NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4620 
Κύρωση του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
Άρθρο Πρώτο
Κυρώνεται σύμφωνα με το άρθρο 76 παρ. 6 του Συ-
ντάγματος ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, ο οποίος 
συντάχθηκε από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή 
του συγκροτήθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 74 παρ. 2α του ν. 4193/2013 «Νόμος περί εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α΄ 74), με την απόφα-
ση 38880/18.5.2015 (ΦΕΚ τ. ΥΟΔΔ 375/26.5.2015) του 
Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δι-
καιωμάτων, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί και συμπληρω-
θεί με μεταγενέστερες αποφάσεις του ίδιου Υπουργού και έχει ως εξής:
«ΚΩΔΙΚΑΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
ΠΡΩΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
Άρθρο 1. - Ποινικά Δικαστήρια. 
Ποινική δικαιοδοσία ασκούν τα εξής δικαστήρια:
α) τα πλημμελειοδικεία, β) τα δικαστήρια των ανηλίκων,
γ) τα μικτά ορκωτά δικαστήρια, δ) τα εφετεία, ε) ο Άρει-
ος Πάγος.
Άρθρο 2. - Εξαιρέσεις 
από την ποινική δικαιοδοσία. 
Στη δικαιοδοσία των ελληνικών ποινικών δικαστηρίων 
δεν εμπίπτουν: α) Οι αρχηγοί των ξένων κρατών, β) οι 
διπλωματικοί αντιπρόσωποί τους που είναι διαπιστευ-
μένοι στην Ελλάδα, γ) το προσωπικό της διπλωματικής 
αντιπροσωπείας ξένου κράτους που είναι διαπιστευμένο 
στην Ελλάδα, δ) τα μέλη της οικογένειας των προσώπων που αναφέρονται στα στοιχεία α΄ και β΄ και κατοικούν 
μαζί τους, ε) το υπηρετικό προσωπικό των προσώπων 
που αναφέρονται στα στοιχεία α΄ και β΄, όταν έχει την 
ίδια υπηκοότητα και στ) όλα τα άλλα πρόσωπα που 
απολαμβάνουν το προνόμιο της ετεροδικίας με βάση 
είτε συμβάσεις που έχουν συναφθεί με άλλα κράτη είτε 
διεθνή έθιμα που γίνονται αποδεκτά από όλα τα κράτη.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΤΑ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ
Άρθρο 3. - Δικαστήρια των πλημμελειοδικών. 
1. Κάθε δικαστήριο πρωτοδικών είναι ταυτόχρονα και 
δικαστήριο πλημμελειοδικών.
2. Στη δικαιοδοσία των δικαστηρίων των πλημμελει-
οδικών ανήκει: α) η εκδίκαση των πλημμελημάτων, β) 
η ανάκριση, γ) η άσκηση της εξουσίας του δικαστικού 
συμβουλίου, δ) η άσκηση εξουσίας στις περιπτώσεις 
αποχής υπό όρους από την ποινική δίωξη και ε) η έκδο-
ση ποινικής διαταγής.
Άρθρο 4. - Τριμελή πλημμελειοδικεία. 
1. Το δικαστήριο των πλημμελειοδικών συγκροτείται 
από τον πρόεδρο πρωτοδικών ή τον αναπληρωτή του 
και δύο πρωτοδίκες. 
2. Όταν για οποιονδήποτε λόγο είναι αδύνατη αυτή η 
σύνθεση, επιτρέπεται η αναπλήρωση σύμφωνα με τις 
διατάξεις του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και κα-τάστασης δικαστικών λειτουργών.
3. Το συμβούλιο πλημμελειοδικών συντίθεται από τον 
πρόεδρο πρωτοδικών ή τον αναπληρωτή του και από 
δύο πρωτοδίκες. 
Άρθρο 5. - Μονομελή πλημμελειοδικεία. 
Το μονομελές πλημμελειοδικείο συγκροτείται από 
έναν πρωτοδίκη που ορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις 
του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και κατάστασης 
δικαστικών λειτουργών. Ο πρόεδρος των πρωτοδικών 
μπορεί να δικάσει ως μόνος πλημμελειοδίκης. Στο ίδιο 
δικαστήριο πλημμελειοδικών είναι δυνατό να λειτουρ-
γούν και περισσότερα μονομελή. Ο τόπος συνεδριάσεων 
του μονομελούς, όταν συνεδριάζει εκτός έδρας, ορίζεται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδικα οργανισμού δικα-στηρίων και κατάστασης δικαστικών λειτουργών. ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
11 Ιουνίου 2019 ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  962763
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2764 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 6. - Δικαστήρια ανηλίκων. 
1. Το μονομελές δικαστήριο ανηλίκων συγκροτείται 
από έναν πρόεδρο πρωτοδικών σε κάθε πρωτοδικείο, 
ο οποίος ορίζεται ως δικαστής ανηλίκων και αναπληρώ-
νεται σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδικα οργανισμού 
δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών λειτουργών. 
2. Το τριμελές δικαστήριο ανηλίκων συγκροτείται 
από το δικαστή ανηλίκων που αναφέρεται στην παρ. 
1 και από δύο πρωτοδίκες που ορίζονται σύμφωνα με 
τις διατάξεις του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και 
κατάστασης δικαστικών λειτουργών. 
3. Το εφετείο ανηλίκων συγκροτείται από τον εφέτη 
ανηλίκων και δύο άλλους εφέτες που ορίζονται ως δι-
καστές ανηλίκων σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδικα 
οργανισμού δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών 
λειτουργών. 
Άρθρο 7. - Δικαστήρια 
που δικάζουν τα κακουργήματα. 
1. Τα δικαστήρια που δικάζουν τα κακουργήματα συ-
γκροτούνται ως εξής: α) Το μικτό ορκωτό δικαστήριο 
συγκροτείται από τον πρόεδρο πρωτοδικών ή τον ανα-
πληρωτή του, δύο πρωτοδίκες και τέσσερις ενόρκους· 
β) Το μικτό ορκωτό εφετείο συγκροτείται από τον πρό-
εδρο εφετών, δύο εφέτες και τέσσερις ενόρκους· γ) Το 
μονομελές εφετείο συντίθεται από τον πρόεδρο εφετών 
ή εφέτη· δ) Το τριμελές εφετείο συντίθεται από τον πρό-
εδρο εφετών ή τον αναπληρωτή του και από δύο εφέτες· 
ε) Το πενταμελές εφετείο συντίθεται από τον πρόεδρο εφετών και από τέσσερις εφέτες. 
2. Το μικτό ορκωτό δικαστήριο συγκροτείται στην 
έδρα κάθε πρωτοδικείου και το μικτό ορκωτό εφετείο 
στην έδρα κάθε εφετείου.
3. Το μονομελές, το τριμελές και το πενταμελές εφετείο 
λειτουργούν στην έδρα κάθε εφετείου.
4. Ο εισαγγελέας των εφετών ή άλλος εισαγγελέας ή 
αντεισαγγελέας του ίδιου εφετείου ασκεί καθήκοντα ει-σαγγελέα στο μικτό ορκωτό εφετείο της έδρας του και 
στα μικτά ορκωτά δικαστήρια της έδρας και της περι-
φέρειάς του στα οποία και προσδιορίζει τις υποθέσεις. Μπορεί επίσης να αναθέτει σε εισαγγελέα πρωτοδικών 
να εκτελεί καθήκοντα εισαγγελέα στα μικτά ορκωτά δικαστήρια της έδρας και της περιφέρειάς του. Ο ει-
σαγγελέας πρωτοδικών ο οποίος εκτέλεσε τα ως άνω 
καθήκοντα μπορεί, αφού προηγουμένως ενημερώσει 
τον εισαγγελέα εφετών και λάβει από αυτόν γραπτή 
σύμφωνη γνώμη, να ασκεί έφεση κατά της απόφασης 
κατά το άρθρο 489. 
5. Καθήκοντα γραμματέα στο μικτό ορκωτό δικαστή-
ριο εκτελεί υπάλληλος της γραμματείας του πρωτοδι-
κείου, ενώ στο μικτό ορκωτό εφετείο υπάλληλος της 
γραμματείας του εφετείου.
Άρθρο 8. - Ορισμός συμπαρεδρευόντων 
δικαστών στα Δικαστήρια που δικάζουν τα κακουργήματα. 
Αν ο πρόεδρος ή ο πρόεδρος του συμβουλίου που 
διευθύνει το εφετείο προβλέπει ότι κάποια δίκη θα διαρ-
κέσει πολύ, ορίζει με πράξη του έως δύο συμπαρεδρεύ-
οντες δικαστές, όταν το εφετείο αποτελείται από τρεις δικαστές και έως τρεις, όταν αποτελείται από πέντε δικα-
στές, για να αναπληρώσουν αυτούς που θα έχουν τυχόν 
κώλυμα κατά τη διάρκεια της δίκης. Όπου διενεργείται 
κλήρωση των συνθέσεων, ο ορισμός γίνεται αμέσως 
μετά την κλήρωση του μεν προέδρου από τον πίνακα 
των κληρωθέντων αναπληρωματικών προέδρων των δε 
μελών της σύνθεσης από τον πίνακα των κληρωθέντων 
αναπληρωματικών δικαστών, κατά τη σειρά της κλήρω-
σής τους. Σε περίπτωση κωλύματος του προέδρου την 
προεδρία αναλαμβάνει ο αρχαιότερος μεταξύ αυτών που 
απομένουν, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται 
και οι συμπαρεδρεύοντες. 
Άρθρο 9. - Εφετείο.
Το συμβούλιο των εφετών και το τριμελές εφετείο συ-
ντίθεται από τον πρόεδρο εφετών ή τον αναπληρωτή του 
και από δύο εφέτες. Όταν το δικαστήριο των εφετών δι-
κάζει εφέσεις κατά αποφάσεων του τριμελούς εφετείου, 
συντίθεται από τον πρόεδρο εφετών και από τέσσερις 
εφέτες.
Άρθρο 10. - Ο Άρειος Πάγος. 
1. Ο Άρειος Πάγος ως ακυρωτικό δικαστήριο δικάζει 
τις αιτήσεις αναίρεσης κατά των αποφάσεων και βουλευ-
μάτων σε πενταμελή και τριμελή σύνθεση αντίστοιχα. 
Επίσης, ως συμβούλιο, αποφασίζει για θέματα επανάλη-
ψης της διαδικασίας, έκδοσης και εκτέλεσης ευρωπαϊκού 
εντάλματος σύλληψης. 
2. Ο Άρειος Πάγος δικάζει σε ολομέλεια, όπως αυτή 
ορίζεται στον κανονισμό λειτουργίας του, στις εξής πε-
ριπτώσεις: α) όταν κρίνει αιτήσεις αναίρεσης υπέρ του νόμου, β) όταν κρίνονται εξαιρετικής σημασίας νομικά 
ζητήματα, εφόσον συμφωνούν ο πρόεδρος και ο ει-
σαγγελέας του Αρείου Πάγου, γ) όταν γίνεται η παρα-
πομπή από τα τμήματα, επειδή η απόφαση έχει ληφθεί 
με πλειοψηφία μιας ψήφου, δ) όταν το τμήμα αρνείται 
την εφαρμογή νόμου ως αντισυνταγματικού και ε) όταν 
το τμήμα πρόκειται να εκδώσει απόφαση αντίθετη με 
προηγούμενη θέση της ολομελείας ή τμήματός του, για το ίδιο θέμα. 
Άρθρο 11. - Ιδιαίτερα ποινικά τμήματα. 
Στα εφετεία και πρωτοδικεία Αθηνών, Θεσσαλονίκης 
και Πειραιά καθορίζονται από την ολομέλεια των δικα-στηρίων αυτών ιδιαίτερα ποινικά τμήματα σύμφωνα με 
τις διατάξεις του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και 
κατάστασης δικαστικών λειτουργών.
Άρθρο 12. - Παράσταση 
του εισαγγελέα στο ακροατήριο. 
Στις συνεδριάσεις των ποινικών δικαστηρίων παρίστα-
ται υποχρεωτικά ο εισαγγελέας και, όπου προβλέπεται ότι η διάρκεια της δίκης θα είναι μακρά, μπορεί να ορι-
στεί και ένας νόμιμος αναπληρωτής του. 
Άρθρο 13. - Δικαστικός γραμματέας. 
1. Στις δημόσιες συνεδριάσεις των δικαστηρίων πα-
ρευρίσκεται πάντοτε ένας δικαστικός γραμματέας, ο 
οποίος συντάσσει τα πρακτικά με ευθύνη δική του και 
του δικαστή που διευθύνει τη συνεδρίαση. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2765 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
2. Όταν ο γραμματέας απουσιάζει ή έχει κώλυμα, 
αναπληρώνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδικα 
οργανισμού δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών 
λειτουργών. Στη διάρκεια της συνεδρίασης μπορεί με 
απόφαση του δικαστηρίου να αναπληρώσει κάποιος άλ-
λος τον γραμματέα, όταν του παρουσιάζεται κώλυμα. Για 
την απόφαση αυτή δεν χρειάζεται σύμπραξη γραμματέα. 
3. Ο δικαστικός γραμματέας συμμετέχει και στη συνε-
δρίαση του δικαστικού συμβουλίου και αναπληρώνεται σύμφωνα με όσα ορίζονται στην παρ. 2.
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ, ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΧΗΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ
Άρθρο 14. - Λόγοι αποκλεισμού. 
1. Εκτός από όσα ορίζονται ειδικά στον κώδικα ορ-
γανισμού δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών λει-
τουργών και στον κώδικα αυτόν, δεν μπορούν στην ίδια ποινική υπόθεση να ασκήσουν έργα ανακριτή, δικαστή, εισαγγελέα ή γραμματέα όσοι είναι μεταξύ τους συγγε-νείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας έως και τον τρίτο βαθμό. 
Ο λόγος αποκλεισμού που οφείλεται στη σχέση από γάμο 
ή σύμφωνο συμβίωσης και στην αγχιστεία εξακολουθεί 
να υπάρχει και μετά τη λύση του γάμου ή του συμφώνου 
συμβίωσης. 
2. Από την άσκηση των παραπάνω έργων σε ποινική 
υπόθεση αποκλείεται επίσης: α) όποιος αδικήθηκε από 
το έγκλημα, β) όποιος είναι σύζυγος του κατηγορου-
μένου ή του υπόπτου ή εκείνου που αδικήθηκε από το 
έγκλημα ή συνδέεται με αυτούς με σύμφωνο συμβίωσης. 
Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που κάποιος είναι συγ-
γενής εξ αίματος με τα πρόσωπα αυτά σε ευθεία γραμμή 
απεριόριστα και εκ πλαγίου έως και τον τέταρτο βαθμό ή συγγενής εξ αγχιστείας έως και το δεύτερο βαθμό. Ο λόγος αποκλεισμού που οφείλεται στη σχέση από γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης και στην αγχιστεία εξακολουθεί 
να υπάρχει και μετά τη λύση του γάμου ή του συμφώ-
νου συμβίωσης. Αποκλείεται επίσης εκείνος που είναι 
ή ήταν επίτροπος ή κηδεμόνας των ίδιων προσώπων 
ή που συνδέεται μαζί τους με υιοθεσία, γ) όποιος ήταν 
συνήγορος του κατηγορουμένου ή του υποστηρίζοντος 
την κατηγορία στην ίδια υπόθεση, δ) όποιος εξετάστηκε 
ως μάρτυρας ή γνωμοδότησε ως πραγματογνώμονας ή τεχνικός σύμβουλος στην ίδια υπόθεση, ε) ο ανακριτής, στ) ο δικαστής και ο εισαγγελέας που έχουν συμπράξει 
στην έκδοση του παραπεμπτικού βουλεύματος ειδικά 
στη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, εκτός αν 
δεν είναι εφικτή η συγκρότηση του δικαστηρίου από 
άλλα πρόσωπα.
3. Ο δικαστής που έχει συμπράξει στην έκδοση από-
φασης, κατά της οποίας ασκήθηκ ε έφεση ή αναίρεση, 
αποκλείεται να δικάσει στις δύο τελευταίες περιπτώσεις.
4. Η προηγούμενη παράγραφος εφαρμόζεται και για 
τον εισαγγελέα, εκτός αν δεν είναι εφικτή η συγκρότηση 
του δικαστηρίου από άλλον εισαγγελέα. 
Άρθρο 15. - Λόγοι εξαίρεσης. 
Όλα τα δικαστικά πρόσωπα του προηγούμενου άρ-
θρου είναι εξαιρετέα, αν συντρέχουν οι λόγοι αποκλει-σμού του άρθρου αυτού ή αν προκάλεσαν ή προκαλούν 
υπόνοιες μεροληψίας, δηλαδή αν υπάρχουν γεγονότα 
που μπορούν να δικαιολογήσουν εμφανώς δυσπιστία 
για την αμεροληψία τους. 
Άρθρο 16. - Ποιοι και πότε 
προτείνουν την εξαίρεση.
1. Δικαίωμα να προτείνουν την εξαίρεση έχουν ο ει-
σαγγελέας, ο κατηγορούμενος και ο παριστάμενος για 
την υποστήριξη της κατηγορίας. 
2. Η αίτηση για εξαίρεση υποβάλλεται: α) στο στάδιο 
της ανάκρισης έως την παράδοση των εγγράφων από 
τον ανακριτή στον εισαγγελέα μετά την τελευταία ανα-
κριτική πράξη, β) στη διαδικασία ενώπιον του δικαστικού 
συμβουλίου πριν από την έκδοση του βουλεύματος και γ) στην κύρια διαδικασία πριν αρχίσει η αποδεικτική δι-
αδικασία. Γι’ αυτόν το σκοπό οι διάδικοι έχουν δικαίωμα 
να πληροφορηθούν το όνομα του εισαγγελέα πριν από τη σύνταξη της πρότασής του και τη σύνθεση του συμ-
βουλίου από τη στιγμή που ο εισαγγελέας υποβάλλει σε 
αυτό την πρότασή του. Αν η αίτηση αφορά την εξαίρεση 
ολόκληρου του πολυμελούς δικαστηρίου ή περισσότε-
ρων από το ήμισυ των μελών της σύνθεσης αυτού, η 
κατάθεσή της γίνεται τουλάχιστον οκτώ (8) ημέρες πριν 
από την ημέρα που έχει προσδιοριστεί για τη συζήτηση της υπόθεσης.
3. Οι αιτήσεις εξαίρεσης κατά των δικαστικών προ-
σώπων που συμπράττουν ή πρόκειται να συμπράξουν 
στην ίδια διαδικαστική ενέργεια, εφόσον στηρίζονται σε 
ήδη υπάρχοντες λόγους, υποβάλλονται εφάπαξ ως προς 
όλους τους λόγους εξαίρεσης και καθ’ όλων των προσώ-
πων αυτών πριν από τη διαδικαστική αυτή ενέργεια. Το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο αποφαίνονται με ενιαία απόφαση. Κάθε μεταγενέστερη αίτηση δεν λαμ-
βάνεται υπόψη και απορρίπτεται ως απαράδεκτη από το 
ίδιο δικαστήριο ή συμβούλιο, εκτός αν ταυτόχρονα απο-
δεικνύεται ότι ο λόγος εξαίρεσης ανέκυψε μεταγενέστε-
ρα. Όταν η αίτηση εξαίρεσης κατά ενός, περισσοτέρων 
ή όλων των μελών του δικαστηρίου ή του συμβουλίου, 
κρίνεται ότι είναι αόριστη ως προς τα πραγματικά γε-
γονότα ή προδήλως ανεπίδεκτη εκτίμησης ή ασκείται 
καταχρηστικά απορρίπτεται στην ίδια συνεδρίαση από 
την ίδια σύνθεση του δικαστηρίου ή συμβουλίου στο 
οποίο υποβάλλεται.
4. Δεν επιτρέπεται αίτηση εξαίρεσης: α) μελών ή του 
εισαγγελέα ή του γραμματέα του δικαστηρίου ή του δι-
καστικού συμβουλίου, που αποφασίζει για την αίτηση 
εξαίρεσης κατά το άρθρο 20, β) τόσων μελών από καθένα 
των ποινικών τμημάτων του Αρείου Πάγου, ώστε με τα 
λοιπά μέλη να μην είναι δυνατή η συγκρότηση του δι-
καστηρίου κατά τον κανονισμό λειτουργίας του Αρείου Πάγου, γ) περισσοτέρων των πέντε αντεισαγγελέων του 
Αρείου Πάγου, δ) περισσοτέρων των οκτώ δικαστών ή 
δύο εισαγγελέων συνολικά για κάθε δικαστήριο ή εισαγ-
γελία, όπου υπηρετούν πράγματι τουλάχιστον δώδεκα 
δικαστές ή τρεις εισαγγελε ίς αντίστοιχα, ε) περισσοτέρων 
των τεσσάρων δικαστών για κάθε δικαστήριο στο οποίο 
υπηρετούν τουλάχιστον επτά δικαστές και περισσοτέρων 
των δύο όταν υπηρετούν λιγότεροι των επτά δικαστών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2766 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 17. - Περιεχόμενο 
και υποβολή της αίτησης εξαίρεσης.
1. Η αίτηση εξαίρεσης πρέπει να περιέχει με σαφή-
νεια τους λόγους της εξαίρεσης, να μνημονεύει το όνομα 
εκείνου του οποίου ζητείται η εξαίρεση, τα πραγματικά 
γεγονότα στα οποία στηρίζονται οι λόγοι αυτοί και να 
αναφέρει τα μέσα της απόδειξής τους. Διαφορετικά η 
αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη στην ίδια συνε-
δρίαση από την ίδια σύνθεση του δικαστηρίου ή του 
συμβουλίου στο οποίο υποβάλλεται.
2. Την αίτηση εξαίρεσης πρέπει να υπογράφει ο ίδιος 
ο αιτών ή πληρεξούσιος που έχει ειδική γι’ αυτό πληρε-
ξουσιότητα. Μεταγενέστερη προσκόμιση του εγγράφου 
της πληρεξουσιότητας δεν επιτρέπεται. Στο έγγραφο 
της πληρεξουσιότητας πρέπει να αναφέρονται ειδικά 
και συγκεκριμένα οι λόγοι για τους οποίους ζητείται η 
εξαίρεση. Σε περίπτωση μη τήρησης των πιο πάνω δια-
τυπώσεων, η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη από 
την ίδια σύνθεση του δικαστηρίου ή του συμβουλίου 
στο οποίο υποβάλλεται.
3. Ο αιτών ή ο ειδικός για τον σκοπό αυτό πληρεξού-
σιός του εγχειρίζει την αίτηση στον εισαγγελέα του δικα-
στηρίου, όπου υπηρετεί το πρόσωπο του οποίου ζητείται 
η εξαίρεση. Αν ζητείται η εξαίρεση μέλους μικτού ορκω-
τού δικαστηρίου ή μικτού ορκωτού εφετείου, η αίτηση 
εγχειρίζεται στον εισαγγελέα εφετών.
4. Η αίτηση για την εξαίρεση μέλους δικαστηρίου που 
συνεδριάζει μπορεί να υποβληθεί και με προφορική δή-
λωση, που καταχωρίζεται στα πρακτικά της συνεδρίασης 
και πρέπει να περιέχει όλα τα στοιχεία που αναφέρονται 
στην παρ. 1. Η δήλωση γίνεται αυτοπροσώπως ή από συ-
νήγορο που έχει ειδική γι’ αυτό πληρεξουσιότητα, εφαρ-
μοζόμενης αναλόγως και της διάταξης της παρ. 2. Δια-φορετικά η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη στην 
ίδια συνεδρίαση από την ίδια σύνθεση του δικαστηρίου 
στο οποίο υποβάλλεται. Όταν η αίτηση εξαίρεσης κατά 
ενός, περισσοτέρων ή όλων των μελών του δικαστηρίου, 
κρίνεται ότι είναι αόριστη ως προς τα πραγματικά γεγο-νότα ή προδήλως ανεπίδεκτη εκτίμησης ή ασκείται κα-
ταχρηστικά, απορρίπτεται στην ίδια συνεδρίαση από την 
ίδια σύνθεση του δικαστηρίου στο οποίο υποβάλλεται. 
Άρθρο 18. - Πότε η αίτηση είναι απαράδεκτη.
Αν η αίτηση για εξαίρεση έχει υποβληθεί εκπρόθεσμα 
ή παράτυπα ή αν έχει ελλείψεις στο περιεχόμενο, το αρ-
μόδιο δικαστήριο ή συμβούλιο ύστερα από πρόταση του 
εισαγγελέα την απορρίπτει ως απαράδεκτη μέσα σε δύο 
το πολύ ημέρες από την υποβολή της. Στο δικαστήριο ή 
στο συμβούλιο δεν συμμετέχει εκείνος του οποίου ζη-
τείται η εξαίρεση. Στην περίπτωση της παρ. 4 του προ-ηγούμενου άρθρου, το δικαστήριο στην ίδια συνεδρία-ση αποφασίζει, εφόσον είναι αρμόδιο, αν η αίτηση για 
εξαίρεση είναι παραδεκτή. Η απόφαση εκδίδεται ύστερα 
από πρόταση του εισαγγελέα και αφού ακουστούν αυτός 
που ζήτησε προφορικά την εξαί ρεση και οι υπόλοιποι 
διάδικοι που παρευρίσκονται στο δικαστήριο.
Άρθρο 19. - Κοινοποίηση της αίτησης. 
1. Η αίτηση για εξαίρεση, που υποβάλλεται όπως ορί-
ζουν τα άρθρα 16 και 17, ανακοινώνεται από τον εισαγ-γελέα χωρίς καμία χρονοτριβή σ’ εκείνον του οποίου 
ζητείται η εξαίρεση.
2. Το υπό εξαίρεση πρόσωπο έχει το δικαίωμα να 
πληροφορηθεί αμέσως το περιεχόμενο των εγγράφων 
που κατατέθηκαν, αλλά και την υποχρέωση μέσα σε 24 
ώρες να εκφράσει γραπτά τις απόψεις του και ταυτό-
χρονα να απέχει από τα καθήκοντά του στην υπόθεση. 
Πρέπει όμως να ενεργήσει τις πράξεις που δεν μπορούν 
ν’ αναβληθούν, αν δεν υπάρχει άλλος που έγκαιρα θα 
μπορούσε να τον αναπληρώσει σε αυτές σύμφωνα με 
τον νόμο. Σε αντίθετη περίπτωση τιμωρείται πειθαρχικά. 
Οι πράξεις του όμως αυτές είναι άκυρες, αν γίνει δεκτή η αίτηση εξαίρεσης.
Άρθρο 20. - Αρμόδιο δικαστήριο.
1. Μέσα σε δύο ημέρες από την κατά το προηγούμενο 
άρθρο κοινοποίηση, ο εισαγγελέας εισάγει την αίτηση 
εξαίρεσης στο δικαστήριο στο οποίο υπηρετεί ή στο 
συμβούλιο αν η αίτηση αφορά τον ανακριτή, τον εισαγ-
γελέα ή μέλος του δικαστικού συμβουλίου. Το δικαστή-
ριο ή το συμβούλιο συνεδριάζοντας σύμφωνα με τη 
διαδικασία που καθορίζεται για το καθένα, αποφασίζει 
για την αίτηση εξαίρεσης. Στη σύνθεση δεν μπορεί να 
μετέχει εκείνος του οποίου ζητείται η εξαίρεση, αλλά 
αναπληρώνεται σύμφωνα με τον νόμο.
2. Αν η εξαίρεση αφορά μέλος του εκ τακτικών δι-
καστών δικαστηρίου ή του εισαγγελέα ή ενόρκου του 
μικτού ορκωτού δικαστηρίου ή του μικτού ορκωτού 
εφετείου, αρμόδιο είναι το εκ τακτικών δικαστών δικα-στήριο. 
3. Αν το αρμόδιο δικαστήριο ή συμβούλιο δεν μπορεί 
να συγκροτηθεί νόμιμα, τότε για την αίτηση εξαίρεσης αποφασίζει χωρίς καμιά χρονοτριβή, σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στην παρ. 1, το αμέσως ιεραρχικά ανώτερο 
δικαστήριο ή συμβούλιο και αν πρόκειται για εφετείο το 
κατά το άρθρο 6 του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων 
και κατάστασης δικαστικών λειτουργών συγκροτούμενο 
εφετείο.
Άρθρο 21. - Απόφαση.
1. Αν βεβαιωθεί η βασιμότητα του λόγου, γίνεται δε-
κτή η εξαίρεση και διατάσσεται εκείνος που εξαιρέθηκε να απέχει από τα καθήκοντά του στην υπόθεση. Αν δεν 
υπάρχει αναπληρωτής του, το δικαστήριο ή το δικαστικό 
συμβούλιο παραπέμπει τη δίκη σε άλλο δικαστήριο ή 
συμβούλιο σύμφωνα με τις σχετικές για την αρμοδιό-
τητα κατά παραπομπή διατάξεις. Διαφορετικά, κατά τις περιστάσεις, ή απορρίπτεται η αίτηση ή διατάσσεται ο αιτών να φέρει ισχυρό τερες αποδείξεις.
2. Αν απορριφθεί η αίτηση καταδικάζεται ο αιτών στην 
πληρωμή των εξόδων. Αν ταυτόχρονα αποδειχθούν 
εντελώς ψευδείς οι λόγοι εξαίρεσης που προβλήθηκαν, 
καταδικάζεται επίσης σε χρηματική ποινή πενήντα (50) έως διακόσια πενήντα (250) ευρώ. 
Άρθρο 22. - Ένδικα μέσα.
Η απόφαση που δέχεται την εξαίρεση δεν προσβάλλε-
ται με ένδικο μέσο. Η απόφαση που απορρίπτει την εξαί-
ρεση μπορεί να προσβληθεί με έφεση, αν και η οριστική 
απόφαση για την ουσία της υπ όθεσης προσβάλλεται με 
έφεση και μόνο ταυτόχρονα με αυτήν. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2767 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 23. - Αποχή του δικαστικού προσώπου.
1. Κάθε δικαστικός λειτουργός που αναφέρεται στο 
άρθρο 14 οφείλει να δηλώσει αμέσως στον πρόεδρο του 
δικαστηρίου όπου υπηρετεί, τον γνωστό σε αυτόν λόγο 
για τον οποίο αποκλείεται ή εξαιρείται από τα καθήκοντά 
του σε ορισμένη υπόθεση, σύμφωνα με τα άρθρα 14 και 
15, με σκοπό να του επιτραπεί η αποχή. Ο πρόεδρος 
πολυμελούς δικαστηρίου και ο εισαγγελέας που είναι 
προϊστάμενος εισαγγελίας υποβάλλουν τη δήλωση αυτή 
στους νόμιμους αναπληρωτές τους, ενώ οι αντιεισαγ-
γελείς στον εισαγγελέα. Κατά τα άλλα εφαρμόζεται η 
διάταξη του άρθρου 19 της παρ. 2.
2. Τα δικαστικά πρόσωπα που αναφέρονται στην 
προηγούμενη παράγραφο οφείλουν να δηλώσουν με 
τον ίδιο τρόπο τυχόν σοβαρούς λόγους ευπρέπειας που 
επιβάλλουν την αποχή τους από την άσκηση των καθη-
κόντων τους, ακόμη και αν δεν υπάρχουν οι λόγοι της 
παρ. 1.
3. Η δήλωση αποχής πρέπει να είναι αιτιολογημένη και 
να στηρίζεται σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά.
4. Σε όλες τις περιπτώσεις του άρθρου αυτού το δικα-
στήριο συνεδριάζοντας ως συμβούλιο, αφού ακούσει τη 
γνώμη του εισαγγελέα, χωρίς την παρουσία διαδίκων, 
αποφασίζει αν εκείνος που υπέβαλε τη δήλωση πρέπει 
να απέχει ή όχι από την άσκηση των καθηκόντων του.
Άρθρο 24. - Σύμπτωση αποχής και εξαίρεσης. 
Αν ο δικαστικός λειτουργός, ακόμη και μετά την υπο-
βολή της αίτησης για εξαίρεση, υπέβαλε τη δήλωση 
αποχής που προβλέπεται στο προηγούμενο άρθρο, το 
δικαστήριο ως συμβούλιο αποφασίζει πρώτα για την 
αποχή, ανεξάρτητα αν η τελευταία στηρίζεται στους 
ίδιους λόγους με την αίτηση εξαίρεσης. Αν η αποχή γίνει 
δεκτή, η αίτηση για εξαίρεση θεωρείται ότι δεν υποβλή-
θηκε. Αν όμως η αποχή απορριφθεί, η διαδικασία για την 
εξαίρεση προχωρεί σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδι-
κα, σε οποιονδήποτε λόγο και αν στηρίζεται η αίτηση.
Άρθρο 25. - Υποχρέωση για δήλωση 
των ανακριτικών υπαλλήλων.
Εξαίρεση των ανακριτικών υπαλλήλων. 
1. Αν συντρέχει κάποιος από τους λόγους αποκλεισμού 
ή εξαίρεσης που ορίζονται στα άρθρα 14 και 15, οι μη 
δικαστικοί ανακριτικοί υπάλληλοι οφείλουν να τον ανα-
φέρουν στον προϊστάμενό τους εισαγγελέα, χωρίς καμιά 
χρονοτριβή, συνεχίζοντας όμως το έργο τους.
2. Τον λόγο αποκλεισμού ή εξαίρεσης έχουν δικαίωμα 
να αναφέρουν και οι διάδικοι, ζητώντας την εξαίρεση 
των ανακριτικών υπαλλήλων. 
3. Ο εισαγγελέας, αφού ακούσει εκείνον του οποίου 
ζητείται η εξαίρεση, δέχεται την αίτηση, αν οι λόγοι που 
προβάλλονται πιθανολογείται ότι είναι βάσιμοι. Στην 
περίπτωση αυτή οι πράξεις που στο μεταξύ έγιναν από τον υπάλληλο, είναι έγκυρες. 
Άρθρο 26. - Αποσιώπηση των λόγων 
αποκλεισμού ή εξαίρεσης.
Κάθε δικαστικός λειτουργός που αναφέρεται στο 
άρθρο 14, καθώς και κάθε ανακριτικός υπάλληλος, ο οποίος, αν και γνωρίζει ότι συντρέχει στο πρόσωπό του 
κάποιος λόγος για να εξαιρεθεί ή να αποκλεισθεί, παρα-λείπει να τον αναφέρει σύμφωνα με τις διατάξεις αυτού του κεφαλαίου ή, όταν ζητηθεί η εξαίρεσή του, αρνείται 
τα πραγματικά περιστατικά στα οποία στηρίζεται ο λόγος 
αυτός, τιμωρείται με πειθαρχική ποινή, χωρίς να αποκλεί-
εται και η εφαρμογή των διατάξεων του ποινικού κώδικα.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 27. - Άσκηση της ποινικής δίωξης 
και ανεξαρτησία της αρχής που την ασκεί. 
1. Την ποινική δίωξη την ασκεί στο όνομα της Πολιτείας 
ο εισαγγελέας των πλημμελειοδικών. Στα πρωτοδικεία 
Αθηνών, Πειραιώς, Θεσσαλονίκης και Πατρών ο εισαγγε-
λέας εφετών ορίζει, ειδικά για την άσκηση της ποινικής 
δίωξης κατά ανηλίκων, έναν εισαγγελέα πρωτοδικών και 
τον αναπληρωτή του.
2. Τα πρόσωπα που σύμφωνα με την παρ. 1 ασκούν την 
ποινική δίωξη είναι, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και με την επιφύλαξη των σχετικών διατάξεων του οργανισμού των δικαστηρίων και των άρθρων 333, 334 
και 335 του κώδικα, ανεξάρτητα από κάθε άλλη αρχή, 
καθώς και από τα δικαστήρια όπου υπηρετούν. 
3. Κατηγορούσα αρχή είναι ο εισαγγελέας κάθε δικα-
στηρίου. 
Άρθρο 28. - Απόφαση του δικαστηρίου των εφετών για την άσκηση της ποινικής δίωξης.
1. Η ολομέλεια του εφετείου σε συμβούλιο, συγκαλού-
μενη ύστερα από αίτηση του εισαγγελέα εφετών ή κατά 
το άρθρο 14 παρ. 2 εδ. α του κώδικα οργανισμού δικα-
στηρίων και κατάστασης δικαστικών λειτουργών, έχει 
το δικαίωμα να παραγγέλλει στον εισαγγελέα εφετών 
να κινήσει την ποινική δίωξη για εγκλήματα εξαιρετικής σημασίας. Αν η ποινική δίωξη έχει ήδη ασκηθεί από τον 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών, η ολομέλεια έχει το δικαί-
ωμα να διατάξει να υποβληθούν τα έγγραφα στον εισαγ-
γελέα εφετών. Σε κάθε περίπτωση, κατά τη συνεδρίαση της ολομέλειας, παρίσταται και ο εισαγγελέας εφετών. 
2. Και στις δύο περιπτώσεις της παρ. 1 η ολομέλεια 
ορίζει έναν από τους εφέτες με τον αναπληρωτή του, 
που εκπληρώνουν καθήκοντα ανακριτή στην υπόθεση. 
Ο εισαγγελέας εφετών έχει όλα τα δικαιώματα και τα 
καθήκοντα του εισαγγελέα πλημμελειοδικών. Το συμ-
βούλιο εφετών έχει τα δικαιώματα και τα καθήκοντα του 
συμβουλίου πλημμελειοδικών και αποφασίζει για την 
κατηγορία σε πρώτο και τελευταίο βαθμό.
Άρθρο 29. - Δικαίωμα του Υπουργού 
Δικαιοσύνης για την αναβολή ή αναστολή της ποινικής δίωξης. 
Στα πολιτικά εγκλήματα, καθώς και στα εγκλήματα 
μεταξύ ευρύτερου Ελληνικού και αλλοδαπού Δημοσί-
ου από τα οποία μπορούν να διαταραχθούν οι διεθνείς σχέσεις του κράτους, ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2768 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
νειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει το δικαίωμα 
με προηγούμενη σύμφωνη απόφαση του Υπουργικού 
Συμβουλίου να αναβάλει την έναρξη της ποινικής δίωξης 
ή να αναστείλει την ποινική δίωξη επ’ αόριστον.
Άρθρο 30. - Αρμοδιότητες του εισαγγελέα.
Υποχρέωση ακρόασης. 
1. Ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί να ενεργεί 
προκαταρκτική εξέταση για να κρίνει αν πρέπει να ασκή-
σει ποινική δίωξη. Μπορεί ακόμα να παρευρίσκεται ο 
ίδιος ή ένας από τους αντεισαγγελείς που υπάγονται σε 
αυτόν κατά την ενέργεια κάθε ανακριτικής πράξης και 
να ενημερώνεται οποτεδήποτε ως προς τα έγγραφα που 
αφορούν την ανάκριση.
2. Καμιά απόφαση ή ποινική διαταγή ποινικού δικα-
στηρίου σε δημόσια συνεδρίαση ή σε συμβούλιο και 
καμιά διάταξη ανακριτή δεν έχουν κύρος, αν δεν ακου-στεί προηγουμένως ο εισαγγελέας.
3. Ο εισαγγελέας έχει υποχρέωση να παρευρίσκεται 
στο ακροατήριο όσο διαρκεί η διαδικασία.
4. Ο εισαγγελέας έχει υποχ ρέωση να υποβάλλει πά-
ντοτε, προφορικά ή γραπτά, προτάσεις αιτιολογημένες 
και αιτήσεις ειδικές και δεν μπορεί να αφεθεί στην κρίση 
του δικαστηρίου ή του ανακριτή. 
Άρθρο 31. - Γενικοί και ειδικοί 
ανακριτικοί υπάλληλοι. 
1. Η προανάκριση και η προκαταρκτική εξέταση δι-
ενεργούνται ύστερα από παραγγελία του εισαγγελέα 
πλημμελειοδικών και υπό τη διεύθυνσή του: α) από τους 
πταισματοδίκες και όπου δεν υφίσταται ειδικό πταισμα-
τοδικείο από τους ειρηνοδίκες, β) από τους αρμόδιους βαθμοφόρους της Ελληνικής Αστυνομίας και του Λιμε-
νικού Σώματος, που ορίζονται στους αντίστοιχους ορ-
γανισμούς ως γενικοί ανακριτικοί υπάλληλοι και γ) από 
δημοσίους υπαλλήλους, όπου αυτό προβλέπεται σε 
ειδικούς νόμους, που ορίζονται ως ειδικοί ανακριτικοί 
υπάλληλοι. 
2. Στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος (άρθρα 245 
παρ. 2, 250 παρ. 2) αυτεπάγγελτη προανάκριση ενερ-
γεί και ο ανακριτής. Την ως άνω προανάκριση κατά των 
ανηλίκων μπορεί να την ενεργεί ο ειδικός ανακριτής 
ανηλίκων.
3. Όλοι οι ανωτέρω υποχρεούνται να εκτελούν αμελλη-
τί τις παραγγελίες των δικαστικών και των εισαγγελικών 
αρχών σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδικα οργανισμού 
δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών λειτουργών.
Άρθρο 32. - Ανώτατη εποπτεία στην ανάκριση.
Η ανώτατη εποπτεία του ανακριτικού έργου ανήκει 
στον εισαγγελέα εφετών, που έχει επιπλέον το δικαίωμα 
να ενεργεί, προσωπικά ή με κάποιον από τους αντεισαγ-
γελείς που υπάγονται σε αυτόν, προκαταρκτική εξέτα-
ση για κάθε έγκλημα που γίνεται στην περιφέρειά του, 
εφόσον δεν έχει διαταχθεί προηγουμένως προκαταρ-
κτική εξέταση από τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών. Ο 
εισαγγελέας εφετών, μετά το πέρας της προκαταρκτικής 
εξέτασης που ενήργησε, είτε αρχειοθετεί την υπόθεση, 
εφόσον στο μεταξύ ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών δεν έχει κινήσει την ποινική δίωξη για την ίδια πράξη, είτε πα-
ραγγέλλει να κινηθεί η ποινική δίωξη. Το ίδιο δικαίωμα, 
χωρίς τους περιορισμούς των προηγούμενων εδαφίων, έχει και ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, ο οποίος μπο-
ρεί επίσης σε υποθέσεις εξαιρετικής φύσης να διατάσσει 
τη διεξαγωγή της ανάκρισης και την εισαγωγή της υπό-θεσης στο ακροατήριο κατ’ απόλυτη προτεραιότητα.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΙΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΚΑΘΗΚΟΝΤΩΝ
Άρθρο 33. - Εισαγγελέας 
οικονομικού εγκλήματος. Τοπική αρμοδιότητα και καθήκοντα. 
1. Εισαγγελέας οικονομικού εγκλήματος ορίζεται ει-
σαγγελικός λειτουργός με βαθμό εισαγγελέα εφετών, 
από εκείνους που υπηρετούν στην εισαγγελία εφετών 
Αθηνών. Η τοποθέτησή του διενεργείται με προεδρικό 
διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από απόφαση του οικεί-
ου ανώτατου δικαστικού συμβουλίου. Με τον ίδιο τρόπο 
ορίζεται και ένας νεότερος στην επετηρίδα εισαγγελέας 
εφετών, ως νόμιμος αναπληρωτής του. Ο εισαγγελέας 
οικονομικού εγκλήματος εκτελεί τα καθήκοντα του με 
πλήρη και αποκλειστική απασχόληση και συνεπικουρεί-
ται από πέντε τουλάχιστον εισαγγελείς ή αντεισαγγελείς 
πρωτοδικών, εκ των οποίων τέσσερις τουλάχιστον από εκείνους που υπηρετούν στην εισαγγελία πρωτοδικών 
Αθηνών και ένας από εκείνους που υπηρετούν στην 
εισαγγελία πρωτοδικών Θεσσαλονίκης. Οι τελευταίοι 
ορίζονται από τους διευθύνοντες τις οικείες εισαγγελίες 
μετά από γνώμη του εισαγγελέα οικονομικού εγκλήμα-τος. 
2. Το έργο των αρμόδιων για τα οικονομικά εγκλήματα 
εισαγγελέων εποπτεύει και συντονίζει αντεισαγγελέας 
του Αρείου Πάγου που ορίζεται με πλήρη ή μερική απα-
σχόληση από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
3. O εισαγγελέας οικονομικού εγκλήματος έχει ως 
αρμοδιότητα τη διενέργεια ερευνών ή προκαταρκτικής 
εξέτασης για την εξακρίβωση τέλεσης κάθε είδους φορο-
λογικών και οικονομικών εγκλημάτων και οποιωνδήποτε 
άλλων συναφών, εφόσον αυτά διαπράττονται σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου, οργανισμών τοπικής αυτοδι-
οίκησης, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης ή βλάπτουν σοβαρά την εθνική οι-
κονομία. Ο εισαγγελέας οικονομικού εγκλήματος μπορεί 
να ασκεί την αρμοδιότητά του σε όλη την Επικράτεια. Με 
την επιφύλαξη της παρ. 5 του παρόντος άρθρου, για την 
άσκηση των καθηκόντων του, ο εισαγγελέας οικονομι-
κού εγκλήματος έχει την εποπτεία, καθοδήγηση και το συντονισμό των ενεργειών των γενικών κατά το άρθρο 
31 παρ. 1 περ. α΄ και ειδικών προανακριτικών υπαλλή-λων, ιδίως δε υπαλλήλων του Σώματος Δίωξης Οικονο-
μικού Εγκλήματος (Σ.Δ.Ο.Ε.), της Διεύθυνσης Ερευνών 
Οικονομικού Εγκλήματος (Δ.Ε.Ο.Ε.) και της Διεύθυνσης 
Οικονομικής Αστυνομίας, εντός των σχετικών αρμοδι-
οτήτων τους.
4. Ο εισαγγελέας οικονομικού εγκλήματος ενημερώ-
νεται για όλες τις καταγγελίες ή πληροφορίες που περι-
έρχονται στις υπηρεσίες της παρ. 3 για εγκλήματα της 
αρμοδιότητάς του, αξιολογεί και διερευνά τις πληρο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2769 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
φορίες αυτές, καθώς και κάθε άλλη σχετική είδηση που 
περιέρχεται σε γνώση του με οποιοδήποτε τρόπο και 
μέσο προτάσσοντας εκείνες τις υποθέσεις που βλάπτουν 
σοβαρά τα συμφέροντα του Ελληνικού Δημοσίου και της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν η καταγγελία, πληροφορία ή 
είδηση δεν στηρίζεται στον νόμο ή είναι προφανώς αβά-
σιμη στην ουσία της ή ανεπίδεκτη δικαστικής εκτίμησης, 
τη θέτει στο αρχείο και, υποβάλλοντας τη δικογραφία 
στον εποπτεύοντα αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου 
που έχει ορισθεί σύμφωνα με την παρ. 2 του παρόντος 
άρθρου, αναφέρει τους λόγους για τους οποίους δεν 
άσκησε ποινική δίωξη. Ο τελευταίος έχει δικαίωμα να 
παραγγείλει τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης ή 
την άσκηση ποινικής δίωξης, εκθέτοντας στην παραγ-
γελία του συνοπτικά τους λόγους που δικαιολογούν την 
άσκησή της. 
5. Για τη διερεύνηση των υποθέσεων που ανήκουν 
στην αρμοδιότητά του ο εισαγγελέας οικονομικού εγκλή-
ματος καθώς και ο αναπληρωτής του ή οι εισαγγελικοί 
λειτουργοί που τον συνεπικουρούν, μπορούν να παραγ-
γέλλουν τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης από 
τους κατά την παρ. 3 γενικούς ή ειδικούς ανακριτικούς 
υπαλλήλους. Ειδικά, για τους υπαλλήλους της Ανεξάρ-
τητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) η διενέργεια 
προκαταρκτικής εξέτασης παραγγέλλεται αποκλειστι-
κά και μόνο στους τελωνειακούς υπαλλήλους και τους 
υπαλλήλους της Διεύθυνσης Εσωτερικών Υποθέσεων 
και μόνο για υποθέσεις που εμπίπτουν στις ελεγκτικές 
τους αρμοδιότητες. Οι λοιποί υπάλληλοι της Α.Α.Δ.Ε. που 
έχουν προανακριτικά καθήκοντα σύμφωνα με την κεί-
μενη νομοθεσία, διενεργούν προκαταρκτική εξέταση, 
κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας που εκδίδεται μόνο 
μετά από αίτημα της ελεγκτικής υπηρεσίας της Α.Α.Δ.Ε. στην οποία ανήκουν προς τον εισαγγελέα οικονομικού 
εγκλήματος. Με την επιφύλαξη του προηγούμενου εδα-
φίου, ο εισαγγελέας οικονομικού εγκλήματος και οι λοι-
ποί εισαγγελείς δεν παραγγέλλουν στις Υπηρεσίες και το 
προσωπικό της Α.Α.Δ.Ε. τη διενέργεια προκαταρκτικής 
εξέτασης ούτε διαβιβάζουν με οποιαδήποτε διαδικασία 
εντολές ή αιτήματα διενέργειας φορολογικών ελέγχων. 
Η εκτέλεση των ανωτέρω εισαγγελικών παραγγελιών 
ανατίθεται σε Υπηρεσία εκτός της Α.Α.Δ.Ε. με ειδικούς 
προανακριτικούς υπαλλήλους, που εποπτεύονται από 
τον εισαγγελέα οικονομικού εγκλήματος και με αρμοδι-
ότητα την έρευνα τέλεσης εγκλημάτων φοροδιαφυγής 
ή λοιπών οικονομικών αδικημάτων. Μετά την ολοκλή-
ρωση της προκαταρκτικής εξέτασης, ο εισαγγελέας οι-
κονομικού εγκλήματος ή ο αναπληρωτής του, εφόσον 
κρίνουν ότι συντρέχουν επαρκείς ενδείξεις για την κίνη-
ση ποινικής δίωξης, διαβιβάζουν τη δικογραφία στους 
κατά τόπο αρμόδιους για την ποινική δίωξη εισαγγελείς πρωτοδικών, με παραγγελία άμεσης άσκησης ποινικής δίωξης. Αν ο εισαγγελέας οικονομικού εγκλήματος ή ο αναπληρωτής του κρίνει ότι δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις για την κίνηση της ποινικής δίωξης, θέτει την 
υπόθεση στο αρχείο και υποβάλλοντας τη δικογραφία 
στον εποπτεύοντα κατά την παρ. 2 αντεισαγγελέα του 
Αρείου Πάγου, αναφέρει τους λόγους για τους οποίους δεν άσκησε ποινική δίωξη. Ο τελευταίος, σε περίπτωση που διαφωνεί, έχει δικαίωμα να παραγγείλει την άσκηση 
ποινικής δίωξης, εκθέτοντας στην παραγγελία του συ-
νοπτικά τους λόγους που τη δικαιολογούν.
6. Με σύμφωνη γνώμη του εποπτεύοντος αντεισαγ-
γελέα του Αρείου Πάγου που έχει ορισθεί σύμφωνα με 
την παρ. 2 του παρόντος άρθρου, ο εισαγγελέας οικονο-
μικού εγκλήματος και ο αναπληρωτής του μπορούν να 
παραγγέλλουν τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης 
από τον κατά τόπο αρμόδιο εισαγγελέα πρωτοδικών, 
μετά το πέρας της οποίας ενημερώνονται εγγράφως για 
την πορεία της. 
Άρθρο 34. - Εξουσίες εισαγγελέα
οικονομικού εγκλήματος.
1. Οι εισαγγελικοί λειτουργοί της παρ. 1 του άρθρου 
33 έχουν, εφόσον τηρείται η αρχή της αναλογικότητας, 
πρόσβαση σε κάθε πληροφορία ή στοιχείο που είναι 
χρήσιμο για την άσκηση του έργου τους, μη υποκείμενοι 
στους περιορισμούς της νομοθεσίας περί φορολογικού, 
τραπεζικού, χρηματιστηριακού και κάθε άλλου απορρή-
του, με την εξαίρεση του δικηγορικού (άρθρο 39 παρ. 1 
του ν. 4194/2013) και τηλεπικοινωνιακού (ν. 2225/1994), 
καθώς και σε κάθε μορφής αρχείο δημόσιας αρχής ή 
οργανισμού που τηρεί και επεξεργάζεται δεδομένα προ-
σωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με ισχύοντες κανόνες 
ιχνηλασιμότητας. 
2. Οι εισαγγελικοί λειτουργοί της παρ. 1 του άρθρου 
33, όταν διενεργούν προκαταρκτική εξέταση για την εξα-
κρίβωση τέλεσης εγκλημάτων της αρμοδιότητάς τους, 
έχουν τη δυνατότητα να προβαίνουν, με αιτιολογημένη 
διάταξη τους, σε δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών, 
περιεχομένου τραπεζικών θυρίδων και περιουσιακών 
εν γένει στοιχείων (κινητών και ακινήτων), προς τον 
σκοπό διασφάλισης των συμφερόντων του δημοσίου, 
για χρονικό διάστημα μέχρι εννέα μηνών που μπορεί να 
παρατείνεται με βούλευμα του αρμοδίου συμβουλίου 
κατ’ ανώτατο όριο για άλλους εννέα μήνες, λόγω δικαι-
ολογημένης μη ολοκλήρωσης της διενεργούμενης, κατά 
τα ανωτέρω, προκαταρκτικής εξέτασης. Η διάταξη εκδί-
δεται χωρίς προηγούμενη κλήση του καθ’ ου ή τρίτου και 
δεν είναι απαραίτητο να αναφέρει συγκεκριμένο λογα-
ριασμό, τίτλο, χρηματοπιστωτικό προϊόν, θυρίδα, κινητό 
ή ακίνητο περιουσιακό στοιχείο. Η δέσμευση ισχύει από 
τη χρονική στιγμή της αποδεδειγμένης γνωστοποίησης 
της διάταξης στον οργανισμό ή την υπηρεσία προς την 
οποία απευθύνεται. Ως χρονική στιγμή αποδεδειγμένης 
γνωστοποίησης της διάταξης της παρούσας παραγρά-φου προς τους αρμόδιους Οργανισμούς και Υπηρεσίες 
λογίζεται η ημέρα που γνωσ τοποιείται με οποιονδήποτε 
πρόσφορο τρόπο, ιδίως δε τηλεομοιοτυπικά ή με ηλε-
κτρονική αλληλογραφία, η διάταξη στην Τράπεζα της 
Ελλάδος και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, οι οποίες 
οφείλουν να ενημερώνουν αμελλητί τα χρηματοπιστω-
τικά ιδρύματα που λειτουργούν στην ημεδαπή. Σε περί-
πτωση δέσμευσης ακινήτου, πλοίου ή αεροσκάφους, η δέσμευση επιδίδεται στον αρμόδιο υποθηκοφύλακα ή 
προϊστάμενο του κτηματολογικού γραφείου ή στον οι-
κείο λιμενάρχη ή στην υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας, 
οι οποίοι υποχρεούνται να προβούν την ίδια ημέρα σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2770 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
σχετική σημείωση στα τηρούμενα από αυτούς βιβλία και 
ακολούθως να αρχειοθετήσουν το έγγραφο που τους 
επιδόθηκε. Με τον ίδιο τρόπο η διάταξη γνωστοποιείται 
στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η οποία δεν 
κωλύεται να λαμβάνει όλα τα σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις μέτρα διασφάλισης.
3. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο διάταξη επι-
δίδεται εντός προθεσμίας είκοσι ημερών στον καθ’ ου 
ή στον τρίτο, οι οποίοι δύνανται να προσφύγουν και να 
ζητήσουν την άρση της, με αίτησή τους προς το αρμόδιο 
συμβούλιο, εντός προθεσμίας τριάντα ημερών, η οποία 
δεν αναστέλλει την εκτέλεσή της. Η διάταξη ή το βούλευ-
μα ανακαλούνται ή τροποποιούνται αν προκύψουν νέα στοιχεία. Μετά το πέρας της προκαταρκτικής εξέτασης: α) στην περίπτωση που παραγγέλλεται από τον οικονο-μικό εισαγγελέα ή τον αναπληρωτή του άσκηση ποινι-
κής δίωξης εφαρμόζονται οι διατάξεις του ΚΠΔ, β) σε 
περίπτωση αρχειοθέτησης της ποινικής δικογραφίας η δέσμευση αίρεται αυτοδικαίως. 
4. Με τη σύμφωνη γνώμη του εποπτεύοντος, κατά 
την παρ. 2 του άρθρου 33 αντεισαγγελέα του Αρείου 
Πάγου, ο εισαγγελέας οικονομικού εγκλήματος μπορεί να παραγγέλλει την έκδοση της διάταξης της παρ. 2 του 
παρόντος και από τον κατά τόπο αρμόδιο εισαγγελέα 
πρωτοδικών, ο οποίος εκδίδει αυτήν σύμφωνα με τους 
όρους και τις προϋποθέσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου, οι διατάξεις της οποίας εφαρμόζονται ανάλογα. 
Η προσφυγή κατά της διάταξης του εισαγγελέα πρω-
τοδικών εισάγεται στο κατά τόπο αρμόδιο συμβούλιο 
πλημμελειοδικών.
Άρθρο 35. - Εισαγγελέας εγκλημάτων 
διαφθοράς. Αρμοδιότητα. 
1. Στις εισαγγελίες εφετών Αθηνών και Θεσσαλονίκης, 
ορίζεται εισαγγελέας εγκλημάτων διαφθοράς, με βαθμό 
αντεισαγγελέα εφετών. Η τοποθέτησή τους διενεργείται 
με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από από-φαση του οικείου ανώτατου δικαστικού συμβουλίου. Ο 
εισαγγελέας εγκλημάτων διαφθοράς, η κατά τόπο αρ-
μοδιότητα του οποίου εκτείνεται στην εδαφική περιφέ-
ρεια του εφετείου όπου ε ίναι τοποθετημένος, εκτελεί τα 
καθήκοντά του με πλήρη και αποκλειστική απασχόληση 
και συνεπικουρείται από δύο τουλάχιστον εισαγγελείς 
ή αντεισαγγελείς πρωτοδικών. Οι τελευταίοι ορίζονται 
από τους διευθύνοντες τις οικείες εισαγγελίες, μετά από 
γνώμη του εισαγγελέα εγκλημάτων διαφθοράς.
2. Το έργο των αρμόδιων για τα εγκλήματα διαφθοράς 
εισαγγελέων εποπτεύει και συντονίζει o αντεισαγγελέ-
ας του Αρείου Πάγου που ορίζεται κατά την παρ. 2 του 
άρθρου 33.
3. Στην αρμοδιότητα του εισαγγελέα εγκλημάτων δια-
φθοράς υπάγονται τα κακουργήματα που διαπράττουν, 
κατά την άσκηση των καθηκόντων τους ή επωφελού-
μενοι από την ιδιότητά τους, βουλευτές, γενικοί και ει-
δικοί γραμματείς υπουργείων , διοικητές, υποδιοικητές 
ή πρόεδροι διοικητικών συμβουλίων ή διευθύνοντες ή 
εντεταλμένοι σύμβουλοι νομικών προσώπων δημοσίου 
δικαίου και αιρετά μονοπρόσωπα όργανα των οργανι-
σμών τοπικής αυτοδιοίκησης, ακόμη και αν οι υπαίτιοι 
έχουν παύσει να φέρουν την ιδιότητα αυτή, εφόσον αυτά σχετίζονται με επιδίωξη οικονομικού οφέλους των ιδίων 
ή τρίτων ή την πρόκληση βλάβης στο δημόσιο, νομι-
κά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή οργανισμούς τοπικής 
αυτοδιοίκησης εξαιρουμένων των περιπτώσεων του 
άρθρου 33.
Άρθρο 36. - Εξουσίες εισαγγελέα 
εγκλημάτων διαφθοράς.
1. Για τη διερεύνηση των υποθέσεων που ανήκουν 
στην αρμοδιότητά του ο εισαγγελέας εγκλημάτων δι-
αφθοράς παραγγέλλει τη διενέργεια προκαταρκτικής 
εξέτασης, μετά το πέρας της οποίας ενεργεί σύμφωνα με 
όσα ορίζονται στο άρθρο 43 και παραγγέλλει στον αρμό-
διο εισαγγελέα πλημμελειοδικών την άσκηση ποινικής 
δίωξης. Αν ο εισαγγελέας εγκλημάτων διαφθοράς θέσει στο αρχείο την μήνυση ή αναφορά, ως μη στηριζόμενη 
στον νόμο, προφανώς αβάσιμη στην ουσία της ή ανε-
πίδεκτη δικαστικής εκτίμησης ή επειδή δεν προέκυψαν επαρκείς ενδείξεις που δικαιολογούν την άσκηση ποινι-
κής δίωξης, υποβάλλει τη δικογραφία στον εποπτεύο-
ντα αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου και αναφέρει τους 
λόγους για τους οποίους δεν άσκησε ποινική δίωξη. Ο 
τελευταίος μπορεί να παραγγείλει είτε τη διενέργεια προ-
καταρκτικής εξέτασης είτε την άσκηση ποινικής δίωξης, 
εκθέτοντας στην παραγγελία του συνοπτικά τους λόγους 
που τη δικαιολογούν. 
2. Ο εισαγγελέας εγκλημάτων διαφθοράς υποστηρί-
ζεται στο έργο του από αριθμό ειδικών επιστημόνων 
που κρίνεται αναγκαίος για την ολοκλήρωση της προκα-
ταρκτικής εξέτασης μέσα στον προβλεπόμενο γι’ αυτήν χρόνο. Οι ειδικοί αυτοί επιστήμονες συνεπικουρούν με κάθε πρόσφορο τρόπο το έργο του εισαγγελέα εγκλη-
μάτων διαφθοράς καθώς και των γενικών και ειδικών 
προανακριτικών υπαλλήλων κατά την προκαταρκτική 
εξέταση επί των εγκλημάτων της παρ. 3 του προηγού-μενου άρθρου, για την ακριβέστερη διάγνωση και κρί-ση γεγονότων για τα οποία απαιτούνται ειδικές γνώσεις 
επιστήμης ή τέχνης, δεν εξετάζονται όμως ως μάρτυρες. 
Ο ορισμός των προσώπων αυτών γίνεται με πράξη του εισαγγελέα εγκλημάτων διαφθοράς μεταξύ αυτών που υπηρετούν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, σε εξαιρετι-κές δε περιπτώσεις και από τον ιδιωτικό τομέα, εφόσον 
στο δημόσιο δεν υπηρετούν πρόσωπα με τις γνώσεις 
αυτές, εφαρμόζονται δε αναλόγως ως προς αυτούς οι 
διατάξεις των άρθρων 188 έως 193. 
3. Η παρ. 1 του άρθρου 34 εφαρμόζεται αναλόγως και 
για τον εισαγγελέα εγκλημάτων διαφθοράς. 
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΝΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΩΞΗΣ
Άρθρο 37. - Αυτεπάγγελτη δίωξη. 
Όταν δεν απαιτείται έγκληση ή αίτηση, η ποινική δίωξη 
κινείται αυτεπάγγελτα, ύστερα από αναφορά, μήνυση ή 
άλλη πληροφορία ότι διαπράχθηκε αξιόποινη πράξη.
Άρθρο 38. - Υποχρέωση 
για την ανακοίνωση αξιόποινης πράξης. 
1. Οι ανακριτικοί υπάλληλοι οφείλουν να ανακοινώ-
σουν χωρίς χρονοτριβή στον αρμόδιο εισαγγελέα ο,τι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2771 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
δήποτε πληροφορούνται με κάθε τρόπο για αξιόποινη 
πράξη που διώκεται αυτεπαγγέλτως.
2. Οι υπόλοιποι δημόσιοι υπάλληλοι, καθώς και εκείνοι 
στους οποίους ανατέθηκε προσωρινά δημόσια υπηρε-
σία, έχουν την ίδια υποχρέωση για τις αξιόποινες πρά-
ξεις της παρ. 1, αν πληροφορήθηκαν γι’ αυτές κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
3. Η ανακοίνωση γίνεται γραπτώς και πρέπει να πε-
ριέχει όλα τα στοιχεία που υπάρχουν και αφορούν την αξιόποινη πράξη, τους δράστες και τις αποδείξεις.
Άρθρο 39. - Υποχρέωση του δικαστή 
να συντάσσει έκθεση. 
1. Όταν κατά τη διάρκεια πολιτικής ή διοικητικής ή 
ποινικής δίκης ανακύπτει γεγονός που μπορεί να χαρα-
κτηριστεί έγκλημα διωκόμενο αυτεπαγγέλτως, ο δικα-
στής οφείλει να συντάξει έκθεση και να τη διαβιβάσει 
στον αρμόδιο εισαγγελέα με κάθε πληροφορία και με 
τα σχετικά έγγραφα.
2. Το ίδιο υποχρεούται να κάνει και όταν πρόκειται για 
έγκλημα μη διωκόμενο αυτεπαγγέλτως, αν υποβλήθηκε 
η απαιτούμενη έγκληση στην αρμόδια αρχή.
3. Οι διατάξεις των παρ. 1 και 2 εφαρμόζονται και σε 
υποθέσεις πειθαρχικής δικαιοδοσίας.
Άρθρο 40. - Υποχρέωση ιδιωτών. 
1. Ακόμα και ιδιώτες οφείλουν στις συγκεκριμένες 
περιπτώσεις που προβλέπονται από τον νόμο, αν αντι-
ληφθούν οι ίδιοι αξιόποινη πράξη που διώκεται αυτε-
παγγέλτως, να την αναγγείλουν στον εισαγγελέα πλημ-
μελειοδικών ή σε οποιονδήποτε ανακριτικό υπάλληλο. Η αναγγελία αυτή μπορεί να γίνει είτε εγγράφως με μια αναφορά ή προφορικά, οπότε συντάσσεται έκθεση.
2. Στην αναφορά ή στην προφορική δήλωση πρέπει 
να αναφέρονται όλες οι λεπτομέρειες που αφορούν την 
πράξη, τους δράστες και τις αποδείξεις.
3. Αν πολλοί πληροφορήθηκαν για την αξιόποινη πρά-
ξη, τότε καθένας έχει ξεχωριστά την υποχρέωση αυτή
Άρθρο 41. - Αίτηση δίωξης. 
Στις περιπτώσεις που ο νόμος ορίζει ότι απαιτείται 
αίτηση της αρχής για να ασκηθεί ποινική δίωξη, η αίτη-
ση γίνεται σε κάθε εκπρόσωπο της εισαγγελικής αρχής, γραπτά ή προφορικά, και συντάσσεται έκθεση. 
Άρθρο 42. - Μήνυση αξιόποινων πράξεων. 
1. Εκτός από αυτόν που αδικήθηκε και οποιοσδήπο-
τε άλλος έχει το δικαίωμα να καταγγείλει στην αρχή τις 
αξιόποινες πράξεις που διώκονται αυτεπαγγέλτως, τις 
οποίες πληροφορήθηκε με οποιονδήποτε τρόπο.
2. Η μήνυση γίνεται απευθείας στον εισαγγελέα πλημ-
μελειοδικών, αλλά και στους άλλους ανακριτικούς υπαλ-
λήλους είτε από τον ίδιο το μηνυτή είτε από ειδικό πλη-
ρεξούσιο. Το έγγραφο της πληρεξουσιότητας μπορεί 
να δοθεί και με απλή έγγραφη δήλωση. Η γνησιότητα 
της υπογραφής του εντολέα πρέπει να βεβαιώνεται 
από οποιαδήποτε δημόσια, δημο τική ή κοινοτική αρχή 
ή δικηγόρο. Το έγγραφο της πληρεξουσιότητας προ-
σαρτάται στην έκθεση για την κατάθεση της μήνυσης. 
Μπορεί επίσης η μήνυση να γίνει και προφορικά, οπότε 
συντάσσεται έκθεση.3. Αν η μήνυση έγινε σε ανακριτικό υπάλληλο, αυτός τη 
στέλνει χωρίς χρονοτριβή στον αρμόδιο για την ποινική 
δίωξη εισαγγελέα. 
4. Η κατάθεση της μήνυσης μπορεί να γίνεται και με 
ηλεκτρονικά μέσα, εφόσον φέρει προηγμένη ηλεκτρο-
νική υπογραφή κατά την έννοια του άρθρου 3 παρ. 1 
του π.δ. 150/2001. Οι λεπτομέρειες και οι ειδικότερες 
προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για την εφαρ-
μογή της εν λόγω διάταξης καθορίζονται με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Δι-καιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Άρθρο 43. - Έναρξη ποινικής δίωξης.
Τρόποι κίνησης. Αρχειοθέτηση. 
1. Ο εισαγγελέας όταν λάβει τη μήνυση ή την αναφορά, 
κινεί την ποινική δίωξη, παραγγέλλοντας ανάκριση ή 
εισάγοντας την υπόθεση με απευθείας κλήση του κατη-
γορουμένου στο ακροατήριο, όπου αυτό προβλέπεται 
ή διαβιβάζοντας τη δικογραφία στον εισαγγελέα εφετών 
στην περίπτωση της επόμενης παραγράφου ή υποβάλ-
λοντας αίτηση για την έκδοση ποινικής διαταγής (άρθρο 
409). Στα κακουργήματα ή πλημμελήματα αρμοδιότητας 
τριμελούς πλημμελειοδικείου, καθώς και στα πλημμελή-
ματα αρμοδιότητας τριμελούς εφετείου (άρθρο 111 παρ. 
6), κινεί την ποινική δίωξη μόνο εφόσον έχουν ενεργηθεί 
προκαταρκτική εξέταση ή αυτεπάγγελτη προανάκριση 
κατά το άρθρο 245 παρ. 2 και προκύπτουν επαρκείς εν-
δείξεις για την κίνησή της. Αν έχει προηγηθεί ένορκη διοι-
κητική εξέταση ή υπάρχει πόρισμα ή έκθεση ελέγχου του 
Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης ή του Σώματος 
ή Υπηρεσίας Επιθεώρησης και Ελέγχου των φορέων της 
παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 και προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις για να κινηθεί η ποινική δίωξη, μπο-
ρεί να μην ενεργηθεί προκαταρκτική εξέταση, εφόσον 
η ποινική δίωξη που πρόκειται να ασκηθεί αναφέρεται 
σε πράξεις ίδιες με εκείνες για τις οποίες διενεργήθηκε η 
Ε.Δ.Ε ή αναφέρονται στο πόρισμα ή την έκθεση ελέγχου. 
2. Αν διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση ή αυτε-
πάγγελτη προανάκριση κατά το άρθρο 245 παρ. 2 ή 
ένορκη διοικητική εξέταση ή υπάρχει πόρισμα ή έκθεση 
αρμόδιας κατά τον νόμο για έλεγχο αρχής για πλημμέλη-
μα των προσώπων του άρθρου 111 παρ. 6, ο εισαγγελέας 
πλημμελειοδικών κινεί την ποινική δίωξη διαβιβάζοντας 
τη δικογραφία στον εισαγγελέα εφετών με σχέδιο κλη-
τηρίου θεσπίσματος. Αν ο εισαγγελέας εφετών κρίνει ότι 
δεν συντρέχουν επαρκείς ενδείξεις για την εισαγωγή της 
υπόθεσης στο ακροατήριο με απευθείας κλήση, υποβάλ-
λει σχετική πρόταση στο συμβούλιο εφετών. 
3. Αν η μήνυση ή η αναφορά δεν στηρίζεται στον νόμο 
ή είναι προφανώς αβάσιμη στην ουσία της ή ανεπίδεκτη 
δικαστικής εκτίμησης, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών 
τη θέτει στο αρχείο και, υποβάλλοντας τη δικογραφία 
στον εισαγγελέα εφετών, αναφέρει σε αυτόν τους λόγους 
για τους οποίους δεν άσκησε ποινική δίωξη. Ο τελευταί-
ος, αν δεν συμφωνεί, έχει υποχρέωση να παραγγείλει 
προκαταρκτική εξέταση αν πρόκειται για κακούργημα 
ή πλημμέλημα για το οποίο αυτή είναι υποχρεωτική, είτε 
την άσκηση ποινικής δίωξης στις λοιπές περιπτώσεις. 
4. Αν έχει διενεργηθεί προκαταρκτική εξέταση ή αυ-
τεπάγγελτη προανάκριση κατά το άρθρο 245 παρ. 2 ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2772 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ένορκη διοικητική εξέταση ή υπάρχει πόρισμα ή έκθεση 
αρμόδιας κατά τον νόμο για έλεγχο αρχής και ο εισαγγε-
λέας πλημμελειοδικών κρίνει ότι δεν προκύπτουν επαρ-
κείς ενδείξεις για να κινηθεί η ποινική δίωξη, θέτει την 
υπόθεση στο αρχείο και, υποβάλλοντας τη δικογραφία 
στον εισαγγελέα εφετών, αναφέρει σε αυτόν τους λόγους 
για τους οποίους δεν άσκησε ποινική δίωξη. Ο τελευταί-
ος, αν δεν συμφωνεί, έχει δικαίωμα να παραγγείλει την άσκηση ποινικής δίωξης, εκθέτοντας στην παραγγελία του συνοπτικά τους λόγους που την δικαιολογούν.
5. Μήνυση ή αναφορά η οποία υποβάλλεται με οποιον-
δήποτε τρόπο ανωνύμως ή με ανύπαρκτο όνομα, τίθεται 
αμέσως στο αρχείο από τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών 
και εφαρμόζονται αναλόγως όσα ορίζονται στην παρ. 3. 
Όταν συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι που μνημονεύονται 
ειδικά στην παραγγελία του εισαγγελέα πλημμελειοδι-
κών, διατάσσει τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.
6. Ο αρμόδιος εισαγγελέας ανασύρει τη δικογραφία 
από το αρχείο μόνον όταν αναφαίνονται νέα πραγμα-
τικά περιστατικά ή στοιχεία ή γίνεται επίκληση αυτών, 
τα οποία δικαιολογούν κατά την κρίση του την επανε-
ξέταση της υπόθεσης. Στην περίπτωση αυτή καλεί τον 
μηνυόμενο ή αυτόν σε βάρος του οποίου διενεργήθηκε 
προκαταρκτική εξέταση για παροχή εξηγήσεων.
Άρθρο 44. - Αναβολή και αναστολή 
ποινικής δίωξης.
1. Σε περίπτωση πλημμελήματος, αν η ποινή που πι-
θανολογείται ότι θα επιβληθεί στον υπαίτιο, αλλά και οι άλλες συνέπειές της κατά τον ποινικό κώδικα, είναι μη-
δαμινές συγκριτικά με την ποινή που του έχει επιβληθεί 
αμετάκλητα στο παρελθόν για άλλη πράξη και που τώρα 
την εκτίει, ο εισαγγελέας, με την έγκριση του εισαγγελέα 
εφετών, έχει το δικαίωμα να αναβάλει για αόριστο χρό-νο την ποινική δίωξη με αιτιολογημένη διάταξή του. Αν 
όμως η ποινική δίωξη έχει αρχίσει, την αναστολή της για 
αόριστο χρόνο τη διατάσσει αμετάκλητα το δικαστικό 
συμβούλιο ή το δικαστήριο με πρόταση του εισαγγελέα.
2. Παρόμοια αναβολή ή αναστολή ποινικής δίωξης 
μπορεί να διαταχθεί με τις ίδιε ς προϋποθέσεις και όταν ο 
κατηγορούμενος έχει ήδη παραπεμφθεί στο ακροατήριο 
για βαρύτερη πράξη, εκτός αν η ποινική δίωξη για την 
ελαφρότερη πράξη είναι αναγκαία για την ανακάλυψη 
της αλήθειας γενικά ή για την εκτίμηση του χαρακτήρα 
του κατηγορουμένου.
3. Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις μπορεί αρ-
γότερα να διαταχθεί από τις ίδιες αρχές η ποινική δί-
ωξη ή η συνέχιση εκείνης που είχε ανασταλεί: α) αν η 
εκτέλεση της ποινής που επιβλήθηκε και έγινε αφορμή 
να διαταχθεί αναστολή για την άλλη πράξη έπαψε για 
οποιονδήποτε νόμιμο λόγο και β) μετά την αμετάκλητη 
εκδίκαση της κατηγορίας που εκκρεμεί και έγινε αφορμή 
να ανασταλεί η δίωξη.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΧΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΩΞΗ. ΑΠΟΧΗ ΥΠΟ ΟΡΟΥΣ
Άρθρο 45. - Αποχή από την ποινική δίωξη. 
1. Στις περιπτώσεις του εγκλήματος της εκβίασης, που 
τελείται με την απειλή ότι θα αποκαλυφθεί αξιόποινη πράξη ή της απάτης, που αν την καταμήνυε ο παθών 
ήταν ενδεχόμενο να αποκαλυφθεί από την ανάκριση 
ενοχή του για άλλη συναφή με την απάτη πράξη και 
να διωχθεί ποινικά, μπορεί ο εισαγγελέας, ύστερα από 
έγκριση του εισαγγελέα εφετών, με αιτιολογημένη διά-
ταξή του να απόσχει οριστικά από την ποινική δίωξη για 
την πράξη της οποίας η αποκάλυψη απειλήθηκε με την εκβίαση ή για την οποία ήταν δυνατό να διωχθεί αυτός που εξαπατήθηκε, με την προϋπόθεση ότι η δίωξή της, συγκρινόμενη με τη βαρύτητα της εκβίασης ή της απά-
της που επρόκειτο να διωχθούν, δεν είναι απαραίτητη 
για την προστασία του δημοσίου συμφέροντος. 
2. Στις περιπτώσεις πλημμελήματος που απειλείται 
στον νόμο με ποινή φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρημα-
τική ποινή ή και τις δύο ποινές ή με παροχή κοινωφε-
λούς εργασίας, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί 
με αιτιολογημένη διάταξή του, ύστερα από έγκριση του εισαγγελέα εφετών, να απόσχει οριστικά από την ποινι-κή δίωξη, αν κρίνει ότι δεν υφίσταται σοβαρό δημόσιο συμφέρον για τη δίωξη και συντρέχουν ειδικές συνθή-κες κατά την τέλεση της πράξης, όπως ιδίως συντρέχον πταίσμα του θύματος, έλλειψη βούλησής του για δίωξη, μικρές συνέπειες της πράξης ή συγκεκριμένες ιδιότητες 
στο πρόσωπο που αποδίδεται αυτή, όπως για παράδειγ-
μα ασθένεια, γήρας, αναπηρία ή όταν το τελευταίο προ-
σπάθησε να αποκαταστήσει άμεσα τη συντελεσθείσα 
προσβολή. 
3. Αν στις ως άνω περιπτώσεις έχει ήδη ασκηθεί ποι-
νική δίωξη με απευθείας κλήση στο ακροατήριο, το 
αρμόδιο δικαστήριο μπορεί, ύστερα από πρόταση του 
εισαγγελέα και εφόσον συντρέξουν οι προϋποθέσεις 
της παρ. 2, συναινεί δε και ο κατηγορούμενος, αν είναι παρών, να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη.
Άρθρο 46. - Αποχή 
από την ποινική δίωξη ανηλίκου.
1. Αν ανήλικος τελέσει αξιόποινη πράξη, η οποία είναι 
πλημμέλημα, ο εισαγγελέας μπορεί να απόσχει από την 
άσκηση της ποινικής δίωξης αν κρίνει, ερευνώντας τις 
περιστάσεις υπό τις οποίες τε λέστηκε η πράξη και την 
όλη προσωπικότητα του ανηλίκου, ότι η άσκησή της δεν 
είναι αναγκαία για να συγκρατηθεί ο ανήλικος από την 
τέλεση νέων αξιόποινων πράξεων. Απαιτείται σε κάθε 
περίπτωση ακρόαση του ανηλίκου.
2. Στον ανήλικο μπορεί να επιβληθούν με διάταξη του 
εισαγγελέα ένα ή περισσότερα από τα αναμορφωτικά 
μέτρα που προβλέπονται στις περ. α΄ έως και ια΄ του 
άρθρου 122 παρ. 1 ΠΚ. Με την ίδια διάταξη ορίζεται και η 
προθεσμία συμμόρφωσης. Για την έκδοση της διάταξης 
απαιτείται προηγούμενη έκθεση του αρμόδιου επιμελη-
τή ανηλίκων. Αν ο ανήλικος συμμορφωθεί με τα μέτρα 
και τις υποχρεώσεις που του επιβλήθηκαν, ο εισαγγελέας 
ενεργεί σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο άρθρο 43 
παρ. 3. Σε αντίθετη περίπτωση ο εισαγγελέας κινεί την ποινική δίωξη σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ. 1.
Άρθρο 47. - Αποχή από την ποινική 
δίωξη μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος.
1. Σε υποθέσεις σχετικές με τις αξιόποινες πράξεις των 
άρθρων 159, 159Α, 235, 236, 237 και 237Α ΠΚ και τις συ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2773 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ναφείς με αυτές πράξεις, είναι δυνατόν, μετά από έγκριση 
του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου που εποπτεύει 
και συντονίζει το έργο των εισαγγελέων εγκλημάτων 
διαφθοράς, να χαρακτηρίζεται ως μάρτυρας δημοσίου 
συμφέροντος με πράξη του κατά τόπον αρμόδιου εισαγ-
γελέα πλημμελειοδικών ή του εισαγγελέα εγκλημάτων 
διαφθοράς όποιος, χωρίς να εμπλέκεται καθ’ οιονδήποτε 
τρόπο στις εν λόγω πράξεις και χωρίς να αποβλέπει σε 
ίδιον όφελος, συμβάλλει ουσιωδώς, με τις πληροφορί-
ες που παρέχει στις διωκτικές αρχές, στην αποκάλυψη 
και δίωξή τους. Η κατά το προηγούμενο εδάφιο πράξη του εισαγγελέα μπορεί να ανακαλείται με τον ίδιο τρό-πο και σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής δίκης, αν ο 
εισαγγελέας κρίνει ότι δεν συντρέχουν οι λόγοι που τον οδήγησαν στην έκδοσή της.
2. Αν έχει υποβληθεί έγκλ ηση ή μήνυση για τα εγκλή-
ματα της ψευδούς κατάθεσης, της ψευδούς καταμήνυ-σης, της συκοφαντικής δυσφήμησης ή της παραβίασης 
υπηρεσιακού απορρήτου του ποινικού κώδικα ή για τις 
πράξεις των παρ. 4 ή 8 του άρθρου 22 του ν. 2472/1997 
σε υπόθεση σχετική με τις αξιόπ οινες πράξεις που ανα-
φέρονται στην προηγούμενη παράγραφο, ο αρμόδιος 
για την άσκηση της ποινικής δίωξης εισαγγελέας, πριν 
από κάθε άλλη ενέργεια, ενημερώνει σχετικά τον αντει-
σαγγελέα του Αρείου Πάγου που εποπτεύει και συντο-νίζει το έργο των εισαγγελέων εγκλημάτων διαφθοράς.
3. Αν ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου κρίνει μετά 
από την κατά την προηγούμενη παράγραφο ενημέρωσή 
του ότι η ποινική δίωξη των εγκλημάτων της προηγούμε-
νης παραγράφου δεν είναι απαραίτητη για την προστα-σία του δημοσίου συμφέροντος, μπορεί να παραγγείλει 
στον αρμόδιο για την άσκηση της ποινικής δίωξης εισαγ-
γελέα την οριστική αποχή από την ποινική δίωξη για τις 
εν λόγω πράξεις. Αν ανακληθεί η πράξη χαρακτηρισμού 
μάρτυρα δημοσίου συμφέροντος, ο αρμόδιος αντεισαγ-
γελέας του Αρείου Πάγου ανακαλεί την παραγγελία του για την οριστική αποχή από την ποινική δίωξη. 
Άρθρο 48. - Αποχή από την ποινική δίωξη 
πλημμελημάτων υπό όρους.
1. Στις περιπτώσεις πλημμελήματος που απειλείται 
στον νόμο με ποινή φυλάκισης έως τριών ετών με ή χω-
ρίς χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας, ο 
εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί, ύστερα από σύμ-
φωνη γνώμη του οριζόμενου από τον διευθύνοντα το 
δικαστήριο πρωτοδίκη και εφόσον συντρέχουν επαρκείς 
ενδείξεις ενοχής, να απόσχει προσωρινά από την ποινική 
δίωξη με αιτιολογημένη διάταξή του, υπό τον όρο ότι 
αυτός στον οποίο αποδίδεται η πράξη θα συναινέσει 
να εκπληρώσει όρους που κρίνονται ως κατάλληλοι να 
ικανοποιήσουν το δημόσιο συμφέρον για τη δίωξη και να 
μειώσουν τις συνέπειες της πράξης. Για τον λόγο αυτό ο εισαγγελέας καλεί αυτόν, στον οποίο αποδίδεται η πρά-ξη, να εμφανισθεί ενώπιόν του μόνος του ή με συνήγο-ρο. Τέτοιοι όροι είναι ιδίως: α) η ουσιώδης προσπάθεια 
συμφιλίωσης με τον παθόντα, β) η καταβολή ορισμένου 
χρηματικού ποσού σε φιλανθρωπική οργάνωση ή σε 
κοινωφελές ταμείο, γ) η συμμόρφωση σε υφιστάμενη 
υποχρέωση διατροφής, δ) η συμμετοχή σε πρόγραμμα κοινωνικής εκπαίδευσης, ε) η παρακολούθηση ορισμέ-
νου αριθμού μαθημάτων οδήγησης.
2. Στις περιπτώσεις των πλημμελημάτων, που προβλέ-
πονται στα άρθρα 216, 242 παρ. 1 και 2, 375 παρ. 3 και 390 παρ. 2 ΠΚ και στους νόμους 1599/1986, 2803/2000, 
2960/2001, 4557/2018 και 4174/2013 ο εισαγγελέας 
πλημμελειοδικών μπορεί, ύστερα από σύμφωνη γνώ-
μη του οριζόμενου από τον διευθύνοντα το δικαστήριο 
πρωτοδίκη και εφόσον συντρέχουν επαρκείς ενδείξεις 
ενοχής, να απόσχει προσωρινά από την ποινική δίωξη με 
αιτιολογημένη διάταξή του, υπό τον όρο ότι αυτός στον 
οποίο αποδίδεται η πράξη θα αποκαταστήσει πλήρως 
την προκληθείσα ζημία καταβάλλοντας αποδεδειγμένα ή κατά δήλωση του παθόντος το κεφάλαιο και τους τό-
κους υπερημερίας. Για τον λόγο αυτό ο εισαγγελέας καλεί 
αυτόν, στον οποίο αποδίδεται η πράξη, να εμφανισθεί 
ενώπιόν του μόνος του ή με συνήγορο και, αν το κρίνει αναγκαίο, προηγουμένως τον παθόντα.
3. Πριν από την έναρξη της διαδικασίας προσωρινής 
αποχής από την ποινική δίωξη ενημερώνεται ο παθών από την αξιόποινη πράξη, ο οποίος έχει το δικαίωμα να 
διατυπώσει εγγράφως ή προφορικά τις απόψεις του στον 
εισαγγελέα, οι οποίες εκτιμώνται ελεύθερα. 
4. Ο εισαγγελέας ορίζει στον υπόχρεο εκπλήρωσης 
των όρων χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους 
έξι μήνες, το οποίο μπορεί να παραταθεί για ακόμη τρεις 
μήνες. Η διάταξη του άρθρου 113 ΠΚ εφαρμόζεται και εδώ. Ο εισαγγελέας μπορεί με τη συναίνεση του καθ’ ου οι όροι, να προβεί στην τροποποίηση ή άρση ειδικότε-ρων όρων.
5. Εφόσον αυτός στον οποίο τέθηκαν οι όροι τους τη-
ρήσει, ο εισαγγελέας εκδίδει διάταξη με την οποία απέχει 
οριστικά από την ποινική δίωξη και ενημερώνει σχετικά 
τον κατά την παρ. 1 του παρόντος οριζόμενο πρωτοδίκη.
6. Σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των όρων από το 
πρόσωπο στο οποίο αποδίδεται η πράξη, η αρχική συ-
ναίνεσή του για την εφαρμογή της διαδικασίας δεν επι-
τρέπεται να αξιοποιηθεί σε βάρος του σε μεταγενέστερα 
στάδια της διαδικασίας. 
7. Αν στις ως άνω περιπτώσεις έχει ήδη ασκηθεί ποινι-
κή δίωξη, το αρμόδιο δικαστήριο στο οποίο παραπέμπε-
ται να δικαστεί η υπόθεση μπορεί, ύστερα από πρόταση 
του εισαγγελέα και εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέ-
σεις της παρ. 1, να παύσει προσωρινά την ποινική δίωξη, 
επιβάλλοντας κατά την κρίση του στον κατηγορούμενο τους ανάλογους προς την πράξη όρους. Οι παρ. 2 έως 5 ισχύουν αντιστοίχως. 
8. Η παραπάνω διαδικασία αποχής από την ποινική 
δίωξη, δεν μπορεί να εφαρμοσθεί εκ νέου για το ίδιο 
πρόσωπο σε περίπτωση τέλεσης ομοειδούς εγκλήματος.
Άρθρο 49. - Αποχή από την ποινική δίωξη κακουργημάτων υπό όρους.
1. Στις περιπτώσεις των κακουργημάτων, που προβλέ-
πονται στα άρθρα 216 παρ. 3 και 4, 242 παρ. 3, 4 και 5, 
375 παρ. 2 και 3 και 390 παρ. 1 εδ. β΄ και 2 ΠΚ και στους 
νόμους 1599/1986, 2803/2000, 2960/2001, 4557/2018 
και 4174/2013 ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί, ύστερα από σύμφωνη γνώμη του οριζόμενου από τον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2774 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
διευθύνοντα το δικαστήριο πρωτοδίκη και εφόσον συ-
ντρέχουν επαρκείς ενδείξεις ενοχής, να απόσχει προ-
σωρινά από την ποινική δίωξη με αιτιολογημένη διά-
ταξή του, υπό τον όρο ότι αυτός στον οποίο αποδίδεται 
η πράξη θα αποκαταστήσει πλήρως την προκληθείσα 
ζημία, καταβάλλοντας αποδεδειγμένα ή κατά δήλωση 
του παθόντος το κεφάλαιο και τους τόκους υπερημερί-
ας. Για τον λόγο αυτό ο εισαγγελέας καλεί αυτόν, στον 
οποίο αποδίδεται η πράξη, καθώς και τον παθόντα να 
εμφανισθούν ενώπιόν του μετά ή δια συνηγόρου. Σε 
περίπτωση απόπειρας η βεβαίωση για την χρηματική 
ικανοποίηση του ζημιωθέντος λόγω της ηθικής βλάβης, 
η οποία για την εφαρμογή των διατάξεων της αποχής δεν 
μπορεί να είναι μεγαλύτερη των τριάντα χιλιάδων ευρώ 
με την επιφύλαξη της διεκδίκησης τυχόν υπερβαινουσών 
το ως άνω ποσό αξιώσεων στα πολιτικά δικαστήρια. Σε 
περιπτώσεις συμμετοχής, η καταβολή του χρηματικού 
ποσού για την αποκατάσταση της προκληθείσας ζημίας 
από έναν συμμέτοχο, ωφελεί και τους υπολοίπους. Αν κά-
ποιος από τους συμμέτοχους δεν επιθυμεί την αποχή υπό 
όρους, η υπόθεση χωρίζεται και ακολουθείται ως προς 
αυτόν η τακτική διαδικασία. Η διαδικασία του παρόντος 
άρθρου δεν επεκτείνεται στα συρρέοντα εγκλήματα που 
δεν περιλαμβάνονται στα ως άνω εγκλήματα, ως προς τα 
οποία η δικογραφία χωρίζεται με πράξη του εισαγγελέα. 
2. Ο εισαγγελέας ορίζει στον υπόχρεο χρονικό διάστη-
μα για την αποκατάσταση της ζημίας που δεν υπερβαί-
νει τους οκτώ μήνες, το οποίο μπορεί να παραταθεί για ακόμη τέσσερεις μήνες. Η διάταξη του άρθρου 113 ΠΚ εφαρμόζεται και εδώ. 
3. Εφόσον ο υπόχρεος αποκαταστήσει πλήρως τη ζη-
μία, ο εισαγγελέας εκδίδει διάταξη με την οποία απέχει 
από την ποινική δίωξη υπό τον όρο ότι ο υπαίτιος δεν 
θα τελέσει ομοειδές κακούργημα ή πλημμέλημα εντός 
τριετίας από την έκδοση της ως άνω διάταξης. Αν δεν 
τελεστεί ομοειδής αξιόποινη πράξη εντός της παραπάνω 
τριετίας η αποχή από την ποινική δίωξη καθίσταται ορι-
στική. Οι διατάξεις του άρθρου 113 ΠΚ για την αναστολή 
της παραγραφής του αξιοποίνου εφαρμόζονται και εδώ, 
χωρίς να ισχύει ο χρονικός περιορισμός της παρ. 2 του 
άρθρου 113 ΠΚ. Σε περίπτωση παραβίασης του όρου 
αυτού, η ποινική δίωξη, για την οποία αποφασίστηκε η 
υφ’ όρον αποχή, κινείται μόλις η καταδίκη για το έγκλημα 
που τελέστηκε εντός της τριετίας καταστεί αμετάκλητη. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται αναλόγως οι δια-τάξεις του άρθρου 301. 
4. Οι διατάξεις των παρ. 3, 6 και 7 του προηγούμενου 
άρθρου εφαρμόζονται αναλόγως. 
Άρθρο 50. - Αποχή 
μετά από εντελή ικανοποίηση.
1. Στα εγκλήματα που αναφέρονται στα άρθρα 381 
παρ. 1 και 2 και 405 παρ. 2 ΠΚ, αν, μετά την εξέτασή 
του και μέχρι την άσκηση της ποινικής δίωξης, χωρίς 
παράνομη βλάβη τρίτου, αυτός στον οποίο αποδίδεται 
η πράξη αποδώσει το πράγμα στον παθόντα ή τους κλη-
ρονόμους του και συνταχθεί σχετική δήλωση περί ανυ-παρξίας άλλης αξίωσης από την πράξη ή ικανοποιήσει 
εντελώς τον παθόντα, καταβάλλοντας αποδεδειγμένα 
ή κατά δήλωση του τελευταίου ή των κληρονόμων του το κεφάλαιο και τους τόκους υπερημερίας, ο εισαγγελέ-
ας πλημμελειοδικών απέχει οριστικά από την άσκηση 
ποινικής δίωξης με αιτιολογημένη πράξη του, η οποία 
υποβάλλεται προς έγκριση στον εισαγγελέα εφετών.
2. Στην απόπειρα των πράξεων της παρ. 1 αρκεί η δή-
λωση του παθόντος ή των κληρονόμων του ότι έχουν 
ικανοποιηθεί.
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΣΗ
Άρθρο 51. - Έγκληση του παθόντος.
1. Αν ο παθών θέλει να ζητήσει τη δίωξη της αξιόποι-
νης πράξης, υποβάλλει την έγκληση σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στο άρθρο 42 παρ. 2 και 3.
2. Ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών εξετάζει την έγκλη-
ση που έλαβε και αν κρίνει ότι αυτή δεν στηρίζεται στον 
νόμο ή είναι προφανώς αβάσιμη στην ουσία της ή ανε-
πίδεκτη δικαστικής εκτίμησης, την απορρίπτει με διάτα-
ξή του, η οποία περιλαμβάνει συνοπτική αιτιολογία και 
επιδίδεται στον εγκαλούντα. 
3. Αν ενεργήθηκαν προκαταρκτική εξέταση ή αυτε-
πάγγελτη προανάκριση κατά το άρθρο 245 παρ. 2 ή 
ένορκη διοικητική εξέταση και ο εισαγγελέας κρίνει ότι δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις για την κίνηση της ποινικής δίωξης, απορρίπτει την έγκληση με αιτιολογη-μένη διάταξή του. 
4. Όσα αναφέρονται στα άρθρα 43 παρ. 1 και 6, 44, 45, 
47, 48, 49 και 50 εφαρμόζονται και ως προς την έγκληση.
Άρθρο 52. - Δικαίωμα προσφυγής 
του εγκαλούντος επί απόρριψης της έγκλησης.
1. Ο εγκαλών έχει δικαίωμα μέσα σε δεκαπέντε ημέρες 
από την επίδοση της διάταξης του εισαγγελέα πλημμε-
λειοδικών σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 του προηγούμε-
νου άρθρου, να προσφύγει κατά αυτής στον αρμόδιο 
εισαγγελέα εφετών. Η προσφυγή ασκείται με τον τρόπο που προβλέπεται στο άρθρο 474. 
2. Ο προσφεύγων υποχρεούται να καταθέσει παρά-
βολο υπέρ του δημοσίου ποσού διακοσίων πενήντα 
(250) ευρώ, το οποίο επισυνάπτεται στην έκθεση που 
συντάσσει ο πιο πάνω γραμματέας. Σε περίπτωση που 
υποβλήθηκε μία έγκληση από περισσότερους εγκα-
λούντες, κατατίθεται μόνο ένα παράβολο. Το ύψος 
του ποσού αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση των 
υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας 
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Αν δεν κατατεθεί το πα-
ράβολο, η προσφυγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη από 
τον εισαγγελέα εφετών.
3. Αν ο εισαγγελέας εφετών δεχθεί την προσφυγή, πα-
ραγγέλλει είτε τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης 
αν πρόκειται για κακούργημα ή για πλημμέλημα για το 
οποίο αυτή είναι υποχρεωτική, εφόσον δεν έχει ήδη δι-
ενεργηθεί τέτοια εξέταση είτε την άσκηση ποινικής δίω-
ξης στις λοιπές περιπτώσεις και διατάσσει την επιστροφή 
του παραβόλου στον καταθέσαντα αυτό. 
Άρθρο 53. - Δίωξη μόνο με έγκληση.
1. Κατ’ εξαίρεση, στις περιπτώσεις που ορίζονται ρητά 
στον ποινικό κώδικα ή σε άλλους νόμους, η ποινική δίω-
ξη γίνεται μόνο με έγκληση του παθόντος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2775 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
2. Αφού υποβληθεί η έγκλ ηση, η ποινική δίωξη προχω-
ρεί όπως και στα εγκλήματα που διώκονται αυτεπαγγέλ-
τως. Αν η δίωξη ασκήθηκε χωρίς έγκληση, η σχετική με 
την έγκληση δήλωση μπορεί να γίνει από τον παθόντα 
και στο ακροατήριο πριν από την έναρξη της αποδεικτι-
κής διαδικασίας στον πρώτο βαθμό. 
Άρθρο 54. - Παραίτηση από την άσκηση 
του δικαιώματος της έγκλησης.
1. Η παραίτηση από το δικαίωμα έγκλησης γίνεται 
από τον ίδιο τον δικαιούμενο ή από αντιπρόσωπό του 
που έχει ειδική πληρεξουσιότητα κατά το άρθρο 42, σε 
συμβολαιογράφο, στον εισαγγελέα ή σε οποιονδήποτε ανακριτικό υπάλληλο και συντάσσεται σχετική έκθεση.
2. Παραίτηση που γίνεται με όρους ή προθεσμία δεν 
έχει έννομα αποτελέσματα. Ανάκληση της παραίτησης 
δεν επιτρέπεται.
Άρθρο 55. - Ανάκληση της έγκλησης. Έξοδα.
1. Ο εγκαλών μπορεί είτε ο ίδιος είτε με ειδικό πληρε-
ξούσιο να ανακαλέσει την έγκληση.
