NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4933 
Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς την 
Οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρί-
ου 2019 για την τροποποίηση της Οδηγίας 93/13/
ΕΟΚ του Συμβουλίου και των Οδηγιών 98/6/ΕΚ, 
2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοι-
νοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά στην 
καλύτερη επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των 
κανόνων της Ένωσης για την προστασία των κα-
ταναλωτών και άλλες διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΆρθρο 1 ΣκοπόςΆρθρο 2 ΑντικείμενοΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 
2019/2161/ΕΕ
Άρθρο 3 Εκπτώσεις - Προσφορές - Τροποποίηση άρ-
θρου 15 του ν. 4177/2013 
(άρθρο 6α της Οδηγίας 98/6/ΕΚ - παρ. 1 του άρθρου 
2 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 4 Ειδικές κυρώσεις για εκπτώσεις, προσφορές 
και μη νόμιμη λειτουργία τις Κυριακές - Τροποποίηση 
άρθρου 21 του ν. 4177/2013 
(άρθρο 8 της Οδηγίας 98/6/ΕΚ - παρ. 2 του άρθρου 2 
της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 5 Ορισμοί - Τροποποίηση άρθρου 9α του 
ν. 2251/1994
(περ. γ΄, ιγ΄ και ιδ΄ του άρθρου 2 της Οδηγίας 2005/29/
ΕΚ - παρ. 1 του άρθρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 6 Παραπλανητικές πράξεις - Τροποποίηση άρ-
θρου 9δ του ν. 2251/1994 
(άρθρο 6 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 3 του άρθρου 
3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 7 Παραπλανητικές παραλείψεις - Τροποποίηση 
άρθρου 9ε του ν. 2251/1994(άρθρο 7 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 4 του άρθρου 
3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 8 Παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές - Τρο-
ποποίηση άρθρου 9στ του ν. 2251/1994
(Παράρτημα Ι της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 7 του 
άρθρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 9 Κυρώσεις - Τροποποίηση άρθρου 9θ του 
ν. 2251/1994
(άρθρο 11α της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 5 του άρ-
θρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 10 Ορισμοί - Τροποποίηση άρθρου 1α του 
ν. 2251/1994
(άρθρο 2 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 1 του άρθρου 
4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 11 Ορισμοί - Τροποποίηση άρθρου 3 του 
ν. 2251/1994
(άρθρο 2 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - περ. ε΄ της παρ. 1 
του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 12 Πεδίο εφαρμογής - Τροποποίηση άρθρου 
3α του ν. 2251/1994
(άρθρο 3 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 2 του άρθρου 
4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 13 Απαιτήσεις ενημέρωσης για συμβάσεις εξ 
αποστάσεως και συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστή-ματος - Τροποποίηση άρθρου 3β του ν. 2251/1994
(άρθρο 6 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 4 του άρθρου 
4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 14 Πρόσθετες ειδικές υποχρεώσεις ενημέρω-
σης για συμβάσεις που συνάπτονται σε επιγραμμικές 
αγορές - Προσθήκη άρθρου 3βα στον ν. 2251/1994
(άρθρο 6α της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 5 του άρ-
θρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 15 Τυπικές απαιτήσεις για συμβάσεις εκτός 
εμπορικού καταστήματος - Τροποποίηση άρθρου 3γ 
του ν. 2251/1994
(άρθρο 7 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 6 του άρθρου 
4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 16 Τυπικές απαιτήσεις για συμβάσεις εξ απο-
στάσεως - Τροποποίηση άρθρου 3δ του ν. 2251/1994
(άρθρο 8 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 7 του άρθρου 
4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 17 Δικαίωμα υπαναχώρησης - Τροποποίηση 
άρθρου 3ε του ν. 2251/1994ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
20 Μαΐου 2022 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  993463
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3464 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
(άρθρο 9 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 8 του άρθρου 
4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 18 Παράλειψη ενημέρωσης σχετικά με το δι-
καίωμα υπαναχώρησης - Τροποποίηση άρθρου 3στ του 
ν. 2251/1994
(άρθρο 10 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 9 του άρ-
θρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 19 Υποχρεώσεις του προμηθευτή σε περί-
πτωση υπαναχώρησης - Τροποποίηση άρθρου 3θ του 
ν. 2251/1994
(άρθρο 13 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 10 του άρ-
θρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ )
Άρθρο 20 Υποχρεώσεις του καταναλωτή σε περί-
πτωση υπαναχώρησης - Τροποποίηση άρθρου 3ι του 
ν. 2251/1994
(άρθρο 14 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 11 του άρ-
θρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 21 Εξαιρέσεις από το δικαίωμα υπαναχώρησης - 
Τροποποίηση άρθρου 3ιβ του ν. 2251/1994
(άρθρο 16 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 12 του άρ-
θρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 22 Υποχρεώσεις ενημέρωσης για συμβάσεις 
άλλες από τις συναπτόμενες εξ αποστάσεως ή εκτός 
εμπορικού καταστήματος - Τροποποίηση άρθρου 4 του 
ν. 2251/1994
(άρθρο 5 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 3 του άρθρου 
4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Άρθρο 23 Κυρώσεις - Τροποποίηση άρθρου 13α του 
ν. 2251/1994
(άρθρα 13 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ και 8β της Οδηγίας 
93/13/ΕΟΚ - άρθρο 1, παρ. 5 και 6 του άρθρου 3, παρ. 13 
του άρθρου 4 της Οδηγίας 2161/2019/ΕΕ)
Άρθρο 24 Τροποποίηση του Παραρτήματος του 
ν. 2251/1994 
(Παράρτημα Ι της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - περ. β΄ παρ. 
4 και παρ. 15 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑ-
ΛΩΤΗ
Άρθρο 25 Ψυχική υγεία των ανήλικων καταναλωτών - 
Τροποποίηση άρθρου 7α του ν. 2251/1994
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ 
ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Άρθρο 26 Αδειοδότηση μεταποιητικών δραστηριοτή-
των εντός της Ιεράς Κοινότητας Αγίου Όρους - Τροπο-ποίηση άρθρου 9 του ν. 1198/1981
Άρθρο 27 Διευκόλυνση της λειτουργίας των δευτερο-
βάθμιων συνδικαλιστικών οργάνων (ομοσπονδιών) των 
πωλητών λαϊκών αγορών - Τροποποίηση παρ. 8 άρθρου 
23 του ν. 4849/2021
Άρθρο 28 Αρμοδιότητα για την έκδοση, χορήγηση, 
μεταβίβαση και την ανανέωση αδειών πωλητών λαϊκών αγορών - Τροποποίηση άρθρου 26 του ν. 4849/2021
Άρθρο 29 Νομοτεχνική διόρθωση παραπομπής - Τρο-
ποποίηση περ. γ΄ άρθρου 28 του ν. 4849/2021
Άρθρο 30 Ιδεατό στερεό - Τροποποίηση άρθρου 11 
του ν. 4067/2012Άρθρο 31 Κτίρια ειδικής αρχιτεκτονικής σχεδίασης - 
Εξουσιοδοτική ρύθμιση - Τροποποίηση άρθρου 13 του 
ν. 4067/2012
Άρθρο 32 Κατασκευές πάνω από το μέγιστο ύψος - 
Τροποποίηση άρθρου 19 του ν. 4067/2012
Άρθρο 33 Προέγκριση οικοδομικής άδειας - Προσω-
ρινές κατασκευές και εργασίες - Τροποποίηση άρθρου 5 του ν. 4062/2012
Άρθρο 34 Ύπαρξη προσώπου - Οδικό δίκτυο - Κυ-
κλοφοριακές συνδέσεις - Τροποποίηση άρθρου 5α του ν. 4062/2012
Άρθρο 35 Προσωπικό Γ ραφείου Ελληνικού - Τροπο-
ποίηση άρθρου 6 του ν. 4062/2012
Άρθρο 36 Χρήσεις γης - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 
44 του ν. 4759/2020
Άρθρο 37 Υποχρέωση δημιουργίας θέσεων στάθμευ-
σης σε κέντρα δεδομένων και τεχνολογικής υποστήριξης 
επιχειρήσεων (Data Centers)
Άρθρο 38 Έγκριση εισόδου - εξόδου οχημάτων στις 
Στρατηγικές Επενδύσεις - Τροποποίηση άρθρου 36 του 
ν. 4801/2021
Άρθρο 39 Παράταση προθεσμιών για τη λειτουργία 
επιχειρηματικών δραστηριοτήτων
Άρθρο 40 Παραγωγή αντισηπτικών για την αντιμε-
τώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 - Πα-
ράταση ισχύος παρ. 1 και 3 άρθρου 5 του ν. 4681/2020
Άρθρο 41 Διάθεση πρόσθετου ποσού από το Π.Δ.Ε. 
για την ενίσχυση των επενδύσεων των συγκοινωνιακών 
φορέων Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. και Κ.Τ.Ε.Λ. του ν. 2963/2001 - Τρο-
ποποίηση παρ. 3 άρθρου 12 του ν. 2963/2001
Άρθρο 42 Διορισμός προσωρινού Διοικητικού Συμ-
βουλίου της εταιρείας με την επωνυμία «Εθνικό Μητρώο 
Νεοφυών Επιχειρήσεων Α.Ε.» - Τροποποίηση παρ. 1 
εσωτ. άρθρου 8 και παρ. 6 εσωτ. άρθρου 18 άρθρου 72 του ν. 4914/2022
Άρθρο 43 Δυνατότητα παράτασης συμβάσεων που 
συνέχονται με τη χρήση ακινήτων του Δημοσίου
Άρθρο 44 Ειδικότερες διατάξεις για τη Δημόσια Επι-
χείρηση Ηλεκτρισμού - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 48 
του ν. 4843/2021
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟ-
ΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ
Άρθρο 45 Πρόγραμμα «Τουρισμός για όλους»
Άρθρο 46 Προθεσμία περιβαλλοντικής αδειοδότησης 
κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων
Άρθρο 47 Νομοτεχνικές βελ τιώσεις - Τροποποίηση 
παρ. 5 άρθρου 30 και άρθρου 31 του ν. 2160/1993
Άρθρο 48 Προγράμματα μετεκπαίδευσης - Τροποποί-
ηση άρθρου 56 του ν. 4465/2017
Άρθρο 49 Παράταση προθεσμίας υποβολής αντιρρή-
σεων για τους δασικούς χάρτες των Διευθύνσεων Δασών 
Κρήτης 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 50 Καταργούμενες διατάξειςΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 51 - Έναρξη ισχύος
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3465 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η προσαρμογή της ελ-
ληνικής νομοθεσίας προς την Οδηγία (ΕΕ) 2019/2161 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
27ης Νοεμβρίου 2019 για την τροποποίηση της Οδηγίας 
93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου και των Οδηγιών 98/6/ΕΚ, 
2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβου-
λίου και του Συμβουλίου όσον αφορά στην καλύτερη 
επιβολή και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της Ένω-σης για την προστασία των καταναλωτών.
Άρθρο 2
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος είναι η ενσωμάτωση στην 
ελληνική νομοθεσία για την προστασία των δικαιωμάτων 
των καταναλωτών, των βελτιώσεων που επήλθαν στους 
αντίστοιχους ενωσιακούς κανόνες δικαίου μέσα από την 
αναθεώρηση της Οδηγιών 93/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
και των Οδηγιών 98/6/ΕΚ, 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για 
την αντιμετώπιση ζητημάτων που ανέκυψαν από την 
εφαρμογή του προγράμματος βελτίωσης της καταλληλό-
τητας και της αποδοτικότητας του κανονιστικού πλαισί-
ου (REFIT) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι υιοθετούμενες 
βελτιώσεις αφορούν, ιδίως, στη διασφάλιση της ανα-
λογικότητας των κυρώσεων που επιβάλλονται για την 
παράβαση της νομοθεσίας περί προστασίας των κατανα-
λωτών, στην ενίσχυση του αποτρεπτικού αποτελέσματος 
των κυρώσεων αυτών, καθώς και στην εισαγωγή ενός 
σαφούς πλαισίου ατομικών μέσων έννομης προστασίας 
που τίθεται στη διάθεση του καταναλωτή, προκειμένου 
να διευκολύνει την ιδιωτική επιβολή της νομοθεσίας. 
Επιπρόσθετα, με τον παρόντα νόμο εκσυγχρονίζεται η 
ελληνική νομοθεσία περί προστασίας του καταναλωτή 
στο πεδίο της παροχής επιγραμμικών υπηρεσίων αναζή-
τησης που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στον καταναλωτή 
και μπορούν να επηρεάσουν τις επιλογές του. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2019/2161/ΕΕ
Άρθρο 3
Εκπτώσεις - Προσφορές - Τροποποίηση άρθρου 15 του ν. 4177/2013 (άρθρο 6α της Οδηγίας 98/6/ΕΚ - παρ. 1 του άρθρου 2 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 15 του ν. 4177/2013 (Α΄ 173), α) μετά την 
παρ. 2 προστίθεται παρ. 2α, β) τροποποιείται το πρώτο 
εδάφιο της παρ. 7 ως προς τον χρόνο και τη διαδικασία 
έκδοσης της απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων, καθώς και ως προς την πρόβλεψη επιβολής 
διοικητικών κυρώσεων, και το άρθρο 15 διαμορφώνεται 
ως εξής:«Άρθρο 15
Εκπτώσεις - Προσφορές
1. Ως τακτικές και ενδιάμεσες εκπτωτικές περίοδοι, 
κατά τη διάρκεια των οποίων επιτρέπεται η πώληση εμπορευμάτων ή η παροχή υπηρεσιών με μειωμένες 
τιμές, ορίζονται οι εξής:
α) τακτικές εκπτώσεις:αα) από τη δεύτερη Δευτέρα του Ιανουαρίου μέχρι το 
τέλος του Φεβρουαρίου και
αβ) από τη δεύτερη Δευτέρα του Ιουλίου μέχρι το τέ-
λος του Αυγούστου,
β) ενδιάμεσες εκπτωτικές περίοδοι:βα) το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μαΐου καιββ) το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου.
Οι ενδιάμεσες εκπτωτικές περίοδοι μπορούν να μετα-
βάλλονται σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα με απόφαση του οικείου Αντιπεριφερειάρχη, η οποία εκδίδεται μετά 
από γνώμη των εμπορικών συλλόγων και των επαγγελ-
ματικών οργανώσεων της Περιφερειακής Ενότητας και 
δημοσιεύεται έως την 1η Δεκεμβρίου του έτους που 
προηγείται της εφαρμογής των ενδιάμεσων εκπτωτικών 
περιόδων. Οι κατά το προηγούμενο εδάφιο οριζόμενες 
εκπτωτικές περίοδοι διαρκούν συνολικά τριάντα (30) 
ημέρες ετησίως και περιλαμβάνουν τουλάχιστον δύο 
Κυριακές. Η παρούσα παράγραφος δεν εφαρμόζεται στις 
πωλήσεις αυτοκινήτων.
2. Οι προσφορές ορισμένης ποσότητας προϊόντων ή 
ορισμένης κατηγορίας προϊόντων, όπως έχουν οριστεί στην παράγραφο 2Α του Παραρτήματος Ι της υπ’ αριθμ. 
56885/2014 υπουργικής απόφασης «Κώδικας δεοντολο-
γίας για την προστασία του καταναλωτή κατά τις προ-
σφορές, τις εκπτώσεις και τις προωθητικές ενέργειες» 
(Β΄ 3107) πραγματοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του 
έτους, χωρίς υποχρέωση προηγούμενης γνωστοποίη-
σης. Κατά τη διενέργεια των προσφορών θα πρέπει να 
αναγράφονται ευκρινώς, στα σημεία όπου πωλούνται 
τα προσφερόμενα προϊόντα, η αρχική και η νέα μειω-
μένη τιμή των προϊόντων, με αναφορά στην κατάλληλη 
μονάδα μέτρησης ανά προϊόν (βάρος, όγκος, τεμάχιο 
κ.λπ.). Σε κάθε περίπτωση δεν επιτρέπεται η προσφορά 
ειδών των οποίων η ποσότητα υπερβαίνει το πενήντα 
τοις εκατό (50%) του συνόλου των ειδών που διαθέ-
τει κάθε κατάστημα. Ως είδος στο προηγούμενο εδά-
φιο νοείται ο κάθε κωδικός προϊόντος που πωλείται 
στην επιχείρηση.
2α. Σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής υποδει-
κνύεται η προγενέστερη τιμή που εφάρμοζε ο έμπορος για καθορισμένο χρονικό διάστημα πριν από την εφαρ-μογή της μείωσης της τιμής. Ως προγενέστερη τιμή νο-είται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά 
τη διάρκεια χρονικού διαστήματος όχι συντομότερου 
των τριάντα (30) ημερών πριν από την εφαρμογή της 
μείωσης της τιμής. Όταν το προϊόν κυκλοφορεί στην 
αγορά για λιγότερο από τριάντα (30) ημέρες, ως προγε-νέστερη τιμή νοείται η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε 
ο έμπορος κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος δέκα 
(10) ημερών πριν από την εφαρμογή της μείωσης της 
τιμής. Όταν η μείωση της τιμής αυξάνεται προοδευτικά, 
ως προγενέστερη τιμή νοείται η τιμή χωρίς τη μείωση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3466 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
της τιμής πριν από την πρώτη εφαρμογή της μείωσης 
της τιμής.
3. Με απόφαση του οικείου Αντιπεριφερειάρχη, μετά 
από γνώμη των δήμων, των εμπορικών και επαγγελμα-
τικών οργανώσεων της οικείας Περιφερειακής Ενότητας, 
δύναται να ορίζεται μία περίοδος προσφορών ανά δύο 
(2) έτη, με μέγιστη χρονική διάρκεια έναν (1) μήνα, κατά 
την οποία επιτρέπεται η προσφορά του συνόλου των 
ειδών που διαθέτει κάθε κατάστημα.
4. (Καταργήθηκε).5. (Καταργήθηκε).6. (Καταργήθηκε).
7. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων εκδίδεται Κώδικας Δεοντολογίας για την προστα-σία του καταναλωτή κατά τις προσφορές και εκπτώσεις και τις προωθητικές ενέργειες, ιδίως σε ό,τι αφορά την 
ενημέρωση του κοινού, τις αναγραφόμενες τιμές, τη 
διάρκεια των προσφορών, την ποσότητα και τα χαρα-
κτηριστικά των προσφερόμενων ειδών, την επιβολή διοι-
κητικών κυρώσεων για την παράβαση των προβλέψεών 
του και κάθε άλλο σχετικό ζήτημα. Με όμοια απόφαση καθορίζεται η χρονική περίοδος κατά την οποία τα επο-χικά είδη μπορούν να προσφέρονται σε μειωμένη τιμή, καθώς και οι όροι και οι προϋποθέσεις χαρακτηρισμού 
των καταστημάτων πώλησης αποθεμάτων (stock) και 
των εκπτωτικών καταστημάτων (outlet) και η πώληση 
εμπορευμάτων από τα καταστήματα αυτά.».
Άρθρο 4
Ειδικές κυρώσεις για εκπτώσεις, προσφορέςκαι μη νόμιμη λειτουργία τις Κυριακές - Τροποποίηση άρθρου 21 του ν. 4177/2013(άρθρο 8 της Οδηγίας 98/6/ΕΚ - παρ. 2 του άρθρου 2 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 21 του ν. 4177/2013 (Α΄ 170), α) τροποποι-
ούνται αα) ο τίτλος του άρθρου προκειμένου να αποτυ-πωθεί ακριβέστερα το περιεχόμενο της διάταξης, αβ) οι παρ. 1, 2 και 4 ως προς το ύψος και το πεδίο εφαρμογής 
των επιβαλλόμενων προστίμων, ενώ σε αυτές επέρχονται 
και νομοτεχνικές βελτιώσεις, β) η παρ. 3 καταργείται, γ) προστίθενται παρ. 4α και 6 και το άρθρο 21 διαμορφώ-νεται ως εξής:
«Άρθρο 21
Ειδικές κυρώσεις για εκπτώσεις, προσφορές και μη νόμιμη λειτουργία τις Κυριακές(άρθρο 8 της Οδηγίας 98/6/ΕΚ)
1. Στους εμπόρους που παραβιάζουν την παρ. 1 του 
άρθρου 15 επιβάλλεται πρόστιμο έως το ένα τοις εκατό 
(1%) του ετήσιου κύκλου εργασιών και πάντως όχι μι-
κρότερο από δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ. Αν στον ίδιο 
έμπορο επιβληθεί για δεύτερη φορά πρόστιμο για την 
ίδια παράβαση μέσα σε διάστημα πέντε (5) ετών, το ανώ-
τατο ύψος του προστίμου προσαυξάνεται στο τρία τοις 
εκατό (3%) του ετήσιου κύκλου εργασιών του. 
2. Αν οι εκπτώσεις, προσφορές ή οποιαδήποτε ανα-
κοίνωση περί μείωσης της τιμής είναι ανακριβείς ή πα-ραπλανητικές ως προς το ποσοστό της έκπτωσης ή ως προς τις τιμές ή ως προς την ποσότητα των προσφερό-μενων με έκπτωση ή σε προσφορά προϊόντων ή ενέχουν 
οποιασδήποτε μορφής απόκρυψη ή παραπλάνηση, επι-
βάλλεται σε βάρος του εμπόρου πρόστιμο έως το δύο 
τοις εκατό (2%) του ετήσιου κύκλου εργασιών και πά-
ντως όχι μικρότερο από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ. Αν 
στον έμπορο επιβληθεί για δεύτερη φορά πρόστιμο για 
την ίδια παράβαση μέσα σε διάστημα πέντε (5) ετών, το ανώτατο ύψος του προστίμου προσαυξάνεται στο τέσ-
σερα τοις εκατό (4%) του ετήσιου κύκλου εργασιών του.
3. (Καταργήθηκε).
4. Στους εμπόρους που παραβιάζουν το άρθρο 16, 
περί λειτουργίας των εμπορικών καταστημάτων τις Κυ-
ριακές, επιβάλλεται πρόστιμο έως το δύο τοις εκατό (2%) 
του ετήσιου κύκλου εργασιών τους και πάντως όχι μικρό-
τερο από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ. Σε περίπτωση 
που επιβληθεί για δεύτερη φορά πρόστιμο για την ίδια 
παράβαση μέσα σε διάστημα πέντε (5) ετών, το ανώτατο 
ύψος του προστίμου αυξάνεται στο τέσσερα τοις εκατό (4%) του ετήσιου κύκλου εργασιών.
4α. Η αρμόδια για την επιβολή του προστίμου αρχή 
λαμβάνει υπόψη για την επιμέτρηση του προστίμου, 
σύμφωνα με τις παρ. 1, 2 και 4, κάθε επιβαρυντικό ή ελα-
φρυντικό στοιχείο που προκύπτει από τις περιστάσεις 
της υπόθεσης και ιδίως:
α) τη φύση, τη βαρύτητα, την έκταση και τη διάρκεια 
της παράβασης,
β) τις ενέργειες της εμπορικής επιχείρησης, με σκοπό 
τον μετριασμό ή την επανόρθωση μετά τη ζημία που 
υπέστησαν οι καταναλωτές,
γ) τις προηγούμενες παραβάσεις της εμπορικής επι-
χείρησης,
δ) τα οικονομικά οφέλη που αποκόμισε ή τις ζημίες 
που απέφυγε η εμπορική επιχείρηση λόγω της παράβα-σης, εάν τα σχετικά στοιχεία είναι διαθέσιμα, και
ε) τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην εμπορική επι-
χείρηση για την ίδια παράβαση σε άλλα κράτη μέλη της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διασυνοριακές υποθέσεις, όπου 
οι πληροφορίες, σχετικά με τις εν λόγω κυρώσεις, είναι 
διαθέσιμες μέσω του μηχανισμού που θεσπίστηκε με 
τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/2394 του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 2017, 
σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών 
που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για 
την προστασία των καταναλωτών και με την κατάργηση 
του Κανονισμού (ΕΚ) 2006/2004 (L 345).
5. Αρμόδιος για την επιβολή των προστίμων του παρό-
ντος άρθρου είναι ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης 
Διοίκησης, όπου διαπιστώνεται η παράβαση, και ο οποί-
ος υποχρεούται ανά μήνα να κοινοποιεί τις σχετικές απο-
φάσεις στον Γενικό Γ ραμματέα Εμπορίου του Υπουργείου 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Σε περίπτωση παράβασης 
των διατάξεων του παρόντος άρθρου σε πλοία, αρμόδι-
ος για την επιβολή των προστίμων είναι ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης στην περιοχή αρμοδι-
ότητας του οποίου εδρεύει η Υπηρεσία του Λιμενικού 
Σώματος, όργανο της οποίας βεβαίωσε την παράβαση.
6. Για τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών στις παρ. 
1, 2 και 4 εφαρμόζεται το άρθρο 10 του ν. 3959/2011 
(Α΄ 93).».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3467 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
Άρθρο 5
Ορισμοί - Τροποποίηση άρθρου 9α του ν. 2251/1994 (περ. γ΄, ιγ΄ και ιδ΄ του άρθρου 2 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 1 άρθρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 9α του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) τροποποιείται η περ. α΄ με την προσθήκη της ψηφιακής υπηρεσίας και του ψηφιακού 
περιεχομένου, γ) μετά την περ. ι΄ προστίθενται περ. ια’ 
και ιβ’ και το άρθρο 9α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 9α
Ορισμοί(άρθρο 2 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ)
Για τους σκοπούς των διατάξεων του παρόντος Μέ-
ρους νοούνται:
α) προϊόν, κάθε αγαθό ή υπηρεσία, συμπεριλαμβανο-
μένης της ακίνητης περιουσίας, της ψηφιακής υπηρεσίας 
και του ψηφιακού περιεχομένου, καθώς και των συνα-
φών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων,
β) εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους 
καταναλωτές, κάθε πράξη, παράλειψη, τρόπος συ-
μπεριφοράς ή εκπροσώπησης, εμπορική επικοινωνία, 
συμπεριλαμβανομένης της διαφήμισης και του μάρκε-
τινγκ ενός προμηθευτή, που συνδέεται άμεσα με την 
προώθηση, πώληση ή προμήθεια ενός προϊόντος σε 
καταναλωτές,
γ) ουσιώδης στρέβλωση της οικονομικής συμπεριφο-
ράς των καταναλωτών, η χρήση εμπορικής πρακτικής με 
σκοπό τη σημαντική μείωση της ικανότητας του κατανα-
λωτή να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση, με επακόλουθο 
ο καταναλωτής να λάβει μια απόφαση συναλλαγής που διαφορετικά δεν θα ελάμβανε,
δ) κώδικας συμπεριφοράς, κάθε συμφωνία ή σύνολο 
κανόνων που δεν επιβάλλονται από νομοθετική, κα-
νονιστική ή διοικητική διάταξη και καθορίζουν, όσον 
αφορά μία ή περισσότερες συγκεκριμένες εμπορικές 
πρακτικές ή επιχειρηματικούς τομείς, τη συμπεριφορά των προμηθευτών που αναλαμβάνουν να δεσμεύονται από τον κώδικα αυτόν,
ε) ιδιοκτήτης κώδικα, κάθε οντότητα, συμπεριλαμβα-
νομένων ενός προμηθευτή ή μιας ομάδας προμηθευτών, 
η οποία είναι υπεύθυνη για τη διατύπωση και αναθεώ-
ρηση ενός κώδικα συμπεριφοράς ή και για την παρα-
κολούθηση της συμμόρφωσης προς τον κώδικα όσων 
αναλαμβάνουν να δεσμεύονται από αυτόν,
στ) επαγγελματική ευσυνειδησία, το μέτρο της ειδικής 
τεχνικής ικανότητας και μέριμνας που ευλόγως αναμένε-
ται να επιδεικνύει ένας προμηθευτής προς τους κατανα-
λωτές, κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στην έντιμη πρακτική της αγοράς ή και στη γενική αρχή της καλής πίστης, στον τομέα δραστηριοτήτων του προμηθευτή,
ζ) πρόσκληση για αγορά, η εμπορική επικοινωνία στην 
οποία αναφέρονται τα χαρακτηριστικά του προϊόντος 
και η τιμή με τρόπο που ενδείκνυται για τα μέσα της 
εμπορικής επικοινωνίας τα οποία χρησιμοποιούνται, έτσι 
ώστε να έχει ο καταναλωτής τη δυνατότητα να πραγμα-τοποιήσει την αγορά,η) κατάχρηση επιρροής, η εκμετάλλευση της θέσης 
ισχύος σε σχέση με τον καταναλωτή για την άσκηση 
πίεσης, ακόμα και χωρίς τη χρήση ή την απειλή σω-
ματικής βίας, με τρόπο που περιορίζει σημαντικά την 
ικανότητα του καταναλωτή να λάβει τεκμηριωμένη 
απόφαση,
θ) απόφαση συναλλαγής, η απόφαση που λαμβάνει 
ο καταναλωτής για το αν, πώς και υπό ποιους όρους θα 
πραγματοποιήσει αγορά, θα καταβάλει όλο το τίμημα 
ή μέρος αυτού, θα κρατήσει ή θα διαθέσει το προϊόν 
ή θα ασκήσει συμβατικό δικαίωμα επί του προϊόντος 
είτε ο καταναλωτής αποφασίσει να προβεί σε ενέργεια είτε όχι,
ι) νομοθετικώς κατοχυρωμένο επάγγελμα, επαγγελμα-
τική δραστηριότητα ή ομάδα επαγγελματικών δραστη-
ριοτήτων η πρόσβαση στην οποία ή η άσκησή της ή ένας 
από τους τρόπους άσκησής της προϋποθέτει, άμεσα ή 
έμμεσα, ειδικά επαγγελματικά προσόντα σύμφωνα με 
το π.δ. 38/2010 (Α΄ 78), τον ν. 3919/2011 (Α΄ 32), ή ειδι-κότερα νομοθετήματα,
ια) κατάταξη, η σχετική προβολή που δίδεται σε προ-
ϊόντα όπως παρουσιάζονται, οργανώνονται ή κοινοποι-
ούνται από τον προμηθευτή, ανεξαρτήτως των τεχνο-
λογικών μέσων που χρησιμοποιούνται για την εν λόγω παρουσίαση, οργάνωση ή κοινοποίηση,
ιβ) επιγραμμική αγορά, η υπηρεσία η οποία χρησι-
μοποιεί λογισμικό, συμπεριλαμβανομένου ιστοτόπου, 
μέρους ιστοτόπου ή εφαρμογής, το οποίο διαχειρίζεται 
προμηθευτής ή άλλος εξ ονόματος του προμηθευτή και 
η οποία επιτρέπει στους καταναλωτές να συνάπτουν εξ αποστάσεως συμβάσεις με άλλους προμηθευτές ή κα-
ταναλωτές χρησιμοποιώντας λογισμικό, συμπεριλαμβα-
νομένου ιστοτόπου, μέρους ιστοτόπου ή εφαρμογής, το 
οποίο διαχειρίζεται ο προμηθευτής ή άλλος εξ ονόματος 
του προμηθευτή.».
Άρθρο 6
Παραπλανητικές πράξεις - Τροποποίηση άρθρου 9δ του ν. 2251/1994 (άρθρο 6 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 3 του άρθρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 9δ του ν. 2251/1994 (Α΄191), α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) στην παρ. 2 προστίθεται περ. γ΄ και το άρθρο 9δ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 9δ
Παραπλανητικές πράξεις(άρθρο 6 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ)
1. Μια εμπορική πρακτική θεωρείται παραπλανητική 
όταν περιλαμβάνει εσφαλμένες πληροφορίες, και είναι, 
συνεπώς, αναληθής, ή όταν, με οποιονδήποτε τρόπο, 
συμπεριλαμβανομένης της συνολικής παρουσίασής 
της, παραπλανά ή ενδέχεται να παραπλανήσει το μέσο καταναλωτή, ακόμα και εάν οι πληροφορίες είναι, αντι-
κειμενικά, ορθές όσον αφορά ένα ή περισσότερα από τα 
στοιχεία τα οποία παρατίθενται κατωτέρω και, ούτως ή 
άλλως, τον οδηγεί ή ενδέχεται να τον οδηγήσει να λάβει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3468 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
απόφαση συναλλαγής την οποία, διαφορετικά, δεν θα 
ελάμβανε. Τα στοιχεία αυτά είναι:
α) η ύπαρξη ή η φύση του προϊόντος,
β) τα κύρια χαρακτηριστικά του προϊόντος, όπως είναι 
η διαθεσιμότητα, τα οφέλη, οι κίνδυνοι, η εκτέλεση, η 
σύνθεση, τα συνοδευτικά εξαρτήματα, η μετά την πώ-
ληση υποστήριξη προς τον καταναλωτή και η αντιμε-
τώπιση των παραπόνων, η μέθοδος και η ημερομηνία 
κατασκευής ή παροχής, η παράδοση, η καταλληλότητα, 
η χρήση, η ποσότητα, οι προδιαγραφές, η γεωγραφική ή 
εμπορική προέλευση ή τα αναμενόμενα από τη χρήση 
του προϊόντος αποτελέσματα ή τα αποτελέσματα και τα 
ουσιώδη χαρακτηριστικά των δοκιμών ή ελέγχων του 
προϊόντος,
γ) η έκταση των δεσμεύσεων του προμηθευτή, τα κί-
νητρα για την εμπορική πρακτική και η φύση της διαδι-
κασίας πωλήσεων, κάθε δήλωση ή σύμβολο που αφορά 
άμεση ή έμμεση χορηγία ή έγκριση του προμηθευτή ή του προϊόντος,
δ) η τιμή ή ο τρόπος υπολογισμού της ή η ύπαρξη 
ειδικής συμφέρουσας τιμής, 
ε) η ανάγκη υπηρεσίας, ανταλλακτικού, αντικατάστα-
σης ή επισκευής,
στ) η φύση, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και τα δι-
καιώματα του προμηθευτή ή του αντιπροσώπου του, 
όπως είναι η ταυτότητα και τα περιουσιακά στοιχεία του, 
τα προσόντα του, η ιδιότητα, η έγκριση, η εταιρική σχέ-ση, η σύνδεση και η κυριότητα δικαιωμάτων βιομηχανι-
κής, εμπορικής ή πνευματικής ιδιοκτησίας ή τα βραβεία 
και οι διακρίσεις του,
ζ) τα δικαιώματα του καταναλωτή, συμπεριλαμβανο-
μένου του δικαιώματος αντικατάστασης ή επιστροφής, σύμφωνα με το άρθρο 5.
