NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4795 
Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου του Δημόσιου Το-
μέα, Σύμβουλος Ακεραιότητας στη δημόσια διοί-
κηση και άλλες διατάξεις για τη δημόσια διοίκη-
ση και την τοπική αυτοδιοίκηση.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Άρθρο 1 Σκοπός
ΜΕΡΟΣ Α’
ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ Η ΜΟΝΑΔΑ 
ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ - ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 2 Πεδίο εφαρμογήςΆρθρο 3 ΟρισμοίΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 4 Έννοια
Άρθρο 5 Δομικά στοιχεία του Συστήματος Εσωτερικού 
Ελέγχου
Άρθρο 6 Διάρθρωση Συστήματος Εσωτερικού Ελέγ-
χου: αρμοδιότητες και ρόλοι
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 7 Ανεξαρτησία της λειτουργίας του εσωτερικού 
ελέγχου
Άρθρο 8 Επιτροπή ΕλέγχουΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ΜΟΝΑΔΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥΆρθρο 9 Σύσταση, οργάνωση και στελέχωση της Μο-
νάδας Εσωτερικού Ελέγχου
Άρθρο 10 Στόχοι και αρμοδιότητες Μονάδας Εσωτε-
ρικού Ελέγχου
Άρθρο 11 Κανονισμός Λειτουργίας Μονάδας Εσωτε-
ρικού Ελέγχου
Άρθρο 12 Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικών Ελε-
γκτών
Άρθρο 13 Ετήσια Έκθεση με Γνώμη του Προϊσταμένου 
της Μονάδας Εσωτερικού ΕλέγχουΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’
ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 14 Ετήσιο Πρόγραμμα Εργασιών της Μονάδας 
Εσωτερικού Ελέγχου
Άρθρο 15 Στάδια έργων
Άρθρο 16 Παρακολούθηση της υλοποίησης των συ-
στάσεων του Εσωτερικού Ελέγχου
Άρθρο 17 Πρόγραμμα Αξιολόγησης και Βελτίωσης 
Ποιότητας
Άρθρο 18 Πρόσβαση εσωτερικών ελεγκτώνΆρθρο 19 Ορισμός εμπειρογνωμόνωνΆρθρο 20 Εσωτερικοί ελεγκτές και απάτη
Άρθρο 21 Χρήση προτύπων και βέλτιστων πρακτικών 
εσωτερικού ελέγχου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓ-
ΧΟΥ
Άρθρο 22 Αρμόδιοι φορείς για τον συντονισμό, την 
παρακολούθηση και την αξιολόγηση της λειτουργίας 
των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου
ΜΕΡΟΣ Β’
Ο ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙ-
ΚΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΟΡΓ ΑΝΩΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ - ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟ-
ΧΡΕΩΣΕΙΣ
Άρθρο 23 Σύμβουλος Ακεραιότητας -Σύσταση Αυτο-
τελούς Γ ραφείου Συμβούλου Ακεραιότητας
Άρθρο 24 Αρμοδιότητες Συμβούλου ΑκεραιότηταςΆρθρο 25 Υποχρεώσεις - ΕυθύνεςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΜΗΤΡΩΟ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΕΛΕΧΩ-
ΣΗ
Άρθρο 26 Σύσταση Μητρώου Συμβούλων Ακεραιό-
τητας
Άρθρο 27 Πιστοποίηση Συμβούλων Ακεραιότητας
Άρθρο 28 Κάλυψη θέσεων Συμβούλων Ακεραιότητας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Άρθρο 29 Υπηρεσιακή κατάσταση Συμβούλων Ακε-
ραιότητας
Άρθρο 30 Συντονισμός Συμβούλων Ακεραιότητας (Δί-
κτυο Συμβούλων Ακεραιότητας)ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
17 Απριλίου 2021 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  627155
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7156 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ 
ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
Άρθρο 31 Οργανόγραμμα Δημόσιας Διοίκησης και 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης - Τροποποίηση των παρ. 1 του 
άρθρου 4 και παρ. 1 του άρθρου 16 του ν. 4440/2016
Άρθρο 32 Ρυθμίσεις Ειδικού Συμβουλίου Επιλογής 
Προϊσταμένων (ΕΙ.Σ.Ε.Π.) - Τροποποίηση των παρ. 1 και 
2 του άρθρου 86 του ν. 3528/2007
Άρθρο 33 Θέματα υπηρεσιακής κατάστασης Υπηρεσι-
ακών Γ ραμματέων - Τροποποίηση της περ. στ) της παρ. 1 
του άρθρου 1 του ν. 3213/2003
Άρθρο 34 Ρυθμίσεις για τη μοριοδότηση της εμπειρίας 
και της άσκησης καθηκόντων ευθύνης - Επιλογή υπαλλήλων 
Ι.Δ.Α.Χ. Ο.Τ.Α. α’ βαθμού σε θέσεις προϊσταμένων Γενικής 
Διεύθυνσης - Τροποποίηση της υποπε ρ. ββ’ της περ. β’ της 
παρ. 3 του άρθρου 85 του ν. 3528/2007 και της υποπερ. ββ’ της περ. β) της παρ. 3 του άρθρου 88 του ν. 3584/2007
Άρθρο 35 Ρυθμίσεις για τη νομική υποστήριξη υπαλ-
λήλων του δημοσίου τομέα και αιρετών τοπικής αυτο-
διοίκησης - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 52 του ν. 4674/2020
Άρθρο 36 Ρυθμίσεις για τη διενέργεια αξιολόγησης - 
Τροποποίηση της παρ. 7 του άρθρου 15 και της παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 4369/2016
Άρθρο 37 Αιρετοί υπηρετούντες σε παραμεθόριες 
περιοχές - Τροποποίηση της παρ. 7 του άρθρου 93 του ν. 3852/2010
Άρθρο 38 Αρμοδιότητες Οικονομικής Επιτροπής Δή-
μου και Περιφέρειας - Τροποπ οίηση των περ. δ) και ιδ) 
της παρ. 1 του άρθρου 72 και της παρ. 1 του άρθρου 176 
του ν. 3852/2010
Άρθρο 39 Ρυθμίσεις αναφορικά με την αυτοδίκαιη 
θέση σε αργία, την απαρίθμηση πειθαρχικών παραπτω-
μάτων, τις πειθαρχικές ποινές και την κοινοποίηση της 
πειθαρχικής απόφασης του Κώδικα Δημόσιων Πολιτικών 
Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. - Τρο-
ποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 103, της παρ. 1 του 
άρθρου 107, των παρ. 1 και 4 του άρθρου 109 και της 
παρ. 4 του άρθρου 140 του ν. 3528/2007
Άρθρο 40 Ρύθμιση αναφορικά με την αυτοδίκαιη θέση 
σε αργία του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτι-
κών Υπαλλήλων (ν. 3584/2007) - Τροποποίηση της περ. γ) 
της παρ. 1 του άρθρου 107 του ν. 3584/2007
Άρθρο 41 Μετάταξη προσωπικού Ο.Λ.Π. Α.Ε. και 
Ο.Λ.Θ. Α.Ε. - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 11 του
ν. 4404/2016
Άρθρο 42 Δημοτική Αστυνομία - Τροποποίηση της 
παρ. 2 του άρθρου 278 του ν. 4555/2018
Άρθρο 43 Ρύθμιση αναφορικά με την Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 8 
του ν. 3469/2006
Άρθρο 44  Σύνταξη εκθέσεων αξιολόγησης - Τροπο-
ποίηση της παρ. 6 του άρθρου 79 του ν. 4674/2020
Άρθρο 45 Σύστημα προσλήψεων στον δημόσιο τομέα
Τροποποίηση των άρθρων 12, 30, 40, 43, 51 και 63 
του ν. 4765/2021
Άρθρο 46 Συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο των Ανα-
πτυξιακών Οργανισμών Ο.Τ.Α. - Τροποποίηση της παρ. 2 
του άρθρου 42 του ν. 4674/2020Άρθρο 47 Κινητικότητα σε ν.π.δ.δ. εκτός Γενικής Κυ-
βέρνησης
Άρθρο 48 Δικαίωμα υπογραφής ή συνυπογραφής εγ-
γράφων προσωπικού ειδικότητας Μηχανικών
Άρθρο 49 Παρατάσεις μισθώσεων δημοτικών ακινή-
των και κυλικείων
Άρθρο 50 Παράταση προθεσμίας αξιοποίησης δωρε-
ών από τις Περιφερειακές Ενό τητες Κεφαλληνίας και Λέ-
σβου και τον Δήμο Κω της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου
Άρθρο 51 Ρύθμιση θεμάτων προϋπολογισμού των 
Ο.Τ.Α. α’ βαθμού
Άρθρο 52 Απαλλαγή από την υποχρέωση απόκτησης 
Π.Ε.Γ .Π. - Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 7 του 
ν. 3284/2004
Άρθρο 53 Παράταση θητείας οργάνων διοίκησης Ισ-
ραηλιτικών Κοινοτήτων
Άρθρο 54 Παράταση προθεσμίας σύστασης Αναπτυξι-
ακού Οργανισμού - Τροποποίηση της παρ. 6 του άρθρου 
2 του ν. 4674/2020
Άρθρο 55 Οφειλές των επιχειρήσεων εκμίσθωσης οχη-
μάτων προς τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού
Άρθρο 56 Διαγραφή μικρών βεβαιωμένων οφειλών 
προς Ο.Τ.Α.
Άρθρο 57 Ανάθεση υπηρεσιών ταφής και ανακομιδής 
νεκρών - Τροποποίηση του άρθρου 61 του ν. 3979/2011
Άρθρο 58 Χορήγηση ειδών διαβίωσης ή περίθαλψης 
και βοηθημάτων σε τρίτεκνους - Τροποποίηση του άρ-θρου 202 του ν. 3463/2006
Άρθρο 59 Ρύθμιση θεμάτων προϋπολογισμού των 
Δ.Ε.Υ.Α.
Άρθρο 60 Ρυθμίσεις για την ανάπτυξη τραπεζοκαθι-
σμάτων σε κοινοχρήστους χώρους από καταστήματα 
υγειονομικού ενδιαφέροντος (ΚΥΕ) - Τροποποίηση του άρθρου 65 του ν. 4688/2020
Άρθρο 61 Παράταση ισχύος δυνατότητας ανάθεσης 
από Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού δημοσίων συμβάσεων για 
την προμήθεια υλικών για την αντιμετώπιση της υγει-
ονομικής κρίσης που προκλήθηκε από τον κορωνοϊό 
COVID-19 με τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς 
προηγούμενη δημοσίευση
Άρθρο 62 Παράταση ισχύος δυνατότητος προσαύ-
ξησης έως τριάντα τοις εκατό (30%) του αριθμού των 
ωρών υπερωριακής απασχόλησης των υπαλλήλων 
των δήμων ή περιφερειών που συμμετέχουν στα κλι-
μάκια ελέγχου και του προσωπικού της δημοτικής 
αστυνομίας
Άρθρο 63 Άρση αργίας αιρετών σε περίπτωση άρσης 
των περιοριστικών όρων ή της προσωρινής κράτησης 
μετά από αμετάκλητη παραπομπή για κακούργημα - Τρο-
ποποίηση της παρ. του 1 άρθρου 236Α του ν. 3852/2010
Άρθρο 64 Υποχρεώσεις ελεγχόμενων προσώπων - Τρο-
ποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 16Α του ν. 3023/2002
Άρθρο 65 Μεταβίβαση στην Οικονομική Επιτροπή των 
δήμων και των περιφερειών αρμοδιότητας ίδρυσης ή 
συμμετοχής σε Αναπτυξιακό Οργανισμό Ο.Τ.Α. - Προσθή-
κη περ. κ’ στην παρ. 1 του άρθρου 72 και περ. ιθ’ στην παρ. 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/2010
Άρθρο 66 Δυνατότητα επιλογής συμπαραστάτη του 
δημότη και της επιχείρησης και με τη χρήση ηλεκτρονι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7157 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
κών μέσων - Προσθήκη πέμπτου εδαφίου στην παρ. 2 
του άρθρου 77 του ν. 3852/2010
Άρθρο 67 Εξαίρεση δημάρχων από την αναστολή 
άσκησης του λειτουργήματος του δικηγόρου - Τροπο-
ποίηση της παρ. 1 του άρθρου 31 του ν. 4194/2013
Άρθρο 68 Παροχή δυνατότητος κίνησης υπηρεσιακών 
οχημάτων των Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού ή ν.π.δ.δ. αυτών, 
σε κατεπείγουσες περιπτώσεις, με έγκριση του Περιφε-
ρειάρχη του Δημάρχου ή του αιρετού μονοπρόσωπου 
οργάνου διοίκησης - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρ-
θρου 23 του ν. 4674/2020
Άρθρο 69 Αναπλήρωση προϊσταμένων Γενικής Διεύ-
θυνσης - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 100 του ν. 3584/2007
ΜΕΡΟΣ Δ’ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣΆρθρο 70 Διορισμός μέλους ανεξάρτητης αρχής που 
διανύει ή διένυσε τη θητεία του σε θέση υψηλότερης 
βαθμίδας για πλήρη θητεία - Τροποποίηση του άρθρου 3
του ν. 3051/2002
Άρθρο 71 Τρόπος Επιλογής και Διορισμού Προϊσταμέ-
νων της Επιτροπής Ανταγωνισμού - Προσθήκη άρθρου 21Β στον ν. 3959/2011
ΜΕΡΟΣ Ε’ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 72 Ρυθμίσεις θεμάτων στελέχωσης υπηρεσιών 
της Γενικής Γ ραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής
Άρθρο 73 Συμμετοχή υπαλλήλων του κλάδου Συμ-
βούλων και Γ ραμματέων Επικοινωνίας στο Α.Υ.Σ. και το Α.Π.Υ.Σ. του Υπουργείου Εξωτερικών
Άρθρο 74 Ρυθμίσεις θεμάτων πυροσβεστικού προσω-
πικού εποχικής απασχόλησης - Προσθήκη παρ. 3 και 4 στο άρθρο 6 του ν. 3103/2003
Άρθρο 75 Ρύθμιση θεμάτων Εθνικού Τυπογραφείου
Άρθρο 76 Διορισμός καλλιτεχνικού και αναπληρωτή 
καλλιτεχνικού διευθυντή Εθνικού Θεάτρου και Κρατικού 
Θεάτρου Βορείου Ελλάδος - Τροποποίηση του άρθρου 3
του ν. 2273/1994
Άρθρο 77 Ρυθμίσεις σχετικά με τους κανονισμούς λει-
τουργίας του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και του Οργανισμού Μεγάρου 
Μουσικής Αθηνών
Άρθρο 78 Παράταση της ισχύος των πιστωτικών 
σημειωμάτων λόγω ακύρωσης ή αναβολής πολιτιστι-
κών εκδηλώσεων - Τροποποίηση του άρθρου 16 του
ν. 4708/2020
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ 
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 79 Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους Α’Άρθρο 80 Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους Β’Άρθρο 81 Μεταβατικές διατάξεις Μέρους Α’Άρθρο 82 Μεταβατικές διατάξεις Μέρους Β’Άρθρο 83 Καταργούμενες διατάξειςΜΕΡΟΣ Ζ’ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 84 Έναρξη ισχύοςΆρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η ενιαία ρύθμιση θεμάτων 
που αφορούν στo Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου και τη 
λειτουργία των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου στον 
δημόσιο τομέα, καθώς και η εγκαθίδρυση του θεσμού 
του Συμβούλου Ακεραιότητας στη Δημόσια Διοίκηση, 
προκειμένου να ενισχυθούν οι μηχανισμοί λογοδοσίας 
και ακεραιότητας στους φορείς του δημόσιου τομέα 
συμβάλλοντας στην επίτευξη των στόχων τους βάσει 
των αρχών της καλής διακυβέρνησης και της χρηστής 
διοίκησης, σύμφωνα με τα διεθνή ελεγκτικά πρότυπα 
και τις προβλέψεις του ν. 4622/2019 (Α’ 133).
ΜΕΡΟΣ Α’
ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ - ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής
Οι ρυθμίσεις του Μέρους Α’ έχουν εφαρμογή στον δη-
μόσιο τομέα, όπως ορίζεται με την περ. (α) της παρ. 1 του 
άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143).
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του Μέρους Α’ , ισχύουν οι ακόλουθοι 
ορισμοί:
1. «Γνώμη»: το συμπέρασμα/διαπίστωση που διατυ-
πώνεται από τον προϊστάμενο της Μονάδας Εσωτερι-
κού Ελέγχου σχετικά με τη διακυβέρνηση, τη διαχείριση 
κινδύνων και τις δικλίδες ελέγχου του φορέα. Η Γνώμη 
μπορεί να βασίζεται σε αποτελέσματα μεμονωμένων 
έργων και άλλων δραστηριοτήτων που εκτελέστηκαν 
σε μία δεδομένη χρονική περίοδο. Η Γνώμη που παρέ-
χεται μπορεί να χαρακτηρίζεται ως θετική, αρνητική ή 
με επιφύλαξη.
2. «Διαδικασία»: μια σειρά ενεργειών που πρέπει να 
πραγματοποιηθούν για την υλοποίηση ενός συγκεκρι-
μένου στόχου.
3. «Διακυβέρνηση»: ο συνδυασμός των δομών και των 
διαδικασιών που εφαρμόζονται από τη διοίκηση του 
φορέα, προκειμένου να προβεί στην ενημέρωση, διεύ-θυνση, διαχείριση και τον έλεγχο των δραστηριοτήτων του, για την επίτευξη των στόχων του.
4. «Διαχείριση κινδύνων»: η διαδικασία αναγνώρισης, 
αξιολόγησης και ελέγχου ενδεχόμενων δυσμενών ή ευ-
νοϊκών γεγονότων ή καταστάσεων, μέσω της οποίας ο 
φορέας προσεγγίζει μεθοδικά τους κινδύνους που συν-δέονται με τις δραστηριότητές του και παρέχει εύλογη 
διαβεβαίωση για την επίτευξη των αντικειμενικών του 
στόχων.
5. «Δικλίδα ελέγχου/ασφάλειας»: κάθε δράση ή διαδι-
κασία που αναλαμβάνει ο φορέας, για τη διαχείριση των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7158 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
κινδύνων και την αύξηση της πιθανότητας επίτευξης των 
καθορισμένων στόχων και σκοπών του.
6. «Εγγενής κίνδυνος»: ο κίνδυνος που ενυπάρχει πριν 
ληφθεί οποιοδήποτε μέτρο για τον περιορισμό του, όπως 
όταν απουσιάζει η οποιαδήποτε δικλίδα ελέγχου.
7. «Ενδιαφερόμενα μέρη»: τα μέρη που επηρεάζονται/
σχετίζονται από/με τη δράση του φορέα, όπως η διοί-
κηση, οι υπάλληλοι, οι συναλλασσόμενοι με τον φορέα, 
οι πολίτες και οι ρυθμιστικοί φορείς.
8. «Εσωτερικός έλεγχος»: μια ανεξάρτητη, αντικειμε-
νική, διαβεβαιωτική και συμβουλευτική δραστηριότη-
τα, σχεδιασμένη να προσδίδει αξία και να βελτιώνει τις λειτουργίες του φορέα. Βοηθάει τον φορέα να επιτύχει τους αντικειμενικούς του στόχους, υιοθετώντας μια συ-
στηματική, επαγγελματική προσέγγιση στην αξιολόγηση 
και βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διαδικασι-ών διαχείρισης κινδύνων, του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου και των διαδικασιών διακυβέρνησης.
9. «Εύλογη διαβεβαίωση»: ένα ικανοποιητικό, πλην 
όμως όχι απόλυτο, επίπεδο διαβεβαίωσης και εμπιστο-
σύνης, λαμβανομένων υπόψη ιδίως του κόστους, των 
οφελών και των κινδύνων.
10. «Κίνδυνος»: η πιθανότητα ή απειλή να επέλθει ζη-
μία, απώλεια ή, γενικά, κάποια αρνητική συνέπεια για 
τους στόχους του φορέα, η οποία μπορεί να οφείλεται 
τόσο σε ενδογενείς, όσο και σε εξωγενείς παράγοντες 
και μπορεί να μετριαστεί μέσω προληπτικών δράσεων και δικλίδων ελέγχου.
11. «Κώδικας Δεοντολογίας»: οι αρχές τις οποίες οφεί-
λουν να εφαρμόζουν οι εσωτερικοί ελεγκτές κατά την 
άσκηση των καθηκόντων τους, ώστε να προάγονται οι επαγγελματικές και ηθικές αξίες και πρότυπα.
12. «Περιβάλλον ελέγχου»: κάθε μονάδα, περιοχή, λει-
τουργία, πρόγραμμα, έργο, διαδικασία που θα μπορούσε 
να αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου.
13. «Πλαίσιο Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου της 
Επιτροπής C.O.S.O.»: ένα διεθνώς αναγνωρισμένο πρό-
τυπο πλαίσιο που περιγράφει τα επιμέρους στοιχεία, 
λειτουργίες και διαδικασίες ενός ολοκληρωμένου και 
συνεκτικού συστήματος εσωτερικού ελέγχου στο επί-
πεδο κάθε φορέα.
14. «Πρόγραμμα Αξιολόγησης και Βελτίωσης Ποιότη-
τας»: η διαδικασία κατά την οποία γίνεται εκτίμηση του 
βαθμού συμμόρφωσης της λειτουργίας της Μονάδας 
Εσωτερικού Ελέγχου με τα Πρότυπα για την Επαγγελ-
ματική Εφαρμογή του Εσωτερικού Ελέγχου, καθώς και 
του βαθμού τήρησης του Κώδικα Δεοντολογίας από 
τους Εσωτερικούς Ελεγκτές. Το Πρόγραμμα αξιολογεί 
την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα της 
Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου και εντοπίζει πεδία που χρήζουν βελτίωσης.
15. «Πρότυπα για την Επαγγελματική Εφαρμογή του 
Εσωτερικού Ελέγχου»: μια διεθνής διακήρυξη, του 
Συμβουλίου των Προτύπων Εσωτερικού Ελέγχου του 
Ινστιτούτου Εσωτερικών Ελεγκτών (Institute of Internal 
Auditors - I.I.A.), η οποία περιγράφει τις προϋποθέσεις 
και τις απαιτήσεις για την άσκηση των δραστηριοτήτων 
της λειτουργίας εσωτερικού ελέγχου και την αξιολόγηση 
της απόδοσης αυτής.16. «Προστιθέμενη αξία»: η αξία που προσθέτει ο εσω-
τερικός έλεγχος στον φορέα, μέσω της αντικειμενικής και 
εύλογης διαβεβαίωσης και της συμβολής του στην απο-
δοτικότητα και αποτελεσματικότητα των συστημάτων 
και διαδικασιών διακυβέρνησης, διαχείρισης κινδύνων 
και των δικλίδων ελέγχου.
17. «Συμβουλευτικές υπηρεσίες»: οι υπηρεσίες οι 
οποίες στοχεύουν στη βελτίωση των συστημάτων και 
διαδικασιών διακυβέρνησης, διαχείρισης κινδύνων και των δικλίδων ελέγχου ενός φορέα, προσθέτοντας αξία 
σε αυτόν, χωρίς να εμπλέκονται στην άσκηση των αρμο-
διοτήτων των οργάνων ή των μονάδων προς τις οποίες παρέχονται οι υπηρεσίες αυτές.
18. «Υπηρεσίες διαβεβαίωσης»: οι ελεγκτικές υπηρεσί-
ες που παρέχονται με αντικειμενική εξέταση αποδεικτι-κών στοιχείων, με σκοπό την ανεξάρτητη και τεκμηριω-
μένη αξιολόγηση των συστημάτων και των διαδικασιών 
διακυβέρνησης, διαχείρισης κινδύνων και των δικλίδων 
ελέγχου του φορέα.
19. «Υπολειμματικός κίνδυνος»: ο κίνδυνος που απομέ-
νει μετά τη λήψη μέτρων από τη διοίκηση, για τη μείωση 
της πιθανότητας επέλευσης και των επιπτώσεων από την 
εκδήλωση ενός ανεπιθύμητου γεγονότος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 4
Έννοια
1. Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου είναι το πλέγμα των 
λειτουργιών και διαδικασιών, καθώς και των δικλίδων 
ελέγχου που υιοθετεί ο φορέας και είναι σχεδιασμένο 
για να παρέχει εύλογη διαβεβαίωση στον φορέα για την 
επίτευξη των στόχων του σχετικά με την:
α) αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα των επι-
χειρησιακών του λειτουργιών,
β) αξιοπιστία των οικονομικών και λοιπών αναφορών,
γ) συμμόρφωση με τους νόμους, τους κανονισμούς και 
τις πολιτικές που διέπουν τη λειτουργία του.
2. Το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου οφείλει να λαμ-
βάνει υπόψη του τα γενικώς αποδεκτά Πρότυπα για 
την Επαγγελματική Εφαρμογή του Εσωτερικού Ελέγ-
χου, τo Πλαίσιο Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου της 
Επιτροπής C.O.S.O., καθώς και τις καλές πρακτικές, 
που διαμορφώνονται από φορείς, όπως η Επιτροπή 
C.O.S.O. (Committee of Sponsoring Organizations of the 
Treadway Commission - C.O.S.O.) και το Ινστιτούτο Εσω-
τερικών Ελεγκτών (Institute of Internal Auditors - Ι.Ι.Α.).
Άρθρο 5
Δομικά στοιχεία του ΣυστήματοςΕσωτερικού Ελέγχου
1. Το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου αναφέρεται σε 
ένα οργανωμένο πλέγμα λειτουργιών και διαδικασιών, το οποίο περιλαμβάνει το σύστημα διακυβέρνησης, τη διαχείριση κινδύνων, το κανονιστικό πλαίσιο, τις πολιτι-
κές, τις διαδικασίες, τις εντολές, καθώς και τη λειτουργία 
Εσωτερικού Ελέγχου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7159 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
2. Οι φορείς του άρθρου 2 υποχρεούνται στην πλήρη 
καταγραφή και συνεχή ενημέρωση των διαδικασιών που 
αφορούν σε όλες τις λειτουργίες και τις δράσεις τους.
Άρθρο 6
Διάρθρωση Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου:αρμοδιότητες και ρόλοι
1. Το Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου διαρθρώνεται 
σε τρία επίπεδα (γραμμές ρόλων), με αρμοδιότητες και ευθύνες, που έχουν ως σκοπό την επίτευξη των αντικει-μενικών στόχων του φορέα.
2. Στο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου επιμερίζονται 
ανά επίπεδο διαφορετικές αρμοδιότητες και ρόλοι στο ευρύτερο πλαίσιο διακυβέρνησης του φορέα:
α) Η πρώτη γραμμή περιλαμβάνει τις οργανικές μονά-
δες, καθώς και το σύνολο των υπαλλήλων με οποιαδή-ποτε σχέση εργασίας που κατά την άσκηση των αρμο-διοτήτων τους εκτελούν τις διεργασίες εντοπισμού και 
μετριασμού των κινδύνων, καθώς και την παρακολού-
θηση και αξιολόγηση των δικλίδων ελέγχου.
β) Η δεύτερη γραμμή περιλαμβάνει τις οργανικές μο-
νάδες και τα μονοπρόσωπα ή συλλογικά όργανα του 
φορέα που έχουν ως αρμοδιότητα τη διασφάλιση της 
τήρησης της νομιμότητας, τη διαχείριση των κινδύνων 
που απειλούν την εύρυθμη λειτουργία του φορέα, κα-
θώς και τη συνολική παρακολούθηση και αξιολόγηση 
των δικλίδων ελέγχου, που εκτελούνται από την πρώτη γραμμή ρόλων, λειτουργώντας ανεξάρτητα από αυτήν.
γ) Η τρίτη γραμμή περιλαμβάνει τη Μονάδα Εσωτερι-
κού Ελέγχου, η οποία παρέχει στον επικεφαλής του φο-
ρέα εύλογη διαβεβαίωση και συμβουλευτικές υπηρεσίες 
σχετικά με την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα 
του συστήματος και των διαδικασιών διακυβέρνησης, 
διαχείρισης των κινδύνων και των επιμέρους στοιχεί-
ων και δικλίδων ελέγχου του Συστήματος Εσωτερικού 
Ελέγχου, που αποτελούν αρμοδιότητα των δύο πρώτων 
γραμμών ρόλων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 7
Ανεξαρτησία της λειτουργίας
του εσωτερικού ελέγχου
1. Η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου είναι ανεξάρ-
τητη. Η λειτουργική ανεξαρτησία διασφαλίζεται με την 
οργανωτική υπαγωγή της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου 
απευθείας στον επικεφαλής του φορέα, καθώς και με τη 
σύσταση και λειτουργία της Επιτροπής Ελέγχου.
2. Οι Εσωτερικοί Ελεγκτές δεν εμπλέκονται καθ’ οιον-
δήποτε τρόπο στη διοίκηση του φορέα ούτε αναλαμβά-
νουν επιχειρησιακά καθήκοντα που σχετίζονται με αυτή.
Άρθρο 8Επιτροπή Ελέγχου
1. Στους φορείς του άρθρου 2, ανάλογα με την οργα-
νωτική δομή και το μέγεθός τους, συστήνεται Επιτροπή 
Ελέγχου που εγγυάται την ανεξαρτησία της Μονάδας 
Εσωτερικού Ελέγχου, παρακολουθεί τις εργασίες της, 
διασφαλίζει την ποιότητα του έργου της και ότι οι συ-στάσεις της λαμβάνονται δεόντως υπόψη από τον επι-
κεφαλής του φορέα.
2. Η Επιτροπή Ελέγχου, ως ανεξάρτητο σώμα, δεν έχει 
αρμοδιότητες διαχείρισης και διοίκησης του φορέα.
3. Η Επιτροπή Ελέγχου απαρτίζεται από τρία (3) μέλη, 
εκ των οποίων ένα (1) διαθέτει ελεγκτική εμπειρία. Τα 
μέλη της Επιτροπής προέρχονται από άλλους φορείς του 
άρθρου 2 και δεν μπορούν να έχουν σχέση εξαρτημένης 
εργασίας με τον/τους φορέα/φορείς που εμπίπτουν στην 
αρμοδιότητα της οικείας Επιτροπής.
4. Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων της, η Επιτρο-
πή Ελέγχου λαμβάνει υπόψη της τα Πρότυπα για την 
Επαγγελματική Εφαρμογή του Εσωτερικού Ελέγχου, το 
Πλαίσιο Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου της Επιτροπής 
C.O.S.O. και τις βέλτιστες πρακτικές, που διαμορφώνο-
νται από φορείς, όπως η Επιτροπή C.O.S.O. και το Ινστι-τούτο Εσωτερικών Ελεγκτών (I.I.A.).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΜΟΝΑΔΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 9
Σύσταση, οργάνωση και στελέχωσητης Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου
1. Με την επιφύλαξη της παρ. 2, σε κάθε φορέα του 
άρθρου 2 συστήνεται Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Η 
Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου συστήνεται στα Υπουργεία 
ως οργανική μονάδα επιπέδου Διεύθυνσης και στους 
λοιπούς φορείς επιπέδου ανάλογου με την οργανωτική τους δομή.
2. Στους εποπτευόμενους φορείς του άρθρου 2, στις 
Ανεξάρτητες Αρχές, καθώς και στους ΟΤΑ α’ και β’ βαθ-μού, συστήνεται Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, εφόσον 
συντρέχουν τα κριτήρια του αριθμού των υπαλλήλων 
που υπηρετούν στον φορέα και του ύψους του προϋπο-
λογισμού τους. Πρόσθετα ή διαφορετικά κριτήρια μπο-
ρεί να τεθούν σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 79,
με γνώμονα τις οργανωτικές και επιχειρησιακές ανάγκες, 
καθώς και τα χαρακτηριστικά των εν λόγω φορέων.
3. Δύο ή περισσότεροι φορείς που δεν έχουν τη δυνα-
τότητα να συστήσουν ίδια Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, 
βάσει των κριτηρίων της παρ. 2, μπορούν να συστήσουν 
κοινή Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου.
4. Στην περίπτωση που είναι εφικτή η σύσταση Μο-
νάδας Εσωτερικού Ελέγχου αλλά κρίνεται απαραίτητη 
για την αποτελεσματική της λειτουργία η συνδρομή 
επαγγελματιών με τεχνογνωσία και δεξιότητες που δεν υπάρχουν εντός του φορέα, τότε μπορεί, κατόπιν προ-ηγούμενης αιτιολογημένης απόφασης του επικεφαλής αυτού, να ανατίθεται σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, με σύμβαση παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών η υποστή-ριξη της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου.
5. Στην περίπτωση που η σύσταση ή η λειτουργία της 
Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου δεν είναι εφικτή σύμφωνα 
με τις παρ. 2 έως 4, οι φορείς της παρ. 2 υπάγονται στη Μο-
νάδα Εσωτερικού Ελέγχου του εποπτεύοντος φορέα τους.
6. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και μόνο κατόπιν προ-
ηγούμενης αιτιολογημένης απόφασης του επικεφαλής 
του φορέα της παρ. 2, που διαπιστώνει την αδυναμία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7160 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
σύστασης Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου κατ’ εφαρμογή 
των παρ. 2 έως 4, η λειτουργία του εσωτερικού ελέγχου 
μπορεί να ανατίθεται σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, με σύμβαση παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών. Ειδικά για τους ΟΤΑ α’ βαθμού, η λειτουργία του εσωτερικού ελέγ-
χου μπορεί να ανατίθεται σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, 
με σύμβαση παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών, κατόπιν 
προηγούμενης αιτιολογημένης απόφασης του επικεφα-
λής αυτών, που διαπιστώνει την αδυναμία σύστασης Μο-
νάδας Εσωτερικού Ελέγχου. Στις περιπτώσεις αυτές, οι 
σχετικές αποφάσεις κοινοποιούνται στην Εθνική Αρχή 
Διαφάνειας και τα πορίσματα των διενεργούμενων εσω-
τερικών ελέγχων υποβάλλονται άμεσα στις αρχές του 
άρθρου 22, προς άσκηση των κατά νόμο συντονιστικών 
και εποπτικών τους αρμοδιοτήτων.
7. Ο Προϊστάμενος της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου 
τελεί σε λειτουργική σχέση αναφοράς με τον επικεφαλής 
του φορέα. Στο πλαίσιο αυτής:
α) Ο επικεφαλής του φορέα:
αα) εγκρίνει το περιεχόμενο του Κανονισμού Λειτουρ-
γίας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου,
αβ) εγκρίνει το Εγχειρίδιο Εσωτερικών Ελέγχων της 
Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου,
αγ) εγκρίνει το Ετήσιο Πρόγραμμα Εργασιών της Μο-
νάδας Εσωτερικού Ελέγχου,
αδ) εκδίδει τις εντολές εσωτερικών ελέγχων και παρο-
χής συμβουλευτικών έργων της Μονάδας Εσωτερικού 
Ελέγχου.
β) Ο Προϊστάμενος της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου:
βα) υποβάλλει στον επικεφαλής του φορέα Ετήσια 
Έκθεση με Γνώμη,
ββ) υποβάλλει στον επικεφαλής του φορέα τις εκθέ-
σεις ελέγχου και παροχής συμβουλευτικού έργου της 
Μονάδας,
βγ) υποβάλλει στον επικεφαλής του φορέα αναφορές 
σχετικά με την υλοποίηση των ενεργειών που συμφωνή-
θηκαν στο πλαίσιο των ελέγχων,
βδ) ενημερώνει τον επικεφαλής του φορέα για θέματα 
διακυβέρνησης, διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου και 
του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου, προκειμένου να 
λαμβάνει γνώση για στρατηγικές, επιχειρησιακές και λει-
τουργικές εξελίξεις και να εντοπίζει εγκαίρως ζητήματα που χρήζουν αντιμετώπισης.
8. Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου στελεχώνεται από 
υπαλλήλους κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ ή κατά περίπτωση 
και από ένστολο προσωπικό και ειδικό επιστημονικό 
προσωπικό (στο εξής: εσωτερικοί ελεγκτές) και ΔΕ για 
τη γραμματειακή υποστήριξη της υπηρεσίας, κατόπιν 
συνεκτίμησης της ελεγκτικής προϋπηρεσίας στον δη-
μόσιο ή ιδιωτικό τομέα, καθώς και τυχόν διαπιστεύσε-
ων ή πιστοποιήσεών τους, συναφών με τον εσωτερικό 
έλεγχο. Στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου προΐστανται υπάλληλοι που πληρούν τις προϋποθέσεις επιλογής σε 
μονάδα αντίστοιχου επιπέδου, σύμφωνα με τις εκάστοτε 
ισχύουσες διατάξεις. Εξακολουθούν να ισχύουν ειδικό-
τερες διατάξεις κάθε φορέα που προβλέπουν εξειδικευ-
μένα προσόντα ή προϋποθέσεις για τη στελέχωση της 
Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου αυτού. Οι Προϊστάμενοι 
και οι υπάλληλοι της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου που 
ασκούν καθήκοντα εσωτερικού ελεγκτή, υποχρεούνται, εντός δώδεκα (12) μηνών από την έναρξη του ειδικού 
προγράμματος της παρ. 10 ή από την τοποθέτησή τους 
στη Μονάδα, να λάβουν το Πιστοποιητικό Ελεγκτικής 
Επάρκειας Εσωτερικού Ελεγκτή της παρ. 10, εκτός αν 
διαθέτουν ήδη διαπίστευση ή πιστοποίηση συναφή με 
τον εσωτερικό έλεγχο. Σε περίπτωση της μη εκπλήρωσης 
της ανωτέρω υποχρέωσης αίρεται η τοποθέτησή τους 
στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Τα καθήκοντα του 
Προϊσταμένου και του προσωπικού της Μονάδας Εσωτε-
ρικού Ελέγχου είναι ασυμβίβαστα με οποιαδήποτε άλλα 
καθήκοντα που δεν σχετίζονται με το έργο της Μονάδας.
9. Το άρθρο 101 του ν. 4622/2019 (Α’ 133) εφαρμόζεται 
αναλόγως για το προσωπικό που υπηρετεί στις Μονάδες 
Εσωτερικού Ελέγχου, κατά την άσκηση των αρμοδιοτή-
των του.
10. Το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυ-
τοδιοίκησης (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.) οργανώνει ειδικό πρόγραμμα 
ελεγκτικής επάρκειας εσωτερικού ελεγκτή. Το ειδικό 
πρόγραμμα ελεγκτικής επάρκειας υποχρεούνται να πα-ρακολουθήσουν, ώστε να λάβουν τη σχετική πιστοποί-
ηση και οι ήδη υπηρετούντες στις Μονάδες Εσωτερικού 
Ελέγχου που ασκούν καθήκοντα εσωτερικού ελεγκτή, 
σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους του παρόντος.
Άρθρο 10
Στόχοι και αρμοδιότητεςΜονάδας Εσωτερικού Ελέγχου
1. Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου έχει τους ακόλου-
θους επιχειρησιακούς στόχους:
α) τον έλεγχο των συστημάτων διακυβέρνησης και 
λειτουργίας και την παροχή διαβεβαίωσης περί της 
επάρκειας αυτών, με σκοπό την υποστήριξη του φορέα 
για την επίτευξη των στρατηγικών του στόχων και για τη 
λήψη μέτρων, όπου απαιτείται,
β) την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών, είτε ως 
αρωγή προς τον επικεφαλής του φορέα είτε στο πλαίσιο 
του ετήσιου προγράμματος εργασιών, με στόχο τη βελ-
τίωση της αποτελεσματικότητας του φορέα,
γ) τη διασφάλιση της ορθής, αποτελεσματικής και 
ασφαλούς διαχείρισης και χρήσης των πληροφοριακών 
συστημάτων και
δ) την αξιολόγηση της λειτουργίας, των δραστηριοτή-
των και των προγραμμάτων του φορέα βάσει των αρχών 
της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
2. Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου ασκεί τις παρακάτω 
αρμοδιότητες:
α) συντάσσει και αναθεωρεί το Εγχειρίδιο Εσωτερικών 
Ελέγχων, το οποίο εγκρίνεται από τον επικεφαλής του 
φορέα,
β) καταρτίζει Ετήσιο ή Πολυετές Πρόγραμμα Εργασιών, 
λαμβανομένων υπόψη των στρατηγικών και επιχειρησι-
ακών προτεραιοτήτων του φορέα, καθώς και της αξιο-λόγησης των κινδύνων και των ευκαιριών του φορέα,
γ) σχεδιάζει και διενεργεί προγραμματισμένους και 
έκτακτους ελέγχους επί του συνόλου των υπηρεσιών 
του φορέα, των λειτουργιών, των συλλογικών οργάνων αυτού, των διαδικασιών του, των εκτελούμενων έργων, καθώς και των πληροφοριακών του συστημάτων, όπως 
αυτά εντοπίζονται μέσω της διαδικασίας αξιολόγησης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7161 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
και ιεράρχησης των κινδύνων που απειλούν τη λειτουρ-
γία τους, σύμφωνα με τις πιθανότητες εκδήλωσης του 
κινδύνου και τις ενδεχόμενες συνέπειές του,
δ) παρέχει συμβουλευτικά έργα επί του συνόλου των 
υπηρεσιών του φορέα, των λειτουργιών, των συλλογικών 
οργάνων αυτού, των διαδικασιών του, των εκτελούμενων 
έργων, καθώς και των πληροφοριακών του συστημάτων,
ε) ελέγχει και παρέχει διαβεβαίωση περί της επάρκει-
ας του Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου του φορέα και εισηγείται σχετικές βελτιωτικές προτάσεις,
στ) παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες,
ζ) αξιολογεί τη λειτουργία του φορέα βάσει των αρχών 
της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης,
η) ελέγχει την ορθή εφαρμογή των διαδικασιών εκτέ-
λεσης του προϋπολογισμού, σύνταξης και αποστολής 
στο Υπουργείο Οικονομικών των δημοσιονομικών και 
λοιπών αναφορών, καθώς και διενέργειας των δαπανών 
και διαχείρισης της περιουσίας του οικείου φορέα για τον 
εντοπισμό τυχόν ενδείξεων φαινομένων κακοδιοίκησης, 
κακοδιαχείρισης, κατάχρησης, σπατάλης ή απάτης, κα-θώς και εάν ο φορέας αναπτύσσει κατάλληλες δικλίδες για την αποτροπή τους στο μέλλον,
θ) ελέγχει και αξιολογεί τις διαδικασίες κατάρτισης των 
οικονομικών και μη αναφορών του φορέα,
ι) αξιολογεί τις διαδικασίες σχεδιασμού και εκτέλεσης 
των λειτουργιών και των προγραμμάτων του φορέα,
ια) ελέγχει τη συμμόρφωση του φορέα προς την ισχύ-
ουσα νομοθεσία, τους κανονισμούς και τις πολιτικές που 
διέπουν τη λειτουργία του,
ιβ) ελέγχει τα πληροφοριακά συστήματα ως προς την 
αποτελεσματικότητά τους για την επίτευξη των στόχων του φορέα,
ιγ) παρακολουθεί, αξιολογεί και επιβεβαιώνει τις διορ-
θωτικές ή βελτιωτικές ενέργειες που πραγματοποιούνται 
από τις υπηρεσίες του φορέα σε συμμόρφωση με τις 
προτάσεις του εσωτερικού ελέγχου, μέχρι την οριστική υλοποίησή τους,
ιδ) καταρτίζει Ετήσια Έκθεση με Γνώμη,
ιε) γνωστοποιεί αμελλητί σ τις αρμόδιες υπηρεσίες και 
στον πειθαρχικό Προϊστάμενο, σύμφωνα με τις ισχύου-
σες διατάξεις, τυχόν ενδείξεις απάτης ή έλλειψης ακεραι-
ότητας ή πειθαρχικής ευθύνης υπαλλήλων και
ιστ) μεριμνά για την εκπαίδευση και την επιμόρφωση 
των εσωτερικών ελεγκτών.
Άρθρο 11
Κανονισμός ΛειτουργίαςΜονάδας Εσωτερικού Ελέγχου
Με τον Κανονισμό Λειτουργίας της Μονάδας Εσωτερι-
κού Ελέγχου καθορίζονται ιδίως ο σκοπός, οι αρμοδιότη-
τες, η ευθύνη και η θέση της Μονάδας στην οργανωτική 
διάρθρωση του φορέα, λαμβανομένων υπόψη των Διε-θνών Προτύπων για την Επαγγελματική Εφαρμογή του Εσωτερικού Ελέγχου.
Άρθρο 12
Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικών Ελεγκτών
Ο Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικών Ελεγκτών περι-
λαμβάνει τις αρχές που σχετίζονται με την επαγγελματι-κή πρακτική και τους κανόνες επαγγελματικής συμπερι-
φοράς και ακεραιότητας που οφείλουν να ακολουθούν, 
λαμβάνοντας υπόψη τα Διεθνή Πρότυπα για την Επαγ-
γελματική Εφαρμογή του Εσωτερικού Ελέγχου.
Άρθρο 13
Ετήσια Έκθεση με Γνώμη του Προϊσταμένουτης Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου
1. Έως τις 31 Μαρτίου κάθε έτους, ο Προϊστάμενος της 
Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου υποβάλλει την Ετήσια Έκ-
θεση του προηγούμενου έτους, στον επικεφαλής του φο-
ρέα και στην Επιτροπή Ελέγχου. Η Έκθεση συντάσσεται σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα για την Επαγγελματική Εφαρμογή του Εσωτερικού Ελέγχου.
2. Η Ετήσια Έκθεση κοινοποιείται αμελλητί στο Ελε-
γκτικό Συνέδριο, στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας και στη 
Γενική Διεύθυνση Δημοσιονομικών Ελέγχων του Υπουρ-
γείου Οικονομικών. Ειδικά για τους ΟΤΑ α’ βαθμού, η Ετή-
σια Έκθεση κοινοποιείται και στο Δημοτικό Συμβούλιο.
3. Ο Προϊστάμενος της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου 
παρέχει Γνώμη στον επικεφαλής του φορέα, για τη συνολι-
κή επάρκεια των δομών και συστημάτων διακυβέρνησης, 
τη διαχείριση κινδύνων και των δικλίδων ελέγχου σε συνο-
λικό επίπεδο ή για μεμονωμένες διαδικασίες, λειτουργίες 
και οργανικές μονάδες του φορέα. Η Γνώμη συνοδεύει την 
Ετήσια Έκθεση που υποβάλλεται στον επικεφαλής του 
φορέα, βασίζεται στα αποτελέσματα του έργου και των 
δραστηριοτήτων της Μονάδας και λαμβάνει τη μορφή 
της διαβεβαίωσης (θετικής, αρνητικής ή με επιφύλαξη).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥΜΟΝΑΔΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 14
Ετήσιο Πρόγραμμα Εργασιών
της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου
1. Ο Προϊστάμενος της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγ-
χου καταρτίζει, το αργότερο εντός του Ιανουαρίου κάθε 
έτους, το Ετήσιο Πρόγραμμα Εργασιών του έτους αυτού, 
βάσει των διαθέσιμων πόρων της Μονάδας, και το υπο-
βάλλει στην Επιτροπή Ελέγχου, καθώς και στον επικε-
φαλής του φορέα, ο οποίος και το εγκρίνει, το αργότερο 
εντός μηνός.
2. Ο Προϊστάμενος της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγ-
χου παρακολουθεί και εισηγείται την τροποποίηση του 
Ετήσιου Προγράμματος Εργασιών, όταν κρίνει ότι αυτό 
απαιτείται λόγω εξωγενών ή ενδογενών παραγόντων. Το 
Ετήσιο Πρόγραμμα Εργασιών τροποποιείται με την ίδια διαδικασία έγκρισής του.
Άρθρο 15
Στάδια έργων
Κάθε έργο που διενεργείται ή παρέχεται από τη Μο-
νάδα Εσωτερικού Ελέγχου διαρθρώνεται σε στάδια ως εξής:
1. Διαβεβαιωτικό/ελεγκτικό: α) ανάθεση, β) σχεδια-
σμός, γ) διενέργεια, δ) σύνταξη προσωρινής έκθεσης,
ε) οριστικοποίηση και υποβολή της έκθεσης, στ) παρα-κολούθηση της υλοποίησης των συστάσεων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7162 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
2. Συμβουλευτικό: α) ανάθεση, β) σχεδιασμός, γ) διε-
νέργεια, δ) σύνταξη και υποβολή της έκθεσης.
Άρθρο 16
Παρακολούθηση της υλοποίησηςτων συστάσεων του Εσωτερικού Ελέγχου
1. Μετά το στάδιο της οριστικοποίησης της έκθεσης 
ελέγχου, οι συστάσεις που αναφέρονται στην έκθεση 
και έχουν συμφωνηθεί με τους ελεγχόμενους, καθώς 
και τα σχέδια διορθωτικών ενεργειών και δράσεων για την εφαρμογή τους, παρακολουθούνται από τη Μονά-δα Εσωτερικού Ελέγχου. Η παρακολούθηση συνίσταται 
στην επιβεβαίωση της υλοποίησης και αξιολόγησης του 
αντίκτυπου κάθε ενέργειας που συμφωνήθηκε, εντός του 
προκαθορισμένου χρονοδιαγράμματος που τέθηκε από 
τον Εσωτερικό Ελεγκτή.
2. Μετά την υλοποίηση όλων των ενεργειών που συμ-
φωνήθηκαν, συντάσσεται αναφορά στην οποία, εκτός 
των άλλων, περιλαμβάνεται η αξιολόγηση της αποτελε-σματικότητας των ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν από τις υπηρεσίες, με σκοπό την ανάδειξη της προστι-
θέμενης αξίας, καθώς και της ύπαρξης τυχόν υπολειμ-
ματικών, μη ανεκτών για τον φορέα κινδύνων.
Άρθρο 17
Πρόγραμμα Αξιολόγησηςκαι Βελτίωσης Ποιότητας
1. Κάθε φορέας του άρθρου 2 είναι υποχρεωμένος να 
θεσπίσει ετήσιο Πρόγραμμα Αξιολόγησης και Βελτίωσης 
Ποιότητας για τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, με το 
οποίο παρέχονται η δυνατότητα αποτίμησης του βαθ-
μού συμμόρφωσής της με τον Κανονισμό Λειτουργίας 
της, της τήρησης και του βαθμού εφαρμογής των Προ-
τύπων για την Επαγγελματική Εφαρμογή του Εσωτερικού 
Ελέγχου, του βαθμού τήρησης του Κώδικα Δεοντολογίας 
Εσωτερικών Ελεγκτών, καθώς και η δυνατότητα αξιολό-
γησης της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας 
της λειτουργίας του Εσωτερικού Ελέγχου και εντοπισμού 
πεδίων που χρήζουν βελτίωσης, ώστε να προσθέτει αξία 
και να βελτιώνει τις διαδικασίες που διέπουν τη λειτουρ-
γία του φορέα.
2. Το Πρόγραμμα Αξιολόγησης και Βελτίωσης Ποιό-
τητας περιλαμβάνει τόσο τις διαρκείς εσωτερικές αξι-
ολογήσεις, όσο και την εξωτερική αξιολόγηση, με τις 
οποίες συνολικά εκτιμάται η π οιότητα της λειτουργίας 
της Μονάδας Εσωτερικού ελέγχου, εξάγονται συμπε-
ράσματα και υποβάλλονται σχετικές εισηγήσεις για τις 
απαιτούμενες βελτιώσεις.
3. Ο Προϊστάμενος της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου 
είναι υπεύθυνος για την κατάρτιση, τήρηση και εφαρ-
μογή του Προγράμματος Αξιολόγησης και Βελτίωσης 
Ποιότητας της Μονάδας.
4. Για τις διαρκείς εσωτερικές αξιολογήσεις χρησιμο-
ποιούνται διαδικασίες και εργαλεία που περιλαμβάνουν 
ιδίως: α) την εποπτεία του ελεγκτικού έργου, β) την υλο-
ποίηση του Ετήσιου Προγράμματος Εργασιών της Μο-νάδας Εσωτερικού Ελέγχου, γ) τις εργασίες ελέγχου και τις διαδικασίες που ακολουθούνται, σύμφωνα με το Εγ-
χειρίδιο Εσωτερικών Ελέγχων της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου, δ) την τήρηση των προθεσμιών που συμφωνή-
θηκαν, ε) τον αριθμό των βελτιωτικών προτάσεων, καθώς 
και εκείνων που υλοποιήθηκαν μέσα στο έτος. Οι ως άνω 
διαδικασίες και εργαλεία καθορίζονται με τον Κανονισμό 
Λειτουργίας της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου.
Άρθρο 18
Πρόσβαση εσωτερικών ελεγκτών
1. Οι εσωτερικοί ελεγκτές, κατά την εκτέλεση των κα-
θηκόντων τους, έχουν πλήρη και απρόσκοπτη πρόσβαση 
σε όλα τα αρχεία, φυσικά στοιχεία, έγγραφα, χώρους και 
δραστηριότητες του φορέα, και συνεργάζονται με τους 
εργαζόμενους σε αυτόν, στο μέτρο που είναι απαραί-
τητο για την υλοποίηση του έργου τους. Σε περίπτωση 
που στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου ελεγκτικού έργου, 
απαιτείται πρόσβαση σε πληροφοριακό σύστημα έτερου 
φορέα, χορηγείται σχετική άδεια κατόπιν εγγράφου αι-
τήματος, τηρουμένων των διατάξεων περί προστασίας συγκεκριμένων κατηγοριών δεδομένων.
2. Οι εσωτερικοί ελεγκτές έχουν καθήκον εχεμύθειας 
και ευθύνη απόλυτης διαφύλαξης του απορρήτου των 
στοιχείων που περιέρχονται στη γνώση τους κατά την 
άσκηση των καθηκόντων τους.
Άρθρο 19
Ορισμός εμπειρογνωμόνων
1. Αν κατά την εκτέλεση συγκεκριμένου έργου της Μο-
νάδας Εσωτερικού Ελέγχου απαιτούνται εξειδικευμένες 
γνώσεις, ο Προϊστάμενος της Μονάδας εισηγείται στον 
επικεφαλής του φορέα, τον ορισμό υπαλλήλου άλλης 
υπηρεσίας του ίδιου φορέα, ο οποίος διαθέτει τις ειδικές 
γνώσεις που απαιτεί το εν λόγω έργο.
2. Αν οι απαιτούμενες ειδικές γνώσεις για την άσκη-
ση του έργου δεν καλύπτονται από το προσωπικό του 
φορέα, ως εμπειρογνώμονες μπορούν να ορίζονται είτε 
υπάλληλοι άλλων φορέων του άρθρου 2 είτε ιδιώτες 
που διαθέτουν σχετικές με το συγκεκριμένο ελεγκτικό 
έργο γνώσεις και εμπειρία, οι οποίοι συμμετέχουν στο 
εν λόγω έργο. Το εύρος και η περίμετρος του έργου που 
θα εκτελεστεί, η διάρκεια και το πλαίσιο συνεργασίας 
του εμπειρογνώμονα με τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγ-
χου, καθώς και οι ειδικότερες υπηρεσιακές ανάγκες που 
πρέπει να καλυφθούν, ορίζονται κάθε φορά με απόφαση 
του οικείου Υπουργού ή του οργάνου διοίκησης για τους 
λοιπούς φορείς του άρθρου 2, ύστερα από γνώμη του Προϊστάμενου της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου.
Άρθρο 20
Εσωτερικοί ελεγκτές και απάτη
1. Οι εσωτερικοί ελεγκτές εξετάζουν και αξιολογούν 
την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα του Συστή-
ματος Εσωτερικού Ελέγχου και βοηθούν τον φορέα να 
προλαμβάνει τις περιπτώσεις απάτης, μέσω της ανίχνευ-
σης και της καταγραφής των σχετικών κινδύνων.
2. Σε περίπτωση εντοπισμού ενδείξεων απάτης κατά 
τη διενέργεια ενός ελέγχου, η διερεύνηση της συγκεκρι-
μένης υπόθεσης δεν διενεργείται από τους εσωτερικούς 
ελεγκτές στο πλαίσιο του εν λόγω ελεγκτικού έργου. Στην 
περίπτωση αυτή, οι εσωτερικοί ελεγκτές θέτουν υπόψη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7163 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
του επικεφαλής του φορέα και του Προϊσταμένου της 
Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου τα στοιχεία περί απάτης 
που προκύπτουν κατά τη διεξαγωγή των ελέγχων, προ-κειμένου να αναληφθούν οι ενέργειες από τα αρμόδια όργανα που προβλέπονται από τις οικείες διατάξεις και τον κανονισμό λειτουργίας.
Άρθρο 21
Χρήση προτύπων και βέλτιστων πρακτικώνεσωτερικού ελέγχου
Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, οι εσωτερι-
κοί ελεγκτές οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τους τα γε-
νικώς αποδεκτά Πρότυπα για την Επαγγελματική Εφαρ-
μογή του Εσωτερικού Ελέγχου, το Πλαίσιο Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου της Επιτροπής C.O.S.O., καθώς και τις καλές πρακτικές, που διαμορφώνονται από φορείς, όπως η Επιτροπή C.O.S.O και το Ινστιτούτο Εσωτερικών Ελεγκτών (I.I.A.).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣΤΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
Άρθρο 22
Αρμόδιοι φορείς για τον συντονισμό,την παρακολούθηση και την αξιολόγησητης λειτουργίας των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου
1. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ως αρμόδιος φορέας, 
σύμφωνα με το άρθρο 83 του ν. 4622/2019 (Α’ 133) και τις 
διατάξεις που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία της:
α) αναπτύσσει το θεσμικό, οργανωτικό και επιχειρη-
σιακό πλαίσιο για το Εθνικό Σύστημα Εσωτερικού Ελέγ-χου, τη λειτουργία εσωτερικού ελέγχου και τη λειτουρ-γία διαχείρισης κινδύνων, σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία για τη δημόσια διοίκηση και τη δημοσιονο-μική διαχείριση,
β) σχεδιάζει και αναπτύσσει πρότυπα, μεθοδολογίες 
και εργαλεία εσωτερικού ελέγχου,
γ) συντονίζει και υποστηρίζει τη λειτουργία και την 
ελεγκτική δράση των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου,
δ) παρακολουθεί και αξιολογεί το έργο και τη δράση 
των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου και υποβάλλει προ-
τάσεις για την αντιμετώπιση τυχόν προβλημάτων που 
κατεγράφησαν κατά τη διαδικασία της αξιολόγησης,
ε) ενημερώνεται για τις εκθέσεις και τα πορίσματα 
των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου, καθώς και για την 
πορεία υλοποίησης των προτάσεών τους, οποτεδήποτε το ζητήσει, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην περ. η) της παρ. 2 του άρθρου 83 του ν. 4622/2019.
2. Το Υπουργείο Οικονομικών, σύμφωνα με τον ν. 3492/ 
2006 (Α’ 210), ελέγχει την επάρκεια του Συστήματος Εσω-
τερικού Ελέγχου βάσει των αρχών της χρηστής δημοσιο-
νομικής διαχείρισης, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του.
3. Το Ελεγκτικό Συνέδριο παρακολουθεί, ελέγχει και 
αξιολογεί την αποτελεσματικότητα και την επάρκεια των 
Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου, σύμφωνα με τα οριζόμε-
να στο άρθρο 169 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) και τις δια-
τάξεις που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία αυτού.ΜΕΡΟΣ Β’
Ο ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΟΡΓ ΑΝΩΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ - ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ
Άρθρο 23
Σύμβουλος Ακεραιότητας - ΣύστασηΑυτοτελούς Γ ραφείου Συμβούλου
Ακεραιότητας
1. Σε κάθε Υπουργείο συνιστάται Αυτοτελές Γ ραφείο 
Συμβούλου Ακεραιότητας, το  οποίο υπάγεται ως ορ-
γανική μονάδα στον Υπουργό. Από τη ρύθμιση του 
προηγούμενου εδαφίου εξαιρούνται τα Υπουργεία 
Εξωτερικών, Προστασίας του Πολίτη, Εθνικής Άμυνας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Είναι δυνατή η σύσταση Αυτοτελούς Γ ραφείου Συμβούλου Ακεραι-
ότητας στα Υπουργεία του προηγούμενου εδαφίου, 
σε Ανεξάρτητες Αρχές, σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτο-
διοίκησης α’ και β’ βαθμού, σε αυτοτελείς υπηρεσίες, 
σε Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, σε νομικά πρόσωπα 
δημοσίου δικαίου και σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού 
δικαίου που ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, εφόσον 
αυτό κρίνεται απαραίτητο λόγω των αρμοδιοτήτων του 
φορέα και του αριθμού των υπαλλήλων που υπηρετούν 
σε αυτόν, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 80.
