας και β) της εσφαλμένης ερ-
μηνείας ή εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής 
διάταξης.
2. Το ένδικο μέσο της έφεσης επιτρέπεται επίσης στον 
ανήλικο κατηγορούμενο μόνο κατά του βουλεύματος 
του συμβουλίου πλημμελειοδικών το οποίο τον παρα-
πέμπει στο δικαστήριο για έγκλημα που, αν το τελούσε ενήλικος, θα ήταν κακούργημα και για το οποίο επιβάλ-
λεται η ποινή του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κρά-
τησης ανηλίκων, σύμφωνα με το άρθρο 127 παρ. 1 ΠΚ, και μόνο για τους λόγους που αναφέρονται στην παρ. 1 του παρόντος.».
Άρθρο 145
 Προθεσμία άσκησης αίτησης αναίρεσης κατά του βουλεύματος του συμβουλίου πλημμελειοδικών - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 483 ΚΠΔ
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 483 ΚΠΔ 
αντικαθίσταται και το άρθρο 483 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 483
 Πότε επιτρέπεται στον εισαγγελέα
1. Ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί να ζητήσει 
την αναίρεση του βουλεύματος, που αφορά κακούρ-
γημα, όταν αυτό παραπέμπει τον κατηγορούμενο ή 
αποφαίνεται ότι δεν πρέπει να γίνει κατηγορία ή παύει 
προσωρινά ή οριστικά την ποινική δίωξη ή την κηρύσσει 
απαράδεκτη.
2. Το ίδιο δικαίωμα έχει και ο εισαγγελέας εφετών για 
τα βουλεύματα του συμβουλίου των εφετών.
3. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου μπορεί, εφόσον 
δεν έχει ήδη ασκηθεί έφεση από τον εισαγγελέα εφετών, 
να ζητήσει την αναίρεση οποιουδήποτε βουλεύματος, 
συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εκδίδονται αμετα-
κλήτως, με σχετική δήλωση στον γραμματέα του Αρείου 
Πάγου, μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από το άρ-
θρο 480, το δεύτερο εδάφιο του οποίου εφαρμόζεται και 
σε αυτήν την περίπτωση. Η προθεσμία για την αίτηση 
αναίρεσης κατά του βουλεύματος του συμβουλίου πλημ-
μελειοδικών αρχίζει για τον Εισαγγελέα Πλημμελειοδι-
κών και τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου από τη λήξη 
της προθεσμίας έφεσης του εισαγγελέα εφετών και του 
κατηγορουμένου. Μετά την προθεσμία αυτή ο ίδιος ο 
εισαγγελέας μπορεί να ασκήσει αναίρεση του βουλεύ-
ματος υπέρ του νόμου και για οποιαδήποτε παράβαση των διατάξεων που αφορούν την προδικασία χωρίς να βλάπτονται τα δικαιώματα των διαδίκων.».
Άρθρο 146
Παραδεκτό άσκησης αίτησης αναίρεσης
 ως προϋπόθεση για την εξέτασή της -
Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 484 ΚΠΔ
Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 484 ΚΠΔ η 
φράση «είναι εμπρόθεσμη και νομότυπη» αντικαθίσταται 
από τη φράση «ασκήθηκε παραδεκτά» και το άρθρο 484 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 484
Λόγοι αναίρεσης
1. Λόγοι για να αναιρεθεί το βούλευμα είναι μόνο: α) η 
απόλυτη ακυρότητα (άρθρο 171 αριθ. 1), β) η εσφαλμένη 
εφαρμογή ή ερμηνεία της ουσιαστικής ποινικής διάτα-
ξης που εφαρμόστηκε στο βούλευμα, γ) η παραβίαση 
του δεδικασμένου ή της εκκρεμοδικίας (άρθρο 57), δ) 
η έλλειψη ειδικής αιτιολογίας (άρθρο 139), ε) η παρά-
νομη απόρριψη της έφεσης κατά του βουλεύματος ως 
απαράδεκτης (άρθρο 476) και στ) η υπέρβαση εξουσίας. 
Υπέρβαση εξουσίας υπάρχει, όταν το συμβούλιο άσκη-
σε δικαιοδοσία που δεν του δίνει ο νόμος και ιδιαίτερα 
όταν αποφάνθηκε για υπόθεση που δεν υπάγεται στη 
δικαιοδοσία του ή έλυσε προκαταρκτικό ζήτημα που με 
ρητή διάταξη του νόμου υπάγεται στην αποκλειστική 
αρμοδιότητα των πολιτικών δικαστηρίων ή αποφάνθηκε 
πέρα από την εξουσία του κατά τα άρθρα 307, 310 και 
318 ή, τέλος, παρέπεμψε σε δίκη τον κατηγορούμενο 
για έγκλημα για τον οποίο δεν υποβλήθηκε νόμιμα η 
απαιτούμενη για την ποινική δίωξη αίτηση ή έγκληση 
(άρθρα 41 και 53) ή για το οποίο δεν δόθηκε η άδεια 
δίωξης (άρθρο 56) ή για το οποίο δεν έχει επιτραπεί ρητά 
η έκδοση (άρθρο 438).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11081 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
2. Αν η αίτηση για αναίρεση ασκήθηκε παραδεκτά, ο 
Άρειος Πάγος εξετάζει και αυτεπαγγέλτως τους πιο πάνω 
λόγους αναίρεσης. Το άρθρο 318 εφαρμόζεται αναλόγως 
και στην περίπτωση αυτήν.».
Άρθρο 147
Αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενα ζητήματαεπί παραδεκτής έφεσης κατά της απόφασηςπου κηρύσσει αναρμοδιό τητα - Τροποποίηση 
του άρθρου 488 ΚΠΔ
Στο άρθρο 488 ΚΠΔ: α) η υφιστάμενη παρ. αριθμείται 
ως παρ. 1, β) προστίθεται παρ. 2 και το άρθρο 488 δια-μορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 488
Έφεση κατά της απόφασης που κηρύσσει αναρμοδιότητα
1. Στον κατηγορούμενο και στον εισαγγελέα επιτρέ-
πεται έφεση κατά της απόφασης με την οποία το δικα-
στήριο αποφάνθηκε ότι είναι καθ’ ύλην αναρμόδιο και 
παρέπεμψε την υπόθεση στο αρμόδιο δικαστήριο ή στον 
εισαγγελέα (άρθρο 120), μόνο για παραβίαση των δια-τάξεων περί αρμοδιότητας.
2. Αν η έφεση είναι παραδεκτή, το δευτεροβάθμιο 
δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του αυτεπαγγέλτως το δε-δικασμένο, την εκκρεμοδικία, την παραγραφή του αξι-οποίνου και την απόλυτη ακυρότητα.».
Άρθρο 148
Έφεση εναντίον καταδικαστικής απόφασης τριμελούς πλημμελειοδικείου και εφετείου για πλημμελήματα από τον κατηγορούμενο και τον εισαγγελέα - Τροποποίηση της περ. β΄ και κατάργηση της περ. δ΄ του άρθρου 489 ΚΠΔ
Στο άρθρο 489 ΚΠΔ: α) τροποποιείται η περ. β΄ ως προς 
την ιδιότητα του κατηγορουμένου, β) καταργείται η περ. 
δ΄ και το άρθρο 489 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 489
Έφεση εναντίον καταδικαστικής απόφασης από τον κατηγορούμενο και τον εισαγγελέα
Εκείνος που καταδικάστηκε και ο εισαγγελέας έχουν 
δικαίωμα να ασκήσουν έφεση: α) κατά της απόφασης 
του μονομελούς πλημμελειοδικείου, αν με αυτήν κατα-
δικάστηκε ο κατηγορούμενος σε φυλάκιση πάνω από 
δύο μήνες ή σε χρηματική ποινή πάνω από δύο χιλιά-
δες (2.000) ευρώ ή σε παροχή κοινωφελούς εργασίας 
πάνω από διακόσιες σαράντα ώρες ή αν καταδικάστη-
κε σε οποιαδήποτε ποινή π ου συνεπάγεται την έκτιση 
άλλης ποινής φυλάκισης που είχε ανασταλεί και είναι 
μεγαλύτερη από δύο (2) μήνες, β) κατά της απόφασης 
του τριμελούς πλημμελειοδικείου και της απόφασης 
του εφετείου για πλημμελήματα (άρθρα 111 παρ. 6), αν 
με αυτή καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος, πρόσωπο 
ιδιάζουσας δωσιδικίας ή συμμέτοχος ή δράστης συνα-
φούς πλημμελήματος, σε ποινή φυλάκισης πάνω από 
τέσσερις (4) μήνες ή σε χρηματική ποινή πάνω από τρεις 
χιλιάδες (3.000) ευρώ ή σε παροχή κοινωφελούς εργα-
σίας πάνω από τετρακόσιες ογδόντα (480) ώρες ή σε οποιαδήποτε ποινή που συνεπ άγεται την έκτιση άλλης 
ποινής φυλάκισης που είχε ανασταλεί και είναι μεγαλύ-τερη από τέσσερις (4) μήνες, γ) κατά της απόφασης του 
μονομελούς και τριμελούς δικαστηρίου ανηλίκων με την 
οποία καταδικάστηκε ο ανήλικος σε περιορισμό σε ειδι-κό κατάστημα κράτησης νέων ή επιβλήθηκαν σε αυτόν 
αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, δ) (καταργείται), ε) 
κατά της απόφασης του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, 
του μονομελούς εφετείου και του τριμελούς εφετείου με 
την οποία καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος σε ποινή 
στερητική της ελευθερίας διάρκειας τουλάχιστον δύο 
(2) ετών για κακούργημα ή τουλάχιστον ενός (1) έτους 
για πλημμέλημα.».
Άρθρο 149
Έφεση στην περίπτωση μη καταβολής χρηματικής ποινής - Αντικατάσταση τίτλου και άρθρου 490 ΚΠΔ
Στον τίτλο του άρθρου 490 ΚΠΔ οι λέξεις «ειδικές περι-
πτώσεις» αντικαθίστανται από τις λέξεις «περίπτωση μη καταβολής χρηματικής ποινής», η φράση «της στερητι-κής της ελευθερίας ποινής ή» διαγράφεται και το άρθρο 490 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 490
Έφεση σε περίπτωση μη καταβολής χρηματικής ποινής
Στην περίπτωση του άρθρου 80 παρ. 6 του ΠΚ, το δι-
καίωμα για την άσκηση έφεσης ρυθμίζεται από το ύψος 
της χρηματικής ποινής που προσδιορίστηκε σύμφωνα με 
αυτό, αν εξαιτίας του ύψους αυτού μπορεί η απόφαση 
να προσβληθεί με έφεση σύμφωνα με όσα ορίζονται στο 
προηγούμενο άρθρο.».
Άρθρο 150
Άσκηση έφεσης από τον εισαγγελέα εφετών κατά καταδικαστικής απόφασης του μονομελούς εφετείου της περιφέρειας 
του εφετείου του - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 491 ΚΠΔ
Η παρ. 1 του άρθρου 491 ΚΠΔ τροποποιείται ως προς 
το αντικείμενο της έφεσης κατά καταδικαστικής από-
φασης που ασκείται από τον εισαγγελέα εφετών και το 
άρθρο 491 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 491
Ιδίως από τον εισαγγελέα
1. Εκτός από τις περιπτώσεις του άρθρου 489, ο εισαγ-
γελέας πλημμελειοδικών μπορεί να προσβάλει με έφεση 
κάθε καταδικαστική απόφαση των μονομελών πλημμε-λειοδικείων της περιφέρειάς του και ο εισαγγελέας εφε-
τών κάθε καταδικαστική απόφαση των μονομελών και 
τριμελών πλημμελειοδικείων και των δικαστηρίων ανηλί-
κων, του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, του μονομελούς 
και του τριμελούς εφετείου της περιφέρειας του εφετείου 
του, είτε υπέρ είτε εναντίον εκείνου που καταδικάστηκε.
2. Για όλες τις περιπτώσεις έφεσης του παρόντος άρ-
θρου, αλλά και για τις ασκούμενες από τον εισαγγελέα 
εφέσεις κατά τα άρθρα 489 και 490, απαιτείται η από το 
άρθρο 487 ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, εφό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11082 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
σον αυτές ασκούνται κατά του κατηγορουμένου προς 
χειροτέρευση της θέσης του.».
Άρθρο 151
Ανασταλτική δύναμη της έφεσης - Τροποποίηση της παρ. 2, κατάργηση της παρ. 3 
και αντικατάσταση του πρώτου εδαφίου της παρ. 5 του άρθρου 497 ΚΠΔ 
Στο άρθρο 497 ΚΠΔ: α) τροποποιείται η παρ. 2: αα) με 
την προσθήκη του μέτρου του περιορισμού σε ειδικό 
κατάστημα κράτησης νέων, αβ) τροποποιείται το πλαίσιο 
ποινής, αγ) τροποποιείται το ανασταλτικό αποτέλεσμα 
της έφεσης σε περίπτωση αιτιολογημένης απόφασης του 
δικαστηρίου, β) καταργείται η παρ. 3, γ) αντικαθίσταται 
το πρώτο εδάφιο της παρ. 5 και το άρθρο 497 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 497
Ανασταλτική δύναμη της έφεσης
1. Ανασταλτικό αποτέλεσμα έχει μόνο η έφεση που 
ασκείται παραδεκτά και όχι η προθεσμία για την άσκησή 
της.
2. Αν με την καταδικαστική απόφαση επιβλήθηκε ποινή 
φυλάκισης ή περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης 
νέων, η έφεση έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα εκτός αν 
το δικαστήριο αιτιολογώντας, ειδικά την απόφασή του, κρίνει αλλιώς.
3. [Καταργείται].
4. Αν με την καταδικαστική απόφαση επιβλήθηκε ποινή 
πρόσκαιρης κάθειρξης, η κρίση για το αν η έφεση έχει 
ανασταλτικό αποτέλεσμα ανήκει στο δικαστήριο που 
δίκασε. Αυτό, με ειδική αιτιολογία και εφαρμόζοντας τα κριτήρια της παρ. 8, αποφασίζει αμέσως μετά την απαγ-
γελία της απόφασης, είτε αυτεπαγγέλτως είτε ύστερα 
από δήλωση του κατηγορουμένου ότι θα ασκήσει έφεση.
5. Σε κάθε περίπτωση το δικαστήριο μπορεί να εξαρτή-
σει την ανασταλτική δύναμη της έφεσης από την επιβολή 
περιοριστικών όρων. Αν επιβληθεί ο περιοριστικός όρος 
της εγγυοδοσίας, εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 295.
6. Οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων εφαρ-
μόζονται και όταν ασκήθηκε έφεση από τον εισαγγελέα υπέρ εκείνου που καταδικάστηκε.
7. Σε περίπτωση που ο κατηγορούμενος καταδικάστη-
κε με απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου σε ποινή 
στερητική της ελευθερίας και άσκησε παραδεκτά έφεση, 
η οποία όμως δεν έχει ανασταλτική δύναμη, μπορεί να 
ζητηθεί με αίτηση του ίδιου ή του εισαγγελέα η αναστολή 
της εκτέλεσης της πρωτόδικης απόφασης, μέχρις ότου εκδοθεί η απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου. 
Η αίτηση, υποβαλλόμενη με συνημμένο αντίγραφο της 
πρωτοβάθμιας απόφασης ή απόσπασμά της συνοδευό-μενο από το εισαγωγικό της κατηγορίας έγγραφο απευ-
θύνεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο και αν πρόκειται 
για το μικτό ορκωτό εφετείο και αυτό δεν συνεδριάζει, 
στο πενταμελές εφετείο. Η ως άνω δυνατότητα υφίσταται 
και σε περίπτωση αναβολής της δίκης στο δευτεροβάθ-μιο δικαστήριο, οπότε η σχετική αίτηση καταχωρίζεται στα πρακτικά. Αν η αίτηση απορριφθεί, νέα αίτηση δεν μπορεί να υποβληθεί πριν παρέλθουν δύο μήνες από τη 
δημοσίευση της απόφασης με την οποία απορρίφθηκε η 
προηγούμενη. Αν στον κατηγορούμενο επιβληθεί ο κατ’ 
οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση, εφαρμό-
ζονται αντίστοιχα και «τα οριζόμενα στα άρθρα 284 και 285, με εξαίρεση την παρ. 1 του τελευταίου άρθρου.
8. Τότε μόνο δεν χορηγείται ανασταλτικό αποτέλεσμα 
κατά την παρ. 4 στην έφεση ή απορρίπτεται η αίτηση 
αναστολής εκτέλεσης της πρωτόδικης απόφασης, όταν 
κρίνεται αιτιολογημένα ότι οι περιοριστικοί όροι δεν 
αρκούν και ότι ο κατηγορούμενος δεν έχει γνωστή και 
μόνιμη διαμονή στη χώρα ή έχει κάνει προπαρασκευ-
αστικές ενέργειες για να διευκολύνει τη φυγή του ή 
κατά το παρελθόν υπήρξε φυγόποινος ή φυγόδικος ή 
κρίθηκε ένοχος για απόδραση κρατουμένου ή παραβί-αση περιορισμών διαμονής, εφόσον από τη συνδρομή 
των παραπάνω στοιχείων προκύπτει σκοπός φυγής ή 
κρίνεται αιτιολογημένα ότι αν αφεθεί ελεύθερος είναι 
πολύ πιθανό, όπως προκύπτει από προηγούμενες κατα-
δίκες του για αξιόποινες πράξεις ή από τα συγκεκριμένα 
ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πράξης, να διαπράξει και άλλα εγκλήματα. Το δικαστήριο σε κάθε περίπτωση χο-ρηγεί ανασταλτικό αποτέλεσμα ή αναστολή εκτέλεσης, αν αιτιολογημένα κρίνει ότι η άμεση έκτιση ή συνέχιση 
έκτισης της ποινής θα έχει ως συνέπεια υπέρμετρη και 
ανεπανόρθωτη βλάβη για τον ίδιο ή για την οικογένεια του. Αν παραβιαστούν οι όροι που τέθηκαν το αρμόδιο 
δικαστήριο αποφαίνεται, ύστερα από αίτηση του εισαγ-γελέα, για την άρση ή όχι της χορηγηθείσας αναστολής 
εκτέλεσης.
9. Ο κατηγορούμενος κλητεύεται, σύμφωνα με τα άρ-
θρα 155 έως 162 και 166, στο δικαστήριο που είναι αρ-μόδιο κατά την παρ. 7 αυτού του άρθρου. Αν κρατείται μακριά από την έδρα του δικαστηρίου, δεν προσάγεται σε αυτό.
10. Για όλες τις παρεπόμενες στερήσεις δικαιωμάτων, 
εκπτώσεις και ανικανότητες, το ανασταλτικό αποτέλεσμα 
επέρχεται πάντοτε αυτοδικαίως.».
Άρθρο 152
Επιδόσεις επί έφεσης σε περίπτωση μη διορισμού αντικλήτου ή μη ακριβούς δηλωθείσας διεύθυνσης - Τροποποίηση του άρθρου 498 ΚΠΔ
Στο άρθρο 498 ΚΠΔ προστίθεται νέο τελευταίο εδάφιο 
και το άρθρο 498 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 498
 Διατυπώσεις της έφεσης
Η έφεση ασκείται σύμφωνα με το άρθρο 474. Ο διά-
δικος που ασκεί την έφεση οφείλει στην έκθεση αυτή 
να διορίσει αντίκλητο έναν από τους δικηγόρους που 
υπηρετούν στην έδρα του δικαστηρίου που εξέδωσε 
την απόφαση ή που δικάζει σε δεύτερο βαθμό. Στον 
αντίκλητο αυτόν μπορούν να γίνονται οι επιδόσεις οι 
οποίες αφορούν τον διάδικο που τον διόρισε, εκτός από 
την κλήση για τη συζήτηση της έφεσης. Ο διάδικος αυτός 
οφείλει επίσης στην ίδια έκθεση να δηλώσει την κατοικία 
του, ορίζοντας ακριβώς τη διεύθυνσή του (πόλη, χωριό, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11083 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
οδό, αριθμό) και να δηλώνει κάθε μεταβολή της μέσα σε 
πέντε ημέρες στον εισαγγελέα εφετών. Αν δεν διοριστεί 
αντίκλητος ή αν δεν δηλωθεί με ακρίβεια η κατοικία ή 
κάθε μεταβολή αυτής, οι επιδόσεις γίνονται κατά την 
παρ. 4 του άρθρου 156 ΚΠΔ.».
Άρθρο 153
Παραδεκτό της έφεσης - Απουσία του εκκαλούντος κατά τη νέα συζήτηση μετά από διακοπή ή αναβολή - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 και 3 και προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 501 ΚΠΔ
Στο άρθρο 501 ΚΠΔ: α) στην παρ. 1 ο αριθμός 2 αντικα-
θίσταται από τον αριθμό 3, β) στην παρ. 2 η λέξη «προ-σώπου» αντικαθίσταται από τη λέξη «διαδίκου», γ) τρο-ποποιείται η παρ. 3 με την προσθήκη της προϋπόθεσης του παραδεκτού της έφεσης, δ) προστίθεται παρ. 4 και το άρθρο 501 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 501
Κύρια συζήτηση α) Όταν απουσιάζει ο εκκαλών
1. Αν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ο εκκαλών δεν 
εμφανιστεί αυτοπροσώπως ή διά συνηγόρου του, αν 
συντρέχει η περίπτωση της παρ. 3 του άρθρου 340, η 
έφεση απορρίπτεται ως ανυποστήρικτη, εκτός αν έχει 
προηγηθεί παραίτηση, οπότε κηρύσσεται απαράδεκτη. 