2. Μια εμπορική πρακτική θεωρείται επίσης παρα-
πλανητική όταν, στο πραγματικό της πλαίσιο, λαμβα-
νομένων υπόψη όλων των χαρακτηριστικών της και 
των περιστάσεων, οδηγεί ή ενδέχεται να οδηγήσει το 
μέσο καταναλωτή να λάβει απόφαση συναλλαγής την 
οποία διαφορετικά δεν θα ελάμβανε, και η πρακτική 
περιλαμβάνει:
α) κάθε προσπάθεια προώθησης προϊόντος (μάρκε-
τινγκ), συμπεριλαμβανομένης της συγκριτικής διαφή-
μισης, που δημιουργεί σύγχυση με προϊόντα, εμπορικά 
σήματα, εμπορικές επωνυμίες και άλλα διακριτικά γνω-ρίσματα ενός ανταγωνιστή,
β) μη συμμόρφωση του προμηθευτή προς τις δεσμεύ-
σεις που περιέχουν κώδικες συμπεριφοράς με τους οποί-
ους ανέλαβε να δεσμευτεί, όταν η δέσμευση είναι ρητή 
και όχι προγραμματική, και μπορεί να εξακριβωθεί και ο προμηθευτής αναφέρει σε μια εμπορική πρακτική ότι δεσμεύεται από τον κώδικα,
γ) κάθε εμπορική προώθηση αγαθού ως πανομοιό-
τυπου με αγαθό που αποτελεί αντικείμενο εμπορίας σε 
άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ το εν 
λόγω αγαθό έχει σαφώς διαφορετική σύσταση ή χαρα-κτηριστικά, εκτός εάν αυτό αιτιολογείται από θεμιτούς και αντικειμενικούς παράγοντες.».Άρθρο 7
Παραπλανητικές παραλείψεις - Τροποποίηση άρθρου 9ε του ν. 2251/1994(άρθρο 7 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 4 του άρθρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 9ε του ν. 2251/1994 (Α΄191), α) τροποποι-
είται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοι-χη διάταξη της Οδηγίας, β) στην παρ. 4 τροποποιείται η περ. δ΄, με τη διαγραφή της αναφοράς στην αντιμετώ-
πιση παραπόνων και προστίθεται περ. στ΄, γ) προστί-
θενται παρ. 4α και 6 και το άρθρο 9ε διαμορφώνεται 
ως εξής: 
«Άρθρο 9ε 
Παραπλανητικές παραλείψεις (άρθρο 7 της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ)
1. Μια εμπορική πρακτική θεωρείται παραπλανητική 
όταν, στο πραγματικό της πλαίσιο, λαμβανομένων υπό-
ψη όλων των χαρακτηριστικών της και των περιστάσεων, 
καθώς και των περιορισμών του συγκεκριμένου μέσου 
επικοινωνίας, παραλείπει ουσιώδεις πληροφορίες που 
χρειάζεται ο μέσος καταναλωτής, ανάλογα με το συγκε-κριμένο πλαίσιο, για να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση συναλλαγής και ως εκ τούτου τον οδηγεί ή ενδέχεται να τον οδηγήσει να λάβει απόφαση συναλλαγής την οποία διαφορετικά δεν θα ελάμβανε.
2. Παραπλανητική παράλειψη τεκμαίρεται και όταν 
ο προμηθευτής αποκρύπτει ουσιώδεις πληροφορίες ή 
τις παρέχει κατά τρόπο ασαφή, ακατάληπτο, διφορού-
μενο ή εκτός χρόνου κατά τα αναφερόμενα στην παρ. 
1, ή όταν δεν προσδιορίζει την εμπορική επιδίωξη της εμπορικής πρακτικής, εφόσον αυτή δεν είναι ήδη προ-
φανής από το συγκεκριμένο πλαίσιο και όταν, και στις 
δύο αυτές περιπτώσεις, τούτο έχει ή ενδέχεται να έχει 
ως αποτέλεσμα να λάβει ο μέσος καταναλωτής από-
φαση για συναλλαγή την οποία, διαφορετικά, δεν θα 
είχε λάβει.
3. Όταν το μέσο που χρησιμοποιείται για την ανακοί-
νωση της εμπορικής πρακτικής επιβάλλει περιορισμούς 
τόπου ή χρόνου, οι περιορισμοί αυτοί, καθώς και τα μέ-
τρα που λαμβάνει ο προμηθευτής για να καταστήσει 
την πληροφορία προσιτή στους καταναλωτές με άλλο 
τρόπο, λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να διαπιστωθεί 
αν η πληροφορία έχει παραλειφθεί.
4. Στην περίπτωση της πρόσκλησης για αγορά, θεω-
ρούνται ουσιώδεις οι ακόλουθες πληροφορίες, αν δεν 
είναι ήδη προφανείς από το συγκεκριμένο πλαίσιο:
α) τα κύρια χαρακτηριστικά του προϊόντος, στον βαθ-
μό που ενδείκνυνται σε σχέση με το μέσο και το προϊόν,
β) η διεύθυνση και η ταυτότητα του προμηθευτή, όπως 
η εμπορική επωνυμία του και όπου ενδείκνυται, η διεύ-
θυνση και η ταυτότητα του προμηθευτή για λογαριασμό 
του οποίου ενεργεί αντιπρόσωπός του,
γ) η τιμή, συμπεριλαμβανομένων των φόρων ή αν, 
λόγω της φύσεως του προϊόντος, η τιμή δεν μπορεί ευ-λόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, ο τρόπος με τον 
οποίο υπολογίζεται η τιμή και, όπου ενδείκνυται, όλες 
οι πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή 
ταχυδρομείου ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις ευλόγως 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3469 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
δεν μπορούν να υπολογιστούν εκ των προτέρων, το 
γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες 
επιβαρύνσεις,
δ) οι ρυθμίσεις για την πληρωμή, παράδοση και εκτέ-
λεση, εφόσον αποκλίνουν από τις απαιτήσεις επαγγελ-ματικής ευσυνειδησίας,
ε) για προϊόντα και συναλλαγές, όπου υφίσταται δι-
καίωμα υπαναχώρησης ή ακύρωσης, η ύπαρξη αυτού 
του δικαιώματος,
στ) για τα προϊόντα που προσφέρονται σε επιγραμμι-
κές αγορές, κατά πόσον ο τρίτος που προσφέρει τα προ-
ϊόντα είναι προμηθευτής ή όχι, βάσει της δήλωσης του εν λόγω τρίτου στον πάροχο της επιγραμμικής αγοράς.
4α. Όταν παρέχεται στους καταναλωτές η δυνατό-
τητα αναζήτησης προϊόντων που προσφέρονται από 
διαφορετικούς προμηθευτές ή από καταναλωτές βάσει 
ερωτήματος υπό μορφή λέξης κλειδιού, φράσης ή άλ-
λου στοιχείου, ανεξαρτήτως του τόπου στον οποίο ολο-κληρώνονται τελικά οι εν λόγω συναλλαγές, θεωρείται ουσιώδους σημασίας η παροχή γενικών πληροφοριών, σε ειδικό τμήμα της επιγραμμικής διεπαφής. Το τμήμα 
αυτό είναι άμεσα και εύκολα προσβάσιμο από τη σελίδα 
όπου παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της αναζήτη-
σης, όσον αφορά στις βασικές παραμέτρους που καθο-ρίζουν την κατάταξη των προϊόντων που παρουσιάζο-νται στον καταναλωτή ως αποτέλεσμα του ερωτήματος αναζήτησης, καθώς και τη σημασία των ως άνω παρα-
μέτρων έναντι άλλων. Η παρούσα δεν ισχύει για τους 
παρόχους επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης, όπως 
ορίζονται στο σημείο 6 του άρθρου 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, για την προώθηση 
της δίκαιης μεταχείρισης και της διαφάνειας για τους 
επιχειρηματικούς χρήστες επιγραμμικών υπηρεσιών 
διαμεσολάβησης (L 186).
5. Οι απαιτήσεις παροχής πληροφοριών που θεσπίζο-
νται από το ενωσιακό δίκαιο, σχετικά με την εμπορική 
επικοινωνία, συμπεριλαμβανομένης της διαφήμισης ή 
του μάρκετινγκ, θεωρούνται ουσιώδεις.
6. Όταν ο προμηθευτής παρέχει πρόσβαση σε αξιο-
λογήσεις προϊόντων από καταναλωτές, θεωρείται ου-
σιώδους σημασίας η παροχή πληροφοριών σχετικά με το κατά πόσον και με ποιον τρόπο ο προμηθευτής δια-
σφαλίζει ότι οι δημοσιευμένες αξιολογήσεις προέρχονται 
από καταναλωτές που έχουν όντως χρησιμοποιήσει ή 
αγοράσει το προϊόν.».
Άρθρο 8
Παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές - Τροποποίηση άρθρου 9στ του ν. 2251/1994(Παράρτημα Ι της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 7 του άρθρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 9στ του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) τροποποιού-
νται α) ο τίτλος του άρθρου, προκειμένου να βελτιωθεί νομοτεχνικά και να συμπληρωθεί η αντίστοιχη διάταξη 
της Οδηγίας, β) η περ. β΄, ως προς τον προσδιορισμό του 
σήματος και την προσθήκη του ποιοτικού σήματος, γ) 
προστίθενται περ. κ1΄, λβ΄, λγ΄ και λδ΄ και το άρθρο 9στ διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 9στ
Παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές(Παράρτημα Ι της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ)
Απαγορεύονται, σε κάθε περίπτωση, ως παραπλανη-
τικές, εμπορικές πρακτικές, που συνίστανται ιδίως σε:
α) ισχυρισμό, ότι πρόκειται για συμβαλλόμενο σε 
κώδικα συμπεριφοράς, ενώ ο προμηθευτής δεν είναι 
συμβαλλόμενος,
β) χρησιμοποίηση σήματος αξιοπιστίας (trustmark), 
ποιοτικού σήματος ή αντίστοιχου διακριτικού γνωρί-
σματος χωρίς την αντίστοιχη άδεια,
γ) ισχυρισμό, ότι ένας κώδικας συμπεριφοράς έχει την 
έγκριση δημόσιου ή άλλου φορέα, ενώ δεν την έχει,
δ) ισχυρισμό, ότι ο προμηθευτής, συμπεριλαμβανο-
μένων των εμπορικών πρακτικών του, ή ένα προϊόν έχει 
την έγκριση, την πιστοποίηση ή την άδεια δημόσιου ή 
ιδιωτικού φορέα, ενώ δεν την έχει, ή παρόμοιο ισχυρισμό 
ο οποίος δεν ανταποκρίνεται στους όρους της έγκρισης, 
της πιστοποίησης ή της άδειας,
ε) πρόσκληση για αγορά προϊόντων σε μια καθορισμέ-
νη τιμή, χωρίς να γίνεται γνωστή η ύπαρξη των οποιων-
δήποτε εύλογων λόγων που μπορεί να έχει ο προμη-
θευτής για τους οποίους πιστεύει ότι δεν θα μπορέσει 
να προμηθεύσει ή να αναθέσει σε άλλο προμηθευτή να προμηθεύσει τα προϊόντα αυτά ή ισοδύναμά τους στην 
τιμή αυτή μέσα σε εύλογο διάστημα και σε εύλογες πο-
σότητες, λαμβανομένων υπόψη του προϊόντος, της κλί-
μακας διαφήμισης αυτού και της τιμής που προσφέρεται 
(διαφήμιση «δόλωμα»),
στ) πρόσκληση για αγορά προϊόντων σε καθορισμένη 
τιμή και στη συνέχεια: αα) άρνηση επίδειξης του διαφη-
μιζόμενου προϊόντος στους καταναλωτές ή ββ) άρνηση 
λήψης παραγγελιών για το προϊόν ή παράδοσής του σε εύλογο χρόνο ή
γγ) επίδειξη ενός ελαττωματικού δείγματός του, με 
πρόθεση προώθησης ενός άλλου προϊόντος («δόλωμα 
και μεταστροφή»),
ζ) ψευδή δήλωση, ότι το προϊόν θα είναι διαθέσιμο για 
πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα ή ότι θα διατίθεται 
μόνο υπό ειδικούς όρους για πολύ περιορισμένο χρονικό 
διάστημα, έτσι ώστε να προκληθεί η λήψη άμεσης από-
φασης και να στερηθεί από τους καταναλωτές η δυνατό-
τητα ή ο χρόνος να προβούν σε τεκμηριωμένη επιλογή, 
η) ανάληψη της υποχρέωσης παροχής υπηρεσιών 
υποστήριξης μετά την πώληση σε καταναλωτές με τους οποίους ο προμηθευτής είχε επικοινωνήσει πριν από τη 
συναλλαγή σε γλώσσα που δεν είναι επίσημη γλώσσα 
του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται ο προμηθευτής 
και στη συνέχεια διάθεση αυτής της υπηρεσίας μόνο σε 
άλλη γλώσσα, χωρίς αυτό να έχει καταστεί γνωστό στον καταναλωτή πριν αυτός δεσμευθεί για τη συναλλαγή,
θ) δήλωση, ή με άλλον τρόπο δημιουργία της εντύ-
πωσης ότι ένα προϊόν μπορεί να πωλείται νόμιμα, ενώ 
δεν μπορεί,
ι) παρουσίαση των δικαιωμάτων που παρέχει ο νόμος 
στον καταναλωτή ως ειδικό χαρακτηριστικό της προ-
σφοράς του προμηθευτή,
κ) χρήση κειμένου στα μέσα, για την προώθηση ενός 
προϊόντος, πληρωμένου από τον προμηθευτή, χωρίς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3470 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
αυτό να γίνεται σαφές από το περιεχόμενό του ή από 
εικόνα ή ήχο σαφώς αναγνωρίσιμα από τον καταναλωτή 
(κεκαλυμμένη διαφήμιση), με την επιφύλαξη των διατά-
ξεων του ν. 4779/2021 (Α΄ 27),
κ1) παροχή αποτελεσμάτων αναζήτησης μετά την 
υποβολή ερωτήματος επιγραμμικής αναζήτησης εκ μέ-
ρους καταναλωτή, χωρίς να κοινοποιείται σαφώς τυχόν 
διαφήμιση επί πληρωμή ή καταβολή τιμήματος ειδικά 
για την επίτευξη υψηλότερης κατάταξης προϊόντων με-
ταξύ των αποτελεσμάτων αναζήτησης,
κα) διατύπωση ουσιωδώς ανακριβούς ισχυρισμού 
όσον αφορά στη φύση ή στην έκταση του κινδύνου για 
την προσωπική ασφάλεια του καταναλωτή ή της οικο-
γένειάς του, αν ο καταναλωτής δεν αγοράσει το προϊόν,
κβ) προώθηση παρόμοιου προϊόντος με εκείνο που 
προσφέρει συγκεκριμένος κατασκευαστής, με τέτοιο 
τρόπο ώστε να παραπλανάται σκόπιμα ο καταναλωτής 
ότι έχει κατασκευασθεί από το συγκεκριμένο κατασκευ-
αστή, ενώ δεν συμβαίνει αυτό,
κγ) δημιουργία, λειτουργία ή προώθηση ενός πυραμι-
δωτού συστήματος πωλήσεων, όπου ο καταναλωτής θε-
ωρεί ότι έχει την ευκαιρία για μεγαλύτερο όφελος με την 
εισαγωγή άλλων καταναλωτών στο σύστημα, παρά με 
την ίδια την πώληση ή την κατανάλωση των προϊόντων,
κδ) ισχυρισμό, ότι ο προμηθευτής πρόκειται να στα-
ματήσει τη δραστηριότητα του ή να μετακομίσει, ενώ 
αυτό δεν ισχύει,
κε) ισχυρισμό, ότι τα προϊόντα μπορούν να διευκολύ-
νουν το κέρδος σε τυχερά παίγνια,
κστ) αναληθή ισχυρισμό ότι προϊόν είναι σε θέση να 
θεραπεύει ασθένεια, δυσλειτουργίες ή δυσμορφίες,
κζ) διάδοση ουσιωδώς  ανακριβών πληροφοριών 
σχετικά με τις συνθήκες της αγοράς ή τη δυνατότητα 
εύρεσης του προϊόντος, προκειμένου να παροτρυνθεί 
ο καταναλωτής να αποκτήσει το προϊόν με όρους λιγό-
τερο ευνοϊκούς σε σχέση με αυτούς που ισχύουν υπό 
κανονικές συνθήκες της αγοράς,
κη) ισχυρισμό για μία εμπορική πρακτική διεξαγωγής 
διαγωνισμού ή καταβολής επάθλων χωρίς τη χορήγηση 
των περιγραφόμενων επάθλων ή του ισοδυνάμου τους,
κθ) περιγραφή του προϊόντος ως «δωρεάν», «χωρίς 
επιβάρυνση» ή με αντίστοιχη διατύπωση, αν ο κατανα-
λωτής οφείλει να καταβάλει οποιαδήποτε άλλη πληρω-
μή εκτός του αναπόφευκτου κόστους για την απάντηση 
στην εμπορική πρακτική ή για την παραλαβή ή την πα-ράδοση του αντικειμένου,
κι) προσθήκη στο υλικό μάρκετινγκ τιμολογίου ή αντί-
στοιχου εγγράφου με το οποίο ζητείται πληρωμή και το 
οποίο παρέχει στον καταναλωτή την εντύπωση ότι έχει 
ήδη παραγγείλει το προϊόν, ενώ αυτό δεν ισχύει,
λ) ψευδή ισχυρισμό ή δημιουργία της εντύπωσης, ότι 
ο προμηθευτής δεν ενεργεί για σκοπούς που συνδέονται 
με την εμπορική δραστηριότητά του, την επιχείρηση, 
την τέχνη ή το επιτήδευμά του,  ή υποδύεται ψευδώς τον 
καταναλωτή,
λα) δημιουργία της ψευδούς εντύπωσης, ότι οι υπη-
ρεσίες, μετά την πώληση του προϊόντος, διατίθενται 
σε κράτος μέλος άλλο από αυτό στο οποίο πωλείται το 
προϊόν,λβ) μεταπώληση εισιτηρίων εκδηλώσεων στους κα-
ταναλωτές εάν ο προμηθευτής τα απέκτησε χρησιμο-
ποιώντας αυτοματοποιημένα μέσα για να παρακάμψει 
οποιοδήποτε επιβαλλόμενο όριο στον αριθμό των εισι-
τηρίων που επιτρέπεται να αγοράσει κάποιος ή οποιουσ-
δήποτε άλλους κανόνες που ισχύουν για την αγορά 
εισιτηρίων,
λγ) δήλωση ότι οι αξιολογήσεις ενός προϊόντος υπο-
βάλλονται από καταναλωτές που έχουν πράγματι χρησι-
μοποιήσει ή αγοράσει το προϊόν χωρίς να έχουν ληφθεί εύλογα και αναλογικά μέτρα, προκειμένου να ελεγχθεί ότι προέρχονται από τους εν λόγω καταναλωτές,
λδ) υποβολή ή ανάθεση σε άλλο νομικό ή φυσικό πρό-
σωπο της υποβολής ψευδών αξιολογήσεων ή θετικών 
κριτικών καταναλωτών ή διαστρέβλωση των αξιολογή-
σεων ή των θετικών κριτικών καταναλωτών, με σκοπό 
την προώθηση προϊόντων.».
Άρθρο 9
Κυρώσεις - Τροποποίηση άρθρου 9θ του ν. 2251/1994(Άρθρο 11α της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - παρ. 5 του άρθρου 3 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 9θ του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) στην παρ. 2 προστίθενται δεύτε-
ρο και τέταρτο εδάφιο και το άρθρο 9θ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 9θ
Κυρώσεις
(άρθρο 11α της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ)
1. Όταν παραβιάζονται οι διατάξεις του παρόντος μέ-
ρους εφαρμόζονται, συμπληρωματικά με τις κυρώσεις του άρθρου 13α του παρόντος νόμου, οι διατάξεις των επόμενων παραγράφων.
2. Κάθε καταναλωτής ή ένωση καταναλωτών έχει το 
δικαίωμα, όταν παραβιάζονται οι διατάξεις των άρθρων 
9α και 9γ έως 9η, να ζητά την δικαστική παύση κάθε 
αθέμιτης εμπορικής πρακτικής και την παράλειψή της 
στο μέλλον, καθώς και αποζημίωση για τη ζημία που 
υπέστη εξαιτίας της πρακτικής αυτής. Ο καταναλωτής 
έχει, επιπλέον, το δικαίωμα να ζητήσει μείωση της τιμής 
ή να καταγγείλει τη σύμβαση. Τα ένδικα βοηθήματα των 
προηγούμενων εδαφίων μπορεί να ασκούνται, χωριστά 
ή από κοινού, κατά ενός ή περισσοτέρων προμηθευτών του ίδιου οικονομικού τομέα ή κατά ιδιοκτήτη κώδικα, 
εφόσον αυτός προωθεί κώδικα που ενθαρρύνει τη μη 
συμμόρφωση με τις διατάξεις του παρόντος μέρους. Τα ένδικα βοηθήματα της παρούσας δεν θίγουν την εφαρ-
μογή άλλων μέσων έννομης προστασίας που είναι δι-
αθέσιμα στους καταναλωτές βάσει του ενωσιακού και 
του εθνικού δικαίου.
3. Το δικαστήριο μπορεί, μετά από σχετική αίτηση, να 
διατάξει, δια του τύπου ή με άλλον πρόσφορο τρόπο, τη 
δημοσίευση της απόφασης που διατάσσει την παύση της 
αθέμιτης εμπορικής πρακτικής, στο σύνολό της, ή εν μέ-
ρει, καθώς και τη δημοσίευση σχετικής επανορθωτικής δήλωσης του παραβάτη.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3471 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
4. Ο προμηθευτής στον οποίο αποδίδεται παράβα-
ση των διατάξεων του παρόντος μέρους υποχρεούται 
να προσκομίζει στο δικαστήριο αποδεικτικά στοιχεία 
σχετικά με την ακρίβεια των πραγματικών ισχυρισμών 
που αφορούν εμπορική πρακτική, εφόσον αυτό κριθεί 
αναγκαίο από το δικαστήριο, εν όψει των δεδομένων 
της συγκεκριμένης περίπτωσης, λαμβανομένων υπόψη των έννομων συμφερόντων όλων των διαδίκων. Αν δεν προσκομισθούν τα στοιχεία αυτά ή κριθούν ανεπαρκή, οι ισχυρισμοί του ενάγοντος ή των εναγόντων κατανα-
λωτών τεκμαίρονται αληθείς.
5. Ο έλεγχος των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών μπο-
ρεί να γίνει και από ιδιοκτήτες κωδίκων συμπεριφοράς, 
εφόσον προβλέπονται σχετικές διαδικασίες προσφυγής 
ενώπιον των φορέων αυτών. Η προσφυγή στις διαδικασί-
ες του προηγούμενου εδαφίου δεν συνεπάγεται παραί-τηση από το δικαίωμα δικαστικής προσφυγής.
6. Ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων μπορεί 
να διατάξει, με απόφαση του, για λόγους δημοσίου 
συμφέροντος, την άμεση παύση αθέμιτης εμπορικής 
πρακτικής. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς την απόφαση αυτή επιβάλλονται, σε βάρος του πα-ραβάτη, οι κυρώσεις του άρθρου 13α του παρόντος 
νόμου.».
Άρθρο 10
Ορισμοί - Τροποποίηση άρθρου 1α 
του ν. 2251/1994(άρθρο 2 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 1 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 1α του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) αντικαθίστανται οι περ. 5, 7 και 8, β) μετά την περ. 6 προστίθεται περ. 6α και το άρθρο 
1α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 1α
Ορισμοί
Με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων του παρό-
ντος, νοούνται ως:1. Καταναλωτής, κάθε φυσικό πρόσω-
πο το οποίο ενεργεί για λόγους οι οποίοι δεν εμπίπτουν 
στην εμπορική, επιχειρηματική, βιοτεχνική ή ελευθέρια επαγγελματική του δραστηριότητα.
2. Προμηθευτής, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ανε-
ξάρτητα από το αν διέπεται από το ιδιωτικό ή δημόσιο 
δίκαιο, το οποίο ενεργεί ακόμη και μέσω κάθε άλλου 
προσώπου που ενεργεί στο όνομά του ή για λογαριασμό 
του, για σκοπούς οι οποίοι σχετίζονται με τις εμπορικές, 
επιχειρηματικές, βιοτεχνικές ή επαγγελματικές του δρα-
στηριότητες.
3. Πωλητής, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο 
πωλεί καταναλωτικά αγαθά με σύμβαση που συνάπτει 
κατά την άσκηση της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγ-
γελματικής του δραστηριότητας.
4. Παραγωγός, ο κατασκευαστής ενός καταναλωτι-
κού αγαθού, ο εισαγωγέας του καταναλωτικού αγαθού 
σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), και κάθε 
πρόσωπο που παρουσιάζεται ως παραγωγός θέτοντας επί αυτού το όνομά του, το σήμα του ή άλλο διακριτικό σημείο.5. Αγαθά:
(α) κάθε ενσώματο κινητό αντικείμενο. Το νερό, το αέ-
ριο και η ηλεκτρική ενέργεια θεωρούνται αγαθά όταν 
προσφέρονται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο ή 
καθορισμένη ποσότητα,
(β) κάθε ενσώματο κινητό αντικείμενο που ενσωματώ-
νει ή διασυνδέεται με ψηφιακό περιεχόμενο ή ψηφιακή 
υπηρεσία κατά τέτοιον τρόπο, ώστε η απουσία του εν 
λόγω ψηφιακού περιεχομένου ή της εν λόγω ψηφιακής 
υπηρεσίας να παρεμποδίζει τα αγαθά να εκτελούν τις 
λειτουργίες τους («αγαθά με ψηφιακά στοιχεία»).
6. Αγαθό κατασκευασμένο σύμφωνα με τις προδια-
γραφές του πελάτη, κάθε αγαθό το οποίο δεν είναι προ-
κατασκευασμένο και κατασκευάζεται σύμφωνα με την ατομική επιλογή ή απόφαση του πελάτη, 
6α. δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, δεδομένα προ-
σωπικού χαρακτήρα όπως ορίζονται στο σημείο 1 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊ-
κού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L 119).
7. Σύμβαση πώλησης, κάθε σύμβαση βάσει της οποίας 
ο προμηθευτής αναλαμβάνει να μεταβιβάσει την κυριό-
τητα αγαθών στον καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένης 
κάθε σύμβασης που έχει ως αντικείμενο ταυτόχρονα την 
παροχή αγαθών και υπηρεσιών.
8. Σύμβαση παροχής υπηρε σιών, κάθε σύμβαση, πλην 
σύμβασης πώλησης, βάσει της οποίας ο προμηθευτής 
παρέχει ή αναλαμβάνει να παράσχει υπηρεσία, συμπερι-
λαμβανομένης ψηφιακής υπηρεσίας, στον καταναλωτή.
9. Χρηματοοικονομική υπηρεσία, κάθε υπηρεσία 
τραπεζικής, πιστωτικής, ασφαλιστικής ή επενδυτικής 
φύσης ή σχετική με ατομικές συντάξεις, επενδύσεις ή 
πληρωμές.
10. Σύμβαση χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από 
απόσταση, κάθε σύμβαση που αφορά χρηματοοικονο-μικές υπηρεσίες, η οποία συνάπτεται μεταξύ ενός προ-
μηθευτή και ενός καταναλωτή χωρίς την ταυτόχρονη 
φυσική τους παρουσία, στο πλαίσιο συστήματος από 
απόσταση πώλησης ή παροχής υπηρεσιών που οργα-
νώνεται από τον προμηθευτή, ο οποίος χρησιμοποιεί 
αποκλειστικά για τη σύμβαση αυτή ένα ή περισσότερα 
μέσα επικοινωνίας από απόσταση, μέχρι και τη στιγμή 
σύναψης της σύμβασης.
11. Σταθερό μέσο, κάθε μέσο που επιτρέπει στον 
καταναλωτή ή στον προμηθευτή να αποθηκεύει πλη-
ροφορίες που απευθύνονται προσωπικά σε αυτόν 
κατά τρόπο προσπελάσιμο για μελλοντική πρόσβαση 
για επαρκές χρονικό διάστημα σε σχέση με τους σκο-
πούς που εξυπηρετούν οι πληροφορίες και το οποίο επιτρέπει την ακριβή αναπαραγωγή των αποθηκευ-
μένων πληροφοριών, όπως το χαρτί, τα κλειδιά USB, τα CD-ROM, τα DVD, οι κάρτες μνήμης ή οι σκληροί δίσκοι υπολογιστών, και τα μηνύματα ηλεκτρονικού 
ταχυδρομείου.
12. Μέσο επικοινωνίας από απόσταση, κάθε μέσο το 
οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί, χωρίς την αυτοπρό-
σωπη και ταυτόχρονη παρουσία του προμηθευτή και 
του καταναλωτή, για την από απόσταση εμπορία υπη-ρεσίας μεταξύ των μερών αυτών, όπως αναφέρεται στο Μέρος Τρίτο.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3472 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
13. Φορέας ή προμηθευτής μέσου επικοινωνίας από 
απόσταση, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ιδιωτικού ή 
δημόσιου δικαίου, του οποίου η εμπορική ή η επαγγελ-
ματική δραστηριότητα συνίσταται στη διάθεση ενός ή 
περισσότερων μέσων επικοινωνίας από απόσταση στους 
προμηθευτές.
14. Ψηφιακό περιεχόμενο, δεδομένα που παράγονται 
και παρέχονται σε ψηφιακή μορφή.
15. Νόμιμη εγγύηση, η ευθύνη του πωλητή για πραγ-
ματικά ελαττώματα και έλλειψη συνομολογημένων ιδι-
οτήτων σύμφωνα με το άρθρο 5 του παρόντος και τα 
άρθρα 534 επ. του Αστικού Κώδικα.
16. Εμπορική εγγύηση, κάθε ανάληψη υποχρέωσης 
από τον πωλητή ή τον παραγωγό (εγγυητή) προς τον 
καταναλωτή πλέον της νόμιμης εγγύησης, για επιστρο-
φή του καταβληθέντος τιμήματος ή για αντικατάστα-
ση, επισκευή ή συντήρησ η με οποιοδήποτε τρόπο των 
αγαθών αν αυτά δεν ικανοποιούν τις προδιαγραφές ή 
οποιαδήποτε άλλη απαίτηση, οι οποίες αναφέρονται στη 
δήλωση της εγγύησης ή στη σχετική διαφήμιση και είναι 
διαθέσιμες κατά τη στιγμή ή πριν από τη σύναψη της 
σύμβασης.».
Άρθρο 11
Ορισμοί - Τροποποίηση άρθρου 3 του ν. 2251/1994(άρθρο 2 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - περ. ε΄ της παρ. 1 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3 του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) τροποποιούνται οι περ. β΄ και δ΄ 
της παρ. 2, με προσθήκη επεξηγήσεων προκειμένου να 
βελτιωθούν νομοτεχνικά, γ) μετά την περ. 5 προστίθενται 
περ. 6 έως 11 και το άρθρο 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 3
Ορισμοί(άρθρο 2 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
Για τους σκοπούς των διατάξεων των άρθρων 3 έως 4, 
ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1. Σύμβαση από απόσταση, κάθε σύμβαση η οποία 
συνάπτεται μεταξύ του προμηθευτή και του καταναλωτή 
στο πλαίσιο ενός οργανωμένου συστήματος πωλήσεων 
από απόσταση ή παροχής υπηρεσιών χωρίς την ταυτό-χρονη φυσική παρουσία του προμηθευτή και του κατα-
ναλωτή, με αποκλειστική χρήση ενός ή περισσότερων 
μέσων επικοινωνίας από απόσταση, όπως το ηλεκτρο-νικό ταχυδρομείο, το τηλέφωνο, η τηλεομοιοτυπία ή το διαδίκτυο, μέχρι και τη στιγμή σύναψης της σύμβασης.
2. Σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος, κάθε 
σύμβαση μεταξύ του προμηθευτή και του καταναλωτή η οποία πληροί διαζευκτικά τις εξής προϋποθέσεις:
α) συνάπτεται με ταυτόχρονη φυσική παρουσία του 
προμηθευτή και του καταναλωτή σε χώρο που δεν είναι 
το εμπορικό κατάστημα του προμηθευτή,
β) συνάπτεται κατόπιν προσφοράς από τον κατα-
ναλωτή, υπό τις ίδιες συνθήκες που περιγράφονται 
στην περ. α΄,γ) συνάπτεται στο εμπορικό κατάστημα του προμη-
θευτή ή με χρήση οποιουδήποτε μέσου επικοινωνίας 
από απόσταση αμέσως μετά από προσωπική και ατο-
μική επαφή με τον καταναλωτή σε χώρο που δεν είναι 
το εμπορικό κατάστημα του προμηθευτή, με την ταυ-
τόχρονη φυσική παρουσία του προμηθευτή και του 
καταναλωτή,
δ) συνάπτεται στη διάρκεια εκδρομής που έχει οργα-
νωθεί από τον προμηθευτή με σκοπό ή αποτέλεσμα τη 
διαφήμιση και πώληση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών 
στον καταναλωτή,
3. Εμπορικό κατάστημα: 
α) κάθε ακίνητος χώρος λιανικής πώλησης όπου ο 
προμηθευτής πραγματοποιεί τη δραστηριότητά του σε μόνιμη βάση,
β) κάθε κινητός χώρος λιανικής πώλησης όπου ο 
προμηθευτής πραγματοποιεί τη δραστηριότητά του σε 
συνήθη βάση.
4. Δευτερεύουσα σύμβαση, μια σύμβαση με την οποία 
ο καταναλωτής αποκτά αγαθά ή υπηρεσίες που συνδέ-
ονται με σύμβαση από απόσταση ή με σύμβαση εκτός 
εμπορικού καταστήματος και κατά την οποία τα εν λόγω 
αγαθά ή οι υπηρεσίες παρέχονται από τον προμηθευτή ή από ένα τρίτο μέρος με βάση μια ρύθμιση μεταξύ του εν λόγω τρίτου μέρους και του προμηθευτή.
5. Δημόσιος πλειστηριασμός, μέθοδος πώλησης κατά 
την οποία τα αγαθά ή οι υπηρεσίες προσφέρονται από 
τον προμηθευτή σε καταναλωτές, οι οποίοι συμμετέχουν 
ή έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στον πλειστη-
ριασμό οι ίδιοι, μέσω διαφανούς ανταγωνιστικής δια-
δικασίας προσφορών που διεξάγεται από έναν εκπλει-
στηριαστή και ο πλειοδότης δεσμεύεται να αγοράσει τα 
αγαθά ή τις υπηρεσίες.
6. Ψηφιακή υπηρεσία:
α) υπηρεσία που επιτρέπει στον καταναλωτή να δημι-
ουργεί, να επεξεργάζεται, να αποθηκεύει δεδομένα σε 
ψηφιακή μορφή ή να έχει πρόσβαση σε αυτά, ή
β) υπηρεσία που επιτρέπει την ανταλλαγή δεδομένων 
σε ψηφιακή μορφή ή κάθε άλλη αλληλεπίδραση με τα δεδομένα αυτά, τα οποία αναφορτώνονται ή δημιουρ-γούνται από τον καταναλωτή ή άλλους χρήστες της εν 
λόγω υπηρεσίας.
7. Επιγραμμική αγορά, υπηρεσία η οποία χρησιμοποιεί 
λογισμικό, συμπεριλαμβανομένου ιστοτόπου, μέρους 
ιστοτόπου ή εφαρμογής, το οποίο διαχειρίζεται προ-
μηθευτής ή άλλος εξ ονόματος του προμηθευτή και 
η οποία επιτρέπει στους καταναλωτές να συνάπτουν 
εξ αποστάσεως συμβάσεις με άλλους προμηθευτές ή 
καταναλωτές.
8. Πάροχος επιγραμμικής αγοράς, κάθε προμηθευτής ο 
οποίος παρέχει επιγραμμική αγορά στους καταναλωτές.
9. Συμβατότητα, η ικανότητα του ψηφιακού περιεχο-
μένου ή της ψηφιακής υπηρεσίας να λειτουργήσει με 
υλικό ή λογισμικό με το οποίο χρησιμοποιούνται συνή-θως ψηφιακό περιεχόμενο ή ψηφιακές υπηρεσίες ιδίου 
τύπου, χωρίς την ανάγκη μετατροπής του ψηφιακού 
περιεχομένου ή της ψηφιακής υπηρεσίας.
10. Δυνατότητες λειτουργίας (λειτουργικότητα), η 
ικανότητα του ψηφιακού περιεχομένου ή της ψηφια-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3473 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
κής υπηρεσίας να εκτελεί τις λειτουργίες τους, έχοντας 
υπόψη τον σκοπό τους.
11. Διαλειτουργικότητα, η ικανότητα του ψηφιακού 
περιεχομένου ή της ψηφιακής υπηρεσίας να λειτουρ-
γεί με υλικό ή λογισμικό διαφορετικό από εκείνα με τα 
οποία χρησιμοποιούνται συνήθως ψηφιακό περιεχόμενο 
ή ψηφιακές υπηρεσίες ιδίου τύπου.».
Άρθρο 12
Πεδίο εφαρμογής - Τροποποίηση άρθρου 3α του ν. 2251/1994(άρθρο 3 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 2 
του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3α του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) τροποπ οιείται ο τίτλος, προκειμέ-
νου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη διάταξη της Οδηγίας, 
β) το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 τροποποιείται ως προς τις 
περιπτώσεις των συμβάσεων στις οποίες εφαρμόζονται 
τα άρθρα 3 έως και 4η, γ) μετά την παρ. 1 προστίθεται 
παρ. 1α, δ) στην παρ. 3 τροποποιείται η περ. ζ΄ ως προς 
τις παραπεμπόμενες διατάξε ις, η περ. ια΄ τροποποιείται 
ως προς την προσθήκη της περ. 4ε, μετά την περ. ιγ΄ 
προστίθεται περ. ιδ΄ και το άρθρο 3α διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 3α
Πεδίο εφαρμογής(άρθρο 3 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Τα άρθρα 3 έως 4 εφαρμόζονται, βάσει των όρων και 
στον βαθμό που ορίζεται στις διατάξεις τους, σε οποια-δήποτε σύμβαση συνάπτεται μεταξύ ενός προμηθευτή και ενός καταναλωτή όπου ο καταναλωτής καταβάλλει ή αναλαμβάνει να καταβάλει το τίμημα. Εφαρμόζονται 
επίσης σε συμβάσεις προμήθειας νερού, φυσικού αερίου, 
ηλεκτρικής ενέργειας ή τηλεθέρμανσης, μεταξύ άλλων και από δημόσιους παρόχους, στον βαθμό που τα προ-ϊόντα αυτά παρέχονται σε συμβατική βάση.
1α. Τα άρθρα 3 έως 4 εφαρμόζονται, επίσης, όταν ο 
προμηθευτής προμηθεύει ή αναλαμβάνει να προμηθεύ-
σει ψηφιακό περιεχόμενο που δεν παρέχεται σε υλικό 
μέσο ή ψηφιακή υπηρεσία προς τον καταναλωτή και ο 
καταναλωτής παρέχει ή αναλαμβάνει να παράσχει δεδο-
μένα προσωπικού χαρακτήρα στον προμηθευτή, εξαι-
ρουμένης της περίπτωσης κατά την οποία τα δεδομένα 
προσωπικού χαρακτήρα που παρέχει ο καταναλωτής 
υποβάλλονται σε επεξεργασία από τον προμηθευτή 
με αποκλειστικό σκοπό την παροχή ψηφιακού περιε-
χομένου που δεν παρέχεται σε υλικό μέσο ή ψηφιακής υπηρεσίας ή προκειμένου ο προμηθευτής να συμμορ-
φωθεί με τις νομικές απαιτήσεις στις οποίες υπόκειται και 
ο προμηθευτής δεν επεξεργάζεται τα εν λόγω δεδομένα 
για κανέναν άλλο σκοπό.
2. Οι διατάξεις των άρθρων 3 έως 4 ισχύουν με την 
επιφύλαξη ειδικότερων ενωσιακών πράξεων ή εναρμο-
νισμένων προς αυτές εθνικών διατάξεων που ρυθμίζουν 
ειδικούς τομείς.
3. Τα άρθρα 3 έως 4 δεν εφαρμόζονται στις συμβάσεις:
α) για κοινωνικές υπηρεσίες που σχετίζονται με την 
κοινωνική στέγαση, την παιδική μέριμνα και τη στήριξη των οικογενειών και των ατόμων που έχουν μονίμως ή 
προσωρινώς ανάγκη, περιλαμβανομένης της μακροπρό-
θεσμης μέριμνας,
β) για υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης όπως ορί-
ζεται στο άρθρο 3 (α) του ν. 4213/2013 (ΦΕΚ Α΄ 261) 
«Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της 
Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 9ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής 
των δικαιωμάτων των ασθενών στο πλαίσιο της διασυ-
νοριακής υγειονομικής περίθαλψης (L 88/45/4.4.2011) 
και άλλες διατάξεις» είτε παρέχονται μέσω υγειονομικών 
εγκαταστάσεων είτε όχι,
γ) για δραστηριότητες τζ όγου, που περιλαμβάνουν 
τυχερά παιχνίδια στα οποία ο παίκτης ποντάρει χρημα-
τικά, περιλαμβανομένων των λαχειοφόρων αγορών, τα 
παιχνίδια σε καζίνα και τις συναλλαγές που αφορούν 
στοιχήματα,
δ) για χρηματοοικονομικές υπηρεσίες,
ε) για τη δημιουργία, απόκτηση ή μεταβίβαση δικαι-
ωμάτων επί ακινήτων ή δικαιωμάτων εντός ακίνητης 
περιουσίας,
στ) για την κατασκευή νέων κτιρίων, τη ριζική μετα-
τροπή υφιστάμενων κτηρίων και τη μίσθωση στέγης ως 
κατοικίας,
ζ) οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του 
π.δ. 7/2018 (Α΄ 12) «Εναρμόνιση νομοθεσίας με οδηγία 
(ΕΕ) 2015/2302 σχετικά με τα οργανωμένα ταξίδια και 
τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς
(L 326)»,
η) οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Κοι-
νής Υπουργικής Απόφασης Ζ1-130/11 (Β΄ 295) «Προ-
σαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας προς την Οδηγία 
2088/122/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου της 14ης Ιανουαρίου 2009, για την προστασία των καταναλωτών ως προς ορισμένες πτυχές των συμ-
βάσεων χρονομεριστικής μίσθωσης, μακροπρόθεσμων 
προϊόντων διακοπών, μεταπώλησης και ανταλλαγής, που 
δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ αριθμ. 
L33 της 3.2.2009»,
θ) οι οποίες καταρτίζονται με συμβολαιογραφικό έγ-
γραφο, σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 5 του Κώδικα Συμ-
βολαιογράφων του ν. 2830/2000 (Α΄ 96),
ια) για υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών, με την εξαίρε-
ση του άρθρου 3δ παρ. 2 και των άρθρων 4γ, 4ε και 4στ,
ιβ) οι οποίες συνάπτονται μέσω αυτόματων μηχανών 
πώλησης ή εμπορικών καταστημάτων αυτόματης πώ-
λησης,
ιγ) οι οποίες συνάπτονται με τηλεπικοινωνιακούς 
φορείς μέσω δημόσιων τηλεφωνικών θαλάμων για τη 
χρήση αυτών ή οι οποίες συνάπτονται για τη χρήση μιας 
μοναδικής κλήσης που πραγματοποιεί ο καταναλωτής 
μέσω τηλεφώνου, διαδικτύου ή τηλεομοιοτυπίας,
ιδ) για οποιαδήποτε αγαθά που πωλούνται στο πλαίσιο 
αναγκαστικής εκτέλεσης ή με άλλον τρόπο από δικα-
στική αρχή.
4. Οι διατάξεις των άρθρων 3 έως 4 δεν εφαρμόζονται 
σε εκτός εμπορικού καταστήματος συναπτόμενες συμ-
βάσεις, για τις οποίες ο καταναλωτής καταβάλλει ποσό που δεν υπερβαίνει τα τριάντα (30) ευρώ.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3474 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
5. Οι διατάξεις των άρθρων 3 έως 4 δεν θίγουν το 
εθνικό δίκαιο περί συμβάσεων, όπως τις διατάξεις σχε-
τικά με το κύρος, την κατάρτιση ή τα έννομα αποτελέ-
σματα μιας σύμβασης, στον βαθμό που στις διατάξεις 
τους δεν ρυθμίζονται γενικές έννοιες του δικαίου των 
συμβάσεων.
6. Τα άρθρα 3 έως 4 δεν εμποδίζουν τους προμηθευτές 
να προσφέρουν στους καταναλωτές συμβατικές διευθε-
τήσεις που προχωρούν πέρα από την προστασία που τα 
άρθρα αυτά παρέχουν.».
Άρθρο 13
Απαιτήσεις ενημέρωσης για συμβάσεις εξ 
αποστάσεως και συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος - Τροποποίηση άρθρου 3β 
του ν. 2251/1994(άρθρο 6 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 4 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3β του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) τροποπ οιείται ο τίτλος, προκειμέ-
νου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη διάταξη της Οδηγίας, 
β) στην παρ. 1 αντικαθίστανται οι περ. γ΄, ιβ΄, ιη΄ και ιθ΄, 
τροποποιείται η περ. ιδ΄ με την απαλοιφή της αναφοράς 
στον τρόπο απόκτησης αντιγράφων, και μετά την περ. ε΄ 
προστίθεται περ. εα΄, και το άρθρο 3β διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 3β 
Απαιτήσεις ενημέρωσης για συμβάσεις εξ αποστάσεως και συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος
(άρθρο 6 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Πριν δεσμευθεί ο καταναλωτής με σύμβαση συ-
ναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού κατα-
στήματος ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, ο 
προμηθευτής παρέχει στον καταναλωτή τις ακόλουθες πληροφορίες με ευκρινή και κατανοητό τρόπο:
α) τα κύρια χαρακτηριστικά των αγαθών ή των υπηρε-
σιών, στον βαθμό που ενδείκνυται σε σχέση με το μέσο και τα αγαθά ή τις υπηρεσίες,
β) την ταυτότητα του προμηθευτή, λόγου χάρη την 
εμπορική επωνυμία του,
γ) τη γεωγραφική διεύθυνση όπου ο προμηθευτής 
είναι εγκατεστημένος, καθώς και τον αριθμό τηλεφώ-
νου και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου 
του. Επιπλέον, όταν ο προμηθευτής παρέχει άλλα μέσα 
επιγραμμικής επικοινωνίας, που διασφαλίζουν ότι ο 
καταναλωτής μπορεί να διατηρήσει οποιαδήποτε γρα-
πτή επικοινωνία με τον προμηθευτή σε σταθερό μέσο, 
συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας και της ώρας 
της εν λόγω επικοινωνίας, η ενημέρωση περιλαμβάνει 
επίσης λεπτομέρειες σχετικά με τα εν λόγω άλλα μέσα. Τα 
εν λόγω μέσα επικοινωνίας που παρέχει ο προμηθευτής 
διασφαλίζουν ότι ο καταναλωτής μπορεί να έρθει σε επα-
φή με τον προμηθευτή γρήγορα και να επικοινωνήσει 
με αυτόν αποτελεσματικά. Ανάλογα με την περίπτωση, 
ο προμηθευτής παρέχει, επίσης, τη γεωγραφική διεύ-
θυνση και τα στοιχεία ταυτότητας του προμηθευτή για λογαριασμό του οποίου ενεργεί,δ) εάν διαφέρει από τη διεύθυνση που παρέχεται βά-
σει της περ. γ), τη γεωγραφική διεύθυνση της εμπορι-
κής έδρας του προμηθευτή και, όπου ενδείκνυται, τη 
διεύθυνση του προμηθευτή για λογαριασμό του οποίου 
ενεργεί, όπου ο καταναλωτής μπορεί να απευθύνει τυχόν 
παράπονά του,
ε) τη συνολική τιμή των αγαθών ή υπηρεσιών, συμπε-
ριλαμβανομένων του Φ.Π.Α. και κάθε άλλου τέλους, ή αν, 
λόγω της φύσεως των αγαθών ή των υπηρεσιών, η τιμή 
δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέρων, 
τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή, 
καθώς και, όπου τυγχάνει εφαρμογής, όλες τις πρόσθετες 
επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου 
και κάθε άλλη δαπάνη ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις δεν 
μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων, 
το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθε-
τες επιβαρύνσεις. Σε περίπτωση σύμβασης αορίστου 
χρόνου ή σύμβασης που περιλαμβάνει συνδρομή, η 
συνολική τιμή περιλαμβάνει τη συνολική δαπάνη ανά 
περίοδο χρέωσης. Εάν οι συμβάσεις αυτές επιβαρύνο-
νται με σταθερή τιμή, η συνολική τιμή σημαίνει επίσης 
τη συνολική μηνιαία δαπάνη. Εάν η συνολική δαπάνη 
δεν μπορεί ευλόγως να υπολογισθεί εκ των προτέρων, 
περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο η τιμή πρόκειται 
να υπολογιστεί,
εα) όπου τυγχάνει εφαρμογής, ότι η τιμή εξατομικεύ-
τηκε βάσει αυτοματοποιημένης λήψης αποφάσεων,
στ) το κόστος χρησιμοποιήσεως του μέσου επικοινω-
νίας εξ αποστάσεως για τη σύναψη της σύμβασης, όταν 
αυτό υπολογίζεται με βάση άλλη εκτός των βασικών 
τιμολογίων,
ζ) τις διευθετήσεις πληρωμής, παράδοσης, εκτέλε-
σης, της προθεσμίας εντός της οποίας ο προμηθευτής 
αναλαμβάνει να παραδώσει τα αγαθά ή να παράσχει τις υπηρεσίες και, όπου τυγχάνει εφαρμογής, της πολιτικής 
που εφαρμόζει ο προμηθευτής για την αντιμετώπιση 
των παραπόνων,
η) όπου υπάρχει δικαίωμα υπαναχώρησης, τις προϋπο-
θέσεις, την προθεσμία και τις διαδικασίες άσκησης του 
δικαιώματος σύμφωνα με το άρθρο 3ζ παρ. 1, καθώς και 
το υπόδειγμα του εντύπου υπαναχώρησης που παρατί-
θεται στο Τμήμα Β΄ του Παραρτήματος το οποίο προσαρ-
τάται και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος,
θ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, ότι ο καταναλωτής θα 
επιβαρυνθεί με τη δαπάνη επιστροφής των αγαθών σε 
περίπτωση υπαναχώρησης και, για τις εξ αποστάσεως 
συμβάσεις, εάν τα αγαθά από τη φύση τους δεν μπορούν 
υπό κανονικές συνθήκες να επιστραφούν ταχυδρομικώς, 
τη δαπάνη επιστροφής τους,
ι) σε περίπτωση που ο καταναλωτής ασκήσει το δικαί-
ωμα υπαναχώρησης αφού έχει κάνει χρήση της δυνατό-
τητας του άρθρου 3γ παρ. 3 ή του άρθρου 3δ παρ. 8, ότι 
ο καταναλωτής δεσμεύεται να καταβάλει το εύλογο κό-
στος στον προμηθευτή σύμφωνα με το άρθρο 3ι παρ. 3,
ια) όταν δεν παρέχεται δικαίωμα υπαναχώρησης σύμ-
φωνα με το άρθρο 3ιβ, την πληροφορία ότι ο κατανα-
λωτής δεν θα έχει δικαίωμα υπαναχώρησης ή, κατά πε-
ρίπτωση, τις περιστάσεις υπό τις οποίες ο καταναλωτής χάνει το δικαίωμα του υπαναχώρησης,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3475 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
ιβ) υπενθύμιση της ύπαρξης νόμιμης εγγύησης για την 
ανταπόκριση των αγαθών, του ψηφιακού περιεχομένου 
και των ψηφιακών υπηρεσιών,
ιγ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, την ύπαρξη και τους 
όρους εφαρμογής υπηρεσιών υποστήριξης του πελάτη 
μετά την πώληση, εξυπηρέτησης μετά την πώληση και 
εμπορικών εγγυήσεων,
ιδ) την ύπαρξη σχετικών κωδίκων συμπεριφοράς, 
όπως ορίζονται στο άρθρο 9α περ. στ), 
ιε) τη διάρκεια της σύμβασης, όπου τυγχάνει εφαρμο-
γής, ή, εάν η σύμβαση είναι αορίστου χρόνου ή αυτόμα-
της παράτασης, τους όρους για τη λήξη της σύμβασης,
ιστ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, την ελάχιστη διάρκεια 
των υποχρεώσεων του καταναλωτή βάσει της σύμβασης,
ιζ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, την ύπαρξη και τους 
όρους κατάθεσης χρημάτων ή άλλων χρηματοοικο-
νομικών εγγυήσεων που πρέπει να καταβληθούν ή να 
παρασχεθούν από τον καταναλωτή όποτε το ζητήσει ο προμηθευτής,
ιη) όπου τυγχάνει εφαρμογής, τις δυνατότητες λει-
τουργίας, μαζί με τα ισχύοντα τεχνικά μέτρα προστα-
σίας, των αγαθών με ψηφιακά στοιχεία, του ψηφιακού 
περιεχομένου και των ψηφιακών υπηρεσιών,
ιθ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, κάθε σχετική συμβατό-
τητα και διαλειτουργικότητα αγαθών με ψηφιακά στοι-
χεία, ψηφιακού περιεχομένου και ψηφιακών υπηρεσιών 
των οποίων ο προμηθευτής έχει γνώση ή ευλόγως ανα-μένεται να έχει γνώση,
κ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, τη δυνατότητα προσφυ-
γής σε εξωδικαστικό μηχανισμό παραπόνων και επανόρ-
θωσης στον οποίο υπάγεται ο προμηθευτής, καθώς και τους τρόπους πρόσβασης σε αυτόν.
 2. Η παρ. 1 ισχύει επίσης για συμβάσεις παροχής νε-
ρού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, όταν δεν 
διατίθενται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο ή καθο-
ρισμένη ποσότητα, παροχ ής τηλεθέρμανσης ή παροχής 
ψηφιακού περιεχομένου που δεν παρέχεται πάνω σε 
υλικό μέσο.
3. Σε περίπτωση δημόσιου πλειστηριασμού, οι πληρο-
φορίες που προβλέπονται στις περ. β), γ) και δ) της παρ. 
1 μπορούν να αντικαθίστανται από αντίστοιχα στοιχεία 
του εκπλειστηριαστή.
4. Οι πληροφορίες που προβλέπονται στην παρ. 1 
περ.η), θ) και ι) μπορούν να παρέχονται με το υπόδειγ-μα οδηγιών για την υπαναχώρηση που παρατίθεται στο 
Τμήμα Α΄ του Παραρτήματος του παρόντος. Ο προμη-θευτής έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις παροχής πλη-
ροφοριών που ορίζονται στην παρ. 1 περ. η), θ) και ι), 
εφόσον έχει παράσχει αυτές τις οδηγίες, σωστά συμπλη-
ρωμένες, στον καταναλωτή.
5. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 1 απο-
τελούν αναπόσπαστο τμήμα της σύμβασης που συνά-
πτεται εξ αποστάσεως ή εκτός του εμπορικού καταστή-
ματος και δεν μεταβάλλονται πλην ρητής συμφωνίας 
των συμβαλλόμενων μερών.
6. Εάν ο προμηθευτής δεν έχει τηρήσει τις υποχρεώ-
σεις ενημέρωσης για τις πρόσθετες επιβαρύνσεις ή άλλες 
δαπάνες κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 περ. ε) ή για τις 
δαπάνες επιστροφής των αγαθών κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 περ. θ), ο καταναλωτής δεν πληρώνει τις εν 
λόγω επιβαρύνσεις ή δαπάνες.
7. Οι οριζόμενες στα άρθρα 3 έως 4η υποχρεώσεις 
ενημέρωσης σωρευτικά προστίθενται στις απαιτήσεις 
πληροφόρησης που περιέχουν ο ν. 3844/2010 (Α΄ 63) 
«Προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας στην Οδηγία 
2006/123 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγο-
ρά και άλλες διατάξεις» και το π.δ. 131/2003 (Α΄ 116) 
«Προσαρμογή στην Οδηγία 2000/31 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ορισμέ-
νες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της 
πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην 
εσωτερική αγορά (Οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο).».
Με την επιφύλαξη του πρώτου εδαφίου, αν διάτα-
ξη του ν. 3844/2010 ή του Προεδρικού Διατάγματος 
131/2003 σχετικά με το περιεχόμενο και τον τρόπο με 
τον οποίο παρέχονται οι πληροφορίες, έρχεται σε σύ-
γκρουση με διάταξη των άρθρων 3 έως 4η, υπερισχύει η διάταξη των άρθρων αυτών.
8. Ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεων ενημέ-
ρωσης που ορίζονται στα άρθρα 3β έως 3ιβ, το βάρος της απόδειξης το έχει ο προμηθευτής.
9. Εάν ο προμηθευτής δεν τηρήσει τις υποχρεώσεις 
ενημέρωσης που προβλέπονται στο παρόν άρθρο η 
σύμβαση εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστή-ματος είναι άκυρη υπέρ του καταναλωτή.».
Άρθρο 14
Πρόσθετες ειδικές υπ οχρεώσεις ενημέρωσης
 για συμβάσεις που συνάπτονται σε επιγραμμικές αγορές - Προσθήκη άρθρου 3βα στον ν. 2251/1994(άρθρο 6α της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 5 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Μετά το άρθρο 3β του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) προστί-
θεται άρθρο 3βα ως εξής:
«Άρθρο 3βα
Πρόσθετες ειδικές υποχρεώσεις ενημέρωσης για συμβάσεις που συνάπτονται σε επιγραμμικές αγορές(άρθρο 6α της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
Προτού ο καταναλωτής δεσμευτεί από εξ αποστάσεως 
σύμβαση ή οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά σε επι-γραμμική αγορά, ο πάροχος της επιγραμμικής αγοράς, με την επιφύλαξη των άρθρων 9α έως 9θ, παρέχει στον 
καταναλωτή τις ακόλουθες πληροφορίες με τρόπο σαφή 
και κατανοητό, αλλά και κατάλληλο για τα μέσα επικοι-νωνίας εξ αποστάσεως:
α) γενικές πληροφορίες, π ου είναι διαθέσιμες σε ειδικό 
τμήμα της επιγραμμικής διεπαφής, άμεσα και εύκολα 
προσβάσιμο από τη σελίδα όπου παρουσιάζονται οι 
προσφορές, σχετικά με τις βασικές παραμέτρους που 
καθορίζουν την κατάταξη, όπως ορίζεται στην περ. ια) 
του άρθρου 9α, των προσφορών που παρουσιάζονται 
στον καταναλωτή ως αποτέλεσμα του ερωτήματος ανα-
ζήτησης, και τη σχετική σημασία των εν λόγω παραμέ-
τρων έναντι άλλων,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3476 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
β) κατά πόσον ο τρίτος που προσφέρει τα αγαθά, τις 
υπηρεσίες ή το ψηφιακό περιεχόμενο είναι προμηθευ-τής ή όχι, με βάση τη δήλωση του εν λόγω τρίτου στον πάροχο της επιγραμμικής αγοράς,
γ) όταν ο τρίτος που προσφέρει τα αγαθά, τις υπηρεσί-
ες ή το ψηφιακό περιεχόμενο δεν είναι προμηθευτής ότι 
τα δικαιώματα των καταναλωτών που απορρέουν από 
την εθνική και την ενωσιακή νομοθεσία για την προστα-
σία των καταναλωτών δεν εφαρμόζονται στη σύμβαση,
δ) όπου τυγχάνει εφαρμογής, τον τρόπο επιμερισμού 
των υποχρεώσεων που σχετίζονται με τη σύμβαση μετα-
ξύ του τρίτου που προσφέρει τα αγαθά, τις υπηρεσίες ή 
το ψηφιακό περιεχόμενο και του παρόχου της επιγραμμι-
κής αγοράς, πληροφορία η οποία δεν θίγει οποιαδήποτε 
ευθύνη που ενδέχεται να φέρει σε σχέση με τη σύμβαση 
δυνάμει άλλης ενωσιακής ή εθνικής νομοθεσίας ο πά-
ροχος της επιγραμμικής αγοράς ή ο προμηθευτής που αποτελεί τον τρίτο.».
Άρθρο 15
Τυπικές απαιτήσεις για συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος - Τροποποίηση άρθρου 3γ του ν. 2251/1994(άρθρο 7 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ παρ. 6 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3γ του ν. 2251/1994 (Α΄191), α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) η παρ. 3 τροποποιείται ως προς 
τις προϋποθέσεις έναρξης της παροχής κατά τη διάρκεια 
ισχύος του δικαιώματος υπαναχώρησης και το άρθρο 3γ 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 3γ
Τυπικές απαιτήσεις για συμβάσεις εκτός εμπορικού καταστήματος(άρθρο 7 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Όσον αφορά στις συμβάσεις εκτός εμπορικού κατα-
στήματος, ο προμηθευτής παρέχει τις πληροφορίες που 
προβλέπονται στο άρθρο 3β παρ. 1 στον καταναλωτή 
εγγράφως ή, εάν συμφωνεί ο καταναλωτής, σε άλλο 
σταθερό μέσο. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να είναι 
ευανάγνωστες και διατυπωμένες σε απλή και κατανοητή 
γλώσσα.
2. Ο προμηθευτής παρέχει στον καταναλωτή αντίγρα-
φο της υπογεγραμμένης σύμβασης ή την επιβεβαίωση της σύμβασης εγγράφως ή, εάν συμφωνεί ο καταναλω-
τής, σε άλλο σταθερό μέσο, συμπεριλαμβανομένης, κατά 
περίπτωση, της επιβεβαίωσης της προηγούμενης ρητής 
συγκατάθεσης και αποδοχής του καταναλωτή σύμφωνα 
με το άρθρο 3ιβ περ. ιγ).
3. Εφόσον ο καταναλωτής επιθυμεί η παροχή υπηρε-
σιών ή η παροχή νερού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής 
ενέργειας, όταν δεν διατίθενται προς πώληση σε περιο-ρισμένο όγκο ή σε καθορισμένη ποσότητα, ή η παροχή τηλεθέρμανσης να άρχεται στη διάρκεια της περιόδου 
υπαναχώρησης που προβλέπεται στο άρθρο 3ε παρ. 2 
και η σύμβαση υποχρεώνει τον καταναλωτή να καταβά-
λει τίμημα, ο προμηθευτής απαιτεί από τον καταναλω-
τή να καταθέσει τη ρητή αίτησή του πάνω σε σταθερό μέσο και ζητεί από τον καταναλωτή να αναγνωρίσει ότι,
μόλις η σύμβαση εκτελεσθεί πλήρως από τον προμη-
θευτή, ο καταναλωτής θα απωλέσει το δικαίωμα υπα-
ναχώρησης.
4. Όσον αφορά στις συμβάσεις εκτός εμπορικού κα-
ταστήματος, εάν ο καταναλωτής έχει ζητήσει ρητώς τις 
υπηρεσίες του προμηθευτή για την εκτέλεση επισκευών 
ή συντήρησης για την οποία ο προμηθευτής και ο κατα-
ναλωτής αμέσως εκτελούν τις συμβατικές υποχρεώσεις τους και εάν το ποσόν που πρέπει να καταβάλει ο κατα-
ναλωτής δεν υπερβαίνει τα διακόσια (200) ευρώ:
α) ο προμηθευτής οφείλει να παράσχει στον κατανα-
λωτή τις πληροφορίες που προβλέπονται στο άρθρο 
3β παρ. 1 περ. β) και γ) και πληροφορίες για την τιμή και 
τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η τιμή, 
μαζί με εκτίμηση της συνολικής τιμής, εγγράφως ή, εάν 
ο καταναλωτής συμφωνεί, πάνω σε άλλο σταθερό μέσο. 
Ο προμηθευτής οφείλει να παράσχει τις πληροφορίες 
που προβλέπονται στο άρθρο 3β παρ. 1 περ. α), η) και ια), αλλά δύναται επίσης να μην τις παράσχει εγγράφως 
ή σε άλλο σταθερό μέσο εάν ο καταναλωτής συμφω-
νήσει ρητώς,
β) η επιβεβαίωση της σύμβασης που γίνεται σύμφωνα 
με την παρ. 2 του παρόντος άρθρου, οφείλει να περιέχει 
τις πληροφορίες που προβλέπονται στο άρθρο 3β παρ 1.
5. Εάν ο προμηθευτής δεν τηρήσει τις τυπικές απαι-
τήσεις που προβλέπονται στο παρόν άρθρο η σύμβαση 
εκτός εμπορικού καταστήματος είναι άκυρη υπέρ του 
καταναλωτή.».
Άρθρο 16
Τυπικές απαιτήσεις για συμβάσεις εξ αποστάσεως - Τροποποίηση άρθρου 3δ του ν. 2251/1994(άρθρο 8 της Οδηγίας 2011/83/ παρ. 7  του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3δ του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) τροποποιού-
νται α) ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντί-
στοιχη διάταξη της Οδηγίας, β) το πρώτο εδάφιο της 
παρ. 4, ως προς την εξαίρεση του υποδείγματος του 
εντύπου υπαναχώρησης γ) το δεύτερο εδάφιο της παρ. 