2. Οι αυτοτελείς υπηρεσίες και τα εποπτευόμενα νο-
μικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου, εφόσον 
δεν έχουν συστήσει Αυτοτελές Γ ραφείο Συμβούλου 
Ακεραιότητας, υπάγονται στο αντίστοιχο Γ ραφείο του 
εποπτεύοντος φορέα.
3. Το Αυτοτελές Γ ραφείο Συμβούλου Ακεραιότητας 
στελεχώνεται από τον Σύμβουλο Ακεραιότητας και δύ-
ναται να στελεχώνεται και από υπαλλήλους του οικείου 
φορέα.
Άρθρο 24
Αρμοδιότητες Συμβούλου Ακεραιότητας
Οι αρμοδιότητες του Συμβούλ ου Ακεραιότητας διακρί-
νονται σε τρεις λειτουργικούς άξονες ως εξής:
1. Υποστηρικτικός άξονας
α) Παρέχει εξατομικευμένη συμβουλευτική συνδρο-
μή για ζητήματα δεοντολογίας και ακεραιότητας που 
αντιμετωπίζει ο υπάλληλος κατά την ενάσκηση των υπη-
ρεσιακών του καθηκόντων, συμπεριλαμβανομένων θε-
μάτων, όπως η σεξουαλική παρενόχληση, οι διακρίσεις, 
ο εκφοβισμός, η ηθική παρενόχληση και η σύγκρουση 
συμφερόντων.
β) Παραλαμβάνει αναφορές από τους υπαλλήλους 
του φορέα, για περιστατικά παραβίασης ακεραιότητας 
ή διαφθοράς και ασκεί διαμεσολάβηση, προκειμένου να 
επιληφθούν τα όργανα του φορέα ή εξωτερικοί φορείς που είναι αρμόδιοι για τη διερεύνησή τους.
γ) Παρακολουθεί τη διαδικασία της διερεύνησης της 
αναφοράς και ενημερώνει σχετικά τον υπάλληλο που 
την υπέβαλε.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7164 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
2. Ενημερωτικός άξονας
α) Παρέχει ενημέρωση στο προσωπικό του φορέα για 
θέματα δεοντολογίας και ακεραιότητας, καθώς και για 
τη λειτουργία, τις αρμοδιότητες και την αποστολή του 
Συμβούλου Ακεραιότητας.
β) Σχεδιάζει και συντονίζει δράσεις εκπαίδευσης και 
ανάπτυξης ικανοτήτων για τους υπαλλήλους του φορέα 
και τους υπαλλήλους των εποπτευόμενων φορέων σε 
συνεργασία με την οικεία οργανική μονάδα που είναι 
αρμόδια για θέματα εκπαίδευσης, καθώς και με εξωτερι-
κούς φορείς παροχής υπηρε σιών εκπαίδευσης, όπως το 
Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης.
γ) Συμμετέχει στη χάραξη εσωτερικών πολιτικών και 
στην ανάπτυξη εργαλείων για την ενίσχυση της ακε-ραιότητας και της διαφάνειας, όπως Κώδικες Ηθικής 
και Δεοντολογίας, Κανονισμοί Διαχείρισης Φαινομένων 
Σύγκρουσης Συμφερόντων, Πρωτόκολλα Αντιμετώπισης 
Περιστατικών Απάτης και Διαφθοράς.
3. Συμβουλευτικός άξονας
α) Ενημερώνει και συνεργάζεται με τη διοίκηση του 
φορέα, τη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου και την οργα-
νική μονάδα που είναι αρμόδια για θέματα διοικητικής 
υποστήριξης και ανθρώπινου δυναμικού, για την ανά-
πτυξη και εφαρμογή πολιτικών και προτύπων ακεραιό-
τητας εντός του φορέα.
β) Διατυπώνει προτάσεις βελτίωσης των μηχανισμών 
πρόληψης, αποτροπής και εντοπισμού προς τον επικε-φαλής του φορέα, όταν εντοπίζει περιστατικά παραβι-άσεων ακεραιότητας.
γ) Συντάσσει Ετήσια Έκθεση και την υποβάλλει στον 
επικεφαλής του φορέα και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας 
για την αποτελεσματικότητα των πολιτικών και διαδι-
κασιών ακεραιότητας που χρησιμοποιεί ο φορέας, το 
έργο που επιτελέστηκε, καθώς και για την πορεία των 
υποθέσεων που χειρίστηκε.
Άρθρο 25
Υποχρεώσεις - Ευθύνες
1. Ο Σύμβουλος Ακεραιό τητας υποχρεούται:
α) να ασκεί τα καθήκοντά του με ακεραιότητα, αντι-
κειμενικότητα, αμεροληψία, διαφάνεια και κοινωνική 
υπευθυνότητα και να ενεργεί υπέρ του δημοσίου συμ-
φέροντος,
β) να σέβεται και να τηρεί τους κανόνες εχεμύθειας και 
εμπιστευτικότητας, για θέματα για τα οποία έλαβε γνώση 
κατά την άσκηση των καθηκόντων του,
γ) να απέχει από τη διαχείριση συγκεκριμένων υποθέ-
σεων δηλώνοντας κώλυμα, εφόσον συντρέχει περίπτω-ση σύγκρουσης συμφερόντων.
2. Η μη αναφορά του κωλύματος της περ. γ) της παρ. 1 
συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.
3. Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας έχει πειθαρχική ευθύνη 
για πράξεις ή παραλείψεις που σχετίζονται με την άσκη-
ση των καθηκόντων του σύμφωνα με τις διατάξεις του Υπαλληλικού Κώδικα.
4. Με την έναρξη της θητείας του ο Σύμβουλος Ακε-
ραιότητας υπογράφει Δήλωση Εχεμύθειας. Το καθήκον 
εχεμύθειας εξακολουθεί να ισχύει για πέντε (5) χρόνια 
μετά τη λήξη της θητείας του.ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΜΗΤΡΩΟ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ, ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΚΑΙ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗ
Άρθρο 26
Σύσταση Μητρώου Συμβούλων Ακεραιότητας
1. Συστήνεται Μητρώο Συμβούλων Ακεραιότητας 
(Μητρώο), στο οποίο εντάσσονται οι υποψήφιοι για 
την κάλυψη των θέσεων Συμβούλου Ακεραιότητας. Το 
Μητρώο τηρείται ηλεκτρονικά στη Γενική Γ ραμματεία 
Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα του Υπουργεί-
ου Εσωτερικών, είναι αναρτημένο στην ιστοσελίδα του 
και περιλαμβάνει αποκλειστικά τα απαραίτητα εκείνα 
στοιχεία προς διασφάλιση τόσο των προσωπικών δε-
δομένων όσο και της διαφάνειας.
2. Στο Μητρώο εγγράφονται, κατόπιν αίτησής τους, 
μόνιμοι ή με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορί-
στου Χρόνου (Ι.Δ.Α.Χ.) πολιτικοί διοικητικοί υπάλληλοι, 
κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ ή ειδικό επιστημονικό προσωπικό, οι 
οποίοι ανήκουν οργανικά σε Υπουργεία ή σε αυτοτελείς 
Υπηρεσίες ή σε Ανεξάρτητες Αρχές ή Αποκεντρωμένες 
Διοικήσεις ή νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή Οργα-
νισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, έχουν 
τον Α’ βαθμό και τριετή κατ’ ελάχιστο πραγματική δημό-
σια υπηρεσία, και διαθέτουν το  Πιστοποιητικό Επάρκειας 
Συμβούλου Ακεραιότητας του άρθρου 27.
3. Δεν εγγράφονται στο Μητρώο όσοι:
α) κατά των οποίων εκκρεμεί ποινική δίωξη για οποιο-
δήποτε κακούργημα, καθώ ς και οποιαδήποτε ποινική 
δίωξη για τα εγκλήματα της κλοπής, υπεξαίρεσης (κοινής 
ή στην υπηρεσία), απάτης, εκβίασης, πλαστογραφίας, 
πλαστογραφίας πιστοποιητικών, απιστίας δικηγόρου, 
απιστίας περί την υπηρεσία, απιστίας κατά του νομικού 
προσώπου του Ελληνικού Δημοσίου, των νομικών προ-
σώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης, δωροδοκίας, καταπίεσης, παράνομης 
βεβαίωσης ή είσπραξης δικαιωμάτων του Δημοσίου, 
παράβασης καθήκοντος, δυσφήμησης, συκοφαντικής 
δυσφήμησης, ψευδούς βεβαίωσης, υφαρπαγής ψευδούς 
βεβαίωσης, ψευδούς καταμήνυσης, υπεξαγωγής εγγρά-
φων, για οποιοδήποτε έγκλημα σχετικά με την υπηρεσία, 
καθώς και για οποιοδήποτε έγκλημα κατά της γενετήσιας 
ελευθερίας - αξιοπρέπειας ή οικονομικής εκμετάλλευσης 
της γενετήσιας ζωής, παραβίαση της νομοθεσίας περί 
ναρκωτικών, λαθρεμπορίας και τυχερών παιχνιδιών ή
β) έχουν καταδικαστεί σε οποιαδήποτε ποινή για κα-
κούργημα ή για κάποιο από τα εγκλήματα της περ. α’ ή
γ) κατά των οποίων έχει ασκηθεί πειθαρχική δίωξη για 
πειθαρχικό παράπτωμα που δύναται να επισύρει την 
πειθαρχική ποινή της οριστικής παύσης ή
δ) στους οποίους έχει επιβληθεί τελεσίδικα οποιαδή-
ποτε πειθαρχική ποινή ανώτερη του προστίμου αποδο-
χών τεσσάρων (4) μηνών για οποιαδήποτε πειθαρχικό 
παράπτωμα, μέχρι τη διαγραφή της ποινής ή
ε) τελούν σε αργία ή διαθεσιμότητα ή έχουν τεθεί σε 
αναστολή άσκησης καθηκόντων.
4. Η εγγραφή στο Μητρώο πραγματοποιείται με 
την υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης, καθώς και των 
δικαιολογητικών που αποδεικνύουν τις απαιτούμενες 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7165 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
προϋποθέσεις. Αντίγραφο της αίτησης κοινοποιείται 
υποχρεωτικά με μέριμνα του αιτούντος στη Διεύθυνση 
Προσωπικού του φορέα προέλευσης. Η ηλεκτρονική 
αίτηση επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης του άρθρου 8 
του ν. 1599/1986 (Α’ 75).
5. Μέλος του Μητρώου μπορεί να διαγραφεί με αί-
τησή του, που υποβάλλεται ηλεκτρονικά. Αντίγραφο 
της αίτησης κοινοποιείται υποχρεωτικά με μέριμνα του αιτούντος στη Διεύθυνση Προσωπικού του φορέα προ-έλευσης και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
6. Το Υπουργείο Εσωτερικών προβαίνει σε υποχρεω-
τική διαγραφή μέλους από το Μητρώο εάν συντρέξουν οι προϋποθέσεις των περιπτώσεων της παρ. 3 κατόπιν 
σχετικής ενημέρωσης από την αρμόδια Διεύθυνση Προ-
σωπικού ή την Εθνική Αρχή Διαφάνειας ή από άλλη επί-σημη δημόσια αρχή.
Άρθρο 27
Πιστοποίηση Συμβούλων Ακεραιότητας
Το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκη-
σης (ΕΚΔΔΑ) σε συνεργασία με τη Γενική Γ ραμματεία Αν-
θρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα του Υπουργείου 
Εσωτερικών και την Εθνική Αρχή Διαφάνειας οργανώνει 
ειδικό πρόγραμμα επάρκειας για τη θέση του Συμβούλου 
Ακεραιότητας.
Άρθρο 28
Κάλυψη θέσεων Συμβούλων Ακεραιότητας
1. Η θέση του Συμβούλου Ακεραιότητας πληρούται 
κατόπιν πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος που εκ-
δίδει η Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Η πρόσκληση αναρτάται 
στο Πρόγραμμα Διαύγεια, στην ιστοσελίδα της Εθνικής 
Αρχής Διαφάνειας και στην ιστοσελίδα του Υπουργεί-
ου Εσωτερικών. Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν τα 
μέλη του Μητρώου του άρθρου 26. Με την πρόσκληση 
καθορίζονται ο χρόνος και ο τρόπος υποβολής αίτη-
σης των ενδιαφερομένων, η διαδικασία και τα κριτήρια 
αξιολόγησης των αιτήσεών τους, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
2. Η αξιολόγηση των υποψηφίων για την κάλυψη της 
θέσης του Συμβούλου Ακεραιότητας γίνεται από τριμε-
λή Επιτροπή που συγκροτείται με απόφαση του Διοικητή 
της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και αποτελείται από τον 
Προϊστάμενο Γενικής Διεύθυνσης Ακεραιότητας και Λογο-
δοσίας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, τον Προϊστάμενο 
Γενικής Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου 
Τομέα του Υπουργείου Εσωτερικών και τον Προϊστάμε-
νο της Γενικής Διεύθυνσης που είναι αρμόδια για θέματα 
προσωπικού του οικείου φορέα, εφόσον υπάρχει, ή τον 
Προϊστάμενο Διεύθυνσης που είναι αρμόδιος για θέματα 
προσωπικού, με αναπληρωτές όσους τους αναπληρώνουν 
στα υπηρεσιακά τους καθήκοντα. Γ ραμματέας της Επιτρο-
πής ορίζεται υπάλληλος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας 
κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ με βαθμό τουλάχιστον Β’ .
3. Η επιλογή διενεργείται από την Επιτροπή της παρ. 2, 
κατόπιν συνεκτίμησης των απαιτούμενων τυπικών και 
των πρόσθετων επιθυμητών προσόντων, όπως αυτά 
προσδιορίζονται ειδικότερα στην πρόσκληση εκδήλω-
σης ενδιαφέροντος. Η Επιτροπή δύναται να καλεί σε συ-
νέντευξη τους τρεις επικρατέστερους υποψηφίους ανά θέση, η οποία λαμβάνεται υπόψη για την τελική επιλογή 
τους. Το περιεχόμενο της συνέντευξης με τα κρίσιμα και 
ουσιαστικά σημεία της αναφέρεται συνοπτικά στο πρα-
κτικό επιλογής της Επιτροπής, το οποίο είναι ειδικά αι-
τιολογημένο, περιλαμβάνει συγκριτική αξιολόγηση των 
υποψηφίων σε σχέση με τον υποψήφιο που επιλέγεται, 
καθώς και καθορισμό ενός επιλαχόντα, εφόσον υπάρχει.
4. Δεν επιτρέπεται να συμμετέχει στη διαδικασία υπάλ-
ληλος που έχει επιλεγεί και τοποθετηθεί σε θέση Συμβού-
λου Ακεραιότητας, για όσο χρόνο διαρκεί η θητεία του.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ
Άρθρο 29
Υπηρεσιακή κατάσταση ΣυμβούλωνΑκεραιότητας
1. Η θητεία του Συμβούλου Ακεραιότητας είναι τριετής, 
με δυνατότητα ισόχρονης ανανέωσης για μία (1) ακόμη 
φορά. Η ανανέωση δύναται να πραγματοποιηθεί αφού αξιολογηθεί το έργο του Συμβούλου Ακεραιότητας από την τριμελή Επιτροπή της παρ. 2 του άρθρου 28, τρεις 
(3) μήνες πριν τη λήξη της θητείας του. Ο Σύμβουλος 
Ακεραιότητας του οποίου η θη τεία έληξε συνεχίζει να 
ασκεί τα καθήκοντά του μέχρι την επιλογή νέου. Αν κατά 
τη διάρκεια της θητείας του Συμβούλου προκύψει ένα 
από τα κωλύματα της παρ. 3 του άρθρου 26 ο Σύμβουλος 
παύεται αυτοδικαίως από τη θέση από την ημερομηνία 
που έλαβε γνώση το αρμόδιο όργανο και διαγράφεται 
από το Μητρώο Συμβούλων Ακεραιότητας σύμφωνα με 
την παρ. 6 του άρθρου 26.
2. Ο χρόνος που διανύεται σε θέση Συμβούλου Ακεραι-
ότητας λογίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας σε θέση Προϊσταμένου επιπέδου Τμήματος, ως προς όλες 
τις υπηρεσιακές συνέπειες. Στον ανωτέρω δεν καταβάλ-
λεται το μηνιαίο επίδομα θέσης ευθύνης που προβλέπε-
ται στο άρθρο 16 του ν. 4354/2015 (Α’ 176).
3. Η θέση του Συμβούλου Ακ εραιότητας είναι πλήρους 
απασχόλησης. Με απόφαση του Διοικητή της Εθνικής 
Αρχής Διαφάνειας ο υπάλληλος που έχει επιλεγεί σε 
θέση Συμβούλου Ακεραιότη τας τοποθετείται στο Αυ-
τοτελές Γ ραφείο Συμβούλου Ακεραιότητας του φορέα 
για τον οποίο έχει επιλεγεί, εφόσον ανήκει οργανικά σε 
αυτόν. Σε διαφορετική περίπτωση, με κοινή απόφαση 
του Υπουργού Εσωτερικών και του Διοικητή της Εθνικής 
Αρχής Διαφάνειας ο υπάλληλος που επιλέγεται σε θέση 
Συμβούλου Ακεραιότητας αποσπάται στη Γενική Διεύ-
θυνση Ακεραιότητας και Λογοδοσίας της Εθνικής Αρχής 
Διαφάνειας χωρίς να καταλαμβάνει οργανική θέση κατά 
παρέκκλιση της παρ. 7 του άρθρου 96 του ν. 4622/2019 
(Α’ 133) και στη συνέχεια τοποθετείται στο Αυτοτελές 
Γ ραφείο Συμβούλου Ακεραιότη τας του φορέα υποδοχής.
4. H μισθοδοσία των Συμβούλων Ακεραιότητας κατα-
βάλλεται από τον φορέα υποδοχής. Οι εκθέσεις αξιολό-
γησης της απόδοσης των Συμβούλων Ακεραιότητας συ-
ντάσσονται από τον Προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης 
Ακεραιότητας και Λογοδοσίας της Εθνικής Αρχής Διαφά-
νειας. Οι Σύμβουλοι Ακεραιότητας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, υπάγονται: α) για θέματα πειθαρχικής 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7166 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
ευθύνης στον Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας που 
είναι πειθαρχικός προϊστάμενος αυτών και στο Πειθαρχικό 
Συμβούλιο της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, β) για θέματα 
χορήγησης αδειών, άδειας άσκησης ιδιωτικού έργου με 
αμοιβή ή τήρησης του ωραρίου εργασίας, στην αρμόδια 
Διεύθυνση Προσωπικού και στο Υπηρεσιακό Συμβούλιο 
του φορέα όπου ασκούν τα καθήκοντα του Συμβούλου και 
γ) για τα λοιπά θέματα υπηρεσιακής τους κατάστασης στη 
Διεύθυνση Προσωπικού και το Υπηρεσιακό Συμβούλιο της 
υπηρεσίας προέλευσής τους.
Άρθρο 30Συντονισμός Συμβούλων Ακεραιότητας(Δίκτυο Συμβούλων Ακεραιότητας)
Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας ορίζεται αρμόδια για τον 
συντονισμό των Συμβούλων Ακεραιότητας (Δίκτυο Συμ-
βούλων Ακεραιότητας) με σκοπό:
α) τη συνεργασία μεταξύ των μελών του, για την ανταλ-
λαγή απόψεων και εμπειριών σχετικά με τον τρόπο χει-ρισμού υποθέσεων, την καταγραφή των προσεγγίσεων που είναι αποτελεσματικές και τον διαμοιρασμό καλών πρακτικών,
β) τη διατύπωση και υποβολή προτάσεων για την ανά-
πτυξη συγκεκριμένων πολιτικών ακεραιότητας, καθώς 
και την ανάδειξη της προστιθέμενης αξίας του Συμβού-
λου Ακεραιότητας στην ενίσ χυση της ακεραιότητας στη 
δράση των δημόσιων φορέων,
γ) τη διοργάνωση, σε συνεργασία με το Υπουργείο 
Εσωτερικών και το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης 
και Αυτοδιοίκησης, δράσεων εκπαίδευσης και ευαισθη-τοποίησης σχετικά με τη δημόσια ακεραιότητα, τη δια-φάνεια και τη λογοδοσία,
δ) τη συγκέντρωση και αναφορά στατιστικών στοι-
χείων και δεδομένων σε θέματα ακεραιότητας και δι-
αφθοράς.
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΚΑΙ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
Άρθρο 31
Οργανόγραμμα Δημόσιας Διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης - Τροποποίησητων παρ. 1 του άρθρου 4 και παρ. 1του άρθρου 16 του ν. 4440/2016
1. Το πρώτο εδάφιο της παρ.  1 του άρθρου 4 του
ν. 4440/2016 (Α’ 224) αντικαθίσταται ως ακολούθως: «Προ-
ϋπόθεση για τη συμμετοχή των φορέων του πρώτου εδα-
φίου της παρ. 1 του άρθρου 3 ως υπηρεσιών υποδοχής στο 
ΕΣΚ είναι η σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις προηγού-
μενη έκδοση Οργανισμών και η αντίστοιχη κατάρτιση πε-
ριγραμμάτων θέσεων εργασίας, καθώς και η καταχώριση 
των ως άνω στοιχείων εκ μέρους των ανωτέρω φορέων 
στο ψηφιακό Οργανόγραμμα του άρθρου 16.».
2. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 16 του
ν. 4440/2016 αντικαθίσταται ως ακολούθως: «1. Δημι-
ουργείται σε βάση δεδομένων Οργανόγραμμα της Δη-
μόσιας Διοίκησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στο οποίο 
αποτυπώνονται η διάρθρωση και η στελέχωση όλων των φορέων του Δημοσίου, των οποίων το προσωπικό 
απογράφεται στο Μητρώο Ανθρώπινου Δυναμικού του Ελληνικού Δημοσίου.».
Άρθρο 32
Ρυθμίσεις Ειδικού Συμβουλίου ΕπιλογήςΠροϊσταμένων (ΕΙ.Σ.Ε.Π.) -Τροποποίηση των παρ. 1
και 2 του άρθρου 86 του ν. 3528/2007
1. Στο τέλος του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρ-
θρου 86 του Κώδικα Κατάστασης Δημόσιων Πολιτικών 
Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (Υπαλλη-
λικός Κώδικας, ν. 3528/2007, Α’ 26) προστίθεται η φράση 
«καθώς και των ανεξάρτητων αρχών».
2. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 86 του Κώδικα Κατά-
στασης Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και 
Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (Υπαλληλικός Κώδικας, ν. 3528/2007) 
προστίθενται εδάφια ως εξής: «Ειδικά για την επιλογή 
προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων στις ανεξάρτητες 
Αρχές συνιστάται στη Γενική Γ ραμματεία Ανθρώπινου Δυ-
ναμικού Δημοσίου Τομέα του Υπουργείου Εσωτερικών 
διακριτό Ειδικό Συμβούλιο Επιλογής Προϊσταμένων, το 
οποίο συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερι-
κών από: Δύο (2) μέλη του Α.Σ.Ε.Π., εκ των οποίων ο ένας 
ορίζεται Πρόεδρος, οι οποίοι υποδεικνύονται από τον 
Πρόεδρο του Α.Σ.Ε.Π. με τους αναπληρωτές τους, δύο (2) 
Νομικούς Συμβούλους ή Παρέδρους του Νομικού Συμ-
βουλίου του Κράτους που υποδεικνύονται αρμοδίως, και 
ένα μέλος της οικείας ανεξάρτητης Αρχής, που αφορά η προκηρυσσόμενη θέση επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης με 
τον αναπληρωτή του. Εφόσον δεν προβλέπονται μέλη 
στην οικεία ανεξάρτητη Αρχή, ως πέμπτο μέλος ορίζε-
ται ένα επιπλέον μέλος του Α.Σ.Ε.Π. με τον αναπληρωτή του κατά τα ανωτέρω. Γ ραμματέας και αναπληρωτής του 
Συμβουλίου αυτού ορίζονται με απόφαση του Προέδρου 
του Α.Σ.Ε.Π. υπάλληλοι του Υπουργείου Εσωτερικών ή του 
ΑΣΕΠ κατηγορίας ΠΕ με βαθμό Α’ .».
3. Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 86 του ν. 3528/2007 
προστίθεται εδάφιο ως εξής: «Ειδικά για το Μετοχικό 
Ταμείο Στρατού (Μ.Τ.Σ), το Μετοχικό Ταμείο Ναυτικού 
(Μ.Τ.Ν.), το Μετοχικό Ταμείο Αεροπορίας (Μ.Τ.Α.) και 
το Νοσηλευτικό Ίδρυμα Μετοχικού Ταμείου Στρατού 
(Ν.Ι.Μ.Τ.Σ.), αρμόδιο είναι το Συμβούλιο Επιλογής Προ-ϊστάμενων (Σ.Ε.Π.) του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.».
4. Ειδικές διατάξεις συγκρότησης αρμόδιων συλλογι-
κών οργάνων επιλογής προϊσταμένων Γενικών Διευθύν-
σεων ανεξαρτήτων αρχών που ισχύουν κατά την έναρξη 
ισχύος του παρόντος, διατηρούνται σε ισχύ.
5. Η συγκρότηση του Ειδικού Συμβουλίου Επιλογής 
Προϊσταμένων Γενικών Διευθύνσεων των Ανεξαρτήτων 
Αρχών ολοκληρώνεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας 
ενός μηνός από την έναρξη ισχύος του παρόντος.
Άρθρο 33
Θέματα υπηρεσιακής κατάστασης Υπηρεσιακών Γ ραμματέων -Τροποποίηση της περ. στ) της παρ. 1του άρθρου 1 του ν. 3213/2003
1. Οι Υπηρεσιακοί Γ ραμματείς του άρθρου 36 του
ν. 4622/2019 (Α’ 133), κατά τη διάρκεια της θητείας τους, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7167 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
έχουν όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που προ-
βλέπονται στις διατάξεις του Κώδικα Κατάστασης Δημό-
σιων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλή-
λων ν.π.δ.δ. (Υπαλληλικός Κώδικας, ν. 3528/2007, Α’ 26).
2. Η παρ. 18 του άρθρου 32 του ν. 2190/1994 (Α’ 28), ως 
προς την αυτοδίκαιη επάνοδο στις θέσεις που κατείχαν 
προ του διορισμού τους, εφαρμόζεται αναλόγως και για 
τους υπαλλήλους που διορίζονται ως Υπηρεσιακοί Γ ραμ-
ματείς μετά τη λήξη της θητείας τους. Στους υπαλλήλους 
αυτούς καταβάλλεται μετά την επάνοδό τους στη θέση 
που κατείχαν, τυχόν προσωπική διαφορά του άρθρου 
27 του ν. 4354/2015 (Α’ 176), στο ύψος που αυτή έχει 
προσδιοριστεί πριν τον διορισμό τους στη θέση του Υπη-
ρεσιακού Γ ραμματέα, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου 
υπηρεσίας στην εν λόγω θέση.
3. Οι Υπηρεσιακοί Γ ραμματείς αξιολογούνται βάσει 
του Μέρους Β’ του ν. 4369/2016 (Α’ 33) από τον οικείο 
Υπουργό και οι εκθέσεις αξιολόγησής τους δεν υπόκει-
νται σε ένσταση.
4. Ο Υπηρεσιακός Γ ραμματέας είναι αξιολογητής κατά 
τον ν. 4369/2016, για τους προϊσταμένους των οργανι-
κών μονάδων που υπάγονται στην αρμοδιότητά του, 
καθώς και για τους υπαλλήλους που υπηρετούν στο 
Γ ραφείο του.
5. Σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος, τα καθήκοντα 
του Υπηρεσιακού Γ ραμματέα ασκούνται κατόπιν απόφα-
σης του Υπουργού, από τον Γενικό ή Ειδικό Γ ραμματέα 
του ίδιου Υπουργείου, εφόσον υπάρχουν, ή από Προϊ-
στάμενο Γενικής Διεύθυνσης που υπάγεται στην αρμο-
διότητα του Υπηρεσιακού Γ ραμματέα. Στην απόφαση 
του προηγούμενου εδαφίου δύνανται να ορίζονται, προς 
αναπλήρωση του Υπηρεσιακού Γ ραμματέα, περισσότερα 
του ενός όργανα.
6. Ο Υπηρεσιακός Γ ραμματέας είναι πειθαρχικός προ-
ϊστάμενος για το προσωπικό των οργανικών μονάδων 
που υπάγονται στην αρμοδιότητά του και δύναται να 
επιβάλλει την πειθαρχική ποινή του προστίμου ύψους 
ίσου με τις αποδοχές έως δύο (2) μηνών.
7. α) Για θέματα πειθαρχικής ευθύνης των Υπηρεσι-
ακών Γ ραμματέων αρμόδιο είναι το Δευτεροβάθμιο 
Πειθαρχικό Συμβούλιο του άρθρου 146Α του Κώδι-
κα Κατάστασης Δημόσιων Πολιτικών και Διοικητικών 
Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (Υπαλληλικός Κώδι-
κας, ν. 3528/2007), το οποίο κρίνει σε πρώτο και τελευ-
ταίο βαθμό και συγκροτείται κατά τα προβλεπόμενα 
στην περ. β).
β) Για την εξέταση θεμάτων πειθαρχικής ευθύνης των 
Υπηρεσιακών Γ ραμματέων, με απόφαση του Προέδρου 
συγκροτείται διακριτό Τμήμα στο Δευτεροβάθμιο Πει-
θαρχικό Συμβούλιο του άρθρου 146Α του Υπαλληλικού Κώδικα από τα ήδη υποδειχθέντα μέλη του ως εξής:
i) τον Πρόεδρο του Δευτεροβάθμιου Πειθαρχικού 
Συμβουλίου αναπληρούμενο από τον αρχαιότερο των 
ορισθέντων Νομικών Συμβούλων του Κράτους,
ii) δύο (2) Νομικούς Συμβούλους του Κράτους με τους 
αναπληρωτές τους, οι οποίοι ορίζονται σύμφωνα με τη 
σειρά αρχαιότητάς τους,
iii) τους δύο (2) υποδειχθέντες εκπροσώπους της 
Α.Δ.Ε.Δ.Υ. με τους αναπληρωτές τους.γ) Η θητεία των μελών του Τμήματος της περ. β) ακο-
λουθεί τη λήξη της θητείας των Μελών του Δευτεροβάθ-
μιου Πειθαρχικού Συμβουλίου.