Διατάσσεται επίσης με την ίδια απόφαση του εφετείου να καταπέσει η εγγύηση η οποία δόθηκε κατά το άρθρο 
497. Η απόφαση που απορρίπτει την έφεση μπορεί να 
προσβληθεί μόνο με αναίρεση. Η διάταξη του άρθρου 
349 για αναβολή της συζήτησης εφαρμόζεται και υπέρ του εκκαλούντος. Εφαρμόζονται επίσης ανάλογα οι δι-ατάξεις των άρθρων 341 και 435. 
2. Η απόρριψη της έφεσης εκείνου που την άσκησε και 
απουσιάζει δεν εμποδίζει την κατά το άρθρο 502 συζή-
τηση της έφεσης άλλου διαδίκου που εμφανίστηκε ή της 
έφεσης του εισαγγελέα. 
3. Αν η έφεση ασκήθηκε παραδεκτά και συντρέχει πε-
ρίπτωση του άρθρου 368 εδ. β΄ και γ΄ ή η πράξη κατέστη 
ανέγκλητη, το δικαστήριο παρά την απουσία του εκκα-λούντος προχωρεί στην έκδοση σχετικής απόφασης.
4. Αν μετά την έναρξη της συζήτησης της έφεσης λάβει 
χώρα διακοπή ή αναβολή αυτής και κατά τη νέα συζήτη-
ση ο εκκαλών κατηγορούμενος αν και κλητεύθηκε νομί-
μως, δεν εμφανιστεί όπως ορίζεται στη παρ. 1 δικάζεται 
σαν να ήταν παρών. Τα άρθρα 341 και 435 εφαρμόζονται 
ανάλογα και στην περίπτωση αυτήν.».
Άρθρο 154
Αρμόδιο δικαστήριο για την τύχη της εγγύησης -  Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 503 ΚΠΔ
Η παρ. 2 του άρθρου 503 ΚΠΔ τροποποιείται ως προς 
το αρμόδιο δικαστήριο και το άρθρο 503 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 503
Τύχη της εγγύησης
1. Με την απόφαση που εκδίδει για την έφεση, το δι-
καστήριο αποφασίζει ταυτόχρονα και για την απόδοση 
της εγγύησης που δόθηκε σύμφωνα με το άρθρο 497, αν η κατάπτωσή της δεν έχει διαταχθεί σύμφωνα με τα 
άρθρα 501 και 298 παρ. 1.
2. Αν ο εκκαλών καταδικάστηκε χωρίς να είναι παρών 
όταν απαγγέλθηκε η απόφαση του δευτεροβαθμίου δι-
καστηρίου, προσκαλείται από τον εισαγγελέα αυτού, είτε 
ο ίδιος είτε με τον αντίκλητό του, να εμφανιστεί μέσα σε 
οκτώ ημέρες στον εισαγγελέα του δευτεροβαθμίου δικα-
στηρίου που ορίζεται στην π ρόσκληση και να υποβληθεί 
με την θέλησή του στην εκτέλεση της απόφασης. Αν δεν 
εμφανιστεί, η εγγύηση που δόθηκε σύμφωνα με το άρ-
θρο 497 καταπίπτει με απόφαση του δευτεροβαθμίου 
δικαστηρίου, στο οποίο κλητεύεται και ο κατηγορούμε-
νος και εκείνος που έδωσε την εγγύηση, εκτός αν αυτή 
είχε προηγουμένως καταπέσει σύμφωνα με το άρθρο 
501 παρ. 1.».
Άρθρο 155
Προθεσμία αναίρεσης για τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου - Τροποποίηση του άρθρου 507 ΚΠΔ
Στο άρθρο 507 ΚΠΔ τροποποιείται η προθεσμία άσκη-
σης αναίρεσης από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και 
το άρθρο 507 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 507
Προθεσμία αναίρεσης για τους εισαγγελείς
Η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον εισαγ-
γελέα αρχίζει από την καταχώριση καθαρογραμμένης 
της απόφασης στο ειδικό βιβλίο που τηρείται στη γραμ-ματεία του δικαστηρίου και για μεν τον εισαγγελέα του 
Αρείου Πάγου είναι ενός (1) μηνός, για δε τους λοιπούς 
εισαγγελείς είκοσι (20) ημερών, από την καταχώριση 
αυτήν.».
Άρθρο 156
Λόγοι αναίρεσης που εξετάζονται αυτεπαγγέλτως - Αυτεπάγγελτη εφαρμογή 
του επιεικέστερου νόμου που ισχύει μέχρι 
τη δημοσίευση της απόφασης του Αρείου 
Πάγου - Τροποποίηση του άρθρου 511 ΚΠΔ
Στο άρθρο 511 ΚΠΔ: α) στο τρίτο εδάφιο μετά από τη 
λέξη «δεδικασμένο» προστίθενται οι λέξεις «και την εκ-κρεμοδικία», β) στο τέλος του τελευταίου εδαφίου προ-στίθεται οι λέξεις «και μέχρι τη δημοσίευση της απόφα-
σης του Αρείου Πάγου» και το άρθρο 511 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 511
Λόγοι αναίρεσης που εξετάζονται αυτεπαγγέλτως
Αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή 
η αίτηση αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγ-γέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους της 
αναίρεσης που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 
510, εκτός από τον προβλεπόμενο στο στοιχ. Β. Δεν 
επιτρέπεται όμως να χειροτερεύσει η θέση του κατηγο-
ρουμένου. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ο Άρειος Πάγος 
αυτεπαγγέλτως λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και την 
εκκρεμοδικία και, αν κριθεί και ένας βάσιμος λόγος, και την παραγραφή που επήλθαν μετά τη δημοσίευση της 
προσβαλλόμενης απόφασης. Επίσης, αυτεπαγγέλτως 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11084 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
εφαρμόζει τον επιεικέστερο νόμο που ισχύει μετά τη 
δημοσίευσή της και μέχρι τη δημοσίευση της απόφασης 
του Αρείου Πάγου.».
Άρθρο 157
Υποχρέωση του εισαγγελέα για κατάθεσησημειώματος - Αντικατάσταση του άρθρου 513 ΚΠΔ
Το άρθρο 513 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 513
Υποχρέωση του εισαγγελέα για κατάθεση σημειώματος
Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου καταθέτει σημείωμα 
στη γραμματεία του Αρείου Πάγου το αργότερο την προ-
ηγούμενη ημέρα της συζήτησης της αναίρεσης. Το ίδιο 
ισχύει και για τη μετ’ αναβολή συζήτηση, αν ο εισαγγελέ-
ας της έδρας δεν υιοθετεί το προηγούμενο σημείωμα. Οι 
διάδικοι δικαιούνται να λάβουν γνώση του περιεχομένου 
του σημειώματος.».
Άρθρο 158
Μη δυνατότητα άσκησης δεύτερης αναίρεσης - Τροποποίηση του άρθρου 514 ΚΠΔ
Το τρίτο εδάφιο του άρθρου 514 ΚΠΔ διαγράφεται και 
το άρθρο 514 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 514
Συζήτηση α) Μη εμφάνιση του αναιρεσείοντος
Αν δεν εμφανιστεί ο αναιρεσείων, η αίτησή του απορ-
ρίπτεται ως ανυποστήρικτη και μπορεί να καταδικασθεί 
σε χρηματική ποινή έως εκατό ευρώ. Κατά της απορ-
ριπτικής απόφασης του Αρείου Πάγου δεν επιτρέπεται 
ένδικο μέσο. Κατ’ εξαίρεση, ακόμα και αν δεν εμφανιστεί 
ο αναιρεσείων, ο Άρειος Πάγος αυτεπαγγέλτως: α) παρα-
θέτει το σχετικό άρθρο του ποινικού νόμου που εφαρ-
μόστηκε στην προσβαλλόμενη απόφαση, αν αυτό δεν 
έχει παρατεθεί σε αυτή ή έχει παρατεθεί εσφαλμένα και 
β) εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως τον επιεικέστερο νόμο που 
ισχύει μετά τη δημοσίευση της απόφασης (άρθρο 511).».
Άρθρο 159Σύνθεση του δικαστηρίου της παραπομπής - Αντικατάσταση του άρθρου 522 ΚΠΔ
Το άρθρο 522 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 522
Σύνθεση του δικαστηρίου της παραπομπής
Στο δικαστήριο όπου παραπέμφθηκε η υπόθεση δεν 
επιτρέπεται να συμμετέχει ένορκος και δικαστής από 
αυτούς που δίκασαν προηγουμένως.».
Άρθρο 160
Προθεσμία για την υποβολή της αίτησηςγια επανεξέταση προταθέντος λόγου αναίρεσης - Τροποποίηση του άρθρου 523 ΚΠΔ
Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 523 ΚΠΔ τροποποιείται 
ως προς την προθεσμία άσκησης της αίτησης επανεξέ-τασης του προταθέντος λόγου αναίρεσης και το άρθρο 523 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 523
Επανεξέταση
Αν η αίτηση για αναίρεση απορρίφθηκε από παρα-
δρομή ως ανυποστήρικτη ή απαράδεκτη ή αν κάποιος προταθείς λόγος αναίρεσης δεν κρίθηκε, με αίτηση του 
αναιρεσείοντα ή του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου ή 
αυτεπαγγέλτως, ο Άρειος Πάγος επανέρχεται για αποκα-
τάσταση της παραδρομής ή κρίση του μη εξετασθέντος 
λόγου. Η αίτηση για επανεξέταση προταθέντος λόγου 
αναίρεσης που δεν κρίθηκε πρέπει να υποβληθεί, με ποι-
νή απαραδέκτου, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την 
καθαρογραφή της απόφασης του Αρείου Πάγου. Κατά τα 
λοιπά εφαρμόζονται όσα ορίζει το άρθρο 512.».
Άρθρο 161
Δέσμευση των αποφάσεων της ολομέλειας και των τμημάτων του Αρείου Πάγου κατά τη συζήτηση στο δικαστήριο της παραπομπής - Προσθήκη εδαφίου στην παρ. 1 του άρθρου 524 ΚΠΔ
Στην παρ. 1 του άρθρου 524 ΚΠΔ προστίθεται τρίτο 
εδάφιο και το άρθρο 524 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 524
Συζήτηση στο δικαστήριο της παραπομπής
1. Η συζήτηση στο δικαστήριο όπου παραπέμφθηκε 
η υπόθεση κατά τα άρθρα 518 παρ. 2 και 519 γίνεται 
σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα. Επίσης 
εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 134. Οι αποφάσεις 
της ολομέλειας και των τμημάτων του Αρείου Πάγου 
δεσμεύουν τα δικαστήρια που ασχολούνται με την ίδια υπόθεση, ως προς τα νομικά ζητήματα που έλυσαν.
2. Αν η νέα συζήτηση διατάχθηκε ύστερα από αναίρε-
ση που ασκήθηκε μόνο από εκείνον που καταδικάστηκε 
ή σε όφελός του, το δικαστήριο της παραπομπής δεσμεύ-
εται από την απαγόρευση του άρθρου 470.».
Άρθρο 162
Αίτηση και προϋποθέσεις για επανάληψη ποινικής διαδικασίας σε όφελος του καταδικασμένου - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 525 ΚΠΔ 
Στην παρ. 1 του άρθρου 525 ΚΠΔ: α) τροποποιείται η 
περ. 6 με την προσθήκη της περίπτωσης αναγνώρισης 
της παραβίασης με μονομερή δήλωση της Ελληνικής 
Δημοκρατίας, β) προστίθεται τρίτο εδάφιο και το άρθρο 
525 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 525
Επανάληψη σε όφελος του καταδικασμένου
1. Η ποινική διαδικασία που περατώθηκε με αμετάκλη-
τη απόφαση επαναλαμβάνεται, προς το συμφέρον του καταδικασμένου για πλημμέλημα ή κακούργημα, μόνο 
στις εξής περιπτώσεις: 1) αν δύο άνθρωποι καταδικάστη-
καν για την ίδια πράξη με δύο διαφορετικές αποφάσεις 
και γίνεται αναμφισβήτητα φανερό από τη σύγκρισή τους 
ότι ένας από τους δύο είναι αθώος, 2) αν, ύστερα από 
την οριστική καταδίκη κάποιου, αποκαλύφθηκαν νέα - 
άγνωστα στους δικαστές που τον καταδίκασαν - γεγονό-
τα ή αποδείξεις, τα οποία μόνα τους ή σε συνδυασμό με 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11085 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
εκείνα που είχαν προσκομιστεί προηγουμένως, κάνουν 
φανερό ότι αυτός που καταδικάστηκε είναι αθώος ή κα-
ταδικάστηκε άδικα για έγκλημα βαρύτερο από εκείνο 
που πραγματικά τέλεσε, 3) αν βεβαιωθεί ότι άσκησαν 
ουσιώδη επιρροή στην καταδίκη του κατηγορουμέ-νου ψευδείς καταθέσεις μαρτύρων ή γνωμοδοτήσεις 
πραγματογνωμόνων ή πλαστά αποδεικτικά έγγραφα ή 
πειστήρια, τα οποία είχαν προσαχθεί ή ληφθεί υπόψη 
στη διαδικασία του ακροατηρίου, 4) αν αποδείχθηκε 
δωροληψία δικαστή ή ενόρκου που μετείχε στο δικα-
στήριο που απήγγειλε την καταδίκη ή άλλη από πρόθεση 
παράβαση του δικαστικού τους καθήκοντος, 5) αν μετά 
την αμετάκλητη καταδίκη αποδείχθηκε ότι ο καταδικα-
σμένος αθωώθηκε με άλλη αμετάκλητη απόφαση ή βού-
λευμα, 6) αν διαπιστώνεται με απόφαση του Ευρωπαϊκού 
Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Δ.Δ.Α.) 
ή αναγνωρίζεται με μονομερή δήλωση της Ελληνικής 
Δημοκρατίας, κατά το άρθρο 62Α του Κανονισμού του 
Ε.Δ.Δ.Α., η οποία έγινε αποδεκτή με απόφασή του, παρα-
βίαση δικαιώματος που αφορά στον δίκαιο χαρακτήρα 
της διαδικασίας που τηρήθηκε ή στην ουσιαστική διά-
ταξη που εφαρμόσθηκε. Στη τελευταία περίπτωση δεν απαιτείται η διαπιστωθείσα από το Ε.Δ.Δ.Α. δικονομική παραβίαση να επηρέασε αρνητικά την κρίση του ποινι-κού δικαστηρίου. Η αίτηση ασκείται μέσα σε προθεσμία ενενήντα (90) ημερών, που αρχίζει από τη δημοσίευση 
της οριστικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρί-
ου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σύμφωνα με τις 
διακρίσεις του άρθρου 44 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης 
των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ή από την κοινοποίηση 
της απόφασης του ανωτέρω Δικαστηρίου, με την οποία 
έγινε αποδεκτή μονομερής δήλωση της Ελληνικής Δη-
μοκρατίας, κατά το άρθρο 62Α του Κανονισμού του και διαγράφηκε η προσφυγή από το πινάκιο.
2. Οι κατά την παρ. 1 αριθ. 3 αξιόποινες πράξεις της 
ψευδούς κατάθεσης της πλαστογραφίας, της ψευδούς 
βεβαίωσης, της υφαρπαγής ψευδούς βεβαίωσης, της δω-
ροληψίας ή της παράβασης καθήκοντος πρέπει να απο-
δεικνύονται με αμετάκλητη δικαστική απόφαση εκτός αν 
δεν εκδόθηκε τέτοια απόφαση επειδή υπήρχαν νόμιμοι 
λόγοι που εμπόδιζαν την εκδίκαση της υπόθεσης στην 
ουσία της ή ανέστειλαν την ποινική δίωξη.».
Άρθρο 163
Αντικατάσταση τίτλου εβδόμου βιβλίου ΚΠΔ
Ο τίτλος του ΕΒΔΟΜΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ του Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας «ΕΚΤΑΚΤΑ ΕΝΔΙΚΑ ΜΕΣΑ» αντικαθίσταται 
ως εξής:
«ΕΒΔΟΜΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΚΤΑΚΤΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ»
Άρθρο 164
Εκτέλεση περισσοτέρων αποφάσεων
για το ίδιο έγκλημα - Τρόπος κλήτευσης του καταδικασθέντος στο αρμόδιο δικαστήριο -Τροποποίηση του άρθρου 550 ΚΠΔ
Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 550 ΚΠΔ τροποποι-
είται ως προς την εφαρμοζόμενη διάταξη επί αμφιβο-
λίας του δικαστηρίου και το άρθρο 550 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 550
Εκτέλεση περισσότερων αποφάσεωνγια το ίδιο έγκλημα
Στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες αμε-
τάκλητες αποφάσεις εναντίον του ίδιου προσώπου για 
την ίδια πράξη, εκτελείται μόνο εκείνη που επιβάλλει 
την ελαφρότερη ποινή. Αν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό, 
αποφαίνεται το αρμόδιο δικαστήριο κατά τη διαδικασία 
του άρθρου 563. Με την εκτέλεση της απόφασης που 
επιβάλλει την ελαφρότερη ποινή, ακυρώνονται αυτοδι-
καίως όλες οι άλλες αποφάσεις.».
Άρθρο 165
Αρμόδιο δικαστήριο για τον καθορισμό της συνολικής ποινής επί καταδικών που απαγγέλθηκαν από δικαστήρια ανηλίκων για διαφορετικά εγκλήματα - Προσθήκη εδαφίων στην παρ. 2 του άρθρου 551 ΚΠΔ
Στην παρ. 2 του άρθρου 551 ΚΠΔ προστίθενται νέο 
δεύτερο και τέταρτο εδάφιο και το άρθρο 551 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 551
Εκτέλεση περισσότερων αποφάσεων για διαφορετικά εγκλήματα
1. Αν πρόκειται να εκτελεστούν κατά του ίδιου προ-
σώπου περισσότερες κατ αδικαστικές αποφάσεις για 
διαφορετικά εγκλήματα που συρρέουν, εφαρμόζονται 
οι ορισμοί του ΠΚ για τη συρροή.
2. Αν στις καταδίκες που απαγγέλθηκαν η κατά την 
επόμενη παράγραφο ποινή βάσης επιβλήθηκε από το 
τριμελές ή μονομελές πλημμελειοδικείο, αρμόδιο για 
να καθορίσει τη συνολική ποινή που πρέπει να εκτιθεί 
είναι το μονομελές πλημμελειοδικείο. Αν οι καταδίκες 
απαγγέλθηκαν από το Μονομελές ή Τριμελές Δικαστή-
ριο Ανηλίκων ή και από το Μονομελές ή Τριμελές Πλημ-
μελειοδικείο, αρμόδιο είναι το Μονομελές Δικαστήριο 
Ανηλίκων. Σε κάθε άλλη περίπτωση αρμόδιο είναι το μο-
νομελές εφετείο. Το ανωτέρω κατά περίπτωση αρμόδιο 
Δικαστήριο για τον καθορισμό της συνολικής ποινής έχει 
και τη δικαιοδοσία των παρ. 4 και 5 του άρθρου 80 ΠΚ.
3. Για τον καθορισμό της συνολικής ποινής, ως ποινή 
βάσης λαμβάνεται υπόψη η βαρύτερη από αυτές, σε 
περίπτωση δε ίσης διάρκειας αυτών λαμβάνεται υπό-
ψη η νεότερη απόφαση. Αν μεταξύ των προς εκτέλεση αποφάσεων υπάρχει και απόφαση που αμετάκλητα έχει καθορίσει συνολική ποινή, για τον καθορισμό της νέας συνολικής ποινής λαμβάνεται ως βάση η καθορισθείσα συνολική ποινή, αν αυτή είναι βαρύτερη από τις ποινές 
που επιβλήθηκαν με τις άλλες αποφάσεις. Στην περίπτω-
ση αυτή για τον καθορισμό της κατά την προηγούμενη 
παρ. αρμοδιότητας λαμβάνεται υπόψη και η απόφαση 
που έχει καθορίσει την συνολική ποινή.
4. Η αίτηση για καθορισμό συνολικής ποινής υποβάλ-
λεται στον αρμόδιο εισαγγελέα αυτοπροσώπως ή από 
συνήγορο που έχει ειδική εντολή γι’ αυτό. Εκείνος που 
καταδικάστηκε κλητεύεται και αν κρατείται, δεν προ-
σάγεται στο δικαστήριο, μπορεί, όμως, να αντιπροσω-
πευθεί με συνήγορο διοριζόμενο κατά τους όρους του άρθρου 42 παρ. 2.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11086 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
5. Το δικαστήριο αποφαίνεται αφού ακούσει τον κατα-
δικασμένο ή τον συνήγορο του, αν είναι παρόντες, καθώς 
και τον εισαγγελέα. Κατά της απόφασης επιτρέπεται αναί-
ρεση στον καταδικασμένο και τον εισαγγελέα.».
Άρθρο 166
Εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινήςεπί περισσότερων καταδικαστικών αποφάσεων
κατά του ιδίου προσώπου - Τροποποίηση 
της παρ. 1 του άρθρου 552 ΚΠΔ
Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 552 ΚΠΔ προστίθεται 
νέο εδάφιο και το άρθρο 552 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 552
Εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας 
ποινής και της δήμευσης
1. Η έκτιση της ποινής που επιβλήθηκε με την αμετάκλη-
τη καταδικαστική απόφαση γίνεται σύμφωνα με τις σχετι-
κές διατάξεις του Ποινικού Κώδικα και των ειδικών νόμων 
για την εκτέλεση των ποινών. Για την παράδοση εκείνου 
που καταδικάστηκε στη φυλακή, προκειμένου να εκτίσει 
την στερητική της ελευθερίας ποινή, συντάσσεται έκθεση, 
υπογραφόμενη από το όργανο της δημόσιας δύναμης που 
τον παραδίδει και από τον διευθυντή της φυλακής που τον 
παραλαμβάνει. Η έκθεση επισυνάπτεται στη δικογραφία. Όταν εκτελούνται κατά του ίδιου προσώπου περισσότε-
ρες καταδικαστικές αποφάσεις, μέχρις ότου καθοριστεί 
συνολική ποινή θεωρείται ότι εκτίεται η βαρύτερη ποινή.