2. Για τους υπαλλήλους στους οποίους δηλώνεται η 
ανάκληση και για τον τρόπο με τον οποίο αυτή πρέπει 
να γίνει, εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 42. Η 
ανάκληση μπορεί επίσης να γίνει και στο ακροατήριο 
σε όλη τη διάρκεια της δίκης και ωσότου δημοσιευτεί η 
απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, με δήλωση 
που καταχωρίζεται στα πρακτικά. Αν η ανάκληση γίνει 
αργότερα, είναι απαράδεκτη. 
3. Για την ανάκληση που προβλέπεται στην παρ. 1 δεν 
είναι απαραίτητη η προκαταβολή των δικαστικών εξό-
δων και τελών, που βαρύνουν σε κάθε περίπτωση τον 
ανακαλούντα. Αντίγραφο της έκθεσης που προβλέπεται 
στο παρόν άρθρο ή των πρακτικών, μαζί με την εκκα-
θάριση των δικαστικών εξόδων στέλνεται για είσπραξη στον αρμόδιο ταμία.
ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΔΕΙΑ ΓΙΑ ΔΙΩΞΗ
Άρθρο 56. - Ποιες πράξεις δεν ενεργούνται
χωρίς άδεια. Άρνηση χορήγησης. 
1. και στις περιπτώσεις που χρειάζεται άδεια για δίω-
ξη, μπορεί να ενεργηθεί ανάκριση για τη βεβαίωση του 
εγκλήματος και πριν χορηγηθεί η άδεια. Δεν επιτρέπεται 
μόνο να ενεργηθούν ανακριτικές πράξεις που θίγουν το 
πρόσωπο για τη δίωξη του οποίου χρειάζεται η άδεια.
2. Αν δεν χορηγηθεί η άδεια, ο ανακριτής ύστερα από 
πρόταση του εισαγγελέα αποφαίνεται ότι γι’ αυτόν τον 
λόγο δεν μπορεί προς το παρόν να γίνει δίωξη. 
3. Ανάκληση της άδειας που χορηγήθηκε δεν είναι 
δυνατή.
4. Αν υπάρχουν και άλλοι κατηγορούμενοι που δεν 
απαιτείται άδεια για τη δίωξή τους, διώκονται χωρίς 
κώλυμα. 
ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΔΕΔΙΚΑΣΜΕΝΟ
Άρθρο 57. - Κώλυμα για νέα δίωξη. 
1. Αν κάποιος έχει καταδικαστεί αμετάκλητα ή αθωωθεί 
ή έχει παύσει ποινική δίωξη εναντίον του, δεν μπορεί να ασκηθεί και πάλι εις βάρος του δίωξη για την ίδια 
πράξη, ακόμη και αν δοθεί σε αυτή διαφορετικός χα-
ρακτηρισμός.
2. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις των άρθρων 58, 81 
παρ. 2, 525 και 527. Αν παρά την πιο πάνω απαγόρευση 
ασκηθεί ποινική δίωξη, κηρύσσεται απαράδεκτη λόγω δεδικασμένου.
3. Αν σε βάρος του ίδιου προσώπου για την ίδια πράξη 
ασκήθηκαν περισσότερες διώξε ις, κηρύσσονται απαρά-
δεκτες λόγω εκκρεμοδικίας εκείνες οι οποίες ασκήθηκαν 
μεταγενέστερα, εφόσον δεν προηγούνται διαδικαστικά. 
Άρθρο 58. - Νέα άσκηση ποινικής δίωξης.
Η απόφαση, ακόμη και εκείνη που έχει γίνει αμετάκλη-
τη, όταν κηρύσσει απαράδεκτη την ποινική δίωξη για 
κάποια έλλειψη ή παρατυπία της έγκλησης, της αίτησης 
ή της άδειας, δεν εμποδίζει την νέα άσκηση ποινικής 
δίωξης εναντίον του ίδιου προσώπου, αν η έγκληση, η 
αίτηση ή η άδεια δοθεί κανονικά αργότερα.
ΟΓ ΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ
Άρθρο 59. - Προδικαστικά ζητήματα 
στην ποινική δίκη.
1. Όταν η απόφαση σε ποινική δίκη εξαρτάται από 
άλλη υπόθεση για την οποία έχει ασκηθεί ποινική δίω-
ξη, η πρώτη αναβάλλεται ωσότου εκδοθεί αμετάκλητη 
απόφαση στη δεύτερη δίκη.
2. Στις περιπτώσεις των άρθρων 224, 229, 362 και 363 
ΠΚ, αν για το γεγονός για το οποίο εξετάσθηκε ο διάδικος 
ή ο μάρτυρας ή έγινε η αναφορά στην αρχή ή η κατα-
μήνυση ή ισχυρίστηκε ή διέδωσε ο υπαίτιος ασκήθηκε 
ποινική δίωξη, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών, μετά την 
προκαταρκτική εξέταση (άρθρα 243, 43 παρ. 1 εδ. β΄), 
αναβάλλει με πράξη του κάθε περαιτέρω ενέργεια έως 
το τέλος της ποινικής δίωξης, κατόπιν σύμφωνης γνώμης 
του εισαγγελέα εφετών. 
3. Στις περιπτώσεις που υποβ άλλεται μήνυση ή έγκλη-
ση σε βάρος ειδικών επιθεωρητών ή επιθεωρητών - 
ελεγκτών του γενικού επιθεωρητή δημόσιας διοίκησης 
και όλων των σωμάτων και υπηρεσιών επιθεώρησης 
και ελέγχου των φορέων της παρ. 2 του άρθρου 1 του 
ν. 3074/2002 για παράβαση των άρθρων 224, 229, 242, 
259, 362, 363 ΠΚ, που τέλεσαν με πόρισμα, έκθεση ή 
κατάθεση κατά τη διάρκεια επιθεώρησης ή ελέγχου ή 
εξαιτίας αυτών, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών, μετά 
την προκαταρκτική εξέταση ή την ένορκη διοικητική 
εξέταση, αναβάλλει με πράξη του κάθε περαιτέρω ενέρ-
γεια έως το τέλος της ποινικής δίωξης που ασκήθηκε 
κατά του υπαιτίου με βάση την έκθεση, το πόρισμα ή 
την κατάθεση των ανωτέρω, κατόπιν σύμφωνης γνώμης 
του εισαγγελέα εφετών.
4. Στις περιπτώσεις οποιασδή ποτε από τις αξιόποινες 
πράξεις της παράνομης εισόδου στη χώρα και εξόδου 
από αυτή, της κατοχής και της χρήσης ταξιδιωτικών 
εγγράφων ή δελτίων ταυτοτήτων ή αδειών διαμονής 
ή άλλων εγγράφων πλαστών ή γνησίων, που εκδόθη-
καν για άλλο πρόσωπο, της παράνομης εργασίας και 
της πορνε ίας ή άλλης πράξης διευκόλυνσής τους, που 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2776 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
φέρεται ότι διαπράχθηκε από θύμα εγκλήματος των άρ-
θρων 323Α, 348 παρ. 2, 348Α, 348Β, 348Γ , 349 και 351 
ΠΚ, του άρθρου 29 παρ. 5 και 6 και του άρθρου 30 του 
ν. 4251/2014, εξαιτίας της σε βάρος του συμπεριφο-
ράς του δράστη των ανωτέρω πράξεων, ο εισαγγελέας 
πλημμελειοδικών, μετά την προκαταρκτική εξέταση ή 
την αυτεπάγγελτη προανάκριση, αναβάλλει με πράξη 
του κάθε περαιτέρω ενέργεια κατά του θύματος έως το 
τέλος της ποινικής δίωξης για το έγκλημα που τελέσθηκε 
σε βάρος του, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του εισαγγελέα 
εφετών. Μετά την αμετάκλη τη εκδίκαση οποιουδήποτε 
από τα παραπάνω εγκλήματα που τελέσθηκαν σε βά-
ρος του θύματος, αν η απόφαση είναι καταδικαστική, 
δεν ασκείται ποινική δίωξη κατά του τελευταίου για τις 
προαναφερόμενες πράξεις του. Ο εισαγγελέας, ωστόσο, 
μπορεί με τη σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέα εφετών 
να απόσχει οριστικά από την ποινική δίωξη, ακόμα κι αν 
η απόφαση δεν είναι καταδικαστική ή αν η καταγγελία 
τεθεί στο αρχείο αγνώστων δραστών, αν από τα στοι-
χεία της δικογραφίας κρίνει ότι η τέλεση της αξιόποινης 
πράξης ήταν συνέπεια του γεγονότος ότι ο φερόμενος ως δράστης ήταν θύμα εμπορίας ανθρώπων.
5. Αν έχει ήδη ασκηθεί ποινική δίωξη κατά του θύμα-
τος των αξιόποινων πράξεων της παρ. 4, το δικαστήριο 
αναστέλλει τη δίκη έως το τέλος της ποινικής δίωξης 
για το έγκλημα που τελέσθηκε σε βάρος του. Μετά την 
αμετάκλητη εκδίκαση οποιουδήποτε από τα παραπάνω 
εγκλήματα που τελέσθηκαν σε βάρος του θύματος, αν η 
απόφαση είναι καταδικαστική, παύει οριστικά η ποινική 
δίωξη κατά του τελευταίου για τις προαναφερόμενες 
πράξεις του. Επίσης, το δικαστήριο μπορεί να παύσει 
οριστικά την ποινική δίωξη, ακόμα και αν η απόφαση δεν 
είναι καταδικαστική, αν από τα στοιχεία της δικογραφίας 
κρίνει ότι η τέλεση της αξιόποινης πράξης ήταν συνέπεια 
του γεγονότος ότι ο φερόμενος ως δράστης ήταν θύμα εμπορίας ανθρώπων. 
Άρθρο 60. - Εξέταση νομικών ζητημάτων 
αστικής φύσης στην ποινική δίκη.
1. Το ποινικό δικαστήριο κρίνει και για τα ζητήματα 
αστικής φύσης που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της 
δίκης.
2. Η ποινική δίωξη αναστέλλεται, όταν σύμφωνα με τον 
νόμο χρειάζεται να προηγηθεί απόφαση του πολιτικού 
δικαστηρίου.
Άρθρο 61. - Εκκρεμότητα ζητημάτων 
αστικής φύσης στην πολιτική δίκη.
Όταν στο πολιτικό δικαστήριο εκκρεμεί δίκη για ζή-
τημα που ανήκει στην αρμοδιότητα των πολιτικών δι-
καστηρίων, που έχει όμως σχέση με την ποινική δίκη, 
μπορεί το ποινικό δικαστήριο κατά την κρίση του να 
αναβάλει την ποινική δίκη έως το τέλος της πολιτικής. 
Η απόφαση αυτή μπορεί να ανακληθεί.
Άρθρο 62. - Ισχύς της απόφασης του πολιτι-
κού δικαστηρίου για προδικαστικά ζητήματα.
Απόφαση του πολιτικού δικαστηρίου για ζήτημα που 
έχει σχέση με την ποινική δίκη δεν δεσμεύει τον ποινικό 
δικαστή, αποτελεί όμως γι’ αυτόν στοιχείο που το εκτιμά ελεύθερα μαζί με τις άλλες αποδείξεις (άρθρα 177 και 
178).
ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ 
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ - ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ
Άρθρο 63. - Ενεργητική νομιμοποίηση. 
Οι δικαιούμενοι κατά τον αστικό κώδικα σε αποζημί-
ωση ή αποκατάσταση από το έγκλημα ή σε χρηματική 
ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης, 
ακόμη και όταν από διάταξη νόμου η υποχρέωση για την 
αποκατάσταση της ζημίας ή την ικανοποίηση της ηθικής 
βλάβης ή ψυχικής οδύνης περιορίζεται αποκλειστικά 
σε τρίτο πρόσωπο, μπορούν να παραστούν στο ποινικό 
δικαστήριο για την υποστήριξη της κατηγορίας. Ως τέλος 
παράστασης, με ποινή το απαράδεκτο αυτής, ορίζεται το 
ποσό των σαράντα (40) ευρώ που καταβάλλεται εφάπαξ 
με παράβολο υπέρ του δημοσίου είτε κατά την προδικα-
σία είτε κατά την κύρια διαδικασία και καλύπτει την πα-ράσταση μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης. Το ύψος του ανωτέρω τέλους αναπροσαρμόζεται με κοινή 
απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Εξαιρούνται από την υποχρέωση κατάθεσης παραβόλου οι δικαιού-
χοι νομικής βοήθειας, όπως αυτοί προσδιορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004.
Άρθρο 64. - Νομιμοποίηση κληρονόμων.
Αν αποβιώσει ο κατά το προηγούμενο άρθρο δικαι-
ούμενος, οι κληρονόμοι του συνεχίζουν τη δήλωση για 
την υποστήριξη της κατηγορίας που έχει γίνει προ του θανάτου του. 
Άρθρο 65. - Παράσταση 
και μετά την απόσβεση του δικαιώματος.
Η μετά τη δήλωση παράστασης απόσβεση με οποιον-
δήποτε τρόπο της αστικής αξίωσης, δεν επιφέρει κατάρ-
γηση του δικαιώματος παράστασης προς υποστήριξη 
της κατηγορίας.
Άρθρο 66. - Παθητική νομιμοποίηση.
Η παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας ασκεί-
ται εναντίον του κατηγορουμένου.
Άρθρο 67. - Άσκηση και διατύπωση 
της παράστασης για υποστήριξη της κατηγορίας.
1. Η παράσταση για την υποστήριξη της κατηγορίας 
στο ποινικό δικαστήριο επιτρέπεται χωρίς έγγραφη προ-
δικασία, το αργότερο ώσπου να αρχίσει για πρώτη φορά 
η αποδεικτική διαδικασία στο ακροατήριο.
2. Ο παριστάμενος για την υποστήριξη της κατηγορίας 
μπορεί κατά την κρίση του δικαστηρίου να αποβληθεί 
από την ποινική διαδικασία, αν, παρόλο που εμφανίστη-
κε έγκαιρα, αποχώρησε κατά τη διάρκεια της συζήτησης. 
Άρθρο 68. - Παραίτηση 
από την υποστήριξη της κατηγορίας.
Κατά τη διάρκεια της δίκης και πριν την έκδοση της 
απόφασης, αυτός που δήλωσε παράσταση για την υπο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2777 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
στήριξη της κατηγορίας, μπορεί να παραιτηθεί από αυ-
τήν με δήλωσή του σύμφωνα με τις διατυπώσεις των 
άρθρων 83 και 84. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΜΗΝΥΤΗ Η ΕΓΚΑΛΟΥΝΤΑ
Άρθρο 69. - Απαιτήσεις 
του κατηγορουμένου που αθωώθηκε. 
Ο κατηγορούμενος που αθωώθηκε σε δημόσια συνε-
δρίαση δικαιούται να υποβάλει αμέσως και προφορικά στο ποινικό δικαστήριο τις απαιτήσεις που έχει από τον μηνυτή ή από αυτόν που υπέβαλε την έγκληση για απο-ζημίωση και έξοδα και όταν ακόμη δεν παρέστη για την 
υποστήριξη της κατηγορίας. Το δικαστήριο αποφαίνεται, 
αφού ακούσει αυτόν που υπέβαλε την αίτηση και τον 
μηνυτή ή τον εγκαλούντα. Αν ο μηνυτής ή αυτός που 
υπέβαλε την έγκληση δεν είναι παρών, το δικαστήριο 
παραπέμπει τις απαιτήσεις του κατηγορουμένου που 
αθωώθηκε στα πολιτικά δικαστήρια. Αν εμφανίστηκε 
στην αρχή της συζήτησης, αποχώρησε όμως κατόπιν 
και δεν είναι παρών κατά την προβολή των απαιτήσεων 
του κατηγορουμένου, θεωρείται ότι δικάζεται σαν να 
ήταν παρών.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΔΙΑΔΙΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 70. - Διάδικοι στην ποινική δίκη. 
1. Διάδικοι στην ποινική δίκη είναι ο ύποπτος, ο κατη-
γορούμενος και αυτός που παρίσταται για την υποστή-ριξη της κατηγορίας. Την ιδιότητα του υπόπτου φέρουν τα πρόσωπα που αναφέρονται στο εδ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 244. 
2. Οι διάδικοι συνιστούν υποκείμενα της ποινικής δίκης 
και συμπράττουν στην εξέλιξη αυτής ως φορείς δικαιω-μάτων και υποχρεώσεων.
Άρθρο 71. - Τεκμήριο αθωότητας.
Οι ύποπτοι και οι κατηγορούμενοι τεκμαίρονται αθώοι 
μέχρι να αποδειχθεί η ενοχή τους σύμφωνα με τον νόμο.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΙ
Άρθρο 72. - Ιδιότητα κατηγορουμένου. 
Την ιδιότητα του κατηγορουμένου την αποκτά εκείνος 
εναντίον του οποίου ο εισαγγελέας άσκησε ρητά την 
ποινική δίωξη και εκείνος στ ον οποίο σε οποιοδήποτε 
στάδιο της ανάκρισης αποδίδεται η αξιόποινη πράξη.
Άρθρο 73. - Διάρκεια και παύση 
της ιδιότητας του κατηγορουμένου.
Ο κατηγορούμενος διατηρεί την ιδιότητά του ωσό-
του εκδοθεί αμετάκλητο απαλλακτικό βούλευμα ή αμε-
τάκλητη καταδικαστική ή αθωωτική απόφαση και την 
αποκτά εκ νέου στις περιπτώσεις του άρθρου 57 παρ. 2. Άρθρο 74. - Αιτήσεις 
του κρατούμενου κατηγορουμένου. 
Οι αιτήσεις και οι δηλώσεις του κρατούμενου κατηγο-
ρουμένου υποβάλλονται με έγγραφο, που παραδίδεται 
στο διευθυντή του καταστήματος όπου κρατείται, και 
συντάσσεται έκθεση. Κατόπιν καταχωρίζονται σε ειδικό 
βιβλίο και διαβιβάζονται αμέσως στην αρμόδια αρχή. Ως 
προς τα νόμιμα αποτελέσματά τους οι αιτήσεις και οι δη-
λώσεις θεωρούνται σαν να είχαν παραληφθεί απευθείας 
από την αρμόδια αρχή. Αν πρόκειται για ένδικο μέσο 
εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 474.
Άρθρο 75. - Αδυναμία να βεβαιωθεί 
η ταυτότητα του κατηγορουμένου. 
Η αδυναμία να βεβαιωθεί η ταυτότητα του κατηγο-
ρουμένου με το όνομά του ή με τα άλλα χαρακτηριστικά 
ή με τις άλλες ιδιότητες δεν εμποδίζει την εξέλιξη της 
ποινικής δίωξης, αν είναι αποδεδειγμένο ότι αυτός είναι το πρόσωπο στο οποίο αποδίδεται η αξιόποινη πράξη.
Άρθρο 76. - Ψευδές όνομα ή ψευδείς ιδιότητες. 
Αν ο κατηγορούμενος αναφέρθηκε με ψευδές όνομα 
ή ψευδείς ιδιότητες, διατάσσεται η διόρθωση σύμφωνα με τα άρθρα 561 παρ. 2 και 145 σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης ή και κατά την εκτέλεση.
Άρθρο 77. - Αμφιβολίες 
για την ταυτότητα του κατηγορουμένου. 
1. Αν υπάρχουν αμφιβολίες ότι το πρόσωπο που εμφα-
νίστηκε στην ανάκριση ή στο ακροατήριο είναι πράγμα-
τι το διωκόμενο, ο ανακριτής ή το δικαστήριο σε κάθε 
στάδιο της διαδικασίας προχωρούν από μόνοι τους στη βεβαίωση της ταυτότητας, χρησιμοποιώντας κάθε απο-
δεικτικό μέσο. Στην περίπτωση αυτή είναι δυνατό να 
ανασταλεί η ποινική διαδικασία για το πρόσωπο αυτό, ωσότου βεβαιωθεί η ταυτότητά του.
2. Αν η ταυτότητα του κατηγορουμένου δεν μπορεί 
να αποδειχθεί, βεβαιώνεται το γεγονός αυτό στην από-
φαση και ταυτόχρονα διατάσσεται η απόλυση εκείνου 
που έχει συλληφθεί ή που κρατείται προσωρινά, ωσότου 
εξακριβωθεί η ταυτότητα. Ο δικαστής, ανάλογα με τις 
περιστάσεις, μπορεί να επιβάλει στον απολυόμενο την 
καταβολή εγγύησης ή άλλους όρους. Για τον καθορισμό, 
την κατάθεση και την τύχη της εγγύησης και των άλλων όρων εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 295, 296, 297, 298 και 299.
3. Όσα αναφέρονται στην παρ. 2 τα διατάσσει ο ανα-
κριτής κατά τη διάρκεια της ανάκρισης.
Άρθρο 78. - Ζήτημα ταυτότητας 
στον Άρειο Πάγο.
Αν οι αμφιβολίες για την ταυτότητα δημιουργηθούν 
για πρώτη φορά στον Άρειο Πάγο, διατάσσεται αυτε-
παγγέλτως εξέταση. Η εξέταση ενεργείται από το εφετείο 
που ορίζει ο Άρειος Πάγος και που αποφαίνεται αμετά-
κλητα για την ταυτότητα.
Άρθρο 79. - Πλάνη σχετικά με την ταυτότητα 
του προσώπου του κατηγορουμένου.
Όταν προκύψει σαφώς ότι η διαδικασία στρέφεται 
εναντίον κατηγορουμένου από πλάνη ως προς την ταυ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2778 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
τότητα του προσώπου του, το δικαστικό συμβούλιο ή το 
δικαστήριο αποφαίνονται ότι η ποινική δίωξη θεωρείται 
σαν να μην έγινε.
Άρθρο 80. - Ψυχική ασθένεια 
του κατηγορουμένου. 
1. Όταν ο κατηγορούμενος βρίσκεται σε κατάσταση 
διατάραξης των πνευματικών του λειτουργιών, το δικα-
στήριο, αν δεν πρόκειται να εκδώσει αθωωτική απόφαση 
ή να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη ή να την κηρύξει 
απαράδεκτη, διατάσσει την αναστολή της διαδικασίας. Αν ο κατηγορούμενος τελεί σε προσωρινή κράτηση, το δικαστήριο διατάσσει ταυτόχρονα και την τοποθέτησή του σε δικαστικό ψυχιατρείο και σε περίπτωση που δεν 
υπάρχει τέτοιο, σε άλλο ψυχιατρείο, κατά προτίμηση δη-
μόσιο. Η διάρκεια της παραμονής δεν μπορεί να υπερβεί 
τους τρείς μήνες.
2. Για τη βεβαίωση της ψυχικής κατάστασης του κα-
τηγορουμένου διατάσσεται προηγουμένως πραγματο-γνωμοσύνη (άρθρο 200).
3. Αν η κατάσταση αυτή προκύψει πριν από το τέλος 
της ανάκρισης, τα παραπάνω τα διατάσσει ο ανακριτής, χωρίς να εμποδίζεται από τον λόγο αυτό στην ενέργεια 
των αναγκαίων πράξεων για τη βεβαίωση του εγκλή-
ματος.
4. Η εξακολούθηση της διαδικασίας, αν πάψουν να 
υπάρχουν οι λόγοι της αναστολής, διατάσσεται από το 
δικαστήριο ή τον ανακριτή σύμφωνα με τις διακρίσεις 
των παρ. 1 και 3. 
Άρθρο 81. - Αμφιβολίες για τον θάνατο
του κατηγορουμένου. 
1. Αν υπάρχουν αμφιβολίες για τον θάνατο του κατη-
γορουμένου, διατάσσεται η αναστολή της διαδικασίας 
ωσότου βεβαιωθεί ότι ο κατηγορούμενος βρίσκεται στη 
ζωή, οπότε η διαδικασία αρχίζει εκ νέου. Η αναστολή 
όμως αυτή δεν εμποδίζει να γίνουν οι αναγκαίες ανακρι-
τικές πράξεις για να βεβαιωθεί το έγκλημα.
2. Αν εξακριβωθεί κατά τη διαδικασία των άρθρων 77 
και 78 πως από πλάνη έγινε δεκτό ότι ο κατηγορούμενος 
δεν ζει, η απόφαση να παύσει η ποινική δίωξη (άρθρα 310 παρ. 1 στοιχ. β΄, 311 παρ. 1 εδ. β΄ και 368 στοιχ. β΄) θεωρείται σαν να μην εκδόθηκε. Στην περίπτωση αυτή 
για το χρονικό διάστημα από την παύση της ποινικής 
δίωξης έως την επανάληψή της εφαρμόζονται οι διατά-
ξεις του ποινικού κώδικα για αναστολή της παραγραφής.
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΠΑΡΙΣΤΑΜΕΝΟΙ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ
Άρθρο 82. - Δήλωση υποστήριξης 
της κατηγορίας. 
1. Όποιος έχει το δικαίωμα να υποστηρίξει την κατη-
γορία στο ποινικό δικαστήριο (άρθρο 63), μπορεί να 
δηλώσει ότι παρίσταται για την υποστήριξή της στην 
ποινική διαδικασία. 
2. Οι ανήλικοι και οι άλλοι ανίκανοι παρίστανται με 
τους νόμιμους αντιπροσώπους τους σύμφωνα με τις 
σχετικές διατάξεις του αστικού κώδικα. 3. Η δήλωση υποστήριξης της κατηγορίας δεν ανα-
πληρώνει την έγκληση στις περιπτώσεις που αυτή είναι 
απαραίτητη για την ποινική δίωξη (άρθρο 53) ούτε η 
έγκληση από μόνη της εξομοιώνεται με δήλωση υπο-
στήριξης της κατηγορίας.
4. Αυτός που δηλώνει ότι παρίσταται για την υποστή-
ριξη της κατηγορίας, αποκτά την ιδιότητα του διαδίκου αμέσως μετά τη δήλωσή του κατά τις διατυπώσεις του επόμενου άρθρου. 
Άρθρο 83. - Διατυπώσεις της δήλωσης.
1. Η δήλωση για την υποστήριξη της κατηγορίας γί-
νεται είτε στην έγκληση είτε με άλλο έγγραφο, έως την 
περάτωση της ανάκρισης (άρθρο 308) προς τον αρμόδιο 
εισαγγελέα, είτε αυτοπροσώπως είτε από πληρεξούσιο 
που έχει έγγραφη πληρεξουσιότητα, ειδική ή γενική, η οποία έχει δοθεί κατά το άρθρο 42 παρ. 2 εδ. β΄ και γ΄. Κατά την κατάθεση της δήλωσης συντάσσεται έκθεση, 
στην οποία προσαρτάται και το έγγραφο της πληρεξου-
σιότητας. Η δήλωση μπορεί να γίνει και σε αυτόν που 
ενεργεί την προκαταρκτική εξέταση ή την ανάκριση, 
ακόμα και κατά τον χρόνο που ο δικαιούμενος εξετά-
ζεται ως μάρτυρας. 
2. Στο ακροατήριο η σχετική δήλωση καταχωρίζεται 
στα πρακτικά. 
Άρθρο 84. - Περιεχόμενο της δήλωσης. 
Η δήλωση είναι απαράδεκτη, αν δεν περιέχει συνο-
πτική έκθεση της υπόθεσης για την οποία παρίσταται 
κάποιος προς υποστήριξη της κατηγορίας και τους λό-
γους στους οποίους στηρίζεται η αστική του αξίωση. Ο 
υποστηρίζων την κατηγορία μπορεί να διορίσει αντίκλη-
το, στον οποίο μπορούν να γίνονται όλες οι επιδόσεις 
και κοινοποιήσεις που τον αφορούν. Ο πληρεξούσιος 
δικηγόρος του υποστηρίζοντος την κατηγορία, που έχει 
διορισθεί νόμιμα και έχει γνωστοποιηθεί στην προδικα-
σία ή στο ακροατήριο, είναι αυτοδικαίως και αντίκλητος.
Άρθρο 85. - Αντιρρήσεις κατά της παράστασης. 
Ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος μπορεί να υποβάλει 
αντιρρήσεις κατά της δήλωσης για υποστήριξη της κα-
τηγορίας και πάντως πριν από την έκδοση του οριστικού 
βουλεύματος.
Άρθρο 86. - Διατυπώσεις των αντιρρήσεων 
και σχετική απόφαση. 
1. Το έγγραφο με τις αντιρρήσεις του υπόπτου ή του 
κατηγορουμένου πρέπει να περιέχει τους λόγους που τις 
στηρίζουν, παραδίδεται στον γραμματέα της εισαγγελίας 
και συντάσσεται έκθεση. Για τις αντιρρήσεις αποφασίζει 
το συμβούλιο αμετάκλητα. Αν η προβολή τους έγινε μετά 
την υποβολή της πρότασης του εισαγγελέα για την ουσία 
της υπόθεσης, το συμβούλιο αποφασίζει με το βούλευμα 
που εκδίδει γι’ αυτήν.
2. Οι αντιρρήσεις δεν εμποδίζουν την εξέλιξη της ανά-
κρισης.
Άρθρο 87. - Αυτεπάγγελτη αποβολή.
Η δήλωση για την υποστήριξη της κατηγορίας μπορεί 
σε οποιοδήποτε στάδιο της προδικασίας να κηρυχθεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2779 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
απαράδεκτη από το συμβούλιο, ύστερα από πρόταση 
του εισαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως.
Άρθρο 88. - Αποτελέσματα την αποβολής. 
1. Ο υποστηρίζων την κατηγορία, του οποίου η πα-
ράσταση έχει κηρυχθεί απαράδεκτη στην προδικασία, 
δεν κωλύεται να εισαγάγει τη δήλωσή του στο ποινικό 
δικαστήριο που δικάζει την κατηγορία.
2. Αν ο υποστηρίζων την κατηγορία αποβληθεί, πα-
ραμένουν ισχυρές όλες οι πράξεις της διαδικασίας που έγιναν πριν από την αποβολή του και στις οποίες τυχόν 
παρευρισκόταν.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΩΝ
Άρθρο 89. - Διορισμός και αριθμός 
συνηγόρων των διαδίκων. 
1. Κάθε διάδικος δεν μπορεί να αντιπροσωπεύεται ή 
να συμπαρίσταται στην ποινική διαδικασία με περισσό-τερους από δύο συνηγόρους στην προδικασία και τρεις 
στο ακροατήριο.
2. Ο διορισμός συνηγόρου του υπόπτου, του κατη-
γορουμένου ή του παριστάμενου για την υποστήριξη 
της κατηγορίας γίνεται: α) με προφορική δήλωση που 
καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση εξέτασής του 
ως υπόπτου ή κατά την απολογία του κατηγορουμένου 
ή στην κατάθεσή του ως μάρτυρα ή β) με έγγραφη δή-
λωση κατά τις διατυπώσεις του άρθρου 42 παρ. 2 εδ. β΄ και γ΄ ή γ) με την έκθεση ή τη δήλωση άσκησης ενδίκου 
μέσου. Ο διορισμός παρέχει στον συνήγορο την εξουσία 
να εκπροσωπεί τον εντολέα του σε όλες τις διαδικαστικές 
πράξεις που αφορούν τη συγκεκριμένη ποινική υπόθε-
ση, εκτός αν η πληρεξουσιότητα παρέχεται για ορισμένες 
μόνο από τις πράξεις αυτές. Η γενική πληρεξουσιότητα 
περιλαμβάνει την άσκηση ενδίκων μέσων, εφόσον αυτό 
μνημονεύεται ρητά.
Άρθρο 90. - Παραίτηση από το δικαίωμα 
διορισμού δικηγόρου.
Με την επιφύλαξη των διατάξεων που απαιτούν την 
υποχρεωτική παράσταση συνηγόρου, ο ύποπτος ή ο 
κατηγορούμενος έχουν δικαίωμα να παραιτηθούν από τον διορισμό συνηγόρου, αφού προηγουμένως λάβουν 
προφορικά ή εγγράφως σαφή και επαρκή ενημέρωση σε 
απλή και κατανοητή γλώσσα σχετικά με το περιεχόμενο 
του συγκεκριμένου δικαιώματος και τις ενδεχόμενες συ-
νέπειες της παραίτησης από αυτό. Η παραίτηση γίνεται 
κατά τις διατάξεις του προηγούμενου άρθρου και πρέπει 
να είναι προϊόν της ελεύθερης βούλησης του προσώ-
που και να μην περιέχει όρο ή αίρεση. Ο ύποπτος ή ο 
κατηγορούμενος μπορεί να ανακαλέσει την παραίτηση 
μεταγενέστερα, σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής 
διαδικασίας.
Άρθρο 91. - Δικαίωμα παροχής
δωρεάν νομικής βοήθειας.
Ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος έχουν δικαίωμα δω-
ρεάν νομικής βοήθειας, το οποίο περιλαμβάνει παροχή 
νομικών συμβουλών και νομική αρωγή και εκπροσώ-πησή τους ενώπιον του δικαστηρίου, σύμφωνα με όσα 
ορίζονται σε σχετικές διατάξεις.
Άρθρο 92. - Σε ποιες πράξεις 
παρίστανται οι διάδικοι. 
1. Οι διάδικοι έχουν δικαίωμα να παρίστανται με συ-
νήγορο σε κάθε ανακριτική πράξη, με εξαίρεση την εξέ-
ταση των μαρτύρων και των κατηγορουμένων, εκτός 
αν πρόκειται για την περίπτωση της παρ. 2 του άρθρου 
220. Γι’ αυτό το σκοπό καλούνται έγκαιρα οι διάδικοι να 
παρευρεθούν οι ίδιοι ή να εκπροσωπηθούν από τους 
συνηγόρους τους.
2. Αν ο κατηγορούμενος κρατείται, θα πρέπει να προ-
σαχθεί, εκτός αν η προσαγωγή του δημιουργεί δυσχέ-
ρειες, οπότε αντιπροσωπεύεται από τον συνήγορό του.
Άρθρο 93. - Αδυναμία παράστασης. 
Αν η παρουσία των διαδίκων δεν είναι για οποιονδήπο-
τε λόγο δυνατή, η πράξη μπορεί να αναβληθεί για άλλο 
χρόνο, αν δεν βλάπτεται η ανάκριση.
Άρθρο 94. - Ερωτήσεις και παρατηρήσεις. 
Οι διάδικοι που παρίστανται και οι συνήγοροί τους 
δικαιούνται να απευθύνουν ερωτήσεις και να υποβάλ-
λουν παρατηρήσεις, που καταχωρίζονται με αίτησή τους 
στην έκθεση.
Άρθρο 95. - Δικαίωμα σε ενημέρωση. 
1. Ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος ενημερώνεται αμέ-
σως όσον αφορά τουλάχιστον στα ακόλουθα δικαιώμα-
τα: α) το δικαίωμα παράστασης με συνήγορο, β) το δι-
καίωμα και τις προϋποθέσεις παροχής δωρεάν νομικών συμβουλών, γ) το δικαίωμα ενημέρωσης σχετικά με την κατηγορία, δ) το δικαίωμα διερμηνείας και μετάφρασης και ε) το δικαίωμα σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης.
2. Η ενημέρωση σύμφωνα με την παρ. 1 παρέχεται σε 
απλή και κατανοητή γλώσσα, προφορικώς ή εγγράφως, 
λαμβανομένων υπόψη των ειδικών αναγκών των υπό-
πτων ή κατηγορουμένων που είναι ευάλωτα πρόσωπα. Αντικείμενο της ενημέρωσης οφείλει να αποτελεί και η αναφορά των συνεπειών παραίτησης από την άσκηση 
των δικαιωμάτων. Για την ενημέρωση και την απάντηση 
του υπόπτου ή του κατηγορουμένου συντάσσεται έκθε-
ση, η οποία και υπογράφεται. 
Άρθρο 96. - Χορήγηση εγγράφου
περί των δικαιωμάτων.
1. Στον ύποπτο ή τον κατηγορούμενο, ο οποίος συλ-
λαμβάνεται ή κρατείται, παρέχεται αμέσως έγγραφο 
στο οποίο καταγράφονται τα δικαιώματά του και του 
επιτρέπεται να το διατηρεί στην κατοχή του καθ’ όλη τη 
διάρκεια της στέρησης της ελευθερίας του. Το έγγραφο αυτό περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τα ακόλου-θα δικαιώματα: α) το δικαίωμα παράστασης με συνήγο-
ρο, β) το δικαίωμα και τις προϋποθέσεις παροχής δω-
ρεάν νομικών συμβουλών, γ) το δικαίωμα ενημέρωσης 
σχετικά με την κατηγορία, δ) το δικαίωμα διερμηνείας 
και μετάφρασης, ε) το δικαίωμα σιωπής και μη αυτοε-
νοχοποίησης, στ) το δικαίωμα πρόσβασης στο υλικό της 
δικογραφίας, ζ) το δικαίωμα ενημέρωσης των προξενι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2780 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
κών αρχών και ενός επιπλέον προσώπου της επιλογής 
του, η) το δικαίωμα σε επείγουσα ιατρική περίθαλψη, 
θ) τον ανώτατο αριθμό ωρών ή ημερών κατά τις οποίες 
ο κατηγορούμενος δύναται να στερηθεί της ελευθερίας 
του προτού προσαχθεί ενώπιον δικαστικής αρχής και ι) 
πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες προσβολής 
του νόμιμου χαρακτήρα της σύλληψης ή της κράτησης.
2. Το ως άνω έγγραφο συντάσσεται σε απλή και κα-
τανοητή γλώσσα. Όταν αυτό δεν είναι διαθέσιμο στην 
κατάλληλη γλώσσα, ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος ενη-
μερώνεται για τα δικαιώματά του προφορικά σε γλώσσα 
που κατανοεί. Το εν λόγω έγγραφο πρέπει στη συνέχεια 
να χορηγείται, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, σε 
γλώσσα που ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος κατανοεί.
Άρθρο 97. - Δικαίωμα ενημέρωσης προσώπου 
της επιλογής του κατηγορουμένου 
σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας. 
1. Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να ζητήσει να 
ενημερωθεί, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, για τη 
στέρηση της ελευθερίας του ένα τουλάχιστον πρόσωπο 
της επιλογής του. Αν ο κατηγορούμενος είναι ανήλικος 
ενημερώνεται ο ασκών τη γονική μέριμνα, εκτός αν αυτό 
αντιβαίνει στο συμφέρον του ανηλίκου, οπότε ενημερώ-
νεται κάποιο άλλο ενδεδειγμένο ενήλικο πρόσωπο ή η 
αρμόδια για την προστασία των ανηλίκων αρχή.
2. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και για να αποτραπεί 
άμεσος κίνδυνος είτε για τη ζωή, την ελευθερία ή τη 
σωματική ακεραιότητα κάπ οιου προσώπου είτε για την 
αποδεικτική διερεύνηση του εγκλήματος, οι αρμόδιες 
αρχές μπορούν να μην επιτρέπουν προσωρινά την ενη-
μέρωση τρίτου προσώπου για τη στέρηση της ελευθε-
ρίας του κατηγορουμένου. Στην περίπτωση αυτή εξετά-
ζεται αν ένα άλλο τρίτο πρόσωπο, που έχει υποδειχθεί 
από τον κατηγορούμενο, μπορεί να ενημερωθεί σχετικά. 
Αν ο κατηγορούμενος είναι ανήλικος, η αρμόδια για την προστασία των ανηλίκων αρχή ενημερώνεται στην πε-ρίπτωση αυτή.
3. Ο κατηγορούμενος που είναι αλλοδαπός και στε-
ρείται την ελευθερία του έχει δικαίωμα να ζητήσει να 
ενημερωθούν, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, οι 
προξενικές αρχές του κράτους του οποίου είναι υπήκοος.
Άρθρο 98. - Δικαίωμα επικοινωνίας 
με τρίτα πρόσωπα κατά τη διάρκεια της στέρησης της ελευθερίας. 
1. Ο κατηγορούμενος που στερείται την ελευθερία 
του έχει δικαίωμα επικοινωνίας, χωρίς αδικαιολόγητη 
καθυστέρηση, με ένα τουλάχιστον τρίτο πρόσωπο που 
έχει υποδείξει ο ίδιος. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και 
για να αποτραπεί ο άμεσος κίνδυνος της παρ. 2 του 
προηγούμενου άρθρου, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να 
περιορίζουν ή να αναβάλλουν την άσκηση του ανωτέρω 
δικαιώματος. Στην περίπτωση αυτή εξετάζεται πρώτα αν 
ο κατηγορούμενος μπορεί να επικοινωνήσει με ένα άλλο 
πρόσωπο που αυτός υποδεικνύει.
2. Ο κατηγορούμενος που είναι αλλοδαπός και στε-
ρείται την ελευθερία του έχει δικαίωμα να επικοινωνεί, 
χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, με τις προξενικές 
αρχές του κράτους του οποίου είναι υπήκοος. Έχει επί-
σης δικαίωμα επίσκεψης από τις προξενικές του αρχές, δικαίωμα συνομιλίας και αλληλογραφίας μαζί τους και δι-
καίωμα να κανονίζεται η νομική του εκπροσώπηση από 
αυτές, εφόσον οι εν λόγω αρχές δεν έχουν αντίρρηση. 
Άρθρο 99. - Δικαίωμα παράστασης 
του κατηγορουμένου με συνήγορο. 
1. Ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα στην απολογία 
του, ακόμη και σ’ αυτήν που γίνεται σε αντιπαράσταση 
με μάρτυρες ή άλλους κατηγορουμένους, να παρίσταται 
με συνήγορο. Γι’ αυτό το σκοπό καλείται εικοσιτέσσερις 
ώρες πριν από κάθε ανακριτική ενέργεια.
2. Επιτρέπεται σύντμηση της προθεσμίας αυτής, αν 
από την αναβολή δημιουργείται κίνδυνος που η ύπαρξή 
του βεβαιώνεται ειδικά με έκθεση του ανακριτή ή του 
ανακριτικού υπαλλήλου.
3. Ο ανακριτής έχει την υποχρέωση να διορίσει αυτε-
παγγέλτως συνήγορο στον κατηγορούμενο για κακούρ-
γημα. Την ίδια υποχρέωση έχει και στα πλημμελήματα, αν το ζητήσει ρητά ο κατηγορούμενος.
4. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να απαγορευθεί η 
επικοινωνία του κατηγορουμένου με τον συνήγορό του. 
Η επικοινωνία αυτή είναι απολύτως απόρρητη. 
Άρθρο 100. - Δικαίωμα πρόσβασης 
στο υλικό της δικογραφίας. 
Ανακοίνωση των εγγράφων της ανάκρισης. 
1. Ο ανακριτής, μόλις μετά την κλήτευσή του εμφα-
νισθεί ή οδηγηθεί σε αυτόν ο κατηγορούμενος για να 
απολογηθεί, του ανακοινώνει το περιεχόμενο του κατη-
γορητηρίου και των εγγράφων της ανάκρισης. Επιτρέ-
πεται επίσης στον κατηγορούμενο να μελετήσει ο ίδιος 
ή ο συνήγορός του το κατηγορητήριο και τα έγγραφα 
της ανάκρισης. Με γραπτή αίτηση του κατηγορουμένου 
και με δαπάνη του χορηγούνται σε αυτόν αντίγραφα του 
κατηγορητηρίου και των εγγράφων της ανάκρισης.
2. Την ίδια υποχρέωση έχει ο ανακριτής, και τα ίδια 
δικαιώματα ο κατηγορούμενος, όταν κληθεί ξανά σε 
συμπληρωματική απολογία. Πάντως μετά το τέλος της 
ανάκρισης και προτού διαβιβαστεί η δικογραφία στον 
εισαγγελέα (άρθρο 308 παρ. 1), καλείται πάντοτε ο κα-
τηγορούμενος να μελετήσει όλη τη δικογραφία. Αν όμως 
η ανάκριση εξακολούθησε περισσότερο από μήνα μετά 
την πρώτη ή κάθε μεταγενέστερη απολογία, δικαιούται ο 
κατηγορούμενος να ασκεί τα δικαιώματά του μια φορά 
το μήνα, και κάθε φορά ο ανακριτής συντάσσει σχετική έκθεση κάτω από την απολογία του κατηγορουμένου.
Άρθρο 101. - Δικαίωμα 
διερμηνείας και μετάφρασης. 
Ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος, που δεν ομιλεί ή δεν 
κατανοεί επαρκώς την ελληνική γλώσσα, έχει το δικαίω-
μα σε διερμηνεία καθώς και σε γραπτή μετάφραση όλων 
των ουσιωδών εγγράφων της διαδικασίας, σύμφωνα με 
όσα προβλέπονται στα άρθρα 233 και 237. 
Άρθρο 102. - Δικαίωμα αίτησης 
διεξαγωγής αποδείξεων.
Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να ζητά με αυτοτελή 
αιτιολογημένη αίτησή του στον ανακριτή τη διεξαγωγή 
αποδείξεων προς αντίκρουση της κατηγορίας. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2781 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 103. - Προθεσμία για την απολογία. 
1. Ο κατηγορούμενος έχει το δικαίωμα να ζητήσει προ-
θεσμία τουλάχιστον σαράντα οκτώ ωρών και δεν έχει 
υποχρέωση να απολογηθεί πριν περάσει η προθεσμία.
2. Ο ανακριτής μπορεί να παρατείνει την προθεσμία 
ύστερα από αίτηση του κατηγορουμένου. 
Άρθρο 104. - Δικαίωμα σιωπής 
και μη αυτοενοχοποίηση.
1. Ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος έχουν δικαίωμα 
σιωπής και μη αυτοενοχοποίησης.
2. Η άσκηση του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης 
δεν εμποδίζει τη νόμιμη συγκέντρωση αποδεικτικών 
στοιχείων, που υπάρχουν αν εξάρτητα από τη βούληση 
των υπόπτων και των κατηγορουμένων. 
3. Η άσκηση του δικαιώματος σιωπής και μη αυτοε-
νοχοποίησης δεν μπορεί να αξιοποιηθεί σε βάρος των υπόπτων και των κατηγορουμένων. 
Άρθρο 105. - Δικαιώματα 
στην αυτεπάγγελτη προανάκριση. 
1. Όταν ενεργείται προανάκριση σύμφωνα με το άρ-
θρο 245 παρ. 2, η εξέταση γίνεται όπως ορίζεται στις 
διατάξεις των άρθρων 273 και 274 και εκείνος που εξε-
τάζεται έχει τα δικαιώματα που αναφέρονται στα άρθρα 
91, 95, 96, 97, 98, 100, 101, 103 και 104. 
2. Ο εξεταζόμενος έχει το δικαίωμα πρόσβασης σε 
δικηγόρο χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και σε 
κάθε περίπτωση προτού εξεταστεί από την αστυνομία 
ή άλλη αρχή επιβολής του νόμου ή δικαστική αρχή. Η 
διάταξη του άρθρου 99 παρ. 4 εφαρμόζεται και σε αυτή την περίπτωση. 
3. Η κατά παράβαση του παρόντος άρθρου εξέταση 
είναι άκυρη και δεν λαμβάνεται υπόψη. Κατά τα άλλα 
εφαρμόζεται η παρ. 3 του άρθρου 244.
Άρθρο 106. - Δικαιώματα 
του κατηγορουμένου στην προανάκριση. 
Όταν ενεργείται προανάκριση κατά το άρθρο 245 παρ. 
1, ο κατηγορούμενος μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματα 
των άρθρων 89 έως 104 με εξαίρεση το δικαίωμα του 
άρθρου 99 παρ. 3, μπορεί δε να υποβάλλει εγγράφως 
την απολογία του εκπροσωπούμενος από συνήγορο που 
διορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 89 παρ. 2, εκτός αν 
θεωρείται αναγκαία η αυτοπρόσωπη εμφάνισή του κατά 
την κρίση εκείνου που διενεργεί την προανάκριση. Ο 
κατηγορούμενος εκπροσωπούμενος διά του συνηγόρου 
του υποχρεούται να δηλώσει τη διεύθυνση κατοικίας 
του, εφαρμοζομένων αναλόγως των παρ. 1 και 4 του 
άρθρου 156. 
Άρθρο 107. - Δικαιώματα του παρισταμένου 
για την υποστήριξη της κατηγορίας. 
Ο παριστάμενος για την υποστήριξη της κατηγορίας 
έχει τα δικαιώματα που αναφέρονται στα άρθρα 92 και 
100. Το δικαίωμα του άρθρου 100 μπορεί να το ασκή-
σει από την στιγμή που ο ύποπτος θα κληθεί σε παροχή εξηγήσεων ή ο κατηγορούμενος θα κληθεί σε απολογία 
ή θα εκδοθεί εναντίον του ένταλμα σύλληψης ή βίαιης προσαγωγής. Άρθρο 108. - Δικαιώματα ανήλικου 
θύματος προσβολής προσωπικής και γενετήσιας ελευθερίας. 
Ο ανήλικος - θύμα των πράξεων που αναφέρονται στα 
άρθρα 323Α παρ. 4, 324, 336, 337 παρ.3, 338, 339, 342, 
343, 345, 348, 348Α, 348Β, 348Γ , 349, 351 ΠΚ, καθώς και 
στο άρθρο 29 παρ. 5 και 6 και άρθρο 30 του ν. 4251/2014 
έχει τα δικαιώματα που προβλέπονται από τα άρθρα 92 
και 100 και αν ακόμη δεν παρίσταται για την υποστήριξη 
της κατηγορίας. Επίσης, έχει το δικαίωμα ενημέρωσης 
από τον αρμόδιο εισαγγελέα εκτέλεσης ποινών για την 
προσωρινή ή οριστική απόλυση του υπαιτίου, καθώς 
και για τις άδειες εξόδου από το κατάστημα κράτησης.
ΠΕΜΠΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΚΑΘ’ ΥΛΗ
Άρθρο 109. - Μικτό ορκωτό δικαστήριο. 
1. Το μικτό ορκωτό δικαστήριο δικάζει σε πρώτο βαθ-
μό: α) τα κακουργήματα, εκτός από εκείνα που ανήκουν 
στην αρμοδιότητα των μονομελών και των τριμελών 
εφετείων και β) τα πολιτικά πλημμελήματα.
2. Το μικτό ορκωτό εφετείο δικάζει τις εφέσεις κατά 
των αποφάσεων των μικτών ορκωτών δικαστηρίων.
Άρθρο 110. - Μονομελές εφετείο. 
Το μονομελές εφετείο δικάζει αποκλειστικά τα κα-
κουργήματα που αναφέρονται στα άρθρα 301 και 303, 
εφόσον γι’ αυτά έχει συνταχθεί πρακτικό συνδιαλλαγής ή διαπραγμάτευσης. 
Άρθρο 111. - Τριμελές και πενταμελές εφετείο. 
Α. Το τριμελές εφετείο δικάζει: 
1. Τα κακουργήματα που προβλέπονται από τον ποινι-
κό κώδικα σχετικά με το νόμισμα, άλλα μέσα πληρωμής 
και ένσημα, τα υπομνήματα, την ιδιοκτησία, την περιου-
σία, τα κακουργήματα της ψευδούς βεβαίωσης - νόθευ-
σης από υπάλληλο και της νόθευσης δικαστικού εγγρά-
φου, αν τελέστηκαν από πολίτες, άσχετα με το πρόσωπο 
του παθόντα και το ποσό του οφέλους ή της ζημίας ή αν 
τελέστηκαν από στρατιωτικούς και στρέφονται οπωσδή-
ποτε κατά του δημοσίου ή νομικού προσώπου δημόσιου 
δικαίου ή οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης, εφόσον η ζημία που προξενήθηκε στο δημόσιο ή στα πιο πάνω 
νομικά πρόσωπα υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι 
χιλιάδων (120.000) ευρώ. 
2. Τα κακουργήματα της δωροδοκίας και δωροληψίας 
που αναφέρονται στα άρθρα 159, 235 και 237 ΠΚ καθώς 
και της κατάχρησης εξουσίας του άρθρου 239 ΠΚ.
3. Τα κακουργήματα της πειρατείας και τα κακουργή-
ματα κατά συγκοινωνιών, τηλεπικοινωνιών και άλλων 
κοινωφελών εγκαταστάσεων, που προβλέπονται στον 
ποινικό κώδικα ή σε ειδικούς ποινικούς νόμους.
4. Τα κακουργήματα τα οποία τελούμενα υπό τις συν-
θήκες του άρθρου 187Α ΠΚ χαρακτηρίζονται ως τρομο-
κρατικές πράξεις και τα κακουργήματα που προβλέπο-νται στα άρθρα 187 και 187Β ΠΚ, καθώς και τα συναφή 
με αυτά πλημμελήματα και κακουργήματα, ανεξαρτήτως 
της βαρύτητάς τους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2782 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
5. Τα κακουργήματα των άρθρων 322 και 324 ΠΚ, των 
άρθρων 71 παρ. 1 του ν. 998/1979, 66 του ν. 2121/1993, 
52 του ν. 4002/2011, καθώς και τα κακουργήματα των 
νόμων 4139/2013, 3028/2002, 2960/2001, 2725/1999, 
4174/2013, 4251/2014 και 2168/1993 και όσα άλλα έχουν 
υπαχθεί στην αρμοδιότητα  των εφετείων, δυνάμει ειδι-
κών διατάξεων νόμων. 
6. Τα πλημμελήματα των δικαστών πολιτικής, ποινικής 
και διοικητικής δικαιοσύνης και εισαγγελέων, συμπερι-
λαμβανομένων των παρέδρων, των ειρηνοδικών, ειδι-
κών πταισματοδικών, των μελών του Συμβουλίου της 
Επικρατείας, των παρέδρων, εισηγητών και δοκίμων ει-
σηγητών του, των μελών του Ελεγκτικού Συνεδρίου, των 
παρέδρων, εισηγητών και δοκίμων εισηγητών του, του 
γενικού επιτρόπου, επιτρόπων και αντεπιτρόπων που 
υπηρετούν σε αυτό, καθώς και του γενικού επιτρόπου, 
επιτρόπων και αντεπιτρόπων επικρατείας στα τακτικά 
διοικητικά δικαστήρια, των δικηγόρων και των μελών 
του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. 
7. Τις εφέσεις κατά των αποφάσεων του τριμελούς 
πλημμελειοδικείου. 
Β. Το πενταμελές εφετείο δικάζει τις εφέσεις κατά των 
αποφάσεων του τριμελούς εφετείου.
Άρθρο 112. - Τριμελές πλημμελειοδικείο. 
Το τριμελές πλημμελειοδικείο δικάζει:
1. Τα πλημμελήματα, εκτός από όσα ανήκουν στην 
αρμοδιότητα των μικτών ορκωτών δικαστηρίων, του 
δικαστηρίου των εφετών, του μονομελούς πλημμελει-
οδικείου και του δικαστηρίου ανηλίκων.
2. Τις εφέσεις κατά των αποφάσεων του μονομελούς 
πλημμελειοδικείου.
Άρθρο 113. - Δικαστήριο ανηλίκων. 
1. Τα δικαστήρια ανηλίκων δικάζουν τις αξιόποινες 
πράξεις που τελούνται από ανηλίκους και επιβάλλουν 
τα αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, που ορίζονται 
από τον ποινικό κώδικα ή τις ποινές, κατά τις παρακάτω διακρίσεις:
Α. Το μονομελές δικαστήριο ανηλίκων δικάζει τις πρά-
ξεις που τελούνται από ανηλίκους εκτός από εκείνες που 
δικάζονται από το τριμελές δικαστήριο ανηλίκων. 
Β. Το τριμελές δικαστήριο ανηλίκων δικάζει τις αξιόποι-
νες πράξεις που τελούνται από ανήλικους, για τις οποίες, 
αν τελούνταν από ενήλικα, απειλείται ισόβια κάθειρξη, 
καθώς και τις πράξεις του άρθρου 336 ΠΚ, εφόσον τε-
λούνται σε βάρος προσώπου νεότερου από δεκαπέντε (15) ετών.
2. Το άρθρο 119 εφαρμόζεται αναλόγως στις περι-
πτώσεις των εδαφίων Α΄ και Β΄ της προηγούμενης πα-
ραγράφου.
Άρθρο 114. - Εφετείο ανηλίκων. 
Το εφετείο ανηλίκων δικάζει τις εφέσεις κατά των 
αποφάσεων των μονομελών και τριμελών δικαστηρίων 
ανηλίκων.
Άρθρο 115. - Μονομελέ ς πλημμελειοδικείο. 
Το μονομελές πλημμελειοδικείο δικάζει:
1. Τα πλημμελήματα για τα οποία απειλείται στον νόμο 
φυλάκιση έως τριών ετών ή χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας ή συνδυασμός των ανωτέρω 
ποινών, εκτός από: α) εκείνα που υπάγονται στην αρμο-
διότητα των μικτών ορκωτών δικαστηρίων και εφετείων, 
καθώς και τα συναφή με αυτά (άρθρα 109, 111 και 128), 
β) εκείνα που υπάγονται στην αρμοδιότητα του δικαστη-
ρίου ανηλίκων, γ) εκείνα που τελούνται διά του τύπου, 
δ) εκείνα των άρθρων 167 παρ. 1, 172 παρ. 1, 173 παρ. 2 εδ. α΄, 224, 235 παρ. 1 εδ. α΄, 236 παρ. 1, 259 και 397 ΠΚ. 
2. Τα δασικά, τα αγροτικά σε βαθμό πλημμελήματος, τα 
αγορανομικά αδικήματα, τα πλημμελήματα του κώδικα 
οδικής κυκλοφορίας, καθώς και τα εγκλήματα: α) του άρ-
θρου 79 του ν. 5960/1933 «περί επιταγής», β) του άρθρου 
1 και 2 του α.ν. 86/1967 «περί επιβολής κυρώσεων κατά 
των καθυστερούντων την καταβολήν και την απόδοσιν 
εισφορών εις Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφαλίσεως», 
γ) του άρθρου 17 παρ. 8 του ν. 1337/1983 για την «επέ-κταση των πολεοδομικών σχεδίων, οικιστική ανάπτυξη και σχετικές ρυθμίσεις», δ) των άρθρων 82 παρ. 4 και 83 
παρ.1 του ν. 3386/2005 και του άρθρου 29 παρ. 7 του 
ν. 4251/2014, ε) του άρθρου 25 του ν. 1882/1990, στ) του 
άρθρου 28 του ν. 3996/2011 και ζ) τα πλημμελήματα του 
άρθρου 66 του ν. 4174/2013. 
Άρθρο 116. - Αρμοδιότητα για τα εγκλήματα 
που τελούνται στο ακροατήριο. 
Αν κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης δικαστηρίου, 
διαπραχθεί πλημμέλημα, εφαρμόζεται κατά την κρίση 
του δικαστηρίου η διαδικασία του άρθρου 39 ή των άρ-
θρων 417 κ.ε..
Άρθρο 117. - Δικαιοδοσία επί εξύβρισης 
ή δυσφήμησης δικαστηρίου. 
Αν το πλημμέλημα έχει τελεστεί σε βάρος μέλους του 
δικαστηρίου, η τυχόν απαιτούμενη κατά τον νόμο έγκλη-
ση από μέρους του υποβάλλεται με δήλωσή του που 
καταχωρίζεται στα πρακτικά. Αν ο δράστης του πλημ-
μελήματος είναι συνήγορος του διαδίκου, η διαδικασία 
των άρθρων 417 κ.ε. μπορεί να εφαρμοστεί, αφού ολο-κληρώσει την άσκηση των καθηκόντων του. 
Άρθρο 118. - Προσδιορισμός 
καθ’ ύλη αρμοδιότητας. 
Την αρμοδιότητα σύμφωνα με τα άρθρα 109-115 την 
προσδιορίζει ο χαρακτηρισμός της πράξης από τον ποι-
νικό κώδικα ως κακουργήματος ή πλημμελήματος, που 
βασίζεται στα πραγματικά περιστατικά τα οποία περιέ-
χονται στο παραπεμπτικό βούλευμα ή στην κλήση του εισαγγελέα (στην περίπτωση της απευθείας εισαγωγής της υπόθεσης).
Άρθρο 119. - Κατ’ εξαίρεση αρμοδιότητα. 
Το δικαστήριο είναι κατ’ εξαίρεση αρμόδιο να δικάσει 
και α) όταν προκύπτει από τη συζήτηση ότι το έγκλημα 
ανήκει στην αρμοδιότητα κατώτερου δικαστηρίου ή 
β) αν συντρέχει περίπτωση οριστικής παύσης της ποινι-
κής δίωξης ή κήρυξης της ποινικής δίωξης απαράδεκτης 
κατά το άρθρο 368 περ. β΄ και γ΄. 
Άρθρο 120. - Αναρμοδιότητα. 
1. Το δικαστήριο οφείλει και αυτεπαγγέλτως να εξε-
τάσει την καθ’ ύλη αρμοδιότητά του σε κάθε στάδιο της 
δίκης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2783 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
2. Το δικαστήριο, όταν κρίνει ότι είναι αναρμόδιο, πα-
ραπέμπει με απόφασή του την υπόθεση στο αντίστοι-
χο αρμόδιο. Σε αυτή την περίπτωση ενεργεί ό,τι και το 
συμβούλιο των πλημμελειοδικών όταν παραπέμπει τον 
κατηγορούμενο στο ακροατήριο. Το μονομελές πλημ-
μελειοδικείο παραπέμπει την υπόθεση στον εισαγγελέα.
3. Κατ’ εξαίρεση το δικαστήριο που χαρακτηρίζει εαυτό 
αναρμόδιο, παραπέμπει την υπόθεση στον εισαγγελέα, αν κρίνει ότι η πράξη, όπως χαρακτηρίζεται από αυτό, είναι κακούργημα. Στην περίπτωση αυτή ο εισαγγελέας παραγγέλλει κυρία ανάκριση. Αν η παραπομπή είχε δι-
αταχθεί με βούλευμα, γίνεται κανονισμός αρμοδιότητας 
σύμφωνα με τα άρθρα 132 κ.ε..
Άρθρο 121. - Αναρμοδιότητα 
του δικαστηρίου που δίκασε πρωτοδίκως. 
Το δικαστήριο που δικάζει κατ’ έφεση, αν κρίνει ότι το 
δικαστήριο που δίκασε σε πρώτο βαθμό ήταν αναρμό-
διο, ακυρώνει την απόφαση που προσβάλλεται με έφεση 
και είτε δικάζει το ίδιο σε πρώτο βαθμό, αν το έγκλημα 
υπαγόταν σε αυτό, είτε παραπέμπει την υπόθεση στο 
αρμόδιο δικαστήριο, ενεργώντας ταυτόχρονα όσα προ-
βλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 120. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΤΟΠΙΚΗ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ
Άρθρο 122. - Προσδιορισμός. 
1. Η τοπική αρμοδιότητα προσδιορίζεται από τον τόπο 
όπου τελέστηκε το έγκλημα ή όπου κατοικεί ή διαμένει 
προσωρινά ο κατηγορούμενος όταν αρχίζει η ποινική 
δίωξη.
2. Για έγκλημα που τελέστηκ ε με έντυπο το οποίο εκ-
δόθηκε στην Ελλάδα αρμόδιο είναι το δικαστήριο στην 
περιφέρεια του οποίου, όπως αποδεικνύεται, δημοσι-
εύτηκε το έντυπο. Όταν πρόκειται για δυσφήμηση ή 
εξύβριση αρμόδιο είναι επίσης και το δικαστήριο στην 
περιφέρεια του οποίου κυκλοφόρησε μεταγενέστερα 
το έντυπο, αν ο παθών κατοικεί ή διαμένει μόνιμα στην περιφέρεια αυτή. Αν το έντυπο εκδόθηκε στο εξωτερι-
κό, αρμόδιο είναι το δικαστήριο στην περιφέρεια του 
οποίου το έντυπο κυκλοφόρησε για πρώτη φορά και 
αν δεν εξακριβώθηκε αυτός ο τόπος, αρμόδιο είναι το 
δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου κατοικεί ή δια-
μένει προσωρινά αυτός που προσβλήθηκε. Σε κάθε άλλη 
περίπτωση, το δικαστήριο της πρωτεύουσας.
Άρθρο 123. - Εγκλήματα
που διαπράχθηκαν στο εξωτερικό. 
1. Για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στο εξωτερικό, 
τιμωρούνται όμως στην Ελλάδα, η αρμοδιότητα ορίζεται 
διαδοχικά από τον τόπο της κατοικίας στην Ελλάδα ή της 
προσωρινής διαμονής ή της σύλληψης ή της παράδοσης 
του κατηγορουμένου. Αν ο τόπος αυτός δεν είναι γνω-στός ή αν ο κατηγορούμενος δεν κατοίκησε ή δεν είχε ποτέ τη διαμονή του στην Ελλάδα ή δεν έχει συλληφθεί 
εκεί, αρμόδιο είναι το δικαστήριο της πρωτεύουσας. Σε 
κάθε όμως περίπτωση ο Άρειος Πάγος, συνεδριάζοντας 
ως συμβούλιο, μπορεί, ύστερα από αίτηση κάποιου δι-
αδίκου ή του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, να ορίσει ως αρμόδιο ένα 
από τα δικαστήρια που βρίσκονται πιο κοντά στον τόπο 
της πράξης.
2. Για τα προβλεπόμενα στον ποινικό κώδικα ή σε ειδι-
κούς ποινικούς νόμους εγκλήματα κατά της ασφαλείας 
της αεροπλοΐας και τα συναφή προς αυτά πλημμελήματα 
και κακουργήματα, που διαπράχθηκαν στο εξωτερικό 
και τιμωρούνται στην Ελλάδα, αρμόδια είναι τα δικα-
στήρια και οι εισαγγελικές και ανακριτικές αρχές της 
πρωτεύουσας.
Άρθρο 124. - Εγκλήματα 
που διαπράχθηκαν σε πλοίο ή αεροσκάφος. 
1. Για εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε ελληνικό πλοίο 
στο εξωτερικό ή σε ανοικτή θάλασσα, η αρμοδιότητα 
ορίζεται από τον τόπο του λιμανιού όπου το πλοίο νηο-
λογήθηκε ή του λιμανιού όπου το πλοίο προσέγγισε για πρώτη φορά μετά την πράξη.
2. Για έγκλημα που διαπράχθηκε σε αεροσκάφος κατά 
τη διάρκεια της πτήσης, η αρμοδιότητα ορίζεται από τον 
τόπο όπου το αεροσκάφος προσγειώθηκε ή προσθα-
λασσώθηκε ή από τον τόπο από όπου το αεροσκάφος 
απογειώθηκε ή αποθαλασσώθηκε πριν από το έγκλημα. 
Αν το αεροσκάφος είναι ξένο, αρμόδιοι είναι επίσης οι 
ανακριτικοί υπάλληλοι και τα δικαστήρια που ορίζονται 
στο άρθρο 123. 
3. Και στις δύο περιπτώσεις των παρ. 1 και 2 αρμόδιο 
επίσης είναι το δικαστήριο της κατοικίας ή της προσω-
ρινής διαμονής του κατηγορουμένου.
Άρθρο 125. - Προτίμηση. 
Μεταξύ περισσότερων αρμόδιων δικαστηρίων ή ανα-
κριτικών υπαλλήλων που έχουν επιληφθεί παράλληλα, 
προτιμούνται εκείνοι του τόπου όπου διαπράχθηκε το 
έγκλημα. Αν ο τόπος αυτός είναι άγνωστος, προτιμούνται 
εκείνοι που πρώτοι κάλεσαν ή διέταξαν τη σύλληψη ή τη 
φυλάκιση του κατηγορουμένου. Μπορεί όμως το συμ-
βούλιο των εφετών ή ο Άρειος Πάγος, σύμφωνα με τις διακρίσεις του άρθρου 132, να αναθέσει την ανάκριση και την απόφαση σε άλλο αρμόδιο δικαστήριο.
Άρθρο 126. - Ένσταση αναρμοδιότητας. 
1. Η ένσταση για τοπική αναρμοδιότητα προτείνεται 
σε οποιοδήποτε στάδιο της ανάκρισης και έως την έναρ-
ξη της αποδεικτικής διαδικασίας στο ακροατήριο. Το 
δικαστήριο, το δικαστικό συμβούλιο κατά τη διάρκεια 
της ανάκρισης και ο εισαγγελέας κατά τη διάρκεια της 
προκαταρκτικής εξέτασης, διαπιστώνοντας την αναρ-
μοδιότητά τους, παραπέμπ ουν την υπόθεση στο δικα-
στήριο ή στον εισαγγελέα που είναι ανάλογα αρμόδιοι 
σύμφωνα με τα προηγούμενα άρθρα. Το όργανο που 
διαπίστωσε την αναρμοδιότητά του οφείλει και μετά 
την παραπομπή αυτή να φροντίσει για τη διενέργεια 
των ανακριτικών πράξεων που είναι επείγουσες και δεν 
επιδέχονται αναβολή.
2. Η ένσταση τοπικής αναρμοδιότητας που προτάθηκε 
έγκαιρα και δεν έγινε δεκτή, αν επαναληφθεί στο δευτε-
ροβάθμιο δικαστήριο και γίνει δεκτή, έχει συνέπεια την 
ακύρωση από το δικαστήριο αυτό της απόφασης που 
προσβάλλεται με την έφεση. Η υπόθεση τότε παραπέ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2784 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
μπεται στο αρμόδιο δικαστήριο, μόνο όταν αυτό δεν 
ανήκει στην περιφέρεια του δευτεροβάθμιου δικαστηρί-
ου. Στην αντίθετη περίπτωση, το δικαστήριο αυτό δικά-
ζει το ίδιο την υπόθεση στην ουσία (άρθρο 502 παρ. 3).
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ
Άρθρο 127. - Εγκυρότητα των πράξεων 
που έγιναν από αναρμόδιο όργανο. 
Οι εκθέσεις και τα άλλα έγγραφα που συντάχθηκαν 
νομότυπα κατά την προδικασία και την κύρια διαδικασία 
από αναρμόδιο δικαστή ή ανακριτικό υπάλληλο διατη-
ρούν την εγκυρότητά τους. Τα εντάλματα για προσωρινή 
κράτηση ισχύουν ως εντάλματα σύλληψης. Οι περιορι-στικοί όροι που έχουν επιβληθεί διατηρούνται μέχρι να αποφανθεί το αρμόδιο δικαστικό όργανο. 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΥΝΑΦΕΙΑΣΚΑΙ ΣΥΝΑΙΤΙΟΤΗΤΑΣ
Άρθρο 128. - Ποια εγκλήματα
θεωρούνται συναφή. 
Συναφή θεωρούνται μόνο τα εγκλήματα που τελού-
νται: α) από το ίδιο πρόσωπο είτε συγχρόνως είτε σε 
διαφορετικούς τόπους και χρόνους, β) από τη δράση 
πολλών που δεν είναι συναίτιοι στον ίδιο τόπο και χρόνο, 
γ) από πολλούς εναντίον αλλήλων είτε συγχρόνως είτε σε διαφορετικούς τόπους και χρόνους και δ) με σκοπό 
να διευκολύνουν ή να κάνουν πιο εύστοχη την εκτέλεση 
ή να συγκαλύψουν ένα από αυτά.
Άρθρο 129. - Εκδίκαση συναφών.
1. Τα συναφή εγκλήματα ανακρίνονται και εκδικά-
ζονται από το ίδιο δικαστήριο, αν η συνεκδίκαση δεν 
προκαλεί βλάβη.
2. To ανώτερο δικαστήριο είναι αρμόδιο και για τα 
συναφή εγκλήματα που υπάγονται στην καθ’ ύλη αρ-
μοδιότητα του κατώτερου δικαστηρίου. Το μικτό ορκωτό 
δικαστήριο θεωρείται στην περίπτωση αυτή ανώτερο 
κατά βαθμό από τα άλλα. 
3. Όταν τα συναφή εγκλήματα δικάστηκαν χωριστά 
στον πρώτο βαθμό και ασκήθηκαν εφέσεις, το δευτε-
ροβάθμιο δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει για όλα με 
μία μόνο απόφαση.
4. Η παρ. 2 του άρθρου 130 εφαρμόζεται και στις πε-
ριπτώσεις συνάφειας.
Άρθρο 130. - Αρμοδιότητα 
σε περίπτωση συμμετοχής. 
1. Στην περίπτωση που συμμετέχουν περισσότεροι 
στο έγκλημα, αρμόδιο δικαστήριο για όλους είναι εκείνο 
που είναι αρμόδιο για εκείνον από τους συμμέτοχους ο 
οποίος επισύρει τη βαρύτερη ποινή. Αν οι συμμέτοχοι 
υπάγονται σε δικαστήρια διαφορετικού βαθμού, αρ-
μόδιο δικαστήριο για όλους είναι το ανώτερο. Το μικτό 
ορκωτό δικαστήριο θεωρείται στην περίπτωση αυτή 
ανώτερο από τα άλλα.2. Το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο ή σε πε-
ρίπτωση απευθείας κλήσης ο αρμόδιος εισαγγελέας 
με τη σύμφωνη γνώμη του ανακριτή ή του προέδρου 
εφετών, κατά περίπτωση, μπορεί για ιδιαίτερους λόγους 
που αφορούν την ασφαλέστερη διάγνωση της αλήθειας 
ή την ταχύτερη εκδίκαση της υπόθεσης να διατάξει το 
χωρισμό της ανάκρισης ή και της συζήτησης στο ακρο-ατήριο.
3. Αν κάποιος από αυτούς που συμμετείχαν στο έγκλη-
μα είναι ανήλικος, η ποινική δίωξη γι’ αυτόν χωρίζεται και 
ο ανήλικος δικάζεται από το δικαστή ανηλίκων. 
4. Οι διατάξεις του στρατιωτικού ποινικού κώδικα 
για τη συνάφεια και τη συναιτιότητα εξακολουθούν να 
ισχύουν. 
Άρθρο 131. - Διατήρηση της αρμοδιότητας 
σε περίπτωση συνάφε ιας και συναιτιότητας. 
Αν εκλείψουν οι λόγοι των άρθρων 128 129 και 130 
παρ. 1, το δικαστήριο που σύμφωνα με τις διατάξεις αυ-
τές κατέστη αρμόδιο, διατηρεί την αρμοδιότητά του και 
για τις υπόλοιπες πράξεις ή για τους άλλους κατηγορου-
μένους, μόνο όμως αν είναι καθ’ ύλη αρμόδιο γι’ αυτές, 
διαφορετικά παραπέμπει την υπόθεση στο αρμόδιο δι-καστήριο σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος. Κατ’ 
εξαίρεση, το δικαστήριο διατη ρεί την αρμοδιότητά του, 
αν συντρέχει περίπτωση του άρθρου 368 περ. β΄ και γ΄. 
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΠΟΜΠΗ
Άρθρο 132. - Κανονισμός της αρμοδιότητας.
1. Αν μεταξύ πολλών δικαστηρίων εξίσου αρμοδίων 
που δεν υπάγονται το ένα στο άλλο ή μεταξύ ανακριτι-
κών υπαλλήλων αμφισβητείται η αρμοδιότητα για το ίδιο 
έγκλημα είτε για συναφή εγκλήματα, ή αν με βουλεύματα 
του ίδιου ή διαφορετικών συμβουλίων αποφασίστηκε 
η παραπομπή για το ίδιο έγκλημα στο ακροατήριο δύο 
ή περισσοτέρων εξίσου αρμόδιων δικαστηρίων, η αρ-
μοδιότητα καθορίζεται ως εξής: Το συμβούλιο εφετών, 
στην περιφέρεια του οποίου υπάγονται τα δικαστήρια 
μεταξύ των οποίων δημιουργήθηκε αμφισβήτηση, ή ο 
Άρειος Πάγος, αν υπάγονται σε διαφορετικά εφετεία ή αν ένα από τα δικαστήρια αυτά είναι το εφετείο ή αν η 
σύγκρουση δημιουργήθηκε μεταξύ των κοινών ποινικών 
δικαστηρίων και των στρατιωτικών, προσδιορίζει το αρ-
μόδιο δικαστήριο με αίτηση του κατηγορουμένου, του 
παριστάμενου για την υποστήριξη της κατηγορίας ή του 
εισαγγελέα ή του επιτρόπου ενός από τα πολλά αρμό-δια δικαστήρια. Η αίτηση πρέπει να είναι νομότυπη και να απευθύνεται στον εισαγγελέα εφετών ή του Αρείου 
Πάγου. Ο αρμόδιος εισαγγελέας εισάγει την αίτηση στο συμβούλιο εφετών ή στον Άρειο Πάγο που συνέρχεται σε συμβούλιο.
2. Ό,τι ορίζει η προηγούμενη παράγραφος εφαρμόζε-
ται και στην περίπτωση του άρθρου 120 παρ. 3 εδάφιο τελευταίο.
3. Σε περίπτωση αμφισβήτησης της αρμοδιότητας με-
ταξύ εισαγγελέων, αυτή κανονίζεται από τον εισαγγελέα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2785 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
εφετών όταν η αμφισβήτηση ανακύπτει μεταξύ εισαγγε-
λέων της περιφέρειάς του, ενώ σε κάθε άλλη περίπτωση 
από τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. Ο αντεισαγγελέας 
του Αρείου Πάγου του άρθρου 33 παρ. 2 επιλύει κάθε 
διαφωνία ή σύγκρουση αρμοδιοτήτων μεταξύ των ει-
σαγγελέων που εποπτεύει, καθώς και μεταξύ αυτών και 
των υπολοίπων εισαγγελέων. Αν όσο διαρκεί η διαδικα-σία της παρ. 1 του άρθρου αυτού ανακύψουν ζητήματα 
που αφορούν μέτρα δικονομικού καταναγκασμού, επι-λαμβάνεται το συμβούλιο πλημμελειοδικών του τόπου όπου διενεργήθηκε η κύρια ανάκριση.
Άρθρο 133. - Αποχή από περαιτέρω ενέργειες. 
1. Μόλις υποβληθεί η αίτηση και ωσότου εκδοθεί 
οριστική απόφαση γι’ αυτήν, τα δικαστήρια μεταξύ των 
οποίων δημιουργήθηκε η σύγκρουση αρμοδιότητας, οι 
εισαγγελείς και οι ανακριτικοί υπάλληλοι οφείλουν να 
απέχουν από κάθε περαιτέρω ενέργεια. Γι’ αυτό το σκοπό 
ο εισαγγελέας, μόλις παραλάβει την αίτηση, ειδοποιεί 
τους ανακριτικούς υπαλλήλους τους εισαγγελείς ή μέσω 
του προέδρου τους δικαστές που έχουν επιληφθεί. Δεν 
κωλύεται η διενέργεια των ανακριτικών πράξεων που 
επείγουν.
2. Αν οι ανακριτικοί υπάλληλοι, οι εισαγγελείς ή οι δι-
καστές που ασχολήθηκαν με την υπόθεση συνεχίζουν 
τη διενέργεια πράξεων, μολονότι ειδοποιήθηκαν, ευ-
θύνονται πειθαρχικά. Η διαδικασία που συνεχίστηκε με 
αυτό τον τρόπο είναι αυτοδικαίως άκυρη, εκτός από την 
περίπτωση του τελευταίου εδαφίου της παρ. 1.
Άρθρο 134. - Υποχρεωτική η απόφαση 
για τον κανονισμό. 
Το δικαστήριο που ορίζεται στο άρθρο 132 γίνεται 
υποχρεωτικά αρμόδιο και ενεργεί περαιτέρω ως υπο-
κατάστατο του αρχικά αρμόδιου. Στην περίπτωση που από τη διαδικασία προκύψουν γεγονότα τα οποία επη-
ρεάζουν την καθ’ ύλη αρμοδιότητά του και δεν είχαν 
ληφθεί υπόψη από το συμβούλιο εφετών ή τον Άρειο 
Πάγο που το καθόρισαν ως αρμόδιο, το δικαστήριο οφεί-
λει να κηρύξει την αναρμοδιότητά του σύμφωνα με το άρθρο 120. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση νομοθε-τικής μεταβολής. 
Άρθρο 135. - Αρμοδιότητα κατά παραπομπή. 
Το δικαστήριο που είναι αρμόδιο σύμφωνα με τα 
άρθρα 122-125 διατάζει την παραπομπή σε άλλο ισό-
βαθμο και ομοειδές, όταν: α) αποφασίστηκε η εξαίρε-
ση ολόκληρου δικαστηρίου ή τόσων μελών ενός δικα-
στηρίου, ώστε τα υπόλοιπα να μη συμπληρώνουν τον 
νόμιμο αριθμό για τη συζήτηση της υπόθεσης, β) δεν 
υπάρχει ο νόμιμος αριθμός δικαστών για τη σύνθεση 
του δικαστηρίου, εξαιτίας ασθένειας ή άλλου λόγου, και 
το κώλυμα αυτό διαρκεί ή πρόκειται να διαρκέσει δύο τουλάχιστον μήνες από την ημέρα που παραπέμφθηκε αμετάκλητα η υπόθεση στο ακροατήριο, γ) επιβάλλουν την παραπομπή σοβαροί λόγοι σχετικοί με τη δημόσια 
ασφάλεια και τάξη ή συντρέχουν λόγοι ασφαλείας για 
τη μη μεταγωγή του κατηγορουμένου, που επιβάλλουν 
την εκδίκαση της υπόθεσης στο δικαστήριο που εδρεύει στο κατάστημα κράτησης αυτού, δ) ο κατηγορούμενος 
εκτίει σε κατάστημα κράτησης εκτός της περιφέρειας 
του αρμόδιου κατά τα άρθρα 122-125 δικαστηρίου ποινή 
στερητική της ελευθερίας που το ανεκτέλεστο υπόλοι-
πό της υπερβαίνει τα τρία έτη και πρόκειται να δικαστεί 
για κακούργημα ή αν κρίνεται ύποπτος να αποδράσει 
και για πλημμέλημα, ε) ο εγκαλών ή ο ζημιωμένος ή ο 
κατηγορούμενος είναι δικαστικός λειτουργός από τον 
βαθμό του παρέδρου σε πρωτοδικείο ή εισαγγελία και 
άνω και υπηρετεί στο αρμόδιο σύμφωνα με τα άρθρα 
122-125 δικαστήριο. Αν όμως πρόκειται για αυτόφωρα εγκλήματα σε βάρος δικαστικών λειτουργών που στρέ-φονται κατά της τιμής και της σωματικής ακεραιότητάς τους, δεν διατάσσεται παραπομπή. 
Άρθρο 136. - Δικαστήριο αρμόδιο 
για την παραπομπή. 
1. Την παραπομπή μπορούν να τη ζητήσουν ο εισαγ-
γελέας, ο κατηγορούμενος και ο παριστάμενος για την υποστήριξη της κατηγορίας, ενώ στις περιπτώσεις των στοιχείων γ΄ και δ΄ του άρθρου 135 μόνο ο εισαγγελέας 
του αρμόδιου δικαστηρίου ή του Αρείου Πάγου αυτε-
παγγέλτως ή με παραγγελία του Υπουργού Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Για την παρα-
πομπή αποφασίζει: α) το συμβούλιο εφετών, αν ζητείται 
η παραπομπή από ένα μονομελές ή τριμελές πλημμε-
λειοδικείο ή δικαστήριο ανηλίκων σε άλλο όμοιο β) ο 
Άρειος Πάγος, που συνέρχεται σε συμβούλιο, σε κάθε 
άλλη περίπτωση (εκτός από αυτή που αναφέρεται στο άρθρο 499) και πάντοτε όταν ζητείται η παραπομπή για 
τον λόγο που αναφέρεται στο στοιχείο γ΄ του άρθρου 
135. Στην τελευταία περίπτωση, αν την παραπομπή τη 
ζητεί ο εισαγγελέας, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου 
εισάγει την αίτηση σε συζήτηση μόνο αν συμφωνεί αλ-
λιώς, παραγγέλλει στον εισαγγελέα που υπέβαλε την 
αίτηση να εισαγάγει την υπόθεση στο δικαστήριο που 
είναι αρμόδιο σύμφωνα με τα άρθρα 122-125. Τα άρθρα 
132 και 134 εδάφιο α΄ εφαρμόζονται αναλόγως και σε 
αυτήν την περίπτωση.
2. Αν μετά την έκδοση της απόφασης που διέταξε την 
παραπομπή και πριν από την εκδίκαση της υπόθεσης, 
παύσουν να υπάρχουν οι λόγοι που αναφέρονται στα 
στοιχεία α΄ έως δ΄ της προηγούμενης παραγράφου, η 
απόφαση μπορεί να ανακληθεί ύστερα από αίτηση του 
εισαγγελέα του αρμόδιου δικαστηρίου ή του Αρείου 
Πάγου.
3. Σε περίπτωση που απορριφθεί η αίτηση για παρα-
πομπή μπορεί να υποβληθε ί νέα αίτηση, αν συντρέχουν 
νέοι λόγοι.
ΕΚΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΑ
Άρθρο 137. - Απόφαση, βούλευμα και διάταξη. 
Ο κώδικας αυτός ορίζει σε ποιες περιπτώσεις ο δικα-
στής εκδίδει απόφαση ή διάταξη. Διατάξεις εκδίδει και ο 
εισαγγελέας σε όσες περιπτώσεις του επιβάλλει ο νόμος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2786 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
την υποχρέωση να λαμβάνει μέτρα κατά την προδικασία 
ή κατά το χρόνο που το δικαστήριο διακόπτει τη συνε-
δρίασή του. Στην τελευταία περίπτωση η διάταξη του 
εισαγγελέα μπορεί να γίνει και προφορικά. Η απόφαση 
του δικαστικού συμβουλίου ονομάζεται βούλευμα.
Άρθρο 138. - Διαδικασία έκδοσης απόφασης, 
βουλεύματος και διάταξης. 
1. Πριν από κάθε απόφαση ή διάταξη του δικαστή που 
εκδίδεται κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο παίρνουν 
τον λόγο σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου ο εισαγ-γελέας καθώς και οι παρόντες διάδικοι. Τα βουλεύματα 
του δικαστικού συμβουλίου και οι διατάξεις του ανα-
κριτή εκδίδονται ύστερα από έγγραφη πρόταση του 
εισαγγελέα, ο οποίος την αναπτύσσει και προφορικά, 
όταν η εμφάνισή του στο συμβούλιο προβλέπεται από τον νόμο. Σε κάθε περίπτωση αντίγραφο της πρότασης επί παρεμπιπτόντων ζητημάτων μπορούν να λάβουν οι 
διάδικοι μετά από αίτησή τους, αφού ειδοποιηθούν έστω 
και τηλεφωνικά, οπότε η δικογραφία διαβιβάζεται στον ανακριτή ή στο συμβούλιο, μετά παρέλευση 24 ωρών. 
Ο νόμος ορίζει τις περιπτώσεις στις οποίες πρέπει να 
ακουστούν οι διάδικοι πριν εκδοθεί το βούλευμα ή η 
διάταξη του ανακριτή.
2. Η παράβαση της προηγούμενης παραγράφου συνε-
πάγεται την ακυρότητα της απόφασης, του βουλεύματος 
και της διάταξης.
Άρθρο 139. - Αιτιολογίες. 
1. Οι αποφάσεις, οι ποινικές διαταγές και τα βουλεύμα-
τα, καθώς και οι διατάξεις του ανακριτή και του εισαγγε-
λέα, πρέπει να αιτιολογούνται ειδικά και εμπεριστατωμέ-
να, ενώ η καταδικαστική απόφαση και το παραπεμπτικό 
βούλευμα πρέπει να αναφέρουν και τον αριθμό του 
άρθρου του ποινικού νόμου που εφαρμόζεται. Μόνη 
η επανάληψη της διατύπωσης του νόμου δεν αρκεί για 
την αιτιολογία. 
2. Αιτιολογία απαιτείται σε όλες χωρίς εξαίρεση τις 
αποφάσεις, τα βουλεύματα και τις διατάξεις, ανεξάρ-
τητα του αν αυτό απαιτείται ειδικά από τον νόμο ή αν 
είναι οριστικές ή παρεμπίπτουσες ή αν η έκδοσή τους 
αφήνεται στη διακριτική, ελεύθερη ή ανέλεγκτη κρίση του δικαστή που τις εξέδωσε. 
Άρθρο 140. - Πρακτικά της συνεδρίασης. 
Τα πρακτικά της συνεδρίασης συντάσσονται από τον 
γραμματέα με ευθύνη δική του, καθώς και με ευθύνη του 
δικαστή που διευθύνει τη συζήτηση. Τα πρακτικά μνημο-
νεύουν: α) τον τόπο, τον χρόνο της συνεδρίασης και τις 
διακοπές της, καθώς και την ώρα που ορίστηκε για κάθε 
επανάληψη, β) τα ονοματεπώνυμα των δικαστών, του 
εισαγγελέα και του γραμματέα, γ) το ονοματεπώνυμο και 
ό,τι άλλο συντελεί στην εξακρίβωση της ταυτότητας των 
διαδίκων, των εκπροσώπων τους και των συνηγόρων, 
δ) τα ονοματεπώνυμα των μαρτύρων, των διερμηνέων, 
των πραγματογνωμόνων και των τεχνικών συμβούλων 
και ε) την όρκιση των μαρτύρων, των διερμηνέων και 
των πραγματογνωμόνων.Άρθρο 141. - Το περιεχόμενο των πρακτικών. 
1. Τα πρακτικά της συνεδρίασης πρέπει να περιέχουν 
με συντομία τις καταθέσεις των μαρτύρων και τις προ-
σθήκες ή τις διαφορές των καταθέσεων που γίνονται 
στο ακροατήριο σε σχέση με εκείνες που έγιναν στην 
ανάκριση, επίσης τα συμπεράσματα των πραγματογνω-
μόνων και των τεχνικών συμβούλων, τις απολογίες και 
τις δηλώσεις των κατηγορουμένων και των τεχνικών 
συμβούλων, τις προτάσεις και τις αιτήσεις του εισαγγε-
λέα και των διαδίκων, τις αποφάσεις του δικαστηρίου 
και τις διατάξεις εκείνου που διευθύνει τη συζήτηση και γενικά κάθε αξιόλογο γεγονός κατά τη διάρκεια της συ-νεδρίασης. Όποιος διευθύνει τη συζήτηση φροντίζει να 
καταχωρίζονται στα πρακτικά κατά λέξη εκείνα τα μέρη 
των μαρτυριών ή των δηλώσεων που κρίνει ουσιώδη για 
τους σκοπούς της απόδειξης. Επίσης έχει τη δυνατότητα 
και να τα υπαγορεύσει ή και να επιτρέψει σ’ εκείνον που 
εξετάζεται την υπαγόρευσή τους, το γεγονός δε αυτό 
αναφέρεται στα πρακτικά.
2. Ο εισαγγελέας και οι διάδικοι έχουν το δικαίωμα να 
ζητούν την καταχώρηση κάθε δήλωσης όσων εξετάζο-νται ή εκείνων που μετέχουν στη δίκη, αν έχουν συμφέ-
ρον και δεν είναι αντίθετο στον νόμο, και να παραδίδουν 
γραπτώς σε αυτόν που διευθύνει τη συζήτηση τις δηλώ-
σεις τους που αναπτύχθηκαν προφορικά. Η απόφαση 
του δικαστηρίου που αρνείται ή περιορίζει την άσκηση 
των παραπάνω δικαιωμάτων, η οποία εκδίδεται μετά 
από προσφυγή κατά της άρνησης του διευθύνοντος τη 
συζήτηση, προσβάλλεται με τα ένδικα μέσα που επιτρέ-
πονται εναντίον της οριστικής απόφασης και μόνο μαζί με αυτήν.
3. Τα πρακτικά ωσότου προσβληθούν για πλαστότητα 
αποδεικνύουν όλα όσα αναγράφονται σε αυτά, σύμφωνα 
με το άρθρο 140.
4. Η αίτηση του κατηγορουμένου ή του συνηγόρου του 
για την έναρξη της διαδικασίας ποινικής συνδιαλλαγής ή 
ποινικής διαπραγμάτευσης που υποβάλλεται στο ακρο-
ατήριο, καταχωρίζεται σε αυτοτελές πρακτικό, το οποίο 
συντάσσεται ανεξάρτητα από τα πρακτικά συνεδρίασης 
της παρ. 1 και μνημονεύει τα στοιχεία α΄, β΄ και γ΄ του 
άρθρου 140.
Άρθρο 142. - Σύνταξη των πρακτικών. 
1. Μόλις τελειώσει η συνεδρίαση, όποιος τη διευθύ-
νει θεωρεί και μονογράφει σε κάθε φύλλο τα πρόχειρα 
πρακτικά που συντάχθηκαν από τον γραμματέα κατά τη 
διάρκεια της συνεδρίασης.
2. Μέσα σε οκτώ ημέρες από τη συνεδρίαση καθα-
ρογράφονται τα πρακτικά από τον γραμματέα και υπο-
γράφονται από αυτόν και τον δικαστή που διευθύνει τη 
συζήτηση ή, αν αυτός μετατέθηκε ή απομακρύνθηκε 
από τη δημόσια υπηρεσία ή πέθανε πριν από την καθα-ρογράφηση, από τον αρχαιότερο μεταξύ των δικαστών 
που συμμετείχαν στη συζήτηση και, αν το δικαστήριο 
είναι μονομελές, μόνο από τον γραμματέα. Αν ο γραμμα-
τέας που συμμετείχε στη συζήτηση απομακρύνθηκε από 
την υπηρεσία ή πέθανε πριν από την καθαρογράφηση, 
τα πρακτικά συντάσσει όποιος διευθύνει τη γραμματεία 
του δικαστηρίου ή ο αναπληρωτής του με βάση τα πρό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2787 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
χειρα πρακτικά και τα σχετικά έγγραφα που βρίσκονται 
στο δικαστικό γραφείο τα πρακτικά υπογράφονται από αυτόν και από τον διευθύνοντα τη συζήτηση σύμφωνα 
με τα παραπάνω. Η ημερομηνία υπογραφής των καθαρο-
γραμμένων πρακτικών σημειώνεται αυθημερόν σε ειδικό 
βιβλίο, που τηρείται στην οικεία γραμματεία.
3. Όπου από τις διατάξεις της νομοθεσίας προβλέπεται 
επίδοση αντιγράφου ή αποσπάσματος της απόφασης 
ποινικού δικαστηρίου σε αυτόν που καταδικάστηκε, αντί 
γι’ αυτήν μπορεί να επιδοθεί έγγραφο της γραμματείας 
του δικαστηρίου, που περιέχει τον αριθμό της απόφα-
σης, τη διάταξη που παραβιάστηκε και την ποινή που 
επιβλήθηκε. Η επίδοση αυτού του εγγράφου έχει τις 
συνέπειες της επίδοσης αντιγράφου ή αποσπάσματος 
της απόφασης. 
4. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνει-
ας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που εκδίδεται ύστερα 
από γνώμη της Ολομέλειας του οικείου Πρωτοδικείου, 
μπορεί να καθορίζεται για ποιες αποφάσεις δεν είναι 
αναγκαία η καθαρογραφή. 
Άρθρο 143. - Τήρηση πρακτικών 
με φωνοληψία ή εικονοληψία. 
1. Ενώπιον των δικαστηρίων μπορεί να εφαρμοστεί 
και το σύστημα τήρησης πρακτικών των συζητήσεων με 
φωνοληψία. Σε δίκες κακουργημάτων η τήρηση πρακτι-
κών με φωνοληψία είναι υποχρεωτική.
α. Η φωνοληπτική τήρηση των πρακτικών γίνεται από 
τον γραμματέα του δικαστηρίου και υπό τις οδηγίες του 
δικαστή που διευθύνει τη συζήτηση με μαγνητοφώνηση 
και απομαγνητοφώνηση ή άλλες τεχνικές φωνοληψίας 
που διενεργούνται με την χρήση κατάλληλων μηχανικών 
μέσων και, εφόσον παρίσταται αναγκαίο, με την συνδρο-
μή βοηθητικού προσωπικού.
β. Οι υλικοί φορείς του ήχου όπως ψηφιακοί δίσκοι 
και κασέτες παράγονται, με την ενσωμάτωση του ήχου, 
σε ένα πρωτότυπο το οποίο φυλάσσεται στο αρχείο 
του δικαστηρίου για τη διασφάλιση της δυνατότητας 
επαλήθευσης προς το απομαγνητοφωνημένο ή με άλ-λες τεχνικές εκτυπωμένο κείμενο και σε ένα κυρωμένο αντίτυπο, το οποίο χρησιμοποιείται για την εργασία της απομαγνητοφώνησης και εκτύπωσης.
2. Η μηχανική εγγραφή (φωνοληψία) κατά τη διαδι-
κασία ενώπιον του ακροατηρίου, συνιστά, για τις ανά-
γκες του άρθρου 142 παρ. 1, το κείμενο των πρόχειρων 
πρακτικών. Σε δίκες μακράς διάρκειας το δικαστήριο, 
εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα από τον εισαγγελέα 
ή τους διαδίκους, επιτρέπει τη χορήγηση αντιγράφου 
των ως άνω πρόχειρων πρακτικών μετά το πέρας της 
αποδεικτικής διαδικασίας. 
3. Το απομαγνητοφωνημένο ή με άλλες τεχνικές εκτυ-
πωμένο κείμενο υπογράφεται από τον δικαστή που διευ-
θύνει τη συζήτηση και από τον γραμματέα, τίθεται στη 
δικογραφία και συνιστά το κατά την έννοια του άρθρου 
142 παρ. 2 κείμενο των πρακτικών. 
4. Ανεξάρτητα από τα οριζόμενα στις προηγούμενες 
παραγράφους, ο εισαγγελέας, ο γραμματέας και οι διά-
δικοι έχουν δικαίωμα να προβαίνουν, με δικά τους μέσα, 
σε φωνοληψία της διεξαγόμενης στο ακροατήριο δίκης, εφόσον επιτραπεί από το δικαστήριο κατόπιν υποβολής 
αιτήματος, που καταχωρίζεται στα πρακτικά. 
5. Η διαδικασία των προηγούμενων παραγράφων 
εφαρμόζεται και σε όσες περιπτώσεις προβλέπεται στον 
νόμο εικονοληψία ή εικονοτηλεδιάσκεψη. Η εφαρμογή 
αυτού του τρόπου τήρησης των πρακτικών γίνεται με 
απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 
Άρθρο 144. - Σύνταξη της απόφασης, 
των ποινικών διαταγών και των διατάξεων. 
1. Η απόφαση, οι ποινικές διαταγές και οι διατάξεις 
που εκδίδονται κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, συ-
ντάσσονται γραπτώς και υπογράφονται σύμφωνα με το άρθρο 142 παρ. 2, εντός προθεσμίας οκτώ ημερών, που 
αρχίζει από τη λήξη της προθεσμίας καθαρογραφής των 
πρακτικών της δίκης.
2. Με έγκριση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας 
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ύστερα από πρόταση της 
ολομέλειας του δικαστηρίου επιτρέπεται οι αποφάσεις 
και οι διατάξεις να μη συντάσσονται ιδιαιτέρως, αλλά να 
καταχωρίζονται ολόκληρες στα πρακτικά. Οι διατάξεις των άρθρων 138 παρ. 1 και 2 και 139 τηρούνται σε κάθε περίπτωση.
3. Η σύνταξη των καταδικαστικών αποφάσεων κατά 
των οποίων έχει ασκηθεί ένδικο μέσο γίνεται κατ’ απόλυ-
τη προτεραιότητα, όταν κρατε ίται εκείνος που το ασκεί. 
Άρθρο 145. - Διόρθωση και συμπλήρωση 
της απόφασης, της ποινικής διαταγής, της διάταξης και των πρακτικών.
1. Όταν στην απόφαση, στην ποινική διαταγή ή στην 
διάταξη υπάρχουν λάθη ή παραλείψεις που δεν δημιουρ-
γούν ακυρότητα ο δικαστής που τις εξέδωσε διατάσσει 
αυτεπαγγέλτως ή με αίτηση του εισαγγελέα ή κάποιου 
από τους διαδίκους τη διόρθωση ή τη συμπλήρωσή 
τους, εφόσον δεν επέρχεται ουσιώδης μεταβολή στην 
απόφαση ή στη διάταξη και δεν αλλοιώνεται η αληθινή 
εικόνα αυτών που πράγματι συνέβησαν στο ακροατήριο. 
