NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4955 
Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2020/262 του Συμβουλίου της 19ης Δε-
κεμβρίου 2019 για τη θέσπιση του γενικού κα-
θεστώτος των ειδικών φόρων κατανάλωσης 
(αναδιατύπωση) (L 58), άσκησ η της τελωνειακής 
αντιπροσώπευσης και ρύθμιση επαγγέλματος τε-
λωνειακού αντιπροσώπου, λοιπές τελωνειακές 
και φορολογικές ρυθμίσεις και άλλες επείγου-
σες διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
     ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ Α’ 
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ 
ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2020/262 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 19ης 
ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΚΑ-
ΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ (ΑΝΑ-
ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ) (L 58) - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕ-
ΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ 
Άρθρο 1 Σκοπός Άρθρο 2 Αντικείμενο 
Άρθρο 3 Εφαρμογή του ενωσιακού τελωνειακού 
κώδικα στα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντα - Εδαφική εφαρμογή - Γενεσιουργό γεγονός 
επιβολής του φόρου - Τροποποίηση άρθρου 54 του 
ν. 2960/2001 (παρ. 1, 2 και 4 άρθρου 2, παρ. 2, 3, 4 και 5 
άρθρου 4, άρθρο 5 και παρ. 1 άρθρου 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2020/262)
Άρθρο 4 Ορισμοί  - Τροποποίηση άρθρου 55 του 
ν. 2960/2001 (άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262) 
Άρθρο 5 Χρόνος και τόπος όπου καθίσταται απαιτητός 
ο φόρος - Τροποποίηση άρθρου 56 του ν. 2960/2001 
(παρ. 2, 3 και 4 άρθρου 6, άρθρο 7 και πρώτο εδάφιο 
άρθρου 8 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)Άρθρο 6 Διακινήσεις υποκείμενων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανάλωση 
στο έδαφος ενός κράτους μέλους της Ε.Ε., προκειμένου 
να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους 
για εμπορικούς σκοπούς και γενεσιουργός αιτία του ει-
δικού φόρου κατανάλωσης - Αντικατάσταση άρθρου 
57 του ν. 2960/2001 (άρθρα 33 και 34 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 7 Προϋποθέσεις διακίνησης υποκείμενων σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων που έχουν τεθεί σε 
ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους, προκειμέ-
νου να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους 
για εμπορικούς σκοπούς - Ηλεκτρονικό απλουστευμένο 
διοικητικό έγγραφο και αναφορά παραλαβής - Προσθή-
κη άρθρου 57Α στον ν. 2960/2001 (άρθρα 35, 36 και 37 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 8 Εφεδρικές διαδικασίες και έγγραφα - Ανά-
κτηση δεδομένων - Εναλλακτικές αποδείξεις παραλαβής 
προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
και που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κρά-τους μέλους, προκειμένου να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους για εμπορικούς σκοπούς - Προ-σθήκη άρθρου 57Β στον ν. 2960/2001 (άρθρα 38, 39, 40 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 9 Διακίνηση προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανά-
λωση μεταξύ δύο τόπων στο έδαφος της χώρας μέσω 
του εδάφους άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε. - Αντικατά-
σταση άρθρου 58 του ν. 2960/2001 (παρ. 1 άρθρου 42 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 10 Πωλήσεις εξ αποστάσεως - Τροποποίηση 
άρθρου 60 του ν. 2960/2001 (άρθρο 44 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2020/262)
Άρθρο 11 Καταστροφές και απώλειες υποκείμενων σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων που έχουν τεθεί 
σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους κατά τη 
μεταφορά τους στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από 
το κράτος μέλος στο οποίο τέθηκαν σε ανάλωση - Αντι-κατάσταση άρθρου 61 του ν. 2960/2001 (άρθρο 45 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
14 Ιουλίου 2022 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1394689
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4690 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
Άρθρο 12 Παραγωγή, μεταποίηση, κατοχή, αποθήκευ-
ση - Τροποποίηση άρθρου 62 του ν. 2960/2001 (άρθρο 
14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 13 Προϋποθέσεις αναγνώρισης εγκεκριμένου 
αποθηκευτή - Τροποποίηση άρθρου 64 του ν. 2960/2001 
(άρθρο 15 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 14 Καταστροφές και απώλειες προϊόντων που 
τελούν υπό καθεστώς αναστολής - Τροποποίηση άρ-
θρου 65 του ν. 2960/2001 (παρ. 5, 6, 7, 8, 9 και 10 άρθρου 
6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 15 Επιστροφή και διαγραφή - Βεβαίωση και 
είσπραξη εκ των υστέρων - Τροποποίηση άρθρου 66 
του ν. 2960/2001 (άρθρο 10 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 16 Πιστοποιητικό απαλλαγής - Τροποποίηση 
άρθρου 68 του ν. 2960/2001 (άρθρο 12 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2020/262)
Άρθρο 17 Πωλήσεις προϊόντων που έχουν τεθεί σε 
ανάλωση από καταστήματα πλοίων και αεροσκαφών - 
Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 70 του ν. 2960/2001
Άρθρο 18 Μικροί οινοπαραγωγοί - Αντικατάσταση άρ-
θρου 71 του ν. 2960/2001 (άρθρο 48 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2020/262)
Άρθρο 19 Τόπος αποστολής και προορισμού της δι-
ακίνησης υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής. Εγγύηση - Τρο-
ποποίηση άρθρου 112 του ν. 2960/2001 (άρθρα 16, 17 και 19 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 20 Εγγεγραμμένος παραλήπτης - Τροποποίηση 
παρ. 1 άρθρου 113 του ν. 2960/2001 (παρ. 1 άρθρου 18 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 21 Διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής 
μέσω μηχανοργανωμένου συστήματος - Τροποποίηση άρθρου 114 του ν. 2960/2001 (άρθρα 20, 21, 22, 24 και 25 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 22 Διαδικασίες σε περίπτωση που το μηχανορ-
γανωμένο σύστημα είναι μη διαθέσιμο - Τροποποίηση 
άρθρου 115 του ν. 2960/2001 (άρθρα 26 και 27 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 23 Εναλλακτική απόδειξη παραλαβής και 
αποδεικτικά στοιχεία για την έξοδο - Τροποποίηση άρ-θρου 116 του ν. 2960/2001 (άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 24 Παρατυπίες κατά τη διακίνηση υποκείμε-
νων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων τα οποία 
έχουν τεθεί σε ανάλωση - Τροποποίηση άρθρου 119 του 
ν. 2960/2001 (άρθρο 46 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Άρθρο 25 Μεταβατικές διατάξεις (άρθρο 54 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2020/262)
ΜΕΡΟΣ Β’ 
ΑΣΚΗΣΗ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΡΥΘ-
ΜΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ 
ΑΣΚΗΣΗ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗΣ - 
ΣΚΟΠΟΣ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΟΡΙΣΜΟΙ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρθρο 26 Σκοπός Άρθρο 27 Αντικείμενο 
Άρθρο 28 Ορισμοί Άρθρο 29 Όροι διενέργειας τελωνειακών διατυπώσε-
ων από τελωνειακό αντιπρόσωποΆρθρο 30 Ευθύνη τελωνειακών αντιπροσώπων ένα-
ντι των τελωνειακών, ελεγκτικών και άλλων αρμόδιων 
αρχών ή υπηρεσιών του Δημοσίου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΡΗΣΗΣ ΜΗΤΡΩ-
ΟΥ - ΑΔΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟ-
ΣΩΠΟΥ
Άρθρο 31 Αρμόδιες διοικητικές αρχές 
Άρθρο 32 Επαγγελματίας τελωνειακός αντιπρόσωπος
Άρθρο 33 Αναστολή, ανάκληση, ακύρωση της άδειας 
επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ 
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ 
ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ - ΑΜΟΙΒΕΣ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜ-
ΜΑΤΑ
Άρθρο 34 Υποχρεώσεις επαγγελματιών τελωνειακών 
αντιπροσώπων
Άρθρο 35 Αμοιβή επαγγελματιών τελωνειακών αντι-
προσώπων
Άρθρο 36 Εκπαιδευτικά προγράμματα επαγγελματιών 
τελωνειακών αντιπροσώπων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ - ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ ΟΡΓ ΑΝΑ - ΠΕΙ-
ΘΑΡΧΙΚΕΣ ΠΟΙΝΕΣ 
Άρθρο 37 Πειθαρχική εξουσίαΆρθρο 38 Πειθαρχικό Συμβούλιο Επαγγελματιών Τε-
λωνειακών Αντιπροσώπων (ΠΕΙ.Σ.Ε.Τ.Α.)
Άρθρο 39 Λειτουργία του Πειθαρχικού ΣυμβουλίουΆρθρο 40 Πειθαρχικές ποινέςΆρθρο 41 Παραγραφή πειθαρχικών αδικημάτων
Άρθρο 42 Πειθαρχική ευθύνη σε περίπτωση απώλειας 
της επαγγελματικής ιδιότητας του τελωνειακού αντιπρο-
σώπου
Άρθρο 43 Σχέση της πειθαρχικής διαδικασίας με την 
ποινική δίκη
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’ 
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕ-
ΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 44 Εξουσιοδοτικές διατάξειςΆρθρο 45 Μεταβατικές διατάξειςΆρθρο 46 Καταργούμενες διατάξεις
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΛΟΙΠΕΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 47 Έλεγχος ρευστών διαθεσίμων  - Τροπο-
ποίηση παρ.  2 άρθρου 3 του Εθνικού Τελωνειακού 
Κώδικα
Άρθρο 48 Σφράγιση εγκατάστασης και δημοσιοποίη-
ση στοιχείων παραβατών σε περίπτωση λαθρεμπορίας 
αλκοολούχων ή παραβίασης της νομοθεσίας περί αλκο-
όλης και αλκοολούχων ποτών - Τροποποίηση άρθρου 
119Α του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα
Άρθρο 49 Επιβολή κυρώσεων για μη υποβολή δή-
λωσης ή ελλιπή ή ανακριβή δήλωση ρευστών διαθε-
σίμων - Τροποποίηση παρ. 8 άρθρου 147 του Εθνικού 
Τελωνειακού Κώδικα
Άρθρο 50 Ανακαθορισμός ποσοτικών ορίων για απαλ-
λαγή ορισμένων προϊόντων από τον φόρο κατανάλω-
σης - Τροποποίηση παρ. 5Α άρθρου 53Α του Εθνικού 
Τελωνειακού Κώδικα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4691 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
Άρθρο 51 Αναθεώρηση διαδικασίας είσπραξης και 
χρόνου απόδοσης τελών χαρτοσήμου - Τροποποίηση 
παρ. 1 του άρθρου 3 του Π.Δ. 28 της 28ης Ιουλίου 1931 
Άρθρο 52 Υπολογισμός του ποσοστού προσαύξησης 
τέσσερα τοις εκατό (4%) του 2021 στα έτη 2024 και 2025 - 
Τροποποίηση παρ. 3 του άρθρου 146 του ν. 4808/2021
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ 
ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
Άρθρο 53 Εκκρεμείς υποθέσεις επιχορήγησης - Τρο-
ποποίηση παρ. 3 άρθρου 24 του ν. 4797/2021
Άρθρο 54 Ρύθμιση θεμάτων Διεύθυνσης Φορολογι-
κής Πολιτικής της Γενικής Γ ραμματείας Φορολογικής Πολιτικής και Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου 
Οικονομικών
Άρθρο 55 Καθορισμός αμοιβής Διοικητικού Συμβου-
λίου της Εταιρείας «Ιαματικές Πηγές Ελλάδος» Α.Ε.- Προ-
σθήκη παρ. 5 στο άρθρο 20 του ν. 4875/2021
Άρθρο 56 Οικονομική ενίσχυση του προγράμματος 
«Τουρισμός για όλους» - Προσθήκη παρ. 3 στο άρθρο 
45 του ν. 4933/2022
Άρθρο 57 Αποζημιώσεις προανθικού σταδίου - Τροπο-
ποίηση παρ. 1 και 4 άρθρου 209 του ν. 4820/2021
Άρθρο 58 Δημοσιοποίηση της εμπορικής επωνυμίας 
επιχειρήσεων που παραβιάζουν τα μέτρα περιστολής 
φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας σε περιόδους κρί-
σης - Τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 119 του ν. 4926/2022
Άρθρο 59 Περιστολή φαινομένων αθέμιτης κερδοφο-
ρίας κατά την πώληση προϊόντων των οποίων η αγορά 
επιδοτείται από το πρόγραμμα «Αλλάζω Συσκευή» - Τρο-
ποποίηση άρθρου 58 του ν. 4818/2021
Άρθρο 60 Άσκηση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων από φυ-
σικά ή νομικά πρόσωπα - Τροποποίηση παρ. 9 άρθρου 152 του ν. 4512/2018 
Άρθρο 61 Πληρωμή δαπανών λόγω συμμετοχής της 
Ελλάδας σε διεθνείς οργανισμούς
Άρθρο 62 Διαδικασίες ανάθεσης σύμβασης που διε-
νεργούνται στο πλαίσιο επικουρικών δραστηριοτήτων 
αγορών από τις Ε.Κ.Α.Α. της παρ. 1 του ν. 4412/2016 - 
Προσθήκη παρ. 2Α στο άρθρο 41 του ν. 4412/2016
Άρθρο 63 Υποδιαίρεση συμβάσεων σε τμήματα από 
τις Κεντρικές Αρχές Αγορών - Τροποποίηση άρθρου 59 
του ν. 4412/2016
Άρθρο 64 Ρύθμιση για καταβολή αποζημιώσεων ανα-
δόχων γραμμών στις οποίες έχουν επιβληθεί υποχρεώ-
σεις παροχής δημόσιας υπηρε σίας - Τροποποίηση παρ. 3 
άρθρου 83 του ν. 4796/2021 
Άρθρο 65 Παράταση ακατάσχετου της κρατικής χρη-
ματοδότησης του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος 
(Ο.Σ.Ε. Α.Ε.)
Άρθρο 66 Ρύθμιση θεμάτων Μηχανοδηγών Οργανι-
σμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Ο.Σ.Ε. Α.Ε.)
Άρθρο 67 Καταβληθέντα ποσά για επιδόματα επικίν-
δυνης και ανθυγιεινής εργασίας και θέσεων ευθύνης 
στους εργαζόμενους του Οργανισμού Αστικών Συγκοι-νωνιών Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.) 
ΜΕΡΟΣ Ε’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 68 Έναρξη ισχύοςΜΕΡΟΣ Α’ 
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2020/262 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 19ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ (ΑΝΑΔΙΑΤΥΠΩΣΗ) (L 58) - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ 
Άρθρο 1
Σκοπός 
Σκοπός του παρόντος είναι η ενσωμάτωση στον 
Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 265) της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262 του Συμβουλίου της 19ης Δε-
κεμβρίου 2019 για τη θέσπιση του γενικού καθεστώτος 
των ειδικών φόρων κατανάλωσης (L 58), με την οποία 
αναδιατυπώνονται, για λόγους σαφήνειας και εναρμόνι-
σης, οι όροι επιβολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης 
σε προϊόντα που καλύπτει η Οδηγία 2008/118/ΕΚ, ώστε 
να διασφαλίζεται η ορθή λειτουργία της εσωτερικής 
αγοράς, να διευκρινίζονται τα προϊόντα που υπόκεινται 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης στα οποία εφαρμόζεται 
η Οδηγία (ΕΕ) 2020/262 και να γίνεται αναφορά για τον σκοπό αυτόν στις Οδηγίες του Συμβουλίου 2011/64/ΕΕ, 
92/83/ΕΟΚ, 92/84/ΕΟΚ, 2003/96/ΕΚ, να προσδιορίζονται 
τα στοιχεία των ενωσιακών κανόνων που εφαρμόζονται 
και στους άλλους έμμεσους φόρους για ειδικούς σκο-
πούς, καθώς και να καθορίζονται όλα τα συναφή θέματα. 
Άρθρο 2Αντικείμενο 
Αντικείμενο του παρόντος είναι:
α) η αναθεώρηση των όρων του γενικού καθεστώτος 
για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης που επιβάλ-
λονται άμεσα ή έμμεσα στην κατανάλωση των κάτωθι 
προϊόντων («προϊόντα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κα-
τανάλωσης»):
αα) ενεργειακά προϊόντα και ηλεκτρική ενέργεια που 
εμπίπτουν στην Οδηγία 2003/96/ΕΚ,
αβ) αλκοόλη και αλκοολούχα ποτά που εμπίπτουν στις 
Οδηγίες 92/83/ΕΟΚ και 92/84/ΕΟΚ,
αγ) βιομηχανοποιημένα καπνά που εμπίπτουν στην 
Οδηγία 2011/64/ΕΕ και 
β) ο καθορισμός όλων των συναφών ζητημάτων ιδίως 
για την επιβολή άλλων πρόσθετων έμμεσων φόρων για ειδικούς σκοπούς. 
Άρθρο 3
Εφαρμογή του ενωσιακού τελωνειακού κώδικαστα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα - Εδαφική εφαρμογή - Γενεσιουργό γεγονός επιβολής του φόρου - Τροποποίηση άρθρου 54 του ν. 2960/2001 (παρ. 1, 2 και 4 άρθρου 2, παρ. 2, 3, 4 και 5 άρθρου 4, άρθρο 5 και παρ. 1 άρθρου 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 54 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) αντικαθίστα-
ται ο τίτλος, β) η παρ. 1 τροποποιείται ως προς βα) την 
υποδιαίρεσή της σε περ. α’ έως γ’ , ββ) την εξειδίκευση της 
εδαφικής εφαρμογής του ειδικού φόρου κατανάλωσης, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4692 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
γ) στο πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της παρ. 3, η λέξη 
«έδαφος» αντικαθίσταται από τις λέξεις «ένα από τα εδά-
φη», δ) η παρ. 4 αντικαθίσταται, ε) στην παρ. 6, στο πεδίο 
εφαρμογής για τα εισαγόμενα προϊόντα, προστίθενται 
τα προϊόντα της παρ. 3 του άρθρου 355 της Συνθήκης 
για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), στ) 
επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 54 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 54
Εφαρμογή του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα στα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα - Εδαφική εφαρμογή - Γενεσιουργό γεγονός επιβολής του φόρου
1. Στον ειδικό φόρο κατανάλωσης υπόκεινται τα προ-
ϊόντα του άρθρου 53, κατά:
α) την παραγωγή τους, συμπεριλαμβανομένης, ανάλο-
γα με την περίπτωση, της εξόρυξής τους στο εσωτερικό της χώρας,
β) την εισαγωγή τους ή την παράτυπη είσοδό τους στο 
εσωτερικό της χώρας,
γ) την παραλαβή τους από άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε. 
στο εσωτερικό της χώρας.
2. Επί των εισαγόμενων και εξαγόμενων προϊόντων του 
άρθρου 53 εφαρμόζονται οι διατάξεις της τελωνειακής και συναφούς με τον παρόντα κώδικα νομοθεσίας.
3. Οι διατυπώσεις που προβλέπονται από τις ενωσι-
ακές τελωνειακές διατάξεις για την είσοδο εμπορευμά-των στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης εφαρμόζονται 
κατ’ αναλογία κατά την είσοδο υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων στο έδαφος της Ένωσης 
από ένα από τα εδάφη που αναφέρονται στην παρ. 5. 
Οι διατυπώσεις που προβλέπονται από τις ενωσιακές 
τελωνειακές διατάξεις για την έξοδο εμπορευμάτων από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης εφαρμόζο-νται κατ’ αναλογία κατά την έξοδο υποκείμενων σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων από το έδαφος 
της Ένωσης προς ένα από τα εδάφη που αναφέρονται στην παρ. 5.
4. Τα άρθρα 57 έως 65, 112 έως 117 και 119 δεν εφαρ-
μόζονται σε υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντα που έχουν τον τελωνειακό χαρακτήρα των μη ενωσιακών εμπορευμάτων, όπως ορίζονται στο σημείο 
24 του άρθρου 5 του Κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης 
Οκτωβρίου 2013 για τη θέσπιση ενωσιακού τελωνειακού 
κώδικα (αναδιατύπωση) (L 269).
5. Θεωρούνται ως προϊόντα εισαγόμενα στο εσωτε-
ρικό της χώρας, τα προϊόντα που προέρχονται από τα 
ακόλουθα εδάφη, τα οποία αποτελούν μέρος του τελω-νειακού εδάφους της Ένωσης:
α) Κανάριοι Νήσοι,
β) Τα γαλλικά εδάφη που αναφέρονται στο άρθρο 349 
και στην παρ. 1 του άρθρου 355 της Συνθήκης για τη 
Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
γ) Νήσοι Άαλαντ,δ) Αγγλονορμανδικές Νήσοι.
Οι περ. α’ και β’ παύουν να ισχύουν από την πρώτη 
ημέρα του δεύτερου μήνα που ακολουθεί την κατά-θεση σχετικής δήλωσης της Ισπανίας ή της Γαλλίας 
αντίστοιχα, για τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στη 
δήλωση αυτή.
6. Θεωρούνται, επίσης, ως προϊόντα εισαγόμενα στο 
εσωτερικό της χώρας τα προϊόντα που προέρχονται 
από τα εδάφη που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της 
παρ. 3 του άρθρου 355 της Συνθήκης για τη Λειτουρ-
γία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), καθώς και από τα 
ακόλουθα εδάφη, τα οποία δεν αποτελούν μέρος του 
τελωνειακού εδάφους της Ένωσης:
α) Νήσος Ελιγολάνδη,β) Έδαφος του Μπίζινγκεν,γ) Θέουτα,δ) Μελίλια,ε) Λιβίνιο,στ) το Γιβραλτάρ.7. Για την εφαρμογή του τρίτου μέρους, η διακίνηση 
των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊό-ντων από ή προς:
α) το Πριγκιπάτο του Μονακό, αντιμετωπίζεται ως δι-
ακίνηση από ή προς τη Γαλλία,
β) τον Άγιο Μαρίνο, αντιμετωπίζεται ως διακίνηση από 
ή προς την Ιταλία,
γ) τις περιοχές κυρίαρχων βάσεων του Ηνωμένου Βα-
σιλείου στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια, αντιμετωπίζεται ως διακίνηση από ή προς την Κύπρο,
δ) τη Nήσο του Μαν, αντιμετωπίζεται ως διακίνηση 
από ή προς το Ηνωμένο Βασίλειο,
ε) το Jungholz και το Mittelberg (Kleines Walsertal), 
αντιμετωπίζεται ως διακίνηση από ή προς τη Γερμανία.».
Άρθρο 4Ορισμοί - Τροποποίηση άρθρου 55 του ν. 2960/2001 (άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 55 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) α) εξειδικεύ-
ονται οι ορισμοί των περ. α’ έως γ’ , ζ’ έως ια’ , β) στην 
περ. στ’ ο ορισμός «τελωνειακή διαδικασία αναστολής 
ή τελωνειακό καθεστώς αναστολής» αντικαθίσταται από 
τον ορισμό της «παράτυπης εισόδου», γ) προστίθενται 
περ. ιδ’ έως κα’ , δ) επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 55 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 55
Ορισμοί
Για την εφαρμογή του τρίτου μέρους νοούνται ως:
α) «εγκεκριμένος αποθηκευτής»: φυσικό ή νομικό 
πρόσωπο, εξουσιοδοτημένο από τις αρμόδιες αρχές, 
στο πλαίσιο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του, 
να παράγει, να μεταποιεί, να κατέχει, να αποθηκεύει, να 
παραλαμβάνει ή να αποστέλλει υποκείμενα σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντα, τα οποία τελούν υπό κα-
θεστώς αναστολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης σε φορολογική αποθήκη,
β) «έδαφος κράτους μέλους»: το έδαφος κράτους 
μέλους της Ε.Ε. στο οποίο εφαρμόζονται οι Συνθήκες, 
σύμφωνα με τα άρθρα 349 και 355 της Συνθήκης για τη 
Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), πλην των 
τρίτων εδαφών,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4693 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
γ) «έδαφος της Ένωσης»: τα εδάφη των κρατών μελών 
της Ε.Ε.,
δ) «τρίτα εδάφη»: τα εδάφη που απαριθμούνται στις 
παρ. 5 και 6 του άρθρου 54,
ε) «τρίτη χώρα»: κράτος ή έδαφος στο οποίο δεν εφαρ-
μόζονται οι Συνθήκες,
στ) «παράτυπη είσοδος»: η είσοδος προϊόντων στο 
έδαφος της χώρας τα οποία δεν έχουν τεθεί σε ελεύθερη 
κυκλοφορία σύμφωνα με το άρθρο 201 του Κανονισμού 
(ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2013 για τη θέσπιση 
ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (αναδιατύπωση) και για 
τα οποία έχει γεννηθεί τελωνειακή οφειλή σύμφωνα με 
την παρ. 1 του άρθρου 79 του ίδιου Κανονισμού ή θα 
είχε γεννηθεί, εάν στα εμπορεύματα είχε επιβληθεί τε-
λωνειακός δασμός,
ζ) «καθεστώς αναστολής»: το φορολογικό καθεστώς 
που εφαρμόζεται στην παραγωγή, τη μεταποίηση, την 
κατοχή, την αποθήκευση, ή τη διακίνηση υποκείμενων 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό αναστολή 
του ειδικού φόρου κατανάλωσης,
η) «εισαγωγή»: η θέση των προϊόντων σε ελεύθερη 
κυκλοφορία σύμφωνα με το άρθρο 201 του Κανονισμού 
(ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2013 για τη θέσπιση 
ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (αναδιατύπωση) (L 269),
θ) «εγγεγραμμένος παραλήπτης»: φυσικό ή νομι-
κό πρόσωπο, εξουσιοδοτημένο από τις τελωνειακές αρχές, να παραλαμβάνει, στο πλαίσιο των επιχειρη-ματικών δραστηριοτήτων του, υποκείμενα σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντα προερχόμενα από το 
έδαφος άλλου κράτους-μέλους της Ε.Ε., τα οποία δια-
κινούνται υπό καθεστώς αναστολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης,
ι) «εγγεγραμμένος αποστολέας»: φυσικό ή νομικό 
πρόσωπο, εξουσιοδοτημένο από τις τελωνειακές αρ-χές, αποκλειστικά και μόνο να αποστέλει υποκείμενα 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα υπό καθεστώς 
αναστολής του ειδικού φόρου κατανάλωσης, κατόπιν 
της θέσης τους σε ελεύθερη κυκλοφορία σύμφωνα με 
το άρθρο 201 του Κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης 
Οκτωβρίου 2013 για τη θέσπιση ενωσιακού τελωνειακού 
κώδικα (αναδιατύπωση) στο πλαίσιο των επιχειρηματι-
κών δραστηριοτήτων του,
ια) «φορολογική αποθήκη»: ο τόπος όπου υποκείμενα 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα παράγονται, με-
ταποιούνται, κατέχονται, αποθηκεύονται, παραλαμβάνο-
νται ή αποστέλλονται υπό καθεστώς αναστολής του ειδι-
κού φόρου κατανάλωσης από εγκεκριμένο αποθηκευτή 
στο πλαίσιο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του,
ιβ) «Σημείο Κατανάλωσης φυσικού αερίου»: η εγκατά-
σταση καταναλωτή φυσικού αερίου στην οποία παραδί-
δεται φυσικό αέριο για τελική χρήση.
ιγ) «Διανομέας ή Αναδιανομέας φυσικού αερίου» είναι:
αα. ο Προμηθευτής φυσικού αερίου, κατά την έννοια 
της περ. κβ’ της παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 4001/2011 
(Α’ 179), για την ποσότητα φυσικού αερίου που προμη-
θεύει σε Σημείο Κατανάλωσης φυσικού αερίου,ββ. ο Τελικός Πελάτης φυσικού αερίου, κατά την έννοια 
της περ. ιστ’ της παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4001/2011, 
για την ποσότητα που κατ αναλώνει και την οποία προμη-
θεύεται αποκλειστικά για δική του χρήση σε σημείο δια-
φορετικό από το Σημείο Κατανάλωσης φυσικού αερίου,
ιδ) «πιστοποιημένος αποστολέας»: φυσικό ή νομι-
κό πρόσωπο εγγεγραμμένο σε μητρώο με σκοπό, στο 
πλαίσιο των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων, την 
αποστολή υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων, τα οποία έχουν τεθεί σε ανάλωση στο εσω-
τερικό της χώρας, και στη συνέχεια διακινούνται προς 
το έδαφος άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε., 
ιε) «πιστοποιημένος παραλήπτης»: φυσικό ή νομι-
κό πρόσωπο εγγεγραμμένο σε μητρώο με σκοπό, στο 
πλαίσιο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του, την 
παραλαβή υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων, τα οποία έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδα-
φος άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε. και στη συνέχεια 
διακινούνται προς το εσωτερικό της χώρας, 
ιστ) «κράτος μέλος προορισμού»: το κράτος μέλος της 
Ε.Ε., στο οποίο πρόκειται να παραδοθούν ή να χρησιμο-
ποιηθούν τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντα σύμφωνα με το Τρίτο Μέρος του παρόντος,
ιζ) «κράτος μέλος αποστολής»: το κράτος μέλος της 
Ε.Ε., από το οποίο αποστέλλονται σε κράτος μέλος 
προορισμού της περ. ιστ’ υποκείμενα σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντα σύμφωνα με το Τρίτο Μέρος 
του παρόντος,
ιη) «κράτος μέλος εξαγωγής»: το κράτος μέλος της 
Ε.Ε. όπου υποβάλλεται η διασάφηση εξαγωγής κατ’ 
εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 221 του Εκτελεστι-
κού Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2447 της Επιτροπής της 24ης 
Νοεμβρίου 2015 «για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού 
κώδικα»,
ιθ) «διαγραφή»: η απαλλαγή από την υποχρέωση 
καταβολής ειδικού φόρου κατανάλωσης που δεν έχει 
καταβληθεί,
κ) «επιστροφή»: η επιστροφή ποσού ειδικού φόρου 
κατανάλωσης που έχει καταβληθεί,
κα) «μηχανοργανωμένο σύστημα»: το μηχανοργανω-
μένο σύστημα που αναφέρεται στο άρθρο 1 της Απόφα-
σης (ΕΕ) 2020/263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 2020 για την εισαγωγή 
της πληροφορικής στη διακίνηση και στους ελέγχους 
των αγαθών που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατα-νάλωσης (L 58).».
Άρθρο 5
Χρόνος και τόπος όπου καθίσταται απαιτητός ο φόρος - Τροποποίηση άρθρου 56 του ν. 2960/
2001 (παρ. 2, 3 και 4 άρθρου 6, άρθρο 7 και πρώτο εδάφιο άρθρου 8 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 56 του ν. 2960/2001 (Α’ 265), α) αντικαθί-
στανται αα) ο τίτλος, αβ) οι περ. β’ , γ’και δ’ της παρ. 2, 
αγ) οι παρ. 3 και 8, β) στην παρ. 6, βα) αντικαθίστανται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4694 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
η περ. β’ και το πρώτο εδάφιο της περ. δ’ , ββ) τροπο-
ποιείται η περ. γ’ με την προσθήκη της μεταποίησης, γ) 
επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 56 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 56
Χρόνος και τόπος όπου καθίσταται απαιτητός ο φόρος
1. Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης καθίσταται απαιτητός 
κατά το χρόνο θέσης σε ανάλωση των προϊόντων στο 
εσωτερικό της χώρας.
2. Θεωρείται ως «θέση σε ανάλωση»:
α) η έξοδος υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων από ένα καθεστώς αναστολής, συμπεριλαμ-βανομένης της παράτυπης εξόδου,
β) η κατοχή ή αποθήκευση υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων 
των περιπτώσεων παρατυπίας, εκτός καθεστώτος ανα-
στολής, για τα οποία δεν έχει επιβληθεί ειδικός φόρος 
κατανάλωσης δυνάμει των εφαρμοστέων διατάξεων του 
ενωσιακού δικαίου και της εθνικής νομοθεσίας,
γ) η παραγωγή, συμπεριλαμβανομένης της μεταποί-
ησης, υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊ-όντων και η παράτυπη παραγωγή ή μεταποίηση, εκτός καθεστώτος αναστολής,
δ) η εισαγωγή υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλω-
σης προϊόντων, εκτός εάν τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντα υπαχθούν, αμέσως μετά την ει-
σαγωγή, σε καθεστώς αναστολής, ή η παράτυπη είσοδος 
προϊόντων υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, 
εκτός εάν η τελωνειακή οφειλή έχει αποσβεσθεί σύμφω-
να με τα στοιχεία ε’ , στ’ , ζ’ και ια’ της παρ. 1 του άρθρου 
124 του Κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοι-
νοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2013 
για τη θέσπιση ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (αναδι-ατύπωση). Η εφαρμογή της παρούσας για οφειλές που 
αποσβαίνονται σύμφωνα με το στοιχείο ε’ της παρ. 1 του 
άρθρου 124 του ίδιου Κανονισμού είναι ανεξάρτητη από 
την επιβολή και την είσπραξη των πολλαπλών τελών της 
παρ. 1 του άρθρου 150 και την εφαρμογή του Πέμπτου Μέρους, όταν συντρέχει λαθρεμπορία. 