2. Αν ο καταδικασμένος σε ποινή στερητική της ελευ-
θερίας δεν κρατείται προσωρινά, είναι όμως παρών στην 
απαγγελία της απόφασης, εκείνος που φροντίζει για την 
εκτέλεση της απόφασης (άρθρο 549) διατάσσει και προ-
φορικά ακόμη την εκτέλεσή της, όταν αυτή μπορεί να 
εκτελεστεί αμέσως. Διαφορετικά, μόλις η απόφαση γίνει 
αμετάκλητη διαβιβάζει στην αρμόδια αστυνομική αρχή 
έγγραφη εντολή για εκτέλεση, που περιέχει το ονομα-
τεπώνυμο και κάθε άλλο στοιχείο ταυτότητας του κατα-
δικασμένου, τον αριθμό, τη χρονολογία της απόφασης και την ποινή που επιβλήθηκε.
3. Αν η δήμευση αφορά απαίτηση, ο εισαγγελέας του 
δικαστηρίου ή του δικαστικού συμβουλίου που εξέδωσε 
τη σχετική απόφαση ή βούλευμα, αντίστοιχα, επιμελείται 
της άμεσης λήψης των αναγκαίων αναγκαστικών μέτρων 
από τον διευθυντή του δημόσιου ταμείου, κατ’ εφαρμο-γή του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων, εκτός αν ειδική διάταξη ορίζει διαφορετικά.
4. Αν η δήμευση αφορά ακίνητο, ο εισαγγελέας του 
δικαστηρίου ή του δικαστικού συμβουλίου που εξέδωσε 
τη σχετική απόφαση ή βούλευμα, αντίστοιχα, κοινοποιεί 
αντίγραφό τους στον αρμόδιο φύλακα μεταγραφών ή 
προϊστάμενο του κτηματολογικού γραφείου, ο οποίος 
υποχρεούται να προβεί την ίδια ημέρα σε σχετική σημεί-
ωση στα οικεία βιβλία και να αρχειοθετήσει το έγγραφο 
που του κοινοποιήθηκε, αν δε η απόφαση ή το βούλευμα 
είναι αμετάκλητα, να τα μεταγράψει.».
Άρθρο 167
Βεβαίωση χρηματικών ποινών - Τροποποίηση του άρθρου 553 ΚΠΔ
Στο άρθρο 553 ΚΠΔ: α) στην παρ. 1 μετά τις λέξεις 
«οφείλουν να βεβαιώσουν» προστίθενται οι λέξεις «, μετά από παραγγελία του εισαγγελέα», β) στην παρ. 2 
προστίθεται δεύτερο εδάφιο, γ) η παρ. 3 καταργείται και 
το άρθρο 553 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 553
Βεβαίωση χρηματικών ποινών
1. Οι γραμματείς των ποινικών δικαστηρίων οφείλουν 
να βεβαιώσουν, μετά από παραγγελία του εισαγγελέα, 
στην αρμόδια ΔΟΥ τα χρηματικά ποσά των χρηματικών 
ποινών, μαζί με τις υπόλοιπες προσαυξήσεις, μέσα στον επόμενο μήνα από τότε που έγιναν αμετάκλητες οι απο-φάσεις που τις επέβαλαν.
2. Οι σχετικές με την είσπραξη δημοσίων εσόδων δια-
τάξεις εφαρμόζονται και στην προκειμένη περίπτωση. Σε 
κάθε περίπτωση δεν επιτρέπεται προσωπική κράτηση.
3. Καταργείται.».
Άρθρο 168
Δυνητική αναβολή της εκτέλεσης - Τροποποίηση του άρθρου 556 ΚΠΔ
Στο άρθρο 556 ΚΠΔ: α) στην παρ. 1: αα) στην περ. γ΄ 
διαγράφονται οι λέξεις «μόνο μία φορά», αβ) η περ. ε΄ 
καταργείται, αγ) το δεύτερο εδάφιο διαγράφεται, β) στην 
παρ. 2 μετά από τη λέξη «διατάσσει» προστίθεται η φρά-
ση «μέχρι την παράδοση εκείνου που καταδικάστηκε 
στη φυλακή» και το άρθρο 556 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 556
Δυνητική αναβολή της εκτέλεσης
1. Η εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής 
μπορεί να αναβληθεί: α) αν η γυναίκα που καταδικάστηκε 
έχει συμπληρώσει πάνω από τρεις μήνες εγκυμοσύνης ή 
γέννησε πρόσφατα, ωσότου περάσουν έξι το πολύ μήνες 
από τον τοκετό, β) στην περίπτωση του άρθρου 430 παρ. 
2, γ) αν η υπό εκτέλεση στερητική της ελευθερίας ποινή δεν υπερβαίνει τα τρία έτη, για αποδεδειγμένες οικογε-
νειακές ή επαγγελματικές ανάγκες και έως έξι το πολύ μή-
νες, δ) αν εκείνος που καταδικάστηκε πάσχει από σοβαρή 
ασθένεια και η άμεση εκτέλεση της ποινής εμφανίζεται 
ως υπέρμετρα σκληρή μεταχείριση. Η αναβολή για το 
αναγκαίο προς καταβολή του ποσού της χρηματικής ποι-
νής χρονικό διάστημα διατάσσεται, έστω και προφορικά, 
από τον εισαγγελέα πρωτοδικών του τόπου σύλληψης. 
2. Την κατά την προηγούμενη παρ. αναβολή διατάσσει, 
μέχρι την παράδοση εκείνου που καταδικάστηκε στη 
φυλακή, με αιτιολογημένη διάταξή του ο εισαγγελέας 
που έχει την επιμέλεια εκτέλεσης της ποινής, είτε αυτε-παγγέλτως είτε με αίτηση του καταδίκου.».
Άρθρο 169
Μη εξαίρεση από την ιδιάζουσα δωσιδικία δικηγόρων ή δικαστών για τα αδικήματα του α.ν. 86/1967 και του α.ν. 690/1945 - Τροποποίηση του άρθρου 586 ΚΠΔ
Στο άρθρο 586 προστίθεται νέα περ. θ΄, η υφιστάμενη 
περ. θ΄ αναριθμείται σε περ. ι΄ και το άρθρο 586 ΚΠΔ 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 586
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος ΚΠΔ καταργού-
νται: α) ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας που κυρώθηκε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11087 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
με τον ν. 1493/17.8.1950, όπως μεταγλωττίστηκε με το 
π.δ. 258/1986 και συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε 
με μεταγενέστερους νόμους, β) οι παρ. 1 έως και 8 του 
άρθρου 17Α του ν. 2523/1997, όπως ισχύουν, γ) το άρ-θρο 1, το άρθρο 2 παρ. 1, τα άρθρα 3, 4, 5 παρ. 2 και το άρθρο 7 του ν. 4022/2011, η παρ. 5 του άρθρου 2 του ν. 4022/2011 καταργείται μόνο κατά το μέρος που αφορά στον εισαγγελέα εγκλημάτων διαφθοράς, δ) κάθε άλλη 
διάταξη που υπάγει οποιοδή ποτε άλλο πρόσωπο στην 
ιδιάζουσα δωσιδικία της παρ. 6 του άρθρου 111 του κα-
ταργούμενου κώδικα ποινικής δικονομίας, ε) το άρθρο 
μόνο της παρ. 3 του ν. 2243/1994, «, καθώς και το άρθρο 
46 του ν. 5060/1931» στ) τα εδάφια β΄ και γ΄ της παραγρά-
φου 6 του άρθρου 111 του ν. 4055/2012 που αφορούν 
στην αποκλειστική αρμοδιότητα των εισαγγελικών και 
δικαστικών αρχών του Πειραιά για τα ποινικά αδικήματα 
ή εγκλήματα, που σχετίζονται με ναυτικές διαφορές ή 
διαπράχθηκαν σε ελληνικά πλοία ή σε πλοία με ξένη ση-
μαία στο εξωτερικό ή σε ανοικτή θάλασσα, ζ) τα άρθρα 1 
έως 9 του ν. 4312/2014, η) το άρθρο 65 του ν. 4356/2015, 
θ) η παρ. 13 του άρθρου 5 του ν. 1738/1987 και ι) κάθε 
άλλη γενική ή ειδική διάταξη που αναφέρεται σε θέματα 
που ρυθμίζει ο παρών Κώδικας Ποινικής Δικονομίας.».
Άρθρο 170
Αναβολή εκτέλεσης επί ποινής που έχει μετατραπεί σε χρηματική - Προσθήκη άρθρου 593 στον ΚΠΔ
Μετά από το άρθρο 592 ΚΠΔ προστίθεται άρθρο 593 
ως εξής:
«Άρθρο 593
Εάν η ποινή έχει μετατραπεί σε χρηματική και δεν κα-
θίσταται δυνατή από τον συλληφθέντα η καταβολή του 
ποσού της μετατροπής της, λόγω μη λειτουργίας της αρ-
μόδιας προς είσπραξη δημόσιας υπηρεσίας, ο εισαγγε-λέας πρωτοδικών του τόπου σύλληψης διατάσσει, έστω 
και προφορικά, την αναβολή εκτέλεσης για το αναγκαίο 
προς καταβολή του ποσού της χρηματικής ποινής χρο-
νικό διάστημα.».
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 171
Δέσμευση και απαγόρευση εκποίησης περιουσιακών στοιχείων - Τροποποίηση των παρ. 7, 8 και 10 του άρθρου 42 του ν. 4557/2018 
Στο άρθρο 42 του ν. 4557/2018 (Α΄ 139) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) στην παρ. 7, αα) απαλείφεται το 
δεύτερο εδάφιο, αβ) στο τρίτο εδάφιο αποσαφηνίζονται 
τα έγγραφα που υποβάλλονται στην κατά περίπτωση 
αρμόδια δικαστική αρχή, β) στο δεύτερο εδάφιο της 
παρ. 8, βα) τροποποιείται η αρμόδια αρχή στην οποία απευθύνεται η αίτηση, ββ) η παραπομπή της παρ. 7 αντι-
καθίσταται από εκείνη της παρ. 6, γ) στο πρώτο εδάφιο 
της παρ. 10, γα) καταργείται η εναλλακτική δυνατότητα 
γνωστοποίησης των διατάξεων, βουλευμάτων ή δικαστι-
κών αποφάσεων, γβ) τροποποιείται η αναφορά σε αρμό-
διες εισαγγελικές αρχές που μεριμνούν για τις σχετικές 
επιδόσεις, γγ) απαλείφεται η δυνατότητα μεταβολής του 
βουλεύματος με διάταξη του Προέδρου της Αρχής και οι 
παρ. 7, 8 και 10 διαμορφώνονται ως εξής: 
«7. Όταν διεξάγεται έρευνα από την Αρχή, η δέσμευση 
των λογαριασμών, τίτλων και χρηματοπιστωτικών προ-ϊόντων και του περιεχομένου των θυρίδων, καθώς και η 
απαγόρευση της μεταβίβασης ή εκποίησης οποιουδή-
ποτε περιουσιακού στοιχείου μπορεί να διαταχθούν σε 
επείγουσες περιπτώσεις από τον Πρόεδρο της Αρχής, 
με τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται 
στις παρ. 1 έως 3, εφόσον συντρέχουν βάσιμες υπόνοιες 
κατά την περ. δ΄ της παρ. 2 του άρθρου 48. To αντίγρα-φο της διάταξης του Προέδρου της Αρχής διαβιβάζεται 
αμελλητί στον αρμόδιο εισαγγελέα, χωρίς αυτό να πα-
ρακωλύει την συνέχιση της έρευνας από την Αρχή. Τα 
πρόσωπα που βλάπτονται από την παραπάνω δέσμευση 
έχουν τα δικαιώματα που προβλέπονται στις παρ. 4, 5 
και 6. Τα χρονικά όρια διάρκειας των μέτρων δέσμευσης 
που περιγράφονται στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του 
άρθρου 36 ΚΠΔ ισχύουν και για τη δέσμευση ή απαγό-
ρευση μεταβίβασης ή εκποίησης, η οποία διατάσσεται 
από τον Πρόεδρο της Αρχής, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας. Για την εξακολούθηση της ισχύος της δι-
άταξης του Προέδρου της Αρχής πέραν των χρονικών 
ορίων του προηγούμενου εδαφίου αποφαίνεται, πριν 
από την παρέλευση αυτών, ο ανακριτής με διάταξή του, αν η υπόθεση εκκρεμεί στο στάδιο της ανάκρισης, ή το 
δικαστικό συμβούλιο σε κάθε άλλη περίπτωση, σύμφωνα 
με τους όρους και τις προϋποθέσεις των παρ. 1 έως 3.».
«8. Κατά την έκδοση της διάταξης ή του βουλεύματος 
των παρ. 1, 3 και 7 εξαιρούνται τα ποσά που είναι ανα-
γκαία για την κάλυψη των αναγκών διαβίωσης, συντή-
ρησης ή λειτουργίας των ενδιαφερόμενων προσώπων 
ή των οικογενειών τους, των εξόδων για τη νομική τους υποστήριξη και των βασικών εξόδων για τη διατήρηση 
των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων. Τα ενδιαφε-
ρόμενα πρόσωπα, με αίτησή τους που απευθύνεται στην 
αρμόδια δικαστική αρχή ενώπιον της οποία εκκρεμεί 
η υπόθεση ή με την προσφυγή ή την αίτηση που προ-
βλέπεται στις παρ. 4, 5 και 6, μπορούν να ζητούν την 
αποδέσμευση συγκεκριμένων ποσών για τους παραπά-νω λόγους. Είναι δυνατόν, επίσης, να εξαιρεθούν από τη 
δέσμευση, ολικά ή μερικά, τραπεζικοί λογαριασμοί στους 
οποίους κατατίθενται μισθοί, συντάξεις ή ανάλογες πρό-
σοδοι εκείνου κατά του οποίου στρέφεται η δέσμευση.».
«10. Κάθε διάταξη, βούλευμα ή δικαστική απόφαση με 
τα οποία τροποποιείται ή αί ρεται επιβληθείσα δέσμευση 
ή εξακολουθεί η ισχύς της κατά την παρ. 7, καθώς και 
κάθε παραπεμπτικό βούλευμα με το οποίο διατηρείται 
η δέσμευση, επιδίδεται εντός είκοσι (20) ημερών από την 
έκδοσή του, με μέριμνα των κατά περίπτωση αρμοδίων 
εισαγγελικών αρχών, στους αποδέκτες στους οποίους 
γνωστοποιείται ή επιδίδεται και η αντίστοιχη διάταξη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11088 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
ή το βούλευμα με τα οποία επιβάλλεται το μέτρο αυτό. 
Οι υπηρεσίες της παρ. 3 οφείλουν, στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου, να προβούν σε σχετική σημεί-
ωση στα βιβλία τα οποία τηρούν. Οι τρίτοι συγκύριοι του 
περιουσιακού στοιχείου ή δικαιούχοι δικαιώματος επ’ 
αυτού, καθώς και οι παραπάνω αποδέκτες έχουν δικαί-
ωμα να πληροφορούνται τις παραπάνω μεταβολές από 
τα στοιχεία της οικείας δικογραφίας και να λαμβάνουν 
αντίγραφα από τα σχετικά έγγραφα, κατόπιν εγκρίσεως 
του ανακριτή, αν η υπόθεση εκκρεμεί στο στάδιο της 
ανάκρισης, ή του εισαγγελέα σε κάθε άλλη περίπτωση. 
Για κάθε αμφιβολία, ως προς την ισχύ, τη χρονική διάρ-
κεια, την έκταση ή την άρση της δέσμευσης αποφαίνεται 
το αρμόδιο κατά τις περ. α΄ και β΄ του δεύτερου εδαφίου 
της παρ. 2 του άρθρου 292 ΚΠΔ δικαστικό συμβούλιο, ή το δικαστήριο κατά τη διάρκεια της εκδίκασης κατ’ άρ-
θρο 373 ΚΠΔ, κατόπιν αιτήσεως εκείνου κατά του οποίου 
στρέφεται η δέσμευση, του τρίτου συγκύριου ή δικαι-
ούχου επί του δεσμευμένου περιουσιακού στοιχείου, 
καθώς και των παραπάνω αποδεκτών. Στις περιπτώσεις αυτοδίκαιης άρσης της ισχύος της διάταξης, διαπιστώ-
νεται η παρέλευση των χρονικών ορίων με πράξη του 
αρμόδιου εισαγγελέα που χειρίζεται την υπόθεση και το 
αποτέλεσμά της γνωστοποιείται στον ενδιαφερόμενο.».
Άρθρο 172
Εθνικός Ανταποκριτής της EUROJUST - 
Τροποποίηση του άρθρου 2 του ν. 3663/2008 
Στο άρθρο 2 του ν. 3663/2008 (Α΄ 99): α) τροποποιείται 
η περ. β΄ της παρ. 1 ως προς τον Εθνικό Ανταποκριτή 
αρμόδιο για θέματα διεθνούς δικαστικής συνδρομής, 
εκτέλεσης του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης και 
των Κοινών Ομάδων Έρευνας, β) στην παρ. 2 διαγράφο-
νται οι λέξεις «των περιφερειών της αρμοδιότητάς τους», 
γ) τροποποιείται η παρ. 3 σύμφωνα με την περ. β΄ της 
παρ. 1, δ) διαγράφεται το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 και το άρθρο 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 2
Εθνικός Ανταποκριτής
1. Εθνικοί ανταποκριτές ορίζονται:
α. Ως Εθνικός Ανταποκριτής της EUROJUST, αρμόδιος 
για θέματα τρομοκρατίας, ο Εισαγγελέας ο οποίος έχει ορι-
σθεί Πρόεδρος του Συμβουλίου Συντονισμού Ανάλυσης 
και Ερευνών, ειδικά για τρομοκρατικές πράξεις (άρθρο 
187Α ΠΚ), που προβλέπεται από τις διατάξεις της παρ. 3 
του άρθρου 4 του ν. 2265/1994 (Α 209), όπως αντικατα-στάθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 18 του ν. 2622/1998 
(Α΄ 138) και με το άρθρο 12 του ν. 3424/2005 (Α΄ 305).
β. Ως Εθνικός Ανταποκριτής της EUROJUST, αρμόδιος 
για θέματα διεθνούς δικαστικής συνδρομής, εκτέλεσης 
του Ευρωπαϊκού Εντάλματος Σύλληψης, των Κοινών 
Ομάδων Έρευνας, ορίζεται με πλήρη και αποκλειστική 
απασχόληση και ετήσια, ανανεώσιμη έως δύο (2) φορές, 
θητεία, ένας Αντεισαγγελέ ας Εφετών που υπηρετεί στην 
Εισαγγελία Εφετών Αθηνών, με αρμοδιότητα στο σύνολο 
των εφετειακών περιφερειών της Χώρας.
2. Οι Εθνικοί Ανταποκριτές συνεπικουρούν το Εθνι-
κό Μέλος κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του και 
συνεργάζονται με τους Εισαγγελείς Εφετών για θέματα διεθνούς δικαστικής συνδρομής, εκτέλεσης του Ευρωπα-
ϊκού Εντάλματος Σύλληψης, των Κοινών Ομάδων Έρευ-
νας και για θέματα τρομοκρατίας.
3. Θεσπίζεται Εθνικό Σύστημα Συντονισμού της 
EUROJUST, βάσει του άρθρου 20 του Κανονισμού (ΕΕ) 
2018/1727, για τη λειτουργία του οποίου αρμόδιος είναι 
ο Εθνικός Ανταποκριτής της περ. β΄ της παρ. 1.
4. Ο Εθνικός Ανταποκριτής της EUROJUST που ανα-
φέρεται στην περ. β΄ της παρ. 1, πρέπει να διαθέτει την 
ανάλογη εμπειρία για την εκτέλεση των καθηκόντων 
του και ορίζεται με απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού 
Συμβουλίου.».
Άρθρο 173
Αρμόδια Αρχή για κοινή ομάδα έρευνας - Τροποποίηση του άρθρου 15 του ν. 3663/2008 
Η παρ. 2 του άρθρου 15 του ν. 3663/2008 (Α΄ 99) τροπο-
ποιείται προκειμένου να εναρμονισθεί με το άρθρο 169 του παρόντος και το άρθρο 15 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 15
Σύσταση κοινής ομάδας έρευνας
1. Ύστερα από αίτηση της αρμόδιας Αρχής της Ελλάδας, 
όπως αυτή ορίζεται στην παρ. 2 του παρόντος, ή άλλου 
κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιτρέπεται να 
καταρτιστεί έγγραφη συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και άλλου ή άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
για τη σύσταση κοινής ομάδας έρευνας. Η ομάδα αυτή 
διενεργεί έρευνα για τα ποινικά αδικήματα που αναφέ-
ρονται στο άρθρο 13 του παρόντος νόμου σε ένα ή πε-ρισσότερα από τα κράτη μέλη, τα οποία τη συνιστούν.
2. Αρμόδια ελληνική Αρχή για την υποβολή ή την 
παραλαβή της ανωτέρω αίτησης και τη σύναψη της έγ-
γραφης συμφωνίας είναι ο Εθνικός Ανταποκριτής που 
αναφέρεται στην περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 2 
3. Η αίτηση για Σύσταση κοινής ομάδας έρευνας πρέπει 
να περιλαμβάνει: α) την αρχή από την οποία προέρχεται, 
β) το αντικείμενο και το λόγο για τον οποίο υποβάλλεται η 
αίτηση, καθώς και τη φύση των προς έρευνα θεμάτων, γ) 
την ταυτότητα και τη διεύθυνση της αρμόδιας αρχής του 
κράτους μέλους στο οποίο απευθύνεται και δ) πρόταση 
για τα πρόσωπα, τα οποία θα συγκροτήσουν την ομάδα.».