Ουσιώδης μεταβολή υπάρχει ιδίως όταν εκφέρεται νέα δικαιοδοτική κρίση, επιβάλλεται κύρια ποινή, παρεπό-μενη ποινή ή μέτρο ασφαλείας. 
2. Η διόρθωση ή η συμπλήρωση μπορεί να αφορά, 
εκτός από τις άλλες παραλείψεις, και τα όσα αναφέρο-νται ως προς την ταυτότητα του κατηγορουμένου, την 
απάλειψη προφανών παραδρομών του αιτιολογικού 
και τη διευκρίνιση του διατακτικού της απόφασης όταν αυτό έχει ασάφειες ή είναι διαφορετικό από εκείνο που 
απαγγέλθηκε στο ακροατήριο ή που σημειώθηκε στα 
πρακτικά. Η διόρθωση ή η συμπλήρωση διατάσσεται με 
απόφαση ή διάταξη, ύστερα από κλήτευση και ακρόαση 
των διαδίκων που εμφανίστηκαν. Η διόρθωση ή η συ-
μπλήρωση απόφασης του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, 
στην περίπτωση που έληξε η σύνοδος κατά την οποία εκδόθηκε η απόφαση, διατάσσεται από το δικαστήριο 
των εφετών στην περιφέρεια του οποίου υπάγεται το 
μικτό ορκωτό δικαστήριο. Αν ασκήθηκε κατά της απόφα-
σης ένδικο μέσο, τη διόρθωση ή τη συμπλήρωσή της τη 
διατάσσει το δικαστήριο που την εξέδωσε, αν το ένδικο 
μέσο απορρίφθηκε ως απαράδεκτο. Σε αντίθετη περί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2788 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
πτωση, τη διόρθωση ή τη συμπλήρωση τη διατάσσει το 
δικαστήριο που αποφασίζει για το ένδικο μέσο.
3. Μέσα σε είκοσι ημέρες από την, κατά το άρθρο 142 
παρ. 2 εδάφιο τελευταίο, καταχώριση στο ειδικό βιβλίο 
καθαρογραμμένων των πρακτικών, είναι δυνατό να ζητη-
θεί από τους διαδίκους και τον εισαγγελέα ή να προκλη-
θεί αυτεπαγγέλτως από τον δικαστή η διόρθωση λαθών, 
που υπάρχουν στα πρακτικά ή η συμπλήρωση των ελ-λείψεων, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 1. Τη διόρθωση ή τη συμπλήρωση τη διατάσσει, ύστερα από 
κλήτευση και ακρόαση των διαδίκων που ήταν παρό-
ντες, όποιος διευθύνει τη συνεδρίαση, και σε περίπτωση 
άρνησής του το δικαστήριο που δίκασε αποτελούμενο από τους ίδιους, αν είναι δυνατόν, δικαστές.
Άρθρο 146. - Ανασύσταση δικογραφίας. 
Η ανανέωση ή αντικατάσταση των πρωτοτύπων των 
αποφάσεων, των ποινικών διαταγών, των διατάξεων, των 
βουλευμάτων και των πρακτικών, καθώς και κάθε άλλου 
εγγράφου της ποινικής διαδικασίας, που καταστράφη-
καν από οποιαδήποτε αιτία, χάθηκαν ή υπεξήχθησαν ή αλλοιώθηκαν από τον χρόνο, γίνεται σύμφωνα με όσα ορίζει ειδικός νόμος.
Άρθρο 147. - Αντίγραφα. 
Αντίγραφα των αποφάσεων, των ποινικών διαταγών, 
των διατάξεων, των πρακτικών, των βουλευμάτων, κα-
θώς και κάθε εγγράφου της ποινικής διαδικασίας δί-
νονται μετά το τέλος της σε κάθε διάδικο της ποινικής 
δίκης, ενώ σε οποιονδήποτε άλλον που έχει συμφέρον 
δίνονται με αίτησή του και με έγκριση του προέδρου 
του δικαστηρίου. Κατά τη διάρκεια της ανάκρισης εφαρ-
μόζονται οι διατάξεις του άρθρου 100 και 107, κατά τη διάρκεια δε της προκαταρκτικής εξέτασης οι διατάξεις 
του άρθρου 244. Σε οποιονδήποτε τρίτο που έχει έννομο 
συμφέρον είναι δυνατόν να δοθούν αντίγραφα με ομό-
φωνη έγκριση του ανακριτή και του εισαγγελέα, μετά δε 
το πέρας της προκαταρκτικής εξέτασης με έγκριση του 
αρμόδιου εισαγγελέα. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΚΘΕΣΕΙΣ
Άρθρο 148. - Ορισμός. 
Έκθεση ονομάζεται το έγγραφο που συντάσσει δημό-
σιος υπάλληλος ο οποίος εκπληρώνει καθήκοντα στην 
ποινική διαδικασία για να βεβαιώσει πράξεις που έκανε ο ίδιος ή άλλος αρμόδιος δημόσιος υπάλληλος, με τον 
οποίο συμπράττει ή δηλώσεις τρίτων προσώπων που 
απευθύνονται σε αυτούς.
Άρθρο 149. - Χρόνος και τόπος
που συντάσσεται η έκθεση. 
Η έκθεση πρέπει να συντάσσεται στον τόπο όπου γίνε-
ται η πράξη ή η δήλωση που βεβαιώνεται σε αυτήν και κατά τον χρόνο της ενέργειας ή, αν αυτό είναι αδύνατο, αμέσως μετά.
Άρθρο 150. - Πρόσωπα που συμπράττουν. 
Κατά τη σύνταξη της έκθεσης, όταν ο νόμος δεν ορί-ζει διαφορετικά, παρίσταται δικαστικός γραμματέας 
ή ανακριτικός υπάλληλος και, αν δεν υπάρχουν αυτοί, 
παρίστανται δύο μάρτυρες. Οι μάρτυρες πρέπει να μην 
είναι ηλικίας κάτω των δεκαοκτώ ετών, να μην έχουν 
συμφέρον από την έκβαση της υπόθεσης, να μην είναι 
συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας έως τον τρίτο βαθμό 
με τον δημόσιο υπάλληλο που συντάσσει την έκθεση ή 
τον κατηγορούμενο ή τον παριστάμενο για την υποστή-
ριξη της κατηγορίας και να μην είναι προφανώς μεθυ-
σμένοι ή διανοητικά άρρωστοι.
Άρθρο 151. - Το περιεχόμενο της έκθεσης. 
Η έκθεση που γράφεται από τον δικαστικό γραμματέα 
αν αυτός είναι παρών, πρέπει να αναφέρει τον τόπο και 
την ημερομηνία και, αν είναι δυνατόν, την ώρα κατά την 
οποία άρχισε και τελείωσε η σύνταξή της, τα ονοματε-
πώνυμα και την κατοικία των προσώπων που παρευρέ-θηκαν και τους τυχόν γνωστούς λόγους για τους οποί-
ους δεν παρευρέθηκαν τα πρόσωπα που έπρεπε. Επίσης 
πρέπει να περιέχει ακριβή περιγραφή των πράξεων που 
πιστοποιούνται με την έκθεση ή των δηλώσεων τρίτων που έγιναν σε αυτόν που συντάσσει την έκθεση, και να αναφέρει αν οι δηλώσεις αυτέ ς υπήρξαν αυθόρμητες ή 
προκλήθηκαν με ερωτήσεις του υπαλλήλου. Η έκθεση 
διαβάζεται μπροστά σε όσους κατά το προηγούμενο 
άρθρο συνέπραξαν και υπογράφεται από αυτούς, κα-
θώς και από τους μάρτυρες που εξετάστηκαν από τον 
δημόσιο υπάλληλο που συνέταξε την έκθεση. Αν κάποιος 
από αυτούς που συνέπραξαν ή εξετάσθηκαν, δεν ξέρει ή 
αρνείται να υπογράψει, αυτό αναφέρεται στην έκθεση.
Άρθρο 152. - Αποδεικτική δύναμη της έκθεσης.
Η έκθεση έχει αποδεικτική δύναμη ωσότου αποδειχθεί 
το αντίθετο. Για όσα όμως βεβαιώνονται σε αυτήν ότι 
έγιναν από δημόσιο υπάλληλο η έκθεση έχει αποδεικτική 
δύναμη ωσότου προσβληθεί για πλαστότητα. Αυτό δεν 
εμποδίζει πάντως τον δικαστή να εκτιμήσει το περιεχό-μενο της έκθεσης ελεύθερα.
Άρθρο 153. - Ακυρότητα της έκθεσης. 
Η έκθεση είναι άκυρη, όταν λείπουν η χρονολογία, 
εκτός αν προκύπτει με βεβαιότητα από το όλο περιε-
χόμενο της έκθεσης ή από άλλα έγγραφα που επισυνά-
πτονται σε αυτήν, η αναγραφή των ονομάτων και των 
επωνύμων ή η υπογραφή των προσώπων που έχουν συ-
μπράξει σύμφωνα με το άρθρο 150 ή που εξετάσθηκαν 
ή η υπογραφή του δημόσιου υπαλλήλου που συντάσσει 
την έκθεση. 
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ
Άρθρο 154. - Διάκριση 
της κοινοποίησης από την επίδοση. 
1. Ο νόμος ορίζει πότε απαιτείται η κοινοποίηση κά-
ποιου εγγράφου της ποινικής διαδικασίας και πότε η επί-
δοσή του. Η κοινοποίηση και η επίδοση συνεπάγονται 
τα ίδια νόμιμα αποτελέσματα. 
2. Η επίδοση ή η κοινοποίηση είναι άκυρες, αν δεν 
τηρηθούν οι διατάξεις των άρθρων 155 έως 161 και 165.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2789 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 155. - Επίδοση. 
1. Η επίδοση γίνεται με παράδοση του εγγράφου στα 
χέρια του ενδιαφερομένου διαδίκου από ποινικό ή δι-
καστικό επιμελητή ή σε περίπτωση που δεν υπάρχουν, 
από όργανο της δημόσιας δύναμης. Αν αυτός που κάνει 
την επίδοση δεν βρίσκει τον ενδιαφερόμενο στον τόπο 
της διαμονής ή της κατοικίας του ή του καταστήματος ή 
στον τόπο όπου εργάζεται τούτος, εγχειρίζει το έγγρα-
φο σε κάποιον από εκείνους που, έστω και προσωρινά, 
διαμένουν μαζί του ή στους οικιακούς βοηθούς του ή 
στον θυρωρό της κατοικίας που μένει ή στον διευθυντή 
ή σε κάποιον από όσους εργάζονται στον ίδιο τόπο. Από 
όλους τους παραπάνω εξαιρούνται όσοι κατά την ανέλε-
γκτη αντίληψη αυτού που κάνει την επίδοση είναι νεότε-
ροι των δεκαοκτώ ετών ή ψυχικά ασθενείς ή τελούντες προφανώς υπό την επήρεια οινοπνεύματος ή ανάλογης 
ουσίας. Εξαιρούνται επίσης οι παθόντες από το έγκλημα, 
όταν η επίδοση πρόκειται να γίνει στον κατηγορούμενο, 
και αντιστρόφως. Τα πρόσωπα που αναφέρονται στα 
εδάφια β΄ και γ΄ είναι υποχρεωμένα να παραδώσουν 
στον ενδιαφερόμενο το έγγραφο που τους επιδόθηκε 
χωρίς καμιά χρονοτριβή. Η επίδοση βουλευμάτων, απο-
φάσεων και ποινικών διαταγών μπορεί να γίνει και με 
παράδοση του σχετικού εγγράφου στον ενδιαφερόμε-νο σε ψηφιακή μορφή, η γνησιότητα του περιεχομένου 
του οποίου θα πιστοποιείται με προηγμένη ηλεκτρονική 
υπογραφή. Στην τελευταία αυτή περίπτωση η παράδοση 
του πιο πάνω εγγράφου συνοδεύεται με την παράδοση 
στα χέρια του ενδιαφερομένου έκθεσης, στην οποία θα αναφέρεται το είδος του επιδιδομένου εγγράφου και ο λόγος για τον οποίο αυτό επιδίδεται. 
2. Αν ένα από τα πρόσωπα της προηγούμενης παρα-
γράφου αρνηθεί να παραλάβει το έγγραφο, αυτός που 
κάνει την επίδοση το επικολλά, αφού πρώτα το εσωκλείει 
σε φάκελο τον οποίο σφραγίζει, στην πόρτα της κατοικί-
ας ή του διαμερίσματος ή, προκειμένου για ξενοδοχείο ή 
οικοτροφείο, στην πόρτα του δωματίου, όπου διαμένει ο 
ενδιαφερόμενος ή στην πόρτα του τόπου εργασίας του. 
Αν δεν βρεθεί στην κατοικία του ο ενδιαφερόμενος ή ο σύνοικος ή ο οικιακός βοηθός ή θυρωρός, όποιος κάνει την επίδοση επικολλά τον ως άνω φάκελο στην πόρτα 
της κατοικίας. Σε περίπτωση επίδοσης βουλεύματος, ποι-
νικής διαταγής ή απόφασης σε ψηφιακή μορφή, αυτός 
που κάνει την επίδοση επικολλά σφραγισμένο φάκελο, 
που περιέχει την προβλεπόμενη στο τελευταίο εδάφιο 
της παρ. 1 έκθεση, μαζί με το έγγραφο σε ψηφιακή μορ-
φή. Αν η θυροκόλληση έγινε επειδή τα πρόσωπα που 
αναφέρονται στην παρ. 1 αρνήθηκαν να πάρουν το επι-
διδόμενο έγγραφο ή απουσίαζαν ή δεν υπήρχαν, επιδί-δεται αντίγραφο του εγγράφου αυτού στον διορισμένο 
αντίκλητο του ενδιαφερομένου διαδίκου, ανεξάρτητα, 
αν ο διορισμός του ήταν ή όχι υποχρεωτικός από τον 
νόμο. Σε αυτή την περίπτωση τα αποτελέσματα αρχί-
ζουν από την τελευταία χρονικά επίδοση. Η πραγματική 
αναζήτηση της κατοικίας ή της διαμονής του κατηγο-
ρουμένου, εφόσον δεν έχει δηλωθεί κατά τα άρθρα 156 και 273, γίνεται με κάθε πρόσφορο μέτρο, τουλάχιστον με βάση τη διεύθυνση που έχει δηλώσει στην τελευταία 
φορολογική του δήλωση και τα σχετικά στοιχεία που είναι καταχωρισμένα στα πληροφοριακά συστήματα του 
Υπουργείου Οικονομικών. 
Άρθρο 156. - Επίδοση σε κατηγορούμενο 
στη δηλωθείσα από αυτόν διεύθυνση. 
1. Ωσότου η απόφαση γίνει αμετάκλητη, κάθε έγγραφο 
της προδικασίας και της διαδικασίας στο ακροατήριο, 
καθώς και κάθε άλλο ποινικό δικόγραφο, επιδίδεται 
εγκύρως στον κατηγορούμενο, αν η επίδοση γίνει στη 
διεύθυνση της κατοικίας ή της διαμονής του που δηλώ-
θηκε τελευταία από τον ίδιο ή τον συνήγορό του κατά 
την εξέτασή του στην προκαταρκτική εξέταση ή την 
προανάκριση ή την ανάκριση ή με προφορική δήλω-
ση στη διαδικασία στο ακροατήριο ή που αναγράφεται στην έκθεση ή στο δικόγραφο άσκησης του ενδίκου ή οιονεί ενδίκου μέσου ή της προσφυγής κατά της απευ-
θείας κλήσης ή στη δήλωση αναίρεσης της παρ. 2 του 
άρθρου 473, εκτός αν ο κατηγορούμενος είχε δηλώσει μεταβολή της πριν από την επίδοση, κατά την επόμενη 
παράγραφο. Η δήλωση αναίρεσης του κατηγορουμέ-
νου ή αντίγραφο αυτής επισυνάπτεται στην οικεία δι-
κογραφία με μέριμνα του γραμματέα της εισαγγελίας 
του Αρείου Πάγου. 
2. Η μεταβολή της διεύθυνσης κατοικίας ή διαμονής 
του κατηγορουμένου μπορεί να γίνει είτε με νεότερη 
δήλωση του ιδίου ή του συνηγόρου του, με κάποιον από 
τους αναφερόμενους στην προηγούμενη παράγραφο 
τρόπους είτε με χωριστή δήλωση, που αναγράφει την τε-
λευταία διεύθυνση, η οποία πρέπει να γίνεται εγγράφως 
στον εισαγγελέα που άσκησε την ποινική δίωξη ή, αν η 
υπόθεση έχει παραπεμφθεί στο ακροατήριο, στον εισαγ-
γελέα του δικαστηρίου στο οποίο εκκρεμεί, μετά δε την 
έκδοση της απόφασης στον εισαγγελέα του δικαστηρίου 
που εξέδωσε την απόφαση. Επάνω στη δήλωση μεταβο-
λής της διεύθυνσης κατοικίας ή διαμονής, συντάσσεται 
έκθεση για την παράδοσή της, η οποία καταχωρίζεται 
σε ειδικό αλφαβητικό ευρετή ριο που τηρείται στο γρα-
φείο του εισαγγελέα. Αντίγραφο της δήλωσης μαζί με τη 
σχετική έκθεση για την παράδοσή της εντάσσεται χωρίς 
χρονοτριβή στην οικεία δικογραφία.
3. Αν η διεύθυνση κατοικίας ή διαμονής που δηλώθηκε 
τελευταία από τον κατηγορούμενο ή τον συνήγορό του 
είναι ανύπαρκτη ή ελλιπής, οι επιδόσεις γίνονται στην 
τελευταία υπαρκτή και πλήρη διεύθυνση που δηλώθηκε 
από αυτόν. Αν ο κατηγορούμενος δεν δήλωσε κατά τις 
προηγούμενες παραγράφους τη διεύθυνση της κατοικί-
ας του ή της διαμονής του ή αν καμία από τις σχετικές δη-
λώσεις του δεν αφορά σε υπαρκτή και πλήρη διεύθυνση 
και παράλληλα συντρέχει άρνηση του κατηγορουμένου 
να δηλώσει τη διεύθυνσή του κατά την εξέτασή του στην 
προκαταρκτική εξέταση ή την ανάκριση ή στη διαδικα-
σία στο ακροατήριο, οι επιδόσεις γίνονται στον γραμμα-
τέα της εισαγγελίας πλημμελειοδικών όπου ασκήθηκε η 
ποινική δίωξη ή στον εισαγγελέα του δικαστηρίου όπου 
εκκρεμεί η υπόθεση. Αν έχει διοριστεί αντίκλητος, οι επι-
δόσεις γίνονται μόνο σε αυτόν. 
4. Αν ο κατηγορούμενος δηλώσει αρχικά ή μεταγενέ-
στερα διεύθυνση κατοικίας ή διαμονής στην αλλοδαπή, 
οι επιδόσεις που αναφέρονται στην παρ. 1, γίνονται μόνο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2790 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
στον συνήγορο που διορίστηκε κατά το άρθρο 89 παρ. 
2, και αν οι συνήγοροι είναι περισσότεροι, σε έναν από 
αυτούς. Αν ο κατηγορούμενος δεν έχει διορίσει συνή-
γορο, οφείλει στις περιπτώσεις του προηγούμενου εδα-
φίου να διορίσει αντίκλητο έναν από τους δικηγόρους 
της έδρας του οικείου πλημμελειοδικείου, στον οποίο 
και μόνον γίνονται όλες οι παραπάνω επιδόσεις. Αν ο 
κατηγορούμενος παραλείψει το διορισμό αντικλήτου 
ή η επίδοση στον αντίκλητο είναι αδύνατη ή έπαυσε η ιδιότητά του ως αντικλήτου, οι επιδόσεις αυτές γίνονται 
στον γραμματέα της εισαγγελίας του πλημμελειοδικείου, 
στην περιφέρεια του οποίου ενεργείται ή έχει ενεργηθεί 
η ανάκριση ή η αυτεπάγγελτη προανάκριση. Ο γραμμα-
τέας της εισαγγελίας φυλάσσει τα επιδιδόμενα έγγραφα 
σε ιδιαίτερο για κάθε κατηγορούμενο φάκελο, το περι-εχόμενο του οποίου μπορούν οποτεδήποτε να πληρο-
φορηθούν ο κατηγορούμενος και ο συνήγορός του. Ο 
αντίκλητος δικηγόρος διατηρεί την ιδιότητά του αυτή, 
εκτός αν δηλώσει στον προαναφερόμενο γραμματέα ότι 
έληξε η σχέση εντολής με τον κατηγορούμενο. 
Άρθρο 157. - Επίδοση σε πρόσωπα 
άγνωστης διαμονής. 
1. Αν το πρόσωπο στο οποίο πρόκειται να γίνει επί-
δοση απουσιάζει από τον τόπο της κατοικίας του και 
η διαμονή του φέρεται άγνωστη ή εξαρχής είναι άγνω-στος ο τόπος κατοικίας ή διαμονής του, αυτός που κά-νει την επίδοση ερευνά στον τηλεφωνικό κατάλογο, σε 
επαγγελματικούς καταλόγους, στα δεδομένα της ίδιας 
δικαστικής ή φορολογικής αρχής, η οποία υποχρεούται 
να τα γνωστοποιήσει, στο οικογενειακό και επαγγελ-
ματικό περιβάλλον του αποδέκτη της επίδοσης, για να διαπιστώσει τη διαμονή του. Αν από την έρευνα αυτή η διαμονή παραμένει άγνωστη, η επίδοση του εγγράφου 
γίνεται στο σύζυγό του ή, αν δεν υπάρχει σύζυγος, σε 
έναν από τους γονείς τα τέκνα ή τους αδελφούς. Τα τρίτα 
αυτά πρόσωπα δεν πρέπει κατά την ανέλεγκτη αντίληψη 
εκείνου που ενεργεί την επίδοση να έχουν ηλικία κατώ-
τερη των δεκαοκτώ ετών, ούτε να είναι ψυχικά ασθενή ή 
να τελούν προφανώς υπό την επήρεια οινοπνεύματος ή 
ανάλογης ουσίας, ούτε να είναι παθόντες από το έγκλη-
μα, αν η επίδοση πρόκειται να γίνει στον κατηγορούμενο 
και αντιστρόφως. 
2. Αν δεν βρεθεί κανείς από τους παραπάνω συγγε-
νείς στον τόπο της κατοικίας του αποδέκτη της επίδο-
σης, αυτή γίνεται στον γραμματέα της εισαγγελίας του 
πλημμελειοδικείου στην περιφέρεια του οποίου διενερ-
γείται ή έχει διενεργηθεί η ανάκριση ή προανάκριση ή 
προκαταρκτική εξέταση. Ο γραμματέας της εισαγγελίας 
φυλάσσει τα επιδιδόμενα έγγραφα σε ιδιαίτερο για κάθε 
κατηγορούμενο φάκελο, το περιεχόμενο του οποίου 
μπορούν οποτεδήποτε να πληροφορηθούν ο κατηγο-
ρούμενος και ο συνήγορός του. 
Άρθρο 158. - Επίδοση 
σε στρατιωτικούς και λοιπούς. 
Αν αυτός στον οποίο πρόκειται να γίνει η επίδοση υπη-
ρετεί στις ένοπλες δυνάμεις ή στα σώματα ασφαλείας 
γενικά, η επίδοση γίνεται στον ίδιο προσωπικά και αν τούτο είναι ανέφικτο, διαμέσου του αμέσως προϊστα-
μένου του. Η επίδοση σε όσους ανήκουν στο εμπορικό 
ναυτικό ή στην πολιτική αεροπορία γίνεται σύμφωνα 
με το άρθρο 155. Συγχρόνως όμως ανακοινώνεται στον 
διευθυντή της ατμοπλοϊκής ή της αεροπορικής εταιρίας 
του αποδέκτη της επίδοσης. 
Άρθρο 159. - Επίδοση σε όσους κρατούνται. 
Αν ο ενδιαφερόμενος κρατείται στη φυλακή ή σε άλ-
λον καθορισμένο για την κράτηση τόπο, η επίδοση γίνε-
ται στον τόπο αυτόν με κάποιον από τους υπαλλήλους 
του καταστήματος κράτησης. Σε αυτήν την περίπτωση 
ως σύνοικοι του ενδιαφερομένου κατά την έννοια αυτού 
του άρθρου θεωρούνται ο διευθυντής της φυλακής ή 
του καταστήματος ή ο αναπληρωτής τους. 
Άρθρο 160. - Διαβίβαση εγγράφου 
με ηλεκτρονικά ή μηχανικά μέσα. 
Όταν πρόκειται να επιδοθεί έγγραφο σε πρόσωπο που 
κρατείται σε φυλακή ή σε άλλο καθορισμένο για την κρά-
τηση τόπο ή σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο, αυτό μπορεί να διαβιβα-
σθεί και με τηλεομοιοτυπία ή άλλο ανάλογο μέσο. Το 
συντασσόμενο για την επίδοση αυτή αποδεικτικό μπορεί 
να διαβιβαστεί σε αυτόν που παράγγειλε την επίδοση 
αυτή με ίδιο τρόπο.
Άρθρο 161. - Ανακοίνωση του περιεχομένου 
του εγγράφου που επιδίδεται. 
Όποιος επιδίδει έγγραφο οφείλει να ανακοινώνει το 
περιεχόμενο του εγγράφου στον ενδιαφερόμενο και να 
αναγράφει το γεγονός στο επιδοτήριο. Η παράλειψη της 
υποχρέωσης αυτής συνεπάγεται την πειθαρχική τιμωρία 
του υπαιτίου.
Άρθρο 162. - Το αποδεικτικό της επίδοσης. 
1. Για την επίδοση που ενεργείται σύμφωνα με τα άρ-
θρα 155 - 160, εκείνος που την ενεργεί οφείλει να συ-
ντάξει αποδεικτικό στον τόπο όπου αυτή γίνεται. Στο 
αποδεικτικό σημειώνεται, με ποινή ακυρότητας της 
επίδοσης, ο τόπος, το έτος, ο μήνας, η ημέρα και, αν 
πρόκειται για κλητήριο θέσπισμα ή κλήση του κατηγο-
ρουμένου, ο αριθμός αυτού, ο καλών εισαγγελέας, ως και 
το ονοματεπώνυμο του προσώπου στο οποίο παραδό-θηκε το έγγραφο. Το αποδεικτικό υπογράφεται από το 
πρόσωπο στο οποίο παραδόθηκε το έγγραφο και από 
εκείνον που ενεργεί την επίδοση. Αν το πρόσωπο αυτό δηλώσει ότι δεν ξέρει ή δε ν μπορεί να υπογράψει, ή αν 
αρνηθεί, ή αν το έγγραφο που επιδίδεται επικολληθεί 
κατά το άρθρο 155 παρ. 2, τα γεγονότα αυτά, καθώς και 
το ονοματεπώνυμο εκείνου που αρνήθηκε να το πα-
ραλάβει κατά το άρθρο 155 παρ. 2, αναγράφονται στο 
αποδεικτικό. Στην περίπτωση αυτή προσλαμβάνεται από 
εκείνον που ενεργεί την επίδοση ένας μάρτυρας, του 
οποίου το ονοματεπώνυμο, η κατοικία και το επάγγελ-
μα αναγράφονται στο αποδεικτικό. Ο μάρτυρας αυτός υπογράφει το αποδεικτικό, αν ξέρει γράμματα. 
2. Αυτός που επιδίδει οφείλει επίσης σε κάθε περίπτω-
ση να σημειώσει στο έγγραφο τη χρονολογία και τον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2791 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
τόπο της επίδοσης, καθώς και το πρόσωπο στο οποίο 
παραδόθηκε, και να υπογράψει τη σχετική σημείωση, 
αλλιώς η επίδοση είναι άκυρη. Σε περίπτωση επίδοσης 
βουλεύματος ή απόφασης με παράδοση σε ψηφιακή 
μορφή, η σημείωση του προηγούμενου εδαφίου διε-
νεργείται επί της εκθέσεως του τελευταίου εδαφίου της 
παρ. 1 του άρθρου 155. 
3. Η επίδοση μπορεί να αποδεικνύεται και με απόδειξη 
παραλαβής η οποία συντάσσεται κάτω από το αντίγρα-
φο του εγγράφου που επιδίδεται και υπογράφεται από αυτόν προς τον οποίο γίνεται η επίδοση ή από σύνοικό 
του. Η απόδειξη συντάσσεται από τα όργανα της επί-
δοσης ή από τους υπαλλήλους της γραμματείας για τις 
επιδόσεις που γίνονται μέσα στα δικαστικά καταστήματα 
και περιέχει απαραιτήτως το ονοματεπώνυμο εκείνου 
που επιδίδει και εκείνου που παραλαμβάνει το έγγραφο, 
καθώς και τον τόπο και τη χρονολογία της επίδοσης. Ο 
τόπος και η χρονολογία της επίδοσης σημειώνεται και 
στο έγγραφο που παραδίδεται σύμφωνα με όσα ορίζο-νται στην παρ. 2, αλλιώς η επίδοση είναι άκυρη. 
Άρθρο 163. - Αποδεικτική δύναμη 
του επιδοτηρίου. 
1. Το αποδεικτικό της επίδοσης, που συντάσσεται 
σύμφωνα με το άρθρο 162, έχει αποδεικτική δύναμη 
ωσότου προσβληθεί για πλαστότητα και επιδεικνύεται, εφόσον ζητηθεί, σε καθένα που έχει έννομο συμφέρον. Η προσβολή του ως πλαστού δεν εμποδίζει την ποινική δίκη να προχωρήσει, αν το δικαστήριο κρίνει ότι αυτός στον οποίο έγινε η επίδοση πληροφορήθηκε εμπρόθε-
σμα το περιεχόμενο του εγγράφου που επιδόθηκε. Το 
ίδιο εφαρμόζεται και όταν λείπει κάποιο στοιχείο που 
αναφέρεται στο κύρος του αποδεικτικού εγγράφου. Το 
ζήτημα της εμπρόθεσμης γνώσης οφείλει το δικαστήριο 
να το κρίνει αιτιολογημένα με την απόφασή του για την πρόοδο ή μη της δίκης. 
2. Τα αποδεικτικά επίδοσης καταδικαστικών αποφά-
σεων ουδέποτε καταστρέφονται.
Άρθρο 164. - Ευθύνη οργάνων της επίδοσης 
και όσων αρνούνται να παραλάβουν το έγγραφο ή να υπογράψουν την έκθεση. 
1. Εκείνος που κάνει την επίδοση, και από ασυγχώρητη 
αμέλεια παραβαίνει τις διατάξεις των άρθρων 155-160 
και 162, τιμωρείται πειθαρχικά. Αν η παράβαση ανακα-λυφθεί στο ακροατήριο και ιδίως όταν αυτή προκύπτει 
από έγγραφο της δικογραφίας, το δικαστήριο που δι-
κάζει την ποινική υπόθεση επ ιβάλλει υποχρεωτικά στον 
υπαίτιο την πειθαρχική ποινή επίπληξης ή προστίμου 
πενήντα έως εκατόν πενήντα (50 έως 150) ευρώ ή και 
τις βαρύτερες ποινές που π ροβλέπουν οι πειθαρχικές 
διατάξεις από τις οποίες διέπεται, ανάλογα με το βαθμό 
της υπαιτιότητάς του. Αν η παράβαση είναι και αξιόποινη 
μπορεί να επιβληθεί και η προβλεπόμενη ποινή. Αν ο 
υπαίτιος είναι απών, η απόφαση επιδίδεται σε αυτόν. Σε 
κάθε περίπτωση η απόφαση διαβιβάζεται με επιμέλεια 
του εισαγγελέα της έδρας στην προϊσταμένη αρχή αυτού 
που ενήργησε την επίδοση. Αν ο υπαίτιος δεν παρίστα-
ται, έχει δικαίωμα να ζητήσει, μέσα σε δεκαπέντε ημέρες 
από τότε που του επιδόθηκε η απόφαση την αναθεώρη-σή της από το ίδιο δικαστήριο. Σε αυτήν την περίπτωση 
συντάσσεται έκθεση από τον γραμματέα. 
2. Όσοι αρνούνται να παραλάβουν το έγγραφο που 
τους επιδίδεται ή να υπογράψουν το επιδοτήριο τιμω-ρούνται για απείθεια σύμφωνα με τις διατάξεις του ποι-νικού κώδικα. 
Άρθρο 165. - Κοινοποίηση. 
1. Η κοινοποίηση γίνεται προφορικά από τον δικαστή 
τον εισαγγελέα ή τον ανακριτικό υπάλληλο στους παρό-
ντες διαδίκους, μάρτυρες, πραγματογνώμονες, τεχνικούς 
συμβούλους, συνηγόρους ή αντικλήτους των διαδίκων. 
Για την κοινοποίηση συντάσσεται έκθεση σύμφωνα με το 
άρθρο 151. Η κοινοποίηση που γίνεται στο ακροατήριο 
μνημονεύεται στα πρακτικά της συνεδρίασης.
2. Η κοινοποίηση των βουλευμάτων και των διατάξεων 
του ανακριτή στην εισαγγελική αρχή γίνεται μόλις αυτά 
εκδοθούν με παράδοση αντιγράφου από τον γραμματέα 
του δικαστικού συμβουλίου ή του ανακριτή στον γραμ-
ματέα της εισαγγελίας ή με προσαγωγή του πρωτοτύ-
που στον εισαγγελέα. Όπ οιος ενεργεί την κοινοποίηση 
συντάσσει γι’ αυτήν έκθεση, που υπογράφεται από τον 
ίδιο και τον γραμματέα της εισαγγελίας ή τον εισαγγελέα. 
Αν δεν συνταχθεί η έκθεση, η κοινοποίηση θεωρείται ότι 
έγινε την τρίτη ημέρα από την ημέρα που εκδόθηκε το βούλευμα ή η διάταξη.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ
Άρθρο 166. - Προθεσμία για την εμφάνιση 
στο ακροατήριο. 
1. Όπου ειδική διάταξη νόμου δεν ορίζει διαφορετικά, 
η προθεσμία εμφάνισης των διαδίκων, των μαρτύρων 
και πραγματογνωμόνων στο ακροατήριο ορίζεται σε 
δεκαπέντε ημέρες. Αν αυτός που κλητεύεται διαμένει 
στην αλλοδαπή ή είναι άγνωστης διαμονής, η προθεσμία 
αυτή είναι τριάντα ημερών, αν η διαμονή του βρίσκεται 
σε χώρα της Ευρώπης ή της Μεσογείου και εξήντα ημε-ρών σε κάθε άλλη περίπτωση.
2. Η προθεσμία αρχίζει την επομένη της επίδοσης και 
λήγει την προηγούμενη της ημέρας της δικασίμου.
Άρθρο 167. - Συνέπειες μη τήρησης 
των προθεσμιών εμφάνισης στο ακροατήριο. 
Η μη τήρηση των προθεσμιών που καθορίζονται στο 
προηγούμενο άρθρο, συνεπάγεται την ακυρότητα της 
διαδικασίας στο ακροατήριο (άρθρο 175 παρ. 2).
Άρθρο 168. - Υπολογισμός των προθεσμιών. 
1. Οι προθεσμίες που ορίζονται στον κώδικα υπο-
λογίζονται σύμφωνα με το καθιερωμένο ημερολόγιο. 
Όταν η προθεσμία ορίζεται σε έτη, λήγει μόλις περάσει 
η αντίστοιχη ημερομηνία του τελευταίου έτους. Όταν 
η προθεσμία ορίζεται σε μήνες, λήγει μόλις περάσει η 
ημέρα του τελευταίου μήνα που αντιστοιχεί αριθμητικά 
στην ημέρα έναρξης, και αν δεν υπάρχει τέτοια αντιστοι-
χία υπολογίζεται η τελευταία ημέρα του μήνα. Όταν η 
προθεσμία ορίζεται σε ημέρες, δεν υπολογίζεται η ημέρα 
με την οποία συμπίπτει το χρονικό σημείο ή το γεγονός 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2792 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
από το οποίο αρχίζει να τρέχει η προθεσμία. Αν η τελευ-
ταία ημέρα της προθεσμίας είναι εξαιρετέα, η προθεσμία 
παρεκτείνεται έως και την επομένη μη εξαιρετέα ημέρα. 
Η εικοσιτετράωρη προθεσμία διαρκεί όλη την επόμενη 
ημέρα μετά την έναρξή της.
2. Η τελευταία ημέρα της προθεσμίας για την υποβολή 
δηλώσεων, την κατάθεση εγγράφων ή την άσκηση εν-
δίκων μέσων, θεωρείται ότι λήγει την στιγμή που λήγει 
η τελευταία εργάσιμη ώρα του αρμόδιου δικαστικού 
γραφείου.
Άρθρο 169. - Σύντμηση της προθεσμίας. 
1. Ο εισαγγελέας που διατάσσει την επίδοση της κλή-
σης μπορεί, αν συντρέχουν κατά την κρίση του κίνδυνος 
παραγραφής ή άλλοι εξαιρετικοί λόγοι που μνημονεύο-
νται στην παραγγελία προς επίδοση, να συντμήσει την προθεσμία εμφάνισης των κατηγορουμένων, των μαρ-τύρων και των πραγματογνωμόνων στο ακροατήριο σε οκτώ κατ’ ανώτατο όριο ημέρες, εφόσον πρόκειται για πρόσωπα γνωστής διαμονής στην ημεδαπή.
2. Ο διάδικος προς όφελος του οποίου ορίζεται κάποια 
προθεσμία μπορεί να παραιτηθεί ή να συναινέσει στη 
σύντμησή της με γραπτή ή προφορική δήλωσή του στο 
γραμματέα του δικαστηρίου ή της εισαγγελίας. Για τη δή-
λωση αυτή συντάσσεται έκθεση. Ανάκληση της δήλωσης 
δεν επιτρέπεται εκτός αν μετά τη δήλωση προκύψουν 
λόγοι που να δικαιολογούν νέα προθεσμία σε αυτόν που 
παραιτήθηκε, οπότε ο τελευταίος μπορεί να ζητήσει από 
τον εισαγγελέα να προσδιοριστεί νέα δικάσιμος και, αν δεν του δοθεί, να ζητήσει από το δικαστήριο αναβολή της συζήτησης.
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΚΥΡΟΤΗΤΕΣ
Άρθρο 170. - Διάκριση ακυροτήτων. 
Oι ακυρότητες διακρίνονται σε σχετικές και απόλυτες.
Άρθρο 171. - Απόλυτη ακυρότητα. 
Απόλυτη ακυρότητα υπάρχει: 
1. Αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν: α) τη 
σύνθεση του δικαστηρίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και κατάστασης δικαστι-
κών λειτουργών και του παρόντος κώδικα για ακυρότητα 
εξαιτίας κακής σύνθεσής του, β) την κίνηση της ποινικής 
δίωξης από τον εισαγγελέα και την υποχρεωτική συμμετο-χή του στη διαδικασία στο ακροατήριο και σε πράξεις της 
προδικασίας που ορίζονται στον νόμο, γ) την αναστολή της 
ποινικής δίωξης σε όσες περιπτώσε ις την επιβάλλει υποχρε-
ωτικά ο νόμος, δ) την εμφάνιση, την εκπροσώπηση και την 
υπεράσπιση του κατηγορουμένου ή του προσώπου στο 
οποίο αποδίδεται η πράξη κατά την προκαταρκτική εξέτα-
ση και την άσκηση των δικαιωμάτων που τους παρέχονται 
από τον νόμο, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση 
των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευ-
θεριών, το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά 
Δικαιώματα και τον Χάρτη Θεμελιωδών Ελευθεριών της Ε.Ε.
2. Αν ο κατηγορούμενος ζήτησε να ασκήσει δικαίωμα 
που του παρέχεται από τον νόμο και το δικαστήριο του 
το αρνήθηκε ή παρέλειψε να αποφανθεί για την σχετική 
αίτηση.3. Αν ο υποστηρίζων την κατηγορία παρέστη παράνο-
μα στην διαδικασία του ακροατηρίου. 
Άρθρο 172. - Σχετική ακυρότητα. 
1. Σχετική ακυρότητα επέρχεται σε κάθε περίπτωση 
που ο νόμος απαγγέλλει ακυρό τητα που δεν υπάγεται 
στις περιπτώσεις του προηγούμενου άρθρου. 
2. Σχετική ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο 
επέρχεται επίσης και όταν ο εισαγγελέας ή ο παριστάμε-
νος για την υποστήριξη της κατηγορίας ή ο συνήγορός 
του ζήτησαν να ασκήσουν δικαίωμα που ρητά τους πα-ρέχεται από τον νόμο και το δικαστήριο τους το αρνή-
θηκε ή παρέλειψε να αποφανθεί για την σχετική αίτηση.
Άρθρο 173. - Ακυρότητα από την παράβαση 
των διατάξεων για τα δικαστικά τέλη και τα ένσημα. 
Με την επιφύλαξη αντίθετης ρύθμισης, αν δικαστής ή 
οποιοσδήποτε δημόσιος υπάλλη λος που εκτελεί καθή-
κοντα στην ποινική διαδικασία, συντάξει ή δεχθεί έγγρα-
φο, το οποίο δεν έχει ή έχει ελλιπές το τέλος ή το ένσημο 
που επιβάλλεται από τον νόμο, η ποινική διαδικασία δεν 
είναι άκυρη, ούτε η παράσταση για την υποστήριξη της 
κατηγορίας που ασκήθηκε με αυτήν.
Άρθρο 174. - Πρόταση της ακυρότητας. 
1. Η απόλυτη ακυρότητα λαμβάνεται υπόψη και αυ-
τεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της 
διαδικασίας ακόμη και στον Άρειο Πάγο. Αν η απόλυ-
τη ακυρότητα αναφέρεται σε πράξεις της προδικασίας 
μπορεί να ληφθεί υπόψη αυτεπαγγέλτως ή να προταθεί 
ωσότου γίνει αμετάκλητη η παραπομπή στο ακροατήριο.
2. Η σχετική ακυρότητα μπορεί να προταθεί από τον 
εισαγγελέα ή από τους διαδίκους που έχουν συμφέρον. Αν 
η σχετική ακυρότητα αναφέρεται σε πράξη της προδικα-
σίας, πρέπει να προταθεί έως το τέλος της. Αν αναφέρεται 
σε πράξη της διαδικασίας στο ακροατήριο, κύριας ή προ-
παρασκευαστικής, πρέπει να προταθεί ωσότου εκδοθεί 
για την κατηγορία οριστική απόφαση σε τελευταίο βαθμό.
3. Εκτός από την απόλυτη ακυρότητα που αναφέρεται 
στο άρθρο 171, η σχετική ακυρότητα που προήλθε από ενέργεια ή παράλειψη του εισαγγελέα ή του διαδίκου ή που έγινε δεκτή ρητά από αυτούς, δεν μπορεί να προ-ταθεί από τους ίδιους.
Άρθρο 175. - Πότε καλύπτεται η ακυρότητα. 
1. Ακυρότητα που δεν προτάθηκε σύμφωνα με το προ-
ηγούμενο άρθρο καλύπτεται.
2. Η ακυρότητα της κλήσης στο ακροατήριο ή του 
κλητηρίου θεσπίσματος και του καταλόγου των μαρ-
τύρων, η ακυρότητα της επίδοσης ή της κοινοποίησής 
τους, καθώς και η ακυρότητα που αναφέρεται στο άρθρο 
167 καλύπτονται, αν εκείνος που κλητεύθηκε στη δίκη 
εμφανιστεί και δεν προβάλλει αντιρρήσεις για την πρό-
οδό της, μέχρι να αρχίσει για πρώτη φορά η αποδεικτική 
διαδικασία στο ακροατήριο. Μπορεί όμως το δικαστήριο 
να αναβάλει τη συζήτηση, αν κρίνει ότι από την ακυρότη-
τα, μολονότι δεν προτάθηκε, είναι δυνατό να προξενηθεί 
βλάβη στην υπεράσπιση του κατηγορουμένου. 
Άρθρο 176. - Κήρυξη της ακυρότητας. 
Επανάληψη των άκυρων πράξεων. 
1. Αρμόδιο να κηρύξει την ακυρότητα των πράξεων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2793 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
της προδικασίας είναι το δικαστικό συμβούλιο, ενώ των 
πράξεων της διαδικασίας στο ακροατήριο, κύριας και 
προπαρασκευαστικής, το δικαστήριο που αναλαμβάνει 
την εκδίκαση της κατηγορίας. Αν κατά του βουλεύματος 
ή της απόφασης ασκήθηκε ένδικο μέσο, η αρμοδιότητα 
για την κήρυξη της ακυρότητας ανήκει στο συμβούλιο ή 
το δικαστήριο που αποφασίζει για το ένδικο μέσο. 
2. Η ακυρότητα μιας πράξης καθιστά άκυρες και τις 
εξαρτημένες από αυτήν μεταγενέστερες πράξεις της ποι-
νικής διαδικασίας. Ο δικαστής μπορεί να κηρύξει άκυρες 
και πράξεις σύγχρονες ή προγενέστερες, μόνο όταν είναι 
συναφείς με εκείνη που ακυρώθηκε. 
3. Το δικαστικό συμβούλιο ή το δικαστήριο κηρύσ-
σοντας την ακυρότητα διατάσσει την επανάληψη των 
άκυρων πράξεων, αν τούτο είναι αναγκαίο και εφικτό. 
4. Η απαγγελία της ακυρότητας έχει ως συνέπεια την 
επιστροφή της διαδικασίας στο στάδιο ή στον βαθμό 
στον οποίο έλαβε χώρα η άκυρη πράξη, εκτός αν ρητά 
ορίζεται διαφορετικά στον νόμο. Η διάταξη αυτή δεν 
εφαρμόζεται στην περίπτωση των σχετικών ακυροτήτων 
που αφορούν τις αποδείξεις.
5. Σε κάθε περίπτωση και ανεξάρτητα από τις διατά-
ξεις της προηγούμενης παραγράφου ο δικαστής ή άλλος 
υπάλληλος που εκτελεί καθήκοντα στην ποινική διαδικα-
σία, αν αντιληφθεί κάποιον λόγο ακυρότητας για πράξη 
που τέλεσε ο ίδιος, έχει υποχρέωση, αν είναι δυνατό, να την επαναλάβει αμέσως.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΟΙ ΑΠΟΔΕΙΞΕΙΣ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 177. - Αρχή της ηθικής απόδειξης. 
1. Οι δικαστές δεν ακολουθούν νομικούς κανόνες 
αποδείξεων, πρέπει όμως να αποφασίζουν κατά την πε-
ποίθησή τους, ακολουθώντας τη φωνή της συνείδησής τους και οδηγούμενοι από την απροσωπόληπτη κρίση 
που προκύπτει από τις συζητήσεις και που αφορά την 
αλήθεια των πραγματικών περιστατικών, την αξιοπιστία 
των μαρτύρων και την αξία των άλλων αποδείξεων, αιτι-
ολογώντας πάντοτε ειδικά και εμπεριστατωμένα με ποια 
αποδεικτικά μέσα και με ποιους συλλογισμούς σχημάτι-
σαν τη δικανική τους κρίση.
2. Αποδεικτικά μέσα, που έχουν αποκτηθεί με αξιό-
ποινες πράξεις ή μέσω αυτών, δεν λαμβάνονται υπόψη στην ποινική διαδικασία.
Άρθρο 178. - Αποδεικτικά μέσα. 
Βάρος απόδειξης. 
1. Στην ποινική διαδικασία επιτρέπεται κάθε είδος 
αποδεικτικών μέσων. Κυριότερα αποδεικτικά μέσα στην 
ποινική διαδικασία είναι: α) οι ενδείξεις· β) η αυτοψία· γ) η 
πραγματογνωμοσύνη· δ) η ομολογία του κατηγορουμέ-
νου· ε) οι μάρτυρες και στ) τα έγγραφα.
2. Οι δικαστές και οι εισαγγελείς εξετάζουν αυτεπαγ-
γέλτως όλα τα αποδεικτικά μέσα, που θεμελιώνουν την 
ενοχή ή κατατείνουν στην αθωότητα του κατηγορουμέ-
νου καθώς και κάθε στοιχείο που αφορά την προσωπικό-
τητά του και επηρεάζει την επιμέτρηση της ποινής. Ο κα-
τηγορούμενος δεν είναι υποχρεωμένος να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία για τα πραγματικά περιστατικά που 
επικαλείται υπέρ του. Οι δικαστές είναι υποχρεωμένοι 
να ερευνούν με επιμέλεια κάθε στοιχείο ή αποδεικτικό 
μέσο που επικαλέστηκε υπέρ αυτού ο κατηγορούμενος, 
αν αυτό είναι χρήσιμο για να εξακριβωθεί η αλήθεια.
3. Οποιαδήποτε αμφιβολία περί της ενοχής είναι προς 
όφελος του κατηγορουμένου ή του υπόπτου. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΨΙΑ
Άρθρο 179. - Ενδείξεις. 
Ενδείξεις είναι τα πραγματικά περιστατικά, από τα 
οποία συνάγεται κατά λογική ακολουθία η ύπαρξη ή 
ανυπαρξία κάποιου άλλου γεγονότος.
Άρθρο 180. - Πότε και πώς ενεργείται η αυτοψία. 
1. Αυτοψία μπορεί να γίνει σε όλα τα στάδια της δι-
αδικασίας σε τόπους, πράγματα ή ανθρώπους για να 
βεβαιωθούν η τέλεση και οι περιστάσεις του εγκλήματος.
2. Αν το έγκλημα δεν άφησε ίχνη ή άλλα υλικά ευρή-
ματα ή αν αυτά εξαλείφθηκαν ή αλλοιώθηκαν, εκείνος 
που ενεργεί την αυτοψία περιγράφει την παρούσα κα-
τάσταση των πραγμάτων, ελέγχοντας συνάμα κατά το 
δυνατό και την προηγούμενη.
3. Για την αυτοψία συντάσσεται έκθεση (άρθρα 148 
κ.ε.). Αν η αυτοψία έγινε από το δικαστήριο ή μέλος αυ-τού, οι σχετικές διαπιστώσεις καταχωρίζονται στα πρα-κτικά. Σε κάθε περίπτωση απαγορεύεται να διατυπώνο-νται στην έκθεση ή στα πρακτικά, όπου καταχωρίζεται η διενέργεια της αυτοψίας, αξιολογικές κρίσεις για την ενοχή ή την αθωότητα οποιουδήποτε προσώπου.
Άρθρο 181. - Απεικονίσεις και πειράματα. 
Κατά τη διεξαγωγή της αυτοψίας εκείνος που την ενερ-
γεί μπορεί να προβεί είτε ο ίδιος είτε με τη συνδρομή ει-
δικού υπαλλήλου ή εμπειρογνώμονα σε ιχνογραφήματα, 
φωτογραφήσεις ή απεικονίσεις και ιδίως να πάρει δακτυ-
λικά ή άλλα αποτυπώματα. Μπορεί επίσης να προχωρή-
σει σε πειράματα με περιεχόμενο την αναπαράσταση του 
εγκλήματος ή την εξακρίβωση άλλων περιστατικών που 
είναι χρήσιμα για την ανακάλυψη της αλήθειας. Κατά τη 
διεξαγωγή των πειραμάτων απαγορεύεται η δημοσιό-
τητα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και πρέπει να 
αποφεύγεται ο κίνδυνος να διαταραχθεί η δημόσια τάξη.
Άρθρο 182. - Πρόσληψη μαρτύρων 
και πραγματογνωμόνων. 
Κατά την αυτοψία μπορούν να προσληφθούν μάρτυρες 
ή πραγματογνώμονες, που ορκίζονται νομότυπα, για να 
γίνει ο καθορισμός πραγμάτων ή τόπων ή της ταυτότητας 
προσώπων ή για να δοθούν άλλα χρήσιμα στοιχεία.
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ
Α) Πραγματογνώμονες
Άρθρο 183. - Πότε διατάσσεται 
πραγματογνωμοσύνη. 
Αν απαιτούνται ειδικές γνώσεις ορισμένης επιστήμης ή 
τέχνης για να γίνει ακριβής διάγνωση και κρίση κάποιου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2794 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
γεγονότος, οι ανακριτικοί υπάλληλοι ή το δικαστήριο 
μπορούν αυτεπαγγέλτως ή με αίτηση κάποιου διαδίκου 
ή του εισαγγελέα να διατάξουν πραγματογνωμοσύνη. 
Η πραγματογνωμοσύνη διατάσσεται υποχρεωτικά, αν 
ο νόμος ρητά επιβάλλει τη διεξαγωγή της.
Άρθρο 184. - Αριθμός των πραγματογνωμόνων. 
Αν η πραγματογνωμοσύνη δεν μπορεί να γίνει σε 
εργαστήριο που ιδρύθηκε ειδικά από τον νόμο καθώς 
και σε άλλες εξαιρετικές περιπτώσεις, διορίζονται δύο 
ή περισσότεροι πραγματογνώμονες. Σε επείγουσες ή 
μικρότερης σημασίας περιπτώσ εις μπορεί να διοριστεί 
μόνο ένας. Ο διορισμός τους σε εξαιρετικά επείγουσες 
περιστάσεις μπορεί να γίνει και προφορικά, επακολουθεί 
όμως η σύνταξη του εγγράφου.
Άρθρο 185. - Πίνακας πραγματογνωμόνων. 
Το συμβούλιο των πλημμελειοδικών, ύστερα από 
πρόταση του εισαγγελέα πλημμελειοδικών, καταρτίζει 
μέσα στο τρίτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου κάθε χρόνο 
πίνακα πραγματογνωμόνων κατά ειδικότητες από πρό-
σωπα που διαμένουν στην έδρα του και είναι κατάλληλα 
για τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, προτιμώντας 
δημόσιους υπαλλήλους. Στον πίνακα περιλαμβάνονται 
παιδοψυχίατροι και παιδοψυχολόγοι, και ελλείψει αυ-
τών, ψυχίατροι και ψυχολόγοι εξειδικευμένοι στα θέματα 
γενετήσιας εκμετάλλευσης και κακοποίησης παιδιών. Ο 
πίνακας υποβάλλεται στον εισαγγελέα εφετών, που έχει 
το δικαίωμα να ζητήσει τον Οκτώβριο από το συμβούλιο 
των εφετών τη μεταρρύθμισή του. Το συμβούλιο των 
εφετών αποφαίνεται σχετικά τον Νοέμβριο. Ο πίνακας, 
αφού οριστικοποιηθεί, τοιχοκολλάται στο ακροατήριο 
του πλημμελειοδικείου και ανακοινώνεται τον Δεκέμ-
βριο κάθε χρόνου από τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών 
στους ανακριτικούς υπαλλήλους της περιφέρειας. Κάθε 
χρόνο ισχύει, ωσότου συνταχθεί νέος πίνακας, ο πίνακας 
που συντάχθηκε το προηγούμενο έτος.
Άρθρο 186. - Εκλογή και διορισμός
πραγματογνωμόνων. 
Ο διορισμός των πραγματογνωμόνων πρέπει να γίνεται 
με κάθε επιμέλεια από τον ανακριτικό υπάλληλο ή από το 
δικαστήριο, με επιλογή ανάμεσα στα πρόσωπα που ανα-
γράφονται στον πίνακα ο οποίος έχει συνταχθεί σύμφωνα 
με το άρθρο 185. Μόνο αν δεν υπάρχει τέτοιος πίνακας ή 
δεν περιέχει τις ειδικότητες που απαιτούνται για τη διε-
νέργεια της πραγματογνωμοσύνης που έχει διαταχθεί, ή 
αν οι αναγραφόμενοι στον πίνακα δεν βρίσκονται στην 
περιφέρεια του οργάνου που τους διορίζει, είναι δυνατό 
να διοριστούν και πρόσωπα που δεν περιλαμβάνονται 
στον πίνακα. Ο διορισμός πραγματογνωμόνων με αυτό 
τον τρόπο γίνεται και όταν υπάρχουν πραγματογνώμονες 
ειδικά διορισμένοι με νόμο, αν εκείνος που ενεργεί την 
ανάκριση με σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέα πλημμελει-
οδικών κρίνει αιτιολογημένα ότι τούτο είναι αναγκαίο. Το 
ίδιο δικαίωμα έχει και το δικαστήριο. Διορίζεται και ειδικός 
πραγματογνώμονας που δεν περιλαμβάνεται στον πίνακα, 
αν το υποδείξουν οι πραγματογνώμονες που έχουν διορι-
στεί. Κατά την επιλογή των πραγματογνωμόνων το όργανο 
που τους διορίζει οφείλει να λαμβάνει υπόψη του και την προηγούμενη απασχόληση των πραγματογνωμόνων του 
πίνακα και να αποφεύγει χωρίς σοβαρό λόγο να αναθέτει 
πραγματογνωμοσύνη στον ίδιο πραγματογνώμονα, αν 
υπάρχουν στον πίνακα άλλοι της ίδιας ειδικότητας που δεν 
διορίστηκαν στον ίδιο χρόνο. Γι’ αυτό το σκοπό τηρείται σε κάθε δικαστήριο ενιαίο βιβλίο για τους πραγματογνώ-
μονες που διορίζονται σύμφωνα με την ειδικότητά τους.
Άρθρο 187. - Προκαταρκτική 
πραγματογνωμοσύνη. 
Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, και ιδίως όταν 
δεν είναι δυνατό να διοριστεί τακτικός πραγματογνώμο-
νας, μπορεί να μην τηρηθούν οι διατάξεις του προηγού-
μενου άρθρου και να ανατεθεί σε ειδικό να ενεργήσει 
προκαταρκτική πραγματογνωμοσύνη. Ο πραγματογνώ-
μονας αυτός προβαίνει στις πρώτες βεβαιώσεις, εξασφα-
λίζει κατά το δυνατό τη διατήρηση των αντικειμένων που 
πρόκειται να εξεταστούν και συντάσσει σχετική έκθεση. 
Αμέσως μετά διορίζεται τακτικός πραγματογνώμονας 
σύμφωνα με το προηγούμενο άρθρο.
Άρθρο 188. - Ποιοι δεν διορίζονται. 
1. Δεν μπορούν να διοριστούν πραγματογνώμονες: 
α) όσοι δεν συμπλήρωσαν το 21ο έτος της ηλικίας τους· 
β) όσοι έχουν τεθεί σε δικαστική συμπαράσταση· γ) όσοι 
καταδικάστηκαν για κακούργημα ή πλημμέλημα που συ-
νεπάγεται τη στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων 
ή την αποστέρηση θέσεων και αξιωμάτων (άρθρο 60 ΠΚ) 
ή παραπέμφθηκαν αμετάκλητα για εγκλήματα που συνε-
πάγονται τέτοιες στερήσεις, καθώς και εκείνοι από τους 
οποίους έχει αφαιρεθεί η άδεια να ασκούν το επάγγελμά 
τους, όσο χρόνο διαρκούν οι στερήσεις αυτές· δ) όσοι 
έχουν συμπράξει με οποιονδήποτε τρόπο στη διαμόρ-
φωση της παρούσας κατάστασης του αντικειμένου της 
πραγματογνωμοσύνης· ε) όσοι αναφέρονται στα άρθρα 
209 παρ.2 και 210 στ) σύζυγοι ή συνδεόμενοι με σύμφω-
νο συμβίωσης ή συγγενείς των διαδίκων εξ αίματος ή εξ αγχιστείας έως και τον τρίτο βαθμό.
2. Αν δεν τηρηθεί η διάταξη αυτή, η πραγματογνωμο-
σύνη είναι άκυρη.
Άρθρο 189. - Υποχρέωση 
των πραγματογνωμόνων να αποδεχτούν τον διορισμό τους. 
Ο διοριζόμενος πραγματογνώμονας είναι υποχρεω-
μένος να δεχτεί την εντολή που του ανατέθηκε, αν είναι 
δημόσιος υπάλληλος ή ασκεί νόμιμα επιστήμη, τέχνη ή 
επάγγελμα που η γνώση τους κρίνεται αναγκαία για την ενέργεια της πραγματογνωμοσύνης. Αν αδικαιολόγητα, 
κατά την κρίση εκείνου που τον διόρισε, δεν δεχτεί την 
εντολή, τιμωρείται για απείθεια κατά τις διατάξεις του 
ποινικού κώδικα. Όταν τελειώσει την πραγματογνωμο-
σύνη, έχει το δικαίωμα να πάρει τη νόμιμη αμοιβή και 
τα έξοδα που κατέβαλε.
Άρθρο 190. - Περιπτώσεις απαλλαγής 
και αντικατάστασης. 
1. Αν συντρέχουν οι λόγοι που προβλέπονται στο 
άρθρο 188 ή κάποιος λόγος για εξαίρεση σύμφωνα με 
το άρθρο 191, ο πραγματογνώμονας που διορίστηκε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2795 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
έχει την υποχρέωση να ζητήσει την απαλλαγή του από 
εκείνον που τον διόρισε. Μπορεί επίσης να ζητήσει την 
απαλλαγή του, αν υπάρχει κάποιο άλλο σοβαρό κώλυμα, 
το οποίο θα εκτιμηθεί από το όργανο που τον διόρισε.
2. Εκείνος που προέβη στο διορισμό έχει το δικαίωμα 
με αιτιολογημένη απόφαση ή διάταξή του να αντικα-
ταστήσει τον πραγματογνώμονα που αμελεί, όπως και 
εκείνον στον οποίο παρουσιάζεται μετά την αποδοχή 
σοβαρό κώλυμα να ενεργήσει την πραγματογνωμοσύνη.
Άρθρο 191. - Εξαίρεση πραγματογνωμόνων. 
Οι πραγματογνώμονες μπορούν να εξαιρεθούν για 
τους λόγους που αναγράφονται στο άρθρο 15 που εφαρ-
μόζονται ανάλογα. Δεν αποτελεί όμως λόγο για εξαίρεση 
του πραγματογνώμονα το ότι στην ίδια υπόθεση γνω-
μοδότησε ο ίδιος ως πραγματογνώμονας σε άλλο θέμα.
Άρθρο 192. - Δικαίωμα εξαίρεσης. 
Δικαίωμα να υποβάλλουν αίτηση για εξαίρεση έχουν 
ο εισαγγελέας και οι διάδικοι και μπορούν να το ασκή-
σουν ωσότου οι πραγματογνώμονες αρχίσουν το έργο τους. Γι’ αυτό το λόγο εκείνος που διόρισε τους πραγμα-τογνώμονες πρέπει σε κάθε περίπτωση να γνωστοποι-
ήσει εγγράφως ταυτόχρονα τα ονοματεπώνυμά τους 
στον εισαγγελέα και στους διαδίκους, εκτός αν αυτό είναι 
αδύνατο ή αν συντρέχει η περίπτωση του άρθρου 187. Η 
μη έγγραφη γνωστοποίηση των ονοματεπωνύμων των πραγματογνωμόνων παρέχει το δικαίωμα να ζητηθεί η 
εξαίρεσή τους και μετά την παράδοση της έκθεσης πραγ-
ματογνωμοσύνης έως την διαβίβαση της δικογραφίας 
από τον ανακριτή στον εισαγγελέα, αν ο διορισμός έγινε 
στην προδικασία ή έως την ορκωμοσία των πραγματο-γνωμόνων, αν ο διορισμός έγινε στο ακροατήριο. 
Άρθρο 193. - Απόφαση εξαίρεσης. 
1. Ως προς την αίτηση για εξαίρεση αποφαίνεται αμε-
τάκλητα με διάταξή του εκείνος που διόρισε τον πραγ-
ματογνώμονα. Σε περίπτωση που πραγματογνώμονας 
διορίστηκε από το δικαστήριο, αυτό εκδίδει ιδιαίτερη 
απόφαση. Αν η αίτηση γίνει δεκτή, διορίζεται άλλος 
πραγματογνώμονας.
2. Την εξαίρεση πραγματογνωμόνων που διορίστηκαν 
κατά την προκαταρκτική εξέταση ή κατά την αυτεπάγ-γελτη προανάκριση από τον ανακριτικό υπάλληλο, την 
αποφασίζει ο εισαγγελέας. Εξαιτίας του γεγονότος αυτού 
δεν κωλύεται πάντως η ενέργεια της πραγματογνωμο-σύνης.
3. Οι πράξεις πραγματογνωμοσύνης στις οποίες πήρε 
μέρος εκείνος που εξαιρέθηκε είναι αυτοδικαίως άκυρες.
Άρθρο 194. - Όρκος των πραγματογνωμόνων. 
1. Οι πραγματογνώμονες δίδουν τον ακόλουθο όρκο: 
«Δηλώνω, επικαλούμενος την τιμή και τη συνείδησή μου, 
ότι θα διενεργήσω με πλήρη αμεροληψία και επιμέλεια 
και με κάθε μυστικότητα την πραγματογνωμοσύνη που 
μου ανατέθηκε, έχοντας μοναδικό σκοπό την εξακρί-
βωση της αλήθειας». Όσοι έχουν ήδη δώσει όρκο ως 
πραγματογνώμονες, δεν χρειάζεται να ορκισθούν. 
2. Αν ο πραγματογνώμονας δεν δώσει τον όρκο σύμ-
φωνα με την προηγούμενη παράγραφο, η πραγματο-
γνωμοσύνη είναι άκυρη.Άρθρο 195. - Πώς τίθενται τα ζητήματα 
στους πραγματογνώμονες.
1. Εκείνος που διατάσσει την πραγματογνωμοσύνη 
επισημαίνει στους πραγματογνώμονες την υποχρέωσή τους κατά το άρθρο 207 παρ. 1 εδάφιο β και καθορίζει 
τα ζητήματα για τα οποία κυρίως θα διεξαχθεί, έχοντας 
υπόψη και τις τυχόν προτάσεις των διαδίκων. Έχει επίσης 
το δικαίωμα να θέσει προθεσμία για την διεξαγωγή της, 
που μπορεί να παραταθεί σε περίπτωση ανάγκης.
2. Στους πραγματογνώμονες μπορεί να ανατεθεί σε 
κάθε στάδιο της ανάκρισης η λύση νέων ζητημάτων. Οι 
πραγματογνώμονες δεν περιορίζονται μόνο στην έρευνα 
των ζητημάτων που τους τέθηκαν, αν ως ειδικοί θεωρούν 
άξια λόγου και άλλα ζητήματα. Μπορούν επίσης να ζη-
τήσουν διευκρινίσεις για τα ζητήματα που τους τέθηκαν.
3. Αν για την διεξαγωγή της πραγματογνωμοσύνης 
είναι απαραίτητη η καταστροφή ή η αλλοίωση του πράγ-
ματος που αποτελεί αντικείμενό της, οι πραγματογνώμο-
νες οφείλουν, αν είναι δυνατό, να μην εξετάσουν και να 
διαφυλάξουν ένα κομμάτι του πράγματος. Πριν από την 
ολική ή μερική καταστροφή ή αλλοίωση του πράγματος 
οι πραγματογνώμονες οφείλουν να ειδοποιήσουν με τον 
ανακριτή τον κατηγορούμενο και τους άλλους διαδίκους, 
για να ασκήσουν τα δικαιώματά τους που αναφέρονται 
στα άρθρα 191-193. Ειδοποίηση δεν γίνεται, όταν υπάρ-
χει από την αναβολή κίνδυνος που καθορίζεται ειδικά 
από τους πραγματογνώμονες στην έκθεσή τους.
Άρθρο 196. - Παράσταση του οργάνου 
που διόρισε τους πραγματογνώμονες. Πληροφόρησή τους. 
1. Εκείνος που διέταξε την πραγματογνωμοσύνη, αν 
το κρίνει σκόπιμο, μπορεί να παρευρίσκεται στη διεξα-γωγή της, οπότε σχετική αναφορά γίνεται στην έκθεση. 
Αν την πραγματογνωμοσύνη τη διέταξε δικαστήριο, η 
παράσταση στη διεξαγωγή της μπορεί να ανατεθεί σε 
ένα από τα μέλη του ή και σε άλλον δικαστή ή ανακριτικό 
υπάλληλο.
2. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και ύστερα από αιτιο-
λογημένη απόφαση ή διάταξη του οργάνου που τους 
διορίζει, μπορεί να επιτραπεί στους πραγματογνώμονες, 
αν βεβαιώσουν ότι το έχουν απόλυτη ανάγκη, να ανα-
γνώσουν έγγραφα της διαδικασίας ή να ζητήσουν δια-μέσου του ανακριτικού υπαλλήλου που τους διόρισε ή 
του δικαστή που διευθύνει τη συνεδρίαση, πληροφορίες 
από τους μάρτυρες ή τους κατηγορουμένους.
Άρθρο 197. - Ουσιαστικές διαφωνίες. 
Διόρθωση και επανάληψη. 
1. Αν κατά τη διάρκεια της πραγματογνωμοσύνης 
προκύψουν ουσιαστικές διαφωνίες μεταξύ τους, οι 
πραγματογνώμονες το αναφέρουν χωρίς χρονοτριβή 
σε εκείνον που τους διόρισε, ο οποίος διορίζει και άλλον 
ή και άλλους πραγματογνώμονες που συμπράττουν με όσους ορίστηκαν αρχικά.
2. Αν οι γνώμες των πραγματογνωμόνων διαφέρουν 
και πάλι μεταξύ τους σε σημαντικό βαθμό ή αν η γνω-
μοδότηση που παρέδωσαν είναι ασαφής, αόριστη ή 
αντιφατική ή αντίθετη σε άλλα περιστατικά που βεβαιώ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2796 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
θηκαν στο βαθμό που χρειάζεται, διατάσσεται νέα πραγ-
ματογνωμοσύνη, εφόσον οι αμφιβολίες που δημιουργή-
θηκαν δεν φαίνεται πιθανό πως θα εκλείψουν και μετά 
την τυχόν επιστροφή για διόρθωση της γνωμοδότησης στους ίδιους πραγματογνώμονες. Η νέα πραγματογνω-μοσύνη γίνεται από άλλους πραγματογνώμονες, στους 
οποίους μπορεί να προστεθούν και ένας ή περισσότεροι 
από εκείνους που διορίστηκαν την πρώτη φορά.
Άρθρο 198. - Κατάρτιση 
και παράδοση της γνωμοδότησης. 
Η γνωμοδότηση των πραγματογνωμόνων πρέπει να 
είναι γραπτή και αιτιολογημένη και να περιλαμβάνει 
επίσης αιτιολογημένη την γνώμη της μειοψηφίας, αν 
υπάρχει. Η γνωμοδότηση παραδίδεται στον ανακριτικό υπάλληλο ή στο δικαστήριο που διόρισε τους πραγμα-
τογνώμονες. Για την παράδοση συντάσσεται έκθεση ή 
γίνεται αναφορά στα πρακτικά της συνεδρίασης. Κατά 
την κύρια διαδικασία η γνωμοδότηση μπορεί να γίνει και 
προφορικά, οπότε τα ουσιαστικά της σημεία καταχωρί-ζονται στα πρακτικά.
Άρθρο 199. - Πραγματογνωμοσύνη 
που προσβάλλει την αξιοπρέπεια 
ή το αίσθημα αιδούς.
1. Κανένα πρόσωπο δεν είναι υποχρεωμένο να ανεχθεί 
την εξέταση του σώματός του από πραγματογνώμονα 
κατά τρόπο που θίγει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. 
2. Αν από την πραγματογνωμοσύνη είναι ενδεχόμε-
νο να αισθανθεί ντροπή ο εξεταζόμενος, εκείνος που 
διατάσσει την πραγματογνωμοσύνη του ανακοινώνει 
ότι μπορεί να ζητήσει να παρευρεθεί κατά την εξέτασή 
του πρόσωπο της εμπιστοσύνης του. Τέτοια αίτηση δεν 
γίνεται δεκτή, αν παρουσιάζεται ανυπέρβλητο κώλυμα να παραστεί έγκαιρα το πρόσωπο που υποδείχθηκε. Το κώλυμα μνημονεύεται ειδικά στην έκθεση που συντάσ-
σεται.
Άρθρο 200. - Ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη. 
1. Σε περίπτωση πραγματογνωμοσύνης που αφορά 
τη διανοητική υγεία του κατηγορουμένου μπορεί ο 
ανακριτής με σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέα και σύμ-
φωνη γνωμοδότηση των πραγματογνωμόνων, έστω και 
με πλειοψηφία, και αφού ακούσει τον συνήγορο, να δι-
ατάξει την εισαγωγή του κατηγορουμένου σε δημόσιο 
ψυχιατρείο για παρατήρηση. Αν ο κατηγορούμενος δεν 
έχει συνήγορο, διορίζεται συνήγορος αυτεπαγγέλτως. 
Ο κατηγορούμενος ή ο συνήγορός του μπορούν να 
προσφύγουν στο δικαστικό συμβούλιο κατά της διάτα-
ξης αυτής του ανακριτή μέσα σε τρεις ημέρες από την 
επίδοσή της και στους δύο. Η άσκηση της προσφυγής 
έχει πάντοτε ανασταλτικό αποτέλεσμα. Το συμβούλιο 
αποφασίζει ανέκκλητα.
2. Αν η ανάγκη ψυχιατρικής παρατήρησης προέκυψε 
στο ακροατήριο, τα παραπάνω τα διατάσσει το δικα-
στήριο ανεκκλήτως, αναβάλλοντας την συζήτηση ως το 
τέλος της ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης. 
3. Σε κάθε περίπτωση η διάρκεια της παραμονής στο 
ψυχιατρείο δεν μπορεί να υπε ρβεί τους τρεις μήνες. Σε 
αυτό το διάστημα η προσωρινή κράτηση θεωρείται ότι έχει ανασταλεί. Ο χρόνος όμως αυτός αφαιρείται από την 
ποινή που επιβλήθηκε σε περίπτωση καταδίκης.
4. Η ψυχιατρική παρατήρηση μπορεί να διενεργηθεί 
στο δημόσιο ψυχιατρείο και από πραγματογνώμονες 
του πίνακα του άρθρου 185.
5. Η συνδρομή νόσου, λόγω της οποίας είναι αδύνατη 
η αυτοπρόσωπη εμφάνιση του κατηγορουμένου κατά το 
άρθρο 80, βεβαιώνεται με πραγματογνωμοσύνη, από 
δύο τουλάχιστον πραγματογνώμονες του πίνακα του 
άρθρου 185 που διορίζει το δικαστήριο. 
Άρθρο 201. - Ανάλυση D.N.A.
1. Όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ένα πρόσω-
πο έχει τελέσει κακούργημα ή πλημμέλημα, που τιμω-
ρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός (1) έτους, 
οι διωκτικές αρχές λαμβάνουν υποχρεωτικά γενετικό 
υλικό για ανάλυση του δεοξυριβονουκλεϊκού οξέος 
(Deoxyribonucleic Acid -DNA) προκειμένου να διαπιστω-
θεί η ταυτότητα του δράστη του εγκλήματος αυτού. Τη 
λήψη γενετικού υλικού από τον ίδιο τον κατηγορούμενο 
διατάσσει ο αρμόδιος εισαγγελέας ή ανακριτής και πρέ-
πει να διεξάγεται με απόλυτο σεβασμό στην αξιοπρέπεια 
του. Σε περίπτωση λήψης γενετικού υλικού από απόκρυ-
φα μέρη του σώματος, είναι υποχρεωτική η παρουσία 
εισαγγελικού λειτουργού. Η ανάλυση περιορίζεται απο-
κλειστικά στα δεδομένα που είναι απολύτως αναγκαία 
για την διαπίστωση αυτή και διεξάγεται σε κρατικό ή 
πανεπιστημιακό εργαστήριο. Την ανάλυση του DNA του 
δικαιούται να ζητήσει και ο ίδιος ο κατηγορούμενος για 
την υπεράσπισή του. Σε κάθε περίπτωση εφαρμόζονται 
αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 204 έως 208. 
2. Αν η κατά την προηγούμενη παράγραφο ανάλυση 
αποβεί θετική, το πόρισμά της κοινοποιείται στο πρό-
σωπο από το οποίο προέρχεται το γενετικό υλικό. Αυτό 
έχει δικαίωμα να ζητήσει επανάληψη της ανάλυσης, με 
ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 204 έως 
208. Το δικαίωμα επανάληψης της ανάλυσης έχει και ο 
ανακριτής ή ο εισαγγελέας σε κάθε περίπτωση. Μετά 
την ολοκλήρωση της ανάλυσης το γενετικό υλικό κατα-
στρέφεται αμέσως, ενώ τα γενετικά αποτυπώματα του 
προσώπου, στο οποίο αποδίδεται η πράξη, τηρούνται 
σε ειδικό αρχείο γενετικών τύπων που συνιστάται και 
λειτουργεί στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών 
του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας, εποπτευό-
μενο από τον εισαγγελικό λειτουργό του άρθρου 4 του 
ν. 2265/1994, μέχρι την έκδοση αμετάκλητου απαλλακτι-
κού βουλεύματος ή αμετάκλητης αθωωτικής απόφασης 
ή θέσης της υπόθεσης στο αρχείο κατ’ άρθρο 43 παρ. 2 και 3, εκτός αν η σύγκρισή τους με αταυτοποίητα όμοια 
αποτυπώματα, που τηρούνται στο ίδιο αρχείο, αποβεί 
θετική, οπότε η τήρησή τους παρατείνεται μέχρι την 
αμετάκλητη αθώωση των προσώπων που αφορούν οι 
οικείες υποθέσεις. Τα στοιχεία αυτά τηρούνται για την 
αξιοποίηση στην διερεύνηση και εξιχνίαση άλλων εγκλη-
μάτων που προβλέπονται στην παρ. 1 και καταστρέφο-νται σε κάθε περίπτωση μετά το θάνατο του προσώπου 
που αφορούν. Η λειτουργία του αρχείου εποπτεύεται 
από αντεισαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών, ο οποίος ορίζε-
ται με απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, 
κατά τις κείμενες διατάξεις, με θητεία δύο (2) ετών. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2797 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
3. Η κατά την παρ. 2 καταστροφή του γενετικού υλικού 
και των γενετικών αποτυπωμάτων γίνεται παρουσία του 
δικαστικού λειτουργού που εποπτεύει το αρχείο. Στην 
καταστροφή καλείται να παραστεί με συνήγορο και τε-
χνικό σύμβουλο το πρόσωπο από το οποίο λήφθηκε το 
γενετικό υλικό. 
4. Όλα τα κρατικά και πανεπιστημιακά εργαστήρια, 
που διεξάγουν αναλύσεις D.Ν.Α στο πλαίσιο πραγματο-
γνωμοσύνης κατόπιν παραγγελιών δικαστικών ή ανακρι-
τικών αρχών, κοινοποιούν τα πορίσματα των αναλύσεών 
τους στο ειδικό αρχείο δεδομένων γενετικών τύπων της 
παρ. 2. 
Άρθρο 202. - Κυρώσεις σε πραγματογνώμονες 
που αμελούν. 
1. Ο πραγματογνώμονας που δεν παρέδωσε την έκθε-
σή του μέσα στην προθεσμία που του ορίστηκε, καθώς 
και εκείνος που έδειξε αμέλεια κατά τη διεξαγωγή της 
πραγματογνωμοσύνης, τιμωρείται με πρόστιμο πενήντα 
έως εκατόν πενήντα (50 έως 150) ευρώ καθώς και με την 
πληρωμή των εξόδων και των τυχόν ζημιών.
2. Η καταδίκη σε πρόστιμο και η πληρωμή των εξόδων 
και ζημιών που καθορίζονται στην προηγούμενη παρά-
γραφο, επιβάλλονται με διάταξη εκείνου που διόρισε 
τον αμελή πραγματογνώμονα, ο οποίος καλείται πριν 
από εικοσιτέσσερις ώρες να εμφανιστεί για να δώσει 
εξηγήσεις είτε ο ίδιος είτε διαμέσου του συνηγόρου του. 
Τις κυρώσεις της παρ. 1 επιβάλλει ο εισαγγελέας πλημ-
μελειοδικών αν ο πραγματογνώμονας διορίστηκε από 
ανακριτικό υπάλληλο. Κατά της διάταξης που εκδόθηκε 
επιτρέπεται προσφυγή μέσα σε οκτώ ημέρες από την 
επίδοσή της στο δικαστικό συμβούλιο, που αποφασίζει 
ανεκκλήτως.
3. Αν οι πραγματογνώμονες που διορίστηκαν στο 
ακροατήριο δεν εμφανίζονται από απείθεια για να ενερ-
γήσουν την πραγματογνωμοσύνη, διατάσσεται η βίαιη 
προσαγωγή τους, που εκτελείται και κατά τη διάρκεια της 
συνεδρίασης, και τους επιβάλλεται ποινή σύμφωνα με 
όσα ορίζονται ειδικά στο άρθρο 231. Αν κάποιος αρνηθεί 
να αποδεχθεί το διορισμό, εφαρμόζεται εναντίον του η διάταξη του άρθρου 189.
4. Αν ο πραγματογνώμονας που διορίστηκε δείξει 
αμέλεια για την ενέργεια της πραγματογνωμοσύνης, το 
δικαστήριο του επιβάλλει τις ποινές που προβλέπει η 
παρ. 1, αμέσως κατά τη συνεδρίαση που έπρεπε να γίνει 
η πραγματογνωμοσύνη, αφού προηγουμένως ακούσει 
τις εξηγήσεις του υπαιτίου ή του συνηγόρου του. Η από-
φαση δεν προσβάλλεται με ένδικο μέσο.
5. Το συμβούλιο πλημμελειοδικών διαγράφει από τον 
πίνακα του άρθρου 185 όποιον τιμωρήθηκε σύμφωνα 
με τις προηγούμενες παραγράφους. Ο διαγραμμένος δεν 
μπορεί να περιληφθεί πάλι στον πίνακα, πριν περάσει 
τριετία.
Άρθρο 203. - Μάρτυρες με ειδικές γνώσεις. 
Αν είναι αναγκαία η κρίση προσώπων που έχουν εντε-
λώς ειδικές γνώσεις για να διαγνώσουν κατάσταση πραγ-
μάτων που δεν υπάρχει πια, καλούνται και εξετάζονται 
ως μάρτυρες πρόσωπα που έχουν τέτοιες γνώσεις και 
ιδίως από αυτούς που υπηρετούν στο εργαστήριο (άρ-θρο 184) ή που έχουν περιληφθεί στον πίνακα (άρθρο 
185). Αν τα πρόσωπα αυτά δεν υπάρχουν ή αδυνατούν, η πρόσληψη γίνεται από άλλη πηγή.
Β) Τεχνικοί σύμβουλοι
Άρθρο 204. - Διορισμός τεχνικού συμβούλου. 
1. Όταν διεξάγεται ανάκριση ή αυτεπάγγελτη προ-
ανάκριση ή προκαταρκτική εξέταση, εκείνος που δια-
τάσσει πραγματογνωμοσύνη γνωστοποιεί συγχρόνως 
στον κατηγορούμενο ή τον ύποπτο ή σε αυτόν που 
υποστηρίζει την κατηγορία, σύμφωνα με το άρθρο 192 
τον διορισμό των πραγματογνωμόνων, τον τόπο και το 
χρόνο διεξαγωγής της πραγματογνωμοσύνης, καθώς 
και το θέμα της. Όταν διεξάγεται πραγματογνωμοσύ-
νη από τα κατ’ άρθρο 184 εργαστήρια, γνωστοποιείται στα παραπάνω πρόσωπα σύμφωνα με το άρθρο 192 η 
ανάθεσή της. Μέσα στην οριζόμενη από εκείνον που 
έκανε το διορισμό εύλογη προθεσμία, αυτά μπορούν 
να διορίσουν με δικές τους δαπάνες τεχνικό σύμβουλο, 
που επιλέγεται μεταξύ όσων έχουν την ικανότητα να 
διοριστούν σύμφωνα με τον νόμο πραγματογνώμονες 
στη συγκεκριμένη περίπτωση. Εκείνοι που έκαναν τον 
διορισμό οφείλουν να ειδοποιήσουν εγγράφως αυτόν 
που διέταξε την πραγματογνωμοσύνη για τον διορισμό 
του τεχνικού συμβούλου. Η διεξαγωγή της πραγματο-
γνωμοσύνης δεν εμποδίζεται από τη μη εμπρόθεσμη 
άσκηση του παραπάνω δικαιώματος.
2. Η γνωστοποίηση που προβλέπεται στην παρ. 1 δεν 
είναι υποχρεωτική στην περίπτωση που επιβάλλεται η 
άμεση ενέργεια της πραγματογνωμοσύνης, καθώς και 
στην περίπτωση της προκαταρκτικής πραγματογνωμο-
σύνης που προβλέπει το άρθρο 187. Αυτό δεν εμποδίζει 
πάντως το διορισμό τεχνικών συμβούλων από τα πρό-σωπα της παρ. 1.
3. Όσα προβλέπονται στην παρ. 1 εφαρμόζονται και 
όταν η πραγματογνωμοσύνη πρόκειται να διεξαχθεί 
στο ακροατήριο, εκτός αν το δικαστήριο με αιτιολογη-μένη απόφασή του κρίνει ότι εξαιτίας αυτού μπορεί να 
σημειωθεί αξιόλογη καθυστέρηση στην εκδίκαση της 
υπόθεσης.
Άρθρο 205. - Αριθμός τεχνικών συμβούλων. 
Περισσότεροι από ένας ύποπτοι ή κατηγορούμενοι 
δεν μπορούν να διορίσουν συνολικά παραπάνω από 
δύο τεχνικούς συμβούλους. Αν τα συμφέροντά τους 
συγκρούονται, κάθε ομάδα υπόπτων ή κατηγορουμέ-
νων που έχει κοινό συμφέρον δεν μπορεί να διορίσει 
περισσότερους από δύο τεχνικούς συμβούλους. Το ίδιο 
ισχύει και όταν εκείνοι που υποστηρίζουν την κατηγορία 
είναι περισσότεροι από έναν. Εκείνος που ενεργεί την 
ανάκριση ή την προκαταρκτική εξέταση με διάταξή του 
ή το δικαστήριο με απόφασή του, μπορούν να ρυθμί-
ζουν αμετακλήτως για κάθε περίπτωση τις λεπτομέρειες 
εφαρμογής του άρθρου.
Άρθρο 206. - Ποιοι δεν διορίζονται. 
Οι διατάξεις του άρθρου 188 ως προς τους πραγματο-
γνώμονες που δεν διορίζονται εφαρμόζονται ανάλογα 
και για τους τεχνικούς συμβούλους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2798 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 207. - Δικαιώματα 
του τεχνικού συμβούλου. 
1. Εκείνος που διορίστηκε τεχνικός σύμβουλος έχει το 
δικαίωμα να παρίσταται κατά τις εργασίες των πραγμα-
τογνωμόνων και να λαμβάνει υπόψη του όσα έγγραφα μπορούν να έχουν υπόψη τους και οι πραγματογνώμο-
νες ή να ζητεί πληροφορίες στις περιπτώσεις που δι-
καιούνται και εκείνοι (άρθρο 196). Για το λόγο αυτό οι 
πραγματογνώμονες υποχρεούνται με ποινή ακυρότητας 
της πραγματογνωμοσύνης να γνωστοποιήσουν στους 
τεχνικούς συμβούλους τον τόπο και το χρόνο διενέρ-
γειας της πραγματογνωμοσύνης, καθώς και το θέμα της. 
Επίσης ο τεχνικός σύμβουλος μπορεί να ζητήσει και να 
λάβει με δαπάνες εκείνου που τον διόρισε αντίγραφα 
της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης και των εγγράφων 
που την συνοδεύουν.
2. Έχει το δικαίωμα επίσης με γραπτή αίτησή του να 
ζητήσει από εκείνον που έκανε το διορισμό στην προ-
δικασία ή από το δικαστήριο στο ακροατήριο να του 
επιτρέψει να εξετάσει το πρόσωπο ή το πράγμα που ήταν 
αντικείμενο της πραγματογνωμοσύνης, μεριμνώντας 
όμως ώστε να μην προκληθεί καθυστέρηση στην ανά-
κριση από την εξέταση αυτή. Το όργανο στο οποίο απευ-
θύνεται η αίτηση αποφασίζει αμετάκλητα γι’ αυτήν και, 
αν την δεχτεί, ορίζει το χρόνο και τον τόπο της εξέτασης 
και έναν ή περισσότερους από τους πραγματογνώμονες 
ή έναν ανακριτικό υπάλληλο ή έναν δικαστή για να πα-ρευρεθούν κατά την εξέταση αυτή.
Άρθρο 208. - Παρατηρήσεις 
του τεχνικού συμβούλου. 
Ο τεχνικός σύμβουλος παραδίδει τις γραπτές του πα-
ρατηρήσεις για την πραγματογνωμοσύνη που έγινε, είτε 
ο ίδιος είτε διαμέσου του συνηγόρου εκείνου που τον 
διόρισε, στον αρμόδιο εισαγγελέα ή στον ανακριτικό 
υπάλληλο και συντάσσεται χωριστή έκθεση. Η παρά-
δοση πρέπει να γίνει, με ποινή απαραδέκτου, το αργό-
τερο τρεις ημέρες πριν από την δικάσιμο που ορίζεται στην κλήτευση του κατηγορουμένου στο ακροατήριο. Ο τεχνικός σύμβουλος που διορίστηκε στο ακροατήριο 
οφείλει να αναπτύξει τις παρατηρήσεις του αμέσως μετά 
την έκθεση των πραγματογνωμόνων, τηρουμένων των διατυπώσεων του άρθρου 198.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΜΑΡΤΥΡΕΣ
Άρθρο 209. - Υποχρέωση για μαρτυρία. 
1. Αν κάποιος καλείται νόμιμα για μαρτυρία, δεν μπο-
ρεί να την αρνηθεί, εκτός από τις εξαιρέσεις που ρητά 
αναγράφονται στον κώδικα.
2. Όποιος διενεργεί ανάκριση ή και το δικαστήριο 
μπορεί να μην εξετάσει κάποιο μάρτυρα που είναι πα-
ράφρονας ή βρίσκεται προφανώς σε τέτοια διανοητική 
κατάσταση, ώστε να μην είναι σε θέση να παραστήσει 
τα γεγονότα όπως έχουν συμβεί.
Άρθρο 210. - Μη εξεταζόμενοι 
ως μάρτυρες στο ακροατήριο. 
Με ποινή ακυρότητας της διαδικασίας δεν εξετάζονται 
ως μάρτυρες στο ακροατήριο: α) όσοι άσκησαν εισαγ-γελικά ή ανακριτικά καθήκοντα ή έργα γραμματέα της 
ανάκρισης ή υποβοήθησαν το έργο της ανάκρισης κατά 
το άρθρο 248 παρ. 4 στην ίδια υπόθεση· β) όσοι έχουν 
παραπεμφθεί να δικαστούν για την ίδια πράξη, ωσότου αμετακλήτως κριθεί η ενοχή τους· γ) όσοι κηρύχθηκαν αμετακλήτως ένοχοι για την πράξη που εκδικάζεται, και αν ακόμη δεν τους επιβλήθηκε ποινή. 
Άρθρο 211. - Μαρτυρία συγκατηγορουμένου. 
Μόνη η μαρτυρική κατάθεση ή η παροχή εξηγήσεων ή 
η απολογία προσώπου συγκατηγορουμένου για την ίδια 
πράξη δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για την καταδίκη του 
κατηγορουμένου.
Άρθρο 212. - Επαγγελματικό 
απόρρητο των μαρτύρων. 
1. Η διαδικασία ακυρώνεται, αν εξεταστούν στην προ-
δικασία ή στην κύρια διαδικασία: α) τα πρόσωπα που 
αναφέρονται στο άρθρο 371 ΠΚ, β) οι δημόσιοι υπάλλη-
λοι, όταν πρόκειται για στρατιωτικό ή διπλωματικό μυ-
στικό ή μυστικό που αφορά την ασφάλεια του κράτους, 
εκτός αν ο αρμόδιος υπουργός με αίτηση της δικαστικής 
αρχής ή κάποιου από τους διαδίκους ή και αυτεπαγγέλ-τως τους εξουσιοδοτήσει σχετικά. 
2. Η απαγόρευση της παρ. 1 περ. α΄ ισχύει, ακόμη και 
αν τα πρόσωπα στα οποία αναφέρεται απαλλάχθηκαν 
από την υποχρέωση να τηρήσουν το επαγγελματικό 
απόρρητο από μέρους εκείνου που τους το εμπιστεύ-
θηκε. 
3. Οι παραπάνω μάρτυρες έχουν υποχρέωση να δη-
λώσουν σε αυτόν που εξετάζει, δίδοντας τον όρκο του άρθρου 219 ότι, αν κατέθεταν, θα παραβίαζαν τα απόρ-
ρητα που μνημονεύονται στην παρ. 1. Ψευδής δήλωση 
τιμωρείται με τις προβλεπόμενες στο άρθρο 224 ΠΚ ποι-
νές. Η κατά την παρ. 1 ακυρότητα επέρχεται ανεξάρτητα 
από το αν έγινε ή όχι η δήλωση του πρώτου εδαφίου 
αυτής της παραγράφου.
Άρθρο 213. - Κλήτευση των μαρτύρων. 
1. Στην προδικασία και στο ακροατήριο οι μάρτυρες 
κλητεύονται εγγράφως σε ορισμένη ημέρα και ώρα. 
Η κλήση υπογράφεται από τον εκπρόσωπο της αρχής 
που καλεί και από τον γραμματέα, και φέρει την επίσημη 
σφραγίδα της. Επίσης πρέπει να περιέχει συνοπτική έν-
δειξη της υπόθεσης για την οποία πρόκειται να εξεταστεί 
ο μάρτυρας, να μνημονεύει την δικαστική αρχή στην 
οποία αυτός καλείται και να αναγράφει περιληπτικά τις 
συνέπειες που προβλέπονται αν ο μάρτυρας δεν εμφα-
νιστεί. Η κλήση επιδίδεται στο μάρτυρα, σύμφωνα με τα 
άρθρα 155-162, είκοσι τέσσερις ώρες τουλάχιστον πριν 
από την ημέρα για την οποία καλείται, αν πρόκειται για 
την προδικασία, και σύμφωνα με τις προθεσμίες που ορί-
ζονται στο άρθρο 166, αν πρόκειται για το ακροατήριο. 
2. Σε κατεπείγουσες περιπτώσεις και κατά την κρίση 
εκείνου που ενεργεί την ανάκριση οι μάρτυρες μπορούν 
να κληθούν στην προδικασία και προφορικά. Προφορική 
κλήτευση στο ακροατήριο μπορεί να γίνει μόνο στις πε-
ριπτώσεις που ο νόμος την επιτρέπει ρητά. Η βεβαίωση 
της κλήτευσης γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 165 παρ. 1.
3. Στο στάδιο της προδικασίας μπορεί και αυθόρμητα 
να προσέλθει κάποιος για να εξετασθεί ως μάρτυρας. Το 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2799 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
γεγονός όμως αυτό πρέπει να μνημονεύεται στην έκθεση 
της εξέτασής του.
4. Αν ο εισαγγελέας, ο ανακριτής ή ο ανακριτικός υπάλ-
ληλος δεν εξετάσει, χωρίς να υπάρχει νόμιμος λόγος, τον 
μάρτυρα ή τον κατηγορούμενο που κλήτευσε και αυτός 
εμφανίστηκε την ημέρα και την ώρα που είχε οριστεί, 
τιμωρείται πειθαρχικά. 
5. Οι διατάξεις του άρθρου 156 παρ. 4 εφαρμόζονται 
αναλόγως και σε αυτόν που υποστηρίζει την κατηγορία.
6. Η κλήτευση μαρτύρων τα στοιχεία των οποίων δεν 
έχουν αναγραφεί στην έκθεση κατάθεσης και έχουν λά-
βει κωδική ονομασία, καθώς και η κλήτευση μάρτυρα 
ο οποίος έχει μετεγκατασταθεί, γίνεται διαμέσου της 
υπηρεσίας προστασίας μαρτύρων της Ελληνικής Αστυ-
νομίας. Η βεβαίωση της ταυτότητάς τους καθώς και η 
κατάθεση των ανωτέρω μαρτύρων στο ακροατήριο 
γίνεται μόνο με τεχνικά μέσα διαμέσου της υπηρεσίας 
προστασίας μαρτύρων.
Άρθρο 214. - Εξέταση 
Προέδρου της Δημοκρατίας. 
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εξετάζεται κατά την 
προδικασία στην κατοικία του. Όταν καλείται στο ακρο-
ατήριο, εξετάζεται πρώτος και κατόπιν μπορεί να απο-χωρήσει, εκτός αν το δικαστήριο διατάξει διαφορετικά.
Άρθρο 215. - Εξέταση υπουργών, αρχιερέων 
και όσων δεν μπορούν να εμφανιστούν. 
1. Ο πρόεδρος και οι αντιπρόεδροι της Βουλής, ο πρω-
θυπουργός, οι αρχηγοί των αναγνωρισμένων κομμάτων 
της Βουλής, οι υπουργοί και οι αρχιερείς κάθε δόγματος 
ή θρησκείας εξετάζονται κατά την προδικασία στην κα-
τοικία τους. Το εδάφιο β’ του προηγούμενου άρθρου 
εφαρμόζεται αναλόγως.
2. Στην κατοικία τους εξετάζονται οι μάρτυρες που 
λόγω ασθένειας ή γήρατος δεν μπορούν να εμφανι-
στούν, οπότε η ένορκη κατάθεσή τους διαβάζεται στο 
ακροατήριο, εφόσον η εμφάνισή τους στο ακροατήριο είναι ανέφικτη. 
3. Αν η κατηγορία αφορά πλημμέλημα, δημόσιοι γε-
νικά υπάλληλοι και υπάλληλοι σιδηροδρομικών, ατμο-
πλοϊκών και αεροπορικών επιχειρήσεων, οι οποίοι δεν 
κατοικούν στην έδρα του δικαστηρίου, καθώς και ναυ-
τικοί ναυτολογημένοι σε εμπορικά πλοία, δεν καλούνται 
να εμφανιστούν στο ακροατήριο. Ο εισαγγελέας και το 
δικαστήριο μπορούν να παραγγείλουν την κλήτευσή 
τους, αν η εξέτασή τους στο ακροατήριο είναι αναγκαία για την ασφαλή διάγνωση της κατηγορίας. 
4. Μάρτυρες κρατούμενοι σε φυλακές και σε άλλα σω-
φρονιστικά καταστήματα τα οποία βρίσκονται έξω από 
την έδρα του δικαστηρίου δεν κλητεύονται στο ακρο-
ατήριο. Ο εισαγγελέας και το δικαστήριο μπορούν να 
παραγγείλουν την κλήτευσή τους, αν η εξέτασή τους στο 
ακροατήριο είναι αναγκαία για την ασφαλή διάγνωση 
της κατηγορίας.
Άρθρο 216. - Εξέταση πρεσβευτών 
και μαρτύρων στο εξωτερικό. 
1. Οι πρεσβευτές και οι άλλοι διπλωματικοί υπάλληλοι 
ξένου κράτους που είναι επιφορτισμένοι με διπλωματική 
αποστολή, εξετάζονται στην κατοικία τους.2. Οι μάρτυρες που διαμένουν στο εξωτερικό, εξετάζο-
νται στις επιτόπιες προξενικές αρχές. Αν αυτό είναι ανέ-
φικτο, εξετάζονται από τις ανακριτικές αρχές του τόπου 
της διαμονής τους, ύστερα από αίτηση του αρμόδιου 
εισαγγελέα προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας 
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με την προϋπόθεση της αμοιβαιότητας και την τήρηση των διεθνών συνθηκών και εθίμων.