8. Το Συμβούλιο Υπηρεσιακής Κατάστασης Προϊσταμέ-
νων Γενικών Διευθύνσεων του άρθρου 160 του Κώδικα 
Κατάστασης Δημόσιων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλ-
λήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ (Υπαλληλικός Κώδικας,
ν. 3528/2007) είναι αρμόδιο για τα θέματα υπηρεσιακής 
κατάστασης των Υπηρεσιακών Γ ραμματέων.
9. α) Η περ. στ) της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 3213/ 
2003 (Α’ 309), ως προς τους υπόχρεους προς υποβολής 
δήλωσης περιουσιακής κατάστασης, αντικαθίσταται ως 
εξής:
«στ. Οι Γενικοί και Ειδικοί Γ ραμματείς της Βουλής και 
της Γενικής Κυβέρνησης, οι υπηρεσιακοί γραμματείς 
του άρθρου 36 του ν. 4622/2019, οι υπάλληλοι ή σύμ-
βουλοι ειδικών θέσεων και οι μετακλητοί υπάλληλοι, 
οι οποίοι τοποθετούνται από μονομελές ή συλλογικό 
κυβερνητικό όργανο, καθώς και οι υπάλληλοι που απο-
σπώνται, βάσει των άρθρων 6 του ν. 1878/1990 (Α’ 33) 
και 2 και 3 του ν. 1895/1990 (Α’ 116), στο Υπουργείο 
Εσωτερικών και διατίθενται σε βουλευτές και κόμματα 
της Βουλής των Ελλήνων και του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και στο γραφείο του Έλληνα Επιτρόπου στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή.».
β) Κατά την πρώτη εφαρμογή του παρόντος η δήλωση 
της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 3213/2003 υποβάλλεται 
από τους Υπηρεσιακούς Γ ραμματείς μέσα σε ενενήντα 
(90) ημέρες από την έναρξη ισχύος του παρόντος.
Άρθρο 34
Ρυθμίσεις για τη μοριοδότηση της εμπειρίας
και της άσκησης καθηκόντων ευθύνης - Επιλογή υπαλλήλων ΙΔΑΧ Ο.Τ.Α. α’ βαθμού σε θέσεις προϊσταμένων Γενικής Διεύθυνσης - Τροποποίηση της υποπερ. ββ’ της περ. β) της παρ. 3 του άρθρου 85 του ν. 3528/2007 και της 
υποπερ. ββ’ της περ. β) της παρ. 3 του άρθρου 88 του ν. 3584/2007
1. Στο τέλος της υποπερ. ββ’ της περ. β) της παρ. 3 του 
άρθρου 85 του Κώδικα Δημοσίων Πολιτικών και Διοικη-
τικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007, 
Α’ 26) προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Το σύνολο των μηνών για τους οποίους δύναται να 
μοριοδοτηθεί ο υπάλληλος σύμφωνα με τις υποπερ. βα 
(i) και βα (iii) της περ. β) της παρ. 3 δεν δύναται να υπερ-
βαίνει το ανώτατο όριο των τριάντα τριών (33) ετών, ήτοι 
των τριακοσίων ενενήντα έξι (396) μηνών συνολικά.».
2. Στο τέλος της υποπερ. ββ’ της περ. β) της παρ. 3 του 
άρθρου 88 του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοι-
νοτικών Υπαλλήλων (ν. 3584/2007, Α’143) προστίθεται 
νέο εδάφιο ως εξής:
«Το σύνολο των μηνών για τους οποίους δύναται να 
μοριοδοτηθεί ο υπάλληλος σύμφωνα με τις υποπερ. βα 
(i) και βα (iii) της περ. β) της παρ. 3 δεν δύναται να υπερ-
βαίνει το ανώτατο όριο των τριάντα τριών (33) ετών, ήτοι 
των τριακοσίων ενενήντα έξι (396) μηνών συνολικά.».
3. Οι υπάλληλοι των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδι-
οίκησης α’ βαθμού με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7168 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
καίου Αορίστου Χρόνου δύνανται να επιλέγονται σε 
θέσεις προϊσταμένων Γενικής Διεύθυνσης, σύμφωνα 
με τα οριζόμενα στα άρθρα 87, 88 και 89 του Κώδικα 
Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων
(ν. 3584/2007).».
Άρθρο 35
Ρυθμίσεις για τη νομική υποστήριξη υπαλλήλων του δημοσίου τομέα και αιρετών τοπικής αυτοδιοίκησης - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 52 του ν. 4674/2020
Η παρ. 3 του άρθρου 52 του ν. 4674/2020 (Α’ 53) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«3. Η νομική υποστήριξη των ανωτέρω υπαλλήλων 
παρέχεται μετά από αίτησή τους προς την αρμόδια Δι-εύθυνση Ανθρωπίνου Δυναμικού, θετική εισήγηση της τελευταίας και απόφαση του προϊσταμένου της Γενικής 
Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού, ή εφόσον δεν προ-
βλέπεται τέτοια θέση, με απόφαση του επικεφαλής του 
φορέα. Ειδικά για τους ΟΤΑ, απαιτείται απόφαση της 
οικείας Οικονομικής Επιτροπής. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει θετική εισήγηση, τα ως άνω έξοδα καταβάλλο-νται εκ των υστέρων, εφόσον για τις ποινικές υποθέσεις 
εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση, με την οποία τα ως άνω 
πρόσωπα κηρύσσονται αθώα ή απαλλάσσονται των κα-
τηγοριών ή τελεσίδικο βούλευμα δικαστικού συμβουλί-
ου με το οποίο παύει οριστικά η ποινική δίωξη εναντίον τους ή τίθεται η υπόθεση στο αρχείο.
Η νομική υποστήριξη της παρ. 1 παρέχεται και σε πε-
ρίπτωση έγερσης αγωγής εκ μέρους τρίτων κατά των 
ανωτέρω υπαλλήλων, με αίτημα την επιδίκαση εις βά-
ρος των υπαλλήλων αυτών, αστικών αξιώσεων ένεκα 
πράξεων ή παραλείψεών τους κατά την εκτέλεση των 
καθηκόντων τους.
Η ως άνω νομική υποστήριξη δεν παρέχεται σε περί-
πτωση πράξεων ή παραλείψεων, για τις οποίες έχει ασκη-
θεί ποινική δίωξη σε βάρος του εναγομένου υπαλλήλου, 
ύστερα από καταγγελία εκ μέρους δημόσιας υπηρεσίας 
ή ανεξάρτητης αρχής.
Το πρώτο και τρίτο εδάφιο της παρ. 2, καθώς και το 
πρώτο εδάφιο της παρ. 3 εφαρμόζονται και στην πε-
ρίπτωση νομικής υποστήριξης κατά την παρούσα. Σε 
περίπτωση που δεν υπάρξει θετική εισήγηση, λόγω 
άσκησης ποινικής δίωξης κατά του εναγόμενου υπαλ-
λήλου, ύστερα από καταγγελία, κατά τα ανωτέρω, τα 
προβλεπόμενα έξοδα νομικής υποστήριξης καταβάλλο-
νται εκ των υστέρων, εφόσον για την ποινική υπόθεση 
εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση, με την οποία ο υπάλληλος 
κηρύσσεται αθώος ή απαλλάσσεται των κατηγοριών ή τελεσίδικο βούλευμα του δικαστικού συμβουλίου με το 
οποίο παύει η ποινική δίωξη εναντίον του ή τίθεται η 
υπόθεση στο αρχείο.
Οι ρυθμίσεις της παρούσας καταλαμβάνουν, υπό την 
επιφύλαξη της παρ. 5, και τις υποθέσεις, για τις οποίες 
εκκρεμούν αγωγές εναντίον υπαλλήλων που πληρούν 
τις προϋποθέσεις νομικής υποστήριξης, σύμφωνα με 
την παρούσα, εφόσον ως εκ της πορείας της υπόθεσης 
υπάρχει στάδιο νομικής υποστήριξης ενώπιον δικαστη-
ρίου ή δικαστικής αρχής.».Άρθρο 36
Ρυθμίσεις για τη διενέργεια αξιολόγησης -Τροποποίηση της παρ. 7 του άρθρου 15 και της παρ. 1 του άρθρου 19 του ν. 4369/2016
1. Στην παρ. 7 του άρθρου 15 του ν. 4369/2016 (Α’ 33) 
προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο και η παρ. 7 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«7. Για τους αποσπασμένους υπαλλήλους συντάσσο-
νται εκθέσεις αξιολόγησης από τους προϊσταμένους 
των υπηρεσιών, στις οποίε ς είναι αποσπασμένοι, εφό-
σον υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος. Για 
τους αποσπασμένους υπαλλήλους σε υπηρεσίες στις 
οποίες εφαρμόζεται ειδικό σύστημα αξιολόγησης συ-
ντάσσονται εκθέσεις αξιολόγησης με βάση και το σύστη-
μα αξιολόγησης του παρόντος από τους προϊσταμένους 
των υπηρεσιών στις οποίες είναι αποσπασμένοι. Ειδικά 
ως προς τους αποσπασμένους υπαλλήλους σε γραφεία 
βουλευτών ή Ελλήνων βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοι-
νοβουλίου, αξιολογητής θεωρείται ο οικείος βουλευτής 
ή ευρωβουλευτής. Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμό-
ζονται τα άρθρα 20, 22, 23 και 24.».
2. Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 19 του
ν. 4369/2016 αντικαθίσταται και η παρ. 1 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Πριν από την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, ο άμε-
σα ιεραρχικά προϊστάμενος, ως πρώτος αξιολογητής, 
καλεί επί αποδείξει τον υπάλληλο, προκειμένου να συζη-
τήσει μαζί του τρόπους βελτίωσης της απόδοσής του και 
καλύτερης αξιοποίησης και ανάπτυξης των ικανοτήτων 
του, προς όφελος τόσο του ιδίου όσο και για τη λειτουρ-
γία γενικά και την απόδοση της οργανικής μονάδας, στην 
οποία υπηρετεί. Στην περ ίπτωση που η συμβουλευτική 
συνέντευξη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί διά ζώσης, 
διενεργείται με κάθε πρόσφορο τρόπο, όπως ιδίως με 
χρήση των σύγχρονων εργαλείων τηλεδιάσκεψης, του 
τηλεφώνου και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.».
Άρθρο 37
Αιρετοί υπηρετούντες σε παραμεθόριες περιοχές - Τροποποίηση της παρ. 7του άρθρου 93 του ν. 3852/2010
Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 7 του άρθρου 93 του
ν. 3852/2010 (Α’ 87), μετά τη φράση «παραμεθόριες πε-
ριοχές», προστίθεται η φράση «που έχουν δέσμευση πα-
ραμονής στην υπηρεσία τους,» και η παρ. 7 του άρθρου 93 διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Δημόσιοι υπάλληλοι ή υπάλληλοι ν.π.δ.δ. ή υπάλ-
ληλοι κρατικών ν.π.ι.δ. και δημοσίων επιχειρήσεων ή 
άλλων επιχειρήσεων τη διοίκηση των οποίων ορίζει 
άμεσα ή έμμεσα το Δημόσιο με διοικητική πράξη ή ως μέτοχος, με οποιαδήποτε σχέση εργασίας και εάν υπη-ρετούν, εκλεγόμενοι δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, 
καθώς και πρόεδροι και τα μέλη των δημοτικών και 
τοπικών κοινοτήτων δημοτικών και τοπικών κοινοτή-
των ή εκπρόσωποι τοπικών κοινοτήτων, διαρκούσης 
της θητείας τους, δεν μετατίθενται ούτε αποσπώνται 
εκτός των διοικητικών ορίων του δήμου στον οποίο 
έχουν εκλεγεί. Οι υπάλληλοι αυτοί, εφόσον υπηρετούν 
στα διοικητικά όρια άλλου δήμου, μετά από αίτησή τους 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7169 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
μετατίθενται ή αποσπώνται εκεί όπου έχουν εκλεγεί. 
Αν δεν υπάρχει αντίστοιχη υπηρεσία ή θέση, μετατίθε-
νται ή αποσπώνται στην πλησιέστερη υπηρεσία προς τον δήμο όπου εξελέγησαν. Για τους υπηρετούντες σε παραμεθόριες περιοχές που έχουν δέσμευση παραμο-νής στην υπηρεσία τους, η παρούσα διάταξη έχει ισχύ μόνο για μετάθεση ή απόσπαση αποκλειστικά σε άλλη παραμεθόρια περιοχή.».
Άρθρο 38Αρμοδιότητες Οικονομικής Επιτροπής Δήμουκαι Περιφέρειας - Τροποπ οίηση των περ. δ)
και ιδ) της παρ. 1 του άρθρου 72 και της παρ. 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/2010
1. Η περ. δ) της παρ. 1 του άρθρου 72 του ν. 3852/2010 
(Α’ 87) αντικαθίσταται ως εξής:
«δ. Αποφασίζει για την υποβολή αιτημάτων πρόσλη-
ψης του πάσης φύσεως προσωπικού, συμπεριλαμβα-
νομένων των δικηγόρων και νομικών συμβούλων με 
σχέση έμμισθης εντολής και των συμβασιούχων μίσθω-
σης έργου, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, καθώς 
και για την αναγκαιότητα πρόσληψης του προσωπικού 
των άρθρων 206, 209, 211 του ν. 3584/2007 και 36 του
ν. 4765/2021.».
2. H περ. ιδ) της παρ. 1 του άρθρου 72 του ν. 3852/2010 
αντικαθίσταται ως εξής:
«ιδ) Αποφασίζει για την πρόσληψη πληρεξουσίου δι-
κηγόρου και την ανάκληση της πληρεξουσιότητάς του, σε όσους δήμους είτε δεν έχουν προσληφθεί δικηγόροι 
με μηνιαία αντιμισθία, είτε αυτοί που έχουν προσλη-
φθεί δεν έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε ανώτατα 
δικαστήρια. Μπορεί, επίσης, να αναθέτει την παροχή 
γνωμοδοτήσεων, μόνο εφόσον δεν έχουν προσληφθεί 
δικηγόροι, με μηνιαία αντιμισθία. Με απόφασή της, είναι 
δυνατή, κατ’ εξαίρεση, η ανάθεση σε δικηγόρο, εξώδικου 
ή δικαστικού χειρισμού, ανά υπόθεση, ζητημάτων, τα 
οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα συμφέροντα του 
δήμου και απαιτούν εξειδικευμένη γνώση ή εμπειρία. 
Στις περιπτώσεις αυτές η αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται 
σύμφωνα με το άρθρο 281 του ν. 3463/2006 (Α’ 114).».
3. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 72 του ν. 3852/2010 
προστίθεται περ. ιθ), η οποία έχει ως εξής:
«ιθ) Αποφασίζει για τον καθορισμό ή την αναπροσαρ-
μογή των τελών, δικαιωμάτων και γενικώς των εσόδων 
των δημοτικών κοιμητηρίων, τα οποία προβλέπονται με 
τον Κανονισμό Λειτουργίας τους, κατά την παρ. 1 του 
άρθρου 4 του α.ν. 582/1968 (Α’ 225).».
4. α. Η περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/ 
2010 αντικαθίσταται ως εξής:
«δ. Αποφασίζει για την υποβολή αιτημάτων πρόσλη-
ψης του πάσης φύσεως προσωπικού, συμπεριλαμβανο-
μένων των δικηγόρων και νομικών συμβούλων με σχέ-ση έμμισθης εντολής και των συμβασιούχων μίσθωσης 
έργου, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, καθώς και 
για την αναγκαιότητα πρόσληψης του προσωπικού της περ. ιε’ της παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 4765/2021 (Α’ 6) και του άρθρου 36 του ν. 4765/2021.».
β. H περ. ιβ) της παρ. 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/2010 
αντικαθίσταται ως εξής:«ιβ) Αποφασίζει για την πρόσληψη πληρεξουσίου δι-
κηγόρου και την ανάκληση της πληρεξουσιότητάς του, 
σε όσες περιφέρειες, είτε δεν έχουν προσληφθεί δικη-
γόροι με μηνιαία αντιμισθία είτε αυτοί που έχουν προ-
σληφθεί δεν έχουν δικαίωμα να παρίστανται σε ανώτατα 
δικαστήρια. Μπορεί, επίσης, να αναθέτει την παροχή 
γνωμοδοτήσεων, μόνο εφόσον δεν έχουν προσληφθεί 
δικηγόροι, με μηνιαία αντιμισθία. Με απόφασή της, είναι 
δυνατή, κατ’ εξαίρεση, η ανάθεση σε δικηγόρο, εξώδικου 
ή δικαστικού χειρισμού, ανά υπόθεση, ζητημάτων, τα 
οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα συμφέροντα της 
περιφέρειας και απαιτούν εξειδικευμένη γνώση ή εμπει-
ρία. Στις περιπτώσεις αυτές, για τον ορισμό της αμοιβής 
του δικηγόρου εφαρμόζεται κατ’ αναλογία το άρθρο 281 
του ν. 3463/2006 (Α’ 114).».
γ. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/2010 
(Α’ 87) προστίθενται περ. ιστ), ιζ) και ιη) ως εξής:
«ιστ) Αποφασίζει για την αγορά, παραχώρηση χρήσης, 
μίσθωση και εκμίσθωση κινητών και ακινήτων.
ιζ) Εισηγείται στο περιφερειακό συμβούλιο τα σχέδια 
κανονιστικών αποφάσεων της περιφέρειας και παρακο-
λουθεί την υλοποίησή τους.
ιη) Κηρύσσει την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακι-
νήτου για έργα αρμοδιότητ ας της οικείας περιφέρειας, 
όταν έχει εκδοθεί πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου 
περί υπαγωγής της απαλλοτρίωσης στη διαδικασία του 
άρθρου 7Α του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσε-
ων Ακινήτων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του
ν. 2882/2001 (Α’ 17).».
Άρθρο 39
Ρυθμίσεις αναφορικά με την αυτοδίκαιη
θέση σε αργία, την απαρίθμηση πειθαρχικώνπαραπτωμάτων, τις πειθαρχικές ποινέςκαι την κοινοποίηση της πειθαρχικής απόφασης του Κώδικα  Δημόσιων Πολιτικών 
Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων 
ν.π.δ.δ. - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 103, της παρ. 1 του άρθρου 107, των παρ. 1
και 4 του άρθρου 109 και της παρ. 4του άρθρου 140 του ν. 3528/2007
1. Η περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 103 του Κώδικα Δη-
μόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλή-
λων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007, Α’ 26), ως προς τις περιπτώσεις 
αυτοδίκαιης θέσης σε αργία, αντικαθίσταται ως εξής:
«γ) Ο υπάλληλος, σε βάρος του οποίου ασκήθηκε ποι-
νική δίωξη για οποιοδήποτε έγκλημα κατά της γενετήσι-
ας ελευθερίας ή για οποιοδήποτε έγκλημα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής.».
2.Το δεύτερο εδάφιο της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 
107 του Κώδικα Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλ-
λήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007) καταργείται.
3. Στην παρ. 1 του άρθρου 107 του Κώδικα Δημόσι-
ων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων 
ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007), στην οποία απαριθμούνται τα 
πειθαρχικά παραπτώματα, προστίθεται περ. λδ) ως εξής:
«λδ) οποιαδήποτε πράξη κατά της γενετήσιας ελευ-
θερίας, καθώς και ειδικότερα η προσβολή της γενετή-
σιας αξιοπρέπειας άλλου προσώπου ή και οποιαδήποτε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7170 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
πράξη οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, 
εντός και εκτός υπηρεσίας. Επιβαρυντική περίσταση 
αποτελεί η τέλεση των πράξεων αυτών σε βάρος ανηλί-
κων ή και η τέλεση των πράξεων αυτών από υπαλλήλους 
κατά κατάχρηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων.».
4. Το πρώτο εδάφιο της περ. η) της παρ. 1 του άρθρου 
109 του Κώδικα Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλ-λήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007), ως προς τα 
παραπτώματα για τα οποία μπορεί να επιβληθεί η ποινή 
της οριστικής παύσης, αντικαθίσταται ως εξής:
«η) η ποινή της οριστικής παύσης, η οποία μπορεί να 
επιβληθεί μόνο για τα ακόλουθα παραπτώματα: της πα-ράβασης των περ. α) και λδ) της παρ. 1 του άρθρου 107, 
της παράβασης καθήκοντος κατά τον Ποινικό Κώδικα 
ή άλλους ειδικούς νόμους, της απόκτησης οικονομι-
κού οφέλους ή ανταλλάγματος προς όφελος του ιδίου 
του υπαλλήλου ή τρίτου προσώπου κατά την άσκηση 
των καθηκόντων του ή εξ αφορμής αυτών, της χαρα-
κτηριστικώς αναξιοπρεπούς ή ανάξιας για υπάλληλο 
διαγωγής εντός ή εκτός υπηρεσίας, της παράβασης της 
υποχρέωσης εχεμύθειας, της αδικαιολόγητης αποχής 
από την εκτέλεση των υπηρεσιακών καθηκόντων πάνω από είκοσι δύο (22) εργάσιμες ημέρες συνεχώς ή πάνω 
από τριάντα (30) εργάσιμες ημέρες σε διάστημα ενός (1) 
έτους ή πάνω από πενήντα (50) εργάσιμες ημέρες εντός 
μίας τριετίας, της εξαιρετικώς σοβαρής απείθειας, της 
άμεσης ή μέσω τρίτου προσώπου συμμετοχής σε δημο-
πρασία την οποία διενεργεί επιτροπή μέλος της οποίας 
είναι ο υπάλληλος ή όταν η επιτροπή αυτή υπάγεται στην 
αρχή στην οποία ο υπάλληλος υπηρετεί, της εμμονής 
σε άρνηση προσέλευσης για εξέταση από υγειονομική επιτροπή.».
5. Στην παρ. 4 του άρθρου 109 του Κώδικα Δημόσι-
ων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων 
ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007) προστίθεται νέα περ. δ) ως εξής.
«δ. Για τα παραπτώματα της περ. λδ) της παρ. 1 του 
άρθρου 107 δεν μπορεί να επιβληθεί ποινή κατώτερη 
της προσωρινής παύσης.».
6. Οι εκκρεμείς πειθαρχικές διώξεις κατά εκπαιδευτι-
κών ή υπαλλήλων για την ειδική περίπτωση του πειθαρ-
χικού παραπτώματος της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 
107 του Κώδικα Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλ-
λήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007), η οποία 
καταργείται με την παρ. 1 του παρόντος, συνεχίζονται 
ως πειθαρχικές διώξεις για το αντίστοιχο πειθαρχικό πα-
ράπτωμα της περ. λδ) της παρ. 1 του άρθρου 107 του 
Κώδικα Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων 
και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007), όπως αυτό προ-στίθεται με την παρ. 3 του παρόντος.
7. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 140 του 
Κώδικα Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων 
και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007), ως προς τη δια-δικασία κοινοποίησης της πειθαρχικής απόφασης, αντι-καθίσταται ως εξής:
«4. Η πειθαρχική απόφαση κοινοποιείται σε αντίγραφο 
με τη φροντίδα της υπηρεσίας στον υπάλληλο και γνω-
στοποιείται στα όργανα που δικαιούνται να ασκήσουν 
ένσταση, με ταυτόχρονη ενημέρωση του πειθαρχικού 
οργάνου που εξέδωσε την απόφαση.».Άρθρο 40
Ρύθμιση αναφορικά με την αυτοδίκαιη θέση σε αργία του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (ν. 3584/2007) - Τροποποίηση της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 107 του ν. 3584/2007
Η περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 107 του Κώδικα Κατά-
στασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (ν. 3584/ 
2007, Α’ 143) αντικαθίσταται ως εξής:
«γ) Ο υπάλληλος, σε βάρος του οποίου ασκήθηκε ποι-
νική δίωξη για οποιοδήποτε έγκλημα κατά της γενετήσι-
ας ελευθερίας ή για οποιοδήποτε έγκλημα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής.».
Άρθρο 41
Μετάταξη προσωπικού Ο.Λ.Π. Α.Ε. και Ο.Λ.Θ. Α.Ε. - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 11 του ν. 4404/2016
Η παρ. 1 του άρθρου 11 του ν. 4404/2016 (Α’ 126) τρο-
ποποιείται, ως προς τους φορείς υποδοχής του προσω-πικού της Ο.Λ.Π. Α.Ε. και της Ο.Λ.Θ. Α.Ε., ως ακολούθως:
«1. Επιτρέπεται η μετάταξη του πάσης φύσεως προσω-
πικού της Ο.Λ.Π. Α.Ε. και της Ο.Λ.Θ. Α.Ε., με την ίδια σχέση 
εργασίας σε υπηρεσίες, φορείς ή νομικά πρόσωπα του 
Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, στους 
Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού, σε Οργανισμούς Λιμένα, καθώς και σε εταιρείες του ν. 3429/2005 (Α’ 314), στις οποίες το 
Δημόσιο κατέχει την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαί-
ου κατά τον χρόνο διενέργειας της μετάταξης, εφόσον το προσωπικό αυτό, σωρευτικά:
α) εξακολουθεί να υπηρετεί στην αντίστοιχη εταιρεία 
έως τον χρόνο θέσης σε ισχύ του παρόντος και
β) υποβάλλει αίτηση για μετάταξη εντός προθεσμίας 
που, για το προσωπικό της Ο.Λ.Π. Α.Ε. λήγει στις 31 Δε-
κεμβρίου 2017, ενώ για το προσωπικό της Ο.Λ.Θ. Α.Ε. 
λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2018.».
Άρθρο 42
Δημοτική Αστυνομία - Τροποποίηση της παρ. 2του άρθρου 278 του ν. 4555/2018
Το πρώτο εδάφιο της παρ.  2 του άρθρου 278 του
ν. 4555/2018 (Α’ 133) αντικαθίσταται και η παρ. 2 δια-
μορφώνεται ως εξής:
«2. Το προσωπικό της παρ. 1 μετατάσσεται στον Δήμο, 
με τον βαθμό και το μισθολογικό κλιμάκιο που κατείχε 
πριν τη θέση του σε διαθεσιμότητα, σύμφωνα με το άρ-
θρο 81 του ν. 4172/2013 (Α’ 167), συνυπολογιζόμενου 
του χρόνου υπηρεσίας του στα Καταστήματα Κράτη-
σης για βαθμολογική και μισθολογική εξέλιξη, καθώς 
επίσης και τυχόν προσωπικής διαφοράς του άρθρου 27 του ν. 4354/2015 (Α’ 176), αναδρομικά από την ημερο-
μηνία ανάληψης καθηκόντων στον φορέα υποδοχής. 
Οι μετατασσόμενοι διατηρούν το ίδιο ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό καθεστώς.».
Άρθρο 43
Ρύθμιση αναφορικά με την Εφημερίδα
της Κυβερνήσεως - Τροποποίηση της παρ. 1του άρθρου 8 του ν. 3469/2006
Στην παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 3469/2006 (Α’ 131) 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7171 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
προστίθεται περ. ιε) ως εξής: «ιε) Οι αποφάσεις κατανο-
μής θέσεων των φορέων.».
Άρθρο 44
Σύνταξη εκθέσεων αξιολόγησης - Τροποποίηση της παρ. 6 του άρθρου 79 του ν. 4674/2020
Η παρ. 6 του άρθρου 79 του ν. 4674/2020 (Α’ 53) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«6. Ειδικά για την αξιολογική περίοδο του έτους 2019, 
η προθεσμία της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 16 του 
ν. 4369/2016, όπως τροποποιείται με το άρθρο 51 του 
παρόντος, αρχίζει τη 15η Ιουλίου 2020 και λήγει την 28η 
Φεβρουαρίου 2021.».
Άρθρο 45
Σύστημα προσλήψεων στον δημόσιο τομέα -Τροποποίηση των άρθρων 12, 30, 40, 43, 51και 63 του ν. 4765/2021
1. Στην παρ. 2 του άρθρου 7 του ν. 4765/2021 (Α’ 6) οι 
λέξεις «με την παρ. 4 του άρθρου 24» αντικαθίστανται 
από τις λέξεις «με την παρ. 5 του άρθρου 24» και η παρ. 2 
του άρθρου 7 του ν. 4765/2021 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Στην περίπτωση της παρ. 9 του άρθρου 51 του
ν. 4622/2019 (Α’ 133) περί του ετήσιου προγραμματισμού 
προσλήψεων, εφόσον δεν είναι δυνατή η κατά τις παρ. 7 
και 8 του άρθρου 25 του παρόντος πλήρωση θέσεων από 
οριστικούς πίνακες διοριστέων/προσληπτέων σε ισχύ 
σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 24 του παρόντος 
ή η έγκαιρη υπαγωγή στη διαδικασία του πανελλήνιου 
γραπτού διαγωνισμού, γίνονται με σειρά προτεραιότη-τας, σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 1 του παρόντος.».
2. Στην παρ. 1 του άρθρου 12 του ν. 4765/2021 μετά 
την υποπερ. στδ) προστίθετ αι υποπερ. στε) ως εξής:
«στε) Ο.Τ.Α. που εντάσσονται σε σχέδιο αναπτυξιακής 
μετάβασης στη μεταλιγνιτική εποχή σύμφωνα με τις κεί-
μενες διατάξεις υπό την επιφύλαξη της υποπερ. στδ).».
3. Στην παρ. 4 του άρθρου 30 του ν. 4765/2021 προ-
στίθεται δεύτερο εδάφιο ως εξής:
«Οι διαδικασίες πλήρωσης θέ σεων βάσει σειρά προτε-
ραιότητας διεξάγονται από τριμελή Κεντρική Επιτροπή, 
που συγκροτείται από τον Πρόεδρο του ΑΣΕΠ και απο-
τελείται από ένα (1) τουλάχιστον μέλος του Α.Σ.Ε.Π., που 
ορίζεται Πρόεδρος και από προσωπικό του ΑΣΕΠ με την 
απαιτούμενη γνώση και εμπειρία.».
4. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 40 του ν. 