Άρθρο 174Δυνατότητα άρσης του απορρήτου για τη διακρίβωση των κακουργημάτων της βαριάς σκοπούμενης σωματικής βλάβης, του εμπρησμού σε δάση, κλοπής και απάτης - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 4του ν. 2225/1994 
Στην περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 2225/1994 
(Α΄ 121) προστίθεται η αναφορά στα άρθρα 265, 310 
παρ. 2 εδ. β΄, 372 και 386 και το άρθρο 4 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 4
Άρση του απορρήτου για διακρίβωση εγκλημάτων
1. Η άρση του απορρήτου είναι επιτρεπτή για τη δια-
κρίβωση των κακουργημάτων που προβλέπονται από:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11089 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
α) τα άρθρα 134, 135 παρ. 1, 2, 135Α, 137Α, 137Β, 138, 
139, 140, 143, 144, 146, 148 παρ. 2, 150, 151, 157 παρ. 1, 159, 159Α, 168 παρ. 1, 187 παρ. 1, 2, 187Α παρ. 1 και 4, 
207, 208 παρ. 1, 235 παρ. 2, 236 παρ. 2, 237 παρ. 2 και 3β΄, 
264 περ. β΄ και γ΄, 265, 270, 272, 275 περ. β΄, 291 παρ. 1 
περ. β΄ και γ΄, 292Α παρ. 4 εδ. β΄ και παρ. 5, 299, 310 παρ. 
2 εδ. β΄, 322, 323A παρ. 1, 2, 4, 5 και 6, 324 παρ. 2 και 3, 336 σε βάρος ανηλίκου, 338 παρ. 1 σε βάρος ανηλίκου, 339 παρ. 1 περ. α΄ και β΄, 342 παρ. 1 και 2, 348Α παρ. 4, 
348Γ παρ. 1 περ. α΄ και β΄, 349 παρ. 1 και 2, 351 παρ.1, 
2, 4 και 5, 351Α παρ. 1 περ. α΄ και β΄ και 3, 370Α, 370Δ, 374, 380, 385 παρ. 1 περ. α΄ και β΄ του Ποινικού Κώδικα,
β) τα άρθρα 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 28, 29, 
30, 46, 47, 59, 140 και 144 του Στρατιωτικού Ποινικού 
Κώδικα,
γ) το άρθρο 15 παρ. 1 του ν. 2168/1993,δ) τα άρθρα 20, 22 και 23 του ν. 4139/2013,
ε) το άρθρο 157 παρ. 1γ του ν. 2960/2001,
στ) το άρθρο 3 περ. ιε΄ του ν. 3691/2008, σε συνδυασμό 
με το άρθρο δεύτερο του ν. 2656/1998,
ζ) το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 2803/2000,
η) το άρθρο 45 παρ. 1 περ. α΄, β΄ και γ΄ του ν. 3691/2008,
θ) το άρθρο 28 του ν. 1650/1986.Επίσης, επιτρέπεται η άρση του απορρήτου για τη δι-
ακρίβωση των προπαρασκευαστικών πράξεων για το 
έγκλημα της παραχάραξης νομίσματος κατά το άρθρο 
211 του Ποινικού Κώδικα, καθώς επίσης και για τα εγκλή-
ματα των παρ. 1, 2, 3, 4 εδ. α΄ και 6 του άρθρου 292Α, 
του άρθρου 292Β, του άρθρου 292Γ , των παρ. 1 περ. γ΄ και 4 του άρθρου 339, της παρ. 3 του άρθρου 342, του άρθρου 348, των παρ. 1, 2 και 5 του άρθρου 348Α, του άρθρου 348Β, της παρ. 1 περ. γ΄ και δ΄ του άρθρου 348Γ 
και της παρ. 1 περ. γ΄ του άρθρου 351Α, των άρθρων 
370Γ και 370Ε, του άρθρου 372, του άρθρου 381Α, του 
άρθρου 381Β, του άρθρου 386 και του άρθρου 386Α του 
Ποινικού Κώδικα. 
Επιπλέον, η άρση του απορρήτου είναι επιτρεπτή για 
τη διακρίβωση των εγκλημάτων που προβλέπονται 
από το άρθρο 11 του ν. 3917/2011, το άρθρο 15 του ν. 
3471/2006 και το άρθρο 10 του ν. 3115/2003.
1α. Η άρση του απορρήτου είναι επίσης επιτρεπτή για 
τη διακρίβωση παραβάσεων των άρθρων 3 έως 7, 29 και 
30 του ν. 3340/2005 (Α΄ 112).
1β. Επιτρέπεται, επίσης, η άρση του απορρήτου για τη 
διακρίβωση των κακουργημάτων που προβλέπονται από 
το ν. 3028/2002 «Για την προστασία των Αρχαιοτήτων και 
εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς» (Α΄ 153), όπως ο νόμος αυτός εκάστοτε ισχύει.
1γ. Η άρση του απορρήτου είναι επίσης επιτρεπτή 
για τη διακρίβωση παραβάσεων του άρθρου 93α του ν. 4099/2012 (Α΄ 250).
1δ. Επιτρέπεται, επίσης, η άρση του απορρήτου για τη 
διακρίβωση της προσβολής που τελείται στο διαδίκτυο 
σε βαθμό κακουργήματος δικαιωμάτων πνευματικής 
ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων που προβλέ-
πονται στο ν. 2121/1993 (Α΄ 25).
2. Η άρση στις περιπτώσεις αυτές είναι επιτρεπτή μόνο 
αν αιτιολογημένα το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο δια-
πιστώσει ότι η διερεύνηση της υπόθεσης ή η εξακρίβωση του τόπου διαμονής του κατηγορουμένου είναι αδύνατη 
ή ουσιωδώς δυσχερής χωρίς αυτήν.
3. Η άρση στρέφεται μόνο κατά συγκεκριμένου προσώ-
που ή προσώπων που έχουν σχέσ η με την υπόθεση που 
ερευνάται ή για τα οποία, βάσει συγκεκριμένων περιστα-
τικών, προκύπτει ότι λαμβάνουν ή μεταφέρουν συγκε-
κριμένα μηνύματα που αφορούν ή προέρχονται από τον 
κατηγορούμενο ή χρησιμοποιούνται ως σύνδεσμοί του.
4. Η άρση του απορρήτου στις περιπτώσεις του παρό-
ντος άρθρου επιβάλλεται με διάταξη του Συμβουλίου 
Εφετών ή Πλημμελειοδικών στην καθ’ ύλην και κατά τόπο 
αρμοδιότητα του οποίου υπάγεται η διακρίβωση του συ-
γκεκριμένου εγκλήματος με το οποίο σχετίζεται η άρση.
5. Την αίτηση για την άρση υποβάλλει στο Συμβούλιο ο 
καθ’ ύλην και κατά τόπο αρμόδιος εισαγγελέας, ο οποίος 
εποπτεύει ή ενεργεί προανάκριση ή προκαταρκτική εξέ-
ταση και ο ανακριτής, ο οποίος ενεργεί τακτική ανάκριση 
για τα πιο πάνω εγκλήματα. Το Συμβούλιο αποφασίζει 
μέσα σε είκοσι τέσσερις (24) ώρες για την άρση ή όχι του 
απορρήτου, με διάταξή του, στην οποία περιέχονται τα 
κατά την παρ. 2 του άρθρου 5 στοιχεία.
Στις περιπτώσεις των παραγράφων 1α και 1γ την άρση 
μπορεί να ζητήσει και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, με 
απόφαση της Εκτελεστικής της Επιτροπής, η οποία υπο-
βάλλεται στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών ή τον ανα-
κριτή, οι οποίοι την υποβάλλουν στο Συμβούλιο Εφετών.
6. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις την άρση 
μπορεί να διατάξει ο εισαγγελέας που ενεργεί την προ-
ανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση και ο ανακριτής που 
ενεργεί την τακτική ανάκριση. Σε κάθε περίπτωση, όμως, 
ο εισαγγελέας ή ο ανακριτής υποχρεούνται να εισαγά-
γουν το ζήτημα με σχετική αίτηση τους στο Συμβούλιο 
μέσα σε προθεσμία τριών (3) ημερών. Η ισχύς της διάτα-
ξης του Εισαγγελέα ή του ανακριτή για την άρση παύει 
αυτοδικαίως με τη λήξη της τριήμερης αυτής προθεσμίας 
ή, αν το ζήτημα εισαχθεί εμπροθέσμως, από την έκδοση 
της σχετικής διάταξης του Συμβουλίου.
7. Στις περιπτώσεις εγκλημάτων που υπάγονται στην 
αρμοδιότητα των στρατιωτικών δικαστηρίων την άρση 
του απορρήτου επιβάλλει, με απόφασή του, το δικαστικό 
συμβούλιο του καθ` ύλην και κατά τόπο αρμόδιου στρα-
τιωτικού δικαστηρίου μετά από αίτηση του ασκούντος 
την ποινική δίωξη ή του ανακριτή που ενεργεί τακτική 
ανάκριση.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
Άρθρο 175
Αρμόδιος Συμβολαιογράφος για την διενέργεια 
του πλειστηριασμού - Ακατάσχετες απαιτήσειςπου προβλέπονται σε ειδικότερους νόμους - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 959, των παρ. 2 και 3 του άρθρου 982, της παρ. 1 του άρθρου 985 και της παρ. 1 του άρθρου 998 ΚΠολΔ 
1. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 959 του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α΄ 182) προ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11090 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
στίθεται η λέξη «εφετειακής» και η παρ. 1 του άρθρου 
959 διαμορφώνεται ως εξής: 
«1. Τα κατασχεμένα πράγματα πλειστηριάζονται με 
ηλεκτρονικά μέσα ενώπιον συμβολαιογράφου της εφε-
τειακής περιφέρειας του τόπου όπου έγινε η κατάσχεση. 
Εάν, για οποιονδήποτε λόγο, δεν είναι δυνατό να ορισθεί 
συμβολαιογράφος του τόπου εκτέλεσης (κατάσχεσης), 
τα κατασχεμένα πράγματα πλειστηριάζονται ενώπιον 
συμβολαιογράφου της περιφέρειας του συμβολαιογρα-
φικού συλλόγου του τόπου εκτέλεσης ή, αν και αυτό 
δεν είναι δυνατό, του συμβολαιογραφικού συλλόγου 
της πρωτεύουσας του Κράτους. Ο πλειστηριασμός των 
κατασχεμένων διενεργείται μέσω των ηλεκτρονικών συ-
στημάτων πλειστηριασμού από τον πιστοποιημένο, για 
το σκοπό αυτόν, υπάλληλο του ηλεκτρονικού πλειστη-
ριασμού. Ο πλειστηριασμός διενεργείται ενώπιον του 
ίδιου συμβολαιογράφου που ορίστηκε αρχικά και στην περίπτωση πολλαπλών κατασχέσεων.».
2. Στο άρθρο 982 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας: α) 
στην παρ. 2 προστίθεται νέα περ. ζ), β) στο πρώτο εδάφιο 
της παρ. 3 οι λέξεις «της περίπτωσης δ΄» αντικαθίστανται 
από τις λέξεις «των περ. δ΄ και ζ΄» και στο δεύτερο εδάφιο 
της παρ. 3 οι λέξεις «την επόμενη ημέρα της καταβολής» 
αντικαθίστανται από τις λέξεις «και ένα μήνα μετά την 
καταβολή» και οι παρ. 2 και 3 διαμορφώνονται ως εξής: 
«2. Εξαιρούνται από την κατάσχεση
α) πράγματα που μπορούν να υποστούν άμεση φθορά,
β) η εταιρική μερίδα σε προσωπικές εταιρίες,γ) απαιτήσεις διατροφής που πηγάζουν από το νόμο 
ή από διάταξη τελευταίας βούλησης, καθώς και απαι-
τήσεις για συνεισφορά των συζύγων στις ανάγκες της 
οικογένειας,
δ) απαιτήσεις μισθών, συντάξεων ή ασφαλιστικών 
παροχών, εκτός αν πρόκειται να ικανοποιηθεί απαίτη-
ση για διατροφή που στηρίζεται στο νόμο ή σε διάταξη 
τελευταίας βούλησης ή για συνεισφορά στις ανάγκες της 
οικογένειας, οπότε επιτρέπεται να γίνει κατάσχεση έως το μισό, αφού ληφθούν υπόψη τα ποσά που εισπράττει 
ο υπόχρεος, το μέγεθος των υποχρεώσεων που του δημι-
ουργεί ο γάμος του για αντιμετώπιση των οικογενειακών 
αναγκών και ο αριθμός των δικαιούχων.
ε) κάθε είδους κοινοτικές ενισχύσεις ή επιδοτήσεις στα 
χέρια του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε. ως τρίτου, μέχρι την κατάθεση 
τους στον τραπεζικό λογαριασμό των δικαιούχων ή την 
με άλλο τρόπο καταβολή τους σε αυτούς.
στ) απαιτήσεις που επιδικάζονται σε βάρος του Ελλη-
νικού Δημοσίου από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρω-πίνων Δικαιωμάτων, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 41 της 
Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιω-
μάτων του Ανθρώπου, λόγω διαπίστωσης παραβιάσεων 
της Σύμβασης αυτής ή των Πρωτοκόλλων της, εξαιρου-
μένων των απαιτήσεων που επιδικάζονται για την πα-
ραπάνω αιτία προς αποκατάσταση υλικής ζημίας. Το εν 
λόγω ακατάσχετο ισχύει όταν η κατάσχεση επισπεύδεται 
για την ικανοποίηση απαίτησης δανειστή, που ανήκει 
στο δημόσιο τομέα, όπως ορίζεται στην περίπτωση α΄ 
της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 «Αρχές δη-
μοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας (ενσωμάτωση 
της Οδηγίας 2011/85/ΕΕ) - δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις» (Α΄ 143).ζ) απαιτήσεις που προβλέπονται σε ειδικότερους νό-
μους ως ακατάσχετες.
3. Η εξαίρεση των περ. δ΄ και ζ΄ της παρ. 2 ισχύει και 
όταν η καταβολή του ποσού γίνεται με κατάθεση σε τρα-
πεζικό λογαριασμό του οφειλέτη σε πιστωτικό ίδρυμα. Η 
εξαίρεση ισχύει μόνο στην έκταση που ο λογαριασμός 
παρουσιάζει υπόλοιπο που δεν υπερβαίνει, κατά το χρο-
νικό διάστημα από την επιβολή της κατάσχεσης έως και έναν (1) μήνα μετά την καταβολή, το ποσό της εξαιρού-μενης από την κατάσχεση απαίτησης.».
3. Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 985 του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας τροποποιείται η αναφορά στις περιπτώσεις της παρ. 2 του άρθρου 982, προκειμέ-νου να προστεθεί και η περ. ζ΄ και η παρ. 1 διαμορφώ-νεται ως εξής: 
«1. Μέσα σε οκτώ (8) ημέρες αφότου του επιδοθεί το 
κατασχετήριο, ο τρίτος οφείλει να δηλώσει αν υπάρχει η απαίτηση που κατασχέθηκε, αν έχει στα χέρια του το κα-
τασχεμένο πράγμα και αν επιβλήθηκε στα χέρια του άλλη 
κατάσχεση και συνάμα να αναφέρει ποιος την επέβαλε και 
για ποιο ποσό. Όταν η κατάσχεση επιβάλλεται στα χέρια 
πιστωτικού ιδρύματος, αυτό θα πρέπει να δηλώσει, αν 
υφίσταται στα χέρια του ακατάσχετη απαίτηση κατά την έννοια των περ. γ΄, δ΄ και ζ΄ της παρ. 2 του άρθρου 982.».
4. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 998 του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας προστίθεται η λέξη «εφε-τειακής» και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Το κατασχεμένο ακίνητο πλειστηριάζεται με ηλε-
κτρονικά μέσα ενώπιον του συμβολαιογράφου της εφετειακής περιφέρειας όπου β ρίσκεται το ακίνητο. 
Εάν, για οποιονδήποτε λόγο, δεν είναι δυνατό να ορι-
σθεί συμβολαιογράφος του τόπου εκτέλεσης (κατάσχε-
σης), το κατασχεμένο ακίνητο πλειστηριάζεται ενώπιον 
συμβολαιογράφου διορισμένου στην περιφέρεια του 
συμβολαιογραφικού συλλόγου του τόπου εκτέλεσης ή, 
αν και αυτό δεν είναι δυνατό, του συμβολαιογραφικού 
συλλόγου της πρωτεύουσας του Κράτους. Το άρθρο 959 
εφαρμόζεται και στον πλειστηριασμό ακινήτων.».
Άρθρο 176
Μεταβατικές διατάξεις - Αντικατάσταση 
των περ. ζ΄, η΄, θ΄, ι΄, ια΄ και προσθήκη 
της περ. ιβ΄ της παρ. 6 του άρθρου 116 του ν. 4842/2021
Στην παρ. 6 του άρθρου 116 του ν. 4842/2021 (Α’ 190) 
αντικαθίστανται οι περ. ζ), η), θ), ι) και ια), προστίθεται 
περ. ιβ) και η παρ. 6 του άρθρου 116 διαμορφώνεται 
ως εξής: 
«6. α) Το τέταρτο και πέμπτο εδάφιο της παρ. 1 του 
άρθρου 933, όπως προστίθενται με το άρθρο 57 του 
παρόντος και το τρίτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 
936 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως προστίθεται 
με το άρθρο 58 του παρόντος, εφαρμόζονται για όσες 
ανακοπές ασκηθούν μετά από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος νόμου.
β) Το άρθρο 937 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, 
όπως τροποποιείται με το άρθρο 59 του παρόντος, εφαρ-
μόζεται για τις αποφάσεις που θα δημοσιευθούν μετά 
από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11091 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
γ) Το άρθρο 938 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, 
όπως προστίθεται με το άρθρο 60 του παρόντος, εφαρ-
μόζεται όταν η επίδοση της επιταγής προς εκτέλεση δι-
ενεργείται μετά από την έναρξη ισχύος του παρόντος 
νόμου.
δ) Η παρ. 2 του άρθρου 950 του Κώδικα Πολιτικής Δι-
κονομίας, όπως τροποποιείται με το άρθρο 61 του παρό-
ντος, εφαρμόζεται και για τις εκκρεμείς αγωγές.
ε) Η περ. ε΄ της παρ. 2 του άρθρου 954 του Κώδικα Πο-
λιτικής Δικονομίας, όπως τροποποιείται με το άρθρο 63 
του παρόντος νόμου και η περ. γ΄ της παρ. 3 του άρθρου 
953 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως τροποποιεί-
ται με το άρθρο 62 του παρόντος, εφαρμόζονται σε όσες 
κατασχέσεις κινητών επιβληθούν μετά από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.
στ) Οι παρ. 4, 5 και 8 του άρθρου 959, η παρ. 2 του 
άρθρου 962, το τρίτο και έκτο εδάφιο της παρ. 1 του 
άρθρου 965, το πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 
965, η περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 972, οι παρ. 1 και 
3 του άρθρου 973, η παρ. 1 του άρθρου 997, η παρ. 1 
του άρθρου 1004, το άρθρο 1009 και το δεύτερο εδά-
φιο του άρθρου 1018 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, 
όπως τροποποιούνται με τον παρόντα, εφαρμόζονται για 
όσους πλειστηριασμούς προσδιοριστούν μετά από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.
ζ) Το άρθρο 966 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, 
όπως τροποποιείται με το άρθρο 67 του παρόντος, εφαρ-
μόζεται σε πλειστηριασμούς, αρχικούς ή επαναληπτι-
κούς, η διενέργεια των οποίον έχει οριστεί ή θα οριστεί σε 
χρόνο μεταγενέστερο της έναρξης ισχύος του παρόντος 
νόμου, ανεξάρτητα από τον χρόνο κατά τον οποίο έγινε ο προσδιορισμός του αρχικού πλειστηριασμού.
η) Η παρ. 6 του άρθρου 973, όπως τροποποιείται με το 
άρθρο 69 του παρόντος, εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς 
ανακοπές.
θ) Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1, το πρώτο, τρίτο και 
πέμπτο εδάφιο της περ. 3, η περ. 4 του άρθρου 975, το 
τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 977 και η παρ. 
2 του άρθρου 977Α του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, 
όπως τροποποιούνται με τον παρόντα, εφαρμόζονται, 
όταν ο πίνακας κατάταξης αφορά σε πλειστηριασμό, που διενεργήθηκε μετά από την έναρξη ισχύος του
 παρόντος νόμου.
ι) Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 979 του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως προστίθεται με το 
άρθρο 73 του παρόντος νόμου, καθώς και το δεύτερο 
και τρίτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 985 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως προστίθενται με το άρθρο 74 του παρόντος, εφαρμόζονται από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.
ια) Το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 986 του Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας, όπως προστίθεται με το άρθρο 75 
του παρόντος, εφαρμόζεται σε όσες ανακοπές ασκηθούν 
μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου και σε όσες 
ανακοπές εκκρεμούν και έχουν εισαχθεί κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών.