Άρθρο 217. - Εξακρίβωση 
της ταυτότητας του μάρτυρα. 
Ο μάρτυρας, πριν καταθέσει, καλείται να δηλώσει το 
όνομα και το επώνυμό του, τον τόπο της γέννησης και κατοικίας του, καθώς και την ηλικία του. Επίσης καλείται να δηλώσει αν τυχόν είναι συγγενής με τον κατηγορού-
μενο ή με όποιον αδικήθηκε και, αν υπάρχει ανάγκη, του 
υποβάλλονται ερωτήσεις για κάθε περιστατικό που θα μπορούσε να διαφωτίσει εκείνον που διεξάγει την εξέ-ταση για τις σχέσεις του μάρτυρα με τα παραπάνω πρό-σωπα και για το βαθμό αξιοπιστίας της μαρτυρίας του.
Άρθρο 218. - Προστασία μαρτύρων. 
1. Κατά την ποινική διαδικασία για τις πράξεις της συ-
γκρότησης ή συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση της 
παρ. 1 του άρθρου 187 ΠΚ ή σε τρομοκρατική οργάνωση 
της παρ. 2 του άρθρου 187Α ΠΚ και για συναφείς πράξεις, 
μπορεί να λαμβάνονται μέτρα για την αποτελεσματική 
προστασία από πιθανή εκδίκηση ή εκφοβισμό των ου-σιωδών μαρτύρων, των προσώπων που κατά το άρθρο 187Γ ΠΚ βοηθούν στην αποκάλυψη εγκληματικών δρα-στηριοτήτων ή των οικείων τους.
2. Κατά την ποινική διαδικασία για τις αξιόποινες πρά-
ξεις εμπορίας ανθρώπων κατά τα άρθρα 323Α και 348 
παρ. 2, 3 ΠΚ, καθώς και για τις αξιόποινες πράξεις της πα-
ράνομης διακίνησης μεταναστών κατά τα άρθρα 29 παρ. 
5 και 6 και 30 του ν. 4251/2014, μπορεί να λαμβάνονται μέτρα, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παρ. 2 έως 4, για 
την αποτελεσματική προστασία από πιθανή εκδίκηση ή 
εκφοβισμό του θύματος αυτών των πράξεων, όπως αυτό 
χαρακτηρίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των περιπτώ-σεων ι’ και ια’ της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4251/2014, 
των οικείων του θύματος ή των ουσιωδών μαρτύρων, 
ακόμη και όταν οποιαδήποτε από τις προαναφερόμε-
νες αξιόποινες πράξεις δεν έχει τελεσθεί στο πλαίσιο 
οργανωμένου εγκλήματος σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στο άρθρο 187 παρ. 1 ΠΚ.
3. Σε υποθέσεις σχετικά με τις αξιόποινες πράξεις των 
άρθρων 159, 159Α και 235 έως 237Α ΠΚ, ακόμα κι αν δεν 
τελέσθηκαν στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης, είναι 
δυνατόν να παρέχεται στους μάρτυρες δημοσίου συμφέ-
ροντος κατ’ άρθρο 47, στους ιδιώτες κατ’ άρθρο 255 και 
σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο συμβάλλει ουσιωδώς 
στην αποκάλυψη των ως άνω αξιοποίνων πράξεων ή, 
εφόσον τούτο κρίνεται αναγκαίο, και στους οικείους των 
προαναφερθέντων προσώπων, η προβλεπόμενη στις 
παρ. 1 έως 5 προστασία από πιθανολογούμενες πράξεις 
εκφοβισμού ή αντεκδίκησης.
4. Μέτρα προστασίας είναι η φύλαξη με κατάλληλα εκ-
παιδευμένο προσωπικό της αστυνομίας, η κατάθεση με 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2800 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
χρήση ηλεκτρονικών μέσων ηχητικής και οπτικής ή μόνο 
ηχητικής μετάδοσής της, η μη αναγραφή στην έκθεση 
εξέτασης του ονόματος, του τόπου γέννησης, κατοικίας 
και εργασίας, του επαγγέλματος και της ηλικίας του, που 
διατάσσονται με αιτιολογημένη διάταξη του αρμόδιου 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών, η μεταβολή των στοιχείων 
ταυτότητάς, καθώς και η μετάθεση ή μετάταξη ή από-
σπαση για αόριστο χρονικό διάστημα, με δυνατότητα 
ανάκλησής της, των δημοσίων υπαλλήλων, που αποφα-
σίζονται κατά παρέκκλιση από τις κείμενες διατάξεις από 
τους αρμόδιους Υπουργούς, ύστερα από εισήγηση του 
αρμόδιου εισαγγελέα πλημμελειοδικών. Η υπουργική 
απόφαση μπορεί να προβλέπει τη μη δημοσίευσή της 
στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθώς και άλλους 
τρόπους διασφάλισης της μυστικότητας της πράξης. Τα μέτρα προστασίας λαμβάνονται με τη σύμφωνη γνώμη 
του μάρτυρα, δεν περιορίζουν την ατομική ελευθερία 
του πέρα από το αναγκαίο για την ασφάλειά του μέτρο και διακόπτονται αν ο μάρτυρας το ζητήσει εγγράφως 
ή δεν συνεργάζεται για την επιτυχία τους.
5. Κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο ο μάρτυρας 
του οποίου δεν αποκαλύφθηκαν τα στοιχεία ταυτότη-
τας, καλείται με το όνομα που αναφέρεται στην έκθεση 
εξέτασής του. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την 
αποκάλυψη του πραγματικού ονόματος του μάρτυρα, 
αν τούτο ζητηθεί από τον εισαγγελέα ή από ένα διάδικο 
ή και αυτεπαγγέλτως. Σε κάθε περίπτωση το δικαστήριο 
μπορεί να διατάξει όσα ορίζονται στο άρθρο 354. 
6. Αν δεν έχουν αποκαλυφθεί τα στοιχεία ταυτότητας 
του μάρτυρα, μόνη η κατάθεσή του δεν είναι αρκετή για 
την καταδίκη του κατηγορουμένου.
Άρθρο 219. - Όρκος των μαρτύρων 
στο ακροατήριο.
1. Κάθε μάρτυρας οφείλει, πριν εξετασθεί στο ακρο-
ατήριο, να δώσει τον ακόλουθο όρκο: «Δηλώνω, επικα-λούμενος την τιμή και τη συνείδησή μου, ότι θα πω όλη την αλήθεια και μόνο την αλήθεια, χωρίς να προσθέσω ούτε να αποκρύψω τίποτε».
2. Ο άλαλος μάρτυρας που γνωρίζει να γράφει, ορκί-
ζεται γράφοντας και υπογράφοντας τον άνω όρκο. Αν 
δεν ξέρει να γράφει, δίδει τον όρκο της προηγούμενης παραγράφου, με την βοήθεια διερμηνέα.
3. Οι κληρικοί ή οι ιερωμένοι κάθε δόγματος ή αναγνω-
ρισμένης θρησκείας δεν ορκίζονται. Αντί γι’ αυτό δίνουν 
κατά την παρ. 1 διαβεβαίωση στην ιεροσύνη τους, σύμ-
φωνα με τους κανονισμούς από τους οποίους διέπονται. 
Άρθρο 220. - Όρκος μαρτύρων 
στην προδικασία. 
1. Στην προδικασία οι μάρτυρες δίνουν πάντοτε τον 
όρκο της πρώτης παραγράφου του προηγούμενου άρ-
θρου, τηρώντας τις διατάξεις των άρθρων 221 και 222.
2. Αν κατά τη διάρκεια της κύριας ανάκρισης ο ανα-
κριτής θεωρεί πιθανώς αδύνατη την εμφάνιση κάποιου 
μάρτυρα στο ακροατήριο, οφείλει να καλέσει τους δι-
αδίκους ή τους συνηγόρους τους να παραστούν στην 
εξέταση του μάρτυρα. Η κλήση πρέπει να γίνει μέσα 
στην προθεσμία που κρίνει ο ανακριτής αναγκαία για 
την εμφάνισή τους.Άρθρο 221. - Εξέταση χωρίς όρκο. 
Χωρίς όρκο εξετάζονται στην ανάκριση και στην κύρια 
διαδικασία, όσοι: α) κατά την κρίση εκείνου που διενεργεί 
την ανάκριση ή του δικαστηρίου δεν συμπλήρωσαν το 
δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας τους∙ β) έχουν προφανώς 
εξασθενημένη τη διάνοια∙ γ) στερήθηκαν τα πολιτικά 
τους δικαιώματα ή αποστερήθηκαν θέσεις και αξιώματα 
(άρθρο 60 ΠΚ) εξαιτίας καταδίκης· δ) παρίστανται για την 
υποστήριξη της κατηγορίας· ε) δικαιούνται χρηματική 
αμοιβή για την καταμήνυση. 
Άρθρο 222. - Μάρτυρες συγγενείς 
του κατηγορουμένου. 
Σύζυγος και συγγενείς εξ αίματος του κατηγορουμένου 
έως και τον τρίτο βαθμό, έχουν δικαίωμα να αρνηθούν τη 
μαρτυρία τους και στην προδικασία και στο ακροατήριο. 
Η διάταξη εφαρμόζεται και όταν μόνο ένας από τους κα-
τηγορουμένους που μαζί δικάζονται έχει την παραπάνω 
σχέση με τον μάρτυρα. Όταν κατηγορείται ανήλικος, η 
μαρτυρία των συγγενών που αναφέρονται στο πρώτο 
εδάφιο του άρθρου είναι υποχρεωτική.
Άρθρο 223. - Πώς εξετάζονται οι μάρτυρες. 
1. Ο μάρτυρας εξετάζεται σύμφωνα με όσα ορίζονται 
στο άρθρο 239, και δεν του απευθύνονται ερωτήσεις για 
προσωπικές κρίσεις παρά μόνο όταν αυτές συνδέονται 
αναπόσπαστα με τα γεγονότα που καταθέτει. 
2. Όταν ο μάρτυρας καταθέτοντας δεν απομακρύνεται 
από το θέμα, δεν πρέπει να διακόπτεται. 
3. Στον μάρτυρα απευθύνονται ερωτήσεις αφού τε-
λειώσει την κατάθεσή του και αν είναι αναγκαία η συ-
μπλήρωσή της. 
4. Ο μάρτυρας δεν είναι υποχρεωμένος να καταθέσει 
περιστατικά από τα οποία θα μπορούσε να προκύψει η ενοχή του για αξιόποινη πράξη. 
5. Παραπειστικές ερωτήσεις δεν επιτρέπεται να απευ-
θύνονται στους μάρτυρες.
Άρθρο 224. - Πώς έμαθε ο μάρτυρας 
όσα καταθέτει. 
1. Ο μάρτυρας πρέπει να αποκαλύπτει πώς έμαθε όσα 
καταθέτει. Αν πρόκειται για γεγονότα που άκουσε από 
άλλους, πρέπει σε κάθε περίπτωση να κατονομάσει ταυ-
τόχρονα και εκείνους από τους οποίους τα άκουσε, εκτός 
αν στον νόμο ορίζεται διαφορετικά.
2. Αν ο μάρτυρας δεν κατονομάζει την πηγή των πλη-
ροφοριών του, η κατάθεσή του απαγορεύεται να ληφθεί 
υπόψη. 
Άρθρο 225. - Εξετάσεις και αναγνωρίσεις 
που γίνονται κατ’ αντιπαράσταση. 
1. Οι μάρτυρες εξετάζονται ο καθένας χωριστά. Πά-
ντως επιτρέπεται, όταν αυτό είναι αναγκαίο, να εξετά-
ζονται κατ’ αντιπαράσταση προς τον κατηγορούμενο ή 
άλλο μάρτυρα. 
2. Ο μάρτυρας, όταν πρόκειται να αναγνωρίσει πρό-
σωπα ή πράγματα, προσκαλείται προηγουμένως να τα περιγράψει με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2801 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 226. - Διατυπώσεις
των μαρτυρικών καταθέσεων. 
1. Οι μάρτυρες έχουν δικαίωμα να υπαγορεύουν στην 
ανάκριση τις καταθέσεις τους, αν κατά την κρίση εκείνου 
που εξετάζει, δεν υπάρχουν λόγοι που να επιβάλλουν το 
αντίθετο. Στην έκθεση πρέπει να γίνεται μνεία της υπαγό-
ρευσης και, αν δεν γίνει υπαγόρευση, όσα κατατέθηκαν 
θα πρέπει να αναγραφούν, αν είναι δυνατό, κατά λέξη. Ο 
εξεταζόμενος δεν μπορεί να χρησιμοποιεί σημειώσεις, 
εκτός αν πρόκειται για λογιστικά ζητήματα ή αν αυτός 
που διεξάγει την ανάκριση ή το δικαστήριο το επιτρέψει 
για ειδικούς λόγους. 
2. Αν ο μάρτυρας είναι κάτω των δεκαοκτώ ετών, εκεί-
νος που τον ανακρίνει καταγράφει κατά λέξη στην έκθε-
ση και τις ερωτήσεις που του απευθύνει.
Άρθρο 227. - Ανήλικοι μάρτυρες 
θύματα προσβολής προσωπικής 
και γενετήσιας ελευθερίας.
1. Κατά την εξέταση ως μάρτυρα του ανήλικου θύμα-
τος των πράξεων που αναφέρονται στα άρθρα 323Α 
παρ. 4, 324, 336, 337 παρ. 3, 338, 339, 342, 343, 345, 348, 
348Α, 348Β, 348Γ , 349, 351 ΠΚ, καθώς και στα άρθρα 
29 παρ. 5 και 6 και 30 του ν. 4251/2014, διορίζεται και 
παρίσταται, ως πραγματογνώμων, ειδικά εκπαιδευμένος 
παιδοψυχολόγος ή παιδοψυχίατρος και σε περίπτωση 
έλλειψής τους, ψυχολόγος ή ψυχίατρος, που υπηρετεί 
στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων 
ή που περιλαμβάνεται στον πίνακα πραγματογνωμό-
νων, όπου αυτά δεν λειτουργούν. Η εξέταση ως μάρτυρα 
του ανήλικου θύματος διενεργείται υποχρεωτικά στα 
Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων της 
Εφετειακής Περιφέρειας ή, όπου αυτ ά δεν λειτουργούν, 
σε χώρους ειδικά σχεδιασμένους και προσαρμοσμένους 
για το σκοπό αυτόν, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση και με 
όσο το δυνατόν περιορισμένο αριθμό συνεντεύξεων.
2. Ο παιδοψυχολόγος ή ο παιδοψυχίατρος προετοιμά-
ζει τον ανήλικο για την εξέταση, συνεργαζόμενος προς 
τούτο με τους προανακριτικούς υπαλλήλους και με τους 
δικαστικούς λειτουργούς, καθώς και με τους τυχόν διο-
ρισμένους τεχνικούς συμβούλους του κατηγορουμένου, 
μη εφαρμοζομένου κατά τα λοιπά του άρθρου 207 ως 
προς το θέμα της προσωπικής επαφής αυτών με τον 
ανήλικο. Για το σκοπό αυτόν χρησιμοποιεί κατάλληλες 
διαγνωστικές μεθόδους, αποφαίνεται για την αντιληπτι-
κή ικανότητα και την ψυχική κατάσταση του ανηλίκου 
και διατυπώνει τις διαπιστώσεις του σε γραπτή έκθεση, 
που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της δικογραφίας. Η 
εξέταση του ανηλίκου διενεργείται από τους προανακρι-
τικούς υπαλλήλους και τους δικαστικούς λειτουργούς διά 
του παρισταμένου παιδοψυχολόγου ή παιδοψυχιάτρου. 
Κατά την εξέταση ο ανήλικος μπορεί να συνοδεύεται 
από τον νόμιμο εκπρόσωπό του, εκτός αν ο ανακριτής 
απαγορεύσει την παρουσία του προσώπου αυτού με 
αιτιολογημένη απόφασή του για σπουδαίο λόγο, ιδίως, 
σε περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων ή ανάμειξης του προσώπου αυτού στην ερευνώμενη πράξη.
3. Οι συνήγοροι των διαδίκων έχουν δικαίωμα να ζητή-
σουν να υποβληθούν στον ανήλικο από τον ανακρίνοντα ερωτήσεις, τις οποίες έχουν προηγουμένως διατυπώσει 
εγγράφως, εκτός αν κατά την κρίση του παιδοψυχολόγου 
ή του ψυχιάτρου οι ερωτήσεις αυτές είναι δυνατόν να 
επηρεάσουν την ψυχική κατάσταση του ανηλίκου. 
4. Η κατάθεση του ανηλίκου συντάσσεται εγγράφως 
και καταχωρίζεται και σε ηλεκτρονικό οπτικοακουστικό 
μέσο. Η ηλεκτρονική προβολή της κατάθεσης του ανηλί-
κου αντικαθιστά τη φυσική παρουσία του στα επόμενα 
στάδια της διαδικασίας. 
 5. Αν δεν είναι δυνατή η ηλεκτρονική προβολή της 
κατάθεσης του ανηλίκου, η γραπτή κατάθεσή του ανα-
γιγνώσκεται στο ακροατήριο. Αν ο ανήλικος κατά την 
ακροαματική διαδικασία έχει συμπληρώσει το δέκατο 
όγδοο έτος, μπορεί να παρίσταται αυτοπροσώπως, εφό-
σον κρίνεται απολύτως αναγκαίο. 
 6. Μετά την εισαγωγή της υπόθεσης που αφορά σε 
πράξεις της παρ. 1 στο ακροατήριο, ο εισαγγελέας ή οι 
διάδικοι μπορούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο του 
δικαστηρίου την εξέταση του ανηλίκου, αν δεν έχει εξε-
τασθεί στην ανάκριση ή πρέπει να εξετασθεί συμπληρω-
ματικά. Αν η αίτηση γίνει δεκτή, η εξέταση του ανηλίκου 
γίνεται με βάση ερωτήσεις που έχουν τεθεί σαφώς, χω-
ρίς την παρουσία των διαδίκων, στον τόπο όπου αυτός βρίσκεται, από ανακριτικό υπάλληλο που τον διορίζει ο 
δικαστής που διέταξε την εξέταση. Οι παρ. 1 και 2 του 
παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις 
αυτές. Οι ερωτήσεις τίθενται από το δικαστήριο μετά από 
ακρόαση του εισαγγελέα και των παριστάμενων διαδί-κων και υποβάλλονται στον ανήλικο, εκτός αν κατά την 
κρίση του παιδοψυχολόγου ή του ψυχιάτρου είναι δυνα-
τόν να επηρεάσουν την ψυχική κατάσταση του ανηλίκου. 
 7. Η διάταξη του άρθρου 239 παρ. 2 εφαρμόζεται ανά-
λογα και επί ανηλίκων θυμάτων των αναφερόμενων στην 
παρ. 1 πράξεων. Στην περίπτωση αυτή η κοινωνική έρευ-
να μπορεί να διεξαχθεί και από κοινωνικούς λειτουργούς 
δήμων ή νομαρχιών.
Άρθρο 228. - Μάρτυρες θύματα 
εμπορίας ανθρώπων. 
1. Κατά την εξέταση ως μάρτυρα του θύματος των 
πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 323Α ΠΚ, διορί-
ζεται και παρίσταται, ως πραγματογνώμων, ψυχολόγος 
ή ψυχίατρος, χωρίς να εφαρμόζονται κατά τα λοιπά οι 
διατάξεις των άρθρων 204 έως 208.
2. Ο ψυχολόγος ή ο ψυχίατρος προετοιμάζει τον πα-
θόντα για την εξέταση, συνεργαζόμενος προς τούτο με 
τους προανακριτικούς υπαλλήλους και με τους δικα-
στικούς λειτουργούς. Για το σκοπό αυτόν χρησιμοποιεί 
κατάλληλες διαγνωστικές μεθόδους, αποφαίνεται για 
την αντιληπτική ικανότητα και την ψυχική κατάσταση 
του παθόντα και διατυπώνει τις διαπιστώσεις του σε 
γραπτή έκθεση που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο 
της δικογραφίας. Κατά την εξέταση παρίσταται ο ψυχία-
τρος ή ο ψυχολόγος και ο παθών μπορεί να συνοδεύεται 
από τον νόμιμο εκπρόσωπο του, εκτός αν ο ανακριτής 
απαγορεύσει την παρουσία του προσώπου αυτού με 
αιτιολογημένη απόφαση του για σπουδαίο λόγο, ιδίως σε περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων ή ανάμειξης του προσώπου αυτού στην ερευνώμενη πράξη. Η παρ. 
3 του προηγούμενου άρθρου εφαρμόζεται αναλόγως.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2802 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
3. Η κατάθεση του παθόντα συντάσσεται εγγράφως 
και καταχωρίζεται και σε ηλεκτρονικό οπτικοακουστικό 
μέσο, όταν αυτό είναι δυνατόν. Η ηλεκτρονική προβολή 
της κατάθεσης του παθόντα αντικαθιστά τη φυσική πα-
ρουσία του στα επόμενα στάδια της διαδικασίας.
4. Αν δεν είναι δυνατή η ηλεκτρονική προβολή της, 
η γραπτή κατάθεση του παθόντα αναγιγνώσκεται στο 
ακροατήριο. 
5. Μετά την εισαγωγή της υπόθεσης που αφορά σε 
πράξεις της παρ. 1 στο ακροατήριο, ο εισαγγελέας ή οι 
διάδικοι μπορούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο του 
δικαστηρίου την εξέταση του παθόντα, αν δεν έχει εξε-
ταστεί στην ανάκριση ή πρέπει να εξεταστεί συμπληρω-
ματικά. Αν η αίτηση γίνει δεκτή, η εξέταση του παθόντα γίνεται με βάση ερωτήσεις που έχουν τεθεί σαφώς, χω-ρίς την παρουσία των διαδίκων, στον τόπο όπου αυτός βρίσκεται, από ανακριτικό υπάλληλο που τον διορίζει ο δικαστής που διέταξε την εξέταση. Οι παρ. 1 και 2 του 
παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις 
αυτές.
6. Η διάταξη του άρθρου 239 παρ. 2 εφαρμόζεται ανα-
λόγως και επί ενήλικων θυμάτων των αναφερομένων 
στην παρ. 1 πράξεων. Στην περίπτωση αυτή η κοινω-
νική έρευνα μπορεί να διεξαχθεί και από κοινωνικούς 
λειτουργούς δήμων ή περιφερειών.
Άρθρο 229. - Μάρτυρες κουφοί και άλαλο. 
1. Αν ένας κουφός ή άλαλος ή κωφάλαλος πρόκειται 
να εξεταστεί ως μάρτυρας ή ως κατηγορούμενος, η εξέ-τασή του γίνεται ως εξής: όλες οι ερωτήσεις και οι τυχόν 
παρατηρήσεις δίνονται στον κουφό, αφού καταγραφούν 
από τον γραμματέα της ανάκρισης ή του δικαστηρίου, 
ενώ οι απαντήσεις δίνονται από αυτόν προφορικά. Στον 
άλαλο οι ερωτήσεις και οι παρατηρήσεις δίνονται προ-φορικά και αυτός απαντά γραπτώς. Στον κωφάλαλο οι 
ερωτήσεις και οι παρατηρήσεις δίνονται γραπτώς και 
αυτός απαντά με τον ίδιο τρόπο. Στο ακροατήριο οι γρα-
πτές απαντήσεις που δόθηκαν από τον άλαλο ή από τον 
κωφάλαλο, αφού μονογραφηθούν από τον πρόεδρο και 
τον γραμματέα, καταγράφονται στα πρακτικά και συνο-δεύουν τη δικογραφία.
2. Αν ο κουφός ή ο άλαλος ή ο κωφάλαλος δεν ξέρει 
να διαβάζει ή να γράφει, όποιος διεξάγει την ανάκριση ή 
διευθύνει την συζήτηση, διορίζει έναν ή δύο διερμηνείς, 
που, αν είναι δυνατό, επιλέγονται κατά προτίμηση μετα-
ξύ των προσώπων που συνήθισαν να συνεννοούνται με 
τον κουφό, τον άλαλο ή τον κωφάλαλο. Κατά τα άλλα, 
τηρούνται αν είναι δυνατό, οι διατάξεις του κώδικα που αναφέρονται στους διερμηνείς.
Άρθρο 230. - Αποζημίωση των μαρτύρων. 
1. Οι μάρτυρες αποζημιώνονται για τα έξοδα της πο-
ρείας και της διαμονής τους, εκτός αν κατοικούν στον 
τόπο όπου βρίσκεται η αρχή ενώπιον της οποίας καλού-
νται να εμφανιστούν ή σε απόσταση έως πενήντα (50) 
χιλιομέτρων από αυτόν. Η αποζημίωση προσδιορίζεται 
από την αρχή που τους καλεί όταν εκδίδει την κλήση. 
Κάτω από την κλήση σημειώνονται με αριθμούς και ολο-
γράφως τα χιλιόμετρα για την μετάβαση του μάρτυρα και τα δικαιώματα που πρέπει να του καταβληθούν για 
την πορεία και την αποζημίωση ημεραργιών σύμφωνα 
με τις διατάξεις της ποινικής διατίμησης. Ύστερα από 
την εξέταση του μάρτυρα, ή αν αυτή θεωρήθηκε πε-
ριττή και μετά τη διαπίστωση του γεγονότος, εκείνος 
που διενεργεί την ανάκριση ή διευθύνει τη συζήτηση 
και που ενώπιόν του κλήθηκε και εμφανίσθηκε ο μάρ-τυρας, αναγράφει κάτω από την πράξη προσδιορισμού 
των δικαιωμάτων τις λέξεις «θεωρήθηκε-εκτελεστή» και 
υπογράφει. Υπογράφει επίσης ο γραμματέας που ήταν παρών όταν εμφανίσθηκε ο μάρτυρας· στη συνέχεια η 
κλήση καταχωρίζεται από το γραμματέα στο βιβλίο που 
τηρεί γι’ αυτό το σκοπό και παραδίδεται στο δικαιούχο, 
στον οποίο καταβάλλεται αμέσως το προσδιορισμένο 
ποσό από τον αρμόδιο για την πληρωμή υπάλληλο.
2. Αν δεν εκδόθηκε γραπτή κλήση ή αυτή που εκδόθη-
κε χάθηκε, εκδίδεται από εκείνον που διενεργεί την ανά-
κριση ή διευθύνει την συζήτηση με την προσυπογραφή του οικείου γραμματέα γραπτή εντολή πληρωμής, που 
περιέχει το ονοματεπώνυμο του κατηγορουμένου, στην 
δίκη του οποίου κλήθηκε ο μάρτυρας, την ημέρα της 
εμφάνισης, τα χιλιόμετρα της μετάβασης, τις ημεραργίες 
και το ποσό που πρέπει να καταβληθεί για τα δικαιώματα 
πορείας και για την αποζημίωση των ημεραργιών.
Άρθρο 231. - Λιπομαρτυρία 
στην ανάκριση ή στο ακροατήριο. 
1. Εκείνος που καλεί τον μάρτυρα, αν η κλήση είναι 
νόμιμη (άρθρο 213) και ο μάρτυρας δεν εμφανίζεται, εκ-
δίδει εναντίον του ένταλμα βίαιης προσαγωγής. Αν αυτός 
που καλεί είναι εισαγγελέας, ανακριτής, ειρηνοδίκης ή 
πταισματοδίκης, μπορεί επιπλέον να καταδικάσει το μάρ-
τυρα που δεν εμφανίστηκε από απείθεια την ορισμένη 
ημέρα σε πρόστιμο πενήντα έως εκατό (50-100) ευρώ 
και στην πληρωμή των τελών. Στην ίδια ποινή υπόκειται 
και ο μάρτυρας που εμφανίστηκε, αρνείται όμως, χωρίς 
να υπάρχει νόμιμος λόγος, την μαρτυρία του ή τον όρκο 
της μαρτυρίας του, με την επιφύλαξη και της βαρύτερης 
ποινής κατά τον ποινικό κώδικα.
2. Αν κάποιος από τους μάρτυρες ή τους πραγματο-
γνώμονες που κλητεύθηκε νόμιμα στο ακροατήριο δεν 
εμφανισθεί, καταδικάζεται από το δικαστήριο με πρό-
ταση του εισαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως σε πρόστιμο 
εκατό έως διακοσίων (100-200) ευρώ καθώς και στην 
πληρωμή των τελών της απόφασης, ανεξάρτητα από την 
αναβολή ή όχι της δίκης. Αν η απουσία του μάρτυρα ή 
πραγματογνώμονα, που καταδικάσθηκε κατά τον τρόπο 
αυτόν αποτελέσει λόγο αναβολής της δίκης, καταδικά-
ζεται επί πλέον στις δαπάνες που προκλήθηκαν από την 
αναβολή και οι οποίες εκκαθαρίζονται και ορίζονται σ’ 
αυτήν την απόφαση. Αν καταδικάστηκαν περισσότεροι, 
ο καθένας ενέχεται να πληρώσει εξ ολοκλήρου όλες τις δαπάνες.
3. Το δικαστήριο, αν πειστεί ότι ο μάρτυρας ή ο πραγ-
ματογνώμονας επίτηδες απουσίασε για να αναβληθεί ή 
να ματαιωθεί η εκδίκαση της υπόθεσης, τον καταδικάζει 
επιπλέον και στην ποινή της απείθειας που ορίζεται στον 
ποινικό κώδικα. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2803 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
4. Θεωρούνται λιπομάρτυρες και τιμωρούνται με τις 
ίδιες ποινές και οι μάρτυρες που, μολονότι εμφανίστη-
καν, αρνούνται χωρίς νόμιμο λόγο να δώσουν τον όρκο του άρθρου 219 ή να καταθέσουν, με την επιφύλαξη να τους επιβληθούν και βαρύτερες ποινές προβλεπόμενες από τον ποινικό κώδικα. 
5. Διατάσσεται συγχρόνως και η βίαιη προσαγωγή 
κατά τη νέα δικάσιμο του μάρτυρα ή του πραγματογνώ-
μονα που δεν εμφανίστηκε. Η βίαιη προσαγωγή μπορεί να διαταχθεί και κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, αν 
είναι δυνατό (άρθρα 353 και 375). 
6. Αν ωσότου αρχίσει η διαδικασία στο ακροατήριο, 
ανακλήθηκε νόμιμα η έγκληση και συνεπώς έπαυσε ορι-
στικά η ποινική δίωξη, οι λιπομάρτυρες δεν τιμωρούνται 
από το δικαστήριο.
Άρθρο 232. - Ανάκληση 
της καταδίκης για λιπομαρτυρία. 
1. Αν εκείνος που καταδικάστηκε για λιπομαρτυρία 
παρουσιαστεί για να εξεταστεί και αποδείξει ότι από κά-
ποιο νόμιμο κώλυμα δεν εμφανίστηκε την ημέρα που 
είχε οριστεί, η καταδίκη ανακαλείται από αυτόν που την 
επέβαλε. Νόμιμα κωλύματα είναι οι περιπτώσεις ανώτε-
ρης βίας ή άλλων εμποδίων, που αιτιολογούνται ειδικά 
στην ανακλητική απόφαση.
2. Ο μάρτυρας ή ο πραγματογνώμονας που καταδι-
κάστηκε σύμφωνα με τις παρ. 2 και 3 του άρθρου 231 
μπορεί να ασκήσει ανακοπή ο ίδιος ή με πληρεξούσιο 
κατά της καταδικαστικής απόφασης μέσα σε δεκαπέντε 
ημέρες από την επίδοσή της σε αυτόν. Στην περίπτωση αυτή συντάσσεται έκθεση ενώπιον του γραμματέα του 
δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση. Στην έκθεση 
πρέπει να αναφέρεται για ποιον νόμιμο λόγο δεν εμ-
φανίστηκε. Νόμιμα κωλύματα είναι μόνο περιπτώσεις 
ανώτερης βίας ή άλλων ανυπέρβλητων εμποδίων. Η έκ-θεση για την ανακοπή μπορεί να συνταχθεί και ενώπιον 
του γραμματέα του ειρηνοδικείου της κατοικίας ή της 
διαμονής εκείνου που ασκεί την ανακοπή. Σε αυτήν την 
περίπτωση ο γραμματέας έχει υποχρέωση να στείλει την 
έκθεση την ίδια μέρα στο γραμματέα του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση κατά της οποίας ασκήθηκε ανακοπή διαφορετικά, τιμωρείται πειθαρχικά. 
3. Ο εισαγγελέας φροντίζει να εισαχθεί για συζήτηση 
η ανακοπή στην ίδια δικάσιμο με την κύρια υπόθεση για 
την οποία καλείται ο μάρτυρας να εμφανιστεί. Η ανακο-
πή εκδικάζεται, ακόμη και αν αναβληθεί εκ νέου η κύρια 
δίκη. Αν αυτή περατώθηκε ήδη ή έπαυσε η διαδικασία 
με άλλο τρόπο, η ανακοπή εισάγεται για εκδίκαση αφού 
κλητευθεί εκείνος που την άσκησε (άρθρο 166 παρ. 1).
4. Όποιος ασκεί την ανακοπή εμφανίζεται αυτοπρο-
σώπως ή δια πληρεξουσίου κατ’ άρθρο 42 παρ. 2 και 
οφείλει να αποδείξει ότι απουσίασε εξαιτίας του νόμιμου 
κωλύματος που αναφέρεται στην ανακοπή. Αν αποδει-
χθεί αυτό, η ανακοπή, αφού ακουστεί ο εισαγγελέας, 
γίνεται δεκτή και εξαφανίζεται η σχετική απόφαση. Η 
ανακοπή απορρίπτεται αν δεν αποδειχθεί η ύπαρξη 
νόμιμου κωλύματος καθώς επίσης και στην περίπτωση 
που δεν εμφανίζεται εκείνος που την άσκησε. Μπορεί 
επίσης το δικαστήριο, στην περίπτωση της παρ. 3 του άρθρου 231, να δεχτεί εν μέρει την ανακοπή και να επι-
βάλει μόνο πρόστιμο. Τα ανωτέρω γίνονται πάντοτε 
στην ίδια συνεδρίαση, και δεν επιτρέπεται αναβολή σε 
καμία περίπτωση. Η απόφαση αυτή, καθώς και αυτή που 
απορρίπτει την ανακοπή, δεν προσβάλλονται σε καμία 
περίπτωση ούτε με ανακοπή ούτε με άλλο ένδικο μέσο. Αν δεν ασκηθεί εμπρόθεσμα ανακοπή ή αν απορριφθεί αυτή που ασκήθηκε, η απόφαση εκτελείται. 
5. Και αν δεν γίνει ανακοπή, το δικαστήριο ύστερα από 
πρόταση του εισαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως ανακαλεί 
την καταδικαστική του απόφαση εν όλω ή εν μέρει σύμ-
φωνα με όσα ορίζονται στην παρ. 3, αν πειστεί ότι εξαιτί-
ας κάποιου από τα κωλύματα της παρ. 1 δεν εμφανίστηκε 
ο μάρτυρας ή ο πραγματογνώμονας που καταδικάστηκε. 
Η απόφαση μετά την εκτέλεσή της δεν επιτρέπεται να 
ανακληθεί.
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΣ
Άρθρο 233. - Διορισμός διερμηνέα. 
1. Σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας, 
όταν πρόκειται να εξετασθεί ύποπτος, κατηγορούμενος, 
ή μάρτυρας o οποίος δεν ομιλεί ή δεν κατανοεί επαρκώς 
την ελληνική γλώσσα, του παρέχεται χωρίς καθυστέρηση 
διερμηνεία. Εφόσον τούτο είναι αναγκαίο, διατίθεται δι-
ερμηνεία για την επικοινωνία μεταξύ των κατηγορουμέ-
νων και των συνηγόρων τους σε όλα τα στάδια της ποινι-
κής διαδικασίας. Το, κατά τα ανωτέρω εδάφια, δικαίωμα 
σε διερμηνεία περιλαμβάνει την προσήκουσα συνδρομή 
σε άτομα με πρόβλημα ακοής ή ομιλίας. Σε κάθε στά-
διο της ποινικής διαδικασίας ο εξετάζων εξακριβώνει με 
κάθε πρόσφορο μέσο κατά πόσον ο ύποπτος ή ο κατηγο-
ρούμενος ομιλεί και κατανοεί την ελληνική γλώσσα και 
αν χρειάζεται την συνδρομή διερμηνέα. Ο ύποπτος ή ο 
κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να ασκήσει αντιρρήσεις 
κατά της απόφασης με την οποία κρίθηκε ότι δεν είναι αναγκαία η παροχή διερμηνείας ή όταν η ποιότητα της 
διερμηνείας δεν είναι επαρκής. Επί των αντιρρήσεων 
αποφασίζει κατά την προδικασία ο εισαγγελέας, κατά 
την κύρια ανάκριση το δικαστικό συμβούλιο και κατά 
την κύρια διαδικασία το δικαστήριο. Εφόσον απαιτείται, 
μπορεί να γίνεται χρήση τεχνολογίας επικοινωνιών, όπως 
η τηλεδιάσκεψη, το τηλέφωνο ή το διαδίκτυο, εκτός αν 
η προσωπική παρουσία του διερμηνέα κριθεί από τον 
εξετάζοντα απαραίτητη. 
2. Ο διορισμός του διερμηνέα γίνεται από πίνακα 
που καταρτίζεται από το συμβούλιο πλημμελειοδικών, 
ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα του μέσα στο τρίτο 
δεκαήμερο του μηνός Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου από 
πρόσωπα που διαμένουν ή εργάζονται στην έδρα του και 
κατά προτίμηση από δημοσίους υπαλλήλους. Ο πίνακας 
υποβάλλεται στον εισαγγελέ α εφετών, που έως το τέλος 
του Οκτωβρίου έχει το δικαίωμα να ζητήσει από το συμ-
βούλιο εφετών την μεταρρύθμισή του. Το συμβούλιο των 
εφετών αποφαίνεται σχετικά έως το τέλος Νοεμβρίου. Ο 
πίνακας, αφού οριστικοποιηθεί, τοιχοκολλάται στο ακρο-
ατήριο του πλημμελειοδικείου και ανακοινώνεται έως 
το τέλος Δεκεμβρίου κάθε χρόνου από τον εισαγγελέα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2804 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
πλημμελειοδικών στους ανακριτικούς υπαλλήλους της 
περιφέρειας. Κάθε χρόνο ισχύει, ωσότου συνταχθεί νέος 
πίνακας, ο πίνακας που συντάχθηκε το προηγούμενο 
έτος. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις και εφόσον 
δεν είναι δυνατό να διοριστεί διερμηνέας από εκείνους που είναι εγγεγραμμένοι στο σχετικό πίνακα, μπορεί να 
διορισθεί διερμηνέας και πρόσωπο που δεν περιλαμ-
βάνεται σε αυτόν. Σε κάθε περίπτωση το δικαστήριο 
μπορεί να διορίσει διερμηνέα και αυτόν που επιλέγει ο κατηγορούμενος εκτός πίνακα. 
3. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης Διαφάνει-
ας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καθορίζονται τα προ-
σόντα των προσώπων που μπορούν να περιληφθούν 
στον πίνακα διερμηνέων. 
4. Όταν η γλώσσα είναι ελάχιστα γνωστή, μπορεί να 
διοριστεί διερμηνέας του διερμηνέα. 
Άρθρο 234. - Ποιοι δεν μπορούν 
να διοριστούν διερμηνείς. 
Με ποινή ακυρότητας της διαδικασίας δεν μπορεί να 
διοριστεί διερμηνέας: α) ο κατηγορούμενος, ο παριστά-
μενος για την υποστήριξη της κατηγορίας, ο συνήγορος, 
ο μάρτυρας, ο πραγματογνώμονας, ο τεχνικός σύμβου-
λος και εκείνος που ασκεί στην ίδια δίκη καθήκοντα δι-καστή, εισαγγελέα ή γραμματέα· β) όποιος υπάγεται σε 
μία από τις περιπτώσεις των άρθρων 188 στοιχ. α-δ, 209 
παρ. 2, 210 και 222. 
Άρθρο 235. - Υποχρέωση αποδοχής 
καθηκόντων, έξοδα διερμηνείας. 
1. Ο διερμηνέας που διορίστηκε νόμιμα είναι υποχρεω-
μένος να αποδεχτεί την εντολή, εκτός αν συντρέχει ένας 
από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 190. Σε 
βάρος εκείνου που χωρίς εύλογη αιτία αρνείται την εντο-
λή εφαρμόζονται αναλόγως οι κυρώσεις του άρθρου 202 
που προβλέπονται για τους πραγματογνώμονες.
2. Οι διερμηνείς δικαιούνται σε νόμιμη αμοιβή και στα 
τυχόν έξοδα που κατέβαλαν.
3. Τα έξοδα διερμηνείας, καθώς και τα έξοδα της μετά-
φρασης των αποφάσεων που συνεπάγονται την στέρηση 
της ελευθερίας ενός προσώπου, των εγγράφων απαγ-
γελίας κατηγορίας και των σχετικών με την κατηγορία 
δικαστικών αποφάσεων, τα οποία προκύπτουν από την 
εφαρμογή των άρθρων 233 επ. και 237, ανεξάρτητα από 
την έκβαση της διαδικασίας, βαρύνουν το δημόσιο. 
Άρθρο 236. - Όρκος του διερμηνέα. 
Ο διερμηνέας πριν αναλάβει τα καθήκοντα του, οφείλει 
να ορκισθεί σύμφωνα με το άρθρο 219 ενώπιον εκεί-
νου που τον διόρισε ότι θα μεταφράσει με ακρίβεια και 
πιστότητα, όλα όσα θα ειπωθούν κατά τη συζήτηση ή, αν πρόκειται για την περίπτωση του άρθρου 238, τα έγ-γραφα, τηρώντας πλήρη εχεμύθεια σχετικά με όσα του εμπιστεύθηκε ο κατηγορούμενος.
Άρθρο 237. - Υποχρέωση μετάφρασης 
ουσιωδών εγγράφων. 
1. Στους υπόπτους ή στους κατηγορούμενους που 
δεν κατανοούν τη γλώσσα της ποινικής διαδικασίας, 
παρέχεται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος γραπτή μετάφραση όλων των ουσιωδών εγγράφων ή χωρίων εγ-
γράφων της διαδικασίας. Τα ουσιώδη έγγραφα περιλαμ-
βάνουν οποιαδήποτε απόφαση συνεπάγεται τη στέρηση 
της ελευθερίας ενός προσώπου, οποιοδήποτε έγγραφο 
απαγγελίας κατηγορίας το κλητήριο θέσπισμα και ολό-
κληρο το παραπεμπτικό βούλευμα, καθώς και οποιαδή-
ποτε δικαστική απόφαση σχετική με την κατηγορία. Οι ύποπτοι ή οι κατηγορούμενοι, καθώς και οι συνήγοροί τους δύνανται να υποβάλουν αιτιολογημένο αίτημα για 
το χαρακτηρισμό εγγράφων ή χωρίων εγγράφων ως 
ουσιωδών. Οι ύποπτοι ή οι κατηγορούμενοι δεν έχουν 
δικαίωμα σε μετάφραση χωρίων ουσιωδών εγγράφων 
τα οποία δεν συμβάλλουν στην κατανόηση εκ μέρους 
τους του περιεχομένου της εναντίον τους κατηγορίας. 
2. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις η έγγραφη 
μετάφραση μπορεί να αντικατασταθεί από προφορική 
μετάφραση ή προφορική σύνοψη του περιεχομένου των 
ουσιωδών εγγράφων. 
3. Ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να 
υποβάλει αντιρρήσεις κατά της απόφασης με την οποία 
κρίνεται ότι δεν απαιτείται μετάφραση εγγράφων ή χωρί-
ων εγγράφων ή όταν η ποιότητά της δεν είναι επαρκής. 
Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζεται αναλόγως το έκτο 
εδάφιο του άρθρου 233 παρ. 1. 
4. Ο ύποπτος ή ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να 
παραιτηθεί από το δικαίωμα μετάφρασης εγγράφων υπό 
την προϋπόθεση ότι έχει προηγουμένως συμβουλευθεί 
συνήγορο ή ότι έχει με άλλον τρόπο λάβει πλήρη γνώση 
των συνεπειών της παραίτησης. Η παραίτηση πρέπει να 
είναι προϊόν της ελεύθερης βούλησης του προσώπου και 
να μην περιέχει όρο ή αίρεση. Ως παραίτηση θεωρείται 
και η μη εμφάνιση του υπόπτου ή του κατηγορουμένου, 
ύστερα από σχετική νόμιμη κλήτευσή του, για προφορι-
κή μετάφραση εγγράφων. 
5. Για την εξέταση του υπόπτου ή του κατηγορουμένου 
σε κάθε στάδιο της ποινικής διαδικασίας, όταν αυτή γίνε-
ται με τη συνδρομή διερμηνέα ή όταν γίνεται προφορική 
μετάφραση ή σύνοψη βασικών εγγράφων ή για την πα-
ραίτηση των ανωτέρω από το δικαίωμα της μετάφρασης, 
συντάσσεται έκθεση ή γίνεται ειδική μνεία στην έκθεση που συντάσσεται από το αρμόδιο κάθε φορά όργανο. 
Άρθρο 238. - Μετάφραση εγγράφου 
και γραπτές καταθέσεις σε ξένη γλώσσα. 
1. Όταν πρόκειται να γίνει μετάφραση εγγράφων που 
απαιτεί οπωσδήποτε μακρόχρονη απασχόληση, ορίζεται 
προθεσμία στην οποία ο διερμηνέας θα πρέπει να πα-
ραδώσει τη μετάφραση. Η προθεσμία αυτή μπορεί να 
παραταθεί. Αν περάσει άπρακτη, παύεται ο διερμηνέας 
που είχε διοριστεί και διορίζεται άλλος. Το ίδιο ισχύει 
και όταν εκείνος που διορίστηκε ασκεί το έργο του κατά 
τρόπο ανεπαρκή ή αμελή.
2. Κατ’ εξαίρεση, όταν ο μάρτυρας ή ο κατηγορούμε-
νος αγνοεί την ελληνική γλώσσα και αποδεικνύεται ότι δεν είναι εύκολος ο διορισμός κατάλληλου διερμηνέα, 
μπορεί κατά την ανάκριση να δώσει γραπτή κατάθεση ή 
απολογία σε ξένη γλώσσα. Η κατάθεση εντάσσεται στη 
δικογραφία μαζί με τη μετάφραση, που γίνεται αργότερα 
σύμφωνα με την παρ. 1. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2805 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ΤΡΙΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΠΡΟΔΙΚΑΣΙΑ
ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΑΝΑΚΡΙΣΗ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 239. - Σκοπός της ανάκρισης. 
1. Σκοπός της κύριας ανάκρισης είναι η συλλογή των 
αναγκαίων αποδεικτικών στοιχείων για να βεβαιωθεί η 
τέλεση εγκλήματος και να αποφασιστεί αν πρέπει να 
εισαχθεί κάποιος σε δίκη γι’ αυτό. 
2. Κατά την κύρια ανάκριση γίνεται καθετί που μπορεί 
να βοηθήσει την εξακρίβωση της αλήθειας, εξετάζεται και βεβαιώνεται αυτεπαγγέλτως όχι μόνο η ενοχή, αλλά και η αθωότητα του κατηγορουμένου, καθώς και κάθε 
στοιχείο που αφορά την προσωπικότητά του και επηρε-
άζει την επιμέτρηση της ποινής. Αν ο κατηγορούμενος 
είναι ανήλικος, γίνεται ειδική έρευνα για την υγιεινή, την 
ηθική και τη διανοητική του κατάσταση, για την προη-
γούμενη ζωή του, για τις οικογενειακές συνθήκες και 
γενικά για το περιβάλλον του. Γι’ αυτό το σκοπό όποιος 
ενεργεί την ανάκριση μπορεί να αναθέσει τη συλλογή 
των απαιτούμενων πληροφοριών σε έναν από τους επι-
μελητές που υπηρετούν στις κατά τόπους Υπηρεσίες Επι-
μελητών Ανηλίκων. Η σχετική έκθεση των επιμελητών 
τίθεται στη δικογραφία, λαμβάνει δε γνώση αυτής και 
ο κατηγορούμενος. 
Άρθρο 240. - Τόπος και χρόνος της ανάκρισης. 
Ως προς τον τόπο και το χρόνο της κύριας ανάκρισης 
δεν υπάρχει κανένας περιορισμός, δεν πρέπει όμως να 
γίνεται σε ακατάλληλο τόπο και χρόνο. Η ανάκριση μπο-
ρεί να γίνει και κατά την διάρκεια της νύχτας και Κυριακές 
και γιορτές. 
Άρθρο 241. - Η ανάκριση είναι έγγραφη. 
Η ανάκριση γίνεται πάντοτε εγγράφως και χωρίς δη-
μοσιότητα διενεργείται με την παρουσία δικαστικού 
γραμματέα ή δεύτερου ανακριτικού υπαλλήλου ή, αν 
δεν υπάρχουν αυτοί, με παρουσία δύο μαρτύρων που 
έχουν τις προϋποθέσεις του άρθρου 150. Αν δεν είναι 
δυνατό να βρεθούν τέτοιοι μάρτυρες, όποιος διενεργεί 
την ανάκριση είναι υποχρεωμένος να την ολοκληρώσει και μόνος του. Για κάθε ανακριτική πράξη συντάσσεται έκθεση σύμφωνα με τους νόμιμους τύπους. 
Άρθρο 242. - Αυτόφωρο έγκλημα. 
1. Αυτόφωρο είναι το έγκλημα του οποίου ο δράστης 
καταλαμβάνεται την ώρα που το τελεί.
2. Θεωρείται επίσης ότι υπάρχει αυτόφωρο έγκλημα 
όταν ο δράστης καταδιώκεται αμέσως μετά την πράξη 
από τη δημόσια δύναμη ή από τον παθόντα ή με δη-
μόσια κραυγή, όπως και όταν συλλαμβάνεται σε χρόνο 
πολύ κοντινό στην αξιόποινη πράξη με αντικείμενα ή 
ίχνη από τα οποία συνάγεται η διάπραξη του εγκλήμα-τος. Ποτέ δεν θεωρείται ότι συντρέχει μία από τις παρα-
πάνω περιπτώσεις, αν πέρασε όλη η επόμενη ημέρα από την τέλεση της πράξης. 
3. Τα εγκλήματα που τελούνται από ανηλίκους δεν 
δικάζονται ως αυτόφωρα. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
Άρθρο 243. - Σκοπός της προκαταρκτικής 
εξέτασης και διάρκεια αυτής.
1. Η προκαταρκτική εξέταση ενεργείται σύμφωνα με τα 
άρθρα 240 και 241 και με αυτή επιδιώκεται η συλλογή των 
αναγκαίων αποδεικτικών στοιχείων για να αποφασισθεί 
αν πρέπει να κινηθεί η ποινική δίωξη. Για την επίτευξη του 
σκοπού αυτού κατά την προκαταρκτική εξέταση μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν όλα τα αναφερόμενα στο άρθρο 178 
αποδεικτικά μέσα και να διενεργηθούν όλες οι ανακριτικές 
πράξεις των άρθρων 253, 256, 257, 259, 260, 264 και 265 καθώς και όσες προβλέπονται σε ειδικούς νόμους.
2. Η προκαταρκτική εξέταση είναι συνοπτική και το 
χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από την κατά το άρθρο 
37 πληροφόρηση της αρμόδιας αρχής μέχρι την κίνηση 
ή όχι της ποινικής δίωξης δεν μπορεί να υπερβεί τους 
έξι μήνες. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ο χρόνος αυτός 
μπορεί να παραταθεί έως τρεις το πολύ μήνες ή, εφό-
σον η φύση της υπόθεσης ή της πράξης που πρέπει να 
διενεργηθεί το επιβάλλει, για εύλογο χρονικό διάστημα, 
με ειδικά αιτιολογημένη πράξη του εισαγγελέα πλημμε-
λειοδικών ή εφετών κατά περίπτωση. 
Άρθρο 244. - Δικαιώματα του υπόπτου 
κατά την προκαταρκτική εξέταση. 
1. Αν η προκαταρκτική εξέταση διενεργείται ύστερα 
από μήνυση ή έγκληση κατά ορισμένου προσώπου ή αν 
κατά τη διάρκειά της αποδίδεται σε ορισμένο πρόσωπο 
η τέλεση αξιόποινης πράξης, το πρόσωπο αυτό καλείται 
υποχρεωτικώς πριν από πέντε τουλάχιστον ημέρες αν 
κατοικεί ή διαμένει σε γνωστή διεύθυνση στο εσωτε-
ρικό και πριν από 15 τουλάχιστον ημέρες αν κατοικεί ή 
διαμένει σε γνωστή διεύθυνση στο εξωτερικό, για την 
παροχή εξηγήσεων και εξετάζεται χωρίς όρκο. Ο ύπο-
πτος έχει τα δικαιώματα που αναφέρονται στα άρθρα 
89, 90, 91, 92 παρ. 1, 95, 96, 99 παρ. 1 εδ. α΄, 2 και 4, 
100, 101, 102, 103 και 104, καθώς και το δικαίωμα να 
διορίσει τεχνικό σύμβουλο σε περίπτωση διεξαγωγής 
πραγματογνωμοσύνης, εφαρμοζόμενης αναλόγως της 
διάταξης του άρθρου 183. Το δικαίωμα ενημέρωσης του 
υπόπτου περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστο τη γνωστοποίηση 
των ποινικών διατάξεων, η παραβίαση των οποίων δι-
ερευνάται, καθώς και των θεμάτων επί των οποίων θα 
παράσχει εξηγήσεις. Τα ως άνω δικαιώματά του μπορεί 
να ασκήσει είτε αυτοπροσώπως είτε εκπροσωπούμενος 
από συνήγορο που διορίζεται κατά το άρθρο 89 παρ. 2, 
εκτός αν θεωρείται αναγκαία η αυτοπρόσωπη εμφάνισή 
του, κατά την κρίση εκείνου που διενεργεί την προκα-
ταρκτική εξέταση. Οι διατάξεις των άρθρων 156 και 273 
παρ. 1γ εφαρμόζονται αναλόγως. Εφόσον ο ύποπτος 
κλητεύθηκε νόμιμα και δεν εμφανίστηκε, η προκαταρ-
κτική εξέταση περατώνεται και χωρίς την εξέτασή του.
2. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο κλήση προς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2806 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
παροχή εξηγήσεων για πράξη τιμωρούμενη σε βαθμό 
κακουργήματος, μπορεί να παραλειφθεί, αν από τα στοι-
χεία της προκαταρκτικής εξέτασης προκύπτει σαφώς ότι 
ο ύποπτος έχει σχεδιάσει την φυγή του ή την τέλεση νέων 
εγκλημάτων και έχουν προκύψει επαρκείς ενδείξεις για 
την άμεση άσκηση ποινικής δίωξης. 
3. Προηγούμενη έγγραφη εξέταση του υπόπτου που 
έγινε με όρκο ή χωρίς τη δυνατότητα άσκησης των δικαι-
ωμάτων της παρ. 1 εδ. β΄ απαγορεύεται να αποτελέσει μέρος της δικογραφίας. Τυχόν παραμονή της στη δικο-
γραφία συνιστά προσβολή του δικαιώματος σε δίκαιη 
δίκη. 
4. Αν, μετά την περάτωση της προκαταρκτικής εξέ-
τασης, πρόκειται να κινηθεί ποινική δίωξη για πράξη 
ουσιωδώς διαφορετική από εκ είνη για την οποία διε-
νεργήθηκε αυτή, καλείται ο ύποπτος υποχρεωτικά να 
ασκήσει εκ νέου τα πιο πάνω δικαιώματά του, με την 
επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου αυτού. 
5. Το συμβούλιο πλημμελειοδικών επιλύει όλες τις 
διαφορές ή αμφισβητήσεις που προκύπτουν κατά την 
προκαταρκτική εξέταση μεταξύ του υπόπτου και εκείνου 
που υποστηρίζει την κατηγορία ή μεταξύ αυτών και του 
εισαγγελέα.
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΑΝΑΚΡΙΣΗ
Άρθρο 245. - Πότε και από ποιον ενεργείται. 
1. Η προανάκριση ενεργείται από οποιονδήποτε ανα-
κριτικό υπάλληλο μετά από γραπτή παραγγελία του 
εισαγγελέα, είναι συνοπτική και δεν περατώνεται πριν 
ληφθεί η απολογία του κατηγορουμένου. Παραγγελία για 
προανάκριση δίνεται μόνο στις περιπτώσεις των άρθρων 
322 παρ. 2 εδάφιο γ΄ και 323 εδάφιο γ΄. 
2. Αν υπάρχουν ενδείξεις ότι τελέστηκε αδίκημα και 
από την καθυστέρηση απειλείται άμεσος κίνδυνος απώ-
λειας των αποδεικτικών στοιχείων ή υπάρχει δυσχέρεια 
πραγματοποίησης συγκεκριμένης ανακριτικής πράξης ή 
κτήσης αποδεικτικού στοιχείου στο μέλλον ή αν πρόκει-
ται για αυτόφωρο κακούργημα ή πλημμέλημα, οι κατά το 
άρθρο 31 ανακριτικοί υπάλληλοι είναι υποχρεωμένοι να 
επιχειρούν όλες τις ανακριτικές πράξεις που είναι ανα-
γκαίες για να βεβαιωθεί η πράξη και να ανακαλυφθεί 
ο δράστης, έστω και χωρίς προηγούμενη παραγγελία 
του εισαγγελέα. Στην περίπτωση αυτή ειδοποιούν τον 
εισαγγελέα με το ταχύτερο μέσο και του υποβάλλουν 
χωρίς χρονοτριβή τις εκθέσεις που συντάχθηκαν. Ο ει-
σαγγελέας, αφού λάβει τις εκθέσεις, ενεργεί σύμφωνα 
με όσα ορίζονται στα άρθρα 43 κ.ε.. 
3. Αν από την αυτεπάγγελτη προανάκριση δεν προέ-
κυψε η ταυτότητα του δράστη ορισμένου εγκλήματος, η 
δικογραφία τίθεται με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα στο αρχείο. Το ίδιο μπορεί να πράξει ο εισαγγελέας και 
αν ο δράστης παραμένει άγνωστος μετά από προκαταρ-
κτική εξέταση. Στην περίπτωση αυτήν η κατά το άρθρο 
43 ποινική δίωξη θεωρείται ότι ασκήθηκε με την έκδοση 
της πιο πάνω πράξης του εισαγγελέα, η οποία πρέπει 
να περιέχει και τον χαρακτηρισμό του αδικήματος και 
τον χρόνο τέλεσής του. Αν ακολούθως αποκαλυφθεί ο 
δράστης, η δικογραφία ανασύρεται από το αρχείο και συνεχίζεται η ποινική διαδικασία. Αν οι κατηγορούμενοι 
είναι περισσότεροι, η αρχειοθέτηση γίνεται μόνον ως 
προς αυτόν που παρέμεινε άγνωστος.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΚΥΡΙΑ ΑΝΑΚΡΙΣΗ
Άρθρο 246. - Ποιος ενεργεί την κύρια ανάκριση. 
1. Την κύρια ανάκριση την ενεργεί μόνο ο ανακριτής, 
μετά από γραπτή παραγγελία του εισαγγελέα, βάσει κα-
τηγορητηρίου το οποίο συντάσσεται από τον εισαγγε-
λέα, περιέχει δε όλα τα στοιχεία που προβλέπονται στα άρθρα 99 και 273 παρ. 2 και τα οποία είναι γνωστά στον 
εισαγγελέα μέχρι το πέρας της προκαταρκτικής εξέτασης 
ή την ολοκλήρωση της αυτεπάγγελτης προανάκρισης. 
Το κατηγορητήριο συνοδεύει την άσκηση της ποινικής δίωξης στις περιπτώσεις της παρ. 2 του άρθρου αυτού. Στα αυτόφωρα εγκλήματα η γραπτή παραγγελία του ει-
σαγγελέα, μπορεί να περιορίζεται στην παράθεση της 
ποινικής διάταξης που προβλέπει την αξιόποινη πράξη. 
2. Τέτοια παραγγελία δίνει ο εισαγγελέας: α) σε κα-
κουργήματα, β) σε πλημμελήματα στα οποία προβλέ-
πεται η δυνατότητα επιβολής προσωρινής κράτησης 
καθώς και σε εκείνα στα οποία, κατά την κρίση του, συ-
ντρέχει περίπτωση να επιβληθούν στον κατηγορούμενο 
περιοριστικοί όροι κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 283.
Άρθρο 247. - Διαφωνία του ανακριτή. 
Ο ανακριτής έχει το δικαίωμα να μην εκτελέσει την 
παραγγελία του εισαγγελέα για την ενέργεια κύριας ανά-
κρισης, μόνο αν θεωρεί τον εαυτό του αναρμόδιο ή αν η 
πράξη δεν έχει αξιόποινο χαρακτήρα ή αν παραγράφηκε 
το αξιόποινο ή αν υπάρχουν λόγοι που εμποδίζουν ή 
αναστέλλουν την ποινική δίωξη. Στις περιπτώσεις αυτές, 
για τη διαφωνία αποφασίζει το δικαστικό συμβούλιο. 
Άρθρο 248. - Ενέργειες του ανακριτή. 
1. Μόλις ο ανακριτής λάβει την παραγγελία του εισαγ-
γελέα και το κατηγορητήριο, καλεί τον κατηγορούμενο 
σε απολογία κατά το άρθρο 270 βάσει του εισαγγελικού 
κατηγορητηρίου, εκτός αν συντρέχει περίπτωση εφαρ-
μογής των παρ. 2 και 3.
2. Ο ανακριτής δικαιούται να επαναλάβει τις ανακριτι-
κές πράξεις του εισαγγελέα ή των υπ’ αυτόν ανακριτικών 
υπαλλήλων μόνο αν θεωρεί ότι αυτό είναι αναγκαίο για τη νομιμότητά τους ή την πληρέστερη διερεύνηση της 
υπόθεσης. Επίσης προς τον σκοπό αυτό δικαιούται να 
διενεργήσει νέες ανακριτικές πράξεις εξ ιδίας πρωτο-
βουλίας ή κατόπιν αιτήσεως του κατηγορουμένου κατά 
το άρθρο 274. 
3. Στις περιπτώσεις της παρ. 2, εφόσον προκύπτουν 
νέες περιστάσεις στο πλαίσιο του ίδιου νομικού χαρα-
κτηρισμού, ο ανακριτής συμπληρώνει ή διορθώνει το 
κατηγορητήριο και καλεί τον κατηγορούμενο σε απο-
λογία, βάσει αυτού. 
4. Σε υποθέσεις το αντικείμενο των οποίων απαιτεί 
ειδικές γνώσεις, ο ανακριτής μπορεί να ζητήσει από τον εισαγγελέα εφετών, που έχει την ανώτατη εποπτεία της 
ανάκρισης, να ορίσει με πράξη του ειδικούς επιστήμονες 
για την υποβοήθηση του έργου της ανάκρισης. Ο ορι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2807 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
σμός των προσώπων αυτών γίνεται μεταξύ αυτών που 
έχουν την απαιτούμενη εξειδίκευση και εφαρμόζονται 
αναλόγως, ως προς αυτούς, οι διατάξεις των άρθρων 
188 έως 193. Οι ειδικοί αυτοί επιστήμονες συνεπικου-
ρούν με κάθε πρόσφορο τρόπο το έργο του ανακριτή 
για την ακριβέστερη διάγνωση και κρίση γεγονότων, 
για τα οποία απαιτούνται ειδικές γνώσεις επιστήμης ή 
τέχνης. Σε κάθε περίπτωση με την βοήθεια των ως άνω 
προσώπων ο ανακριτής οφείλει επίσης να βεβαιώσει 
την ζημία που προκλήθηκε από το έγκλημα, αν αυτή 
αποτελεί στοιχείο της ειδικής υπόστασης των ερευνώ-
μενων εγκλημάτων ή είναι γενικότερα αναγκαία για την 
δικαστική κρίση σχετικά με το έγκλημα ή κάποια από 
τις περιστάσεις του. 
5. Ο ανακριτής οφείλει να περατώσει την κύρια ανά-
κριση μέσα σε οκτώ μήνες και τη διατασσόμενη από το 
συμβούλιο συμπληρωματική ανάκριση μέσα σε δύο μή-
νες, αφότου η δικογραφία περιέλθει σε αυτόν, ενώ σε 
περίπτωση που ο ανακριτής έχει εκδώσει κατά του κατη-
γορουμένου ένταλμα προσωρινής κράτησης, οφείλει να 
περατώσει την κυρία ανάκριση μέσα σε τέσσερις μήνες από την επιβολή της προσωρινής κράτησης, εκτός αν η 
φύση της υπόθεσης ή της πράξης που πρέπει να διενερ-
γηθεί επιβάλλουν την υπέρβαση των προθεσμιών αυτών.
6. Αν από την ανάκριση προκύψουν ενδείξεις ότι ο 
κατηγορούμενος αποκόμισε ή προσπόρισε σε άλλον πε-
ριουσιακό όφελος από πράξη τιμωρούμενη σε βαθμό 
κακουργήματος, ο ανακριτής οφείλει επίσης να διερευ-
νήσει την περιουσιακή κατάσταση του κατηγορουμένου, 
εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο για την βεβαίωση του 
εγκλήματος, προβαίνοντας σε κάθε αναγκαία ενέργεια προς τον σκοπό αυτό. Κατά την έρευνα αυτή, ο ανακρι-
τής, με διάταξή του που εκδίδεται μετά από σύμφωνη 
γνώμη του εισαγγελέα, μπορεί να αίρει το φορολογικό, 
τραπεζικό, χρηματιστηριακό ή κάθε άλλου είδους απόρ-
ρητο, με την εξαίρεση του δικηγορικού (άρθρο 39 παρ. 1 
ν. 4194/2013) και του τηλεπικοινωνιακού απορρήτου 
(ν. 2225/1994) και να αποκτά πρόσβαση σε κάθε μορφής 
αρχείο Δημόσιας Αρχής ή Οργανισμού που τηρεί και επε-
ξεργάζεται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, προκει-μένου να διαπιστώσει την περιουσιακή κατάσταση του 
κατηγορουμένου και κατά την κρίση του και κάθε άλλου 
προσώπου, για το οποίο, από τα στοιχεία της ανάκρισης, 
προκύπτουν ενδείξεις ότι απέκτησε περιουσία που προ-
έρχεται ή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με τη διερευνώμενη 
πράξη. Η κατά την παράγραφο αυτή έρευνα μπορεί να 
παραλειφθεί, αν τέτοιος έλεγχος έχει λάβει χώρα στο 
πλαίσιο τυχόν προηγηθείσας προκαταρκτικής εξέτασης. 
Άρθρο 249. - Επιτόπια μετάβαση του ανακριτή. 
1. Ο ανακριτής μπορεί να μεταβαίνει για να διενεργή-
σει ανάκριση, έξω από την έδρα του με σύμφωνη γνώμη 
του εισαγγελέα πλημμελειοδικών ή και σε άλλη δικαστι-
κή περιφέρεια, αν το εγκρίνει ο εισαγγελέας εφετών. Στην 
τελευταία περίπτωση ειδοπ οιείται ο εισαγγελέας εφετών 
της περιφέρειας όπου πρόκειται να γίνει η ανάκριση. 
2. Ο ανακριτής μπορεί να αναθέσει σε άλλον ανακρι-
τικό υπάλληλο τις πράξεις που πρόκειται να διενεργη-
θούν έξω από την έδρα του, μέσα όμως στη δική του δικαστική περιφέρεια. Επίσης αναθέτει στον αρμόδιο 
ανακριτή ή ανακριτικό υπάλληλο εκείνες που πρόκειται 
να γίνουν έξω από την περιφέρειά του, ειδοποιώντας 
συγχρόνως τον οικείο εισαγγελέα. Δεν μπορεί όμως να 
αναθέσει σε άλλο ανακριτή την λήψη της απολογίας του 
κατηγορουμένου.
3. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις ο ανακριτής μπορεί να 
αναθέσει την διενέργεια ορισμένων πράξεων σε άλλον ανακριτή ή σε οποιονδήποτε προανακριτικό υπάλληλο 
της έδρας του, ειδοποιώντας συγχρόνως τον οικείο ει-
σαγγελέα εφετών. 
Άρθρο 250. - Εξουσία του ανακριτή. 
1. Ο ανακριτής έχει το δικαίωμα και οφείλει να επε-
κτείνει τη δίωξη σε όλους όσους συμμετείχαν στην ίδια 
πράξη συντάσσοντας νέο κατηγορητήριο. Δεν μπορεί 
όμως να επεκτείνει την ποινική δίωξη και σε άλλη πρά-ξη, έστω και αν είναι συναφής, ούτε έχει δικαίωμα μετα-βολής του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης για την οποία ασκήθηκε η ποινική δίωξη.
2. Αν κατά την πορεία της ανάκρισης ανακαλυφθούν 
και άλλες αξιόποινες πράξεις που διώκονται αυτεπαγ-
γέλτως, ο ανακριτής τις ανακοινώνει στον εισαγγελέα, 
χωρίς εν τω μεταξύ να εμποδίζεται να ενεργεί τις κατεπεί-
γουσες ανακριτικές πράξεις για τη βεβαίωσή τους. Στην περίπτωση αυτή ο εισαγγελέας ενεργεί σύμφωνα με τις 
διατάξεις του άρθρου 43 και επιστρέφει την δικογραφία 
στον ανακριτή, χωρίς να συντάξει κατηγορητήριο.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ
ΑΝΑΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 251. - Καθήκοντα εκείνου που ενεργεί την 
ανάκριση - Αρχή της αναλογικότητας. 
1. Ο ανακριτής και οι ανακριτικοί υπάλληλοι στους 
οποίους έχουν ανατεθεί ανακριτικές πράξεις κατά το 
άρθρο 249 παρ. 2 οφείλουν χωρίς χρονοτριβή να συ-
γκεντρώνουν πληροφορίες για το έγκλημα και τους υπαι-
τίους του, να εξετάζουν μάρτυρες και κατηγορουμένους, 
να μεταβαίνουν επί τόπου για ενέργεια αυτοψίας, αφού πάρουν μαζί τους, αν υπάρχει ανάγκη, ιατροδικαστές ή 
άλλους πραγματογνώμονες, να διεξάγουν έρευνες, να 
καταλαμβάνουν πειστήρια και γενικά να ενεργούν οτιδή-
ποτε είναι αναγκαίο για τη συλλογή και τη διατήρηση των 
αποδείξεων, καθώς και για την εξασφάλιση των ιχνών 
του εγκλήματος. 
2. Κατά τη διενέργεια κάθε ανακριτικής πράξης ο 
ανακριτής και ο ανακριτικός υπάλληλος οφείλουν να 
τηρούν την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 
1 Συντάγματος). 
Άρθρο 252. - Δικαιώματα εκείνου 
που ανακρίνει. Θορυβοποιοί. 
1. Όταν γίνεται αυτοψία, έρευνα και κατάσχεση, οι 
αναφερόμενοι στο προηγούμενο άρθρο έχουν δικαί-
ωμα να κλείνουν κατοικίες ολικά ή μερικά, να θέτουν 
σφραγίδες, να διορίζουν φύλακες και γενικά να παίρνουν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2808 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να μην υπεξαιρεθούν, 
υπεξαχθούν ή μεταβληθούν αντικείμενα χρήσιμα στην 
ανάκριση ούτε να απομακρυνθούν ή να ξεφύγουν από τις έρευνές τους ύποπτοι. 
2. Τα ίδια πρόσωπα μπορούν επίσης να διατάξουν να 
μην απομακρυνθεί κανένας πριν από το τέλος της έρευ-
νας και να έρθουν πάλι όσοι απομακρύνθηκαν. 
3. Αν κάποιος, όσο γίνονται οι παραπάνω ή άλλες ανα-
κριτικές πράξεις, διαταράσσει με οποιονδήποτε τρόπο την ησυχία και την τάξη ή εναντιώνεται στα μέτρα που διατάχθηκαν, όσοι αναφέρονται στο προηγούμενο άρ-
θρο έχουν δικαίωμα να διατάξουν την απομάκρυνσή 
του. Aν αυτός επιμένει να θορυβεί ή να εναντιώνεται, 
μπορούν να διατάξουν την κράτησή του έως είκοσι τέσ-
σερις ώρες. Το γεγονός αυτό αναφέρεται στην έκθεση 
της ανάκρισης. Όταν εκείνος που θορυβεί ή εναντιώνεται 
είναι συνήγορος διαδίκου, όσοι ενεργούν την ανάκριση 
έχουν δικαίωμα να διατάξουν μόνο την απομάκρυνσή 
του, που εκτελείται βίαια αν αρνείται να απομακρυνθεί. Σε αυτή την περίπτωση οι παραπάνω οφείλουν να διο-ρίσουν για τον κατηγορούμενο άλλο συνήγορο, όπου ο νόμος το επιβάλλει. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΡΕΥΝΕΣ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ
Άρθρο 253. - Προϋποθέσεις 
για τη διενέργεια έρευνας. 
Αν διεξάγεται ανάκριση για κακούργημα ή πλημμέλη-
μα, έρευνα διενεργείται, με την παρουσία πάντοτε εκ-
προσώπων της δικαστικής εξουσίας, όταν μπορεί βάσιμα 
να υποτεθεί ότι η βεβαίωση του εγκλήματος, η αποκά-
λυψη ή η σύλληψη των δραστών ή τέλος η βεβαίωση 
ή η αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε, είναι 
δυνατό να πραγματοποιηθεί ή να διευκολυνθεί μόνο 
με αυτήν. 
Άρθρο 254. - Ειδικές ανακριτικές πράξεις επί ορισμένων εγκλημάτων. 
1. Ειδικά για τις αξιόποινες πράξεις των παρ. 1 και 2 του 
άρθρου 187, των άρθρων 187Α, 207 εδ. α΄, 208 παρ. 1 εδ. 
α΄, 208Α εκτός από τις ιδιαίτερα ελαφρές περιπτώσεις, 
323Α, 336 σε βάρος ανηλίκου, της παρ. 1 του άρθρου 
338 σε βάρος ανηλίκου, των παρ. 1 και 4 του άρθρου 
339, των παρ. 1 και 2 του άρθρου 342, των άρθρων 348Α, 
348Β, 348Γ και 351 ΠΚ η έρευνα μπορεί να συμπεριλάβει 
και τη διενέργεια:
α) συγκαλυμμένης έρευνας, κατά την οποία ο ανακρι-
τικός υπάλληλος ή ο ιδιώτης που ενεργεί υπό τις οδηγίες 
του, προσφέρεται να διευκολύνει την τέλεση κάποιου 
από τα εγκλήματα της παρ. 1, την οποία ο δράστης του εν λόγω εγκλήματος είχε προαποφασίσει. Η διενέργεια 
της συγκαλυμμένης έρευνας γίνεται υπό την εποπτεία 
του εισαγγελέα πλημμελειοδικών, για δε τις ενέργειες του 
συγκαλυμμένα δρώντος ή του ιδιώτη συντάσσεται ανα-
λυτική έκθεση κατά τα άρθρα 148 έως 153. Αποδεικτικά 
στοιχεία που αποκτήθηκαν με ενέργειες του συγκαλυμ-
μένα δρώντος ή του ιδιώτη, οι οποίες δεν μνημονεύονται 
αναλυτικά στην έκθεση, δεν λαμβάνονται υπόψη για την 
καταδίκη του κατηγορουμένου. 
β) ανακριτικής διείσδυσης, κατά την οποία ανακριτι-
κός υπάλληλος με συγκαλυμμένα στοιχεία ταυτότητας αναλαμβάνει διεκπεραιωτικά καθήκοντα σε εγκληματική 
ή τρομοκρατική οργάνωση με σκοπό την εξιχνίαση της 
δομής της, την αποκάλυψη των μελών της, καθώς και 
τη διακρίβωση των εγκλημάτων της παρ. 1, την τέλεση 
των οποίων τα μέλη της οργάνωσης είχαν προαποφασί-
σει. Τα ίδια καθήκοντα μπορεί να αναλάβει και ιδιώτης 
υπό τους όρους των παραγράφων 2 έως 6 του παρόντος 
και εφόσον κατά τα λοιπά για τη δράση του είναι ενή-
μερος ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών. Ο ενεργών την 
ανακριτική διείσδυση μπορεί να φέρει συγκαλυμμένα 
στοιχεία ταυτότητας και φορολογικά ή άλλα στοιχεία και 
να συναλλάσσεται με αυτά για τις ανάγκες της έρευνας 
που διεξάγει. Οι λεπτομέρειες και η διαδικασία έκδοσης 
των εν λόγω στοιχείων συγκάλυψης ορίζονται με κοι-
νή υπουργική απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Δημόσι-ας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη. Η διενέργεια της 
ανακριτικής διείσδυσης γίνεται υπό την εποπτεία του 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών, για δε τις ενέργειες του 
συγκαλυμμένα δρώντος ανακριτικού υπαλλήλου ή του 
ιδιώτη συντάσσεται αναλυτική έκθεση κατά τα άρθρα 
148 έως 153. Αποδεικτικά στοιχεία που αποκτήθηκαν 
με ενέργειες του συγκαλυμμένα δρώντος ανακριτικού 
υπαλλήλου ή του ιδιώτη, οι οποίες δεν μνημονεύονται 
αναλυτικά στην έκθεση, δεν λαμβάνονται υπόψη για την 
καταδίκη του κατηγορουμένου.
γ) ελεγχόμενων μεταφορών, όπως οι μεταφορές αυτές 
προβλέπονται στο άρθρο 38 του ν. 2145/1993 (Α΄ 88).
δ) άρσης του απορρήτου του περιεχομένου των επι-
κοινωνιών ή των δεδομένων θέσης και κίνησης αυτών, 
με την τήρηση των εγγυήσεων και τις διαδικασίες των 
άρθρων 4 και 5 του ν. 2225/1994 (Α΄ 121), όπως αυτά 
ισχύουν. 
ε) καταγραφής της δραστηριότητας ή άλλων γεγονό-
των εκτός κατοικίας με συσκευές ήχου ή εικόνας ή με 
άλλα ειδικά τεχνικά μέσα. 
στ) συσχέτισης ή συνδυασμού δεδομένων προσωπι-
κού χαρακτήρα. 
2. Οι ανακριτικές πράξεις της προηγούμενης παραγρά-
φου διεξάγονται, με την τήρηση των εγγυήσεων και τις διαδικασίες των επόμενων παραγράφων, μόνο: 
α) αν προκύπτουν σοβαρές ενδείξεις ότι έχει τελεσθεί 
αξιόποινη πράξη από τις αναφερόμενες στην παρ. 1 του 
άρθρου αυτού. 
β) αν η εξάρθρωση της εγκληματικής οργάνωσης ή 
η εξιχνίαση των τρομοκρατικών πράξεων των άρθρων 187Α ΠΚ ή των λοιπών πράξεων που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου αυτού είναι διαφορετικά αδύνατη ή ιδιαιτέρως δυσχερής.
3. Για τη διενέργεια των αναφερόμενων στην παρ. 1 
ανακριτικών πράξεων, καθώς και για το απολύτως ανα-
γκαίο χρονικό διάστημα που απαιτείται για την επίτευξη 
του επιδιωκόμενου σκοπού αποφαίνεται με ειδικά αιτιο-
λογημένο βούλευμά του το αρμόδιο δικαστικό συμβού-
λιο μετά από πρόταση του εισαγγελέα. Στην αιτιολογία 
του βουλεύματος γίνεται ειδική μνεία: α) της αξιόποινης 
πράξης, β) των σοβαρών ενδείξεων ενοχής σε βάρος του 
προσώπου κατά του οποίου διενεργείται η ανακριτική 
πράξη, γ) του σκοπού αυτής, δ) της αδυναμίας ή ιδιαίτε-
ρης δυσχέρειας διακρίβωσης του εγκλήματος με άλλο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2809 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
τρόπο, και ε) της απόλυτα αναγκαίας χρονικής διάρκειας 
της ανακριτικής πράξης. Σε εξαιρετικά επείγουσες περι-
πτώσεις την έρευνα μπορεί να διατάξει ο εισαγγελέας 
ή ο ανακριτής. Στην περίπτωση αυτή ο εισαγγελέας ή 
ο ανακριτής είναι υποχρεωμένοι να εισαγάγουν το ζή-
τημα μέσα σε προθεσμία τριών ημερών στο αρμόδιο 
δικαστικό συμβούλιο, το οποίο ελέγχει παράλληλα την 
συνδρομή των εξαιρετικά επειγουσών περιστάσεων. 
Διαφορετικά η ισχύς της σχετικής διάταξης αίρεται αυ-
τοδικαίως. Αν εντός ευλόγου χρόνου, που δεν μπορεί να 
υπερβαίνει τις πέντε (5) ημέρες, δεν εκδοθεί βούλευμα, 
τα τυχόν ευρήματα δεν είναι αξιοποιήσιμα. 
4. Οι αναφερόμενες στα στοιχεία γ΄, δ΄ και ε΄ της παρα-
γράφου 1 ανακριτικές πράξεις μπορούν να επιβληθούν 
υπό τους όρους της παραγράφου 3 και κατά τρίτου αμέ-
τοχου στο έγκλημα προσώπου, προκειμένου να απο-
καλυφθεί η ταυτότητα του κατηγορουμένου ή ο τόπος 
διαμονής ή της κατοικίας του και εφόσον είναι τεχνικά αδύνατη η εξακρίβωση αυτών των στοιχείων με άλλον 
τρόπο. Στις περιπτώσεις αυτές το αποδεικτικό υλικό που 
αφορά το τρίτο πρόσωπο καταστρέφεται αμέσως μετά 
την επίτευξη του ανακριτικού σκοπού, εκτός εάν με αυτό 
αποδεικνύεται η εκ μέρους του τέλεση κακουργήματος 
κατά της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της προ-
σωπικής ή γενετήσιας ελευθερίας, του πολιτεύματος ή 
της ακεραιότητας της χώρας, οπότε επιτρέπεται η αξιο-ποίησή του σε δίκη για τα εν λόγω εγκλήματα. 
5. Κάθε στοιχείο ή γνώση που αποκτάται κατά τη δι-
ενέργεια των αναφερόμενων στην παράγραφο 1 ανα-
κριτικών πράξεων αξιοποιείται στο πλαίσιο της αυτής 
ποινικής δίκης, υπό τον όρο ότι αφορά πράξη για την 
οποία επιτρέπεται η διενέργεια ειδικών ανακριτικών 
πράξεων. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται το στοιχείο αυτό ή 
η αποκτηθείσα γνώση να χρησιμοποιηθούν και σε άλλη 
ποινική δίκη για τη βεβαίωση εγκλήματος της παραγρά-
φου 1, τη σύλληψη δραστών και την εξάρθρωση άλλης εγκληματικής ή τρομοκρατικής οργάνωσης, εφόσον το 
δικαστικό συμβούλιο αποφανθεί ειδικώς περί αυτού. 
Κάθε άλλο στοιχείο ή γνώση που αποκτήθηκε κατά τη 
διενέργεια των αναφερόμενων στην παρ. 1 ανακριτικών 
πράξεων απαγορεύεται, για λόγους δικαιότητας της δι-αδικασίας, να χρησιμοποιηθεί και να ληφθεί υπόψη ως άμεση ή έμμεση απόδειξη στην ίδια ή σε άλλη ποινική, πολιτική, διοικητική και πειθαρχική δίκη και διοικητική διαδικασία. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται τα στοιχεία αυτά ή οι αποκτηθείσες γνώσεις να χρησιμοποιηθούν για τη 
βεβαίωση εγκλήματος, τη σύλληψη δραστών και την 
εξάρθρωση άλλης εγκληματικής οργάνωσης, εφόσον 
το δικαστικό συμβούλιο αποφανθεί ειδικώς περί αυτού. 
6. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται 
και κατά την διενέργεια των αντίστοιχων ερευνών που προβλέπονται σε ειδικούς ποινικούς νόμους, των οποί-ων οι ρυθμίσεις εξακολουθούν να ισχύουν, εφόσον δεν έρχονται σε αντίθεση με τις διατάξεις του παρόντος. 
Άρθρο 255. - Ειδικές ανακριτικές πράξεις 
επί εγκλημάτων διαφθοράς. 
1. Ειδικά για τις αξιόποινες πράξεις των άρθρων 159, 
159Α, 235, 236, 237 και 237Α ΠΚ, εφόσον αυτές δεν τελούνται στο πλαίσιο εγκληματικής ή τρομοκρατικής 
οργάνωσης, η έρευνα μπορεί να συμπεριλάβει και τη 
διενέργεια: α) συγκαλυμμένης έρευνας, την οποία ενερ-
γεί ανακριτικός υπάλληλος με παραγγελία του αρμόδιου 
εισαγγελέα και αφού ενημερωθεί προηγουμένως εγγρά-
φως ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου που εποπτεύει 
και συντονίζει το έργο των εισαγγελέων εγκλημάτων δι-
αφθοράς. Η εν λόγω παραγγελία δίδεται, αν συντρέχουν 
σοβαρές ενδείξεις ότι τελείται ήδη ή πρόκειται να επα-
ναληφθεί η τέλεση κάποιας από τις προαναφερόμενες 
αξιόποινες πράξεις, όπως προκύπτει από ενδείξεις για 
προηγούμενη συστηματική δράση του προσώπου κατά 
του οποίου διενεργείται η συγκεκριμένη έρευνα ή από 
την εύρεση αδικαιολόγητων περιουσιακών στοιχείων 
του κατά τον έλεγχο της περιουσιακής κατάστασής του, και η αποκάλυψη αυτής είναι με άλλον τρόπο αδύνατη ή ιδιαιτέρως δυσχερής. Κατά τη συγκαλυμμένη έρευνα 
ο ανακριτικός υπάλληλος ή ο ιδιώτης που ενεργεί υπό 
τις οδηγίες του, εμφανίζεται ως ωφελούμενος ή ως με-
σολαβητής ωφελουμένου προσώπου από την αξιόποινη 
πράξη της παρ. 1, την τέλεση της οποίας ο δράστης είχε 
προαποφασίσει. Η συγκαλυμμένη έρευνα ενεργείται για 
εύλογο κατά τις περιστάσεις χρονικό διάστημα, το οποίο 
δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τρεις μήνες και μπορεί 
να παραταθεί για ακόμη ένα τρίμηνο. Ο ενεργών τη 
συγκαλυμμένη έρευνα μπορεί να φέρει συγκαλυμμένα 
στοιχεία ταυτότητας και φορολογικά ή άλλα στοιχεία και 
να συναλλάσσεται με αυτά για τις ανάγκες της έρευνας 
που διεξάγει. Οι λεπτομέρειες και η διαδικασία εκδό-
σεως των εν λόγω στοιχείων συγκάλυψης ορίζονται με 
κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Δημόσιας 
Τάξης και Προστασίας του Πολίτη. Για τις ενέργειες του 
συγκαλυμμένα δρώντος συντάσσεται αναλυτική έκθεση 
κατά τα άρθρα 148 έως 153. Αποδεικτικά στοιχεία που 
αποκτήθηκαν με ενέργειες του συγκαλυμμένα δρώντος, 
οι οποίες δεν μνημονεύονται αναλυτικά στην έκθεση, 
δεν λαμβάνονται υπόψη για την καταδίκη του κατηγο-ρουμένου. 
β) άρσης του απορρήτου, καταγραφής δραστηριότη-
τας εκτός κατοικίας και συσχέτισης ή συνδυασμού δε-
δομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως αυτές προβλέ-
πονται στα στοιχεία γ΄, δ΄ και ε΄ της παρ. 1 του άρθρου 
254. Στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζονται αναλόγως οι 
παρ. 2 και 3 του ίδιου άρθρου. 
2. Κάθε στοιχείο ή γνώση που αποκτήθηκε κατά την 
διενέργεια των προαναφερόμενων ανακριτικών πράξε-
ων μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τους λόγους που 
όρισε το δικαστικό συμβούλιο. 
Άρθρο 256. - Διατυπώσεις και τρόπος 
διεξαγωγής έρευνας σε κατοικία.Νυχτερινή έρευνα σε κατοικία. 
1. Όποιος στις περιπτώσεις του άρθρου 253 και της 
παρ. 5 του παρόντος άρθρου ενεργεί την έρευνα σε κα-
τοικία, προσλαμβάνει και άλλον ανακριτικό υπάλληλο, με 
τον οποίο συμπράττει, εκτός αν αυτός έχει προσληφθεί 
σύμφωνα με το άρθρο 150. Αν βρει την πόρτα κλειστή και ο ένοικος αρνείται να την ανοίξει, μπορεί να την πα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2810 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ραβιάσει παρουσία του ανακριτικού υπαλλήλου με τον 
οποίο συμπράττει. 
2. Αν την έρευνα την ενεργεί ανακριτικός υπάλληλος 
μη έχων την ιδιότητα δικαστικού λειτουργού, απαιτείται 
η παρουσία δικαστικού λειτουργού. 
3. Αντίγραφο της έκθεσης για την έρευνα δίνεται ατε-
λώς στον ένοικο της κατοικίας όπου έγινε αυτή, με προ-
φορική αίτησή του.
4. Στις έρευνες των κατοικιών πρέπει να αποφεύγεται 
με επιμέλεια κάθε περιττή δημοσιότητα και κάθε ενόχλη-
ση των ενοίκων που δεν είναι απόλυτα αναγκαία. Πρέπει 
επίσης να καταβάλλεται μέριμνα για τη διαφύλαξη της 
υπόληψης και των ατομικών μυστικών που δεν έχουν 
σχέση με την πράξη της κατηγορίας, καθώς και να διε-
ξάγεται η ενέργεια με κάθε ευπρέπεια και κοσμιότητα. 
Όποιος διεξάγει την έρευνα πρέπει να προσκαλεί τον 
ένοικο των διαμερισμάτων που θα ερευνηθούν να πα-
ρευρίσκεται κατά τη διεξαγωγή της. Σε περίπτωση απου-
σίας του, προσκαλείται να παρευρεθεί ένας γείτονας. 
5. Η νυχτερινή έρευνα σε κατοικία επιτρέπεται στις 
παρακάτω περιπτώσεις και μόνο στον εισαγγελέα, στον ανακριτή, στους ειρηνοδίκες ή στους πταισματοδίκες: 
α) αν πρόκειται να συλληφθεί πρόσωπο που διώκεται 
νόμιμα, 
β) αν κάποιος συλλαμβάνεται επ’ αυτοφώρω να δια-
πράττει μέσα στην κατοικία κακούργημα ή πλημμέλημα,
γ) αν γίνεται συγκέντρωση σε κατοικία όπου παίζονται 
κατ’ επάγγελμα τυχερά παιχνίδια ή η κατοικία χρησιμο-
ποιείται ως τόπος κατ’ επάγγελμα ακολασίας. 
6. Η διάρκεια της νύχτας ορίζεται: από τις 8 το βράδυ 
έως τις 6 το πρωί για το διάστημα από την 1 Οκτωβρίου 
έως τις 31 Μαρτίου, και από τις 9 το βράδυ έως τις 5 
το πρωί για το διάστημα από την 1 Απριλίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου. 
Άρθρο 257. - Σωματικές έρευνες. 
1. Στους κατηγορουμένους γίνεται σωματική έρευνα, 
όταν εκείνος που διεξάγει την ανάκριση κρίνει ότι εξαιτί-
ας σπουδαίων λόγων είναι χρήσιμη για την εξακρίβωση 
της αλήθειας. Σε τρίτα πρόσωπα διενεργείται σωματική 
έρευνα, όταν υπάρχει σοβαρή και βάσιμη υπόνοια ότι 
θα βρεθούν ίχνη ή άλλα αντικείμενα που σχετίζονται 
με την κατηγορούμενη πράξη ή απόλυτη ανάγκη. Με τη 
διεξαγωγή της σωματικής έρευνας δεν θα πρέπει να προ-
καλείται βλάβη στην υγεία του προσώπου που υπόκειται 
σε αυτήν, ούτε να θίγεται, κατά το δυνατό, η αξιοπρέπειά 
του. Η διάταξη του άρθρου 199 εφαρμόζεται και στις 
σωματικές έρευνες. 
2. Η σωματική έρευνα πρέπει να γίνεται ιδιαιτέρως και 
χωριστά για κάθε πρόσωπο. Αν αναζητείται ορισμένο 
πράγμα ή έγγραφο, εκείνος που ενεργεί την έρευνα καλεί 
προηγουμένως τον κάτοχό του να το παραδώσει. 
Άρθρο. - 258 Σύνταξη έκθεσης για την έρευνα. 
Μόλις τελειώσει μία έρευνα, συντάσσεται έκθεση κατά 
τα άρθρα 148 κ.ε. Τα πράγματα που βρέθηκαν και σχετί-
ζονται με την ανακριτικό σκοπό της έρευνας, κατάσχο-
νται και υποβάλλονται σε μεσεγγύηση με την τήρηση 
των άρθρων 259 και 264-266.Άρθρο 259. - Μεσεγγύηση. 
Όποιος ενεργεί την ανάκριση μπορεί να προβαίνει 
οποτεδήποτε σε μεσεγγύηση πραγμάτων ή εγγράφων 
που σχετίζονται με το έγκλημα, ακόμη και όταν δεν κα-
τασχέθηκαν, αλλά απλώς παραδόθηκαν σε αυτόν. 
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ
Άρθρο 260. - Κατάσχεση 
στις τράπεζες και σε άλλα ιδρύματα. 
1. Με την επιφύλαξη αντίθετων διατάξεων ειδικών 
νόμων, όσοι αναφέρονται στο άρθρο 251 μπορούν αυ-
τοπροσώπως να κατάσχουν τίτλους αξιών, στις τράπεζες 
ή σε άλλα ιδρύματα δημόσια ή ιδιωτικά, σε ποσότητες 
που είναι κατατεθειμένες σε τρεχούμενο λογαριασμό και 
κάθε άλλο κατατεθειμένο πράγμα ή έγγραφο και όταν 
αυτά περιέχονται σε τραπεζικές θυρίδες, έστω και αν δεν 
ανήκουν στον κατηγορούμενο ή δεν είναι γραμμένα στο 
όνομά του, αρκεί να σχετίζονται με το έγκλημα. 
2. Τα πρόσωπα αυτά έχουν το δικαίωμα να εξετάσουν 
την αλληλογραφία και όλες τις πράξεις της τράπεζας ή 
του ιδρύματος για να βρουν τα πράγματα που πρέπει να 
κατασχεθούν ή για να βεβαιώσουν άλλες περιστάσεις 
χρήσιμες για την εξακρίβωση της αλήθειας. Σε περίπτω-
ση άρνησης προβαίνουν σε έρευνα και κατάσχεση των χρήσιμων εγγράφων και πραγμάτων.
Άρθρο 261. - Δέσμευση περιουσιακών στοιχείων. 
1. Κατά τη διάρκεια της κύριας ανάκρισης, ο ανακριτής 
μετά από σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέα, μπορεί να 
διατάσσει τη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών, του 
περιεχομένου τραπεζικών θυρίδων, καθώς και άλλων πε-
ριουσιακών στοιχείων του κατηγορουμένου, κινητών και 
ακινήτων και όσων ακόμη έχουν άυλη μορφή, εφόσον, 
μετά από την διερεύνηση της περιουσιακής του κατά-
στασης κατά το άρθρο 248 παρ. 6, προκύψουν σοβαρές 
ενδείξεις ότι τα περιουσιακά αυτά στοιχεία προέρχονται 
άμεσα ή έμμεσα από τη διερευνώμενη αξιόποινη πρά-ξη. Η δέσμευση μπορεί να αφορά περιουσιακά στοιχεία 
και τρίτου προσώπου στο οποίο, κατά τις υπάρχουσες 
ενδείξεις, μεταβιβάστηκε περιουσία από το έγκλημα, 
με σκοπό την αποφυγή της δήμευσής της, ιδίως όταν 
η μεταβίβαση έγινε χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλ-
λαγμα. Η περί της δέσμευσης διάταξη εκδίδεται χωρίς 
προηγούμενη κλήση του κατηγορουμένου ή του τρίτου 
και δεν είναι απαραίτητο να αναφέρει συγκεκριμένο λο-
γαριασμό, τίτλο ή χρηματοπιστωτικό προϊόν, θυρίδα, 
κινητό ή ακίνητο περιουσιακό στοιχείο. Η δέσμευση 
ισχύει από τη χρονική στιγμή της επίδοσης της διάτα-
ξης στην οικεία υπηρεσία, φυσικό ή νομικό πρόσωπο 
προς τα οποία απευθύνεται. Σε περίπτωση δέσμευσης 
ακινήτου, πλοίου ή αεροσκάφους, η δέσμευση επέχει 
θέση κατάσχεσης και επιδίδεται στον αρμόδιο υποθη-
κοφύλακα ή προϊστάμενο του κτηματολογικού γραφείου 
ή στον οικείο λιμενάρχη ή την υπηρεσία πολιτικής αε-
ροπορίας, οι οποίοι υποχρεούνται να προβούν την ίδια 
ημέρα σε σχετική σημείωση στα τηρούμενα από αυτούς 
βιβλία και ακολούθως να αρχειοθετήσουν το έγγραφο 
που τους επιδόθηκε. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2811 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
2. Κατά την έκδοση της διάταξης του ανακριτή εξαι-
ρούνται τα ποσά που είναι αναγκαία για την κάλυψη των 
αναγκών διαβίωσης του κατηγορουμένου ή του τρίτου 
και των οικογενειών τους, των εξόδων για τη νομική τους 
υποστήριξη και των εξόδων για τη διατήρηση των δε-
σμευμένων περιουσιακών στοιχείων. 
Άρθρο 262. - Αποτέλεσμα 
της δέσμευσης - προσφυγή. 
1. Από την επίδοση της διάταξης για τη δέσμευση κατά 
την παρ. 1 του προηγούμενου άρθρου, είναι άκυρη κάθε 
διάθεση ή επιβάρυνση των δεσμευμένων περιουσιακών 
στοιχείων. 
2. Η διάταξη του προηγούμενου άρθρου επιδίδεται 
εντός προθεσμίας είκοσι (20) ημερών στον κατηγορού-μενο ή τον τρίτο του οποίου δεσμεύθηκαν περιουσιακά στοιχεία, οι οποίοι μπορούν να προσφύγουν κατ’ αυτής εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών στο αρμόδιο συμβούλιο πλημμελειοδικών ή εφετών, αν η ανάκριση 
διεξάγεται από εφέτη ανακριτή, ζητώντας την άρση ή 
τον περιορισμό της διάταξης σε περιουσιακά στοιχεία 
μικρότερης αξίας. 
3. Η διάταξη του προηγούμενου άρθρου μπορεί να 
ανακληθεί ή να μεταρρυθμισθεί και η δέσμευση να αρθεί 
ή να περιορισθεί αυτεπαγγέλτως από τον ανακριτή ή και 
με αίτηση εκείνου κατά του οποίου στρέφεται, αν προκύ-
ψουν νέα στοιχεία ή συντρέξουν ιδιαίτερες περιστάσεις στο πρόσωπο του κατηγορουμένου ή του τρίτου ή των μελών των οικογενειών τους. 
4. Η κατά το προηγούμενο άρθρο δέσμευση αίρεται 
αυτοδικαίως αν δεν εκδοθεί οριστική απόφαση ποινικού 
δικαστηρίου σε πρώτο βαθμό, εντός χρονικού διαστή-ματος πέντε ετών από την έκδοση της διάταξης. 