4, ως προς την προσθήκη του υποδείγματος του εντύ-που υπαναχώρησης, δ) η παρ. 8, ως προς δα) την προ-σθήκη του συμβατικού όρου καταβολής τιμήματος και δβ) την προσθήκη του συμβατικού όρου αναγνώρισης εκ μέρους του καταναλωτή ότι απόλλυται το δικαίωμα 
υπαναχώρησής του μετά την εκτέλεση της σύμβασης 
και το άρθρο 3δ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 3δ
Τυπικές απαιτήσεις για συμβάσειςεξ αποστάσεως(άρθρο 8 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Όσον αφορά στις εξ αποστάσεως συμβάσεις, ο προ-
μηθευτής παρέχει τις πληροφορίες που προβλέπονται 
στο άρθρο 3β παρ. 1 ή θέτει αυτές τις πληροφορίες στη 
διάθεση του καταναλωτή με τρόπο κατάλληλο για το 
μέσο της επικοινωνίας εξ αποστάσεως που χρησιμο-
ποιείται σε απλή και κατανοητή γλώσσα. Εφόσον οι εν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3477 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
λόγω πληροφορίες παρέχονται πάνω σε σταθερό μέσο, 
οφείλουν να είναι ευανάγνωστες.
2. Εάν μια εξ αποστάσεως σύμβαση που πρόκειται να 
συναφθεί με ηλεκτρονικό μέσο επιβάλλει στον κατανα-
λωτή την υποχρέωση να πληρώσει, ο προμηθευτής οφεί-
λει να παράσχει στον καταναλωτή με σαφή και ευκρινή 
τρόπο και αμέσως προτού ο καταναλωτής υποβάλει την 
παραγγελία του τις πληροφορίες που προβλέπονται στο 
άρθρο 3β παρ. 1 περ. α), ε), ιε) και ιστ).
Οι πληροφορίες αυτές πρέπει εμφανίζονται πολύ κο-
ντά προς την επιβεβαίωση που απαιτείται για την υπο-βολή της παραγγελίας.
Ο προμηθευτής οφείλει να μεριμνήσει ώστε ο κατα-
ναλωτής, υποβάλλοντας την παραγγελία του, να ανα-
γνωρίσει ρητώς ότι η παραγγελία συνεπάγεται υποχρέ-
ωση πληρωμής. Εάν η υποβολή παραγγελίας απαιτεί 
την ενεργοποίηση ενός εικονιδίου επιλογής ή ανάλογη λειτουργία, το εικονίδιο επιλογής ή η ανάλογη λειτουρ-
γία πρέπει να φέρουν ευανάγνωστη σήμανση που να 
αναγράφει τις λέξεις «παραγγελία με υποχρέωση πλη-
ρωμής» ή μια ανάλογη σαφή διατύπωση που να δείχνει 
ότι η υποβολή παραγγελίας συνεπάγεται υποχρέωση 
πληρωμής στον προμηθευτή. Εάν ο προμηθευτής δεν 
συμμορφωθεί με το παρόν εδάφιο, ο καταναλωτής δεν δεσμεύεται από τη σύμβαση ή την παραγγελία.
3. Οι εμπορικές ιστοσελίδες οφείλουν να αναγράφουν 
σαφώς και ευανάγνωστα το αργότερο με την έναρξη της 
διαδικασίας υποβολής παραγγελίας κατά πόσον ισχύουν 
περιορισμοί στην παράδοση και ποια μέσα πληρωμής 
είναι δεκτά.
4. Εάν η σύμβαση συνάπτεται με μέσο επικοινωνίας 
εξ αποστάσεως το οποίο παρέχει περιορισμένο χώρο ή χρόνο για την απεικόνιση των πληροφοριών, ο προμη-
θευτής παρέχει, πάνω στο συγκεκριμένο μέσο ή διά του 
συγκεκριμένου μέσου πριν από τη σύναψη αυτής της 
σύμβασης, τουλάχιστον τις προσυμβατικές πληροφορίες 
που αφορούν τα βασικά χαρακτηριστικά των αγαθών ή 
των υπηρεσιών, την ταυτότητα του προμηθευτή, τη συ-
νολική τιμή, το δικαίωμα υπαναχώρησης, τη διάρκεια της 
σύμβασης και, εάν η σύμβαση είναι αορίστου χρόνου, 
τις προϋποθέσεις καταγγελίας της σύμβασης, κατά τα 
οριζόμενα, αντίστοιχα, στο άρθρο 3β παρ. 1 περ. α), β), 
ε), η) και ιε), εξαιρουμένου του υποδείγματος του εντύ-που υπαναχώρησης που καθορίζεται στο Τμήμα Β΄ του 
Παραρτήματος που αναφέρεται στην περ. η). Οι λοιπές 
πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 
3β, συμπεριλαμβανομένου του υποδείγματος του εντύ-
που υπαναχώρησης, παρέχονται από τον προμηθευτή 
στον καταναλωτή με τον κατάλληλο τρόπο σύμφωνα με 
την παρ. 1 του παρόντος άρθρου.
5. Με την επιφύλαξη της παρ. 4, εάν ο προμηθευτής 
προβεί σε τηλεφωνική κλήση προς τον καταναλωτή με 
σκοπό τη σύναψη εξ αποστάσεως σύμβασης, οφείλει, 
στην αρχή της συνομιλίας με τον καταναλωτή, να δηλώ-
σει την ταυτότητά του και, όπου τούτο έχει εφαρμογή, 
την ταυτότητα του προσώπου εξ ονόματος του οποίου 
τηλεφωνεί και τον εμπορικό σκοπό της επικοινωνίας.
6. Εάν πρόκειται να συναφθεί σύμβαση εξ αποστάσεως 
μέσω τηλεφώνου, με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών ή ταυτόχρονα την παροχή αγαθών και υπηρεσιών, ο προ-
μηθευτής υποχρεούται να επιβεβαιώσει την προσφορά 
του προς τον καταναλωτή, ο οποίος δεσμεύεται μόνον 
όταν υπογράψει την προσφορά ή έχει στείλει τη γραπτή 
συγκατάθεσή του. Οι επιβεβαιώσεις αυτές πρέπει να κοι-
νοποιούνται πάνω σε σταθερό μέσο.
7. Ο προμηθευτής παρέχει στον καταναλωτή την 
επιβεβαίωση της συναφθείσας σύμβασης, σε σταθε-
ρό μέσο σε εύλογο χρονικό διάστημα μετά τη σύναψη 
της εξ αποστάσεως σύμβασης και το αργότερο κατά 
τη στιγμή της παράδοσης των αγαθών ή προτού αρχί-σει η εκτέλεση της υπηρεσίας. Η εν λόγω επιβεβαίωση περιλαμβάνει:
α) το σύνολο των πληροφοριών που αναφέρονται στο 
άρθρο 3β παρ. 1, εκτός εάν ο προμηθευτής έχει ήδη 
παράσχει τις πληροφορίες στον καταναλωτή πριν από 
τη σύναψη της εξ αποστάσεως σύμβασης σε σταθερό 
μέσο, και
β) κατά περίπτωση, την επιβεβαίωση της προηγούμε-
νης ρητής συγκατάθεσης και αναγνώρισης του κατανα-λωτή σύμφωνα με το άρθρο 3ιβ περ. ιγ).
8. Εφόσον ο καταναλωτής επιθυμεί η παροχή υπηρε-
σιών ή η παροχή νερού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής 
ενέργειας, όταν δεν διατίθενται προς πώληση σε περιο-ρισμένο όγκο ή σε καθορισμένη ποσότητα, ή η παροχή τηλεθέρμανσης να άρχεται στη διάρκεια της περιόδου 
υπαναχώρησης που προβλέπεται στην παρ. 2 του άρ-
θρου 3ε και η σύμβαση υποχρεώνει τον καταναλωτή 
να καταβάλει τίμημα, ο προμηθευτής απαιτεί από τον 
καταναλωτή να καταθέσει ρητή αίτηση και ζητεί από 
τον καταναλωτή να αναγνωρίσει ότι, μόλις η σύμβαση 
εκτελεσθεί πλήρως από τον προμηθευτή, ο καταναλωτής 
θα απωλέσει το δικαίωμα υπαναχώρησης.
9. Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται με την επιφύλαξη 
των διατάξεων σχετικά με τη σύναψη ηλεκτρονικών συμβάσεων και την αποστολή ηλεκτρονικών παραγ-γελιών, όπως καθορίζονται στα άρθρα 8 και 10 του 
π.δ. 131/2003.
10. Εάν ο προμηθευτής δεν τηρήσει τις τυπικές απαιτή-
σεις που προβλέπονται στο παρόν άρθρο η σύμβαση εξ 
αποστάσεως είναι άκυρη υπέρ του καταναλωτή.».
Άρθρο 17
Δικαίωμα υπαναχώρησης - Τροποποίηση άρθρου 3ε του ν. 2251/1994(άρθρο 9 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 8του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3ε του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) μετά την παρ. 1 προστίθεται παρ. 
1α, γ) τροποποιείται το εισαγωγικό εδάφιο της παρ. 2, 
προκειμένου να προσαρμοσθεί στη νέα παρ. 1α, και το άρθρο 3ε διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 3ε
Δικαίωμα υπαναχώρησης(άρθρο 9 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Εκτός εάν ισχύουν οι εξαιρέσεις που προβλέπο-
νται στο άρθρο 3ιβ, ο καταναλωτής διαθέτει προθε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3478 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
σμία δεκατεσσάρων (14) ημερολογιακών ημερών για 
να υπαναχωρήσει από την εξ αποστάσεως σύμβαση ή 
τη σύμβαση εκτός εμπορικού καταστήματος χωρίς να 
αναφέρει τους λόγους και χωρίς καμία επιβάρυνση πέρα 
από τις προβλεπόμενες στην παρ. 2 του άρθρου 3θ και 
στο άρθρο 3ι.
1α. Η περίοδος υπαναχώρησης των δεκατεσσάρων 
(14) ημερολογιακών ημερών που αναφέρεται στην παρ. 
1, παρατείνεται σε τριάντα (30) ημέρες για τις συμβάσεις 
που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο μη προγραμματισμέ-
νων επισκέψεων από τον προμηθευτή στην οικία κα-
ταναλωτή ή εκδρομών που διοργανώνει προμηθευτής 
με στόχο ή αποτέλεσμα την προώθηση ή την πώληση 
προϊόντων στους καταναλωτές.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 3στ, η περίοδος υπα-
ναχώρησης που αναφέρεται στην παρ. 1 λήγει μετά από 
δεκατέσσερις (14) ημέρες ή, στην περίπτωση της παρ. 
1α, τριάντα (30) ημέρες:
α) από την ημερομηνία σύναψης της σύμβασης για τις 
συμβάσεις υπηρεσιών,
β) για τις συμβάσεις πώλησης, από την ημέρα κατά την 
οποία ο καταναλωτής ή ένα τρίτο μέρος το οποίο υπο-
δεικνύεται από αυτόν, διαφορετικό από τον μεταφορέα, 
αποκτά τη φυσική κατοχή των αγαθών ή:
i) από την ημέρα κατά την οποία ο καταναλωτής ή ένα 
τρίτο μέρος το οποίο υποδεικνύεται από αυτόν, διαφο-
ρετικό από τον μεταφορέα, αποκτά τη φυσική κατοχή 
του τελευταίου αγαθού, σε περίπτωση πολλών αγαθών παραγγελθέντων από τον καταναλωτή με μια παραγγε-λία και παραδιδόμενων χωριστά,
ii) από την ημέρα κατά την οποία ο καταναλωτής ή ένα 
τρίτο μέρος το οποίο υποδεικνύεται από αυτόν, διαφο-
ρετικό από τον μεταφορέα, αποκτά τη φυσική κατοχή 
της τελευταίας παρτίδας ή του τελευταίου τεμαχίου, σε 
περίπτωση παράδοσης αγαθού αποτελούμενου από 
πολλές παρτίδες ή πολλά τεμάχια,
iii) από την ημέρα κατά την οποία ο καταναλωτής ή 
ένα τρίτο μέρος το οποίο υποδεικνύεται από αυτόν, διαφορετικό από τον μεταφορέα, αποκτά τη φυσική 
κατοχή του πρώτου αγαθού, σε περίπτωση σύμβασης 
τακτικής παράδοσης αγαθών σε καθορισμένη χρονική περίοδο,
γ) από την ημέρα σύναψης της σύμβασης, σε περί-
πτωση συμβάσεων παροχής νερού, φυσικού αερίου 
ή ηλεκτρικής ενέργειας, εάν δεν διατίθενται προς πώ-
ληση σε περιορισμένο όγκο ή καθορισμένη ποσότη-τα, παροχής τηλεθέρμανσ ης ή παροχής ψηφιακού 
περιεχομένου που δεν παρέχεται πάνω σε σταθερό 
μέσο.
3. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν, εάν το επιθυμούν, 
να εκτελέσουν τις συμβατικές υποχρεώσεις τους κατά τη 
διάρκεια της περιόδου υπαναχώρησης.
4. Σε περίπτωση σύμβασης εκτός εμπορικού κατα-
στήματος απαγορεύεται η είσπραξη όλου ή μέρους του τιμήματος, ακόμη και με μορφή αρραβώνα, εγ-γυοδοσίας, έκδοσης ή αποδοχής αξιόγραφων ή με άλλη μορφή, κατά τη διάρκεια της προθεσμίας της 
παρ.1.».Άρθρο 18
Παράλειψη ενημέρωσης σχετικά με το δικαίωμα  υπαναχώρησης -Τροποποίηση άρθρου 3στ του ν. 2251/1994(άρθρο 10 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 9 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3στ του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), α) τροπο-
ποιείται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντί-στοιχη διάταξη της Οδηγίας, β) η παρ. 2 τροποποιείται, προκειμένου να προβλεφθούν οι περιπτώσεις κατά τις 
οποίες η περίοδος υπαναχώρησης εκτείνεται σε τριάντα 
(30) ημέρες, και το άρθρο 3στ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 3στ
Παράλειψη ενημέρωσης σχετικά με το δικαίωμα υπαναχώρησης(άρθρο 10 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Εάν ο προμηθευτής δεν έχει παράσχει στον κατα-
ναλωτή τις πληροφορίες σχετικά με το δικαίωμα υπα-
ναχώρησης όπως απαιτείται από το άρθρο 3β παρ. 1 
περ. η), η προθεσμία υπαναχώρησης λήγει δώδεκα (12) μήνες μετά το τέλος της αρχικής προθεσμίας υπαναχώ-
ρησης, όπως αυτή προσδιορίζεται βάσει του άρθρου 
3ε παρ.2.
2. Εάν ο προμηθευτής έχει παράσχει στον καταναλω-
τή τις πληροφορίες που προβλέπονται στην παρ. 1 του 
παρόντος άρθρου εντός δώδεκα (12) μηνών, από την 
ημέρα που ορίζεται στο άρθρο 3ε παρ. 2, η περίοδος 
υπαναχώρησης λήγει δεκατέσσερις (14) ημερολογιακές 
ημέρες ή, στις περιπτώσεις της παρ. 1α του άρθρου 3ε 
τριάντα (30) ημέρες από την ημέρα κατά την οποία ο 
καταναλωτής λαμβάνει τις εν λόγω πληροφορίες.».
Άρθρο 19
Υποχρεώσεις του προμηθευτή σε περίπτωση υπαναχώρησης - Τροποποίηση άρθρου 3θ του ν. 2251/1994(άρθρο 13 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 10του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ )
Στο άρθρο 3θ του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) προστίθενται παρ. 4, 5, 6, 7 και 8 και το άρθρο 3θ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 3θ
Υποχρεώσεις του προμηθευτή σε περίπτωση υπαναχώρησης(άρθρο 13 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Ο προμηθευτής επιστρέφει κάθε πληρωμή που 
έλαβε από τον καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένων, 
κατά περίπτωση, των δαπανών παράδοσης, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και οπωσδήποτε εντός 
δεκατεσσάρων (14) ημερολογιακών ημερών από την 
ημέρα κατά την οποία ενημερώθηκε για την απόφαση 
του καταναλωτή να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση δυ-
νάμει του άρθρου 3ζ. Ο προμηθευτής προβαίνει στην 
προβλεπόμενη στο πρώτο εδάφιο επιστροφή χρημάτων 
χρησιμοποιώντας τα ίδια μέσα πληρωμής με εκείνα που 
ο καταναλωτής χρησιμοποίησε για την αρχική συναλλα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3479 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
γή, εκτός κι αν ο καταναλωτής έχει ρητώς συμφωνήσει 
διαφορετικά και υπό τον όρο να μην επιβαρυνθεί ο κατα-
ναλωτής με δαπάνες προκύπτουσες από την επιστροφή 
των χρημάτων.
2. Κατά παρέκκλιση από την παρ. 1, ο προμηθευτής δεν 
απαιτείται να επιστρέψει πρόσθετες δαπάνες παράδο-
σης, εάν ο καταναλωτής ρητώς είχε επιλέξει τρόπο πα-
ράδοσης άλλο από τον φθη νότερο τυποποιημένο τρόπο 
παράδοσης που προσφέρει ο προμηθευτής.
3. Εκτός εάν ο προμηθευτής προσφέρθηκε να πα-
ραλάβει ο ίδιος τα αγαθά, όσον αφορά τις συμβάσεις 
πώλησης, ο προμηθευτής μπορεί να παρακρατήσει την 
επιστροφή του τιμήματος μέχρι να λάβει πίσω τα αγα-
θά ή μέχρι ο καταναλωτής να παράσχει αποδείξεις ότι 
έστειλε πίσω τα αγαθά, όποιο από τα δύο συμβεί πρώτο.
4. Όσον αφορά στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα 
του καταναλωτή, ο προμηθευτής συμμορφώνεται με 
τις ισχύουσες υποχρεώσεις βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 
2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου (L 119) και του ν. 4624/2019 (Α΄ 137).
5. Ο προμηθευτής δεν χρησιμοποιεί κανένα περιεχό-
μενο, εκτός από δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, που 
παρασχέθηκε ή δημιουργήθηκε από τον καταναλωτή 
κατά τη χρήση του ψηφιακού περιεχομένου ή της ψη-
φιακής υπηρεσίας που παρέχεται από τον προμηθευτή, 
εκτός εάν το εν λόγω περιεχόμενο: α) δεν έχει καμία 
χρησιμότητα εκτός του πλαισίου του ψηφιακού περιε-
χομένου ή της ψηφιακής υπηρεσίας που παρέχεται από 
τον προμηθευτή, β) αφορά μόνο στη δραστηριότητα 
του καταναλωτή κατά τη χρήση του ψηφιακού περιε-
χομένου ή της ψηφιακής υπηρεσίας που παρέχεται από 
τον προμηθευτή, γ) έχει ομαδοποιηθεί με άλλα δεδο-
μένα από τον προμηθευτή και δεν μπορεί να διαχω-
ριστεί ή μπορεί να διαχωριστεί μόνο με δυσανάλογες 
προσπάθειες, ή δ) έχει δημιουργηθεί από τον κατανα-
λωτή από κοινού με άλλα πρόσωπα και άλλοι κατανα-
λωτές είναι σε θέση να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το 
περιεχόμενο αυτό.
6. Με την εξαίρεση των περ. α), β) ή γ) της παρ. 5, ο 
προμηθευτής, κατόπιν αιτήματος του καταναλωτή, 
θέτει στη διάθεση του κα ταναλωτή οποιοδήποτε περι-
εχόμενο, εκτός από δεδομένα προσωπικού χαρακτή-
ρα, το οποίο παρασχέθηκε ή δημιουργήθηκε από τον 
καταναλωτή κατά τη χρήση του ψηφιακού περιεχομέ-
νου ή της ψηφιακής υπηρεσίας που παρέχεται από τον 
προμηθευτή.
7. Ο καταναλωτής δικαιούται να ανακτά το εν λόγω 
ψηφιακό περιεχόμενο δωρεάν, χωρίς να παρεμποδίζε-
ται από τον προμηθευτή, σε εύλογο χρονικό διάστημα 
και σε κοινώς χρησιμοποιούμενο και αναγνώσιμο από 
μηχάνημα μορφότυπο.
8. Σε περίπτωση υπαναχώρησης από τη σύμβαση, ο 
προμηθευτής μπορεί να εμποδίζει κάθε περαιτέρω χρή-
ση του ψηφιακού περιεχομένου ή της ψηφιακής υπηρε-
σίας από τον καταναλωτή, συγκεκριμένα καθιστώντας 
το ψηφιακό περιεχόμενο ή την ψηφιακή υπηρεσία μη 
προσβάσιμα στον καταναλωτή ή απενεργοποιώντας τον 
λογαριασμό χρήστη του καταναλωτή, με την επιφύλαξη 
της παρ. 6.».Άρθρο 20
Υποχρεώσεις του καταναλωτή σε περίπτωση υπαναχώρησης - Τροποποίηση άρθρου 3ι του ν. 2251/1994(άρθρο 14 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 11του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3ι του ν. 2251/1994 (Α΄191) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) τροποπ οιείται ο τίτλος, προκειμέ-
νου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη διάταξη της Οδηγίας, 
β) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 και στην υποπερ. i) της 
περ. β) της παρ. 4, προβλέπεται και η περίπτωση της τρι-
ακονθήμερης περιόδου υπαναχώρησης, γ) προστίθεται 
παρ. 2α, και το άρθρο 3ι διαμορφώνεται ως εξής:
 «Άρθρο 3ι
Υποχρεώσεις του καταναλωτή σε περίπτωση υπαναχώρησης(άρθρο 14 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Εκτός εάν ο προμηθευτής έχει προσφερθεί να πα-
ραλάβει τα αγαθά ο ίδιος, ο καταναλωτής επιστρέφει τα 
αγαθά ή τα μεταβιβάζει στον προμηθευτή ή σε άτομο 
εξουσιοδοτημένο από τον προμηθευτή να λάβει τα αγα-
θά, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και οπωσδήποτε 
εντός δεκατεσσάρων (14) ημερολογιακών ημερών από 
την ημέρα κατά την οποία ανακοίνωσε στον προμηθευτή 
την απόφαση του να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση 
σύμφωνα με το άρθρο 3ζ. Η προθεσμία τηρείται εάν ο 
καταναλωτής στείλει πίσω τα αγαθά πριν από την εκπνοή 
της προθεσμίας των δεκατεσσάρων (14) ημερολογιακών 
ημερών ή των τριάντα (30) ημερολογιακών ημερών στις 
περιπτώσεις της παρ. 1α του άρθρου 3ε. Ο καταναλωτής 
επιβαρύνεται μόνο με το άμεσο κόστος επιστροφής των 
αγαθών, εκτός εάν ο προμηθευτής έχει συμφωνήσει να 
επιβαρυνθεί ο ίδιος με το εν λόγω κόστος ή εάν ο προμη-
θευτής έχει παραλείψει να ενημερώσει τον καταναλωτή 
ότι ο καταναλωτής οφείλει να επιβαρυνθεί με αυτό. Στην 
περίπτωση συμβάσεων εκτός εμπορικού καταστήματος, 
εφόσον τα αγαθά έχουν παραδοθεί στην οικία του κα-
ταναλωτή τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης, ο προ-
μηθευτής συλλέγει με δικά του έξοδα τα αγαθά, εφόσον 
πρόκειται για αγαθά που από τη φύση τους δεν μπορούν 
κανονικά να επιστραφούν ταχυδρομικώς. 
2. Ο καταναλωτής ευθύνεται για τυχόν μείωση της αξί-
ας των αγαθών μόνο ως αποτέλεσμα της διαχείρισης των 
αγαθών άλλης πλην εκείνης που είναι αναγκαία για τη 
διαπίστωση της φύσης, των χαρακτηριστικών και της 
λειτουργίας των αγαθών. Ο καταναλωτής δεν ευθύνεται σε καμία περίπτωση για οποιαδήποτε μείωση της αξίας 
των αγαθών όταν ο προμηθευτής δεν έχει παράσχει κοι-
νοποίηση του δικαιώματος υπαναχώρησης σύμφωνα με 
την περ. η΄ της παρ. 1 του άρθρου 3β.
2α. Σε περίπτωση υπαναχώρησης από τη σύμβαση, ο 
καταναλωτής παραλείπει να χρησιμοποιεί το ψηφιακό 
περιεχόμενο ή την ψηφιακή υπηρεσία και να τα θέτει 
στη διάθεση τρίτων.
3. Εάν ο καταναλωτής ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώ-
ρησης αφού έχει ήδη καταθέσει αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 3γ παρ. 3 ή το άρθρο 3δ παρ. 8, ο καταναλωτής 
οφείλει να καταβάλει στον προμηθευτή, σε σύγκριση με 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3480 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
την πλήρη κάλυψη της σύμβασης, ένα ποσό ανάλογο 
προς τα παρασχεθέντα μέχρι τη στιγμή που ο κατανα-
λωτής ενημέρωσε τον προμηθευτή ότι θα ασκήσει το 
δικαίωμα υπαναχώρησης. Το αναλογούν ποσό που ο 
καταναλωτής οφείλει να καταβάλει στον προμηθευτή 
υπολογίζεται βάσει της συνολικής τιμής που είχε συμ-
φωνηθεί στη σύμβαση. Εάν η συνολική τιμή είναι υπερ-
βολική, το αναλογούν ποσό θα πρέπει να υπολογιστεί 
βάσει της αγοραίας αξίας των παρασχεθέντων.
4. Ο καταναλωτής δεν επιβαρύνεται:
α) για την παροχή υπηρεσιών, την παροχή νερού, φυσι-
κού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, εάν δεν διατίθενται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο ή σε καθορισμένη ποσότητα, ή για παροχή τηλ εθέρμανσης, εν μέρει ή εν 
όλω, κατά τη διάρκεια της περιόδου υπαναχώρησης, 
εφόσον:
i) ο προμηθευτής έχει παραλείψει να παράσχει τις 
πληροφορίες που προβλέπονται στο άρθρο 3β παρ. 1 
περ. η) ή ι) ή
ii) ο καταναλωτής δεν έδωσε την προηγούμενη ρητή 
συγκατάθεσή του να ξεκινήσει η εκτέλεση της σύμβασης 
στη διάρκεια της προθεσμίας υπαναχώρησης που προ-
βλέπεται στο άρθρο 3γ παρ. 3 και στο άρθρο 3δ παρ. 8, ή
β) για την εν όλω ή εν μέρει παροχή ψηφιακού περιεχο-
μένου που δεν παραδίδεται πάνω σε υλικό μέσο, εφόσον:
i) ο καταναλωτής δεν έδωσε την προηγούμενη ρητή 
συγκατάθεσή του για να αρχίσει η εκτέλεση της σύμβα-σης πριν από το τέλος της δεκατετραήμερης ή της τρια-
κονθήμερης περιόδου που προβλέπεται στο άρθρο 3ε ή
ii) ο καταναλωτής δεν αναγνώρισε ότι χάνει το δικαί-
ωμα υπαναχώρησης όταν έδινε τη συγκατάθεσή του ή
iii) ο προμηθευτής έχει παραλείψει να παράσχει την 
επιβεβαίωση που προβλέπεται στο άρθρο 3γ παρ. 2 ή 
στο άρθρο 3δ παρ. 7.
5. Εκτός αν άλλως ορίζεται στο άρθρο 3θ παρ. 2 και στο 
παρόν άρθρο, ο καταναλωτής δεν φέρει καμία ευθύνη αν ασκήσει το δικαίωμα υπαναχώρησης.».
Άρθρο 21
Εξαιρέσεις από το δικαίωμα υπαναχώρησης -Τροποποίηση άρθρου 3ιβ του ν. 2251/1994(άρθρο 16 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 12του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 3ιβ του ν. 2251/1994 (Α΄191) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) τροποπ οιείται ο τίτλος, προκει-
μένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη διάταξη της Οδη-
γίας, β) στην περ. α΄ τροποποιούνται οι απαιτούμενες 
προϋποθέσεις, προκειμένου να μην ισχύει το δικαίωμα 
υπαναχώρησης σε συμβάσεις υπη ρεσιών, γ) αντικαθί-
σταται η περ. ιγ΄, δ) προστίθεται δεύτερο εδάφιο και το 
άρθρο 3ιβ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 3ιβ
Εξαιρέσεις από το δικαίωμα υπαναχώρησης
(άρθρο 16 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
Το δικαίωμα υπαναχώρησης που προβλέπεται στα άρ-
θρα 3ε έως 3ια για τις εξ αποστάσεως και εκτός εμπορι-
κού καταστήματος συναπτόμενες συμβάσεις, δεν ισχύει 
όσον αφορά στις ακόλουθες περιπτώσεις:α) συμβάσεις υπηρεσιών μετά την πλήρη παροχή της 
υπηρεσίας, αλλά εφόσον προβλέπεται στη σύμβαση η 
υποχρέωση του καταναλωτή να καταβάλει τίμημα, μόνο 
εάν η εκτέλεση άρχισε με την προηγούμενη ρητή συ-
γκατάθεση του καταναλωτή και με την εκ μέρους του 
αναγνώριση ότι θα απωλέσει το δικαίωμά του υπανα-
χώρησης μόλις η σύμβαση εκτελεσθεί πλήρως από τον 
προμηθευτή,
β) την προμήθεια αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών 
η τιμή των οποίων εξαρτάται από διακυμάνσεις της 
χρηματαγοράς τις οποίες δεν είναι δυνατόν να ελέγξει 
ο προμηθευτής και οι οποίες ενδέχεται να συμβούν εντός 
της προθεσμίας υπαναχώρησης,
γ) την προμήθεια αγαθών που κατασκευάζονται σύμ-
φωνα με τις προδιαγραφές του καταναλωτή ή σαφώς 
εξατομικευμένων,
δ) την προμήθεια αγαθών τα οποία μπορούν να αλ-
λοιωθούν ή λήγουν σύντομα,
ε) την προμήθεια σφραγισμένων αγαθών τα οποία δεν 
είναι κατάλληλα προς επιστροφή, για λόγους προστασί-
ας της υγείας ή για λόγους υγιεινής, και τα οποία έχουν αποσφραγιστεί μετά την παράδοση,
στ) την προμήθεια αγαθών τα οποία, μετά την παρά-
δοση, λόγω της φύσης τους, είναι αναπόσπαστα αναμε-μειγμένα με άλλα στοιχεία,
ζ) την προμήθεια οινοπνευματωδών ποτών, η τιμή των 
οποίων έχει συμφωνηθεί κατά τη στιγμή της σύναψης 
της σύμβασης πώλησης, η παράδοση των οποίων μπορεί 
όμως να πραγματοποιηθεί μόνο μετά από τριάντα (30) 
ημέρες και η πραγματική τιμή των οποίων εξαρτάται από 
διακυμάνσεις στην αγορά, τις οποίες δεν είναι δυνατόν 
να ελέγξει ο προμηθευτής,
η) συμβάσεις κατά τις οποίες ο καταναλωτής έχει ζη-
τήσει ειδικά επίσκεψη από τον προμηθευτή με σκοπό 
να πραγματοποιήσει επείγουσες επιδιορθώσεις ή την 
εκτέλεση εργασιών συντήρησης. Εάν, στην περίπτωση 
τέτοιας επίσκεψης, ο προμηθευτής παράσχει υπηρεσίες 
επιπλέον εκείνων που ζητήθηκαν συγκεκριμένα από τον 
καταναλωτή ή αγαθά πέρα από τα ανταλλακτικά που 
χρησιμοποιήθηκαν υποχρεωτικά κατά την εκτέλεση ερ-
γασιών συντήρησης ή κατά τις επιδιορθώσεις, το δικαίω-
μα υπαναχώρησης εφαρμόζεται στις εν λόγω πρόσθετες 
υπηρεσίες ή αγαθά,
θ) την προμήθεια σφραγισμένων ηχητικών εγγραφών 
ή σφραγισμένων εγγραφών βίντεο ή σφραγισμένου λο-
γισμικού για υπολογιστές, που αποσφραγίστηκαν μετά την παράδοση,
ι) την προμήθεια εφημερίδων και παντός είδους περι-
οδικών, εξαιρουμένων των συνδρομητικών συμβάσεων 
για την προμήθεια αυτών των εντύπων,
ια) συμβάσεις συναφθείσες σε δημόσιο πλειστηρια-
σμό,
ιβ) την παροχή στέγασης πλην για σκοπούς κατοικίας, 
μεταφοράς αγαθών, υπηρεσιών ενοικίασης αυτοκινήτων, 
εστίασης ή υπηρεσιών σχετιζόμενων με δραστηριότη-
τες αναψυχής, εάν η σύμβαση προβλέπει συγκεκριμένη 
ημερομηνία ή προθεσμία εκτέλεσης,
ιγ) συμβάσεις προμήθειας ψηφιακού περιεχομένου 
που δεν παρέχεται σε υλικό μέσο, εφόσον η εκτέλεση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3481 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
έχει ξεκινήσει και εφόσον προβλέπεται στη σύμβαση η 
υποχρέωση του καταναλωτή να καταβάλει τίμημα, σε 
περίπτωση που:
i) ο καταναλωτής έδωσε την προηγούμενη ρητή συ-
γκατάθεσή του, ώστε να ξεκινήσει η εκτέλεση της σύμβα-
σης στη διάρκεια της περιόδου ισχύος του δικαιώματος 
υπαναχώρησης,
ii) ο καταναλωτής αναγνώρισε ότι χάνει το δικαίωμά 
του υπαναχώρησης, και
iii) ο προμηθευτής προέβη στην παροχή της επιβε-
βαίωσης που προβλέπεται στην παρ. 2 του άρθρου 3γ 
ή στην παρ. 7 του άρθρου 3δ.