Για την εφαρμογή της περ. α’ , ως έξοδος από το καθε-
στώς αναστολής των πετρελαιοειδών προϊόντων που 
τελούν υπό καθεστώς αναστολής εντός φορολογικών 
αποθηκών στο εσωτερικό της χώρας και ζητείται η θέση 
τους σε ανάλωση, θεωρείται η φυσική έξοδος των προϊ-
όντων από τη φορολογική αποθήκη.
3. Ο χρόνος εξόδου από καθεστώς αναστολής, σύμ-
φωνα με την περ. α’ της παρ. 2, είναι:
α) ο χρόνος παραλαβής των υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων από τον εγγεγραμμέ-
νο παραλήπτη, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο στοιχείο ii της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, 
β) ο χρόνος παραλαβής των υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων από τον παραλήπτη, στις 
περιπτώσεις που αναφέρονται στο στοιχείο iv της περ. α’ 
της παρ. 1 του άρθρου 112, 
γ) ο χρόνος παραλαβής των υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων στον τόπο άμεσης πα-ράδοσής τους, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην 
παρ. 2 του άρθρου 112.
4. Με την επιφύλαξη της παρ. 5, ο ειδικός φόρος κατα-
νάλωσης στις περιπτώσεις των παρ. 2 και 3 εισπράττεται 
με βάση τους συντελεστές που ισχύουν την ημερομηνία 
κατά την οποία ο φόρος καθίσταται απαιτητός.
5. Στην περίπτωση παράτυπης εξόδου από καθεστώς 
αναστολής ή κατοχής ή αποθήκευσης εκτός καθεστώτος 
αναστολής ή παράτυπης παραγωγής ή παράτυπης εισα-
γωγής, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης εισπράττεται με βάση τους συντελεστές που ισχύουν κατά τον χρόνο διαπίστωσης των παρατυ-πιών αυτών.
Εντούτοις, όταν από τα στοιχεία που διαθέτουν οι 
αρμόδιες αρχές διαπιστώνεται ότι η παράτυπη έξοδος 
από καθεστώς αναστολής ή η κατοχή εκτός καθεστώ-
τος αναστολής ή η παράτυπη παραγωγή ή η παράτυπη 
εισαγωγή πραγματοποιήθηκαν ή υπήρξαν, κατά περί-
πτωση, σε χρόνο προγενέστερο της διαπίστωσης, ο ει-δικός φόρος κατανάλωσης εισπράττεται με βάση τους 
συντελεστές που ίσχυαν κατά την προγενέστερη της δια-
πίστωσης ημερομηνία, στην οποία πραγματοποιήθηκαν 
ή υπήρξαν.
6. Με την επιφύλαξη του άρθρου 101, υπόχρεος να 
καταβάλει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης που καθίσταται 
απαιτητός είναι:
α) σε σχέση με την έξοδο υποκείμενων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων από καθεστώς αναστολής, 
όπως αναφέρεται στην περ. α’ της παρ. 2:
i) Ο εγκεκριμένος αποθηκευτής, ο εγγεγραμμένος πα-
ραλήπτης ή κάθε άλλο πρόσωπο που απελευθερώνει ή εξ ονόματος του οποίου απελευθερώνονται τα υποκεί-μενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα από καθε-
στώς αναστολής και σε περίπτωση παράτυπης εξόδου από τη φορολογική αποθήκη, κάθε άλλο πρόσωπο που 
εμπλέκεται στην έξοδο αυτή,
ii) σε περίπτωση παρατυπίας κατά τη διακίνηση υπο-
κείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό 
καθεστώς αναστολής, όπως αυτή ορίζεται στις παρ. 1, 2 και 4 του άρθρου 118, ο εγκεκριμένος αποθηκευτής, ο εγγεγραμμένος αποστολέας ή κάθε άλλο πρόσωπο που 
εγγυήθηκε την πληρωμή, σύμφωνα με τις παρ. 6 και 7 
του άρθρου 112, και κάθε πρόσωπο που συμμετείχε στην 
παράτυπη έξοδο και το οποίο γνώριζε ή όφειλε ευλόγως 
να γνωρίζει τον παράτυπο χαρακτήρα της εξόδου,
β) σχετικά με την κατοχή ή αποθήκευση υποκείμενων 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων όπως αναφέ-ρεται στην περ. β’ της παρ. 2, το πρόσωπο που κατέχει ή 
αποθηκεύει τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντα ή κάθε άλλο πρόσωπο που εμπλέκεται στην 
κατοχή ή αποθήκευση των υποκείμενων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων ή οποιοσδήποτε συνδυασμός 
αυτών των προσώπων, σύμφωνα με την αρχή της αλλη-λέγγυας και εις ολόκληρον ευθύνης,
γ) σχετικά με την παραγωγή, συμπεριλαμβανομένης 
της μεταποίησης, υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατα-
νάλωσης προϊόντων όπως αναφέρεται στην περ. γ’ της 
παρ. 2: το πρόσωπο που παράγει τα υποκείμενα σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντα και, σε περίπτωση παρά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4695 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
τυπης παραγωγής, κάθε άλλο πρόσωπο που εμπλέκεται 
στην παραγωγή τους,
δ) σχετικά με την εισαγωγή ή την παράτυπη είσοδο 
υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων 
που αναφέρεται στην περ. δ’ της παρ. 2, ο διασαφιστής, όπως ορίζεται στο σημείο 15 του άρθρου 5 του Κανονι-
σμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2013 για τη θέσπιση 
ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (αναδιατύπωση) ή κάθε 
άλλο πρόσωπο που αναφέρεται στην παρ. 3 του άρθρου 
77 του ίδιου Κανονισμού και σε περίπτωση παράτυπης 
εισαγωγής, κάθε άλλο πρόσωπο που εμπλέκεται στην 
παράτυπη εισαγωγή.
Σε περίπτωση περισσότερων υπόχρεων για την κατα-
βολή του οφειλόμενου ποσού ειδικού φόρου κατανάλω-
σης, τα πρόσωπα αυτά είναι αλληλεγγύως και εις ολό-
κληρον υπόχρεα για την πληρωμή της εν λόγω οφειλής.
7. Σε περίπτωση ακύρωσης ή ανάκλησης της άδειας 
εγκεκριμένου αποθηκευτή, οι φορολογικές επιβαρύν-
σεις που αναλογούν στα αποθηκευμένα σε καθεστώς 
αναστολής προϊόντα στη φορολογική αποθήκη ή στις 
φορολογικές αποθήκες του αποθηκευτή, καθίστανται 
άμεσα απαιτητές και τα προϊόντα δεσμεύονται μέχρι την 
εξόφληση αυτών από τον υπόχρεο ή από τις εγγυήσεις που έχουν κατατεθεί.
8.Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του Διοικητή της Ανεξάρτητητης Αρχής Δημοσίων Εσό-δων, δύναται να καθορίζεται κάθε ειδικότερο θέμα για 
τον χρόνο και τον τόπο όπου καθίσταται απαιτητός ο 
φόρος και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
του παρόντος.».
Άρθρο 6
Διακινήσεις υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους της Ε.Ε., προκειμένου να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους για εμπορικούς σκοπούς και γενεσιουργός αιτία του ειδικού φόρου κατανάλωσης - Αντικατάσταση άρθρου 57 του ν. 2960/2001 (άρθρα 33 και 34 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Το άρθρο 57 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 57
Διακινήσεις υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλω-
σης προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος 
ενός κράτους μέλους της Ε.Ε., προκειμένου να παρα-
δοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους για εμπο-
ρικούς σκοπούς και γενεσιουργός αιτία του ειδικού 
φόρου κατανάλωσης 1. Αν υποκείμενα σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντα που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο 
έδαφος άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε., διακινούνται, 
προκειμένου να παραδοθούν στο εσωτερικό της χώρας 
για εμπορικούς σκοπούς ή να χρησιμοποιηθούν σε αυτό, 
υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, ο οποίος καθί-
σταται απαιτητός από τις τελωνειακές αρχές σύμφωνα 
με τις παρ. 5 και 6.Για τους σκοπούς των άρθρων 57, 57Α, 57Β και 58, 
τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα 
διακινούνται μόνο από πιστοποιημένο αποστολέα προς 
πιστοποιημένο παραλήπτη.
Για την απόκτηση της ιδιότητας του πιστοποιημένου 
αποστολέα ή του πιστοποιημένου παραλήπτη απαιτείται 
η εγγραφή σε μητρώο, κατόπιν αίτησης του ενδιαφερο-μένου, στην αρμόδια τελωνειακή αρχή.
2. Για τους σκοπούς του παρόντος, θεωρείται ότι τα 
υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα 
έχουν «παραδοθεί για εμπορικούς σκοπούς», εφόσον 
έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέ-λους της Ε.Ε., έχουν διακινηθεί από το εν λόγω κράτος 
μέλος προς το έδαφος άλλου κράτους μέλους και παρα-
δίδονται είτε σε μη ιδιώτη είτε σε ιδιώτη αν η διακίνηση 
δεν καλύπτεται από το άρθρο 59 ή το άρθρο 60. Ωστόσο, 
τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα 
δεν θεωρούνται ότι έχουν παραδοθεί για εμπορικούς 
σκοπούς, εφόσον μεταφέρονται από τον εν λόγω ιδιώτη 
για δική του χρήση, όταν διακινούνται από το έδαφος 
του άλλου κράτους μέλους.
3. Η διακίνηση των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατα-
νάλωσης προϊόντων βάσει του παρόντος άρθρου αρχίζει 
όταν τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊό-
ντα εξέλθουν από τις εγκαταστάσεις του πιστοποιημένου 
αποστολέα ή από οποιονδήποτε τόπο στο κράτος μέλος 
αποστολής που έχει γνωστοποιηθεί πριν από την έναρξη 
της διακίνησης στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους 
αποστολής.
4. Η διακίνηση των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κα-
τανάλωσης προϊόντων βάσει του παρόντος άρθρου λή-
γει όταν ο πιστοποιημένος παραλήπτης παραλάβει τα 
υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα στις 
εγκαταστάσεις του ή σε οποιονδήποτε τόπο στο κράτος 
μέλος προορισμού που έχει γνωστοποιηθεί πριν από την 
έναρξη της διακίνησης στις αρμόδιες αρχές του κράτους 
μέλους προορισμού.
5. Οι όροι υπό τους οποίους ο ειδικός φόρος κατανά-
λωσης καθίσταται απαιτητός, καθώς και ο συντελεστής 
του ειδικού φόρου κατανάλωσης είναι αυτοί που ισχύουν 
τη στιγμή κατά την οποία ο φόρος καθίσταται απαιτητός 
στο εσωτερικό της χώρας.
6. Ο πιστοποιημένος παραλήπτης είναι υπόχρεος για 
την καταβολή του ειδικού φόρου κατανάλωσης, ο οποίος 
καθίσταται απαιτητός όταν τα προϊόντα έχουν παραδο-
θεί στο εσωτερικό της χώρας, εκτός από τις περιπτώσεις 
στις οποίες διαπράττεται παρατυπία κατά τη διακίνηση, 
σύμφωνα με το άρθρο 119.
7. Σε περίπτωση μη εγγραφής ή πιστοποίησης ενός ή 
όλων των προσώπων που εμπλέκονται στη διακίνηση, τα πρόσωπα αυτά καθίστανται επίσης υπόχρεα για την καταβολή του ειδικού φόρου κατανάλωσης.
8. Τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προ-
ϊόντα, τα οποία βρίσκονται επί πλοίου ή αεροσκάφους που πραγματοποιεί θαλάσσια ταξίδια ή πτήσεις μεταξύ 
των εδαφών δύο κρατών μελών της Ε.Ε. και τα οποία δεν 
διατίθενται προς πώληση όταν το πλοίο ή το αεροσκά-
φος βρίσκεται στο έδαφος της χώρας, δεν υπόκεινται σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης στη χώρα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4696 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
9. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρ-
χής Δημοσίων Εσόδων καθορίζονται οι διατυπώσεις, οι 
προϋποθέσεις, η διαδικασία εγγραφής στο μητρώο, η 
αρμόδια αρχή για την εγγραφή και κάθε σχετικό θέμα 
για την εφαρμογή του παρόντος.».
Άρθρο 7
Προϋποθέσεις διακίνησ ης υποκείμενων 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων 
που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους, προκειμένου να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους 
μέλους για εμπορικούς σκοπούς - Ηλεκτρονικό 
απλουστευμένο διοικητικό έγγραφο και αναφορά παραλαβής - Προσθήκη άρθρου 
57Α στον ν. 2960/2001 (άρθρα 35, 36 και 37 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Μετά το άρθρο 57 του ν. 2960/2001 (Α’ 265), προστί-
θεται άρθρο 57Α, ως εξής: 
«Άρθρο 57Α
Προϋποθέσεις διακίνησης υποκείμενων σε ειδικό
φόρο κατανάλωσης προϊόντων που έχουν τεθεί 
σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους της Ε.Ε., προκειμένου να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους για εμπορικούς σκοπούς - Ηλεκτρονικό απλουστευμένο διοικητικό έγγραφο και αναφορά παραλαβής 
1. Η διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανά-
λωσης προϊόντων τα οποία έχουν τεθεί σε ανάλωση 
στο έδαφος ενός κράτους μέλους της Ε.Ε., προκειμένου 
να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους 
για εμπορικούς σκοπούς είναι σύμφωνη με τα άρθρα 
57, 57Α, 57Β και 58, μόνο εάν πραγματοποιείται υπό 
την κάλυψη ηλεκτρονικού απλουστευμένου διοικητι-
κού εγγράφου, το οποίο καταρτίζεται σύμφωνα με τις 
παρ. 7 έως 11.
2. Ο πιστοποιημένος παραλήπτης, δυνάμει της παρ. 6 
του άρθρου 57, συμμορφώνεται με τις ακόλουθες υπο-χρεώσεις:
α) Πριν από την αποστολή των προϊόντων, παρέχει 
εγγύηση που καλύπτει τους ενεχόμενους κινδύνους μη καταβολής των ειδικών φόρων κατανάλωσης που μπο-ρεί να επέλθουν κατά τη διακίνηση μέσω των εδαφών 
των κρατών μελών διαμεταγωγής και στο εσωτερικό της 
χώρας.
β) Καταβάλλει τον οφειλόμενο ειδικό φόρο κατανά-
λωσης στην αρμόδια τελωνειακή αρχή με την άφιξη των 
προϊόντων στο εσωτερικό της χώρας ή το αργότερο την 
επόμενη εργάσιμη ημέρα από την άφιξη.
γ) Αποδέχεται κάθε έλεγχο που διενεργούν οι αρμόδιες 
αρχές για να εξακριβώσουν ότι πραγματοποιήθηκε η πα-
ραλαβή των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων και ότι καταβλήθηκε ο οφειλόμενος ειδικός φόρος κατανάλωσης.
Κατά παρέκκλιση της περ. α), δύναται, στις ενδεδειγ-
μένες περιπτώσεις και με τους όρους και τις προϋποθέ-σεις που καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 16, να επιτρέπεται η παροχή της εγγύησης από τον μεταφορέα, 
τον κύριο των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλω-
σης προϊόντων, τον πιστοποιημένο αποστολέα, ή από 
κοινού με οποιονδήποτε συνδυασμό από δύο ή περισ-
σότερα από αυτά τα πρόσωπα με ή χωρίς τον πιστοποι-
ημένο παραλήπτη.
3. Η εγγύηση της περ. α) της παρ. 2 ισχύει σε όλη την 
Ευρωπαϊκή Ένωση.
4. Ο εξουσιοδοτημένος από τις τελωνειακές αρχές 
εγκεκριμένος αποθηκευτής ή ο εγγεγραμμένος αποστο-
λέας μπορεί να ενεργεί ως πιστοποιημένος αποστολέας, 
αφού ενημερώσει τις εν λόγω αρχές.
5. Ο εξουσιοδοτημένος από τις τελωνειακές αρχές 
εγκεκριμένος αποθηκευτής ή ο εγγεγραμμένος παραλή-
πτης μπορεί να ενεργεί ως πιστοποιημένος παραλήπτης, 
αφού ενημερώσει τις εν λόγω αρχές.
6. Για τον πιστοποιημένο αποστολέα ή τον πιστο-
ποιημένο παραλήπτη που αποστέλλει ή παραλαμβά-
νει μόνο περιστασιακά προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, η εγγραφή στο μητρώο που αναφέρεται στις περ.  ιδ) και ιε) του άρθρου 55 περιορίζεται σε συγκεκριμένη ποσότητα προϊόντων 
που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, σε έναν 
μόνο παραλήπτη ή αποστολέα και σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτή η προσωρινή πιστοποίηση, 
με την επιφύλαξη των απαιτήσεων των περ. ιδ) και ιε) 
του άρθρου 55, παρέχεται επίσης σε ιδιώτες που ενερ-γούν ως αποστολείς ή παραλήπτες αν τα προϊόντα που 
υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης παραδίδο-
νται για εμπορικούς σκοπούς δυνάμει της παρ. 2 του 
άρθρου 57.
7. Όταν προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κα-
τανάλωσης πρόκειται να διακινηθούν, σύμφωνα με τα 
άρθρα 57, 57Α, 57Β και 58, ο πιστοποιημένος αποστο-λέας υποβάλλει σχέδιο ηλεκτρονικού απλουστευμένου 
διοικητικού εγγράφου στην τελωνειακή αρχή του τόπου 
αποστολής χρησιμοποιώντας το μηχανοργανωμένο σύ-
στημα.
8. Η τελωνειακή αρχή του τόπου αποστολής επαληθεύ-
ει, ηλεκτρονικά, τα στοιχεία που αναφέρονται στο σχέδιο 
απλουστευμένου ηλεκτρονικού διοικητικού εγγράφου. 
Εάν τα εν λόγω στοιχεία δεν είναι έγκυρα, ενημερώνεται, 
πάραυτα, ο πιστοποιημένος αποστολέας. Εάν τα εν λόγω 
στοιχεία είναι έγκυρα, η τελωνειακή αρχή αποδίδει στο 
έγγραφο μοναδικό απλουστευμένο διοικητικό κωδικό 
αναφοράς και τον κοινοποιεί στον πιστοποιημένο απο-στολέα.
9. Μετά την απόδοση του απλουστευμένου διοικητι-
κού κωδικού αναφοράς, οι αρμόδιες τελωνειακές αρχές 
διαβιβάζουν, πάραυτα, το ηλεκτρονικό απλουστευμένο 
διοικητικό έγγραφο στις αρμόδιες αρχές του κράτους 
μέλους προορισμού, οι οποίες το προωθούν στον πι-
στοποιημένο παραλήπτη.
10. Ο πιστοποιημένος αποστολέας παρέχει στο πρό-
σωπο που συνοδεύει τα προϊόντα που υπόκεινται σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης ή αν κανένα πρόσωπο δεν 
συνοδεύει τα προϊόντα, στον μεταφορέα, τον μοναδι-
κό απλουστευμένο διοικητικό κωδικό αναφοράς. Το 
πρόσωπο που συνοδεύει τα προϊόντα που υπόκεινται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4697 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης ή ο μεταφορέας παρέχει 
τον κωδικό στις αρμόδιες αρχές κάθε φορά που θα το 
ζητήσουν κατά τη διάρκεια της διακίνησης.
11. Κατά τη διακίνηση προϊόντων που υπόκεινται 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης δυνάμει των άρθρων 
57, 57Α, 57Β και 58, ο πιστοποιημένος αποστολέας 
μπορεί, χρησιμοποιώντας το μηχανοργανωμένο σύ-στημα, να αλλάξει τον προορισμό προς άλλον τόπο 
παράδοσης στο ίδιο κράτος μέλος της Ε.Ε., τον οποίο 
διαχειρίζεται ο ίδιος πιστοποιημένος παραλήπτης ή προς τον τόπο αποστολής. Προς τον σκοπό αυτόν, ο πιστοποιημένος αποστολέας υποβάλλει σχέδιο ηλε-
κτρονικού εγγράφου αλλαγής προορισμού στις τελω-
νειακές αρχές, χρησιμοποιώντας το μηχανοργανωμένο 
σύστημα.
12. Κατά την παραλαβή των προϊόντων που υπόκει-
νται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, τα οποία έχουν τεθεί 
σε ανάλωση και διακινούνται σύμφωνα με τα άρθρα 
57, 57Α και 58, ο πιστοποιημένος παραλήπτης, χωρίς 
καθυστέρηση και το αργότερο εντός πέντε (5) εργά-
σιμων ημερών από τη λήξη της διακίνησης, εκτός των 
περιπτώσεων που κρίνονται δεόντως δικαιολογημένες από τις τελωνειακές αρχές, υποβάλλει αναφορά για την 
παραλαβή τους χρησιμοποιώντας το μηχανοργανωμένο 
σύστημα.
13. Η τελωνειακή αρχή του τόπου προορισμού επα-
ληθεύει, ηλεκτρονικά, τα στοιχεία που αναφέρονται 
στην αναφορά παραλαβής. Εάν τα στοιχεία αυτά δεν 
είναι έγκυρα, ενημερώνεται, παραύτα, ο πιστοποιημένος 
παραλήπτης. Εάν τα στοιχεία είναι έγκυρα, η τελωνειακή 
αρχή παρέχει στον πιστοποιημένο παραλήπτη επιβεβαί-
ωση για την καταχώριση της αναφοράς παραλαβής και τη διαβιβάζει στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους αποστολής.
Η αναφορά παραλαβής θεωρείται επαρκής απόδει-
ξη ότι ο πιστοποιημένος παραλήπτης έχει ολοκληρώ-
σει όλες τις απαραίτητες διατυπώσεις και έχει, κατά 
περίπτωση και εφόσον τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντα δεν εξαιρούνται από την κα-ταβολή του ειδικού φόρου κατανάλωσης, καταβάλ-
λει κάθε πληρωμή τυχόν οφειλόμενου ειδικού φόρου 
κατανάλωσης στο κράτος μέλος προορισμού ή εντα-
χθεί σε καθεστώς αναστολής σύμφωνα με τα άρθρα 
62 έως 64.
14. Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους αποστολής 
διαβιβάζουν την αναφορά παραλαβής στον πιστοποιη-μένο αποστολέα.
15. Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης που έχει καταβληθεί 
στο εσωτερικό της χώρας από τον πιστοποιημένο απο-
στολέα επιστρέφεται, κατόπιν αίτησής του και βάσει της 
αναφοράς παραλαβής που αποστέλλεται από το κράτος 
προορισμού μέσω του μηχανοργανωμένου συστήματος, 
σύμφωνα με τους όρους και τις διαδικασίες που προβλέ-
πονται στο άρθρο 66. 
16. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορί-
ζονται το είδος, η παροχή και η ισχύς της εγγύησης, οι 
όροι και οι προϋποθέσεις για την εγγραφή στο μητρώο 
σύμφωνα με την παρ. 6, καθώς και κάθε σχετικό θέμα 
για την εφαρμογή του παρόντος.».Άρθρο 8
Εφεδρικές διαδικασίες και έγγραφα - Ανάκτηση δεδομένων - Εναλλακτικές αποδείξεις παραλαβής προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης και που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους, προκειμένου να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους για εμπορικούς σκοπούς - Προσθήκη άρθρου 57Β στον ν. 2960/2001 (άρθρα 38, 39, 40 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Μετά το άρθρο 57Α του ν. 2960/2001 (Α’ 265), όπως 
αυτό προστίθεται με το άρθρο 7 του παρόντος, προστί-θεται άρθρο 57Β ως εξής:
«Άρθρο 57Β
Εφεδρικές διαδικασίες και έγγραφα - Ανάκτηση δεδομένων - Εναλλακτικές αποδείξεις παραλαβής προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης και που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους, προκειμένου να παραδοθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους για εμπορικούς σκοπούς
1. Κατά παρέκκλιση των παρ. 7 έως 11 του άρθρου 
57Α, εάν το μηχανοργανωμένο σύστημα δεν είναι δια-
θέσιμο στο κράτος μέλος αποστολής, ο πιστοποιημένος 
αποστολέας μπορεί να αρχίζει διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων, υπό την προ-ϋπόθεση ότι:
α) τα προϊόντα συνοδεύονται από εφεδρικό έγγραφο, 
το οποίο περιέχει τα ίδια στοιχεία με το σχέδιο ηλεκτρο-
νικού απλουστευμένου διοικητικού εγγράφου που ανα-
φέρεται στην παρ. 1 του άρθρου 57Α,
β) ο πιστοποιημένος αποστολέας ενημερώνει τις αρ-
μόδιες αρχές του κράτους μέλους αποστολής πριν την έναρξη της διακίνησης.
Αν ο τόπος αποστολής των προϊόντων βρίσκεται στο 
εσωτερικό της χώρας, ο πιστοποιημένος αποστολέας 
πριν από την έναρξη της διακίνησης υποβάλλει αντί-
γραφο του εγγράφου που αναφέρεται στην περ. α) για την ενδεχόμενη επαλήθευση των στοιχείων που περιέ-
χονται σε αυτό και, εφόσον για τη μη διαθεσιμότητα του 
μηχανοργανωμένου συστήματος ευθύνεται ο ίδιος, ενη-
μερώνει σχετικά με τους λόγους της μη διαθεσιμότητας. 
2. Μόλις αποκατασταθεί η διαθεσιμότητα του μηχα-
νοργανωμένου συστήματος, ο αποστολέας υποβάλλει 
για τη συγκεκριμένη διακίνηση σχέδιο ηλεκτρονικού 
απλουστευμένου διοικητικού εγγράφου κατά τα οριζό-μενα στην παρ. 7 του άρθρου 57Α.
Μόλις επαληθευτούν τα στοιχεία που αναφέρονται 
στο σχέδιο ηλεκτρονικού απλουστευμένου διοικητικού εγγράφου, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 8 του άρθρου 
57Α, αν τα εν λόγω στοιχεία είναι έγκυρα, το έγγραφο 
αυτό αντικαθιστά το εφεδρικό έγγραφο που αναφέρε-ται στην περ. α) της παρ. 1. Οι παρ. 9 και 12 έως 15 του άρθρου 57Α εφαρμόζονται κατ’ αναλογία.
3. Ο πιστοποιημένος αποστολέας φυλάσσει αντίγραφο 
του εφεδρικού εγγράφου που αναφέρεται στην περ. α) της παρ. 1 στα λογιστικά του αρχεία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4698 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
4. Όταν το μηχανοργανωμένο σύστημα δεν είναι δια-
θέσιμο στο κράτος μέλος αποστολής, ο πιστοποιημένος 
αποστολέας μπορεί να τροποποιήσει τον προορισμό των 
προϊόντων, όπως αναφέρεται στην παρ. 11 του άρθρου 
57Α, και να κοινοποιήσει τις εν λόγω πληροφορίες στις 
αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους αποστολής χρησι-
μοποιώντας εναλλακτικά μέσα επικοινωνίας. Ο πιστο-
ποιημένος αποστολέας ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές 
του κράτους μέλους αποστολής πριν από την έναρξη 
αλλαγής του προορισμού. Οι παρ. 2 και 3 εφαρμόζονται κατ’ αναλογία.
5. Όταν υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προ-
ϊόντα πρόκειται να διακινηθούν δυνάμει των άρθρων 
57, 57Α, 57Β και 58 και η αναφορά παραλαβής δεν είναι δυνατό να υποβληθεί κατά τη λήξη της διακίνησης των 
υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων σύμφωνα με την παρ. 12 του άρθρου 57Α, είτε διότι το 
μηχανοργανωμένο σύστημα δεν είναι διαθέσιμο στο 
κράτος μέλος προορισμού είτε διότι δεν έχουν ακόμα 
ολοκληρωθεί οι διαδικασίες που αναφέρονται στην 
παρ. 2 του παρόντος, ο πιστοποιημένος παραλήπτης 
υποβάλλει στην τελωνειακή αρχή του τόπου προορι-
σμού, εκτός από δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, εφεδρικό έγγραφο στο οποίο περιέχονται τα ίδια στοι-χεία με την αναφορά παραλαβής και δηλώνεται η λήξη της διακίνησης.
Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους προορι-
σμού αποστέλλουν αντίγραφο του εφεδρικού εγγρά-
φου που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο στις αρμόδι-
ες αρχές του κράτους μέλους αποστολής, εκτός εάν η 
αναφορά παραλαβής είναι δυνατό να τους υποβληθεί 
σύντομα από τον πιστοποιημένο παραλήπτη μέσω του μηχανοργανωμένου συστήματος, όπως προβλέ-
πεται στην παρ. 12 του άρθρου 57Α ή εκτός από δεό-
ντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Οι αρμόδιες αρχές 
του κράτους μέλους αποστολής διαβιβάζουν το αντί-
γραφο στον πιστοποιημένο αποστολέα ή το φυλάσ-
σουν ώστε να είναι στη διάθεση του πιστοποιημένου 
αποστολέα.
Μόλις αποκατασταθεί η διαθεσιμότητα του μηχανορ-
γανωμένου συστήματος στο κράτος μέλος προορισμού 
ή ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που αναφέρονται στην παρ. 2, ο πιστοποιημένος παραλήπτης υποβάλλει ανα-φορά παραλαβής, σύμφωνα με την παρ. 12 του άρθρου 
57Α. Οι παρ. 13 και 14 του άρθρου 57Α εφαρμόζονται 
κατ’ αναλογία.
6. Με την επιφύλαξη της παρ. 5, η αναφορά παραλα-
βής που απαιτείται σύμφωνα με την παρ. 12 του άρθρου 
57Α, συνιστά απόδειξη ότι τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντα έχουν παραδοθεί στον πιστο-
ποιημένο παραλήπτη.
7. Κατά παρέκκλιση της παρ. 6, αν δεν υπάρχει ανα-
φορά παραλαβής για λόγους άλλους από εκείνους που 
αναφέρονται στην παρ. 5, είναι δυνατό να προσκομιστεί 
εναλλακτική απόδειξη, με θεώρηση των αρμόδιων αρ-
χών του κράτους μέλους προορισμού, βάσει κατάλλη-
λων αποδεικτικών στοιχείων, ότι τα υποκείμενα σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντα που απεστάλησαν έχουν φθάσει στον προορισμό τους.Το εφεδρικό έγγραφο που αναφέρεται στο πρώτο εδά-
φιο της παρ. 5 συνιστά κατάλληλο αποδεικτικό στοιχείο 
για τους σκοπούς του πρώτου εδαφίου της παρούσας.
8. Αν η θεώρηση από τις αρμόδιες αρχές του κράτους 
μέλους προορισμού γίνεται αποδεκτή από τις αρμόδι-
ες αρχές του κράτος μέλους αποστολής, κρίνεται ότι 
αποτελεί επαρκή απόδειξη για το ότι ο πιστοποιημένος 
παραλήπτης έχει ολοκληρώσει όλες τις αναγκαίες δια-
τυπώσεις και έχει προβεί σε τυχόν καταβολή του ειδικού 
φόρου κατανάλωσης που οφείλεται στο κράτος μέλος 
προορισμού.
9. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων δύναται να καθορίζεται κάθε σχετικό 
θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.».
Άρθρο 9
Διακίνηση προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανάλωση μεταξύ δύο τόπων στο έδαφος της χώρας μέσω του εδάφους άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε. - Αντικατάσταση άρθρου 58 του ν. 2960/2001 (παρ. 1 άρθρου 42 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Το άρθρο 58 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 58 
Διακίνηση προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανάλωση μεταξύ δύο τόπων στο έδαφος της χώρας μέσω του εδάφους άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε.