4765/2021 διαγράφεται η φράση «και δεσμεύονται να 
υπηρετήσουν επί μία τουλάχιστον δεκαετία στις θέσεις αυτές» και η παρ. 3 του άρθρου 40 του ν. 4765/2021 δι-αμορφώνεται ως εξής:
«3. Σε κάθε περίπτωση προτάσσονται των λοιπών 
υποψηφίων, ανεξάρτητα από το σύνολο των μονάδων 
που συγκεντρώνουν σύμφωνα με τα κριτήρια της πα-
ραγράφου αυτής, οι μόνιμοι κάτοικοι των Δήμων των 
περ. στ’ και ζ’ της παρ. 1 του άρθρου 12, εφόσον όλοι οι 
ανωτέρω επιθυμούν τον διορισμό τους σε θέσεις των φο-
ρέων της παρ. 1 του άρθρου 2 που προκηρύσσονται στις 
ως άνω περιοχές και εφόσον αυτές αφορούν υπηρεσίες 
που εδρεύουν στην αντίστο ιχη Περιφερειακή Ενότητα ή 
Δήμο ή νησί. Για την εφαρμογή του παρόντος ως μόνιμη κατοικία νοείται η κατοικία, όπως ορίζεται και αποδεικνύ-
εται σύμφωνα με το άρθρο 279 του ν. 3463/2006 (Α’ 114), 
όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 188 του ν. 4674/ 
2020 (Α’ 256). Η πρόταξη λόγω εντοπιότητας ισχύει μετα-
ξύ των υποψηφίων που διαθέτουν τα τυπικά προσόντα 
του ιδίου πίνακα κατάταξης, κύριου ή επικουρικού.».
5. α) Στην παρ. 7 του άρθρου 43 του ν. 4765/2021 οι 
λέξεις «παρ. 3» αντικαθίστανται με τις λέξεις «παρ. 2» και 
η παρ. 7 διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Οι προσωρινοί πίνακες κατάταξης καταρτίζονται 
από την Κεντρική Επιτροπή Διαγωνισμού κατά κατη-
γορία και κλάδο ή ειδικότητα και κατά φθίνουσα σειρά 
συνολικής βαθμολογίας, σύμφωνα και με τις ειδικότερες 
ρυθμίσεις της απόφασης της παρ. 2.».
β) Στο τελευταίο εδάφιο της παρ.  16 του άρθρου 
43 του ν. 4765/2021 διαγράφεται ο αριθμός «6» και η 
παρ. 16 διαμορφώνεται ως εξής:
«16. Στην προκήρυξη ορίζονται οι θέσεις των ειδικών 
κατηγοριών. Το άρθρο 26 και η παρ. 4 του άρθρου 35 
εφαρμόζονται και στους διαγωνισμούς του παρόντος 
άρθρου. Για θέματα που δεν ρυθμίζονται από τις διατά-
ξεις του παρόντος Κεφαλαίου, εφαρμόζονται αναλογικά 
τα άρθρα 10 και 16 έως 27.».
6. Η περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 51 του ν. 4765/2021, 
ως προς τις αρμοδιότητες του Γ ραφείου Επιθεώρησης 
που λειτουργεί στο Α.Σ.Ε.Π., τροποποιείται ως εξής: «: α) 
τον έλεγχο των διορισμών ή προσλήψεων του προσω-πικού που υπάγονται στον παρόντα,».
7. Η παρ. 1 του άρθρου 63 του ν. 4765/2021 αντικαθί-
σταται, από τη δημοσίευση του ν. 4765/2021 στην Εφη-μερίδα της Κυβερνήσεως, ως εξής:
«1. Τα άρθρα 8 έως και 35 και 37 έως και 43 των Μερών 
Β’ και Γ’ τίθενται σε ισχύ μετά την πάροδο τεσσάρων (4) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημε-
ρίδα της Κυβερνήσεως.».
Άρθρο 46
Συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο των Αναπτυξιακών Οργανισμών Ο.Τ.Α. - 
Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 42του ν. 4674/2020
Η παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 4674/2020 (Α’ 53) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«2. Στο μετοχικό κεφάλαιο των Αναπτυξιακών Οργανι-
σμών μετέχουν είτε περισσότεροι του ενός Οργανισμοί 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή/και Περιφερειακές Ενώσεις 
Δήμων, είτε τουλάχιστον ένας Οργανισμός Τοπικής 
Αυτοδιοίκησης ή μία Περιφερειακή Ένωση Δήμων και 
τουλάχιστον ένα από τα εξής: Περιφερειακά Ταμεία 
Ανάπτυξης, Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος, Ένωση 
Περιφερειών Ελλάδος, Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανά-
πτυξης και Αυτοδιοίκησης, δίκτυα και σύνδεσμοι Δήμων, 
υπό την προϋπόθεση ότι οι Ο.Τ.Α. και οι Περιφερειακές 
Ενώσεις Δήμων κατέχουν την πλειοψηφία του μετοχι-
κού κεφαλαίου, αποκλειομένης σε κάθε περίπτωση της 
συμμετοχής ιδιωτών. Στο μετοχικό κεφάλαιο μπορούν να 
συμμετέχουν και φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, 
επιστημονικοί φορείς, επιμελητήρια, φορείς συλλογικών, 
κοινωνικών, περιβαλλοντικών, πολιτιστικών και οικονο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7172 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
μικών συμφερόντων, συνεταιρισμοί και ενώσεις αυτών, 
υπό την προϋπόθεση ό τι εκπροσωπούν αθροιστικά πο-
σοστό μικρότερο του τρία τοις εκατό (3%). Κατ’ εξαίρε-
ση, οι Περιφέρειες και οι Δήμοι με πληθυσμό άνω των 
πενήντα χιλιάδων (50.000) κατοίκων με βάση τα στοιχεία 
της τελευταίας απογραφής, μπορούν, επιπλέον όσων 
ορίζονται στα προηγούμενα εδάφια, να συστήσουν και 
μονομετοχικό Αναπτυξιακό Οργανισμό, εισφέροντας το 
σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου.».
Άρθρο 47
Κινητικότητα σε ν.π.δ.δ.εκτός Γενικής Κυβέρνησης
1. Υπάλληλοι των φορέων Γενικής Κυβέρνησης που 
υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του Ενιαίου Συστήμα-τος Κινητικότητας (ν. 4440/2016) δύνανται να αποσπώ-νται ή να μετατάσσονται σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου εκτός Γενικής Κυβέρνησης με τη διαδικασία και 
τις προϋποθέσεις του Ενιαίου Συστήματος Κινητικότη-
τας. Σε περίπτωση απόσπασης, η δαπάνη μισθοδοσίας επιβαρύνει τον φορέα υποδοχής.
2. Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 80 του
ν. 4497/2017 (Α’ 171) αντικαθίσταται ως εξής: «Μετατάξεις 
σε κενή θέση ίδιου ή άλλου κλάδου της ίδιας ή ανώτερης 
κατηγορίας, καθώς και αποσπάσεις υπαλλήλων μεταξύ 
Επιμελητηρίων διενεργούνται με απόφαση του Διοικη-
τικού Συμβουλίου του Επιμελητηρίου υποδοχής, ύστερα 
από έγκριση του οικείου υπηρεσιακού συμβουλίου και 
σύμφωνη γνώμη του Επιμελητηρίου προέλευσης.».
Άρθρο 48Δικαίωμα υπογραφήςή συνυπογραφής εγγράφωνπροσωπικού ειδικότητας Μηχανικών
Στο προσωπικό των φορέων του Δημοσίου και των 
ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, ειδικότητας Μηχανικών κατηγορίας 
ΠΕ και ΤΕ που απασχολείται με σύμβαση εργασίας Ιδιωτι-
κού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου, έως οκτώ (8) μήνες, κα-
θώς και στο ως άνω προσωπικό που απασχολείται στον σχεδιασμό, τη διοικητική υποστήριξη, την εκτέλεση και 
την παρακολούθηση αναπτυξιακών προγραμμάτων ή 
έργων που χρηματοδοτούνται ή συγχρηματοδοτούνται 
ή επιδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους ή διεθνείς ορ-
γανισμούς ή απασχολείται σε ερευνητικά προγράμματα 
και προγράμματα τεχνικής βοήθειας του Εταιρικού Συμ-
φώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ), χορηγείται δι-
καίωμα προσυπογραφής εγγράφων αρμοδιότητάς τους, 
καθώς και υπογραφής αυτών κατά τις κείμενες διατάξεις.
Άρθρο 49Παρατάσεις μισθώσεων δημοτικών ακινήτωνκαι κυλικείων
1. Με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων για τις 
μισθώσεις τουριστικών καταλυμάτων, λοιπές μισθώσεις 
δημοτικών ακινήτων στα οποία στεγάζονται επιχειρή-
σεις με εκμισθωτή δήμο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου 
δικαίου αυτού ή επιχειρήσεις Ο.Τ.Α. του άρθρου 252 του 
ν. 3463/2006 (Α’ 114) που έχουν συσταθεί αποκλειστι-
κά από Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, οι οποίες έληγαν από 1.1.2021 έως και την ημερομηνία δημοσίευσης του παρόντος, 
παρατείνονται για δύο (2) επιπλέον έτη από τον χρόνο 
λήξης τους κατόπιν μονομερούς δήλωσης του μισθωτή, 
η οποία υποβάλλεται εντός αποκλειστικής προθεσμί-
ας έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος. Ο 
καθορισμός του μισθώματος του χρόνου παράτασης 
της μίσθωσης κατά το πρώτο εδάφιο γίνεται από την 
Επιτροπή της παρ. 5 του άρθρου 186 του ν. 3463/2006.
2. Η παρ. 1 εφαρμόζεται αναλόγως και για μισθώσεις 
εντός κοινόχρηστων χώρων που ανήκουν στους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού.
3. Εφόσον δεν έχει δημοσιευθεί διακήρυξη νέου δι-
αγωνισμού, συμβάσεις μίσθωσης κυλικείων δημόσιων 
σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαί-
δευσης που λήγουν στις 30.6.2021 παρατείνονται για 
δύο (2) έτη από τον χρόνο λήξης τους, κατόπιν αίτησης 
του μισθωτή, η οποία υποβάλλεται αποκλειστικά έως 
τις 30.6.2021.
Άρθρο 50
Παράταση προθεσμίας αξιοποίησης δωρεών από τις Περιφερειακές Εν ότητες Κεφαλληνίας 
και Λέσβου και τον Δήμο Κω της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου
Στις παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 57 του ν. 4456/2017 
(Α’ 24), τα δεύτερα εδάφια τροποποιούνται, διορθώνεται 
η αρίθμηση των παραγράφων, τίθεται τίτλος στο άρθρο, 
και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 57
Δωρεές υπέρ των Πε ριφερειακών Ενοτήτων
Κεφαλληνίας και Λέσβου και του Δήμου Κω
1. Επιτρέπεται η δωρεά χρημάτων εξ ιδίων πόρων από 
περιφέρεια της χώρας στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων 
υπέρ της Περιφερειακής Ενότη τας Κεφαλληνίας, με από-
φαση του οικείου περιφερειακού συμβουλίου, κατά πα-
ρέκκλιση του π.δ. 30/1996 (Α’ 21) και του π.δ. 242/1996 
(Α’ 179), για την υλοποίηση έργων, μελετών, προμηθειών 
και υπηρεσιών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα απο-
τελέσματα και οι συνέπειες των σεισμών που συνέβησαν στην Κεφαλονιά, την 26η.1.2014 και την 3η.2.2014.
Χρήματα που δεν αξιοποιούνται για τον ανωτέρω σκο-
πό από την Περιφερειακή Ενό τητα Κεφαλληνίας, εντός 
οκτώ (8) ετών από την εκτέλεση της δωρεάς, όπως προ-
κύπτει από παραστατικά για δαπάνες που εκτελέστηκαν 
ή από δαπάνες που απορρέουν ή σχετίζονται με υπογρα-
φείσες συμβάσεις ή από δαπάνες που εντάσσονται σε 
εν εξελίξει δημοπρασίες ή λοιπές διαδικασίες ανάθεσης 
δημοσίων συμβάσεων έργων, μελετών, προμηθειών και 
υπηρεσιών, επιστρέφονται στη δωρήτρια περιφέρεια.
2. Επιτρέπεται η δωρεά χρημάτων εξ ιδίων πόρων από 
περιφέρεια της χώρας στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου 
υπέρ της Περιφερειακής Ενότη τας Λέσβου, με απόφαση 
του οικείου περιφερειακού συμβουλίου, κατά παρέκ-
κλιση του π.δ. 30/1996 και του π.δ. 242/1996, για την 
υλοποίηση έργων, μελετών, προμηθειών και υπηρεσιών, 
προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα αποτελέσματα και 
οι συνέπειες του σεισμού που συνέβη στη Λέσβο, τη 
12η.6.2017.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7173 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
Χρήματα που δεν αξιοποιούνται για τον ανωτέρω σκο-
πό από την Περιφερειακή Ενό τητα Λέσβου, εντός οκτώ 
(8) ετών από την εκτέλεση της δωρεάς, όπως προκύπτει 
από παραστατικά για δαπάνες που εκτελέστηκαν ή από 
δαπάνες που απορρέουν ή σχετίζονται με υπογραφείσες 
συμβάσεις ή από δαπάνες που εντάσσονται σε εν εξελίξει 
δημοπρασίες ή λοιπές διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων 
συμβάσεων έργων, μελετών, προμηθειών και υπηρεσιών, 
επιστρέφονται στη δωρήτρια περιφέρεια.
3. Επιτρέπεται η δωρεά χρημάτων εξ ιδίων πόρων από 
περιφέρεια της χώρας, στην  Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου 
υπέρ του Δήμου Κω, με απόφαση του οικείου περιφερει-
ακού συμβουλίου, κατά παρέκκλιση του π.δ. 30/1996 και 
του π.δ. 242/1996, για την υλοποίηση έργων, μελετών, 
προμηθειών και υπηρεσιών, προκειμένου να αντιμετω-
πιστούν τα αποτελέσματα και οι συνέπειες του σεισμού που συνέβη στην Κω, την 21η.7.2017.
Χρήματα που δεν αξιοποιούνται για τον ανωτέρω σκο-
πό από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, εντός οκτώ (8) 
ετών από την εκτέλεση της δωρεάς, όπως προκύπτει 
από παραστατικά για δαπάνες που εκτελέστηκαν ή από 
δαπάνες που απορρέουν ή σχετίζονται με ήδη υπογρα-
φείσες συμβάσεις ή από δαπάνες που εντάσσονται σε 
εν εξελίξει δημοπρασίες ή λοιπές διαδικασίες ανάθεσης 
δημοσίων συμβάσεων έργων, μελετών, προμηθειών και 
υπηρεσιών, επιστρέφονται στη δωρήτρια περιφέρεια.».
Άρθρο 51
Ρύθμιση θεμάτων προϋπολογισμούτων Ο.Τ.Α. α’ βαθμού
1. Η ισχύς του άρθρου τριακοστού τρίτου της από 
13.4.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 84), η 
οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4690/2020 (Α’ 104), 
ως προς τη διάθεση ποσοστού από τους Κεντρικούς 
Αυτοτελείς Πόρους των Δήμων για την αντιμετώπιση 
λειτουργικών δαπανών των δήμων, παρατείνεται και για 
τον εκτελούμενο προϋπολογισμό του έτους 2021, για 
όσο χρονικό διάστημα συνεχίζεται η λήψη και εφαρμογή 
έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση των συνεπειών 
της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 και πάντως όχι 
πέραν της 30ής.6.2021.
2. Η ισχύς της παρ. 8 του άρθρου τεσσαρακοστού 
τρίτου της από 30.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιε-
χομένου (Α’ 75), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του 
ν. 4684/2020 (Α’ 86), όπως προστέθηκε με το άρθρο 
εικοστό τρίτο της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού 
Περιεχομένου (Α’ 90) και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 
106 του ν. 4714/2020 (Α’ 148), ως προς τη δυνατότητα 
χρησιμοποίησης εσόδων από ανταποδοτικά τέλη και 
δικαιώματα για την κάλυψη άλλων αναγκών των Δήμων, 
παρατείνεται για όσο χρονικό διάστημα συνεχίζεται η 
λήψη και εφαρμογή έκτακτων μέτρων για την αντιμε-
τώπιση των συνεπειών της πανδημίας του COVID-19 και 
πάντως όχι πέραν της 30ής.6.2021.
3. Σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης αδυναμίας κάλυψης 
λειτουργικών αναγκών των υπηρεσιών ανταποδοτικού 
χαρακτήρα, κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 
έτους 2021, για όσο χρονικό διάστημα συνεχίζεται η λήψη 
και εφαρμογή έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 και 
πάντως όχι πέραν της 30ής .6.2021, οι δήμοι, με απόφαση 
της οικονομικής επιτροπής, δύνανται να αναμορφώνουν 
το προϋπολογισμό τους, με μεταφορά πάσης φύσεως ανει-
δίκευτων πιστώσεων, ώστε να διασφαλίζεται η εύρυθμη 
λειτουργία των υπηρεσιών αυτών. Η απόφαση της οικο-
νομικής επιτροπής αποτελεί δεσμευτική εισήγηση για την 
αναμόρφωση του προϋπολογισμού, η οποία εγκρίνεται 
υποχρεωτικά από το οικείο δημοτικό συμβούλιο, στην 
αμέσως επόμενη συνεδρίασή του.
Άρθρο 52Απαλλαγή από την υποχρέωση απόκτησης Π.Ε.Γ .Π. - Τροποποίηση της παρ. 4του άρθρου 7 του ν. 3284/2004
Τροποποιείται το πρώτο εδάφιο της παρ. 4 του άρ-
θρου 7 του ν. 3284/2004 (Α’ 217) «Κώδικας Ελληνικής 
Ιθαγένειας» και η παρ. 4 του άρθρου 7 του ν. 3284/2004 αναδιατυπώνεται ως εξής:
«4. Από την υποχρέωση απόκτησης του Π.Ε.Γ .Π. απαλ-
λάσσονται όσοι έχουν φοιτήσει σε ελληνικό σχολείο, ή σε 
σχολείο που ακολουθεί το υποχρεωτικό ελληνικό πρό-
γραμμα εκπαίδευσης και διδασκαλίας, εφόσον έχουν 
ολοκληρώσει επιτυχώς την παρακολούθηση είτε εννέα 
τάξεων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευ-
σης είτε έξι τάξεων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. 
Επίσης, απαλλάσσονται όσοι έχουν αποφοιτήσει από ελ-
ληνόγλωσσο πρόγραμμα ελληνικού ΑΕΙ ή έχουν αποκτή-
σει μεταπτυχιακό τίτλο ελληνόγλωσσου προγράμματος ελληνικού ΑΕΙ ή έχουν εκπονήσει διδακτορική διατριβή στα ελληνικά σε ελληνικό ΑΕΙ.».
Άρθρο 53
Παράταση θητείας οργάνων διοίκησηςΙσραηλιτικών Κοινοτήτων
Η θητεία των συλλογικών και των λοιπών καταστα-
τικών οργάνων των Ισραηλιτικών Κοινοτήτων, η οποία 
έληξε ή λήγει κατά τον χρόνο που ισχύουν τα έκτακτα 
μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυ-
νο περαιτέρω διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, 
και εφόσον δεν έχουν διενεργηθεί αρχαιρεσίες για την 
ανάδειξη των νέων οργάνων, παρατείνεται από την 
ημερομηνία λήξης της μέχρι την 30ή.6.2021. Με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Υγείας και Παιδείας και Θρη-
σκευμάτων, η θητεία των οργάνων του πρώτου εδαφίου 
μπορεί να παραταθεί για χρονικό διάστημα μέχρι έξι (6) 
μηνών ακόμη, εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται κίνδυ-
νος διασποράς του κορωνοϊού COVID-19.
Άρθρο 54
Παράταση προθεσμίας σύστασηςΑναπτυξιακού Οργανισμού - Τροποποίησητης παρ. 6 του άρθρου 2 του ν. 4674/2020
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 2 του ν. 4674/ 
2020 (Α’ 53) τροποποιείται και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«6. Έως την 30ή.6.2021, οι δήμοι, οι περιφερειακές ενώ-
σεις τους και οι περιφέρειε ς μπορούν να λάβουν αποφά-
σεις για τη σύσταση Αναπτυξιακού Οργανισμού, για την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7174 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
προσαρμογή των υφιστάμενων αναπτυξιακών ανωνύ-
μων εταιρειών και των δικτύων δήμων ή περιφερειών 
στις διατάξεις του άρθρου αυτού ή για τη συμμετοχή 
τους σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς. Λειτουργούσες 
αναπτυξιακές εταιρείες των Ο.Τ.Α. και δίκτυα δήμων 
ή περιφερειών που μετατρέπονται σε Αναπτυξιακούς 
Οργανισμούς οφείλουν να προσαρμόζουν τη μετοχι-
κή τους σύνθεση κατά την παρ. 2. Μετά τη μετατροπή 
αναπτυξιακής εταιρείας ή δικτύου σε Αναπτυξιακό Ορ-γανισμό, οι τελευταίοι καθίστανται καθολικοί διάδοχοι. 
Αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες Ο.Τ.Α., και δίκτυα που 
λειτουργούν και δεν μετατρέπονται σε Αναπτυξιακούς 
Οργανισμούς, συνεχίζουν να λειτουργούν και να διέπο-
νται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, υπό την επιφύλαξη 
της παρ. 2 του άρθρου 121 και της παρ. 8 του άρθρου 
265 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, 
Α’ 114). Για τις εταιρείες αυτές, δεν έχουν εφαρμογή τα 
άρθρα 3 και 4.».
Άρθρο 55
Οφειλές των επιχειρήσεων εκμίσθωσηςοχημάτων προς τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού
Οφειλές των επιχειρήσεων εκμίσθωσης οχημάτων 
προς τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού από βεβαιώσεις παραβάσε-ων των διατάξεων που ρυθμίζουν τη στάθμευση και οι οποίες έχουν τελεστεί πριν την 23η.2.2007, ημερομηνία 
θέσης σε ισχύ της παρ. 2 του άρθρου 15 του ν. 3534/2007 
(Α’ 40), με την οποία αντικαταστάθηκε η παρ. 11 του άρ-
θρου 34 του ν. 2696/1999 (Α’ 57), διαγράφονται. Ποσά 
που έχουν καταβληθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του πα-ρόντος δεν αναζητούνται.
Άρθρο 56
Διαγραφή μικρών βεβαιωμένωνοφειλών προς Ο.Τ.Α.
Διαγράφονται υπόλοιπα βεβαιωμένων οφειλών προς 
τους Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού μέχρι του ποσού των δέκα 
(10) ευρώ, συνολικά ανά οφειλέτη, φυσικό ή νομικό πρό-
σωπο, εφόσον οι οφειλές έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες 
μέχρι τη θέση σε ισχύ του παρόντος και δεν υφίστανται άλλες οφειλές του ιδίου προσώπου κατά τον χρόνο της διαγραφής.
Άρθρο 57
Ανάθεση υπηρεσιών ταφής και ανακομιδής 
νεκρών - Τροποποίηση του άρθρου 61του ν. 3979/2011
Ο τίτλος και η παρ. 1 του άρθρου 61 του ν. 3979/2011 
(Α’ 138) τροποποιούνται και το άρθρο διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 61
Σύναψη δημόσιων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών καθαριότητας, συντήρησης χώρων πρασίνου, ηλεκτροφωτισμού και ταφής και ανακομιδής νεκρών
1. Η οικονομική επιτροπή, μπορεί κατά την κρίση της, 
να αποφασίζει για τη σύναψη και ανάθεση δημόσιας 
σύμβασης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4412/2016 
(Α’ 147) για την εκτέλεση συγκεκριμένων υπηρεσιών συλ-λογής και μεταφοράς στερεών αποβλήτων και ανακυ-
κλώσιμων υλικών, καθαριότητας κοινόχρηστων χώρων 
και δημοτικών κτιρίων, συντήρησης χώρων πρασίνου, 
ηλεκτροφωτισμού, καθώς και ταφής και ανακομιδής νε-
κρών, εφόσον οι σχετικές πιστώσεις είναι εγγεγραμμένες 
στον προϋπολογισμό. Με την ως άνω απόφαση της οικο-
νομικής επιτροπής, καθορίζονται ιδίως, το αντικείμενο 
των παρεχόμενων υπηρεσιών, η διάρκεια και η περιοχή, 
εντός της οποίας αυτές παρέχονται.
2. Συμβάσεις που έχουν καταρτισθεί από δήμους, 
μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος, με τις οποίες έχει 
ανατεθεί σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου 
η καθαριότητα κοινόχρηστων χώρων και η αποκομιδή 
και διαχείριση αποβλήτων, θεωρούνται νόμιμες μέχρι 
τη λήξη τους.».
Άρθρο 58
Χορήγηση ειδών διαβίω σης ή περίθαλψης
και βοηθημάτων σε τρίτεκνους -Τροποποίηση του άρθρου 202του ν. 3463/2006
Στο άρθρο 202 του ν. 3463/2006 (Α’ 114) επέρχονται 
οι ακόλουθες τροποποιήσεις:
1. Η υποπερ. iii. της περ. Α της παρ. 1 τροποποιείται 
και η περ. Α διαμορφώνεται ως εξής:
«1Α. Με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου είναι 
δυνατή η παροχή χρηματικών επιχορηγήσεων:
i. σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, περιλαμβανο-
μένων των εκκλησιαστικών, καθώς και σε πολιτιστικούς 
συλλόγους, που έχουν την έδρα τους εντός των διοικη-τικών ορίων του Δήμου,
ii. σε τοπικά παραρτήματα οργανώσεων πανελλήνιας 
δράσης, που αναπτύσσουν κοινωνική και πολιτιστική 
δραστηριότητα,
iii. σε συλλόγους μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με 
πανελλήνια δράση, οι οποίοι έχουν ως σκοπό την παροχή 
βοήθειας και υποστήριξης κάθε μορφής, σε παιδιά που 
είναι, ιδίως, θύματα εξάρτησης, κακοποίησης, παραμέ-
λησης, οικονομικής εκμετάλλευσης και παράνομης δια-
κίνησης, ανεξαρτήτως υπηκοότητας. Πρόσθετη προϋπό-
θεση για την επιχορήγηση αυτήν αποτελεί η κατάρτιση 
σχετικού προγράμματος δράσης του συλλόγου, για τον αντίστοιχο Δήμο και η έγκρισή του από τον Συντονιστή 
της Αποκεντρωμένης Διοίκησης,
iv. σε πρωτοβάθμιες συνδικαλιστικές οργανώσεις ερ-
γαζομένων στον οικείο Δήμο για την πραγματοποίηση κοινωνικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων, καθώς και
ν. σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου του Δήμου, 
περιλαμβανομένων και των σχολικών επιτροπών, επι-
προσθέτως της τακτικής επιχορήγησης που λαμβάνουν,
vi. σε αθλητικά σωματεία για την προαγωγή του οικεί-
ου αθλήματος, καθώς και για την κάλυψη εξόδων μετα-
κίνησης αθλητών και αθλητικών ομάδων, που εδρεύουν 
στην περιοχή τους και συμμετέχουν σε εθνικά πρωτα-
θλήματα ολυμπιακών αθλημάτων. Από τις διατάξεις του 
προηγούμενου εδαφίου, εξαιρούνται οι αθλητικές ανώ-νυμες εταιρείες. Η παρούσα ισχύει έως τις 30.6.2021.».
2. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 202 τρο-
ποποιείται και η παράγραφος διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7175 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
«2. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, καθώς και για την αντι-
μετώπιση έκτακτης και σοβαρής ανάγκης επιτρέπεται να 
χορηγούνται στους οικονομικά αδύνατους κατοίκους, τους 
τρίτεκνους και πολύτεκνους είδη διαβίωσης ή περίθαλψης, 
κυρίως ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής, με από-φαση του δημοτικού συμβουλίου. Με τους ίδιους όρους 
επιτρέπεται να χορηγούνται χρηματικά βοηθήματα.
Τα βοηθήματα αυτά είναι αφορολόγητα, δεν υπόκει-
νται σε οποιαδήποτε κράτηση, δεν κατάσχονται ούτε 
συμψηφίζονται με ήδη βεβαιωμένα χρέη προς Δημόσιο, 
ασφαλιστικά ταμεία, Ο.Τ.Α. και νομικά πρόσωπα αυτών ή πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζονται στα εισο-
δηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε άλλης 
παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα».
Άρθρο 59
Ρύθμιση θεμάτωνπροϋπολογισμού των Δ.Ε.Υ.Α.
Σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης αδυναμίας για την κά-
λυψη των λειτουργικών τους αναγκών κατά την εκτέλεση 
του προϋπολογισμού του έτους 2021, για όσο χρονικό 
διάστημα συνεχίζεται η λήψη και εφαρμογή έκτακτων 
μέτρων για την αντιμετώπιση των συνεπειών της παν-
δημίας του κορωνοϊού COVID-19 και πάντως όχι πέραν 
της 30ής.6.2021, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης 
και Αποχέτευσης (Δ.Ε.Υ.Α.) μπορεί να αιτούνται οικονο-
μικής ενίσχυσης από τους μετόχους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, με 
ταυτόχρονη εκχώρηση μέρους των μελλοντικών τους 
εσόδων, έως την πλήρωση του ποσού της ενίσχυσης. 
Η οικονομική ενίσχυση των Δ.Ε.Υ.Α. κατά το παρόν δεν λογίζεται ως επιχορήγηση.
Άρθρο 60
Ρυθμίσεις για την ανάπτυξη 
τραπεζοκαθισμάτων σε κοινοχρήστους 
χώρους από καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος (ΚΥΕ) - Τροποποίηση του 
άρθρου 65 του ν. 4688/2020
Το πρώτο, τέταρτο, και έκτο εδάφιο της παρ. 1 του 
άρθρου 65 του ν. 4688/2020 (Α’ 101), σχετικά με την πα-
ραχώρηση πρόσθετου κοινόχρηστου χώρου για ανά-
πτυξη τραπεζοκαθισμάτων τροποποιούνται και η παρ. 1 
διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Έως την 31η.10.2021, με απόφαση της υπηρεσίας 
του οικείου δήμου που είναι αρμόδια για τη διαχείριση 
χρήσης κοινοχρήστου χώρου, υπό την επιφύλαξη του 
ν. 3028/2002 (Α’ 153) και κατά παρέκκλιση κάθε άλλης 
διάταξης, δύναται να παραχωρείται ατελώς, πέραν του αναλογούντος και προβλεπομένου στην άδεια χρήσης 
κοινοχρήστου χώρου, πρόσθετος κοινόχρηστος χώρος 
για ανάπτυξη τραπεζοκαθισμάτων, ο οποίος μπορεί να εκτείνεται σε κοινόχρηστο χώρο, συνεχόμενο ή μη της 
υφιστάμενης παραχώρησης, ύστερα από αίτηση του εν-
διαφερόμενου και υπό την προϋπ όθεση, ότι δεν θίγονται 
δικαιώματα έτερων δικαιούμενων της χρήσης αυτού.