Άρθρο 263. - Υποχρέωση 
για παράδοση εγγράφων.
Οι δημόσιοι υπάλληλοι γενικά στους οποίους έχει ανα-
τεθεί έστω και προσωρινά δημόσια υπηρεσία και τα άλλα 
πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 212 οφείλουν, 
αν διαταχθούν από εκείνον που κάνει την ανάκριση, να 
παραδώσουν στη δικαστική αρχή τα έγγραφα και στο 
πρωτότυπό τους ακόμα, καθώς και κάθε άλλο αντικεί-
μενο που βρίσκεται στην κατοχή τους λόγω των καθη-κόντων τους, του λειτουργήματος ή του επαγγέλματός 
τους, εκτός αν δηλώσουν εγγράφως, έστω και αναιτιολό-
γητα, ότι πρόκειται για διπλωματικό ή στρατιωτικό μυστι-
κό που ανάγεται στην ασφάλεια του κράτους ή μυστικό που σχετίζεται με το λειτούργημα ή το επάγγελμά τους. 
Άρθρο 264. - Κατάσχεση των εγγράφων - 
Κατάσχεση εντύπων. 
1. Αν εκείνος που εκτελεί την κατάσχεση νομίζει ότι η 
δήλωση που έγινε σύμφωνα με το άρθρο 263 δεν είναι 
αληθής και πρόκειται σύμφωνα με αυτήν για μυστικό του 
κράτους από τα αναφερόμενα στο άρθρο 263, σφραγίζει 
το έγγραφο ή το εξασφαλίζει με άλλον τρόπο χωρίς να 
μάθει το περιεχόμενό του και αναφέρεται στον εισαγγε-
λέα εφετών που ειδοπ οιεί σχετικά τον Υπουργό Δικαι-
οσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο Υπουργός έχει δικαίωμα είτε να επιτρέψει την κατάσχεση 
είτε όχι, με την επιφύλαξη της ποινικής και κάθε άλλης 
ευθύνης, αν η δήλωση αποδειχθεί ψευδής. 
2. Οποιαδήποτε έρευνα και κατάσχεση κάθε εγγρά-
φου που έχει κατατεθεί στο Υπουργείο Εξωτερικών επι-τρέπεται μόνο με άδεια των Υπουργών Εξωτερικών και 
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, 
οι οποίοι την παρέχουν αν κατά την κρίση τους δεν βλά-
πτονται τα εθνικά συμφέροντα. 
3. Αν ο κάτοχος δηλώσει ότι πρόκειται για μυστικό του 
λειτουργήματος ή του επαγγέλματος των προσώπων 
που αναφέρονται στο άρθρο 212 και εκείνος που κάνει την κατάσχεση νομίζει ότι η δήλωση δεν είναι αληθής, 
σφραγίζει το έγγραφο ή το εξασφαλίζει με άλλον τρόπο, 
χωρίς να μάθει το περιεχόμενό του και ζητεί από το διοι-
κητικό συμβούλιο του οικείου συλλόγου, δικηγορικού, ιατρικού ή φαρμακευτικού, ή από τον οικείο μητροπο-
λίτη να κρίνει αν το έγγραφο περιέχει επαγγελματικό 
απόρρητο ή εξομολόγηση. Σε περίπτωση που σε αυτό 
το ζήτημα θα δοθεί αρνητική απάντηση, το έγγραφο κα-
τάσχεται, με την επιφύλαξη της ποινικής και κάθε άλλης 
ευθύνης, αν η δήλωση αποδειχθεί ψευδής. 
4. Για την κατάσχεση εφημερίδων και άλλων εντύπων 
τηρούνται οι σχετικές διατάξεις του Συντάγματος και της 
νομοθεσίας για τον τύπο. 
Άρθρο 265. - Κατάσχεση ψηφιακών δεδομένων. 
1. Η κατάσχεση ψηφιακών δεδομένων μπορεί να επι-
βληθεί:
α) Σε ένα σύστημα υπολογιστή στο σύνολό του ή σε 
μέρος αυτού και στα δεδομένα υπολογιστή που είναι 
αποθηκευμένα σε αυτόν, στα οποία έχει φυσική πρό-
σβαση εκείνος που διενεργεί την ανάκριση, 
β) σε ένα μέσο αποθήκευσης δεδομένων υπολογιστή 
στο οποίο υπάρχουν αποθηκευμένα δεδομένα υπολο-γιστή και έχει φυσική πρόσβαση εκείνος που διενεργεί την ανάκριση, 
γ) σε ένα απομακρυσμένο σύστημα υπολογιστή στο 
σύνολό του ή σε μέρος αυτού και στα δεδομένα υπολο-γιστή που είναι αποθηκευμένα σε αυτόν ή σε ένα απο-
μακρυσμένο μέσο αποθήκευσης δεδομένων υπολογιστή 
και στα δεδομένα υπολογιστή που είναι αποθηκευμένα 
σε αυτό, τα οποία είναι διασυνδεδεμένα στο σύστημα 
υπολογιστή στο οποίο έχει φυσική πρόσβαση εκείνος 
που διενεργεί την ανάκριση. Στην τελευταία περίπτωση, 
τα ψηφιακά δεδομένα που είναι αποθηκευμένα και προ-
σβάσιμα μέσω συστήματος και υπηρεσιών νεφοϋπολο-
γιστικής (cloud services) δεν θεωρούνται αποθηκευμένα 
σε απομακρυσμένο σύστημα υπολογιστή ή σε απομα-
κρυσμένο μέσο αποθήκευσης δεδομένων υπολογιστή 
τα οποία είναι διασυνδεδεμένα στο σύστημα υπολογιστή 
στο οποίο έχουν φυσική πρόσβαση οι αρχές. 
2. Η κατά τα ανωτέρω κατάσχεση πραγματοποιείται 
αποκλειστικά με τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού που 
επιτρέπει σε εκείνον που τη διεξάγει:
α) Την αφαίρεση και την κατάσχεση του υλικού φορέα 
των υπό στοιχείων α-γ της παρ. 1, στο οποίο βρίσκονται αποθηκευμένα τα δεδομένα και/ή
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2812 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
β) την αντιγραφή και την αφαίρεση των αποθηκευμέ-
νων ψηφιακών δεδομένων των υπό στοιχείων α-γ της 
παρ. 1 σε μέσο αποθήκευσης δεδομένων και 
γ) την αναπαραγωγή και την επαλήθευση της αυθε-
ντικότητας και της ακεραιότητας των κατασχεθέντων 
δεδομένων.
3. Η κατάσχεση που διενεργείται κατά τις παρ. 1 και 2, 
βεβαιώνεται με ειδική έκθεση, η οποία αναφέρει ειδικώς 
τις ενέργειες της παρ. 2 π ου πραγματοποιεί εκείνος που 
διεξάγει την ανάκριση.
4. Τα ψηφιακά δεδομένα που κατάσχονται διατηρού-
νται αποθηκευμένα καθ’ όλη τη διάρκεια της ποινικής 
διαδικασίας σε ένα και μόνο υλικό μέσο αποθήκευσης 
που περιέχεται στη δικογραφία. Ασφαλές αντίγραφο αυ-
τού ώστε να διασφαλίζεται η δυνατότητα ανάκτησης 
των δεδομένων που έχουν κατασχεθεί, σε περίπτωση 
απώλειας ή καταστροφής, σχηματίζεται κατά την κα-
τάσχεσή τους και διατηρείται στο γραφείο πειστηρίων 
του πρωτοδικείου στο οποίο υποβάλλεται η δικογραφία 
και το οποίο παρέχει τις κατάλληλες εγγυήσεις φυσικής 
ασφάλειας και πρόσβασης σε εκείνους μόνο που ασκούν 
καθήκοντα στην υπόθεση. Η παρούσα ισχύει αναλόγως 
και στα ψηφιακά δεδομένα που αφορούν στα δεδομένα 
επικοινωνίας που περιλαμβάνονται στη δικογραφία.
5. Η πρόσβαση και η δυνατότητα αναπαραγωγής των 
ψηφιακών δεδομένων που κατάσχονται επιτρέπεται 
μόνο σε όσους ασκούν δικαστικά, εισαγγελικά και ανα-
κριτικά καθήκοντα στην υπόθεση ή τους γραμματείς. 
Προς το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται τα κατάλληλα 
τεχνικά μέσα. Τέτοια μέσα είναι η κρυπτογράφηση και 
η χρήση κωδικών ασφαλείας για την πρόσβαση και ανα-
παραγωγή των κατασχεμένων ψηφιακών δεδομένων 
από το υλικό μέσο αποθήκευσης στο οποίο βρίσκονται 
αποθηκευμένα. Η παρούσα ισχύει αναλόγως και στα ψη-
φιακά δεδομένα που αφορούν στα δεδομένα επικοινω-
νίας που περιλαμβάνονται στη δικογραφία.
6. Απαγορεύεται η δημιουργία και η διατήρηση αντι-
γράφων των ψηφιακών δεδομένων για οποιονδήποτε 
άλλον λόγο εκτός αν ο αρμόδιος εισαγγελέας ή ανακρι-
τής ή συμβούλιο ή το δικαστήριο κρίνουν ότι τα κατασχε-
μένα ψηφιακά δεδομένα είναι αναγκαίο να περιληφθούν 
σε άλλη δικογραφία. Η παρούσα ισχύει αναλόγως και στα 
ψηφιακά δεδομένα που αφορούν στα δεδομένα επικοι-νωνίας που περιλαμβάνονται στη δικογραφία.
Άρθρο 266. - Κατάσχεση 
μετά το τέλος της ανάκρισης.
1. Αν κατά την πορεία της ανάκρισης δεν έγινε δυνατή 
ή δεν θεωρήθηκε αναγκαία η κατάσχεση πραγμάτων ή 
εγγράφων σχετικών με το έγκλημα, η κατάσχεση μπορεί 
να διαταχθεί από το δικαστήριο σε κάθε στάδιο της δίκης 
και αυτεπαγγέλτως, οπότε ενεργείται από τον εντελλό-
μενο γι’ αυτήν ανακριτικό υπάλληλο μόλις γίνει δυνατή η διενέργειά της. 
2. Σε περίπτωση αμετάκλητης καταδίκης, η κατάσχεση, 
οποτεδήποτε θεωρηθεί ότι μπορεί να γίνει και ανεξάρτη-
τα αν η ποινή εκτίθηκε ή αποσβέστηκε με άλλον τρόπο, 
διατάσσεται από τον εισαγγελέα και αυτεπαγγέλτως. 
Για την τύχη των πραγμάτων ή των εγγράφων που κα-τασχέθηκαν αποφασίζει το δικαστήριο σύμφωνα με το άρθρο 372. Άρθρο 267. - Αντίγραφα των εγγράφων 
που κατασχέθηκαν και δικαστική παρακατάθεσή τους. 
1. Εκείνος που έκανε την κατάσχεση μπορεί να επιτρέ-
πει να χορηγούνται ατελώς αντίγραφα σε αυτούς που 
κατείχαν τα έγγραφα πριν από την κατάσχεση. Μπορεί 
επίσης να κρατήσει και ο ίδιος αντίγραφο από τα έγγρα-
φα που είχαν παραδοθεί, επιστρέφοντας τα πρωτότυπα. 
2. Οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι δικηγόροι μπορούν να 
εκδίδουν αντίγραφα, αποσπάσματα και πιστοποιητικά 
από τα έγγραφα που τους αποδόθηκαν, σε πρωτότυπο ή 
σε αντίγραφο, από τον ανακριτή ή τον ανακριτικό υπάλ-
ληλο. Αν όμως έγινε κατάσχεση, πρέπει να μνημονεύουν 
την διενέργειά της. 
3. Σε κάθε περίπτωση το πρόσωπο ή το ίδρυμα ή το 
γραφείο, όπου έγινε η κατάσχεση, έχει δικαίωμα να λάβει 
ατελώς πιστοποιητικό σχετικό με αυτήν. 
4. Αν το έγγραφο που πρέπει να κατασχεθεί αποτελεί 
μέρος τόμου ή βιβλίου, από το οποίο δεν μπορεί να απο-
σπαστεί, και εκείνος που διενεργεί την ανάκριση νομίζει 
ότι δεν είναι αρκετό να πάρει αντίγραφο, ολόκληρος ο 
τόμος ή το βιβλίο παραδίδεται για φύλαξη στον γραμμα-
τέα του δικαστηρίου. Αυτός με άδεια του ανακριτή ή του 
εισαγγελέα εκδίδει για τους ενδιαφερομένους, ύστερα 
από αίτησή τους, αντίγραφα, αποσπάσματα ή πιστοποι-
ητικά μερών του τόμου ή του βιβλίου, μνημονεύοντας 
την μερική κατάσχεση. Στον πριν από την κατάσχεση 
κάτοχο παρέχονται ατελώς τέτοιου είδους αντίγραφα, 
αποσπάσματα ή πιστοποιητικά. 
5. Σε αυτή την περίπτωση δίνεται στον κάτοχο ατελώς 
αντίγραφο της έκθεσης για την κατάσχεση. 
Άρθρο 268. - Φύλαξη των πραγμάτων 
που κατασχέθηκαν Σφράγιση. 
1. Τα πράγματα που κατασχέθηκαν παραδίδονται για 
φύλαξη στον γραμματέα του δικαστηρίου, εκτός αν δεν 
είναι δυνατή η φύλαξη από αυτόν, οπότε όποιος ενεργεί 
την ανάκριση διατάσσει να φυλαχθούν αλλού και διορί-
ζει φύλακα ικανό και φερέγγυο. Χρήματα ή άλλα τιμαλφή 
κατατίθενται στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων 
σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία του. 
2. Στην έκθεση για την παράδοση μνημονεύεται η 
υποχρέωση του φύλακα να διαφυλάξει τα πράγματα και 
να τα παραδώσει οποτεδήποτε το ζητήσει η δικαστική 
αρχή. Ο ανακριτικός υπάλληλος μπορεί να επιβάλει στον 
φύλακα και την καταβολή εγγύησης, που παραδίδεται 
στο γραμματέα του πρωτοδικείου ή του ειρηνοδικείου της κατοικίας. 
3. Τα κατά την παρ. 1 πράγματα, εφόσον παρήλθε 
πενταετία από την κατάσχεσή τους χωρίς να εκδοθεί 
αμετάκλητη δικαστική απόφαση για την τύχη τους, κα-ταστρέφονται, αν είναι άχρηστα, άνευ αξίας ή ευτελούς αξίας. Η καταστροφή αποφασίζεται, αφού διαπιστωθεί ότι δεν έχουν αποδεικτική αξία και ενεργείται από επι-
τροπή που αποτελείται: α) από έναν εισαγγελέα ή αντει-
σαγγελέα πρωτοδικών, που ορίζεται με τον αναπληρωτή 
του από τον εισαγγελέα που διευθύνει την οικεία εισαγ-
γελία και β) από έναν υπάλληλο της γραμματείας του 
πρωτοδικείου και έναν της εισαγγελίας, που ορίζονται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2813 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
με τους αναπληρωτές τους από τον πρόεδρο και τον 
εισαγγελέα πρωτοδικών, αντίστοιχα. Ρυπαρά ή επιβλα-
βή για τη δημόσια υγεία πράγματα καταστρέφονται 
και αν δεν έχει παρέλθει πενταετία από την κατάσχεσή 
τους. Όπλα και πυρομαχικά παραδίδονται στην αρμόδια 
στρατιωτική υπηρεσία μετά από έγγραφη πρόσκληση 
του εισαγγελέα. Για την παράδοση συντάσσεται σχετικό 
πρωτόκολλο. 
4. Αν υπάρχει ανάγκη, όποιος ενεργεί την κατάσχεση 
ασφαλίζει τα πράγματα ή τα έγγραφα που κατασχέθηκαν 
είτε θέτοντας την σφραγίδα της υπηρεσίας είτε με άλλον 
τρόπο. Επίσης σε όσους έχουν συμφέρον επιτρέπεται να 
θέσουν και την δική τους σφραγίδα, αν παρίστανται και το ζητήσουν. Η αποσφράγιση γίνεται μπροστά τους, αν αυτό είναι δυνατό, αφού προηγουμένως βεβαιωθεί ότι δεν έχουν παραβιαστεί οι σφραγίδες. 
Άρθρο 269. - Αντίγραφα και φωτογραφίες 
των πραγμάτων που κατασχέθηκαν. Άρση της κατάσχεσης.
1. Εκείνος που ενεργεί την ανάκριση εφοδιάζεται, αν 
είναι δυνατό, με αντίγραφα των εγγράφων που κατασχέ-
θηκαν και με φωτογραφίες ή άλλες αναπαραστάσεις των 
πραγμάτων που κατασχέθηκαν και μπορούν να αλλοιω-
θούν ή είναι δύσκολο να φυλαχθούν. 
2. Για τα πράγματα που μπορούν να φθαρούν διατάσ-
σεται από εκείνον που ενεργεί την ανάκριση η πώληση κατά προτίμηση με δημόσιο πλειστηριασμό, ή η κατα-
στροφή, αν ο νόμος απαγορεύει την κατοχή τους ή έχουν 
καταστεί επικίνδυνα για την δημόσια υγεία.
3. Σε κάθε περίπτωση το δικαστικό συμβούλιο ή το 
δικαστήριο μπορεί να διατάξει να αρθεί η κατάσχεση, 
αν δεν είναι πιθανόν ότι από αυτό τον λόγο θα δημιουρ-
γηθούν δυσχέρειες στην εξακρίβωση της αλήθειας. Στις 
περιπτώσεις των άρθρων 43 παρ. 3 και 4 και 51 παρ. 2 και 3 την άρση κατάσχεσης διατάσσει ο εισαγγελέας. Το 
ενδεχόμενο της δήμευσης των πραγμάτων που κατα-
σχέθηκαν δεν εμποδίζει την αλλαγή του προσώπου του 
φύλακα ούτε την άρση της κατάσχεσης από το δικαστικό 
συμβούλιο. 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
Άρθρο 270. - Αναγκαίος όρος
για να περατωθεί η ανάκριση. 
1. Η κύρια ανάκριση δεν μπορεί να θεωρηθεί τελειωμέ-
νη, αν δεν απολογηθεί ο κατηγορούμενος. Μπορεί όμως 
να θεωρηθεί τελειωμένη, χωρίς κλήτευση και απολογία του κατηγορουμένου, αν μετά την διενέργεια ανακριτι-
κών πράξεων δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις εναντί-
ον του ή συντρέχει περίπτωση εφαρμογής των άρθρων 301 παρ. 4 εδ. α΄ και 303 παρ. 5 εδ. α΄. 
2. Αν ο κατηγορούμενος κλήθηκε σε απολογία, από 
απείθεια όμως δεν παρουσιάζεται και ο ανακριτής κρίνει 
ότι υπάρχουν ενδείξεις εναντίον του, τότε η ανάκριση 
μπορεί να θεωρηθεί τελειωμένη με την έκδοση εντάλμα-
τος βίαιης προσαγωγής, σύμφωνα με το άρθρο 272 και 
αν οι ενδείξεις είναι σοβαρές με την έκδοση εντάλματος 
σύλληψης σύμφωνα με το άρθρο 276.Άρθρο 271. - Κλήση κατηγορουμένου. 
1. Στον κατηγορούμενο επιδίδεται κλήση για να εμ-
φανισθεί στον ανακριτή, εκτός από την περίπτωση του 
άρθρου 276. 
2. Η κλήση γίνεται εγγράφως και πρέπει να αναφέρει 
την αξιόποινη πράξη για την οποία διεξάγεται ανάκριση, 
να έχει την επίσημη σφραγίδα και να έχει υπογραφεί από 
τον ανακριτή και τον γραμματέα. Η επίδοσή της γίνεται 
στον κλητευόμενο είκοσι τέσσερις τουλάχιστον ώρες 
πριν από την ημέρα που ορίζεται για την εμφάνισή του. 
Άρθρο 272. - Ένταλμα βίαιης προσαγωγής. 
Αν ο κατηγορούμενος που κλήθηκε δεν εμφανίστηκε, 
μπορεί να εκδοθεί εναντίον του ένταλμα βίαιης προσα-
γωγής, αν δεν συντρέχει περίπτωση να εκδοθεί ένταλμα 
σύλληψης σύμφωνα με το άρθρο 276. Το ένταλμα βίαιης 
προσαγωγής εκτελείται σύμφωνα με το άρθρο 277. 
Άρθρο 273. - Εξέταση κατηγορουμένου. 
1. α) Όταν ο κατηγορούμενος εμφανιστεί ενώπιον 
του ανακριτή ή του εισαγγελέα ή του ειρηνοδίκη ή των 
ανακριτικών υπαλλήλων του άρθρου 31, αυτοί είναι υπο-
χρεωμένοι να εξακριβώσουν τα στοιχεία της ταυτότητάς 
του από το δελτίο της αστυνομικής του ταυτότητας ή 
από το διαβατήριό του, προσκαλώντας τον ταυτόχρο-
να να δηλώσει την τωρινή διεύθυνση της κατοικίας του 
ή της διαμονής του (πόλη, χωριό, συνοικία, οδό, αριθ-
μό). Τα στοιχεία αυτά καταχωρίζονται στην έκθεση της 
απολογίας. β) Αν ο κατηγορούμενος ισχυρίζεται ότι δεν 
έχει δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο και δεν αμφισβη-
τεί την ταυτότητα που του αποδίδεται, όποιος ενεργεί 
την εξέταση καταχωρίζει στην έκθεση της απολογίας το 
γεγονός αυτό, καθώς και τα κατά τη δήλωση του κατηγο-
ρουμένου στοιχεία της ταυτότητάς του, αποστέλλοντας 
αμέσως απόσπασμα του μέρους αυτού της έκθεσης στον 
εισαγγελέα που άσκησε την ποινική δίωξη. Ο εισαγγελέ-
ας ελέγχει την ακρίβεια των στοιχείων της ταυτότητας 
που δηλώθηκαν. γ) Εκείνος που ενεργεί την ανάκριση 
υπενθυμίζει στον κατηγορούμενο ή στον ύποπτο την 
υποχρέωσή του, να δηλώσει κάθε μεταβολή της διεύ-
θυνσης κατοικίας ή διαμονής του σύμφωνα με την παρ. 2 
του άρθρου 156 και τις συνέπειες σε περίπτωση παράλει-
ψης, μνημονεύοντας ρητά το γεγονός αυτό στην έκθεση 
της απολογίας. δ) Στην έκθεση απολογίας αναγράφεται υποχρεωτικά ο αριθμός φορολογικού μητρώου (ΑΦΜ) και η αρμόδια ΔΟΥ του κατηγορουμένου. Αν αυτός δεν 
έχει ΑΦΜ, αναγράφονται υποχρεωτικά το επώνυμο και 
το όνομα του πατέρα του, το πατρικό επώνυμο και το 
όνομα της μητέρας του, η ημερομηνία και ο τόπος γέν-νησης στην Ελλάδα ή η χώρα γέννησης στο εξωτερικό. 
2. Αφού εξακριβωθεί η ταυτότητα του κατηγορου-
μένου και του εξηγηθούν τα δικαιώματά του, εκείνος 
που ενεργεί την εξέτασή του εκθέτει με πληρότητα και 
σαφήνεια την πράξη για την οποία κατηγορείται και 
τον προσκαλεί να απολογηθεί και να υποδείξει τα μέσα 
της υπεράσπισής του. Ο κατηγορούμενος έχει δικαίω-
μα να αρνηθεί να απαντήσει. Επίσης έχει δικαίωμα να 
παραδώσει την απολογία του γραπτή. Σε αυτήν την πε-ρίπτωση όποιος ενεργεί την ανάκριση απευθύνει στον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2814 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
κατηγορούμενο τις απαραίτητες ερωτήσεις για να απο-
σαφηνιστεί το περιεχόμενο της έγγραφης απολογίας. Οι 
ερωτήσεις πρέπει να αναγράφονται ρητά στην έκθεση. 
3. Οι διατάξεις των άρθρων 223 παρ. 2, 3 και 5 και 225 
εφαρμόζονται και για την εξέταση κατηγορουμένων. 
Άρθρο 274. - Έρευνα των μέσων 
της υπεράσπισης. 
Ο κατηγορούμενος πρέπει να καλείται να εκθέτει πλή-
ρως τους λόγους που συμβάλλουν στην υπεράσπισή 
του. Όποιος ενεργεί την εξέταση πρέπει να ερευνά με 
επιμέλεια κάθε περιστατικό που επικαλέστηκε υπέρ 
αυτού ο κατηγορούμενος, αν αυτό είναι χρήσιμο για να 
εξακριβωθεί η αλήθεια. Ο ανακρίνων έχει την υποχρέ-
ωση με διάταξή του να αιτιολογεί την απόρριψη των 
αποδεικτικών αιτημάτων του άρθρου 102. 
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΥΛΛΗΨΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΚΡΑΤΗΣΗ
ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
Άρθρο 275. - Στα αυτόφωρα εγκλήματα. 
1. Προκειμένου για αυτόφωρα κακουργήματα και 
πλημμελήματα οι ανακριτικοί υπάλληλοι του άρθρου 31, 
καθώς και κάθε αστυνομικό όργανο, έχουν υποχρέωση, 
ενώ οποιοσδήποτε πολίτης το δικαίωμα, να συλλάβουν 
το δράστη, τηρώντας τις διατάξεις του Συντάγματος και 
του άρθρου 279 του κώδικα για την άμεση προσαγωγή 
του στον εισαγγελέα. 
2. Στα εγκλήματα που διώκονται με έγκληση δεν επι-
τρέπεται η σύλληψη, εκτός αν προηγουμένως υποβλη-
θεί η έγκληση, έστω και προφορικά, σε εκείνον που έχει 
δικαίωμα να συλλάβει το δράστη. 
3. Στα αυτόφωρα κακουργήματα και πλημμελήματα ο 
αρμόδιος εισαγγελέας πλημμελειοδικών έχει το δικαίω-
μα να εκδίδει εναντίον του δράστη που διώκεται ένταλμα 
σύλληψής του, σύμφωνα με όσα ορίζονται στα άρθρα 
276 και 277. Το ένταλμα αυτό μπορεί ο εισαγγελέας να το ανακαλεί ή να το καταργεί. 
Άρθρο 276. - Σύλληψη με ένταλμα. 
1. Εκτός από την περίπτωση του άρθρου 275, κανείς 
δεν συλλαμβάνεται χωρίς ειδικά και εμπεριστατωμένα 
αιτιολογημένο ένταλμα του ανακριτή ή βούλευμα του 
δικαστικού συμβουλίου, που πρέπει να επιδίδονται κατά 
τη στιγμή της σύλληψης. 
2. Ο ανακριτής εκδίδει το ένταλμα σύλληψης αφού 
προηγουμένως διατυπώσει την γνώμη του ο εισαγ-
γελέας, και μόνο στις περιπτώσεις όπου επιτρέπεται 
προσωρινή κράτηση κατά τα άρθρα 286 και 287. Στις 
περιπτώσεις αυτές μπορεί να διαταχθεί η σύλληψη και 
η προσωρινή κράτηση και από το δικαστικό συμβού-
λιο. Το κατά την παράγραφο αυτή ένταλμα σύλληψης 
εκδίδεται μόνο όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις επί 
τη βάσει συγκεκριμένων περιστατικών, που πρέπει να 
μνημονεύονται στο σώμα του εντάλματος, ότι ο κατη-
γορούμενος έχει σχεδιάσει την φυγή του ή την τέλεση 
άλλων σοβαρών εγκλημάτων.
3. Το ένταλμα σύλληψης περιέχει το όνομα, το επώνυ-
μο, την κατοικία και την ακριβέστερη δυνατή περιγραφή του προσώπου που συλλαμβάνεται, σημείωση για το 
έγκλημα για το οποίο κατηγορείται και μνεία του άρθρου 
που το προβλέπει. Έχει επίσης την επίσημη σφραγίδα και 
την υπογραφή του ανακριτή και του γραμματέα. 
4. Το ένταλμα σύλληψης μπορεί να ανακληθεί οποτε-
δήποτε μετά από προηγούμενη σύμφωνη γνώμη του 
εισαγγελέα, αν εκλείψουν οι λόγοι που επέβαλαν την 
έκδοσή του. 
Άρθρο 277. - Εκτέλεση 
του εντάλματος σύλληψης. 
1. Το ένταλμα σύλληψης που εκδίδεται με το νόμιμο 
τύπο είναι εκτελεστό σε όλη την επικράτεια. Η εκτέλεσή 
του γίνεται με τη φροντίδα του εισαγγελέα από τις αρχές 
στις οποίες έχει ανατεθεί η εκτέλεση ενταλμάτων. 
2. Αν ο κατηγορούμενος βρίσκεται σε άλλη δικαστι-
κή περιφέρεια, ο εισαγγελέας μπ ορεί να αποστείλει το 
ένταλμα σύλληψης απευθείας στην επιτόπια αρχή στην οποία έχει ανατεθεί η εκτέλεση ενταλμάτων. 
3. Όλες οι πολιτικές και οι στρατιωτικές αρχές, μόλις 
τους επιδειχθεί το ένταλμα, οφείλουν να βοηθήσουν για 
τη σύλληψη χωρίς αναβολή και μέσα στα όρια της αρ-μοδιότητάς τους. 
4. Η εκτέλεση του εντάλματος σύλληψης που αφορά 
στρατιωτικό γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του στρατιωτικού ποινικού κώδικα. 
Άρθρο 278. - Πώς γίνεται η σύλληψη. 
1. Σύλληψη δεν μπορεί να γίνει: α) όσο διαρκεί η ιε-
ρουργία, σε οίκημα που προορίζεται για τη θεία λατρεία 
β) τη νύχτα σε ιδιωτική κατοικία, εκτός αν αυτός που 
διαμένει εκεί το ζητήσει ρητά ή αν τηρηθούν οι διατυ-
πώσεις του άρθρου 256. Αν δεν τηρηθεί η διάταξη αυτή, 
επιβάλλεται πειθαρχική ποινή στα όργανα που εκτελούν 
την σύλληψη. 
2. Τα αρμόδια για τη σύλληψη όργανα οφείλουν να 
συμπεριφέρονται με κάθε δυνατή ευγένεια σε αυτόν που 
συλλαμβάνουν και να σέβονται την τιμή του. Γι’ αυτό δεν 
πρέπει να μεταχειρίζονται βία παρά μόνο αν υπάρχει 
ανάγκη και δεν επιτρέπεται να τον δεσμεύουν παρά μόνο 
όταν ο συλλαμβανόμενος αντιστέκεται ή είναι ύποπτος 
φυγής. 
Άρθρο 279. - Προσαγωγή του κατηγορουμένου. 
1. Ο συλλαμβανόμενος επ’ αυτοφώρω ή με ένταλμα 
οδηγείται χωρίς αναβολή στον αρμόδιο εισαγγελέα, το 
αργότερο μέσα σε είκοσι τέσσερις (24) ώρες από τη σύλ-
ληψή του και, αν η σύλληψη έγινε έξω από την έδρα του, 
στον απολύτως αναγκαίο χρόνο για την μεταφορά του. 
Αν πρόκειται για κακούργημα ή αν η σύλληψη έγινε με 
ένταλμα του ανακριτή, ο εισαγγελέας παραπέμπει στον 
ανακριτή εκείνον που έχει συλληφθεί και αν πρόκειται 
για πλημμέλημα, ενεργεί σύμφωνα με όσα ορίζονται στα 
άρθρα 43, 51, 246 παρ. 2β και 417 κ.ε. Ειδικά σε περίπτω-
ση σύλληψης επ’ αυτοφώρω για πλημμέλημα, ο ανακρι-τικός υπάλληλος εντός δώδεκα (12) ωρών ειδοποιεί με 
το ταχύτερο μέσο τον εισαγγε λέα, ο οποίος μπορεί, λαμ-
βάνοντας υπόψη τη βαρύτητα του εγκλήματος και την 
προσωπικότητα του δράστη, να δώσει εντολή να αφεθεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2815 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
αυτός ελεύθερος και να μην εφαρμοσθεί η προβλεπόμε-
νη για τα αυτόφωρα εγκλήματα διαδικασία του άρθρου 
418 παρ. 1 εδ. α΄ και παρ. 2. Στην περίπτωση αυτή ο ανα-
κριτικός υπάλληλος υποβάλλει στον εισαγγελέα, χωρίς 
χρονοτριβή, όλες τις εκθέσεις που συντάχθηκαν για τη συγκεκριμένη υπόθεση. 
2. Αν ο συλλαμβανόμενος αμφισβητεί την ταυτότητα 
που του αποδίδεται ή ισχυρίζεται ότι έπαυσε να ισχύει 
το ένταλμα σύλληψης ή το βούλευμα, οδηγείται σε έναν 
από τους ανακριτικούς υπαλλήλους του τόπου της σύλ-
ληψης που αναφέρονται στο άρθρο 31. Ο ανακριτικός υπάλληλος εξετάζει τα στοιχεία της ταυτότητας και ζη-
τεί πληροφορίες με το ταχύτερο μέσο για την ισχύ του 
εντάλματος ή του βουλεύματος. Αν η ταυτότητα δεν απο-
δείχθηκε ή έχει παύσει να ισχύει το ένταλμα σύλληψης 
ή το βούλευμα, ή δεν εκδόθηκε το ένταλμα σύμφωνα 
με τον τύπο που απαιτείται, εκείνος που έχει συλληφθεί 
απολύεται αμέσως. Σε κάθε άλλη περίπτωση, ο ανακρι-
τικός υπάλληλος τον στέλνει μαζί με την έκθεση που έχει 
συντάξει στην αρχή που ζήτησε τη σύλληψή του, η οποία 
μπορεί επίσης να εξετάσει και αυτή την ταυτότητά του. 
Άρθρο 280. - Κατάσχεση πειστηρίων. 
Όλα τα έγγραφα και τα άλλα αντικείμενα που βρέθη-
καν σε αυτόν που έχει συλληφθεί και έχουν σχέση με το 
έγκλημα κατάσχονται και παραδίδονται με αυτόν και την 
σχετική έκθεση στον αρμόδιο εισαγγελέα ή ανακριτή. 
Άρθρο 281. - Κράτηση του προσώπου 
που συλλαμβάνεται. 
Όποιος έχει συλληφθεί κρατείται στις φυλακές για 
υποδίκους ή στο αστυνομικό κρατητήριο ή, κατά τις 
περιστάσεις, στο σπίτι του υπό φρούρηση, στην περί-
πτωση όμως αυτή με δικά του έξοδα, ωσότου εκδοθεί 
το ένταλμα προσωρινής κράτησης ή απολυθεί.
Άρθρο 282. - Σκοπός και γενικές προϋποθέσεις επιβολής προσωρινής κράτησης, κατ’ οίκον 
περιορισμού και περιοριστικών όρων. 
1. Όσο διαρκεί η προδικασία, αν προκύπτουν σοβαρές 
ενδείξεις ενοχής του κατηγορουμένου, είναι δυνατό να 
διαταχθούν περιοριστικοί όροι ή κατ’ οίκον περιορισμός 
με ηλεκτρονική επιτήρηση ή να επιβληθεί προσωρινή 
κράτηση, υπό τις προϋποθέσεις των επόμενων άρθρων. 
2. Ο σκοπός των περιοριστικών όρων, του κατ’ οίκον 
περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση και της προσω-
ρινής κράτησης είναι να αποτραπεί ο κίνδυνος τέλεσης νέων εγκλημάτων και να εξασφαλιστεί ότι εκείνος στον 
οποίο επιβλήθηκαν θα παραστεί οποτεδήποτε στην ανά-
κριση ή στο δικαστήριο και θα υποβληθεί στην εκτέλεση 
της απόφασης. 
3. Οι περιοριστικοί όροι επιβάλλονται εφόσον είναι 
απολύτως αναγκαίοι για την εκπλήρωση των σκοπών 
της παρ. 2 και αν αυτοί δεν επαρκούν επιβάλλεται κατ’ 
οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση και αν και 
αυτό το μέτρο κρίνεται ανεπαρκές τότε μόνο εκδίδεται 
ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένο ένταλμα 
προσωρινής κράτησης. Άρθρο 283. - Οι περιοριστικοί όροι. 
1. Περιοριστικοί όροι είναι ιδίως η παροχή εγγύησης, 
η υποχρέωση του κατηγορουμένου να εμφανίζεται κατά 
διαστήματα στον ανακριτή ή σε άλλη αρχή στην Ελλάδα 
ή σε ελληνική προξενική αρχή στο εξωτερικό, η απαγό-
ρευση να μεταβαίνει ή να διαμένει σε ορισμένο τόπο ή 
στο εξωτερικό και η απαγόρευση να συναναστρέφεται ή 
να συναντάται με ορισμένα πρόσωπα. Σε περίπτωση επι-
βολής του περιοριστικού όρου της εμφάνισης σε ελληνι-
κή προξενική αρχή, η τελευταία υποχρεούται να εκτελεί 
τις σχετικές παραγγελίες των δικαστικών αρχών. Για τους 
ανηλίκους ως περιοριστικοί όροι είναι δυνατόν να δια-
τάσσονται και ένα ή περισσότερα από τα αναμορφωτικά 
μέτρα που προβλέπονται στις περιπτώσεις α΄ έως ια΄ της 
παρ. 1 του άρθρου 122 ΠΚ. Σε περίπτωση παραβίασης 
των όρων αυτών είναι δυνατή η αντικατάστασή τους 
με το μέτρο της περ. ιβ΄ της παρ. 1 του άρθρου 122 ΠΚ. 
Για τους κατηγορουμένους που εμφανίζουν ψυχική ή 
διανοητική διαταραχή ως περιοριστικός όρος είναι δυ-νατόν να διατάσσεται ένα από τα μέτρα της παρ. 3 του άρθρου 69Α ΠΚ. 
2. Περιοριστικοί όροι μπορεί να επιβληθούν αν προ-
κύπτουν σοβαρές ενδείξεις ενοχής του κατηγορουμένου 
για κακούργημα ή πλημμέλημα που τιμωρείται με ποινή 
φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών. 
Άρθρο 284. - Ο κατ’ οίκον περιορισμός 
με ηλεκτρονική επιτήρηση. 
1. Ως κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτή-
ρηση νοείται η επιβολή στον κατηγορούμενο της υπο-χρέωσης να μην εξέρχεται από συγκεκριμένο και ειδικά 
ορισμένο στην διάταξη του ανακριτή κτίριο ή σύμπλεγμα 
κτιρίων, που αποδεδειγμένα συνιστά τον τόπο διαμονής 
ή κατοικίας του. Η διάταξη που επιβάλλει τον κατ’ οίκον 
περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση μπορεί να ορίζει 
την ευρύτερη περιοχή γύρω από τον τόπο διαμονής ή κατοικίας του κατηγορουμένου, στην οποία θα μπορεί 
αυτός να κινείται για την κάλυψη βασικών βιοτικών ανα-
γκών του. Για τον σκοπό αυτόν ο κατηγορούμενος επι-
τηρείται με τη χρήση πρόσφορων ηλεκτρονικών μέσων. 
Ο κατηγορούμενος υποχρεούται να μην επεμβαίνει ή 
επιδρά καθ’ οιονδήποτε τρόπο στα ηλεκτρονικά μέσα 
και στα συναφή με την επιτήρηση δεδομένα προσωπι-
κού χαρακτήρα. Αρμόδια υπηρεσία παρακολουθεί και 
καταγράφει μέσω συστήματος γεωεντοπισμού, μόνο 
την γεωγραφική θέση του κατηγορούμενου και τηρεί 
σχετικό αρχείο. 
2. Κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση 
επιβάλλεται μόνον εφόσον προκύπτουν επαρκείς ενδεί-
ξεις ενοχής του κατηγορουμένου για κακούργημα και 
κρίνεται αιτιολογημένα ότι οι άλλοι περιοριστικοί όροι δεν επαρκούν για την επίτευξη των σκοπών της παρ. 2 
του άρθρου 282, υπό την προϋπόθεση ότι ο κατηγορού-
μενος έχει γνωστή διαμονή στη χώρα και: 
α) έχει κάνει προπαρασκευαστικές ενέργειες για να 
διευκολύνει τη φυγή του ή κατά το παρελθόν υπήρξε φυ-
γόποινος ή φυγόδικος ή κρίθηκε ένοχος για απόδραση κρατουμένου ή για παραβίαση περιορισμών διαμονής 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2816 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
και από την συνδρομή ενός εκ των παραπάνω στοιχείων 
προκύπτει σκοπός φυγής του, ή 
β) κρίνεται αιτιολογημένα ότι αν αφεθεί ελεύθερος 
είναι πολύ πιθανό, όπως προκύπτει από προηγούμενη 
αμετάκλητη καταδίκη του για ομοειδή αξιόποινη πράξη, 
να διαπράξει και άλλα εγκλήματα. 
3. Αν η αποδιδόμενη στον κατηγορούμενο πράξη 
απειλείται στον νόμο με ισόβια κάθειρξη ή πρόσκαιρη 
κάθειρξη με ανώτατο όριο τα δεκαπέντε έτη ή αν το 
έγκλημα τελέσθηκε κατ’ εξακολούθηση ή υπάρχει με-
γάλος αριθμός παθόντων από αυτό, μπορεί να διαταχθεί 
ο κατ’ οίκον περιορισμός του με ηλεκτρονική επιτήρηση 
και όταν, με βάση τα συγκεκριμένα ιδιαίτερα χαρακτη-
ριστικά της πράξης και την εν γένει προσωπικότητα του 
κατηγορουμένου, κρίνεται αιτιολογημένα, ότι το μέτρο 
αυτό παρέχει βάσιμα την προσδοκία ότι ο τελευταίος 
δεν θα διαπράξει άλλα εγκλήματα. 
4. Σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να επι-
βληθεί κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρη-
ση του κατηγορουμένου και για το πλημμέλημα της αν-
θρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή, αν προκύπτει 
σκοπός φυγής του με βάση τα κριτήρια που αναφέρονται 
στην παρ. 2 και πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις της 
παρ. 2. Στην περίπτωση αυτή, το ανώτατο όριο διάρκειας 
του περιοριστικού όρου είναι έξι μήνες. 
5. Μόνο η κατά νόμο βαρύτητα της πράξης δεν αρκεί 
για την επιβολή του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρο-
νική επιτήρηση. Κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική 
επιτήρηση δεν διατάσσεται χωρίς να προηγηθεί σχετικό 
αίτημα του κατηγορουμένου. Μόνο το γεγονός της μη υποβολής τέτοιου αιτήματος από τον τελευταίο δεν τον 
καθιστά δίχως άλλο ύποπτο φυγής ή διάπραξης νέων 
εγκλημάτων και αυτό δεν αρκεί για την επιβολή της προ-
σωρινής κράτησης. 
6. Αν ο κατηγορούμενος δεν συμμορφώνεται με τις 
υποχρεώσεις που του επιβλήθηκαν σχετικά με τον κατ’ 
οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση, είναι 
δυνατή η αντικατάστασή του με προσωρινή κράτηση 
κατά το άρθρο 296. Σε περίπτωση όμως τέλεσης από 
τον κατηγορούμενο του εγκλήματος του άρθρου 173Α 
ΠΚ, ο κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση 
αντικαθίσταται με προσωρινή κράτηση. 
7. Οι διατάξεις του άρθρου αυτού εφαρμόζονται και 
για ανήλικο κατηγορούμενο που έχει συμπληρώσει το 
δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας του, εφόσον κατηγο-
ρείται για πράξη από τις αναφερόμενες στο άρθρο 127 ΠΚ. Στην περίπτωση αυτή ο κατ’ οίκον περιορισμός με 
ηλεκτρονική επιτήρηση δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 
έξι μήνες και μπορεί να παρατείνεται μόνο για τρεις μή-
νες από το δικαστήριο, στην περίπτωση του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 294. Το αίτημα για κατ’ 
οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση υποβάλ-
λεται σωρευτικά από τον ανήλικο κατηγορούμενο και 
από εκείνον που έχει την επιμέλειά του. Αν ο ανήλικος 
δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που του επιβλή-
θηκαν σχετικά με τον κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρο-
νική επιτήρηση ή τελέσει το έγκλημα του άρθρου 173Α 
ΠΚ, είναι δυνατή η αντικατάστασή του με προσωρινή 
κράτηση. Άρθρο 285. - Διάρκεια του κατ’ οίκον 
περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση και προκαταβολή εξόδων. 
1. Ως προς τη διάρκεια ισχύος του μέτρου του κατ’ 
οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση και τη 
διαδικασία άρσης, εξακολ ούθησης ή παράτασής του 
εφαρμόζονται αναλόγως τα οριζόμενα στα άρθρα 292 
και 293.
2. Το κόστος των ηλεκτρονικών μέσων επιτήρησης φέ-
ρει ο κατηγορούμενος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3. Για τον σκοπό αυτόν με τη διάταξη του ανακριτή 
επιβάλλεται η υποχρέωση προκαταβολής των εξόδων 
επιτήρησης για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει 
τους έξι μήνες. Σε περίπτωση παράτασης της διάρκειας 
του μέτρου κατά το άρθρο 292, επιβάλλεται με το σχετι-
κό βούλευμα η προκαταβολή των επιπλέον εξόδων. Αν 
για οποιονδήποτε λόγο αρθεί ή αντικατασταθεί το μέτρο 
πριν από τη συμπλήρωση του χρονικού διαστήματος για 
το οποίο έχουν προκαταβληθεί τα έξοδα, τότε με την 
σχετική απόφαση, διάταξη ή βούλευμα διατάσσεται η 
απόδοση της διαφοράς σε εκείνον που τα προκατέβαλε. 
Αν ο κατηγορούμενος αθωωθεί, καταδικασθεί ή παύσει η εναντίον του ποινική δίωξη, εφαρμόζεται ως προς τη διαφορά αντίστοιχα το άρθρο 299. 
3. Σε περίπτωση μη προκαταβολής των εξόδων εντός 
της χορηγηθείσας από τον ανακριτή προθεσμίας, ο τε-λευταίος, μετά από πρόταση του εισαγγελέα, επιβάλλει 
προσωρινή κράτηση, εκτός αν κριθεί με ειδική αιτιολογία 
ότι ο κατηγορούμενος στερείται την οικονομική δυνα-
τότητα να τα καταβάλει, οπότε τα έξοδα επιβάλλονται 
στο δημόσιο. 
4. Εκείνος σε βάρος του οποίου επιβλήθηκε το μέτρο 
του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση 
κρατείται μέχρι να προκαταβληθούν τα σχετικά έξοδα 
που του επιβλήθηκαν. Αφού καταβληθούν αυτά, οδη-
γείται στο αρμόδιο όργανο για την προσαρμογή του 
τεχνικού μέσου επιτήρησης, μαζί με την σχετική διάτα-
ξη του ανακριτή. Αν στην δικαστική περιφέρεια, στην 
οποία επιβλήθηκε το μέτρο, δεν είναι αυτό δυνατόν, ο 
κατηγορούμενος οδηγείται χωρίς αναβολή στην πλη-
σιέστερη δικαστική περιφέρεια, στην οποία λειτουργεί αρμόδιο όργανο. Αφού προσαρμοσθεί και ενεργοποιη-θεί ο τεχνικός εξοπλισμός για την ηλεκτρονική επιτήρη-ση, οδηγείται στο προκαθορισμένο κτίριο ή σύμπλεγμα κτιρίων και συντάσσεται έκθεση, αντίγραφο της οποίας 
εντάσσεται στη δικογραφία. Η διάρκεια του κατ’ οίκον 
περιορισμού αρχίζει από την ημέρα έκδοσης της διάτα-ξης επιβολής του.
Άρθρο 286. - Η προσωρινή κράτηση. 
1. Προσωρινή κράτηση μπορεί να επιβληθεί αντί: α) για 
κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση, όταν 
το μέτρο αυτό δεν επαρκεί ή δεν μπορεί να επιβληθεί 
λόγω έλλειψης γνωστής διαμονής του κατηγορουμέ-
νου στη χώρα ή λόγω μη υποβολής από τον τελευταίο 
σχετικού αιτήματος να υποβληθεί σε αυτό και β) για 
περιοριστικούς όρους, αν αιτιολογημένα κριθεί ότι τα 
υπό στοιχεία α΄ και β΄ μέτρα δεν επαρκούν και εφόσον 
συντρέχουν οι προϋποθέσεις της πρώτης παραγράφου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2817 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
του άρθρου 282, μόνον αν ο κατηγορούμενος διώκεται 
για κακούργημα και δεν έχει γνωστή διαμονή στην χώρα 
ή έχει κάνει προπαρασκευαστικές ενέργειες για να διευ-
κολύνει την φυγή του ή κατά το παρελθόν υπήρξε φυ-
γόποινος ή φυγόδικος ή κρίθηκε ένοχος για απόδραση κρατουμένου ή παραβίαση περιορισμών διαμονής και 
από την συνδρομή των ανωτέρω στοιχείων προκύπτει σκοπός φυγής του ή κρίνεται αιτιολογημένα ότι αν αφε-
θεί ελεύθερος είναι πολύ πιθανόν, όπως προκύπτει από 
προηγούμενες αμετάκλητες καταδίκες του για ομοειδείς 
αξιόποινες πράξεις, να διαπράξει και άλλα εγκλήματα. Αν 
η αποδιδόμενη στον κατηγορούμενο πράξη απειλείται 
στον νόμο με ισόβια κάθειρξη ή πρόσκαιρη κάθειρξη με 
ανώτατο όριο τα δέκα πέντε έτη ή αν το έγκλημα τελέ-στηκε κατ’ εξακολούθηση ή στο πλαίσιο εγκληματικής 
ή τρομοκρατικής οργάνωσης ή υπάρχει μεγάλος αριθ-
μός παθόντων από αυτό, προσωρινή κράτηση μπορεί να 
επιβληθεί και όταν, με βάση τα συγκεκριμένα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά της πράξης, κρίνεται αιτιολογημένα ότι 
αν αφεθεί ελεύθερος, είναι πολύ πιθανό να διαπράξει και 
άλλα εγκλήματα. Μόνο η κατά νόμο βαρύτητα της πρά-ξης δεν αρκεί για την επιβολή προσωρινής κράτησης. 
2. Σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον αι-
τιολογημένα κρίνεται ότι δεν επαρκούν οι περιοριστικοί 
όροι ή ο κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτή-ρηση, μπορεί να επιβληθεί προσωρινή κράτηση και για το πλημμέλημα της ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά 
συρροή, αν προκύπτει σκοπός φυγής του κατηγορουμέ-
νου, με βάση τα κριτήρια που αναφέρονται στην παρ. 1. 
Στην περίπτωση αυτή, το ανώτατο όριο της προσωρινής 
κράτησης είναι διάρκειας έως έξι μηνών. 
3. Οι περιοριστικοί όροι που επιβλήθηκαν στον κατη-
γορούμενο για κακούργημα ή πλημμέλημα, αν παραβι-ασθούν από αυτόν, είναι δυνατόν να αντικατασταθούν με προσωρινή κράτηση κατά το άρθρο 296. 
Άρθρο 287. - Η προσωρινή κράτηση ανηλίκων. 
Προσωρινή κράτηση μπορεί να επιβληθεί και σε ανή-
λικο κατηγορούμενο που έχει συμπληρώσει το δέκατο 
πέμπτο έτος της ηλικίας του, υπό τους όρους του προη-γούμενου άρθρου και εφόσον κατηγορείται για πράξη 
από τις αναφερόμενες στο άρθρο 127 ΠΚ. Στην περί-
πτωση αυτή η προσωρινή κράτηση δεν μπορεί σε καμία 
περίπτωση να υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες. Η παραβία-
ση των περιοριστικών όρων που έχουν επιβληθεί στον ανήλικο δεν επιτρέπεται να οδηγήσει από μόνη της σε 
προσωρινή κράτηση. Το ένταλμα προσωρινής κράτησης 
πρέπει να περιέχει ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολο-γία από την οποία να προκύπτει γιατί τα αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα δεν κρίνονται στη συγκεκριμένη 
περίπτωση επαρκή, λαμβανομένων κατά περίπτωση 
υπόψη των ιδιαίτερων συνθηκών τέλεσης της πράξης 
και της προσωπικότητας του ανηλίκου. 
Άρθρο 288. - Διαδικασία μετά την απολογία. 
1. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 282 ο 
ανακριτής, αμέσως μετά την απολογία του κατηγορουμέ-
νου, αποφασίζει με την σειρά που αναφέρεται στο άρθρο 
αυτό αν θα αφήσει ελεύθερο τον κατηγορούμενο ή θα εκδώσει διάταξη επιβολής περιοριστικών όρων ή διά-
ταξη επιβολής κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική 
επιτήρηση ή ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένο 
ένταλμα προσωρινής κράτησης, αφού προηγουμένως 
και σε κάθε περίπτωση λάβει την γραπτή σύμφωνη 
γνώμη του εισαγγελέα. Ο εισαγγελέας, πριν εκφράσει τη 
γνώμη του, υποχρεούται να ακούσει τον κατηγορούμενο 
και τον συνήγορό του. Η τυχόν διαφωνία επιλύεται από 
το δικαστικό συμβούλιο (άρθρα 306 και 307 στοιχείο 
στ΄). Ειδικά σε περίπτωση διαφωνίας για την προσωρινή 
κράτηση η πρόταση του εισαγγελέα υποβάλλεται μέσα 
σε προθεσμία τριών (3) ημερών και το συμβούλιο απο-
φασίζει μέσα σε προθεσμία πέντε (5) ημερών. Στο μεταξύ 
διάστημα με διάταξη του ανακριτή επιβάλλεται ο κατ’ 
οίκον περιορισμός του κατηγορουμένου, η αφαίρεση 
διαβατηρίου ή άλλου ισοδύναμου ταξιδιωτικού εγγρά-φου του και η απαγόρευση εξόδου του από τη χώρα. 
2. Το ένταλμα για την προσωρινή κράτηση ή η διάταξη 
που ορίζει τους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 282 
περιέχει, εκτός από τα τυπικά στοιχεία που αναγράφο-νται στο άρθρο 276 παρ. 3, την ακριβή σημείωση για το 
κακούργημα ή το πλημμέλημα. Το ένταλμα προσωρινής 
κράτησης εκτελείται με τη φροντίδα του εισαγγελέα από 
τις αρχές που σύμφωνα με το άρθρο 277 τους έχει ανα-
τεθεί η εκτέλεση ενταλμάτων. Για τους στρατιωτικούς 
τηρούνται και οι σχετικές διατάξεις του στρατιωτικού 
ποινικού κώδικα. 
Άρθρο 289. - Εκτέλεση του εντάλματος 
προσωρινής κράτησης. 
1. Εκείνος που εναντίον του εκδόθηκε ένταλμα προσω-
ρινής κράτησης οδηγείται στις φυλακές των υποδίκων και παραδίδεται στο διευθυντή τους μαζί με το ένταλμα 
προσωρινής κράτησης. H σχετική έκθεση που συντάσ-
σεται εντάσσεται στη δικογραφία. Από την ημέρα που 
έγινε η παράδοση αρχίζει η διάρκεια της προσωρινής 
κράτησης. Αν όμως ο κρατούμενος είχε κρατηθεί πριν 
από την ημέρα αυτή επειδή είχε συλληφθεί επ’ αυτοφώ-
ρω ή με ένταλμα, η διάρκεια της προσωρινής κράτησης 
θεωρείται ότι άρχισε από την ημέρα που κρατήθηκε. Η ημέρα αυτή καθορίζεται ειδικά στο ένταλμα προσωρι-
νής κράτησης. Επίσης έκθεση συντάσσεται και κατά την 
απόλυση εκείνου που προσωρινά κρατήθηκε. 
2. Ο διευθυντής των φυλακών δεν μπορεί να δεχτεί κα-
νέναν σε αυτές, αν προηγουμένως δεν του παραδοθεί το 
ένταλμα προσωρινής κράτησης ή βούλευμα δικαστικού 
συμβουλίου που την διατάσσει. 
Άρθρο 290. - Προσφυγή 
του προσωρινώς κρατουμένου. 
1. Κατά του εντάλματος για την προσωρινή κράτηση 
και της διάταξης του ανακριτή που επέβαλε περιοριστι-
κούς όρους επιτρέπεται στον κατηγορούμενο να προ-
σφύγει στο συμβούλιο των πλημμελειοδικών. Η προσφυ-
γή γίνεται μέσα σε δέκα (10) ημέρες από την προσωρινή 
κράτηση, και συντάσσεται έκθεση από τον γραμματέα 
των πλημμελειοδικών ή από εκείνον που διευθύνει τις 
φυλακές, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο άρθρο 474 
παρ. 1. Η προσφυγή διαβιβάζεται στον εισαγγελέα των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2818 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
πλημμελειοδικών και εισάγεται από αυτόν χωρίς χρονο-
τριβή μαζί με την πρότασή του στο συμβούλιο, το οποίο 
και αποφασίζει αμετάκλητα. 
2. Η προσφυγή δεν έχει ανασταλτική δύναμη. 
3. Αν το ένταλμα προσωρινής κράτησης εκδόθηκε 
ύστερα από βούλευμα δικαστικού συμβουλίου που έκρι-
νε σε σχετική διαφωνία του ανακριτή και του εισαγγελέα, 
δεν επιτρέπεται προσφυγή. 
4. Το συμβούλιο των πλημμελειοδικών όταν ασχολείται 
με την προσφυγή μπορεί να άρει την προσωρινή κρά-
τηση ή να την αντικαταστήσει με τους περιοριστικούς 
όρους που επιβάλλονται κατά την κρίση του ή να αντι-καταστήσει με άλλους τους όρους που έχουν τεθεί. 
5. Και μετά την άσκηση της προσφυγής ο ανακριτής 
εξακολουθεί την ανάκριση χωρίς διακοπή. 
Άρθρο 291. - Άρση ή αντικατάσταση 
της προσωρινής κράτησης και των περιοριστικών όρων. 
1. Αν στη διάρκεια της ανάκρισης προκύψει ότι δεν 
υπάρχει πλέον ο λόγος για τον οποίο διατάχθηκε η προ-σωρινή κράτηση ή επιβλήθηκαν οι περιοριστικοί όροι, 
μπορεί ο ανακριτής αυτεπαγγέλτως ή με πρόταση του 
εισαγγελέα να άρει αυτά τα μέτρα ή να υποβάλει στο 
συμβούλιο αίτηση για την άρση τους. Εναντίον αυτής 
της απόφασης ο κατηγορούμενος μπορεί να προσφύγει 
στο συμβούλιο των εφετών. 
2. Εκείνος που προσωρινά κρατείται ή εκείνος στον 
οποίο έχουν επιβληθεί περιοριστικοί όροι, μπορεί να 
υποβάλει αίτηση στον ανακριτή για την άρση των μέ-
τρων αυτών ή για την αντικατάσταση της προσωρινής 
κράτησης με περιοριστικούς όρους ή για την αντικα-
τάσταση των περιοριστικών όρων με άλλους. Εναντίον της διάταξης του ανακριτή επιτρέπεται προσφυγή στο 
συμβούλιο μέσα σε δέκα (10) ημέρες από τότε που κοινο-
ποιήθηκε η ανακριτική διάταξη σ’ εκείνον που υπέβαλε την αίτηση. 
3. Ο ανακριτής, με γραπτή γνώμη του εισαγγελέα, μπο-
ρεί με αιτιολογημένη διάταξή του να αντικαταστήσει την 
προσωρινή κράτηση με περιοριστικούς όρους ή αυτούς 
με προσωρινή κράτηση (άρθρο 296). Στην τελευταία 
αυτή περίπτωση ο ανακριτής εκδίδει και ένταλμα σύλλη-
ψης. Επίσης ο ανακριτής μπορεί με τις ίδιες διατυπώσεις 
να αλλάξει τους όρους που έχουν επιβληθεί με άλλους δυσμενέστερους ή επιεικέστερους. Εναντίον αυτής της 
διάταξης του ανακριτή επιτρέπεται και στον εισαγγελέα 
και στον κατηγορούμενο να προσφύγουν στο συμβούλιο 
πλημμελειοδικών μέσα σε προθεσμία δέκα ημερών. Η 
προθεσμία αρχίζει από την έκδοση της διάταξης αν πρό-
κειται για τον εισαγγελέα και από την επίδοση της διάτα-
ξης αν πρόκειται για τον κατηγορούμενο. Η προσφυγή 
και η προθεσμία για την άσκησή της δεν αναστέλλουν 
την εκτέλεση. 
Άρθρο 292. - Διάρκεια 
της προσωρινής κράτησης. 
1. Αν η προσωρινή κράτηση διαρκέσει έξι μήνες, ή 
στην εντελώς εξαιρετική περίπτωση της ανθρωποκτο-
νίας από αμέλεια κατά συρροή τους τρεις μήνες, το δικα-στικό συμβούλιο αποφαίνεται με ειδικά αιτιολογημένο 
βούλευμά του, αν πρέπει να απολυθεί ο κατηγορούμενος 
από τις φυλακές ή να εξακολουθήσει η προσωρινή κρά-
τησή του. Για το σκοπό αυτόν:
α) Αν η ανάκριση συνεχίζεται, πέντε ημέρες πριν από 
τη συμπλήρωση του χρονικού αυτού διαστήματος ο 
ανακριτής αναφέρει στον εισαγγελέα εφετών με αιτιο-
λογημένη έκθεσή του τους λόγους για τους οποίους δεν 
περατώθηκε η ανάκριση και διαβιβάζει τη δικογραφία 
στον εισαγγελέα πλημμελειοδικών, ο οποίος την εισάγει 
αμέσως στο συμβούλιο πλημμελειοδικών με έγγραφη 
αιτιολογημένη πρότασή του. Ο γραμματέας του συμ-
βουλίου ειδοποιεί με οπ οιοδήποτε μέσο (έγγραφο, 
τηλεγράφημα, τηλετύπημα ή τηλεομοιοτυπία) τον κα-
τηγορούμενο ή το συνήγορό του για να διατυπώσει τις 
απόψεις του με έγγραφο υπόμνημα, μέσα σε προθεσμία 
που καθορίζει ο πρόεδρος του συμβουλίου και η οποία 
δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 48 ωρών από την υπο-
βολή της πρότασης στο συμβούλιο. Ο κατηγορούμενος, 
έχει δικαίωμα να λάβει γνώση και αντίγραφο της εισαγ-
γελικής πρότασης. Ο εισαγγελέας, ο κατηγορούμενος 
και ο συνήγορός του δεν εμφανίζονται ενώπιον του συμ-
βουλίου, μπορεί όμως το συμβούλιο, αν κρίνει ότι τούτο 
είναι αναγκαίο, να διατάξει την ενώπιόν του εμφάνιση 
του κατηγορουμένου, οπότε καλείται και ο εισαγγελέας. 
Μετά ταύτα, το συμβούλιο αποφαίνεται αμετάκλητα αν 
πρέπει να απολυθεί προσωρινά ο κατηγορούμενος ή να 
εξακολουθήσει η προσωρινή του κράτηση. Αν η ανάκρι-
ση ενεργείται από εφέτη, κατά το άρθρο 28, αρμόδιο να 
αποφανθεί είναι το συμβούλιο εφετών. 
β) Αν η ανάκριση έχει περατωθεί, ο εισαγγελέας του 
δικαστηρίου, στο οποίο θα δικαστεί η υπόθεση ή ο ει-
σαγγελέας εφετών, αν έχει ασκηθεί έφεση κατά βου-
λεύματος, πέντε ημέρες πριν από τη συμπλήρωση του 
παραπάνω χρονικού διαστήματος εισάγει τη δικογραφία 
με αιτιολογημένη πρότασή του στο αρμόδιο κατά την 
επόμενη παράγραφο συμβούλιο. Κατά τα λοιπά ισχύουν 
όσα ορίζονται στην προηγούμενη περίπτωση α΄ για την 
ειδοποίηση του κατηγορουμένου προς υποβολή υπο-
μνήματος, τη λήψη αντιγράφου της εισαγγελικής πρότα-
σης, την μη εμφάνιση τούτου ενώπιον του συμβουλίου 
και την απόφαση του τελευταίου. 
2. Σε κάθε περίπτωση έως την έκδοση οριστικής από-
φασης η προσωρινή κράτηση για το ίδιο έγκλημα δεν 
μπορεί να υπερβεί το έτος. Σε εντελώς εξαιρετικές περι-στάσεις και εφόσον η κατηγορία αφορά σε εγκλήματα 
για τα οποία προβλέπεται ποινή ισόβιας κάθειρξης ή 
πρόσκαιρης κάθειρξης με ανώτατο όριο τα δεκαπέντε 
έτη, η προσωρινή κράτηση μπορεί να παραταθεί για έξι 
το πολύ μήνες με ειδικά αιτιολογημένο βούλευμα: α) του 
συμβουλίου εφετών, αν η υπόθεση εκκρεμεί σε αυτό 
ύστερα από έφεση κατά βουλεύματος ή έχει εισαχθεί 
στο ακροατήριο του εφετείου ή του μικτού ορκωτού 
δικαστηρίου ή αν το συμβούλιο αυτό είναι αρμόδιο 
σε πρώτο και τελευταίο βαθμό, και β) του συμβουλίου πλημμελειοδικών σε κάθε άλλη περίπτωση. 
Αν η υπόθεση εκκρεμεί στον ανακριτή και συνεχίζεται 
η προσωρινή κράτηση σύμφωνα με την παρ. 1, ο ανα-
κριτής τριάντα ημέρες πριν από την συμπλήρωση του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2819 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ανώτατου ορίου της σύμφωνα με αυτή την παράγρα-
φο, διαβιβάζει τη δικογραφία στον εισαγγελέα, ο οποίος 
μέσα σε δεκαπέντε ημέρες την εισάγει με πρότασή του 
στο συμβούλιο. Σε κάθε άλλη περίπτωση ο αρμόδιος 
εισαγγελέας, είκοσι πέντε ημέρες τουλάχιστον πριν από 
την συμπλήρωση του ανώτατου ορίου της προσωρινής 
κράτησης σύμφωνα με αυτή την παράγραφο ή πριν από 
το τέλος της παράτασης που ήδη είχε χορηγηθεί, υπο-
βάλλει στο αρμόδιο συμβούλιο πρόταση για παράταση ή όχι της προσωρινής κράτησης. Κατά τα λοιπά ισχύουν 
όσα ορίζονται στην προηγούμενη παράγραφο για την 
ειδοποίηση του κατηγορουμένου προς υποβολή υπο-
μνήματος, τη λήψη αντιγράφου της εισαγγελικής πρότα-
σης, την μη εμφάνιση τούτου ενώπιον του συμβουλίου και την απόφαση του τελευταίου. 
3. Αν δεν διαταχθεί η εξακολούθηση της προσωρινής 
κράτησης μέσα σε προθεσμία τριάντα (30) ημερών μετά 
τη συμπλήρωση των τριών (3) ή των έξι (6) μηνών που προβλέπονται στην παρ. 1, το ένταλμα ή το βούλευμα 
με το οποίο είχε διαταχθεί παύει να ισχύει και ο αρμόδιος 
εισαγγελέας διατάσσει την απόλυση του προσωρινώς 
κρατουμένου. Αν το βούλευμα με το οποίο παρατείνεται 
η προσωρινή κράτηση δεν εκδοθεί πριν την παρέλευση 
του έτους, ο κατηγορούμενος απολύεται. 
4. Όσα αναφέρονται στην παρ. 5 του άρθρου 290 και 
στα άρθρα 283 και 284 για την επιβολή περιοριστικών ή άλλων όρων, εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις του 
άρθρου αυτού. Μετά την παύση ισχύος του εντάλματος ή 
του βουλεύματος, με το οποίο διατάχθηκε η προσωρινή 
κράτηση του κατηγορουμένου, μπορεί να του επιβλη-
θούν περιοριστικοί όροι. 
5. Κάθε αμφιβολία ή αντίρρηση ως προς την παράταση 
ή τη συμπλήρωση των ανώτατων ορίων της προσωρι-
νής κράτησης επιλύεται από το κατά την παρ. 2 αρμόδιο 
δικαστικό συμβούλιο, εφαρμόζονται δε και στην περί-
πτωση αυτήν όσα ορίζονται στην παρ. 1 στοιχ. α΄ για 
την ακρόαση του κατηγορουμένου και του εισαγγελέα. 
Άρθρο 293. - Προκειμένου για έγκλημα 
που συρρέει κατ’ ιδέαν ή τελέστηκε κατ’ εξακολούθηση. 
1. Όταν το έγκλημα για το οποίο διατάχθηκε η προσω-
ρινή κράτηση συρρέει κατ’ ιδέαν με άλλο έγκλημα ή αν 
το έγκλημα τελέστηκε κατ’ εξακολούθηση, η προθεσμία 
που αναφέρεται στο άρθρο 292 υπολογίζεται από τότε 
που για πρώτη φορά κρατήθηκε ο κατηγορούμενος είτε 
για ένα από τα εγκλήματα που συρρέουν κατ’ ιδέαν είτε για μια από τις μερικότερες πράξεις που απαρτίζουν το κατ’ εξακολούθηση έγκλημα. 
2. Από την επιβολή της προσωρινής κράτησης έως την 
έκδοση οριστικής απόφασης δεν μπορεί να διαταχθεί 
νέα προσωρινή κράτηση του ίδιου κατηγορουμένου 
για άλλη πράξη για την οποία, με βάση τα στοιχεία της 
δικογραφίας, ήταν δυνατό να ασκηθεί ποινική δίωξη ή 
να απαγγελθεί κατηγορία, ταυτόχρονα με την ποινική 
δίωξη συνεπεία της οποίας επιβλήθηκε η προηγούμενη 
προσωρινή κράτηση ή μέσα σε εύλογο διάστημα από 
αυτήν. Κατ’ εξαίρεση μπορεί να διαταχθεί νέα προσωρινή 
κράτηση για άλλη πράξη, αν η ποινική δίωξη γι’ αυτήν δεν μπορούσε να ασκηθεί παρά μόνο μέσα στους τρεις 
τελευταίους μήνες πριν από την πάροδο του χρονικού 
ορίου της διάρκειας της προηγούμενης προσωρινής 
κράτησης ή την τυχόν απόλυση του κρατουμένου. Στην περίπτωση αυτή η νέα προσωρινή κράτηση δεν μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από ένα έτος και δεν παρα-τείνεται. 
Άρθρο 294. - Αντικατάσταση της προσωρινής κράτησης και μετά το παραπεμπτικό βούλευμα. 
1. Αν η προσωρινή κράτηση του κατηγορουμένου 
συνεχίστηκε και μετά την παραπομπή του σε δίκη, το 
αρμόδιο συμβούλιο οποτεδήποτε, ή το δικαστήριο κατά 
τη διάρκεια της εκδίκασης της υπόθεσης ή σε περίπτωση 
που θα αναβληθεί για οποιο νδήποτε λόγο η εκδίκαση, 
μπορεί ύστερα από αίτηση του κατηγορουμένου, του 
εισαγγελέα ή αυτεπαγγέλτως να άρει την προσωρινή 
κράτηση ή να την αντικαταστήσει με περιοριστικούς 
όρους ή να άρει ή να αντικαταστήσει τους περιοριστι-
κούς όρους που έχουν τεθεί με άλλους. Το δικαστήριο 
που αποφάσισε την αναβολή αποφαίνεται και για την 
παράταση ή μη της προσωρινής κράτησης, αν, στις επό-
μενες τριάντα ημέρες από την αναβολή, συμπληρώνεται 
το ανώτατο όριο της προσωρινής κράτησης και εφόσον 
είναι παρών ο κατηγορούμενος. 
2. Αρμόδιο συμβούλιο σύμφωνα με την προηγούμενη 
παράγραφο είναι το συμβούλιο εφετών και αν ακόμη το 
συμβούλιο πλημμελειοδικών είχε ήδη αποφανθεί για την 
προσωρινή κράτηση, εκτός αν η υπόθεση εκκρεμεί στο 
πλημμελειοδικείο. 
3. Για να γίνει τυπικά παραδεκτή η αίτηση, δεν χρειάζε-
ται να υποβληθεί προηγουμένως ο αιτών στην εκτέλεση 
του βουλεύματος ή της απόφασης.
Άρθρο 295. - Διαδικασία της εγγυοδοσίας. 
1. Αν ως περιοριστικός όρος τεθεί η καταβολή εγγύ-
ησης, το ύψος και το αξιόχρεο της εγγύησης, ορίζονται 
με ελεύθερη κρίση, αφού λ ηφθεί υπόψη η ποινή που 
επιβάλλεται στην πράξη, καθώς και η οικονομική και η 
ηθική κατάσταση του κατηγορουμένου. 
2. Η εγγύηση δίνεται από τον κατηγορούμενο ή και 
από κάθε άλλον τρίτο. Το ποσό που ορίστηκε καταβάλ-λεται, κατ’ επιλογή του κατηγορουμένου, σε χρήματα ή 
με εγγυητική επιστολή τράπεζας ή με αξιόχρεη υποθήκη 
εντός εύλογης προθεσμίας που ορίζεται από τον ανακρι-
τή. Η εγγύηση δίνεται στον γραμματέα του δικαστηρίου, 
και συντάσσεται σχετική έκθεση, που υπογράφεται από εκείνον που παρέχει την εγγύηση, τον κατηγορούμενο, τον εισαγγελέα και τον γραμματέα. 
3. Για κάθε αμφισβήτηση που προκύπτει ως προς την 
παροχή της εγγύησης αποφασίζει ανέκκλητα το συμ-
βούλιο ή το δικαστήριο. 
Άρθρο 296. - Λόγοι 
για την αντικατάσταση των περιοριστικών όρων με προσωρινή κράτηση. 
Οι περιοριστικοί όροι που επιβλήθηκαν στον κατη-
γορούμενο είναι δυνατό να αντικατασταθούν με προ-
σωρινή κράτηση: α) αν, μολονότι προσκλήθηκε νόμιμα, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2820 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
δεν εμφανίζεται στον ανακριτή ή στο δικαστήριο για να 
δικαστεί, χωρίς να συντρέχουν εύλογα κωλύματα που να 
κάνουν αδύνατη την εμφάνισή του∙ β) αν έχει κάνει προ-
παρασκευαστικές πράξεις φυγής γ) αν παραβιάζει τους 
όρους που του επιβλήθηκαν ή δεν δηλώσει τη μεταβολή 
της κατοικίας του σύμφωνα με το επόμενο άρθρο. 
Άρθρο 297. - Υποχρεώσεις του απολυόμενου. 
Ο κατηγορούμενος στον οποίο επιβλήθηκαν περιορι-
στικοί όροι κατά την απόλυσή του οφείλει να δηλώσει 
την κατοικία του, κατά την κύρια ανάκριση στον ανακρι-
τή και μετά το πέρας αυτής στον εισαγγελέα του δικα-
στηρίου, όπου εκκρεμεί η υπόθεση, προσδιορίζοντας με 
ακρίβεια τη διεύθυνσή του (πόλη, συνοικία, χωριό, οδό, 
αριθμό) και να δηλώνει αμέσως κάθε μεταβολή της στον 
ανακριτή ή τον εισαγγελέα. Οφείλει επίσης με την ίδια 
δήλωση να διορίσει αντίκλητο στον οποίο να γίνονται 
όλες οι επιδόσεις εκτός από τα εισαγωγικά έγγραφα της 
δίκης. 
Άρθρο 298. - Η τύχη της εγγύησης. 
1. Αν επιβληθεί στον κατηγορούμενο ο περιοριστικός 
όρος της εγγυοδοσίας, και αυτός, ενώ προσκλήθηκε νό-
μιμα, δεν εμφανιστεί στον ανακριτή μέσα στην προθε-
σμία που του ορίστηκε ή στο δικαστήριο κατά τη δικά-σιμο που ορίστηκε ή παραβιάσει περιοριστικό όρο, το 
ποσό της εγγύησης ανήκει αυτοδικαίως στο κράτος. Δεν 
ισχύουν τα παραπάνω, αν αθωωθεί ο κατηγορούμενος, 
οπότε εφαρμόζεται η διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 
299.
2. Το δικαστήριο που ασχολείται με την κατηγορία και 
στο οποίο προσκλήθηκε ο κατηγορούμενος να δικαστεί 
αποφαίνεται για την τύχη της εγγύησης στην ίδια δικάσι-
μο στην οποία κλήθηκε ο κατηγορούμενος. Όταν εκείνος 
που έδωσε την εγγύηση είναι τρίτος, καλείται και αυτός 
στην δικάσιμο. Αν δεν υπάρχει νόμιμη περίπτωση να 
ασχοληθεί το δικαστήριο με την κατηγορία, καθώς και 
κατά τη διάρκεια της ανάκρισης, αποφαίνεται το συμ-
βούλιο των πλημμελειοδικών, αφού πρώτα προσκληθεί ο κατηγορούμενος και ο τρίτος που έδωσε την εγγύηση πέντε τουλάχιστον ημέρες προτού εισαχθεί η υπόθεση στο συμβούλιο. 
3. Στον κατηγορούμενο και στον τρίτο που έδωσε 
την εγγύηση επιτρέπεται έφεση στο συμβούλιο εφετών εναντίον του βουλεύματος του συμβουλίου των πλημ-μελειοδικών. 
Άρθρο 299. - Απόδοση της εγγύησης. 
1. Αν ο κατηγορούμενος αθωωθεί ή παύσει η εναντίον 
του ποινική δίωξη, η εγγύηση επιστρέφεται άμεσα. Την 
απόδοση διατάσσει το δικαστήριο με την ίδια απόφαση. 
Διαφορετικά τη διατάσσει το συμβούλιο πλημμελειο-
δικών, κατά του βουλεύματος του οποίου επιτρέπεται 
έφεση στον κατηγορούμενο και στον τρίτο που είχε κα-
ταθέσει την εγγύηση. 
2. Αν καταδικαστεί ο κατηγορούμενος, το δικαστήριο 
ή το συμβούλιο της προηγούμενης παραγράφου διατάσ-
σει την απόδοση της εγγύησης. Η απόδοση εκτελείται 
από τον εισαγγελέα, μόλις ο αμετάκλητα καταδικασμέ-νος φυλακιστεί για να εκτίσει την ποινή του, εκτός αν 
διατάχθηκε η αναστολή της εκτέλεσης της ποινής. Από 
το ποσό της εγγύησης που επιστρέφεται και όταν ακόμη 
έχει κατατεθεί από τρίτους, αφαιρούνται τα δικαστικά 
έξοδα και οι χρηματικές ποινές. Στον κατηγορούμενο 
και στον τρίτο που κατέθεσε την εγγύηση επιτρέπεται 
έφεση κατά του βουλεύματος του συμβουλίου
Άρθρο 300. - Πλειστηριασμός των πραγμάτων 
που υποθηκεύθηκαν ή δόθηκαν ως ενέχυρο. 
Για τα κινητά πράγματα που τυχόν δόθηκαν ως ενέ-
χυρα, καθώς και για τα ακίνητα που υποθηκεύθηκαν, 
γίνεται δικαστικός πλειστηριασμός με την επιμέλεια του 
εισαγγελέα ύστερα από την κατάπτωση της εγγύησης 
σύμφωνα με το άρθρο 298. Το περίσσευμα που μένει 
από την πώληση επιστρέφεται στον κατηγορούμενο ή σε εκείνον που έδωσε την εγγύηση.
ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΠΟΙΝΙΚΗ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΗ - ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ
Άρθρο 301. - Ποινική συνδιαλλαγή 
μέχρι την τυπική περάτωση της ανάκρισης. 
1. Οι ρυθμίσεις του παρόντος άρθρου για την ποινική 
συνδιαλλαγή εφαρμόζονται στα κακουργήματα: α) που προβλέπονται στα άρθρα 216 παρ. 3 και 4 και 242 παρ. 
3, 4 και 5 ΠΚ, β) που χωρίς βία ή απειλή στρέφονται κατά 
της ιδιοκτησίας και της περιουσίας και γ) που προβλέ-
πονται στους νόμους 1599/1986, 2803/2000, 2960/2001, 
4557/2018 και 4174/2013, ανεξάρτητα από την συνδρο-
μή ή μη επιβαρυντικών περιστάσεων. 
2. Στις περιπτώσεις που έχει ασκηθεί ποινική δίωξη 
για κακούργημα από τα αναφερόμενα στην παρ. 1, ο 
εισαγγελέας μετά από αίτημα του κατηγορουμένου 
που υποβάλλεται μέχρι την τυπική περάτωση της ανά-κρισης, καλεί τον κατηγορούμενο και τον παθόντα και, 
προκειμένου περί του δημοσίου τον οριζόμενο βάσει 
των κείμενων διατάξεων νόμιμο εκπρόσωπό του να εμ-
φανισθούν ενώπιόν του, μετά ή δια των συνηγόρων τους, 
για συνδιαλλαγή. Ο εισαγγελέας διορίζει υποχρεωτικά 
συνήγορο στον διάδικο, που δεν έχει, από τον σχετικό πίνακα του οικείου δικηγορικού συλλόγου.
3. Ο εισαγγελέας τάσσει προθεσμία δεκαπέντε ημερών 
στους συνηγόρους των διαδίκων για τη σύνταξη του 
πρακτικού συνδιαλλαγής, στο οποίο περιέχεται η ομο-
λογία του κατηγορουμένου για την πράξη για την οποία 
κατηγορείται και βεβαιώνεται η απόδοση του πράγματος 
ή η εντελής ικανοποίηση της ζημίας που αναφέρεται 
στην κατηγορία. 
4. Αν το πρακτικό συνδιαλλαγής συνταχθεί πριν από 
την απολογία του κατηγορουμένου, η ανάκριση θεωρεί-
ται περατωμένη ως προς αυτόν και τους συμμετόχους 
που το αποδέχονται. Αν το πρακτικό συνταχθεί μετά την 
απολογία του κατηγορουμένου, τα τυχόν επιβληθέντα 
για το συγκεκριμένο έγκλημα κατά το άρθρο 282 μέτρα δικονομικού καταναγκασμού αίρονται υποχρεωτικά με διάταξη του εισαγγελέα πλημμελειοδικών.
5. Αν δεν επιτευχθεί συνδιαλλαγή, η αίτηση θεωρείται 
ως ουδέποτε υποβληθείσα, κα ταστρέφεται με το οικείο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2821 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
υλικό και τυχόν αντίγραφά τους δεν λαμβάνονται υπόψη 
σε κανένα στάδιο της δίκης και σε καμία άλλη διαδικασία. 
6. Σε περίπτωση απόπειρας η βεβαίωση της παρ. 2 
αφορά την χρηματική ικανοποίηση του ζημιωθέντος 
λόγω της ηθικής βλάβης, η οποία για την εφαρμογή 
των διατάξεων της ποινικής συνδιαλλαγής δεν μπορεί 
να είναι μεγαλύτερη των τριάντα χιλιάδων ευρώ με την 
επιφύλαξη της διεκδίκησης τυχόν υπερβαινουσών το 
ως άνω ποσό αξιώσεων στα πολιτικά δικαστήρια. Σε 
περιπτώσεις συμμετοχής, η καταβολή του συμφωνημέ-νου χρηματικού ποσού από ένα συμμέτοχο, ωφελεί και 
τους υπολοίπους. Αν κάποιος από τους συμμέτοχους δεν 
επιθυμεί την ποινική συνδιαλλαγή, η υπόθεση χωρίζεται 
και ακολουθείται ως προς αυτόν η τακτική διαδικασία. Η 
διαδικασία του παρόντος άρθρου δεν επεκτείνεται στα 
συρρέοντα εγκλήματα που δεν περιλαμβάνονται στα 
εγκλήματα της παρ. 1, ως προς τα οποία η δικογραφία χωρίζεται με πράξη του ανακριτή. 
7. Μέσα σε πέντε ημέρες από τη σύνταξη του σχετι-
κού πρακτικού, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών διαβι-βάζει το σχετικό πρακτικό μαζί με τη λοιπή δικογραφία 
στον εισαγγελέα εφετών, ο οποίος εισάγει αμέσως την 
υπόθεση με απευθείας κλήσ η στο Μονομελές Εφετείο, 
κλητεύοντας τον κατηγορούμενο και τον ζημιωθέντα. 
8. Το δικαστήριο, εκτιμώντας το πρακτικό συνδιαλ-
λαγής και τα στοιχεία της λοιπής δικογραφίας, κηρύσ-
σει ένοχο τον κατηγορούμενο και επιβάλλει σε αυτόν, 
κατά το άρθρο 79 ΠΚ, ποινή που δεν υπερβαίνει το ένα 
έτος ή επί επιβαρυντικών περιστάσεων τα δύο έτη. Σε 
περίπτωση συρροής εγκλημάτων εφαρμόζονται οι δι-
ατάξεις των άρθρων 94 επ. ΠΚ. Το δικαστήριο εξετάζει 
αυτεπαγγέλτως, χωρίς να δεσμεύεται από το πρακτικό 
συνδιαλλαγής, τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 
368 περ. β΄ και γ΄ ΚΠΔ και δικαιούται να μεταβάλει τον 
νομικό χαρακτηρισμό της πράξης προς όφελος του κατη-
γορουμένου. Η εκτέλεση της επιβληθείσας ποινής κατά 
τα ανωτέρω αναστέλλεται και μετατρέπεται σε παροχή 
κοινωφελούς εργασίας με τις προϋποθέσεις των άρθρων 
99, 100 και 104Α ΠΚ. Δικαστικά έξοδα δεν επιβάλλονται. 
Ο χαρακτήρας των πράξεων της παρ. 1, για τις οποίες 
έλαβε χώρα η ποινική συνδιαλλαγή, εξακολουθεί να πα-
ραμένει κακουργηματικός.
9. Κατά της απόφασης του δικαστηρίου χωρεί μόνο 
αναίρεση. 
Άρθρο 302. - Ποινική συνδιαλλαγή 
μετά την τυπική περάτωση της ανάκρισης και μέχρι την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο.
1. Στις περιπτώσεις που έχει ασκηθεί ποινική δίω-
ξη για κακούργημα που προβλέπεται στην παρ. 1 του 
προηγούμενου άρθρου το κατά το προηγούμενο άρθρο 
αίτημα του κατηγορουμένου, μετά την τυπική περάτω-
ση της ανάκρισης και μέχρι την έκδοση παραπεμπτι-
κού βουλεύματος ή τη διατύπωση σύμφωνης γνώμης 
του προέδρου εφετών για απευθείας παραπομπή του 
κατηγορουμένου στο ακροατήριο, υποβάλλεται στον 
εισαγγελέα ενώπιον του οποίου εκκρεμεί η δικογραφία. 
Στην περίπτωση αυτή διατάσσεται περαιτέρω κυρία ανά-κριση, ανακαλουμένης της πρότασης του εισαγγελέα 
προς το δικαστικό συμβούλιο ή τον πρόεδρο εφετών, 
αν συντρέχει περίπτωση, και ακολουθείται η διαδικασία 
του προηγούμενου άρθρου. 
2. Αν το κατά την προηγούμενη παράγραφο αίτημα 
του κατηγορουμένου υποβληθεί μετά την έκδοση παρα-
πεμπτικού βουλεύματος ή μετά την διατύπωση σύμφω-
νης γνώμης του προέδρου εφετών κατά το άρθρο 309 
παρ. 2 και μέχρι την επίδοση κλήσης ή κλητηρίου θεσπί-
σματος στον κατηγορούμενο, ο αρμόδιος εισαγγελέας 
εισάγει το αίτημα του κατηγορουμένου στο δικαστήριο 
που είναι αρμόδιο να δικάσει την υπόθεση και στην ίδια δικάσιμο με αυτή. 
3. Στην περίπτωση των κακουργημάτων του προη-
γούμενου άρθρου, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που 
είναι αρμόδιο να κρίνει την ουσία της υπόθεσης, αν έχει 
υποβληθεί αίτημα σύμφωνα με την προηγούμενη πα-
ράγραφο ή υποβληθεί μέχρι το πέρας της αποδεικτικής 
διαδικασίας, διακόπτει τη συζήτηση της υπόθεσης και 
τάσσει προθεσμία δεκαπέντε ημερών στους συνηγόρους 
των διαδίκων για τη σύνταξη του πρακτικού συνδιαλλα-
γής, στο οποίο περιέχεται η ομολογία του κατηγορου-
μένου για την πράξη για την οποία κατηγορείται και 
βεβαιώνεται η πλήρης ικανοποίηση του ζημιωθέντος, 
όπως ορίζεται στην παρ. 2 του προηγούμενου άρθρου. 
Το αίτημα του κατηγορουμένου που υποβάλλεται στο 
ακροατήριο, καταχωρίζεται σε ειδικά πρακτικά, που τη-
ρούνται αποκλειστικά για τον σκοπό αυτό κατά το άρθρο 
141 παρ. 4 ΚΠΔ.
4. Αν δεν επιτευχθεί συνδιαλλαγή, η αίτηση του κατη-
γορουμένου θεωρείται ως ουδέποτε υποβληθείσα και τα 
ειδικά πρακτικά του άρθρου 141 παρ. 4 που τηρήθηκαν για τον σκοπό αυτό καταστρέφονται με το οικείο υλικό 
και τυχόν αντίγραφά τους δεν λαμβάνονται υπόψη σε 
κανένα στάδιο της δίκης και σε καμία άλλη διαδικασία. 
5. Οι διατάξεις των παρ. 3 εδ. β΄, 5 και 6 του προηγού-
μενου άρθρου εφαρμόζονται αναλόγως. 
6. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη 
το πρακτικό συνδιαλλαγής και τα στοιχεία της λοιπής 
δικογραφίας, κηρύσσει ένοχο τον κατηγορούμενο και 
επιβάλλει σε αυτόν, κατά το άρθρο 79 ΠΚ, ποινή που δεν 
υπερβαίνει τα δύο έτη, ή επί επιβαρυντικών περιστά-
σεων τα τρία έτη. Η εκτέλεση της επιβληθείσας ποινής 
κατά τα ανωτέρω μετατρέπεται σε παροχή κοινωφελούς 
εργασίας και αναστέλλεται με τις προϋποθέσεις των άρ-
θρων 99, 100, 104Α και 105Α ΠΚ. Δικαστικά έξοδα δεν 
επιβάλλονται. Ο χαρακτήρας των πράξεων της παρ. 1 του 
άρθρου 301, για τις οποίες έλαβε χώρα η ποινική συνδι-
αλλαγή, εξακολουθεί να παραμένει κακουργηματικός.
7. Κατά της απόφασης του δικαστηρίου χωρεί μόνον 
αναίρεση.
Άρθρο 303. - Ποινική διαπραγμάτευση. 
1. Στις περιπτώσεις των αυτεπαγγέλτως διωκομένων 
εγκλημάτων, εξαιρουμένων των κακουργημάτων: α) που 
απειλούνται και με ποινή ισόβιας κάθειρξης και β) που 
προβλέπονται στο άρθρο 187Α ΠΚ και στο δέκατο ένα-το κεφάλαιο του ΠΚ, ο κατηγορούμενος δικαιούται μέ-
χρι την τυπική περάτωση της κύριας ανάκρισης ή της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2822 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
προανάκρισης να ζητήσει εγγράφως ο ίδιος ή διά του 
συνηγόρου του την έναρξη της διαδικασίας ποινικής δι-
απραγμάτευσης, αντικείμενο της οποίας μπορεί να είναι 
μόνο η επιβλητέα κύρια ή παρεπόμενη ποινή.
2. Μετά την υποβολή του ανωτέρω αιτήματος η δι-
κογραφία διαβιβάζεται επί μεν των πλημμελημάτων 
στον εισαγγελέα πλημμελειοδικών επί δε των κακουρ-
γημάτων στον εισαγγελέα εφετών, οι οποίοι οφείλουν 
να κρίνουν αν η συγκεκριμένη ποινική υπόθεση είναι, 
λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων τέλεσης της 
πράξης και της προσωπικότητας του κατηγορουμένου, 
κατάλληλη προς διαπραγμάτευση. Προς τον σκοπό αυτό 
ο εισαγγελέας καλεί υποχρεωτικά τον κατηγορούμενο να 
εμφανισθεί ενώπιόν του μετά ή δια συνηγόρου και, αν το 
κρίνει αναγκαίο, τον παθόντα μετά ή δια συνηγόρου. Αν 
ο κατηγορούμενος δεν έχει συνήγορο ο εισαγγελέας του 
διορίζει υποχρεωτικά από τον σχετικό πίνακα του οικείου 
δικηγορικού συλλόγου. Στα εγκλήματα της παρ. 1 του 
άρθρου 301 ο εισαγγελέας δικαιούται κατά την κρίση 
του να εξαρτήσει την έναρξη της διαπραγμάτευσης, από 
την πλήρη αποκατάσταση της ζημίας ή από τη σοβαρή 
προσπάθεια του υπαιτίου να αποκαταστήσει τη ζημία.
3. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ του εισαγγελέα 
και του κατηγορουμένου, η ποινική διαδικασία συνεχί-ζεται κανονικά. Η γραπτή αίτηση του κατηγορουμένου 
θεωρείται ως ουδέποτε υποβληθείσα, καταστρέφεται 
με το οικείο υλικό και τυχόν αντίγραφά της δεν λαμβά-νονται υπόψη σε κανένα στάδιο της δίκης και σε καμία άλλη διαδικασία. 
4. Αν ο κατηγορούμενος, αφού λάβει γνώση των στοι-
χείων της δικογραφίας, συμφωνήσει με τον εισαγγελέα 
την επιβλητέα ποινή, συντάσσεται πρακτικό διαπραγμά-
τευσης, που υπογράφεται από τον εισαγγελέα και από 
τον κατηγορούμενο και τον παριστάμενο συνήγορό του. 
Το πρακτικό διαπραγμάτευσης περιέχει την ομολογία 
του κατηγορουμένου για την πράξη για την οποία κατη-
γορείται, την συμφωνηθείσα ποινή καθώς και τον τρόπο 
έκτισής της. Η προτεινόμενη ποινή καθορίζεται με βάση 
την απαξία, τις συνθήκες τέλεσης της πράξης, τον βαθμό 
της υπαιτιότητας καθώς και την προσωπικότητα και τους 
οικονομικούς όρους του κατηγορουμένου και δεν μπο-
ρεί να υπερβεί τα πέντε έτη φυλάκισης στα κακουργήμα-
τα που τιμωρούνται με κάθειρξη μέχρι δέκα έτη, τα επτά 
έτη στα κακουργήματα που τιμωρούνται με κάθειρξη 
άνω των δέκα ετών, και τα δύο έτη στα πλημμελήματα, 
ούτε μπορεί να είναι κατώτερη των δύο ετών στα κα-
κουργήματα που τιμωρούνται με πρόσκαιρη κάθειρξη. 
Για την αναστολή ή μετατροπή της προτεινόμενης ποινής 
σε παροχή κοινωφελούς εργασίας ισχύουν οι διατάξεις 
των άρθρων 99, 100, 104Α και 105Α ΠΚ. Στο πρακτικό 
διαπραγμάτευσης ορίζεται υποχρεωτικά πληρεξούσιος 
δικηγόρος και αντίκλητος του κατηγορουμένου, στον 
οποίο παρέχεται η εντολή να τον εκπροσωπήσει στο 
ακροατήριο. 
5. Αν το πρακτικό διαπραγμάτευσης συνταχθεί πριν 
από την απολογία του κατηγορουμένου η ανάκριση θε-ωρείται περατωμένη ως προς αυτόν, εκτός αν ο εισαγ-
γελέας θεωρεί ότι συντρέχει περίπτωση να επιβληθούν 
περιοριστικοί όροι, οπότε ο ανακριτής λαμβάνει απολο-γία του κατηγορουμένου, μετά την οποία ο ανακριτής 
μπορεί να αφήσει τον κατηγορούμενο ελεύθερο ή να 
εκδώσει διάταξη για την επιβολή περιοριστικών όρων 
κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 283. 
Αν το πρακτικό διαπραγμάτευσης συνταχθεί μετά την 
απολογία του κατηγορουμένου, ο εισαγγελέας μπορεί 
με διάταξή του να άρει ή να αντικαταστήσει τα μέτρα 
δικονομικού καταναγκασμού που τυχόν έχουν επιβλη-
θεί στον κατηγορούμενο. Η διαδικασία του παρόντος 
άρθρου δεν εφαρμόζεται και η δικογραφία χωρίζεται με 
πράξη του ανακριτή ως προς τους κατηγορουμένους, για 
τους οποίους δεν έχει συνταχθεί πρακτικό διαπραγμά-
τευσης και ως προς τα συρρέοντα εγκλήματα που δεν 
περιλαμβάνονται σε εκείνα της παρ. 1. 
6. Μέσα σε πέντε ημέρες από τη σύνταξη του πρακτι-
κού διαπραγμάτευσης, η υπόθεση εισάγεται με απευθεί-
ας κλήση στο Μονομελές Εφετείο επί κακουργημάτων 
και στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο επί πλημμελημά-
των. Στον απόντα κατηγορούμενο ορίζεται υποχρεωτικά 
ως συνήγορος ο αναφερόμενος στο πρακτικό διαπραγ-μάτευσης και αν αυτός κωλύεται άλλος συνήγορος από 
τον πίνακα του οικείου δικηγορικού συλλόγου. Το δι-
καστήριο σε δημόσια συνεδρίαση κηρύσσει ένοχο τον 
κατηγορούμενο βάσει του πρακτικού διαπραγμάτευσης 
και των στοιχείων της δικογραφίας και επιβάλλει σε αυ-
τόν, εφαρμόζοντας τα κριτήρια του άρθρου 79 ΠΚ ποινή, 
η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει την συμφωνηθείσα 
μεταξύ εισαγγελέα και κατηγορούμενου. Το δικαστήριο 
εξετάζει αυτεπαγγέλτως, χωρίς να δεσμεύεται από το 
πρακτικό διαπραγμάτευσης, τους λόγους που αναφέ-
ρονται στο άρθρο 368 περ. β΄ και γ΄ και δικαιούται να 
μεταβάλλει τον νομικό χαρακτηρισμό της πράξης μόνο προς όφελος του κατηγορουμένου. 
7. Διαπραγμάτευση μπορεί να γίνει και στο ακροατή-
ριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου μέχρι την έναρξη 
της αποδεικτικής διαδικασίας, με αίτηση του κατηγο-
ρουμένου ή του συνηγόρου του, που έχει ειδική προς 
τούτο εξουσιοδότηση που καταχωρείται στο ειδικό πρα-
κτικό κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 141 παρ. 4. Στην 
περίπτωση αυτή η διαπραγμάτευση διεξάγεται μεταξύ του κατηγορουμένου και του εισαγγελέα της έδρας. Αν 
ο κατηγορούμενος δεν έχει συνήγορο, το δικαστήριο 
του διορίζει υποχρεωτικά από τον σχετικό πίνακα του 
οικείου δικηγορικού συλλόγου. Η υποβολή του αιτήμα-τος διαπραγμάτευσης δεν αποτελεί υποχρεωτικό λόγο 
αναβολής της δίκης. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ 
του εισαγγελέα και του κατηγορουμένου, εφαρμόζεται αναλόγως η παρ. 3 του παρόντος.
8. Σε περίπτωση συρροής εγκλημάτων η διαπραγμά-
τευση μπορεί να αφορά ένα ή περισσότερα από αυτά.
9. Κατά της απόφασης του δικαστηρίου χωρεί μόνο 
αναίρεση.
Άρθρο 304. - Ικανοποίηση του παθόντος 
με αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων. 