Οι εξαιρέσεις από το δικαίωμα υπαναχώρησης που 
ορίζονται στο πρώτο εδάφιο, σύμφωνα με τις περ. α), 
β), γ) και ε), δεν ισχύουν για τις συμβάσεις που έχουν 
συναφθεί στο πλαίσιο μη προγραμματισμένων επισκέ-ψεων προμηθευτή στην οικία καταναλωτή ή εκδρομών 
που διοργανώνει προμηθευτής για την προώθηση ή την 
πώληση προϊόντων στους καταναλωτές.» 
Άρθρο 22
Υποχρεώσεις ενημέρωσης για συμβάσεις άλλες από τις συναπτόμενες εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος - Τροποποίηση άρθρου 4 του ν. 2251/1994(άρθρο 5 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ - παρ. 3 
του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο άρθρο 4 του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) α) τροποποιεί-
ται ο τίτλος, προκειμένου να συμπληρωθεί η αντίστοιχη 
διάταξη της Οδηγίας, β) αντικαθίστανται οι περ. ε΄, ζ΄και 
η΄ της παρ. 1 και το άρθρο 4 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 4
Υποχρεώσεις ενημέρωσης για συμβάσεις
 άλλες από τις συναπτόμενες εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού καταστήματος(άρθρο 5 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ)
1. Πριν δεσμευθεί ο καταναλωτής με σύμβαση άλλη 
από τη συναπτόμενη εξ αποστάσεως ή εκτός εμπορικού 
καταστήματος, ή με οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, 
ο προμηθευτής παρέχει στον καταναλωτή τις ακόλουθες 
πληροφορίες με ευκρινή και κατανοητό τρόπο, εάν οι 
εν λόγω πληροφορίες δεν είναι ήδη εμφανείς από τις 
περιστάσεις:
α) τα κύρια χαρακτηριστικά των αγαθών ή των υπηρε-
σιών, στον βαθμό που ενδείκνυται σε σχέση με το μέσο και τα αγαθά ή τις υπηρεσίες,
β) την ταυτότητα του προμηθευτή, όπως η εμπορική 
επωνυμία του, τη γεωγραφική διεύθυνση στην οποία εί-
ναι εγκατεστημένος και τον αριθμό του τηλεφώνου του,
γ) τη συνολική τιμή των αγαθών ή των υπηρεσιών, συ-
μπεριλαμβανομένων του Φ.Π.Α. και κάθε άλλου τέλους, ή αν, λόγω της φύσεως των αγαθών ή των υπηρεσιών, η 
τιμή δεν μπορεί ευλόγως να καθοριστεί εκ των προτέ-
ρων, τον τρόπο με τον οποίο πρόκειται να υπολογιστεί η 
τιμή και, όπου τυγχάνει εφαρμογής, όλες τις πρόσθετες 
επιβαρύνσεις αποστολής, παράδοσης ή ταχυδρομείου ή, όταν αυτές οι επιβαρύνσεις δεν μπορούν ευλόγως να υπολογιστούν εκ των προτέρων, το γεγονός ότι μπορεί να απαιτηθούν τέτοιες πρόσθετες επιβαρύνσεις,δ) κατά περίπτωση, τις ρυθμίσεις για την πληρωμή, 
την παράδοση, την εκτέλεση, την προθεσμία εντός της 
οποίας ο προμηθευτής αναλαμβάνει την υποχρέωση 
να παραδώσει τα αγαθά ή να παράσχει την υπηρεσία 
και την πολιτική που εφαρμόζει ο προμηθευτής για την 
αντιμετώπιση των παραπόνων, 
ε) επιπλέον της υπενθύμισης περί ύπαρξης της νόμι-
μης εγγύησης για την ανταπόκριση αγαθών, ψηφιακού 
περιεχομένου και ψηφιακών υπηρεσιών, την υπενθύμιση 
περί ύπαρξης εξυπηρέτησης μετά την πώληση και, κατά 
περίπτωση, την παροχή εμπορικών εγγυήσεων, μαζί με τους σχετικούς όρους εφαρμογής,
στ) τη διάρκεια της σύμβασης, όπου τυγχάνει εφαρμο-
γής, ή, εάν η σύμβαση είναι αορίστου χρόνου ή αυτόμα-
της παράτασης, τους όρους για τη λήξη της σύμβασης,
ζ) κατά περίπτωση, τις δυνατότητες λειτουργίας, μαζί 
με τα ισχύοντα τεχνικά μέτρα προστασίας, αγαθών με 
ψηφιακά στοιχεία, ψηφιακού περιεχομένου και ψηφια-κών υπηρεσιών,
η) κατά περίπτωση, κάθε σχετική συμβατότητα και 
διαλειτουργικότητα αγαθών με ψηφιακά στοιχεία, ψηφι-
ακού περιεχομένου και ψηφιακών υπηρεσιών της οποίας 
ο προμηθευτής έχει γνώση ή ευλόγως αναμένεται να 
έχει γνώση.
2. Η παρ. 1 ισχύει επίσης για συμβάσεις παροχής νε-
ρού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, όταν δεν 
διατίθενται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο ή καθο-
ρισμένη ποσότητα, παροχ ής τηλεθέρμανσης ή παροχής 
ψηφιακού περιεχομένου που δεν παρέχεται πάνω σε 
υλικό μέσο.
3. Η παρ. 1 δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις που αφο-
ρούν καθημερινές συναλλαγές και που εκτελούνται αμέ-
σως μόλις συναφθούν.
4. Για συμβάσεις στις οποίες εφαρμόζεται το παρόν 
άρθρο μπορούν να προβλέπονται πρόσθετες υποχρε-
ώσεις προσυμβατικής ενημέρωσης.».
Άρθρο 23
Κυρώσεις - Τροποποίηση 
άρθρου 13α του ν. 2251/1994(άρθρα 13 της Οδηγίας 2011/83/ΕΕ και 8β της Οδηγίας 93/13/ΕΟΚ - άρθρο 1, παρ. 5 και 6 του άρθρου 3, παρ. 13 του άρθρου 4 
της Οδηγίας 2161/2019/ΕΕ)
Στο άρθρο 13α του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), α) τροπο-
ποιούνται αα) το εισαγωγικό εδάφιο της παρ. 2 ως προς 
την εξειδίκευση της παραπομπής στις κείμενες διατάξεις, 
αβ) η περ. β΄ της παρ. 2 ως προς το πλαίσιο του επιβαλ-
λόμενου προστίμου, καθώς και τα όρια και τις προϋπο-
θέσεις επιβολής προστίμου σε περίπτωση υποτροπής, 
β) προστίθενται παρ. 2α και παρ. 2β, γ) τροποποιείται 
η παρ. 3, προκειμένου γα) στο εισαγωγικό εδάφιο να 
προστεθεί η μη χορήγηση εγγράφων, γβ) στην περ. β) 
να προσαρμοσθεί το ύψος του προστίμου, δ) τροποποι-
είται η παρ. 4, με την κατάργηση της εξουσιοδότησης 
για την παροχή δυνατότητας αναπροσαρμογής των 
επιβαλλόμενων προστίμων, ε) αντικαθίσταται η παρ. 5, 
στ) τροποποιείται η παρ. 6, προκειμένου στα) να προ-
βλεφθεί αρμοδιότητα της Τράπεζας της Ελλάδος στην 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3482 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
περίπτωση παραβάσεων που διαπράττονται από ασφα-
λιστικές επιχειρήσεις, στβ) να τροποποιηθεί το δεύτερο 
εδάφιο ως προς την αρμοδιότητα παροχής της σχετι-
κής γνώμης και στγ) να καταργηθεί το τελευταίο εδάφιο, 
ζ) προστίθεται παρ. 7 και το άρθρο 13α διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 13α
Κυρώσεις
1. Οι καταγγελίες των καταναλωτών εναντίον προμη-
θευτή, πωλητή, παραγωγού ή διανομέα που υποβάλλο-
νται στη Γενική Γ ραμματεία Εμπορίου και Προστασίας 
Καταναλωτή, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, 
κοινοποιούνται, με απόδειξη παραλαβής, στον προμη-
θευτή, πωλητή, παραγωγό ή διανομέα με πρόσκληση 
για απάντηση, με κάθε πρόσφορο τρόπο, συμπεριλαμ-
βανομένης και της επίδοσης δια του ταχυδρομείου 
και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ο προμηθευτής, 
πωλητής, παραγωγός ή διανομέας υποχρεούται να απαντά εγγράφως ή με άλλο σταθερό μέσο, στις κα-
ταγγελίες μέσα στην προθεσμία που τάσσεται από τη 
Γενική Γ ραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Κατανα-
λωτή, η οποία αρχίζει από την επίδοση της σχετικής 
πρόσκλησης.
2. Με την επιφύλαξη του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2021, 
Α΄ 95) και του ν. 4177/2013 (Α΄ 173), περί κανόνων ρύθ-
μισης της αγοράς προϊόντων και παροχής υπηρεσιών, 
σε βάρος των προμηθευτών, πωλητών, παραγωγών ή 
διανομέων που παραβαίνουν τις διατάξεις του παρόντος 
νόμου επιβάλλεται, με απόφαση του αρμοδίου οργάνου 
του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, κατόπιν 
καταγγελίας ή και αυτεπαγγέλτως, μια ή περισσότερες 
από τις παρακάτω κυρώσεις:
α) σύσταση για συμμόρφωση εντός οριζόμενης προ-
θεσμίας, άρση της προσβολής και παράλειψή της στο 
μέλλον ή, αν ο προμηθευτής, πωλητής, παραγωγός ή 
διανομέας έχει ήδη συμμορφωθεί πριν από τη σύσταση, 
σύσταση παράλειψης της προσβολής στο μέλλον, 
β) πρόστιμο ύψους από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ 
έως ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιάδες (1.500.000) ευρώ. Αν εντός της τελευταίας πενταετίας πριν από την 
έκδοση της απόφασης επιβολής προστίμου έχουν εκ-
δοθεί σε βάρος του ίδιου προμηθευτή, πωλητή, παρα-γωγού ή διανομέα περισσότερες από μία (1) αποφάσεις 
επιβολής προστίμου, για παραβάσεις είτε του παρόντος 
νόμου είτε άλλων νόμων που παραπέμπουν για την επι-
βολή κυρώσεων στο παρόν άρθρο, το ανώτατο ύψος 
του προστίμου ορίζεται σε τρία εκατομμύρια ευρώ 
(3.000.000) ευρώ.
2α. Για την επιβολή κυρώσεων, λαμβάνεται υπόψη 
κατά περίπτωση κάθε άλλο επιβαρυντικό ή ελαφρυ-
ντικό στοιχείο που προκύπτει από τις περιστάσεις της 
υπόθεσης και ιδίως:
α) η φύση, η βαρύτητα, η έκταση και η διάρκεια της 
παράβασης,
β) ενέργειες του πωλητή, προμηθευτή, παραγωγού ή 
διανομέα με σκοπό τον μετριασμό ή την επανόρθωση 
της ζημίας που υπέστησαν οι καταναλωτές,γ) προηγούμενες παραβάσεις του πωλητή, προμηθευ-
τή, παραγωγού ή διανομέα,
δ) τα οικονομικά οφέλη που αποκόμισε ή τις ζημίες 
που απέφυγε ο πωλητής, προμηθευτής, παραγωγός ή 
διανομέας λόγω της παράβασης, εφόσον τα σχετικά 
στοιχεία είναι διαθέσιμα, και 
ε) οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στον πωλητή, προμη-
θευτή, παραγωγό ή διανομέα για την ίδια παράβαση σε 
άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διασυνο-
ριακές υποθέσεις, όπου οι πλ ηροφορίες σχετικά με τις εν 
λόγω κυρώσεις είναι διαθέσιμες μέσω του μηχανισμού 
που θεσπίστηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/2394 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L 345).
2β. Όταν πρόκειται να επιβληθούν κυρώσεις, σύμφωνα 
με το άρθρο 21 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394, περί 
εκτεταμένων παραβάσεων ή εκτεταμένων παραβάσεων 
με ενωσιακή διάσταση, το μέγιστο ύψος του προστίμου 
είναι τουλάχιστον ίσο με το τέσσερα τοις εκατό (4%) του 
ετήσιου κύκλου εργασιών του πωλητή, προμηθευτή, πα-
ραγωγού ή διανομέα στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος 
ή στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Εφόσον δεν υπάρχουν 
πληροφορίες σχετικά με τον ετήσιο κύκλο εργασιών 
του πωλητή, προμηθευτή, παραγωγού ή διανομέα, το 
μέγιστο ύψος του προστίμου είναι πέντε εκατομμύρια 
(5.000.000) ευρώ.
3. Σε βάρος του προμηθευτή, πωλητή, παραγωγού ή 
διανομέα, ο οποίος δεν απαντά σε καταγγελίες κατα-
ναλωτών σύμφωνα με την παρ. 1 ή δεν χορηγεί τα αι-
τούμενα έγγραφα, το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, μπορεί να προβεί σε:
α) σύσταση για συμμόρφωση εντός οριζόμενης προ-
θεσμίας, άρση της προσβολής και παράλειψή της στο 
μέλλον ή, αν ο προμηθευτής, πωλητής, παραγωγός ή 
διανομέας έχει ήδη συμμορφωθεί πριν από τη σύστα-
ση, σύσταση παράλειψης της προσβολής στο μέλλον με 
προειδοποίηση επιβολής προστίμου,
β) επιβολή προστίμου από δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ 
έως πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ.
4. Τα ποσά των προστίμων που επιβάλλονται κατά τις 
παρ. 2 και 3 εισπράττονται σύμφωνα με το ν.δ. 356/1974 
(Α΄90), περί Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
5. Περίληψη των αποφάσεων, με τις οποίες επιβάλ-
λεται το πρόστιμο των προηγούμενων παραγράφων, 
δημοσιεύεται με κάθε πρόσφορο μέσο και αναρτάται 
υποχρεωτικά στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Ανάπτυ-
ξης και Επενδύσεων εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών 
από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης, εφόσον 
το ύψος του προστίμου είναι μεγαλύτερο από πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ και ανεξαρτήτως του ύψους του 
προστίμου σε περίπτωση υποτροπής. Η περίληψη περι-
λαμβάνει ιδίως την επωνυμία ή το ονοματεπώνυμο του παραβάτη, την έδρα, περιγραφή της παράβασης και το 
επιβληθέν πρόστιμο.
6. Αν οι παραβάσεις του παρόντος διαπράττονται 
από: α) πιστωτικά ιδρύματα ή ασφαλιστικές εταιρείες 
ή επιχειρήσεις και οργανισμούς του χρηματοπιστωτι-
κού τομέα της οικονομίας, που εποπτεύονται από την 
Τράπεζα της Ελλάδος ή β) εταιρείες παροχής επενδυ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3483 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
τικών υπηρεσιών, που εποπτεύονται από την Επιτροπή 
Κεφαλαιαγοράς, οι κυρώσεις που προβλέπονται στον 
παρόντα νόμο επιβάλλονται μετά από γνώμη της Τράπε-
ζας της Ελλάδος ή της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, κατά 
περίπτωση. Η γνώμη αυτή παρέχεται μετά από σχετι-
κή αίτηση του προϊσταμένου της Γενικής Διεύθυνσης 
Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή εντός προθεσμίας 
ενός (1) μηνός από την υποβολή της αίτησης. Αν παρέλ-
θει άπρακτη η προθεσμία του δευτέρου εδαφίου της 
παρούσας, οι διοικητικές κυρώσεις επιβάλλονται χωρίς 
την ανωτέρω γνώμη.
7. Αν το αγαθό της περ. γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 9δ εί-
ναι τρόφιμο, με την έννοια του άρθρου 2 του Κανονισμού 
(ΕΚ) 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορι-
σμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας 
για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής 
για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό δια-
δικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων, αρμόδια 
αρχή για την επιβολή των κυρώσεων του άρθρου 9θ και 
του παρόντος άρθρου είναι ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου 
Τροφίμων (Ε.Φ.Ε.Τ.).».
Άρθρο 24
Τροποποίηση του Παραρτήματος του ν. 2251/1994 (Παράρτημα Ι της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ - περ. β΄ της παρ. 4 και παρ. 15 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2019/2161/ΕΕ)
Στο Παράρτημα που προσαρτάται στον ν. 2251/1994 
(Α΄ 191) α) προστίθεται νέο τρίτο εδάφιο, β) τροποποι-ούνται βα) το νέο τέταρτο εδάφιο του Τμήματος Α΄ του 
Παραρτήματος, με τίτλο «Υπόδειγμα οδηγιών για την 
υπαναχώρηση - Δικαίωμα υπαναχώρησης» ως προς την 
απαλοιφή του φαξ, ως μέσου κοινοποίησης και στοι-
χείου επικοινωνίας, ββ) το σημείο 2 του Τμήματος Α΄ 
του Παραρτήματος, με τίτλο «Οδηγίες για τη συμπλή-
ρωση του εντύπου», ως προς την απαλοιφή του φαξ, 
ως μέσου κοινοποίησης και στοιχείου επικοινωνίας και 
ως προς την υποχρεωτική αναγραφή της διεύθυνσης 
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, βγ) η πρώτη περίπτω-
ση του Τμήματος Β΄ του Παραρτήματος, ως προς την 
απαλοιφή της αναγραφής του φαξ και ως προς την υποχρεωτική αναγραφή της διεύθυνσης ηλεκτρονι-
κού ταχυδρομείου και το Παράρτημα διαμορφώνεται 
ως εξής:
«ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
 (Παράρτημα Ι της Οδηγίας 2005/29/ΕΚ)
ΤΜΗΜΑ Α΄
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΑΝΑΧΩΡΗΣΗ -ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΥΠΑΝΑΧΩΡΗΣΗΣ
Δικαιούστε να υπαναχωρήσετε από την παρούσα σύμ-
βαση εντός 14 ημερολογιακών ημερών χωρίς να δώσετε 
οποιαδήποτε εξήγηση.
Η προθεσμία υπαναχώρησης λήγει δεκατέσσερις
(14) ημερολογιακές ημέρες από την επομένη της ημέ-
ρας. [1]Στις περιπτώσεις της παρ. 1α του άρθρου 3ε ισχύει 
περίοδος υπαναχώρησης τριάντα (30) ημερολογιακών 
ημερών.
Προκειμένου να ασκήσετε το δικαίωμα υπαναχώρη-
σης, οφείλετε να μας [2] ενημερώσετε για την απόφασή 
σας να υπαναχωρήσετε από την παρούσα σύμβαση με 
μια ξεκάθαρη δήλωση, όπως επιστολή που θα σταλεί με 
ταχυδρομείο ή ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το συνημμένο υπό-
δειγμα εντύπου υπαναχώρησης, χωρίς τούτο να είναι 
υποχρεωτικό. [3]
Για να τηρήσετε την προθεσμία υπαναχώρησης, είναι 
αρκετό να στείλετε τη δήλωσή σας περί άσκησης του 
δικαιώματος υπαναχώρησής σας πριν λήξει η προθεσμία 
υπαναχώρησης.
Συνέπειες της υπαναχώρησηςΕάν υπαναχωρήσετε από την παρούσα σύμβαση, θα 
σας επιστρέψουμε όλα τα χρήματα που λάβαμε από 
εσάς, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων παράδοσης 
(εξαιρουμένων των συμπληρωματικών εξόδων που οφείλονται στη δική σας επιλογή να χρησιμοποιηθεί 
τρόπος παράδοσης άλλος απ ό τον φθηνότερο τυποποιη-
μένο τρόπο παράδοσης που εμείς προσφέρουμε), χωρίς 
αδικαιολόγητη καθυστέρηση και οπωσδήποτε εντός δε-
κατεσσάρων(14) ημερολογιακών ημερών από την ημέρα 
που θα πληροφορηθούμε την απόφασή σας να υπανα-
χωρήσετε από την παρούσα σύμβαση. Θα εκτελέσουμε 
την ανωτέρω επιστροφή χρημάτων χρησιμοποιώντας 
το ίδιο μέσο πληρωμής που εσείς χρησιμοποιήσατε για 
την αρχική συναλλαγή, εκτός κι αν εσείς έχετε συμφω-
νήσει ρητώς για κάτι διαφορετικό, σε κάθε περίπτω-
ση, δεν θα σας χρεωθούν έξοδα για τέτοια επιστροφή 
χρημάτων [4][5] [6].
Οδηγίες για τη συμπλήρωση του εντύπου:
[1.] Αναγράψτε ένα από τα ακόλουθα κείμενα που βρί-
σκονται μεταξύ εισαγωγικών:
α) σε περίπτωση σύμβασης υπηρεσιών ή σύμβασης 
παροχής νερού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, 
εάν δεν διατίθενται προς πώληση σε περιορισμένο όγκο 
ή σε καθορισμένη ποσότητα, παροχής τηλεθέρμανσης 
ή παροχής ψηφιακού περιεχομένου μη παραδιδόμενου 
επί υλικού μέσου: «σύναψης της σύμβασης.».
β) σε περίπτωση σύμβασης πώλησης: «που εσείς 
αποκτήσατε ή ένας τρίτος διάφορος του μεταφορέα 
και υποδειχθείς από εσάς απέκτησε τη φυσική κατοχή 
των αγαθών.».
γ) σε περίπτωση σύμβασης που αφορά πολλά αγαθά 
παραγγελθέντα από τον καταναλωτή με μια παραγγελία 
και παραδιδόμενα χωριστά «που εσείς αποκτήσατε ή 
ένας τρίτος διάφορος του μεταφορέα και υποδειχθείς 
από εσάς απέκτησε τη φυσική κατοχή του τελευταίου 
αγαθού.».
δ) σε περίπτωση σύμβασης που αφορά την προμήθεια 
ενός αγαθού αποτελούμενου από πολλές παρτίδες ή 
από πολλά τεμάχια: «που εσείς αποκτήσατε ή ένας τρί-
τος διάφορος του μεταφορέα και υποδειχθείς από εσάς 
απέκτησε τη φυσική κατοχή της τελευταίας παρτίδας ή του τελευταίου τεμαχίου.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3484 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
ε) σε περίπτωση σύμβασης τακτικής προμήθειας 
αγαθών για καθορισμένο χρονικό διάστημα: «που εσείς 
αποκτήσατε ή ένας τρίτος διάφορος του μεταφορέα και 
υποδειχθείς από εσάς απέκτησε τη φυσική κατοχή του 
πρώτου αγαθού.».
[2.] Αναγράψτε το ονοματεπώνυμό σας, τη γεωγρα-
φική διεύθυνσή σας, τον αριθμό του τηλεφώνου σας 
και τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας.
 [3.] Εάν από την ιστοσελίδα σας προσφέρετε στον 
καταναλωτή τη δυνατότητα να συμπληρώσει και να 
υποβάλει ηλεκτρονικώς πληροφορίες για την υπανα-
χώρησή του από την παρούσα σύμβαση, αναγράψτε τα 
ακόλουθα: «Μπορείτε επίσης από την ιστοσελίδα μας 
[αναγράψτε διεύθυνση ιστοσελίδας] να συμπληρώσετε 
και να υποβάλετε ηλεκτρονικώς το υπόδειγμα εντύπου 
υπαναχώρησης ή οποιαδήποτε άλλη ξεκάθαρη δήλωση. 
Εάν χρησιμοποιήσετε αυτήν τη δυνατότητα, θα σας δια-
βιβάσουμε χωρίς καθυστέρηση πάνω σε σταθερό μέσο 
(π.χ. ηλεκτρονικό ταχυδρομείο) επιβεβαίωση λήψης της 
υπαναχώρησής σας.».
[4.] Σε περίπτωση σύμβασης πώλησης με την οποία 
δεν έχετε προσφερθεί να συλλέξετε τα αγαθά σε περί-
πτωση υπαναχώρησης, αναγράψτε τα ακόλουθα: «Δικαι-
ούμαστε να καθυστερήσουμε την επιστροφή χρημάτων 
μέχρις ότου λάβουμε πίσω τα αγαθά ή μέχρις ότου εσείς 
παράσχετε αποδείξεις ότι στείλατε πίσω τα αγαθά, όποιο 
από τα δύο συμβεί πρώτο.».
[5.] Εάν ο καταναλωτής έλαβε αγαθά συνδεόμενα με 
τη σύμβαση:
α) να αναγραφεί:- «Θα συλλέξουμε εμείς τα αγαθά.» ή
- «Εσείς οφείλετε να στείλετε πίσω τα αγαθά ή να τα πα-
ραδώσετε σε εμάς ή στ ... [αναγράψτε ονοματεπώνυμο 
και γεωγραφική διεύθυνση, εάν υπάρχει, του προσώπου 
που έχετε εξουσιοδοτήσει να παραλάβει τα αγαθά], χω-
ρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και οπωσδήποτε εντός 
14 ημερολογιακών ημερών από την ημέρα που μας δη-λώσατε ότι υπαναχωρείτε από την παρούσα σύμβαση. 
Η προθεσμία θεωρείται ότι έχει τηρηθεί εάν στείλετε 
πίσω τα αγαθά πριν από τη λήξη της περιόδου των 14 
ημερών.».
β) να αναγραφεί:
- «Εμείς θα επιβαρυνθούμε με τη δαπάνη επιστροφής 
των αγαθών.»,
- «Εσείς θα επιβαρυνθείτε με την άμεση δαπάνη επι-
στροφής των αγαθών.»,
- Εάν, σε εξ αποστάσεως συναπτόμενη σύμβαση, δεν 
προσφέρεστε να επιβαρυνθείτε με τη δαπάνη επιστρο-
φής των αγαθών και τα αγαθά από τη φύση τους δεν μπο-
ρούν κανονικά να επιστραφούν ταχυδρομικώς: «Εσείς θα 
επιβαρυνθείτε με την άμεση δαπάνη επιστροφής των 
αγαθών, ύψους... ευρώ [αναγράψτε ποσόν].» ή, εάν η 
δαπάνη επιστροφής των αγαθών ευλόγως δεν μπορεί 
να υπολογιστεί εκ των προτέρων: «Εσείς θα επιβαρυν-
θείτε με την άμεση δαπάνη επιστροφής των αγαθών. Η δαπάνη αυτή εκτιμάται κατά μέγιστο όριο σε περίπου ... ευρώ [αναγράψτε ποσόν].», ή
- Εάν, σε εκτός εμπορικού καταστήματος συναπτόμε-
νη σύμβαση, τα αγαθά από τη φύση τους δεν μπορούν κανονικά να επιστραφούν ταχυδρομικώς και είχαν πα-
ραδοθεί στην κατοικία του καταναλωτή τη στιγμή της 
σύναψης της σύμβασης: «Εμείς θα συλλέξουμε τα αγαθά 
με δική μας δαπάνη.» και
γ) να αναγραφεί: «Εσείς φέρετε ευθύνη μόνο για 
οποιαδήποτε μείωση της αξίας των αγαθών προκύψει 
από χειρισμό που δεν ήταν απαραίτητος για να προσδι-
ορίσετε τη φύση, τα χαρακτηριστικά και τη λειτουργία των αγαθών.».
[6.] Σε περίπτωση σύμβασης για την παροχή υπηρεσι-
ών ή την παροχή νερού, φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας, εάν δεν διατίθενται προς πώληση σε περιο-ρισμένο όγκο ή σε καθορισμένη ποσότητα, ή παροχής 
τηλεθέρμανσης, αναγράψτε τα ακόλουθα: «Εάν εσείς 
ζητήσατε να ξεκινήσει η παροχή υπηρεσιών ή η παροχή 
νερού/φυσικού αερίου/ηλεκτρικής ενέργειας/τηλεθέρ-
μανσης [να διαγραφούν οι περιττές μνείες] στη διάρ-
κεια της προθεσμίας υπαναχώρησ ης, υποχρεούστε να 
μας καταβάλετε, σε σύγκριση με την πλήρη κάλυψη της 
σύμβασης, ποσόν που αναλογεί στα όσα σας παρέσχαμε 
μέχρι να μας δηλώσετε ότι υπαναχωρείτε από την πα-
ρούσα σύμβαση.».
ΤΜΗΜΑ Β΄
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΕΝΤΥΠΟΥ ΥΠΑΝΑΧΩΡΗΣΗΣ(συμπληρώστε και επιστρέψτε το παρόν έντυπο μόνο  εάν επιθυμείτε να υπαναχωρήσετε από τη σύμβαση)
- Προς [ο προμηθευτής οφείλει να αναγράψει εδώ το 
όνομά του, τη γεωγραφική του διεύθυνση και τη διεύ-
θυνση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του]:
- Γνωστοποιώ/Γνωστοποιούμε (*) με την παρούσα ότι 
υπαναχωρώ/υπαναχωρούμε (*) από τη σύμβαση μου/
μας (*) πώλησης των ακόλουθων αγαθών (*)/παροχής 
της ακόλουθης υπηρεσίας (*)
- Που παραγγέλθηκε(-αν) στις (*)/που παρελήφθη(-
σαν) στις (*)
- Όνομα καταναλωτή(-ών)- Διεύθυνση καταναλωτή(-ών)
- Υπογραφή καταναλωτή(-ών) (μόνο εάν το παρόν 
έντυπο κοινοποιηθεί σε χαρτί)
- Ημερομηνία(*) Διαγράφεται η περιττή ένδειξη.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ
Άρθρο 25
 Ψυχική υγεία των ανήλικων καταναλωτών - Τροποποίηση άρθρου 7α του ν. 2251/1994
Στην παρ. 4α άρθρου 7α του ν. 2251/1994 (Α΄ 191) 
προστίθεται δεύτερο εδάφιο και η παρ. 4α διαμορφώ-νεται ως εξής: 
«4α. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων εκδίδεται Κώδικας Δεοντολογίας για τις 
επιχειρήσεις της παρ. 4, ύστερα από σύμφωνη γνώμη 
της Επιτροπής Προστασίας Ανηλίκων της παρ. 5. Με την 
ίδια απόφαση μπορούν να προβλέπονται οι κυρώσεις 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3485 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
για παράβαση του Κώδικα Δεοντολογίας, καθώς και να 
καθορίζονται τα όργανα διενέργειας ελέγχων και τα όρ-γανα επιβολής των κυρώσεων.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Άρθρο 26
Αδειοδότηση μεταποιητικών δραστηριοτήτων εντός της Ιεράς Κοινότητας Αγίου Όρους - Τροποποίηση άρθρου 9 του ν. 1198/1981
Στο άρθρο 9 του ν. 1198/1981 (Α΄ 238), προστίθεται 
παρ. 6Α ως εξής:
«6Α. Αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή για την άσκηση των 
μεταποιητικών δραστηριοτήτων επί του εδαφικού τμή-
ματος του Αγίου Όρους, κατά παρέκκλιση της παρ. 14 
του άρθρου 17 του ν. 3982/2011 (Α΄ 143), ορίζεται το αρ-
μόδιο όργανο του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσε-
ων, με την εξαίρεση των αρμοδιοτήτων της Διεύθυνσης 
Υδρογονανθράκων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο άρθρο 44 
του π.δ. 132/2017 (Α΄ 160). Για την έκδοση της έγκρισης 
εγκατάστασης ή της έγκρισης λειτουργίας ή για την υπο-
βολή γνωστοποίησης, προηγείται η σύμφωνη γνώμη της 
Ιεράς Κοινότητος του Αγίου Όρους και του Κέντρου Δια-
φυλάξεως της Αγιορειτικής Κληρονομίας. Η αρμοδιότητα 
της εποπτείας της τήρησης των όρων και προϋποθέσεων 
λειτουργίας των ως άνω δραστηριοτήτων ασκείται από 
το Κέντρο Διαφυλάξεως της Αγιορείτικης Κληρονομίας.» 
Άρθρο 27Διευκόλυνση της λειτουργίαςτων δευτεροβάθμιων συνδικαλιστικών 
οργάνων (ομοσπονδιών) των πωλητών λαϊκών αγορών - Τροποποίηση παρ. 8 άρθρου 23 του ν. 4849/2021
Το πρώτο εδάφιο της παρ. 8 του άρθρου 23 του 
ν. 4849/2021 (Α΄ 207) τροποποιείται, με την διαγραφή 
των λέξεων «δύναται να» και η παρ. 8 του άρθρου 23 
διαμορφώνεται ως εξής:
«8. Για τη διευκόλυνση της λειτουργίας των δευτε-
ροβάθμιων συνδικαλιστικών οργάνων (ομοσπονδιών) 
των πωλητών λαϊκών αγορών, πέραν του ημερήσιου τέ-
λους, συνεισπράττεται και συνδρομή υπέρ των οργάνων 
αυτών. Το ποσό της συνδρομής δεν αποτελεί δημόσιο 
έσοδο ή ανταποδοτικό τέλ ος ή έσοδο του φορέα λει-
τουργίας και εισπράττεται πέραν του ημερήσιου τέλους. 