Η διακίνηση υποκειμένων σε ειδικό φόρο κατανάλω-
σης προϊόντων που έχουν ήδη τεθεί σε ανάλωση στο 
εσωτερικό της χώρας, προς προορισμό που βρίσκεται 
επίσης στο εσωτερικό της χώρας, μέσω του εδάφους 
άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε., διενεργείται υπό τις ακό-
λουθες προϋποθέσεις: 
α) η διακίνηση πραγματοποιείται υπό την κάλυψη του 
ηλεκτρονικού απλουστευμένου διοικητικού εγγράφου 
που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 57Α, μέσω 
κατάλληλης διαδρομής,
β) ο πιστοποιημένος παραλήπτης βεβαιώνει την πα-
ραλαβή των προϊόντων, σύμφωνα με τους ισχύοντες 
κανόνες,
γ) ο πιστοποιημένος αποστολέας και ο πιστοποιημένος 
παραλήπτης αποδέχονται κάθε έλεγχο που επιτρέπει 
στις αρμόδιες αρχές να διαπιστώνουν την πραγματική 
παραλαβή των προϊόντων.».
Άρθρο 10
Πωλήσεις εξ αποστάσεως - Τροποποίηση άρθρου 60 του ν. 2960/2001 (άρθρο 44 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 60 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) ως «αρμόδια 
αρχή» προσδιορίζεται η αρμόδια τελωνειακή αρχή, β) 
στο πρώτο και τρίτο εδάφιο της παρ. 3, στο εισαγωγικό 
εδάφιο της παρ. 4 και στην παρ. 5 η λέξη «πωλητής» αντικαθίσταται από την λέξη «αποστολέας», γ) στην 
παρ. 1: γα) μετά τις λέξεις «εγγεγραμμένου παραλήπτη» προστίθενται οι λέξεις «ή του πιστοποιημένου παραλή-
πτη», γβ) οι λέξεις «τον πωλητή» αντικαθίστανται από 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4699 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
τις λέξεις «αποστολέα που ασκεί ανεξάρτητη οικονο-
μική δραστηριότητα», δ) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 3 
διαγράφονται οι λέξεις «στο εσωτερικό της χώρας», ε) 
στην περ. β’ της παρ. 4, οι λέξεις «αρχή που προβλέπε-
ται στην περ. α’» αντικαθίστανται από τις λέξεις «αρμό-δια τελωνειακή αρχή», στ) στην παρ. 5 απαλείφονται οι 
λέξεις «διαγράφεται ή», ζ) η παρ. 6 αντικαθίσταται, η) 
επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 60 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 60
Πωλήσεις εξ αποστάσεως
1. Τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊ-
όντα τα οποία έχουν ήδη τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος 
άλλου κράτους μέλους της Ε.Ε. και αγοράζονται από 
πρόσωπο που δεν έχει την ιδιότητα του εγκεκριμένου 
αποθηκευτή, του εγγεγραμμένου παραλήπτη ή του 
πιστοποιημένου παραλήπτη, είναι εγκατεστημένο στο 
εσωτερικό της χώρας και δεν ασκεί ανεξάρτητη οικο-
νομική δραστηριότητα και τα οποία αποστέλλονται ή 
μεταφέρονται στο εσωτερικό της χώρας άμεσα ή έμμεσα 
από αποστολέα που ασκεί ανεξάρτητη οικονομική δρα-
στηριότητα ή για λογαριασμό του, υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης.
2. Στην περίπτωση που αναφέρεται στην παρ. 1, ο 
ειδικός φόρος κατανάλωσης καθίσταται απαιτητός και 
καταβάλλεται κατά την παράδοση των υποκείμενων σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων στο εσωτερικό 
της χώρας. Οι όροι υπό τους οποίους ο ειδικός φόρος 
κατανάλωσης καθίσταται απαιτητός, καθώς και ο συντε-
λεστής του ειδικού φόρου κατανάλωσης είναι αυτοί που 
ισχύουν τη στιγμή κατά την οποία ο φόρος καθίσταται απαιτητός.
3. Υπόχρεος για την καταβολή του ειδικού φόρου κα-
τανάλωσης είναι ο αποστολέας ή ο φορολογικός αντι-
πρόσωπος αυτού. Ο φορολογικός αντιπρόσωπος είναι 
εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας και εγκεκρι-
μένος από την αρμόδια τελωνειακή αρχή. Στις περιπτώ-
σεις που ο αποστολέας ή ο φορολογικός του αντιπρό-
σωπος δεν έχει τηρήσει τις υποχρεώσεις της περ. α’ της παρ. 4, υπόχρεος για την καταβολή του ειδικού φόρου κατανάλωσης είναι ο παραλήπτης των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων.
4. Στην περίπτωση αποστολής προϊόντων από άλλο 
κράτος μέλος της Ε.Ε. στο εσωτερικό της χώρας, ο απο-στολέας ή ο φορολογικός αντιπρόσωπός του συμμορ-φώνεται προς τις ακόλουθες υποχρεώσεις:
α) πριν από την αποστολή των υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων, εγγράφεται στα μητρώα 
και εγγυάται την καταβολή του ειδικού φόρου κατανά-λωσης στην αρμόδια τελωνειακή αρχή,
β) καταβάλλει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης στην 
αρμόδια τελωνειακή αρχή την ημέρα άφιξης των προ-ϊόντων ή το αργότερο την επόμενη εργάσιμη ημέρα,
γ) τηρεί λογιστική των παραδιδόμενων υποκείμενων 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων.
5. Στην περίπτωση αποστολής προϊόντων από το εσω-
τερικό της χώρας σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε., ο ειδικός 
φόρος κατανάλωσης που επιβλήθηκε στο εσωτερικό της χώρας επιστρέφεται, κατόπιν σχετικού αιτήματος του 
αποστολέα, σύμφωνα με τους όρους και τις διαδικασίες 
που προβλέπονται στο άρθρο 66.
6. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων καθορίζονται οι διατυπώσεις, οι προ-
ϋποθέσεις, οι όροι, η διαδικασία και κάθε σχετικό θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.
7. Οι διασυνοριακές εξ αποστάσεως πωλήσεις προϊό-
ντων καπνού μέσω διαδικτύου, τηλεπικοινωνιών ή κάθε 
άλλου τρόπου πώλησης βασιζόμενου σε εξελισσόμενη τεχνολογία απαγορεύονται.».
Άρθρο 11
Καταστροφές και απώλειες υποκείμενων 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων 
που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους κατά τη μεταφορά τους στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος στο οποίο τέθηκαν σε ανάλωση - Αντικατάσταση άρθρου 61 
του ν. 2960/2001 (άρθρο 45 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2020/262)
Το άρθρο 61 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 61
Καταστροφές και απώλειες υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο έδαφος ενός κράτους μέλους κατά τη μεταφορά τους στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος στο οποίο τέθηκαν σε ανάλωση
1. Στις περιπτώσεις που προβλέπονται στην παρ. 1 του 
άρθρου 57 και στην παρ. 1 του άρθρου 60, σε περίπτωση 
ολικής καταστροφής ή ανεπανόρθωτης απώλειας των 
υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων 
κατά τη μεταφορά τους στο έδαφος κράτους μέλους της 
Ε.Ε. άλλου από το κράτος μέλος στο οποίο τέθηκαν σε 
ανάλωση, εξαιτίας τυχαίου συμβάντος ή ανωτέρας βίας ή 
κατόπιν έγκρισης των αρμόδιων αρχών του συγκεκριμέ-
νου κράτους μέλους για την καταστροφή των προϊόντων, 
ο ειδικός φόρος κατανάλωσης δεν καθίσταται απαιτητός 
στο εν λόγω κράτος μέλος.
Θεωρείται ότι τα προϊόντα έχουν υποστεί ολική κατα-
στροφή ή ανεπανόρθωτη απώλεια, όταν δεν μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν, ως προϊόντα υποκείμενα σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης.
2. Σε περίπτωση μερικής απώλειας που οφείλεται 
στη φύση των προϊόντων κατά τη μεταφορά τους στο 
έδαφος κράτους μέλους άλλου από το κράτος μέλος, 
στο οποίο τέθηκαν σε ανάλωση, ο ειδικός φόρος κατα-νάλωσης δεν καθίσταται απαιτητός σε αυτό το κράτος 
μέλος, εφόσον το ποσό της απώλειας δεν υπερβαίνει 
το κοινό όριο μερικής απώλειας που καθορίζεται από 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα εν λόγω υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, εκτός εάν υπάρχει εύλογη αιτία απάτης ή παρατυπίας.
3. Η ολική καταστροφή ή η ανεπανόρθωτη απώλεια, 
ολική ή μερική, των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4700 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
τανάλωσης προϊόντων της παρ. 1 αποδεικνύεται κατά 
τρόπο ικανοποιητικό για τις αρμόδιες αρχές της χώ-
ρας, αν η εν λόγω ολική καταστροφή ή ανεπανόρθωτη 
απώλεια, ολική ή μερική, επήλθε στο εσωτερικό της ή 
όταν η απώλεια διαπιστώνεται στο εσωτερικό της χώ-
ρας και δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός του τόπου 
όπου επήλθε.
Στις περιπτώσεις διαπίστωσης ολικής καταστροφής ή 
ανεπανόρθωτης απώλειας, ολικής ή μερικής, των υποκεί-
μενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων, η εγγύ-
ηση που κατατίθεται σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 2 
του άρθρου 57Α ή την περ. α) της παρ. 4 του άρθρου 60 αποδεσμεύεται, πλήρως ή εν μέρει, κατά περίπτωση, με την προσκόμιση ικανοποιητικών αποδείξεων.».
Άρθρο 12
Παραγωγή, μεταποίηση, κατοχή, αποθήκευση - Τροποποίηση άρθρου 62 του ν. 2960/2001 (άρθρο 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 62 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) επέρχονται 
οι εξής τροποποιήσεις: α) στον τίτλο προστίθεται η έν-νοια της αποθήκευσης, β) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1 
βα) προστίθεται αναφορά στην αποθήκευση, και ββ) 
οι λέξεις «κείμενες διατάξεις» αντικαθίστανται από τις 
λέξεις «διατάξεις του τρίτου μέρους» και το άρθρο 62 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 62
Παραγωγή - Μεταποίηση - Κατοχή - Αποθήκευση
1. Με την επιφύλαξη άλλων διατάξεων του παρόντα 
Κώδικα, η παραγωγή, η μεταποίηση, η κατοχή και η απο-
θήκευση των προϊόντων του άρθρου 53 του παρόντα 
Κώδικα, γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του τρίτου 
μέρους. Όταν δεν έχει καταβληθεί ο Ειδικός Φόρος Κα-τανάλωσης (Ε.Φ.Κ.), τα ανωτέρω πραγματοποιούνται σε φορολογική αποθήκη.
2. Όπου στο τρίτο μέρος του παρόντα Κώδικα αναφέ-
ρεται ο όρος «μεταποίηση» εννοείται μεταποίηση για 
λογαριασμό του ιδίου ή για λογαριασμό τρίτου.».
Άρθρο 13
Προϋποθέσεις αναγνώρισης εγκεκριμένου αποθηκευτή - Τροποποίηση άρθρου 64 του ν. 2960/2001 (άρθρο 15 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 64 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) επέρχονται 
οι εξής τροποποιήσεις: α) στην παρ. 1 εξειδικεύεται η 
αρμόδια αρχή ως η αρμόδια τελωνειακή αρχή, β) στην 
περ. α’ της παρ. 2 προστίθεται ο όρος της αποθήκευσης, 
γ) η περ. β’ της παρ. 2 αντικαθίσταται, δ) η περ. γ’ της 
παρ. 2 τροποποιείται ως προς τον τρόπο καθορισμού των 
λοιπών προϋποθέσεων, ε) το δεύτερο, τρίτο και πέμπτο 
στοιχείο της περ. α) της παρ. 3 αντικαθίστανται, στ) προ-
στίθεται παρ. 4, ζ) επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις 
και το άρθρο 64 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 64
Αναγνώριση εγκεκριμένου αποθηκευτή
1. Για τον χαρακτηρισμό προσώπου ως εγκεκριμένου 
αποθηκευτή απαιτείται άδεια της αρμόδιας τελωνειακής αρχής, η οποία παρέχεται με απόφασή της, μετά από 
προηγούμενη αίτηση του ενδιαφερομένου.
2. Για να παρασχεθεί η άδεια της παρ. 1, το ενδιαφε-
ρόμενο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, πρέπει: 
α) να παράγει, να μεταποιεί, να κατέχει, να αποθηκεύει, 
να παραλαμβάνει και να αποστέλλει, στο πλαίσιο των 
επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του, υποκείμενα σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα, τα οποία τελούν 
υπό αναστολή καταβολής του φόρου, εφόσον βρίσκο-νται σε φορολογική αποθήκη,
β) να μην έχει καταδικαστεί, βάσει τελεσίδικης ποινικής 
απόφασης, για παραβάσεις των περί λαθρεμπορίας δι-ατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 119Α σε συνδυασμό με 
τα άρθρα 155 έως 187, ή για οποιοδήποτε άλλο αδίκημα 
που σχετίζεται με την πώληση, διανομή, αποθήκευση, 
παραλαβή ή αποστολή λαθραίων προϊόντων ειδικού 
φόρου κατανάλωσης, ή σχετική με τα ανωτέρω νομι-
μοποίηση εσόδων από παράνομε ς δραστηριότητες ή 
να μην έχει εκδοθεί εις βάρος του τελεσίδικη απόφαση 
διοικητικού ή πολιτικού δικαστηρίου περί συμμετοχής 
σε πώληση, διανομή, αποθήκευση, παραλαβή ή αποστο-
λή λαθραίων προϊόντων υποκειμένων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης ή σχετική με τα ανωτέρω νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες,
γ) να πληροί τις λοιπές προϋποθέσεις που καθορίζο-
νται με την απόφαση της παρ. 4.
3. Για την εφαρμογή του τρίτου μέρους του παρόντος 
Κώδικα ο εγκεκριμένος αποθηκευτής:
α) υποχρεούται: 
- να εισάγει στη φορολογική αποθήκη του και να 
προβαίνει στη λογιστική εγγραφή, με την περάτωση 
της διακίνησης, όλων των υποκείμενων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων, τα οποία διακινούνται υπό 
καθεστώς αναστολής, εκτός εάν εφαρμόζεται η παρ. 2 του άρθρου 112,
- να τηρεί για κάθε φορολογική αποθήκη λογιστικά 
βιβλία των αποθεμάτων και των διακινήσεων των προ-
ϊόντων, 
- να αποδέχεται οποιονδήποτε έλεγχο, 
- να παρέχει εγγύηση προς το Δημόσιο για τη διασφά-
λιση των συμφερόντων του, 
- να συμμορφώνεται με άλλες υποχρεώσεις που επι-
βάλλουν ο Υπουργός Οικονομικών, ο Διοικητής της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) και οι 
αρμόδιες υπηρεσίες της Α.Α.Δ.Ε., 
- να διαθέτει εντός των αποθηκών και αδαπάνως για 
το Δημόσιο κατάλληλο και ασφαλή στεγασμένο χώρο 
για την εγκατάσταση της αρμόδιας Αρχής προς διενέρ-
γεια των κατά περίπτωση απαιτούμενων εργασιών και 
διατυπώσεων, 
- να ενημερώνει την αρμόδια αρχή για οποιαδήποτε 
μεταβολή των δεδομένων π ου έχουν ληφθεί υπόψη για 
τη χορήγηση της άδειας και να παρέχει τα επιβαλλόμενα 
από αυτήν τυχόν πρόσθετα διασφαλιστικά μέτρα. 
β) Επέχει ευθύνη έναντι του Δημοσίου για τους φόρους 
που αναλογούν στα προϊόντα. 
γ) Ευθύνεται για τις πράξεις των αποθηκαρίων των 
αποθηκών αυτών σε περίπτωση καταλογισμού τους 
από την αρμόδια αρχή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4701 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
4. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, καθορί-
ζονται οι όροι, οι λοιπές προϋποθέσεις και η διαδικασία 
χορήγησης της άδειας του εγκεκριμένου αποθηκευτή, 
το ύψος και το είδος της εγγύησης και κάθε άλλο σχετικό 
θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.».
Άρθρο 14
Καταστροφές και απώλειες προϊόντων που τελούν υπό καθε στώς αναστολής - 
Τροποποίηση άρθρου 65 του ν. 2960/2001(παρ. 5, 6, 7, 8, 9 και 10 άρθρου 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 65 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) επέρχονται 
οι εξής τροποποιήσεις: α) στα σημεία που γίνεται ανα-
φορά σε ανεπανόρθωτη απώλεια, αυτή προσδιορίζε-
ται ως «ολική ή μερική», β) στην παρ. 1 προστίθεται η 
καταστροφή των προϊόντων ως αντικείμενο της άδειας 
των αρμόδιων αρχών, γ) στην παρ. 2 γα) προστίθενται 
οι λέξεις «της παρ. 1» για τον προσδιορισμό των προϊό-
ντων, γβ) οι αρμόδιες αρχές προσδιορίζονται ως εθνικές 
αρχές, γγ) προστίθεται δεύτερο εδάφιο, δ) προστίθεται 
νέα παρ. 2Α, ε) στην παρ. 3 εα) προβλέπεται ότι η σχετική 
υπουργική απόφαση εκδίδεται κατόπιν εισήγησης του 
Διοικητή του Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, εβ) 
«απώλειες» που επέρχονται στο εσωτερικό της χώρας και 
το άρθρο 65 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 65
Καταστροφές και απώλειες προϊόντων που τελούν υπό καθεστώς αναστολής
1. Η ολική καταστροφή ή ανεπανόρθωτη απώλεια, ολι-
κή ή μερική, προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης και τελούν υπό καθεστώς αναστολής από 
αιτία οφειλόμενη στην ίδια τη φύση του προϊόντος, σε 
τυχαίο γεγονός ή ανωτέρα βία ή ακόμα με την άδεια των 
αρμόδιων αρχών του κράτους μέλους για καταστροφή των προϊόντων, δεν θεωρείται θέση σε ανάλωση.
Θεωρείται ότι τα προϊόντα έχουν υποστεί ολική κατα-
στροφή ή ανεπανόρθωτη απώλεια όταν δεν μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν ως προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης.
2. Η ολική καταστροφή ή η ανεπανόρθωτη απώλεια, 
ολική ή μερική, των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανά-
λωσης προϊόντων της παρ. 1 αποδεικνύεται κατά τρόπο 
ικανοποιητικό για τις αρμόδιες εθνικές αρχές, εάν η εν 
λόγω ολική καταστροφή ή ανεπανόρθωτη απώλεια, ολι-
κή ή μερική, επήλθε στο εσωτερικό της χώρας ή όταν η 
απώλεια διαπιστώνεται στο εσωτερικό της χώρας και δεν 
είναι δυνατός ο προσδιορισμός του τόπου όπου επήλθε. 
Στις περιπτώσεις διαπίστωσης ολικής καταστροφής ή 
ανεπανόρθωτης απώλειας, ολικής ή μερικής, των υποκεί-
μενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων, η εγγύ-
ηση που κατατίθεται σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 
112 αποδεσμεύεται, πλήρως ή εν μέρει, κατά περίπτωση, 
με την προσκόμιση ικανοποιητικών αποδείξεων.
2Α. Μερική απώλεια, η οποία οφείλεται στη φύση των 
προϊόντων και επέρχεται κατά τη διακίνηση υπό καθε-
στώς αναστολής μεταξύ των κρατών μελών δεν θεω-
ρείται θέση σε ανάλωση, εφόσον το ποσό της απώλειας είναι χαμηλότερο από το κοινό όριο μερικής απώλειας 
που καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα εν 
λόγω υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊό-
ντα, εκτός εάν οι αρμόδιες αρχές έχουν εύλογη αιτία να 
υποπτευθούν απάτη ή παρατυπία. Το τμήμα της μερικής 
απώλειας που υπερβαίνει το κοινό όριο μερικής απώλει-
ας για τα εν λόγω υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλω-
σης προϊόντα θεωρείται ως θέση σε ανάλωση.
3. Με αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν 
εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσί-
ων Εσόδων, καθορίζονται τα προϊόντα που υπόκεινται σε 
φυσική απομείωση, τα ποσοστά της απομείωσης, οι όροι 
και οι προϋποθέσεις για την αναγνώριση των απωλειών αυτών στο εσωτερικό της χώρας, καθώς και κάθε άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή των διατάξεων 
του παρόντος άρθρου.».
Άρθρο 15
Επιστροφή και διαγραφή - Βεβαίωση και είσπραξη εκ των υστέρων -Τροποποίηση 
άρθρου 66 του ν. 2960/2001 (άρθρο 10 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 66 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) αντικαθίσταται ο τίτλος, β) στην 
παρ. 1 βα) στο πρώτο εδάφιο εξειδικεύονται οι παρα-
πεμπόμενες διατάξεις, ββ) η αρμόδια αρχή προσδιορί-
ζεται ως η αρμόδια τελωνειακή αρχή, γ) στην παρ. 2 η 
αναφορά στο άρθρο 57 αντικαθίσταται από την ανα-
φορά στην παρ. 15 του άρθρου 57Α και η αναφορά στη 
διαδικασία της παρ. 7 αντικαθίσταται με την αναφορά 
στις προϋποθέσεις της παρ. 2, δ) στην παρ. 3 δα) εξει-
δικεύεται η παραπομπή στο άρθρο 60 και δβ) ο πωλη-τής αντικαθίσταται από τον αποστολέα, ε) στην παρ. 5 
η ανεπανόρθωτη απώλεια προσδιορίζεται ως «ολική 
ή μερική», στ) στην παρ. 6 προβλέπεται εισήγηση του 
Διοικητή του Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων για την έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης, 
ζ) γίνονται νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 66 δι-αμορφώνεται ως εξής: 
«Άρθρο 66
Επιστροφή και διαγραφή - Βεβαίωση και είσπραξη εκ των υστέρων
1. Τα προϊόντα που έχουν τεθεί σε ανάλωση στο εσω-
τερικό της χώρας δύνανται, στις περιπτώσεις της παρ. 15 
του άρθρου 57Α, της παρ. 5 του άρθρου 60 και της παρ. 3 
του άρθρου 119, να αποτελέσουν, μετά από αίτηση του 
ενδιαφερομένου, αντικείμενο επιστροφής ή διαγραφής 
του ειδικού φόρου κατανάλωσης από την αρμόδια τελω-
νειακή αρχή, εφόσον τα προϊόντα αυτά δεν πρόκειται να 
καταναλωθούν στο εσωτερικό της χώρας.
Αν τα προϊόντα αυτά φέρουν φορολογικά επισήματα, 
ήτοι ένσημες ταινίες φορολογίας καπνού ή αλκοολούχων 
ποτών, πριν από την αποστολή τους και προκειμένου να 
επιστραφεί ο ειδικός φόρος κατανάλωσης, προσκομίζο-
νται για καταστροφή τα επισήματα αυτά στην αρμόδια 
τελωνειακή αρχή.
2. Στην περίπτωση της παρ. 15 του άρθρου 57Α ο ειδι-
κός φόρος κατανάλωσης που επιβλήθηκε στο εσωτερικό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4702 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
της χώρας επιστρέφεται μόνον εφόσον ο φόρος αυτός 
έχει καταστεί απαιτητός και έχει εισπραχθεί στο άλλο 
κράτος μέλος, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις της παρ. 2 
του ίδιου άρθρου.
3. Στην περίπτωση της παρ. 5 του άρθρου 60 ο ειδικός 
φόρος κατανάλωσης που επιβλήθηκε στο εσωτερικό 
της χώρας επιστρέφεται, κατόπιν σχετικού αιτήμα-
τος του αποστολέα, εφόσον ο ίδιος ή ο φορολογικός 
του αντιπρόσωπος έχει ακολουθήσει στο κράτος μέ-λος προορισμού τις διαδικασίες της παρ. 4 του ίδιου 
άρθρου.
4. Πέραν των προβλεπομένων στην παρ. 1, στις περι-
πτώσεις που υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντα φέρουν φορολογικά επισήματα, ήτοι ένσημες 
ταινίες φορολογίας καπνού ή αλκοολούχων ποτών, ποσά 
που καταβλήθηκαν ή αποτέλεσαν αντικείμενο εγγύησης 
για την απόκτησή τους, πλην της αξίας τους, επιστρέφο-
νται, διαγράφονται ή αποδεσμεύονται, κατά περίπτωση, 
από την αρμόδια αρχή εάν ο ειδικός φόρος κατανάλω-
σης έχει καταστεί απαιτητός και έχει εισπραχθεί σε άλλο 
κράτος μέλος. 
Το ποσό του ειδικού φόρου κατανάλωσης, το οποίο 
καταβλήθηκε ή αποτέλεσε αντικείμενο εγγύησης επι-
στρέφεται, διαγράφεται ή αποδεσμεύεται με την προ-
σκόμιση στην αρμόδια αρχή, ικανοποιητικής απόδειξης 
ότι τα φορολογικά επισήματα έχουν αφαιρεθεί ή κατα-στραφεί.
5. Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης που έχει βεβαιωθεί 
για προϊόντα που έχουν τεθεί σε ανάλωση με απαλλαγή 
από τον φόρο αυτόν, βάσει των διατάξεων του τρίτου 
μέρος διαγράφεται, εάν τα προϊόντα μετά τη θέση τους 
σε ανάλωση υπέστησαν ολική καταστροφή ή ανεπα-
νόρθωτη απώλεια, ολική ή μερική, εξαιτίας τυχαίων πε-
ριστατικών ή ανωτέρας βίας, ή ακόμη και με σχετική για 
την καταστροφή τους έγκριση από τις αρμόδιες αρχές. 
Η ολική καταστροφή ή η ανεπανόρθωτη απώλεια, ολική 
ή μερική, πρέπει να αποδεικνύεται κατά τρόπον ικανο-
ποιητικό για τις αρμόδιες αρχές.
6. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατό-
πιν εισήγησης του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων, καθορίζονται οι όροι και οι προϋ-
ποθέσεις υπό τις οποίες επιστρέφεται ή διαγράφεται 
ο ειδικός φόρος κατανάλωσης σύμφωνα με το παρόν, 
οι αρμόδιες για την επιστροφή ή διαγραφή αρχές, 
καθώς και κάθε σχετικό θέμα για την εφαρμογή του 
παρόντος.
7. Οι διατάξεις περί συμπληρωματικής βεβαίωσης και 
είσπραξης εκ των υστέρων του άρθρου 31, καθώς και 
οι διατάξεις περί αχρεωστήτως εισπραχθέντων του άρ-θρου 32 εφαρμόζονται ανάλογα και για τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα.».
Άρθρο 16
Πιστοποιητικό απαλλαγής - Τροποποίηση άρθρου 68 του ν. 2960/2001
(άρθρο 12 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 68 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) αντικαθί-
σταται η παρ. 2, β) προστίθεται νέα παρ. 2Α, και το άρθρο 
68 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 68
Απαλλαγές
1. Απαλλάσσονται από τον ειδικό φόρο κατανάλω-
σης τα προϊόντα που αναφέρονται στο άρθρο 53 του 
παρόντος Κώδικα, εφόσον προορίζονται να χρησιμο-
ποιηθούν:
α) στα πλαίσια διπλωματικών ή προξενικών σχέσεων,
β) από αναγνωρισμένους διεθνείς οργανισμούς και 
από τα μέλη των οργανισμών αυτών, μέσα στα όρια και 
σύμφωνα με τις προύποθέσεις που καθορίζονται από τις 
διεθνείς συμβάσεις για την ίδρυσή τους ή από τις συμ-φωνίες για την έδρα τους,
γ) από τις ένοπλες δυνάμεις κάθε κράτους που συμ-
μετέχει στη συνθήκη του Βορείου Ατλαντικού πλην του 
κράτους μέλους εντός του οποίου είναι απαιτητός ο ειδι-
κός φόρος κατανάλωσης, εφόσον προορίζονται για χρή-
ση από τις δυνάμεις αυτές ή από το πολιτικό προσωπικό 
που τις συνοδεύει, ή για τον εφοδιασμό των λεσχών ή 
των κυλικείων τους,
δ) από τις ένοπλες δυνάμεις του Ηνωμένου Βασι-
λείου που σταθμεύουν στην Κύπρο, σύμφωνα με τη 
συνθήκη εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας 
της 16ης Αυγούστου 1960, για χρήση από τις εν λόγω 
ένοπλες δυνάμεις ή από το πολιτικό προσωπικό που τις 
συνοδεύει ή για τον εφοδιασμό των λεσχών ή των κυ-
λικείων τους,
ε) για κατανάλωση στα πλαίσια συμφωνίας που συ-
νάπτεται με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, εφό-
σον αυτή η συμφωνία γίνεται δεκτή ή επιτρέπεται να 
υπαχθεί σε καθεστώς απαλλαγής από το φόρο προστι-
θέμενης αξίας.
2. Προϊόντα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
που διακινούνται υπό καθεστώς αναστολής από το έδα-
φος ενός κράτους μέλους στο έδαφος άλλου κράτους 
μέλους και υπόκεινται σε απαλλαγή, σύμφωνα με την 
παρ. 1, συνοδεύονται από πιστοποιητικό απαλλαγής, 
στο οποίο διευκρινίζονται η φύση και η ποσότητα των 
υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων 
που πρόκειται να παραδοθούν, η αξία των προϊόντων 
και η ταυτότητα του απαλλασσόμενου παραλήπτη, κα-θώς και το κράτος μέλος υποδοχής που πιστοποιεί την 
απαλλαγή. Το έντυπο που χρησιμοποιείται για το πιστο-
ποιητικό απαλλαγής καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή.
2Α. Η διαδικασία που προβλέπεται στα άρθρα 114 και 
115 δεν εφαρμόζεται στη διακίνηση των υποκείμενων 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς 
αναστολής προς τις ένοπλες δυνάμεις που αναφέρονται 
στην περ. γ) της παρ. 1, εάν η διακίνηση καλύπτεται από 
καθεστώς που βασίζεται απευθείας στη συνθήκη του 
Βορείου Ατλαντικού.
3. Επίσης, απαλλάσσονται του ειδικού φόρου κατα-
νάλωσης τα προϊόντα που προορίζονται για εφοδιασμό 
πλοίων και αεροσκαφών. Η απαλλαγή αυτή παρέχεται 
σύμφωνα με τις ισχύουσες Εθνικές Διατάξεις.
4. Οι όροι και οι προύποθέσεις χορήγησης των απαλ-
λαγών των παρ. 1 και 3, καθώς και οι χορηγούμενες 
ποσότητες, καθορίζονται με αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4703 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
Άρθρο 17
Πωλήσεις προϊόντων που έχουν τεθεί σε ανάλωση από καταστήματα πλοίων και αεροσκαφών - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 70 του ν. 2960/2001
Στην παρ. 2 του άρθρου 70 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): 
α) το πρώτο εδάφιο τροποποιείται ως προς τον τρόπο 
διακίνησης των προϊόντων, β) το δεύτερο εδάφιο τρο-
ποποιείται ως προς τις αρμόδιες αρχές για την παροχή 
της σχετικής έγκρισης, γ) επέρχονται νομοτεχνικές βελ-τιώσεις και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Για τα προϊόντα που πωλούνται με τις προϋποθέ-
σεις της παρ. 1, τα οποία έχουν τεθεί σε ανάλωση σε άλλο 
κράτος μέλος της Ε.Ε. και διακινούνται υπό την κάλυψη του ηλεκτρονικού απλουστευμένου διοικητικού εγγρά-
φου που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 57Α, ο 
ειδικός φόρος κατανάλωσης καθίσταται απαιτητός με 
την πώληση των προϊόντων στο εσωτερικό της χώρας 
και αποδίδεται από τον επιτηδευματία που εκμεταλλεύ-
εται το κατάστημα. Αν η έδρα της επαγγελματικής δρα-
στηριότητας του επιτηδευματία είναι σε άλλο κράτος 
μέλος της Ε.Ε., τις φορολογικές του υποχρεώσεις ανα-
λαμβάνει ο εγκατεστημένος στο εσωτερικό της χώρας 
και εγκεκριμένος από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ανε-
ξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων φορολογικός του 
αντιπρόσωπος.».