Ο παραχωρούμενος χώρος μπορεί να εκτείνεται μέχρι 
του διπλάσιου του χώρου της αρχικής παραχώρησης ή να 
είναι ικανός για την ανάπτυξη του ίδιου αριθμού τραπε-
ζοκαθισμάτων που προβλέπονται στην ήδη κατεχόμενη άδεια χρήσης, και πάντως δεν μπορεί να είναι τριπλάσιος 
από την αρχική παραχώρηση. Η αίτηση μπορεί να υποβάλ-
λεται ηλεκτρονικά. Προκειμένου περί πλατειών, στις οποίες 
προβάλλονται καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, 
η πρόσθετη παραχώρηση χώρου γίνεται κατ’ εφαρμογή 
της παρ. 5 του άρθρου 13 του β.δ. 24.9/20.10.1958 (Α’ 171). 
Προκειμένου περί οδών, η παραχώρηση χρήσης τους λαμ-
βάνει χώρα, ύστερα από γνώμη της αρμόδιας Αστυνομικής 
Αρχής και αφορά το τμήμα προ των καταστημάτων ή στην 
προβολή αυτών. Για τους λοιπούς κοινόχρηστους χώρους 
ισχύει αναλόγως το άρθρο 13 του βασιλικού διατάγμα-
τος του τετάρτου εδαφίου. Δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη 
μόνιμων ή προσωρινών σταθερών κατασκευών, καθώς 
και η εγκατάσταση ηχείων, στον χώρο που παραχωρείται 
σύμφωνα με το άρθρο αυτό».
Άρθρο 61Παράταση ισχύος δυνατότητας ανάθεσης από Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού δημοσίων συμβάσεων για την προμήθεια υλικών για την αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης που προκλήθηκε από τον κορωνοϊό COVID-19 με τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση
Η ισχύς της παρ. 3 του άρθρου 10 της από 11.3.2020 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 55), η οποία κυ-ρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 (Α’ 76) ως προς 
τη δυνατότητα ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων για την 
προμήθεια υλικών για την αντιμετώπιση της υγειονο-
μικής κρίσης, που προκλήθηκε από την COVID-19 με 
τη διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη 
δημοσίευση, κατά την περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 32 του ν. 4412/2016 (Α’ 147), παρατείνεται από τη λήξη της έως την 30ή.6.2021.
Άρθρο 62
Παράταση ισχύος δυνατότητας προσαύξησης έως τριάντα τοις εκατό (30%) του αριθμού των ωρών υπερωριακής απασχόλησης των υπαλλήλων των δήμων ή περιφερειών που 
συμμετέχουν στα κλιμάκια ελέγχου και του 
προσωπικού της δημοτικής αστυνομίας
Η ισχύς της παρ. 3 του άρθρου 74 του ν. 4745/2020 
(Α’  214) ως προς τη δυνατότητα προσαύξησης, έως 
τριάντα τοις εκατό (30%), του αριθμού των ωρών υπε-
ρωριακής απασχόλησης των υπαλλήλων των δήμων ή 
περιφερειών και του προσωπικού της δημοτικής αστυνο-
μίας, που συμμετέχουν στα κλιμάκια ελέγχου των μέτρων 
αντιμετώπισης της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 
παρατείνεται από τη λήξη της έως την 30ή.6.2021.
Άρθρο 63
Άρση αργίας αιρετών σε περίπτωση άρσης των
περιοριστικών όρων ή της προσωρινής κράτησης μετά από αμετάκλητη παραπομπή για κακούργημα - Τροποποίηση της παρ. 1
του άρθρου 236Α του ν. 3852/2010
Στην παρ. 1 του άρθρου 236Α του ν. 3852/2010 (Α’ 87) 
τροποποιείται το τρίτο εδάφιο και το άρθρο 236Α δια-μορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7176 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
«Άρθρο 236Α
Διοικητικά μέτρα - Αργία
1. Εάν εκδοθεί τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση 
ποινικού δικαστηρίου, για τα πλημμελήματα της περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 236 ή καταδικαστική απόφαση 
σε πρώτο βαθμό για κακουργήματα, ο Επόπτης Ο.Τ.Α. 
οφείλει να θέσει τον καταδικασθέντα σε κατάσταση αρ-
γίας. Η αυτοδίκαιη θέση σε αργία επιβάλλεται με την ίδια 
διαδικασία και σε περίπτωση αμετάκλητης παραπομπής 
για κακούργημα, εφόσον έχουν επιβληθεί περιοριστικοί 
όροι ή προσωρινή κράτηση. Μεταγενέστερη άρση των περιοριστικών όρων ή της προσωρινής κράτησης, κατά 
τη διάρκεια της εκκρεμοδικίας, αίρει αυτοδικαίως την 
αργία του αιρετού που παραπέμφθηκε για κακούργημα. 
Εάν εκδοθεί τελεσίδικη αθωωτική απόφαση, αίρεται αυ-
τοδικαίως η αργία και το διοικητικό μέτρο θεωρείται ως ουδέποτε επιβληθέν. Στην περίπτωση αυτήν καταβάλ-λεται αναδρομικά η αντιμισθία του αποκατασταθέντος 
από τον χρόνο έκδοσης της διαπιστωτικής σε βάρος του 
πράξης.
2. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται αναλόγως οι παρά-
γραφοι 2 και 3 του άρθρου 236. Στην περίπτωση, που η αργία επιβάλλεται λόγω αμετάκλητης παραπομπής για 
κακούργημα, όπου στις παραγράφους αυτές αναφέρεται 
ο δικαστής, εννοείται ο Εισαγγελέας που χειρίζεται την υπόθεση, ενώ όπου αναφέρεται η δικαστική απόφαση, 
εννοείται το βούλευμα ή το κλητήριο θέσπισμα, με βάση 
το οποίο παραπέμπεται στο ακροατήριο η υπόθεση.».
Άρθρο 64
Υποχρεώσεις ελεγχόμενων προσώπων - Τροποποίηση της παρ. 1του άρθρου 16Α του ν. 3023/2002
Η περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 16Α του ν. 3023/2002 
(Α’ 146) τροποποιείται και το άρθρο 16Α διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 16Α
Υποχρεώσεις ελεγχόμενων προσώπων
1. Τα ελεγχόμενα πρόσωπα, όπως περιγράφονται στο 
στοιχείο ιδ’ της παρ. 1 του άρθρου 1 οφείλουν, όπως κα-ταθέτουν στην Επιτροπή Ελέγχου:
α. Όσον αφορά τα υπό στοιχεία ιδα’ της παρ. 1 του άρ-
θρου 1 ελεγχόμενα πρόσωπα, ισολογισμούς και απολογι-
σμούς, όπως αυτοί προκύπτουν από τα λογιστικά βιβλία 
που τηρούν κατά την παρ. 1 του άρθρου 16 το πρώτο 
δίμηνο κάθε έτους, καθώς και ειδική έκθεση εκλογικών εσόδων και δαπανών αναφορικά με την περίοδο ελέγ-
χου προεκλογικών δαπανών και εσόδων, το αργότερο 
εντός τριών (3) μηνών από τη διενέργεια των εθνικών 
εκλογών ή των εκλογών για την ανάδειξη αντιπροσώπων 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο τρόπος σύνταξης και τα ειδικότερα στοιχεία, που περιλαμβάνονται στην ειδική έκθεση εκλογικών εσόδων και δαπανών, καθορίζονται 
με απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής Ελέγχου.
β. Όσον αφορά τα υπό στοιχεία ιδβ’ της παρ. 1 του 
άρθρου 1 του παρόντος νόμου ελεγχόμενα πρόσωπα, 
αναλυτικές καταστάσεις, παραστατικά και αποδείξεις 
εσόδων και εξόδων, καθώς και κάθε άλλο έγγραφο απο-δεικτικό της χρηματοδότησής τους και της διαχείρισης 
των οικονομικών τους στοιχείων για την περίοδο ελέγ-χου των προεκλογικών δαπανών και εσόδων, το αργό-
τερο εντός τριών (3) μηνών από την πραγματοποίηση 
των εκλογών. Τα ανωτέρω παραστατικά καταθέτουν οι υποψήφιοι αντιπρόσωποι της Βουλής των Ελλήνων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εξελέγησαν, καθώς 
και οι αναπληρωματικοί των συνδυασμών των κομμάτων 
ή συνασπισμών κομμάτων, με τις εξής διακρίσεις:
αα) Ο πρώτος αναπληρωματικός για τις εκλογικές πε-
ριφέρειες στις οποίες εκλέγονται ένας (1) έως και πέντε 
(5) βουλευτές.
ββ) Οι δύο πρώτοι αναπληρωματικοί σε όσες εκλέγο-
νται από έξι (6) έως και δέκα (10) βουλευτές.
γγ) Οι τρεις πρώτοι αναπληρωματικοί για τις εκλογικές 
περιφέρειες στις οποίες εκλέγονται από έντεκα (11) έως 
και δεκαπέντε (15) βουλευτές.
δδ) Οι τέσσερις πρώτοι αναπληρωματικοί για τις εκλο-
γικές περιφέρειες στις οποίε ς εκλέγονται δεκαέξι (16) και 
περισσότεροι βουλευτές.
Σε περίπτωση ανάδειξης στο βουλευτικό αξίωμα, 
αναπληρωματικού, καθ’ υπέρβαση των ανωτέρω δια-
κρίσεων, ο βουλευτής που αναδείχτηκε υποχρεούται να 
υποβάλει την αναλυτική κατάσταση του πρώτου εδαφί-
ου της, στην Επιτροπή του άρθρου 21 εντός τριάντα (30) 
ημερών από την ορκωμοσία του.
γ) Όσον αφορά τα υπό στοιχεία ιδγ’ της παρ. 1 του 
άρθρου 1 του παρόντος ελεγχόμενα πρόσωπα, αναλυ-
τικές καταστάσεις, παραστατικά και αποδείξεις εσόδων 
και εξόδων, καθώς και κάθε άλλο έγγραφο αποδεικτικό 
της χρηματοδότησής τους και της διαχείρισης των οικο-
νομικών τους στοιχείων κάθε έτος για όλη τη διάρκεια της θητείας τους.
δ) Όσον αφορά τα υπό στοιχεία ιδε’ της παρ. 1 του 
άρθρου 1 του παρόντος νόμου ελεγχόμενα πρόσωπα, 
το πλήρες και αναλυτικό περιεχόμενο, καθώς και την 
οικονομική αποτίμηση των εκατέρωθεν συναλλαγών 
που έχουν πραγματοποιήσει με τους δικαιούχους χρημα-
τοδότησης για την περίοδο ελέγχου των προεκλογικών 
δαπανών και εσόδων, εντός τριών (3) μηνών από την 
πραγματοποίηση των εκλογών.».
Άρθρο 65
Μεταβίβαση στην Οικονομική Επιτροπή των 
Δήμων και των Περιφερειών αρμοδιότητας 
ίδρυσης ή συμμετοχής σε Αναπτυξιακό Οργανισμό Ο.Τ.Α. - Προσθήκη περ. κ’ στην παρ. 1 του άρθρου 72 και περ. ιθ’στην παρ. 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/2010
1. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 72 του ν. 3852/2010 
(Α’ 87) προστίθεται περ. κ’ , ως εξής:
«κ) Αποφασίζει για την ίδρυση ή συμμετοχή του Δή-
μου σε Αναπτυξιακό Οργανισμό Ο.Τ.Α. του άρθρου 2 του
ν. 4674/2020 (Α’ 53).».
2. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/ 
2010 προστίθεται περ. ιθ’ , ως εξής:
«ιθ) Αποφασίζει για την ίδρυση ή συμμετοχή της Περι-
φέρειας σε Αναπτυξιακό Οργανισμό Ο.Τ.Α. του άρθρου 2 του ν. 4674/2020.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7177 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
Άρθρο 66
Δυνατότητα επιλογής συμπαραστάτη του δημότη και της επιχείρησης και με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων - Προσθήκη πέμπτου εδαφίου στην παρ. 2 του άρθρου 77του ν. 3852/2010
Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 77 του ν. 3852/2010 
(Α’ 87) προστίθενται δύο εδάφια, ως εξής:
«Η μυστική ψηφοφορία επιλογής του συμπαραστάτη 
του δημότη και της επιχείρησης δύναται να πραγμα-
τοποιηθεί και με ηλεκτρονικά μέσα, μέσω του ειδικού 
πληροφοριακού συστήματος με την ονομασία «Ψηφια-κή Κάλπη ΖΕΥΣ» της ανώνυμης εταιρείας του Ελληνικού 
Δημοσίου με την επωνυμία «Εθνικό Δίκτυο Υποδομών 
Τεχνολογίας και Έρευνας Α.Ε. (ΕΔΥΤΕ Α.Ε.). Με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, καθορίζονται οι προϋποθέσεις και ο 
τρόπος διεξαγωγής της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας και 
ρυθμίζεται κάθε άλλο αναγκαίο θέμα για τη διασφάλιση 
της διαφάνειας και του αδιάβλητου της διαδικασίας.».
Άρθρο 67
Εξαίρεση δημάρχων από την αναστολή άσκησης του λειτουργήματος του δικηγόρου - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 31του ν. 4194/2013
Τροποποιείται η περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 31 του 
ν. 4194/2013 (Α’ 208) και το άρθρο 31 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 31
Αναστολή άσκησηςτου δικηγορικού λειτουργήματος
1. Η άσκηση του λειτουργήματος του δικηγόρου ανα-
στέλλεται:
α) Σε εκείνους που διορίζονται, υπουργοί, αναπληρω-
τές υπουργοί, υφυπουργοί, γραμματείς του υπουργικού 
συμβουλίου, γενικοί ή ειδικοί γραμματείς της Βουλής και 
των υπουργείων, καθώς και στους συμβούλους αυτών, 
πλην των ειδικών συνεργατών. Ειδικά, όταν πρόκειται για 
την περίπτωση των ειδικών συμβούλων, με απόφαση του 
Υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονι-
κής Διακυβέρνησης και του αρμόδιου κατά περίπτωση 
υπουργού, μπορεί να εισαχθούν εξαιρέσεις από την 
αναστολή άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος.
β) Στον Πρόεδρο της Βουλής, στους γενικούς γραμμα-
τείς της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, στους αιρετούς πε-
ριφερειάρχες και στους γενικούς γραμματείς των δήμων.
γ) Στους κατέχοντες έμμισθες θέσεις σε διεθνείς οργα-
νισμούς ή υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
δ) Στους διοικούντες με εκτελεστική αρμοδιότητα τα 
νομικά πρόσωπα του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως 
αυτός ορίζεται από τον νόμο, ανεξάρτητα από την ιδι-
ότητα ή τον αντίστοιχο χαρακτηρισμό της θέσης τους.
ε) Στους προέδρους ανεξάρτητων αρχών.
στ) Σε κάθε άλλη περίπτωση, που προβλέπεται από 
ειδική διάταξη τυπικού νόμου ή του κανονισμού της 
Βουλής.2. Η έναρξη και η λήξη της αναστολής του λειτουργή-
ματος του δικηγόρου συμπίπτει με το χρονικό σημείο 
έναρξης και λήξης των πιο πάνω ιδιοτήτων.».
Άρθρο 68
Παροχή δυνατότητας κίνησης υπηρεσιακών οχημάτων των Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού ή ν.π.δ.δ. αυτών, σε κατεπείγουσες περιπτώσεις, με έγκριση του Περιφερειάρχη του Δημάρχου ή του αιρετού μονοπρόσωπου οργάνου διοίκησης - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 23 του ν. 4674/2020
Μετά το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 23 του 
ν. 4674/2020 (Α’ 53), προστίθενται δεύτερο και τρίτο εδά-
φιο και η παρ. 3 του άρθρου 23 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 23
Ρύθμιση ζητημάτων υπηρεσιακών οχημάτων
«3. Ως αρμόδια Αρχή για τον έλεγχο της κίνησης των 
οχημάτων που ανήκουν στους οργανισμούς τοπικής 
αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού και τα νομικά τους πρό-
σωπα, νοείται η οικεία Οικονομική Επιτροπή. Σε κατε-
πείγουσες περιπτώσεις, επιτρέπεται η κίνηση οχημάτων 
που ανήκουν σε οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης α’ 
και β’ βαθμού και σε νομικά τους πρόσωπα, χωρίς προη-
γούμενη απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής, αλλά με 
έγκριση του Περιφερειάρχη ή του Δημάρχου αντίστοιχα, 
ή του αιρετού μονοπρόσωπου οργάνου διοίκησης που 
ορίζουν με απόφασή τους. Στις περιπτώσεις αυτές, η 
επιτροπή αποφασίζει στην αμέσως επόμενη συνεδρίασή 
της, εάν η κίνηση του οχήματος ήταν επιβεβλημένη ή 
όχι. Τυχόν κινήσεις Δημάρχων και Περιφερειαρχών με 
υπηρεσιακά οχήματα, που έλαβαν χώρα κατά παρέκ-
κλιση των έως σήμερα διατάξεων για την έγκρισή τους, 
θεωρούνται νόμιμες, εφόσον πραγματοποιήθηκαν για 
την αντιμετώπιση όλως εξαιρετικών και απρόβλεπτων 
υπηρεσιακών αναγκών, που δικαιολογούν τη μη τήρηση 
της σχετικής διαδικασίας και εφόσον η συνδρομή των 
γεγονότων αφορούσε αποδεδειγμένες αυτοδιοικητικές 
υπηρεσιακές ανάγκες.».
Άρθρο 69
Αναπλήρωση προϊσταμένων Γενικής Διεύθυν-σης - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 100του ν. 3584/2007
Η παρ. 1 του άρθρου 100 του ν. 3584/2007 (Α’ 143) 
τροποποιείται, προκειμένου να προβλεφθεί και η ανα-
πλήρωση του προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης, και 
διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Τον προϊστάμενο Γενικής Διεύθυνσης ή Διεύθυν-
σης, που απουσιάζει ή κωλύεται, αναπληρώνει στα κα-
θήκοντά του ο ανώτερος κατά βαθμό προϊστάμενος των 
υποκείμενων οργανικών μονάδων και επί ομοιοβάθμων, 
ο προϊστάμενος που έχει ασκήσει για περισσότερο χρόνο 
καθήκοντα προϊσταμένου. Το αρμόδιο για τον διορισμό 
όργανο μπορεί, τηρουμένου του προβαδίσματος των 
βαθμών, να ορίσει ως αναπληρωτή προϊσταμένου Γενι-
κής Διεύθυνσης ή Διεύθυνσης, που απουσιάζει ή κωλύ-
εται, έναν από τους προϊσταμένους των υποκείμενων 
οργανικών μονάδων.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7178 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 70
Διορισμός μέλους Ανεξάρτητης Αρχής που διανύει ή διένυσε τη θητεία του σε θέση υψηλότερης βαθμίδας για πλήρη θητεία - Τροποποίηση του άρθρου 3 του ν. 3051/2002
Στην παρ. 2 του άρθρου 3 του ν. 3051/2002 (Α’ 220) 
το τρίτο εδάφιο αντικαθίσταται με τρία νέα εδάφια και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Τα μέλη των Ανεξάρτητων Αρχών και οι αναπληρω-
τές τους, όπου προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις, 
επιλέγονται με απόφαση της Διάσκεψης των Προέδρων 
της Βουλής των Ελλήνων, σύμφωνα με το άρθρο 101Α 
του Συντάγματος, μετά από προηγούμενη εισήγηση της 
Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας, κατά τα οριζόμενα 
στον Κανονισμό της Βουλής. Η απόφαση της Διάσκεψης 
των Προέδρων της Βουλής κοινοποιε ίται αμελλητί στον 
αρμόδιο κατά περίπτωση Υπουργό, ο οποίος οφείλει να 
εκδώσει την πράξη διορισμού εντός προθεσμίας δεκα-
πέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση.
Η θητεία των μελών, περιλαμβανομένων των Προέ-
δρων, του Συνηγόρου του Πολίτη, των Αντιπροέδρων και 
Αναπληρωτή Προέδρου, είναι εξαετής χωρίς δυνατότητα 
ανανέωσης, με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 
44 του ν. 4765/2021 (Α’ 6) περί δυνατότητας παράτασης 
της θητείας των μελών του Α.Σ.Ε.Π.. Διανυθείσα ή δια-
νυόμενη θητεία σε θέση Αντιπροέδρου ή Αναπληρωτή 
Προέδρου ή απλού μέλους δεν κωλύει τον διορισμό του 
για πλήρη θητεία σε θέση υψηλότερης βαθμίδας της 
ίδιας Αρχής. Σε μια τέτοια περίπτωση, δεν επιτρέπονται 
περισσότερες από δύο (2) θητε ίες συνολικά και το συ-
νολικό χρονικό διάστημα των διανυόμενων θητειών δεν 
επιτρέπεται να υπερβαίνει τα δώδεκα (12) έτη. Ο Πρό-
εδρος της Ανεξάρτητης Αρχής ενημερώνει εγγράφως 
τον Πρόεδρο της Βουλής για τη λήξη της θητείας των 
μελών τρεις (3) μήνες πριν από την ημερομηνία λήξης 
της θητείας τους.
Σε περίπτωση θανάτου, παραίτησης, έκπτωσης ή 
με οποιονδήποτε τρόπο α πώλειας της ιδιότητας του 
μέλους Ανεξάρτητης Αρχής, διορίζεται νέο μέλος για 
εξαετή θητεία.
Στις μονοπρόσωπες αρχές το μέλος διορίζεται για πλή-
ρη θητεία. Η παραίτηση θεωρείται, ότι έγινε αποδεκτή 
μετά την πάροδο τριών (3) μηνών από την υποβολή της, 
εφόσον μέχρι την ημερομηνία αυτήν δεν έχει εκδοθεί 
και κοινοποιηθεί η πράξη αποδοχής της παραίτησης.
Η θητεία των μελών των Ανεξάρτητων Αρχών παρα-
τείνεται αυτοδίκαια μέχρι τον διορισμό νέων.
Σε περίπτωση, που ο Πρόεδρος, ο Αντιπρόεδρος 
και τα μέλη, καθώς και τα αντίστοιχα αναπληρωματικά 
μέλη Ανεξάρτητης Αρχής εκλείψουν ή αποχωρήσουν για 
οποιονδήποτε λόγο ή παραιτηθούν ή απωλέσουν την 
ιδιότητα, βάσει της οποίας ορίσ τηκαν, η Αρχή συνεχίζει 
να έχει νόμιμη συγκρότηση μέχρι τον διορισμό νέων, 
εφόσον τα λοιπά μέλη επαρκούν για τον σχηματισμό 
απαρτίας. Στην περίπτωση αυτήν τα καθήκοντα του Προ-
έδρου ασκούνται από τον Αντιπρόεδρο της Αρχής ή, σε περίπτωση ελλείψεώς τους, από τον αναπληρωτή τους ή 
από μέλος που ορίζεται από την Ολομέλεια της Αρχής.».
Άρθρο 71
Τρόπος επιλογής και διορισμού Προϊσταμένωντης Επιτροπής Ανταγωνισμού - Προσθήκη
άρθρου 21Β στον ν. 3959/2011
Στον ν. 3959/2011 (Α’ 93) προστίθεται άρθρο 21Β, το 
οποίο έχει ως εξής:
«Άρθρο 21Β
Τρόπος επιλογής και διορισμού Προϊσταμένωντης Επιτροπής Ανταγωνισμού
1. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού εξαιρείται από το πεδίο 
εφαρμογής των άρθρων 84-86 του Υπαλληλικού Κώδικα 
(ν. 3528/2007).
2. Η επιλογή προϊσταμένων οργανικών μονάδων της 
Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού (Γ .Δ.Α.) της Επιτρο-
πής Ανταγωνισμού (Ε.Α.) και αυτών που υπάγονται στον 
Πρόεδρο της Ε.Α., όπως αυτές ορίζονται στον Οργανισμό 
της, βασίζεται στην αντικειμενική εκτίμηση της καταλ-ληλότητας του κάθε υποψηφίου, με βάση το αντίστοιχο εγκεκριμένο περίγραμμα θέσης εργασίας που περιλαμ-βάνεται στον Οργανισμό της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 
Η επιλογή διενεργείται με απόφαση των αρμοδίων Συμ-
βουλίων Επιλογής Προϊσταμένων (Σ.Ε.Π.) της παρ. 10, 
ύστερα από δημόσια προκήρυξη της εκάστοτε θέσης, 
μέσω του τμήματος ανθρώπινου δυναμικού. Οι προϊ-
στάμενοι των οργανικών μονάδων της Ε.Α. επιλέγονται με τετραετή θητεία.
3. Η επιλογή προϊσταμένων των αυτοτελών Γ ραφείων 
στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, βασίζεται στην αντικειμε-
νική εκτίμηση της καταλληλότητας του κάθε υποψηφίου, 
με βάση το αντίστοιχο εγκεκριμένο περίγραμμα θέσης 
εργασίας. Οι προϊστάμενοι των αυτοτελών γραφείων 
της Ε.Α. επιλέγονται με τετραετή θητεία. Η επιλογή δι-
ενεργείται με απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού και στην περίπτωση αυτοτελών Γ ραφείων 
στη Γ .Δ.Α., ύστερα από πρόταση και γνώμη του προϊστα-
μένου της Γ .Δ.Α.
4. α) Η δημόσια προκήρυξη των παρ. 2 και 3 εκδίδεται 
πέντε (5) μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του υπη-
ρετούντος Προϊσταμένου και δημοσιεύεται στην ιστο-
σελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού και του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.) και σε δύο (2) ημερήσιες εφημερίδες των Αθηνών ευρείας κυκλο-φορίας, σε φύλλα που απέχουν, τουλάχιστον, πέντε (5) 
ημερολογιακές ημέρες. Η αίτησ η υποψηφιότητας υπέχει 
θέση υπεύθυνης δήλωσης και συνοδεύεται από αναλυ-
τικό βιογραφικό σημείωμα, που συντάσσεται με ευθύνη 
του υποψηφίου και κάθε άλλο έγγραφο που αναφέρεται 
στην προκήρυξη, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της 
αίτησης. Οι υποψήφιοι που δεν πληρούν τους όρους του 
νόμου και της προκήρυξης αποκλείονται από την περαι-
τέρω διαδικασία με απόφαση του Σ.Ε.Π.
β) Με την πρόσκληση προσδιορίζονται οι κενές θέσεις 
προϊσταμένων, οι όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής 
στη διαδικασία επιλογής, τα κύρια ή πρόσθετα προσόντα 
που απαιτούνται για την κατάληψη της θέσης ευθύνης, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7179 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
όπως αυτά προσδιορίζονται από το αντίστοιχο εγκεκρι-
μένο περίγραμμα θέσης εργασίας, που περιλαμβάνεται 
στον Οργανισμό της Επιτροπής Ανταγωνισμού και την 
προκήρυξη.
Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν όλοι όσοι πληρούν 
τους όρους και τις προϋποθέσεις του νόμου και της προ-
κήρυξης, όπως αυτές προσδιορίζονται στον Οργανισμό 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού, και υπάγονται στις δια-
τάξεις των παρ. 4 και 5 του άρθρου 21. Οι υποψήφιοι 
μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για πέντε (5) θέσεις κατ’ 
ανώτατο όριο ανά θέση ευθύνης (Τμήμα, Διεύθυνση, 
Γενική Διεύθυνση).
5. Για την επιλογή προϊσταμένων λαμβάνονται υπόψη 
οι παρακάτω τρεις (3) ομάδες κριτηρίων:
Α) μοριοδότηση βάσει τυπικών και εκπαιδευτικών 
προσόντων,
Β) μοριοδότηση βάσει εργασιακής εμπειρίας και άσκη-
σης καθηκόντων ευθύνης, και
Γ) μοριοδότηση βάσει δομημένης συνέντευξης.
6. Για την τελική μοριοδότηση ο συνολικός αριθμός 
των μορίων κάθε κατηγορίας πολλαπλασιάζεται με τον 
εξής συντελεστή ανά επίπεδο θέσης ευθύνης:
Ομάδες κριτηρίων επιλογής προϊσταμένωνΘέση Προϊσταμένου Αυτ. Τμήματος/Τμήματος
Θέση Προϊσταμένου Διεύθυνσης Θέση Προϊσταμένου 
Γενικής Διεύθυνσης
Α’ Τυπικά και εκπαιδευτικά προσόντα35% 25% 25%
Β’ Εργασιακής εμπειρίας και άσκησης καθηκόντων 
ευθύνης 
30% 30% 25%Γ’ Δομημένη συνέντευξη35% 45%  50%.
7. Τα τυπικά - εκπαιδευτικά προσόντα (κριτήριο Α) 
μοριοδοτούνται ως εξής:
α) Ο δεύτερος τίτλος σπουδών, εφόσον είναι τριτο-
βάθμιας εκπαίδευσης, με 100 μόρια.
β) Συναφής μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών, ετήσιας 
τουλάχιστον διάρκειας, με 200 μόρια και μη συναφής 
μεταπτυχιακός τίτλος με 70 μόρια. Σε κάθε περίπτωση, 
για την ως άνω μοριοδότηση ο μεταπτυχιακός τίτλος 
σπουδών πρέπει να έχει αποκτηθεί μετά τη λήψη του 
βασικού τίτλου σπουδών. Μεταπτυχιακοί τίτλοι, που 
ενσωματώνονται στον βασικό τίτλο σπουδών κατά την 
έννοια του άρθρου 46 του ν. 4485/2017 (Α’ 114), εφόσον 
είναι συναφείς, μοριοδοτούνται με 150 μόρια. Σε περί-
πτωση κατοχής επιπλέον του ενός (1) μεταπτυχιακών 
τίτλων σπουδών συναφών με το αντικείμενο της προ-
κηρυσσόμενης θέσης, αυτοί λαμβάνουν συνολικά 100 
μόρια, ενώ μη συναφή λαμβάνουν 40 μόρια.