Η απόδοσή του στις δικαιούχες οργανώσεις γίνεται με 
σεβασμό στην ανεξαρτησία τους από τους φορείς λει-
τουργίας. Έως την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου, 
εκάστου έτους, με ισχύ το επόμενο έτος, οι ενδιαφερόμε-
νες συνδικαλιστικές οργανώσεις, εφόσον το επιθυμούν, 
καταθέτουν στους φορείς λειτουργίας αίτηση για την 
εφαρμογή της παρούσας, στην οποία περιλαμβάνονται 
η απόφαση του αρμοδίου οργάνου, σύμφωνα με το κα-ταστατικό της οργάνωσης για το ύψος της συνδρομής, 
ο κατάλογος των πρωτοβάθμιων φορέων μελών τους 
και οι λαϊκές αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται τα πρωτοβάθμια αυτά όργανα. Το ποσό της συνδρο-
μής, που εισπράττεται με τη διαδικασία της παρούσας, 
δεν μπορεί να υπερβαίνει το πέντε τοις εκατό (5%) του ημερήσιου ανταποδοτικού τέλο υς. Οι πωλητές που δεν 
είναι μέλη πρωτοβάθμιων σωματείων, μελών των ομο-
σπονδιών, με αίτησή τους στον φορέα λειτουργίας, δεν 
καταβάλλουν την ανωτέρω αναφερόμενη συνδρομή.».
Άρθρο 28
Αρμοδιότητα για την έκδοση, χορήγηση, μεταβίβαση και την ανανέωση αδειών πωλητών λαϊκών αγορών - Τροποποίηση άρθρου 26 του ν. 4849/2021
Στο άρθρο 26 του ν. 4849/2021 (Α΄ 207), α) καταργού-
νται οι περ. δ΄ και ζ΄ της παρ. 2, β) προστίθεται περ. ιβ΄ στην παρ. 2, γ) προστίθεται παρ. 3 και το άρθρο 26 δια-μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 26
Αρμόδιες αρχές - Φορείς λειτουργίας
 των λαϊκών αγορών
1. Αρμόδιες αρχές για τη λειτουργία των λαϊκών αγο-
ρών, και φορείς λειτουργίας τους, είναι οι δήμοι της 
χώρας εντός των ορίων των οποίων αυτές λειτουρ-
γούν. Ειδικά για τη λειτουργία των λαϊκών αγορών που λειτουργούν εντός των ορίων της Περιφέρειας Αττικής 
και της Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης, αρμό-
διες αρχές ορίζονται η Περιφέρεια Αττικής και η Περιφέ-
ρεια Κεντρικής Μακεδονίας αντίστοιχα.
2. Οι αρμόδιες αρχές της παρ. 1 έχουν, για τις λαϊκές 
αγορές που λειτουργούν ή πρόκειται να λειτουργήσουν 
εντός των ορίων τους, τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α) Την ίδρυση, την κατάργηση, τη μετακίνηση, την επέ-
κταση και τη χωροθέτηση των λαϊκών αγορών, σύμφωνα 
με όσα ορίζονται στο άρθρο 27, καθώς και την εύρυθμη 
λειτουργία τους, και ιδίως την καθαριότητα του χώρου κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας της λειτουργίας της λαϊκής αγοράς,
β) την έκδοση Κανονισμού Λειτουργίας Λαϊκής Αγο-
ράς, με τον οποίο ρυθμίζεται κάθε σχετικό ζήτημα με τη 
λειτουργία της λαϊκής αγοράς, που δεν ορίζεται με τον παρόντα νόμο, και ιδίως το ύψος του ημερήσιου αντα-ποδοτικού τέλους και ο τρόπος καταβολής του,
γ) την καταχώρηση για κάθε λαϊκή αγορά στο 
Ο.Π.Σ.A.Α., των ακόλουθων στοιχείων:
γα) της απόφασης ίδρυσης, μετακίνησης ή επέκτασης 
της λαϊκής αγοράς,
γβ) του Κανονισμού Λειτουργίας λαϊκής αγοράς, σύμ-
φωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 28, και
γγ) του τοπογραφικού διαγράμματος της λαϊκής αγο-
ράς, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παρ. 4 του 
άρθρου 25,
δ) (καταργείται),
ε) τη διαπίστωση της αυτοδίκαιης απώλειας της θέσης 
πωλητή σε λαϊκή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 21, και τη σχετική ενημέρωση του Ο.Π.Σ.Α.Α. και του πωλητή,
στ) την εποπτεία της διαδικασίας αναπλήρωσης υπο-
βοήθησης πωλητή και πρόσληψης υπαλλήλου, για το 
σύνολο των λαϊκών αγορών στις οποίες δραστηριοποι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3486 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
είται ο πωλητής, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 
22, και την ενημέρωση του Ο.Π.Σ.Α.Α.,
ζ) (καταργείται),η) την προσθήκη στους καταστατικούς σκοπούς υφι-
στάμενων κατά τον χρόνο δημοσίευσης του παρόντος νομικών προσώπων των Ο.Τ.Α. του τρόπου υλοποίησης 
μίας ή περισσοτέρων αρμοδιοτήτων της αρμόδιας αρ-
χής σύμφωνα με όσα προβλέπονται στον ν. 3852/2010 
(Α΄ 87), και τη συμμετοχή αυτών σε χρηματοδοτικά προ-
γράμματα, σε διακρατικές και διαπεριφερειακές δράσεις 
με κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό περιεχόμενο, συναφές με τον χώρο των λαϊκών αγορών,
θ) την ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων για 
την ασφάλεια και υγιεινή των προϊόντων, το μάρκε-
τινγκ προϊόντων και άλλους αντίστοιχους σκοπούς, σε 
σύμπραξη με άλλους δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς,
ι) την ανάθεση σε ιδιωτικό φορέα του ελέγχου της κα-
θαριότητας και υγιεινής, της φύλαξης, της διαγράμμισης 
και άλλων αντίστοιχων καθηκόντων,
ια) την προσθήκη πωλούμενων προϊόντων στη λαϊκή 
αγορά και
ιβ) την αμοιβαία ανταλλαγή και αλλαγή θέσης δρα-
στηριοποίησης στην ίδια λαϊκή αγορά, σύμφωνα με όσα 
προβλέπονται στο άρθρο 20.
3. Οι Περιφέρειες είναι, σε κάθε περίπτωση, αρμόδιες, 
για:
α) την έκδοση της προκήρυξης για τη χορήγηση αδει-
ών και θέσεων στις λαϊκές αγορές,
β) την έκδοση, τη χορήγηση και την ανανέωση αδειών 
παραγωγού και επαγγελματία πωλητή σε λαϊκή αγορά 
και την παραχώρηση των νέων θέσεων δραστηριοποί-ησης σε κάθε λαϊκή αγορά, σύμφωνα με όσα ορίζονται 
στα άρθρα 14 έως 17, και τη σχετική ενημέρωση του 
Ο.Π.Σ.Α.Α.,
γ) τη μεταβίβαση της άδειας και των θέσεων δραστη-
ριοποίησης πωλητή, για το σύνολο των λαϊκών αγορών 
στις οποίες δραστηριοποιείται, σύμφωνα με όσα ορί-
ζονται στο άρθρο 19, και τη σχετική ενημέρωση του 
Ο.Π.Σ.Α.Α..
Αρμόδια για τις περ. β΄ και γ΄ είναι η περιφέρεια που 
εξέδωσε την άδεια ή, αν η άδεια εκδόθηκε από δήμο, 
η περιφέρεια στα όρια της οποίας ανήκει ο δήμος ή η 
Περιφέρεια Αττικής αν η άδεια εκδόθηκε από τον Οργα-
νισμό Λαϊκών Αγορών Αθήνας Πειραιά, ή η Περιφέρεια 
Κεντρικής Μακεδονίας, αν η άδεια εκδόθηκε από τον 
Οργανισμό Λαϊκών Αγορών Θεσσαλονίκης.».
Άρθρο 29
Νομοτεχνική διόρθωση παραπομπής - Τροποποίηση περ. γ΄ άρθρου 28 
του ν. 4849/2021
Στην περ. γ΄ του άρθρου 28 του ν. 4849/2021 (Α΄ 207), 
περί Κανονισμού Λειτουργίας Λαϊκών Αγορών, ο αριθμός 
«10», αντικαθίσταται από τον αριθμό «29». 
Άρθρο 30
Ιδεατό στερεό - Τροποποίηση άρθρου 11 του ν. 4067/2012
Η περ. λγδ΄ της παρ. 6 του άρθρου 11 του ν. 4067/2012 
(Α΄ 79) τροποποιείται, α) με την προσθήκη νέου τρίτου εδαφίου, β) με την αναφορά στο τελευταίο εδάφιο 
του ν. 4858/2021 (Α΄ 220), με τον οποίο καταργήθηκε 
ο ν. 3028/2002 (Α΄ 153) και η περ. λγδ΄ της παρ. 6 του 
άρθρου 11 διαμορφώνεται ως εξής:
«λγδ. Οι στεγασμένοι χώροι στάθμευσης που απαι-
τούνται κατά τις οικείες διατάξεις για την εξυπηρέτη-
ση των αναγκών του κτιρίου και οι απαραίτητες για τη 
λειτουργία των χώρων αυτών εγκαταστάσεις (υπέργεια 
γκαράζ), εφόσον υλοποιούνται εντός της επιτρεπόμενης 
κάλυψης και μέχρι ύψος που δεν υπερβαίνει το 10% του 
συνολικού ύψους τους. Για την κατασκευή ψηλών κτιρί-
ων μπορούν να χορηγούνται παρεκκλίσεις από τις διατά-
ξεις των άρθρων 13 και 14, με απόφαση του Υπουργού 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά από γνωμοδότηση 
του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Με την ίδια διαδικασία μπορεί να ορίζεται ότι στα ψηλά κτίρια δεν 
εφαρμόζεται το παρόν για το ιδεατό στερεό. Σε περί-
πτωση που τα κτίρια αυτά βρίσκονται εντός κηρυγμένου 
αρχαιολογικού χώρου, ιστορικού τόπου ή άλλης προ-
στατευόμενης περιοχής, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4858/2021 (Α΄ 220), απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.».
Άρθρο 31
Κτίρια ειδικής αρχιτεκτονικής σχεδίασης -
 Εξουσιοδοτική ρύθμισ η - Τροποποίηση 
άρθρου 13 του ν. 4067/2012
Στο άρθρο 13 του ν. 4067/2012 (Α’ 79) προστίθεται 
παρ. 4 ως εξής:
«4. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας μπορούν να καθορίζονται κριτήρια χαρακτη-
ρισμού κτιρίων ως ειδικής αρχιτεκτονικής σχεδίασης. 
Στην περίπτωση αυτή, με την απόφαση και τη διαδικασία 
της παρ. 3 διενεργείται ο χαρακτηρισμός του κτηρίου ως 
ειδικής αρχιτεκτονικής σχεδίασης με βάση ένα ή περισ-
σότερα κριτήρια της απόφασης του πρώτου εδαφίου και 
εγκρίνεται το ύψος της χορηγούμενης παρέκκλισης.».
Άρθρο 32
Κατασκευές πάνω από το μέγιστο ύψος - Τροποποίηση άρθρου 19 του ν. 4067/2012
Στο άρθρο 19 του ν. 4067/2012 (Α΄ 79) προστίθεται 
παρ. 4 ως εξής:
«4. Στα ψηλά κτίρια της παρ. 97 του άρθρου 2, πάνω 
από το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος επιτρέπονται:
α. Μέχρι έξι (6) μέτρα πάνω από το μέγιστο ύψος:
αα. Οι κατασκευές της παρ. 2, σύμφωνα με τα ειδικό-
τερα οριζόμενα σε αυτήν. Ειδικά ως προς την περ. γ΄ 
της παρ. 2, οι επιτρεπόμενες εντός των έξι (6) μέτρων 
κατασκευές περιλαμβάνουν και την απόληξη των κλι-
μακοστασίων με στάση ανελκυστήρα στον τελευταίο 
όροφο ή στο δώμα, τα φρεάτια ανελκυστήρων και τα 
μηχανοστάσια ανελκυστήρων, εφόσον αυτά είναι απα-
ραίτητα για τη λειτουργία του. 
αβ. Κατασκευές και εγκαταστάσεις που είναι απαραί-
τητες για τη συντήρηση και τον καθαρισμό των ψηλών 
κτιρίων, καθώς και για λόγους ασφαλείας. 
αγ. Κατασκευές αντιθορυβικής προστασίας (ηχοπε-
τάσματα).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3487 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
αδ. Αρχιτεκτονικά και διακοσμητικά πετάσματα πε-
ριμετρικά του δώματος του κτιρίου, συνδεόμενα με τις 
όψεις του.
β. Χωρίς περιορισμό ύψους:βα. Οι κατασκευές και εγκαταστάσεις των περ. α΄ και 
β΄ της παρ. 3.
ββ. Σημάνσεις ασφαλείας, εφόσον κρίνονται απαραί-
τητες από τις αρμόδιες υπηρεσίες.» 
Άρθρο 33
Προέγκριση οικοδομικής άδειας - Προσωρινές κατασκευές και εργασίες - Τροποποίηση άρθρου 5 του ν. 4062/2012
Στο άρθρο 5 του ν. 4062/2012 (Α΄ 70), α) τροποποιείται 
η παρ. 1 αα) στο δεύτερο εδάφιο, με την απαλοιφή της 
αναφοράς στις προθεσμίες του ν. 4495/2017 (Α΄ 167), 
αβ) στο έκτο εδάφιο με την προσθήκη της διαδικασίας 
έκδοσης προέγκρισης οικοδομικών αδειών, αγ) με την 
προσθήκη νέων εδαφίων, έβδομου, όγδοου, ένατου και δέκατου, β) προστίθενται παρ. 6Α και 11 και το άρθρο 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 5
Οικοδομικές άδειες
1. Για όλες τις οικοδομικές εργασίες εντός του Μητροπο-
λιτικού Πόλου Ελληνικού Αγίου Κοσμά απαιτείται η έκδοση 
άδειας κατά τις διατάξεις του ν. 4495/2017 (Α΄ 167), και 
κατά τις ειδικότερες διατάξεις του παρόντος, υπό την επι-
φύλαξη των όρων και των προϋποθέσεων που τίθενται στο 
από 11.12.2020 Γενικό Μνημόνιο Συναντίληψης και Συνερ-
γασίας στο πλαίσιο του έργου «Ολοκληρωμένη Ανάπτυ-ξη του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού Αγίου Κοσμά» 
μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και 
των εταιρειών: α) «ΕΛΛΗΝΙΚΟ-ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ 
ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟΥ 
ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και τον διακριτικό τίτλο «ΕΛΛΗΝΙΚΟ 
Α.Ε.» και β) «LAMDA DEVELOPMENT S.A.». Οι άδειες χορη-γούνται από το Γ ραφείο Ελληνικού του άρθρου 6 ύστερα 
από υποβολή αίτησης από τον κύριο ή τον έχοντα νόμιμο 
δικαίωμα. Η αίτηση συνοδεύεται από τα δικαιολογητικά 
στοιχεία και τις μελέτες που ορίζονται στον ν. 4495/2017 ή 
μετά από την έκδοση της απόφασης της παρ. 2 του παρό-
ντος, από τα ειδικά δικαιολογητικά στοιχεία και τις μελέτες 
που ορίζονται στην πιο πάνω απόφαση.
Οι προεγκρίσεις οικοδομικών αδειών εκδίδονται 
από το Γ ραφείο Ελληνικού. Στην περίπτωση αυτήν, το 
τοπογραφικό διάγραμμα ελέγχεται και θεωρείται από 
το Γ ραφείο Ελληνικού κατά παρέκκλιση του δευτέρου 
εδαφίου της παρ. 3 του άρθρου 35 του ν. 4495/2017. Η 
προέγκριση οικοδομικής άδειας ισχύει για τρία (3) έτη 
και η διαδικασία για την έκδοσή της είναι η ακόλουθη:
α. Το Γ ραφείο Ελληνικού ελέγχει τα υποβληθέντα δικαι-
ολογητικά και μελέτες εντός προθεσμίας δέκα (10) ημε-ρών από την υποβολή τους, διατυπώνοντας αιτιολογη-
μένα άπαξ εντός της ίδιας προθεσμίας παρατηρήσεις για 
ελλείψεις ή λάθη που διαπιστώνονται κατά τον έλεγχο,
β. ο διαχειριστής της αίτησης ή ο υπεύθυνος μηχανι-
κός προβαίνουν άπαξ σε απαιτούμενες συμπληρώσεις 
ή διορθώσεις εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την κοινοποίηση των παρατηρήσεων,γ. η προέγκριση εκδίδεται εντός είτε της προθεσμί-
ας της περ. α΄ είτε αποκλειστικής προθεσμίας πέντε (5) 
ημερών από την υποβολή των συμπληρώσεων ή διορ-θώσεων της περ. β΄. Σε περίπτωση άπρακτης παρόδου της προθεσμίας, η προέγκριση θεωρείται χορηγηθείσα. 
Η αναθεώρηση της προέγκρισης είναι υποχρεωτική, 
μόνο εάν τα πολεοδομικά μεγέθη κάλυψης, δόμησης, 
όγκου ή ύψους μεταβάλλονται σε ποσοστό μεγαλύτερο 
του πέντε τοις εκατό (5%) σε σχέση με τα υποβληθέντα διαγράμματα. Κατά τα λοιπά, εφαρμόζεται η παρ. 5 του άρθρου 35 του ν. 4495/2017.
Εφόσον απαιτείται, κατά τις κείμενες διατάξεις, γνωμο-
δότηση Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής επί των αρχιτεκτονι-
κών μελετών που υποβάλλονται για την έκδοση οικοδο-
μικής άδειας, αυτή παρέχεται από το Κεντρικό Συμβούλιο 
Αρχιτεκτονικής του άρθρου 13 του ν. 4495/2017.
Οι αρμοδιότητες της έγκρισης των υψομετρικών με-
λετών οδών για τις εργασίες αυτές ασκούνται από το 
αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Υποδομών και Μετα-φορών. Προς τον σκοπό αυτόν, υποβάλλεται στη Διεύ-
θυνση Οδικών Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών 
και Μεταφορών σχετική αίτηση, συνοδευόμενη από:
α) πινακίδες σε κλίμακα 1:500 των πολεοδομικών με-
λετών και των μελετών έγκρισης χωρικής οργάνωσης,
β) διαγράμματα υψομετρικών μελετών σε κλίμακα 
1:1000/1:100 και
γ) τεύχος στοιχείων πολυγωνομετρίας, στοιχείων χω-
ροσταθμικού δικτύου, συντεταγμένων κορυφών οικοδο-
μικών τετραγώνων και αξονοδιασταυρώσεων.
Η έγκριση της υψομετρικής μελέτης παρέχεται εντός 
αποκλειστικής προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την 
υποβολή πλήρους φακέλου. Εφόσον υπάρχει εγκεκριμέ-
νη υψομετρική μελέτη, οι βεβαιώσεις που απαιτούνται 
για την έκδοση της οικοδομικής άδειας, χορηγούνται 
από την υπηρεσία του άρθρου 6 εντός πέντε (5) ημερών 
από την υποβολή της αίτησης. Με την πάροδο της προ-
θεσμίας άπρακτης, η βεβαίωση θεωρείται χορηγηθείσα.
1.α. Για την έκδοση των οικοδομικών αδειών εντός 
του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού - Αγίου Κοσμά 
και μέχρι την αποπεράτωση του οδικού δικτύου που 
έχει εγκριθεί με τις διοικητικές πράξεις των άρθρων 2 
και 3, η κυκλοφοριακή σύνδεση των εγκαταστάσεων 
διενεργείται από και προς το υφιστάμενο εγκεκριμένο 
οδικό δίκτυο στα όρια του Μητροπολιτικού Πόλου μέσω 
προσωρινών συνδέσεων εντός του Πόλου. O τρόπος 
σύνδεσης των εγκαταστάσεων με το εγκεκριμένο οδικό 
δίκτυο αποτυπώνεται σε μελέτη, η οποία εγκρίνεται από 
το Τμήμα Μητροπολιτικού Σχεδιασμού Αθήνας - Αττικής 
της Διεύθυνσης Σχεδιασμού Μητροπολιτικών Περιοχών 
της Γενικής Διεύθυνσης Χωρικού Σχεδιασμού του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά από αίτηση του 
ενδιαφερομένου. Οι εργασίες που απαιτούνται για την 
υλοποίηση των παραπάνω μελετών, όπως περιφράξεις, 
μικρής έκτασης επισκευές και συμπληρώσεις του υφι-
στάμενου οδικού δικτύου, κοπή δέντρων και φωτισμός, 
εγκρίνονται συνολικά για όλη την έκταση στην οποία 
υλοποιούνται, ή και τμηματικά κατ’ επιλογή του ενδια-
φερόμενου, από το Γ ραφείο Ελληνικού, το οποίο εκδίδει 
την αντίστοιχη έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3488 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
μακας ανεξαρτήτως προϋπολογισμού. Η τελική σύνδεση 
των εγκαταστάσεων με το εγκεκριμένο οδικό δίκτυο του 
Πόλου, ομοίως, αποτυπώνεται σε μελέτη, η οποία συ-
ντάσσεται μετά από την έκδοση της σχετικής βεβαίωσης 
περαίωσης του ανεξάρτητου μηχανικού του άρθρου 6Α 
και εγκρίνεται από τη Διεύθυνση του δευτέρου εδαφίου. 
Οι ως άνω μελέτες μπορούν να είναι ενιαίες για περισ-
σότερες από μία εγκαταστάσεις και αναθεωρούνται στο 
σύνολό τους ή τμηματικά. Το β.δ. 465/1970 (Α΄ 150) δεν 
εφαρμόζεται.
1.β. Μέχρι την αποπεράτωση των δικτύων υποδομών 
που έχουν εγκριθεί με τις διοικητικές πράξεις των άρ-
θρων 2 και 3, όπως ιδίως, των δικτύων κοινής ωφέλει-
ας, η σύνδεση των κτισμάτων, κατασκευών και εν γένει 
εγκαταστάσεων διενεργείται σε προσωρινά δίκτυα, υφι-
στάμενα ή μη, εντός ή εκτός του Πόλου. O σχεδιασμός 
των προσωρινών δικτύων και η σύνδεση των ως άνω 
εγκαταστάσεων με τα δίκτυα αυτά αποτυπώνονται σε 
μελέτη, η οποία εγκρίνεται από τον αρμόδιο φορέα του 
αντίστοιχου δικτύου μετά από αίτηση του ενδιαφερομέ-
νου. H ως άνω μελέτη μπορεί να είναι ενιαία για περισ-
σότερες εγκαταστάσεις και αναθεωρείται στο σύνολό 
της ή τμηματικά.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που εκδίδεται υστέρα από 
εισήγηση του Γ ραφείου Ελληνικού και γνώμη του Κε-
ντρικού Συμβουλίου Διοίκησης για την Αξιοποίηση της 
Δημόσιας Περιουσίας και η οποία δημοσιεύεται στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί να καθορίζονται 
ειδικά δικαιολογητικά στοιχεία και μελέτες για την έκδο-
ση των οικοδομικών αδειών, ειδική διαδικασία ελέγχου, καθώς και ειδικοί χρόνοι ισχύος και ειδικές διαδικασίες 
και προϋποθέσεις αναθεώρησης και ενημέρωσης των 
φακέλων των οικοδομικών αδειών στις περιοχές της παρ. 
1, κατά παρέκκλιση των σχετικών διατάξεων.
3.α. Κτίρια και εγκαταστάσεις που κατασκευάζονται 
εντός του Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού Αγίου Κο-
σμά, δύνανται να κατεδαφίζονται κατά παρέκκλιση από 
τις ισχύουσες διατάξεις. Η έκδοση των αδειών κατεδά-φισης γίνεται ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου στο Γ ραφείο Ελληνικού του άρθρου 6.
β. Για την έκδοση της άδειας κατεδάφισης απαιτούνται 
αποκλειστικά τα εξής δικαιολογητικά:
- Αίτηση του ενδιαφερομένου με τα στοιχεία του προς 
κατεδάφιση κτιρίου, δήλωση αναθέσεως αναλήψεως και 
φύλλο ελέγχου.
- Τεχνική έκθεση του κτιρίου.- Διάγραμμα του κτιρίου σε κατάλληλη κλίμακα.- Σκαριφηματική τομή κάτοψης του κτιρίου.- Φωτογραφική αποτύπωση του κτιρίου.
- Δηλώσεις ανάθεσης ανάληψης μελετητών/επιβλε-
πόντων.
- Αποδεικτικά κατάθεσης των απαιτούμενων εισφορών 
υπέρ του Δημοσίου, του οικείου δήμου και του e-ΕΦΚΑ.
- Αντίγραφο απόδειξης παροχής υπηρεσιών ή τιμο-
λόγιο, που αφορά στην καταβολή της συμφωνηθεί-
σας αμοιβής των μελετητών/επιβλεπόντων μηχανι-
κών, καθώς και στον Φόρο Εισοδήματος Μηχανικών 
(ΦΕΜ) αυτής.γ. Η άδεια κατεδάφισης εκδίδεται εντός πέντε (5) ερ-
γάσιμων ημερών από την προσκόμιση των δικαιολογη-τικών που ορίζονται στην περ. β΄, έχει ισχύ για τρία (3) 
χρόνια από την έκδοσή της και αναθεωρείται με την ίδια 
διαδικασία με την οποία εκδίδεται.
4. Κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότη-
σης στο πλαίσιο έκδοσης των οικοδομικών αδειών για τα έργα του Μητροπολιτικού Πόλου και ειδικότερα στις 
περιπτώσεις έκδοσης απόφασης του Κεντρικού Συμβου-
λίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΚΕΣΠΑ), η από-
φαση εκδίδεται εντός προθεσμίας δέκα (10) εργασίμων 
ημερών από την ημερομηνία της συνεδρίασής του, κατά 
το δεύτερο εδάφιο της υποπερ. δδ΄ της περ. β΄ της παρ. 2 
του άρθρου 3 και το δεύτερο εδάφιο της περ. δ΄ της παρ. 
3 του άρθρου 4 του ν. 4014/2011 (Α΄ 209). Μετά από την 
άπρακτη παρέλευση της παραπάνω προθεσμίας, η δια-
δικασία αξιολόγησης της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επι-
πτώσεων, όπως προβλέπεται στην υποπερ. εε΄ της περ. β΄ της παρ. 2 άρθρου 3 και στην περ. ε΄ της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4014/2011 συνεχίζεται χωρίς κώλυμα.
5. Οι άδειες για εργασίες που πρόκειται να εκτελεστούν 
εντός των ζωνών ανάπτυξης, όπως αυτές καθορίζονται 
με τις κοινές υπουργικές αποφάσεις του άρθρου 3, καθώς 
και εντός του Μητροπολιτικού Πάρκου Πρασίνου και 
Αναψυχής, δύνανται να εκδίδονται τμηματικά για μία ή περισσότερες κτιριακές ενότητες. Στην περίπτωση αυ-
τήν, τα δικαιολογητικά που υποβάλλονται για την έκδοση 
των αδειών, σύμφωνα με το Τμήμα Β΄του ν. 4495/2017 προσαρμόζονται στην κατάλληλη κλίμακα, ώστε να κα-λύπτουν την ή τις αντίστοιχες κτιριακές ενότητες.
6. Για την εκτέλεση των κατασκευών και εγκαταστά-
σεων που βρίσκονται εκτός των κτιριακών ενοτήτων 
των ζωνών ανάπτυξης και του Μητροπολιτικού Πάρκου 
Πρασίνου και Αναψυχής δεν απαιτείται η έκδοση άδειας. 
Προϋπόθεση για την έναρξη εκτέλεσης των εργασιών 
είναι η έγκριση σχετικής μελέτης, η οποία υποβάλλεται 
στο Γ ραφείο Ελληνικού και συνοδεύεται από τα ακόλου-
θα έγγραφα:
α) τεχνική έκθεση, στην οποία περιγράφονται οι προς 
εκτέλεση εργασίες,
β) μελέτη προσβασιμότητας, σύμφωνα με τις ισχύου-
σες προδιαγραφές, και
γ) υπεύθυνη δήλωση, στην οποία ο αρμόδιος μηχα-
νικός επιβεβαιώνει την τήρηση όλων των γενικών και 
ειδικότερων κατά περίπτωση προδιαγραφών ασφαλείας 
για την κατασκευή, χρήση και λειτουργία των ανωτέρω 
κατασκευών και εγκαταστάσεων.
Το Γ ραφείο Ελληνικού εγκρίνει τις σχετικές μελέτες 
εντός δεκαπέντε (15) ημερών από την υποβολή τού φα-
κέλου, σε περίπτωση δε άπρακτης παρόδου της σχετικής 
προθεσμίας, οι μελέτες θεωρούνται εγκεκριμένες.
6Α. Για τις προσωρινές κατασκευές εντός των κτιρια-
κών ενοτήτων του Μητροπολιτικού Πάρκου Πρασίνου 
και Αναψυχής και των ζωνών ανάπτυξης απαιτείται 
έγκριση τοποθέτησης, η οποία χορηγείται από το Γ ρα-
φείο Ελληνικού, κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου, η οποία συνοδεύεται από τα ακόλουθα δικαιολογητικά:
α) Πιστοποιητικό ή βεβαίωση στατικής επάρκειας ή 
στατική μελέτη.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3489 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
β) Έγγραφο από το οποίο προκύπτει το δικαίωμα χρή-
σης της έκτασης επί της οποίας πρόκειται να τοποθετηθεί 
η προσωρινή κατασκευή.
γ) Αντίγραφο τοπογραφικού διαγράμματος ή άλλο 
διάγραμμα, με την υπό κλίμακα σκαριφηματική απο-
τύπωση των εγκαταστάσεων, όπως θέση, διαστάσεις, 
αποστάσεις.
δ) Κάτοψη, τομή και όψεις σε κατάλληλη κλίμακα.
ε) Τεχνική έκθεση, η οποία περιγράφει τον σκοπό, 
τη διάρκεια τοποθέτησης και τα υλικά κατασκευής της 
προσωρινής κατασκευής, όπως μεταλλικός σκελετός, 
ξηρή δόμηση.
7. Η έκδοση αδειών του ν. 4495/2017 είναι δυνατή 
και για οικόπεδα των περιοχών προς πολεοδόμηση και 
κτιριακές ενότητες των ζωνών ανάπτυξης και του Μη-
τροπολιτικού Πάρκου Πρασίνου και Αναψυχής, για τα 
οποία έχουν εκδοθεί διαπιστωτικές πράξεις, οι οποίες 
επέχουν θέση άδειας κατεδάφισης κατά την παρ. 2 του 
άρθρου 67 του ν. 4663/2020 (Α΄ 30), ακόμη και αν δεν 
έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες κατεδάφισης βάσει των 
πράξεων αυτών. Στην περίπτωση αυτήν, η ολοκλήρωση 
των εργασιών κατεδάφισης βεβαιώνεται κατά τη διαδι-
κασία ελέγχου των εργασιών βάσει των νέων αδειών του 
ν. 4495/2017, και ειδικότερα:
α) Για τα έργα των κατηγοριών Β΄ και Γ΄ της παρ. 3 
άρθρου 44 του ν. 4495/2017, κατά τη διενέργεια του αρ-
χικού ελέγχου από τον ελεγκτή δόμησης, και
β) για τα έργα της κατηγορίας Α΄ της παρ. 3 του άρθρου 
44 του ν. 4495/2017, κατά τη διενέργεια του ενός και 
τελικού ελέγχου από τον ελεγκτή δόμησης.
Κατά τη διενέργεια του παραπάνω ελέγχου, ο ελεγκτής 
επιβεβαιώνει ότι έχει εκδοθεί από το Γ ραφείο Ελληνικού 
το Πιστοποιητικό Ελέγχου Κατασκευής (Π.Ε.Κ.) του άρ-
θρου 47 του ν. 4495/2017 για την άδεια κατεδάφισης του 
αντίστοιχου οικοπέδου ή της κτιριακής ενότητας. Η μη 
προσκόμιση του Π.Ε.Κ. από τον φορέα υλοποίησης για το 
οικόπεδο ή την κτιριακή ενότητα συνιστά παράβαση, την 
οποία ο ελεγκτής αποτυπώνει στο πόρισμα ελέγχου της νέας άδειας και ακολουθείται η διαδικασία του άρθρου 46 του ν. 4495/2017.
8. Για την έκδοση των αδειών της παρ. 7, τα κτίσματα 
και οι κατασκευές που περιλαμβάνονται στις άδειες κα-
τεδάφισης θεωρούνται ως ήδη κατεδαφισθέντα.
9. Για την έκδοση των αδειών του παρόντος αρκεί η 
υποβολή συμβολαιογραφικής δήλωσης περί δέσμευσης 
των απαιτούμενων χώρων στάθμευσης και αποδεικτι-
κού υποβολής της προς μεταγραφή ή καταχώριση στο 
αρμόδιο υποθηκοφυλακείο ή κτηματολογικό γραφείο. 