Άρθρο 18
Μικροί οινοπαραγωγοί - Αντικατάσταση 
άρθρου 71 του ν. 2960/2001 (άρθρο 48 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Το άρθρο 71 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 71
Μικροί οινοπαραγωγοί
1. Απαλλάσσονται από τις σχετικές με τη διακίνηση 
και τον έλεγχο υποχρεώσεις που προβλέπονται από 
τις διατάξεις του Τμήματος Β’ του Κεφαλαίου Α’ και του 
Τμήματος Β’ του Κεφαλαίου Γ’ του τρίτου Μέρους, οι 
μικροί οινοπαραγωγοί που παράγουν κατά μέσο όρο 
κάτω των χιλίων εκατόλιτρων (1000 hl) οίνου ανά αμπε-
λουργική περίοδο, βάσει της μέσης ετήσιας παραγω-
γής για τουλάχιστον τρεις (3) συνεχόμενες αμπελουρ-
γικές περιόδους, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 
2 του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2018/273 
της Επιτροπής της 11ης Δεκεμβρίου 2017 «για τη συ-
μπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 1308/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον 
αφορά το καθεστώς αδειοδότησης αμπελοφυτεύσεων, 
το αμπελουργικό μητρώο, τα συνοδευτικά έγγραφα και 
την πιστοποίηση, τα βιβλία εισερχομένων και εξερχομέ-
νων, τις υποχρεωτικές δηλώσεις, τις κοινοποιήσεις και 
τη δημοσίευση κοινοποιηθεισών πληροφοριών, και τη 
συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 1306/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον 
αφορά τους σχετικούς ελέγχους και κυρώσεις, την τρο-
ποποίηση των κανονισμών της Επιτροπής (ΕΚ) αριθμ. 
555/2008, (ΕΚ) αριθμ. 606/2009 και (ΕΚ) αριθμ. 607/2009 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 436/2009 
της Επιτροπής και του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 
(ΕΕ) 2015/560 της Επιτροπής» (L 58).
2. Όταν οι μικροί οινοπαραγωγοί της παρ. 1 πραγμα-
τοποιούν οι ίδιοι ενδοενωσιακές συναλλαγές, ενημε-
ρώνουν τις αρμόδιες τελωνειακές αρχές και συμμορ-
φώνονται με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στον 
ανωτέρω κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2018/273 της Επιτροπής.
3. Όταν οι μικροί οινοπαραγωγοί απαλλάσσονται από 
υποχρεώσεις σύμφωνα με την παρ. 1, ο παραλήπτης ενη-
μερώνει, μέσω του εγγράφου που απαιτείται από τον 
ανωτέρω κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2018/273 ή με αναφορά σε αυτό, τις αρμόδιες αρχές του κράτους 
μέλους προορισμού για τις παραδόσεις οίνου που έχουν 
παραληφθεί.
4. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων δύναται να καθορίζονται οι διατυ-
πώσεις και κάθε σχετικό θέμα για την εφαρμογή του 
παρόντος.».
Άρθρο 19
Τόπος αποστολής και προορισμού της διακίνησης υποκειμένων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής. Εγγύηση - Τροποποίηση άρθρου 112 του ν. 2960/2001 (άρθρα 16, 17 και 19 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 112 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) όπου γί-
νεται παραπομπή στο άρθρο 79 του Κανονισμού (ΕΟΚ) 
αριθμ. 2913/1992, αυτή αντικαθίσταται με το άρθρο 201 
του Κανονισμού (ΕΕ) 952/2013, β) στην περ. α) της παρ. 1 
προστίθεται στοιχείο v), γ) προστίθεται παρ. 1 Α, δ) στην 
παρ. 2 δα) το πρώτο εδάφιο αντικαθίσταται και δβ) το 
τρίτο εδάφιο απαλείφεται, ε) στην παρ. 3 προστίθεται η 
αναφορά στην παρ. 1 Α, στ) στην παρ. 4 υποδιαιρούνται 
περ. α) και β), ζ) στην παρ. 5 ζα) υποδιαιρούνται περ. α) 
και β), και ζβ) προστίθεται περ. γ), η) στην παρ. 6 ηα) τρο-
ποποιείται το δεύτερο εδάφιο ως προς την απαλοιφή του 
είδους της παρεχόμενης εγγύησης και ηβ) προστίθεται τρίτο εδάφιο, θ) η παρ. 8 αντικαθίσταται, ι) επέρχονται 
νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 112 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«Άρθρο 112
Διακίνηση υποκειμένων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής
1. Τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊ-
όντα μπορούν να διακινούνται υπό καθεστώς αναστο-
λής μεταξύ των ακόλουθων τόπων εντός του εδάφους 
της Ένωσης, ακόμα και μέσω τρίτης χώρας ή τρίτου 
εδάφους:
α) από μια φορολογική αποθήκη προς:
i) άλλη φορολογική αποθήκη,ii) εγγεγραμμένο παραλήπτη,
iii) τόπο όπου τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανά-
λωσης προϊόντα εξέρχονται από το έδαφος της Ένωσης, 
σύμφωνα με την παρ. 11 του άρθρου 114,
iv) τον παραλήπτη που αναφέρεται στην παρ. 1 του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4704 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
άρθρου 68, όταν τα προϊόντα αποστέλλονται από το 
έδαφος άλλου κράτους μέλους,
v) το τελωνείο εξόδου, εφόσον προβλέπεται σύμ-
φωνα με την παρ. 5 του άρθρου 329 του εκτελεστικού 
κανονισμού (ΕΕ) 2015/2447 της Επιτροπής της 24ης 
Νοεμβρίου 2015 «για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων 
εφαρμογής ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθμ. 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού 
κώδικα» (L 343), το οποίο είναι ταυτόχρονα τελωνείο 
αναχώρησης για το καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμι-σης, εφόσον αυτό προβλέπεται σύμφωνα με την παρ. 4 
του άρθρου 189 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 
(ΕΕ) 2015/2446 της Επιτροπής της 28ης Ιουλίου 2015 «για 
τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 952/2013 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον 
αφορά λεπτομερείς κανόνες σχετικούς με ορισμένες από 
τις διατάξειςτου ενωσιακού τελωνειακού κώδικα» (L 343),
β) από τον τόπο εισαγωγής προς οποιονδήποτε από 
τους προορισμούς που αναφέρονται στην περ.  α), 
όταν τα προϊόντα αποστέλλονται από εγγεγραμμένο 
αποστολέα.
Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως «τόπος 
εισαγωγής» νοείται ο τόπος όπου τα προϊόντα τίθενται 
σε ελεύθερη κυκλοφορία, σύμφωνα με το άρθρο 201 
του κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2013 
«για τη θέσπιση ενωσιακού τελωνειακού κώδικα» (L 269).
1Α. Εκτός από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η εισα-
γωγή πραγματοποιείται εντός φορολογικής αποθήκης, 
τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα 
δύναται να διακινούνται από τον τόπο εισαγωγής υπό 
καθεστώς αναστολής μόνο αν ο διασαφιστής ή κάθε 
άλλο πρόσωπο που εμπλέκεται, άμεσα ή έμμεσα, στη 
διεκπεραίωση των τελωνειακών διατυπώσεων, σύμφωνα 
με το άρθρο 15 του Κανονισμού (ΕΕ) 952/2013, παρέχει στις τελωνειακές αρχές τα εξής:
α) τον μοναδικό αριθμό ειδικού φόρου κατανάλωσης, 
σύμφωνα με το στοιχείο α’ της παρ. 2 του άρθρου 19 
του Κανονισμού (ΕΕ) 389/2012 του Συμβουλίου της 2ας Μαΐου 2012 «για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα 
των ειδικών φόρων κατανάλωσης και την κατάργηση 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 2073/2004» (L 121), με τον 
οποίο εξακριβώνεται η ταυτότητα του εγγεγραμμένου 
αποστολέα για τη διακίνηση,
β) τον μοναδικό αριθμό ειδικού φόρου κατανάλωσης, 
σύμφωνα με το στοιχείο α’ της παρ. 2 του άρθρου 19 
του Κανονισμού (ΕΕ) 389/2012 του Συμβουλίου, με τον 
οποίο εξακριβώνεται η ταυτότητα του παραλήπτη προς 
τον οποίο αποστέλλονται τα προϊόντα,
γ) κατά περίπτωση, τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι 
τα εισαγόμενα προϊόντα προορίζονται να αποσταλούν 
από το έδαφος του κράτους μέλους εισαγωγής στο έδα-
φος άλλου κράτους μέλους. 
2. Κατά παρέκκλιση από τα στοιχεία i και ii της περ. α’ 
της παρ. 1 και της περ β’ της παρ. 1, επιτρέπεται η δια-κίνηση των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων που τελούν υπό καθεστώς αναστολής προς 
τόπο άμεσης παράδοσης που βρίσκεται στο εσωτερι-κό της χώρας, όταν ο τόπος αυτός έχει οριστεί από τον 
εγκεκριμένο αποθηκευτή παραλαβής ή από τον εγγε-
γραμμένο παραλήπτη, ο οποίος δεν είναι εγγεγραμμένος 
παραλήπτης με άδεια που υπόκειται στους περιορισμούς 
της παρ. 4 του άρθρου 113.
Ο εν λόγω εγκεκριμένος αποθηκευτής ή ο εν λόγω 
εγγεγραμμένος παραλήπτης παραμένει υπεύθυνος για 
την υποβολή της αναφοράς παραλαβής που αναφέρεται 
στην παρ. 10 του άρθρου 114.
3. Οι παρ. 1, 1Α και 2 εφαρμόζονται επίσης για τη 
διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων με μηδενικό συντελεστή τα οποία δεν έχουν 
τεθεί σε ανάλωση.
4. Η διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανά-
λωσης προϊόντων τα οποία τελούν υπό καθεστώς ανα-στολής αρχίζει:
α) στις περιπτώσεις που προβλέπονται στην περ. α’ 
της παρ. 1, όταν τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανά-
λωσης προϊόντα εξέλθουν από τη φορολογική αποθήκη 
αποστολής και
β) στις περιπτώσεις που προβλέπονται στην περ. β’ της 
παρ. 1, όταν τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία σύμφωνα 
με το άρθρο 201 του Κανονισμού (ΕΕ) 952/2013.
5. Η διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανά-
λωσης προϊόντων τα οποία τελούν υπό καθεστώς ανα-στολής λήγει:
α) στις περιπτώσεις που προβλέπονται στα στοιχεία i, 
ii και iv της περ. α’ της παρ. 1 και στην περ. β’ της παρ. 1, 
μόλις ο παραλήπτης παραλάβει τα υποκείμενα σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντα,
β) στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο στοιχείο iii 
της περ. α’ της παρ. 1, όταν τα προϊόντα εξέλθουν από το έδαφος της Ένωσης και
γ) στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο στοιχείο v’ 
της περ. α’ της παρ. 1, όταν τα προϊόντα υπαχθούν στο καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμισης.
6. Οι κίνδυνοι της διακίνησης υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς αναστο-λής καλύπτονται από εγγύηση, η οποία παρέχεται από 
τον εγκεκριμένο αποθηκευτή αποστολής ή τον εγγε-
γραμμένο αποστολέα. 
Η παρεχόμενη εγγύηση ισχύει σε ολόκληρη την Ένωση.
Δεν απαιτείται η σύσταση εγγύησης για διακινήσεις 
ενεργειακών προϊόντων μεταξύ κρατών μελών μέσω 
σταθερών αγωγών, εκτός από δεόντως αιτιολογημένες 
περιπτώσεις.
7. Κατά παρέκκλιση από την παρ. 6, δύναται στις ενδε-
δειγμένες περιπτώσεις και με τους όρους και τις προϋ-ποθέσεις που καθορίζονται με την απόφαση της περ. γ’ 
της παρ. 8, να επιτρέπεται η παροχή εγγύησης από τον 
μεταφορέα, τον κύριο των υποκείμενων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων, τον παραλήπτη ή από κοινού 
από δύο ή περισσότερα από τα πρόσωπα αυτά και τα 
πρόσωπα που αναφέρονται στην παρ. 6.
Στις περιπτώσεις προϊόντων που προέρχονται από 
άλλα κράτη μέλη, για τα οποία προβλέπεται επικόλληση 
ένσημης ταινίας φορολογίας στο εσωτερικό της χώρας, 
η εγγύηση μπορεί να βαρύνει το πρόσωπο που παρα-
λαμβάνει τις ταινίες αυτές και παρέχεται τη στιγμή της 
παραλαβής τους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4705 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
8. Με αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών καθο-
ρίζονται:
α) οι περιπτώσεις για τις οποίες επιτρέπεται η άμεση 
παράδοση στο εσωτερικό της χώρας σύμφωνα με την 
παρ. 2, καθώς και οι όροι και οι προϋποθέσεις υπό τις 
οποίες αυτή πραγματοποιείται, 
β) το είδος της παρεχόμενης εγγύησης της παρ. 6. 
Δύναται να προβλέπονται εξαιρέσεις από την υποχρέ-
ωση παροχής εγγύησης, σε ενδεδειγμένες περιπτώσεις και μόνο για διακινήσεις υπό καθεστώς αναστολής που 
πραγματοποιούνται εξ ολοκλήρου στο εσωτερικό της 
χώρας και να καθορίζεται κάθε σχετικό θέμα,
γ) οι όροι και οι προϋποθέσεις για την παροχή εγγύη-
σης από τα πρόσωπα της παρ. 7.».
Άρθρο 20
Εγγεγραμμένος παραλήπτης - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 113 του ν. 2960/2001 (παρ. 1 του άρθρου 18 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Η παρ. 1 του άρθρου 113 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) 
τροποποιείται α) ως προς την προσθήκη της λέξης «της 
Ε.Ε.» ως προσδιοριστικό του κράτους μέλους, β) ως προς 
τις ενέργειες στις οποίες δεν δύναται να προβαίνει ο εγ-γεγραμμένος παραλήπτης, και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Ο εγγεγραμμένος παραλήπτης δύναται στο πλαί-
σιο των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων να πα-
ραλαμβάνει προϊόντα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κα-
τανάλωσης προερχόμενα από άλλο κράτος μέλος της 
Ε.Ε. τα οποία διακινούνται υπό καθεστώς αναστολής, 
δεν επιτρέπεται, ωστόσο, να παράγει, να μεταποιεί, να 
κατέχει, να αποθηκεύει ή να αποστέλλει υποκείμενα σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα τα οποία τελούν 
υπό καθεστώς αναστολής.».
Άρθρο 21
Διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής μέσω μηχανοργανωμένου συστήματος - Τροποποίηση άρθρου 114του ν. 2960/2001 (άρθρα 20, 21, 22, 24 και 25 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 114 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) ως αρ-
μόδιες αρχές προσδιορίζονται οι τελωνειακές αρχές, β) 
στην παρ. 1 απαλείφεται η αναφορά στον Κανονισμό 
(ΕΚ) 684/2009, γ) στην παρ. 2 απαλείφεται η αναφορά 
στην Απόφαση 1152/2003/ΕΚ, γ) στο δεύτερο εδάφιο της 
παρ. 4 ο «αποθηκευτής» αντικαθίσταται από τον «παρα-
λήπτη», δ) η παρ. 5 αντικαθίσταται, ε) στην παρ. 6 προ-
στίθεται το πρόσωπο του μεταφορέα για την περίπτωση 
που κανένα πρόσωπο δεν συνοδεύει τα προϊόντα, στ) 
στην παρ. 8 στα) τροποποιείται το πρώτο εδάφιο, προ-
κειμένου να προβλεφθεί η δυνατότητα τροποποίησης 
του παραλήπτη των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατα-
νάλωσης προϊόντων, στβ) προστίθεται δεύτερο εδάφιο, 
ζ) στην παρ. 9 προστίθεται τρίτο εδάφιο, η) το πέμπτο εδάφιο της παρ. 10 τροποποιείται ως προς τη διαβίβα-ση της αναφοράς στον αποστολέα από την τελωνειακή 
αρχή του τόπου προορισμού, θ) η παρ. 11 τροποποι-είται ως προς τις περιπτώσεις και τον τρόπο σύνταξης 
της αναφοράς εξαγωγής, ι) η παρ. 12 τροποποιείται ως 
προς το αρμόδιο όργανο έκδοσης της προβλεπόμενης απόφασης, ια) επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 114 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 114
Διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής μέσω μηχανοργανωμένου συστήματος
1. Η διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανά-
λωσης προϊόντων θεωρείται ότι λαμβάνει χώρα υπό 
καθεστώς αναστολής μόνο ν εάν πραγματοποιείται υπό 
την κάλυψη του ηλεκτρονικού διοικητικού εγγράφου, το 
οποίο καταρτίζεται σύμφωνα με τις παρ. 2 και 3.
Με την επιφύλαξη της παρ. 1 του άρθρου 112, η δι-
ακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων υπό καθεστώς αναστολής εξ ολοκλήρου 
στο εσωτερικό της χώρας πραγματοποιείται με την ίδια διαδικασία.
2. Για τους σκοπούς της παρ. 1, ο αποστολέας υποβάλ-
λει σχέδιο ηλεκτρονικού διοικητικού εγγράφου στην τε-
λωνειακή αρχή του τόπου αποστολής χρησιμοποιώντας 
το μηχανοργανωμένο σύστημα.
3. Η τελωνειακή αρχή επαληθεύει ηλεκτρονικά τα 
στοιχεία που αναφέρονται στο σχέδιο ηλεκτρονικού 
διοικητικού εγγράφου.
Εάν τα στοιχεία αυτά δεν είναι έγκυρα, ενημερώνεται 
πάραυτα ο αποστολέας.
Εάν τα στοιχεία αυτά είναι έγκυρα, η τελωνειακή αρχή 
αποδίδει στο έγγραφο μοναδικό διοικητικό κωδικό ανα-
φοράς και τον κοινοποιεί στον αποστολέα.
4. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία i, ii 
και iv της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, στην περ. β) 
της παρ. 1 του άρθρου 112 και στην παρ. 2 του άρθρου 112, οι τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους αποστο-
λής διαβιβάζουν πάραυτα το ηλεκτρονικό διοικητικό 
έγγραφο στις τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους 
προορισμού, οι οποίες το προωθούν στον παραλήπτη, 
εάν ο παραλήπτης είναι εγκεκριμένος αποθηκευτής ή 
εγγεγραμμένος παραλήπτης.
Όταν τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντα διακινούνται υπό καθεστώς αναστολής εξ 
ολοκλήρου στο εσωτερικό της χώρας και προορίζονται 
για εγκεκριμένο αποθηκευτή, το ηλεκτρονικό διοικη-
τικό έγγραφο διαβιβάζεται από την τελωνειακή αρχή 
του τόπου αποστολής στην τελωνειακή αρχή του τόπου 
προορισμού και στον εγκεκριμένο αποθηκευτή.
5. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία iii 
και v της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, εάν το κρά-τος μέλος αποστολής είναι διαφορετικό από το κράτος 
μέλος εξαγωγής όπου υποβάλλεται η διασάφηση εξα-
γωγής, οι τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους απο-
στολής διαβιβάζουν το ηλεκτρονικό διοικητικό έγγραφο 
στις τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους εξαγωγής.
Ο διασαφιστής παρέχει στις τελωνειακές αρχές του 
κράτους μέλους εξαγωγής τον μοναδικό διοικητικό κω-
δικό αναφοράς, με τον οποίο δηλώνονται τα υποκείμενα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4706 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα που αναφέρο-
νται στη διασάφηση εξαγωγής.
Οι τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους εξαγωγής 
επαληθεύουν, πριν από την παράδοση των προϊόντων 
προς εξαγωγή, κατά πόσον τα δεδομένα του ηλεκτρονι-
κού διοικητικού εγγράφου αντιστοιχούν σε εκείνα που περιέχονται στη διασάφηση εξαγωγής.
Αν υπάρχουν αναντιστοιχίες μεταξύ του ηλεκτρονικού 
διοικητικού εγγράφου και της διασάφησης εξαγωγής, 
οι τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους εξαγωγής 
τις γνωστοποιούν στις τελωνειακές αρχές του κράτους 
μέλους αποστολής χρησιμοποιώντας το μηχανοργανω-
μένο σύστημα.
Αν τα προϊόντα δεν πρόκειται πλέον να εξέλθουν 
από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, οι τελωνειακές 
αρχές του κράτους μέλους εξαγωγής γνωστοποιούν, 
μόλις το αντιληφθούν, στις τελωνειακές αρχές του κρά-τους μέλους αποστολής, μέσω του μηχανοργανωμένου 
συστήματος, ότι τα προϊόντα δεν πρόκειται πλέον να 
εξέλθουν του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης. Οι τε-
λωνειακές αρχές του κράτους μέλους αποστολής δια-
βιβάζουν πάραυτα τη γνωστοποίηση στον αποστολέα. 
Με την παραλαβή της γνωστοποίησης, ο αποστολέας 
ακυρώνει το ηλεκτρονικό διοικητικό έγγραφο σύμφωνα 
με τα οριζόμενα στην παρ. 7 ή αλλάζει τον προορισμό των προϊόντων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 8.
6. Ο αποστολέας παρέχει στο πρόσωπο που συνοδεύει 
τα προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλω-σης ή, αν κανένα πρόσωπο δεν συνοδεύει τα προϊόντα, στον μεταφορέα, τον μοναδικό διοικητικό κωδικό ανα-
φοράς. Το πρόσωπο που συνοδεύει τα υποκείμενα σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα ή ο μεταφορέας 
παρέχει τον εν λόγω κωδικό στις αρμόδιες αρχές κάθε φορά που θα το ζητήσουν καθ’ όλη τη διάρκεια της δια-κίνησης υπό καθεστώς αναστολής των ειδικών φόρων κατανάλωσης. 
7. Ο αποστολέας μπορεί να ακυρώνει το ηλεκτρονικό 
διοικητικό έγγραφο εάν δεν έχει αρχίσει η διακίνηση 
σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 112.
8. Κατά τη διάρκεια της διακίνησης υπό καθεστώς 
αναστολής, ο αποστολέας μπορεί, μέσω του μηχανορ-
γανωμένου συστήματος, να αλλάζει τον προορισμό ή 
τον παραλήπτη των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κα-
τανάλωσης προϊόντων, σε έναν από τους προορισμούς 
που αναφέρονται στα στοιχεία i, ii, iii ή v της περ. α’ της 
παρ. 1 του άρθρου 112 ή στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου. 
Προς τον σκοπό αυτόν, ο απ οστολέας υποβάλλει σχέ-
διο ηλεκτρονικού εγγράφου αλλαγής προορισμού στις 
τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους αποστολής χρη-
σιμοποιώντας το μηχανοργανωμένο σύστημα.
9. Στην περίπτωση διακίνησης, διά θαλάσσης ή μέσω 
εσωτερικών πλωτών οδών, ενεργειακών προϊόντων υπό 
καθεστώς αναστολής τα οποία προορίζονται για παρα-
λήπτη ο οποίος δεν είναι οριστικά γνωστός κατά τη χρο-
νική στιγμή υποβολής από τον αποστολέα του σχεδίου 
ηλεκτρονικού διοικητικού εγγράφου που αναφέρεται 
στην παρ. 1, οι τελωνειακές αρχές μπορούν να επιτρέ-
πουν στον αποστολέα να παραλείπει από το έγγραφο 
αυτό τα στοιχεία που αφορούν τον παραλήπτη.Μόλις γίνουν γνωστά τα στοιχεία που αφορούν στον 
παραλήπτη, το αργότερο δε όταν λήξει η διακίνηση, ο 
αποστολέας, κάνοντας χρήση της διαδικασίας της παρ. 8, 
τα διαβιβάζει αμέσως στην τελωνειακή αρχή του τόπου αποστολής. Η παρούσα παράγραφος δεν εφαρμόζεται στις διακινήσεις που αναφέρονται στα στοιχεία iii και v της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112.
10. Κατά την παραλαβή των υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντων σε οποιονδήποτε από 
τους προορισμούς που αναφέρονται στα στοιχεία i, ii ή iv της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112 ή στην παρ. 2 
του ίδιου άρθρου, ο παραλήπτης, χωρίς καθυστέρηση 
και το αργότερο εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από 
την λήξη της διακίνησης, εκτός των περιπτώσεων που 
κρίνονται δεόντως δικαιολογημένες από τις αρμόδιες 
αρχές, υποβάλλει αναφορά για την παραλαβή τους, μέσω 
του μηχανοργανωμένου συστήματος.
Η τελωνειακή αρχή του τόπου προορισμού επαλη-
θεύει ηλεκτρονικά τα στοιχεία που αναφέρονται στην 
αναφορά παραλαβής.
Εάν τα στοιχεία αυτά δεν είναι έγκυρα, ενημερώνεται 
πάραυτα ο παραλήπτης.
Εάν τα στοιχεία αυτά είναι έγκυρα, η τελωνειακή αρχή 
επιβεβαιώνει στον παραλήπτη την καταχώριση της ανα-
φοράς παραλαβής και τη διαβιβάζει στις τελωνειακές 
αρχές του κράτους μέλους αποστολής, οι οποίες στη 
συνέχεια τη διαβιβάζουν στον αποστολέα.
Όταν τα προϊόντα διακινούνται εξ ολοκλήρου στο 
εσωτερικό της χώρας, η αναφορά παραλαβής διαβιβά-ζεται από την τελωνειακή αρχή του τόπου προορισμού 
στην τελωνειακή αρχή του τόπου αποστολής και στον 
αποστολέα.
11. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο στοιχείο iii 
της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112 και στην περ. β’ 
της ίδιας παραγράφου κατά περίπτωση, το τελωνείο 
εξαγωγής συντάσσει αναφορά εξαγωγής μέσω του μη-
χανοργανωμένου συστήματος, με βάση τις πληροφορίες 
σχετικά με την έξοδο των προϊόντων, τις οποίες έχει λά-
βει από το τελωνείο εξόδου που αναφέρεται στο άρθρο 
329 του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2447 ή από 
το τελωνείο όπου διεκπεραιώνονται οι διατυπώσεις για 
την έξοδο προϊόντων από το τελωνειακό έδαφος, που 
αναφέρονται στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρ-
θρου 54, η οποία βεβαιώνει ότι τα υποκείμενα σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης προϊόντα εξήλθαν από το έδαφος 
της Ένωσης.
Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο στοιχείο v της 
περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, το αρμόδιο τελωνείο 
εξαγωγής συντάσσει αναφορά εξαγωγής, με βάση τις 
πληροφορίες που έχει λάβει από το τελωνείο εξόδου 
σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 329 του Εκτελεστι-κού Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2447.
Το τελωνείο εξαγωγής επαληθεύει ηλεκτρονικά τα 
στοιχεία με βάση τα οποία πρόκειται να συνταχθεί η 
αναφορά εξαγωγής σύμφωνα με την παρούσα. Μόλις 
επαληθευτούν τα εν λόγω στοιχεία και εφόσον το κρά-
τος μέλος αποστολής είναι διαφορετικό από το κράτος 
μέλος εξαγωγής, το αρμόδιο τελωνείο εξαγωγής διαβι-βάζει την αναφορά εξαγωγής στις αρμόδιες αρχές του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4707 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
κράτους μέλους αποστολής, οι οποίες στη συνέχεια την 
διαβιβάζουν στον αποστολέα.
Στις περιπτώσεις που ο τόπος αποστολής των προϊό-
ντων και το τελωνείο εξαγωγής βρίσκονται στο εσωτερι-
κό της χώρας, η αναφορά εξαγωγής προωθείται στην αρ-
μόδια αρχή του τόπου αποστολής και στον αποστολέα.
12. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρ-
χής Δημοσίων Εσόδων καθορίζονται οι διαδικασίες για 
την υποβολή της αναφοράς παραλαβής των προϊόντων 
από τους παραλήπτες που αναφέρονται στην παρ. 1 του 
άρθρου 68, από τους περιστασιακά εγγεγραμμένους 
παραλήπτες που αναφέρονται στην παρ. 4 του άρθρου 
113, καθώς και κάθε σχετικό θέμα για την εφαρμογή του 
παρόντος.».
Άρθρο 22
Διαδικασίες σε περίπτωση που το μηχανοργανωμένο σύστημα είναι μη διαθέσιμο - Τροποποίηση άρθρου 115 του ν. 2960/2001 (άρθρα 26 και 27 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 115 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) ως αρμό-
διες αρχές προσδιορίζονται οι τελωνειακές αρχές, β) η 
αναφορά σε «εκτός λειτουργίας» σύστημα αντικαθίστα-
ται από τη αναφορά σε «μη διαθέσιμο» σύστημα, γ) η 
φράση «έντυπο έγγραφο» αντικαθίσταται από τη φράση 
«εφεδρικό έγγραφο», δ) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 
δα) η επικύρωση αντικαθίσταται από την επαλήθευση 
και δβ) προστίθεται η προϋπόθεση της εγκυρότητας των 
στοιχείων, ε) στην παρ. 3 διαγράφεται το πρώτο εδάφιο, 
στ) στο τέλος της παρ. 4 προστίθενται δύο νέα εδάφια, 
ζ) στο πρώτο και το τέταρτο εδάφιο της παρ. 6 προστί-θεται η περίπτωση της γνωστοποίησης, η) στην παρ. 7 
αντικαθίσταται το αρμόδιο όργανο για την έκδοση της 
προβλεπόμενης απόφασης, θ) επέρχονται νομοτεχνικές 
βελτιώσεις και το άρθρο 115 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 115
Διαδικασίες σε περίπτωση που το μηχανοργανωμένο σύστημα είναι μη διαθέσιμο
1. Κατά παρέκκλιση από την παρ. 1 του άρθρου 114, σε 
περίπτωση που το μηχανοργανωμένο σύστημα δεν είναι 
διαθέσιμο στο κράτος μέλος αποστολής, ο αποστολέας 
μπορεί να αρχίζει τη διακίνηση των υποκείμενων σε ειδι-
κό φόρο κατανάλωσης προϊόντων, τα οποία τελούν υπό 
καθεστώς αναστολής, υπό την προϋπόθεση:
α) ότι τα προϊόντα συνοδεύονται από εφεδρικό έγ-
γραφο, το οποίο περιέχει τα ίδια στοιχεία με το σχέδιο 
ηλεκτρονικού διοικητικού εγγράφου που αναφέρεται 
στην παρ. 2 του άρθρου 114,
β) ότι ενημερώνει τις τελωνειακές αρχές του κράτους 
μέλους αποστολής πριν από την έναρξη της διακίνησης.
Σε περίπτωση που ο τόπος αποστολής των προϊόντων 
βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας, ο αποστολέας πριν 
από την έναρξη της διακίνησης υποβάλλει στην τελωνει-
ακή αρχή του τόπου αποστολής ένα αντίγραφο του εγ-
γράφου που αναφέρεται στην περ. α’ , για την ενδεχόμενη 
επαλήθευση των στοιχείων που περιέχονται σε αυτό και, εφόσον για τη μη διαθεσιμότητα του μηχανοργανωμέ-
νου συστήματος ευθύνεται ο ίδιος, ενημερώνει σχετικά με τους λόγους της μη διαθεσιμότητας.
2. Μόλις αποκατασταθεί η διαθεσιμότητα του μηχα-
νοργανωμένου συστήματος, ο αποστολέας υποβάλλει 
για τη συγκεκριμένη διακίνηση σχέδιο ηλεκτρονικού 
διοικητικού εγγράφου, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2 
του άρθρου 114.
Μόλις επαληθευτούν τα στοιχεία που αναφέρονται 
στο σχέδιο ηλεκτρονικού διοικητικού εγγράφου, κατά τα 
οριζόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 114, αν τα εν λόγω 
στοιχεία είναι έγκυρα, το έγγραφο αυτό αντικαθιστά 
το εφεδρικό έγγραφο που αναφέρεται στην περ. α’ της παρ. 1. Οι παρ. 4, 5, 10 και 11 του άρθρου 114 εφαρμό-ζονται κατ’ αναλογία.
3. Ο αποστολέας οφείλει να φυλάσσει αντίγραφο του 
εφεδρικού εγγράφου που αναφέρεται στην περ. α’ της 
παρ. 1, στα λογιστικά του αρχεία.
4. Εάν το μηχανοργανωμένο σύστημα δεν είναι δι-
αθέσιμο στο κράτος μέλος αποστολής, ο αποστολέας 
μπορεί να τροποποιήσει τον προορισμό των προϊόντων, 
όπως αναφέρεται στην παρ. 8 του άρθρου 114 και κοι-
νοποιεί τις εν λόγω πληροφορίες στις τελωνειακές αρ-
χές του κράτους μέλους αποστολής χρησιμοποιώντας 
άλλα μέσα επικοινωνίας. Για τον σκοπό αυτόν ο απο-
στολέας ενημερώνει την τελωνειακή αρχή του τόπου 
αποστολής πριν από την έναρξη της αλλαγής προο-
ρισμού. Οι παρ. 2 και 3 του παρόντος εφαρμόζονται 
κατ’ αναλογία.