γ) Συναφές διδακτορικό δίπλωμα με 350 μόρια. Μη συ-
ναφές διδακτορικό δίπλωμα με 150 μόρια. Σε περίπτωση 
κατοχής επιπλέον του ενός (1) διδακτορικών διπλωμά-των συναφών με το αντικείμενο της προκηρυσσόμενης 
θέσης, αυτά λαμβάνουν συνολικά 150 μόρια, ενώ μη 
συναφή λαμβάνουν 50 μόρια.
δ) Η συνάφεια κρίνεται με αιτιολογία από το αρμόδιο 
Συμβούλιο Επιλογής Προϊσταμένων με βάση το αντικεί-
μενο της προκηρυσσόμενης θέσης, όπως προκύπτει από τις οικείες οργανικές διατάξεις, το περίγραμμα θέσης 
εργασίας και την προκήρυξη.
ε) Η πιστοποιημένη γλωσσομάθεια μοριοδοτείται με 
ανώτατο όριο τα 140 μόρια ως εξής:
- Η άριστη γνώση αγγλικών με 50 μόρια,
- Η πολύ καλή γνώση αγγλικών με 30 μόρια και
- Η άριστη γνώση κάθε άλλης ξένης γλώσσας με 45 
μόρια.
Όλα τα ανωτέρω προσόντα πρέπει να αποδεικνύονται 
κατά τα οριζόμενα στο π.δ. 50/2001 (Α’ 39).
Το σύνολο των μορίων, που μπορεί να λάβει ένας υπο-
ψήφιος από τα τυπικά - εκπαιδευτικά προσόντα δεν μπο-
ρεί να υπερβαίνει τα 1.000 μόρια.
8. Η εργασιακή εμπειρία και η άσκηση καθηκόντων 
ευθύνης (κριτήριο Β) μοριοδοτούνται και υπολογίζονται 
ως εξής:
α) Κάθε μήνας πραγματικής εμπειρίας, εκτός του χρό-
νου που έχει διανυθεί σε θέση ευθύνης τόσο στον Δη-
μόσιο, όσο και εκτός Δημοσίου Τομέα, μοριοδοτείται με 
1,5 μόριο με ανώτατο όριο τους 396 μήνες, ήτοι 33 έτη.
β) Κάθε μήνας πραγματικής εμπειρίας σε θέση ευθύνης 
μοριοδοτείται με 2,5 έως 7 μόρια ανάλογα με τη συνά-
φεια και το επίπεδο της εμπειρίας σε σχέση με την προς 
πλήρωση θέση, όπως αυτή αξιολογείται από το Σ.Ε.Π., 
καθώς και κάθε σχετικής πληροφορίας για την εξαιρετική 
επίδοσή τους στα καθήκοντά τους. Η συνάφεια κρίνεται 
με αιτιολογία από το Σ.Ε.Π. με βάση το αντικείμενο της 
προκηρυσσόμενης θέσης, όπως προκύπτει από τις οικεί-
ες οργανικές διατάξεις, το περίγραμμα θέσης ευθύνης 
και την προκήρυξη. Η εξαιρετική επίδοση κρίνεται με 
βάση το διαθέσιμο αποδεικτικό υλικό, ιδίως εκθέσεις αξι-
ολόγησης, και τουλάχιστον δύο (2) συστατικές επιστολές 
από εργοδότες ή προϊσταμένους για τους υποψηφίους 
που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα. Η μοριοδό-
τηση του χρόνου άσκησης καθηκόντων ευθύνης δεν 
μπορεί να υπερβαίνει συνολικά τους ενενήντα έξι (96) 
μήνες, ήτοι τα οκτώ (8) έτη συνολικά.
γ) Εργασιακή εμπειρία τουλάχιστον δύο (2) ετών σε 
Επιτροπή Ανταγωνισμού ή/και σε Ανεξάρτητη Ρυθμι-
στική Αρχή με αρμοδιότητα την οικονομική ρύθμιση 
των αγορών ή/και των μονοπωλίων στην Ελλάδα ή σε 
άλλη χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή της Ευρω-παϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών ή του ΟΟΣΑ με 300 μόρια.
δ) Χρόνος υπηρεσίας ή απασχόλησης μεγαλύτερος 
του δεκαπενθημέρου, εφόσον είναι συνεχής, λογίζεται ως πλήρης μήνας.
ε) Υποψήφιος που έχει ασκήσει καθήκοντα ευθύνης, 
οποιουδήποτε επιπέδου, πάνω από ενενήντα έξι (96) μή-
νες, ήτοι πάνω από οκτώ (8) έτη συνολικά, για το χρονικό 
διάστημα που υπερβαίνει τους ενενήντα έξι (96) μήνες μοριοδοτείται με 1,5 μόριο για κάθε μήνα πραγματικής άσκησης των ανωτέρω καθηκόντων.
στ) Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας 
υποψήφιος από την εργασιακή εμπειρία και την άσκηση 
καθηκόντων ευθύνης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 1.000 
μόρια.
9. Η δομημένη συνέντευξη (κριτήριο Γ) διενεργείται 
από τα αρμόδια Συμβούλια της παρ. 10, με πρόβλεψη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7180 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
της αναγκαίας «ζωντανής βοήθειας» για άτομα με αναπη-
ρία (ενδεικτικά, διερμηνέων νοηματικής), εφόσον αυτό 
απαιτείται.
Σκοπός της δομημένης συνέντευξης είναι το αρμόδιο 
Συμβούλιο να διαμορφώσει γνώμη για την προσωπικότη-
τα, την ικανότητα και την καταλληλότητα του υποψηφίου 
για την άσκηση των καθηκόντων της θέσης ευθύνης, για 
την οποία κρίνεται. Κατά το στάδιο αυτό λαμβάνονται 
υπόψη: α) εφόσον πρόκειται για υποψήφιο από τον Δη-
μόσιο Τομέα, τα στοιχεία του προσωπικού Μητρώου του 
υπαλλήλου και η αξιολόγησή του, η αίτηση υποψηφιό-τητας και το αναλυτικό βιογραφικό σημείωμά του, που 
συντάσσεται με ευθύνη του υποψηφίου και βεβαιώνεται 
από το τμήμα ανθρωπίνου δυναμικού της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού και β) εφόσον πρόκειται για υποψήφιο 
από τον ιδιωτικό τομέα, η αίτηση υποψηφιότητας, το 
αναλυτικό βιογραφικό σημείωμά του, που συντάσσεται 
με ευθύνη του υποψηφίου και επέχει θέση υπεύθυνης 
δήλωσης, και κάθε άλλο έγγραφο ή αποδεικτικό υλικό 
που προσκομίζει σύμφωνα με την προκήρυξη. Για τη 
διενέργεια της δομημένης συνέντευξης κάθε υποψήφιος 
καλείται χωριστά.
Η δομημένη συνέντευξη περιλαμβάνει δύο θεματικές 
ενότητες:
αα. Δομημένη συζήτηση επί θεμάτων σχετικών με το 
αντικείμενο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, καθώς και τις 
αρμοδιότητες και τη δράση των οργανωτικών μονάδων 
των σχετικών με την προκηρυσσόμενη θέση σε συνάρ-
τηση με τις δεξιότητες και τα προσόντα του υποψηφί-
ου και των δυνατοτήτων του να εφαρμόζει καινοτόμες μεθόδους οργάνωσης, λειτουργίας και αποδοτικότητας ή να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύ-
θυνση, όπως προκύπτουν από το αναλυτικό βιογραφικό 
του σημείωμα και κάθε άλλο αποδεικτικό υλικό που έχει 
προσκομίσει σύμφωνα με την προκήρυξη.
ββ. Ανάπτυξη ενός υποθετικού σεναρίου (situational 
interview) που έχει ως σκοπό να αξιολογήσει τόσο τις 
ικανότητες συνθετικής και αναλυτικής σκέψης, που του επιτρέπει να προτείνει αποτελεσματικές και καινοτόμες λύσεις για την αντιμετώπιση θεμάτων που ανακύπτουν 
κατά τον χειρισμό υποθέσεων αρμοδιότητας της Επιτρο-
πής Ανταγωνισμού, όσο και τις διοικητικές ικανότητες 
του υποψηφίου να προγραμματίζει, να συντονίζει, να 
αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, να λαμβάνει αποτελεσμα-
τικές αποφάσεις, να επιλύει προβλήματα και να διαχει-
ρίζεται κρίσεις.
Για τη μοριοδότηση λαμβάνονται υπόψη επίσης οι επι-
κοινωνιακές δεξιότητες, η ικανό τητα διαχείρισης χρόνου, 
τα χαρακτηριστικά ηγεσίας ιδίως, υπό συνθήκες πίεσης, 
η ικανότητα συντονισμού ομάδων εργασίας και κυρίως 
η δημιουργικότητα του υποψηφίου.
Το πρώτο σκέλος της συνέντευξης μοριοδοτείται κατ’ 
ανώτατο όριο με 600 μόρια, ενώ το δεύτερο με 400 μό-
ρια. Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας 
υποψήφιος από κάθε μέλος δεν μπορεί να υπερβαίνει 
τα 1.000 μόρια.
Την τελική βαθμολογία του κριτηρίου της συνέντευξης 
αποτελεί ο μέσος όρος του βαθμού των μελών του Σ.Ε.Π., 
κατόπιν συζήτησης και ανταλλαγής τεκμηριωμένων από-ψεων που πραγματοποιείται μετά το πέρας της συνέ-
ντευξης του υποψηφίου και αποτυπώνεται στα Πρακτικά 
του Σ.Ε.Π. Το περιεχόμενο της συνέντευξης με τα κρίσιμα 
και ουσιαστικά σημεία της αναφέρεται συνοπτικά στο 
πρακτικό του Σ.Ε.Π. Απαραίτητο και κρίσιμο στοιχείο 
του πρακτικού αποτελεί η μοριοδότηση για τον κάθε 
υποψήφιο, η οποία αιτιολογείται συνοπτικά από κάθε 
μέλος ως προς κάθε ένα από τα δύο σκέλη (θεματικές 
ενότητες) της συνέντευξης. Τα μέλη του Σ.Ε.Π. υποχρεού-
νται να παραδίδουν τις βαθμολογίες των υποψηφίων στη 
γραμματεία του οικείου Σ.Ε.Π., αμέσως μετά το πέρας του 
συνόλου των συνεντεύξεων.
Με απόφαση της Ολομέλειας της Ε.Α. καθορίζονται η 
διαδικασία διεξαγωγής της δομημένης συνέντευξης και 
κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.
10. Στην Επιτροπή Ανταγωνισμού (Ε.Α.), συνιστάται 
Συμβούλιο Επιλογής Προϊσταμένων (Σ.Ε.Π.), το οποίο 
συγκροτείται κατά περίπτωση και το οποίο είναι αρμό-διο: α) για την επιλογή προϊσταμένων επιπέδου Γενικής 
Διεύθυνσης, Διεύθυνσης ή Τμήματος και β) για τη διεξα-
γωγή των δομημένων συνεντεύξεων (κριτήριο Γ) για την 
επιλογή των προϊσταμένων κάθε οργανικής μονάδας.
Με απόφαση της Ολομέλειας της Ε.Α., ορίζονται ο 
Πρόεδρος και τα μέλη εκάστου Συμβουλίου με τους 
αναπληρωτές αυτών, καθώς και οι υπάλληλοι της Ε.Α., 
κατηγορίας ΕΕΠ, ΠΕ, ΤΕ και ΔΕ, που θα ασκούν καθήκο-
ντα γραμματέων σε κάθε συνεδρίαση. Οι γραμματείς 
ορίζονται από τον Πρόεδρο του Συμβουλίου. Τα Σ.Ε.Π. είναι πενταμελή και αποτελούνται από:
α) τον Πρόεδρο της Ε.Α.,β) τρία (3) μέλη της Ολομέλειας της Ε.Α.,
γ) έναν (1) Καθηγητή Πανεπιστημίου, τουλάχιστον 
πρώτης βαθμίδας ή το αντίστοιχο σε Πανεπιστήμια της 
αλλοδαπής, εν ενεργεία ή μη, με ειδίκευση στο δίκαιο 
ανταγωνισμού ή στα βιομηχανικά οικονομικά και οικο-
νομικά ανταγωνισμού ή στατιστικής ή πληροφορικής, 
κατά περίπτωση.
11. Οι υποψήφιοι που δεν πληρούν τους όρους του 
νόμου και της προκήρυξης αποκλείονται από την πε-
ραιτέρω διαδικασία με απόφαση του Σ.Ε.Π., η οποία 
καταχωρίζεται στα πρακτικά και συντάσσεται σχετικός 
πίνακας. Οι λοιποί υποψήφιοι μοριοδοτούνται με βάση 
τις ομάδες κριτηρίων Α και Β του παρόντος. Στη συνέ-
χεια το Σ.Ε.Π., με βάση την ως άνω μοριοδότηση καταρ-
τίζει πίνακα κατάταξης για κάθε προκηρυσσόμενη θέση 
κατά φθίνουσα σειρά βαθμολογίας και εντός τριών (3) 
εργασίμων ημερών αναρτά τον Πίνακα στην ιστοσελίδα 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Κατά του Πίνακα αυτού 
υποβάλλονται ενώπιον του Σ.Ε.Π. ενστάσεις, εντός 
αποκλειστικής προθεσμίας τριών (3) εργασίμων ημε-
ρών από την ημερομηνία ανάρτησης του Πίνακα στην 
ιστοσελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Ενστάσεις 
που υποβάλλονται μετά το πέρας της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, απορρίπτονται ως απαράδε-
κτες. Μετά την εξέταση των υποβληθεισών ενστάσε-
ων, εάν επέλθουν μεταβολές στον πίνακα κατάταξης, 
ο αναμορφωμένος Πίνακας για κάθε προκηρυσσόμενη 
θέση αναρτάται στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Αντα-
γωνισμού και βάσει του Πίνακα αυτού καλούνται οι 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7181 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
υποψήφιοι προς συνέντευξη. Ακολουθεί η διεξαγωγή 
της δομημένης συνέντευξης του κριτηρίου Γ από το 
Σ.Ε.Π.. Στη συνέντευξη καλούνται οι εννέα (9) πρώτοι 
υποψήφιοι εκάστου Πίνακα κατάταξης. Με απόφαση 
του Σ.Ε.Π. επιτρέπεται ειδικά για οργανικές μονάδες 
με παρεμφερές ή πανομοιότυπ ο αντικείμενο αρμοδι-
οτήτων, η διεξαγωγή της δομημένης συνέντευξης να 
αφορά το σύνολο των οργανικών μονάδων αυτών. Στην 
περίπτωση αυτήν οι υποψήφιοι, που περιλαμβάνονται 
στους εννέα πρώτους στη σειρά κατάταξης για περισ-σότερες από μία από τις θέσεις ευθύνης του προηγού-
μενου εδαφίου, καλούνται σε συνέντευξη μία φορά από 
το οικείο συμβούλιο και με τη βαθμολογία αυτήν κατα-
τάσσονται στο σύνολο των τελικών Πινάκων κατάταξης. 
Στη συνέχεια της μοριοδότησης με βάση το κριτήριο 
της δομημένης συνέντευξης, εξάγεται η τελική βαθμο-
λογία, και καταρτίζεται ο τελικός Πίνακας κατάταξης για 
κάθε προκηρυσσόμενη θέση, ο οποίος αναρτάται εντός 
τριών (3) εργασίμων ημερών στην ιστοσελίδα της Επι-
τροπής Ανταγωνισμού. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με 
την τοποθέτηση του επικρατέστερου υποψηφίου στην 
οικεία θέση με απόφαση του Προέδρου της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού.
12. Οι Προϊστάμενοι επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης, 
Διευθύνσεων και Τμημάτων δύνανται να προέρχονται 
από τον ιδιωτικό ή τον Δημόσιο Τομέα, όπως ορίζεται 
στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), και δεν είναι 
απαραίτητο να ανήκουν στο προσωπικό της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
13. Κάθε άλλο θέμα σχετικό με τη διαδικασία επιλο-
γής που δεν ρυθμίζεται με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου, καθορίζεται με την προκήρυξη.».
ΜΕΡΟΣ Ε’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 72
Ρυθμίσεις θεμάτων στελέχωσης υπηρεσιών της Γενικής Γ ραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής
1. Υποψήφιοι που περιλαμβάνονται στους προσω-
ρινούς πίνακες κατάταξης της προκήρυξης 6Κ/2018 
(τ. Α.Σ.Ε.Π. 17) της κατηγορίας δευτεροβάθμιας εκπαί-
δευσης (ΔΕ) και δεν κλήθηκαν αρχικά από τον φορέα 
ή κλήθηκαν και δεν αποδέχτηκαν την πρόσληψή τους 
τη δεδομένη χρονική στιγμή, δύναται να προσληφθούν για την κάλυψη επειγουσών υπηρεσιακών αναγκών, με 
σύμβαση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρό-
νου, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 58 τουν. 4765/2021 (Α’ 6) και με την προϋπόθεση, ότι ολοκλή-
ρωσαν επιτυχώς τις απαιτούμενες υγειονομικές εξετά-
σεις και τις αθλητικές και ψυχοτεχνικές δοκιμασίες.
2. Οι συμβάσεις εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμέ-
νου Χρόνου των υποψηφίων του κλάδου ΔΕ Φύλαξης 
των Καταστημάτων Κράτησης, οι οποίες ανανεώθηκαν 
σύμφωνα με το άρθρο 12 του ν. 4760/2020 (Α’ 247), δι-
ατηρούνται σε ισχύ μόνο, εφόσον οι υποψήφιοι ολο-
κλήρωσαν επιτυχώς τις υγειονομικές εξετάσεις και τις 
αθλητικές και ψυχοτεχνικές δοκιμασίες.3. Οι συμβάσεις των παρ. 1 και 2 λήγουν αυτοδικαίως 
μετά τη δημοσίευση της ατομικής πράξης διορισμού 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την ανάληψη 
καθηκόντων από τους οριστικά διατιθέμενους προς δι-
ορισμό υποψηφίους και σε κάθε περίπτωση, μετά την 
παρέλευση δώδεκα (12) μηνών από την ημερομηνία 
πρόσληψης ή ανανέωσης της σύμβασης.
4. Το Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού 
(Α.Σ.Ε.Π.) αναρτά στον διαδικτυακό του τόπο ανακοίνω-
ση σχετικά με τους υποψήφιους, που περιλαμβάνονται 
στους προσωρινούς πίνακες κατάταξης της προκήρυξης 
6Κ/2018 και αποκλείστηκαν κατά το στάδιο των ανωτέ-
ρω δοκιμασιών. Οι υποψήφιοι αυτοί εμφανίζονται με 
τον μοναδικό κωδικό αριθμό τους. Προς τον σκοπό υλο-
ποίησης του παρόντος άρθρου, το Α.Σ.Ε.Π. αποστέλλει 
στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη τα στοιχεία των υποψηφίων που αποκλείστηκαν.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας 
του Πολίτη, Οικονομικών και Εσωτερικών, ορίζονται οι 
επιμέρους προϋποθέσεις, ο χρόνος και οι διαδικασίες 
πρόσληψης των υποψηφίων της παρ. 1, διατήρησης σε 
ισχύ των συμβάσεων του προσωπικού της παρ. 2, καθώς 
και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 73
Συμμετοχή υπαλλήλων του κλάδου Συμβούλων
και Γ ραμματέων Επικοινωνίας στο Α.Υ.Σ.και το Α.Π.Υ.Σ. του Υπουργείου Εξωτερικών
Έως την προαγωγή υπαλλήλων του κλάδου Συμβού-
λων και Γ ραμματέων Επικοινωνίας στον βαθμό του Γε-
νικού Συμβούλου Επικοινωνίας Α’ ή Β’ , όπου στις δια-
τάξεις του ν. 4781/2021 (Α’ 31) για τη συγκρότηση του 
Ανώτατου Υπηρεσιακού Συμβουλίου και του Ανώτατου 
Πειθαρχικού Υπηρεσιακού Συμβουλίου του Υπουργείου 
Εξωτερικών προβλέπεται ο ορισμός υπαλλήλων του ως 
άνω κλάδου με βαθμό Γενικού Συμβούλου Επικοινωνίας 
Α’ ή Β’ , τα Συμβούλια αυτά συγκροτούνται νόμιμα με ορι-
σμό υπαλλήλων του κλάδου Συμβούλων και Γ ραμματέων 
Επικοινωνίας με βαθμό Συμβούλου Επικοινωνίας Α’ .
Άρθρο 74
Ρυθμίσεις θεμάτων πυροσβεστικού προσωπικού εποχικής απασχόλησης - Προσθήκη παρ. 3 και 4 στο άρθρο 6του ν. 3103/2003
Στο άρθρο 6 του ν. 3103/2003 (Α’ 23) προστίθενται 
παρ. 3 και 4 ως εξής:
«3. Στους πυροσβέστες εποχικής απασχόλησης που 
έχουν προσληφθεί στο Πυροσβεστικό Σώμα, σύμφωνα 
με τις παρ. 1 και 2 δύνανται, σε περίπτωση που έχουν 
τραυματιστεί αποδεδειγμένα κατά την εκτέλεση της υπη-
ρεσίας και εξαιτίας αυτής, να τους ανατίθενται με απόφα-
ση του Διοικητή της οικείας Διοίκησης Πυροσβεστικών 
Υπηρεσιών Νομού (ΔΙ.Π.Υ.Ν.), ύστερα από γνωμοδότηση 
της επιτροπής αναρρωτικών αδειών του νομού, καθήκο-
ντα Τηλεφωνητή και Πυροφύλακα, εφόσον η κατάσταση 
της υγείας τους το επιτρέπει, ενώ απαλλάσσονται της 
υποχρέωσης προσκόμισης του υγειονομικού δελτίου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7182 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
βεβαίωσης της καλής κατάστασης της υγείας τους της 
παρ. 2.
4. Οι πυροσβέστες εποχικής απασχόλησης της παρ. 3 
δεν κωλύονται να συμμετέχουν σε μελλοντικό διαγωνι-
σμό του Πυροσβεστικού Σώματος εξαιτίας της πάθησής 
τους. Στην περίπτωση αυτήν εξαιρούνται της υποχρέω-σης προσκόμισης του ως άνω υγειονομικού δελτίου και 
προσλαμβάνονται για την άσκηση καθηκόντων Τηλε-
φωνητή και Πυροφύλακα, αντίστοιχα με την κατάσταση 
της υγείας τους.».
Άρθρο 75
Ρύθμιση θεμάτων Εθνικού Τυπογραφείου
1. Η παρ. 10 του άρθρου 111 του ν. 4622/2019 (Α’ 133) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«10. Συστήνεται θέση μετακλητού Ειδικού Γ ραμματέα 
του Εθνικού Τυπογραφείου, με βαθμό 2ο της κατηγορίας 
ειδικών θέσεων. Η επιλογή και τοποθέτηση του Ειδικού 
Γ ραμματέα γίνεται με απόφαση του Πρωθυπουργού, 
που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 
Τον Ειδικό Γ ραμματέα επικουρεί στο έργο του ιδιαίτερο 
γραφείο, εφαρμοζομένων αναλογικά των άρθρων 45 
έως 48, όπως ισχύουν για τους Ειδικούς Γ ραμματείς.».
2. Ως προς το μισθολογικό καθεστώς του Ειδικού Γ ραμ-
ματέα του Εθνικού Τυπογραφείου και των συνεργατών 
που στελεχώνουν το ιδιαίτερο γραφείο του, εφαρμό-
ζονται αναλογικά οι διατάξεις του ν. 4354/2015 (Α’ 176) που ισχύουν αντιστοίχως για τους Ειδικούς Γ ραμματείς και τα ιδιαίτερα γραφεία τους.
3. Η παρ. 3Α του άρθρου 1 του ν. 3469/2006 (Α’ 131) 
ως προς τις θέσεις συνεργατών του Γενικού Διευθυντή του Εθνικού Τυπογραφείου καταργείται.
Άρθρο 76
Διορισμός καλλιτεχνικού και αναπληρωτήκαλλιτεχνικού διευθυντή Εθνικού Θεάτρου
και Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος -
Τροποποίηση του άρθρου 3 του ν. 2273/1994
Στο άρθρο 3 του ν. 2273/1994 (Α’ 233) θεσπίζονται οι 
ακόλουθες τροποποιήσεις:
1. Στην παρ. 13 αντικαθίσταται το πρώτο εδάφιο, δια-
γράφεται το τρίτο εδάφιο, μετά το πρώτο εδάφιο προστί-
θενται δεύτερο, τρίτο, τέταρτο, πέμπτο και έκτο εδάφιο και η παράγραφος διαμορφώνεται ως εξής:
«13. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και 
Αθλητισμού, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εκδίδεται κατόπιν ειδικά αιτιολο-γημένου γνωμοδοτικού πρακτικού αξιολόγησης των 
υποψηφίων εκ μέρους Ειδικής Επιτροπής Αξιολόγησης και Επιλογής, επιλέγεται και διορίζεται ο καλλιτεχνικός 
διευθυντής κάθε Θεάτρου (Εθνικό Θέατρο και Κρατικό 
Θέατρο Βορείου Ελλάδος) για τριετή θητεία, που μπορεί 
να ανανεώνεται για μία ακόμη θητεία. Ο καλλιτεχνικός 
διευθυντής επιλέγεται κατόπιν δημόσιας πρόσκλησης 
εκδήλωσης ενδιαφέροντος, στην οποία προβαίνει το 
Δ.Σ. κάθε Θεάτρου, μετά από έγκριση αυτής από τον 
Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού. Η Ειδική Επιτροπή 
Αξιολόγησης και Επιλογής συγκροτείται με απόφαση του 
Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού από προσωπικό-τητες της ημεδαπής ή της αλλοδαπής αναγνωρισμένου 
κύρους ή συμβολής στον χώρο του θεάτρου. Για τη θέση 
του καλλιτεχνικού διευθυντή επιλέγεται πρόσωπο ανα-
γνωρισμένου κύρους που έχει διακεκριμένη παρουσία 
στον χώρο του θεάτρου ή διακεκριμένη επαγγελματι-
κή ενασχόληση στον χώρο αυτόν με μία από τις ιδιότη-
τες του ηθοποιού, σκηνοθέτη, θεατρικού συγγραφέα, 
μεταφραστή έργων, θεατρολόγου, κριτικού θεάτρου, 
σκηνογράφου, ή διαθέτει τουλάχιστον πενταετή επαγ-
γελματική εμπειρία στην οργάνωση και διεύθυνση θεα-
τρικών παραγωγών ή διαθέτει εμπειρία στην οργάνωση 
και λειτουργία δραματικής σχολής ή στη διδασκαλία της 
υποκριτικής τέχνης. Για την επιλογή του καλλιτεχνικού 
διευθυντή δύναται να συνεκτιμώνται από την Ειδική Επι-
τροπή Αξιολόγησης και Επιλογής πρόσθετα προσόντα 
ακαδημαϊκών τίτλων και ξένων γλωσσών. Η Ειδική Επι-τροπή Αξιολόγησης και Επιλογής δύναται να ζητά κάθε 
στοιχείο σχετικά με την επαγγελματική δεοντολογική 
συμπεριφορά των υποψηφίων.
Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητι-
σμού, ο διορισμός του καλλιτεχνικού διευθυντή μπορεί 
να ανακαλείται αζημίως και πριν τη λήξη της θητείας του, 
σε περίπτωση που ο ετήσιος απολογισμός του έργου του 
καλλιτεχνικού διευθυντή απορριφθεί από το Διοικητικό 
Συμβούλιο σε ειδική συνεδρίαση, πλήρως αιτιολογη-
μένα, με πλειοψηφία δύο τρίτων (2/3) επί του συνόλου των μελών του ή για σπουδαίο λόγο, που ανάγεται στην άσκηση των καθηκόντων του.
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής έχει τις εξής αρμοδιότητες:
α. Καταρτίζει το δραματολόγιο κάθε περιόδου.
β. Καταρτίζει τον προϋπολογισμό κάθε έργου και κάθε 
θεατρικής παράστασης ή εκδήλωσης γενικά, λαμβάνο-
ντας υπόψη, ότι το σύνολο των παραστάσεων ή εκδη-
λώσεων δεν πρέπει να υπερβαίνει τον εγκεκριμένο από το Διοικητικό Συμβούλιο προϋπολογισμό.
γ. Είναι υπεύθυνος για την όλη και εντός του προϋ-
πολογισμού του Θεάτρου προετοιμασία, οργάνωση και 
εκτέλεση κάθε καλλιτεχνικής παραγωγής του Θεάτρου, 
επιβλέπει την προετοιμασία των έργων που ανεβαίνουν, 
καθορίζει το ωράριο δοκιμών και παρακολουθεί, συντο-
νίζει και ελέγχει την εργασία των καλλιτεχνικών συντε-
λεστών, καθώς και του απαραίτητου για την εκτέλεση 
της παραγωγής τεχνικού, διοικητικού και βοηθητικού 
προσωπικού.
δ. Επιβλέπει και δίνει κατευθύνσεις και εντολές για τη 
σωστή και έγκαιρη σκηνική, σκηνογραφική, μουσική, 
ενδυματολογική και κάθε άλλη αναγκαία προετοιμασία, 
δοκιμή και παράσταση κάθε παραγωγής, για καθεμιά 
από τις οποίες εγκρίνει τις επιμέρους δαπάνες για το ανέ-
βασμα, στα πλαίσια της ευθύνης του για την τήρηση του 
προϋπολογισμού τους.
ε. Προσλαμβάνει στο πλαίσιο του προϋπολογισμού με 
συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου ή συνάπτει συμ-
βάσεις έργου με το καλλιτεχνικό και τεχνικό προσωπικό 
ή ειδικούς συνεργάτες, μετακαλεί συγκροτήματα ή καλ-
λιτέχνες, υπογράφει τις συμβάσεις πρόσληψης και μετά-
κλησης των παραπάνω και ορίζει τους καλλιτεχνικούς και 
μη όρους της απασχόλησής τους, συμφωνεί τους όρους 
και τις αμοιβές της σύμβασης εργασίας και έργου κάθε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7183 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
μέλους του καλλιτεχνικού προσωπικού, καθώς και τις 
αμοιβές του τεχνικού προσωπικού, που απασχολεί με 
σύμβαση έργου.
στ. Έχει πειθαρχική εξουσία σε πρώτο βαθμό για το 
καλλιτεχνικό και τεχνικό προσωπικό.