Σε περίπτωση κατάσχεσης ή δέσμευσης περιουσιακών 
στοιχείων κατά τα άρθρα 34, 36, 260, 261, απαγόρευ-
σης κίνησης τραπεζικών λογαριασμών ή ανοίγματος 
θυρίδων κατά το άρθρο 42 του ν. 4557/2018, η προβλε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2823 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
πόμενη από τα άρθρα 49, 301, 302, 303 απόδοση του 
πράγματος ή η ικανοποίηση του παθόντος, μπορεί να 
γίνει και με την απόδοση μέρους ή του συνόλου των 
κατασχεμένων ή δεσμευμένων περιουσιακών στοι-
χείων, ή των λογαριασμών σε βάρος των οποίων έχει 
επιβληθεί απαγόρευση κίνησης. Για τον σκοπό αυτό ο 
κατηγορούμενος ή το πρόσωπο στο οποίο αποδίδεται 
η αξιόποινη πράξη και οποιοσδή ποτε τρίτος που ενεργεί 
με εντολή και για λογαριασμό του, σε περίπτωση δε κοι-
νών λογαριασμών και οι συνδικαιούχοι αυτών, μπορούν 
με ανέκκλητη έγγραφη δήλωσή τους στον εισαγγελέα, 
τον ανακριτή, το δικαστικό συμβούλιο ή το δικαστήριο 
κατά περίπτωση, να συναινέσουν στην οριστική από-
δοση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων. Το 
αποδιδόμενο με την ανωτέρω δήλωση ποσό ή περιου-
σιακό στοιχείο πρέπει να είναι ελεύθερο από δικαιώματα 
τρίτων επ’ αυτού. Στην περίπτωση του προηγούμενου 
εδαφίου διατάσσεται από το αρμόδιο όργανο, η άρση 
της κατάσχεσης, της δέσμευσης ή της απαγόρευσης κί-
νησης λογαριασμών και η καταβολή του οριζόμενου στις 
διατάξεις των άρθρων 49, 301, 302 και 303 ποσού της 
ζημίας στον παθόντα και του τυχόν υπερβάλλοντος στον 
δικαιούχο. Σε περίπτωση που για οποιοδήποτε λόγο δεν 
επιτευχθεί η κατά τις προηγούμενες διατάξεις εξάλειψη του αξιοποίνου, αποχή από την ποινική δίωξη, ποινική 
συνδιαλλαγή ή ποινική διαπραγμάτευση, η δήλωση 
θεωρείται ως μη γενομένη, εκτός αν το πρόσωπο που 
την υπέβαλε, δηλώσει ρητά την επιθυμία του για την 
απόδοση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων. Η 
ίδια δήλωση μπορεί να υποβληθεί σε κάθε στάδιο της 
ποινικής δίκης, μέχρι την έκδοση απόφασης σε πρώτο βαθμό.
2. Αν η δήλωση της παρ. 1 υποβληθεί κατά την προ-
δικασία, αρμόδιο όργανο για την απόδοση των δεσμευ-
μένων είναι το συμβούλιο πλημμελειοδικών στις περι-
πτώσεις των άρθρων 49, 301 και 303, καθώς και στην 
περίπτωση του άρθρου 302 εφόσον είναι αρμόδιο για 
την έκδοση παραπεμπτικού βουλεύματος και το συμ-
βούλιο εφετών σε κάθε άλλη περίπτωση.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΤΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΛΗΜΜΕΛΕΙΟΔΙΚΩΝ
Άρθρο 305. - Σύνθεση του Συμβουλίου. 
1. Το συμβούλιο των πλημμελειοδικών συγκροτείται 
όπως ορίζει το άρθρο 4 παρ. 3, εκτός αν πρόκειται για 
κατηγορούμενο ανήλικο, οπότε συγκροτείται όπως ορί-
ζει το άρθρο 6 παρ. 2. H διάταξη του άρθρου 13 παρ. 3 
εφαρμόζεται και σε αυτή την περίπτωση. 
2. Όταν πρόκειται να κριθούν ζητήματα, που ανέκυψαν 
κατά τη διάρκεια της ανάκρισης (άρθρο 307) ή η περά-
τωσή της (άρθρο 308), δεν επιτρέπεται η συμμετοχή του 
ανακριτή στη σύνθεση του συμβουλίου.
Άρθρο 306. - Διαδικασία. 
Οι συνεδριάσεις των δικαστικών συμβουλίων δεν εί-
ναι δημόσιες. Οι αποφάσεις τους λαμβάνονται με πλει-οψηφία, και πάντοτε αφού ακουστεί και αποχωρήσει ο 
εισαγγελέας (άρθρο 138). Η απόφαση που λαμβάνεται 
βεβαιώνεται σε πρόχειρο σημείωμα επάνω στην πρότα-
ση του εισαγγελέα, χρονολογείται και υπογράφεται από 
τους δικαστές που μετείχαν στη διάσκεψη. Η απόφαση που βεβαιώθηκε με τον τρόπον αυτόν ισχύει και σε πε-
ρίπτωση που θα επέλθει μεταβολή στο πρόσωπο των 
δικαστών που έλαβαν μέρος στη διάσκεψη πριν από την 
καθαρογράφηση και την υπογραφή του βουλεύματος. 
Έπειτα ο πρόεδρος του δικαστικού συμβουλίου απο-
στέλλει το βούλευμα για καθαρογραφή και υπογραφή, σύμφωνα με το άρθρο 142 παρ. 2, στον αρμόδιο γραμ-ματέα, ο οποίος υποχρεούται να καταχωρίσει τούτο σε ειδικό βιβλίο που τηρείται για το σκοπό αυτόν. Αν περι-
έχονται διατάξεις αφορώσες τη σύλληψη ή προσωρινή 
κράτηση του κατηγορουμένου ή άλλες που απαιτούν 
άμεση εκτέλεση, το βούλευμα, με τη φροντίδα του ει-
σαγγελέα, είναι εκτελεστό και πριν από την καθαρογρα-
φή του. Στις περιπτώσεις αυτές, με την παράδοση της 
απόφασης στον γραμματέα, συντάσσεται περίληψη των 
προς εκτέλεση διατάξεων που, αφού υπογραφεί από τον 
πρόεδρο και τον γραμματέα, παραδίδεται στον εισαγγε-
λέα. Αν πρόκειται για σύλληψη, επιβολή περιοριστικών 
όρων ή προσωρινή κράτηση του κατηγορουμένου, η 
περίληψη αυτή πρέπει να περιέχει τα στοιχεία που ανα-φέρονται στα άρθρα 276 παρ. 3 και 288 παρ. 2. Για την άσκηση ενδίκων μέσων η έκδοση του βουλεύματος θε-ωρείται ότι έγινε μόλις καθαρογραφεί και υπογραφεί.
Άρθρο 307. - Αρμοδιότητα του συμβουλίου 
των πλημμελειοδικών κατά την προδικασία.
Κατά την διάρκεια της ανάκρισης το συμβούλιο των 
πλημμελειοδικών με πρόταση του εισαγγελέα ή ενός 
διαδίκου ή με αίτηση του ανακριτή αποφασίζει: α) όταν ο ανακριτής νομίζει ότι δεν πρέπει να συμμορφωθεί με 
πρόταση των παραπάνω, β) όταν πρόκειται να κανονιστεί 
στην προδικασία ένα δύσκολο ζήτημα, όπως η κατάσχε-
ση κ.τ.λ., γ) για όλες τις διαφορές που προκύπτουν στην 
προδικασία μεταξύ των διαδίκων ή μεταξύ αυτών και του 
εισαγγελέα, δ) για την αποπεράτωση ή την εξακολούθη-
ση της ανάκρισης, ε) για την προσφυγή του κατηγορου-
μένου κατά του εντάλματος προσωρινής κράτησης ή για 
την προσφυγή του κατηγορουμένου ή του εισαγγελέα κατά της διάταξης του ανακριτή που αφορά την αντικα-τάσταση της προσωρινής κράτησης με περιοριστικούς όρους και στ) για κάθε άλλο θέμα που προβλέπεται σε ειδικές διατάξεις.
Άρθρο 308. - Περάτωση της κύριας ανάκρισης. 
1. Το τέλος της κύριας ανάκρισης κηρύσσεται από το 
συμβούλιο πλημμελειοδικών με βούλευμα. Για το σκο-
πό αυτόν, τα έγγραφα διαβιβάζονται αμέσως μετά την 
τελευταία ανακριτική πράξη στον εισαγγελέα, ο οποί-
ος, αν κρίνει ότι δεν χρειάζεται να τα επιστρέψει στον 
ανακριτή για να συμπληρωθεί η ανάκριση, μέσα σε δύο 
μήνες ή, αν η φύση της υπόθεσης το επιβάλλει, μέσα σε 
τρεις μήνες υποβάλλει πρόταση στο συμβούλιο για να 
παύσει οριστικά ή προσωρινά η δίωξη ή για να παρα-
πεμφθεί ο κατηγορούμενος στο ακροατήριο ή για να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2824 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
μην απαγγελθεί κατηγορία εναντίον του. Ο εισαγγελέας, 
εφόσον στη δικογραφία που του διαβιβάστηκε από τον 
ανακριτή μετά το πέρας της κύριας ανάκρισης υπάρχουν 
κατηγορούμενοι κατά των οποίων έχει εκδοθεί ένταλμα 
προσωρινής κράτησης, οφείλει εντός μηνός να υποβά-
λει πρόταση στο συμβούλιο, για να παύσει οριστικά ή 
προσωρινά η δίωξη ή για να παραπεμφθεί ο κατηγο-
ρούμενος στο ακροατήριο ή για να μην απαγγελθεί κα-
τηγορία εναντίον του. Σε περίπτωση πράξης ανηλίκου 
κατηγορουμένου που αν την τελούσε ενήλικος θα ήταν 
κακούργημα και για το οποίο προβλέπεται η ποινή του 
περιορισμού σε σωφρονιστικό κατάστημα κράτησης 
ανηλίκων σύμφωνα με το άρθρο 127 παρ. 1 ΠΚ, η κύρια ανάκριση περατώνεται σύμφωνα με τη διαδικασία του εδ. α΄ της παραγράφου αυτής. 
2. Από τη στιγμή που ο εισαγ γελέας καταρτίσει τη σχε-
τική πρόταση, πριν την υποβάλει στο αρμόδιο δικαστι-
κό συμβούλιο, έχει υποχρέωση να ενημερώσει αμέσως, έστω και τηλεφωνικά, τους διαδίκους, προκειμένου να 
λάβουν αντίγραφό της και να ασκήσουν το δικαίωμα 
ακρόασης, υποβάλλοντας υπόμνημα με τις απόψεις τους. 
Την ίδια υποχρέωση έχει ο εισαγγελέας όταν υποβάλλει 
πρόταση στο συμβούλιο για την έκδοση παρεμπίπτοντος 
βουλεύματος. Στην περίπτωση του εδ. α΄, η δικογραφία 
διαβιβάζεται στο δικαστικό συμβούλιο, αφού παρέλθουν 
δέκα ημέρες από την ε ιδοποίηση, η οποία αποδεικνύεται 
με βεβαίωση του αρμόδιου γραμματέα της εισαγγελίας, 
που επισυνάπτεται στη δικογραφία. 
3. Η κύρια ανάκριση στα πλημμελήματα περατώνεται 
και με απευθείας κλήση του κατηγορουμένου στο ακρο-
ατήριο του αρμόδιου δικαστηρίου με διαταγή του εισαγ-
γελέα, εφόσον υπάρχει η σύμφωνη γνώμη του ανακριτή. 
Σε αυτήν την περίπτωση εφαρμόζεται και η διάταξη του 
άρθρου 322. Ο εισαγγελέας εφετών έχει δικαίωμα, αν 
δεχτεί την προσφυγή, να διατάξει είτε να υποβληθεί η 
προσφυγή στο συμβούλιο είτε να συμπληρωθεί η ανά-κριση, που περατώνεται με βούλευμα του συμβουλίου. 
Το συμβούλιο πλημμελειοδικών αποφαίνεται για την 
συνέχιση ή όχι της προσωρινής κράτησης, καθώς και 
για την διατήρηση ή όχι των περιοριστικών όρων. 
4. Στην περίπτωση της παρ. 1 ο ανακριτής οφείλει, πριν 
διαβιβάσει τη δικογραφία στον εισαγγελέα, να γνωστο-
ποιήσει στους διαδίκους ότι ολοκληρώθηκε η ανάκριση, 
ώστε να ασκήσουν τα δικαιώματα που τους παρέχονται με τα άρθρα 99, 107 και 108. Οι διάδικοι έχουν το δικαί-ωμα να διορίσουν αντίκλητο δικηγόρο από τους διορι-
σμένους στην έδρα του ανακριτή, και σε αυτόν γίνεται η 
γνωστοποίηση. Αν όμως οι διάδικοι κατοικούν έξω από 
την έδρα του ανακριτή, η γνωστοποίηση γίνεται μόνο 
αν έχουν διορίσει αντίκλητο. 
5. Αν από την ανάκριση δεν προέκυψε η ταυτότητα 
του δράστη ορισμένου εγκλήματος, εφαρμόζονται ανα-
λόγως οι διατάξεις των εδ. α΄, γ΄ και δ΄ της παρ. 3 του 
άρθρου 245. 
Άρθρο 309. - Περάτωση 
της κύριας ανάκρισης κατ’ εξαίρεση. 
1. Κατ’ εξαίρεση, στις περιπτώσεις των κακουργημά-
των: του ν.δ. 86/1969, των νόμων 998/1979, 2168/1993, 2960/2001, 4002/2011 (άρθρο 52), 4139/2013, 4174/2013 
και 4251/2014, καθώς και των άρθρων 374 και 380 ΠΚ, 
μετά την περάτωση της ανάκρισης, η δικογραφία υπο-
βάλλεται από τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών στον 
εισαγγελέα εφετών, ο οποίος, αν κρίνει ότι προκύπτουν 
επαρκείς ενδείξεις για την παραπομπή της υπόθεσης 
στο ακροατήριο και ότι δεν χρειάζεται να συμπληρωθεί 
η ανάκριση, προτείνει στον πρόεδρο εφετών να εισαχθεί 
η υπόθεση, μαζί με τα τυχόν ήσσονος βαρύτητας συνα-φή εγκλήματα, απευθείας στο ακροατήριο. Οι διατάξεις 
των άρθρων 128 και 129 εφαρμόζονται αναλόγως και σε 
τούτη την περίπτωση. 
2. Από τη στιγμή που ο εισαγ γελέας εφετών καταρτίσει 
την σχετική πρόταση πριν την υποβάλει προς τον πρό-
εδρο εφετών, έχει υποχρέωση να ενημερώσει αμέσως, έστω και τηλεφωνικά, τους διαδίκους, προκειμένου να 
λάβουν αντίγραφό της και να ασκήσουν το δικαίωμα 
ακρόασης, υποβάλλοντας υπόμνημα με τις απόψεις 
τους. Αφού παρέλθουν δέκα ημέρες από την ειδοποί-
ηση, για την οποία συντάσσεται έκθεση, η δικογραφία 
διαβιβάζεται στον πρόεδρο εφετών. Εφόσον ο πρόεδρος 
εφετών διατυπώσει σύμφωνη γνώμη, για την παραπο-μπή της υπόθεσης στο ακροατήριο, ο εισαγγελέας εφε-
τών εκδίδει κλητήριο θέσπισμα, κατά του οποίου δεν 
επιτρέπεται προσφυγή. 
3. Σε περίπτωση διαφωνίας του προέδρου εφετών ή 
όταν από την αρχή ο εισαγγελέας φρονεί ότι δεν υπάρ-
χουν επαρκείς ενδείξεις ή θα πρέπει να κηρυχθεί απα-
ράδεκτη ή να παύσει οριστικά ή προσωρινά η ποινική 
δίωξη, ο εισαγγελέας εφετών διαβιβάζει τη δικογραφία στον εισαγγελέα πλημμελειοδικών, προκειμένου να ει-σαχθεί στο συμβούλιο πλημμελειοδικών. 
4. Στην περίπτωση της δεύτερης παραγράφου του 
παρόντος άρθρου ο πρόεδρος εφετών αποφαίνεται με 
διάταξη του, κατά της οποίας δεν χωρεί προσφυγή, για 
την διατήρηση ή μη της προσωρινής κράτησης ή των 
περιοριστικών όρων ή της ισχύος του εντάλματος σύλ-
ληψης και την προσωρινή του κράτηση σε περίπτωση 
που θα συλληφθεί. Η παρ. 4 του άρθρου 315 εφαρμό-
ζεται αναλόγως. 
5. Αν υπάρχουν περισσότεροι του ενός κατηγορούμε-
νοι, το συμβούλιο εφετών είναι αρμόδιο να αποφανθεί για όσους από αυτούς δεν προκύπτουν επαρκείς ενδεί-
ξεις ή ως προς τους οποίους θα πρέπει να κηρυχθεί απα-
ράδεκτη ή να παύσει οριστικά ή προσωρινά η ποινική 
δίωξη, οπότε η υπόθεση χωρίζεται. Επίσης, το ίδιο συμ-
βούλιο είναι σε κάθε περίπτωση αρμόδιο να αποφανθεί 
και για τα συναφή εγκλήματα είτε πρόκειται για έναν είτε 
πρόκειται για περισσότερος κατηγορουμένους. 
Άρθρο 310. - Δικαιοδοσία του συμβουλίου 
πλημμελειοδικών μετά το τέλος της ανάκρισης. 
1. Το συμβούλιο, μέσα σε δύο μήνες ή, αν εφαρμοσθεί 
η επόμενη παράγραφος, μέσα σε τρείς μήνες από την 
υποβολή της πρότασης του εισαγγελέα, μπορεί: α) να 
αποφαίνεται να μη γίνει κατηγορία, β) να παύει οριστικά 
την ποινική δίωξη, γ) να παύει προσωρινά την ποινική 
δίωξη, μόνο όμως για τα κακουργήματα της ανθρωπο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2825 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
κτονίας με πρόθεση, της ληστείας, της εκβίασης, της κλο-
πής (και ζωοκλοπής) και του εμπρησμού, δ) να διατάσσει 
περαιτέρω ανάκριση και ε) να παραπέμπει τον κατηγο-
ρούμενο στο ακροατήριο του αρμόδιου δικαστηρίου. 
2. Το συμβούλιο συνεδριάζει χωρίς την παρουσία του 
εισαγγελέα και των διαδίκων. Σε εξαιρετικές περιπτώ-
σεις, εφόσον κρίνει ότι τούτο είναι αναγκαίο, μπορεί να διατάξει την εμφάνιση ενώπιον του όλων των διαδίκων, οπότε καλείται και ο εισαγγελέας. Αν μετά το τέλος της ανάκρισης και την υποβολή των εγγράφων στον εισαγ-
γελέα υποβλήθηκαν στο συμβούλιο από έναν διάδικο 
έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία, το συμβούλιο, 
στην περίπτωση που κρίνει ότι αυτά ασκούν ουσιώδη 
επιρροή στη διάγνωση της υπόθεσης, οφείλει να καλέσει 
τους υπόλοιπους διαδίκους, ή τους αντικλήτους τους, για 
να ενημερωθούν και να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους σε προθεσμία που καθορίζει το ίδιο.
3. Το συμβούλιο διατάσσει περαιτέρω ανάκριση, αν 
θεωρηθεί απαραίτητο να γίνουν ορισμένες ανακριτικές 
πράξεις ή να απαγγελθεί κατηγορία εναντίον ορισμένου 
προσώπου που σε βάρος του υπ άρχουν υπόνοιες ότι ενέ-
χεται για την πράξη για την οποία διεξάγεται η ανάκριση. 
Αν διατάχθηκε περαιτέρω ανάκριση, ενεργείται από τον 
ανακριτή, μπορεί όμως κατά την κρίση του συμβουλίου 
να γίνει και από ανακριτικό υπάλληλο, αν είχε προηγηθεί 
μόνο προανάκριση. 
Άρθρο 311. - Περιεχόμενο του βουλεύματος. 
1. Το συμβούλιο αποφαίνεται ότι δεν πρέπει να απαγ-
γελθεί κατηγορία, όταν δεν υπάρχουν καθόλου ενδείξεις 
ή αυτές που υπάρχουν δεν είναι σοβαρές για την παρα-
πομπή του κατηγορουμένου στο ακροατήριο, εκτός αν 
στην τελευταία αυτή περίπτωση πρόκειται να παύσει 
προσωρινά η δίωξη σύμφωνα με τα άρθρα 310 παρ. 1 στοιχ. γ και 312 παρ. 1, ή όταν το γεγονός δεν συνιστά 
αξιόποινη πράξη ή όταν υπάρχουν λόγοι που αποκλείουν 
τον άδικο χαρακτήρα της πράξης ή τον καταλογισμό. 
Αν έγινε παραίτηση από το δικαίωμα της έγκλησης ή 
ανάκλησή της ή αν η πράξη αμνηστεύθηκε ή παραγρά-φηκε το αξιόποινό της ή αν ο κατηγορούμενος πέθανε, 
το συμβούλιο παύει οριστικά την ποινική δίωξη. Στην 
περίπτωση που συντρέχει δεδικασμένο ή δεν υπάρχει 
έγκληση, η αίτηση ή η άδεια που απαιτείται για τη δίωξη 
(άρθρο 56), το συμβούλιο κηρύσσει την ποινική δίωξη απαράδεκτη. 
2. Το συμβούλιο στις περιπτώσεις της προηγούμενης 
παραγράφου έχει την υποχρέωση να διατάξει συγχρό-νως την απόδοση σε ορισμένο πρόσωπο ως ιδιοκτήτη 
των πραγμάτων που αφαιρέθηκαν και των πειστηρίων 
που κατασχέθηκαν ή παραδόθηκαν στην ανάκριση σύμ-
φωνα με το άρθρο 259. Η διάταξη αυτή του βουλεύ-
ματος απέναντι σε τρίτους που δεν είναι διάδικοι στην 
ποινική διαδικασία (άρθρο 70) και που δεν υπέβαλαν τις 
αξιώσεις τους στο δικαστικό συμβούλιο έχει προσωρινή 
ισχύ και δεν τους εμποδίζει να προσφύγουν στο αρμόδιο 
πολιτικό δικαστήριο. Αν από την ανάκριση προκύπτει 
ότι ο ιδιοκτήτης είναι άγνωστο πρόσωπο, το συμβούλιο διατάσσει την εξακολούθηση της μεσεγγύησης και της φύλαξης, που προβλέπονται στα άρθρα 259 και 267. Εί-ναι δυνατό όμως και να αντικαταστήσει συγχρόνως το 
φύλακα, ωσότου λυθεί το ζήτημα της κυριότητας από 
το αρμόδιο πολιτικό δικαστήριο. Επίσης το συμβούλιο 
διατάσσει την δήμευση των πραγμάτων που κατά τον 
νόμο πρέπει να δημευτούν. Κατά της διάταξης του βου-
λεύματος για την απόδοση ή δήμευση επιτρέπεται έφεση 
στους διαδίκους και στον τρίτο, του οποίου τις αξιώσεις 
έκρινε το δικαστικό συμβούλιο.
3. Στις περιπτώσεις της παρ. 1, αν παύσει οριστικά η 
ποινική δίωξη λόγω παραγραφής ή θανάτου του κατη-
γορουμένου ή κηρυχθεί απαράδεκτη, το συμβούλιο 
διατάσσει την απόδοση των δεσμευμένων περιουσια-
κών στοιχείων στον παθόντα, αν από τα στοιχεία της 
ανάκρισης ήθελε προκύψει ότι αυτά προέρχονται άμεσα 
ή έμμεσα από την αξιόποινη πράξη και συνιστούν την 
περιουσιακή ζημία που υπέστη αυτός. Διαφορετικά δι-ατάσσεται η δήμευσή τους, εφόσον αυτή προβλέπεται 
από τις κείμενες διατάξεις. Στις προηγούμενες περιπτώ-
σεις εφαρμόζεται αναλόγως και η διάταξη της παρ. 2 του 
παρόντος άρθρου. 
Άρθρο 312. - Προσωρινή παύση 
της ποινικής δίωξης. 
1. Παύει προσωρινά η δίωξη, και ο προσωρινά κρατού-
μενος απολύεται, αν υπάρχουν ενδείξεις, δεν είναι όμως 
επαρκείς για να παραπεμφθεί ο κατηγορούμενος στο 
ακροατήριο. Σε αυτή την περίπτωση, τότε μόνο μπορεί να διωχθεί πάλι ο κατηγορούμενος για την ίδια πράξη, 
αν οι ενδείξεις που υπήρχαν εναντίον του και που δεν 
κρίθηκαν επαρκείς ενισχυθούν με νέες, που δεν είχαν 
υποβληθεί προηγουμένως στην κρίση του συμβουλί-
ου. Ο εισαγγελέας συγκεντρώνει με οποιονδήποτε τρό-
πο κρίνει σκόπιμο τις νέες ενδείξεις και οφείλει να τις 
υποβάλει προηγουμένως στο συμβούλιο, περιμένοντας 
ωσότου το βούλευμα επιτρέψει τη νέα δίωξη. 
2. Αν η δίωξη έπαυσε προσωρινά με βούλευμα του 
συμβουλίου εφετών ή με βούλευμα του συμβουλίου 
πλημμελειοδικών, που επικυρώθηκε με βούλευμα του 
συμβουλίου εφετών, την άδεια για νέα δίωξη την πα-
ρέχει το συμβούλιο εφετών. Αν αυτό επιτρέψει τη νέα 
δίωξη και αφού γίνει η ανάκριση στο πλημμελειοδικείο, 
το συμβούλιο εφετών αποφασίζει κατ’ ουσία και στην 
περίπτωση ακόμα που έχουν περιληφθεί στη νέα δίωξη πρόσωπα που αρχικά δεν είχαν διωχθεί. 
3. Και όταν το συμβούλιο παύει προσωρινά την ποι-
νική δίωξη, διατάσσει όσα ορίζονται στην παρ. 2 του 
προηγούμενου άρθρου, αν κρίνει ότι τα πράγματα που 
αφαιρέθηκαν ή τα πειστήρια δεν είναι χρήσιμα για εν-
δεχόμενη νέα δίωξη. 
Άρθρο 313. - Παραπομπή 
στο αρμόδιο δικαστήριο. 
Το συμβούλιο αποφασίζει την παραπομπή του κατηγο-
ρουμένου στο ακροατήριο του αρμόδιου δικαστηρίου, όταν διαπιστώσει ότι υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις που 
στηρίζουν κατηγορία εναντίον του για ορισμένη πράξη. 
Ομοίως, κατ’ εξαίρεση των οριζομένων στο πρώτο εδά-
φιο της παρ. 1 του άρθρου 311, το δικαστικό συμβούλιο 
διατάσσει την εισαγωγή της υπόθεσης στο ακροατήριο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2826 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
του αρμόδιου δικαστηρίου και όταν κρίνει ότι συντρέχει 
περίπτωση απαλλαγής από την ποινή λόγω ψυχικής ή 
διανοητικής διαταραχής και επιβολής μέτρου θεραπείας 
κατά το άρθρο 69Α ΠΚ. Αν κατά του κατηγορουμένου 
έχει εκδοθεί ένταλμα προσωρινής κράτησης, το σχετικό 
βούλευμα του συμβουλίου εκδίδεται υποχρεωτικά εντός 
τριάντα ημερών από την υποβολή σε αυτό της πρότασης 
του εισαγγελέα. 
Άρθρο 314. - Αποστολή των εγγράφων.
Αν η υπόθεση παραπεμφθεί στο ακροατήριο του αρ-
μόδιου δικαστηρίου, τα έγγραφα αποστέλλονται στον 
εισαγγελέα του δικαστηρίου και με την φροντίδα του 
επιδίδεται το βούλευμα στους διαδίκους. Αν το βούλευ-
μα γίνει αμετάκλητο, ο κατηγορούμενος καλείται στο 
ακροατήριο σύμφωνα με το άρθρο 321. Στις υποθέσεις 
στις οποίες ο κατηγορούμενος κρατείται προσωρινά, 
ο αρμόδιος εισαγγελέας ορίζει υποχρεωτικά δικάσιμο 
κατ’ απόλυτη προτεραιότητα, σε χρόνο που δεν απέχει 
περισσότερο από σαράντα ημέρες από τη διαβίβαση σε 
αυτόν των εγγράφων. 
Άρθρο 315. - Προσωρινή κράτηση 
και περιοριστικοί όροι. 
1. Αν ο κατηγορούμενος κρατείται προσωρινά ή τελεί 
υπό περιοριστικούς όρους, το συμβούλιο αποφασίζει 
ταυτόχρονα και για την απόλυσή του ή τη συνέχιση της 
προσωρινής του κράτησης, καθώς και για την διατήρηση 
ή όχι της ισχύος των περιοριστικών όρων. 
2. Αν είχε εκδοθεί εναντίον του κατηγορουμένου 
ένταλμα σύλληψης και αυτός διέφυγε, το συμβούλιο 
διατάσσει ταυτόχρονα την κατάργηση ή τη διατήρηση 
της ισχύος του εντάλματος, καθώς και την προσωρινή 
κράτηση του κατηγορουμένου στην περίπτωση που θα συλληφθεί σύμφωνα με τις διακρίσεις της παρ. 1. 
3. Το συμβούλιο, παραπέμποντας τον κατηγορούμε-
νο στο ακροατήριο, αν συντρέχει νόμιμη περίπτωση, 
επιβάλλει περιοριστικούς όρους ή διατάσσει τη σύλλη-ψη και προσωρινή κράτησή του, ακόμη και αν δεν έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης ή προσωρινής κράτησης. 
4. Όταν το δικαστικό συμβούλιο αποφαίνεται με οποια-
δήποτε αφορμή για την προσωρινή κράτηση ή μη του 
κατηγορουμένου, έχει υποχρέωση, εφόσον υποβληθεί 
σχετικό αίτημα, να τον καλέσει ενώπιόν του προκειμέ-
νου να διατυπώσει τις απόψεις του, εκτός αν με ειδική 
αιτιολογία κρίνει ότι η αυτοπρόσωπη εμφάνιση δεν είναι 
αναγκαία.
5. Αν κατά την διάρκεια της ανάκρισης επιβλήθηκε 
δέσμευση περιουσιακών στοιχείων (άρθρα 260, 261), το 
συμβούλιο αποφασίζει και για τη διατήρηση, την άρση ή τον περιορισμό της. Αν η δέσμευση έχει επιβληθεί σε 
βάρος τρίτου προσώπου, κατά του οποίου δεν κινήθηκε 
ποινική δίωξη, το συμβούλιο εφόσον πιθανολογήσει ότι 
ο τρίτος γνώριζε ως ενδεχόμενο ή όφειλε να γνωρίζει ότι 
η περιουσία που απέκτησε προέρχεται από αξιόποινη 
πράξη και ότι σκοπός της μεταβίβασης σε αυτόν ήταν 
η αποφυγή της δήμευσής της, διατάσσει τη διατήρηση 
της δέσμευσης και ορίζει τον τρίτο μεσεγγυούχο της πε-
ριουσίας, επιτρέποντάς του κάθε πράξη εκμετάλλευσής της, πλην της εκποίησης ή διάθεσής της.
6. Όταν η δικογραφία εισάγεται στο αρμόδιο δικαστή-
ριο λόγω συνδρομής των προϋποθέσεων της παρ. 1 του 
άρθρου 69Α ΠΚ, το δικαστικό συμβούλιο επιβάλλει υπο-
χρεωτικά ως περιοριστικό όρο ένα από τα μέτρα της παρ. 
3 του άρθρου 69Α ΠΚ, αν δε ο κατηγορούμενος κρατείται 
προσωρινά, αντικαθιστά υποχρεωτικά την προσωρινή 
κράτηση με το ίδιο μέτρο.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΦΕΤΩΝ. - 
ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Άρθρο 316. - Σύνθεση και διαδικασία. 
1. Αν ο κατηγορούμενος είναι ανήλικος, στη σύνθεση 
του συμβουλίου εφετών συμμετέχει και ο εφέτης ανη-
λίκων. 
2. Ως προς τη διαδικασία στο συμβούλιο εφετών εφαρ-
μόζονται αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 306, 310 
κ.ε. για το συμβούλιο πλημμελειοδικών. 
Άρθρο 317. - Αρμοδιότητα. 
1. Το συμβούλιο εφετών αποφασίζει: α) για τις εφέσεις 
που ασκούνται κατά των βουλευμάτων του συμβουλίου 
πλημμελειοδικών σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 
481 και β) για τις προτάσεις του εισαγγελέα των εφετών 
να αναθεωρηθεί η κατηγορία σύμφωνα με όσα ορίζονται 
στην παρ. 2 του άρθρου αυτού και στις περιπτώσεις των 
άρθρων 43 παρ. 2 και 323.
2. Ο εισαγγελέας εφετών, αφού παραλάβει τα έγγρα-
φα σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 314, αν δεν 
ασκήθηκε έφεση κατά του βουλεύματος, ελέγχει μέσα 
σε τρεις ημέρες την κατηγορία. Αν διαπιστώσει ότι δεν υπάρχει κακούργημα ή ότι στο κακούργημα δεν δόθη-κε ο χαρακτηρισμός που έπρεπε ή ότι η κατηγορία δεν 
είναι για οποιονδήποτε λόγο βάσιμη ή δεν αποδείχθηκε 
ακόμα όσο ήταν αναγκαίο ή ότι το δικαστήριο στο οποίο 
παραπέμφθηκε ο κατηγορούμενος δεν είναι αρμόδιο, 
εισάγει την υπόθεση με αιτιολογημένη πρότασή του στο 
συμβούλιο του δικαστηρίου των εφετών. 
Άρθρο 318. - Δικαιοδοσία 
του συμβουλίου εφετών. 
Το συμβούλιο εφετών στις περιπτώσεις του άρθρου 
317 έχει το δικαίωμα να διατάσσει ό,τι και το συμβού-
λιο πλημμελειοδικών κατά τα άρθρα 309 έως και 315. 
Η εξουσία αυτή του συμβουλίου των εφετών δεν πε-
ριορίζεται καθόλου, ακόμη και όταν ασχολείται με την 
υπόθεση ύστερα από έφεση του κατηγορουμένου. 
Άρθρο 319. - Διατάξεις 
του βουλεύματος των εφετών. 
1. Αν το συμβούλιο αποφανθεί να μη γίνει κατηγορία 
ή να παύσει οριστικά ή προσωρινά η ποινική δίωξη ή 
να κηρυχθεί απαράδεκτη, διατάσσει συγχρόνως την 
κατάργηση του εντάλματος σύλληψης ή προσωρινής 
κράτησης που έχει εκδοθεί και την απόλυση του κατη-
γορουμένου. 
2. Αν έχει διαταχθεί συνέχιση της ανάκρισης, ο εισαγ-
γελέας εφετών στέλνει χωρίς αναβολή τα έγγραφα στον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2827 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
αρμόδιο ανακριτή ή στον εφέτη στον οποίο έχει ανατε-
θεί με βούλευμα η συνέχιση της ανάκρισης. Αφού γίνει η ανάκριση, το συμβούλιο εφετών αποφασίζει κατά το άρθρο 318, και όταν ακόμη περιλαμβάνεται στην δίωξη και πρόσωπο για το οποίο δεν είχε κρίνει το πρωτόδικο συμβούλιο. 
3. Αν υπάρχουν επαρκείς ε νδείξεις για να υποστηριχθεί 
η κατηγορία και χαρακτηρίζεται σωστά η πράξη, επικυ-
ρώνεται το βούλευμα του συμβουλίου πλημμελειοδικών 
και συνεχίζεται η διαδικασία. 
4. Αν μόνο ο χαρακτηρισμός της πράξης ήταν λανθα-
σμένος, δίνεται σωστά ο χαρακτηρισμός στο βούλευμα που εκδίδεται. 
5. Το βούλευμα του συμβουλίου εφετών που εκδόθηκε 
κατά τις παρ. 3 και 4 επιδίδεται με τον τρόπο που ορίζει 
ο νόμος στον κατηγορούμενο και στους υπόλοιπους 
διαδίκους με την φροντίδα του εισαγγελέα εφετών ή 
πλημμελειοδικών. Μόλις καταστεί αμετάκλητο το βού-
λευμα, γίνεται η κλήση του κατηγορουμένου κατά τα 
άρθρα 321 κ.ε.. 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΤΟ ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟ
ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Άρθρο 320. - Ορισμός δικασίμου 
και κλήτευση στο ακροατήριο. 
1. Ο ορισμός δικασίμου στις περιπτώσεις κατηγορου-
μένων που κρατούνται προσωρινά γίνεται κατ’ απόλυτη 
προτεραιότητα. 
2. Όταν ο εισαγγελέας κινεί την ποινική δίωξη με απευ-
θείας κλήση στο ακροατήριο καθώς και στις περιπτώσεις 
των άρθρων 43 παρ. 2, 301, 302 παρ. 1, 303 παρ. 6, 308 
παρ. 3 και 309, ο κατηγορούμενος κλητεύεται στο ακρο-
ατήριο με κλητήριο θέσπισμα, ενώ στις περιπτώσεις των 
άρθρων 314 και 319 παρ. 5 με κλήση. Το κλητήριο θέ-
σπισμα και η κλήση του κατηγορουμένου συντάσσονται 
σε δύο αντίτυπα. Το ένα επιδίδεται στον κατηγορούμενο 
και το άλλο επισυνάπτεται στη δικογραφία κατά τη συ-
ζήτηση της υπόθεσης.
3. Μετά την επίδοση της κλήσης ή του κλητηρίου θε-
σπίσματος ο εισαγγελέας δεν μπορεί να αποσύρει την 
υπόθεση από τη δικάσιμο που ορίστηκε. Εξαιρούνται οι 
περιπτώσεις των άρθρων 169 παρ. 2 και 324.
Άρθρο 321. - Περιεχόμενο του κλητηρίου 
θεσπίσματος και της κλήσης.Παραμονή δικογραφιών στα γραφεία. 
1. Το κλητήριο θέσπισμα πρέπει να περιέχει: α) το ονο-
ματεπώνυμο και, αν υπάρχει ανάγκη, και άλλα στοιχεία 
που καθορίζουν την ταυτότητα του κατηγορουμένου, 
β) τον προσδιορισμό του δικαστηρίου στο οποίο καλεί-ται, γ) τη χρονολογία, την ημέρα της εβδομάδας και την 
ώρα που πρέπει να εμφανιστεί, δ) τον ακριβή καθορισμό 
της πράξης για την οποία κατηγορείται και μνεία του 
άρθρου του ποινικού νόμου που την προβλέπει και ε) τον 
αριθμό του, την επίσημη σφραγίδα και την υπογραφή 
του εισαγγελέα που εξέδωσε το θέσπισμα. 
2. Η κλήση για την εμφάνιση (άρθρο 320) ως προς την αξιόποινη πράξη πρέπει να αναφέρεται στο παραπεμπτι-
κό βούλευμα. Κατά τα λοιπά πρέπει επίσης να περιέχει 
όσα και το κλητήριο θέσπισμα. Η ερήμην εκδίκαση ως 
συνέπεια της μη εμφάνισης του κατηγορουμένου πρέπει 
να αναγράφεται τόσο στο κλητήριο θέσπισμα όσο και 
στην κλήση.
3. Αντίγραφο του πρέπει να επιδίδεται σε κάθε περί-
πτωση στον παριστάμενο προς υποστήριξη της κατη-
γορίας.
4. Η τήρηση των διατάξεων των παρ. 1 και 2 επιβάλ-
λεται με ποινή ακυρότητας του κλητηρίου θεσπίσματος 
και της κλήσης.
5. Η έλλειψη στοιχείου του κύρους του κλητηρίου θε-
σπίσματος ή της κλήσης αποδεικνύεται από το κλητήριο 
θέσπισμα ή την κλήση που επιδόθηκε στον κατηγορού-
μενο ή από το υπάρχον στην δικογραφία αντίτυπό του και σε έλλειψή του από το αποδεικτικό επίδοσης.
6. Από τη στιγμή που θα επιδοθεί στον κατηγορούμε-
νο το κλητήριο θέσπισμα ή η κλήση για την εμφάνιση 
οι δικογραφίες και τα πειστήρια πρέπει να παραμένουν κατά τις εργάσιμες ώρες στο οικείο δικαστικό γραφείο. Ο παραβάτης τιμωρείται πειθαρχικά.
Άρθρο 322. - Προσφυγή 
κατά της απευθείας κλήσης. 
1. Ο κατηγορούμενος που κλητεύθηκε απευθείας 
με κλητήριο θέσπισμα στο ακροατήριο του τριμελούς 
πλημμελειοδικείου έχει δικαίωμα, είτε αυτοπροσώπως 
είτε μέσω αντιπροσώπου, να προσφύγει στον αρμόδιο 
εισαγγελέα εφετών μέσα σε δέκα ημέρες από την επίδο-
ση του κλητηρίου θεσπίσματος. 
2. Η προσφυγή ασκείται με τον τρόπο που προβλέ-
πεται στο άρθρο 474. Αν η έκθεση γίνει ή το δικόγρα-
φο κατατεθεί σε άλλο γραμματέα ή στον προϊστάμενο της προξενικής αρχής ή στον διευθυντή των φυλακών, 
ειδοποιείται αμελλητί ο γραμματέας της εισαγγελίας 
πρωτοδικών που εξέδωσε το κλητήριο θέσπισμα και 
του αποστέλλεται αμέσως η έκθεση ή το δικόγραφο. 
Αν η προσφυγή ασκείται μέσω αντιπροσώπου, το πληρε-
ξούσιο ή επικυρωμένο αντίγραφό του προσαρτάται στην 
έκθεση ή στο δικόγραφο. Στην έκθεση ή το δικόγραφο 
πρέπει να διατυπώνονται και οι λόγοι για τους οποίους 
ασκείται η προσφυγή. Ο προσφεύγων υποχρεούται να 
καταθέσει παράβολο υπέρ του δημοσίου ποσού εκατόν 
πενήντα (150) ευρώ. Το ύψος του ποσού αναπροσαρμό-
ζεται με κοινή απόφαση των υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 
Αν δεν κατατεθεί το παράβολο, η προσφυγή απορρίπτε-
ται ως απαράδεκτη από τον εισαγγελέα εφετών. Όταν η προσφυγή ασκείται από περισσότερους κατηγορουμέ-
νους, κατατίθεται μόνο ένα παράβολο. Σε περίπτωση 
που ο εισαγγελέας εφετών κάνει δεκτή την προσφυγή 
διατάσσει και την επιστροφή του παραβόλου στον κα-
ταθέσαντα αυτό. 
3. Ο εισαγγελέας των εφετών μπορεί: α) να απορρίψει 
την προσφυγή, β) να κάνει δεκτή την προσφυγή, οπό-
τε διατάσσει την εισαγωγή της υπόθεσης στο δικαστι-
κό συμβούλιο, γ) να προβεί σε μία από τις παραπάνω 
ενέργειες, αφού προηγουμένως διατάξει προανάκριση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2828 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
για την συμπλήρωση του αποδεικτικού υλικού με τη 
διενέργεια συγκεκριμένων ανακριτικών πράξεων. Η δι-
άταξη του εισαγγελέα εφετών που απορρίπτει την προ-σφυγή επιδίδεται στον κατηγορούμενο σύμφωνα με τα 
άρθρα 155 κ.ε.. Αν από την επίδοση έως την δικάσιμο 
που ορίστηκε αρχικά μεσολαβεί τουλάχιστον το μισό 
της προθεσμίας που χρειάζεται για την κλήτευση, ο κα-τηγορούμενος έχει υποχρέωση να εμφανιστεί σε αυτήν για να δικαστεί χωρίς άλλη κλήτευση. 
Άρθρο 323. - Προσφυγή προσώπων 
ιδιάζουσας δωσιδικίας. 
Ο κατηγορούμενος που κλ ητεύθηκε με κλητήριο θέ-
σπισμα απευθείας στο ακροατήριο του τριμελούς εφε-
τείου σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 6 του άρθρου 
111 έχει δικαίωμα να προσφύγει στο αρμόδιο συμβούλιο 
εφετών μέσα στην προθεσμία που ορίζεται στην παρ. 1 του προηγούμενου άρθρου. Η προσφυγή υποβάλλεται 
στα όργανα που αναφέρονται στην ίδια παράγραφο ή 
στο γραμματέα της εισαγγελίας εφετών. Το συμβούλιο 
εφετών έχει υποχρέωση να αποφασίσει μέσα σε δέκα 
ημέρες από τότε που υπ οβλήθηκε η έκθεση προσφυγής 
μαζί με την σχετική πρόταση του εισαγγελέα εφετών, 
και μπορεί: α) να απορρίψει την προσφυγή, β) να κάνει 
δεκτή την προσφυγή, εκδίδοντας βούλευμα με το οποίο 
αποφαίνεται ότι δεν πρέπει να γίνει κατηγορία ή παύει 
οριστικά την ποινική δίωξη ή κηρύσσει αυτήν απαρά-
δεκτη, γ) να προβεί σε μία από τις παραπάνω ενέργειες, 
αφού προηγουμένως διατάξει προανάκριση για τη συ-
μπλήρωση του αποδεικτικού υλικού, με τη διενέργεια 
συγκεκριμένων ανακριτικών πράξεων. Το συμβούλιο 
αποφασίζει σε πρώτο και τελευταίο βαθμό. Το βούλευμα 
του συμβουλίου εφετών που απορρίπτει την προσφυγή 
επιδίδεται σύμφωνα με τα άρθρα 155 κ.ε. στον κατηγο-
ρούμενο. Αν από την επίδοση του βουλεύματος έως την 
δικάσιμο που ορίστηκε αρχικά μεσολαβεί τουλάχιστον 
το μισό της προθεσμίας που ορίστηκε για κλήτευση ο 
κατηγορούμενος έχει υποχρέωση να εμφανιστεί κατά 
τη δικάσιμο αυτή για να δικαστεί χωρίς άλλη κλήτευση. 
Άρθρο 324. - Ανάκληση της εισαγωγής 
που έγινε με απευθείας κλήση. 
1. Ωσότου αρχίσει η συζήτηση στο ακροατήριο, ο ει-
σαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί να αποσύρει την 
υπόθεση όταν: α) υπάρχουν λόγοι που εμφανίστηκαν 
μετά την απευθείας κλήση στο ακροατήριο και προσ-
δίδουν στην πράξη χαρακτήρα κακουργήματος, οπότε 
διατάσσει κύρια ανάκριση και, β) το κλητήριο θέσπισμα 
δεν περιέχει τα απαιτούμενα στοιχεία που ορίζονται στο 
άρθρο 321.
2. Στις ενέργειες που προβλέπονται στο εδ. β΄ της παρ. 
1 προβαίνει και ο εισαγγελέας εφετών στις περιπτώσεις του άρθρου 309 παρ. 2 και 111 παρ. 6. 
3. Στις ενέργειες της παρ. 1 προβαίνει ο αρμόδιος ει-
σαγγελέας και όταν, χωρίς να έχει τεθεί η υπόθεση στο 
αρχείο ή να έχει χωριστεί η συζήτηση ορισμένης πρά-
ξης ή να υπάρχει λόγος αναβολής, αναστολής ή αποχής από την ποινική δίωξη, δεν έχει εισαχθεί προς εκδίκαση 
πράξη η οποία περιγράφεται στην ιδία έγκληση, μήνυση, αναφορά ή αίτηση προς τον εισαγγελέα πλημμελειοδι-
κών.
Άρθρο 325. - Εξαιρέσεις. 
Οι διατάξεις των άρθρων 322 και 323 δεν εφαρμόζο-
νται αν η προσφυγή ασκήθηκε εκπρόθεσμα ή αν απα-γορεύεται με ειδική διάταξη. Αν εκείνος που ασκεί την 
προσφυγή έχει αντιρρήσεις, μπορεί να τις προβάλει μόνο 
στο δικαστήριο που δικάζει. Αν το δικαστήριο δεχθεί 
τις αντιρρήσεις, κηρύσσει απαράδεκτη την εισαγωγή 
της υπόθεσης, ωσότου αποφανθεί για την προσφυγή ο 
εισαγγελέας εφετών. 
Άρθρο 326. - Γνωστοποίηση των μαρτύρων.
1. Ο αρμόδιος εισαγγελέας πέντε τουλάχιστον ημέρες 
πριν από τη δημόσια συνεδρίαση επιδίδει στον κατηγο-
ρούμενο που παραπέμπεται να δικαστεί σε οποιοδήποτε 
ποινικό δικαστήριο, κατάλογο των μαρτύρων που θα 
εξεταστούν. Ο κατάλογος αυτός μπορεί να καταγραφεί 
στο σώμα και μάλιστα στο τέλος του κλητηρίου θεσπί-
σματος ή της κλήσης για εμφάνιση. Στις περιπτώσεις των 
άρθρων 354 και 363 δεν χρειάζεται η επίδοση καταλόγου 
σύμφωνα με αυτό το άρθρο. 
2. Την ίδια υποχρέωση έχει και ο παριστάμενος για 
την υποστήριξη της κατηγορίας για τους μάρτυρες που κλητεύει ο ίδιος. 
3. Ο κατηγορούμενος δεν έχει υποχρέωση να γνω-
στοποιήσει στον εισαγγελέα και στους διαδίκους τους 
μάρτυρες που κλητεύει.
Άρθρο 327. - Μάρτυρες 
που πρέπει να κλητευθούν. 
1. Ο εισαγγελέας οφείλει να κλητεύει στο ακροατήριο 
όλους τους ουσιώδεις μάρτυρες κατηγορίας και υπερά-
σπισης. Εκτός από τις αποδείξεις που έχουν συλλεγεί 
κατά την ανάκριση, μπορεί να προσκομίσει στο ακροα-τήριο νέους μάρτυρες και άλλες αποδείξεις. 
2. Ο κατηγορούμενος, εκτός από τους μάρτυρες που 
προσκαλούνται από τον ίδιο με δικές του δαπάνες, έχει 
δικαίωμα να ζητήσει από την αρμόδια αρχή να κλητεύσει 
υποχρεωτικά έναν τουλάχιστον μάρτυρα της επιλογής 
του αν κατηγορείται για πλημμέλημα, και δύο αν κατη-
γορείται για κακούργημα. Η αίτηση είναι απαράδεκτη, 
αν δεν αναφέρει την ακριβή διεύθυνση των μαρτύρων 
που προτείνονται, καθώς και το θέμα για το οποίο κυρίως 
θα γίνει η εξέταση. Η κλήτευση δεν είναι υποχρεωτική, 
αν το θέμα δεν έχει σχέση με την κατηγορούμενη πράξη 
ή αν ο μάρτυρας κατοικεί ή διαμένει στην αλλοδαπή. 
3. Η αίτηση που αναφέρεται στην προηγούμενη πα-
ράγραφο υποβάλλεται στον αρμόδιο εισαγγελέα το αρ-
γότερο σε πέντε ημέρες από την επίδοση της κλήσης 
ή του κλητηρίου θεσπίσματος διαφορετικά, είναι απα-
ράδεκτη. Κατά την υποβολή της αίτησης συντάσσεται 
στο ίδιο έγγραφο έκθεση για την παράδοσή της. Η κλή-
τευση των μαρτύρων που προτείνονται μπορεί να γίνει 
το αργότερο δύο ημέρες πριν από τη δικάσιμο και με 
τηλεομοιοτυπία ή άλλο ανάλογο μέσο. Για την τήρηση της προθεσμίας των δύο ημερών λαμβάνεται υπόψη η 
ημερομηνία αποστολής του τηλεομοιοτυπήματος ή του 
άλλου ανάλογου μέσου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2829 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
4. Οι διατάξεις των παρ. 2 και 3 δεν εφαρμόζονται 
όταν ο κατηγορούμενος παραπέμπεται στο μονομελές 
πλημμελειοδικείο.
Άρθρο 328. - Εξέταση των μαρτύρων 
που έχουν κώλυμα να εμφανιστούν.
Όταν ο εισαγγελέας ή ένας διάδικος, αφού παραπεμ-
φθεί η υπόθεση στο ακροατήριο, θεωρεί ότι εξαιτίας 
ασθένειας ή άλλου ανυπέρβλητου κωλύματος δεν είναι 
δυνατό να εμφανιστεί στο δικαστήριο μάρτυρας που δεν 
εξετάστηκε στην ανάκριση, μπορεί να ζητήσει από τον 
πρόεδρο του δικαστηρίου την εξέταση του μάρτυρα. 
Αν η αίτηση γίνει δεκτή, η εξέταση γίνεται στον τόπο 
όπου αυτός βρίσκεται από ανακριτικό υπάλληλο, που 
τον διορίζει ο δικαστής ο οποίος διέταξε την εξέταση. Ο 
δικαστής ειδοποιεί τον εισαγγελέα και τους διαδίκους να 
παραστούν στην εξέταση είτε οι ίδιοι είτε εκπροσωπού-
μενοι από τον συνήγορό τους. Ο κατηγορούμενος, όταν 
βρίσκεται σε προσωρινή κράτηση έξω από τον τόπο της 
εξέτασης, δεν προσάγεται έχει όμως δικαίωμα να παρα-
στεί δια συνηγόρου που διορίζει με απλή επιστολή, την οποία βεβαιώνει ο διευθυντής του καταστήματος όπου 
κρατείται. Η έκθεση για την εξέταση αυτή διαβάζεται 
στο ακροατήριο. Διαφορετικά, η διαδικασία είναι άκυρη.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑΚΥΡΙΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΘΕΜΕΛΕΙΩΔΕΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
Άρθρο 329. - Αρχή της δημοσιότητας. 
1. Η συζήτηση στο ακροατήριο, καθώς και η απαγγε-
λία της απόφασης, γίνονται δημόσια σε όλα τα ποινικά 
δικαστήρια, και επιτρέπεται στον καθένα να παρακολου-
θεί ανεμπόδιστα τις συνεδριάσεις. Απαγορεύεται όμως η παρουσία στο ακροατήριο προσώπων που κατά την 
ελεύθερη κρίση εκείνου που διευθύνει τη συζήτηση δεν 
συμπλήρωσαν το 18ο έτος της ηλικίας τους. 
2. Τα δικαστήρια ανηλίκων συνεδριάζουν κεκλεισμέ-
νων των θυρών. Εκτός των διαδίκων, των συνηγόρων 
τους και των επιμελητών ανηλίκων, μπορούν να παρίστα-
νται οι γονείς ή οι τρίτοι που ασκούν την γονική μέριμνα 
ή οι επίτροποι, καθώς και οι αντιπρόσωποι της οικείας εταιρίας προστασίας ανηλίκων. 
3. Αν πρόκειται για δίκες που είναι πιθανό να προσελ-
κύσουν μεγαλύτερο αριθμό ακροατών από τον συνηθι-
σμένο, οι οποίοι μπορεί εξαιτίας της ανεπάρκειας του 
χώρου στον οποίο διεξάγεται η δίκη να εμποδίσουν την ομαλή διεξαγωγή της διαδικασίας, ο πρόεδρος του δι-
καστηρίου σε συνεννόηση με τον εισαγγελέα ορίζουν 
τον αριθμό των ακροατών, οπότε επιτρέπεται χωρίς δι-
άκριση η είσοδος στον καθένα, ωσότου συμπληρωθεί 
αυτός ο αριθμός.
Άρθρο 330. - Συζήτηση κεκλεισμένων των θυρών. 
1. Αν η δημοσιότητα της συνεδρίασης είναι επιβλαβής 
στα χρηστά ήθη ή συντρέχουν ειδικοί λόγοι να προστα-
τευθεί ο ιδιωτικός ή οικογενειακός βίος των διαδίκων, 
ιδίως αν η δημοσιότητα σε δίκη εγκλημάτων κατά της 
γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής έχει ως συνέπεια την ιδιαίτερη ψυ-
χική ταλαιπωρία ή το διασυρμό του θύματος και μάλιστα 
ανηλίκου, το δικαστήριο διατάσσει τη διεξαγωγή της 
δίκης ή ενός μέρους της χωρίς δημοσιότητα. 
2. Για τον αποκλεισμό της δημοσιότητας κατά την προ-
ηγούμενη παράγραφο, το δικαστήριο, αφού ακούσει τον 
εισαγγελέα και τους διαδίκους, εκδίδει αιτιολογημένη 
απόφαση και την απαγγέλει σε δημόσια συνεδρίαση.
Άρθρο 331. - Προφορικότητα της διαδικασίας. 
Η διαδικασία στο ακροατήριο διεξάγεται προφορικά. 
Για τη συζήτηση συντάσσονται πρακτικά και η απόφαση 
απαγγέλλεται προφορικά και διατυπώνεται εγγράφως 
σύμφωνα με όσα ορίζονται στα άρθρα 140-144. 
Άρθρο 332. - Συμπεριφορά 
των δικαστικών λειτουργών. 
Αν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας στο ακροατήριο 
οι δικαστικοί λειτουργοί δεν μεταχειρίζονται τα πρόσω-
πα που συμμετέχουν στη δίκη κατά τρόπο αμερόληπτο, 
ευπρεπή, απαθή και ψύχραιμο, διαπράττουν βαρύ πει-θαρχικό παράπτωμα.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΚΑΘΗΚΟΝΤΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑΤΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΟΝΤΟΣ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Άρθρο 333. - Γενική διεύθυνση της διαδικασίας.
1. Εκείνος που διευθύνει τη συζήτηση δίνει την άδεια 
στον εισαγγελέα και στους συνέδρους δικαστές να υπο-
βάλουν ερωτήσεις. 
2. Ο διευθύνων τη συζήτηση δίνει επίσης την άδεια 
στους διαδίκους, όπως και στους συνηγόρους τους, να υποβάλουν ερωτήσεις στους εξεταζόμενους μάρτυρες, 
πραγματογνώμονες ή τεχνικούς συμβούλους, και δεν 
επιτρέπει ερωτήσεις άσκοπες ή έξω από το θέμα. Δίνει επίσης σε αυτούς τον λόγο για να αγορεύσουν ή, όταν 
το ζητήσουν, για να κάνουν δηλώσεις, αιτήσεις ή ενστά-
σεις για οποιοδήποτε θέμα που αφορά την υπόθεση που 
συζητείται. Ο ίδιος διατηρεί το δικαίωμα να υποβάλει 
πρόσθετες ερωτήσεις στους μάρτυρες, πραγματογνώ-
μονες ή τεχνικούς συμβούλους καθώς και στους κατη-
γορουμένους για ζητήματα που θεωρεί αναγκαία για την 
πληρέστερη διασαφήνιση της υπόθεσης και δημοσιεύει 
την απόφαση. 
3. Όταν λάβει τον λόγο ο εισαγγελέας ή ένας από τους 
διαδίκους, δίνεται ο λόγος και στους υπόλοιπους διαδί-
κους. Ο κατηγορούμενος ή ο συνήγορός του έχουν το 
δικαίωμα να μιλούν πάντοτε τελευταίοι. 
Άρθρο 334. - Ανάκληση στην τάξη. 
1. Ο διευθύνων τη συζήτηση μπορεί να διακόπτει τον 
εισαγγελέα και τους διαδίκους που έλαβαν τον λόγο, 
όταν απομακρύνονται από το θέμα. Συνιστά επίσης 
στους διαδίκους και στους συνηγόρους να τηρούν το 
απαραίτητο μέτρο στις εκφράσεις τους και ανακαλεί 
στην τάξη όποιον από αυτούς χρησιμοποιεί απρεπείς 
εκφράσεις ή επιχειρεί προσωπικές επιθέσεις. Εξάλλου 
στον εισαγγελέα μπορεί να υποδεικνύει αυτό το άτοπο. 
Αν, παρ’ όλα αυτά, ο εισαγγελέας επιμένει σε τέτοιου εί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2830 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
δους εκτροπή, είναι δυνατό να του αφαιρέσει τον λόγο.
2. Μπορεί επίσης να απορρίπτει όλες τις προτάσεις που 
δεν βοηθούν καθόλου στην εξακρίβωση της αλήθειας 
και προκαλούν άσκοπη παράταση των συζητήσεων.
Άρθρο 335. - Επανόρθωση παραλείψεων. 
Προσφυγή στο δικαστήριο. 
1. Ο διευθύνων τη συζήτηση μπορεί, αν το κρίνει δικαι-
ολογημένο, να επιτρέψει σε εξαιρετικές περιπτώσεις να επανορθωθεί πριν από το τέλος της διαδικασίας κάποια 
παράλειψη στην οποία υπέπεσε ο εισαγγελέας ή ένας 
από τους διαδίκους.
2. Εναντίον των διατάξεων που εκδίδονται από τον 
διευθύνοντα τη συζήτηση κατά τα άρθρα 141 παρ. 2, 
333, 334, της παρ. 1 αυτού του άρθρου και των άρθρων 
337 παρ. 2 και 359 μπορεί να ασκηθεί αμέσως προσφυγή 
σε ολόκληρο το δικαστήριο.
Άρθρο 336. - Θόρυβος και ανυπακοή. 
1. Αν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας στο ακροατή-
ριο δημιουργηθεί θόρυβος ή εκδηλωθεί ανυπακοή σε 
μέτρα που αποφασίστηκαν ή σε διαταγές που δόθηκαν, 
ο διευθύνων τη συζήτηση έχει την διακριτική ευχέρεια 
να επιβάλει στον υπαίτιο, ύστερα από ακρόασή του, είτε 
χρηματική ποινή 50 έως 100 ευρώ, είτε αποβολή από το 
ακροατήριο, είτε κράτηση έως 24 ωρών.
2. Το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει κατά του συνη-
γόρου που δημιουργεί θόρυβο ή δείχνει ανυπακοή σε 
μέτρα που αποφασίστηκαν μόνο τις πειθαρχικές ποινές 
που προβλέπονται στο άρθρο 142 παρ. 1 περιπτώσεις α 
και β του κώδικα δικηγόρων. Αν απαγγελθεί πειθαρχική 
κατηγορία κατά του συνηγόρου, γίνεται αμέσως σύντομη 
διακοπή της συνεδρίασης, για να ετοιμάσει την υπερά-σπισή του.
3. Την αστυνομική εξουσία της παρ. 1 την ασκεί κατά 
τη διάρκεια της διακοπής της συνεδρίασης ο εισαγγελέ-
ας, αν παρευρίσκεται στην αίθουσα των συνεδριάσεων.
Άρθρο 337. - Σύλληψη για ψευδή κατάθεση. 
1. Αν κατά τη διάρκεια της αποδεικτικής διαδικασίας 
γεννηθεί εναντίον ενός μάρτυρα υπόνοια ψευδούς κα-
τάθεσης ο διευθύνων τη συζήτηση μπορεί με αίτηση 
του εισαγγελέα ή ενός διαδίκου ή και αυτεπαγγέλτως 
να διατάξει να μην απομακρυνθεί ο μάρτυρας την ημέ-
ρα αυτή από το ακροατήριο τις ώρες που συνεδριάζει 
το δικαστήριο και να προσέλθει την επόμενη, εφόσον 
συνεχίζεται η συνεδρίαση. Ο μάρτυρας που παραβιάζει 
την υποχρέωση του αυτή τιμωρείται με την ποινή της 
απείθειας κατά το άρθρο 169 ΠΚ. 
2. Αν ύστερα από το τέλος της συζήτησης ο διευθύ-
νων εκτιμά ότι δεν διαλύθηκαν οι υπόνοιες για ψευδή 
κατάθεση, διατάσσει τη σύλληψη του υπόπτου και την παράδοσή του στον εισαγγελέα. Ο εισαγγελέας μπορεί 
να τον παραπέμψει αμέσως στο αρμόδιο δικαστήριο, για 
να δικαστεί σύμφωνα με τα άρθρα 417 κ.ε.
Άρθρο 338. - Πλαστότητα του εγγράφου. 
1. Αν κατά την ποινική δίκη προσβληθεί ως πλαστό 
κάποιο έγγραφο, το δικαστήριο ερευνά κατά το δυνατό 
την γνησιότητα αυτού και, αν παρουσιαστούν ενδείξεις κατά ορισμένου προσώπου, ο διευθύνων τη συζήτηση 
διατάσσει τη σύλληψη και την παραπομπή του στον αρ-
μόδιο εισαγγελέα. Αν η πλαστογραφία αποδίδεται σε ορι-
σμένο πρόσωπο, το δικαστήριο πράττει όσα ορίζονται 
στο άρθρο 39, χωρίς, με την επιφύλαξη της επομένης 
παραγράφου, να ερευνήσει το βάσιμο της κατηγορίας. 
2. Αν κατά την κρίση του δικαστηρίου το έγγραφο είναι 
αναγκαίο για την απόφαση στην κύρια υπόθεση, το δικα-
στήριο ερευνά σε κάθε περίπτωση τη γνησιότητα αυτού 
και μόνο όταν κρίνει ότι υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι 
είναι πλαστό, αναβάλλει με ειδικώς αιτιολογημένη από-φασή του τη δίκη ωσότου περατωθεί η διαδικασία για την πλαστογραφία.
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΑΚΡΟΑΤΗΡΙΟ
Άρθρο 339. - Έναρξη της εκδίκασης. 
1. Μόλις αρχίσει η εκδίκαση οι διάδικοι και οι συνή-
γοροί τους, καθώς και οι μάρτυρες που κλητεύθηκαν, 
κάθονται στις ορισμένες γι’ αυτούς θέσεις ή έδρες.
2. Οι κατηγορούμενοι που κρατούνται προσωρινά πα-
ρίστανται χωρίς χειροπέδες και μόνο φυλάσσονται. Όταν 
αρχίσει η εκδίκαση κάθε υπόθεσης, η συζήτηση εξακο-
λουθεί χωρίς διακοπή ωσότου απαγγελθεί η απόφαση. 
Ο διευθύνων δεν μπορεί να διακόψει τη συζήτηση παρά 
μόνο κατά τα αναγκαία διαλείμματα για αναψυχή των 
δικαστών, των ενόρκων, των συνηγόρων, των μαρτύρων, 
των κατηγορουμένων και σε όσες άλλες περιπτώσεις 
ορίζει ο κώδικας.
Άρθρο 340. - Προσωπική εμφάνιση 
του κατηγορουμένου. 
1. Ο κατηγορούμενος οφείλει να εμφανίζεται αυτο-
προσώπως στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση, μπο-
ρεί επίσης να διορίζει δικηγόρο ως συνήγορο για την 
υπεράσπισή του. Στα κακουργήματα, ο πρόεδρος του 
δικαστηρίου διορίζει υποχρεωτικά συνήγορο σε όσους 
κατηγορούμενους δεν έχουν από πίνακα που καταρτί-
ζει τον Ιανουάριο κάθε έτους το διοικητικό συμβούλιο 
του οικείου δικηγορικού συλλόγου. Την ίδια υποχρέωση 
έχει και ο δικαστής ανηλίκων, όταν ο ανήλικος κατηγο-ρείται για πράξη που αν την τελούσε ενήλικος θα ήταν 
κακούργημα. Για το σκοπό αυτόν κατά την έναρξη της συνεδρίασης ο πρόεδρος του δικαστηρίου διακριβώνει 
για το σύνολο των υποθέσεων, αν οι κατηγορούμενοι 
στερούνται συνηγόρου υπεράσπισης. Οι υποθέσεις στις 
οποίες διορίζεται συνήγορος κατά τα παραπάνω, εκδικά-
ζονται υποχρεωτικά σε συνεδρίαση μετά από διακοπή, προκειμένου να προετοιμαστεί κατάλληλα ο διορισθείς συνήγορος. Η δικάσιμος μετά από τη διακοπή αυτή δεν 
μπορεί να απέχει περισσότε ρο από τριάντα (30) ημέρες. 
Ο συνήγορος μπορεί να διορίζεται και πριν από τη 
συνεδρίαση, αν το ζητήσει ο κατηγορούμενος, ακόμα 
και με απλή επιστολή προς τον εισαγγελέα. Αν κρατεί-
ται στις φυλακές, το αίτημά του διαβιβάζεται από τον 
διευθυντή του καταστήματος κράτησης. Ο εισαγγελέας 
διορίζει συνήγορο από τον πίνακα και θέτει στη διάθεσή 
του τη δικογραφία. 
Αν ο κατηγορούμενος αρνηθεί την υπεράσπισή του 
από το διορισμένο συνήγορο, ο πρόεδρος του δικαστη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2831 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ρίου διορίζει σε αυτόν άλλο συνήγορο από τον ίδιο πίνα-
κα. Σε περίπτωση νέας άρνησης του κατηγορουμένου, το 
δικαστήριο προβαίνει στην εκδίκαση της υπόθεσης του 
κακουργήματος χωρίς διορισμό συνηγόρου.
2. Σε δίκες για κακούργημα, οι οποίες λόγω της σο-
βαρότητας και του αντικειμένου τους πρόκειται να 
έχουν μακρά διάρκεια, ο πρόεδρος του δικαστηρίου 
διορίζει με την ίδια, διαδικασία στον κατηγορούμενο 
που δεν έχει συνήγορο δύο (2) ή τρεις (3) συνηγόρους από τον ίδιο πίνακα. Ο κατηγορούμενος δεν μπορεί να αρνηθεί την υπεράσπισή του από τον συνήγορο ή τους 
συνηγόρους που διορίστηκαν από τον πρόεδρο, μπορεί 
όμως με αιτιολογημένη αίτησή του να ζητήσει από το 
δικαστήριο την ανάκληση του διορισμού ενός (1) μόνο συνηγόρου, οπότε η υπεράσπιση συνεχίζεται από τους 
λοιπούς, εφόσον είχαν διοριστεί περισσότεροι από ένας. 
Σε δίκες για κακούργημα με μακρά διάρκεια η μη εμ-
φάνιση ή μη παράσταση ή με οποιονδήποτε τρόπο μη εκπροσώπηση του κατηγορουμένου από πληρεξούσιο δικηγόρο στις επόμενες της εναρκτήριας συνεδριάσεις 
του δικαστηρίου δεν εμποδίζει την πρόοδο της δίκης. Σε 
περίπτωση δικαιολογημένης παραίτησης του πληρεξου-
σίου δικηγόρου ή ανάκλησης της προς αυτόν εντολής 
εφαρμόζονται αναλόγως τα εδάφια α΄ και β΄ της παρού-
σας παραγράφου. 
3. Σε πλημμελήματα και κακουργήματα επιτρέπεται 
να εκπροσωπείται ο κατηγορούμενος από συνήγορο, 
τον οποίο διορίζει με έγγραφη δήλωσή του. Η δήλωση 
γίνεται κατά τις διατάξεις του τρίτου εδαφίου της παρ. 
2 του άρθρου 42 και πρέπει, με ποινή απαραδέκτου, να 
αναφέρει την ακριβή διεύθυνση κατοικίας ή διαμονής 
του κατηγορουμένου. Στην περίπτωση αυτή ο κατηγο-
ρούμενος θεωρείται παρών και ο συνήγορός του ενεργεί 
όλες τις διαδικαστικές πράξεις γι’ αυτόν. Το δικαστήριο 
σε κάθε περίπτωση μπορεί να διατάξει την προσωπική 
εμφάνιση του κατηγορουμένου, όταν κρίνει ότι αυτή 
είναι απαραίτητη για να βρεθεί η αλήθεια. Αν και μετά 
το γεγονός αυτό δεν εμφανιστεί ο κατηγορούμενος, το 
δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη βίαιη προσαγωγή του, 
που εκτελείται, αν είναι δυνατό, ακόμα και κατά τη διάρ-
κεια της συνεδρίασης. 
4. Αν ο κατηγορούμενος δεν εμφανιστεί ή δεν εκπρο-
σωπείται νομίμως από συνήγορο, δικάζεται σαν να ήταν 
παρών, εφόσον έχει νομίμως κλητευθεί και έχει ενημερω-
θεί ότι σε περίπτωση μη εμφάνισης ή μη εκπροσώπησής 
του θα δικαστεί ερήμην. 
5. Ο αιτών την ακύρωση της διαδικασίας, την ακύρωση 
απόφασης, την αναστολή εκτέλεσης απόφασης λόγω 
ασκηθείσας έφεσης ή αναίρεσης και τον καθορισμό συ-
νολικής εκτιτέας ποινής μπορεί να εκπροσωπηθεί από 
συνήγορο, διοριζόμενο κατά τους όρους της παρ. 2.. Για 
το παραδεκτό των ως άνω αιτήσεων δεν απαιτείται να 
υποβληθεί ο αιτών στην εκτέλεση της προσβαλλόμενης 
απόφασης. 
Άρθρο 341. - Αίτηση ακύρωσης 
της διαδικασίας επί πλημμελημάτων. 
1. Αν ο κατηγορούμενος που καταδικάστηκε από λό-
γους ανώτερης βίας ή από άλλα ανυπέρβλητα αίτια δεν μπόρεσε εγκαίρως να γν ωστοποιήσει με οποιονδήποτε 
τρόπο στο δικαστήριο ανυπέρβλητο κώλυμα εμφάνισής 
του στη δίκη και να ζητήσει την αναβολή της συζήτησης 
(άρθρο 349), μπορεί να υποβάλει αίτηση για ακύρωση 
της διαδικασίας που πραγματοποιήθηκε χωρίς την πα-ρουσία του ή την εκπροσώπησή του από συνήγορο. Η 
αίτηση υποβάλλεται στον γραμματέα του δικαστηρί-
ου που εξέδωσε την απόφαση, μέσα σε ανατρεπτική 
προθεσμία δεκαπέντε ημερών από την έκδοσή της και 
αναφέρει τους λόγους ανώτερης βίας ή το ανυπέρβλητο 
κώλυμα. Νέα αίτηση για ακύρωση της ίδιας διαδικασί-ας είναι απαράδεκτη σε οποιουσδήποτε λόγους και αν στηρίζεται. 
2. Η αίτηση αυτή επιτρέπεται μόνο για πλημμελήματα 
για τα οποία εκδόθηκε ανέκκλητη απόφαση και δεν ανα-
στέλλει την εκτέλεση της απόφασης. Μπορεί όμως ο ει-
σαγγελέας του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση, 
μόλις υποβληθεί η αίτηση για ακύρωση, να διατάξει την αναστολή της εκτέλεσης, ωσότου εκδικαστεί η αίτηση. Σε περίπτωση μη χορηγήσεως της αναστολής, ο αιτών 
δύναται να προσφύγει στο δικαστικό συμβούλιο μέσα σε 
δύο ημέρες. Η αίτηση για ακύρωση εισάγεται, χωρίς να κλητευθεί εκείνος που την υπέβαλε, στην πρώτη δικά-
σιμο του δικαστηρίου που δίκασε, το οποίο αποφασίζει αμετάκλητα. Το δικαστήριο όμως είναι δυνατό να ανα-
βάλει την συζήτηση για την αίτηση σε μεταγενέστερη 
ορισμένη δικάσιμο, αν προβάλλονται λόγοι ανώτερης 
βίας ή άλλα ανυπέρβλητα αίτια, εξαιτίας των οποίων εκεί-
νος που υπέβαλε την αίτηση δεν μπορεί να εμφανιστεί 
στην συζήτηση της αίτησης για ακύρωση. Αν γίνει δεκτή 
η αίτηση, ακυρώνεται η απόφαση που προσβάλλεται και 
διατάσσεται η νέα συζήτηση της υπόθεσης στην ίδια ή 
σε άλλη ρητή δικάσιμο κατά την οποία ο κατηγορού-
μενος οφείλει να προσέλθει χωρίς να κλητευθεί. Κατά 
της απόφασης που εκδίδεται δεν του επιτρέπεται για 
κανέναν λόγο αίτηση ακύρωσης.
Άρθρο 342. - Λήψη της ταυτότητας 
του κατηγορουμένου. 
Ο διευθύνων τη συζήτηση ρωτά τον κατηγορούμενο 
για το ονοματεπώνυμό του, τον τόπο γέννησης και κα-τοικίας του, την ηλικία, το όνομα των γονέων, το επάγ-γελμα και, αν χρειάζεται, για κάθε στοιχείο που μπορεί 
να καθορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια την ταυτότητά του, 
συνιστώντας να προσέχει την κατηγορία και τη σχετική συζήτηση.
Άρθρο 343. - Θέση επί της κατηγορίας. 
Ενημέρωση του κατηγορουμένου. 
1. Ο διευθύνων τη συζήτηση καλεί τον κατηγορούμενο 
να διατυπώσει συνοπτικά τη θέση του επί της κατηγορί-
ας, παράλληλα δε τον πληροφορεί ότι έχει το δικαίωμα να αντιτάξει στην κατηγορία πλήρη έκθεση των ισχυρι-
σμών του, καθώς και να διατυπώσει τις παρατηρήσεις 
του ύστερα από την εξέταση κάθε μάρτυρα ή την έρευνα 
οποιουδήποτε άλλου αποδεικτικού μέσου.
2. Αν από την αποδεικτική διαδικασία προκύψουν νέες 
περιστάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να συνδεθούν με 
επιτρεπτή μεταβολή της κατηγορίας, το δικαστήριο, εφό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2832 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
σον υποβληθεί σχετικό αίτημα από τον κατηγορούμενο, 
παρέχει σε αυτόν τον κατά την κρίση του αναγκαίο χρόνο 
προετοιμασίας. Η πιθανολογούμενη μεταβολή της κα-
τηγορίας ουδέποτε συνιστά λόγο αναβολής της δίκης. 
Άρθρο 344. - Έναρξη συζήτησης. 
Μετά τη λήψη των στοιχείων της ταυτότητας του κατη-
γορουμένου, τη νομιμοποίηση του παριστάμενου για την 
υποστήριξη της κατηγορίας και των συνηγόρων τους, ο 
εισαγγελέας απαγγέλλει με συνοπτική ακρίβεια την κα-
τηγορία. Κατόπιν ο διευθύνων τη συζήτηση υποδεικνύει 
τη δυνατότητα συνδιαλλαγής, εφόσον αυτή προβλέπε-
ται, και ζητεί από τον κατηγορούμενο να διατυπώσει 
τη θέση του απέναντι στην κατηγορία, υπενθυμίζοντάς 
του ταυτόχρονα ότι θα απολογηθεί αφού τελειώσει η 
αποδεικτική διαδικασία. Στη συνέχεια ο διευθύνων τη 
συζήτηση εκφωνεί τον κατάλογο των μαρτύρων και των 
πραγματογνωμόνων που κλητεύθηκαν. 
Άρθρο 345. - Συνάφεια - Συμμετοχή. 
Μετά τις ενέργειες των προηγούμενων άρθρων, το δι-
καστήριο αποφασίζει για τυχόν περιπτώσεις συνάφειας 
ή συμμετοχής ή χωρισμού της δίκης σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στα άρθρα 128-131.
Άρθρο 346. - Αποχώρηση του κατηγορουμένου. 
Η αποχώρηση του κατηγορουμένου κατά τη διάρκεια 
της δίκης δεν κωλύει καθόλου την πρόοδο της διαδικα-
σίας. Επιτρέπεται όμως στο συνήγορο του κατηγορουμέ-
νου να παραστεί αντί γι’ αυτόν. Το δικαστήριο μπορεί να 
διατάξει ή την αναβολή της δίκης ή την διακοπή της για 
οκτώ το πολύ ημέρες. Σε δίκες για κακούργημα ο πρόε-δρος πρέπει πάντοτε να διορίσει στον κατηγορούμενο που αποχώρησε για οποιονδήποτε λόγο συνήγορο για 
να παρίσταται αντί γι’ αυτόν στη δίκη, αν αποχώρησε και 
ο συνήγορός του που είχε αρχικά διοριστεί. 
Άρθρο 347. - Απομάκρυνση 
του κατηγορουμένου που θορυβεί. 
1. Αν ο κατηγορούμενος δυσχεραίνει τη διεξαγωγή 
της δίκης, διαταράσσοντας με απρεπή συμπεριφορά 
την τάξη του δικαστηρίου και επιμένει σε αυτό παρά τη νουθεσία του προέδρου και την προειδοποίηση ότι θα 
απομακρυνθεί από τη συνεδρίαση, αν δεν συμμορφωθεί, 
το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την απομάκρυνσή του 
προσωρινά ή για όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Στην 
περίπτωση αυτή το δικαστήριο επιτρέπει στο συνήγορό 
του να παραστεί για εκείνον ως το τέλος της διαδικασίας. 
Με την ίδια απόφαση μπορεί να διαταχθεί και η κράτηση 
του κατηγορουμένου που θορυβεί (άρθρο 336 παρ. 1).
2. Το δικαστήριο μπορεί οποτεδήποτε να διατάξει την 
επάνοδο του κατηγορουμένου στο ακροατήριο, οπότε ο γραμματέας του διαβάζει περιληπτικά τα όσα έγιναν κατά την απουσία του. Το δικαστήριο έχει την υποχρέ-
ωση να διατάξει την επάνοδο, όταν πρόκειται να απο-
λογηθεί ο κατηγορούμενος. Δεν εμποδίζεται πάντως να 
διατάξει να απομακρυνθεί πάλι ο κατηγορούμενος, αν 
εμφανιστεί η περίπτωση της παρ. 1.
Άρθρο 348. - Ασθένεια του κατηγορουμένου. 
Αν εξαιτίας σοβαρής διαταραχής της υγείας του κα-τηγορουμένου γίνεται δυσχερής η περαιτέρω παρου-
σία του στη δίκη, το δικαστήριο, αφού διαπιστωθεί η 
κατάσταση αυτή με αυτοψία ή βεβαιωθεί από γιατρό, 
διατάσσει ή τη διακοπή της δίκης για οκτώ το πολύ ημέ-
ρες ή την αναβολή της. Μπορεί επίσης να επιτρέψει στον 
κατηγορούμενο να εκπροσωπηθεί από τον συνήγορό 
του, αν το ζητήσει. Αν και πάλι υπάρχει η ίδια νοσηρή 
κατάσταση ή αν αυτή που εμφανίσθηκε για πρώτη φορά 
πρόκειται να διαρκέσει επί μακρό χρόνο, αφού το γεγο-
νός αυτό βεβαιωθεί από γιατρό, το δικαστήριο συνεχίζει 
τη διεξαγωγή της δίκης, επιτρέποντας την εκπροσώπη-
ση του κατηγορουμένου από τον συνήγορό του. Στα 
κακουργήματα εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη του 
τελευταίου εδαφίου του άρθρου 346.
Άρθρο 349. - Αναβολή της δίκης. 
1. Το δικαστήριο μπορεί, μετά από πρόταση του ει-
σαγγελέα ή και αυτεπαγγέλτως, να διατάξει την αναβολή 
της δίκης για λόγους ανώτερης βίας, με αίτημα δε κά-
ποιου από τους διαδίκους, για σοβαρούς λόγους υγείας 
ή λόγους ανώτερης βίας. Το σημαντικό αίτιο μπορεί να 
προβληθεί από οποιονδήποτε ακόμη και όταν αφορά το 
πρόσωπο του διορισμένου κατ’ άρθρο 340 παρ. 2 πλη-
ρεξουσίου δικηγόρου. Ο σοβαρός λόγος υγείας αποδει-
κνύεται με ιατρική πιστοποίηση. 
2. Η απόφαση που δέχεται τους λόγους αναβολής 
πρέπει να έχει ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, 
η οποία πρέπει να αναφέρει ότι ο λόγος της αναβολής δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με διακοπή της δίκης.
3. Η αναβολή γίνεται σε ρητή δικάσιμο, την οποία το 
δικαστήριο ανακοινώνει στους παρόντες διαδίκους, μάρ-
τυρες και πραγματογνώμονες και σε αυτήν κλητεύονται 
μόνο οι απόντες. Αν ο λόγος αναβολής αναγγέλθηκε από 
συνήγορο ή άλλο πρόσωπο για λογαριασμό απόντος 
διαδίκου και η συζήτηση αναβλήθηκε σε ρητή δικάσιμο, 
η περί αναβολής απόφαση επέχει θέση κλητεύσεώς του.
4. Η αποχή των δικηγόρων αποτελεί λόγο ανώτερης 
βίας για την αναβολή.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
α) Μάρτυρες
Άρθρο 350. - Απαγόρευση 
επικοινωνίας μαρτύρων.
1. Πριν ακόμα αρχίσει η εξέταση μαρτύρων, ο διευ-
θύνων τη συζήτηση παραγγέλλει στους μάρτυρες να 
αποχωρήσουν στο δωμάτιο που είναι προορισμένο γι’ 
αυτούς.
2. Οι μάρτυρες πριν από την εξέτασή τους οφείλουν 
να μην επικοινωνούν με κανέναν από αυτούς που έχουν 
συμφέρον από την έκβαση της δίκης, ούτε να ακούν 
αυτά που λέγονται στη διαδικασία.
3. Ο διευθύνων τη συζήτηση, αν το κρίνει αναγκαίο, 
διατάσσει τα πρόσφορα μέτρα για την αποφυγή οποιασ-
δήποτε αθέμιτης επικοινωνίας. 
Άρθρο 351. - Σειρά κατά την εξέταση μαρτύρων. 
1. Ο διευθύνων τη συζήτηση προσδιορίζει τη σειρά 
κατά την οποία θα εξεταστούν οι μάρτυρες και θα υπο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2833 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
βληθούν οι υπόλοιπες αποδείξεις. Ο ίδιος φροντίζει με 
επιμέλεια ώστε, με τη σειρά που θα προσδιοριστεί, να 
διασαφηνιστούν όσο το δυνατόν πληρέστερα τα σχετικά 
με την πράξη και όλα όσα αφορούν την κατηγορία ή την 
υπεράσπιση, να διαλυθεί κάθε σύγχυση και να προκύψει 
βέβαιη πεποίθηση για την δικαζόμενη κατηγορία, στη-
ριγμένη σε βάσιμες αποδείξεις.
2. Ο διευθύνων τη συζήτηση μπορεί να αναθέσει την 
εξέταση μαρτύρων σε έναν από τους δικαστές που συ-γκροτούν το δικαστήριο. 
3. Το δικαστήριο μπορεί να απαλλάξει μάρτυρα που 
κλητεύθηκε από παραδρομή. 
Άρθρο 352. - Αναβολή της δίκης 
λόγω απουσίας μαρτύρων. 
1. Αν κάποιος μάρτυρας ή πραγματογνώμονας κλη-
τεύθηκε νόμιμα, δεν εμφανίστηκε όμως και η μαρτυρία 
του κρίνεται αναγκαία για την ανακάλυψη της αλήθειας, 
εφόσον ο κατηγορούμενος, και σε περίπτωση που είναι 
περισσότεροι ένας από αυτούς, κρατείται προσωρινά, 
το δικαστήριο διατάσσει υποχρεωτικά τη διακοπή της 
δίκης έως οκτώ το πολύ ημέρες, καθώς και την κατά το 
άρθρο 231 βίαιη προσαγωγή των μαρτύρων ή των πραγ-
ματογνωμόνων, για τους οποίους, μόλις προσαχθούν, 
εφαρμόζει τη διάταξη της παρ. 2 του ίδιου άρθρου.
2. Αν κανένας από τους κατηγορουμένους δεν κρατεί-
ται προσωρινά και δεν εμφανίστηκε κατά τη συζήτηση 
μάρτυρας ή πραγματογνώμονας που κλητεύθηκε ή αν 
στην επανάληψη της δίκης που διακόπηκε σύμφωνα με 
την προηγούμενη παράγραφο απουσιάζουν και πάλι οι 
ίδιοι μάρτυρες ή πραγματογνώμονες, επειδή δεν εκτελέ-
στηκε η διαταγή για τη βίαιη προσαγωγή τους, το δικα-στήριο, αν κρίνει αναγκαία την αναβολή της συζήτησης για την υπόθεση, την αναβάλ λει σε ρητή δικάσιμο μέσα 
σε εξήντα ημέρες. Το δικαστήριο ανακοινώνει τη δικάσι-
μο αυτή στους παρόντες από τους διαδίκους, μάρτυρες 
και πραγματογνώμονες και κλητεύονται μόνο οι απόντες 
διάδικοι, μάρτυρες ή πραγματογνώμονες. Στην περίπτω-
ση αυτή οι προθεσμίες για εμφάνιση συντέμνονται στο 
μισό. Το ίδιο γίνεται και σε κάθε τυχόν περαιτέρω ανα-
βολή της δίκης. 
3. Αν το δικαστήριο κρίνει ότι χρειάζονται νέες απο-
δείξεις, μπορεί να αναβάλ ει τη συζήτηση της υπόθεσης, 
εφαρμόζοντας ανάλογα τις διατάξεις της παρ. 2 του άρ-
θρου αυτού. 
Άρθρο 353. - Προσαγωγή των μαρτύρων.
1. Αν το δικαστήριο κρίνει ότι κατά τη διάρκεια της 
συνεδρίασης είναι δυνατό να προσέλθει μάρτυρας που 
δεν κλητεύθηκε ή του οποίου το όνομα δεν γνωστοποι-
ήθηκε, και τη μαρτυρία του την θεωρεί αναγκαία, μπορεί 
να διατάξει την άμεση εμφάνιση και εξέτασή του, εφόσον 
δεν αντιλέγει ο κατηγορούμενος. Διαφορετικά, διατάσ-
σει τη διακοπή της δίκης έως δεκαπέντε το πολύ ημέρες.
2. Το δικαστήριο διατάσσει τη βίαιη προσαγωγή, 
σύμφωνα με το άρθρο 231 παρ. 5 των μαρτύρων που 
κλητεύθηκαν για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της συνε-
δρίασης, αν οι μάρτυρες αυτοί κατοικούν στην έδρα του 
δικαστηρίου και δεν προσέρχονται από απείθεια. Μπορεί 
ακόμα να διατάξει σε κάθε περίπτωση την προσαγωγή τους με απλή συνοδεία. Αυτό γίνεται σε εξαιρετικά επεί-
γουσες περιστάσεις ή αν υπάρχουν λόγοι που δείχνουν 
ενδεχόμενη απροθυμία των μαρτύρων να εμφανιστούν.
3. Το δικαστήριο διατάσσει τη βίαιη προσαγωγή, σύμ-
φωνα με το άρθρο 231 παρ. 5 των μαρτύρων που κλη-
τεύθηκαν εμπρόθεσμα και δεν εμφανίστηκαν.
4. Η συνεδρίαση μπορεί να διακοπεί μέχρι δεκαπέντε 
το πολύ ημέρες, προκειμένου να εμφανιστούν ή να προ-
σαχθούν οι μάρτυρες σε αυτήν.
Άρθρο 354. - Μάρτυρες 
που είναι αδύνατο να εμφανιστούν. 
Αν κάποιος μάρτυρας δεν εξετάστηκε καθόλου κατά 
την προδικασία και δεν είναι δυνατό ή είναι πολύ δύσκο-
λο να εμφανιστεί, το δικαστήριο μπορεί να αναθέσει σε 
ένα από τα μέλη του ή σε άλλο δικαστή την εξέταση του 
μάρτυρα στον τόπο όπου διαμένει ή και στο σπίτι του, αν 
διαμένει στην έδρα του δικαστηρίου. Στην εξέταση αυτή, 
που μπορεί να γίνει και με διακοπή της δίκης (άρθρο 
353 παρ. 4), εφαρμόζονται όσα ορίζει το άρθρο 328. Με 
ποινή ακυρότητας, η κατάθεση του μάρτυρα διαβάζεται 
στο ακροατήριο (άρθρο 363). 
Άρθρο 355. - Κλήτευση 
νέων μαρτύρων υπεράσπισης. 
Αν το δικαστήριο αναβάλει την δίκη για ισχυρότερες 
αποδείξεις ή τη διακόψει για να εμφανιστούν νέοι μάρ-
τυρες, οφείλει να διατάξει την κλήτευση και των νέων 
μαρτύρων που προτείνονται από τον κατηγορούμενο 
και δεν έχουν ακόμη κλητευθεί σύμφωνα με το άρθρο 
327, οπότε κλητεύονται ένας μάρτυρας προκειμένου 
για πλημμέλημα ή έως δύο το πολύ προκειμένου για κα-
κούργημα. Οι προϋποθέσεις της παρ. 2 του άρθρου 327 
εφαρμόζονται και σε αυτή την περίπτωση.
Άρθρο 356. - Δικαιώματα του εισαγγελέα 
και των διαδίκων μετά την αναβολή. 
Μετά την αναβολή της δίκης, κατά το χρονικό διάστη-
μα που μεσολαβεί έως τη νέα δικάσιμο, και ο εισαγγελέας 
και οι διάδικοι μπορούν να ασκούν όλα τα δικαιώματα 
που τους παρέχονται σύμφωνα με τα άρθρα 326 έως 
328 κατά το προπαρασκευαστικό στάδιο της κύριας 
διαδικασίας. 
Άρθρο 357. - Διευκρινίσεις και ερωτήσεις 
στους μάρτυρες και στους κατηγορουμένους. 
1. Ο διευθύνων τη συζήτηση έχει δικαίωμα να απαι-
τήσει από τον μάρτυρα όλες τις διευκρινίσεις που θεω-ρεί χρήσιμες για την εξακρίβωση της αλήθειας. Το ίδιο 
δικαίωμα έχουν και οι άλλοι σύνεδροι δικαστές και ο 
εισαγγελέας, τηρώντας τη διάταξη του άρθρου 333.
2. Μετά την εξέταση του μάρτυρα μπορούν επίσης οι 
ίδιοι να απευθύνουν και στον κατηγορούμενο όλες τις 
ερωτήσεις που είναι χρήσιμες για την εξακρίβωση της 
αλήθειας.
3. Ο κατηγορούμενος και οι άλλοι διάδικοι, καθώς 
και οι συνήγοροί τους, έχουν το δικαίωμα να κάνουν 
απευθείας στο μάρτυρα ή τον πραγματογνώμονα ή τον 
τεχνικό σύμβουλο του κατηγορουμένου τις ερωτήσεις 
που είναι χρήσιμες για την εξακρίβωση της αλήθειας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2834 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
4. Ως προς τα άλλα σημεία της εξέτασης των μαρτύρων 
εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 209 παρ. 2 έως 
και 229. Όταν ένας μάρτυρας εξετάζεται στο ακροατήριο, 
η κατάθεσή του που είχε δοθεί κατά την προδικασία δεν 
διαβάζεται. Επιτρέπεται η ανάγνωση μόνον περικοπών 
της κατάθεσης για να βοηθηθεί η μνήμη του μάρτυρα 
ή για να επισημανθούν αντιφάσεις του. 
Άρθρο 358. - Παρατηρήσεις στις αποδείξεις 
που ενεργήθηκαν και ερωτήσεις. 
Μετά την εξέταση κάθε μάρτυρα ο εισαγγελέας και οι 
διάδικοι έχουν το δικαίωμα να αναφέρουν εναντίον του ή 
εναντίον της μαρτυρίας του ο,τιδήποτε μπορεί να καθο-
ρίσει ακριβέστερα την αξιοπιστία του και που συντείνει 
στην αποκάλυψη της αλήθειας. Μπορούν να προβαίνουν 
σε δηλώσεις και εξηγήσεις σχετικά με τις καταθέσεις που 
έγιναν ή τα αποδεικτικά μέσα που εξετάστηκαν. Οι κατά 
τα ως άνω δηλώσεις και εξηγήσεις μπορούν να γίνουν 
κατά την κρίση του πρόεδρου συνολικά κατά ομάδες ή 
συναφείς ενότητες των σχετικών αποδεικτικών μέσων 
που εξετάστηκαν. 
Άρθρο 359. - Αποχώρηση 
και νέα εξέταση μαρτύρων. 
Όταν τελειώσει η εξέταση του μάρτυρα, αυτός παρα-
μένει στο ακροατήριο έως το τέλος της αποδεικτικής 
διαδικασίας, εκτός αν το δικαστήριο του επιτρέψει να 
αποχωρήσει με τη συναίνεση του εισαγγελέα και των 
διαδίκων. Ο διευθύνων τη συζήτηση έχει το δικαίωμα με 
αίτηση του εισαγγελέα, των διαδίκων ή αυτεπαγγέλτως 
να διατάξει να αποχωρήσουν από το ακροατήριο μερικοί 
ή όλοι οι μάρτυρες που εξετάστηκαν ή να εξεταστούν και 
πάλι μόνοι ή με την παρουσία άλλων μαρτύρων.
β) Πραγματογνωμοσύνη και αυτοψία
Άρθρο 360. - Πραγματογνώμονες. 
1. Μετά την εξέταση των μαρτύρων διαβάζονται οι 
εκθέσεις των πραγματογνωμόνων και των τεχνικών 
συμβούλων. Αν κληθούν στο ακροατήριο από τον ει-
σαγγελέα οι πραγματογνώμονες για να αναπτύξουν 
προφορικά την έκθεσή τους, η ανάπτυξη αυτή γίνεται 
ύστερα από την ανάγνωση της γνωμοδότησης και οι 
πραγματογνώμονες περιορίζονται, όπως και οι κατά 
την προδικασία τεχνικοί σύμβουλοι, που κλητεύονται 
ταυτόχρονα από τον εισαγγελέα, στο να απαντούν στις 
ερωτήσεις που τους απευθύνονται. Αν οι πραγματογνώ-
μονες κλήθηκαν για πρώτη φορά στο ακροατήριο και 
εμφανίστηκαν, μπορούν να κληθούν από τον διάδικο 
σύμφωνα με τα άρθρα 204 έως 207 τεχνικοί σύμβουλοι, 
όχι περισσότεροι από τους πραγματογνώμονες, οι οποίοι 
περιορίζονται επίσης στην έκθεση των συμπερασμάτων 
τους και στους ουσιώδεις λόγους που τα στηρίζουν, κα-
θώς και στην απάντηση των ερωτήσεων που τους υπο-βάλλονται (άρθρο 208).
2. Οι πραγματογνώμονες και οι διερμηνείς δίνουν πριν 
από την εξέτασή τους τον όρκο που διατυπώνεται στα 
άρθρα 194 και 236 με παράλειψη του όρου της μυστικό-
τητας. Οι τεχνικοί σύμβουλοι δεν δίδουν όρκο. 
Άρθρο 361. - Αυτοψία. 
Αν αναβληθεί η υπόθεση για να γίνει αυτοψία, είναι 
όμως δύσκολο να μεταβεί επιτόπου ολόκληρο το δικα-στήριο, η ενέργεια της αυτοψίας είναι δυνατό να ανατε-
θεί σε ένα από τα μέλη του δικαστηρίου. Αν πρόκειται για 
τόπο που βρίσκεται έξω από την έδρα του δικαστηρίου, 
μπορεί να ανατεθεί και σε κάποιον ανακριτικό υπάλληλο 
που εδρεύει στον τόπο αυτό.
γ) Έγγραφα
Άρθρο 362. - Ανάγνωση των εγγράφων. 
1. Στο ακροατήριο διαβάζονται οι εκθέσεις των ανα-
κριτικών υπαλλήλων, που συντάχθηκαν σύμφωνα με 
τους νόμιμους τύπους, καθώς και τα υπόλοιπα έγγραφα 
που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της αποδεικτικής δι-
αδικασίας και δεν αμφισβητήθηκε η γνησιότητά τους. Η 
ανάγνωση των εγγράφων αυτών στο ακροατήριο γίνεται 
ως προς τα ουσιώδη και σημαντικά, κατά την κρίση των 
διαδίκων, σημεία τους. Αν κατά την κρίση του διευθύνο-
ντος τη συζήτηση τα σημεία των εγγράφων, η ανάγνωση 
των οποίων ζητείται από τους διαδίκους, δεν είναι ουσι-
ώδη ή σημαντικά, μπορεί να ασκηθεί αμέσως προσφυγή 
σε όλο το δικαστήριο. Αν χρειάζεται κάποιος από τους 
μάρτυρες ή τους κατηγορουμένους να αναγνωρίσει ένα 
έγγραφο ή πειστήριο, ο διευθύνων τη συζήτηση το επι-
δεικνύει σε αυτόν.