Εάν το μηχανοργανωμένο σύστημα δεν είναι διαθέσι-
μο στο κράτος μέλος αποστολής στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία iii και v της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, ο αποστολέας παρέχει αντίγραφο του εφεδρικού εγγράφου που αναφέρεται στην περ. α’ της παρ. 1, στον διασαφιστή. 
Ο διασαφιστής παρέχει στις αρμόδιες αρχές του τόπου 
εξαγωγής αντίγραφο του εν λόγω εφεδρικού εγγράφου, 
το περιεχόμενο του οποίου αντιστοιχεί στα υποκείμενα 
σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα που δηλώνονται 
στη διασάφηση εξαγωγής ή τον μοναδικό αναγνωριστι-
κό κωδικό του εφεδρικού εγγράφου.
5. Όταν, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοι-
χεία i, ii και iv της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, στην 
περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 112 και στην παρ. 2 του άρθρου 112, η αναφορά παραλαβής που προβλέπεται 
στο πρώτο εδάφιο της παρ. 10 του άρθρου 114, δεν μπο-
ρεί να υποβληθεί κατά την περάτωση μιας διακίνησης 
προϊόντων υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
εντός της προθεσμίας που προβλέπεται στην ίδια παρά-
γραφο, είτε διότι το μηχανοργανωμένο σύστημα είναι 
μη διαθέσιμο στο κράτος μέλος προορισμού είτε διό-
τι, σύμφωνα με την περίπτωση που αναφέρεται στην 
παρ. 1, δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί οι διαδικασίες που 
αναφέρονται στην παρ. 2, ο παραλήπτης υποβάλλει στην 
τελωνειακή αρχή του τόπου προορισμού, εξαιρουμένων 
δεόντως αιτιολογημένων περιπτώσεων, εφεδρικό έγγρα-
φο, το οποίο περιλαμβάνει τα ίδια στοιχεία με εκείνα της 
αναφοράς παραλαβής και επιβεβαιώνει την περάτωση 
της διακίνησης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4708 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
Οι τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους προορισμού 
αποστέλλουν αντίγραφο του εφεδρικού εγγράφου στις 
τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους αποστολής, οι 
οποίες το διαβιβάζουν στον αποστολέα ή το φυλάσ-
σουν ώστε να είναι στη διάθεσή του, εκτός εάν η ανα-
φορά παραλαβής που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο 
της παρ. 10 του άρθρου 114 μπορεί να τους υποβληθεί εγκαίρως από τον παραλήπτη μέσω του μηχανοργανω-
μένου συστήματος ή εκτός αν πρόκειται για δεόντως 
αιτιολογημένες περιπτώσεις.
Η διαδικασία της παρούσας παραγράφου εφαρμόζεται 
κατ’ αναλογία, μεταξύ των τελωνειακών αρχών της χώ-ρας, όταν η διακίνηση υπό καθεστώς αναστολής πραγ-
ματοποιείται εξ ολοκλ ήρου στο εσωτερικό της.
Μόλις αποκατασταθεί η διαθεσιμότητα του μηχανορ-
γανωμένου συστήματος στο κράτος μέλος προορισμού 
ή ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που αναφέρονται στην παρ. 2, ο παραλήπτης υποβάλλει αναφορά παραλαβής, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο της παρ. 10 του άρθρου 114. Τα εδάφια δεύτερο έως και πέμπτο της παρ. 10 του άρθρου 114 εφαρμόζονται κατ’ αναλογία.
6. Όταν, στην περίπτωση που αναφέρεται στα στοιχεία 
iii και v της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, η αναφο-ρά εξαγωγής που προβλέπεται στο πρώτο και δεύτερο εδάφιο της παρ. 11 του άρθρου 114 ή η γνωστοποίηση ότι τα προϊόντα δεν θα εξέλθουν πλέον από το έδαφος 
της Ε.Ε. όπως προβλέπεται στο πέμπτο εδάφιο της παρ. 5 
του άρθρου 114, δεν είναι δυνατό να καταρτιστεί στη 
λήξη μιας διακίνησης προϊόντων υποκείμενων σε ειδι-
κό φόρο κατανάλωσης είτε διότι το μηχανοργανωμένο σύστημα δεν είναι διαθέσιμο στο κράτος μέλος εξαγω-
γής, είτε διότι, στην περίπτωση που αναφέρεται στην 
παρ. 1, οι διαδικασίες που αναφέρονται στην παρ. 2 δεν 
έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, οι τελωνειακές αρχές του 
κράτους μέλους εξαγωγής αποστέλλουν στις τελωνεια-
κές αρχές του κράτους μέλους αποστολής έγγραφο που 
περιλαμβάνει τα ίδια στοιχεία με εκείνα της αναφοράς 
εξαγωγής ή της γνωστοποίησης και πιστοποιεί τη λήξη 
της διακίνησης ή ότι τα προϊόντα δεν θα εξέλθουν από το έδαφος της Ε.Ε., εκτός εάν η αναφορά εξαγωγής ή η γνωστοποίηση, μπορεί να καταρτιστεί συντόμως μέσω 
του μηχανοργανωμένου συστήματος ή σε δεόντως αι-
τιολογημένες περιπτώσεις.
Οι τελωνειακές αρχές του κράτους μέλους αποστολής 
διαβιβάζουν στον αποστολέα αντίγραφο του εγγράφου 
που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο ή το φυλάσσουν 
ώστε να είναι στη διάθεσή του.
Η διαδικασία της παρούσας παραγράφου εφαρμόζεται 
κατ’ αναλογία, μεταξύ των τελωνειακών αρχών της χώ-ρας, όταν ό τόπος αποστολής και το τελωνείο εξαγωγής βρίσκονται στο εσωτερικό της.
Μόλις αποκατασταθεί η διαθεσιμότητα του μηχανορ-
γανωμένου συστήματος στο κράτος μέλος εξαγωγής ή 
ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που αναφέρονται στην 
παρ. 2, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους εξαγω-
γής αποστέλλουν αναφορά εξαγωγής σύμφωνα με το 
πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της παρ. 11 του άρθρου 
114 ή τη γνωστοποίηση που προβλέπεται στο πέμπτο 
εδάφιο της παρ. 5 του άρθρου 114. Τα εδάφια τρίτο έως και πέμπτο της παρ. 11 του άρθρου 114, εφαρμόζονται 
κατ’ αναλογία.
7. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων δύναται να καθορίζεται κάθε σχετικό 
θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.».
Άρθρο 23
Εναλλακτική απόδειξη παραλαβής και αποδεικτικά στοιχεία για την έξοδο - Τροποποίηση άρθρου 116 του ν. 2960/2001 (άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 116 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) ο τίτλος 
αντικαθίσταται, β) στην παρ. 1 προστίθεται η αναφορά στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 11 του άρθρου 114, γ) η παρ. 2 αντικαθίσταται, δ) προστίθεται παρ. 4, ε) επέρχο-
νται νομοτεχνικές βελτιώσεις και το άρθρο 116 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 116
Εναλλακτική απόδειξη παραλαβής και αποδεικτικά στοιχεία για την έξοδο
1. Με την επιφύλαξη των παρ. 5 και 6 του άρθρου 115, 
η αναφορά παραλαβής, που προβλέπεται στο πρώτο 
εδάφιο της παρ. 10 του άρθρου 114, ή η αναφορά εξαγω-
γής που προβλέπεται στο πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της παρ. 11 του άρθρου 114, πιστοποιούν ότι μια διακί-
νηση προϊόντων υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλω-
σης έχει λήξει, σύμφωνα με την παρ 5 του άρθρου 112.
2. Κατά παρέκκλιση από την παρ. 1, εάν δεν υπάρχει 
αναφορά παραλαβής ή αναφορά εξαγωγής για λόγους άλλους από εκείνους που αναφέρονται στις παρ. 5 και 6 του άρθρου 115, μπορεί να προσκομιστεί εναλλακτική 
απόδειξη για τη λήξη της διακίνησης υποκειμένων σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων τα οποία τελούν υπό καθεστώς αναστολής, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία i, ii και 
iv της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, στην περ. β’ 
της παρ. 1 του άρθρου 112 και στην παρ. 2 του άρθρου 
112, δύναται να προσκομισθεί εναλλακτική απόδειξη 
για τη λήξη της διακίνησης με θεώρηση των αρμόδι-
ων αρχών του κράτους μέλους προορισμού, με βάση 
κατάλληλα αποδεικτικά στοιχε ία ότι τα υποκείμενα σε 
ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντα έχουν φθάσει στον 
προορισμό τους.
Κατάλληλο αποδεικτικό στοιχείο αποτελεί το εφεδρικό 
έγγραφο που αναφέρεται στην περ. α’ της παρ. 1 του 
άρθρου 115.
Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία iii και 
v της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 112, προκειμένου να 
διαπιστωθεί κατά πόσον τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντα, στις περιστάσεις που καθορί-
ζονται στην παρ. 2, έχουν εξέλθει από το έδαφος της 
Ένωσης, οι τελωνειακές αρχές:
α) κάνουν δεκτή, ως αποδεικτικό στοιχείο για το ότι 
τα προϊόντα έχουν εξέλθει από το έδαφος της Ένωσης, 
θεώρηση των αρχών του κράτους μέλους της Ε.Ε. στο 
οποίο βρίσκεται το τελωνείο εξόδου, η οποία πιστοποιεί 
ότι τα υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊό-
ντα έχουν εξέλθει από το έδαφος της Ένωσης ή έχουν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4709 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
υπαχθεί στο καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμισης, 
σύμφωνα με την υποπερ. v της περ. α’ της παρ. 1 του 
άρθρου 112,
β) μπορούν να λάβουν υπόψη κάθε συνδυασμό των 
ακόλουθων αποδεικτικών στοιχείων:
βα) δελτίο παράδοσης,
ββ) έγγραφο υπογεγραμμένο ή επικυρωμένο από τον 
οικονομικό φορέα που έχει πραγματοποιήσει τη μετα-
φορά των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης 
προϊόντων εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ε.Ε., το οποίο πιστοποιεί την έξοδο των προϊόντων,
βγ) έγγραφο στο οποίο η τελωνειακή αρχή κράτους 
μέλους της Ε.Ε. ή τρίτης χώρας πιστοποιεί την παράδο-
ση σύμφωνα με τους κανόνες και τις διαδικασίες που 
εφαρμόζονται για αυτήν την πιστοποίηση στο εν λόγω κράτος μέλος ή χώρα,
βδ) καταχωρίσεις που τηρούνται από τους οικονομι-
κούς φορείς σχετικά με προϊόντα τα οποία προμηθεύουν 
σε πλοία, αεροσκάφη ή υπεράκτιες εγκαταστάσεις,
βε) άλλα αποδεικτικά στοιχεία αποδεκτά από τις αρχές 
του κράτους μέλους αποστολής.
Αν οι τελωνειακές αρχές αποδεχθούν τα κατάλληλα 
αποδεικτικά στοιχεία, προβαίνουν σε λήξη της διακίνη-σης μέσω του μηχανοργανωμένου συστήματος.
3. Οι αρμόδιες αρχές της χώρας παρέχουν αμοιβαία 
συνδρομή στις αρμόδιες αρχές των λοιπών κρατών με-
λών, ανταλλάσσουν πληροφορίες με αυτές και συνεργά-
ζονται με την Επιτροπή, ώστε να διασφαλίζεται η ορθή 
εφαρμογή των ρυθμίσεων που διέπουν τη διακίνηση των 
προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανά-λωσης, καθώς και η είσπραξη των εν λόγω φόρων, σύμ-φωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 389/2012 του Συμβουλίου 
της 16ης Νοεμβρίου 2004 «για τη διοικητική συνεργασία 
στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης» (L 121).
4. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων δύνανται να καθορίζεται κάθε σχε-
τικό θέμα για την εφαρμογή της παρ. 2.».
Άρθρο 24
Παρατυπίες κατά τη διακίνηση υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων τα οποία έχουν τεθεί σε ανάλωση - Τροποποίηση άρθρου 119 του ν. 2960/2001 (άρθρο 46 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Στο άρθρο 119 του ν. 2960/2001 (Α’ 265): α) η παρ. 3 
αντικαθίσταται, β) προστίθενται νέες παρ. 3Α και 5, γ) 
επέρχονται νομοτεχνικές βελτιώσεις, και το άρθρο 119 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 119
Παρατυπίες κατά τη διακίνηση υποκείμενωνσε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων τα οποία έχουν τεθεί σε ανάλωση
1. Σε περίπτωση που διαπραχθεί παρατυπία κατά τη 
διάρκεια διακίνησης προϊόντων υποκείμενων σε ειδικό 
φόρο κατανάλωσης, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 
57 ή την παρ. 1 του άρθρου 60, σε έδαφος κράτους μέ-λους της Ε.Ε. άλλο από το έδαφος κράτους μέλους στο οποίο τέθηκαν σε ανάλωση, τα προϊόντα υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης, ο οποίος καθίσταται απαιτη-
τός στο κράτος μέλος όπου διαπράχθηκε η παρατυπία.
Σε περίπτωση που η παρατυπία διαπραχθεί στο έδα-
φος της χώρας, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο πρώ-
το εδάφιο, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης καθίσταται 
απαιτητός στο εσωτερικό της χώρας.
2. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί παρατυπία στο 
εσωτερικό της χώρας κατά τη διάρκεια της διακίνησης 
υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων τα 
οποία έχουν τεθεί σε ανάλωση σε άλλο κράτος μέλος της 
Ε.Ε., σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 57 ή την παρ. 1 του άρθρου 60, και δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί 
ο τόπος στον οποίο διαπράχθηκε η παρατυπία, αυτή 
θεωρείται ότι διαπράχθηκε και ο ειδικός φόρος κατανά-
λωσης καθίσταται απαιτητός στο εσωτερικό της χώρας.
Ωστόσο, εάν εξακριβωθεί σε ποιου κράτους μέλους το 
έδαφος πράγματι διαπράχθηκε η παρατυπία πριν από 
τη λήξη τριετούς περιόδου από την ημερομηνία από-
κτησης των υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προϊόντων, εφαρμόζεται το πρώτο εδάφιο της παρ. 1.
3. Τον ειδικό φόρο κατανάλωσης υποχρεούται να κα-
ταβάλει το πρόσωπο που εγγυήθηκε την καταβολή του, 
σύμφωνα με την περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 57Α ή την 
παρ. 4 του άρθρου 60, καθώς και οποιοδήποτε πρόσωπο 
συμμετείχε στην παρατυπία, με την επιφύλαξη του άρ-θρου 119Α. Σε περίπτωση περισσότερων υπόχρεων για 
την καταβολή του ίδιου ειδικού φόρου κατανάλωσης, 
τα πρόσωπα αυτά είναι αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπόχρεα για την πληρωμή της οφειλής.
3Α. Για υποκείμενα σε ειδικό φόρο κατανάλωσης προ-
ϊόντα τα οποία τέθηκαν σε ανάλωση στην Ελλάδα, η αρ-
μόδια τελωνειακή αρχή, κατόπιν σχετικού αιτήματος, 
επιστρέφει ή διαγράφει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης ο 
οποίος επιβλήθηκε σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. όπου διαπράχθηκε ή διαπιστώθηκε η παρατυπία.
Όταν το κράτος μέλος προορισμού είναι η Ελλάδα και 
ο ειδικός φόρος κατανάλωσης που αναλογεί στα προϊό-
ντα επιβλήθηκε σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. όπου δια-
πράχθηκε ή διαπιστώθηκε η παρατυπία, οι τελωνειακές 
αρχές αποδεσμεύουν την εγγύηση που έχει κατατεθεί 
κατ’ εφαρμογή της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 57Α ή της περ. α’ της παρ. 4 του άρθρου 60.
4. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως «παρα-
τυπία» νοείται η κατάσταση που δημιουργείται κατά τη 
διάρκεια διακίνησης υποκείμενων σε ειδικό φόρο κατα-
νάλωσης προϊόντων, βάσει της παρ. 1 του άρθρου 57 ή της παρ. 1 του άρθρου 60, η οποία δεν καλύπτεται από το άρθρο 61 και λόγω της οποίας δεν έληξε με κανονικό 
τρόπο μια διακίνηση ή μέρος μιας διακίνησης προϊόντων 
που υπόκεινται σε ειδικό φόρο κατανάλωσης.
5. Οποιαδήποτε απουσία εγγραφής ή πιστοποίησης 
ενός ή και όλων των προσώπων που εμπλέκονται στη 
διακίνηση, κατά παράβαση της παρ. 1 του άρθρου 57 ή 
της περ. α’ της παρ. 4 του άρθρου 60 ή οποιαδήποτε μη τήρηση της παρ. 1 του άρθρου 57Α, θεωρείται παρατυ-πία. Οι παρ. 1 έως 4 εφαρμόζονται αναλόγως, εκτός εάν 
ο παραλήπτης είναι υπόχρεος να καταβάλει τον ειδικό 
φόρο κατανάλωσης, σύμφωνα με το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 60.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4710 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
Άρθρο 25
Μεταβατικές διατάξεις (άρθρο 54 της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/262)
Επιτρέπεται η παραλαβή υποκείμενων σε ειδικό φόρο 
κατανάλωσης προϊόντων σύμφωνα με τις διατυπώσεις 
που προβλέπονται στα άρθρα 57 και 58 του ν. 2960/2001 
(Α’ 265), όπως αυτές καθορίζονται πριν από την αντικα-
τάσταση των άρθρων 57 και 58 από τα άρθρα 6 και 9 
του παρόντος αντίστοιχα, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.
ΜΕΡΟΣ Β’
ΑΣΚΗΣΗ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗΣ 
ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ 
ΑΣΚΗΣΗ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΥΣΗΣ - ΣΚΟΠΟΣ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΟΡΙΣΜΟΙ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρθρο 26
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος Μέρους είναι ο εκσυγχρονισμός 
του πλαισίου άσκησης της τελωνειακής αντιπροσώπευ-
σης και του επαγγέλματος του τελωνειακού αντιπροσώ-
που ώστε να διασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή των τελω-
νειακών διαδικασιών και των δασμολογικών ρυθμίσεων, 
καθώς και των ρυθμίσεων για την εμπορική πολιτική και 
την προστασία της ασφάλειας των πολιτών, του περι-
βάλλοντος και των δημοσιονομικών συμφερόντων της 
χώρας και των άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και να ενισχυθούν η αποτελεσματικότητα, η 
διαφάνεια και η ασφάλεια δικαίου. 
Άρθρο 27 
Αντικείμενο 
Αντικείμενο του παρόντος Μέρους είναι ο ανακαθορι-
σμός των όρων και των προϋποθέσεων για την άσκηση της τελωνειακής αντιπροσώπευσης, καθώς και η ρύθμι-ση όλων των θεμάτων που άπτονται του επαγγέλματος του τελωνειακού αντιπροσώπου στο πλαίσιο του Κανο-
νισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2013 για τη θέσπιση 
του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα (L 269) και η ταυτό-
χρονη κατάργηση του ν. 718/1977 «Περί εκτελωνιστών» 
(Α’ 304), ώστε να εκσυχρονιστεί το συνολικό πλαίσιο προς 
όφελος των συναλλασσομένων και της εύρυθμης λει-
τουργίας των τελωνείων της χώρας. 
Άρθρο 28
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος Μέρους ισχύουν οι 
ακόλουθοι ορισμοί:
1. «πρόσωπο»: φυσικό πρόσωπο, νομικό πρόσωπο ή 
ένωση προσώπων με δικαιοπρακτική ικανότητα,
2. «τελωνειακές διατυπώσεις»: το σύνολο των ενερ-
γειών που απαιτούνται για τη συμμόρφωση προς την 
τελωνειακή νομοθεσία, 
3. «τελωνειακή αντιπροσώπευση»: η διενέργεια τελω-
νειακών διατυπώσεων με την ιδιότητα του τελωνειακού αντιπροσώπου, 4. «τελωνειακός αντιπρόσωπος»: κάθε πρόσωπο που 
ορίζεται με τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία του πα-
ρόντος από άλλο πρόσωπο με σκοπό τη διενέργεια τελω-
νειακών διατυπώσεων στο πλαίσιο των συναλλαγών του 
με τις τελωνειακές αρχές σύμφωνα με την τελωνειακή 
νομοθεσία,
5. «επαγγελματίας τελωνειακός αντιπρόσωπος»: ο τε-
λωνειακός αντιπρόσωπος που έχει λάβει την άδεια του 
άρθρου 32 και έχει καταχωριστεί στο Μητρώο Επαγγελ-
ματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων, 
6. «άμεση τελωνειακή αντιπροσώπευση»: η περίπτωση 
κατά την οποία ο τελωνειακός αντιπρόσωπος ενεργεί 
στο όνομα του αντιπροσωπευόμενου και για λογαρια-
σμό αυτού,
7. «έμμεση τελωνειακή αντιπροσώπευση»: η περίπτω-
ση κατά την οποία ο τελωνειακός αντιπρόσωπος ενεργεί 
στο δικό του όνομα αλλά για λογαριασμό του αντιπρο-σωπευόμενου,
8. «αρμόδιες διοικητικές αρχές»: οι τελωνειακές αρχές 
του άρθρου 31,
9. «διασαφιστής»: το πρόσωπο που υποβάλλει στις 
τελωνειακές αρχές το κατά περίπτωση τελωνειακό πα-
ραστατικό ή έγγραφο για τη διεκπεραίωση των τελω-
νειακών διατυπώσεων στο όνομά του ή το πρόσωπο 
στο όνομα του οποίου υποβάλλεται το κατά περίπτωση τελωνειακό παραστατικό ή έγγραφο,
8. «Μητρώο Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπρο-
σώπων» ή «Μητρώο»: το Μητρώο που τηρείται από τις τελωνειακές αρχές του άρθρου 31 για την εγγραφή των 
προσώπων που δύνανται να ασκήσουν το επάγγελμα 
του τελωνειακού αντιπροσώπου. Το Μητρώο τηρείται 
στο ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα των Τελω-
νείων και αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο της Ανεξάρ-
τητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.),
9. «Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας»: ο Κανονισμός 
(ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 9ης Οκτωβρίου 2013 για τη θέσπιση 
του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα (L 269).
Άρθρο 29
Όροι διενέργειας τελωνειακών διατυπώσεων 
από τελωνειακό αντιπρόσωπο
1. Κάθε πρόσωπο μπορεί να ορίσει τελωνειακό αντι-
πρόσωπο με γενική ή ειδική ηλεκτρονική εξουσιοδότηση 
μέσω του πληροφοριακού συστήματος των τελωνείων. 
Όταν δεν απαιτείται η χρήση πληροφοριακού συστή-
ματος για τη διενέργεια τελωνειακών διατυπώσεων ή 
άλλων τελωνειακών εργασιών, κάθε πρόσωπο μπορεί 
να ορίσει τελωνειακό αντιπρόσωπο με γραπτή εξουσι-
οδότηση. Η αντιπροσώπευση μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση. 
2. Το πρόσωπο που κατά τις συναλλαγές του με τις 
τελωνειακές αρχές δηλώνει ότι ενεργεί ως τελωνειακός αντιπρόσωπος θεωρείται ότι έχει αποδεχθεί τη σχετική 
εξουσιοδότηση της παρ. 1. 
3. Ο τελωνειακός αντιπρόσωπος πρέπει να είναι εγκα-
τεστημένος στο τελωνειακό έδαφος της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης (Ε.Ε.), εκτός των περιπτώσεων που ενεργεί για 
λογαριασμό προσώπων τα οποία δεν υποχρεούνται να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4711 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
είναι εγκαταστημένα σε αυτό σύμφωνα με τον Ενωσιακό 
Τελωνειακό Κώδικα. Ο εγκατεστημένος σε άλλο κράτος 
μέλος της Ευρωπαϊκής ’Ενωσης τελωνειακός αντιπρόσω-
πος που είναι κάτοχος ισχύουσας Άδειας Εγκεκριμένου 
Οικονομικού Φορέα για τελωνειακές απλουστεύσεις 
(ΑΕΟ C), έχει το δικαίωμα να διενεργεί τελωνειακές δια-
τυπώσεις ως τελωνειακός αντιπρόσωπος στην ελληνική 
επικράτεια, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 18 του 
ίδιου Κώδικα. 
4. Κατά τις συναλλαγές του με τις τελωνειακές αρχές, 
ο τελωνειακός αντιπρόσωπος δηλώνει ότι ενεργεί για 
λογαριασμό του προσώπου που αντιπροσωπεύει και δι-
ευκρινίζει εάν η αντιπροσώπευση είναι άμεση ή έμμεση. 
Όταν ένα πρόσωπο δηλώνει ότι ενεργεί ως τελωνειακός 
αντιπρόσωπος, χωρίς να διαθέτει τη σχετική εξουσιοδό-
τηση, θεωρείται ότι ενεργεί στο δικό του όνομα και για δικό του λογαριασμό. 
5. Ο τελωνειακός αντιπρόσωπος οφείλει να τηρεί την 
εξουσιοδότηση της παρ. 1 και να την παρέχει στον χρόνο 
και με τον τρόπο που αυτή ζητείται από τις τελωνειακές αρχές ή άλλες ελεγκτικές ή αρμόδιες αρχές ή υπηρεσίες του Δημοσίου. 
6. Ο επαγγελματίας τελωνειακός αντιπρόσωπος μπο-
ρεί να ασκεί άμεση και έμμεση αντιπροσώπευση. 
7. Όταν ένα νομικό πρόσωπο ή ένωση προσώπων 
ενεργεί ως τελωνειακός αντιπρόσωπος με άμεση αντι-
προσώπευση, πρέπει να απασχολεί με σχέση εξαρτη-
μένης ή μη εργασίας, τουλάχιστον ένα φυσικό πρόσω-πο, το οποίο διαθέτει άδεια επαγγελματία τελωνειακού 
αντιπροσώπου. 
8. Ως τελωνειακός αντιπρόσωπος με άμεση αντιπρο-
σώπευση μπορεί να ορίζεται πρόσωπο που δεν διαθέτει 
άδεια επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου, όταν πρόκειται για υποβολή:
α) συνοπτικής διασάφησης εισόδου,β) διασάφησης προσωρινής εναπόθεσης,γ) συνοπτικής διασάφησης εξόδου,δ) γνωστοποίησης επανεξαγωγής,ε) διασάφησης θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία ειδών 
που ανήκουν στο Δημόσιο ή σε νομικά πρόσωπα δημο-σίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.),
στ) διασάφησης εξαγωγής για εφοδιασμό πλοίων 
με εμπορεύματα αξίας μέχρι χίλια πεντακόσια ευρώ 
(1.500€) με πλήρη απαλλαγή από δασμούς και λοιπές 
φορολογικές επιβαρύνσεις,
ζ) προφορικής δήλωσης για προσωπικά είδη που κο-
μίζονται από ταξιδιώτες.
9. Κάθε πρόσωπο μπορεί να ορίζεται ως τελωνειακός 
αντιπρόσωπος με έμμεση αντιπροσώπευση, ανεξαρτή-
τως αν κατέχει άδεια επαγγελματία τελωνειακού αντι-
προσώπου.
Άρθρο 30
Ευθύνη τελωνειακών αντιπροσώπων έναντι των τελωνειακών, ελεγκτικών και άλλων 
αρμόδιων αρχών ή υπηρεσιών του Δημοσίου 
1. Ο έμμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπος:
α) δεσμεύεται για την ακρίβεια και την πληρότητα των 
στοιχείων της διασάφησης ή της Δήλωσης Ειδικού Φό-ρου Κατανάλωσης και Λοιπών Φορολογιών (Δ.Ε.Φ.Κ.), 
καθώς και των λοιπών τελωνειακών παραστατικών, τη 
γνησιότητα, την ακρίβεια και την ισχύ των επισυναπτο-
μένων εγγράφων τους, καθώς και για την εκπλήρωση 
των υποχρεώσεων που απορρέουν από την υπαγωγή 
των εμπορευμάτων σε τελωνειακό καθεστώς ή από την 
εκτέλεση εγκεκριμένων πράξεων,
β) ευθύνεται αλληλέγγυα και εις ολόκληρον με τον 
αντιπροσωπευόμενο για την πληρωμή της τελωνειακής 
οφειλής από δασμούς, καθώς και λοιπές επιβαρύνσεις 
από φόρους και λοιπά δικαιώματα, που γεννώνται: 
βα) κατά την αποδοχή της διασάφησης ή της Δήλωσης 
Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και Λοιπών Φορολογιών 
(Δ.Ε.Φ.Κ.) ή άλλου τελωνειακού παραστατικού, 
ββ) λόγω μη τήρησης υποχρέωσης του αντιπροσω-
πευόμενου που προβλέπεται από την τελωνειακή νο-
μοθεσία, εφόσον γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει τη μη 
τήρηση της υποχρέωσης και ενήργησε για λογαριασμό 
αυτού ή έλαβε μέρος στην πράξη που οδήγησε στη μη τήρηση της υποχρέωσης. 
2. Ο άμεσος τελωνειακός αντιπρόσωπος: 
α) δεσμεύεται για την ακρίβεια και την πληρότητα των 
στοιχείων της διασάφησης ή της Δήλωσης Ειδικού Φό-
ρου Κατανάλωσης και Λοιπών Φορολογιών (Δ.Ε.Φ.Κ.), 
καθώς και των λοιπών τελωνειακών παραστατικών, τη 
γνησιότητα, την ακρίβεια και την ισχύ των επισυναπτο-μένων εγγράφων τους, καθώς και την εκπλήρωση των 
υποχρεώσεων που απορρέουν από την υπαγωγή των 
εμπορευμάτων σε τελωνειακό καθεστώς ή από την εκτέ-
λεση εγκεκριμένων πράξεων,
β) ευθύνεται αλληλέγγυα και εις ολόκληρον με τον 
αντιπροσωπευόμενο, για την πληρωμή της τελωνειακής 
οφειλής από δασμούς, καθώς και λοιπές επιβαρύνσεις 
από φόρους και λοιπά δικαιώματα, που γεννώνται:
βα) κατά την αποδοχή της διασάφησης ή της Δήλωσης 
Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και Λοιπών Φορολογιών 
(Δ.Ε.Φ.Κ.) ή άλλου τελωνειακού παραστατικού, εφόσον 
γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι οι πληροφορίες της δι-
ασάφησης ή της Δήλωσης Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης 
και Λοιπών Φορολογιών (Δ.Ε.Φ.Κ.) ή άλλου τελωνειακού 
παραστατικού και των επισυναπτόμενων εγγράφων τους 
ήταν εσφαλμένες, 
ββ) λόγω μη τήρησης υποχρέωσης του αντιπροσω-
πευόμενου που προβλέπεται από την τελωνειακή νο-
μοθεσία, εφόσον γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει τη μη 
πλήρωση της υποχρέωσης και ενήργησε για λογαριασμό 
αυτού ή έλαβε μέρος στην πράξη που οδήγησε στη μη τήρηση της υποχρέωσης. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ 
ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΡΗΣΗΣ 
ΜΗΤΡΩΟΥ - ΑΔΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΥ
Άρθρο 31
Αρμόδιες διοικητικές αρχές
1. Ως αρμόδιες διοικητικές αρχές για την εποπτεία 
των επαγγελματιών τελωνειακών αντιπροσώπων και 
την τήρηση του Μητρώου αυτών, ορίζονται οι εξής τε-λωνειακές αρχές:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4712 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
α) η Τελωνειακή Περιφέρεια Αττικής με έδρα τον Πει-
ραιά, στην οποία αντιστοιχεί η χωρική αρμοδιότητα των 
Περιφερειακών Ενοτήτων Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Βό-
ρειου Τομέα Αθηνών, Δυτικού Τομέα Αθηνών, Νότιου 
Τομέα Αθηνών, Δυτικής Αττικής, Ανατολικής Αττικής, 
Πειραιώς, Νήσων, Βοιωτίας, Εύβοιας, Αργολίδος, Αρκα-
δίας, Κορινθίας, Λέσβου, Λήμνου, Σάμου, Ικαρίας, Χίου, 
Σύρου, Άνδρου, Θήρας, Κέας - Κύθνου, Μήλου, Μυκόνου, 
Νάξου, Πάρου, Τήνου, Ρόδου, Κω, Καρπάθου, Καλύμνου, 
Ηρακλείου, Λασιθίου, Ρεθύμνης και Χανίων,
β) η Τελωνειακή Περιφέρεια Θεσσαλονίκης με έδρα τη 
Θεσσαλονίκη, στην οποία αντιστοιχεί η χωρική αρμο-
διότητα των Περιφερε ιακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης, 
Δράμας, Έβρου, Καβάλας, Θάσου, Ξάνθης, Ροδόπης, 
Ημαθίας, Κιλκίς, Πιερίας, Πέλλας, Σερρών, Χαλκιδικής, 
συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Αγίου Όρους, 
Γ ρεβενών, Καστοριάς, Κοζάνης, Φλώρινας, Καρδίτσας, 
Λάρισας, Μαγνησίας, Σποράδων, Τρικάλων, Ευρυτανίας 
και Φθιώτιδας,
γ) η Τελωνειακή Περιφέρεια Αχαΐας με έδρα την Πάτρα, 
στην οποία αντιστοιχεί η χωρική αρμοδιότητα των Πε-
ριφερειακών Ενοτήτων Αχαΐας, Άρ τας, Θεσπρωτίας, Ιω-
αννίνων, Πρεβέζης, Ζακύνθου, Κέρκυρας, Κεφαλληνίας, 
Ιθάκης, Λευκάδας, Αιτωλοακαρνανίας, Ηλείας, Φωκίδος, 
Λακωνίας και Μεσσηνίας.