ζ. Προΐσταται των καλλιτεχνικών και τεχνικών μονά-
δων, καθώς και των μονάδων Εκδόσεων και Δημοσίων 
Σχέσεων του Θεάτρου, κατά τα ειδικότερα καθοριζόμε-να στον εσωτερικό κανονισμό του Θεάτρου ως προς τη 
δομή των υπηρεσιών του. Εποπτεύει και συντονίζει τη 
λειτουργία των μονάδων αυτών, επιβλέπει την εκτέλεση 
των σχετικών αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου, 
των νόμων και του εσωτερικού κανονισμού και γενικά 
έχει κάθε αρμοδιότητα που έχει σχέση με τη λειτουργία των παραπάνω μονάδων του Θεάτρου.
η. Εποπτεύει τη δραματική σχολή του Θεάτρου, έχει 
την ευθύνη για τα θέματα λειτουργίας της, καθορίζει 
τους καλλιτεχνικούς στόχους της και δύναται να διδάσκει 
σε αυτήν, προτείνει τον διευθυντή της προς το Διοικη-τικό Συμβούλιο, προσλαμβάνει, μετά από εισήγηση του διευθυντή, τους καθηγητές και το υπόλοιπο προσωπικό 
της και καταρτίζει τον κανονισμό λειτουργίας της που 
εγκρίνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Με τον κανο-
νισμό λειτουργίας της σχολής ρυθμίζεται κάθε θέμα, που 
αφορά τη διεύθυνση και τη διαχείριση της σχολής, τις 
προϋποθέσεις και τους όρους φοίτησης σε αυτήν και 
γενικά κάθε θέμα, που αφορά τη λειτουργία της στα 
πλαίσια του σκοπού του Θεάτρου. Αν για οποιονδήποτε 
λόγο απουσιάζει ή εκλείπει ο διευθυντής, ο καλλιτεχνικός 
διευθυντής ασκεί καθήκοντα και διευθυντή της σχολής.
θ. Αποφασίζει για τις παραστάσεις, τις εμφανίσεις σε 
φεστιβάλ ή άλλες εκδηλώσεις και περιοδείες και απο-
φασίζει τις διανομές μετά από έγγραφη εισήγηση των 
σκηνοθετών.
ι. Προτείνει στο Διοικητικό Δυμβούλιο το σχέδιο κα-
νονισμού εσωτερικής λειτουργίας του Θεάτρου και την 
αναθεώρησή του σε συνεργασία με τον διοικητικό-οι-
κονομικό διευθυντή.
ια. Υποβάλλει κατ’ έτος προς έγκριση στο Διοικητικό 
Συμβούλιο αναλυτικό απολογισμό του καλλιτεχνικού 
έργου του με κατάσταση εσόδων και εξόδων».
2. Στην παρ. 15 τροποποιούνται το πρώτο, δεύτερο και 
τρίτο εδάφιο, προστίθενται τέταρτο και πέμπτο εδάφιο και η παράγραφος διαμορφώνεται ως εξής:
«15. Με απόφαση του Δ.Σ. του Θεάτρου, που εκδίδεται 
μετά από εισήγηση του καλλιτεχνικού διευθυντή και δη-
μοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, διορίζεται 
στο Θέατρο ένας αναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής 
με θητεία που διαρκεί όσο η θητεία του καλλιτεχνικού 
διευθυντή, τον οποίο επικουρεί και αναπληρώνει στα κα-
θήκοντά του. Ο αναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής έχει τα προσόντα του τετάρτου εδαφίου της παρ. 13. Με τη λήξη της θητείας του καλλιτεχνικού διευθυντή λήγει αυτοδίκαια και η θητεία του αναπληρωτή καλλιτεχνικού διευθυντή, χωρίς να θεμελιώνεται δικαίωμα αποζημίω-
σης ή άλλης απαίτησης από οποιαδήποτε αιτία. Σε πε-
ρίπτωση πρόωρης λήξης της θητείας του καλλιτεχνικού διευθυντή για οποιονδήποτε λόγο, ο νέος καλλιτεχνικός 
διευθυντής διορίζεται κατά τη διαδικασία της παρ. 13. Έως τον διορισμό αυτού, ο Υπουργός Πολιτισμού και 
Αθλητισμού, δύναται με απόφασή του, που δημοσιεύε-
ται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, να αναθέτει την 
άσκηση προσωρινών καθηκόντων καλλιτεχνικού διευθυ-
ντή είτε στον αναπληρωτή καλλιτεχνικό διευθυντή ή σε πρόσωπο αναγνωρισμένου κύρους στον χώρο του θεά-τρου, έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας της παρ. 13, την οποία κινεί εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών.
Ο αναπληρωτής καλλιτεχνικός διευθυντής μπορεί να 
διδάσκει στη δραματική σχολή του Θεάτρου και να συ-νάπτει, κατά τη διάρκεια της θητείας του, με το Θέατρο 
μία σύμβαση έργου κατ’ ανώτατο όριο για καλλιτεχνικές 
παραστάσεις, ρεπερτορίου ή μη, σε κάθε καλλιτεχνική περίοδο.».
Άρθρο 77
Ρυθμίσεις σχετικά
με τους κανονισμούς λειτουργίας του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Αθηνών
Το άρθρο 11 του ν. 4598/2019 (Α’ 36), όπως αντικατα-
στάθηκε με το άρθρο 18 του ν. 4708/2020 (Α’ 140) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 11
Κανονισμοί λειτουργίας Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Εθνικής Λυρικής Σκηνής
και Μεγάρου Μουσικής
Οι κανονισμοί λειτουργίας: α) της παρ. 6 του άρθρου 9 
του ν. 3905/2010 (Α’ 219), β) της περ. γ’ της παρ. 4 του άρ-
θρου 12 του ν. 2273/1994 (Α’ 233) και γ) της υποπερ. Δδ’ 
της περ. στ) του άρθρου 5 της σύμβασης, που κυρώθηκε 
με το άρθρο 10 του ν. 1198/1981 (Α’ 238), εκδίδονται έως 
τις 30.9.2021.».
Άρθρο 78
Παράταση της ισχύος των πιστωτικών 
σημειωμάτων λόγω ακύρωσης ή αναβολής 
πολιτιστικών εκδηλώσεων -
Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 4708/2020
Το πρώτο εδάφιο και οι περ. α), β) και γ) της παρ. 1 του 
άρθρου 16 του ν. 4708/2020 (Α’ 140), όπως αντικαταστά-
θηκε με το άρθρο 70 του ν. 4761/2020 (Α’ 248) αντικαθί-στανται και το άρθρο 16 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 16
Ρυθμίσεις για την ακύρωση
και αναβολή εκδηλώσεων
1. Στις περιπτώσεις συμβάσεων, μεταξύ φυσικών και 
νομικών προσώπων που διοργανώνουν θεατρικές πα-
ραστάσεις, συναυλίες και λοιπά ζωντανά θεάματα και 
ακροάματα και πελατών, οι οποίοι, έναντι αντιτίμου (ει-
σιτήριο), απέκτησαν δικαίωμα παρακολούθησης των 
εκδηλώσεων αυτών, οι οποίες είχαν προγραμματιστεί 
να πραγματοποιηθούν κατά το χρονικό διάστημα από 
25.2.2020 έως και 30.9.2021 και ακυρώθηκαν ή αναβλή-
θηκαν ή ενδέχεται να ακυρωθούν ή να αναβληθούν, 
λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 ισχύουν 
τα εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7184 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
α. Εάν, κατόπιν της κατά την παρ. 1 ακύρωσης, ο δι-
οργανωτής υποχρεούται να επιστρέψει στον πελάτη 
οποιοδήποτε ποσό, που ο πελάτης έχει καταβάλει ως 
αντίτιμο εισιτηρίου, κατά παρέκκλιση των εφαρμοστέ-
ων διατάξεων σύμβασης ή νόμου, ο διοργανωτής δύ-
ναται να προσφέρει στον πελάτη, αντί της επιστροφής 
χρημάτων, ισόποσο πιστωτικό σημείωμα ισχύος έως τις 
30.9.2022 για την παρακολούθηση των εκδηλώσεων του 
πρώτου εδαφίου.
β. Εάν, για τις εκδηλώσεις που αναβλήθηκαν ή ενδέ-
χεται να αναβληθούν, ο διοργανωτής υποχρεούται να 
επιστρέψει στον πελάτη οποιοδήποτε ποσό, που ο πε-
λάτης έχει καταβάλει ως αντίτιμο του εισιτηρίου, κατά 
παρέκκλιση των εφαρμοστέων διατάξεων σύμβασης 
ή νόμου και αντί της επιστροφής του αντιτίμου του ει-
σιτηρίου, ο διοργανωτής δύναται να προσφέρει στον 
πελάτη ισόποσο πιστωτικό σημείωμα, που θα ισχύει για 
την παρακολούθηση, κατ’ επιλογή του πελάτη, είτε της αναβληθείσας εκδήλωσης ή άλλης εκδήλωσης, που θα 
πραγματοποιηθεί μέχρι τις 30.9.2022. Ο διοργανωτής 
υποχρεούται να ενημερώνει το κοινό για τη νέα ημερο-
μηνία της αναβληθείσας εκδήλωσης έγκαιρα με ανάρ-
τηση στον επίσημο ιστότοπό του, σε όλα τα μέσα κοινω-
νικής δικτύωσης τα οποία τυχόν διαθέτει, καθώς και με 
κάθε πρόσφορο τρόπο και μέσο δημόσιας πρόσκλησης.
γ. Εάν, η συνολική αξία της υπηρεσίας, που θα παρα-
κολουθήσει τελικά ο πελάτης υπερβαίνει την αξία του 
πιστωτικού σημειώματος, η διαφορά καταβάλλεται από 
τον πελάτη στον διοργανωτή.
Εάν, για οποιονδήποτε λόγο κατά τη λήξη ισχύος του 
πιστωτικού σημειώματος, δεν έχει χρησιμοποιηθεί αυτό 
από τον πελάτη, ο πελάτης δικαιούται και ο διοργανω-τής υποχρεούται να καταβάλει στον πελάτη χρηματικό ποσό ίσο με την αξία του πιστωτικού σημειώματος έως τις 30.11.2022.
2. Αστική ευθύνη των διοργανωτών της παρ. 1 ένα-
ντι οιουδήποτε προσώπου, η οποία σχετίζεται άμεσα 
ή έμμεσα με την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19, 
δεν προκύπτει, σε περίπτωση κατά την οποία, οι ως 
άνω διοργανωτές εφαρμόζουν τους όρους των ειδικών 
πρωτοκόλλων υγειονομικού περιεχομένου. Ο ζημιωθείς 
φέρει το βάρος απόδειξης της ζημίας που υπέστη, της 
μη προσήκουσας εφαρμογής των όρων των ως άνω ειδι-
κών πρωτοκόλλων και της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ 
αυτών.».
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 79
Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους Α’
1. Με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Εσωτερικών και 
Οικονομικών, κατόπιν γνώμης του Διοικητή της Εθνικής 
Αρχής Διαφάνειας, ανά κατηγορία φορέων του άρθρου 2:
α) εξειδικεύονται οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια σύ-
στασης των Επιτροπών Ελέγχου και
β) καθορίζονται οι ιδιότητες των μελών τους, καθώς 
και κάθε άλλη λεπτομέρεια. Οι κοινές αποφάσεις που αφορούν Ανεξάρτητες Αρχές εκδίδονται κατόπιν γνώμης 
και των αρμοδίων οργάνων διοίκησής τους.
2. Με απόφαση του επικεφαλής του φορέα, ρυθμίζο-
νται η συγκρότηση και ο Κανονισμός Λειτουργίας της 
Επιτροπής Ελέγχου κάθε φορέα του άρθρου 2.
3. Με απόφαση του εποπτεύοντος Υπουργού κάθε φο-
ρέα της παρ. 2 του άρθρου 9 ή του αρμόδιου οργάνου 
διοίκησης των Ανεξάρτητων Αρχών, κατόπιν γνώμης του 
Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και ειδικώς για τους Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού, κατόπιν γνώμης της Κεντρι-
κής Ένωσης Δήμων Ελλάδας και της Ένωσης Περιφε-
ρειών Ελλάδας, αντίστοιχα, εξειδικεύονται τα κριτήρια 
σύστασης Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου στους φορείς 
αυτούς. Με την ίδια απόφαση δύνανται να καθορίζονται 
και πρόσθετα ή διαφορετικά κριτήρια σύστασης από τα 
προβλεπόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 9, καθώς και η 
οργάνωση, στελέχωση και λειτουργία αυτών με γνώμονα 
τις οργανωτικές και επιχειρησιακές ανάγκες και χαρακτη-
ριστικά των εν λόγω φορέων.
4. Με κοινή απόφαση των επικεφαλής δύο ή περισ-
σότερων φορέων, που δεν έχουν τη δυνατότητα να συ-στήσουν ίδια Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, βάσει των 
κριτηρίων της παρ. 2 του άρθρου 9, συστήνεται κοινή 
Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου. Με την ίδια απόφαση 
ρυθμίζονται τα ζητήματα που αφορούν στη διοίκηση, 
την οργάνωση και τη λειτουργία της κοινής Μονάδας 
Εσωτερικού Ελέγχου.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών 
και Οικονομικών, κατόπιν γνώμης του Διοικητή της 
Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, μπορεί να ορίζονται επι-
πλέον προϋποθέσεις, υποχρεώσεις και κωλύματα για την εφαρμογή των προβλεπόμενων στις παρ. 4 και 6 του άρθρου 9.
6. Με απόφαση του επικεφαλής του φορέα στον οποίο 
υπάγεται η Μονάδα/οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου, 
κατόπιν γνώμης του Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφά-
νειας μπορούν να προσδιορίζονται πρόσθετα προσόντα 
επιλογής των Προϊσταμένων των Μονάδων, πέραν των 
προβλεπόμενων στις οικείες διατάξεις, όπως συναφή 
εμπειρία και κατοχή επαγγελματικών διαπιστεύσεων και 
πιστοποιήσεων, που αφορούν ιδίως, τα επιχειρησιακά 
αντικείμενα των Μονάδων αυτών.
7. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών και 
του Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας,ορίζονται το 
περιεχόμενο, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία συμμετο-
χής στο Πρόγραμμα Ελεγκτικής Επάρκειας Εσωτερικού 
Ελεγκτή, ο τρόπος, η διάρκεια, η διαδικασία παρακο-
λούθησης, ο τύπος του πιστοποιητικού που χορηγείται, 
καθώς και κάθε άλλο συναφές θέμα.
8. Με απόφαση του επικεφαλής του κάθε φορέα του 
άρθρου 2, κατόπιν γνώμης του Διοικητή της Εθνικής 
Αρχής Διαφάνειας, είναι δυνατόν να περιέρχονται στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου πρόσθετες αρμοδιότη-
τες σε σχέση με αυτές που ορίζονται στο άρθρο 10, 
οι οποίες είναι συναφείς προς την επιχειρησιακή απο-
στολή τους, καθώς και κάθε άλλο αναγκαίο θέμα για 
τη λειτουργία τους.
9. Με απόφαση του επικεφαλής κάθε φορέα του 
άρθρου 2, κατόπιν εισήγησης του Προϊσταμένου της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7185 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
οικείας Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου, καθορίζεται ο 
Κανονισμός Λειτουργίας αυτής.
10. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών 
και του Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, κα-
θορίζεται πρότυπο Κώδικα Δεοντολογίας Εσωτερικών 
Ελεγκτών.
11. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και 
Οικονομικών, ρυθμίζονται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια 
και κάθε συναφές διαδικαστικό θέμα για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 19.
12. Στις περιπτώσεις, που ζητείται η γνώμη του Δι-
οικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας τεκμαίρεται, ότι 
αυτή είναι θετική μετά την παρέλευση αποκλειστικής 
προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την υποβολή του σχετικού ερωτήματος προς αυτόν.
Άρθρο 80
Εξουσιοδοτικές διατ άξεις Μέρους Β’
1. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών κατόπιν ει-
σήγησης του αρμόδιου Υπουργού ή του επικεφαλής του 
φορέα, η οποία υποβάλλεται στον Διοικητή της Εθνικής 
Αρχής Διαφάνειας για παροχή γνώμης, είναι δυνατή η 
σύσταση Αυτοτελούς Γ ραφείου Συμβούλου Ακεραιό-
τητας στους φορείς του τρίτου εδαφίου της παρ. 1 του 
άρθρου 23. Με την απόφαση σύστασης του προηγούμε-
νου εδαφίου δύναται να προβλέπεται ότι το Αυτοτελές 
Γ ραφείο Συμβούλου Ακεραιό τητας που συνιστάται σε 
έναν Ο.Τ.Α. α’ βαθμού είναι αρμόδιο και για άλλους Ο.Τ.Α. 
α’ βαθμού.
2. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών και 
του Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας ορίζονται 
το περιεχόμενο, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία συμ-
μετοχής στο Πρόγραμμα Επάρκειας του άρθρου 27, ο 
τρόπος, η διάρκεια, η διαδικασία παρακολούθησης, ο 
τύπος του πιστοποιητικού που χορηγείται, καθώς και 
κάθε άλλο συναφές θέμα.
3. Με κοινές αποφάσεις του Υπουργού Εσωτερι-
κών και του Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας 
δύνανται να ρυθμίζονται: α) ο τρόπος άσκησης των 
αρμοδιοτήτων των Συμβούλων Ακ εραιότητας, οι δια-
δικασίες που ακολουθούνται, τα κριτήρια ανανέωσης της θητείας τους, καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτο-μέρεια, β) θέματα που αφορούν στην εξειδίκευση των 
κριτηρίων επιλογής των Συμβούλων Ακεραιότητας και 
τυχόν πρόσθετων επιθυμητών προσόντων που μπο-
ρούν να περιλαμβάνονται στην πρόσκληση εκδήλω-
σης ενδιαφέροντος και στον τρόπο αξιολόγησης των κριτηρίων, γ) θέματα που αφορούν στην τήρηση του 
Μητρώου, στην εγγραφή και διαγραφή των μελών του, 
τον έλεγχο και την επικαιροποίηση των τηρουμένων 
στοιχείων, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια του Μη-
τρώου που προβλέπεται στο άρθρο 26 και δ) τα θέματα 
που αφορούν στη λειτουργία του Δικτύου Συμβούλων 
Ακεραιότητας του άρθρου 30.
4. Στις περιπτώσεις που ζητείται η γνώμη του Διοικητή 
της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας τεκμαίρεται ότι αυτή είναι 
θετική μετά την παρέλευση αποκλειστικής προθεσμί-
ας τριάντα (30) ημερών από την υποβολή του σχετικού ερωτήματος προς αυτόν.Άρθρο 81
Μεταβατικές διατάξεις Μέρους Α’
1. Η Επιτροπή Ελέγχου του άρθρου 8 συγκροτείται το 
αργότερο εντός δεκαοκτώ (18) μηνών από τη σύσταση 
της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου του φορέα. Οι υφιστά-
μενες Επιτροπές Ελέγχου εξακολουθούν να λειτουργούν, 
μέχρι τη συγκρότησή τους σύμφωνα με τις διατάξεις του 
παρόντος. Επιπλέον αρμοδιότητες της Επιτροπής Ελέγ-
χου που της είχαν ανατεθεί βάσει ειδικών διατάξεων του 
οικείου φορέα, πέραν των προβλεπομένων στο άρθρο 8, εξακολουθούν να ισχύουν.
2. Μέχρι την επιλογή και τοποθέτηση Προϊσταμένων, 
σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, στις Μονάδες Εσω-
τερικού Ελέγχου, ο επικεφαλής του φορέα τοποθετεί 
με απόφασή του, μεταβατικά, στις οργανικές μονάδες 
αυτών, τους υπηρετούντες Προϊσταμένους. Σε περίπτω-
ση που ο αριθμός των θέσεων ευθύνης υπερβαίνει τον 
αριθμό των υπηρετούντων Προϊσταμένων ή δεν υφί-
σταται Προϊστάμενος, ο επικεφαλής του οικείου φορέα 
επιλέγει και τοποθετεί Προϊσταμένους πέραν αυτών του 
προηγούμενου εδαφίου, οι οποίοι πρέπει να πληρούν τις 
προϋποθέσεις επιλογής σε θέσεις αντίστοιχου επιπέδου 
και κατέχουν τα τυπικά προσόντα που τίθενται από τις οικείες διατάξεις.
3. Οι συμβάσεις παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών που 
έχουν ήδη συναφθεί, βάσει ειδικών διατάξεων, μεταξύ 
φορέων του άρθρου 2 και φυσικών προσώπων/νομι-
κών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, για την άσκηση της 
λειτουργίας εσωτερικού ελέγχου στους φορείς αυτούς, 
διατηρούνται σε ισχύ μέχρι τη λήξη των συμβατικών 
υποχρεώσεων χωρίς δυνατότητα ανανέωσής τους. Από 
τη διάταξη αυτή εξαιρούνται οι συμβάσεις που έχουν συ-
ναφθεί δυνάμει του άρθρου 4 του ν. 3429/2005 (Α’ 314).
4. Οικονομικοί και διαχειριστικοί έλεγχοι δημοσίων 
υπολόγων και δημοσίων διαχειρίσεων που υπάγονται 
στον φορέα, καθώς και τακτικοί έλεγχοι των παγίων 
προκαταβολών που έχουν συσταθεί στον φορέα, που 
εκκρεμούν στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου, κατά την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, διενεργούνται από την 
αρμόδια υπηρεσία του διατάκτη, καθώς και από τα λοι-πά κατά περίπτωση αρμόδια όργανα του ν. 4270/2014 
(Α’ 143) ή από τις αρμόδιες, βάσει ειδικών διατάξεων, 
οργανικές μονάδες κάθε φορέα, στις οποίες διαβιβάζεται 
ο σχετικός φάκελος.
5. Οι εισαγγελικές παραγγελίες, καθώς και οι εντολές 
ανακριτικών και προανακριτικών πράξεων, οι οποίες εκ-
κρεμούν σε Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου φορέων εκτός 
των Υπουργείων, κατά τον χρόνο έναρξης της ισχύος του 
παρόντος νόμου, εκτελούνται από την κατά περίπτωση 
αρμόδια υπηρεσία του φορέα, κατόπιν συνεννόησης με 
την οικεία εισαγγελική ή ανακριτική αρχή. Σε περίπτωση 
που δεν υφίσταται άλλη υπηρεσία εντός του φορέα, με αντίστοιχες αρμοδιότητες, οι φάκελοι των ως άνω υπο-
θέσεων διαβιβάζονται σε άλλη αρμόδια αρχή, κατόπιν 
συνεννόησης με την οικεία εισαγγελική ή ανακριτική 
αρχή. Διοικητικές έρευνες και πειθαρχικές διαδικασίες, 
καθώς και σχετικές με τις υποθέσεις αυτές διαδικαστι-
κές πράξεις ή ενέργειε ς που εκκρεμούν σε οποιοδήποτε 
στάδιο στις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου φορέων εκτός 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7186 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
των Υπουργείων, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, 
διενεργούνται από τις κατά περίπτωση αρμόδιες, βάσει 
των γενικών ή ειδικών διατάξεων, οργανικές μονάδες 
του κάθε φορέα, στις οποίες διαβιβάζεται ο σχετικός 
φάκελος. Σε περίπτωση που δεν υφίσταται άλλη υπη-
ρεσία εντός του φορέα, με αντίστοιχες αρμοδιότητες, 
οι φάκελοι των ως άνω υποθέσεων διαβιβάζονται κατά 
περίπτωση, στον πειθαρχικώς προϊστάμενο του ελεγ-
χόμενου.
6. Εκκρεμείς εσωτερικοί έλεγχοι (διαβεβαιωτικά έργα), 
καθώς και εκκρεμή συμβουλευτικά έργα και σχετικές με 
τα έργα αυτά διαδικαστικές πράξεις ή ενέργειες, κατά την 
έναρξη ισχύος του νόμου, συνεχίζουν και εκτελούνται 
από τις Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου του παρόντος.
7. Ειδικά για τους φορείς που εμπίπτουν στο πεδίο 
εφαρμογής του άρθρου 39 του ν. 4622/2019 (Α’ 133), οι 
ρυθμίσεις του παρόντος ισχύουν συμπληρωματικά μόνο 
για όσα θέματα δεν ρυθμίζονται από το άρθρο αυτό και 
εξακολουθούν να ισχύουν οι κανονιστικές πράξεις που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 13 του άρ-θρου 116 του ν. 4622/2019. Για τα υπουργεία στα οποία υπάγονται οι Ένοπλες Δυνάμεις ή τα Σώματα Ασφαλεί-
ας, εξακολουθούν να ισχύουν η περ. α) της παρ. 4 του 
άρθρου 35 του ν. 4622/2019, καθώς και οι κανονιστικές πράξεις που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση αυτού. 
Με απόφαση του οικείου Υπουργού δύναται να καθο-
ρίζονται οι οργανικές μονάδες, να συγχωνεύονται ή 
καταργούνται οι υφιστάμενες μονάδες ή/και υπηρεσίες του υπουργείου και να ρυθμίζεται κάθε αναγκαίο θέμα 
για τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων, την οργάνωση, 
τη στελέχωση και λειτουργία αυτών, μέχρι την έκδοση 
του διατάγματος που προβλέπεται στο άρθρο 20 του 
ν. 4622/2019, για τη ρύθμιση των θεμάτων αυτών στο 
εκάστοτε υπουργείο.
8. Το άρθρο 4 του ν. 3429/2005 (Α’ 314) εξακολουθεί 
να ισχύει.
9. Ειδικά για την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων 
(ΑΑΔΕ), εξακολουθούν να ισχύουν οι ειδικότερες διατά-
ξεις που τη διέπουν, περιλαμβανομένων των ρυθμίσεων 
του Εσωτερικού Κανονισμού της Διεύθυνσης Εσωτερι-
κού Ελέγχου της ΑΑΔΕ, και οι διατάξεις του παρόντος 
ισχύουν συμπληρωματικά για όσα θέματα δεν ρυθμί-
ζονται από αυτές.
10. Οι διατάξεις του παρόντος δεν έχουν ισχύ για την 
Προεδρία της Δημοκρατίας και την Εθνική Υπηρεσία 
Πληροφοριών.
Άρθρο 82
Μεταβατικές διατάξεις Μέρους Β’
1. Ο Σύμβουλος Ακεραιότη τας υποστηρίζεται διοικη-
τικά από τις υπηρεσίες του φορέα, στον οποίο ασκεί τα 
καθήκοντα της θέσης αυτής, οι οποίες είναι υποχρεωμέ-
νες να του παρέχουν κάθε δυνατή συνδρομή.
2. Η υποβολή αναφοράς σχετικά με θέματα ακεραιό-τητας και διαφθοράς στον Σύμβουλο Ακεραιότητας δεν 
αναιρεί τις σχετικές αρμοδιότητες άλλων ελεγκτικών ορ-
γάνων και Αρχών.
3. Για χρονικό διάστημα που δεν δύναται να υπερβεί 
τα δύο (2) έτη από την έναρξη ισχύος του παρόντος, 
ως Σύμβουλοι Ακεραιότητας μπορούν να επιλέγονται 
και να τοποθετούνται υπάλληλοι Υπουργείων ή Ανεξάρ-
τητων Αρχών, κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ, χωρίς να διαθέτουν 
υποχρεωτικά Πιστοποιητικό Επάρκειας Συμβούλου Ακε-
ραιότητας και χωρίς να έχουν εγγραφεί στο Μητρώο 
του άρθρου 26, εφόσον δεν συντρέχουν στο πρόσωπό 
τους τα κωλύματα εγγραφής στο Μητρώο Συμβούλων 
Ακεραιότητας σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 26. 
Λοιπά κριτήρια και προϋποθέσεις επιλογής μπορεί να 
τεθούν με την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος 
που θα εκδοθεί για την πρώτη εφαρμογή του παρόντος. 
Οι υπάλληλοι που θα επιλεγούν ως Σύμβουλοι Ακεραιό-
τητας κατ’ εφαρμογή της παρούσας υποχρεούνται μετά 
την επιλογή τους και κατά τη διάρκεια της θητείας τους 
να παρακολουθήσουν το πρόγραμμα πιστοποίησης Συμ-
βούλων Ακεραιότητας.
Άρθρο 83
Καταργούμενες διατάξεις
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργούνται 
οι ακόλουθες διατάξεις:
1. Η παρ. 3 του άρθρου 11 του ν. 3697/2008 (Α’ 194), 
όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 25 του ν. 4025/2011 
(Α’ 228), εκτός του πρώτου εδαφίου, με την επιφύλαξη 
του άρθρου 53 του παρόντος.
2. Το άρθρο 12, εκτός από το δεύτερο εδάφιο της 
παρ. 1, η παρ. 1 του άρθρου 19 και η παρ. 1 του άρθρου 21 του ν. 3492/2006 (Α’ 210).
3. Το άρθρο 13 του ν. 4081/2012 (Α’ 184).4. Η παρ. 1 του άρθρου 168 του ν. 4270/2014 (Α’ 143).
5. Οι περ. αε’ και αστ’ της παρ. 1 του άρθρου 73 του
ν. 3852/2010 (Α’ 87).
6. Το δεύτερο εδάφιο της περ. ε’ της παρ. 1 του άρ-
θρου 107 του Κώδικα Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ. (ν. 3528/2007, Α’ 26) 
καταργείται.
7. Κάθε γενική και ειδική διάταξη που αντίκειται στις 
ρυθμίσεις του παρόντος, καθώς και κάθε κανονιστική 
πράξη που έχει εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση των κα-
ταργούμενων διατάξεων, κατά το μέρος που έρχεται σε αντίθεση με τις διατάξεις του παρόντος.
ΜΕΡΟΣ Ζ’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 84
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως εκτός αν ορίζεται δι-
αφορετικά στις επιμέρους διατάξεις του.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7187 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 16 Απριλίου 2021
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΙΚΡΑΜΜΕΝΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΑνάπτυξης και Επενδύσεων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ  Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  
Προστασίας του Πολίτη
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ  Υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΡΔΑΛΙΑΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΥγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΟΝΤΟΖΑΜΑΝΗΣ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  
ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ   Μετανάστευσης και Ασύλου
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΗΤΑΡΑΚΗΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΒΑΝΟΣ  Τουρισμού
ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ  
Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΛΙΒΑΝΙΟΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 16 Απριλίου 2021
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7190 Τεύχος A’ 62/17.04.2021
*01000621704210036*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,