Το πιστοποιητικό μεταγραφής ή καταχώρισης της συμ-
βολαιογραφικής δήλωσης υποβάλλεται ηλεκτρονικά 
σε εφαρμογή προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής 
Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης, η δε υποβολή του βε-
βαιώνεται από τον ελεγκτή δόμησης ως εξής:
α) Για τα έργα των κατηγοριών Β΄ και Γ΄ της παρ. 3 
του άρθρου 44 του ν. 4495/2017, κατά τη διενέργεια του 
αρχικού ελέγχου, και
β) για τα έργα της κατηγορίας Α΄ της παρ. 3 του άρ-
θρου 44 του ν. 4495/2017, κατά τη διενέργεια του ενός και τελικού ελέγχου.Η μη υποβολή του παραπάνω πιστοποιητικού συνι-
στά παράβαση, την οποία ο ελεγκτής αποτυπώνει στο 
πόρισμα ελέγχου της νέας άδειας και ακολουθείται η 
διαδικασία του άρθρου 46 του ν. 4495/2017.
10. Για την έκδοση των διοικητικών πράξεων του άρ-
θρου 28 του ν. 4495/2017 επί των εγκαταστάσεων (κτι-ρίων και εν γένει κτισμάτων και κατασκευών), οι οποίες 
έχουν ήδη χαρακτηριστεί ή χαρακτηρίζονται μεταγε-
νέστερα, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, ως δια-
τηρούμενες, υποβάλλεται ηλεκτρονικά σε εφαρμογή 
προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δη-
μόσιας Διοίκησης, φάκελος αποτύπωσης υφιστάμενης 
κατάστασης, ο οποίος περιλαμβάνει:
α) κατόψεις αποτύπωσης των ορόφων,β) τομή, καιγ) φωτογραφίες όψεων.
Ο φάκελος αποτύπωσης υφιστάμενης κατάστασης 
αντικαθιστά τα δικαιολογητικά που ορίζονται στην περ. ε΄ της παρ. 5 του άρθρου 35, την περ. δ΄ της παρ. 1 του 
άρθρου 40 και την περ. στ΄ της παρ. 1 του άρθρου 41 
του ν. 4495/2017.
11. Οι προσωρινές εργασίες, καθώς και οι κατασκευές 
και εργασίες της παρ. 2 του άρθρου 29 και του άρθρου 30 του ν. 4495/2017, οι οποίες εκτελούνται για την υλο-
ποίηση των έργων υποδομής ή καλύπτουν εργοταξι-
κές απαιτήσεις ή απαιτούνται για τη συμμόρφωση με 
τους περιβαλλοντικούς όρους των κοινών αποφάσεων 
του άρθρου 3 ή επιβάλλονται από τις υπηρεσίες του 
Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, σύμφωνα με 
όσα προβλέπονται στον ν. 4858/2021 (Α΄ 220), εγκρίνο-νται από το Γ ραφείο Ελληνικού. Προς τον σκοπό αυτόν, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει:
α. Τεχνική έκθεση, στην οποία περιγράφονται οι προς 
εκτέλεση εργασίες, και
β. σχέδιο και φάκελο ασφάλειας και υγείας του έργου. 
Η έγκριση του Γ ραφείου Ελληνικού, η οποία δύναται να 
είναι ενιαία για περισσότερα τμήματ α του Μητροπολιτι-
κού Πόλου, χορηγείται εντός αποκλειστικής προθεσμίας 
δέκα (10) ημερών.» 
Άρθρο 34
Ύπαρξη προσώπου - Οδικό δίκτυο - Κυκλοφοριακές συνδέσε ις - Τροποποίηση 
άρθρου 5α του ν. 4062/2012
Στο άρθρο 5Α του ν. 4062/2012 (Α΄ 70), α) τροποποι-
είται η παρ. 7, με τη ρητή αναφορά όχι μόνο της αρτιό-τητας αλλά και της οικοδομησιμότητας των οικοπέδων 
ή γηπέδων, β) προστίθενται νέες παρ. 10 και 11 και το 
άρθρο 5Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 5Α 
Ειδικές ρυθμίσεις για τον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού - Αγίου Κοσμά
1. Η λειτουργία των κύριων τουριστικών καταλυμάτων 
των υποπερ. αα΄ και εε΄ της περ. α΄ της παρ. 2 του άρθρου 
1 του ν. 4276/2014 (Α΄ 155) επιτρέπεται και στα ψηλά 
κτίρια, κατά την έννοια της παρ. 97 του άρθρου 2 του 
ν. 4067/2012 (Α΄ 79), που βρίσκονται εντός του Μητρο-
πολιτικού Πόλου Ελληνικού Αγίου Κοσμά. Το ελάχιστο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3490 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
ποσοστό της επιφάνειας των τουριστικών καταλυμάτων 
ανέρχεται σε τριάντα τοις εκατό (30%) επί της συνολικής 
δόμησης του ψηλού κτιρίου. Για τον σκοπό αυτόν, στα 
καταλύματα του πρώτου εδαφίου επιτρέπεται η κατά τις 
οικείες διατάξεις σύσταση οριζόντιων ιδιοκτησιών με 
ανεξάρτητη είσοδο επί της ανωδομής των κτιρίων και 
λειτουργική αυτοτέλεια, σύμφωνα με τις λοιπές τεχνικές 
και λειτουργικές προδιαγραφές λειτουργίας των αντί-
στοιχων τουριστικών καταλυμάτων. Όταν δε, η μερική 
δέσμευση του κτιρίου για τη λειτουργία του τουριστικού 
καταλύματος γίνεται ανά ορόφους του κτιρίου και όχι 
καθ’ ύψος του κτιρίου, πέραν της απαιτούμενης σύμφω-
να με τα παραπάνω λειτουργικής αυτοτέλειας, οι λοιπές 
τεχνικές προδιαγραφές για τη λειτουργία του τουριστι-
κού καταλύματος πρέπει να τηρούνται υποχρεωτικά για 
το σύνολο του κτιρίου.
 2. α. Η παιδική χαρά, που κατασκευάζεται εντός της 
κτιριακής ενότητας Α1 του Μητροπολιτικού Πάρκου Πρασίνου και Αναψυχής, λειτουργεί υπό την ευθύνη 
της εταιρείας «ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» ή και θυγατρικών αυτής 
εταιρειών. Στο πλαίσιο αυτό, τα ως άνω νομικά πρόσωπα 
λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφαλή 
λειτουργία της εν λόγω παιδικής χαράς.
 β. Σε περίπτωση που η έναρξη κατασκευής ή και 
λειτουργίας της εν λόγω παιδικής χαράς λάβει χώρα 
πριν από τη μεταβίβαση των μετοχών που προβλέπε-
ται στο άρθρο 2 της από 14.11.2014 Σύμβασης Αγο-ραπωλησίας Μετοχών (ΣΑΜ) για την απόκτηση του 
εκατό τοις εκατό (100%) του μετοχικού κεφαλαίου της 
εταιρείας ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε., ως αυτή τροποποιήθηκε με 
την από 19.7.2016 Τροποποιητική Σύμβαση και κυ-
ρώθηκε με τον ν. 4422/2016 (Α΄ 181), η παιδική χαρά 
λειτουργεί υπό την ευθύνη του Αγοραστή ή/και του 
Εγγυητή, όπως οι τελευταίοι ορίζονται στη ΣΑΜ, η δε 
αίτηση της περ. δ΄ της παρούσας υποβάλλεται από τα 
πρόσωπα αυτά.
 γ. Με την επιφύλαξη των ειδικότερων ρυθμίσεων της 
παρούσας, ως προς τις προϋποθέσεις και τις τεχνικές 
προδιαγραφές για τη λειτουργία της ανωτέρω παιδικής 
χαράς, τα όργανα και τη διαδικασία αδειοδότησης και 
ελέγχου της, καθώς και τη διαδικασία συντήρησής της, 
εφαρμόζεται αναλογικά η υπ’ αριθμ. 28492/11.5.2009 
(Β΄ 931) απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών.
δ. Για την αξιολόγηση της καταλληλότητας λειτουργίας 
της παιδικής χαράς από την κατά τόπον αρμόδια Επιτρο-
πή Ελέγχου Παιδικών Χαρών, σύμφωνα με το άρθρο 9 
της υπ’ αριθμ. 28492/11.5.2009 απόφασης του Υπουργού 
Εσωτερικών, υποβάλλεται αίτηση από τα πρόσωπα της 
περ. α΄ της παρούσας στο Γ ραφείο Ελληνικού. Η τεχνική 
έκθεση, που προβλέπεται στην παρ. 1 και στην περ. γ΄ 
της παρ. 3 του άρθρου 9 της εν λόγω απόφασης, συντάσ-
σεται από μηχανικό της κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ του Γ ραφείου 
Ελληνικού.
 ε. Η παιδική χαρά μπορεί να επεκτείνεται και εκτός 
της κτιριακής ενότητας Α1, εντός των ορίων της χωρι-
κής Ενότητας Α΄ «Περιοχή Εργοστασίου Αεροσκαφών», 
οπότε εφαρμόζονται αναλογικά οι περ. α΄ έως δ΄.
3. Η δαπάνη της μελέτης, κατασκευής και εκτέλεσης 
των αναγκαίων για την ανάπτυξη των δικτύων διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου έργων υπο-
δομής, καθώς και των συνοδών αυτών έργων εντός του 
Μητροπολιτικού Πόλου Ελληνικού Αγίου Κοσμά βαρύνει 
τους φορείς υλοποίησης της παρ. 1 του άρθρου 6A. Η 
εκπόνηση των μελετών, η προμήθεια του εξοπλισμού 
και η εκτέλεση των σχετικών έργων γίνονται από πρό-
σωπα της επιλογής των φορέων υλοποίησης. Οι μελέτες 
που θα εκπονηθούν προς τον σκοπό αυτόν, θεωρού-
νται από τους διαχειριστές των αντίστοιχων δικτύων, 
εφόσον τηρούνται ο σχεδιασμός, οι προδιαγραφές, οι 
τυποποιήσεις και οι οδηγίες των διαχειριστών. Κατά τα 
λοιπά, εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδικα Διαχείρι-σης του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέρ-
γειας και του Κώδικα Διαχείρισης Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου.
 4. Εντός του Μητροπολιτικού Πάρκου και των ζωνών 
ανάπτυξης επιτρέπεται η κατασκευή περιφράξεων, κατά 
την έννοια της παρ. 62 του άρθρου 2 του ν. 4067/2012 
(Α΄ 79), για τον διαχωρισμό δραστηριοτήτων και λειτουρ-
γιών ακόμη και εντός του ίδιου γηπέδου.
 5.α. Για την οριοθέτηση του Μητροπολιτικού Πόλου 
Ελληνικού Αγίου Κοσμά επιτρέπεται η κατασκευή προ-σωρινής περίφραξης ασφαλείας περιμετρικά της συνο-λικής έκτασης κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει σε όλη την έκταση ή σε τμήματα αυτής και πρόσθετες κατασκευές, όπως ιδίως 
ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις, εγκαταστάσεις 
φωτισμού και συστημάτων ασφαλείας, καθώς και εργο-ταξιακά κτίσματα και εγκαταστάσεις.
 β. Η άδεια για την εκτέλεση των εργασιών περίφραξης, 
η οποία μπορεί να εκδίδεται και τμηματικά, χορηγείται από το Γ ραφείο Ελληνικού, στο οποίο υποβάλλονται σε έγχαρτη μορφή τα ακόλουθα δικαιολογητικά:
αα) αίτηση της εταιρείας «ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» ή του Αγο-
ραστή ή του Εγγυητή, όπως αυτοί ορίζονται στη ΣΑΜ,
αβ) τεχνική έκθεση περιγραφής των εργασιών,αγ) διάγραμμα, στο οποίο αποτυπώνονται οι εργασί-
ες περίφραξης και πρόσθετων κατασκευών, στις οποίες 
αφορά η άδεια,
αδ) στατική μελέτη και μελέτη ηλεκτρομηχανολογικών 
εγκαταστάσεων, όπου απαιτείται,
αε) κατόψεις, ενδεικτικές όψεις και τομές εγκαταστά-
σεων,
αστ) σχέδιο και φάκελος ασφάλειας και υγείας του 
έργου, όπου απαιτείται σύμφωνα με το π.δ. 305/1996 
(Α΄ 212),
αζ) Στοιχεία για τη Διαχείριση των Αποβλήτων (ΣΔΑ), 
παρέχοντας τουλάχιστον τις πληροφορίες της παρ. 2 του 
άρθρου 7 της υπό στοιχεία 36259/1757/Ε103/2010 κοι-
νής υπουργικής απόφασης (Β΄ 1312), τα οποία συνοδεύ-
ονται από αντίγραφο της υπογεγραμμένης σύμβασης 
του διαχειριστή των Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευ-ών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ), με εγκεκριμένο Σύστημα 
Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) ΑΕΚΚ ή απόφαση έγκρι-
σης Ατομικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης 
(ΑΣΕΔ) από το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) του Ελληνικού 
Οργανισμού Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.),
αη) δηλώσεις ανάθεσης ανάληψης μελετητών/ επι-
βλεπόντων,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3491 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
αθ) αποδεικτικά κατάθεσης των απαιτούμενων ει-
σφορών υπέρ του Δημοσίου, του οικείου δήμου και 
του e-ΕΦΚΑ,
αι) αντίγραφο απόδειξης παροχής υπηρεσιών ή τιμο-
λόγιο, που αφορά στην καταβολή της συμφωνηθείσας 
αμοιβής των μελετητών μηχανικών, καθώς και στον 
Φόρο Εισοδήματος Μηχανικών (ΦΕΜ) αυτής,
αια) μελέτη χρονικού προγραμματισμού εκτέλεσης 
έργου, και
αιβ) εγκρίσεις άλλων υπηρεσιών και διοικητικών ορ-
γάνων, όπου απαιτούνται.
γ. Η άδεια εκδίδεται από το Γ ραφείο Ελληνικού σε έγ-
χαρτη μορφή, έχει διάρκεια πέντε (5) χρόνια και αναθε-
ωρείται και ενημερώνεται με τη διαδικασία της περ. β΄, 
η οποία εφαρμόζεται αναλογικά. Με την ολοκλήρωση 
αυτοτελών τμημάτων των έργων πραγματοποιούνται 
καθαιρέσεις των αντίστοιχων περιφράξεων, οι οποίες 
πιστοποιούνται από το Γ ραφείο Ελληνικού.
6. Για την κατάρτιση συμβολαιογραφικών εγγρά-
φων μεταβίβασης κυριότητας ή άλλου εμπράγματου 
δικαιώματος ή σύστασης διηρημένης ιδιοκτησίας επί 
οικοπέδων ή γηπέδων του Μητροπολιτικού Πόλου, οι 
εγκαταστάσεις (κτίρια και εν γένει κτίσματα και κατα-
σκευές), οι οποίες, κατά τον χρόνο κατάρτισης των ως 
άνω εγγράφων, έχουν χαρακτηριστεί ως κατεδαφιστέ-
ες, θεωρούνται ως ήδη κατεδαφισθείσες. Οι παραπάνω 
εγκαταστάσεις δεν αποτυπώνονται στα διαγράμματα 
που προσαρτώνται στις συμβολαιογραφικές πράξεις και 
δεν περιγράφονται σε αυτές, ούτε προσαρτώνται δικαι-ολογητικά που προϋποθέτουν τα εν λόγω κτίσματα ως 
υφιστάμενα. Η ευθύνη για τις εγκαταστάσεις παραμένει 
στην εταιρεία «ΕΛΛΗΝΙΚΟ Α.Ε.» μέχρι την κατεδάφισή 
τους από την τελευταία ή τους ειδικούς διαδόχους της, εκτός εάν συμφωνείται διαφορετικά στις σχετικές συμ-βολαιογραφικές πράξεις.
7. Η ύπαρξη προσώπου ως προϋπόθεση αρτιότητας 
και οικοδομησιμότητας των οικοπέδων ή γηπέδων που 
δημιουργούνται εντός του Μητροπολιτικού Πόλου Ελ-
ληνικού Αγίου Κοσμά, εφόσον αυτά έχουν πρόσωπο σε 
χώρο που χαρακτηρίζεται ως κοινόχρηστος με τις κοινές 
υπουργικές αποφάσεις του άρθρου 3, θεωρείται ότι συ-
ντρέχει από τον χρόνο περιέλευσης της κυριότητας του 
χώρου αυτού στο Ελληνικό Δημόσιο.
8.α. Οι άδειες λειτουργίας των αθλητικών εγκαταστά-
σεων, εντός του Μητροπολιτικού Πάρκου Ελληνικού Αγί-
ου Κοσμά, μπορούν να εκδίδονται και τμηματικά ανά 
εγκατάσταση ή και ως αυτοτελές τμήμα μεμονωμένης, κύριας ή συνοδής εγκατάστασης, ενώ δύνανται να συ-
μπεριλαμβάνουν και τον αντίστοιχο περιβάλλοντα χώρο.
β. Στους χώρους αθλητικών συγκεντρώσεων οι αμιγώς 
αθλητικές δραστηριότητες καταλαμβάνουν τουλάχιστον 
το ποσοστό πενήντα τοις εκατό (50%) των εγκαταστάσε-
ων. Στο υπόλοιπο ποσοστό μπορεί να περιλαμβάνονται 
συνοδές χρήσεις των αθλητικών δραστηριοτήτων με 
τους αντίστοιχους διαδρόμους, όπως χώροι Μέσων Μα-
ζικής Ενημέρωσης, χώροι αναψυχής και εστίασης αθλη-
τών, χώροι εκπαίδευσης, αθλητικ οί ξενώνες, παιδότοπος, 
εκθεσιακοί χώροι, καθώς και εμπ ορικές δραστηριότητες 
με τους αντίστοιχους διαδρόμους, ιδίως, καφέ, εστια-τόρια, μαγειρεία, μπουτίκ αθλητικών ειδών, εμπορικά 
καταστήματα, χώροι ψυχαγωγίας και αναψυχής.
9. Όταν οι είσοδοι ή οι έξοδοι των χώρων στάθμευ-
σης αυτοκινήτων, κτιρίων που περιλαμβάνουν κατοικίες, 
βρίσκονται σε πεζοδρόμους, ο αριθμός των θέσεων που 
αντιστοιχούν στη χρήση κατοικίας δεν μπορεί να είναι 
μεγαλύτερος του διπλάσιου απαιτούμενου αριθμού για την εξυπηρέτηση των κατοικιών των κτιρίων αυτών. Οι θέσεις που αντιστοιχούν στη χρήση κατοικίας δεν μπο-
ρούν να περιλαμβάνονται σε σταθμούς αυτοκινήτων 
δημόσιας χρήσης.
10. Για την έκδοση οικοδομικών και λοιπών αδειών και 
εγκρίσεων εντός του Πόλου, η κυκλοφοριακή σύνδεση 
των εγκαταστάσεων και η είσοδος και η έξοδος σταθμών 
αυτοκινήτων, καθώς και χώρων στάθμευσης που κατα-σκευάζονται σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργού 
Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων υπ’ 
αριθμ. 98728/772/1993 (Δ΄ 167), όπου απαιτείται, μπορεί 
να διενεργείται και μέσω του οδικού δικτύου του Πόλου, 
όπως αυτό εγκρίνεται με τις κοινές αποφάσεις του άρ-
θρου 3, συμπεριλαμβανομένου του δικτύου των ζωνών 
ανάπτυξης. Ο τρόπος σύνδεσης με το οδικό δίκτυο του 
Πόλου αποτυπώνεται σε μελέτη, η οποία εγκρίνεται από 
το Τμήμα Μητροπολιτικού Σχεδιασμού Αθήνας - Αττικής 
της Διεύθυνσης Σχεδιασμού Μητροπολιτικών Περιοχών 
της Γενικής Διεύθυνσης Χωρικού Σχεδιασμού του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά από αίτηση 
του ενδιαφερομένου. Κατά τα λοιπά, εφαρμόζεται το 
π.δ. 455/1976 (Α΄ 169), ενώ δεν εφαρμόζεται το β.δ. 465/
1970 (Α΄ 150). 
11. Για την αδειοδότηση της Μαρίνας Αγίου Κοσμά, 
η κυκλοφοριακή μελέτη μπορεί να αποτυπώνει τη σύν-
δεση της Μαρίνας με δημόσια οδό και μέσω του οδικού 
δικτύου των ζωνών ανάπτυξης, όπως αυτό εγκρίνεται με 
τις κοινές αποφάσεις του άρθρου 3.».
Άρθρο 35
Προσωπικό Γ ραφείου Ελληνικού - Τροποποίηση  άρθρου 6 του ν. 4062/2012
Η παρ. 3 του άρθρου 6 του ν. 4062/2012 (Α΄ 70), τρο-
ποποιείται α) ως προς την υποπερ. α΄ της περ. Α΄, με την 
προσθήκη των Μηχανικών Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 
και της ειδικότητας των Χημικών Μηχανικών, β) ως προς 
την περ. Δ΄, με την προσθήκη εβδόμου εδαφίου και η 
παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Α) Στο Γ ραφείο συστήνονται σαράντα (40) οργανι-
κές θέσεις προσωπικού, οι οποίες κατανέμονται ως εξής:
α) είκοσι τέσσερις (24) θέσεις Πανεπιστημιακής Εκπαί-
δευσης (ΠΕ) ή Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΤΕ) Μηχανι-
κών, ειδικοτήτων: Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας 
και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολιτικών Μηχανικών, 
Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών ή Τοπογράφων 
Μηχανικών, Αρχιτεκτόνων, Μηχανολόγων Μηχανικών, 
Χημικών Μηχανικών και Ηλεκτρολόγων Μηχανικών,
β) τρεις (3) θέσεις ΠΕ Περιβάλλοντος,γ) μία (1) θέση ΠΕ Γεωτεχνικοί, ειδικοτήτων: Γεωπόνοι 
και Δασολόγοι,
δ) δύο (2) θέσεις του κλάδου ΠΕ Αρχαιολόγων, μια (1) 
ειδικότητας Προϊστορικών - Κλασικών και μια (1) Βυζα-ντινών - Μεταβυζαντινών,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3492 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
 ε) δύο (2) θέσεις αξιωματικών του Πυροσβεστικού 
Σώματος, εκ των οποίων ένας (1) κατώτερος και ένας 
(1) ανώτερος,
 στ) μία (1) θέση ΠΕ Πληροφορικής ή Τεχνολογικής 
Εκπαίδευσης (ΤΕ) Πληροφορικής,
 ζ) δύο (2) θέσεις ΠΕ Διοικητικού-Οικονομικού, η) δύο (2) θέσεις ΠΕ Νομικών, θ) δύο (2) θέσεις Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (ΔΕ) 
Διοικητικών-Γ ραμματέων,
 ι) μία (1) θέση Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης (ΥΕ) βοη-
θητικού προσωπικού.
 Β) Οι ως άνω θέσεις δύνανται να καλύπτονται με μετά-
ταξη προσωπικού, μόνιμου και με σχέση εργασίας Ιδιωτι-
κού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, που υπηρετεί σε φορείς 
της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143). 
Κατά την πρώτη εφαρμογή του παρόντος, η μετάταξη 
του προσωπικού διενεργείται με απόφαση του αρμοδίου 
οργάνου προέλευσης, κατόπιν αίτησης των ενδιαφερο-
μένων υπαλλήλων, ύστερα από δημόσια πρόσκληση, 
που εκδίδει το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας, χωρίς να απαιτείται απόφαση 
ή σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων υπηρεσιακών συμβου-
λίων του φορέα προέλευσης. Σε περίπτωση απόσπασης 
υπαλλήλου Ο.Τ.Α. α΄ ή β΄ βαθμού απαιτείται σύμφωνη 
γνώμη Δημάρχου ή Περιφερειάρχη αντίστοιχα.
 Γ) Οι θέσεις αυτές δύνανται να καλύπτονται και με 
απόσπαση προσωπικού, μόνιμου και με σχέση εργασίας 
Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, που υπηρετεί σε 
φορείς της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014. Κατά 
την πρώτη εφαρμογή του παρόντος, η απόσπαση του 
προσωπικού διενεργείται με απόφαση του αρμοδίου 
οργάνου, κατόπιν αίτησης των ενδιαφερομένων υπαλ-
λήλων, ύστερα από δημόσια πρόσκληση, που εκδίδει 
το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, χωρίς να απαιτείται απόφαση ή σύμφωνη 
γνώμη των αρμόδιων υπηρεσιακών συμβουλίων του 
φορέα προέλευσης. Σε περίπτωση απόσπασης υπαλ-
λήλου Ο.Τ.Α. α΄ ή β΄ βαθμού απαιτείται σύμφωνη γνώμη 
Δημάρχου ή Περιφερειάρχη αντίστοιχα. Η απόσπαση δι-
ενεργείται για τρία (3) έτη με δυνατότητα ισόχρονης ανα-
νέωσης της απόσπασης για μία (1) φορά κατόπιν αίτησης 
του υπαλλήλου και έκδοσης σχετικής απόφασης των 
αρμοδίων οργάνων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας και του φορέα προέλευσης. Ο χρόνος υπηρε-
σίας των αποσπασμένων λογίζεται ως χρόνος υπηρεσίας 
στην οργανική τους θέση για θέματα βαθμολογικής και 
μισθολογικής εξέλιξης και οι αποδοχές τους βαρύνουν 
τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας. Με απόφαση του αρμοδίου οργάνου, διακό-
πτεται η απόσπαση υπαλλήλου πριν από τη λήξη της, για 
υπηρεσιακούς λόγους ή μετά από αίτηση του υπαλλή-λου, κατόπιν συνεκτίμησης των υπηρεσιακών αναγκών.
 Δ) Η κάλυψη των ανωτέρω θέσεων δύναται να πραγ-
ματοποιηθεί και με προσλήψεις προσωπικού με σύμβαση 
εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου διάρκει-
ας έως τριών (3) ετών, που δύναται να παραταθεί για μία 
(1) φορά για ίσο χρονικό διάστημα, αποκλειόμενης σε 
κάθε περίπτωση της αναγνώρισής τους ως συμβάσεων 
αορίστου χρόνου. Η πρόσληψη για την πλήρωση των θέ-σεων με σύμβαση Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου 
πραγματοποιείται από το αρμόδιο όργανο του Υπουργεί-
ου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν έγκρισης της 
Επιτροπής της υπ’ αριθμ. 33/2006 Πράξης Υπουργικού 
Συμβουλίου (Α΄ 280), με την έκδοση σχετικής προκή-
ρυξης, ύστερα από έλεγχο του Ανωτάτου Συμβουλίου 
Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.), η οποία προσδιορίζει, 
μεταξύ άλλων, τον αριθμό του προσωπικού που θα προ-
σληφθεί ανά κατηγορία, τις προϋποθέσεις συμμετοχής, τα προσόντα πρόσληψης και τον τρόπο απόδειξης αυ-
τών, τα κριτήρια επιλογής και τον τρόπο βαθμολόγησης 
αυτών, την προθεσμία υποβολής των αιτήσεων και τη 
διαδικασία. Η προκήρυξη δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα 
του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς 
και στην ιστοσελίδα του Α.Σ.Ε.Π.. Περίληψη της προκή-
ρυξης δημοσιεύεται σε δύο (2) τουλάχιστον εφημερίδες 
πανελλαδικής κυκλοφορίας. Οι υποψήφιοι υποβάλλουν 
τις αιτήσεις τους στη Διεύθυνση Διοικητικών Υπηρεσι-ών της Γενικής Διεύθυνσης Διοικητικών Υπηρεσιών και 
Νομοθετικού Έργου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, το αρμόδιο όργανο της οποίας τις αξιολογεί 
και συντάσσει προσωρινούς πίνακες κατάταξης, προ-
σληπτέων και απορριπτέων. Το Α.Σ.Ε.Π. διενεργεί τον 
έλεγχο νομιμότητας, καθώς και τον κατ’ ένσταση έλεγχο 
και κοινοποιεί την απόφασή του στη Διεύθυνση Διοικη-
τικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, προκειμένου το αρμόδιο όργανο αυτής να 
καταρτίσει τον οριστικό πίνακα προσληπτέων. Οι θέσεις 
της υποπερ. η΄ της περ. Α΄ δύναται να καλύπτονται και με σχέση έμμισθης εντολής.».
Άρθρο 36
Χρήσεις γης - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 44 του ν. 4759/2020
Η παρ. 3 του άρθρου 44 του ν. 4759/2020 (Α΄245) τρο-
ποποιείται ως προς την προσθήκη περιοχών στις οποίες 
επιτρέπεται η ειδική κατηγορία χρήσεων γης 21.Α και 
διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Η ειδική κατηγορία χρήσεων γης 21.Α Κέντρα Δε-
δομένων και τεχνολογικής υποστήριξης επιχειρήσεων 
και λοιπές συνοδευτικές δραστηριότητες (Data Centres) 
επιτρέπεται στις περιοχές των άρθρων 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 
και 11 του από 23.2.1987 π.δ. (Δ΄ 166) και στις περιοχές 
των άρθρων 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 14β, 14γ, 14δ και 
16 του π.δ. 59/2018 (Α΄ 114), παράλληλα με τις χρήσεις 
γης που προβλέπονται από ισχύοντα Γενικά Πολεοδο-
μικά Σχέδια (Γ .Π.Σ.) και Σχέδια Χωρικής και Οικιστικής 
Οργάνωσης Ανοικτών Πόλεων (Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π.), ακόμη και στις περιπτώσεις που η περιοχή έχει πολεοδομηθεί.».
Άρθρο 37
Υποχρέωση δημιουργίας θέσεων στάθμευσης 
σε κέντρα δεδομένων και τεχνολογικής 
υποστήριξης επιχειρήσεων (Data Centers)
Στην περίπτωση των κέντρων δεδομένων και τεχνο-
λογικής υποστήριξης επιχειρήσεων και λοιπών συνο-
δευτικών δραστηριότητων (Data Centers) προβλέπεται 
υποχρέωση δημιουργίας μίας (1) θέσης στάθμευσης ανά 
διακόσια τετραγωνικά μέτρα (200 τ.μ.) επιφάνειας κτι-
ρίου, κατά παρέκκλιση οποιασδήποτε άλλης διάταξης. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3493 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
Άρθρο 38
Έγκριση εισόδου - εξόδου οχημάτων στις Στρατηγικές Επενδύσεις - Τροποποίηση 
άρθρου 36 του ν. 4801/2021
Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 36 του ν. 4801/2021 
(A΄ 83) τροποποιείται ως προς το πεδίο εφαρμογής του και το άρθρο 36 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 36
Έγκριση εισόδου - εξόδου οχημάτων
 στις Στρατηγικές Επενδύσεις
Στις περιπτώσεις έργων, που έχουν ενταχθεί στις στρα-
τηγικές επενδύσεις των ν. 3894/2010 (Α΄ 204), 4608/2019 
(Α΄ 66) και 4864/2021 (Α΄ 237), οι αρμοδιότητες της το-
πικής αυτοδιοίκησης περί έγκρισης εισόδου - εξόδου 
οχημάτων, οι οποίες απορρέουν από το β.δ. 465/1970 
(Α΄ 150), δύνανται να ασκούνται και από το αρμόδιο όρ-
γανο του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων κατό-
πιν αιτήσεως του φορέα υλοποίησης της στρατηγικής 
επένδυσης. Το παρόν εφαρμόζεται και επί εκκρεμών ή 
επανυποβληθέντων, κατά την έναρξη ισχύος του πα-
ρόντος, αιτημάτων προς την τοπική αυτοδιοίκηση για 
χορήγηση έγκρισης εισόδου - εξόδου οχημάτων, σύμ-
φωνα με το β.δ. 465/1970, σε έργα που έχουν ενταχθεί στις στρατηγικές επενδύσεις.».
Άρθρο 39
Παράταση προθεσμιών για τη λειτουργία επιχειρηματικών δραστηριοτήτων
Η ισχύς της παρ. 2 του άρθρου 33 του ν. 4712/2020 
(Α΄ 146), ως προς τις προθεσμίες που έχουν τεθεί για 
την εν γένει λειτουργία των μεταποιητικών και συναφών 
δραστηριοτήτων, των δ ραστηριοτήτων εφοδιαστικής, 
καθώς και για την ανάπτυξη, οργάνωση και λειτουρ-
γία των Οργανωμένων Υποδοχέων Επιχειρηματικών 
και Μεταποιητικών Δραστηριοτήτων, παρατείνεται εκ 
νέου κατά έξι (6) μήνες από τη λήξη της παράτασης του άρθρου 96 του ν. 4796/2021 (Α΄ 63).
Άρθρο 40
Παραγωγή αντισηπτικών για την αντιμετώπιση 
της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 - 
Παράταση ισχύος παρ. 1 και 3 άρθρου 5 του ν. 4681/2020
Η ισχύς των παρ. 1 και 3 του άρθρου 5 του ν. 4681/2020 
(Α΄ 74), ως προς την παραγωγή αντισηπτικών για την 
αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19, 
παρατείνεται έως την 30ή.9.2022.
Άρθρο 41
Διάθεση πρόσθετου ποσού από το Π.Δ.Ε. για την ενίσχυση των επενδύσεων 
των συγκοινωνιακών φορέων ΚΤΕΛ Α.Ε. 