2. Οι αρμόδιες αρχές της παρ. 1 έχουν την ευθύνη της 
τήρησης και της ενημέρωσης του Μητρώου Επαγγελμα-
τιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων για τους επαγγελμα-
τίες τελωνειακούς αντιπροσώπους που εδρεύουν στη 
χωρική τους αρμοδιότητα.
Άρθρο 32
Επαγγελματίας τελωνειακός αντιπρόσωπος
1. Το επάγγελμα του τελωνειακού αντιπροσώπου 
ασκείται ελεύθερα σε ολόκληρη την ελληνική επικρά-
τεια, υπό την προϋπόθεση της εγγραφής του προσώπου 
στο Μητρώο Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώ-πων και της λήψης της άδειας της παρ. 6, κατόπιν σχε-τικής αίτησης.
2. Για την εγγραφή φυσικών προσώπων στο μητρώο 
πρέπει να πληρούνται από τους αιτούντες σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:
α) να είναι κάτοχοι τίτλου τουλάχιστον δευτεροβάθ-
μιου κύκλου εκπαίδευσης, ήτοι απολυτηρίου λυκείου ή 
ισότιμου ή ισοδύναμου τίτλου σπουδών της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. Οι τίτλοι σπουδών που χορηγούνται από ιδρύματα της αλλοδαπής πρέπει να είναι αναγνω-
ρισμένοι από αρμόδια αρχή ως ισότιμοι ή ισοδύναμοι 
προς τους τίτλους που κατά περίπτωση απονέμονται 
από τα ελληνικά ιδρύματα τριτοβάθμιας και δευτερο-
βάθμιας εκπαίδευσης ή να φέρουν αναγνώριση επαγ-
γελματικής ισοδυναμίας με συγκρίσιμο τίτλο σπουδών τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης όπως ορίζει το π.δ. 38/
2010 (Α’ 78),
β) βα) να διαθέτουν πιστοποίηση ως τελωνειακοί αντι-
πρόσωποι από αρμόδιο φορέα διαπιστευμένο κατά ISO/
IEC 17024 από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.), 
ύστερα από αξιολόγηση επί του Προτύπου Επάρκειας 
Τελωνειακών Αντιπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (Comité Européen De Normalisation (CEN) 
ΕΝ 16992:2017) ή
ββ) να έχουν ολοκληρώσει επιτυχώς εκπαιδευτικό 
πρόγραμμα, το οποίο καλύπτει το Πρότυπο Επάρκειας 
Τελωνειακών Αντιπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Τυποποίησης (Comité Européen De Normalisation (CEN) 
ΕΝ 16992:2017) και παρέχεται από οποιονδήποτε από 
τους παρακάτω φορείς: 
ββα) την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων 
(Α.Α.Δ.Ε.), 
βββ) αναγνωρισμένο από την αρμόδια αρχή στην 
Ελλάδα ή άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
εκπαιδευτικό ίδρυμα ή φορείς παροχής επαγγελματικής 
κατάρτισης, 
ββγ) επαγγελματική ή εμπορική ένωση, αναγνωρι-
σμένη από τις τελωνειακές αρχές στην Ελλάδα ή άλλο 
κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής ’Ενωσης ή διαπιστευμέ-
νη στην Ευρωπαϊκή ’Ενωση για την παροχή παρόμοιων 
πιστοποιήσεων,
γ) να μην έχουν καταδικαστεί αμετάκλητα για τα αδική-
ματα της λαθρεμπορίας, της φοροδιαφυγής, καθώς και 
για οποιοδήποτε κακούργημα ή για τα πλημμελήματα 
της κλοπής, υπεξαίρεσης, απάτης, πλαστογραφίας, απι-
στίας, ψευδορκίας, δόλιας χρεοκοπίας, καταδολίευσης 
δανειστών, τοκογλυφίας ή για οποιοδήποτε άλλο έγκλη-
μα οικονομικής φύσεως,
δ) να είναι φορολογικά και ασφαλιστικά ενήμεροι κατά 
τον χρόνο της εγγραφής τους στο Μητρώο.
3. Για την εγγραφή νομικών προσώπων ή ενώσεων 
προσώπων στο Μητρώο πρέπει να πληρούνται σωρευ-τικά οι εξής προϋποθέσεις: 
α) το νομικό πρόσωπο ή η ένωση προσώπων να ασκεί 
ως κύρια δραστηριότητα αυτού την παροχή υπηρεσιών 
τελωνειακής αντιπροσώπευσης,
β) το νομικό πρόσωπο ή η ένωση προσώπων να απα-
σχολεί ένα ή περισσότερα φυσικά πρόσωπα που διαθέ-
τουν άδεια επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου, 
οι οποίοι είναι οι μόνοι αρμόδιοι να διενεργούν εργασίες 
τελωνειακής αντιπροσώπευσης στο όνομα του νομικού 
προσώπου,
γ) οι νόμιμοι εκπρόσωποι του νομικού προσώπου ή 
της ένωσης προσώπων να μην έχουν καταδικαστεί αμε-
τάκλητα για τα αδικήματα της λαθρεμπορίας και της 
φοροδιαφυγής, για οποιοδήποτε κακούργημα ή για τα 
πλημμελήματα της κλοπής, υπεξαίρεσης, απάτης, πλα-
στογραφίας, απιστίας, ψευδορκίας, δόλιας χρεοκοπίας, καταδολίευσης δανειστών, τοκογλυφίας ή για οποιοδή-ποτε άλλο οικονομικής φύσεως έγκλημα,
δ) το νομικό πρόσωπο ή η ένωση προσώπων να είναι 
φορολογικά και ασφαλιστικά ενήμεροι κατά τον χρόνο της εγγραφής τους στο Μητρώο.
4. Για την εγγραφή στο Μητρώο προσώπων, τα οποία 
ασκούν νόμιμα το επάγγελμα του τελωνειακού αντιπρο-
σώπου σε άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής ’Ενωσης, προσκομίζονται:
α) Άδεια Εγκεκριμένου Οικονομικού Φορέα για τελω-
νειακές απλουστεύσεις (ΑΕΟ C) σε ισχύ και 
β) πιστοποιητικό από τον αρμόδιο φορέα του άλ-
λου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι ο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4713 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
αιτών πληροί τις προϋποθέσεις της περ. β) της παρ. 2 
όταν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο ή της περ. β) της 
παρ.  3 προκειμένου για νομικά πρόσωπα ή ενώσεις 
προσώπων. 
5. Πρόσωπα εγκατεστημένα σε τρίτες χώρες, τα οποία 
έχουν λάβει άδεια τελωνειακού αντιπροσώπου στη χώρα 
τους, μπορούν να εγγραφούν στο Μητρώο, εφόσον 
πληρούν την προϋπόθεση της περ. β) της παρ. 2 όταν 
πρόκειται για φυσικά πρόσωπα ή της περ. β) της παρ. 3 
προκειμένου για νομικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων.
6. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του παρόντος, 
η αρμόδια διοικητική αρχή, το αργότερο εντός τριών (3) 
μηνών από την υποβολή της αίτησης της παρ. 1, εγγρά-
φει το ενδιαφερόμενο πρόσωπο στο Μητρώο Επαγγελ-
ματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων της χωρικής της 
αρμοδιότητας και χορηγεί τη σχετική άδεια επαγγελμα-τία τελωνειακού αντιπροσώπου.
Άρθρο 33
Αναστολή, ανάκληση, ακύρωση της άδειας επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου
1. Για την αναστολή, την ανάκληση ή την ακύρωση 
της άδειας επαγγελματία τελωνειακού αντιπρο-σώπου 
εφαρμόζονται τα άρθρα 27 και 28 του Ενωσιακού Τελω-
νειακού Κώδικα, τα άρθρα 16, 17 και 18 του κατ’ εξου-
σιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2446/2015 της Επιτροπής 
της 28ης Ιουλίου 2015 για τη συμπλήρωση του Κανο-
νισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, όσον αφορά λεπτομερείς κανόνες 
σχετικούς με ορισμένες από τις διατάξεις του ενωσιακού 
τελωνειακού κώδικα (L 343/1) και του άρθρου 15 του 
εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2447/2015 της Επιτροπής 
της 24ης Νοεμβρίου 2015 για τη θέσπιση λεπτομερών 
κανόνων εφαρμογής ορισμένων διατάξεων του Κανο-
νισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ενωσιακού τε-λωνειακού κώδικα (L 343) σχετικά με την αναστολή, την 
ανάκληση ή την ακύρωση των ευνοϊκών τελωνειακών 
αποφάσεων. 
2. Η αναστολή, η ανάκληση ή η ακύρωση της άδειας 
επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου αποφασίζο-νται από την αρμόδια διοικητική αρχή. Η αναστολή και 
η ανάκληση της άδειας ισχύουν από την κοινοποίηση 
της σχετικής απόφασης στον τελωνειακό αντιπρόσωπο 
που αφορούν. Η ακύρωση της άδειας ανατρέχει στον 
χρόνο έκδοσής της. 
3. Η άδεια αναστέλλεται για μέγιστο διάστημα τριάντα 
(30) ημερών όταν: 
α) η αρμόδια διοικητική αρχή πιθανολογεί αιτιολογη-
μένα ότι ενδεχομένως υπάρχουν επαρκείς λόγοι για την ακύρωση ή την ανάκλησή της, αλλά δεν διαθέτει ακόμη όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για να λάβει απόφαση επί της ακύρωσης ή της ανάκλησης,
β) η αρμόδια διοικητική αρχή θεωρεί ότι δεν πληρού-
νται οι προϋποθέσεις κατοχής της άδειας ή ότι ο δικαιού-
χος της άδειας δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις 
που επιβάλλονται βάσει της ιδιότητας του επαγγελματία 
τελωνειακού αντιπροσώπου και κρίνεται σκόπιμο να του 
δοθεί το χρονικό περιθώριο να λάβει μέτρα, προκειμέ-νου να διασφαλίσει την εκπλήρωση των προϋποθέσεων 
ή τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις,
γ) ο δικαιούχος της άδειας ζητά την αναστολή διότι δεν 
μπορεί προσωρινά να εκπληρώσ ει τις προϋποθέσεις που 
τίθενται για την κατοχή της άδειας ή να συμμορφωθεί με 
τις υποχρεώσεις που επιβάλ λονται βάσει της άδειας του 
επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου. 
Όταν συντρέχουν οι λόγοι των περ. β) και γ), ο δικαι-
ούχος της άδειας κοινοποιεί στην αρμόδια για τη λήψη 
της απόφασης τελωνειακή αρχή τα μέτρα που θα λά-
βει, προκειμένου να διασφαλίσει την εκπλήρωση των 
απαιτήσεων ή τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις, 
καθώς και τον χρόνο που χρειάζεται για τη λήψη των 
μέτρων αυτών.
4. Η άδεια ανακαλείται όταν διαπιστώνεται ότι μία ή 
περισσότερες προϋποθέσεις σ τις οποίες βασίστηκε η 
έκδοσή της δεν πληρούνταν ή δεν πληρούνται πλέον ή 
όταν ζητηθεί από τον αντιπρόσωπο. 
5. Η ανάκληση της άδειας γίνεται αυτοδίκαια στις εξής 
περιπτώσεις: 
α) αμετάκλητης καταδίκης για τα αδικήματα της λαθρε-
μπορίας, της φοροδιαφυγής, για οποιοδή-ποτε κακούρ-
γημα ή για τα πλημμελήματα της κλοπής, υπεξαίρεσης, απάτης, πλαστογραφίας, απιστίας, ψευδορκίας, δόλιας 
χρεοκοπίας, καταδολίευσης δανειστών, τοκογλυφίας ή 
για οποιοδήποτε άλλο οικονομικής φύσεως έγκλημα ή
β) μη έγκαιρης προσκόμισης στην αρμόδια τελωνεια-
κή αρχή των δικαιολογητικών της περ. στ) του άρθρου 
34, εφόσον είχε προηγηθεί αναστολή της άδειας και ο 
υπόχρεος δεν συμμορφώθηκε προς τους όρους της ανα-
στολής για προσκόμιση των δικαιολογητικών εντός της καθορισθείσας προθεσμίας. 
Για την αυτοδίκαιη ανάκληση εκδίδεται διαπιστωτική 
πράξη από την αρμόδια διοικητική αρχή και ο επαγγελ-ματίας τελωνειακός αντιπρόσωπος διαγράφεται από το 
Μητρώο Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων. 
6. Η άδεια ακυρώνεται και ο επαγγελματίας τελωνει-
ακός αντιπρόσωπος διαγράφεται οριστικά από το Μη-
τρώο, όταν διαπιστώνεται ότι η άδεια χορηγήθηκε με 
βάση ελλιπείς ή αναληθείς πληροφορίες χωρίς τη συν-
δρομή των οποίων δεν θα εκδίδετο και ο δικαιούχος της 
απόφασης γνώριζε ή όφειλε ευλόγως να γνωρίζει ότι τα 
στοιχεία αυτά ήταν ελλιπή ή αναληθή. 
7. Πριν από τη λήψη της απόφασης αναστολής, ανά-
κλησης ή ακύρωσης της άδειας επαγγελματία τελωνει-
ακού αντιπροσώπου, η αρμόδια διοικητική αρχή κοινο-ποιεί στον ενδιαφερόμενο τους λόγους στους οποίους 
πρόκειται να βασιστεί η απόφαση και παρέχεται η δυνα-
τότητα διατύπωσης των απόψεών του και προσκόμισης 
στοιχείων εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερο-
μηνία κατά την οποία αυτός λαμβάνει ή θεωρείται ότι 
λαμβάνει γνώση της κοινοποίησης.
8. Όταν η άδεια του επαγγελματία τελωνειακού αντι-
προσώπου ακυρώνεται, τα τελωνειακά παραστατικά 
που κατατέθηκαν από τον χρόνο στον οποίο ανατρέχει 
η ακύρωση και για τα οποία δεν έχουν καταβληθεί οι 
απαιτούμενες δασμοφορολογικές επιβαρύνσεις, θε-
ωρείται ότι κατατέθηκαν με την ιδιότητα της έμμεσης 
αντιπροσώπευσης. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4714 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ 
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ -ΑΜΟΙΒΕΣ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ
Άρθρο 34
Υποχρεώσεις επαγγελματιών τελωνειακών αντιπροσώπων
Οι επαγγελματίες τελωνειακοί αντιπρόσωποι οφεί-
λουν:
α) να συμμορφώνονται με τις διατάξεις του παρό-
ντος Μέρους και να τηρούν τους κανόνες του Κώδικα 
Δεοντολογίας και του Χάρτη Ποιότητας που έχουν θε-
σπισθεί από τη Διεθνή Συνομοσπονδία Εκτελωνιστών 
(Confédération Internationale des Agents en Douane 
(CONFIAD) Pan-European Network), 
β) να έχουν λάβει από τον αντιπροσωπευόμενο σχε-
τική εξουσιοδότηση για τη διενέργεια των τελωνειακών 
διατυπώσεων σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 29,
γ) όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα, να παρίστανται 
αυτοπροσώπως κατά την εκτέλεση των τελωνειακών 
διατυπώσεων, απαγορευομένης της εκτέλεσης του συ-νόλου ή μέρους των διατυπώσεων από άλλα πρόσωπα. 
Όταν συντρέχουν λόγοι ανωτέρας βίας, είναι δυνατή 
η εκτέλεση μέρους των διατυπώσεων από τρίτα πρό-
σωπα, τα οποία είναι επαγγελματίες τελωνειακοί αντι-
πρόσωποι και κατέχουν σχετική ειδική εξουσιοδότηση από τους επαγγελματίες τελωνειακούς αντιπροσώπους της περ. β), 
δ) όταν πρόκειται για νομικά πρόσωπα, να διενεργούν 
το σύνολο ή μέρος των τελωνειακών διατυπώσεων που 
αναλαμβάνουν να εκτελέσουν μόνο μέσω των Επαγγελ-
ματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων που απασχολούν με 
σχέση εξαρτημένης εργασίας ή μη, απαγορευομένης της 
εκτέλεσης του συνόλου ή μέρους των διατυπώσεων από 
άλλα πρόσωπα. Όταν συντρέχουν λόγοι ανωτέρας βίας, 
εξαιτίας των οποίων δεν είναι δυνατή η ολοκλήρωση 
των τελωνειακών διατυπώσεων από τους επαγγελματίες 
τελωνειακούς αντιπροσώπους που απασχολεί το νομικό 
πρόσωπο, είναι δυνατή η εκτέλεση μέρους των διατυπώ-
σεων από τρίτα πρόσωπα, τα οποία είναι επαγγελματίες τελωνειακοί αντιπρόσωποι και κατέχουν σχετική ειδική εξουσιοδότηση από τους επαγγελματίες τελωνειακούς αντιπροσώπους της περ. β),
ε) να ενημερώνουν την αρμόδια διοικητική αρχή για 
οποιαδήποτε μεταβολή σε σχέση με την πλήρωση των προϋποθέσεων του άρθρου 32, 
στ) να προσκομίζουν εγκαίρως τα έγγραφα, τα οποία 
ανανεώνονται μέσα σε ορισμένη προθεσμία ή έχουν 
ημερομηνία λήξης, 
ζ) να μην καθυστερούν αδικαιολόγητα την ολοκλήρω-
ση των προβλεπομένων πράξεων και διατυπώσεων για 
την ομαλή διακίνηση των υποκειμένων σε τελωνειακή 
επιτήρηση εμπορευμάτων και την καταβολή των αναλο-
γουσών δασμοφορολογικών και λοιπών συνεισπραττό-
μενων επιβαρύνσεων,
η) να παρέχουν στις τελωνειακές αρχές κάθε πληρο-
φορία που περιέρχεται σε γνώση τους και έχει σχέση με τη συμμόρφωση με την τελωνειακή νομοθεσία, θ)να παρέχουν στις τελωνειακές αρχές, στην κατάλλη-
λη μορφή, εντός της οριζόμενης προθεσμίας, τα έγγρα-
φα και τις αναγκαίες πληροφορίες που ζητούνται από 
αυτές, όπως και την απαιτούμενη συνδρομή για τη δι-
εκπεραίωση των τελωνειακών διατυπώσεων ή ελέγχων,
ι) να τηρούν χειρόγραφα ή ηλεκτρονικά λογιστική 
καταχώριση των τελωνειακών παραστατικών που υπο-
βάλλουν στις τελωνειακές αρχές, καθώς και αρχείο με 
αντίγραφα όλων των υποστηρικτικών εγγράφων για 
χρονικό διάστημα δέκα (10) ετών,
ια) να εκδίδουν τα λογιστικά στοιχεία του ν. 4308/2014 
(Α’ 251) προς τους λήπτες των υπηρεσιών τελωνειακής 
αντιπροσώπευσης και να τηρούν λογιστικά αρχεία (βι-βλία) σύμφωνα με τον ίδιο νόμο,
ιβ) να είναι ενημερωμένοι για την ισχύουσα σχετική 
ενωσιακή και εθνική νομοθεσία και να παρακολουθούν 
ένα τουλάχιστον πρόγραμμα εκπαίδευσης ή επιμόρφω-
σης του άρθρου 36 ανά τριετία,
ιγ) να φέρουν κατά τη διενέργεια τελωνειακών διατυ-
πώσεων το επαγγελματικό δελτίο ταυτότητας και σήμα 
αναγνώρισης που καθορίζεται από την Ομοσπονδία 
Εκτελωνιστών της Ελλάδας και το οποίο εκδίδεται από 
τον τοπικό σύλλογο εκτελωνιστών - τελωνειακών αντι-
προσώπων της έδρας του τελωνειακού αντιπρόσωπου.
Άρθρο 35
Αμοιβή επαγγελματιών τελωνειακών 
αντιπροσώπων
Η αμοιβή για τη διενέργεια τελωνειακών διατυπώσεων 
από επαγγελματία τελωνειακό αντιπρόσωπο καθορίζε-ται ελεύθερα μετά από συμφωνία μεταξύ του τελωνεια-
κού αντιπροσώπου και του εντολέα του.
Άρθρο 36
Εκπαιδευτικά προγράμματα επαγγελματιών τελωνειακών αντιπροσώπων
Οι φορείς που αναφέρονται στην υποπερ. ββ) της 
περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 32 δύνανται να οργανώ-
νουν προγράμματα εκπαίδευσης ή επιμόρφωσης των εν 
ενεργεία επαγγελματιών τελωνειακών αντιπροσώπων. Η 
εκπαιδευτική ύλη των εν λόγω προγραμμάτων καλύπτει 
τους τομείς του Προτύπου Επάρκειας Τελωνειακών Αντι-
προ-σώπων ΕΝ 16992:2017 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Τυποποίησης (Comité Européen De Normalisation, CEN).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ 
ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ - ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ ΟΡΓ ΑΝΑ - 
ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΕΣ ΠΟΙΝΕΣ 
Άρθρο 37
Πειθαρχική εξουσία
1. Η παράβαση των υποχρεώσεων των επαγγελματι-
ών τελωνειακών αντιπροσώπων που απορρέουν από 
το παρόν Μέρος και από τις κατ’ εξουσιοδότηση αυ-
τού εκδιδόμενες κανονιστικές πράξεις, η πλημμελής άσκηση των καθηκόντων τους, η ανάρμοστη ή ανα-
ξιοπρεπής συμπεριφορά κατά την άσκηση των καθη-
κόντων τους, καθώς και κάθε πράξη ή παράλειψη που 
αντιβαίνει στις υποχρεώσεις αυτών αποτελεί πειθαρχι-
κό αδίκημα, το οποίο τιμωρείται με πειθαρχική ποινή, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4715 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
ανεξαρτήτως άλλης συνέπειας ή της ποινικής ευθύνης 
του παραβάτη.
2. Η πειθαρχική εξουσία στους Επαγγελματίες Τελω-
νειακούς Αντιπροσώπους ασκείται από το Πειθαρχικό 
Συμβούλιο Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων 
του άρθρου 38.
3. Η πειθαρχική δίωξη Επαγγελματία Τελωνειακού 
Αντιπροσώπου ασκείται αυτεπαγγέλτως ή με εντολή 
του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσό-
δων, κατόπιν έγγραφης αναφοράς των τελωνειακών 
αρχών ή άλλης δημόσιας αρχής ή κατόπιν αίτησης κυ-
ρίου εμπορεύματος και κάθε προσώπου που έχει έννομο 
συμφέρον.
Άρθρο 38
Πειθαρχικό Συμβούλιο Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων (ΠΕΙ.Σ.Ε.Τ.Α.)
1. Στη Γενική Διεύθυνση Τελωνείων και Ειδικών Φόρων 
Κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων 
Εσόδων συστήνεται Πειθαρχικό Συμβούλιο Επαγγελμα-
τιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων (Συμβούλιο), το οποίο 
αποτελείται: 
α) από έναν Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους (ΝΣΚ), ως πρόεδρο, ο οποίος προτείνεται με τον 
αναπληρωτή του από τον Πρόεδρο του ΝΣΚ, 
β) από τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Τελωνεια-
κών Διαδικασιών της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και 
Ε.Φ.Κ., ο οποίος αναπληρώνεται από τον Προϊστάμενο 
του αρμόδιου για την τελωνειακή αντιπροσώπευση τμή-
ματος της ίδιας Διεύθυνσης,
γ) από δύο (2) τελωνειακούς υπαλλήλους κατηγορίας 
ΠΕ και βαθμού Α’ της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και 
Ε.Φ.Κ., οι οποίοι προτείνονται με τους αναπληρωτές τους 
από τον Προϊστάμενο της ίδιας Γενικής Διεύθυνσης,
δ) από έναν αντιπρόσωπο της Κεντρικής Ένωσης Επι-
μελητηρίων Ελλάδος (Κ.Ε.Ε.Ε.), ο οποίος προτείνεται με 
τον αναπληρωτή του από την Κ.Ε.Ε.Ε., 
ε) από έναν αντιπρόσωπο της Ομοσπονδίας Εκτελωνι-
στών της Ελλάδας (Ο.Ε.Τ.Ε.), ο οποίος προτείνεται με τον αναπληρωτή του από την Ο.Ε.Τ.Ε., 
στ) από έναν Αντιπρόσωπο του Συλλόγου Εκτελωνι-
στών - Τελωνειακών Αντιπροσώπων Πειραιώς - Αθηνών, 
ο οποίος προτείνεται από τον ίδιο σύλλογο με τον ανα-πληρωτή του. 
Όταν το θέμα αφορά σε τελωνειακό αντιπρόσωπο ο 
οποίος είναι καταχωρισμένος στο Μητρώο αρμόδιας 
διοικητικής αρχής η οποία βρίσκεται εκτός της Αττικής, 
ο Πρόεδρος μπορεί να ζητά τη συμμετοχή εκπροσώπου 
του συλλόγου εκτελωνιστών - τελωνειακών αντιπροσώ-
πων στον οποίο ανήκει ο τελωνειακός αντιπρόσωπος. 
2. Tο Συμβούλιο βρίσκεται σε απαρτία όταν παρίστα-
νται τουλάχιστον τέσσερα (4) από τα μέλη του, συμπε-
ριλαμβανομένου του Προέδρου ή του αναπληρωτή του, 
και αποφασίζει με απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων, 
επικρατούσης σε περίπτωση ισοψηφίας της ψήφου του 
Προέδρου ή του αναπληρωτή του.
3. Γ ραμματέας του Συμβουλίου ορίζεται με την απόφα-
ση συγκρότησης της παρ. 2 του άρθρου 44 ένας υπάλ-ληλος κατηγορίας ΠΕ της Διεύθυνσης Τελωνειακών Δι-αδικασιών της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και Ε.Φ.Κ..
4. Οι αποφάσεις του Συμβουλίου είναι πλήρως αιτι-
ολογημένες, υπογράφονται από τον Πρόεδρο και τον 
Γ ραμματέα και καταχωρίζονται σε ειδικό βιβλίο κατ’ αύ-ξοντα αριθμό.
5. Για τη συμμετοχή των μελών στο Συμβούλιο δεν 
καταβάλλεται πρόσθετη αμοιβή ή αποζημίωση.
Άρθρο 39
Λειτουργία του Πειθαρχικού Συμβουλίου
1. Το Συμβούλιο του άρθρου 38 διαθέτει δική του 
σφραγίδα, τηρεί δικό του πρωτόκολλο εισερχομέ-νων- 
εξερχομένων εγγράφων και βιβλίο πρακτικών με επι-
μέλεια του Γ ραμματέα του και αλληλογραφεί, εάν δεν 
ορίζεται ειδικώς διαφορετικά, διά του Προέδρου του.
2. Μετά την παραλαβή από τον Γ ραμματέα, των στοι-
χείων της παρ. 3 του άρθρου 37, για την άσκηση της 
πειθαρχικής δίωξης, ο Πρόεδρος ορίζει εγγράφως μέλος 
του Συμβουλίου ως εισηγητή. Ο εισηγητής προβαίνει 
στη συγκέντρωση του αναγκαίου αποδεικτικού υλικού, 
στο οποίο μπορεί να περιλαμβάνονται και ένορκες μαρ-
τυρικές καταθέσεις, αλληλογραφώντας ο ίδιος για τον 
σκοπό αυτόν, μέσω της γραμματείας, με τις αρμόδιες 
υπηρεσίες, πρόσωπα ή φορείς, από τους οποίους μπορεί 
να ζητά πληροφορίες και διευκρινίσεις, για τα γεγονό-
τα ή τα έγγραφα που σχετίζονται με την υπό εξέταση 
υπόθεση. Μετά τη συλλογή του αποδεικτικού υλικού 
καλεί τον πειθαρχικώς διωκόμενο σε έγγραφη απολογία 
και στη συνέχεια συντάσσει έγγραφη εισήγηση προς το 
Συμβούλιο. 
3. Η λήψη της μαρτυρικής κατάθεσης ή της απολογί-
ας από τον εισηγητή γίνεται με την παρουσία του Γ ραμ-
ματέα που συντάσσει σχετική έκθεση, μετά από την 
έγγραφη κλήτευση του μάρτυρα ή του διωκομένου. Η 
κλήση περιέχει συνοπτική περιγραφή της υπόθεσης για 
την οποία πρόκειται να πραγματοποιηθεί η εξέταση, τον 
τόπο, την ημέρα και την ώρα εξέτασης και προκειμένου 
για κλήση σε απολογία, το πειθαρχικό αδίκημα και τη 
διάταξη από την οποία προβλέπεται. Η κλήση επιδίδε-ται από υπάλληλο της αρμόδιας διοικητικής αρχής στο 
Μητρώο της οποίας είναι εγγεγραμμένος ο τελωνειακός 
αντιπρόσωπος, η οποία συντάσσει αποδεικτικό επίδοσης 
ή από δικαστικό επιμελητή, με αναλογική εφαρμογή των 
άρθρων 47 έως 57 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α’ 97), πέντε (5) τουλάχιστον ημέρες πριν 
από την ημέρα κατά την οποία καλείται προς εξέταση 
ή απολογία ο μάρτυρας ή ο διωκόμενος. Η προθεσμία 
μπορεί να παρατείνεται κατά πέντε (5) ημέρες, μετά από 
αίτημα του κληθέντος, ιδίως εάν κατοικεί εκτός της Πε-
ριφέρειας Αττικής. Όταν ο κληθείς κατοικεί εκτός της 
ελληνικής επικράτειας, η προθεσμία ορίζεται σε δέκα 
(10) ημέρες και μπορεί να παραταθεί αναλόγως.
4. Ο διωκόμενος δικαιούται, πριν από την απολογία 
του, να λαμβάνει γνώση όλων των εγγράφων της πει-
θαρχικής δικογραφίας και να λάβει αντίγραφά τους, να 
υποβάλει μαζί με την απολογία του έγγραφα υπερά-
σπισής του και να προτείνει έως και δύο (2) μάρτυρες 
για εξέταση. Οι μάρτυρες εξετάζονται ενόρκως από τον 
εισηγητή κατά τις διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4716 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
μίας (ν. 4620/2019, Α’ 96). Είναι δυνατή, κατόπιν σχετικού 
αιτήματος του διωκομένου, η προσκόμιση με ευθύνη του 
κρίσιμων εγγράφων ή άλλων στοιχείων που βρίσκονται 
σε οποιαδήποτε Δημόσια Αρχή.
5. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο Επαγγελματιών Τελωνει-
ακών Αντιπροσώπων αποφαίνεται αιτιολογημένα, μετά 
από κλήση σε ακρόαση του τελωνειακού αντιπροσώπου 
και εκτιμώντας τα πραγματικά περιστατικά δύναται να επιβάλει, ανάλογα με τη βαρύτητα του παραπτώματος, 
τις ποινές του άρθρου 40. Ενώπιον του Πειθαρχικού Συμ-
βουλίου ο διωκόμενος μπορεί να παραστεί αυτοπροσώ-
πως ή δια ή μετά δικηγόρου.
6. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο αποφασίζει μέσα σε προ-
θεσμία έξι (6) μηνών από τον ορισμό εισηγητή, σύμφωνα 
με την παρ. 2.
7. Οι αποφάσεις του Πειθαρχικού Συμβουλίου Επαγ-
γελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων είναι πλήρως 
αιτιολογημένες και υπογράφονται από τον Πρόεδρο και 
τον Γ ραμματέα του.
8. Κατά των αποφάσεων του Πειθαρχικού Συμβουλίου 
χωρεί προσφυγή στα αρμόδια διοικητικά δικαστήρια, 
μέσα σε προθεσμία εξήντα (60) ημερών από την κοινο-ποίησή τους στον διωκόμενο.