ιβ) Οι παρ. 1, 2 και 4 του άρθρου 995 του Κώδικα Πολι-
τικής Δικονομίας, όπως τροποποιούνται με το άρθρο 77 
του παρόντος, εφαρμόζονται για επιδόσεις που πρόκει-ται να γίνουν μετά από την έναρξη ισχύος του παρόντος 
νόμου.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 177
Ρυθμίσεις σχετικά με το Γ ραφείο Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων (ΕΕΕ) - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 15 
του ν. 4786/2021
Στο άρθρο 15 του ν. 4786/2021 (Α΄ 43) α) τροποποιείται 
το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 ως προς τις συνιστώμενες θέσεις δικαστικών υπαλλήλων, β) αντικαθίσταται η παρ. 2 και το άρθρο 15 διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 15
Γ ραμματεία του Γ ραφείου Ευρωπαίων 
Εντεταλμένων Εισαγγελέων (ΕΕΕ)
1. Στο Γ ραφείο Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων 
(ΕΕΕ) συστήνεται γραμματεία, που αποτελεί οργανική 
μονάδα επιπέδου τμήματος και υπάγεται απευθείας στον 
Υπουργό Δικαιοσύνης για τη διοικητική και γραμματεια-
κή υποστήριξη του έργου τους. Στην ως άνω γραμματεία 
συνιστώνται οι εξής θέσεις δικαστικών υπαλλήλων: τρεις 
(3) θέσεις κατηγορίας ΠΕ (Πανεπιστημιακής Εκπαίδευ-
σης) κλάδου Γ ραμματέων, δύο (2) θέσεις κατηγορίας ΠΕ 
ή ΤΕ κλάδου Πληροφορικής, μία (1) θέση κατηγορίας 
ΔΕ κλάδου διοικητικών - γραμματέων και δύο (2) θέσεις 
κατηγορίας ΥΕ (Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης) κλάδου Επι-
μελητών Δικαστηρίων.
2. Οι υπάλληλοι κατηγορίας ΠΕ και ΤΕ της παρ. 1 πρέπει 
να έχουν πιστοποιημένα πολύ καλή γνώση της αγγλικής τουλάχιστον γλώσσας και άριστη γνώση χειρισμού ηλε-κτρονικού υπολογιστή. Οι υπάλληλοι κατηγορίας ΔΕ και ΥΕ πρέπει να έχουν καλή γνώση της αγγλικής γλώσσας 
και εμπειρία χειρισμού ηλεκτρονικού υπολογιστή. 
3. Η στελέχωση της γραμματείας του Γ ραφείου ΕΕΕ 
γίνεται κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάτα-
ξης με μετάθεση ή απόσπαση, ύστερα από αίτηση των ενδιαφερόμενων δικαστικών υπαλλήλων και απόφαση 
του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, 
μετά από πρόταση του αρχαιότερου κατά την παρ. 4 του άρθρου 10 Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου και 
σύμφωνη γνώμη του οικείου υπηρεσιακού συμβουλίου, 
για διάρκεια τριών (3) ετών, η οποία μπορεί να διακοπεί πρόωρα ή να ανανεωθεί για ίσο χρόνο με την ίδια δια-
δικασία, μέχρι τρεις (3) φορές. Οι αιτήσεις, μαζί με το 
βιογραφικό σημείωμα και τον φάκελο δικαιολογητικών, 
υποβάλλονται στο Γ ραφείο ΕΕΕ , ύστερα από πρόσκληση 
του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, η οποία αναρτάται 
στην ιστοσελίδα του ανωτέρω Γ ραφείου.
4. Καθήκοντα προϊσταμένου της γραμματείας του Γ ρα-
φείου ΕΕΕ ασκεί δικαστικός υπάλληλος κατηγορίας ΠΕ, με 
βαθμό Α΄, απόφοιτος νομικών ή πολιτικών ή οικονομικών 
επιστημών, ο οποίος ορίζεται με πράξη του ανωτέρω 
Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
5. Ο χρόνος της απόσπασης των δικαστικών υπαλ-
λήλων της γραμματείας του Γ ραφείου ΕΕΕ λογίζεται ως 
χρόνος συνεχούς και πραγματικής υπηρεσίας στη θέση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11092 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
από την οποία προέρχονται. Οι αποδοχές τους διέπονται 
από την παρ. 1 του άρθρου 23 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176) 
και εξακολουθούν να καταβάλλονται από την υπηρεσία από την οποία προέρχονται.».
Άρθρο 178
Μεταβατική διάταξη για τις εκκρεμείς υποθέσεις αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας - Αντικατάσταση του άρθρου 42 του ν. 4786/2021
Το άρθρο 42 του ν. 4786/2021 (Α΄ 43) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 42
Μεταβατική διάταξη για τις εκκρεμείς υποθέσειςαρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
1. Κάθε εκκρεμής ποινική υπόθεση, που αφορά σε 
αδίκημα το οποίο διαπράχθηκε μετά την έναρξη ισχύος 
του Κανονισμού 2017/1939 (L 283) και εμπίπτει στην αρ-
μοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, αναζητείται και 
γνωστοποιείται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην 
Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, σύμφωνα με το άρθρο 24 του 
ιδίου Κανονισμού και η σχετική δικογραφία διαβιβάζε-
ται στο Γ ραφείο Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων 
(ΕΕΕ) σε οποιοδήποτε στάδιο και αν βρίσκεται η ποινική διαδικασία εκτός εάν, σύμφωνα με την παρ. 7β του άρ-
θρου 27 αυτού, έχει ήδη εισαχθεί στο ακροατήριο του 
αρμόδιου δικαστηρίου, κατά τα άρθρα 320 επ. του ΚΠΔ.
2. Κάθε αρμόδια ελληνική, διοικητική, ελεγκτική, αστυ-
νομική και εν γένει διωκτική, εισαγγελική ή δικαστική 
υπηρεσία ή αρχή, συμπεριλαμβανομένων των ανεξάρ-τητων αρχών, η οποία πληροφορείται ή επιλαμβάνεται 
οποιασδήποτε υπόθεσ ης, που πιθανόν να εμπίπτει στην 
αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και αφορά σε 
αδίκημα που έχει διαπραχθεί μετά την έναρξη ισχύος 
του Κανονισμού 2017/1939, ενημερώνει χωρίς αδικαι-
ολόγητη καθυστέρηση, με ηλεκτρονική ή με έντυπη 
αλληλογραφία, το Γ ραφείο ΕΕΕ, σύμφωνα με το άρθρο 
24 του Κανονισμού. Ύστερα από διαβούλευση, όπως 
προβλέπεται στο άρθρο 25 του ίδιου Κανονισμού, εφό-
σον η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αποφασίσει να ασκήσει την 
αρμοδιότητά της και ενημερώσει σχετικά, η υπόθεση πα-
ραπέμπεται κατά το ποινικό της μέρος στο Γ ραφείο ΕΕΕ.
3. Το κύρος ανακριτικών και εν γένει διαδικαστικών 
πράξεων που έχουν γίνει από τις εθνικές αρχές πριν 
από την ανάληψη της υποθέσεως δεν θίγεται. Ποινικές 
διώξεις που έχουν ασκηθεί, εντάλματα, διατάξεις και 
παρεμπίπτοντα βουλεύματα που έχουν εκδοθεί από τις 
εθνικές αρχές διατηρούν το κύρος τους, αλλά δεν κωλύ-
ουν την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία από το να επαναλάβει, να 
καταργήσει ή να μεταρρυθμίσει τις πράξεις αυτές ασκώ-
ντας τις δικές της αρμοδιότητες.».
Άρθρο 179
Απόσπαση δικαστικών λειτουργών - Τροποποίηση της παρ. 6 του άρθρου 51 
Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 51 του 
ν. 1756/1988 (Α΄  35) τροποποιείται ως προς την προ-σθήκη δυνατότητας απόσπασης δικαστικών λειτουργών 
στον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και η παρ. 6 διαμορ-
φώνεται ως εξής: 
«6. Δικαστικοί λειτουργοί με βαθμό: εφέτη των πολι-
τικών και ποινικών και των τακτικών διοικητικών δικα-
στηρίων, παρέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας και 
του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αντεισαγγελέα εφετών και 
ανωτέρων, καθώς και δικαστικοί λειτουργοί της Γενικής 
Επιτροπείας της Επικρατείας των τακτικών διοικητικών 
δικαστηρίων, είναι δυνατόν να αποσπαστούν στον Αντι-
πρόεδρο της Κυβέρνησης και στο Υπουργείο Δικαιοσύ-νης με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από 
απόφαση του οικείου ανώτατου δικαστικού συμβουλίου. 
Η απόσπαση αυτή γίνεται για την εκτέλεση νομοπαρα-
σκευαστικών έργων, καθώς και καθηκόντων σχετικών με 
την εκπαίδευση των δικαστικών λειτουργών, με πλήρη και αποκλειστική απασχόληση, και διαρκεί για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους, με δυνατότητα ισόχρονων πα-ρατάσεων.».
Άρθρο 180
Απασχόληση δικαστικών λειτουργών στο εθνικό τμήμα του συστήματος πληροφοριών της Σύμβασης Εφαρμογής Σένγκεν - Τροποποίηση του δεύτερου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 21 του ν. 2521/1997
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 21 του ν. 2521/
1997 (Α΄ 174) τροποποιείται ως προς την απασχόληση 
των εισαγγελέων και των δικαστών και η παρ. 4 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«4. Σε δικαστικούς λειτουργούς από το βαθμό του Προ-
έδρου Πρωτοδικών ή Εισαγγελέα Πρωτοδικών και άνω 
ανατίθεται ο έλεγχος της νομιμότητας των καταχωρή-
σεων στο εθνικό τμήμα του συστήματος πληροφοριών 
της Σύμβασης Εφαρμογής Σένγκεν. Η ανάθεση γίνεται 
κατ’ αποκλειστική απασχόληση για τους εισαγγελείς και 
κατά μερική απασχόληση για τους δικαστές, ύστερα 
από απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου 
Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης. Οι κατά τα ως άνω 
επιλεγόμενοι δικαστικοί λειτουργοί πρέπει να γνωρίζουν 
επαρκώς την αγγλική γλώσσα.».
Άρθρο 181
Ανακατανομή οργανικών θέσεωνδικαστικών υπαλλήλων
1. Ο αριθμός των οργανικών θέσεων των δικαστικών 
υπαλλήλων του κλάδου επιμελητών δικαστηρίων μει-
ώνεται: 
α) Για τον τομέα των υπαλλήλων του Συμβουλίου της 
Επικρατείας κατά επτά (7) και ο συνολικός τους αριθμός ορίζεται σε δεκαπέντε (15).
β) Για τον τομέα υπαλλήλων των πολιτικών και ποινι-
κών δικαστηρίων και των εισαγγελιών, κατά τριακόσιες εβδομήντα (370) και ο συνολικός αριθμός τους ορίζεται σε εννιακόσιες τριάντα τρεις (933).
γ) Για τον τομέα υπαλλήλων των τακτικών διοικητικών 
δικαστηρίων και της Γενικής Επιτροπείας της Επικρατεί-
ας στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, κατά εννέα (9) 
και ο συνολικός τους αριθμός ορίζεται σε ενενήντα τέσ-σερις (94).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11093 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
2. Ο αριθμός των οργανικών θέσεων των δικαστικών 
υπαλλήλων της κατηγορίας ΔΕ Δακτυλογράφων - Xειρι-στών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών μειώνεται: 
α) Για τον τομέα των υπαλλήλων του Συμβουλίου της 
Επικρατείας κατά επτά (7) και ο συνολικός τους αριθμός 
ορίζεται σε δώδεκα (12). 
β) Για τον τομέα υπαλλήλων των πολιτικών και ποινι-
κών δικαστηρίων και των εισαγγελιών κατά εκατόν τρι-άντα εννέα (139) και ο συνολικός τους αριθμός ορίζεται σε εξήντα οκτώ (68). 
γ) Για τον τομέα υπαλλήλων των τακτικών διοικητικών 
δικαστηρίων και της Γενικής Επιτροπείας της Επικρατείας 
στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, κατά τριάντα οκτώ 
(38) και ορίζεται σε είκοσι επτά (27).
3. Από τις παραπάνω θέσεις που μειώνονται, μεταφέ-
ρονται: 
α) Στον τομέα υπαλλήλων του Συμβουλίου της Επι-
κρατείας: 
αα) Δεκατέσσερις (14) θέσεις στον κλάδο Γ ραμματέων, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε ογδόντα έξι (86).
αβ) Μία (1) θέση στον κλάδο ΠΕ Στατιστικής, του συ-
νολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε μία (1).
αγ) Μία (1) θέση στον κλάδο ΠΕ Βιβλιοθηκονόμων, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε μία (1).
αδ) Μία (1) θέση στον κλάδο ΤΕ Βιβλιοθηκονόμων, του 
συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυ-τού οριζομένου σε μία (1).
αε) Μία (1) θέση στον κλάδο ΔΕ Οδηγών, του συνο-
λικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού 
οριζομένου σε μία (1).
β) Στον τομέα Υπαλλήλων των Πολιτικών και Ποινικών 
Δικαστηρίων και των Εισαγγελιών: 
βα) πενήντα επτά (57) θέσεις στον κλάδο Γ ραμματέων, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε πέντε χιλιάδες εννιακόσιες εβδο-μήντα επτά (5977), 
ββ) δέκα εννέα (19) στον κλάδο ΠΕ Πληροφορικής, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε ογδόντα οκτώ (88),
βγ) διακόσιες δώδεκα θέσεις (212) στον κλάδο ΤΕ Πλη-
ροφορικής, του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε διακόσιες εβδομήντα οκτώ (278),
βδ) σαράντα θέσεις (40) στον κλάδο ΥΕ Φυλάκων -Νυ-
χτοφυλάκων, του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων 
του κλάδου αυτού οριζομένου σε σαράντα τρεις (43),
βε) δεκαεπτά θέσεις (17) στον κλάδο ΠΕ Στατιστικής, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε δεκαεπτά (17),
βστ) μία (1) θέση στον κλάδο ΠΕ Βιβλιοθηκονόμων, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε μία (1),
βζ) μία (1) θέση στον κλάδο ΤΕ Βιβλιοθηκονόμων, του 
συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυ-τού οριζομένου σε μία (1),βη) είκοσι δύο (22) θέσεις στον κλάδο ΠΕ Οικονομο-
λόγων, του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του 
κλάδου αυτού οριζομένου σε είκοσι δύο (22), 
βθ) δεκατρείς (13) θέσεις στον κλάδο ΠΕ Μεταφρα-
στών-Διερμηνέων, του συνολικού αριθμού οργανικών 
θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε δέκα τρεις (13),
βι) δέκα (10) θέσεις στον κλάδο ΔΕ οδηγών, του συ-
νολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού 
οριζομένου σε δέκα (10), 
βια) μία (1) θέση στον κλάδο ΠΕ Μηχανικών (Μηχανο-
λόγων- Ηλεκτρολόγων), του συνολικού αριθμού οργανι-
κών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε μία (1).
γ) Στον τομέα υπαλλήλων των τακτικών διοικητικών 
δικαστηρίων και της Γενικής Επιτροπείας της Επικρατείας 
στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια: 
γα) τριάντα τρεις (33) θέσεις στον κλάδο Γ ραμματέων, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου 
αυτού οριζομένου σε οκτακόσιες σαράντα τέσσερις 
(844), 
γβ) δύο (2) θέσεις στον κλάδο ΠΕ Πληροφορικής, του 
συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυ-τού οριζομένου σε δώδεκα (12), 
γγ) εννέα (9) θέσεις στον κλάδο ΤΕ Πληροφορικής, του 
συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυ-τού οριζομένου σε είκοσι επτά (27), 
γδ) δύο (2) στον κλάδο ΠΕ Οικονομολόγων, του συ-
νολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε δέκα (10),
γε) δέκα (10) στον κλάδο ΠΕ Στατιστικής, του συνο-
λικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού 
οριζομένου σε δέκα (10), 
γστ) δύο (2) στον κλάδο ΠΕ Μεταφραστών-Διερμη-
νέων, του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του 
κλάδου αυτού οριζομένου σε πέντε (5),
γζ) τρεις (3) στον κλάδο ΥΕ Φυλάκων- Νυχτοφυλάκων, 
του συνολικού αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζομένου σε εννέα (9), 
γη) τρεις (3) στον κλάδο ΔΕ Οδηγών, του συνολικού 
αριθμού οργανικών θέσεων του κλάδου αυτού οριζο-
μένου σε τρεις (3). 
Άρθρο 182
Περιορισμοί στο δικαίωμα της παραίτησης δικαστικού υπαλλήλου - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 214 του ν. 4798/2021
Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 214 του 
ν. 4798/2021 (Α΄ 68) το στοιχείο «δ)» αντικαθίστα-ται από το στοιχείο «γ)» και η παρ. 3 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«3. Η παραίτηση θεωρείται ότι δεν έχει υποβληθεί, αν 
κατά την υποβολή της έχει ασκηθεί ποινική δίωξη για 
κακούργημα ή για πλημμέλημα από εκείνα που ανα-φέρονται στις περ. α) και γ) της παρ. 1 του άρθρου 7 
ή πειθαρχική δίωξη για παράπτωμα που επισύρει την 
ποινή της οριστικής παύσης ή αν η ποινική ή πειθαρχική 
δίωξη ασκηθεί μέσα σε δύο (2) μήνες από την υποβολή 
της παραίτησης. Αν δεν εκδοθεί οριστική απόφαση από 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11094 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
το πειθαρχικό συμβούλιο μέσα σε ένα (1) έτος από την 
άσκηση της πειθαρχικής δίωξης, ο δικαστικός υπάλλη-λος δικαιούται να υποβάλει νέα παραίτηση, εφόσον δεν 
εκκρεμεί ποινική δίωξη κατ’ αυτού για τα παραπάνω 
εγκλήματα.».
Άρθρο 183
Κατάργηση αποκλεισμού του δικαιώματος παράστασης προς υποστήριξη κατηγορίας στο Ειδικό Δικαστήριο - Κατάργηση της παρ. 5 του άρθρου 15 του ν. 3126/2003
Η παρ. 5 του άρθρου 15 του ν. 3126/2003 (Α΄ 66), περί 
αποκλεισμού του δικαιώματος παράστασης προς υπο-
στήριξη της κατηγορίας στο Ειδικό Δικαστήριο, καταρ-
γείται. 
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 184
Μεταβατικές διατάξεις - Τροποποίηση της παρ. 1 και προσθήκη παρ. 2, 3 και 4 στο άρθρο 465 ΠΚ 
Στο άρθρο 465 ΠΚ: α) η ισχύουσα διάταξη τίθεται ως 
παρ. 1 και το δεύτερο εδάφιο αυτής τροποποιείται ως 
προς το πλαίσιο ποινής, β) προστίθενται παρ. 2, 3 και 4 
και το άρθρο 465 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 465
1. Οι διατάξεις του προϊσχύσαντος Ποινικού Κώδικα 
για τη μετατροπή της ποινής σε χρηματική ποινή, την 
αναστολή εκτέλεσης της ποινής και την απόλυση υπό 
όρο εφαρμόζονται για πράξεις που τελέστηκαν μέχρι 
τη θέση σε ισχύ του παρόντος. Σε περίπτωση αρχικής ή 
επιγενόμενης συρροής χρηματικής ποινής του άρθρου 
80 του προϊσχύοντος Ποινικού Κώδικα με χρηματική 
ποινή του άρθρου 57 ΠΚ ή ειδικών ποινικών νόμων που 
εξακολουθούν να ισχύουν σχηματίζεται συνολική ποινή 
κατά το άρθρο 96 ΠΚ.
2. Για τους μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου Ποινικού 
Κώδικα [ν. 4619/2019 (Α΄ 95)] καταδικασθέντες αμετα-
κλήτως σε πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές, 
για τις οποίες καθορίστηκε, σύμφωνα με της παρ. 1 και 2 του άρθρου 94 ΠΚ, συνολική ποινή υπερβαίνουσα τα είκοσι (20) ή δεκαπέντε (15) έτη πρόσκαιρης κάθειρξης, 
καθώς και τα οχτώ (8) ή πέντε (5) έτη φυλάκισης αντί-
στοιχα, ως εκτιτέα ποινή για την απόλυση υπό όρο αυτών 
λογίζονται τα είκοσι (20), δεκαπέντε (15), οχτώ (8) και 
πέντε (5) έτη, αντίστοιχα.
3. Τυχόν επιβληθείς μέχρι την έναρξη ισχύος του πα-
ρόντος ποινικός σωφρονισμός σε νεαρούς ενήλικες που 
δεν είχαν συμπληρώσει το εικοστό πέμπτο έτος της ηλι-
κίας τους μετατρέπεται με απόφαση του δικαστηρίου σε 
μειωμένη ποινή κατά το άρθρο 133.
4. Υποθέσεις, για τις οποίες μέχρι την έναρξη ισχύος 
του παρόντος έχει γίνει επίδοση κλητήριου θεσπίσματος 
ή κλήσης στον κατηγορούμενο, εκδικάζονται από το δι-καστήριο στο οποίο έχουν εισαχθεί.».Άρθρο 185
Μεταβατική διάταξη για την αποδέσμευσηκαι απαγόρευση εκποίησης περιουσιακών 
στοιχείων που δεσμεύθηκαν από την Αρχή 
καταπολέμησης της ν ομιμοποίησης εσόδων  
από εγκληματικές δραστηριότητες
Εκκρεμείς αιτήσεις αποδέσμευσης περιουσιακών στοι-
χείων ενώπιον της Αρχής καταπολέμησης της νομιμο-
ποίησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες του 
άρθρου 47 του ν. 4557/2018 (Α΄ 139) διαβιβάζονται στην 
αρμόδια δικαστική Αρχή. 
ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ
ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 186
Καταργούμενες διατάξεις
Το άρθρο 10 του ν. 2447/1996 (Α΄ 278) περί αξιόποινων 
πράξεων επί υιοθεσίας καταργείται.
ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ
ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ 
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ
Άρθρο 187
Ρύθμιση για τη ναυπήγηση του Ταχέος Περιπολικού Κατευθυνόμενων Βλημάτων (ΤΠΚ) υπ’ αριθμ. 7 του Πολεμικού Ναυτικού - Προσθήκη παρ. 16 στο στοιχείο Α΄ του άρθρου 32 του ν. 4361/2016
Στo στοιχείο Α΄ του άρθρου 32 του ν. 4361/2016 
(Α΄ 10) προστίθεται παρ. 16 ως εξής: 
«16. Επιπλέον ποσό μέχρι τρία εκατομμύρια τριακόσιες 
εβδομήντα πέντε χιλιάδες (3.375.000) ευρώ διατίθεται 
από πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσε-
ων (Εθνικό Σκέλος) του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για 
την ομαλή εξέλιξη ναυπήγησης του Ταχέος Περιπολικού 
Κατευθυνόμενων Βλημάτων (ΤΠΚ) υπ’ αριθμ. 7. Τα ποσά 
που θα διατεθούν από τις ανωτέρω χρηματοδοτήσεις και 
αφορούν στη συμβασιοποίηση προμήθειας υλικών και 
ανάθεσης εργασιών - παροχ ής υπηρεσιών, που εκκρε-
μούν και αφορούν σε υλικά και υπηρεσίες για τη συνέχιση 
ναυπήγησης του ΤΠΚ υπ’ αριθμ. 7 και στην πληρωμή της 
μισθοδοσίας, των λογαριασμών κοινής ωφέλειας (ΔΕΗ, ΕΥ-
ΔΑΠ) και των υπηρεσιών μετακίνησης προσωπικού, θα κα-
ταλογιστούν στην εταιρεία «Ναυπηγικές και Βιομηχανικές 
Επιχειρήσεις Ελευσίνας Α.Ε.» (ΝΒΕΕ Α.Ε.). Η καταβολή από 
το Πολεμικό Ναυτικό των μηνιαίων αμοιβών των εργαζο-
μένων παρατείνεται εκ νέου για χρονικό διάστημα τριών 
(3) μηνών από την 1η Οκτωβρίου 2021, όσο και το χρονικό 
διάστημα παράτασης του προγράμματος ναυπήγησης. 
Η ισχύς των υπογραφεισών/συναφθεισών ατομικών δη-
λώσεων αποδοχής ενασχόλησης μεταξύ του Πολεμικού 
Ναυτικού και των εργαζομένων της ΝΒΕΕ Α.Ε., παρατείνε-
ται έως την 31η Δεκεμβρίου 2021. Το ελληνικό Δημόσιο 
επιφυλάσσεται παντός νομίμου ή συμβατικού δικαιώμα-
τός του, είτε αυτό απορρέει από τη σύμβαση υπό στοιχεία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11095 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
001Β/2000, είτε από την κυρωθείσα τριμερή συμφωνία, 
η οποία παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2021. 
Επί των εγκριθεισών με το άρθρο 62 του ν. 4557/2018 
(Α΄ 139), το άρθρο εικοστό τρίτο του ν. 4618/2019 (Α΄ 89), 
το άρθρο 216 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167), το άρθρο 67 του 
ν. 4688/2020 (Α΄ 101), το άρθρο 80 του ν. 4712/2020 
(Α΄ 146), το άρθρο 37 του ν. 4734/2020 (Α΄ 196), το άρθρο 
151 του ν. 4764/2020 (Α΄ 256), το άρθρο 248 του ν. 4798/
2021 (Α΄ 68) και το άρθρο 60 του ν. 4818/2021 (Α΄ 124) 
πιστώσεων, χορηγείται παράταση ανάληψης νομικών δε-
σμεύσεων δαπανών έως και τον Δεκέμβριο 2021.».
Άρθρο 188Ρύθμιση για την ολοκλήρωση εργασιών σε υποβρύχια (Υ/Β) του Πολεμικού Ναυτικού - Προσθήκη εδαφίων στην παρ. 5 του άρθρου 26 του ν. 4258/2014
Στην παρ. 5 του άρθρου 26 του ν. 4258/2014 (Α΄ 94), 
προστίθενται εδάφια εικοστό δεύτερο και εικοστό τρίτο 
ως εξής:
«Επιπλέον ποσό μέχρι δέκα εκατομμύρια τριακόσιες 
χιλιάδες (10.300.000) ευρώ, διατίθεται από πιστώσεις του 
τακτικού προϋπολογισμού του Υπουργείου Εθνικής Άμυ-
νας, για την ολοκλήρωση πρόσθετων εργασιών για την 
πλήρη επιχειρησιακή απόδοση των Υ/Β, την αντιμετώ-
πιση βλαβών που προκύπτουν από τις εν εξελίξει δοκι-
μές, καθώς και για τη συντήρηση των συνοδών πλοίων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των δοκιμών των 
Υ/Β, κατ’ εφαρμογή των αναγραφόμενων διαδικασιών 
στις παρ. 3 και 4. Επί των εγκριθεισών με το άρθρο 61 
του ν. 4557/2018 (Α΄ 139), το άρθρο εικοστό δεύτερο 
του ν. 4618/2019 (Α΄ 89), το άρθρο 215 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167), το άρθρο 66 του ν. 4688/2020 (Α΄ 101), το άρ-
θρο 38 του ν. 4734/2020 (Α΄ 196), το άρθρο 152 του 
ν. 4764/2020 (Α΄ 256), το άρθρο 249 του ν. 4798/2021 
(Α΄ 68) και το άρθρο 61 του ν. 4818/2021 (Α΄ 124) πιστώ-
σεων, χορηγείται παράταση ανάληψης νομικών δεσμεύ-
σεων δαπανών έως και τον Δεκέμβριο 2021.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣΓΙΑ ΤΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ
Άρθρο 189
Διάθεση ποσού από τα έσοδα του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης για τη χορήγηση επιδόματος θέρμανσης και για παρεμφερείς σκοπούς - Τροποποίηση του άρθρου εξηκοστού πρώτου του ν. 4839/2021
Στο άρθρο εξηκοστό πρώτο του ν. 4839/2021 (Α΄ 181) 
προστίθενται παρ. 5, 6, 7 και 8 και το άρθρο εξηκοστό 
πρώτο διαμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο εξηκοστό πρώτο
Σύσταση Ειδικού Λογαριασμού με την ονομασία «Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης» - Χορήγηση επιδότησης λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σε καταναλωτές
1. Συστήνεται ειδικός λογαριασμός με την ονομασία 
«Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης» και ως διαχειριστής 
του ειδικού λογαριασμού ορίζεται η Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε..2. Ο ειδικός λογαριασμός της παρ. 1, πέρα από τα έσο-
δα που προβλέπονται στην υποπερ. (στ) της περ. Α.2.1 
της παρ. Α.2. του άρθρου 25 του ν. 3468/2006 (Α΄ 129), 
δύναται να χρηματοδοτείται από τον Κρατικό Προϋπολο-
γισμό, καθώς και κατόπιν απόφασης του Υπουργού Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας και από τον Ειδικό Λογαριασμό 
Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και Συμπαραγωγής 
Ηλεκτρισμού Θερμότητας Υ ψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ) 
του άρθρου 143 του ν. 4001/2011 (Α΄179).
3. Παρέχεται από τον ειδικό λογαριασμό της παρ. 1 
επιδότηση της τιμολογητέας κατανάλωσης ηλεκτρικής 
ενέργειας και πιστώνεται στους λογαριασμούς των δικαι-
ούχων ως έκπτωση από τους προμηθευτές ηλεκτρικής 
ενέργειας. Δικαιούχοι της ανωτέρω επιδότησης είναι 
καταναλωτές χαμηλής τάσης. Με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Οικονομι-
κών καθορίζονται οι δικαιούχοι καταναλωτές, λαμβά-
νοντας υπόψη οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια, το 
ύψος επιδότησης σε ευρώ ανά μεγαβατώρα (MWh), η 
διαδικασία, ο τρόπος και ο χρόνος χορήγησής της, ο χρό-
νος εκκαθάρισης, η περίοδος κατανάλωσης, ανώτατα 
και κατώτατα όρια καταναλώσεων, καθώς και κάθε άλλο 
θέμα σχετικό με τη χορήγηση της επιδότησης.
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Οικονομικών δύναται να παρέχεται 
από τον ειδικό λογαριασμό της παρ. 1 επιδότηση της 
κατανάλωσης φυσικού αερίου και να πιστώνεται στους 
λογαριασμούς των δικαιούχων ως έκπτωση από τους 
προμηθευτές φυσικού αερίου. Δικαιούχοι της επιδότη-
σης είναι οι οικιακοί καταναλωτές φυσικού αερίου. Με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας και Οικονομικών καθορίζονται οι δικαιούχοι κατα-
ναλωτές, λαμβάνοντας υπόψη οικονομικά και κοινωνικά 
κριτήρια για τη χορήγηση της επιδότησης, το ύψος επι-
δότησης σε ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα (MWhth), 
η διαδικασία, ο τρόπος και ο χρόνος χορήγησής της, ο 
χρόνος εκκαθάρισης, η περίοδος κατανάλωσης, ανώτατα 
και κατώτατα όρια καταναλώσεων, καθώς και κάθε άλλο 
θέμα σχετικό με τη χορήγηση της επιδότησης.
5. Από τα έσοδα του ειδικού λογαριασμού της παρ. 1 
δύναται να επιδοτείται μέρος της δαπάνης για την χο-
ρήγηση επιδόματος θέρμανσης του άρθρου 79 του ν. 
4756/2020 (Α΄ 235). Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Οικονομικών καθορί-ζεται το ύψος του ποσού που διατίθεται κατ’ έτος σύμ-φωνα με το πρώτο εδάφιο. Το ποσό αυτό μεταφέρεται 
σε λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου και εμφανίζεται 
στα έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού με εγγραφή ισόποσων πιστώσεων στον ΑΛΕ 2250904001 «Επίδομα θέρμανσης» του Ειδικού Φορέα 1023-711-0000000 «Γε-νικές Κρατικές Δαπάνες» του Υπουργείου Οικονομικών για τις ανάγκες ενίσχυσης του επιδόματος θέρμανσης.
6. Ειδικά για την χορήγηση επιδόματος θέρμανσης 
χειμερινής περιόδου 2021-2022 η Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε. με-
ταφέρει στον λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου της παρ. 5, από τα έσοδα του ειδικού λογαριασμού της παρ. 
1 ποσό έως ενενήντα εκατομμύρια (90.000.000) ευρώ, 
χωρίς να απαιτείται η έκδοση της κοινής απόφασης της παρ. 5, κατόπιν αιτήματος του Υπουργού Οικονομικών προς τη Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε..
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11096 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
7. Ειδικά για την κάλυψη του κόστος λειτουργίας της 
τηλεθέρμανσης του Δήμου Εορδαίας της Περιφερειακής 
Ενότητας Κοζάνης της Πε ριφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, 
και μέχρι τη σύνδεση της τηλεθέρμανσης του Δήμου 
με την υπό κατασκευή μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής 
ενέργειας «ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ V», παρέχεται έκτακτη ενίσχυ-ση στη Δημοτική Επιχεί ρηση Τηλεθέρμανσης Πτολεμα-
ΐδας (Δ.Ε.ΤΗ.Π.), από τον ειδικό λογαριασμό της παρ. 1. 
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας και Οικονομικών καθορίζεται το ύψος της 
ενίσχυσης, τηρουμένων των ενωσιακών κανόνων περί 
κρατικών ενισχύσεων.
8. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Οικονομικών δύναται να χρηματοδο-
τείται από τον ειδικό λογαριασμό της παρ. 1 ο ειδικός 
λογαριασμός για την επανασύνδεση παροχών ηλεκτρι-
κού ρεύματος που έχει συσταθεί με το άρθρο 36 του 
ν. 4508/2017 (Α΄ 200).».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤHΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΟΡΟΝΟΙΟΥ COVID-19
Άρθρο 190
Υπηρεσία ενημέρωσης για την πρόληψη από τον κορωνοϊό COVID-19 
1. Στο χρονικό διάστημα για το οποίο εξακολουθεί να 
υφίσταται άμεσος κίνδυνος δημόσιας υγείας από τη δια-
σπορά του κορωνοϊού COVID-19, η απουσία του οποίου 
διαπιστώνεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, και 
για τους σκοπούς της πρόληψης και της αντιμετώπισης 
της διασποράς του ιού, μέσω της επίτευξης επαρκούς 
επιπέδου ανοσίας στον γενικό πληθυσμό της χώρας, δύ-
νανται να αποστέλλονται, μέσω ειδικής υπηρεσίας που 
παρέχεται από την ανώνυμη εταιρεία μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα με την επωνυμία «ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡ-
ΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Ανώνυμη Εταιρεία» και 
τον διακριτικό τίτλο «Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε», γραπτά μηνύματα 
(SMS) ενημερωτικού ή υπομνηστικού χαρακτήρα σε κάθε 
φυσικό πρόσωπο που έχει εγγραφεί στην υπηρεσία της 
άυλης συνταγογράφησης. Τα ανωτέρω μηνύματα απο-
στέλλονται στον αριθμό κινητού τηλεφώνου που έχει 
δηλώσει το φυσικό πρόσωπο κατά την εγγραφή του στην 
υπηρεσία της άυλης συνταγογράφησης.
2. Η Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε., η οποία διαχειρίζεται την υπηρεσία 
της παρ. 1, ορίζεται ως εκτελούσα την επεξεργασία που 
ορίζεται στην παρ. 1, για λογαριασμό του Υπουργείου 
Υγείας, που είναι υπεύθυνος επεξεργασίας, υπό τις προ-
ϋποθέσεις του άρθρου 28 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
27ης Απριλίου 2016 (L 119) (Γενικού Κανονισμού για την 
Προστασία Δεδομένων - Γ .Κ.Π.Δ.). Στο πλαίσιο αυτό, η 
Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. αναλαμβάνει, για λογαριασμό του Υπουρ-γείου Υγείας, τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και τη συ-
ντήρηση της υπηρεσίας της παρ. 1 και έχει την υποχρέ-
ωση λήψης και διαρκούς τήρησης των κατάλληλων και 
αναγκαίων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων ασφάλειας 
των δεδομένων που υπόκεινται σε επεξεργασία και, κατ’ ελάχιστον, την καταγραφή και παρακολούθηση των προ-
σβάσεων στη συγκεκριμένη υπηρεσία, και την προστα-
σία των διακινούμενων δεδομένων από κάθε παραβίαση, 
όπως από σκόπιμη ή τυχαία καταστροφή, απώλεια, άνευ 
αδείας κοινοποίηση ή προσπέλαση, ενεργώντας σύμφω-
να με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο και, ιδίως, σύμφωνα 
με τον Γ .Κ.Π.Δ. και τον ν. 4624/2019 (Α΄ 137). 
3. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας διαπιστώνεται 
η αναγκαιότητα αποστολής γραπτών μηνυμάτων (SMS) 
σε συνάρτηση με την επιδημιολογική κατάσταση της 
χώρας. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης ενεργοποιείται η υπηρεσία 
του παρόντος.
Άρθρο 191
Σύσταση Μητρώων εμβολιασμένων εξωτερικού κατά του κορωνοϊού COVID-19 - Προσθήκηάρθρου 55Α στον ν. 4764/2020
Στον ν. 4764/2020 (Α΄ 256) προστίθεται νέο άρθρο 55Α 
ως εξής:
«Άρθρο 55 Α
Σύσταση Μητρώων εμβολιασμένων εξωτερικού
1. Συστήνονται από το Υπουργείο Υγείας, ως υπεύθυνο 
επεξεργασίας υπό την έννοια της περ. (7) του άρθρου 4 
του ΓΚΠΔ: α) Μητρώο εμβολιασμένων εξωτερικού κατά 
του κορωνοϊού COVID-19 με ψηφιακά επαληθεύσιμο πι-
στοποιητικό και β) Μητρώο εμβολιασμένων εξωτερικού 
κατά του κορωνοϊού COVID-19 με μη ψηφιακά επαλη-
θεύσιμο πιστοποιητικό με σκοπό τη διευκόλυνση της 
άσκησης των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας, μα-
κροπρόθεσμης παραμονής και εργασίας στο έδαφος της 
ελληνικής Επικράτειας των ενδιαφερομένων προσώπων, 
που έχουν στην κατοχή τους πιστοποιητικά εμβολιασμού 
κατά του κορωνοϊού COVID-19, υπό την έννοια του Κανο-
νισμού (ΕΕ) 2021/953 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 2021 (L 211), τα οποία έχουν εκδοθεί είτε από άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. είτε από τρίτη χώρα.
2. Αντικείμενο του Μητρώου της περ. α) της παρ. 1 
είναι η ακριβής καταγραφή των εμβολιασμών κατά 
του κορωνοϊού COVID-19 που έχουν διενεργηθεί: α) σε κράτος μέλος της Ε.Ε., ή β) σε τρίτη χώρα, για τα πιστο-
ποιητικά COVID-19 της οποίας έχει εκδοθεί εκτελεστι-
κή πράξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με την 
παρ. 2 του άρθρου 8 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/953, ή 
γ) σε τρίτη χώρα, για τις βεβαιώσεις ή τα πιστοποιητικά 
της οποίας έχει εκδοθεί η κοινή υπουργική απόφαση 
του δευτέρου εδαφίου της παρ. 7 του άρθρου πρώτου της από 30.5.2021 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α΄ 87), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4806/2021 
(Α΄ 95), εφόσον τα πιστοποιητικά ή οι βεβαιώσεις είναι ψηφιακά επαληθεύσιμα.
3. Για την καταχώριση στο Μητρώο της περ. α) της 
παρ. 1, το φυσικό πρόσωπο υποβάλλει αίτηση σε ειδική 
πλατφόρμα που είναι προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψη-
φιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ). Με 
την αίτηση συνυποβάλλονται τα σχετικά πιστοποιητικά ή οι βεβαιώσεις εμβολιασμού που έχει στην κατοχή του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11097 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
το φυσικό πρόσωπο και των οποίων η εγκυρότητα είναι 
ψηφιακά επαληθεύσιμη. Η υποβολή της αίτησης δύναται 
να πραγματοποιείται και με φυσική παρουσία στα Κέντρα 
Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.).
4. Αντικείμενο του Μητρώου της περ. β) της παρ. 1 
είναι η ακριβής καταγραφή των εμβολιασμών κατά του 
κορωνοϊού COVID-19 που έχουν διενεργηθεί εκτός Ελ-
λάδος με την επιφύλαξη της παρ. 2.
5. Για την καταχώριση στο Μητρώο της περ. β) της 
παρ. 1, το φυσικό πρόσωπο υποβάλλει αίτηση σε ειδική 
πλατφόρμα που είναι προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψη-
φιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ). Με 
την αίτηση συνυποβάλλονται τα σχετικά πιστοποιητικά 
ή οι βεβαιώσεις εμβολιασμού που έχει στην κατοχή του 
το φυσικό πρόσωπο. Η υποβολή της αίτησης δύναται να 
πραγματοποιείται και με φυσική παρουσία στα Κέντρα 
Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.). 
6. Μετά την καταχώρισή του στο Μητρώο της περ. α) 
της παρ. 1, το φυσικό πρόσωπο δύναται να αιτείται την 
έκδοση Ψηφιακού Πιστοποιητικού COVID-19 της Ε.Ε. 
(EU Digital COVID Certificate - EUDCC) σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στο άρθρο πρώτο της από 30.5.2021 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με το 
άρθρο 1 του ν. 4806/2021. Μετά την καταχώρισή του 
στο Μητρώο της περ. β) της παρ. 1, το φυσικό πρόσω-
πο δύναται να αιτείται την έκδοση της βεβαίωσης εμ-
βολιασμού της παρ. 5 του άρθρου 55 του ν. 4764/2020 
(Α΄ 256) ή την έκδοση Ψηφιακού Πιστοποιητικού COVID-19 
της Ε.Ε. (EU Digital COVID Certificate - EUDCC) εφόσον, 
στην τελευταία περίπτωση, έχει προηγουμένως ολοκλη-
ρώσει τουλάχιστον μία (1) δόση εμβολιασμού κατά του 
κορωνοϊού COVID-19 στην Ελληνική Επικράτεια. Μετά 
από την ολοκλήρωση της καταχώρισής του στα ανωτέρω 
Μητρώα το ενδιαφερόμενο φυσικό πρόσωπο δύναται να 
αιτηθεί τη διενέργεια εμβολιασμού του εντός της Ελλη-νικής Επικράτειας είτε πρόκειται για αναμνηστική δόση 
για τους ήδη εμβολιασθέντες σε άλλο κράτος μέλος της 
Ε.Ε. ή σε τρίτες χώρες, είτε πρόκειται για εμβολιασμό προ-
σώπων που ανάρρωσαν από τον κορωνοϊό COVID-19, 
έχοντας νοσήσει σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. ή σε τρί-
τες χώρες. Ως προς τη διαδικασία προγραμματισμού των 
συνεδριών εμβολιασμού εφαρμόζεται το άρθρο 57 του 
ν. 4764/2020. Ως προς: α) το Μητρώο εμβολιασμένων 
εξωτερικού κατά του κορωνοϊού COVID-19 με ψηφιακά 
επαληθεύσιμο πιστοποιητικό και β) το Μητρώο εμβο-
λιασμένων εξωτερικού κατά του κορωνοϊού COVID-19 
με μη ψηφιακά επαληθεύσιμο πιστοποιητικό εφαρμό-
ζονται αναλογικά οι παρ. 2 έως 4 του άρθρου 55 του 
ν. 4764/2020.