και ΚΤΕΛ του ν. 2963/2001 -  Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 12 του ν. 2963/2001
Στην παρ. 3 του άρθρου 12 του ν. 2963/2001 (Α΄ 268), 
α) το πρώτο εδάφιο τροποποιείται ως προς το ανώτατο 
όριο του ύψους του ποσού των αδιάθετων πιστώσε-ων και ως προς το ύψος του πρόσθετου ποσού από το 
Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, β) το δεύτερο και 
τρίτο εδάφιο τροποποιούνται ως προς την καταληκτική 
ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων και η παρ. 3 του 
άρθρου 12 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Για τις προβλεπόμενες στην παρ. 2 ενισχύσεις δια-
τίθεται από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών το 
αδιάθετο υπόλοιπο, έως το ύψος του ποσού των είκοσι δύο εκατομμυρίων (22.000.000) ευρώ, που έχει ήδη πι-στωθεί για τον σκοπό αυτόν και συμπληρωματικό ποσό τριάντα εκατομμυρίων (30.000.000) ευρώ από το Πρό-
γραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Τα ποσά διατίθενται, 
κατά προτεραιότητα, για την ικανοποίηση των αιτήσεων 
που έχουν υποβληθεί από 1.1.2016 ή θα υποβληθούν 
μέχρι 31.12.2022, για την ενίσχυση επενδύσεων των περ. 
α΄, β΄ και γ΄ της παρ. 2.
Επίσης, από τις ως άνω πιστώσεις διατίθεται ποσό και 
για την ενίσχυση των επενδύσεων της περ. δ΄ της παρ. 2, για την ικανοποίηση αιτήσεων που έχουν υποβληθεί 
από 1.1.2010 ή θα υποβληθούν μέχρι 31.12.2022. Όλες 
οι αιτήσεις υποβάλλονται στην αρμόδια Διεύθυνση του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, σύμφωνα με 
τους όρους, τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία που ορί-
ζεται στην κείμενη εθνική και ενωσιακή νομοθεσία. Για 
την εκταμίευση των ενισχύσεων, τα προβλεπόμενα δικαι-
ολογητικά και τα δικαιούμενα πρόσωπα εφαρμόζονται οι 
διατάξεις της κοινής υπουργικής απόφασης, της παρ. 4.
Οι ανωτέρω ενισχύσεις διατίθενται, εφόσον κατά πε-
ρίπτωση πληρούνται οι προϋποθέσεις του Κανονισμού 
(ΕΕ) 1407/2013 της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 
2013 (L 352) και του Κανονισμού (ΕΕ) 360/2012 της Επι-τροπής, της 25ης Απριλίου 2012 (L 114).
Η χρηματοδότηση των ανωτέρω επενδυτικών προ-
γραμμάτων γίνεται ως εξής:
α. Για την ενίσχυση των επενδύσεων των περ. α΄, β΄ 
και γ΄ της παρ. 2 διατίθεται ποσό τεσσάρων χιλιάδων 
τετρακοσίων (4.400) ευρώ ανά λεωφορείο του οικείου 
Κ.Τ.Ε.Λ.. Η εν λόγω ενίσχυση δεν μπορεί να υπερβαίνει 
το πενήντα τοις εκατό (50%) του συνολικού κόστους του 
έργου.
β. Για την ενίσχυση των επενδύσεων της περ. δ΄ της 
παρ. 2 διατίθενται:
(i) Τριάντα τοις εκατό (30%) της τιμής κτήσης αυτών, αν 
είναι καινούργια ή ηλικίας μέχρις ενός έτους από το έτος 
κατασκευής του πλαισίου, του έτους αυτού μη συμπερι-λαμβανομένου, χωρίς να έχουν κυκλοφορήσει.
(ii) Δέκα τοις εκατό (10%) της τιμής κτήσης αυτών, αν 
είναι μεταχειρισμένα και έχουν συμπληρώσει μέχρι πέντε 
(5) έτη από το έτος κατασκευής του πλαισίου, του έτους αυτού μη συμπεριλαμβανομένου.
(iii) Σε περιπτώσεις συνένωσης δύο ή περισσότερων 
Κ.Τ.Ε.Λ., ενός ή περισσοτέ ρων περιφερειακών ενοτήτων 
ή Κ.Τ.Ε.Λ. και δημοτικής επιχείρησης, εφόσον συμμετέ-
χουν στη συνένωση αυτήν όλα τα Κ.Τ.Ε.Λ. της περιφε-
ρειακής ενότητας ή των περιφερειακών ενοτήτων ή της 
μεμονωμένης νήσου ή τουλάχιστον όλα τα υπεραστικά 
Κ.Τ.Ε.Λ., το ποσοστό της ενίσχυσης για την περίπτωση 
του στοιχείου (i) για την αγορά καινούργιων λεωφορείων 
ανέρχεται σε τριάντα πέντε τοις εκατό (35%) και για την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3494 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
περίπτωση του στοιχείου (ii) για την αγορά μεταχειρισμέ-
νων λεωφορείων σε δεκαπέντε τοις εκατό (15%).
Στις ενισχύσεις αυτές υπάγονται και τα λεωφορεία των 
άγονων γραμμών, όπως προβλέπονται στις διατάξεις του 
π.δ. 967/1979 (Α΄ 272).».
Άρθρο 42
Διορισμός προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας με την επωνυμία «Εθνικό Μητρώο Νεοφυών Επιχειρήσεων Α.Ε.» - Τροποποίηση παρ. 1 εσωτ. άρθρου 8 και παρ. 6 εσωτ. άρθρου 18 άρθρου 72 του ν. 4914/2022
1. Στην παρ. 1 εσωτ. άρθρου 8 του καταστατικού της 
εταιρείας του άρθρου 72 του ν. 4914/2022 (Α΄ 61) προστί-
θεται νέο τελευταίο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής: 
«1. Το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) της Εταιρείας εί-
ναι πενταμελές, περιλαμβανομένου του Προέδρου, του 
Αντιπροέδρου, και του Διευθύνοντος Συμβούλου και 
η θητεία του είναι πενταετής. Τα μέλη του Διοικητικού 
Συμβουλίου ορίζονται με κοινή απόφαση του Υπουργού 
Οικονομικών και του εποπτεύοντος την Εταιρεία Υπουρ-
γού. Εκτελεστικά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου είναι 
ο Διευθύνων Σύμβουλος και ο Εντεταλμένος Σύμβουλος, 
σύμφωνα και με τα οριζόμενα στην παρ. 6. Τα μέλη του 
Διοικητικού Συμβουλίου μπορούν να επαναδιορισθούν, 
η συνολική όμως θητεία αδιαλείπτως δεν είναι δυνα-
τόν να υπερβεί τον χρόνο δύο (2) θητειών. Ο Γενικός 
Γ ραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας του Υπουργείου 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων αναλαμβάνει αυτοδικαίως 
καθήκοντα Πρόεδρου του Διοικητικού Συμβουλίου και 
ο Γενικός Γ ραμματέας Βιομηχανίας καθήκοντα Αντιπροέ-
δρου. Ως προς τον Διευθύνοντα Σύμβουλο και τον Εντε-
ταλμένο Σύμβουλο τηρείται η διαδικασία των άρθρων 
20 έως 23 του ν. 4735/2020 (Α΄ 197). Η παύση των μελών 
δεν γεννά δικαίωμα οποιασδήποτε αποζημίωσης έναντι 
του Δημοσίου ή της εταιρείας. Έως την ολοκλήρωση της 
διαδικασίας των άρθρων 20 έως 23 του ν. 4735/2020, ο 
Υπουργός Οικονομικών και ο εποπτεύων την Εταιρεία 
Υπουργός δύναται να διορίζουν προσωρινό Διοικητικό 
Συμβούλιο, το οποίο έχει το σύνολο των αρμοδιοτήτων, 
δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που προβλέπονται από 
τον παρόντα νόμο για το Δ.Σ. της Εταιρείας, τηρουμένου 
πάντως του πέμπτου εδαφίου της παρούσας.» 
2. Στην παρ. 6 εσωτ. άρθρου 18 του άρθρου 72 του 
ν. 4914/2022, α) τροποποιούνται το πρώτο και το δεύτε-
ρο εδάφιο ως προς το αρμόδιο όργανο και το ειδικότερο 
αντικείμενο της ανάθεσης, β) προστίθεται νέο τελευταίο 
εδάφιο και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
 «6. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας και μέ-
χρι την έναρξη λειτουργίας αυτής η Γενική Γ ραμματεία 
Έρευνας και Καινοτομίας του Υπουργείου Ανάπτυξης 
και Επενδύσεων δύναται να αναθέτει σε νομικό πρό-
σωπο με εξειδικευμένη εμπειρία τον σχεδιασμό και την 
οργάνωση της διοικητικής δομής, των επιτελικών και 
υποστηρικτικών δομών της Εταιρείας, καθώς και πρότα-
ση κατανομής και κάλυψης των αναγκών της Εταιρείας 
σε ανθρώπινο δυναμικό. Με απόφαση του αναθέτοντος 
οργάνου καθορίζονται οι επιμέρους υπηρεσίες των ανω-τέρω πεδίων που παρέχονται από το ως άνω νομικό πρό-
σωπο. Ως έναρξη λειτουργίας της Εταιρείας ορίζεται η 
πρώτη απόφαση του Διοικητικού της Συμβουλίου με 
την οποία εγγράφεται νεοφυής επιχείρηση στο Μητρώο 
της Εταιρείας.».
Άρθρο 43
Δυνατότητα παράτασης συμβάσεωνπου συνέχονται  με τη χρήση ακινήτων του Δημοσίου
Οι παρ. 12 και 13 του άρθρου 15 του ν. 4013/2011 
(Α΄ 204), εφαρμόζονται αναλογικά και για την παράταση 
της διάρκειας, μέχρι δώδεκα (12) χρόνια, συμβάσεων 
επιχειρηματικής εκμετάλλευσης ή συμβάσεων δικαιό-
χρησης ή συμβάσεων παραχώρησης τεχνογνωσίας και γενικά των κάθε είδους συμβάσεων παραχώρησης του δικαιώματος εκμετάλλευσης, αξιοποίησης και λειτουρ-γίας ακινήτων του Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ., Ο.Τ.Α. ή φορέων 
του ευρύτερου δημοσίου τομέα, πλην της Εταιρείας Ακι-
νήτων του Δημοσίου. 
Άρθρο 44
Ειδικότερες διατάξεις για τη Δημόσια 
Επιχείρηση Ηλεκτρισμού - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 48 του ν. 4843/2021
Στην παρ. 2 του άρθρου 48 του ν. 4843/2021 (Α΄ 193), 
περί συγχώνευσης και απορρόφησης εταιρειών, α) στο 
εισαγωγικό εδάφιο τροποποιούνται οι παραπεμπόμενες 
διατάξεις, β) προστίθενται περ. ε) και στ) και η παρ. 2 
διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Η συγχώνευση με απορρόφηση κατά την παρ. 1 
διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 
έως 21 και 30 έως 38 του ν. 4601/2019 (Α΄ 44), με τις 
ακόλουθες παρεκκλίσεις:
α) Η Δ.Ε.Η. απαλλάσσεται από την υποχρέωση κα-
ταβολής αναλογικών και παγίων συμβολαιογραφικών 
δικαιωμάτων για κάθε σχετική πράξη για την οποία απαι-
τείται συμβολαιογραφικός τύπος, όπως η σύνταξη και η 
τροποποίηση καταστατικών και η κατάρτιση της πράξης 
συγχώνευσης κατά το άρθρο αυτό, συμπεριλαμβανομέ-
νων οποιωνδήποτε συμπληρωματικών πράξεων αυτής. Κατά τη σύνταξη και υπογραφή των σχετικών πράξεων δεν απαιτείται παράσταση δικηγόρου.
β) Δεν απαιτείται να υποβληθούν στην οικεία Δημό-
σια Οικονομική Υπηρεσία (Δ.Ο.Υ.) μηδενικές δηλώσεις 
φόρου μεταβίβασης ακινήτων, σ τις οποίες περιλαμβά-
νονται και δηλώσεις επίκλησης χρησικτησίας, διαφοράς 
εκτάσεων ή άλλου μη μεταγεγραμμένου τίτλου, αυτοκι-
νήτων και λοιπών κινητών και βιομηχανικού εξοπλισμού.
γ) Από την ολοκλήρωση της συγχώνευσης των δύο 
εταιρειών, η Δ.Ε.Η. υποκαθίσταται αυτοδικαίως σε όλα 
τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τις έννομες σχέσεις 
των απορροφώμενων εταιρειών που αφορούν στους 
εργαζομένους τους με συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας, με 
εξαίρεση την περίπτωση των εργαζομένων, οι συμβάσεις 
των οποίων περιελήφθησαν στη σχετική πράξη απορ-
ρόφησης και στην αντίστοιχη λογιστική κατάσταση και 
οι οποίοι συνταξιοδοτήθηκαν ή κατήγγειλαν τη σχέση 
εργασίας τους με κάποια από τις δύο εταιρείες του άρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3495 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
θρου 1 του ν. 4533/2018, κατά το διάστημα μεταξύ της 
έγκρισης του Σχεδίου Σύμβασης Συγχώνευσης και της 
ολοκλήρωσής της.
δ) Με την επιφύλαξη του επόμενου εδαφίου, οποιοσ-
δήποτε λογιστικός ή φορολογικός χειρισμός διενεργή-
θηκε και ενέχει μελλοντικά οφέλη ή βάρη, μεταφέρεται 
συνεπεία της συγχώνευσης στη Δ.Ε.Η. προς όφελος ή 
βάρος αυτής. Στα στοιχεία της Δ.Ε.Η. μεταφέρονται και 
οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρε-
ώσεις που έχουν δημιουργηθεί από διαφορές μεταξύ 
λογιστικής και φορολογικής βάσης του καθαρού ενεργη-
τικού (ενεργητικό μείον παθητικό) των κλάδων, εφόσον 
έχουν περιληφθεί στη λογιστική κατάσταση απορρόφη-
σης που θα συνταχθεί με την ημερομηνία ολοκλήρωσης 
της συγχώνευσης.
ε) Η μεταφορά των στοιχείων ενεργητικού και παθητι-
κού, περιλαμβανομένης της μεταβίβασης εμπραγμάτων 
δικαιωμάτων σε ακίνητα και άλλα κινητά, συντελείται 
αυτοδικαίως, με μόνη την καταχώριση στο Γενικό Εμπο-
ρικό Μητρώο (Γ .Ε.ΜΗ.) της σύμβασης συγχώνευσης, 
ανεξάρτητα από τον χρόνο μεταγραφής. Η μεταβίβαση 
αυτή λαμβάνει χώρα με καθολική διαδοχή, σύμφωνα 
με την παρ. 1. Δεν απαιτούνται οποιεσδήποτε προσαρ-
τήσεις, κανονιστικές ή διοικητικές εγκρίσεις, άδειες, 
βεβαιώσεις, υπεύθυνες δηλώσεις, μελέτες, πιστοποιη-
τικά και σχεδιαγράμματα για τη μεταβίβαση ακινήτων, ακόμη και αυτών που έχουν αποκτηθεί με αναγκαστική 
απαλλοτρίωση ή βρίσκονται σε παραμεθόριες περιο-
χές, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης. Κατά πα-
ρέκκλιση της παρ. 2 του άρθρου 55 του ν. 4495/2017 
(Α΄ 167) και κάθε άλλης διάταξης, δεν απαιτείται βεβαί-ωση υπαγωγής στον ν. 4495/2017 και, ιδίως, η υποβολή 
της ταυτότητας κτιρίου. Το συμβολαιογραφικό έγγραφο 
της σύμβασης συγχώνευσης δεν απαιτείται να περιλαμ-βάνει λεπτομερή περιγραφή των ακινήτων, αλλά μόνο 
αναφορά στον σχετικό Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματο-
λογίου (ΚΑΕΚ) ή στα αναγκαία για την ταυτοποίηση των 
ακινήτων στοιχεία.
στ) Μεταγραφές, καθώς και λοιπές καταχωρίσεις της 
σύμβασης συγχώνευσης, στα υποθηκοφυλακεία και κτη-
ματολογικά γραφεία, έχουν διαπιστωτικό χαρακτήρα και 
γίνονται κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, ιδίως, 
δε, των άρθρων 3 και 13 του β.δ. 533/1963 (Α΄ 147), της παρ. 6 του άρθρου 2 και των παρ. 1 και 3 του άρθρου 5 
του ν. 2308/1995 (Α΄ 114) και δύναται να διενεργηθούν 
εντός πέντε (5) ετών από την καταχώριση στο ΓΕ.ΜΗ. 
της σύμβασης συγχώνευσης, χωρίς: στα) την καταβολή 
οποιουδήποτε τέλους ή δικαιώματος τρίτου, συμπερι-
λαμβανομένων των αμοιβών, των παγίων και αναλογικών 
δικαιωμάτων, επιδομάτων ή άλλων τελών υπέρ αμίσθων 
και εμμίσθων υποθηκοφυλάκων ή κτηματολογικών γρα-
φείων, και στβ) την υποβολή αποσπασμάτων κτηματο-λογικών και κτηματογραφικών διαγραμμάτων, ούτε ως 
συνοδευτικών εγγράφων της σχετικής περίληψης ή πι-
στοποιητικών κτηματογράφησης, που συνυποβάλλονται 
με την αίτηση καταχώρισης στα κτηματολογικά βιβλία 
της σύμβασης συγχώνευσης, συμπεριλαμβανομένων 
των εκδιδόμενων, κατά την παρ. 4 του άρθρου 14 του 
ν. 2664/1998 (Α΄ 275). Η μη μεταγραφή ή καταχώριση της σύμβασης συγχώνευσης μέχρι και τη συμπλήρωση 
της πενταετίας δεν εμποδίζει την έκδοση, εντός αυτού 
του χρονικού διαστήματος και μόνον, αδειών, για την έκ-
δοση των οποίων απαιτείται πιστοποιητικό ιδιοκτησίας ή κτηματολογική εγγραφή, ιδίως των αδειών δόμησης, εγκατάστασης και λειτουργίας.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ 
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ
Άρθρο 45
Πρόγραμμα «Τουρισμός για όλους»
1. Το Υπουργείο Τουρισμού δύναται να εκπονεί, έως τις 
31.12.2025, ετήσια προγράμματα για την ενίσχυση της ζήτησης του εγχώριου τουρισμού, με τίτλο «Τουρισμός για όλους», τα οποία χρηματοδοτούνται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης. 
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και Τουρισμού καθορίζονται οι δικαιούχοι, οι όροι και 
οι προϋποθέσεις συμμετοχής, η διαδικασία υποβολής 
αιτήσεων και κάθε ηλεκτρονική διαδικασία που σχετί-
ζεται με την υλοποίηση του προγράμματος ο χρόνος 
υλοποίησης, ο φορέας υλοποίησης του προγράμματος, 
κάθε άλλο ζήτημα σχετικό με τη χρηματοδότηση, διαχεί-
ριση, παρακολούθηση, ή άλλη συναφή ενέργεια για τη 
λειτουργία και την εκτέλεση των προγραμμάτων, καθώς 
και κάθε άλλο αναγκαίο τεχνικό ή λειτουργικό ζήτημα 
για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 46
Προθεσμία περιβαλλον τικής αδειοδότησης 
κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων
1. Τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα της παρ. 2 του 
άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α΄ 155), που είναι αδειοδοτη-
μένα κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, διατηρούν 
το Ειδικό Σήμα Λειτουργίας (Ε.Σ.Λ.), ακόμα και αν από το 
σύνολο των δικαιολογητικών που προβλέπονται για τη 
χορήγηση του Ε.Σ.Λ. και έχουν καταθέσει στην αρμόδια 
υπηρεσία, ελλείπει η απόφαση έγκρισης περιβαλλο-
ντικών όρων (Α.Ε.Π.Ο.), υπό την προϋπόθεση ότι έχει 
κατατεθεί το σχετικό αίτημα για την έκδοσή της στην 
αρμόδια περιβαλλοντική αρχή ή ότι αυτό θα κατατεθεί εντός τεσσάρων (4) μηνών από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος. Για την προσκόμιση της Α.Ε.Π.Ο. στην υπηρε-
σία, η οποία χορηγεί το Ε.Σ.Λ., τίθεται προθεσμία δύο (2) 
ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος. 
2. Σε κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα, που διέθεταν 
Ε.Σ.Λ., το οποίο έχει ανακληθεί λόγω έλλειψης Α.Ε.Π.Ο., 
επαναχορηγείται το Ε.Σ.Λ. που ανακλήθηκε, υπό την 
προϋπόθεση της υποβολής σχετικού αιτήματος στην 
αρμόδια περιβαλλοντική αρχή, εντός τεσσάρων (4) μη-
νών από την έναρξη ισχύος του παρόντος. Στις επιχει-
ρήσεις του πρώτου εδαφίου, για την προσκόμιση της 
Α.Ε.Π.Ο. στην υπηρεσία, η οποία χορηγεί το Ε.Σ.Λ., τί-
θεται προθεσμία δύο (2) ετών από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3496 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
3. Μετά την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας του 
δεύτερου εδαφίου των παρ. 1 και 2, με απόφαση της 
αρμόδιας υπηρεσίας, ανακαλείται το Ε.Σ.Λ., σύμφωνα 
με τον ν. 4276/2014 (Α΄ 155).
Άρθρο 47
Νομοτεχνικές βελτιώσεις - Τροποποίηση παρ. 5 
άρθρου 30 και άρθρου 31 του ν. 2160/1993
1. Η παρ. 5 του άρθρου 30 του ν. 2160/1993 (Α΄ 118) 
τροποποιείται ως προς, α) τη διαγραφή του υφιστάμε-
νου έκτου εδαφίου, β) την προσθήκη νέων τέταρτου και 
έκτου εδαφίων και η παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Εγκρίνονται από της ισχύος του παρόντος νόμου 
στις ακόλουθες θέσεις και περιοχές η χωροθέτηση, τα 
όρια της χερσαίας ζώνης, οι προσχώσεις, καθώς και οι 
χρήσεις γης και οι όροι και περιορισμοί δόμησης όπως εμφαίνονται στο συνημμένο Παράρτημα ΙΙ του άρθρου 41 του παρόντος νόμου, για τη δημιουργία των κάτωθι 
τουριστικών λιμένων. Οι ρυθμίσεις αυτές, για καθεμία πε-
ρίπτωση που χωροθετείται, εμφαίνονται σε πρωτότυπα 
διαγράμματα με κλίμακα 1:1000, που δημοσιεύονται στο 
άρθρο 41 του παρόντος νόμου. Οι θέσεις και περιοχές 
που εγκρίνονται με την παρούσα παράγραφο είναι:
α. ΑΡΕΤΣΟΥ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ 
β. ΦΛΟΙΣΒΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ   γ. ΓΟΥΒΙΑ ΚΕΡΚΥΡΑΣ   δ. ΧΙΟΣ   ε. καταργήθηκε  στ. ΑΓΥΙΑ ΠΑΤΡΑΣ  ζ. ΠΥΛΟΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ  η. ΡΕΘΥΜΝΟ ΚΡΗΤΗΣθ. ΡΟΔΟΣι. ΚΩΣια. ΛΟΥΤΡΑΚΙ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣιβ. ΑΓΙΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΥΚΟΝΟΥιγ. ΑΓ . ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΡΗΤΗΣιδ. ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΟ ΣΑΜΟΥ ιε. ΖΑΚΥΝΘΟΣ ιστ. Ο εμπορικός τουριστικός λιμένας ΤΟΥΡΛΟΥ        ΜΥΚΟΝΟΥ.
Οι παρ. 5 και 6 του άρθρου 31 ισχύουν και για τις ανω-
τέρω θέσεις και περιοχές και η παραχώρηση και εκμε-
τάλλευση των ανωτέρω πραγματοποιούνται σύμφωνα με τη διαδικασία, που προβλέπεται στις παρ. 4 και 7 του άρθρου 31.
Σε περίπτωση κατά την οποία στη χερσαία ζώνη χω-
ροθετημένου τουριστικού λιμένα προτείνεται η εγκα-
τάσταση επιχείρησης καζίνο, κατά τις διατάξεις του ν.  2206/1994 (Α΄ 62) η παραχώρηση της χρήσης και 
εκμετάλλευσης του τουριστικού λιμένα, συμπεριλαμ-
βανομένης και της χερσαίας ζώνης διενεργείται από την 
Επιτροπή των διατάξεων των παρ. 7 και 8 και τη Γ ραμ-ματεία της παρ. 10 του άρθρου 1 του ν. 2206/1994, μετά 
από προηγούμενη γνώμη της Επιτροπής του άρθρου 30 
του ν. 2160/1993.
Η παραχώρηση διενεργείται σύμφωνα με τη διαδικα-
σία, που προβλέπεται στις παρ. 7, 12, 13, 14 και 15 του 
άρθρου 2 του ν. 2206/1994 (Α΄ 62), σε συνδυασμό με την 
παρ. 7 του άρθρου 31 του παρόντος.Η χρήση και η εκμετάλλευση των παραπάνω τουριστι-
κών λιμένων, καθώς και των τουριστικών λιμένων που 
έχουν χωροθετηθεί ή δημιουργηθεί με πρωτοβουλία 
του Δημοσίου ή του Ε.Ο.Τ., εφόσον δεν έχουν αναδειχθεί 
φορείς διαχείρισης και δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότη-
τα του Τ.Α.Ι.ΠΕ.Δ., στο πλαίσιο της υπ’ αριθμ. 218/2012 
απόφασης της Διυπουργικής Επιτροπής Αναδιαρθρώ-
σεων και Αποκρατικοποιήσεων, μπορεί να παραχωρεί-
ται, ύστερα από σύμβαση παραχώρησης στην οποία 
καθορίζεται και το αντάλλαγμα, σύμφωνα με την παρ. 
7 του άρθρου 31, σε Ο.Τ.Α. α΄ ή β΄ βαθμού ή σε εταιρεία 
στην οποία μετέχει ο Ο.Τ.Α., ο οποίος υποβάλλει σχετικό 
αίτημα και αναλαμβάνει τη δέσμευση εκτέλεσης όλων 
των αναγκαίων για τη λειτουργία του τουριστικού λιμένα 
έργων είτε ο ίδιος είτε η εταιρεία, χωρίς να είναι κύριος 
ή επικαρπωτής παράκτιου ακινήτου στη χερσαία ζώνη.
Η χωροθέτηση των τουριστικών λιμένων των στοιχεί-
ων α΄ μέχρι ιστ΄ είναι δυνατόν να τροποποιείται, ως προς 
τα όρια της χερσαίας και θαλάσσιας ζώνης, τις προσχώ-
σεις, τις χρήσεις γης και τους όρους και περιορισμούς 
δόμησης, με κοινή απόφαση των Υπουργών Τουρισμού 
και Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά από γνώμη της 
Επιτροπής Τουριστικών Λιμένων, η οποία συνεκτιμά το 
ύψος της επένδυσης, τη διάρκεια, την οικονομική αποδο-
τικότητα, τα αντισταθμιστικά οφέλη για τους κατοίκους 
των όμορων περιοχών και τη τήρηση του περιβαλλοντι-
κού ισοζυγίου. Οι όροι δόμησης χωροθετούμενων του-ριστικών λιμένων των στοιχείων α΄ μέχρι ιστ΄ δύνανται να ανέρχονται έως το διπλάσιο του ορίου δόμησης του 
άρθρου 41. Αναγκαίος όρος για την αυξητική αναπρο-
σαρμογή τους είναι να αφορούν τουριστικούς λιμένες 
όμορους οικοδομικών τετραγώνων ως προς τα οποία 
το πολεοδομικό σχέδιο προβλέπει ευνοϊκότερους όρους 
δόμησης.».
2. Στο άρθρο 31 επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις: α) 
στο τρίτο εδάφιο της περ. α΄ της παρ. 4 διαγράφεται η φράση «και του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών 
Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.)», β) στο 
πρώτο εδάφιο της παρ. 6 διαγράφεται η φράση «ή να 
παραχωρείται κατά τον ν. 3389/2005 (Α΄ 232)» και οι παρ. 
4 α) και 6 διαμορφώνονται ως ακολούθως:
«4. α) Μέσα σε τέσσερις (4) μήνες από την υποβολή 
της αίτησης με τα δικαιολογητικά που αναφέρονται στην 
παρ. 2, η Επιτροπή Τουριστικών Λιμένων αποφαίνεται για 
τη συνδρομή των νόμιμων προϋποθέσεων δημιουργίας 
της μαρίνας και γνωμοδοτεί σχετικά. Κατά της γνωμο-
δότησης της Επιτροπής χωρεί αίτηση θεραπείας μέσα 
σε προθεσμία είκοσι (20) ημερών από την κοινοποίησή 
της στον αιτούντα.
 Για την έγκριση ή την τροποποίηση της χωροθέτησης, 
των επιτρεπόμενων χρήσεων γης, των όρων και περι-
ορισμών δόμησης, των απαιτούμενων προσχώσεων ή 
έργων εκσκαφής για τη διάνοιξη εσωτερικών λιμενολε-
κανών, καναλιών ή/και διαμόρφωση προστατευτικών 
νησίδων, των αναγκαίων έργων υποδομής, των εγκα-
ταστάσεων και κτιρίων επί της χερσαίας ζώνης και των περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή, τη μετατρο-
πή, τη μετασκευή, την προσθήκη ή την τροποποίηση 
και τη λειτουργία της μαρίνας εκδίδεται, με μέριμνα της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3497 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Τουρισμού, κοινή 
απόφαση των Υπουργών Τουρισμού και Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας ύστερα από γνώμη της Επιτροπής Τουρι-
στικών Λιμένων. Η απόφαση αυτή δημοσιεύεται στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
6. Μετά τη χωροθέτηση μαρίνας η εκτέλεση όλων των 
έργων που απαιτούνται για τη δημιουργία, λειτουργία, 
εκμετάλλευση και οικονομική βιωσιμότητά της, μπο-
ρεί: α) να παραχωρείται σε επιχείρηση ή επιχειρήσεις 
(δημόσιες ή ιδιωτικές) ή σε όμιλο επιχειρήσεων (δη-
μόσιων ή ιδιωτικών), ή β) να αποτελεί αντικείμενο Σύ-
μπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, σύμφωνα με 
τον ν. 3389/2005 (Α΄ 232). Στην περ. α΄ η παραχώρηση 
γίνεται με απόφαση του Υπουργού Τουρισμού, που δη-
μοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, ύστερα από πρόσκληση του Υπουργού για εκδήλωση ενδιαφέ-
ροντος με δημόσιο διαγωνισμό. Στη σχετική προκήρυξη 
του διαγωνισμού καθορίζονται οι όροι διενέργειας του 
και η διαδικασία μέχρι την υπογραφή της σύμβασης, της 
παρ. 9 του άρθρου αυτού. Επιτροπή του διαγωνισμού 
είναι η Επιτροπή του άρθρου 30. Η κατακύρωση του δι-
αγωνισμού γίνεται μετά από εισήγηση της Επιτροπής και 
απόφαση του Υπουργού Τουρισμού.»
Άρθρο 48
Προγράμματα μετεκπαίδευσ ης - Τροποποίηση 
άρθρου 56 του ν. 4465/2017
Το άρθρο 56 του ν. 4465/2017 (Α΄ 47) τροποποιείται 
ως προς τον χρόνο χρηματοδότησης και διαμορφώνεται 
ως εξής: 
«Άρθρο 56
Τα προγράμματα και οι δράσεις του Υπουργείου Τουρι-
σμού για την κατάρτιση και μετεκπαίδευση εργαζομένων 
και πρόσκαιρα ανέργων εμπειροτεχνών στον τουριστικό 
τομέα με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχό-
μενων υπηρεσιών και την ενίσχυση της ανταγωνιστικό-
τητας στον τουριστικό κλάδο δύναται να χρηματοδοτού-νται από το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων 
Επενδύσεων του Υπουργείου Τουρισμού από το έτος 
2017 έως και το 2025.».
Άρθρο 49
Παράταση προθεσμίας υποβολής αντιρρήσεων για τους δασικούς χάρτες των Διευθύνσεων Δασών Κρήτης
Ειδικώς για τους δασικούς χάρτες των Διευθύνσεων 
Δασών Κρήτης, η ανάρτηση των οποίων υλοποιήθηκε 
εντός του έτους 2021, η προθεσμία υποβολής αντιρρή-
σεων του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 15 του 
ν. 3889/2010 (Α΄ 182), για τους κατοίκους εσωτερικού 
παρατείνεται από τη λήξη της έως την 31η Μαΐου 2022.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 50
Καταργούμενες διατάξεις
1. Καταργείται η περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 38 του 
ν. 3190/1955 (Α΄ 91), όπως προστέθηκε με το άρθρο 
156 του ν. 4601/2019 (Α΄ 44), περί προϋποθέσεων μετα-
τροπής Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης σε Ανώνυμη Εταιρεία.
2. Από την έκδοση της απόφασης της παρ. 12 του 
άρθρου 221 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147), καταργείται το 
άρθρο 188 του ν. 4782/2021 (Α΄ 36), περί της συμμετοχής 
εκπροσώπων του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας σε 
συλλογικά όργανα δημοσίων συμβάσεων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄ 
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 51
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3498 Τεύχος A’ 99/20.05.2022
 Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 20 Μαΐου 2022
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΙΚΡΑΜΜΕΝΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΑνάπτυξης και Επενδύσεων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ  Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  
Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΕΥΡΗΣ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  
Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  
Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ  Τουρισμού
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ  
Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 20 Μαΐου 2022
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01000992005220036*