Άρθρο 40
Πειθαρχικές ποινές
1. Για τη διάπραξη πειθαρχικού αδικήματος επιβάλλο-
νται, κατά περίπτωση, οι εξής ποινές:
α) χρηματικό πρόστιμο ύψους από πεντακόσια (500) 
ευρώ έως πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ, 
β) αναστολή της άδειας επαγγελματία τελωνειακού 
αντιπροσώπου,
γ) ανάκληση της άδειας επαγγελματία τελωνειακού 
αντιπροσώπου.
2. Για την επιμέτρηση της επιβαλλόμενης ποινής λαμ-
βάνονται υπόψη η σοβαρότητα της παράβασης, ο κίν-
δυνος για την αξιοπιστία και την ορθή λειτουργία του θε-
σμού των επαγγελματιών τελωνειακών αντιπροσώπων, ο 
προσπορισμός οφέλους και η συνδρομή στο πρόσωπο του παραβάτη της ιδιότητας του κυρίου εταίρου ή του νομίμου εκπροσώπου, όταν το επάγγελμα του τελωνει-
ακού αντιπροσώπου ασκείται από νομικό πρόσωπο ή 
ένωση προσώπων, καθώς και οποιοδήποτε άλλο στοι-
χείο κατά την κρίση του Πειθαρχικού Συμβουλίου.
3. Η ποινή της ανάκλησης της άδειας επαγγελματία 
τελωνειακού αντιπροσώπου επιβάλλεται για τα εξής 
αδικήματα, εφόσον αυτά δεν εμπίπτουν στην περ. α) 
της παρ. 5 του άρθρου 33 περί αυτοδίκαιης ανάκλησης:
α) για τη διάπραξη ποινικώς κολασίμου αδικήματος 
το οποίο ανάγεται στην εκτέλεση του επαγγέλματος του 
τελωνειακού αντιπροσώπου ή λόγω αυτής,
β) για την ανάληψη ή εκτέλεση, καθ’ οιονδήποτε τρό-
πον, άμεσο ή έμμεσο, εργασιών τελωνειακής αντιπρο-
σώπευσης, μέσα στο χρονικό διάστημα που διαρκεί η 
αναστολή της άδειας επαγγελματία τελωνειακού αντι-
προσώπου. 
4. Όταν διαπράττεται από το ίδιο πρόσωπο αδίκημα 
μέσα σε ένα έτος από την τέλεση του ίδιου ή άλλου αδι-
κήματος για το οποίο επιβλήθηκε η ποινή της αναστολής της άδειας επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου, 
επιβάλλεται κατά την κρίση του πειθαρχικού συμβουλίου 
εκ νέου η ποινή της αναστολής ή η ποινή της ανάκλησης 
της άδειας επαγγελματία τελωνειακού αντιπροσώπου.
5. Οι αποφάσεις που επιβάλλουν τις ως άνω ποινές 
κοινοποιούνται στην αρμόδια διοικητική αρχή στο Μη-
τρώο της οποίας είναι εγγεγραμμένος ο επαγγελματίας 
τελωνειακός αντιπρόσωπος για την εκτέλεσή τους και 
την ενημέρωση του Μητρώου.
6. Τα πρόστιμα που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογή της 
περ. α) της παρ. 1, αποτελούν έσοδα του Δημοσίου και βεβαιώνονται και εισπράττονται κατά τις διατάξεις του 
Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, 
Α’ 90). 
Άρθρο 41 
Παραγραφή πειθαρχικών αδικημάτων 
1. Τα πειθαρχικά αδικήματα των επαγγελματιών τελω-
νειακών αντιπροσώπων παραγράφονται πέντε (5) χρόνια 
μετά από την τέλεσή τους.
2. Πειθαρχικό αδίκημα το οποίο αποτελεί και ποινικό 
δεν παραγράφεται, πριν παρέλθει ο χρόνος παραγραφής 
του ποινικού αδικήματος.
3. Η προθεσμία της παραγραφής αναστέλλεται από την 
κοινοποίηση της κλήσης σε απολογία μέχρι την έκδοση 
τελεσίδικης καταδικαστικής αποφάσεως για μέγιστο δι-
άστημα δύο (2) ετών.
4. Η παραγραφή πειθαρχικού αδικήματος διακό-πτε-
ται, εάν τελεσθεί άλλο πειθαρχικό αδίκημα, το οποίο 
αποσκοπεί στην απόκρυψη του πρώτου ή τη ματαίωση της σχετικής πειθαρχικής διαδικασίας.
5. Οι πειθαρχικές ποινές π ου έχουν επιβληθεί και έμει-
ναν ανεκτέλεστες, παραγράφονται ύστερα από δέκα (10) 
χρόνια όταν πρόκειται για ανάκληση, πέντε (5) χρόνια 
όταν πρόκειται για αναστολή και τρία (3) χρόνια για κάθε 
άλλη ποινή.
6. Παραγραφέν πειθαρχικό αδίκημα λαμβάνεται υπό-
ψη ως επιβαρυντική περίπτωση για την επιμέτρηση της 
ποινής, κατά την τιμωρία άλλου πειθαρχικού αδικήμα-
τος που διαπράχθηκε σε χρόνο προγενέστερο από την παραγραφή του.
Άρθρο 42 
Πειθαρχική ευθύνη σε περίπτωση απώλειας της επαγγελματικής ιδιότητας του τελωνειακού αντιπροσώπου
1. Πρόσωπο το οποίο απώλεσε την ιδιότητα του επαγ-
γελματία τελωνειακού αντιπρόσωπου με οποιοδήποτε τρόπο, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης της λύ-
σης της υπαλληλικής σχέσης, δεν διώκεται πειθαρχικά 
με την επιφύλαξη των επόμενων παραγράφων.
2. Αν διαπιστωθεί αρμοδίως παράβαση των υποχρε-
ώσεων του τελειωνειακού αντιπροσώπου σύμφωνα 
με το άρθρο 37 και παρά το γεγονός ότι έχει επέλθει η 
απώλεια της ιδιότητάς του κατόπιν αίτησής του για την 
ανάκληση της σχετικής άδειας, είναι δυνατή η άσκηση 
πειθαρχικής δίωξης και η επιβολή της χρηματικής ποινής 
της περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 40 με την επιφύλαξη 
του άρθρου 41.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4717 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
3. Εκκινηθείσα πειθαρχική διαδικασία συνεχίζεται και 
μετά την απώλεια της ιδιότητας του επαγγελματία τε-
λωνειακού αντιπρόσωπου, με εξαίρεση την περίπτωση 
του θανάτου.
4. Κληρονόμοι θανόντος προσώπου στο οποίο είχε 
επιβληθεί χρηματική ποινή κατ’ εφαρμογή της περ. α) της 
παρ. 1 του άρθρου 40 δεν ευθύνονται για την καταβολή του ποσού της ποινής.
Άρθρο 43 
Σχέση της πειθαρχικής διαδικασίας με την ποινική δίκη
1. Η πειθαρχική διαδικασία είναι αυτοτελής και ανε-
ξάρτητη από την ποινική δίκη.
2. Η ποινική δίκη δεν αναστέλλει αυτόματα την πει-
θαρχική διαδικασία. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο μπορεί να 
αναστείλει την πειθαρχική διαδικασία με απόφασή του 
μέχρι να περατωθεί η ποινική δίκη, η οποία επηρεάζει 
με οποιονδήποτε τρόπο τη διάγνωση της πειθαρχικής 
διαφοράς. Στην περίπτωση αυτή ο χρόνος της παραγρα-
φής του πειθαρχικού αδικήματος συμπληρώνεται ένα (1) 
έτος μετά από την έκδοση αμετάκλητης αποφάσεως του 
ποινικού δικαστηρίου.
3. Τα πραγματικά περιστατικά που βεβαιώνονται σε 
αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου ή αμετά-
κλητο απαλλακτικό βούλευμα, λαμβάνονται υποχρεω-
τικά υπόψη στην πειθαρχική διαδικασία όπως έγιναν 
δεκτά στην ποινική δίκη.
4. Αν εκδοθεί αμετάκλητη αθωωτική απόφαση ποινι-
κού δικαστηρίου ή αμετάκλητο απαλλακτικό βούλευμα για πράξη που τιμωρήθηκε πειθαρχικά, επαναλαμβάνε-
ται η πειθαρχική διαδικασία. Αν εκδοθεί αμετάκλητη κα-
ταδικαστική απόφαση ποινικού δικαστηρίου για πράξη, 
για την οποία ο επαγγελματίας τελωνειακός αντιπρόσω-
πος δεν κρίθηκε πειθαρχικά ελεγκτέος, επαναλαμβάνε-
ται η πειθαρχική διαδικασία, εφόσον η απόφαση του 
ποινικού δικαστηρίου δεν συνεπάγεται την ανάκληση 
της άδειάς του.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’ 
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 44 
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων 
(Α.Α.Δ.Ε.) δύναται να:
α) καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι διενέργειας των 
τελωνειακών διατυπώσεων από τον τελωνειακό αντι-
πρόσωπο για την εφαρμογή του άρθρου 29, 
β) τροποποιείται ο αριθμός των αρμόδιων διοικητικών 
αρχών, μεταβάλλονται τα όρια τους ή η έδρα τους, καθο-
ρίζονται οι διαδικασίες για την τήρηση και ενημέρωση 
του Μητρώου Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώ-
πων και οι αναγκαίες λεπτομέρειες για την εφαρμογή 
του άρθρου 31,
γ) καθορίζονται τα δικαιολογητικά και οι ειδικότερες 
διαδικασίες για τη χορήγηση της άδειας επαγγελμα-
τία τελωνειακού αντιπροσώπου και την εγγραφή στο Μητρώο, καθώς και οι αναγκαίες λεπτομέρειες για την 
εφαρμογή του άρθρου 32,
δ) καθορίζονται το είδος της εξουσιοδότησης, οι ειδι-
κότερες προϋποθέσεις και η διαδικασία για την εκτέλεση 
μέρους των τελωνειακών διατυπώσεων από τρίτα πρό-
σωπα εάν συντρέχει ανωτέρα βία, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 34, 
ε) ρυθμίζονται τα διαδικαστικά θέματα λειτουργίας 
του Πειθαρχικού Συμβουλίου των Τελωνειακών Αντι-
προσώπων,
στ) καθορίζονται οι απαιτούμενες διαδικασίες για την 
εκτέλεση, βεβαίωση και είσπραξη των πειθαρχικών ποι-
νών του άρθρου 40,
ζ) καθορίζονται οι διαδικασίες και τα απαιτούμενα δι-
καιολογητικά, ο τρόπος υπολογισμού του προβλεπόμε-
νου διαστήματος διενέργειας εκτελωνιστικών εργασιών 
και κάθε άλλο σχετικό θέμα για την εφαρμογή της παρ. 2 
του άρθρου 45. 
2. Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. συγκροτείται 
το Πειθαρχικό Συμβούλιο του άρθρου 38. 
Άρθρο 45
Μεταβατικές διατάξεις
1. Τα πρόσωπα που ασκούν κατά την έναρξη ισχύος 
του παρόντος το επάγγελμα του εκτελωνιστή σύμφωνα 
με τον ν. 718/1977 (Α’ 304) θεωρούνται ότι ασκούν το 
επάγγελμα της τελωνειακής αντιπροσώπευσης κατά τα οριζόμενα στον παρόντα και εγγράφονται αυτοδικαίως στο Μητρώο Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώ-πων από την αρμόδια διοικητική αρχή, εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, χωρίς να 
απαιτείται για τα φυσικά πρόσωπα η πλήρωση των προ-
ϋποθέσεων της περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 32. 
2. Τα πρόσωπα που διενεργούν έως και την έναρξη 
ισχύος του παρόντος εκτελωνιστικές εργασίες σύμφωνα 
με την παρ. 3 του άρθρου 3 του ν. 718/1977, δύνανται 
να παρέχουν υπηρεσίες τελωνειακής αντιπροσώπευ-
σης σύμφωνα με τον παρόντα, εφόσον εγγραφούν στο 
Μητρώο Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων 
και λάβουν άδεια επαγγελματία τελωνειακού αντιπρο-
σώπου από την αρμόδια τελωνειακή αρχή, σύμφωνα 
με το άρθρο 32. Κατ’ εξαίρεση τα φυσικά πρόσωπα τα 
οποία έχουν διενεργήσει εκτελωνιστικές εργασίες του-
λάχιστον για τρία (3) συνολικά έτη, μέχρι και τη δημο-
σίευση του παρόντος και τα νομικά πρόσωπα ή οι ενώ-σεις προσώπων που διενεργούσαν για το ίδιο διάστημα 
εκτελωνιστικές εργασίες μέσω φυσικών προσώπων που 
απασχολούσαν με σχέση εξαρτημένης ή μη εργασίας 
τα οποία διέθεταν πιστοποίηση επάρκειας εκτελωνι-
στή, μπορούν να λάβουν άδεια επαγγελματία τελωνει-
ακού αντιπροσώπου και να εγγραφούν στο Μητρώο 
Επαγγελματιών Τελωνειακών Αντιπροσώπων, χωρίς να 
πληρούν τις προϋποθέσεις της περ. β) της παρ. 2 του 
άρθρου 32. 
Άρθρο 46
Καταργούμενες διατάξεις
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργούνται:
1. Ο ν. 718/1977 «Περί Εκτελωνιστών» (Α’ 304).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4718 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
2. Κάθε άλλη νομοθετική ή κανονιστική διάταξη που 
έρχεται σε αντίθεση με τον παρόντα.
ΜΕΡΟΣ Γ’ 
ΛΟΙΠΕΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 
Άρθρο 47 
Έλεγχος ρευστών διαθεσίμων -Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 3 του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα
Στην παρ. 2 του άρθρου 3 του Εθνικού Τελωνειακού 
Κώδικα (ν.  2960/2001, Α’265), α) το δεύτερο εδάφιο 
τροποποιείται προκειμένου να αναφερθούν διακριτά 
τα συνοδευόμενα και τα ασυνόδευτα ρευστά διαθέσιμα 
και να γίνει παραπομπή στον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1672 
και β) το τρίτο εδάφιο τροποποιείται, προκειμένου να 
επανακαθοριστεί το αρμόδιο όργανο για την έκδοση της 
προβλεπόμενης απόφασης και να διευρυνθεί το αντικεί-
μενο της εξουσιοδότησης και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Η Τελωνειακή Υπηρεσία είναι επίσης αρμόδια, 
δια των οργάνων της στα σημεία εισόδου εξόδου, σε 
τελωνειακούς περιβόλους και στο εν γένει τελωνειακό 
έδαφος, για την προάσπιση της δημόσιας υγείας και την 
προστασία του κοινωνικού συνόλου, να ελέγχει πρόσω-
πα, αποσκευές, εμπορεύματα και μεταφορικά μέσα, για τον εντοπισμό αφ’ ενός παράνομης διακίνησης ναρκω-τικών, ψυχοτρόπων ή τοξικών ουσιών, όπλων, εκρηκτι-
κών, πυρηνικών υλικών, κεφαλαίων προερχόμενων από 
οικονομικές εγκληματικές δραστηριότητες, πολιτιστικών 
αγαθών, πειρατικών προϊόντων, προϊόντων παραποίη-σης ή απομίμησης, ασέμνων ειδών, και αφ’ ετέρου πα-
ρατυπιών που αφορούν μεταφορές, αλιεία, λαθρομετα-
νάστευση, προστασία περιβάλλοντος, διακίνηση ειδών πνευματικής ιδιοκτησίας, άγριας πανίδας και χλωρίδας, 
προδρόμων ουσιών, καθώς και παρατυπιών που δεν 
κατoνομάζονται στην παρούσα παράγραφο και διαπι-
στώνονται κατά τους ελέγχους, που της έχουν ανατε-
θεί, με ειδικές Ενωσιακές και Εθνικές Διατάξεις, Διεθνείς 
Συνθήκες και συμφωνίες για την προστασία των εθνικών 
συμφερόντων και των συμφερόντων της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης (ΕΕ).
Η Τελωνειακή Υπηρεσία είναι αρμόδια για τον έλεγχο 
των συνοδευομένων και ασυνόδευτων ρευστών διαθε-
σίμων κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στον Κανονισμό 
(ΕΕ) 2018/1672 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2018 σχετικά με τους 
ελέγχους ρευστών διαθεσίμων που εισέρχονται ή εξέρ-
χονται από την Ένωση και την κατάργηση του κανονι-
σμού (ΕΚ) 1889/2005 (L 284).
Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) καθορίζονται η διαδικα-
σία ελέγχου εισόδου - εξόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση των συνοδευόμενων και ασυνόδευτων ρευστών διαθε-
σίμων, το είδος και ο τρόπος υποβολής της δήλωσης 
συνοδευόμενων ρευστών διαθεσίμων και γνωστοποίη-
σης ασυνόδευτων ρευστών διαθεσίμων, καθώς και κάθε 
άλλη αναγκαία λεπτομέρεια και ειδικότερη διαδικασία 
εφαρμογής του Κανονισμού 2018/1672.».Άρθρο 48
Σφράγιση εγκατάστασης και δημοσιοποίηση στοιχείων παραβατών σε περίπτωση λαθρεμπορίας αλκοολούχων ή παραβίασηςτης νομοθεσίας περί αλκοόλης και αλκοολούχων ποτών - Τροποποίηση άρθρου 119Α του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα
Στο άρθρο 119Α του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα 
(ν. 2960/2001, Α’ 265), προστίθεται παρ. 5, ως εξής:
«5. Όταν, κατόπιν ελέγχου, διαπιστώνεται ότι φυσικό ή 
νομικό πρόσωπο κατέχει, παρασκευάζει, εμφιαλώνει ή διαθέτει, αιθυλική αλκοόλη ή αλκοολούχα ποτά του άρ-
θρου 80 α) κατά παράβαση της τελωνειακής νομοθεσίας 
περί λαθρεμπορίας ή β) κατά παράβαση των ενωσιακών 
και εθνικών διατάξεων περί αιθυλικής αλκοόλης, αλκοο-
λούχων ποτών και τροφίμων, με βάση την οριστική έκθε-
ση εξέτασης δείγματος ή την έκθεση (επιτόπιου) ελέγχου 
από τις Χημικές Υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης του 
Γενικού Χημείου του Κράτους (Γ .Χ.Κ.) της Ανεξάρτητης 
Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) ή τη σχετική απόφα-
ση του Ανώτατου Χημικού Συμβουλίου, σφραγίζεται η 
εγκατάσταση του ελεγχόμενου προσώπου, στην οποία διαπιστώνεται η παράβαση, για χρονικό διάστημα από 
δέκα (10) έως τριάντα (30) ημέρες, ανάλογα με τη βαρύ-
τητά της. Κριτήρια της βαρύτητας αποτελούν η ποσό-
τητα αλκοολούχων ποτών και η υποτροπή τέλεσης της 
παράβασης. Ως υποτροπή, ορίζεται η εκ νέου τέλεση της 
ίδιας παράβασης, εντός τριών (3) ετών από την έκδοση απόφασης επιβολής προστίμου.
Τα στοιχεία των παραβατών, η εγκατάσταση στην 
οποία επιβάλλεται η σφράγιση, οι παραβάσεις και οι 
κυρώσεις δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα της Α.Α.Δ.Ε., τηρουμένου του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρω-
παϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απρι-
λίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων 
έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δε-
δομένων αυτών και την κατάργηση της Οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, L 119) και του ν. 4624/2019 (Α’ 137).
Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν σχε-
τικής εισήγησης του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., καθορίζονται 
η έννοια της εγκατάστασης, οι όροι και οι προϋποθέσεις 
για την εφαρμογή των κριτηρίων βαρύτητας της παρά-
βασης, οι ειδικότεροι όροι, η διαδικασία, ο τρόπος και 
τα όργανα επιβολής της σφράγισης και αποσφράγισης 
των εγκαταστάσεων, καθώς και η διαδικασία, οι όροι και 
οι προϋποθέσεις για τη δημοσιοποίηση των στοιχείων 
των παραβατών, των εγκαταστάσεων, των παραβάσεων, 
των επιβαλλόμενων κυρώσεων, ο τρόπος, ο χρόνος και το μέσο δημοσιοποίησης και κάθε άλλο σχετικό θέμα.».
Άρθρο 49 
Επιβολή κυρώσεων για μη υποβολή δήλωσης ή ελλιπή ή ανακριβή δήλωση ρευστών διαθεσίμων - Τροποποίηση παρ. 8 άρθρου 147 του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα
Στην παρ. 8 του άρθρου 147 του Εθνικού Τελωνειακού 
Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 265), α) το πρώτο και το δεύτερο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4719 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
εδάφιο τροποποιούνται, προκειμένου να αναφερθούν 
διακριτά τα συνοδευόμενα και τα ασυνόδευτα ρευστά 
διαθέσιμα και να γίνει παραπομπή στον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1672, β) στο δεύτερο εδάφιο προστίθεται επιπλέ-
ον περίπτωση επιβολής προστίμου σε περίπτωση που 
τα ρευστά διαθέσιμα δεν καθίστανται διαθέσιμα προς 
έλεγχο, γ) το τέταρτο και πέμπτο εδάφιο καταργούνται και η παρ. 8 διαμορφώνεται ως εξής: 
«8. Για τη μη υποβολή δήλωσης συνοδευόμενων ρευ-
στών διαθεσίμων και δήλωσης γνωστοποίησης ασυνό-
δευτων ρευστών διαθεσίμων των άρθρων 3 και 4 του 
Κανονισμού (ΕΕ) 2018/1672 του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2018 σχετικά με τους ελέγχους ρευστών διαθεσίμων που ει-σέρχονται ή εξέρχονται από την Ένωση και την κατάρ-γηση του κανονισμού (ΕΚ) 1889/2005 (L 284), επιβάλλε-ται στον υπόχρεο πρόστιμο ίσο με το είκοσι πέντε τοις 
εκατό (25%) του ποσού των μη δηλωθέντων ρευστών 
διαθεσίμων.
Το ίδιο πρόστιμο επιβάλλεται και για τις περιπτώσεις 
ανακριβούς ή ελλιπούς δήλωσης συνοδευόμενων ρευ-
στών διαθεσίμων και δήλωσης γνωστοποίησης ασυ-νόδευτων ρευστών διαθεσίμων ή σε περίπτωση που 
τα ρευστά διαθέσιμα δεν καθίστανται διαθέσιμα προς 
έλεγχο.
Σε κάθε περίπτωση το ως άνω πρόστιμο παρακρατεί-
ται από τα ρευστά διαθέσιμα και η προθεσμία της προ-
σφυγής, καθώς και η άσκησή της δεν αναστέλλουν την είσπραξη του προστίμου.».
Άρθρο 50 
Ανακαθορισμός ποσοτικών ορίων 
για απαλλαγή ορισμένων προϊόντων από τον φόρο κατανάλωσης - 
Τροποποίηση παρ. 5Α άρθρου 53Α του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα 
Η περ. ε’ της παρ. 5Α του άρθρου 53Α του Εθνικού Τε-
λωνειακού Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 165) τροποποιείται, προκειμένου να ανακαθοριστεί το ισχύον απαλλασσό-
μενο ποσοτικό όριο από τον φόρο κατανάλωσης του 
μείγματος καπνού που περιέχεται στο ηλεκτρικά θερ-
μαινόμενο προϊόν καπνού, και η παρ. 5Α διαμορφώνεται 
ως εξής: 
«5Α. Τα προϊόντα των περ. α’ , β’ , δ’ , ε’ και στ’ της παρ. 1, 
που αποκτά ιδιώτης για δική του χρήση και τα οποία 
μεταφέρει στη χώρα αυτοπροσώπως από άλλο κράτος 
μέλος της Ε.Ε. ή τρίτη χώρα, απαλλάσσονται από τον 
φόρο κατανάλωσης. Για να προσδιοριστεί κατά πόσο τα 
προϊόντα αυτά προορίζονται για ίδια χρήση, λαμβάνο-
νται υπόψη από τις αρμόδιες Αρχές τα εξής τουλάχιστον 
στοιχεία:
α) η εμπορική ιδιότητα του κατόχου και οι λόγοι κατο-
χής των προϊόντων,
β) ο τόπος όπου βρίσκονται τα προϊόντα ή, αναλόγως 
της περίπτωσης, ο χρησιμοποιούμενος τρόπος μετα-
φοράς,
γ) κάθε έγγραφο σχετικό με τα προϊόντα,δ) η φύση των προϊόντων,ε) η ποσότητα των προϊόντων, για την οποία, ως απο-
δεικτικό στοιχείο, ορίζεται για τα προϊόντα της περ. α’ της 
παρ. 1 το ποσοτικό όριο των είκοσι (20) χιλιοστόλιτρων 
(ml) υγρών αναπλήρωσης που περιέχονται στα ηλεκτρο-
νικά τσιγάρα, για τα προϊόντα της περ. στ’ της παρ. 1 το 
ποσοτικό όριο των διακοσίων (200) τεμαχίων ηλεκτρικά 
θερμαινόμενου προϊόντος καπνού και για τα προϊόντα 
καφέ των περ. β’ , δ’ και ε’ της παρ. 1 το ποσοτικό όριο 
των τριών (3) κιλών.».
Άρθρο 51 
Αναθεώρηση διαδικασίας είσπραξης και χρόνου απόδοσης τελών χαρτοσήμου - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 3 του Π.Δ. 28 της 28ης Ιουλίου 1931 
Η παρ. 1 του άρθρου 3 του Π.Δ. 28 της 28ης Ιουλίου 
1931 «Περί Κώδικος των νόμων περί τελών χαρτοσή-
μου» (Α’ 239) α) μεταφέρεται στη δημοτική γλώσσα, και 
β) τροποποιείται ως προς την ακολουθητέα διαδικασία 
είσπραξης και τον χρόνο απόδοσης τελών χαρτοσήμου 
και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Τα αναλογικά τέλη χαρτοσήμου εισπράττονται 
με αποδεικτικό πληρωμής. Το αποδεικτικό πληρωμής 
προσαρτάται στο σημαινόμενο έγγραφο. Επιπλέον, στο 
έγγραφο αναγράφεται η σχετική ταυτότητα οφειλής, 
από έναν εκ των συναλλασσομένων και, εφόσον πρό-
κειται για συμβολαιογραφικό έγγραφο, από τον συμ-
βολαιογράφο που συντάσσει το έγγραφο. Η πληρωμή 
των τελών διενεργείται το αργότερο μέχρι το τέλος του 
επόμενου μήνα από την ημερομηνία του εγγράφου που 
χαρτοσημαίνεται. Επί δανείων που συνάπτονται μεταξύ 
εμπόρων ή μεταξύ εμπορικών εταιρειών ή μεταξύ εμπό-
ρων και εμπορικών εταιρειών, όπως και μεταξύ εμπό-
ρων ή εμπορικών εταιρειών και οποιουδήποτε τρίτου, 
τα οφειλόμενα τέλη χαρτοσήμου καταβάλλονται μέχρι το τέλος του επομένου μήνα από την εγγραφή των ως 
άνω πράξεων στα λογιστικά βιβλία.».
2. Η παρ. 1 καταλαμβάνει πράξεις που καταρτίζονται 
από την έναρξη ισχύος του παρόντος και εφεξής. 
Άρθρο 52 
Υπολογισμός του ποσοστού προσαύξησης τέσσερα τοις εκατό (4%) του 2021 στα έτη 2024 και 2025 - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 146 
του ν. 4808/2021
Στην παρ. 3 του άρθρου 146 του ν. 4808/2021 (Α’ 101), 
προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο και η παρ. 3 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«3. Εξαιρετικά για το έτος 2021 αναστέλλεται η εφαρ-
μογή των οριζομένων στις παρ. 1 και 2. Το ποσοστό προ-
σαύξησης τέσσερα τοις εκατό (4%) που αναστέλλεται για 
το έτος 2021 και εξακολουθεί να λαμβάνεται υπόψη για 
τον υπολογισμό των ποσών φόρου και εισφορών των 
επόμενων ετών της πενταετίας 2021-2025, προστίθεται 
κατά δύο τοις εκατό (2%) ετησίως στο ποσοστό προ-
σαύξησης των δύο (2) τελευταίων ετών της πενταετίας 
αυτής και το ποσοστό προσαύξησης για τα έτη αυτά 
διαμορφώνεται σε έξι τοις εκατό (6%).».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4720 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ 
ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 
Άρθρο 53
Εκκρεμείς υποθέσεις επιχορήγησης - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 24 του ν. 4797/2021
Στην παρ. 3 του άρθρου 24 του ν. 4797/2021 (Α’ 66), 
στο δεύτερο εδάφιο διαγράφεται η προθεσμία της 
30ής Ιουνίου 2022, το τέταρτο εδάφιο διαγράφεται και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής: 
«3. Μέχρι την έκδοση της απόφασης της παρ. 1 για την 
έναρξη λειτουργίας της Διεύθυνσης Κρατικής Αρωγής, οι 
αρμοδιότητες που μνημονεύονται στον παρόντα νόμο, σχετικά με την επιχορήγηση και την προκαταβολή των άρθρων 4, 7, 8, 11 και 12 ασκούνται από το Γ’ Τμήμα της 
Διεύθυνσης Χρηματοοικονομικής Πολιτικής του Υπουρ-
γείου Οικονομικών. Μετά την έκδοση της απόφασης της 
παρ. 1 οι αρμοδιότητες του παρόντος νόμου που αφο-
ρούν θεομηνίες που έχουν πλήξει περιοχές της χώρας 
πριν την 1η.6.2020 εξακολουθούν να ασκούνται από το 
Γ’ Τμήμα της Διεύθυνσης Χρηματοοικονομικής Πολιτι-
κής του Υπουργείου Οικονομικών. Μετά την έκδοση της 
απόφασης της παρ. 1, οι αρμοδιότητες του παρόντος 
που αφορούν θεομηνίες που έχουν πλήξει περιοχές της 
χώρας από την 1η.6.2020 και μετά ασκούνται από τη 
Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής.».
Άρθρο 54
Ρύθμιση θεμάτων Διεύθυνσης Φορολογικής Πολιτικής της Γενικής Γ ραμματείας Φορολογικής Πολιτικής και Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου Οικονομικών
Η υπαγόμενη στη Γενική Γ ραμματεία Φορολογικής Πο-
λιτικής και Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου Οικο-
νομικών Διεύθυνση Φορολογικής Πολιτικής του άρθρου 
35 του π.δ. 142/2017 (Α’ 181) είναι η αρμόδια υπηρεσία 
για: α) την επεξεργασία και εισήγηση προτάσεων ανα-
μόρφωσης της φορολογικής και τελωνειακής νομοθε-
σίας, καθώς και του νομοθετικού πλαισίου του Γενικού 
Χημείου του Κράτους και β) τη διενέργεια προπαρασκευ-
αστικών εργασιών προς τον σκοπό νομοθετικής και δι-οικητικής κωδικοποίησης της ως άνω πρωτογενούς και δευτερογενούς νομοθεσίας, υπό την έννοια της παρ. 5 
του άρθρου 66 του ν. 4622/2019 (Α’ 133). Οι ανωτέρω 
αρμοδιότητες ασκούνται από το Τμήμα Α’ Φορολογικής 
Πολιτικής και Νομοθεσίας της Διεύθυνσης, το οποίο, για 
την αποτελεσματική άσκησή τους, διασφαλίζει τη συ-
νεργασία με την Υπηρεσία Συντονισμού του Υπουργείου 
Οικονομικών και τις συναρμόδιες υπηρεσίες ή Αρχές και 
εισηγείται τον προγραμματισμό και απολογισμό του νο-
μοθετικού έργου.
Άρθρο 55
Καθορισμός αμοιβής Διοικητικού Συμβουλίου 
της Εταιρείας «Ιαματικές Πηγές Ελλάδος» Α.Ε. - 
Προσθήκη παρ. 5 στο άρθρο 20 του ν. 4875/2021
Στο άρθρο 20 του ν. 4875/2021 (Α’ 250) προστίθεται 
παρ. 5 ως εξής: «5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Τουρισμού και 
Οικονομικών καθορίζονται οι κάθε είδους αποδοχές και 
λοιπές αποζημιώσεις του Προέδρου, του Διευθύνοντος 
Συμβούλου και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) της Ι.Π.Ε. Α.Ε..».