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και Ψηφια-
κής Διακυβέρνησης δύνανται να καθορίζονται τα ειδικό-
τερα ζητήματα λειτουργίας των Μητρώων της παρ. 1 και 
τα στοιχεία που καταχωρίζονται σε αυτά, τα ειδικότερα 
ζητήματα λειτουργίας της πλατφόρμας των παρ. 3 και 5, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της 
επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η 
διαδικασία υποβολής αίτησης των παρ. 3 και 5, η σύστα-
ση ειδικής επιτροπής για τις περιπτώσεις εξέτασης των 
αιτήσεων που χρήζουν περαιτέρω αξιολόγησης, και κάθε αναγκαία, τεχνική ή άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
του παρόντος.».
Άρθρο 192
Σύσταση Μητρώων νοσησάντων εξωτερικού από τον κορωνοϊό COVID-19 
1. Συστήνονται από το Υπουργείο Υγείας, ως υπεύθυνο 
επεξεργασίας υπό την έννοια της περ. (7) του άρθρου 4 
του Γ .Κ.Π.Δ.: α) Μητρώο νοσησάντων εξωτερικού κατά 
του κορωνοϊού COVID-19 με ψηφιακά επαληθεύσιμο 
πιστοποιητικό και β) Μητρώο νοσησάντων εξωτερικού 
κατά του κορωνοϊού COVID-19 με μη ψηφιακά επαλη-
θεύσιμο πιστοποιητικό, με σκοπό τη διευκόλυνση της 
άσκησης των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας, 
μακροπρόθεσμης παραμονής και εργασίας στο έδαφος 
της Ελληνικής Επικράτειας των ενδιαφερομένων προσώ-
πων, που έχουν στην κατοχή τους Πιστοποιητικά ή βε-
βαιώσεις νόσησης από τον κορωνοϊό COVID-19, υπό την 
έννοια του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/953 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 2021 
(L 211), τα οποία έχουν εκδοθεί είτε από άλλο κράτος 
μέλος της Ε.Ε. είτε από τρίτη χώρα.
2. Αντικείμενο του Μητρώου της περ. α) της παρ. 1 
είναι η ακριβής καταγραφή των περιστατικών νόσησης 
από τον κορωνοϊό COVID-19 που έχουν λάβει χώρα: 
α) σε κράτος μέλος της Ε.Ε. ή β) σε τρίτη χώρα, για τα 
πιστοποιητικά COVID-19 της οποίας έχει εκδοθεί εκτε-
λεστική πράξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 8 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/953 ή γ) σε τρίτη χώρα, για τις βεβαιώσεις ή τα πιστοποιητι-κά της οποίας έχει εκδοθεί η κοινή υπουργική απόφαση του δευτέρου εδαφίου της παρ. 7 του άρθρου πρώτου της από 30.5.2021 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α΄ 87), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4806/
2021 (Α΄ 95), εφόσον τα πιστοποιητικά ή οι βεβαιώσεις είναι ψηφιακά επαληθεύσιμα.
3. Για την καταχώριση στο Μητρώο της περ. α) της 
παρ. 1, το φυσικό πρόσωπο υποβάλλει αίτηση σε ειδική 
πλατφόρμα που είναι προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψη-
φιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ). Με 
την αίτηση συνυποβάλλονται τα σχετικά πιστοποιητικά 
ή οι βεβαιώσεις νόσησης που έχει στην κατοχή του το 
φυσικό πρόσωπο και των οποίων η εγκυρότητα είναι 
ψηφιακά επαληθεύσιμη. Η υποβολή της αίτησης δύναται 
να πραγματοποιείται και με φυσική παρουσία στα Κέντρα 
Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.).
4. Αντικείμενο του Μητρώου της περ. β) της παρ. 1 είναι 
η ακριβής καταγραφή των περιστατικών νόσησης κατά του κορωνοϊού COVID-19 που έχουν λάβει χώρα εκτός Ελλάδας, με την επιφύλαξη της παρ. 2.
5. Για την καταχώριση στο Μητρώο της περ. β) της 
παρ. 1, το φυσικό πρόσωπο υποβάλλει αίτηση σε ειδική 
πλατφόρμα που είναι προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψη-
φιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ). Με 
την αίτηση συνυποβάλλονται τα σχετικά πιστοποιητικά ή οι βεβαιώσεις εμβολιασμού που έχει στην κατοχή του 
το φυσικό πρόσωπο. Η υποβολή της αίτησης δύναται να 
πραγματοποιείται και με φυσική παρουσία στα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11098 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
6. Μετά την καταχώρισή του στο Μητρώο της περ. α) 
της παρ. 1, το φυσικό πρόσωπο δύναται να αιτείται την 
έκδοση Ψηφιακού Πιστοποιητικού COVID-19 της Ε.Ε. 
(EU Digital COVID Certificate - EUDCC) σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στο άρθρο πρώτο της από 30.5.2021 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με το 
άρθρο 1 του ν. 4806/2021. Μετά την καταχώρισή του 
στο Μητρώο της περ. β) της παρ. 1, το φυσικό πρόσω-
πο δύναται να αιτείται την έκδοση βεβαίωσης θετικού 
διαγνωστικού ελέγχου της παρ. 1 του άρθρου 5 της υπ’ 
αριθμ. 2650/10.4.2020 (Β΄ 1298) κοινής απόφασης των 
Υπουργών Υγείας και Επικρατείας ή την έκδοση Ψηφια-
κού Πιστοποιητικού COVID-19 της Ε.Ε. (EU Digital COVID 
Certificate - EUDCC) εφόσον, στην τελευταία περίπτωση, 
έχει προηγουμένως ολοκληρώσει τουλάχιστον μία (1) 
δόση εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού COVID-19 στην 
Ελληνική Επικράτεια. Μετά από την ολοκλήρωση της 
καταχώρισής του στα ανωτέρω Μητρώα το ενδιαφερό-μενο φυσικό πρόσωπο δύναται να αιτηθεί τη διενέργεια εμβολιασμού του εντός της Ελληνικής Επικράτειας είτε 
πρόκειται για αναμνηστική δόση για τους ήδη εμβο-
λιασθέντες σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. ή σε τρίτες 
χώρες είτε πρόκειται για εμβολιασμό προσώπων που 
ανάρρωσαν από τον κορωνοϊό COVID-19, έχοντας νοσή-
σει σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. ή σε τρίτες χώρες. Ως 
προς τη διαδικασία προγραμματισμού των συνεδριών 
εμβολιασμού εφαρμόζεται το άρθρο 57 του ν. 4764/2020 
(Α΄ 256). Για: α) το Μητρώο νοσησάντων εξωτερικού κατά 
του κορωνοϊού COVID-19 με ψηφιακά επαληθεύσιμο πι-
στοποιητικό και β) το Μητρώο νοσησάντων εξωτερικού 
κατά του κορωνοϊού COVID-19 με μη ψηφιακά επαλη-
θεύσιμο πιστοποιητικό εφαρμόζονται αναλογικά οι παρ. 
3 έως 8 και 10 έως 12 του άρθρου εικοστού ενάτου του ν. 4684/2020 (Α΄ 86).
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και Ψηφια-
κής Διακυβέρνησης δύνανται να καθορίζονται τα ειδικό-
τερα ζητήματα λειτουργίας των Μητρώων της παρ. 1 και 
τα στοιχεία που καταχωρίζονται σε αυτά, τα ειδικότερα ζητήματα λειτουργίας της πλατφόρμας των παρ. 3 και 5, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της 
επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η 
διαδικασία υποβολής αίτησης των παρ. 3 και 5, η σύστα-
ση ειδικής επιτροπής για τις περιπτώσεις εξέτασης των 
αιτήσεων που χρήζουν περαιτέρω αξιολόγησης και κάθε 
αναγκαία, τεχνική ή άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
του παρόντος.
Άρθρο 193
Ρυθμίσεις για την καταβολή επιχορήγησηςπρος τον σκοπό λήψης υποστηρικτικών μέτρων των εμβολιασθέντων ατόμων - Αντικατάστασητης παρ. 7 του άρθρου 34 του ν. 4816/2021
Η παρ. 7 του άρθρου 34 του ν. 4816/2021 (Α’ 118), για 
την επιχορήγηση που καταβάλλει το Υπουργείο Ψηφια-
κής Διακυβέρνησης προς την Κοινωνία της Πληροφορίας 
(Κ.τ.Π.) Μ.Α.Ε., αντικαθίσταται ως εξής:
«7. Για την εξυπηρέτηση των σκοπών της παρ. 2 και την 
εφαρμογή του παρόντος, η Κ.τ.Π. Μ.Α.Ε. επιχορηγείται 
από τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Ψηφι-ακής Διακυβέρνησης, κατόπιν ενίσχυσης των σχετικών 
πιστώσεων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
από τις πιστώσεις του Ειδικού Φορέα 1023711-0000000 
(Γενικές Κρατικές Δαπάνες) του Υπουργείου Οικονομι-
κών.».
Άρθρο 194
Χορήγηση προσωρινού ΑΜΚΑ 
από τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.) - Τροποποίηση των παρ. 3 και 6 του άρθρου 248 
του ν. 4782/2021
1. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 248 του 
ν. 4782/2021 (Α΄ 36): α) τροποποιείται ως προς τον κύκλο 
των δικαιούμενων προσώπων για τη χορήγηση προσω-
ρινού ΑΜΚΑ από τα Κ.Ε.Π., β) διορθώνεται η παραπομπή 
στην παρ. 3 του ιδίου άρθρου, ως προς το ορθό, σε παρα-
πομπή στην παρ. 2 και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Κάθε φυσικό πρόσωπο δύναται να αιτείται τη χο-
ρήγηση προσωρινού Α.Μ.Κ.Α. και από τα Κέντρα Εξυ-
πηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.) με τη γνωστοποίηση του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) ή με την 
προσκόμιση ενός από τα ακόλουθα έγγραφα: α) Δελ-
τίου Αστυνομικής Ταυτότητας, β) Ειδικού Δελτίου Ταυ-
τότητας Ομογενούς, γ) ληξιαρχικής πράξης γέννησης, 
δ) διαβατηρίου, ε) προσωρινού ή οριστικού τίτλου δια-
μονής και στ) άλλου εγγράφου ταυτοποίησης και κατα-
χωρούνται όσα από τα στοιχεία της παρ. 2 προκύπτουν 
από τα ανωτέρω έγγραφα ταυτοποίησης. Ο προσωρινός 
Α.Μ.Κ.Α. δύναται να χορηγείται και από τις κοινωνικές 
υπηρεσίες, τα Κέντρα Κοινότητας και τα Κέντρα Έντα-
ξης Μεταναστών των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκη-σης (Ο.Τ.Α.) α΄ βαθμού, χωρίς απαίτηση αυτοπρόσωπης 
παρουσίας των ενδιαφερόμενων, καθώς και από άλλες 
διοικητικές δομές φορέων της Γενικής Κυβέρνησης κατά 
την έννοια της περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 14 του 
ν. 4270/2014 (Α΄ 143), εκτός από αυτές του Υπουργείου 
Προστασίας του Πολίτη.».
2. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 248 του 
ν. 4782/2021 (Α΄ 36) προστίθεται ο Υπουργός Οικονομι-κών για την έκδοση της προβλεπόμενης κοινής απόφα-σης και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής: 
«6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Υγείας, Εσωτερι-
κών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Μετανάστευσης και 
Ασύλου, δύναται να καθορίζονται οι ειδικότερες κατη-
γορίες δικαιούμενων προσώπων, ο χρόνος απενεργο-
ποίησης του προσωρινού Α.Μ.Κ.Α. ή μετάπτωσής του 
σε περίπτωση έκδοσης Α.Μ.Κ.Α. ή Π.Α.Α.Υ.Π.Α., η δια-
δικασία που ακολουθείται στα Κέντρα Εξυπηρέτησης 
Πολιτών (Κ.Ε.Π.) και να ρυθμίζεται κάθε συναφής τεχνική 
ή άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος. Με 
όμοια απόφαση, καθορίζονται οι ειδικότερες κατηγο-
ρίες δικαιούμενων προσώπων για τα οποία χορηγείται 
προσωρινός Α.Μ.Κ.Α. από τις κοινωνικές υπηρεσίες, τα 
Κέντρα Κοινότητας και τα Κέντρα Ένταξης Μεταναστών 
των Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού, η διαδικασία που ακολουθείται, 
καθώς και κάθε άλλη ειδικότερη ή τεχνική λεπτομέρεια για την εφαρμογή του δευτέρου εδαφίου της παρ. 3. Με 
κοινή απόφαση των Υπουργών του πρώτου εδαφίου και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11099 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού, δύναται να 
καθορίζεται η διοικητική δομή άλλου φορέα της Γενι-
κής Κυβέρνησης κατά την έννοια της περ. β΄ της παρ. 1 
του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 για τη χορήγηση του 
προσωρινού Α.Μ.Κ.Α., η διαδικασία που ακολουθείται, 
καθώς και κάθε άλλη, ειδικότερη ή τεχνική λεπτομέρεια 
για την εφαρμογή του δευτέρου εδαφίου της παρ. 3.».
Άρθρο 195
Τροποποίηση καταργούμενων διατάξεωντου ν. 4727/2020 - Αντικατάσταση της περ. 14 του άρθρου 108 του ν. 4727/2020
1. Στην περ. 14 του άρθρου 108 του ν. 4727/2020 
(Α΄ 184) προστίθενται οι λέξεις «Οι παρ. 1, 2 και 3», δι-
ορθώνεται ο αριθμός ΦΕΚ της από 13.4.2020 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου και η παρ. 14 αντικαθίσταται 
ως εξής:
«14. Οι παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου τριακοστού όγδο-
ου της από 13.4.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχο- 
μένου (Α΄ 84), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του 
ν. 4690/2020 (Α΄ 104).».
2. Οι παρ. 4, 5, 6, 7 και 8 του άρθρου τριακοστού όγδο-
ου της από 13.4.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομέ-νου, η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4690/2020 εξακολουθούν να ισχύουν από 23.9.2020.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ
Άρθρο 196
Ανοικτό πρόγραμμα νέων θέσεων εργασίας για την πρώτη πρόσληψη νέων ηλικίας 18-29 ετών - «ΠΡΩΤΟ ΕΝΣΗΜΟ»
1. Θεσπίζεται ανοικτό πρόγραμμα του Υπουργείου Ερ-
γασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων για την πρώτη ένταξη 
στην αγορά εργασίας νέων ηλικίας δεκαοκτώ (18) έως και 
είκοσι εννέα (29) ετών και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, με την ονομασία «Πρώτο Ένσημο».
2. Σκοπός του προγράμματος είναι η διευκόλυνση των 
νέων για την είσοδό τους στην αγορά εργασίας και η 
ομαλή ένταξή τους σε αυτή, με στόχο την καταπολέμηση 
της νεανικής ανεργίας.
3. Ωφελούμενοι του προγράμματος είναι νέοι, ηλικίας 
δεκαοκτώ (18) έως και είκοσι εννέα (29) ετών, οι οποί-
οι δεν διαθέτουν καμιά προηγούμενη προϋπηρεσία 
εξαρτημένης εργασίας σε επιχειρήσεις-εργοδότες του 
ιδιωτικού τομέα ή του δημοσίου τομέα υπό την έννοια της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), συμπεριλαμβανομένων και των νομικών προ-σώπων ιδιωτικού δικαίου του δημοσίου τομέα που δεν 
περιλαμβάνονται στη Γενική Κυβέρνηση, όπως αυτή 
ορίζεται στο ανωτέρω άρθρο.
4. α) Κάθε νέα θέση εξαρτημένης εργασίας, πλήρους 
απασχόλησης, αορίστου ή ορισμένου χρόνου, που δημι-
ουργείται σύμφωνα με το παρόν πρόγραμμα, σε εργοδό-
τες του ιδιωτικού τομέα, ανεξαρτήτως του κλάδου που 
αυτοί δραστηριοποιούνται, επιδοτείται από τον Κρατικό 
Προϋπολογισμό με χίλια διακόσια (1.200) ευρώ για χρο-νικό διάστημα έξι (6) μηνών. β) Αν η νέα πρόσληψη αφορά σύμβαση εξαρτημένης 
εργασίας μερικής απασχόλησ ης, η επιδότηση της υπο-
παρ. α) μειώνεται στο ήμισυ. 
γ) Αν η σύμβαση εξαρτημένης εργασίας είναι ορισμέ-
νου χρόνου διάρκειας μικρότερης των έξι (6) μηνών, η 
νέα θέση εργασίας επιδοτείται αναλογικά με τον χρόνο 
απασχόλησης και το είδος της σύμβασης (πλήρους ή 
μερικής). 
5. α) Το ποσό της επιδότησης των χιλίων διακοσίων 
(1.200) ευρώ καταβάλλεται ως εξής:
αα) Ποσό εξακοσίων (600) ευρώ καταβάλλεται απευ-
θείας στον νεοπροσλαμβανόμενο νέο, επιμεριζόμενο σε 
έξι (6) ισόποσες μηνιαίες δόσεις, επιπλέον του μηνιαίου μισθού του και ανεξαρτήτως του ύψους αυτού.
αβ) Ποσό εξακοσίων (600) ευρώ καταβάλλεται απευ-
θείας στον εργοδότη του νεοπροσλαμβανόμενου νέου, για την κάλυψη μέρους της μισθολογικής δαπάνης.
β) Σε περίπτωση σύμβασης εργασίας μερικής απασχό-
λησης, για την καταβολή της επιδότησης της υποπαρ. 
β) της παρ. 4 εφαρμόζεται αναλογικά η υποπαρ. α) της παρούσας παραγράφου.
6. Για την καταβολή του συνόλου των μηνιαίων αποδο-
χών, υπόχρεος είναι ο εργοδότης σύμφωνα με τις κείμε-
νες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας. Για την καταβο-
λή του συνόλου των μηνιαίων ασφαλιστικών εισφορών εφαρμόζονται, για κάθε κατηγορία εργαζομένων, οι κεί-
μενες διατάξεις της κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας.
7. Η επιχείρηση μπορεί να εντάξει ταυτόχρονα τον 
ωφελούμενο στο ανοιχτό πρόγραμμα νέων επιδοτού-
μενων θέσεων εργασίας του άρθρου 28 του ν. 4726/2020 
(Α’ 181) με τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέ-
πονται σε αυτό.
8. Οι ωφελούμενοι που τοποθετούνται στις νέες θέσεις 
εργασίας του παρόντος, δεν μπορούν να ενταχθούν στο 
πρόγραμμα «ΣΥΝ-ΕΡΓ ΑΣΙΑ». Οι συμβάσεις εργασίας των 
ανωτέρω δεν μπορούν να τεθούν σε αναστολή, εκτός 
εάν η επιχειρηματική δραστηριότητα των επιχειρήσεων 
στις οποίες προσλαμβάνονται αναστέλλεται με εντολή 
δημόσιας αρχής.
9. Οι θέσεις εργασίας που επιδοτούνται με το παρόν 
είναι επιπρόσθετες σε σχέση προς τις υφιστάμενες θέσεις 
εργασίας.
10. Για την ένταξή τους στο παρόν πρόγραμμα οι επιχει-
ρήσεις του ιδιωτικού τομέα υποβάλλουν σχετική δήλωση 
στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓ ΑΝΗ» (Π.Σ. «ΕΡΓ ΑΝΗ») 
του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. Η 
επιχείρηση που προβαίνει σε νέα πρόσληψη ή νέες προ-
σλήψεις μία ή περισσότερες φορές, πρέπει υπευθύνως να 
δηλώνει ότι θα διατηρήσει κατά μέσο όρο τον ίδιο αριθ-
μό εργαζομένων για το διάστημα επιδότησης της νέας 
θέσης εργασίας, προσαυξημένο κατά τον αριθμό των 
νέων επιδοτούμενων συμβάσεων εργασίας, σύμφωνα 
με το πρόγραμμα. Αν διαπιστωθεί ότι η επιχείρηση δεν 
πληροί τον ανωτέρω όρο, η επιχείρηση δεν λαμβάνει την 
επιδότηση και αν αυτή έχει καταβληθεί, αναζητείται με τη διαδικασία των αχρεωστήτως καταβληθέντων.
11. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων προβλέπονται 
ειδικότερες προϋποθέσεις ένταξης, οι όροι συνδυασμού 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11100 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
με άλλα προγράμματα, και κάθε όρος και αναγκαία λε-
πτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
12. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνι-
κών Υποθέσεων ορίζεται το ειδικό έντυπο αίτησης-υπεύ-
θυνης δήλωσης ένταξης της επιχείρησης στο πρόγραμμα 
του παρόντος άρθρου, καθώς και το ειδικό έντυπο αίτη-
σης-υπεύθυνης δήλωσης αποδοχής του νεοπροσλαμ-
βανομένου νέου στο Π.Σ. ΕΡΓ ΑΝΗ και ρυθμίζεται κάθε 
ειδικότερο ζήτημα και αναγκαία λεπτομέρεια σε σχέση με τα ανωτέρω έντυπα.
13. Το πρόγραμμα ισχύει από 1.1.2022 έως 31.12.2022.
Άρθρο 197Επέκταση του ανοιχτού προγράμματοςεκατό χιλιάδων (100.000) επιδοτούμενων 
θέσεων εργασίας - Τροποποίηση των παρ. 1 και 12 του άρθρου 28 του ν. 4726/2020
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 28 του ν. 4726/2020 (Α΄ 181), 
περί της θέσπισης ανοιχτού προγράμματος εκατό χιλιά-
δων (100.000) νέων επιδοτούμενων θέσεων εργασίας, 
προστίθεται δεύτερο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Θεσπίζεται ανοιχτό πρόγραμμα του Υπουργείου 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων για τη δημιουργία 
εκατό χιλιάδων (100.000) νέων θέσεων εργασίας. Από 
1η.1.2022 οι νέες θέσεις εργασίας του πρώτου εδαφίου αυξάνονται κατά πενήντα χιλιάδες (50.000).».