Άρθρο 56
Οικονομική ενίσχυση του προγράμματος 
«Τουρισμός για όλους» - Προσθήκη παρ. 3 
στο άρθρο 45 του ν. 4933/2022
Στο άρθρο 45 του ν. 4933/2022 (Α’ 99) προστίθεται 
παρ. 3 ως εξής:
«3. Η οικονομική ενίσχυση του προγράμματος «Του-
ρισμός για όλους» είναι αφορολόγητη, ανεκχώρητη και 
ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά πα-
ρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, δεν υπόκει-
ται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, περιλαμ-
βανομένης και της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης του 
άρθρου 43Α του ν. 4172/2013 (Α’ 167), δεν δεσμεύεται και 
δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη στη φορολογική 
διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους και τα 
νομικά τους πρόσωπα, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά 
ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται 
στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε 
παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.».
Άρθρο 57
Αποζημιώσεις προανθικού σταδίου - 
Τροποποίηση παρ. 1 και 4 άρθρου 209 
του ν. 4820/2021
Στο άρθρο 209 του ν. 4820/2021 (Α’ 130), το πρώτο 
εδάφιο της περ. γ) της παρ. 1, περί προκαταβολών του 
Οργανισμού Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛ.Γ .Α.) 
για τις ζημιές που προκλήθηκαν λόγω παγετού, αντικαθί-
σταται με δύο νέα εδάφια, στο τέλος της παρ. 4, τίθεται εξαίρεση ως προς το χρονικό όριο ισχύος του άρθρου, και το άρθρο 209 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 209
Ρυθμίσεις θεμάτων του Οργανισμού Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων σχετικά με τις ζημιές 
που προκλήθηκαν λόγω παγετού
1. Ειδικά για τις ζημιές που προκλήθηκαν σε αγρο-
τικές καλλιέργειες από τον «Παγετό Άνοιξη 2021» από 
την 15η.2.2021 έως και την 20ή.4.2021 σε διαδοχικές 
χρονικές περιόδους, λόγω της μοναδικής φύσης του στις 
Περιφέρειες της χώρας και στ ο σύνολο των Περιφερεια-
κών Ενοτήτων τους, ισχύουν τα εξής:
α) Το ανώτατο ετήσιο όριο αποζημίωσης ανά αγρο-
τεμάχιο δύναται να ανέρχεται έως το εκατό τοις εκατό 
(100%) της ασφαλιζόμενης αξίας της παραγωγής του 
αγροτεμαχίου που ζημιώθηκε, κατά παρέκκλιση των 
παρ. 5 και 6 του άρθρου 6 του ν. 3877/2010 (Α’ 160) και 
της παρ. 2 του άρθρου 23 της υπ’ αρ. 157502/27.7.2011 
κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και 
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β’ 1668). Με κοι-
νή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και 
Τροφίμων και Οικονομικών, η οποία εκδίδεται μετά από 
εισήγηση του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΛ.Γ .Α., κα-
θορίζεται το ανώτατο ετήσιο όριο αποζημίωσης ανά 
αγροτεμάχιο.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4721 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
β) Ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων 
(ΕΛ.Γ .Α.) μπορεί, μετά από απόφαση του Διοικητικού 
Συμβουλίου του, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2021, να 
χορηγεί στους δικαιούχους προκαταβολή μέχρι ποσο-
στού σαράντα τοις εκατό (40%) της εκτιμηθείσας αποζη-
μίωσης, την οποία δικαιούνται, και να καθορίζει ποσοστό 
προκαταβολής διαφορετικό ανά ζημιογόνο αίτιο ή ανά 
προϊόν ή ανά γεωγραφική ζώνη, κατά παρέκκλιση της 
παρ. 1 του άρθρου 11, της παρ. 2 του άρθρου 12 και 
της παρ. 1 του άρθρου 15 του ν. 3877/2010, της παρ. 1 
του άρθρου 24 της υπ’ αρ. 157502/27.7.2011 κοινής 
υπουργικής απόφασης, των παρ. 1 και 2 του άρθρου 
20 της υπ’ αρ. 157501/27.7.2011 κοινής απόφασης των 
Υπουργών Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και 
Τροφίμων (Β’ 1669), καθώς και των παρ. 2, 3, 4 και 5 του 
άρθρου 7 της υπ’ αρ. 425/42522/20.5.2013 κοινής από-φασης των Αναπληρωτών Υπουργών Οικονομικών και 
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β’ 1239).
γ) O ΕΛ.Γ .Α. μπορεί, μετά από απόφαση του Διοικη-
τικού Συμβουλίου του, μέχρι την 31η.12.2022, να χο-
ρηγεί προκαταβολές της εκτιμηθείσας αποζημίωσης 
σε όσους υπέστησαν ζημιές στις καλλιέργειές τους, οι 
οποίες ήταν σε προανθικό στάδιο. Οι προκαταβολές 
του πρώτου εδαφίου εντάσσονται στο Ειδικό (ΑD HOC) 
Πρόγραμμα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων για τον 
«Παγετό Άνοιξη 2021» από την 15η.2.2021 έως και την 
20ή.4.2021, κατά παρέκκλιση της παρ. 1 του άρθρου 11, 
της παρ. 2 του άρθρου 12 και της παρ. 1 του άρθρου 15 του ν. 3877/2010, της παρ. 1 του άρθρου 24 της υπ’ αρ. 
157502/27.7.2011 κοινής υπουργικής απόφασης, των 
παρ. 1 και 2 του άρθρου 20 της υπ’ αρ. 157501/27.7.2011 
κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β’ 1669), καθώς 
και των παρ.  2, 3, 4 και 5 του άρθρου 7 της υπ’  αρ. 
425/42522/20.5.2013 κοινής απόφασης των Αναπληρω-
τών Υπουργών Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης 
και Τροφίμων (Β’ 1239). Στο ως άνω πρόγραμμα θα περι-
λαμβάνονται όλες οι ζημιές από την 15η.2.2021 έως και 
την 20ή.4.2021 στις καλλιέργειες που ήταν σε προανθικό 
στάδιο και δεν καλύπτονται από τον Κανονισμό Ασφά-
λισης του Οργανισμού Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλί-
σεων (ΕΛ.Γ .Α.). Για το ανώτατο όριο αποζημίωσης ανά 
αγροτεμάχιο για τις ζημιές της παρούσας περίπτωσης 
εφαρμόζεται η περ. α’ .
2.α) Κατά παρέκκλιση του άρθρου 1 της υπ’  αρ. 
5127/57526/26.5.2017 κοινής απόφασης των Υπουργών 
Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων 
(Β’ 1913), για τους απασχολούμενους σε όλα τα στάδια 
της ασφαλιστικής και εκτιμητικής διαδικασίας, των προ-
γραμμάτων ενεργητικής προστασίας και κρατικών οικο-
νομικών ενισχύσεων, καθώς και για τους απασχολούμε-
νους σε τακτικούς ή έκτακτους ελέγχους, γεωτεχνικούς 
υπαλλήλους ή υπαλλήλους λοιπών ειδικοτήτων, που 
υπηρετούν στον ΕΛ.Γ .Α. ή διατίθενται από άλλους δη-
μόσιους φορείς, στους οποίους ανατίθεται έργο σχετικό 
με τις ζημιές που προκλήθηκαν από τον «Παγετό Άνοιξη 
2021» της παρ. 1, το συνολικό ετήσιο όριο των αποζη-
μιώσεων, μέχρι την ολοκλήρωση της διαχείρισης των 
ζημιών και σε καμία περίπτωση πέραν της 31ης.12.2021, καθορίζεται μέχρι του ποσού των τεσσάρων χιλιάδων 
οκτακόσιων (4.800) ευρώ, χωρίς μηνιαίο όριο.
Ειδικότερα, για τους απασχολούμενους τακτικούς και 
εκτάκτους υπαλλήλους του Περιφερειακού Υποκατα-
στήματος Λάρισας, το ετήσιο όριο αποζημίωσης καθο-
ρίζεται μέχρι του ποσού των επτά χιλιάδων διακοσίων 
(7.200) ευρώ.
β) Κατά παρέκκλιση του άρθρου 1 της υπ’ αρ. 3493/
37001/30.3.2017 κοινής απόφασης των Υπουργών 
Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων 
(Β’ 1189), για τις αποζημιώσεις που καταβάλλονται στους 
δικαιούχους ανταποκριτές του ΕΛ.Γ .Α. για τη διεκπεραί-ωση των δηλώσεων ζημιάς αιτήσεων οικονομικών ενι-
σχύσεων σύμφωνα με την υπ’ αρ. 3493/37001/30.3.2017 
κοινή υπουργική απόφαση, καθώς και των ζημιών της 
περ. α’ , το συνολικό ετήσιο όριο των αποζημιώσεων, 
μέχρι την ολοκλήρωση της διεκπεραίωσης δηλώσεων 
αιτήσεων διαχείρισης των ζημιών και σε καμία περίπτω-
ση πέραν της 31ης.1.2022, καθορίζεται μέχρι του ποσού 
των τεσσάρων χιλιάδων οκτακόσιων (4.800) ευρώ, χωρίς 
μηνιαίο όριο.
Ειδικότερα, για τους ανταποκριτές του ΕΛ.Γ .Α. της Πε-
ριφέρειας Θεσσαλίας το ετήσιο όριο αποζημίωσης κα-
θορίζεται μέχρι του ποσού των επτά χιλιάδων διακοσίων 
(7.200) ευρώ.
3. Για το χρονικό διάστημα μέχρι την ολοκλήρωση της 
διαχείρισης των ζημιών που προκλήθηκαν από τον «Πα-
γετό Άνοιξη 2021» της παρ. 1 και μόνο για το προσωπικό 
της Κεντρικής Διοίκησης του ΕΛ.Γ .Α. και των Περιφερει-
ακών Υποκαταστημάτων Λάρισας, Κοζάνης, Βέροιας, 
Θεσσαλονίκης, Καβάλας, Λαμίας, Πάτρας και Τρίπολης, που απασχολείται με αυτή:
α) Οι ώρες της απασχόλησης, καθ’ υπέρβαση του υπο-
χρεωτικού ωραρίου, για απογευματινή υπερωριακή ερ-γασία της περ. α’ της υποπαρ. 2 της παρ. Α’ του άρθρου 
20 του ν. 4354/2015 (Α’ 176) ορίζονται ανά εξάμηνο μέχρι 
διακόσιες (200) ανά υπάλληλο.
Ειδικότερα, για τους απασχολούμενους τακτικούς και 
εκτάκτους υπαλλήλους του Περιφερειακού Υποκατα-
στήματος ΕΛ.Γ .Α. Λάρισας ορίζονται ανά εξάμηνο μέχρι 
τριακόσιες (300) ώρες ανά υπάλληλο.
β) Αν ο υπάλληλος εργαστεί την επόμενη εργάσιμη 
ημέρα από την τελευταία ημέρα του πενθημέρου εργα-
σίας, μπορεί να επιλέξει ωριαία αποζημίωση για εργασία 
πέραν του πενθημέρου ίση με αυτή που καταβάλλεται 
για υπερωριακή εργασία απογευματινών ωρών και μέχρι 
την 22.00 ώρα, προσαυξημένη κατά είκοσι πέντε τοις 
εκατό (25%), αντί της υποχρεωτικής χορήγησης άλλης 
ημέρας απουσίας με αποδοχές μέσα σε διάστημα δε-
καπέντε (15) εργάσιμων ημερών, κατά παρέκκλιση της παρ. 2 του άρθρου 21 της υπ’ αρ. 287819/10.8.2005 κοι-
νής απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας 
Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Αγροτικής Ανάπτυξης 
και Τροφίμων (Β’ 1163).
4. Οι διατάξεις των παρ. 1 έως 3 ισχύουν αποκλειστικά 
μέχρι την ολοκλήρωση της διαχείρισης των ζημιών και 
σε καμία περίπτωση πέραν της 31ης.1.2022, εκτός από 
τη χορήγηση προκαταβολών της περ. γ) της παρ. 1 που ισχύει έως τις 31.12.2022.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4722 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
Άρθρο 58
Δημοσιοποίηση της εμπορικής επωνυμίας επιχειρήσεων που παραβιάζουν τα μέτρα περιστολής φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας σε περιόδους κρίσης - Τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 119 του ν. 4926/2022
Η παρ. 4 του άρθρου 119 του ν. 4926/2022 (Α’ 82) τρο-
ποποιείται ως προς τον χρόνο εφαρμογής του άρθρου και το άρθρο 119 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 119
Δημοσιοποίηση της εμπορικής επωνυμίαςεπιχειρήσεων που παραβιάζουν τα μέτρα 
περιστολής φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας 
σε περιόδους κρίσης
1. Για την αντιμετώπιση της επιτακτικής ανάγκης προ-
στασίας της αγοραστικής δύναμης του καταναλωτή σε 
περιόδους κρίσης, επιτρέπεται η δημοσιοποίηση της 
εμπορικής επωνυμίας των επιχειρήσεων που παραβιά-
ζουν την παρ. 1 του άρθρου 58 του ν. 4818/2021 (Α’ 124), 
περί εκτάκτων μέτρων περιστολής φαινομένων αθέμιτης 
κερδοφορίας. Η δημοσίευση της εμπορικής επωνυμίας μιας επιχείρησης λαμβάνει χώρα αν:
α) έχει επιβληθεί σε αυτήν διοικητικό πρόστιμο ύψους 
μεγαλύτερου από πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ ή,
β) έχει επιβληθεί σε αυτήν διοικητικό πρόστιμο για 
δεύτερη φορά, ανεξαρτήτως ύψους για παραβίαση του 
άρθρου 58 του ν. 4818/2021.
2. Για τους σκοπούς του παρόντος ως «εμπορική επω-
νυμία» μιας επιχείρησης νοείται το όνομα, ή η εμπορική ή 
εταιρική επωνυμία, ή ο διακριτικός τίτλος αυτής, ή άλλο ιδιαίτερο διακριτικό γνώρισμα ή σημείο, με το οποίο η 
επιχείρηση, κατά τρόπον ευδιάκριτο, καθίσταται γνωστή 
και το οποίο χρησιμοποιεί στ ην εμπορική της δραστηρι-
ότητα, τις υπηρεσίες ή τα προϊόντα της, κατά τον χρόνο 
παραβίασης του άρθρου 58 του ν. 4818/2021.
3. Οι εμπορικές επωνυμίες των επιχειρήσεων της 
παρ. 1 μπορούν να δημοσιοποιούνται με απόφαση του 
αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επεν-
δύσεων, με οποιοδήποτε πρόσφορο μέσο. Η προθεσμία 
υποβολής και η υποβολή αντιρρήσεων δεν αναστέλλουν 
την εκτέλεση του μέτρου της δημοσιοποίησης της εμπο-
ρικής επωνυμίας της επιχείρησης.
4. Το παρόν εφαρμόζεται έως τις 31.12.2022.».
Άρθρο 59
Περιστολή φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας κατά την πώληση προϊόντων των οποίων η 
αγορά επιδοτείται από το πρόγραμμα «Αλλάζω 
Συσκευή» - Τροποποίηση άρθρου 58 του ν. 4818/2021
Στο άρθρο 58 του ν. 4818/2021 (Α’ 124), α) τροποποι-
είται ο τίτλος, β) προστίθεται παρ. 1Α, γ) τροποποιούνται 
οι παρ. 2 και 4 με την προσθήκη της αναφοράς στην 
παρ. 1Α και το άρθρο 58 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 58
Περιστολή φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας
1. Για το χρονικό διάστημα από τη δημοσίευση του 
παρόντος και έως την 31η.12.2022, απαγορεύεται η απο-κόμιση μικτού κέρδους από την πώληση οποιουδήποτε 
προϊόντος ή την παροχή οποιασδήποτε υπηρεσίας που 
είναι απαραίτητη για την υγεία, τη διατροφή, τη διαβί-
ωση, τη μετακίνηση και την ασφάλεια του καταναλω-
τή, καθώς και από την πώληση γεωργικών προϊόντων 
και τροφίμων, ιδίως πρώτων υλών για την παραγωγή 
λιπασμάτων, ζωοτροφών, ωμών δημητριακών παντός 
είδους, αλεύρων, ηλίανθου και φυτικών ελαίων, όταν το 
περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα υπερβαίνει το 
αντίστοιχο περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα προ της 1ης.9.2021.
1Α. Για το χρονικό διάστημα από την έναρξη έως την 
ολοκλήρωση του προγράμματος «Αλλάζω Συσκευή», 
που προκηρύχθηκε με την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΕΣΠΑ-
ΕΝ/61929/864/17.6.2022 απόφαση του Υπουργού Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας (Β’ 3099), απαγορεύεται η απο-
κόμιση μικτού κέρδους από την πώληση οποιουδήποτε 
προϊόντος που:
α) πωλείται από προμηθευτή που έχει συμπεριληφθεί 
στο Μητρώο Εγκεκριμένων Προμηθευτών ή από έμπο-
ρο λιανικής, που συμμετέχει στο πρόγραμμα «Αλλάζω 
Συσκευή» ή
β) έχει ενταχθεί στο Ενιαίο Μητρώο Εγκεκριμένου 
Εξοπλισμού της ως άνω απόφασης, όταν το περιθώριο 
μικτού κέρδους ανά μονάδα υπερβαίνει το αντίστοι-χο περιθώριο μικτού κέρδους ανά μονάδα προ της 
31ης.12.2021.
2. Αρμόδιες αρχές για τη λήψη καταγγελιών και τη 
διαπίστωση παράβασης των παρ. 1 και 1Α, ορίζονται:
α) η Γενική Γ ραμματεία Εμπορίου του Υπουργείου Ανά-
πτυξης και Επενδύσεων,
β) η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου της Αγοράς 
(ΔΙ.Μ.Ε.Α.), και
γ) οι αρμόδιες υπηρεσίες ελέγχου των Περιφερειών.3. Οι αρχές της παρ. 2 μπορούν να:
α) αποκτούν πρόσβαση σε κάθε πληροφορία, δεδο-
μένο και έγγραφο από οιαδήποτε πηγή που διευκολύνει 
τον έλεγχο οιασδήποτε πιθανολογούμενης παράβασης,
β) διενεργούν έλεγχο, ο οποίος συμπεριλαμβάνει την 
πρόσβαση σε κάθε χώρο ή μέσο μεταφοράς, που χρη-σιμοποιεί ο προμηθευτής, τον οποίον αφορά ο έλεγχος, 
ή να παραγγέλλουν ελέγχους που διενεργούνται από 
άλλες δημόσιες αρχές, προκειμένου να λαμβάνονται, 
να εξετάζονται και να κατάσχονται στοιχεία, δεδομένα ή 
έγγραφα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια του ελέγχου, 
ανεξαρτήτως του μέσου αποθήκευσής τους,
γ) διατηρούν στην κατοχή τους τα στοιχεία, τα δεδομέ-
να και τα έγγραφα που προκύπτουν κατά τη διεξαγωγή 
του ελέγχου για όσο χρόνο και στον βαθμό που απαιτεί-
ται για την ομαλή διεκπεραίωση του ελέγχου,
δ) αναζητούν την παροχή πληροφοριών όσον αφορά 
στα πραγματικά περιστατικά από κάθε εκπρόσωπο ή 
μέλος του προσωπικού του προμηθευτή που ελέγχεται, ο οποίος έχει την υποχρέωση να παρέχει πληροφορίες 
και εξηγήσεις όσον αφορά στα πραγματικά περιστατικά, 
τα δεδομένα ή τα έγγραφα που σχετίζονται με το αντι-κείμενο του ελέγχου.
4. Με απόφαση του αρμοδίου οργάνου της αρχής 
ελέγχου της παρ. 2, επιβάλλονται σε βάρος οποιουδή-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4723 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
ποτε παραβαίνει τις απαγορεύσεις των παρ. 1 και 1Α, 
ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης, σωρευτικά ή 
διαζευκτικά, κυρώσεις ως εξής:
α) σύσταση με σκοπό την παύση της παράνομης πρα-
κτικής και τη συμμόρφωση εντός οριζόμενης με την απόφαση αποκλειστικής προθεσμίας, καθώς και την 
παράλειψή της στο μέλλον,
β) πρόστιμο από πέντε χιλιάδες (5.000) έως ένα εκα-
τομμύριο (1.000.000) ευρώ.
5. Με απόφαση του αρμοδίου οργάνου της αρχής 
ελέγχου της παρ. 2, επιβάλλονται σε βάρος του ελεγ-
χόμενου προσώπου πρόστιμο έως πενήντα χιλιάδες 
(50.000) ευρώ, εάν αυτό αποκρύψει, παραποιήσει ή δεν 
προσκομίσει τα στοιχεία που ζητούνται από τις αρμόδιες 
αρχές ή παρεμποδίσει με οπ οιοδήποτε τρόπο την άσκη-
ση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων της παρ. 3.
6. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επεν-
δύσεων μπορεί να καθορίζονται η διαδικασία του ελέγ-
χου και της επιβολής των κυρώσεων των παρ. 4 και 5, η 
κλιμάκωση των προστίμων και κάθε άλλο ζήτημα που 
αφορά στην εφαρμογή του παρόντος.
7. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επεν-
δύσεων, δίδεται η δυνατότητα καθορισμού ανώτατης 
τιμής πώλησης στους καταναλωτές για τα αγαθά και τις 
υπηρεσίες της παρ. 1.».
Άρθρο 60
Άσκηση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων από φυσικά ή νομικά πρόσωπα - Τροποποίηση παρ. 9 άρθρου 152 του ν. 4512/2018 
Στην παρ. 9 του άρθρου 152 του ν. 4512/2018 (Α’ 5) 
τροποποιούνται α) το δεύτερο εδάφιο με αναφορά 
στους ελεγκτές του πρώτου εδαφίου και με τη διαγρα-
φή των λέξεων «και τα νομικά πρόσωπα διαπιστεύονται» 
και β) το τρίτο εδάφιο με τη διαγραφή των λέξεων «η 
διαπίστευση» και η παρ. 9 διαμορφώνεται ως εξής:
«9. Οι ελεγκτικές αρμοδιότητες μπορούν να ασκούνται 
και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα στα οποία παραχω-
ρείται η σχετική αρμοδιότητα από την εποπτεύουσα 
αρχή για την υποβοήθηση του έργου τους. Οι ελεγκτές του πρώτου εδαφίου πιστοποιούνται για τον σκοπό αυ-τόν από διαπιστευμένο φορέα για την άσκηση των εκά-στοτε κατά παραχώρηση αρμοδιοτήτων. Με απόφαση 
του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού ορίζονται οι κατά 
παραχώρηση αρμοδιότητες, ο τρόπος παραχώρησης, 
η πιστοποίηση των προσώπων που αναλαμβάνουν τις 
σχετικές αρμοδιότητες, ο τρόπος άσκησης αυτών και 
κάθε άλλο σχετικό θέμα.».
Άρθρο 61
Πληρωμή δαπανών λόγω συμμετοχήςτης Ελλάδας σε διεθνείς οργανισμούς
Δαπάνες που προκλήθηκαν στο πλαίσιο άσκησης 
των αρμοδιοτήτων του Τμήματος Διεθνών Χρηματο-
δοτικών Οργανισμών και Αναπτυξιακών Τραπεζών του 
Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και αφορούν 
σε εξόφληση οικονομικών υποχρεώσεων και εισφο-
ρών, στο πλαίσιο συμμετοχής της Ελλάδας σε διεθνείς 
οργανισμούς, που οφείλονταν να καταβληθούν εντός του οικονομικού έτους 2021 και για τις οποίες δεν εκ-
δόθηκαν αποφάσεις ανάληψης υποχρέωσης και δεν 
πραγματοποιήθηκαν πληρωμές εντός του οικονομι-κού έτους 2021, επιβαρύνουν, κατά παρέκκλιση του π.δ. 80/2016 (Α’  145), τον προϋπολογισμό του οικο-νομικού έτους 2022, με την έκδοση των αντίστοιχων 
αποφάσεων ανάληψης υποχρέωσης για τη δέσμευση 
ισόποσων πιστώσεων με τις απλήρωτες υποχρεώσεις 
του οικονομικού έτους 2021.
Άρθρο 62 
Διαδικασίες ανάθεσης σύμβασης 
που διενεργούνται στο πλαίσιο επικουρικών δραστηριοτήτων αγορών από τις Ε.Κ.Α.Α. 
παρ. 1 του ν. 4412/2016 - Προσθήκη παρ. 2Α στο άρθρο 41 του ν. 4412/2016
1. Στο άρθρο 41 του ν. 4412/2016 (Α’ 147) προστίθεται 
παρ. 2Α, ως εξής:
«2Α. Η διενέργεια διαγωνιστικών διαδικασιών από τις 
Εθνικές Κεντρικές Αρχές Αγορών (Ε.Κ.Α.Α.) της παρ. 1, 
στο πλαίσιο επικουρικών δραστηριοτήτων αγορών, 
επιτρέπεται, ανεξάρτητα από το ύψος της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης και υπό την επιφύλαξη της ενωσι-ακής νομοθεσίας.».
2. Η παρ. 1 εφαρμόζεται και σε εκκρεμείς διαδικασίες 
ανάθεσης δημόσιας σύμβασης από τις Ε.Κ.Α.Α. της παρ. 1 
του άρθρου 41 του ν. 4412/2016.
Άρθρο 63
Υποδιαίρεση συμβάσεων σε τμήματα από τις Κεντρικές Αρχές Αγορών - Τροποποίηση άρθρου 59 του ν. 4412/2016
1. Στο άρθρο 59 του ν. 4412/2016 (Α’ 147) α) τροποποι-
είται το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1, ως προς την άρση της 
υποχρέωσης για υποχρεωτική διαίρεση της σύμβασης 
σε τμήματα, και β) καταργείται η παρ. 4 και το άρθρο 59 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 59
Υποδιαίρεση συμβάσεων σε τμήματα (άρθρο 46 της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ)
1. Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αποφασίζουν να 
αναθέτουν μια σύμβαση υπό τη μορφή χωριστών τμη-
μάτων και μπορούν να προσδιορίζουν το μέγεθος και το 
αντικείμενο των τμημάτων αυτών. Οι αναθέτουσες αρχές 
αναφέρουν τους βασικούς λόγους της απόφασής τους 
να μην διαιρέσουν μία σύμβαση σε τμήματα, στοιχείο 
που περιλαμβάνεται στα έγγραφα της σύμβασης ή στην 
ειδική έκθεση του άρθρου 341.
2. Οι αναθέτουσες αρχές αναφέρουν στην προκήρυξη 
σύμβασης ή στην πρόσκληση επιβεβαίωσης ενδιαφέ-
ροντος, αν οι προσφορές υποβάλλονται για ένα, περισ-
σότερα ή για όλα τα τμήματα. Οι αναθέτουσες αρχές 
δύνανται, ακόμη και εάν οι προσφορές είναι δυνατόν 
να υποβάλλονται για πολλά ή για όλα τα τμήματα, να 
περιορίζουν τον αριθμό των τμημάτων που μπορούν να 
ανατεθούν σε έναν προσφέροντα, υπό την προϋπόθεση 
ότι ο μέγιστος αριθμός των τμημάτων ανά προσφέροντα 
ορίζεται στην προκήρυξη της σύμβασης ή στην πρό-
σκληση επιβεβαίωσης ενδιαφέροντος. Οι αναθέτουσες 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4724 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
αρχές αναφέρουν στα έγγραφα της σύμβασης τα αντι-
κειμενικά και χωρίς διακρίσεις κριτήρια ή τους κανόνες 
που προστίθενται να εφαρμόσουν για τον προσδιορισμό 
των τμημάτων που ανατίθενται, στην περίπτωση που η 
εφαρμογή των κριτηρίων ανάθεσης θα είχε ως αποτέλε-
σμα την ανάθεση σε έναν προσφέροντα τμημάτων που 
υπερβαίνουν τον μέγιστο αριθμό.
3. Αν είναι δυνατή η ανάθεση περισσότερων του ενός 
τμημάτων στον ίδιο προσφέροντα, οι αναθέτουσες αρ-
χές μπορούν να αναθέτουν συμβάσεις συνδυάζοντας 
πολλά ή όλα τα τμήματα, στην περίπτωση που έχουν 
ορίσει στην προκήρυξη της σύμβασης ή στην πρόσκλη-
ση για επιβεβαίωση ενδιαφέροντος ότι διατηρούν το 
δικαίωμα αυτό και αναφέρουν τον τρόπο συνδυασμού των τμημάτων ή ομάδων τμημάτων.
4. [Καταργείται]».
2. Η παρ. 1 εφαρμόζεται και σε εκκρεμείς διαδικασίες 
ανάθεσης δημόσιας σύμβασης από τις Ε.Κ.Α.Α. της παρ. 1 
του ν. 4412/2016 (Α’ 147).
Άρθρο 64
Ρύθμιση για καταβολή αποζημιώσεων 
αναδόχων γραμμών στις οποίες έχουν 
επιβληθεί υποχρεώσεις παροχής δημόσιας 
υπηρεσίας - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 83 
του ν. 4796/2021 
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 83 του 
ν. 4796/2021 (Α’ 63) καταργείται και η παρ. 3 διαμορφώ-
νεται ως εξής: 
«3. Ο αερομεταφορέας με σχετική υπεύθυνη δήλωση 
(του ν. 1599/1986, Α’ 75), προς την Υπηρεσία Πολιτικής 
Αεροπορίας βεβαιώνει σε τριμηνιαία βάση την εκτέλεση 
των δρομολογίων με τις θέσεις για τις οποίες και απο-
ζημιώνεται.».
Άρθρο 65
Παράταση ακατάσχετου της κρατικής 
χρηματοδότησης του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Ο.Σ.Ε. Α.Ε.)
Το χρονικό διάστημα του τέταρτου εδαφίου της 
παρ. 5 του άρθρου 8 του ν. 4408/2016 (Α’ 135), ως προς 
το ακατάσχετο της κρατικής χρηματοδότησης του δι-
αχειριστή υποδομής, όπως παρατάθηκε με το άρθρο 
80 του ν.  4876/2021 (Α’  251), παρατείνεται έως την 
31η.12.2022.Άρθρο 66
Ρύθμιση θεμάτων Μηχανοδηγών Οργανισμού 
Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Ο.Σ.Ε. Α.Ε.)
Mηχανοδηγοί, οι οποίοι υπηρετούν κατά την έναρξη 
ισχύος του παρόντος στον Οργανισμό Σιδηροδρόμων 
Ελλάδος (Ο.Σ.Ε. Α.Ε.) και εκτελούσαν τα καθήκοντα μη-
χανοδηγών πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 3911/2011 
(Α’ 12), αποκτούν την προβλεπόμενη στον ν. 3911/2011 
άδεια και το πιστοποιητικό κατηγορίας Α’ της περ. α’ της 
παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 3911/2011, χωρίς τη συνδρο-
μή των προϋποθέσεων της παρ. 1 του άρθρου 11 και του 
άρθρου 12 του ως άνω νόμου.
Άρθρο 67
Καταβληθέντα ποσά για επιδόματα επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας και θέσεων ευθύνης 
στους εργαζόμενους του Οργανισμού Αστικών 
Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.)
Τα ποσά που έχουν καταβληθεί από τις 25.7.2017 στους 
εργαζομένους του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών 
Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.) και αντιστοιχούν στα επιδόματα 
επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας και θέσεων ευθύ-
νης δεν αναζητούνται. Η συνέχιση της καταβολής των 
ποσών, που αντιστοιχούν στα επιδόματα επικίνδυνης και 
ανθυγιεινής εργασίας και θέσεων ευθύνης, προς τους 
εργαζομένους μέχρι την έκδοση των κοινών αποφάσεων 
των άρθρων 16 και 18 του ν. 4354/2015 (Α’ 176), είναι 
νόμιμη, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης πρόβλεψης.
ΜΕΡΟΣ Ε’ 
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 68
Έναρξη ισχύος
1. Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή 
του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως με την επιφύλαξη 
των παρ. 2 και 3. 
2. H ισχύς των άρθρων 1 έως 25 του Μέρους Α’ αρχίζει 
από τις 13 Φεβρουαρίου 2023 πλην της περ. β’ της παρ. 2 
του εσωτερικού άρθρου 64 του ν. 2960/2001 (Α’ 265) του 
άρθρου 13 του παρόντος και της παρ. 3 του εσωτερικού 
άρθρου 65 του ίδιου νόμου του άρθρου 14 του παρόντος 
που ισχύουν από τη δημοσίευση του παρόντος. 
3. Η ισχύς του άρθρου 52 αρχίζει από τις 5 Ιουλίου 
2022. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4725 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
  Αθήνα, 13 Ιουλίου 2022
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  
Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ     Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  
Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ  Τουρισμού
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ  
Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 13 Ιουλίου 2022
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4728 Τεύχος A’ 139/14.07.2022
*01001391407220040*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,