2. Στην παρ. 12 του άρθρου 28 του ν. 4726/2020, στην 
οποία περιέχεται εξουσιοδοτική διάταξη, επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις: α) τροποπ οιείται το πρώτο εδάφιο, 
ως προς το αντικείμενο της νομοθετικής εξουσιοδότη-
σης, β) προστίθεται δεύτερο εδάφιο και η παρ. 12 του 
άρθρου 28 διαμορφώνεται ως εξής: 
«12. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, η ημερομηνία βάσει της οποί-
ας οι νέες θέσεις εργασίας είναι επιπρόσθετες των υφι-στάμενων θέσεων εργασίας, το ύψος της επιδότησης, η περαιτέρω επέκταση του προγράμματος και κάθε άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος. 
Με την ίδια ή όμοια απόφαση, για ειδικότερες κατηγο-ρίες επιχειρήσεων και ωφελουμένων, όπως βάσει χωρι-
κής οριοθέτησης, επιχειρηματικής δραστηριότητας ή 
εξαιτίας έκτακτου φαινομένου φυσικών καταστροφών 
δύνανται να καθορίζονται ειδικότεροι όροι και προϋπο-
θέσεις για την ένταξή τους στο πρόγραμμα, καθώς και το 
ύψος της επιδότησης, η χρονική διάρκεια των συμβάσε-
ων εργασίας των ωφελουμένων και κάθε άλλη αναγκαία 
λεπτομέρεια.».
Άρθρο 198
Αύξηση του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος για τον μήνα Δεκέμβριο 2021
Για τον μήνα Δεκέμβριο 2021, η μηνιαία εισοδηματική 
ενίσχυση των ωφελούμενων μονάδων του άρθρου 2 της 
υπό στοιχεία Δ13/οικ.53923/23.7.2021 κοινής απόφασης 
των Υπουργών Οικονομικών, Παιδείας και Θρησκευμά-των, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Εσωτερικών, 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Επικρατείας (Β΄ 3359), υπέρ των οποίων είναι σε ισχύ, κατά την 30ή.11.2021, 
εγκριτική απόφαση χορήγησής της, προσαυξάνεται στο 
διπλάσιο. Η προσαύξηση αυτή θεωρείται ότι αποτελεί 
αντικείμενο των αιτήσεων, επί των οποίων εκδόθηκαν 
οι εγκριτικές αποφάσεις χορήγησης της εισοδηματικής 
ενίσχυσης του πρώτου εδαφίου και καταβάλλεται άπαξ και κατά παρέκκλιση του ανώτατου μηνιαίου ορίου του 
εγγυημένου ποσού και των ανώτατων μηνιαίων ορίων 
ανά ωφελούμενη μονάδα, όπως τα όρια αυτά ορίζονται στο άρθρο 2 της ως άνω κοινής υπουργικής απόφασης. Η καταβολή της προσαύξησης προηγείται της τακτικής 
καταβολής της μηνιαίας εισοδηματικής ενίσχυσης και 
πραγματοποιείται την 15η.12.2021.
Άρθρο 199
Επέκταση ρύθμισης ασφαλιστικών εισφορών - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 32  του ν. 4756/2020
Στην παρ. 1 του άρθρου 32 του ν. 4756/2020 (Α΄ 235), 
περί ρύθμισης των ασφαλιστικών εισφορών προστίθεται 
τέταρτο εδάφιο, και η παρ. 1 του άρθρου 32 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«1. Η προθεσμία καταβολής οφειλών από ασφαλι-
στικές εισφορές εργοδοτών, αυτοαπασχολούμενων και ελευθέρων επαγγελματιών, η οποία παρατάθηκε 
μέχρι την 30ή Απριλίου 2021 στο πλαίσιο των μέτρων 
αντιμετώπισης των αρνητικών συνεπειών της εμφάνι-
σης του κορωνοϊού COVID-19, σύμφωνα με το άρθρο 3 της από 11.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α΄ 55), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 
(Α΄ 76), το άρθρο 23 της από 30.3.2020 Πράξης Νομο-
θετικού Περιεχομένου (Α΄ 75), η οποία κυρώθηκε με 
το άρθρο 1 του ν. 4684/2020 (Α΄ 86), το άρθρο όγδοο 
της από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α΄ 68), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 
(Α΄ 83), τα άρθρα εικοστό τρίτο και εικοστό πέμπτο της 
από 30.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4684/2020 
(Α΄ 86), το άρθρο 10 του ν. 4684/2020 και το άρθρο 
πέμπτο της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιε-
χομένου (Α΄ 90), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του 
ν. 4690/2020 (Α΄ 104), παρατείνεται εκ νέου μέχρι την 
31η Δεκεμβρίου 2021.
Οι ανωτέρω ασφαλιστικές οφειλές, μετά τη λήξη της 
παράτασης της προθεσμίας καταβολής, δύνανται να 
υπαχθούν σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής έως και 
εβδομήντα δύο (72) μηνιαίων δόσεων.
Στη ρύθμιση του προηγούμενου εδαφίου δύνανται 
να υπαχθούν, κατόπιν αίτησης του οφειλέτη, και οφει-
λές ασφαλιστικών εισφορών περιόδων απασχόλησης 
Φεβρουαρίου 2020 έως Ιουνίου 2021, απαιτητών από 
1ης.3.2020 έως 31.7.2021, που δεν τελούν σε καθεστώς 
ρύθμισης, εφόσον πρόκειται για εργοδότες ή για αυτοπα-
σχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες που επλή-
γησαν λόγω των μέτρων για την αντιμετώπιση της παν-δημίας COVID-19 και έχουν κύριο ΚΑΔ δραστηριότητας που ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.
Κατ’ εξαίρεση, εφόσον πρόκειται για εργοδότες, αυ-
τοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11101 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
στους οποίους επιβλήθηκε το μέτρο της προσωρινής 
απαγόρευσης λειτουργίας οποτεδήποτε στο διάστημα 
από 27.10.2020 έως 31.7.2021, επιτρέπεται να εντάσσο-
νται στη ρύθμιση, μετά από επιλογή του οφειλέτη, οφει-
λές ασφαλιστικών εισφορών περιόδων απασχόλησης 
Φεβρουαρίου 2020 έως Ιουνίου 2021, απαιτητών από 
1ης.3.2020 έως 31.7.2021, που έχουν υπαχθεί ή θα υπα-
χθούν σε καθεστώς ρύθμισης της υποπαρ. ΙΑ.1 της παρ. 
ΙΑ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013 (Α΄ 107), από 
27.10.2020 έως τη δημοσίευση του παρόντος.».
Άρθρο 200
Παράταση συμβάσεων καθαριότητας e-ΕΦΚΑ
1. Οι συμβάσεις παροχής υπηρεσιών καθαριότητας 
με αναδόχους που έχουν συνάψει οι ανεξάρτητες επι-
χειρησιακές διοικητικές μονάδες του άρθρου 6 του 
ν. 4412/2016 (Α΄ 147), που υπάγονται στον Ηλεκτρονικό 
Εθνικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ), όπως 
αυτές ορίζονται με την υπ. αρ. 59679/12.3.2020 διαπι-
στωτική πράξη του Διοικητή του e-ΕΦΚΑ (Β΄ 831), κα-
θώς και η Κεντρική Υπηρεσία του e-ΕΦΚΑ, παρατείνονται 
αυτοδίκαια, από τη λήξη τους, μέχρι την ολοκλήρωση 
των εν εξελίξει διαγωνιστικών διαδικασιών και, σε κάθε 
περίπτωση, για χρονικό διάστημα όχι πέραν των έξι (6) μηνών από τη λήξη τους, οπότε και λύονται αυτοδίκαια. 
2. Η παρ. 1 ισχύει από 31.10.2021.
Άρθρο 201
Έκτακτα και επείγοντα μέτρα για την προστασία των θέσεων εργασίας στις περιοχές της Πε ριφέρειας Κρήτης που 
επλήγησαν από τον σεισμό της 27ης.9.2021
1. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες του ιδιωτικού τομέα, ανε-
ξαρτήτως κλάδου και επιχειρηματικής δραστηριότητας 
σε περιοχές που ανήκουν στα διοικητικά όρια της Περι-φέρειας Κρήτης που έπληξε ο σεισμός της 27ης.9.2021 και υπέστησαν υλικές ζημιές, όπως αυτές βεβαιώνονται από Δελτίο Επανελέγχου με το οποίο το κτίριο έχει κρι-θεί επικίνδυνο για χρήση ή προσωρινά ακατάλληλο για 
χρήση ή Δελτίο Ταχείας Αυτοψίας με την οποία το κτί-
ριο έχει κριθεί μη κατοικήσιμο ή Πρωτόκολλο Αυτοψί-
ας Επικινδύνως Ετοιμόρροπου Κτιρίου του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, μπορούν να θέτουν σε ανα-
στολή τις συμβάσεις εργασίας μέρους ή όλων των εργα-
ζομένων τους, οι οποίοι είχαν προσληφθεί μέχρι και την 
26η.9.2021, από την ημερομηνία εκδήλωσης του σεισμού 
και κατ’ ανώτατο χρονικό διάστημα τριών (3) μηνών.
2. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες της παρ. 1 υποχρεούνται 
να μην προβούν σε μειώσεις προσωπικού με καταγγελία 
των συμβάσεων εργασίας, για το χρονικό διάστημα για το 
οποίο θέτουν τις συμβάσεις εργασίας των εργαζομένων 
τους σε αναστολή, σύμφωνα με την παρ. 1. Αν προβούν σε μειώσεις προσωπικού με καταγγελία συμβάσεων ερ-
γασίας, οι καταγγελίες αυτές είναι άκυρες.
3. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες της παρ. 1 που κάνουν 
χρήση της παρούσας ρύθμισης υποχρεούνται μετά από τη λήξη του χρόνου της αναστολής των συμβάσεων ερ-γασίας του προσωπικού τους, να διατηρήσουν τον ίδιο αριθμό θέσεων εργασίας και με το ίδιο είδος σύμβασης για χρονικό διάστημα ίσο με εκείνο της αναστολής.4. Οι εργαζόμενοι, των οποίων η σύμβαση εργασίας 
τελεί σε αναστολή, σύμφωνα με την παρ. 1, είναι δι-
καιούχοι έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης, ως αποζη-
μίωσης ειδικού σκοπού του άρθρου δέκατου τρίτου 
της από 14.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α΄ 64), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 3 του ν. 4682/2020 
(Α΄ 76). Η αποζημίωση ειδικού σκοπού ανέρχεται σε 
ποσό ύψους πεντακοσίων τριάντα τεσσάρων (534) ευρώ 
ανά μήνα, που αντιστοιχεί σε τριάντα (30) ημέρες, κατ’ 
αναλογία των ημερών διάρκειας της αναστολής των 
συμβάσεων εργασίας τους, καθώς και αναλογίας δώ-
ρου Χριστουγέννων. Στους εργαζόμενους των οποίων 
οι συμβάσεις εργασίας τελούν σε αναστολή, παρέχεται 
πλήρης ασφαλιστική κάλυψη. Οι ασφαλιστικές εισφο-
ρές για το χρονικό διάστημα αναστολής της σύμβασης 
εργασίας, καθώς και για το δώρο Χριστουγέννων που 
αντιστοιχεί στο χρονικό διάστημα αυτό, υπολογίζονται επί του ονομαστικού τους μισθού. Οι Αναλυτικές Περιο-
δικές Δηλώσεις των εργαζομένων, των οποίων οι συμβά-
σεις εργασίας τελούν σε αναστολή, υποβάλλονται από 
τον εργοδότη.
5. Οι εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις - εργοδότες της παρ. 
1, των οποίων η σύμβαση εργασίας έχει λυθεί με καταγγε-
λία κατά το χρονικό διάστημα από την 27η.9.2021 μέχρι και τη δημοσίευση του παρόντος, καθίστανται δικαιού-
χοι της έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης, ως αποζημί-
ωσης ειδικού σκοπού του άρθρου δέκατου τρίτου της 
από 14.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, η 
οποία κυρώθηκε με το άρθρο 3 του ν. 4682/2020, από 
την ημερομηνία λύσης της εργασιακής σχέσης τους και 
για χρονικό διάστημα όχι πέραν των τριών (3) μηνών. 
Η αποζημίωση ειδικού σκοπού ανέρχεται σε ποσό ύψους 
πεντακοσίων τριάντα τεσσάρων (534) ευρώ ανά μήνα, 
ποσό που αντιστοιχεί σε τριάντα (30) ημέρες, εφόσον 
δεν έχουν σύμβαση εξαρτημένης εργασίας με άλλον ερ-
γοδότη ή δεν λαμβάνουν τακτική επιδότηση ανεργίας 
από τον Οργανισμό Απασχόλησης Εργατικού Δυναμι-
κού (ΟΑΕΔ). Στους εργαζόμενους του πρώτου εδαφίου παρέχεται πλήρης ασφαλιστική κάλυψη επί του ποσού των πεντακοσίων τριάντα τεσσάρων (534) ευρώ. Η Ανα-λυτική Περιοδική Δήλωση παράγεται από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
6. Η αποζημίωση των παρ. 4 και 5 είναι αφορολόγητη, 
ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή 
τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διά-
ταξης, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, συμπεριλαμβανομένης και της ειδικής εισφο-
ράς αλληλεγγύης του άρθρου 43 Α του ν. 4172/2013 
(Α΄ 167), δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαι-
ωμένα χρέη προς τη Φορολογική Διοίκηση και το Δημό-σιο εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστι-
κά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.
7. Η δαπάνη για την αποζημίωση ειδικού σκοπού και 
την ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων των παρ. 4 και 5, καθώς και η αναλογία του δώρου Χριστουγέννων των εργαζομένων της παρ. 4 καλύπτονται από τον Κρα-
τικό Προϋπολογισμό.
8. Για τη λήψη της αποζημίωσης ειδικού σκοπού από 
τους εργαζόμενους της παρ. 4, η επιχείρηση - εργοδότης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11102 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
υποχρεούται να υποβάλει υπεύθυνη δήλωση στο Πληρο-
φοριακό Σύστημα «ΕΡΓ ΑΝΗ» (Π.Σ. «ΕΡΓ ΑΝΗ») του Υπουρ-
γείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, με την οποία 
δηλώνει τους εργαζόμενους των οποίων οι συμβάσεις 
εργασίας τελούν σε αναστολή. Η επιχείρηση - εργοδότης 
υποχρεούται να γνωστοποιήσει την ανωτέρω υπεύθυνη 
δήλωση, εγγράφως ή ηλεκτρονικά, στον εργαζόμενο, 
δηλώνοντάς του και τον αριθμό πρωτοκόλλου καταχώ-
ρισης της πράξης του στο Π.Σ. «ΕΡΓ ΑΝΗ» του Υπουργείου 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. 
9. Προκειμένου για τη λήψη της αποζημίωσης ειδικού 
σκοπού, οι δικαιούχοι εργαζόμενοι της παρ. 4, μετά από 
την γνωστοποίηση της παρ. 8, καθώς και οι δικαιούχοι 
της παρ. 5 υποβάλλουν υπεύθυνη δήλωση, η οποία επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης του ν. 1599/1986 
(Α΄ 75), στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ειδικού μηχα-
νισμού στήριξης των εργαζομένων (supportemployees.
services.gov.gr), μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ) του άρθρου 22 του ν. 
4727/2020 (Α΄ 184), η οποία τηρείται στη Γενική Διεύθυν-
ση Εργασιακών Σχέσεων, Υγείας και Ασφάλειας στην Ερ-
γασία και Ένταξης στην Εργασία της Γενικής Γ ραμματεί-ας Εργασίας, του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
Για την είσοδο του αιτούντος στην ανωτέρω πλατφόρ-
μα απαιτείται η προηγούμενη αυθεντικοποίησή του με 
τη χρήση των κωδικών διαπιστευτηρίων της Γενικής 
Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας 
Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 
σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4727/2020.
Στην υπεύθυνη δήλωση των δικαιούχων συμπερι-
λαμβάνονται, εκτός των προσωπικών τους στοιχείων, 
τα οποία αντλούνται αυτόματα από το Π.Σ. «ΕΡΓ ΑΝΗ», τα 
στοιχεία του προσωπικού τους τραπεζικού λογαριασμού 
IBAN, τα οποία διασταυρώνονται σύμφωνα με την παρ. 
1 του άρθρου 11 του ν. 4557/2018 (Α΄ 139), μέσω του 
Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Ειδικά για την 
περίπτωση των εργαζομένων της παρ. 4, στην υπεύθυνη 
δήλωση των δικαιούχων συμπεριλαμβάνεται και ο αριθ-
μός πρωτοκόλλου καταχώρισης της υπεύθυνης δήλωσης 
του εργοδότη στο Π.Σ. «ΕΡΓ ΑΝΗ».
10. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, εξειδικεύεται 
η χωρική οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής του παρό-
ντος, δύναται να τροποποιείται η ημερομηνία έναρξης 
της ένταξης στο μέτρο της αναστολής συμβάσεων εργα-
σίας εργαζομένων και καταβολής αποζημίωσης ειδικού 
σκοπού, καθώς και το απώτατο χρονικό όριο της αναστο-
λής, να ρυθμίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις ένταξης 
των επιχειρήσεων στο μέτρο της αναστολής, οι όροι, 
οι προϋποθέσεις χορήγησης, το ύψος και η διαδικασία 
καταβολής της αποζημίωσης ειδικού σκοπού, καθώς και 
κάθε άλλο ειδικότερο ζήτημα και αναγκαία λεπτομέρεια 
για την εφαρμογή του παρόντος. 11. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινω-
νικών Υποθέσεων δύνανται να καθορίζονται οι όροι και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια ειδικώς για την εφαρμογή 
του παρόντος μέσω του Π.Σ. «ΕΡΓ ΑΝΗ» και της ηλεκτρο-
νικής πλατφόρμας που τηρείται για τον σκοπό αυτόν 
στη Γενική Διεύθυνση Εργασιακών Σχέσεων, Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και Ένταξης στην Εργασία της 
Γενικής Γ ραμματείας Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας 
και Κοινωνικών Υποθέσεων.
Άρθρο 202
Δελτία ειδήσεων στη νοηματική γλώσσα - Τροποποίηση της παρ. 6 του άρθρου 8 του ν. 4339/2015
Στην παρ. 6 του άρθρου 8 του ν. 4339/2015 (Α΄ 133), 
περί του περιεχομένου του εκπεμπόμενου προγράμμα-
τος, επέρχονται οι εξής τ ροποποιήσεις: α) τ ροποποιείται 
το πρώτο εδάφιο, ως προς την ώρα έναρξης του χρονι-
κού διαστήματος εντός του οποίου οι πάροχοι γενικού 
ενημερωτικού περιεχομένου υποχρεούνται να μεταδί-
δουν δελτία ειδήσεων στη νοηματική γλώσσα, με ταυ-
τόχρονη αναγραφή  υποτίτλων, διάρκειας τουλάχιστον 
επτά  (7) λεπτών της ώρας, β) προστίθεται νέο δεύτερο 
εδάφιο, γ) τροποποιείται το νέο τρίτο εδάφιο, ώστε οι 
παρουσιαστές της ελληνικής νοηματικής γλώσσας να 
επιλέγονται από  τους παρόχους περιεχομένου όχι μετά από γνώμη, αλλά μετα  από  πρόταση της Ομοσπονδίας Κωφών Ελλάδος, και η παρ. 6 του άρθρου 8 διαμορφώ-νεται ως εξή ς: 
«6. Η μετάδοση δελτίων ειδήσεων στη νοηματική  
γλώσσα, με ταυτόχρονη αναγραφή  υποτίτλων, διάρκειας 
τουλάχιστον επτά  (7) λεπτών της ώρας μεταξύ  των ωρών 
13:00 έως 23:00 είναι υποχρεωτική  για τους παρόχους 
γενικού  ενημερωτικού  περιεχομένου. Επιπρόσθετα οι 
πάροχοι γενικού  ενημερωτικού  περιεχομένου οφεί-
λουν να διαθέτουν ως κατ’ αίτηση περιεχόμενο (video 
on demand) μέσω του επίσημου ιστοτόπου τους χωρίς χρέωση για τον χρήστη τα δελτία ειδήσεων του πρώτου εδαφίου για περίοδο τουλάχιστον μιας εβδομάδας από  την ημερομηνία μετάδοσής τους. Οι παρουσιαστές της 
ελληνικής νοηματικής γλώσσας επιλέγονται από  τους 
παρόχους περιεχομένου μετα  από  πρόταση της Ομο-
σπονδίας Κωφών Ελλάδος. Οι παραπάνω ελάχιστες υπο-
χρεώσεις δεν εμποδίζουν τους παρόχους περιεχομένου 
στην ανάληψη πρόσθετων πρωτοβουλιών προς εξυπη-
ρέτηση των κωφών και βαρήκοων ατόμων, σύμφωνα με 
το άρθρο 7 της Οδηγίας (ΕΕ) 2010/13, όπως έχει ενσω-ματωθεί στην εθνική  έννομη τάξη.».
ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 203
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημοσί-
ευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν 
ορίζεται διαφορετικά στις επιμέρους διατάξεις του.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11103 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 2021 
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΙΚΡΑΜΜΕΝΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
 Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΕΥΡΗΣ  
Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  Προστασίας του Πολίτη
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕOΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  Μετανάστευσης και Ασύλου
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΗΤΑΡΑΚΗΣ  
Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΒΑΝΟΣ  
Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ  Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ
Υφυπουργόςστον Πρωθυπουργό
ΙΩΑΝΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 2021 
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11104 Τεύχος A’ 215/12.11.2021
*01002151211210080*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,