2. Διαβάζονται ακόμη τα πρακτικά της ίδιας ποινικής 
δίκης που είχε αναβληθεί. Επίσης οι αμετάκλητες αποφά-
σεις που εκδόθηκαν σε άλλη ποινική ή πολιτική δίκη, αν 
το δικαστήριο κρίνει ότι η ανάγνωση αυτή είναι χρήσιμη.
3. Αν ζητείται η ανάγνωση εγγράφου το οποίο προ-
σκομίζεται για πρώτη φορά στο ακροατήριο και ασκεί 
ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, ο διάδικος 
που δεν το προσκόμισε, δικαιούται, εφόσον δεν είναι 
δυνατόν να τοποθετηθεί σχετικά με το περιεχόμενό του 
κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, να ζητήσει προς τού-
το διακοπή της δίκης μέχρι δέκα πέντε το πολύ ημέρες. 
Άρθρο 363. - Ανάγνωση ένορκων καταθέσεων. 
1. Στις περιπτώσεις που κρίνεται αιτιολογημένα ότι 
είναι αδύνατη η εμφάνιση ενός μάρτυρα στο ακροα-
τήριο εξαιτίας θανάτου, γήρατος, μακράς και σοβαρής 
ασθένειας, μη ανεύρεσής του λόγω αδυναμίας εντοπι-
σμού της διεύθυνσης κατοικίας του ή σε όσες άλλες πε-
ριπτώσεις ορίζει ο νόμος, διαβάζεται στο ακροατήριο, αν 
υποβληθεί αίτηση ή αυτεπαγγέλτως, η ένορκη κατάθεσή 
του που δόθηκε στην προδικασία, εκτός αν συντρέχει 
περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 354. Η ανάγνωση της 
ένορκης κατάθεσης της προδικασίας χωρίς τη συνδρομή 
των ανωτέρω προϋποθέσεων επ ιφέρει ακυρότητα της 
διαδικασίας. 
2. Σε περιπτώσεις που η εμφάνιση του απόντος μάρ-
τυρα στο ακροατήριο είναι εφικτή, η ένορκη κατάθεσή 
του που δόθηκε στην προδικασία διαβάζεται στο ακροα-
τήριο μόνον εφόσον συναινεί ρητώς ο κατηγορούμενος 
ή ο συνήγορος που τον εκπροσωπεί, με δήλωση που 
καταχωρίζεται στα πρακτικά. 
δ) Εξέταση του κατηγορουμένου
Άρθρο 364. - Συνεννόηση κατηγορουμένου 
με τον συνήγορό του. 
Ο κατηγορούμενος μπορεί κατά τη διάρκεια της διαδι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2835 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
κασίας να συνεννοείται με τον συνήγορό του, όχι όμως 
προκειμένου να δώσει απάντηση σε ερώτηση.
Άρθρο 365. - Απολογία του κατηγορουμένου. 
1. Ο διευθύνων τη συζήτηση καλεί τον κατηγορούμενο 
να απολογηθεί για την κατηγορία που του αποδίδεται. 
Κατά την απολογία του ο κατηγορούμενος πρέπει να 
μη διακόπτεται, εκτός αν επιμένει να απομακρύνεται 
από το θέμα, και να μην εμποδίζεται στην αφήγηση πε-
ριστατικών που αποκρούουν την κατηγορία. Αφού τε-
λειώσει η απολογία, μπορούν να γίνουν ερωτήσεις στον 
κατηγορούμενο από τον διευθύνοντα τη συζήτηση, τον 
εισαγγελέα και τους δικαστές. Οι υπόλοιποι διάδικοι, κα-
θώς και οι συνήγοροί τους, επιτρέπεται να υποβάλλουν 
ερωτήσεις στον κατηγορούμενο μόνο με τη μεσολάβηση 
εκείνου που διευθύνει τη συζήτηση. Ο συγκατηγορούμε-
νος έχει το δικαίωμα να υποβάλλει απευθείας ερωτήσεις 
στον έτερο κατηγορούμενο που τον ενοχοποιεί. 
2. Αν όσα εκθέτει ο κατηγορούμενος είναι στο σύνολό 
τους ή εν μέρει διαφορετικά από όσα ο ίδιος εξέθεσε 
στην προδικασία, είναι δυνατό να του διαβαστούν οι 
αντίθετες περικοπές της απολογίας του κατά την ανά-
κριση.
3. Αν ο κατηγορούμενος αρνηθεί να απολογηθεί ή να 
απαντήσει σε ερώτηση, αυτό αναγράφεται στα πρακτικά.
Άρθρο 366. - Συμπληρωματικές έρευνες. 
Αφού απολογηθεί ο κατηγορούμενος, ο διευθύνων 
τη συζήτηση ρωτάει τον εισαγγελέα και τους διαδίκους, σύμφωνα με όσα ορίζει το άρθρο 333, αν έχουν ανάγκη 
από κάποια συμπληρωματική εξέταση ή διευκρίνιση και 
κατόπιν κηρύσσει τη λήξη της αποδεικτικής διαδικασίας. 
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΤΙ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Άρθρο 367. - Αγορεύσεις. 
1. Όταν τελειώσει η αποδεικτική διαδικασία, ο διευθύ-
νων τη συζήτηση δίνει τον λόγο στον εισαγγελέα, έπειτα 
στον παριστάμενο για την υποστήριξη της κατηγορίας, 
ο οποίος δεν μπορεί να επεκταθεί στο θέμα της ποινής 
που πρέπει να επιβληθεί, και τέλος δίνει τον λόγο στον κατηγορούμενο.
2. Δικαίωμα δευτερολογίας έχει ο εισαγγελέας και ο 
κατηγορούμενος ή ένας συνήγορός του. Η δευτερολο-γία πρέπει να περιορίζεται στην απόκρουση αντίθετων 
επιχειρημάτων και δεν μπορεί να διαρκέσει περισσότερο 
από μισή ώρα. Στη δευτερολογία έχουν το δικαίωμα να απαντήσουν ο εισαγγελέας και οι διάδικοι.
3. Ο κατηγορούμενος ή ο συνήγορός του έχει πάντοτε 
το δικαίωμα να μιλήσει τελευταίος. 
Άρθρο 368. - Πώς τελειώνει η ποινική δίκη. 
Η ποινική δίκη τελειώνει: α) με την καταδίκη ή την αθώ-
ωση του κατηγορουμένου· β) με την οριστική παύση 
της ποινικής δίωξης, όταν έχει γίνει παραίτηση από το 
δικαίωμα της έγκλησης ή όταν έχει γίνει ανάκλησή της 
ή όταν έχει αμνηστευθεί η πράξη ή έχει παραγραφεί το 
αξιόποινό της ή όταν ο κατηγορούμενος έχει πεθάνει· 
γ) με την κήρυξη της ποινικής δίωξης απαράδεκτης στις 
περιπτώσεις που υπάρχει δεδικασμένο ή εκκρεμοδικία (άρθρο 57) ή όταν δεν υπάρχει η έγκληση, αίτηση ή άδεια 
(άρθρα 41, 53, 56) που απαιτείται για τη δίωξη. Η δικαστι-
κή άφεση της ποινής και η απαλλαγή λόγω έμπρακτης 
μετάνοιας λογίζονται ως αθώωση του κατηγορουμένου. 
Άρθρο 369. - Κατάρτιση και δημοσίευση
των αποφάσεων.
1. Οι αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων δημοσιεύ-
ονται σε δημόσια συνεδρίαση από τον διευθύνοντα τη 
συζήτηση μετά την περάτωσή της και πριν αρχίσει η συ-
ζήτηση της επόμενης υπόθεσης. Αν για ειδικούς λόγους 
επιβάλλεται να επιφυλαχθεί το δικαστήριο να εκδώσει 
την απόφασή του σε μεταγενέστερο χρόνο, ο διευθύνων 
τη συζήτηση έχει την υποχρέωση να γνωστοποιεί την 
ώρα που θα δημοσιευθεί η απόφαση.
2. Οι αποφάσεις των πολυμελών δικαστηρίων καταρτί-
ζονται από την ψήφο των δικαστών που συγκρότησαν το 
δικαστήριο σε μυστική διάσκεψη, στην οποία παρίσταται 
ο γραμματέας. Ο διευθύνων τη συζήτηση συγκεντρώνει 
τις ψήφους, αρχίζοντας από τον κατώτερο στο βαθμό και 
σε περίπτωση που οι δικαστές είναι ισόβαθμοι από τον 
νεότερο στο βαθμό, ενώ ο ίδιος ψηφίζει τελευταίος. Αν 
υπάρχει διχογνωμία, επικρατεί η γνώμη της πλειοψηφί-ας. Αν εκδηλώθηκαν περισσότερες από δύο γνώμες, οι 
δικαστές που ψήφισαν υπέρ της δυσμενέστερης γνώμης 
για τον κατηγορούμενο ή υπέρ της βαρύτερης ποινής 
προσχωρούν στη γνώμη εκείνων που ψήφισαν υπέρ της 
αμέσως ηπιότερης, ωσότου επιτευχθεί η πλειοψηφία.
3. Πρώτα γίνεται ψηφοφορία για την ενοχή ή την αθω-
ότητα του κατηγορουμένου για την πράξη που του απο-
δίδεται, όπως αυτή προέκυψε από την κύρια διαδικασία 
και για τον χαρακτηρισμό της πράξης. Αφού κηρυχθεί 
ένοχος ο κατηγορούμενος, γίνεται αμέσως κατόπιν συ-
ζήτηση για την ποινή που θα πρέπει να επιβληθεί και 
ενδεχομένως για τα μέτρα ασφαλείας. 
4. Το δικαστήριο αφαιρεί από την ποινή που επιβλήθηκε 
τον χρόνο της προσωρινής κράτησης του καταδικασμένου 
σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ποινικού κώδικα. Αν 
το δικαστήριο παρέλειψε να τον αφαιρέσει στην καταδικα-
στική απόφαση, μπορεί να το πράξει και με μεταγενέστερη 
απόφασή του, με αίτηση του καταδίκου ή του εισαγγελέα. 
Μπορεί επίσης να διορθώσει τα σφάλματα που έγιναν στον 
υπολογισμό. Όταν το δικαστήριο που επέβαλε την ποινή 
είναι το μικτό ορκωτό δικαστήριο και η σύνοδος έχει λήξει, 
αρμόδιο για την αφαίρεση της προσωρινής κράτησης είναι 
το τριμελές εφετείο, ενώ αν η απόφαση είναι του μικτού 
ορκωτού εφετείου, αρμόδιο είναι το πενταμελές εφετείο. Εναντίον της απόφασης για τον υπολογισμό του χρόνου 
της προσωρινής κράτησης επιτρέπεται το ένδικο μέσο 
της αναίρεσης.
5. Όταν απαγγελθεί η απόφαση, ο διευθύνων τη συ-
ζήτηση ανακοινώνει σε εκείνον που καταδικάστηκε ότι 
έχει το δικαίωμα να ασκήσει έφεση ή αναίρεση μέσα 
στην νόμιμη προθεσμία. 
Άρθρο 370. - Καταχώρηση μειοψηφίας. 
Σε κάθε δικαστική απόφαση καταχωρίζεται υποχρεω-
τικά η γνώμη της μειοψηφίας, αν υπάρχει, με τα ονόματα 
των δικαστών που μειοψηφούν, τα οποία αναφέρονται 
και κατά την απαγγελία της απόφασης στο ακροατήριο.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2836 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 371. - Αποφάσεις 
που δημοσιεύονται στον τύπο. 
Στις περιπτώσεις που ο νόμος ορίζει ότι η δικαστική 
απόφαση πρέπει να δημοσιευθεί στον τύπο, το δικαστή-
ριο πρέπει να καθορίσει στην ίδια την απόφαση αν πρέ-
πει να δημοσιευτεί ολόκληρη ή μόνο ορισμένα τμήματά 
της και σε ποια ή ποιες εφημερίδες.
Άρθρο 372. - Έξοδα. Τύχη των πραγμάτων 
που κατασχέθηκαν. 
Με την τελειωτική απόφαση οι διάδικοι που ηττήθη-
καν στη δίκη καταδικάζονται στα έξοδα (άρθρα 577 επ.). 
Με την ίδια απόφαση το δικαστήριο διατάσσει να απο-
δοθούν στον ιδιοκτήτη τα πράγματα που αφαιρέθηκαν 
και τα πειστήρια, όσα κατασχέθηκαν ή παραδόθηκαν 
κατά την ανάκριση και δεν έγινε άρση της κατάσχεσής 
τους σύμφωνα με το άρθρο 269. Διατάσσει επίσης τη 
δήμευση των αντικειμένων που πρέπει να δημευτούν. 
Στις προηγούμενες περιπτώσεις εφαρμόζεται αναλόγως 
η διάταξη του άρθρου 311 παρ. 2. 
Άρθρο 373. - Τύχη δεσμευμένων 
περιουσιακών στοιχείων. 
1. Με την τελειωτική απόφαση το δικαστήριο απο-
φασίζει για την τύχη των δεσμευμένων περιουσιακών 
στοιχείων.
2. Σε περίπτωση αθώωσης του κατηγορουμένου το 
δικαστήριο αίρει την δέσμευση και διατάσσει την από-
δοση των περιουσιακών στοιχείων στον ιδιοκτήτη τους.
3. Σε περίπτωση καταδίκης, αν τα δεσμευμένα περι-
ουσιακά στοιχεία προέρχονται άμεσα ή έμμεσα από την 
αξιόποινη πράξη και συνιστούν την περιουσιακή ζημία 
που υπέστη το θύμα, αποδίδονται στο τελευταίο. Δια-
φορετικά διατάσσεται η δήμευσή τους, εφόσον αυτή 
προβλέπεται από τις κείμενες διατάξεις. 
4. Το δικαστήριο μπορεί να περιορίσει τη δήμευση σε 
μέρος των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων. Στην 
περίπτωση αυτή αίρει κατά τα λοιπά τη δέσμευση και 
διατάσσει κατά το σκέλος της αυτό την απόδοση των 
περιουσιακών στοιχείων στον ιδιοκτήτη τους.
5. Σε περίπτωση οριστικής παύσης της ποινικής δί-
ωξης λόγω παραγραφής ή θανάτου ή κήρυξης αυτής 
απαράδεκτης το δικαστήριο διατάσσει την απόδοση των 
δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων στον παθόντα, 
εφόσον ήθελε προκύψει ότι αυτά προέρχονται άμεσα 
ή έμμεσα από την αξιόποινη πράξη και συνιστούν την 
περιουσιακή ζημία που υπέστη αυτός. Διαφορετικά δια-
τάσσει τη δήμευσή τους, εφόσον αυτή προβλέπεται από 
τις κείμενες διατάξεις. Στις προηγούμενες περιπτώσεις 
εφαρμόζεται αναλόγως και η διάταξη της παρ. 2 του 
άρθρου 311. 
ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΤΟ ΠΛΗΜΜΕΛΕΙΟΔΙΚΕΙΟ
Άρθρο 374. - Αριθμός, σειρά και κατανομή 
των υποθέσεων στο πλημμελειοδικείο. 
1. Σε κάθε δικάσιμο προσδιορίζονται για εκδίκαση 
μέχρι τριάντα υποθέσεις, αν πρόκειται για το τριμελές πλημμελειοδικείο, ή μέχρι εξήντα αν πρόκειται για το 
μονομελές. Ο αριθμός αυτός μπορεί να αυξηθεί αν ο ει-
σαγγελέας, με τη σύμφωνη γνώμη και του διευθύνοντος 
το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη και τα στατιστικά 
δεδομένα, κρίνει ότι όλες οι υποθέσεις μπορούν να πε-
ρατωθούν εντός της ημέρας.
2. Ο εισαγγελέας, όταν προσδιορίζει τις υποθέσεις 
κάθε δικασίμου τις κατανέμει σε τρία μέρη, αφού πά-
ντοτε λάβει υπόψη του τον χρόνο τέλεσης της πράξης. 
Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει  τις υποθέσεις, που επίκει-
ται η παραγραφή τους, καθώς και εκείνες στις οποίες ο 
κατηγορούμενος κρατείται προσωρινά για τη δικαζόμε-
νη υπόθεση, το δεύτερο εκείνες που προέρχονται από 
αναβολή και το τρίτο τις λοιπές υποθέσεις, εκτός αν ο 
εισαγγελέας με διάταξή του κρίνει διαφορετικά.
3. Τρεις τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη 
συνεδρίαση, ο γραμματέας της εισαγγελίας αναρτά, στον 
προς τούτο χώρο της εισαγγελίας, αντίγραφο της σειράς 
των υποθέσεων, σύμφωνα με το έκθεμα σημειώνοντας 
και τον χρόνο που θα εκδικαστούν. Η σειρά του εκθέ-
ματος δεν μπορεί να αλλάξει παρά μόνο με απόφαση 
του δικαστηρίου, που δημοσιεύεται κατά την έναρξη 
της συνεδρίασης και αφορά υπόθεση στην οποία όλοι οι 
διάδικοι είναι παρόντες. Μπορεί όμως το δικαστήριο, με 
απόφασή του και κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, να 
μεταθέσει τη συζήτηση για ορισμένη υπόθεση σε επόμε-
νο αριθμό της σειράς, ύστερα από αίτηση κάποιου από 
τους διαδίκους ή και αυτεπαγγέλτως για εξαιρετικούς 
λόγους.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΤΟ ΕΦΕΤΕΙΟ
Άρθρο 375. - Ιδιαίτερες δικάσιμοι. - 
Διακοπή των συνεδριάσεων. 
1. Στα τριμελή εφετεία κακουργημάτων ορίζονται ιδιαί-
τερες κατά μήνα δικάσιμοι, στις οποίες προσδιορίζονται 
αποκλειστικά και μόνο υποθέσεις με κατηγορούμενο ή κατηγορουμένους προσωρινά κρατούμενους. Στα Εφε-
τεία Αθηνών, Πειραιά και Θεσσαλονίκης οι ιδιαίτερες 
αυτές δικάσιμοι δεν μπορεί να είναι λιγότερες από τρεις 
κάθε μήνα μόνο για τις υποθέσεις με προσωρινά κρα-
τούμενους. Για την εκδίκαση των συγκεκριμένων υπο-
θέσεων τα εφετεία συνεδριάζουν και κατά τη διάρκεια 
των δικαστικών διακοπών, εκτός από το μήνα Αύγουστο. 
2. Οι διατάξεις του προηγούμενου άρθρου έχουν 
εφαρμογή και στο εφετείο εκτός από την παρ. 1.
3. Το εφετείο όταν δικάζει πλημμελήματα μπορεί να 
διατάξει μία ή περισσότερες φορές τη διακοπή της 
συνεδρίασης έως δεκαπέντε ημέρες μέσα σε χρονικό 
διάστημα τριάντα το πολύ ημερών για ανυπέρβλητο 
κώλυμα που παρουσιάστηκε κατά τη διαδικασία, είτε 
από την πλευρά των δικαστών είτε από την πλευρά των 
διαδίκων ή για να προσαχθούν με τη βία οι μάρτυρες 
(άρθρο 231 παρ. 5).
4. Σε δίκες που διαρκούν περισσότερο από ένα μήνα 
ή αφορούν κακούργημα, το κάθε δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη διακοπή της δίκης μέχρι τριάντα (30) εργά-σιμες ημέρες κάθε φορά. 
5. Αν το ανυπέρβλητο κώλυμα παρουσιαστεί στο πρό-
σωπο κάποιου δικαστή, το εφετείο στη συζήτηση για 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2837 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
τη διακοπή της δίκης μπορεί να συγκροτηθεί και από 
άλλους δικαστές που αναπληρώνουν τους κωλυομένους.
Άρθρο 376. - Αυτεπάγγελτος 
διορισμός συνηγόρου. 
Σε περίπτωση που η κατηγορία αφορά κακούργημα, 
αν ο κατηγορούμενος δεν έχει συνήγορο, ο διευθύνων 
τη συζήτηση διορίζει συνήγορό του, σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στο άρθρο 340 παρ. 1 και θέτει στη διάθεσή του τη δικογραφία (άρθρο 321 παρ. 6). 
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΣΤΑ ΜΙΚΤΑ ΟΡΚΩΤΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ
Άρθρο 377. - Γενικές διατάξεις. 
1. Το μικτό ορκωτό δικαστήριο και το μικτό ορκωτό 
εφετείο συγκροτούνται κάθε μήνα, εκτός από τους μή-
νες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο, κατά τους οποί-
ους μπορούν να συγκροτηθούν μόνο για εξαιρετικούς 
λόγους. Ο εισαγγελέας εφετών κρίνει αν υπάρχουν οι 
εξαιρετικοί λόγοι.
2. Η σύνοδος του δικαστηρίου διαρκεί είκοσι τέσσερις 
ημέρες, διαιρείται σε δύο δωδεκαήμερες περιόδους. Η 
σύνοδος δεν μπορεί να παραταθεί πέρα από τις είκοσι 
τέσσερις ημέρες. Η δικαιοδοσία του δικαστηρίου εξα-
κολουθεί και μετά την εικοστή τέταρτη ημέρα για να 
συνεχιστεί η εκδίκαση υπόθε σης που είχε αρχίσει πριν 
λήξει η σύνοδος.
Άρθρο 378. - Συγκρότηση δικαστηρίων. 
1. Κάθε χρόνο στη διάρκεια του Σεπτεμβρίου ο εισαγ-
γελέας εφετών ορίζει με διάταξη την ημέρα που αρχίζει 
κάθε σύνοδος των μικτών ορκωτών δικαστηρίων της 
έδρας του και της περιφέρειάς του, καθώς και του μικτού 
ορκωτού εφετείου της περιφέρειάς του στους επόμενους 
μήνες από τον Οκτώβριο έως και τον Ιούνιο. Επίσης κάθε 
χρόνο μέσα στον Ιούνιο ο εισαγγελέας εφετών ορίζει με 
διάταξη τη συγκρότηση των παραπάνω δικαστηρίων για 
τους μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο, αν κατά 
την κρίση του εξαιρετικοί λόγοι επιβάλλουν τη συγκρό-
τησή τους και σε αυτούς τους μήνες. 
2. Οι παραπάνω διατάξεις του εισαγγελέα των εφετών 
τοιχοκολλούνται στην αίθουσα κάθε μικτού ορκωτού δι-
καστηρίου και κάθε μικτού ορκωτού εφετείου αντίστοι-
χα. Η διάταξη που εκδίδεται τον Ιούνιο τοιχοκολλάται 
μόνο στην αίθουσα των δικαστηρίων όπου πρόκειται να 
συγκροτηθούν αυτά στους καλοκαιρινούς μήνες.
Άρθρο 379. - Προσόντα ενόρκων. 
1. Ικανοί να εκπληρώσουν καθήκοντα ενόρκου είναι: 
α) Για το μικτό ορκωτό δικαστήριο, οι Έλληνες πολίτες 
και των δύο φύλων που κατοικούν ή διαμένουν μόνιμα 
στην έδρα του πρωτοδικείου όπου συγκροτείται το μικτό 
ορκωτό δικαστήριο, έχουν συμπληρώσει το 30ό έτος 
της ηλικίας τους, δεν έχουν όμως περάσει το 70ό, έχουν 
τουλάχιστον απολυτήριο λυκείου και δεν έχουν στερηθεί 
τα πολιτικά τους δικαιώματα ή δεν έχουν αποστερηθεί 
θέσεις και αξιώματα (άρθρο 60 ΠΚ). β) Για το μικτό ορ-
κωτό εφετείο, οι Έλληνες πολίτες και των δύο φύλων που 
κατοικούν ή διαμένουν μόνιμα στην έδρα του εφετείου, όπου συγκροτείται το μικτό ορκωτό εφετείο, έχουν συ-
μπληρώσει το 40ό έτος της ηλικίας τους, δεν έχουν όμως 
περάσει το 70ό, έχουν τουλάχιστον απολυτήριο λυκείου 
και δεν έχουν στερηθεί τα πολιτικά τους δικαιώματα. Αν 
δεν υπάρχει επαρκής αριθμός ενόρκων που κατοικούν ή 
διαμένουν μόνιμα στην έδρα του εφετείου, θεωρούνται 
ικανοί να εκπληρώσουν τα καθήκοντα του ενόρκου και εκείνοι που κατοικούν ή διαμένουν μόνιμα έξω από την έδρα αλλά μέσα στην περιφέρεια του εφετείου.
2. Θεωρούνται ότι κατοικούν ή διαμένουν μόνιμα 
στην έδρα του δικαστηρίου και οι δημόσιοι πολιτικοί, 
δημοτικοί ή κοινοτικοί υπάλληλοι, οι υπάλληλοι νομικών 
προσώπων δημοσίου δικαίου που υπηρετούν στην έδρα 
του δικαστηρίου με σχέση δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, 
καθώς και οι υπάλληλοι οργανισμών ή επιχειρήσεων κοι-
νής ωφέλειας και τραπεζών, που υπηρετούν στην έδρα αυτού του δικαστηρίου.
Άρθρο 380. - Κωλύματα ενόρκων. 
Δεν μπορούν να είναι ένορκοι: α) οι κληρικοί κάθε 
θρησκεύματος και κάθε γενικά βαθμού καθώς και οι 
μοναχοί, β) προσωρινά και όσο διαρκεί η ιδιότητά τους 
ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο Πρωθυπουργός, οι Αντιπρόεδροι της Κυβέρνησης, οι Υπουργοί, οι Γενι-
κοί Γ ραμματείς των Υπουργείων, οι βουλευτές, οι κάθε 
βαθμίδας καθηγητές πανεπιστημίων, οι Περιφερειάρχες 
και Αντιπεριφερειάρχες, οι διπλωματικοί υπάλληλοι, οι 
ισόβιοι δικαστικοί λειτουργοί κάθε κατηγορίας και οι 
πάρεδροι, το κύριο προσωπικό του Νομικού Συμβουλίου 
του Κράτους, οι Δήμαρχοι, οι Πρόεδροι κοινοτήτων και 
οι υπάλληλοι της γραμματείας όλων των δικαστηρίων 
και εισαγγελιών.
Άρθρο 381. - Ισόβια ανικανότητα. 
Δεν είναι ισοβίως ικανοί να εκτελούν τα καθήκοντα 
του ενόρκου, ανεξάρτητα αν αποκαταστάθηκαν ή όχι, 
εκείνοι που καταδικάστηκαν αμετάκλητα για οποιοδή-
ποτε έγκλημα από δόλο σε ποινή, έστω και συνολική, 
στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον τριών μηνών.
Άρθρο 382. - Προσωρινή ανικανότητα. 
Δεν είναι προσωρινά ικανοί να εκπληρώσουν τα καθή-
κοντα του ενόρκου: α) εκείνοι που παραπέμφθηκαν για 
οποιοδήποτε έγκλημα από δόλο για το οποίο ο νόμος 
προβλέπει ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον 
τριών μηνών, β) εκείνοι που βρίσκονται σε δικαστική συ-
μπαράσταση, γ) εκείνοι σε βάρος των οποίων εκδόθηκε 
ένταλμα σύλληψης ή προσωρινής κράτησης ή επιβλή-
θηκαν περιοριστικοί όροι δ) οι ασθενείς διανοητικά, ε) οι 
τυφλοί, οι κουφοί ή άλαλοι.
Άρθρο 383. - Ετήσιοι γενικοί κατάλογοι ενόρκων. 
1. Το συμβούλιο των πλημμελειοδικών και το συμβού-
λιο των εφετών, αφού ακούσουν τον εισαγγελέα που 
υπηρετεί σε καθένα από αυτά, καταρτίζουν έως την 20ή 
Απριλίου κάθε έτους τον ετήσιο κατάλογο των ενόρκων 
για το μικτό ορκωτό δικαστήριο και για το μικτό ορκωτό 
εφετείο, αντίστοιχα, με βάση τα κριτήρια των άρθρων 
379 έως και 382.
2. Οι κατάλογοι συντάσσονται αλφαβητικά και περιέ-
χουν το επώνυμο, το κύριο όνομα, το όνομα του πατέρα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2838 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
και -προκειμένου για έγγαμη γυναίκα- το όνομα και το 
επώνυμο του συζύγου της, την ηλικία, το επάγγελμα, τη 
διεύθυνση και τις γραμματικές γνώσεις. Κατά τη σύνταξη 
των καταλόγων προτιμούνται πάντοτε εκείνοι που παρέ-
χουν τις εγγυήσεις χρηστότητας, αμεροληψίας, ανεξαρ-τησίας γνώμης και κοινωνικής πείρας, καθώς επίσης και όσοι έχουν μόρφωση ανώτερη από εκείνη που απαιτεί ο νόμος για κάθε κατάλογο ενόρκων.
3. Για να συνταχθεί ο κατάλογος, οι παραπάνω εισαγ-
γελείς και το συμβούλιο μπορούν να ζητούν σχετικές 
πληροφορίες και ονομαστικές καταστάσεις, που να πε-
ριέχουν τα στοιχεία τα αναφερόμενα στην προηγούμενη 
παράγραφο, από κάθε δημόσια, δημοτική ή κοινοτική 
αρχή καθώς και από κάθε νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου. Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν δι-
αβιβάζονται έγκαιρα από τον εισαγγελέα στο αντίστοιχο 
συμβούλιο της πρώτης παραγράφου, το οποίο μπορεί 
από αυτά να συμπεριλάβει στον κατάλογο όσα ονόματα 
κρίνει. Μπορεί επίσης κάθε συμβούλιο να συμπεριλάβει 
στον κατάλογο και άλλα ονόματα που δεν αναφέρονται στους παραπάνω καταλόγους.
4. Ο κατάλογος αποτελείται, όσο είναι δυνατό, από 
ίσο αριθμό ονομάτων αντρών και γυναικών. Περιέχει 
συνολικά: α) για την Αθήνα έως 1.200, όχι όμως λιγότερα 
από 800 ονόματα, β) για τη Θεσσαλονίκη, Πειραιά και 
Πάτρα έως 1.000, όχι όμως λιγότερα από 600 ονόματα 
και γ) για τις υπόλοιπες πόλεις έως 750, όχι όμως λιγότερα 
από 150 ονόματα.
5. Το αργότερο έως το τέλος Απριλίου ο εισαγγελέας 
στέλνει στον γραμματέα του συμβουλίου όπου υπηρε-τεί και στον δήμαρχο της έδρας του από ένα αντίγραφο 
του καταλόγου των ενόρκων και από την πρώτη έως 
την δέκατη πέμπτη Μαΐου οι κατάλογοι παραμένουν 
τοιχοκολλημένοι στα γραφεία του συμβουλίου και του 
δημαρχείου για να ενημερώνονται οι πολίτες.
Άρθρο 384. - Αιτήσεις. - ενστάσεις 
και εκδίκασή τους. Οριστικοποίηση καταλόγου. 
1. Έως το τέλος Μαΐου ο εισαγγελέας πρωτοδικών, 
όσοι συμπεριλήφθηκαν στον κατάλογο, αλλά και κάθε 
πολίτης μπορούν να υποβάλλουν στο συμβούλιο πλημ-μελειοδικών αιτήσεις για να εγγραφούν ένορκοι εκείνοι 
που έχουν τα προσόντα τα αναφερόμενα στο άρθρο 
379 ή ενστάσεις για να διαγραφούν όσοι δεν έχουν ή 
έχασαν τα προσόντα αυτά ή υπάγονται σε κάποιαν από 
τις περιπτώσεις κωλύματος ή ισόβιας ή προσωρινής ανι-
κανότητας που αναφέρονται στα άρθρα 380, 381 και 
382 ή όσοι έχουν άγνωστη διαμονή ή είναι ανύπαρκτα πρόσωπα ή έχουν πεθάνει. Οι αιτήσεις και οι ενστάσεις γίνονται στον γραμματέα της εισαγγελίας πρωτοδικών με έγγραφο, που του παραδίδεται, και ταυτόχρονα συ-
ντάσσεται έκθεση για την εγχείριση του εγγράφου, ή 
προφορικά, οπότε συντάσσεται έκθεση για την προφορι-
κή αίτηση ή ένσταση, η οποία υπογράφεται από εκείνον 
που υποβάλλει την αίτηση ή την ένσταση, καθώς και από 
τον γραμματέα, που τις υποβάλλε ι στον εισαγγελέα στον 
οποίο υπηρετεί.
2. Στο πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου ο εισαγγελέας 
πρωτοδικών υποβάλλει στο συμβούλιο πλημμελειοδι-κών τις αιτήσεις και τις ενστάσεις της παραπάνω παρα-
γράφου μαζί με τις προτάσεις του.
3. Μέσα στον ίδιο μήνα το συμβούλιο πλημμελειο-
δικών αποφαίνεται αμετάκλητα για τις αιτήσεις και τις 
ενστάσεις με απόφασή του και εγγράφει αυτούς που πρέπει να εγγραφούν, διαγράφει αυτούς που πρέπει 
να διαγραφούν και κηρύσσει τον κατάλογο οριστικό. Ο 
κατάλογος ισχύει για το αμέσως επόμενο δικαστικό έτος 
από την 1η Οκτωβρίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου.
4. Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν καταρτιστεί ή δεν 
κηρυχθεί οριστικός ο ετήσιος γενικός κατάλογος, ισχύει 
ο οριστικός κατάλογος του προηγούμενου δικαστικού 
έτους.
Άρθρο 385. - Κατάλογος 
των ενόρκων για τη σύνοδο. 
1. Δέκα πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν αρχίσει η μηνι-
αία σύνοδος του μικτού ορκωτού δικαστηρίου το οικείο 
συμβούλιο πλημμελειοδικών, αφού ακούσει τον εισαγγε-
λέα, με απόφασή του εκλέγει γι’ αυτή τη σύνοδο από τον 
ετήσιο γενικό κατάλογο: α) στην Αθήνα 100 ενόρκους, 
β) στη Θεσσαλονίκη, Πειραιά και Πάτρα από 80 ενόρκους 
και γ) στις υπόλοιπες πόλεις από 60 ενόρκους.
2. Την ίδια ημέρα που εκλέγονται οι ένορκοι κάθε 
συνόδου, το τριμελές πλημμελειοδικείο κληρώνει από 
εκείνους που εκλέχθηκαν κατά την παραπάνω παρά-
γραφο: α) για το μικτό ορκωτό δικαστήριο Αθηνών 40 
ενόρκους, β) για το μικτό ορκωτό δικαστήριο Θεσσα-
λονίκης, Πειραιά και Πάτρας από 36 ενόρκους και γ) για το μικτό ορκωτό δικαστήριο των άλλων πόλεων από 32 
ενόρκους. Στην κλήρωση είναι παρών και ο εισαγγελέας, 
και συντάσσεται πρακτικό. Στο πρακτικό συμπεριλαμβά-
νεται ο κατάλογος των ενόρκων που κληρώθηκαν για 
την σύνοδο, στον οποίο καταχωρίζονται τα ονόματα των 
ενόρκων με τη σειρά της κλήρωσής τους και με σημεί-
ωση του αριθμού που έχει καθένας από εκείνους που 
κληρώθηκαν στον ετήσιο γενικό κατάλογο. Οι ένορκοι 
που κληρώθηκαν δεν περιλαμβάνονται στην εκλογή των 
ενόρκων για τη σύνοδο του αμέσως επόμενου μήνα.
3. Από τους ενόρκους που σύμφωνα με την παραπά-
νω παράγραφο κληρώθηκαν: α) οι 20 που κληρώθηκαν 
πρώτοι από το συμβούλιο πλημμελειοδικών Αθηνών 
είναι οι ένορκοι της περιόδου του πρώτου δωδεκαη-
μέρου της συνόδου του μικτού ορκωτού δικαστηρίου 
Αθηνών, και οι υπόλοιποι 20 ύστερα από αυτούς είναι 
οι ένορκοι της περιόδου του δεύτερου δωδεκαημέρου της ίδια συνόδου, β) οι 18 πρώτοι που κληρώθηκαν από 
τα συμβούλια πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης, Πειραιά 
και Πάτρας είναι οι ένορκοι της περιόδου του πρώτου 
δωδεκαημέρου της συνόδου του μικτού ορκωτού δι-
καστηρίου της έδρας του καθενός, και οι υπόλοιποι 18 
ύστερα από αυτούς είναι οι ένορκοι της περιόδου του 
δεύτερου δωδεκαημέρου της ίδιας συνόδου και γ) οι 16 
πρώτοι που κληρώθηκαν από κάθε συμβούλιο πλημμε-λειοδικών των υπόλοιπων πόλεων είναι οι ένορκοι της 
περιόδου του πρώτου δωδεκαημέρου της συνόδου του 
μικτού ορκωτού δικαστηρίου της έδρας του καθενός 
και οι υπόλοιποι 16 είναι οι ένορκοι της περιόδου του 
δεύτερου δωδεκαημέρου της ίδιας συνόδου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2839 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 386. - Παράλειψη εκλογής και κλήρωσης. 
Αν για οποιονδήποτε λόγο δεν έγινε από κάποιο συμ-
βούλιο πλημμελειοδικών ή τριμελές πλημμελειοδικείο 
η εκλογή ή η κλήρωση των ενόρκων για κάποια σύνο-
δο σύμφωνα με το παραπάνω άρθρο, ισχύει γι’ αυτή τη 
σύνοδο ο κατάλογος των ενόρκων της προηγούμενης 
συνόδου, για την οποία έγινε κλήρωση, ακόμη και αν 
αυτή ανήκει στο προηγούμενο δικαστικό έτος. Οι ένορ-κοι αυτοί θεωρείται ότι κληρώθηκαν και για τη σύνοδο όπου έγινε η παράλειψη, χωρίς να ισχύει ο περιορισμός του τελευταίου εδαφίου της παρ. 2 του προηγούμενου άρθρου.
Άρθρο 387. - Κλήτευση και δηλώσεις 
των ενόρκων που κληρώθηκαν. 
1. Οι ένορκοι που κληρώθηκαν για τη σύνοδο καλού-
νται με κλήση του εισαγγελέα πρωτοδικών να εμφανι-
στούν στους τακτικούς δικαστές του μικτού ορκωτού 
δικαστηρίου την ημέρα που αρχίζει η σύνοδος και να 
εμφανίζονται σε αυτούς για να εκπληρώσουν τα καθήκο-
ντά τους σε κάθε δικάσιμο της δωδεκαήμερης περιόδου 
για την οποία κληρώθηκαν.
2. Η κλήση επιδίδεται σε αυτούς που κληρώθηκαν, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 155 πέντε του-
λάχιστον ημέρες πριν αρχίσει η σύνοδος.
3. Οι ένορκοι που κληρώθηκαν για τη σύνοδο οφεί-
λουν πριν από την έναρξη της συνόδου να δηλώσουν 
στον εισαγγελέα των πρωτοδικών - που τους καλεί γι’ 
αυτόν τον σκοπό - αν έχουν ή έχασαν τα κατά το άρθρο 
379 προσόντα ή αν υπάγονται σε κάποια από τις περι-
πτώσεις κωλύματος ή ισόβιας ή προσωρινής ανικανότη-
τας που αναφέρονται στα άρθρα 380, 381 και 382, για να 
εκπληρώσουν τα καθήκοντα του ενόρκου.
4. Τη δήλωση αυτή μπορούν να την κάνουν οι ένορκοι 
και με δική τους πρωτοβουλία.
5. Για τη δήλωση συντάσσεται έκθεση, που την υπο-
γράφουν εκείνος που δηλώνει, ο εισαγγελέας και ο γραμ-
ματέας.
6. Ο ένορκος που παραλείπει να κάνει τη δήλωση που 
οφείλει ύστερα από την πρόσκληση του εισαγγελέα ή 
αποκρύπτει την αλήθεια είτε με τη δήλωση αυτή είτε 
με τη δήλωση που έκανε από δική του πρωτοβουλία, 
τιμωρείται με φυλάκιση το πολύ ενός έτους ή με χρη-
ματική ποινή.
Άρθρο 388. - Διαγραφή και αντικατάσταση 
των ενόρκων που κληρώθηκαν. 
1. Στη συνεδρίαση που γίνεται στο ακροατήριο κατά 
την ημέρα που αρχίζει η σύνοδος διαβάζεται ο κατάλο-
γος των ενόρκων που κληρώθηκαν για τη σύνοδο και 
για τις δύο δωδεκαήμερες περιόδους της συνόδου. Οι 
τακτικοί δικαστές του μικτού ορκωτού δικαστηρίου με 
την ανάγνωση του καταλόγου διατάσσουν να διαγρα-
φούν εκείνοι από τους ενόρκους που κληρώθηκαν για τους οποίους προκύπτει ότι δεν έχουν ή ότι έχασαν τα 
κατά το άρθρο 379 προσόντα ή ότι υπάγονται σε κάποια 
από τις περιπτώσεις κωλύματος ή ισόβιας ή προσωρινής 
ανικανότητας που αναφέρονται στα άρθρα 380, 381 και 
382, για να εκπληρώσουν τα καθήκοντα του ενόρκου, ή ότι έχουν άγνωστη διαμονή ή ότι είναι ανύπαρκτα πρό-
σωπα ή ότι έχουν πεθάνει. Η διαταγή αυτή μνημονεύεται 
στο πρακτικό της συνεδρίασης. Επίσης προκειμένου για 
τις δηλώσεις που έγιναν σύμφωνα με το άρθρο 387 παρ. 
3-4, διατάσσουν με τον ίδιο τρόπο να διαγραφούν από 
τον ίδιο κατάλογο της συνόδου εκείνοι που υπέβαλαν 
αυτές τις δηλώσεις, αν και γι’ αυτούς υπάρχει κάποιος 
λόγος από τους αναφερομένους παραπάνω σχετικά με 
τα προσόντα και τις περιπτώσεις κωλύματος ή ισόβιας ή προσωρινής ανικανότητας.
2. Οι ίδιοι τακτικοί δικαστές ευθύς μετά τη διαγραφή 
και στην ίδια συνεδρίαση κληρώνουν από εκείνους τους 
ενόρκους που εκλέχθηκαν για τη σύνοδο σύμφωνα με το άρθρο 385 παρ. 1, ίσον αριθμό άλλων ενόρκων αντί-στοιχα με εκείνους που διαγράφηκαν. Οι ένορκοι αυτοί 
αντικαθιστούν εκείνους που διαγράφηκαν και παίρνουν 
τη θέση τους με τον ίδιο αριθμό κλήρωσης που είχαν οι 
διαγραμμένοι. Για όλα αυτά γίνεται αναφορά στο πρα-
κτικό. Οι ένορκοι που κληρώθηκαν με αυτόν τον τρόπο 
ειδοποιούνται αμέσως ότι οφείλουν να εμφανίζονται 
στους τακτικούς δικαστές του μικτού ορκωτού δικαστη-
ρίου στις επόμενες ύστερα από την κλήρωσή τους δικα-
σίμους της δωδεκαήμερης περιόδου που κληρώθηκαν για να εκπληρώσουν τα καθήκοντά τους. Η ειδοποίηση 
γίνεται με επίδοση σε αυτούς κλήσης του εισαγγελέα 
πρωτοδικών.
3. Όλα όσα ορίζονται στις παρ. 1 και 2 αυτού του άρ-
θρου καθώς και στις παρ. 3, 4, 5 και 6 του άρθρου 387, εφαρμόζονται και κατά τη διάρκεια της συνόδου, αν σε 
αυτή εμφανιστούν δυσκολίες ως προς τη σύνθεση του μικτού ορκωτού δικαστηρίου για τους λόγους που ανα-φέρονται στα άρθρα αυτά.
Άρθρο 389. - Απαλλαγή από τα τέλη. 
Συντάσσονται ατελώς όλες οι αιτήσεις, ενστάσεις και 
εκθέσεις για εγγραφή ή διαγραφή ενόρκων κατά το άρ-
θρο 384 παρ. 2, καθώς και δηλώσεις και εκθέσεις για 
τα προσόντα, κωλύματα ή την ισόβια ή την προσωρινή 
ανικανότητα των ενόρκων κατά το άρθρο 387 παρ. 3, 
4, 5 και 6, όπως επίσης και τα σχετικά με αυτά πρακτικά που γίνονται κατά το άρθρο 388 παρ. 1 και 2.
Άρθρο 390. - Αμφιβολίες για την ταυτότητα 
των ενόρκων που κληρώθηκαν. 
1. Κάθε αμφιβολία ή αμφισβήτηση για την ταυτότη-
τα του ενόρκου που κληρώθηκε για τη σύνοδο μπορεί 
να προβληθεί στους τακτικούς δικαστές του μικτού ορκωτού δικαστηρίου μόνο κατά την ανάγνωση του καταλόγου των ενόρκων είτε την ημέρα που αρχίζει 
η σύνοδος είτε την ημέρα της δικασίμου. Στη δεύτερη 
όμως περίπτωση, κατά την ανάγνωση που γίνεται για να 
συμπληρωθούν τα ονόματα και να τοποθετηθούν στην κληρωτίδα μόλις εκφωνηθεί το όνομα του ενόρκου και 
πριν διαβαστεί το επόμενο όνομα διαφορετικά καλύπτε-
ται κάθε ακυρότητα που προκύπτει από αυτόν τον λόγο.
2. Αν οι τακτικοί δικαστές αποφανθούν ότι εκείνος που 
προσκλήθηκε ή εμφανίστηκε δεν είναι ο ένορκος που 
κληρώθηκε, καθώς και ότι ο ένορκος που κληρώθηκε 
δεν έχει ή έχασε τα κατά το άρθρο 379 προσόντα ή ότι 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2840 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
υπάγεται σε κάποια από τις περιπτώσεις κωλύματος ή 
ισόβιας ή προσωρινής ανικανότητας που αναφέρεται 
στα άρθρα 380, 381 και 382, ή ότι έχει άγνωστη διαμο-
νή ή ότι είναι ανύπαρκτο πρόσωπ ο ή ότι έχει πεθάνει, 
διατάσσουν να διαγραφεί από τον κατάλογο των ενόρ-
κων της συνόδου. Κατόπιν εφαρμόζονται όσα ορίζει το άρθρο 388 παρ. 2.
Άρθρο 391. - Επακόλουθα από την απουσία 
ενόρκων - Ποινή των λιπενόρκων. 
1. Οι ένορκοι που κληρώθηκαν για τη σύνοδο, αν κλη-
τεύθηκαν κατά το άρθρο 387 παρ. 1 και 2, οφείλουν να 
εμφανίζονται στους τακτικούς δικαστές του μικτού ορ-κωτού δικαστηρίου την ημέρα που αρχίζει η σύνοδος, καθώς και σε άλλη δικάσιμο της δωδεκαήμερης περιό-
δου για την οποία κλητεύθηκαν, για να εκπληρώσουν 
τα καθήκοντά τους. Την ίδια υποχρέωση έχει σε κάθε 
δικάσιμο της περιόδου για την οποία κληρώθηκε, και 
κάθε ένορκος που έχει κληρωθεί για να αντικαταστήσει 
όποιον διαγράφηκε, αν ειδοποιήθηκε σχετικά κατά το 
άρθρο 388 παρ. 2.
2. Οι ένορκοι που αναφέρονται στην προηγούμενη 
παράγραφο, αν απουσιάσουν χωρίς νόμιμο λόγο, τιμω-
ρούνται με απόφαση των τακτικών δικαστών αμέσως 
μετά την ανάγνωση του καταλόγου των ενόρκων, με 
χρηματική ποινή εκατό (100) έως διακόσια (200) ευρώ. Τιμωρούνται επίσης για κάθε νέα απουσία στη διάρκεια της ίδιας δωδεκαήμερης περιόδου με χρηματική ποινή εκατό (100) έως διακόσια (200) ευρώ. 
3. Νόμιμοι λόγοι απουσίας θεωρούνται: α) ασθένεια 
του ενόρκου ή μέλους της οικογένειάς του, που δεν του επιτρέπει να εμφανιστεί προσωπικά και βεβαιώνεται με 
ιατρικό πιστοποιητικό, β) έκτακτη δημόσια υπηρεσία, 
που βεβαιώνεται επίσημα και αιτιολογημένα από την 
προϊσταμένη αρχή, γ) σπουδαίοι και ειδικώς κάθε φορά διαπιστωμένοι λόγοι, που έκαναν αδύνατη την προσω-πική εμφάνιση του ενόρκου.
4. Οι τακτικοί δικαστές του μικτού ορκωτού δικαστη-
ρίου, αν η απουσία των ενόρκων καθιστά αδύνατη την 
κλήρωση για τη σύνθεση του δικαστηρίου, μπορούν 
να διατάσσουν τη βίαιη προσαγωγή τους καθώς και τη 
διακοπή της συνεδρίασης κατά το άρθρο 402, για να 
εκτελεστεί η βίαιη προσαγωγή. Αυτό μπορεί να γίνει 
ανεξάρτητα από το αν εφαρμοστούν οι προηγούμενες παράγραφοι και τα οριζόμενα στο άρθρο 392.
5. Οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων, κα-
θώς και του άρθρου 392, εφαρμόζονται αναλόγως και 
αν, χωρίς να υπάρχει περίπτωση ανώτερης βίας, ο ένορ-
κος που κληρώθηκε αποχώρησε κατά τη διάρκεια της 
συνεδρίασης ή δεν επέστρεψε ύστερα από διακοπή της.
Άρθρο 392. - Αίτηση ακύρωσης από τους ενόρκους που τιμωρήθηκαν. 
1. Οι αποφάσεις που επιβάλλουν την ποινή που ανα-
φέρεται στην παρ. 2 του προηγούμενου άρθρου συ-
ντάσσονται και υπογράφονται μέσα σε πέντε ημέρες. Ο 
γραμματέας στέλνει αντίγραφά τους το αργότερο την 
επόμενη ημέρα από την υπογραφή τους στον εισαγγε-
λέα εφετών, και, αν πρόκειται για δικαστήριο έξω από την έδρα του εφετείου, στον εισαγγελέα πρωτοδικών. 
Ο εισαγγελέας φροντίζει την ίδια ημέρα να επιδοθεί σε 
εκείνον που τιμωρήθηκε η απόφαση είτε με δικαστικό επιμελητή είτε με επιμελητή των δικαστηρίων. Αν η επί-δοση γίνεται έξω από την πόλη όπου έχει την έδρα του 
το δικαστήριο, ή έξω από τους συνοικισμούς ή τα προά-
στιά της, είναι δυνατό να δοθεί παραγγελία γι’ αυτήν και σε κάθε όργανο της δημόσιας δύναμης, αν δεν υπάρχει επιμελητής ή απουσιάζει ή έχει κώλυμα.
2. Αν ο ένορκος που τιμωρήθηκε είχε νόμιμο λόγο να 
απουσιάσει, όμως από ανώτερη βία ή ανυπέρβλητα αίτια 
δεν μπόρεσε να τον γνωστοποιήσει στους τακτικούς δι-
καστές του μικτού ορκωτού δικαστηρίου την ημέρα που 
απουσίαζε, μπορεί να υποβάλει αίτηση για ακύρωση της 
απόφασης, μέσα σε 15 ημέρες από τότε που έγινε η επί-
δοση. Η αίτηση παραδίδεται στον γραμματέα του μικτού 
ορκωτού δικαστηρίου, ο οποίος συντάσσει έκθεση γι’ 
αυτήν. Η αίτηση πρέπει να περιέχει ειδικά και συγκεκρι-μένα τον λόγο της απουσίας, καθώς και τα περιστατικά 
εξαιτίας των οποίων δεν έγινε δυνατό να γνωστοποιηθεί 
έγκαιρα. Η αίτηση καταχωρίζεται αμέσως από τον γραμ-
ματέα στο οικείο βιβλίο και στέλνεται στον εισαγγελέα που αναφέρεται στην παρ. 1.
3. Αναστέλλει την εκτέλεση της απόφασης η υποβολή 
αίτησης για ακύρωση σύμφωνα με τα παραπάνω.
4. Ο εισαγγελέας εισάγει την αίτηση σε επόμενη σύ-
νοδο, όσο το δυνατό πιο σύντομα, ύστερα όμως από 
προηγούμενη κλήτευση εκε ίνου που υπέβαλε την αίτη-
ση. Η κλήση επιδίδεται οκτώ ημέρες τουλάχιστον πριν 
από την συζήτηση. Η προθεσμία αυτή για εμφάνιση δεν 
παρεκτείνεται εξαιτίας της απόστασης.
5. Οι τακτικοί δικαστές του μικτού ορκωτού δικαστη-
ρίου αποφαίνονται αμετάκλητα ως προς την αίτηση. 
Εκείνος που υπέβαλε την αίτηση έχει την υποχρέωση 
να εμφανιστεί ο ίδιος ή να παραστεί διά πληρεξουσίου, 
ο οποίος έχει ειδική εντολή κατά το άρθρο 42 παρ. 2. Δι-
αφορετικά η αίτηση απορρίπτεται ως ανυποστήρικτη. Αν 
η αίτηση γίνει τυπικά δεκτή και κριθεί βάσιμη στην ουσία, 
ακυρώνεται η απόφαση που προσβάλλεται με αυτήν.
Άρθρο 393. - Άδειες απουσίας των ενόρκων. 
1. Με αίτηση του ενόρκου μπορεί κατά την διάρκεια 
της συνόδου να του δοθεί άδεια απουσίας.
2. Η άδεια δίνεται με απόφαση των τακτικών δικαστών 
του μικτού ορκωτού δικαστηρίου μόνο αν διαπιστωθεί αιτιολογημένα ότι υπάρχει απόλυτη ανάγκη να απέχει ο ένορκος από τις συνεδριάσεις ή να απομακρυνθεί από 
την έδρα του δικαστηρίου και πιθανολογείται ότι δεν θα 
προκύψουν από τον λόγο αυτό δυσκολίες για να κληρω-
θούν ένορκοι, ώστε να συζητηθούν οι υποθέσεις.
Άρθρο 394. - Κλήρωση ενόρκων 
για να συζητηθεί υπόθεση. 
Πριν αρχίσει να συζητείται κάθε υπόθεση, διαβάζεται 
σε δημόσια συνεδρίαση με την παρουσία του εισαγγελέα 
και του κατηγορουμένου ο κατάλογος των ενόρκων της 
δωδεκαήμερης περιόδου, για την οποία προσδιορίστηκε 
η υπόθεση. Τα ονόματα που υπάρχουν στον κατάλογο 
διαβάζονται δυνατά με τη σειρά που είναι γραμμένα, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2841 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ωσότου συμπληρωθεί από τους παρόντες ενόρκους 
ο αριθμός δέκα (10). Τα ονόματα αυτών των δέκα (10) 
ενόρκων μπαίνουν στην κληρωτίδα για να κληρωθούν 
οι τέσσερις (4) που μετέχουν με τους τακτικούς δικαστές 
στη σύνθεση του μικτού ορκωτού δικαστηρίου που θα 
δικάσει την υπόθεση.
Άρθρο 395. - Ασυμβίβαστα για τους ενόρκους. 
Με αίτηση του εισαγγελέα, του παριστάμενου για 
την υποστήριξη της κατηγορίας ή του κατηγορουμέ-
νου, καθώς και με δήλωση του ενόρκου του οποίου το όνομα διαβάστηκε από τον κατάλογο, και ύστερα από απόφαση των τακτικών δικαστών, δεν περιλαμβάνεται 
στην κληρωτίδα το όνομα του ενόρκου ο οποίος εξαι-
τίας της υπηρεσίας του συνέπραξε άμεσα ή έμμεσα 
στην ανάκριση της υπόθεσης ή ως μάρτυρας κατέθεσε 
ή ως πραγματογνώμονας γνωμοδότησε ή έχει συμφέ-
ρον επειδή αδικήθηκε ή ζημιώθηκε ή υπήρξε κατά την 
προδικασία συνήγορος ενός από τους διαδίκους και 
έδωσε συμβουλές, συνέταξε υπομνήματα, δικόγραφα 
πολιτικών αγωγών, αιτήσεων κ.λπ. ή υπήρξε ή είναι συ-νήγορος στο ακροατήριο για οποιονδήποτε συμμέτοχο 
ή τον παριστάμενο για την υποστήριξη της κατηγορίας ή 
τον κατηγορούμενο. Επίσης δεν περιλαμβάνονται στην 
κληρωτίδα τα ονόματα των ενόρκων που είναι σε ευ-
θεία ή πλάγια γραμμή συγγενείς έως έκτου βαθμού εξ 
αίματος ή τετάρτου εξ αγχιστείας μεταξύ τους ή με τους τακτικούς δικαστές, τον εισαγγελέα ή τον γραμματέα ή 
με τον παριστάμενο για την υποστήριξη της κατηγορί-
ας, τον κατηγορούμενο ή τους συνηγόρους. Έτσι αφού 
παραλειφθούν τα ονόματα των λαϊκών συνέδρων που 
υπάγονται σε μία από αυτές τις περιπτώσεις, συνεχίζεται 
η ανάγνωση των ονομάτων ίσου αριθμού από τους επό-
μενους, ωσότου συμπληρωθεί ο αριθμός των δέκα (10) 
ενόρκων, που τα ονόματά τους θα περιληφθούν στην 
κληρωτίδα. Αν δεν υποβληθεί αίτηση και δεν γίνει κα-
μιά δήλωση, θεωρείται ότι το μικτό ορκωτό δικαστήριο συγκροτήθηκε νόμιμα, και καλύπτεται κάθε ακυρότητα εξαιτίας αυτού του λόγου.
Άρθρο 396. - Εξαίρεση ενόρκων. 
1. Αφού τεθούν στην κληρωτίδα σύμφωνα με τα άρ-
θρα 394 και 395 τα ονόματα των δέκα (10) ενόρκων, ο 
πρόεδρος του μικτού ορκωτού δικαστηρίου εξάγει κάθε 
φορά ένα όνομα. Το όνομα αυτό το διαβάζει δυνατά ο 
πρόεδρος και το γνωστοποιεί ιδιαίτερα στον εισαγγελέα 
και στον κατηγορούμενο, για να ασκήσουν το δικαίω-
μα εξαίρεσης κατά την επόμενη παράγραφο, ωσότου, 
και αφού εξαντληθεί το δικαίωμα αυτό, συμπληρωθεί 
ο αριθμός των τεσσάρων (4) ενόρκων που απαιτούνται για την σύνθεση του δικαστηρίου.
2. Ο εισαγγελέας και ο κατηγορούμενος έχουν το δικαί-
ωμα να εξαιρέσουν ο καθένας δύο (2) ενόρκους.
3. Αν υπάρχουν πολλοί κατηγορούμενοι στην ίδια δίκη 
και δεν συμφωνούν μεταξύ τους σχετικά με την εξαίρε-
ση, προσδιορίζεται με κλήρο η σειρά με την οποία καθέ-
νας από τους κατηγορουμένους θα ασκήσει το δικαίωμα 
εξαίρεσης. Έτσι, στον κατηγορούμενο που έτυχε να είναι 
πρώτος γίνεται η ερώτηση πριν από τους άλλους, και, 
αν αυτός δεν ασκήσει το δικαίωμα εξαίρεσης, γίνεται η ερώτηση στο δεύτερο, και αυτό συνεχίζεται με τους 
υπόλοιπους, ωσότου εξαντληθεί το δικαίωμα εξαίρεσης 
των ενόρκων.
4. Για κάθε όνομα μπορεί πρώτα ο εισαγγελέας και 
κατόπιν ο κατηγορούμενος να εκφραστεί ελεύθερα, αν θέλει να εξαιρέσει τον ένορκο που κληρώθηκε. Ούτε ο 
κατηγορούμενος ούτε ο εισαγγελέας έχουν την υποχρέ-
ωση να αιτιολογήσουν την εξαίρεση.
Άρθρο 397. - Αναπληρωματικοί ένορκοι. 
1. Ο πρόεδρος του μικτού ορκωτού δικαστηρίου μπο-
ρεί κατά την ανάγνωση του καταλόγου των ενόρκων 
να διατάξει να διαβαστούν δυνατά τα ονόματα δύο (2) 
ακόμη ενόρκων, πέρα από τους δέκα (10) που ορίζονται 
σύμφωνα με το άρθρο 394. Αυτό είναι δυνατό να γίνει, 
αν ο πρόεδρος κρίνει ότι εξαιτίας της διάρκειας που προ-
βλέπεται για την δίκη, είναι ενδεχόμενο μερικοί από τους 
ενόρκους να μην μπορέσουν να παραμείνουν στη σύνθε-
ση του δικαστηρίου έως το τέλος της διαδικασίας. Στην 
περίπτωση αυτή το άρθρο 395 εφαρμόζεται και κατά την 
ανάγνωση των ονομάτων των δύο (2) αυτών ενόρκων και 
στην κληρωτίδα τίθενται τα ονόματα των δώδεκα (12) 
ενόρκων, που μ’ αυτόν τον τρόπο διαβάστηκαν δυνατά. 
Από τα ονόματα αυτά κληρώνονται έξι (6) ένορκοι, και ο 
κατηγορούμενος μπορεί να εξαιρέσει και έναν (1) ακόμα 
ένορκο, πέρα από το σύμφωνα με το άρθρο 396 παρ. 2 δικαίωμά του για εξαίρεση.
2. Από τους έξι (6) ενόρκους που κληρώθηκαν σύμ-
φωνα με την προηγούμενη παράγραφο, οι τέσσερις (4) πρώτοι με τη σειρά που κληρώθηκαν είναι τακτικοί και οι δύο επόμενοι αναπληρωματικοί.
3. Οι αναπληρωματικοί ένορκοι βρίσκονται στην έδρα 
σε όλη την διάρκεια της συζήτησης και αναπληρώνουν με τη σειρά που κληρώθηκαν τους τακτικούς ενόρκους 
που θα τύχει να αποχωρήσουν πριν από το τέλος της 
διαδικασίας.
Άρθρο 398. - Όρκος ενόρκων. 
1. Οι ένορκοι που κληρώθηκαν και δεν εξαιρέθηκαν 
καταλαμβάνουν στην έδρα του μικτού ορκωτού δικα-
στηρίου τις θέσεις που έχουν καθοριστεί γι’ αυτούς από 
τη μια και την άλλη πλευρά των τακτικών δικαστών και 
κατόπιν δίνουν τον καθιερωμένο όρκο. 
2. Τακτικοί και αναπληρωματικοί ένορκοι ορκίζονται 
στη δημόσια συνεδρίαση ενώπιον του εισαγγελέα και 
του κατηγορουμένου.
3. Ο πρόεδρος του μικτού ορκωτού δικαστηρίου δια-
βάζει στους ενόρκους τον ακόλουθο όρκο: «Δηλώστε, 
επικαλούμενοι την τιμή και τη συνείδησή σας, και υπο-
σχεθείτε, ότι θα θεωρήσετε με προσοχή και θα εξετάσετε 
με ευσυνειδησία, στη διάρκεια της προκείμενης δικα-
στικής συζήτησης, την κατηγορία κατά του …, καθώς 
και την υπεράσπιση του, ότι δεν θα συνεννοηθείτε με 
κανέναν σχετικά με την απόφαση που θα εκδοθεί και 
ότι κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων που σας επι-βάλλονται δεν θα ενεργήσετε επηρεασμένοι από φιλία, έχθρα ή χάρη, ούτε για κάποια ιδιαίτερη ωφέλεια ή για άλλη παρόμοια αιτία, αλλά θα έχετε στο νου σας μόνο 
τη δικαιοσύνη και την αλήθεια και ότι θα ψηφίσετε κατά 
συνείδηση και κατά την ελεύθερη πεποίθηση που θα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2842 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
σχηματίσετε από τη συζήτηση, προσφερόμενοι εντελώς 
πιστά και άδολα».
4. Αφού διαβάσει τον όρκο ο πρόεδρος του δικαστη-
ρίου, καλεί ονομαστικά κάθε ένορκο να σηκώσει το δεξί 
του χέρι και να προφέρει τη λέξη «ορκίζομαι».
Άρθρο 399. - Πότε προτείνεται ακυρότητα. 
Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων του άρθρου 
390 παρ. 1, 395 και 398 παρ. 3, κάθε ακυρότητα από την 
παράβαση των διατάξεων των σχετικών με τα προσόντα, 
τα κωλύματα και την ισόβια ή την προσωρινή ανικανότη-
τα των ενόρκων, καθώς και κάθε άλλη τυχόν ακυρότητα 
εξαιτίας της παράβασης άλλων διατάξεων σχετικών με 
τους ενόρκους, είναι δυνατό να προταθεί μόνο έως την 
ανάγνωση του καταλόγου των ενόρκων στο ακροατή-
ριο (άρθρα 394 και 397). Αν αφορά ορισμένο ένορκο 
προσωπικά, είναι δυνατό να προταθεί μόνο μόλις δια-
βαστεί το όνομά του και πριν από το αμέσως επόμενο 
όνομα. Διαφορετικά η ακυρότητα από την παράβαση 
αυτή καλύπτεται.
Άρθρο 400. - Κλήρωση 
για περισσότερες υποθέσεις. 
Αν στην ίδια δικάσιμο έχουν προσδιοριστεί για να 
εκδικαστούν περισσότερες απ ό μία υποθέσεις, μπορεί 
να γίνει μια μόνο κλήρωση ενόρκων για όλες τις υπο-
θέσεις, ύστερα από απόφαση των τακτικών δικαστών 
του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, αν σε κάθε υπόθεση 
κατηγορούμενος είναι το ίδιο ή τα ίδια αποκλειστικώς 
πρόσωπα. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται μια φορά 
μόνο όσα ορίζονται στα άρθρα 394 έως 398.
Άρθρο 401. - Ισοτιμία ψήφου. 
Οι ψήφοι των τακτικών δικαστών και των ενόρκων εί-
ναι ισότιμες. Τα δικαιώματα που δίνονται στους δικαστές 
κατά το άρθρο 357 τα έχουν και οι ένορκοι. 
Άρθρο 402. - Πότε διακόπτεται 
η συνεδρίαση και διορίζεται συνήγορος. 
Οι διατάξεις των άρθρων 375 και 376 εφαρμόζονται 
και στη διαδικασία του μικτού ορκωτού δικαστηρίου 
για κακούργημα.
Άρθρο 403. - Απαγγελία της κατηγορίας.
Αφού συγκροτηθεί το δικαστήριο, ενεργούνται όσα 
ορίζονται στα άρθρα 339, 342 και 343. Κατόπιν ο εισαγ-
γελέας απαγγέλλει με συνοπτική ακρίβεια την κατηγορία 
και παραδίδει στον πρόεδρο του δικαστηρίου τον κατά-
λογο με τους μάρτυρες, όπως και οι διάδικοι τον κατά-
λογο με τους μάρτυρες που προσκλήθηκαν από αυτούς. 
Με εντολή του προέδρου ο κλητήρας καλεί ονομαστικά 
τους μάρτυρες. Κατόπιν ο πρόεδρος εξηγεί με σαφήνεια 
στον κατηγορούμενο τις εναντίον του κατηγορίες, ζητεί 
τις πληροφορίες που αναφέρονται στο άρθρο 344 και 
διατάσσει να αρχίσει η συζήτηση.
Άρθρο 404. - Αρμοδιότητα 
του μικτού ορκωτού δικαστηρίου. 
1. Το μικτό ορκωτό δικαστήριο αποφασίζει για την 
κατηγορία. Επίσης αποφαίνεται: α) για τις περιστάσεις από τις οποίες εξαρτάται το είδος και το μέτρο της ποι-
νής καθώς και για τους λόγους αύξησης ή μείωσής της, 
β) για την κύρια ποινή, την παρεπόμενη και για τα μέτρα 
ασφάλειας που πρέπει να επιβληθούν, γ) για τη συνολική 
ποινή που πρέπει να επιβληθεί, δ) για τη μετατροπή της 
ποινής σε παροχή κοινωφελούς εργασίας ή την αναστο-
λή της κατά τις διατάξεις του ΠΚ και ε) για κάθε θέμα που 
δεν έχει υπαχθεί ειδικά στην αρμοδιότητα των τακτικών 
δικαστών.
2. Το ίδιο δικαστήριο αποφασίζει, αφού έχει αρχίσει η 
συζήτηση, αν θα αναβληθεί η εκδίκαση της υπόθεσης 
σε μεταγενέστερη δικάσιμο.
3. Σε κάθε περίπτωση που αναβάλλεται η εκδίκαση 
υπόθεσης σε άλλη δικάσιμο της ίδιας ή άλλης συνόδου 
του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, γίνεται νέα συγκρό-
τησή του.
Άρθρο 405. - Αρμοδιότητα 
των τακτικών δικαστών. 
1. Οι τακτικοί δικαστές του μικτού ορκωτού δικαστηρί-
ου αποφασίζουν χωρίς τη σύμπραξη των ενόρκων: α) για 
την ταυτότητα του κατηγορουμένου, β) για το θέμα της αρμοδιότητας του δικαστηρίου, που ανακύπτει προτού αρχίσει η αποδεικτική διαδικασία, γ) για τη νομιμοποίη-ση της παράστασης για την υποστήριξη της κατηγορί-ας, δ) για τις προϋποθέσεις της έγκυρης εισαγωγής στο 
ακροατήριο, καθώς και για τα διαδικαστικά ζητήματα 
που αφορούν τη διεξαγωγή της διαδικασίας στο ακρο-ατήριο, ε) για τα παρεμπίπτοντα νομικά ζητήματα που εμφανίζονται και εξετάζονται στη διάρκεια της συζήτη-σης, στ) για την αναστολή της εκτέλεσης της απόφασης σύμφωνα με τα άρθρα 471 παρ. 2 και 497 παρ. 7 και 8, 
καθώς και για την αμφισβήτηση της ανασταλτικής δύ-
ναμης του ενδίκου μέσου κατά το άρθρο 472 και ζ) για τη σύμφωνα με το άρθρο 102 ΠΚ άρση της αναστολής που χορηγήθηκε.
Άρθρο 406. - Αρμοδιότητα τακτικών 
δικαστών σε ειδικές περιπτώσεις. 
Μόνοι οι τακτικοί δικαστές κηρύσσουν απαράδεκτη 
την ποινική δίωξη ή την παύουν οριστικά και αν συντρέ-
χει περίπτωση, αποφασίζουν για τη δήμευση σύμφωνα με το άρθρο 76 ΠΚ, αν ο σχετικός λόγος διαπιστώθηκε 
από αυτούς όταν άρχιζε η συνεδρίαση και πριν από την 
κλήρωση των ενόρκων.
Άρθρο 407. - Ακύρωση της διαδικασίας 
ή της απόφασης. 
Η αίτηση για ακύρωση της διαδικασίας ή της απόφα-
σης σύμφωνα με τα άρθρα 341 και 435 ή 430 εκδικάζεται 
από τους τακτικούς δικαστές.
Άρθρο 408. - Διαδικασία ενώπιον 
του μικτού ορκωτού Εφετείου. 
1. Για το μικτό ορκωτό εφετείο εφαρμόζονται αναλό-
γως οι διατάξεις των άρθρων 384 έως 406, και όπου σε 
αυτές αναφέρεται το συμβούλιο πλημμελειοδικών, το 
τριμελές πλημμελειοδικείο, ο εισαγγελέας πρωτοδικών 
και ο γραμματέας της εισαγγελίας πρωτοδικών, εννοείται 
στην περίπτωση αυτή το συμβούλιο εφετών, το τριμελές 
εφετείο, ο εισαγγελέας εφετών και ο γραμματέας της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2843 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
εισαγγελίας εφετών. Όπου στις ίδιες διατάξεις αναφέ-
ρονται οι τακτικοί δικαστές, οι ένορκοι ο εισαγγελέας 
και ο γραμματέας του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, 
εννοούνται στην περίπτωση αυτή οι τακτικοί δικαστές, 
οι ένορκοι, ο εισαγγελέας και ο γραμματέας του μικτού ορκωτού εφετείου.
2. Σε περίπτωση που το μικτό ορκωτό δικαστήριο κα-
ταδικάσει τον κατηγορούμενο μόνο για πλημμέλημα, η έφεση του κατηγορουμένου κατά της απόφασης αυτής δικάζεται από το εκ τακτικών δικαστών δικαστήριο του 
μικτού ορκωτού εφετείου, χωρίς να απαιτείται να συ-
γκροτηθεί το τελευταίο.
ΠΕΜΠΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ
ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ 
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΓΗ
Άρθρο 409. - Ποινική διαταγή 
επί πλημμελημάτων. 
Στα πλημμελήματα που υπάγονται στην αρμοδιότη-
τα του μονομελούς πλημμελειοδικείου και για τα οποία 
απειλείται ποινή φυλάκισης μέχρι εντός έτους ή χρηματι-
κή ποινή ή και οι δύο ποινές, αν ο εισαγγελέας που ασκεί 
την ποινική δίωξη κρίνει ότι το υφιστάμενο αποδεικτικό 
υλικό δεν καθιστά αναγκαία τη διεξαγωγή ακροαματικής 
διαδικασίας για την περαιτέρω διακρίβωση των περιστα-
τικών που θεμελιώνουν την ενοχή του κατηγορουμένου, 
υποβάλλει αίτηση για την έκδοση ποινικής διαταγής συ-
ντάσσοντας κατηγορητήριο.
Άρθρο 410. - Παραπομπή της αίτησης 
στην τακτική διαδικασία ή έκδοση απόφαση. 
Αν ο δικαστής, στον οποίο υποβάλλεται η αίτηση για 
έκδοση ποινικής διαταγής, θεωρεί ότι τα στοιχεία που 
προσκομίζονται δεν είναι επαρκή για την ενοχή του 
κατηγορουμένου, παραπέμπει την υπόθεση στην τα-
κτική διαδικασία. Αν όμως θεωρεί ότι τα στοιχεία που 
προσκομίζονται είναι επαρκή για την ενοχή του κατη-
γορουμένου, εκδίδει χωρίς προηγούμενη ακρόαση του 
κατηγορουμένου σε δημόσια συνεδρίαση ποινική δια-ταγή με την οποία επιβάλλει σε αυτόν χρηματική ποινή μειωμένη τουλάχιστον κατά τα δύο τρίτα (2/3) σε σχέση με το οριζόμενο στον νόμο πλαίσιο ποινής ή ποινή φυ-λάκισης μέχρι τριών μηνών με υφ’ όρο αναστολή αυτής.
Άρθρο 411. - Περιεχόμενο ποινικής διαταγής. 
Η ποινική διαταγή περιέχει τα στοιχεία που αναφέρο-
νται στο άρθρο 140 περ. α΄ έως γ΄, ακριβή καθορισμό 
της πράξης για την οποία εκδόθηκε με μνεία του άρθρου 
του ποινικού νόμου που την προβλέπει και την ποινή 
που επιβλήθηκε.
Άρθρο 412. - Αντιρρήσεις 
κατά της ποινικής διαταγής. 
Κατά της ποινικής διαταγής εκείνος που καταδικάστη-
κε μπορεί να υποβάλλει, μέ σα σε δέκα πέντε ημέρες από την επίδοσή της, αντιρρήσεις με έκθεση που συντάσσει ο 
γραμματέας του δικαστηρίου που εξέδωσε την διαταγή 
ή ο γραμματέας του ειρηνοδικείου του τόπου διαμονής του. 
Άρθρο 413. - Συζήτηση στο ακροατήριο. 
Αν οι αντιρρήσεις προβληθούν εμπρόθεσμα σύμφωνα 
με το άρθρο 412, η απόφαση που εκδόθηκε ανατρέπεται 
και η υπόθεση εισάγεται για να συζητηθεί με την κοινή 
διαδικασία ύστερα από προηγούμενη κλήτευση του κα-
τηγορουμένου (άρθρο 166). 
Άρθρο 414. - Ένδικα μέσα. 
Κατά της απόφασης επί των αντιρρήσεων επιτρέπεται 
η άσκηση των ενδίκων μέσων που προβλέπονται από 
τον κώδικα. 
Άρθρο 415. - Μη δέσμευση 
από την απαγόρευση χειροτέρευσης. 
Το δικαστήριο, που δικάζει τις αντιρρήσεις σε πρώτο 
βαθμό, δεν δεσμεύεται από τη διάταξη του άρθρου 470 του κώδικα.
Άρθρο 416. - Εκτέλεση ποινικής διαταγής. 
Αν δεν προβληθούν εμπρόθεσμα αντιρρήσεις, η διατα-
γή που εκδόθηκε σύμφωνα με το άρθρο 410 εκτελείται. 
Έφεση και αναίρεση εναντίον της δεν επιτρέπονται. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΛΗΜΜΕΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙΕΠ’ ΑΥΤΟΦΩΡΩ
Άρθρο 417. - Άμεση παραπομπή 
του κατηγορουμένου  στο ακροατήριο. 
Αν ο δράστης οποιουδήποτε πλημμελήματος έχει συλ-
ληφθεί επ’ αυτοφώρω, ακολουθείται η διαδικασία που 
αναφέρεται στα επόμενα άρθρα, εκτός αν ο εισαγγελέας 
κρίνει ότι συντρέχουν λόγοι να μην εφαρμοστεί αυτή η διαδικασία.
Άρθρο 418. - Διαδικασία. 
1. Ο ανακριτικός υπάλληλος ή το αστυνομικό όργανο 
που συνέλαβε τον δράστη επ’ αυτοφώρω έχει την υπο-χρέωση να τον φέρει αμέσως ή, αν η σύλληψη έγινε έξω 
από την έδρα του δικαστηρίου, μέσα στον απόλυτα ανα-
γκαίο για τη μεταφορά χρόνο, στον αρμόδιο εισαγγελέα 
μαζί με την έκθεση για τη σύλληψη και τη βεβαίωση του 
εγκλήματος, που πρέπει υποχρεωτικά να τη συντάξει. Ο εισαγγελέας μπορεί να παραπέμψει τον κατηγορούμε-νο αμέσως, χωρίς γραπτή προδικασία, στο ακροατήριο του αρμόδιου δικαστηρίου που συνεδριάζει την ημέρα 
εκείνη, το οποίο και ασχολείται αμέσως με την εκδίκαση 
της κατηγορίας. Αν κατά την ημέρα αυτή δεν συνεδρι-άζει το αρμόδιο δικαστήριο, ορίζεται έκτακτη δικάσιμη 
για την ίδια ημέρα ή, όταν υπάρχει απόλυτη αδυναμία 
συγκρότησης του δικαστηρίου αυθημερόν, για την επό-
μενη ημέρα. Ο εισαγγελέας γνωστοποιεί προφορικά τα στοιχεία της κατηγορίας στον κατηγορούμενο χωρίς να 
απαιτείται η κοινοποίηση σε αυτόν κλητηρίου θεσπίσμα-
τος. Για την παραπάνω γνωστοποίηση συντάσσεται και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2844 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
προσαρτάται στη δικογραφία συνοπτική έκθεση που 
υπογράφεται από τον εισαγγελέα, τον γραμματέα και 
τον κατηγορούμενο και σε περίπτωση ανάγκης μόνο 
από τον εισαγγελέα.
2. Αν το πλημμέλημα υπάγεται στην αρμοδιότητα του 
μονομελούς πλημμελειοδικείου και αυτό συνεδριάζει 
την ημέρα που τελέστηκε το πλημμέλημα στην περιφέ-ρεια του τόπου της τέλεσης, ο κατηγορούμενος μετά τη σύλληψή του κατά την παρ. 1 προσάγεται χωρίς χρονο-τριβή στο δικαστήριο, το οποίο και δικάζει αμέσως την 
υπόθεση που εισάγεται απ ό τον εισαγγελέα, ο οποίος 
και παρίσταται στην συνεδρίαση. 
3. Αν το πλημμέλημα διώκεται μόνο με έγκληση, αυτή 
μπορεί να υποβληθεί και προφορικά σ’ εκείνους που 
έχουν τη δυνατότητα να συλλάβουν τον δράστη αυτό-
φωρου εγκλήματος, οπότε η σχετική δήλωση περιλαμ-
βάνεται στην έκθεση για τη σύλληψη (άρθρο 275 παρ. 2).
Άρθρο 419. - Κράτηση του κατηγορουμένου. 
Αν η εκδίκαση της υπόθεσης πρόκειται να γίνει την 
επόμενη ημέρα, ο εισαγγελέας μπορεί να διατάξει την 
κράτηση του κατηγορουμένου στο αστυνομικό κρατη-
τήριο, αλλά αυτή δεν επιτρέπεται να παραταθεί περισσό-
τερο από είκοσι τέσσερις ώρες από την προσαγωγή. Αν μέσα σε αυτήν την προθεσμία δεν καταστεί δυνατή για οποιονδήποτε λόγο η σύγκληση του δικαστηρίου και η 
εισαγωγή της υπόθεσης στο ακροατήριο, ο εισαγγελέας 
παραπέμπει την υπόθεση στην τακτική διαδικασία. 
Άρθρο 420. - Κλήτευση των συναιτίων. 
Αν η εκδίκαση της υπόθεσης δεν πρόκειται να γίνει την 
ίδια μέρα κατά την οποία ο δράστης προσάγεται ενώπιον 
του εισαγγελέα, ο εισαγγελέας μπορεί να παραπέμψει 
στο ακροατήριο μαζί με τον κατηγορούμενο και τους 
άλλους συναίτιους που δεν έχουν συλληφθεί. Ο ίδιος 
τότε σε αυτήν την περίπτωση φροντίζει να επιδοθεί σε 
αυτούς κλητήριο θέσπισμα χωρίς την τήρηση καμιάς 
προθεσμίας.
Άρθρο 421. - Κλήτευση μαρτύρων. 
1. Εκείνος που σύμφωνα με το άρθρο 418 πραγμα-
τοποίησε τη σύλληψη έχει υπ οχρέωση να κλητεύσει 
προφορικά τους μάρτυρες, καθώς και αυτούς που προ-
τείνονται από τον κατηγορούμενο (άρθρο 327 παρ. 1), 
αναφέροντας την κλήτευση αυτή στην έκθεση σύλλη-
ψης. Αν η εκδίκαση της υπόθεσης πρόκειται να γίνει την επόμενη ημέρα της προσαγωγής του κατηγορουμένου στον εισαγγελέα, μπορεί αυτός να διατάξει την προφο-ρική επίσης κλήτευση των μαρτύρων, ακόμη και με τη φροντίδα εκείνου που συνέλαβε τον δράστη. 
2. Στους μάρτυρες που καλούνται με αυτό τον τρόπο 
επιβάλλονται σε περίπτωση απείθειας οι ποινές που ορί-
ζονται για τους λιπομάρτυρες και η βίαιη προσαγωγή, 
η οποία διατάσσεται από το δικαστήριο και εκτελείται 
χωρίς χρονοτριβή, ακόμα και κατά τη διάρκεια της συ-
νεδρίασης.
3. Εκείνος που πραγματοποίησε τη σύλληψη δεν εξε-
τάζεται ως μάρτυρας, παρά διαβάζεται στο ακροατήριο 
η έκθεσή του για τη σύλληψη και για τη βεβαίωση του εγκλήματος. Μπορεί όμως το δικαστήριο, με αίτηση του 
εισαγγελέα ή ενός από τους διαδίκους ή και αυτεπαγγέλ-
τως, να επιτρέψει την εξέτασή του. 
4. Τα δικαιώματα και τα οδοιπορικά των μαρτύρων 
εκκαθαρίζονται από εκείνον που διευθύνει τη συζήτηση 
και πληρώνονται κατά τις κοινές διατάξεις.
Άρθρο 422. - Παράσταση
για την υποστήριξη της κατηγορίας. 
Ο παριστάμενος για την υποστήριξη της κατηγορίας 
έχει τη δυνατότητα να φέρει μάρτυρες χωρίς να τους 
γνωστοποιήσει προηγουμένως στον κατηγορούμενο.
Άρθρο 423. - Δικαιώματα κατηγορουμένου. 
Αν το ζητήσει ο κατηγορούμενος, το δικαστήριο πρέ-
πει να του διορίσει συνήγορο. Οφείλει επίσης να ανα-
βάλλει την εκδίκαση της υπόθεσης μέσα σε τρεις ημέρες, 
αν το ζητήσει ο κατηγορούμενος, για να ετοιμάσει την 
υπεράσπισή του και να αποφανθεί συγχρόνως για την 
άρση ή τη διατήρηση της κράτησής του. Ο διευθύνων 
τη συνεδρίαση ενημερώνει τον κατηγορούμενο για τα 
δικαιώματά του αυτά. 
Άρθρο 424. - Αναβολή 
για ισχυρότερες αποδείξεις. 
Το δικαστήριο μπορεί να αναβάλλει μία μόνο φορά τη 
συζήτηση σε ρητή δικάσιμο, που δεν πρέπει να απέχει 
περισσότερο από δεκαπέντε ημέρες για ισχυρότερες 
αποδείξεις ή για να κλητευθούν και οι συναίτιοι εκείνου 
που έχει συλληφθεί, αν αυτοί παραπέμφθηκαν μαζί του 
στο ακροατήριο σύμφωνα με το άρθρο 420, αλλά δεν 
κλητεύθηκαν. Σε αυτήν την περίπτωση το δικαστήριο 
διατάσσει την άρση της κράτησης και αν το κρίνει απο-
λύτως αναγκαίο επιβάλλει περιοριστικούς όρους στον 
κατηγορούμενο, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις 
του άρθρου 283. 
Άρθρο 425. - Αναβολή της συζήτησης 
και μάρτυρες. 
Σε περίπτωση αναβολής της συζήτησης κατά τις πε-
ριπτώσεις των δύο προηγούμενων άρθρων, όλοι οι πα-ρόντες μάρτυρες και κατηγορούμενοι υποχρεούνται να 
προσέλθουν στη νέα ρητή δικάσιμο χωρίς άλλη κλήτευ-
ση. Συναίτιοι που παραπέμπονται και δεν έχουν κλητευ-
θεί, κλητεύονται το λιγότε ρο είκοσι τέσσερις ώρες πριν 
από τη νέα δικάσιμο. Άλλοι μάρτυρες που δεν προσήλ-θαν, μπορούν να κλητευθούν και προφορικά σύμφωνα 
με το άρθρο 421 παρ. 1, ενώ μπορεί επίσης να διαταχθεί 
η βίαιη προσαγωγή των μαρτύρων κατηγορίας και υπε-ράσπισης που κλήθηκαν κατά το άρθρο 421 παρ. 2 και δεν προσήλθαν. 
Άρθρο 426. - Συζήτηση. 
Κατά τα λοιπά η συζήτηση στο ακροατήριο γίνεται 
σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα. Αν το 
δικαστήριο κρίνει ότι το έγκλημα δεν έχει καταληφθεί 
επ’ αυτοφώρω ή ότι ακόμη και ύστερα από την αναβο-
λή που έδωσε σύμφωνα με το άρθρο 424, οι αποδεί-
ξεις εξακολουθούν να είναι ανεπαρκείς και χρειάζονται 
συμπλήρωση, παραπέμπει την υπόθεση στην τακτική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2845 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
διαδικασία και ταυτόχρονα αποφαίνεται για τη τύχη των 
περιοριστικών όρων σύμφωνα με το άρθρο 283. 
Άρθρο 427. - Συνοπτική διαδικασία 
επί στρατιωτικών. 
Με την αυτόφωρη διαδικασία των προηγούμενων άρ-
θρων δικάζονται και οι στρατιωτικοί, όταν για το πλημ-μέλημα που τέλεσαν και εμπίπτει στο άρθρο 417, υπά-γονται στα κοινά δικαστήρια σύμφωνα με τις διατάξεις του στρατιωτικού ποινικού κώδικα.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΤΑ ΑΠΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΦΥΓΟΔΙΚΩΝ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΛΗΜΜΕΛΗΜΑΤΑ
Άρθρο 428. - Κλήτευση στο ακροατήριο.
Αν ο κατηγορούμενος για πλημμέλημα έχει παρα-
πεμφθεί στο ακροατήριο του αρμόδιου δικαστηρίου, 
απουσιάζει όμως από τον τόπο της κατοικίας του και 
είναι άγνωστη η διαμονή του, ο εισαγγελέας τον καλεί 
στην ορισμένη δικάσιμο σύμφωνα με τα άρθρα 320 και 
321. Η επίδοση γίνεται κατά το άρθρο 157. 
Άρθρο 429. - Συζήτηση και απόφαση. 
1. Αν ο κατηγορούμενος εμφανιστεί στο ακροατήριο, 
η συζήτηση γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις 
των άρθρων 339 έως 373. 
2. Αν ο κατηγορούμενος δεν εμφανιστεί, ο σύζυγος ή ο 
συνδεόμενος με σύμφωνο συμβίωσης και κάθε συγγενής 
του εξ αίματος έως δ΄ βαθμού ή εξ αγχιστείας έως β΄ 
βαθμού (προτιμάται ο πλησιέστερος κατά βαθμό και ο εξ 
αίματος έναντι του εξ αγχιστείας) μπορεί να εμφανιστεί 
και να διορίσει συνήγορο για τον κατηγορούμενο που εκ-
προσωπείται από αυτόν και θεωρείται παρών. Αν η υπε-
ράσπιση ισχυριστεί και αποδείξει ότι ο κατηγορούμενος 
έχει γνωστό και ορισμένο τόπο διαμονής, η συζήτηση 
αναβάλλεται υποχρεωτικά με αίτηση της υπεράσπισης 
σε ρητή δικάσιμο που απέχει τουλάχιστον δεκαπέντε 
ημέρες, στην οποία ο κατηγορούμενος οφείλει να εμ-
φανιστεί χωρίς κλήτευση. Αν δεν ζητηθεί η αναβολή ή 
κανένα από τα πρόσωπα του εδαφίου α΄ δεν εμφανιστεί 
για να εκπροσωπήσει τον κατηγορούμενο, η συζήτηση 
γίνεται σύμφωνα με τις συνηθισμένες για τα πλημμελή-ματα διατυπώσεις.
Άρθρο 430. - Αίτηση για την ακύρωση
της απόφασης. 
1. Ο κατηγορούμενος που δεν εμφανίστηκε ούτε εκ-
προσωπήθηκε από συνήγορο, εφόσον η απόφαση είναι 
εξαρχής ή κατέστη ανέκκλη τη, μπορεί να ζητήσει την 
ακύρωσή της για τον λόγο ότι κατά την επίδοση του κλη-
τηρίου θεσπίσματος δεν συνέτρεχαν οι όροι του άρθρου 
428, καθορίζοντας συγχρόνως και τον τόπο στον οποίο 
τότε διέμενε, διαφορετικά η αίτησή του είναι απαράδε-
κτη. Η αίτηση γίνεται μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία 
οκτώ ημερών από την εκτέλεση της απόφασης ή και πριν 
από αυτή, με έκθεση που συντάσσεται από τον γραμμα-
τέα του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση ή του 
δικαστηρίου του τόπου εκτέλεσης. Στην έκθεση εκείνος που υπέβαλε την αίτηση οφείλει να δηλώσει την τωρινή 
διαμονή του και να ορίσει αντίκλητο στην έδρα του δι-
καστηρίου, προς τον οποίο θα γίνονται όλες οι επιδόσεις 
και οι κοινοποιήσεις που αφορούν τον κατηγορούμενο, 
διαφορετικά, η αίτησή του είναι απαράδεκτη. Η αίτηση 
εισάγεται για συζήτηση στο δικαστήριο που εξέδωσε 
την απόφαση, την πρώτη δικάσιμο ύστερα από τρεις 
ημέρες από τη σύνταξη της σχετικής έκθεσης, χωρίς να 
προσκαλείται εκείνος που υπέβαλε την αίτηση. Ο αρμό-
διος εισαγγελέας οφείλει να κλητεύσει, χωρίς να τηρήσει 
καμιά προθεσμία, τους μάρτυρες που τυχόν του προτά-
θηκαν από εκείνον που υπέβαλε την αίτηση.
2. Η αίτηση ακύρωσης δεν αναστέλλει την εκτέλεση 
της απόφασης. Μπορεί όμως ο εισαγγελέας του δικαστη-
ρίου που εξέδωσε την απόφαση, μόλις πληροφορηθεί 
ότι ασκήθηκε η αίτηση ακύρωσης, να διατάξει την ανα-
βολή ή την διακοπή της εκτέλεσης. 
Άρθρο 431. - Συζήτηση. 
1. Αν η αίτηση για ακύρωση αποδειχθεί βάσιμη, το δι-
καστήριο ακυρώνει την εκτελούμενη απόφαση και στην 
περίπτωση που δεν είναι δυνατή η άμεση εκδίκαση της 
υπόθεσης, διατάσσει την απόλυση του κατηγορουμένου 
και προσδιορίζει τη νέα δικάσιμο κατά την οποία ο κατη-
γορούμενος έχει την υποχρέωση να εμφανιστεί χωρίς να 
κλητευθεί, διαφορετικά, δικάζεται σαν να ήταν παρών, με 
εφαρμογή των άρθρων 340 και 341. Κατά τη νέα συζήτη-
ση προσκαλούνται εκείνοι που εξετάστηκαν στο ακροα-
τήριο κατά τη συζήτηση που ακυρώθηκε, ακόμα και νέοι 
μάρτυρες που ο εισαγγελέας τους κρίνει χρήσιμους για 
να αποδειχτεί η αλήθεια, πάντοτε όμως διαβάζονται τα πρακτικά της συζήτησης που ακυρώθηκε. 
2. Αν εκείνος που υπέβαλε την αίτηση δεν εμφανιστεί, 
η αίτησή του απορρίπτεται ως ανυποστήρικτη, και δεν του επιτρέπεται πλέον να ζητήσει και πάλι την ακύρω-
ση της απόφασης. Το δικαστήριο όμως, αν προβληθούν 
λόγοι ανώτερης βίας ή άλλα ανυπέρβλητα αίτια εξαιτίας 
των οποίων δεν μπορεί ο κατηγορούμενος να εμφανι-
στεί στη συζήτηση της αίτησης για ακύρωση, μπορεί να 
αναβάλει μία φορά μόνο τη συζήτηση σε ρητή δικάσιμο, 
στην οποία εκείνος που υπέβαλε την αίτηση οφείλει να προσέλθει χωρίς να κλητευθεί. 
3. Εναντίον της απόφασης που απορρίπτει για οποιον-
δήποτε λόγο την αίτηση για ακύρωση της απόφασης δεν 
επιτρέπεται ένδικο μέσο.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΚΑΚΟΥΡΓΗΜΑΤΑ
Άρθρο 432. - Αναστολή της εκδίκασης. 
1. Αν κάποιος που παραπέμφθηκε στο ακροατήριο του 
αρμόδιου δικαστηρίου για κακούργημα, είναι άγνωστης 
διαμονής και δεν παρουσιαστεί ούτε συλληφθεί μέσα 
σε ένα μήνα από την επίδοση του παραπεμπτικού βου-
λεύματος σύμφωνα με το άρθρο 157, αναστέλλεται η 
διαδικασία στο ακροατήριο με διάταξη του εισαγγελέα 
του εφετείου, ωσότου συλληφθεί ή εμφανιστεί ο κατη-γορούμενος. Στην περίπτωση του άρθρου 309 παρ. 2 ο 
εισαγγελέας εφετών επιδίδει στον κατηγορούμενο κλη-
τήριο θέσπισμα και αν αυτός είναι άγνωστης διαμονής, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2846 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
αναστέλλει με διάταξή του τη διαδικασία στο ακροατή-
ριο. Στην περίπτωση αυτή δεν κλητεύει μάρτυρες. Οι 
ανωτέρω διατάξεις επιδίδονται σύμφωνα με το άρθρο 
157. Οι διατάξεις του άρθρου 113 ΠΚ για την αναστολή 
της παραγραφής του αξιοποίνου εφαρμόζονται και εδώ.
2. Αν εκείνος που παραπέμφθηκε για κακούργημα είναι 
ή θεωρείται γνωστής διαμονής, δικάζεται σαν να ήταν 
παρών, εφόσον έχει νομίμως κλητευθεί και έχει ενημερω-
θεί ότι σε περίπτωση μη εμφάνισης ή μη εκπροσώπησής 
του θα δικαστεί ερήμην. Στην περίπτωση αυτή δεν είναι αναγκαίος ο διορισμός συνηγόρου σύμφωνα με τα άρ-θρα 340 παρ. 1 και 376.
Άρθρο 433. - Διαδικασία 
στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο. 
Το προηγούμενο άρθρο εφαρμόζεται αναλόγως και 
στο δικαστήριο που είναι αρμόδιο να δικάσει την έφε-ση, αν αυτός που αθωώθηκε στον πρώτο βαθμό για κα-
κούργημα, δεν εμφανιστεί για να δικαστεί κατ’ έφεση 
που ασκήθηκε από τον εισαγγελέα και αποβλέπει στην καταδίκη του για κακούργημα.
Άρθρο 434. - Δημοσίευση 
της διάταξης αναστολής. 
Από τότε που επιδόθηκαν κατά το άρθρο 432 οι δια-
τάξεις για την αναστολή και κάθε χρόνο γίνεται επίδοσή 
τους κατά το άρθρο 157 και κοινοποίησή τους με τη φρο-
ντίδα του εισαγγελέα εφετών, σε όλες τις αστυνομικές 
αρχές του κράτους, που προσκαλούνται να συλλάβουν 
τον κατηγορούμενο. 
Άρθρο 435. - Αίτηση ακύρωσης 
της διαδικασίας επί κακουργημάτων. 
1. Αν ο κατηγορούμενος, που καταδικάστηκε κατά τα 
άρθρα 432 παρ. 2 ή 433 από λόγους ανώτερης βίας ή 
από άλλα ανυπέρβλητα αίτια δεν μπόρεσε εγκαίρως να 
γνωστοποιήσει με οποιονδήπο τε τρόπο στο δικαστήριο 
ανυπέρβλητο κώλυμα εμφάνισής του στη δίκη και να 
ζητήσει την αναβολή της συζήτησης (άρθρο 349), μπο-
ρεί να υποβάλει αίτηση για ακύρωση της διαδικασίας 
που πραγματοποιήθηκε χωρίς την παρουσία του ή την 
εκπροσώπησή του από συνήγορο. Η αίτηση υποβάλλε-ται στον γραμματέα του δικαστηρίου που εξέδωσε την 
απόφαση μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία δεκαπέντε 
ημερών από την έκδοσή της και αναφέρει τους λόγους ανώτερης βίας ή το ανυπέρβλητο κώλυμα. Νέα αίτηση 
για ακύρωση της ίδιας διαδικασίας είναι απαράδεκτη σε 
οποιουσδήποτε λόγους και αν στηρίζεται.
2. Η αίτηση αυτή δεν αναστέλλει την εκτέλεση της από-
φασης. Μπορεί όμως ο εισαγγελέας του δικαστηρίου 
που εξέδωσε την απόφαση, μόλις υποβληθεί η αίτηση 
για ακύρωση, να διατάξει την αναστολή της εκτέλεσης, 
έως ότου εκδικαστεί η αίτηση. Σε περίπτωση μη χορήγη-
σης της αναστολής, ο αιτών δύναται να προσφύγει στο 
δικαστήριο ή, αν αυτό δεν συνεδριάζει, στο δικαστικό 
συμβούλιο μέσα σε δύο ημέρες. Η αίτηση για ακύρωση 
εισάγεται, χωρίς να κλητευθεί εκ είνος που την υπέβαλε, 
στην πρώτη δικάσιμο του δικαστηρίου που δίκασε, το 
οποίο αποφασίζει αμετάκλητα. Το δικαστήριο όμως είναι δυνατόν να αναβάλει τη συζήτηση για την αίτηση σε με-
ταγενέστερη ορισμένη δικάσιμο, αν προβάλλονται λόγοι 
ανώτερης βίας ή άλλα ανυπέρβλητα αίτια, εξαιτίας των 
οποίων εκείνος που υπέβαλε την αίτηση δεν μπορεί να 
εμφανιστεί στη συζήτηση της αίτησης για ακύρωση. Αν γίνει δεκτή η αίτηση, ακυρώνεται η απόφαση που προ-
σβάλλεται και διατάσσεται η νέα συζήτηση της υπόθεσης 
σε ρητή δικάσιμο, κατά την οποία ο κατηγορούμενος 
οφείλει να προσέλθει χωρίς να κλητευθεί. Η προθεσμία 
της έφεσης ή της αίτησης για αναίρεση της καταδικαστι-
κής απόφασης αρχίζει μετά την πάροδο άπρακτης της ως άνω δεκαπενθήμερης προθεσμίας ή, σε περίπτωση 
υποβολής αίτησης ακύρωσης, από την απόρριψή της.
ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΚΔΟΣΗ
Άρθρο 436. - Έκδοση. Γενικά. 
1. Αν δεν υπάρχει σύμβαση, οι όροι και οι διαδικασία 
της έκδοσης αλλοδαπών, ρυθμίζονται, υπό τον όρο της 
αμοιβαιότητας, από τις διατάξεις των επόμενων άρθρων. 
2. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται, ακόμη και αν 
υπάρχει σύμβαση, εφόσον δεν έρχονται σε αντίθεση με αυτή καθώς και στα σημεία που δεν ρυθμίζονται με την σύμβαση.
Άρθρο 437. - Πότε επιτρέπεται η έκδοση.
Η έκδοση αλλοδαπού επιτρέπεται: α) όταν αυτός 
κατηγορείται για αξιόποινη πράξη, που απειλείται, και 
από τον ελληνικό ποινικό νόμο και από τον νόμο του 
κράτους που ζητεί την έκδοση, με στερητική της ελευθε-
ρίας ποινή, της οποίας το ανώτατο όριο είναι πάνω από 
δύο έτη. Σε περίπτωση συρροής εγκλημάτων η έκδοση 
επιτρέπεται για όλα, αν ένα απ’ αυτά τιμωρείται με την 
παραπάνω ποινή. Αν το π ρόσωπο του οποίου ζητείται η 
έκδοση καταδικάσθηκε προηγουμένως αμετάκλητα από 
δικαστήριο οποιουδήποτε κράτους σε στερητική της 
ελευθερίας ποινή τουλάχιστον τριών μηνών για έγκλημα 
που δεν αναφέρεται στο άρθρο 438 στοιχ. γ΄ και εφόσον 
η έκδοσή του ζητείται για έγκλημα που τελέστηκε καθ’ 
υποτροπή και κατά τον ελληνικό ποινικό νόμο και κατά 
τον νόμο του κράτους που ζητεί την έκδοσή του, η έκδο-
ση μπορεί να επιτραπεί αν το έγκλημα αυτό τιμωρείται 
ως πλημμέλημα με οποιαδήποτε στερητικής της ελευ-
θερίας ποινή, β) όταν τα δικαστήρια του κράτους που 
τη ζητούν καταδίκασαν τον εκζητούμενο αμετάκλητα 
σε στερητική της ελευθερίας ποινή τουλάχιστον ενός 
έτους για αξιόποινη πράξη, την οποία και οι ελληνικοί 
ποινικοί νόμοι και οι νόμοι του κράτους που ζητεί την 
έκδοση χαρακτηρίζουν ως πλημμέλημα ή κακούργημα και γ) όταν αυτός συναινεί ρητά να παραδοθεί στο κρά-τος που ζητεί την έκδοσή του.
Άρθρο 438. - Απαγόρευση της έκδοσης. 
Η έκδοση απαγορεύεται και αν ακόμα συναινεί ο εκ-
ζητούμενος: α) αν πρόκειται για δράστη που κατά τον 
χρόνο τέλεσης της πράξης ήταν ημεδαπός, β) αν υπάρχει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2847 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστικών αρχών σύμφωνα 
με τους ελληνικούς νόμους, γ) αν πρόκειται για έγκλημα 
που κατά τους ελληνικούς νόμους χαρακτηρίζεται ως πο-
λιτικό, στρατιωτικό, φορολογικό ή του τύπου ή διώκεται 
μόνο ύστερα από έγκληση αυτού που αδικήθηκε ή όταν 
από τις περιστάσεις προκύπτει ότι η έκδοση ζητείται για 
λόγους πολιτικούς, δ) αν, σύμφωνα με τους νόμους του 
κράτους που ζητεί την έκδοση ή του Ελληνικού Κράτους 
ή του κράτους όπου τελέστηκε το έγκλημα, έχει ανακύ-
ψει ήδη πριν από την απόφαση για την έκδοση νόμιμος 
λόγος που εμποδίζει τη δίωξη ή την εκτέλεση της ποινής 
ή αποκλείει ή εξαλείφει το αξιόποινο, ε) αν πιθανολο-
γείται ότι ο εκζητούμενος θα διωχθεί στο κράτος στο 
οποίο παραδίδεται για πράξη διαφορετική από εκείνη 
για την οποία ζητείται η έκδοση, στ) αν πιθανολογείται 
ότι θα υποβληθεί σε διακρίνουσα μεταχείριση για λό-
γους φυλετικούς, θρησκευτικούς, πολιτικούς ή εξαιτίας της εθνικότητάς του ή ότι θα υποβληθεί σε μεταχείριση 
αντίθετη προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ότι θα 
διακυβευτούν τα ανθρώπινα δικαιώματά του, ζ) αν κατά 
το δίκαιο του εκζητούντος κράτους προβλέπεται για την 
αξιόποινη πράξη η ποινή του θανάτου και η) αν ο εκζη-τούμενος καταδικάστηκε ερήμην χωρίς να κλητευθεί. 
Άρθρο 439. - Αίτηση για έκδοση 
από περισσότερα κράτη. 
Αν πολλά κράτη ζητούν την έκδοση για το ίδιο έγκλη-
μα, αυτή διατάσσεται να γίνει κατά προτίμηση είτε στο 
κράτος του οποίου υπήκοος είναι ο δράστης είτε σε εκεί-
νο όπου έγινε το έγκλημα. Αν οι αιτήσεις αναφέρονται σε 
διαφορετικά εγκλήματα, η έκδοση γίνεται κατά προτίμη-
ση στο κράτος όπου τελέστηκε σύμφωνα με τους ελλη-
νικούς νόμους το βαρύτερο έγκλημα ή, αν πρόκειται για 
εγκλήματα όμοιας βαρύτητας, στο κράτος του οποίου η 
αίτηση για έκδοση έφθασε πρώτη. Συνεκτιμάται πάντοτε 
και η υποχρέωση που αναλαμβάνει ένα από τα κράτη 
που ζητούν την έκδοση να επανεκδώσει το δράστη για τα υπόλοιπα εγκλήματα.
Άρθρο 440. - Περιορισμοί στην έκδοση. 
1. Η έκδοση επιτρέπεται μόνο με τον όρο ότι ο εκζη-
τούμενος δεν θα διωχθεί ή δικαστεί στο κράτος όπου 
εκδίδεται ούτε θα παραδοθεί σε τρίτο κράτος για άλλες 
πράξεις που έχουν τελεστεί πριν από την έκδοση.
2. Κατ’ εξαίρεση μπορεί ο εκζητούμενος να διωχθεί, 
δικαστεί ή παραδοθεί σε τρίτο κράτος για άλλες πράξεις, 
αν συναινέσει μεταγενέστερα το Ελληνικό Κράτος και 
η συναίνεσή του αυτή ζητηθεί σύμφωνα με τον τύπο 
που προβλέπεται στον παρόντα Κώδικα για την αίτηση 
έκδοσης, η οποία πρέπει να συνοδεύεται με τα έγγραφα 
που τη στηρίζουν κατά τα άρθρα 443 και 444.
3. Η συναίνεση της παρ. 2 δεν απαιτείται αν ο εκζητού-
μενος μέσα σε τριάντα ημέρες από το τέλος της δίκης, και σε περίπτωση καταδίκης από την απόλυση από τις 
φυλακές, δεν εγκατέλειψε, παρά την έλλειψη κάθε εμπο-
δίου, το έδαφος του κράτους στο οποίο εκδόθηκε ή αν 
επανέλθει σε αυτό μεταγενέστερα. Εφόσον όμως πρό-
κειται για πρόσωπο που έχει την ιθαγένεια του κράτους 
που ζητεί την έκδοση, απαιτείται και στην περίπτωση 
αυτή η συναίνεση της παρ. 2.Άρθρο 441. - Αναβολή της έκδοσης. 
Αν ο εκζητούμενος διώκεται ή έχει καταδικαστεί στην 
Ελλάδα για άλλη πράξη, η έκδοσή του αναβάλλεται ως 
την περάτωση της ποινικής δίωξης και σε περίπτωση 
καταδίκης ωσότου εκτιθεί η ποινή ή απολυθεί από τις 
φυλακές. Τα μέτρα ασφαλείας που τυχόν επιβλήθηκαν 
εναντίον του εφαρμόζονται μόλις επιστρέψει με οποιον-
δήποτε τρόπο στην Ελλάδα. Αν όμως πέρασε πενταετία 
από την έκδοσή του, για την εφαρμογή ή όχι των μέτρων 
ασφαλείας μόλις επιστρέψει αποφασίζει το τριμελές 
πλημμελειοδικείο του τόπου της κατοικίας του, λαμβά-
νοντας υπόψη τις συνθήκες υπό τις οποίες βρίσκεται 
αυτός καθώς και αν είναι ή δεν είναι επικίνδυνος.
Άρθρο 442. - Προσωρινή παράδοση 
του προσώπου για το οποίο ζητείται η έκδοση. 
Αν η αναβολή της έκδοσης που προβλέπεται στο προ-
ηγούμενο άρθρο έχει ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους 
νόμους του κράτους που ζητεί την έκδοση, την παρα-
γραφή ή άλλα σοβαρά εμπόδια στην δίωξη, μπορεί να 
επιτραπεί η προσωρινή παράδοση του εκζητουμένου, 
με τον όρο ότι αυτός θα μεταχθεί και πάλι στις ελληνικές 
αρχές μόλις τελειώσουν οι ανακριτικές πράξεις για τις 
οποίες ζητήθηκε προσωρινά η παράδοσή του.
Άρθρο 443. - Αίτηση για την έκδοση. 
1. Αν πρόκειται για την περίπτωση του άρθρου 437 
στοιχ. α΄, στην αίτηση που διαβιβάζεται με τη διπλωμα-
τική οδό πρέπει να επισυνάπτονται το κατηγορητήριο, 
το ένταλμα σύλληψης ή οποιαδήποτε άλλη δικαστική 
πράξη που έχει το ίδιο κύρος με αυτά και (αν δεν υπάρχει 
συνθήκη που να το εμποδίζει) όσα έγγραφα απαιτούνται 
ώστε να βεβαιωθεί ότι υπάρχουν ενδείξεις ενοχής επαρ-
κείς για να παραπεμφθεί σε δίκη εκείνος για τον οποίο ζητείται η έκδοση. Αν πρόκειται για την περίπτωση του άρθρου 437 στοιχ. β΄, στην αίτηση πρέπει να επισυνά-
πτονται η απόφαση εναντίον εκείνου για τον οποίο ζη-
τείται η έκδοση και οι αποδε ίξεις ότι είναι αμετάκλητη. 
Σε κάθε περίπτωση πρέπει να διαβιβάζεται ταυτόχρονα 
αντίγραφο του νόμου ο οποίος ισχύει στο κράτος που 
ζητεί την έκδοση και τιμωρεί την πράξη ακόμη, συνο-
πτική περιγραφή των περιστατικών του εγκλήματος και, 
τέλος, ακριβής περιγραφή των χαρακτηριστικών εκείνου 
για τον οποίο ζητείται η έκδοση, μαζί με τη φωτογραφία 
του και τα δακτυλικά του αποτυπώματα, αν αυτό είναι 
δυνατό. Όλα αυτά τα έγγραφα μπορούν να προσκομίζο-
νται και σε αντίγραφα επικυρωμένα από το δικαστήριο ή 
από οποιαδήποτε άλλη αρμόδια αρχή του κράτους που ζητεί την έκδοση.
2. Η αίτηση για την έκδοση, μαζί με τα έγγραφα που 
απαιτούνται κατά την παρ. 1 και με την επικυρωμένη 
μετάφρασή τους, διαβιβάζονται από τον Υπουργό Εξω-
τερικών στον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο τελευταίος, αφού ελέγξει τη νομιμότητα της αίτησης, τη στέλνει μαζί με τα έγγρα-
φα, και με τη φροντίδα του εισαγγελέα εφετών, στον 
πρόεδρο εφετών στην περιφέρεια του οποίου διαμένει εκείνος για τον οποίο ζητείται η έκδοση.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2848 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 444. - Αίτηση για επεξηγήσεις. 
Όταν υπάρχουν αμφιβολίες για τη δυνατότητα να γίνει 
έκδοση κατά τα άρθρα 437 και 438, ζητούνται επεξηγή-
σεις από το κράτος που κάνει την αίτηση για την έκδοση. 
Η έκδοση δεν μπορεί να διαταχθεί παρά μόνο όταν οι 
επεξηγήσεις είναι τέτοιου βαθμού, ώστε να διαλύουν τις 
αμφιβολίες που έχουν γεννηθεί. 
Άρθρο 445. - Έκδοση εντάλματος 
σύλληψης του εκζητουμένου. 
1. Ο πρόεδρος εφετών έχει υποχρέωση, μόλις παραλά-
βει τα έγγραφα, να διατάξει χωρίς αναβολή με ένταλμα 
τη σύλληψη του εκζητουμένου και την κατάσχεση όλων 
των πειστηρίων. Το ένταλμα σύλληψης και η κατάσχεση 
εκτελούνται με τη φροντίδα του εισαγγελέα εφετών κατά 
τα άρθρα 251-269, 277, 278 και 280. 
2. Σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης, και ιδιαίτερα 
όταν υπάρχει βάσιμη υπόνοια φυγής του εκζητουμέ-
νου, επιτρέπεται να γίνει και χωρίς ένταλμα η σύλληψη, πριν ακόμα υποβληθεί η αίτηση για έκδοση, με σχετική γραπτή εντολή του εισαγγελέα εφετών. Για τη σύλληψη 
δεν χρειάζεται διπλωματική μεσολάβηση, απαιτείται 
όμως αγγελία που διαβιβάζεται ταχυδρομικώς ή με τη-
λεομοιοτυπία ή με ηλεκτρονική αλληλογραφία από τη 
δικαστική ή άλλη αρμόδια αρχή του κράτους που ζητεί 
την έκδοση. Η αγγελία πρέπει να μνημονεύει το έγκλημα 
και το ένταλμα σύλληψης ή την απόφαση, με βάση τα 
οποία πρόκειται να ζητηθεί η έκδοση. Ο εισαγγελέας 
εφετών ανακοινώνει αμέσως τη σύλληψη στον Υπουργό 
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, 
ο οποίος μπορεί να διατάξει την απόλυση εκείνου που έχει συλληφθεί.
3. Αν εντός προθεσμίας 30 ημερών από τη σύλληψη 
δεν υποβληθεί η αίτηση για έκδοση, ο συλληφθείς απο-
λύεται με διαταγή του εισαγγελέα εφετών. Αν υποβλη-
θούν εμπροθέσμως τα έγγραφα, εφαρμόζονται οι δια-
τάξεις της παρ. 1 του παρόντος και των άρθρων 448 επ..
4. Αν ύστερα από την απόλυση του εκζητουμένου πε-
ριέλθει στο Υπουργείο Εξωτερικών η σχετική αίτηση, 
ακολουθείται η διαδικασία της έκδοσης.
5. Εκείνος που έχει συλληφθεί προσωρινά μπορεί να 
αμφισβητήσει την ταυτότητά του με προσφυγή στο συμ-
βούλιο εφετών μέσα σε τρεις ημέρες από την προσαγω-
γή του στον εισαγγελέα εφετών. Το συμβούλιο αποφα-σίζει αμετάκλητα αφού ακούσει εκείνον που ασκεί την προσφυγή και τον συνήγορό του. Η προσφυγή μπορεί 
να γίνει και προφορικά στον εισαγγελέα εφετών μέσα 
στην προθεσμία αυτή. 
Άρθρο 446. - Βεβαίωση της ταυτότητας - 
Φυλάκιση του προσώπου που έχει συλληφθεί. 
1. Εκείνος που έχει συλληφθεί οδηγείται χωρίς αναβο-
λή μαζί με τις εκθέσεις σύλληψης και κατάσχεσης στον 
εισαγγελέα εφετών, ο οποίος τον εξετάζει για να βεβαιώ-
σει την ταυτότητά του, λαμβάνοντας υπόψη και τις πλη-
ροφορίες της αρχής του πραγματοποίησε τη σύλληψη.
2. Όταν η ταυτότητα βεβαιωθεί, ο εισαγγελέας εφετών 
διατάσσει την κράτησή του στις φυλακές υποδίκων και 
στέλνει όλες τις εκθέσεις για τη σύλληψη, την κατάσχεση και τη βεβαίωση της ταυτότητας στον πρόεδρο εφετών. 
Αν η ταυτότητα αμφισβητηθεί, εφαρμόζεται η παρ. 5 
του άρθρου 445.
3. Αν ο εκζητούμενος καταδικαστεί από ελληνικό δι-
καστήριο για την πράξη για την οποία ζητείται η έκδοσή 
του, ο χρόνος κράτησης αφαιρείται από την ποινή που του επιβάλλεται. 
Άρθρο 447. - Ανακοίνωση των εγγράφων. 
Εκείνος που έχει συλληφθεί δικαιούται να λάβει γνώ-
ση είτε ο ίδιος είτε μέσω του συνηγόρου του όλων των 
εγγράφων και να ζητήσει αντίγραφό τους με δική του 
δαπάνη.
Άρθρο 448. - Διαδικασία σε περίπτωση 
συναίνεσης του εκζητουμένου. 
1. Σε κάθε περίπτωση επιτρέπεται η έκδοση όταν ο 
εκζητούμενος συναινεί ρητά να παραδοθεί στο κράτος 
που ζητεί την έκδοσή του. Η συναίνεση δίνεται ενώπι-
ον προέδρου εφετών της πε ριφέρειας του τόπου όπου 
διαμένει ο εκζητούμενος και με την παρουσία του συ-
νηγόρου του και διερμηνέα, εφόσον δεν γνωρίζει την 
ελληνική γλώσσα. Ο πρόεδρος εφετών τον ενημερώνει 
για το αμετάκλητο της δήλωσης αυτής και συντάσσεται έκθεση, σύμφωνα με τους όρους των άρθρων 148 έως 153 του παρόντος. 
2. Στην περίπτωση της προηγούμενης παραγράφου 
για την έκδοση γνωμοδοτεί ο πρόεδρος εφετών. 
Άρθρο 449. - Συζήτηση για την έκδοση. 
1. Ο πρόεδρος εφετών μέσα σε τρεις ημέρες από την 
παραλαβή των εκθέσεων του άρθρου 446 συγκαλεί το 
συμβούλιο εφετών. Στο συμβούλιο αυτό προσάγεται 
εκείνος που έχει συλληφθεί, ο οποίος και δικαιούται να παραστεί με συνήγορο και διερμηνέα της εκλογής του ή, αν δεν έχει, να ζητήσει να διοριστούν συνήγορος και διερμηνέας από τον πρόεδρο εφετών.
2. Το συμβούλιο εφετών συνεδριάζει δημόσια, εκτός 
αν εκείνος που έχει συλληφθεί ζητήσει να γίνει η συνεδρί-
αση κεκλεισμένων των θυρών ή δεν παραστεί καθόλου στο συμβούλιο.
3. Ο εκζητούμενος και ο εισαγγελέας έχουν το δικαί-
ωμα να ζητήσουν από το συμβούλιο την αναβολή της 
συζήτησης. Το συμβούλιο μπορεί να αναβάλει τη συ-
ζήτηση για οκτώ ημέρες και αν κρίνει ότι ελλείπουν τα στοιχεία που προβλέπονται από την παρ. 1 του άρθρου 
443, μπορεί να αναβάλει τη συζήτηση σε εύλογο χρονικό 
διάστημα.
4. Το συμβούλιο εφετών μπορεί σε κάθε στάδιο της 
διαδικασίας να διατάξει την αντικατάσταση της κράτη-σης με περιοριστικούς όρους. Η αντικατάσταση αίρεται 
αυτοδικαίως μόλις δημοσιευτεί η απόφαση που εγκρίνει 
την έκδοση. Για την τύχη της εγγύησης αποφασίζει αμε-τάκλητα το συμβούλιο των εφετών.
Άρθρο 450. - Απόφαση για την έκδοση. 
1. Το συμβούλιο εφετών μετά την εξέταση εκείνου που 
έχει συλληφθεί και μετά τις αγορεύσεις του εισαγγελέα 
και του εκζητουμένου ή του συνηγόρου του, γνωμοδο-τεί αιτιολογημένα για την αίτηση της έκδοσης και απο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2849 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
φαίνεται: α) αν εκείνος που έχει συλληφθεί είναι το ίδιο 
πρόσωπο με τον εκζητούμενο, β) αν υπάρχουν τα δικαι-ολογητικά έγγραφα που απαιτούνται από τον Kώδικα ή 
την τυχόν εφαρμοζόμενη συνθήκη για την έκδοση, γ) αν 
για το έγκλημα που αποδίδεται στον εκζητούμενο ή για 
το οποίο αυτός καταδικάστηκε, επιτρέπεται η έκδοση, 
και δ) αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι 
όροι του άρθρου 438 στοιχ. δ΄. 
2. Το συμβούλιο εφετών εξετάζει ακόμη, εφόσον 
δεν κωλύεται από αντίθετη διάταξη που περιέχεται σε 
συνθήκη, αν υπάρχουν ενδείξεις για τη βασιμότητα της 
κατηγορίας η οποία αποδίδεται σε εκείνον που έχει 
συλληφθεί, και αποφαίνεται, με βάση τα προσαγόμενα 
από το κράτος που ζητεί την έκδοση επίσημα αποδει-
κτικά στοιχεία, αν αυτά θα επέτρεπαν τη σύλληψη και 
την παραπομπή του σε δίκη στην Ελλάδα, σε περίπτω-
ση που το έγκλημα είχε τελεστεί σε ελληνικό έδαφος. 
Για να σχηματίσει γνώμη επί της ουσίας το συμβούλιο 
μπορεί να προβεί με ένα από τα μέλη του στη συλλογή 
κάθε χρήσιμου αποδεικτικού υλικού, αναβάλλοντας την 
έκδοση οριστικής απόφασης το πολύ για τρεις μήνες. 
Η διάταξη του άρθρου 449 παρ. 4 εφαρμόζεται και σε 
αυτή την περίπτωση.
3. Αν η έκδοση ζητείται με βάση καταδικαστική από-
φαση, το συμβούλιο εφετών λαμβάνει υπόψη του, προ-
κειμένου να αποφανθεί και τυχόν ισχυρισμό του εκζη-
τουμένου ότι δικάστηκε ερήμην χωρίς να κλητευθεί. Αν 
ο ισχυρισμός κριθεί βάσιμος, εφαρμόζεται το άρθρο 438 
περ. η΄. 
Άρθρο 451. - Ένδικο μέσο κατά της απόφασης. 
1. Κατά της οριστικής απόφασης του συμβουλίου 
εφετών επιτρέπεται στον εκζητούμενο και στον εισαγ-
γελέα εφετών να ασκήσει έφεση στον Άρειο Πάγο μέσα 
σε πέντε ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης στο 
ακροατήριο. Η έφεση ασκείται σύμφωνα με τις διατυπώ-
σεις του άρθρου 474. 
2. Ο Άρειος Πάγος σε συμβούλιο αποφαίνεται μέσα σε 
δεκαπέντε ημέρες με ανάλογη εφαρμογή των άρθρων 
449 και 450. Ο εκζητούμενος κλητεύεται αυτοπροσώπως 
ή μέσω του αντικλήτου του τρεις τουλάχιστον ημέρες 
πριν από τη συζήτηση, με τη φροντίδα του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.
3. Κατά της απόφασης του προέδρου εφετών που 
αποφαίνεται κατά το άρθρο 448, επιτρέπεται στον ει-
σαγγελέα εφετών να ασκήσει έφεση σύμφωνα με την 
παρ. 1 του άρθρου αυτού και ακολουθείται η αντίστοιχη 
διαδικασία. Σε περίπτωση παραβίασης του άρθρου 438, 
δικαίωμα έφεσης έχει και ο εκζητούμενος. 
Άρθρο 452. - Πότε διατάσσεται η έκδοση. 
1. Την έκδοση μπορεί να διατάξει ο Υπουργός Δικαι-
οσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με 
απόφασή του μόνον εφόσον το συμβούλιο έχει γνωμο-
δοτήσει καταφατικά και αμετάκλητα.
2. Αν το συμβούλιο αποφασίσει αμετάκλητα ότι δεν 
πρέπει να γίνει έκδοση, αυτός που έχει συλληφθεί απο-λύεται από τη φυλακή με διαταγή του εισαγγελέα εφε-
τών, ο οποίος αμέσως ειδοποιεί σχετικά τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. 
Επίσης απολύεται ο εκζητούμενος αν το κράτος που τον 
ζήτησε δεν τον παραλάβει μέσα σε δύο μήνες από τότε 
που κοινοποιείται σε αυτόν η απόφαση του Υπουργού 
για την έκδοση. Σε κάθε περίπτωση ο εκζητούμενος απο-
λύεται αν περάσουν δώδεκα (12) μήνες από την ημέρα της σύλληψής του, η οποία προθεσμία μπορεί να παρα-ταθεί με απόφαση του δικαστικού συμβουλίου κατά έξι (6) ακόμη μήνες. 
3. Το αρμόδιο για την έκδοση συμβούλιο εφετών επι-
λύει αμετάκλητα κάθε αμφιβολία ή αντίρρηση σχετικά με 
την κράτηση του εκζητουμένου, ύστερα από κλήτευσή 
του προ τριών ημερών.
Άρθρο 453. - Απόδοση των κατασχεθέντων. 
1. Το συμβούλιο, οποιαδήποτε και αν είναι η απόφασή 
του σχετικά με την έκδοση, αποφασίζει αν τα αντικείμε-
να ή τα πειστήρια που έχουν κατασχεθεί ή επισυναφθεί 
στη δικογραφία, πρέπει να παραδοθούν στο κράτος 
που ζητεί την έκδοση, στον εκζητούμενο, σε τρίτο που 
προβάλλει δικαιώματα ή σε εγχώρια αρχή, ώστε να χρη-
σιμοποιηθούν για ανάκριση.
2. Σε κάθε στάδιο της διαδικασίας το συμβούλιο απο-
φασίζει για τις αξιώσεις που προβάλλονται από τρίτους, οι οποίοι κατέχουν ή αξιώνουν δικαιώματα κυριότητας σε αντικείμενα ή πειστήρια που έχουν κατασχεθεί.
Άρθρο 454. - Υποβολή νέας αίτησης. 
Ακόμα και μετά την αμετάκλητη απόφαση κατά της 
έκδοσης μπορεί να υποβληθεί νέα αίτηση για έκδοση 
εφόσον στηρίζεται σε στοιχεία που δεν είχαν τεθεί υπό-
ψη του συμβουλίου.
Άρθρο 455. - Διαμεταγωγή. 
1. Για τη διέλευση από την ελληνική επικράτεια προ-
σώπου που έχει εκδοθεί από ένα αλλοδαπό κράτος σε άλλο, απαιτείται η έγκριση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ύστερα από 
σχετική αίτηση του εκζητούντος κράτους. Στην αίτηση 
διαμεταγωγής πρέπει να επισυνάπτονται τα έγγραφα 
που αναφέρονται στο άρθρο 443. 
2. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπί-
νων Δικαιωμάτων μπορεί να αρνηθεί την έγκριση αυτή: 
α) αν ο εκζητούμενος είναι έλληνας υπήκοος, β) αν πιθα-
νολογείται ότι εκείνος για τον οποίο ζητείται η έκδοση 
θα υποβληθεί σε διακρίνουσα μεταχείριση για λόγους 
φυλετικούς, θρησκευτικούς, πολιτικούς ή εξαιτίας της 
εθνικότητάς του, ή ότι θα υποβληθεί σε μεταχείριση 
απάδουσα προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ότι θα 
διακυβευτούν τα ανθρώπινα δικαιώματά του, γ) αν το 
εκζητούν κράτος δεν επιτρέπει στο ελληνικό κράτος να 
υποβάλει αίτηση διαμεταγωγής.
3. Η υποχρέωση για υποβολή της αίτησης της παρ. 1 
υφίσταται και όταν η μεταγωγή από ένα αλλοδαπό κρά-
τος σε άλλο αλλοδαπό κράτος γίνεται με χρησιμοποίηση 
αεροπορικής γραμμής και προβλέπεται προσγείωση στο 
ελληνικό έδαφος. Αν υπάρξει διέλευση από τον ελληνικό 
εναέριο χώρο χωρίς να προβλέπεται προσγείωση στο 
ελληνικό έδαφος, το εκζητούν κράτος απλώς κοινοποιεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2850 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
σχετικό έγγραφο στον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνει-
ας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Στην περίπτωση που 
υπάρξει απρόβλεπτη προσγείωση στο ελληνικό έδαφος 
η κοινοποίηση αυτή επέχει τη θέση της αγγελίας της παρ. 
2 του άρθρου 445, οπότε και διατάσσεται η προσωρινή 
σύλληψη του εκζητουμένου, με αναλογική εφαρμογή 
του άρθρου 445, μέχρις ότου υποβληθεί αίτηση διαμε-
ταγωγής. 
Άρθρο 456. - Αίτηση των ελληνικών αρχών 
για έκδοση. 
1. Η αίτηση, με την οποία ζητείται η έκδοση από ξένο 
κράτος στις ελληνικές δικαστικές αρχές προσώπου που 
διώκεται ή έχει καταδικαστεί στην Ελλάδα, υποβάλλεται 
από τον εισαγγελέα εφετών, στην περιφέρεια του οποίου 
ασκείται η ποινική δίωξη ή έχει απαγγελθεί η καταδί-
κη, μέσω του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ο εισαγγελέας μαζί με την 
αίτηση διαβιβάζει όλα τα έγγραφα που απαιτούνται κατά 
το άρθρο 443 ή τη σύμβαση, ακριβή περιγραφή των χα-
ρακτηριστικών του προσώπου και, αν είναι δυνατό, τη 
φωτογραφία του.
2. Την έκδοση μπορεί να ζητήσει και ο Υπουργός Δι-
καιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
με δική του πρωτοβουλία.
3. Αν ο εκζητούμενος καταδικαστεί από ελληνικό δι-
καστήριο για την πράξη για την οποία εκδόθηκε στην 
Ελλάδα, ο χρόνος κράτησής του στο εξωτερικό αφαι-
ρείται από την ποινή που του επιβάλλεται. 
Άρθρο 457. - Επανέκδοση σε ξένη χώρα 
προσώπου που εκδόθηκε στις ελληνικές αρχές. 
Όταν τρίτη χώρα ζητεί την έκδοση προσώπου που ήδη 
εκδόθηκε στις ελληνικές αρχές, επικαλούμενη έγκλημα 
προγενέστερο από την έκδοσή του και διαφορετικό από 
εκείνο για το οποίο δικάστηκε στην Ελλάδα, η έκδοση 
αυτή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη συναίνεση της χώρας που έχει εκδώσει το πρόσωπο στις ελληνικές αρχές.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΑΛΛΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ
Άρθρο 458. - Αιτήσεις για ανακριτικές πράξεις. 
1. Οι αιτήσεις των ελληνικών δικαστικών αρχών προς 
αλλοδαπές αρχές για την εξέταση στο έδαφός τους μαρ-
τύρων και κατηγορουμένων, την κατάσχεση πειστηρί-
ων την ενέργεια αυτοψίας και πραγματογνωμοσύνης 
και άλλων ανακριτικών πράξεων που προβλέπονται 
στον ΚΠΔ και σε άλλες ειδικές δικονομικές διατάξεις, 
διαβιβάζονται από τον αρμόδιο εισαγγελέα εφετών στο 
Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων που μεριμνά για την εκτέλεσή τους μέσω 
του Υπουργείου Εξωτερικών με βάση τις διατάξεις των διεθνών συνθηκών και εθίμων.
2. Σε επείγουσες περιπτώσεις οι αιτήσεις αυτές διαβι-
βάζονται απευθείας στις επιτόπιες ελληνικές προξενικές 
αρχές, εφόσον αυτές μπορούν με βάση τις διατάξεις της 
παρ. 1 να ασκήσουν ανακριτικά καθήκοντα. Σχετικά ει-
δοποιείται το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.3. Με τον ίδιο τρόπο διαβιβάζονται και οι κλήσεις για 
να επιδοθούν στους μάρτυρες και στους κατηγορου-
μένους.
Άρθρο 459. - Αιτήσεις των ξένων δικαστικών 
αρχών για ανακριτικές πράξεις. 
1. Οι αιτήσεις ξένων δικαστικών αρχών για τη διενέρ-
γεια ανακριτικής πράξης από τις αναφερόμενες στο 
προηγούμενο άρθρο διαβιβάζονται από το Υπουργείο 
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
και εκτελούνται με παραγγελία του αρμόδιου εισαγγελέα 
εφετών από τον ανακριτή, στην περιφέρεια του οποίου 
πρόκειται να διεξαχθεί η ανακριτική πράξη, το ταχύτερο 
δυνατό. Κατά τα λοιπά τηρούνται οι σχετικές διατάξεις 
του Κώδικα, οι διεθνείς συνθήκες και τα έθιμα.
2. Οι κλήσεις προς τους μάρτυρες, τους πραγματο-
γνώμονες και τους κατηγορουμένους, οι αποφάσεις ή 
άλλα έγγραφα της ποινικής διαδικασίας επιδίδονται με φροντίδα του εισαγγελέα πρωτοδικών σύμφωνα 
με τα άρθρα 154-163. Αν η σχετική αίτηση αφορά την 
πρόσκληση μαρτύρων ή πραγματογνωμόνων, γίνεται 
δεκτή μόνον εφόσον η ξένη δικαστική αρχή που την 
υποβάλλει αναλαμβάνει ρη τά την υποχρέωση να μην 
διωχθεί ή κρατηθεί ο καλούμενος, για έγκλημα το οποίο 
έχει τελεστεί πριν από την εμφάνισή του στην ξένη αρχή 
που τον καλεί.
3. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρω-
πίνων Δικαιωμάτων ύστερα από σύμφωνη γνώμη του 
αρμόδιου συμβουλίου εφετών μπορεί να αρνηθεί την 
εκτέλεση των αιτήσεων που αναφέρονται στις παρ. 1 
και 2: α) αν κατά τις διατάξεις των άρθρων 437 και 438 
δεν επιτρέπεται να εκδοθεί ο κατηγορούμενος για την 
πράξη σχετικά με την οποία διενεργεί ανάκριση η ξένη 
δικαστική αρχή ή β) αν κατά τους όρους συνθήκης με τη 
χώρα που υποβάλλει την αίτηση δεν είναι υποχρεωτική 
η έκδοση.
4. Κάθε αμφιβολία ή αντίρρηση σχετικά με την εκτέλε-
ση αίτησης δικαστικής συνδρομής επιλύεται από το συμ-
βούλιο εφετών, το οποίο με τη διαδικασία του άρθρου 449 αποφασίζει εντός διαστήματος οκτώ ημερών. Κατά της απόφασης αυτής επιτρέπεται να ασκηθεί αναίρεση 
από τον εισαγγελέα και από αυτόν τον οποίο αφορά το 
αίτημα δικαστικής συνδρομής. 
Άρθρο 460. - Μεταγωγή του κρατουμένου 
για εξέταση Διαβίβαση πειστηρίων. 
1. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρω-
πίνων Δικαιωμάτων με σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου εισαγγελέα εφετών μπορεί να διατάξει ύστερα από αί-
τηση ξένης δικαστικής αρχής που διαβιβάζεται με τη 
διπλωματική οδό, τη μεταγωγή σε αυτήν προσώπου που 
κρατείται στις φυλακές για να εξεταστεί ως μάρτυρας και 
κατ’ αντιπαράσταση με μάρτυρες ή κατηγορουμένους. Η 
μεταγωγή διατάσσεται με τον όρο της άμεσης επιστρο-φής του κρατουμένου.
2. Η μεταγωγή αυτή μπορεί να διαταχθεί μόνο σε κρά-
τος το οποίο με νόμο ή με σύμβαση παρέχει την ίδια 
δικαστική συνδρομή στο ελληνικό κράτος. Τα έξοδα της 
μεταγωγής και της επιστροφής βαρύνουν το κράτος που 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2851 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
ζητεί τη μεταγωγή και προκαταβάλλονται από αυτό ή 
από την αρμόδια ελληνική αρχή, αν η ευχέρεια αυτή 
παρέχεται και στο ελληνικό κράτος από τη χώρα που 
ζητεί τη μεταγωγή. Η διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 
459 εφαρμόζεται ανάλογα και σε αυτήν την περίπτωση. 
3. Η αίτηση ξένης αρχής για τη διαβίβαση πειστηρίων 
ή άλλων αντικειμένων που βρίσκονται στα χέρια των ελ-
ληνικών δικαστικών αρχών εκτελείται με παράδοση των 
πειστηρίων στο Υπουργείο Εξωτερικών, αν η παράδοση 
δεν προσκρούει σε ιδιαίτερους λόγους, και με τον όρο της άμεσης επιστροφής αυτών που διαβιβάστηκαν. Αν 
πρόκειται για έγγραφα, αποστέλλονται φωτοτυπίες τους.
4. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο δικαστική 
αυτή συνδρομή εκτελείται με τον όρο της αμοιβαιότη-τας.
Άρθρο 461. - Έξοδα μαρτύρων 
και πραγματογνωμόνων. 
Στις κλήσεις των μαρτύρων και πραγματογνωμόνων, 
των οποίων η εξέταση ζητείται από αλλοδαπή δικαστική 
αρχή, πρέπει να σημειώνεται το ποσό που απαιτείται να 
καταβληθεί στον κλητευόμενο για τα έξοδα ταξιδιού και 
διαμονής. Έναντι του ποσού αυτού προκαταβάλλεται 
στον κλητευόμενο ανάλογο μέρος από την ημεδαπή 
αρμόδια αρχή, με εντολή του Υπουργού Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αμέσως μόλις 
αυτός δηλώσει ότι θα προσέλθει, με τον όρο της αντικα-
ταβολής του ποσού από τη χώρα που το ζητεί. Ο όρος 
της παρ. 2 του άρθρου 459 εφαρμόζεται και σε αυτήν 
την περίπτωση.
ΕΚΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΝΔΙΚΑ ΜΕΣΑ
ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 462. - Ποια είναι τα ένδικα μέσα. 
1. Τα τακτικά ένδικα μέσα που προβλέπονται στην ποι-
νική διαδικασία κατά των βουλευμάτων και των αποφά-
σεων, εκτός από όσα ορίζονται με ειδικές διατάξεις του 
Κώδικα, είναι: α) η έφεση και β) η αίτηση για αναίρεση.
2. Έκτακτο ένδικο μέσο είναι η επανάληψη της δια-
δικασίας.
Άρθρο 463. - Έκταση ισχύος γενικών όρων. 
Οι γενικοί ορισμοί του κώδικα για τα ένδικα μέσα 
εφαρμόζονται και στα οιονεί ένδικα μέσα ή τα ένδικα 
βοηθήματα που με ειδικές διατάξεις αναγνωρίζονται, 
εκτός αν υπάρχει αντίθετη πρόβλεψη ή οι ορισμοί αυτοί 
δεν συμβιβάζονται με την φύση τους. 
Άρθρο 464. - Ποιος τα ασκεί.
Ένδικο μέσο μπορεί να ασκήσει μόνο εκείνος που ο 
νόμος του δίνει ρητά αυτό το δικαίωμα. Σε κάθε όμως 
περίπτωση είναι απαραίτητο ο δικαιούμενος να έχει συμ-
φέρον για την άσκηση του ενδίκου μέσου.
Άρθρο 465. - Άσκηση ενδίκων μέσων 
από τον εισαγγελέα. 
Ο εισαγγελέας εφετών και ο εισαγγελέας πλημμελειο-
δικών, σε όσες περιπτώσεις τους παρέχει ο νόμος ένδικα μέσα, μπορούν να τα ασκήσουν, οποιαδήποτε γνώμη 
ή πρόταση και αν είχαν διατυπώσει κατά τη συζήτηση 
ύστερα από την οποία εκδόθηκε η απόφαση ή το βού-
λευμα που προσβάλλεται, είτε οι ίδιοι είτε κατώτερος 
εκπρόσωπος της εισαγγελικής αρχής. Ο ανώτερος σε 
βαθμό εισαγγελέας έχει την ίδια δυνατότητα, ακόμη 
και αν ο κατώτερος αποδέχτηκε την απόφαση. Η κρίση 
εκφέρεται μία μόνο φορά από τον αρμόδιο εισαγγελέα 
εφετών. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και για τον εισαγ-γελέα του Αρείου Πάγου. 
Άρθρο 466. - Άσκηση των ενδίκων μέσων 
που παρέχονται στους διαδίκους. 
1. Ο διάδικος μπορεί να ασκήσει το ένδικο μέσο που 
του ανήκει είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω αντιπροσώπου 
που έχει εντολή κατά τους όρους του άρθρου 89 παρ. 
2. Το πληρεξούσιο ή επικυρωμένο αντίγραφό του προ-
σαρτάται στη σχετική έκθεση. Στις περιπτώσεις άσκη-
σης ενδίκου μέσου κατά βουλεύματος, καθώς και κατά 
αποφάσεων όταν ο δικαιούμενος δεν είναι παρών κατά 
την απαγγελία τους, το πληρεξούσιο μπορεί να προσκο-
μισθεί στον γραμματέα ενώπιον του οποίου ασκήθηκε το ένδικο μέσο, μέσα σε είκοσι ημέρες από την άσκησή του. Αν η προθεσμία αυτή παρέλθει άπρακτη, το ένδικο 
μέσο κηρύσσεται απαράδεκτο κατά τις διατάξεις του 
άρθρου 476 παρ. 1. Το προηγούμενο εδάφιο δεν εφαρ-μόζεται στις περιπτώσεις των άρθρων 341, 430, 435 και 501 παρ. 1 εδ. τελευταίο.
2. Το ένδικο μέσο κατά της καταδικαστικής απόφασης 
που παρέχεται σε εκείνον που καταδικάστηκε μπορεί 
να ασκηθεί για λογαριασμό του και από τον συνήγο-
ρο που είχε παραστεί στη συζήτηση. Προκειμένου για 
πρόσωπο που βρίσκεται σε δικαστική συμπαράσταση 
το ένδικο αυτό μέσο μπορεί να ασκηθεί και από δικα-
στικό συμπαραστάτη. Αν εκείνος που καταδικάστηκε 
βρίσκεται, με βάση τη μνημονευόμενη στην απόφαση 
σχετική κρίση του δικαστηρίου που τον καταδίκασε, σε 
διανοητική κατάσταση που δεν του επιτρέπει να αντι-
ληφθεί το συμφέρον του και δεν έχει κηρυχθεί ακόμα 
σε κατάσταση δικαστικής συμπαράστασης, το ένδικο 
μέσο μπορεί να ασκηθεί, εκτός από συνήγορο, και από 
ανιόντα, σύζυγο ή συνδεόμενο με σύμφωνο συμβίωσης 
ή κατιόντα ή συγγενή εξ αίματος σε πλάγια γραμμή έως δεύτερου βαθμού.
3. Εναντίον του ίδιου βουλεύματος ή της ίδιας απόφα-
σης, δεν μπορεί ποτέ να ασκηθεί για δεύτερη φορά το ίδιο ένδικο μέσο, που έχει κριθεί.
Άρθρο 467. - Αντίθετη δήλωση 
του κατηγορουμένου. 
1. Το ένδικο μέσο που ασκήθηκε από συνήγορο κατά 
το άρθρο 466 παρ. 2 ματαιώνεται με αντίθετη δήλωση του κατηγορουμένου ή του δικαστικού συμπαραστάτη. Η αντίθετη δήλωση πρέπει να γίνει ενώπιον οποιουδή-
ποτε δικαστικού γραμματέα, οπότε συντάσσεται έκθεση, 
και έως την έναρξη της συζήτησης του ενδίκου μέσου. Αν εκείνος που έκανε τη δήλωση είναι ανήλικος ή τελεί 
υπό δικαστική συμπαράσταση, η ενέργειά του πρέπει να 
συνοδεύεται και με τη δήλωση του προσώπου που ασκεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2852 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
τη γονική μέριμνα ή του δικαστικού συμπαραστάτη ότι 
συναινεί στην αντίθετη αυτή δήλωση. 
2. Όταν και ο κατηγορούμενος και ο συνήγορος ασκή-
σουν το ένδικο μέσο και υπάρχει αντίθεση μεταξύ των 
λόγων που προβάλλονται, θα προτιμηθεί το ένδικο μέσο 
που ωφελεί περισσότερο τον κατηγορούμενο. Σε κάθε 
άλλη περίπτωση η δήλωση του ενός συμπληρώνει τη 
δήλωση του άλλου.
Άρθρο 468. - Μεταβιβαστικό αποτέλεσμα. 
1. Το ένδικο μέσο κρίνεται από το συμβούλιο ή το δι-
καστήριο που ο νόμος ορίζει.
2. Σε κάθε περίπτωση το συμβούλιο ή το δικαστήριο 
που κρίνει το ένδικο μέσο, έχει εξουσία να κρίνει μόνο 
για εκείνα τα μέρη του βουλεύματος ή της απόφασης στα 
οποία αναφέρονται οι προβαλλόμενοι λόγοι. 
Άρθρο 469. - Επεκτατικό αποτέλεσμα. 
Αν στο έγκλημα συμμετείχαν περισσότεροι ή αν η ποι-
νική ευθύνη ενός κατηγορουμένου εξαρτάται σύμφωνα 
με τον νόμο από την ευθύνη του άλλου, το ένδικο μέσο 
που ασκεί κάποιος από τους κατηγορουμένους, ακόμη 
και όταν χορηγείται μόνο σε αυτόν από τον νόμο, καθώς 
και οι λόγοι τους οποίους προτείνει, αν δεν αναφέρο-
νται αποκλειστικά στο πρόσωπό του, ωφελούν και τους 
υπόλοιπους κατηγορουμένους. Στην περίπτωση της 
συνάφειας ισχύει ο ίδιος κανόνας, μόνο αν οι λόγοι που προβάλλονται με το ένδικο μέσο αφορούν παραβάσεις 
της διαδικασίας και δεν αρμόζουν αποκλειστικά στο 
πρόσωπο εκείνου που το άσκησε. Για τη συζήτηση του 
ενδίκου μέσου δεν είναι αναγκαία η κλήτευση των ωφε-
λούμενων κατηγορουμένων, οι οποίοι όμως μπορούν να 
εμφανισθούν και να συμμετάσχουν στη δίκη. Σε περί-
πτωση που το δικαστήριο παρέλειψε να αποφανθεί για 
το επεκτατικό αποτέλεσμα του ενδίκου μέσου, μπορεί 
μετά από αίτηση αυτών ή του εισαγγελέα να επιληφθεί εκ νέου προς συμπλήρωση της απόφασής του.
Άρθρο 470. - Απαγόρευση χειροτέρευσης 
της θέσης του κατηγορουμένου. 
Στην περίπτωση που ασκήθηκε ένδικο μέσο εναντίον 
καταδικαστικής απόφασης από εκείνον που καταδικά-
στηκε ή υπέρ αυτού, δεν μπορεί να γίνει χειρότερη η 
θέση του ούτε να ανακληθούν τα ευεργετήματα που δό-
θηκαν με την απόφαση που προσβάλλεται. Δεν εμποδί-
ζεται όμως η επιβολή παρεπόμενης ποινής, που από πα-
ραδρομή δεν επιβλήθηκε, αν και σύμφωνα με τον νόμο 
έπρεπε υποχρεωτικά να επιβληθεί, ή η επιβολή μέτρου ασφάλειας προβλεπόμενου από τον Ποινικό Κώδικα. 
Άρθρο 471. - Ανασταλτική δύναμη 
των ενδίκων μέσων. 
1. Το ένδικο μέσο που ασκήθηκε από εκείνον που 
έχει το σχετικό δικαίωμα εμπρόθεσμα και νομότυπα, 
καθώς και η προθεσμία για την άσκηση, αναστέλλουν 
την εκτέλεση της απόφασης ή του βουλεύματος που 
προσβάλλονται, όταν ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά. 
Δεν αναστέλλεται όμως η διάταξη του βουλεύματος που 
αφορά τη σύλληψη και την προσωρινή κράτηση. Αν το 
βούλευμα αποφαίνεται ότι δεν πρέπει να γίνει κατηγορία εναντίον του κατηγορουμένου, ποτέ δεν αναστέλλεται 
η απόλυσή του από τις φυλακές.
2. Κατ’ εξαίρεση η προθεσμία για την άσκηση του εν-
δίκου μέσου της αναίρεσης και η αίτηση για την αναίρε-
ση δεν αναστέλλουν την εκτέλεση της απόφασης που 
προσβάλλεται με αυτή. Το δικαστήριο που εξέδωσε την 
απόφαση μπορεί, μόλις ασκηθεί αναίρεση και εφόσον 
το ζητήσει ο εισαγγελέας ή ο κατηγορούμενος, να ανα-
στείλει την εκτέλεσή της ή, αν η αναίρεση ασκείται κατά 
απόφασης που απέρριψε την έφεση ως απαράδεκτη ή 
ανυποστήρικτη, να αναστείλει την εκτέλεση της πρω-
τόδικης απόφασης. Η αναστολή διατάσσεται εφόσον 
προβλέπεται ότι η έκτιση της ποινής ωσότου εκδοθεί η απόφαση επί της αναίρεσης θα έχει ως συνέπεια υπέρ-
μετρη και ανεπανόρθωτη βλάβη για τον κατηγορούμενο 
ή την οικογένειά του. Δεύτερη αίτηση αναστολής εκτέ-
λεσης από τον κατηγορούμενο είναι απαράδεκτη, αν 
δεν παρέλθουν δύο μήνες από την απόρριψη της προ-ηγούμενης.
Άρθρο 472. - Αμφισβήτηση της ανασταλτικής. - 
δύναμης του ενδίκου μέσου. 
Κάθε δισταγμός ή αμφισβήτηση για την ανασταλτική 
δύναμη του ενδίκου μέσου κατά το άρθρο 471 λύεται 
αμετάκλητα από το δικαστήριο ή το δικαστικό συμ-
βούλιο που εξέδωσε την απόφαση ή το βούλευμα που 
προσβάλλεται. Αν όμως ο δισταγμός ή η αμφισβήτηση ανακύψει μετά την εισαγωγή του ενδίκου μέσου για συ-ζήτηση, λύεται από το δικαστήριο ή το δικαστικό συμ-βούλιο που είναι αρμόδιο να κρίνει. Σε κάθε περίπτωση 
ο κατηγορούμενος καλείται πριν είκοσι τέσσερις τουλά-
χιστον ώρες να εκφράσει τη γνώμη του στο όργανο που 
θα κρίνει για την αμφισβήτηση.
Άρθρο 473. - Προθεσμία 
για την άσκηση των ενδίκων μέσων. 
1. Όπου ειδική διάταξη νόμου δεν ορίζει διαφορετικά, 
η προθεσμία για την άσκηση ενδίκων μέσων είναι δέκα ημέρες από τη δημοσίευση της απόφασης. Αν ο δικαι-ούμενος δεν είναι παρών κατά την απαγγελία της από-φασης, η πιο πάνω προθεσμία είναι επίσης δεκαήμερη, 
εκτός αν αυτός διαμένει στην αλλοδαπή ή είναι άγνωστη 
η διαμονή του, οπότε η προθεσμία είναι τριάντα ημερών 
και αρχίζει σε κάθε περίπτωση από την επίδοση της από-
φασης. Το προηγούμενο εδάφιο εφαρμόζεται και για την 
προθεσμία άσκησης ενδίκων μέσων κατά βουλευμάτων. 
Για τον εισαγγελέα η προθεσμία άσκησης ενδίκων μέσων 
κατά βουλευμάτων είναι ενός μήνα από την έκδοση του 
βουλεύματος. 
2. Η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον 
κατηγορούμενο είναι είκοσι ημερών, η οποία αρχίζει 
σύμφωνα με την παρ. 3. Η αναίρεση μπορεί να ασκηθεί 
από τον κατηγορούμενο και με δήλωση που περιέχει 
όσα ορίζονται στην παρ. 4 του επόμενου άρθρου και 
επιδίδεται στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου. 
3. Η προθεσμία για την άσκηση της αναίρεσης αρχίζει 
από τότε που η τελεσίδικη απόφαση θα καταχωριστεί 
καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο που τηρείται από 
τη γραμματεία του ποινικού δικαστηρίου. Ειδικά για 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2853 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
τον κατηγορούμενο, ο οποίος αμέσως μετά την έκδοση 
της απόφασης γνωστοποίησε με δήλωση του ιδίου ή 
του συνηγόρου, η οποία καταχωρίζεται στα πρακτικά, 
τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού του ταχυδρομείου, η 
προθεσμία για την άσκηση της αναίρεσης αρχίζει μετά τη 
σχετική ενημέρωση από τον γραμματέα του δικαστηρίου 
με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αναφορικά με 
την καταχώριση της απόφασης ως καθαρογραμμένης. 
Η καταχώριση της καθαρογραμμένης απόφασης στο 
ειδικό βιβλίο απαιτείται μόνο για την έναρξη της προ-
θεσμίας άσκησης αναίρεσης και τυχόν μη καταχώριση 
δεν εμποδίζει την παραγραφή της ποινής. Στο ειδικό 
αυτό βιβλίο καταχωρίζονται καθαρογραμμένες και οι 
αποφάσεις των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων, που, όπως 
απαγγέλθηκαν, προσβάλλονται με έφεση, εφόσον, εντός 
προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από τη δημοσίευση της 
απόφασης, το ζητήσει ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου. 
Η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον εισαγ-
γελέα αρχίζει και στην περίπτωση αυτή, από την ως άνω 
καταχώριση.
4. Οι παραπάνω προθεσμίες για την άσκηση ενδίκων 
μέσων κατά βουλευμάτων και αποφάσεων καθώς και 
για την άσκηση οιονεί ενδίκων μέσων και ενδίκων βοη-
θημάτων αναστέλλονται κατά το χρονικό διάστημα από 
1ης έως 31ης Αυγούστου.
Άρθρο 474. - Έκθεση και λόγοι 
άσκησης του ενδίκου μέσου. 
1. Με την επιφύλαξη της διάταξης της παρ. 2 του 
άρθρου 473, το ένδικο μέσο ασκείται με δήλωση στον 
γραμματέα του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση 
(ή το βούλευμα) ή στον γραμματέα του ειρηνοδικείου ή 
στον προϊστάμενο της προξενικής αρχής που βρίσκεται 
στο εξωτερικό και στην περιφέρεια των οποίων κατοικεί 
ή διαμένει προσωρινά ο δικαιούμενος. Αν αυτός κρατεί-
ται στη φυλακή, η δήλωση μπορεί να γίνει και σ’ εκείνον 
που τη διευθύνει. Για τη δήλωση συντάσσεται έκθεση 
που υπογράφεται από εκείνον που την υποβάλλει ή τον 
αντιπρόσωπό του (άρθρο 466 παρ. 1) και από κείνον 
που τη δέχεται. Ο εισαγγελέας μπορεί να δηλώσει την 
άσκηση του ενδίκου μέσου και με τηλεομοιοτυπία ή ηλε-
κτρονική αλληλογραφία, οπότε το ένδικο μέσο θεωρείται 
ότι ασκήθηκε με την αποδεδειγμένη αποστολή τους.
2. Το ένδικο μέσο μπορεί επίσης να ασκηθεί και με 
κατάθεση δικογράφου στα παραπάνω πρόσωπα, για την 
οποία συντάσσεται έκθεση εγχείρισης. 
3. Αν η έκθεση γίνει ή το δικόγραφο κατατεθεί σε άλλον 
γραμματέα ή στον διευθυντή των φυλακών, αποστέλ-
λεται αμέσως στον γραμματέα του δικαστηρίου που 
εξέδωσε την απόφαση.
4. Στην έκθεση ή το δικόγραφο πρέπει να διατυπώ-
νονται και οι λόγοι για τους οποίους ασκείται το ένδικο 
μέσο.
Άρθρο 475. - Παραίτηση από ένδικο μέσο.
1. Ο διάδικος μπορεί να παραιτηθεί από το ένδικο μέσο 
που έχει ασκήσει. Η παραίτηση δηλώνεται σύμφωνα με 
το άρθρο 474 παρ. 1 και 2 και μπορεί να γίνει ακόμα και 
στο ακροατήριο, πριν αρχίσει η συζήτηση, με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά της συνεδρίασης. Η 
παραίτηση που έγινε δεν μπορεί να ανακληθεί. 
2. Ο εισαγγελέας δεν μπορεί να παραιτηθεί από το 
ένδικο μέσο που έχει ασκήσει. 
3. Ο συνήγορος που άσκησε ένδικο μέσο κατά το άρ-
θρο 466 παρ. 2 δεν μπορεί να παραιτηθεί από αυτό χωρίς 
τη συναίνεση του κατηγορουμένου ή του δικαστικού 
συμπαραστάτη του. 
Άρθρο 476. - Όταν το ένδικο μέσο 
είναι απαράδεκτο. 
1. Όταν το ένδικο μέσο ασκήθηκε από πρόσωπο που 
δεν είχε το δικαίωμα ή εναντίον απόφασης ή βουλεύ-
ματος για τα οποία δεν προβλέπεται ή όταν ασκήθηκε 
εκπρόθεσμα ή χωρίς να τηρηθούν οι διατυπώσεις που ορίζονται από τον νόμο για την άσκησή του, καθώς και 
όταν έγινε νόμιμα παραίτηση από το ένδικο μέσο ή όταν 
τούτο ασκείται για δεύτερη φορά ή σε κάθε άλλη περί-πτωση που ο νόμος ρητά προβλέπει ότι το ένδικο μέσο 
είναι απαράδεκτο, το δικαστικό συμβούλιο ή το δικαστή-
ριο (ως συμβούλιο) που είναι αρμόδιο να κρίνει σχετικά, 
ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα και αφού ακούσει 
τους διαδίκους που εμφανιστούν, κηρύσσει απαράδεκτο 
το ένδικο μέσο και διατάσσει την εκτέλεση της απόφα-
σης ή του βουλεύματος που έχει προσβληθεί και την 
καταδίκη στα έξοδα εκείνου που άσκησε το ένδικο μέσο. 
Ο εισαγγελέας οφείλει να ειδοποιήσει τους διαδίκους 
για να προσέλθουν στο συμβούλιο και να εκθέσουν τις 
απόψεις τους πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από την 
εισαγωγή της υπόθεσης στο δικαστήριο (συμβούλιο). 
Την ειδοποίηση ενεργεί ο γραμματέας της εισαγγελίας με 
οποιοδήποτε μέσο (εγγράφως  ή με τηλεομοιοτυπία ή με 
ηλεκτρονική αλληλογραφία ή προφορικά ή τηλεφωνικά), 
οπότε η ειδοποίηση στις δύο τελευταίες περιπτώσεις 
αποδεικνύεται με βεβαίωση του αρμόδιου γραμματέα 
του δικαστηρίου ή του δικαστικού συμβουλίου, η οποία 
επισυνάπτεται στη δικογραφία.
2. Κατά της απόφασης που απορρίπτει το ένδικο μέσο 
ως απαράδεκτο επιτρέπεται μόνο αναίρεση.
3. Αν το ένδικο μέσο κηρυχθεί απαράδεκτο, τα αποτε-
λέσματά του παύουν αυτοδικαίως κατά το άρθρο 469.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ
ΕΝΔΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΒΟΥΛΕΥΜΑΤΩΝ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΦΕΣΗ ΚΑΤΑ ΒΟΥΛΕΥΜΑΤΟΣ
Άρθρο 477. - Σε ποιους επιτρέπεται. 
Έφεση κατά του βουλεύματος επιτρέπεται στον κα-
τηγορούμενο και στον εισαγγελέα, στις περιπτώσεις 
των επόμενων άρθρων και σε όσες άλλες ορίζει ειδικά 
ο νόμος.
Άρθρο 478. - Πότε επιτρέπεται
στον κατηγορούμενο. 
1. Το ένδικο μέσο της έφεσης επιτρέπεται στον κατη-
γορούμενο μόνο κατά του βουλεύματος του συμβουλίου 
πλημμελειοδικών το οποίο τον παραπέμπει στο δικα-
στήριο για κακούργημα και μόνο για τους λόγους: α) της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2854 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
απόλυτης ακυρότητας και β) της ευθείας εσφαλμένης ερ-
μηνείας και εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης.
2. Το ένδικο μέσο της έφεσης επιτρέπεται επίσης στον 
ανήλικο κατηγορούμενο μόνο κατά του βουλεύματος 
του συμβουλίου πλημμελειοδικών το οποίο τον παρα-
πέμπει στο δικαστήριο για έγκλημα που, αν το τελούσε 
ενήλικος, θα ήταν κακούργημα και για το οποίο επιβάλ-
λεται η ποινή του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα 
κράτησης ανηλίκων, σύμφωνα με το άρθρο 127 παρ. 
1 ΠΚ, και μόνο για τους λόγους που αναφέρονται στην παρ. 1 του παρόντος. 
Άρθρο 479. - Πότε επιτρέπεται στον εισαγγελέα. 
Ο εισαγγελέας εφετών μπορεί να προσβάλει με έφεση 
οποιοδήποτε βούλευμα του συμβουλίου πλημμελειο-
δικών.
Άρθρο 480. - Προθεσμία. 
Η κατά το προηγούμενο άρθρο έφεση ασκείται μέσα 
σε προθεσμία ενός μήνα από την έκδοση του βουλεύμα-
τος (άρθρο 306 εδ. τελ.). Η προθεσμία αυτή και η έφεση 
που ασκήθηκε δεν αναστέλλουν την αποφυλάκιση του κατηγορουμένου που έχει διαταχθεί με το προσβαλλό-μενο βούλευμα. 
Άρθρο 481. - Αρμόδιο δικαστήριο για την έφεση. 
Για την έφεση αποφαίνεται το συμβούλιο εφετών ύστε-
ρα από πρόταση του εισαγγελέα εφετών σύμφωνα με τα 
άρθρα 316, 318 και 319.
Άρθρο 482. - Δικαιοδοσία συμβουλίου εφετών. 
Αν το βούλευμα που προσβάλλεται έχει εκδοθεί ακύ-
ρως, το συμβούλιο εφετών, αφού το κηρύξει άκυρο, 
κρατεί την υπόθεση και αποφαίνεται σύμφωνα με το 
προηγούμενο άρθρο.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΙΤΗΣΗ ΑΝΑΙΡΕΣΗΣ ΒΟΥΛΕΥΜΑΤΟΣ
Άρθρο 483. - Πότε επιτρέπεται στον εισαγγελέα. 
1. Ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί να ζητήσει 
την αναίρεση του βουλεύματος, που αφορά κακούρ-
γημα, όταν αυτό παραπέμπει τον κατηγορούμενο ή 
αποφαίνεται ότι δεν πρέπει να γίνει κατηγορία ή παύει 
προσωρινά ή οριστικά την ποινική δίωξη ή την κηρύσσει 
απαράδεκτη.
2. Το ίδιο δικαίωμα έχει και ο εισαγγελέας εφετών για 
τα βουλεύματα του συμβουλίου των εφετών.
3. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου μπορεί, εφόσον 
δεν έχει ήδη ασκηθεί έφεση από τον εισαγγελέα εφετών, 
να ζητήσει την αναίρεση οποιουδήποτε βουλεύματος, 
συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εκδίδονται αμετα-
κλήτως, με σχετική δήλωση στον γραμματέα του Αρείου 
Πάγου, μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από το άρθρο 
480, το δεύτερο εδάφιο του οποίου εφαρμόζεται και σε 
αυτήν την περίπτωση. Μετά την προθεσμία αυτή ο ίδιος 
ο εισαγγελέας μπορεί να ασκήσει αναίρεση του βουλεύ-
ματος υπέρ του νόμου και για οποιαδήποτε παράβαση 
των διατάξεων που αφορούν την προδικασία χωρίς να βλάπτονται τα δικαιώματα των διαδίκων.Άρθρο 484. - Λόγοι αναίρεσης. 
1. Λόγοι για να αναιρεθεί το βούλευμα είναι μόνο: α) η 
απόλυτη ακυρότητα (άρθρο 171 αριθ. 1), β) η εσφαλμένη 
εφαρμογή ή ερμηνεία της ουσιαστικής ποινικής διάτα-
ξης που εφαρμόστηκε στο βούλευμα, γ) η παραβίαση 
του δεδικασμένου ή της εκκρεμοδικίας (άρθρο 57), δ) η 
έλλειψη ειδικής αιτιολογίας (άρθρο 139), ε) η παράνομη 
απόρριψη της έφεσης κατά του βουλεύματος ως απα-
ράδεκτης (άρθρο 476) και στ) η υπέρβαση εξουσίας. 
Υπέρβαση εξουσίας υπάρχει, όταν το συμβούλιο άσκη-
σε δικαιοδοσία που δεν του δίνει ο νόμος και ιδιαίτερα 
όταν αποφάνθηκε για υπόθεση που δεν υπάγεται στη 
δικαιοδοσία του ή έλυσε προκαταρκτικό ζήτημα που με 
ρητή διάταξη του νόμου υπάγεται στην αποκλειστική 
αρμοδιότητα των πολιτικών δικαστηρίων ή αποφάνθηκε 
πέρα από την εξουσία του κατά τα άρθρα 307, 310 και 
318 ή, τέλος, παρέπεμψε σε δίκη τον κατηγορούμενο 
για έγκλημα για τον οποίο δεν υποβλήθηκε νόμιμα η 
απαιτούμενη για την ποινική δίωξη αίτηση ή έγκληση 
(άρθρα 41 και 53) ή για το οποίο δεν δόθηκε η άδεια 
δίωξης (άρθρο 56) ή για το οποίο δεν έχει επιτραπεί ρητά 
η έκδοση (άρθρο 438).
2. Αν η αίτηση για αναίρεση είναι εμπρόθεσμη και 
νομότυπη, ο Άρειος Πάγος εξετάζει και αυτεπαγγέλτως τους πιο πάνω λόγους αναίρεσης. Το άρθρο 318 εφαρ-μόζεται αναλόγως και στην περίπτωση αυτή.
Άρθρο 485. - Συζήτηση της αναίρεσης. 
1. Για την αίτηση αναίρεσης βουλεύματος αποφαίνεται 
το ποινικό τμήμα του Αρείου Πάγου, που συνεδριάζει με 
τριμελή σύνθεση ως συμβούλιο, ύστερα από έγγραφη 
πρόταση του οικείου εισαγγελέα. Τα άρθρα 308 παρ. 2, 310 παρ. 2, 476 παρ. 1, 512 παρ. 1 εδ. α΄, 515 παρ. 3 εδ. α΄, 516 έως 519, 521, 522 και 524 παρ. 1 εφαρμόζονται αναλόγως.
2. Οι διάδικοι δικαιούνται, αφού λάβουν γνώση του 
περιεχομένου της αίτησης αναίρεσης και της σχετικής 
πρότασης του εισαγγελέα, να υποβάλουν υπόμνημα με τις απόψεις τους μέχρι τη συζήτηση.
ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ
ΕΝΔΙΚΑ ΜΕΣΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΦΕΣΗ
Άρθρο 486. - Έφεση 
κατά της αθωωτικής απόφασης. 
1. Έφεση κατά της αθωωτικής απόφασης του μονο-
μελούς και του τριμελούς πλημμελειοδικείου και του 
εφετείου για πλημμέλημα (άρθρο 111 αριθ. 6) μπορούν 
να ασκήσουν: α) ο κατηγορούμενος, μόνο αν αθωώθηκε 
για έμπρακτη μετάνοια ή με αιτιολογία που, χωρίς να 
είναι αναγκαίο, θίγει την υπόληψή του, β) ο εισαγγελέας 
πλημμελειοδικών κατά των αποφάσεων των πλημμελει-
οδικείων (τριμελών και μονομελών) και του δικαστηρίου 
των ανηλίκων όπου ασκεί τα καθήκοντά του, και ο εισαγ-
γελέας εφετών κατά των αποφάσεων του εφετείου όπου 
ασκεί τα καθήκοντά του (άρθρο 111 αριθ. 6) καθώς και 
κατά των αποφάσεων των μικτών ορκωτών δικαστηρίων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2855 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
και των πλημμελειοδικείων που υπάγονται γενικά στην 
περιφέρειά του.
2. Έφεση κατά της αθωωτικής απόφασης του μικτού 
ορκωτού δικαστηρίου της περιφέρε ιας όπου ασκεί τα κα-
θήκοντά του και του τριμελούς εφετείου για κακουργή-
ματα μπορεί να ασκήσει ο εισαγγελέας εφετών, εφόσον η 
απόφαση δεν είναι ομόφωνη και το μέλος ή τα μέλη που 
μειοψήφησαν είχαν την γνώμη ότι ο κατηγορούμενος 
έπρεπε να κηρυχθεί ένοχος για πράξη που τιμωρείται 
σε βαθμό κακουργήματος. 
Άρθρο 487. - Αιτιολογία της ασκούμενης 
από τον εισαγγελέα έφεσης. 
Η άσκηση έφεσης από τον εισαγγελέα, κατά το προη-
γούμενο άρθρο, πρέπει να αιτιολογείται ειδικά και εμπε-
ριστατωμένα στη σχετική έκθεση, άλλως απορρίπτεται 
ως απαράδεκτη. 
Άρθρο 488. - Έφεση κατά της απόφασης 
που κηρύσσει αναρμοδιότητα. 
Στον κατηγορούμενο και στον εισαγγελέα επιτρέπεται 
έφεση κατά της απόφασης με την οποία το δικαστήριο 
αποφάνθηκε ότι είναι καθ’ ύλη αναρμόδιο και παρέπεμ-
ψε την υπόθεση στο αρμόδιο δικαστήριο ή στον εισαγ-
γελέα (άρθρο 120), μόνο για παραβίαση των διατάξεων περί αρμοδιότητας. 
Άρθρο 489. - Έφεση εναντίον καταδικαστικής 
απόφασης από τον κατηγορούμενο και τον εισαγγελέα. 
Εκείνος που καταδικάστηκε και ο εισαγγελέας έχουν 
δικαίωμα να ασκήσουν έφεση: α) κατά της απόφασης του 
μονομελούς πλημμελειοδικείου, αν με αυτήν καταδικά-
στηκε ο κατηγορούμενος σε φυλάκιση πάνω από δύο 
μήνες ή σε χρηματική ποινή πάνω από εξήντα ημερή-
σιες μονάδες ή σε παροχή κοινωφελούς εργασίας πάνω 
από διακόσιες σαράντα ώρες ή αν καταδικάστηκε σε 
οποιαδήποτε ποινή που συνεπ άγεται την έκτιση άλλης 
ποινής φυλάκισης που είχε ανασταλεί και είναι μεγαλύτε-
ρη από δύο μήνες, β) κατά της απόφασης του τριμελούς 
πλημμελειοδικείου και της απόφασης του εφετείου για 
πλημμελήματα (άρθρα 111 παρ. 6), αν με αυτή κατα-
δικάστηκε ο κατηγορούμενος, πρόσωπο ιδιάζουσας 
δωσιδικίας ή συμμέτοχος, σε ποινή φυλάκισης πάνω 
από τέσσερις (4) μήνες ή σε χρηματική ποινή πάνω από 
εκατόν είκοσι ημερήσιες μονάδες ή σε παροχή κοινω-
φελούς εργασίας πάνω από τετρακόσιες ογδόντα ώρες 
ή σε οποιαδήποτε ποινή που συνεπάγεται την έκτιση 
άλλης ποινής φυλάκισης που είχε ανασταλεί και είναι 
μεγαλύτερη από τέσσερις μήνες, γ) κατά της απόφασης 
του μονομελούς και τριμελούς δικαστηρίου ανηλίκων 
με την οποία καταδικάστηκε ο ανήλικος σε περιορισμό 
σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων ή επιβλήθηκαν σε αυτόν αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, δ) κατά της 
απόφασης του μονομελούς ή τριμελούς δικαστηρίου 
ανηλίκων με την οποία ο ανήλικος που κατά την τέλεση 
της πράξης είχε συμπληρώσει το δέκατο πέμπτο (15ο) 
έτος, δικάστηκε όμως μετά την συμπλήρωση του δέκα-
του όγδοου (18ου) έτους της ηλικίας του, καταδικάστηκε κατά το άρθρο 130 ΠΚ σε ποινή στερητική της ελευθερί-
ας, ε) κατά της απόφασης του μικτού ορκωτού δικαστη-
ρίου και τριμελούς εφετείου με την οποία καταδικάστηκε 
ο κατηγορούμενος σε ποινή στερητική της ελευθερίας 
διάρκειας τουλάχιστον δύο (2) ετών για κακούργημα ή τουλάχιστον ενός έτους για πλημμέλημα. 
Άρθρο 490. - Έφεση σε ειδι κές περιπτώσεις. 
1. Στην περίπτωση των άρθρων 80 παρ. 2 και 81 παρ. 
4 ΠΚ, το δικαίωμα για την άσκηση έφεσης ρυθμίζεται 
από το ύψος της στερητικής της ελευθερίας ποινής ή 
της χρηματικής ποινής που προσδιορίστηκε σύμφωνα 
με αυτά, αν εξαιτίας του ύψους αυτού μπορεί η απόφαση 
να προσβληθεί με έφεση σύμφωνα με όσα ορίζονται στο 
προηγούμενο άρθρο (489). 
2. Για όλες τις περιπτώσεις έφεσης του παρόντος άρ-
θρου, αλλά και για τις ασκούμενες από τον εισαγγελέα εφέσεις κατ’ άρθρο 489, απαιτείται η από το άρθρο 487 
ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, εφόσον αυτές 
ασκούνται κατά του κατηγορουμένου προς χειροτέρευ-
ση της θέσης του. 
Άρθρο 491. - Ιδίως από τον εισαγγελέα. 
Εκτός από τις περιπτώσεις του άρθρου 489, ο εισαγγε-
λέας πλημμελειοδικών μπορεί να προσβάλει με έφεση 
κάθε καταδικαστική απόφαση των μονομελών πλημ-
μελειοδικείων της περιφέρειάς του και ο εισαγγελέας 
εφετών κάθε καταδικαστική απόφαση των μονομελών 
και τριμελών πλημμελειοδικείων και των δικαστηρίων 
ανηλίκων, του μικτού ορκωτού δικαστηρίου και του τρι-
μελούς εφετείου της περιφερε ίας του εφετείου του, είτε 
υπέρ είτε εναντίον εκείνου που καταδικάστηκε.
Άρθρο 492. - Η έφεση στην περίπτωση 
αρχικής συρροής εγκλημάτων. 
Στην περίπτωση συρροής εγκλημάτων που εκδικά-
στηκαν με την ίδια απόφαση, η δυνατότητα να ασκηθεί 
έφεση εξαρτάται από τη συνολική ποινή που επιβλή-
θηκε, και η έφεση που ασκήθηκε εκτείνεται σε όλα τα 
εγκλήματα που συρρέουν.
Άρθρο 493. - Έφεση σε περίπτωση 
επιγενόμενης συρροής. 
Αν τα συρρέοντα εγκλήματα εκδικάστηκαν χωριστά, 
με έκδοση περισσότερων αποφάσεων, και η συνολική 
ποινή καθορίστηκε πριν γίνουν όλες αμετάκλητες, για 
το αν είναι δυνατή η έφεση εναντίον της απόφασης που 
προσδιόρισε τη συνολική ποινή λαμβάνεται υπόψη αυτή 
η ποινή.
Άρθρο 494. - Έφεση σε περίπτωση 
συνολικής ποινής. 
Αν ασκηθεί έφεση εναντίον της απόφασης που προσ-
διόρισε τη συνολική ποινή, θεωρούνται ότι προσβλήθη-
καν και εκείνες ακόμη από τις επιμέρους αποφάσεις που, 
όπως απαγγέλθηκαν, δεν μπορούν να προσβληθούν με 
έφεση ή πέρασε η προθεσμία της έφεσης, αρκεί να μην 
έγιναν αμετάκλητες.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2856 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 495. - Έφεση κατά του μέρους 
της απόφασης που προβλέπει την απόδοση ή τη δήμευση. 
Κατά του μέρους της απόφασης που διατάσσει απόδο-
ση των πραγμάτων που αφαιρέθηκαν και των πειστηρί-
ων ή δήμευση επιτρέπεται έφεση στον κατηγορούμενο, 
στον παρασταθέντα για την υποστήριξη της κατηγορίας 
και στον τρίτο, του οποίου τις αξιώσεις έκρινε η απόφαση 
(άρθρα 311 παρ. 2 και 372), ανεξάρτητα από το αν αυτός 
παρέστη στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο.
Άρθρο 496. - Έφεση σε συναφή εγκλήματα. 
Η έφεση εκτείνεται σε όλα τα τυχόν συναφή εγκλήμα-
τα, ακόμη και όταν επιτρέπεται για ένα μόνο από αυτά.
Άρθρο 497. - Ανασταλτική δύναμη της έφεσης.
1. Ανασταλτικό αποτέλεσμα έχει μόνο η έφεση που 
ασκείται παραδεκτά και όχι η προθεσμία για την άσκησή 
της.
2. Αν με την καταδικαστική απόφαση επιβλήθηκε ποι-
νή φυλάκισης έως τριών ετών, η έφεση έχει αυτοδικαίως 
ανασταλτικό αποτέλεσμα.
3. Αν η επιβληθείσα ποινή φυλάκισης είναι μεγαλύτερη 
των τριών ετών, η έφεση έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει αλλιώς.
4. Αν με την καταδικαστική απόφαση επιβλήθηκε 
ποινή πρόσκαιρης κάθειρξης ή περιορισμός σε σω-
φρονιστικό κατάστημα, η κρίση για το αν η έφεση έχει 
ανασταλτικό αποτέλεσμα ανήκει στο δικαστήριο που 
δίκασε. Αυτό, με ειδική αιτιολογία και εφαρμόζοντας τα 
κριτήρια της παρ. 8 του παρόντος άρθρου, καθώς και, 
στις αντίστοιχες περιπτώσεις, λαμβάνοντας πρωτίστως υπόψη το συμφέρον του ανηλίκου, αποφασίζει αμέσως 
μετά την απαγγελία της απόφασης, είτε αυτεπαγγέλτως 
είτε ύστερα από δήλωση του κατηγορουμένου ότι θα 
ασκήσει έφεση.
5. Το δικαστήριο μπορεί στις περιπτώσεις των παρ. 3, 
4 και 7 να επιβάλει περιοριστικούς όρους. Αν επιβληθεί 
ο περιοριστικός όρος της εγγυοδοσίας, εφαρμόζεται 
αναλόγως η διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 295. 
6. Οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων εφαρ-
μόζονται και όταν ασκήθηκε έφεση από τον εισαγγελέα υπέρ εκείνου που καταδικάστηκε.
7. Σε περίπτωση που ο κατηγορούμενος καταδικά-
στηκε με απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου σε 
ποινή στερητική της ελευθερίας και άσκησε παραδεκτά 
έφεση, η οποία όμως δεν έχει ανασταλτική δύναμη, μπο-
ρεί να ζητηθεί με αίτηση του ίδιου ή του εισαγγελέα η 
αναστολή της εκτέλεσης της πρωτόδικης απόφασης, 
μέχρις ότου εκδοθεί η απόφαση του δευτεροβάθμιου 
δικαστηρίου. Η αίτηση απευθύνεται στο δευτεροβάθμιο 
δικαστήριο και αν πρόκειται για το μικτό ορκωτό εφετείο 
και αυτό δεν συνεδριάζει, στο πενταμελές εφετείο. Η ως 
άνω δυνατότητα υφίσταται και σε περίπτωση αναβολής 
της δίκης στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, οπότε η σχε-
τική αίτηση καταχωρίζεται στα πρακτικά. Αν η αίτηση 
απορριφθεί, νέα αίτηση δεν μπορεί να υποβληθεί πριν παρέλθουν δύο μήνες από τη δημοσίευση της απόφα-
σης με την οποία απορρίφθηκε η προηγούμενη. Αν στον κατηγορούμενο επιβληθεί ο κατ’ οίκον περιορισμός με 
ηλεκτρονική επιτήρηση, εφαρμόζονται αντίστοιχα και 
τα οριζόμενα στο άρθρο 284, με την εξαίρεση της παρ. 
2 του άρθρου 285. 
8. Τότε μόνο δεν χορηγείται ανασταλτικό αποτέλεσμα 
κατά την παρ. 4 στην έφεση ή απορρίπτεται η αίτηση 
αναστολής εκτέλεσης της πρωτόδικης απόφασης, όταν 
κρίνεται αιτιολογημένα ότι οι περιοριστικοί όροι δεν 
αρκούν και ότι ο κατηγορούμενος δεν έχει γνωστή και μόνιμη διαμονή στη χώρα ή έχει κάνει προπαρασκευα-στικές ενέργειες για να διευκολύνει τη φυγή του ή κατά 
το παρελθόν υπήρξε φυγόποινος ή φυγόδικος ή κρί-
θηκε ένοχος για απόδραση κρατουμένου ή παραβίαση περιορισμών διαμονής, εφόσον από τη συνδρομή των παραπάνω στοιχείων προκύπτει σκοπός φυγής ή κρίνε-
ται αιτιολογημένα ότι αν αφεθεί ελεύθερος είναι πολύ 
πιθανό, όπως προκύπτει από προηγούμενες καταδίκες του για αξιόποινες πράξεις ή από τα συγκεκριμένα ιδι-
αίτερα χαρακτηριστικά της πράξης, να διαπράξει και 
άλλα εγκλήματα. Το δικαστήριο σε κάθε περίπτωση χο-ρηγεί ανασταλτικό αποτέλεσμα ή αναστολή εκτέλεσης, αν αιτιολογημένα κρίνει ότι η άμεση έκτιση ή συνέχιση έκτισης της ποινής θα έχει ως συνέπεια υπέρμετρη και ανεπανόρθωτη βλάβη για τον ίδιο ή για την οικογένεια του. Αν παραβιαστούν οι όροι που τέθηκαν το αρμόδιο 
δικαστήριο αποφαίνεται, ύστερα από αίτηση του εισαγ-
γελέα, για την άρση ή όχι της χορηγηθείσας αναστολής εκτέλεσης.
9. Ο κατηγορούμενος κλητεύεται, σύμφωνα με τα 
άρθρα 155 έως 162 και 166, στο δικαστήριο που είναι 
αρμόδιο κατά την παρ. 7 αυτού του άρθρου. Αν κρατείται 
μακριά από την έδρα του δικαστηρίου, δεν προσάγεται σε αυτό.
10. Για όλες τις παρεπόμενες στερήσεις δικαιωμάτων, 
εκπτώσεις και ανικανότητες, το ανασταλτικό αποτέλεσμα 
επέρχεται πάντοτε αυτοδικαίως.
Άρθρο 498. - Διατυπώσεις της έφεσης. 
Η έφεση ασκείται σύμφωνα με το άρθρο 474. Ο διά-
δικος που ασκεί την έφεση οφείλει στην έκθεση αυτή 
να διορίσει αντίκλητο έναν από τους δικηγόρους που 
υπηρετούν στην έδρα του δικαστηρίου που εξέδωσε 
την απόφαση ή που δικάζει σε δεύτερο βαθμό. Στον 
αντίκλητο αυτόν μπορούν να γίνονται οι επιδόσεις οι 
οποίες αφορούν τον διάδικο που τον διόρισε, εκτός από 
την κλήση για τη συζήτηση της έφεσης. Ο διάδικος αυτός 
οφείλει επίσης στην ίδια έκθεση να δηλώσει την κατοικία 
του, ορίζοντας ακριβώς τη διεύθυνσή του (πόλη, χωριό, 
οδό, αριθμό) και να δηλώνει κάθε μεταβολή της μέσα σε 
πέντε ημέρες στον εισαγγελέα εφετών. Αν δεν διοριστεί 
αντίκλητος ή αν δεν δηλωθεί με ακρίβεια η κατοικία ή 
κάθε μεταβολή της, η απόφαση εκτελείται αμέσως με 
την φροντίδα του αρμόδιου εισαγγελέα.
Άρθρο 499. - Αρμόδιο δικαστήριο 
για την εκδίκαση της έφεσης. 
Στα άρθρα 111 στοιχ. Α αρ. 7 και στοιχ. Β, 112 αρ. 2 
και 114 ορίζεται το δικαστήριο που είναι αρμόδιο να 
κρίνει την έφεση. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2857 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 500. - Προπαρασκευαστική διαδικασία. 
Ο γραμματέας (άρθρο 474) οφείλει να στείλει στον 
αρμόδιο εισαγγελέα το πολύ μέσα σε τρεις (3) ημέρες 
την έκθεση για την έφεση, μαζί με τα υπόλοιπα έγγραφα, 
σύμφωνα με το άρθρο 499, διαφορετικά τιμωρείται πει-
θαρχικά. Αν ο κατηγορούμενος κρατείται σε άλλο μέρος, 
ο εισαγγελέας διατάσσει τη μεταφορά του στις φυλακές 
της έδρας του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου. Κατόπιν 
κλητεύει εμπρόθεσμα (άρθρο 166) εκ είνον που ασκεί την 
έφεση και όλους τους άλλους διαδίκους που παραστά-
θηκαν στην πρωτόδικη δίκη, τον παθόντα, τον μηνυτή 
και δύο τουλάχιστον μάρτυρες, τους πιο σημαντικούς 
από εκείνους που εξετάστηκαν στην πρωτόδικη δίκη. 
Μπορεί επίσης να κλητεύσει νέους μάρτυρες που δεν 
εξετάστηκαν στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Η διάταξη 
του άρθρου 327 εφαρμόζεται και σε αυτήν την περίπτω-
ση. Επίσης εφαρμόζονται και οι διατάξεις των άρθρων 
321, 325, 326 και 328. Όταν ο κατηγορούμενος κρατείται 
με βάση την εκκαλούμενη απόφαση, ο ορισμός δικασί-
μου για την εκδίκαση της έφεσης γίνεται κατ’ απόλυτη 
προτεραιότητα.
Άρθρο 501. - Κύρια συζήτηση. 
α) Όταν απουσιάζει ο εκκαλών. 
1. Αν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ο εκκαλών δεν 
εμφανιστεί αυτοπροσώπως ή διά συνηγόρου του, αν 
συντρέχει η περίπτωση της παρ. 2 του άρθρου 340, η 
έφεση απορρίπτεται ως ανυποστήρικτη, εκτός αν έχει 
προηγηθεί παραίτηση, οπότε κηρύσσεται απαράδεκτη. 
Διατάσσεται επίσης με την ίδια απόφαση του εφετείου 
να καταπέσει η εγγύηση η οποία δόθηκε κατά το άρθρο 
497. Η απόφαση που απορρίπτει την έφεση μπορεί να προσβληθεί μόνο με αναίρεση. Η διάταξη του άρθρου 349 για αναβολή της συζήτησης εφαρμόζεται και υπέρ του εκκαλούντος. Εφαρμόζονται επίσης ανάλογα οι δι-ατάξεις των άρθρων 341 και 435. 
2. Η απόρριψη της έφεσης εκείνου που την άσκησε 
και απουσιάζει δεν εμποδίζει την κατά το άρθρο 502 
συζήτηση της έφεσης άλλου διαδίκου που εμφανίστηκε 
ή της έφεσης του εισαγγελέα. 
3. Αν η έφεση ασκήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως 
και συντρέχει περίπτωση του άρθρου 368 εδ. β΄ και γ΄ 
ή η πράξη κατέστη ανέγκλητη, το δικαστήριο παρά την απουσία του εκκαλούντος προχωρεί στην έκδοση σχε-
τικής απόφασης.
Άρθρο 502. - Κύρια συζήτηση 
β) Όταν εμφανιστεί ο εκκαλών. 
1. Αν ο εκκαλών εμφανιστεί ο ίδιος ή ο συνήγορός του 
στην περίπτωση της παρ. 2 του άρθρου 340, η συζήτη-
ση αρχίζει και ο εισαγγελέας αναπτύσσει συνοπτικά την έφεση. Εκτός από τους μάρτυρες που κλητεύθηκαν, το 
δικαστήριο μπορεί να εξετάσει και άλλους μάρτυρες, αν 
είναι παρόντες στο ακροατήριο και αν ακόμη τα ονόμα-τά τους δεν γνωστοποιήθηκαν, ύστερα από αίτηση του 
εισαγγελέα ή κάποιου από τους διαδίκους ή και αυτε-
παγγέλτως, εφόσον δεν αντιλέγει ο κατηγορούμενος. 
Σε κάθε περίπτωση διαβάζονται και λαμβάνονται υπό-ψη από το δικαστήριο τα πρακτικά της πρωτοβάθμιας δίκης που περιέχουν τις καταθέ σεις των μαρτύρων που 
εξετάστηκαν, οι ένορκες καταθέσεις που δόθηκαν στην προδικασία στις περιπτώσεις του άρθρου 363 και τα έγ-γραφα υπό τους όρους του άρθρου 362. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται τα άρθρα 329 έως 338, 340, 346 έως 349, 352, 357 έως 361, 364 έως 373.
2. Η έφεση έχει καθολικό μεταβιβαστικό αποτέλεσμα, 
εκτός αν ο εκκαλών την περιορίσει σε συγκεκριμένα κε-
φάλαια ή προβάλλει συγκεκριμένο ή συγκεκριμένους 
λόγους.
3. Αν η έφεση ασκήθηκε για αναρμοδιότητα και κριθεί 
από το δικαστήριο βάσιμη, το εφετείο δικάζει ανέκκλητα 
την υπόθεση στην ουσία της, αν υπάγεται στην αρμο-
διότητα κατώτερου δικαστη ρίου της περιφέρειάς του, 
διαφορετικά, την παραπέμπει στο αρμόδιο δικαστήριο. 
Αν η υπόθεση υπάγεται σε άλλη δικαιοδοσία, το εφετείο 
παραπέμπει την υπόθεση στον αρμόδιο εισαγγελέα. 
4. Αν στην πρωτόδικη απόφαση υπάρχει ακυρότητα 
(άρθρα 170 και 171), το δευτεροβάθμιο δικαστήριο την 
ακυρώνει και δικάζει την υπόθεση στην ουσία της ανέκ-κλητα.
5. Αν το δικαστήριο κρίνει ότι η έφεση είναι παραδεκτή 
και αναβάλλει την έκδοση οριστικής απόφασης, δεσμεύ-
εται από την απόφασή του για το παραδεκτό της έφεσης 
στη μετ’ αναβολή συζήτηση αυτής. 
Άρθρο 503. - Τύχη της εγγύησης. 
1. Με την απόφαση που εκδίδει για την έφεση, το δι-
καστήριο αποφασίζει ταυτόχρονα και για την απόδοση της εγγύησης που δόθηκε σύμφωνα με το άρθρο 497, αν η κατάπτωσή της δεν έχει διαταχθεί σύμφωνα με τα άρθρα 501 και 298 παρ. 1. 
2. Αν ο εκκαλών καταδικάστηκε χωρίς να είναι παρών 
όταν απαγγέλθηκε η απόφαση του εφετείου, προσκαλεί-
ται από τον εισαγγελέα εφετών, είτε ο ίδιος είτε με τον 
αντίκλητό του, να εμφανιστεί μέσα σε οκτώ ημέρες στον 
εισαγγελέα που ορίζεται στην πρόσκληση και να υπο-
βληθεί με τη θέλησή του στην εκτέλεση της απόφασης. Αν δεν εμφανιστεί, η εγγύηση που δόθηκε σύμφωνα με 
το άρθρο 497 καταπίπτει με απόφαση του εφετείου, στο 
οποίο κλητεύεται και ο κατηγορούμενος και εκείνος που 
έδωσε την εγγύηση, εκτός αν αυτή είχε προηγουμένως καταπέσει σύμφωνα με το άρθρο 501 παρ. 1. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΝΑΙΡΕΣΗ
Άρθρο 504. - Αποφάσεις 
κατά των οποίων επιτρέπεται.
1. Όταν ο νόμος δεν ορίζει ειδικά κάτι άλλο, αίτηση 
αναίρεσης επιτρέπεται μόνο κατά της απόφασης που, 
όπως απαγγέλθηκε, δεν προσβάλλεται με έφεση και κατά 
της απόφασης του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου που 
εκδόθηκε ύστερα από άσκησ η έφεσης, αν με τις αποφά-
σεις αυτές το δικαστήριο αποφάνθηκε τελειωτικά για την 
κατηγορία ή αν έπαυσε οριστικά ή κήρυξε απαράδεκτη 
την ποινική δίωξη (άρθρο 368). 
2. Αναίρεση επιτρέπεται επίσης κατά της απόφασης 
που κήρυξε το δικαστήριο υλικά αναρμόδιο και που, 
όπως απαγγέλθηκε, δεν προσβάλλεται με έφεση. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2858 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
3. Στα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 495 επι-
τρέπεται αναίρεση κατά του μέρους της απόφασης που 
αφορά την απόδοση ή δήμευση, εφόσον η απόφαση, 
όπως απαγγέλθηκε, δεν προσβάλλεται με έφεση. 
 4. Αν ζητηθεί η αναίρεση σύμφωνα με τις προηγούμε-
νες παραγράφους, θεωρούνται ότι προσβάλλονται μαζί 
και οι προπαρασκευαστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν 
πριν από αυτήν που προσβάλλεται. 
Άρθρο 505. - Ποιοι ζητούν την αναίρεση. 
1. Εκτός από την περίπτωση της παρ. 3 του προηγού-
μενου άρθρου, την αναίρεση μπορούν να ζητήσουν: α) ο 
κατηγορούμενος, β) ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών για 
τις αποφάσεις του τριμελούς πλημμελειοδικείου, των 
δικαστηρίων ανηλίκων, των μονομελών πλημμελειοδι-
κείων της έδρας και περιφέρειάς του, και ο εισαγγελέας εφετών για τις αποφάσεις του εφετείου, του μικτού ορ-κωτού εφετείου και των μικτών ορκωτών δικαστηρίων της περιφέρειάς του. 
2. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου μπορεί να ζητή-
σει την αναίρεση οποιασδήποτε απόφασης μέσα στην 
προθεσμία που ορίζεται από το άρθρο 507. Ύστερα από 
αυτήν την προθεσμία μπορεί να ασκήσει αναίρεση μόνο 
υπέρ του νόμου για τους λόγους που αναφέρονται στο 
άρθρο 510, καθώς και για οποιαδήποτε παράβαση των τύπων της διαδικασίας, χωρίς να βλάπτονται τα δικαιώ-
ματα των διαδίκων.
3. Όταν ζητείται αναίρεση απόφασης, υποβάλλονται 
στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου μαζί με την αίτηση 
αναίρεσης ή τη δήλωση που συντάσσεται με βάση το 
άρθρο 473 παρ. 2 ατελώς και δύο αντίγραφα, καθώς και δύο αντίγραφα των πρόσθετων λόγων και των υπομνη-
μάτων του αναιρεσείοντος. 
Άρθρο 506. - Αναίρεση αθωωτικών αποφάσεων. 
Την αναίρεση αθωωτικών αποφάσεων μπορεί να ζη-
τήσει: α) ο κατηγορούμενος, αν αθωώθηκε λόγω έμπρα-
κτης μετάνοιας για όλους τους λόγους που αναφέρονται 
στο άρθρο 510 παρ. 1, β) ο εισαγγελέας πλημμελειοδι-
κών ή εφετών, κατά τις διακρίσεις του προηγούμενου άρ-
θρου, αν η αθώωση οφείλεται σε εσφαλμένη εφαρμογή 
ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διάταξης. 
Άρθρο 507. - Προθεσμία αναίρεσης 
για τους εισαγγελείς.
Η προθεσμία για την άσκηση αναίρεσης από τον εισαγ-
γελέα αρχίζει από την καταχώρηση καθαρογραμμένης 
της απόφασης στο ειδικό βιβλίο που τηρείται στη γραμ-
ματεία του δικαστηρίου και για μεν τον εισαγγελέα του 
Αρείου Πάγου είναι τριάντα ημερών, για δε τους λοιπούς 
εισαγγελείς είκοσι ημερών, από την καταχώριση αυτή. 
Άρθρο 508. - Έκθεση αναίρεσης. 
Ο εισαγγελέας ο οποίος δεν ασκεί τα καθήκοντά του 
στο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη από-
φαση μπορεί να δηλώσει την αίτησή του για αναίρεση 
και στον γραμματέα του δικαστηρίου όπου υπηρετεί, 
ενώ ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου και στον γραμμα-τέα του Αρείου Πάγου.Άρθρο 509. - Πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης. 
Εκτός από τους λόγους που αναφέρονται στην έκθε-
ση για την αναίρεση (άρθρο 473 παρ. 2 και 474 παρ. 4), μπορεί να προταθούν και πρόσθετοι λόγοι με έγγραφο 
που κατατίθεται δεκαπέντε τουλάχιστον ημέρες πριν 
από την ορισμένη για τη συζήτηση της αναίρεσης ημέ-ρα στον γραμματέα της εισαγγελίας του Αρείου Πάγου, και συντάσσεται ατελώς σχετική έκθεση επάνω στα έγ-
γραφα που κατατίθενται. Αν δεν τηρηθεί η παραπάνω 
προθεσμία, οι πρόσθετοι λόγοι είναι απαράδεκτοι. Στη συζήτηση ύστερα από αναβολή, το έγγραφο των πρό-
σθετων λόγων αναίρεσης κατατίθεται δεκαπέντε ημέρες 
πριν από την ορισμένη νέα δικάσιμο, διαφορετικά είναι απαράδεκτο.
Άρθρο 510. - Λόγοι αναίρεσης. 
1. Ως λόγοι για να αναιρεθεί η απόφαση μπορεί να 
προταθούν μόνο: Α) η απόλυτη ακυρότητα που συνέβη 
κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο (άρθρο 171), Β) η 
σχετική ακυρότητα που συνέβη κατά τη διαδικασία στο 
ακροατήριο και δεν καλύφθηκε, καθώς και η κατά το 
άρθρο 172 παρ. 2 έλλειψη ακρόασης, Γ) η παράβαση 
των διατάξεων για τη δημοσιότητα της διαδικασίας στο 
ακροατήριο, Δ) η έλλειψη από την απόφαση της ειδικής 
αιτιολογίας που επιβάλλει το Σύνταγμα, Ε) η εσφαλμένη 
ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης, 
ΣΤ) η παραβίαση του δεδικασμένου και της εκκρεμο-
δικίας, Ζ) η καθ’ ύλη αναρμοδιότητα του δικαστηρίου 
που δίκασε, Η) η παράνομη απόρριψη της έφεσης ως 
απαράδεκτης (άρθρο 476) ή ως ανυποστήρικτης (άρ-
θρο 501 παρ. 1), Θ) η υπέρβαση εξουσίας. Υπέρβαση 
εξουσίας υπάρχει όταν το δικαστήριο άσκησε δικαιο-
δοσία που δεν του δίνει ο νόμος και ιδίως όταν: α) το 
δικαστήριο αποφάσισε για υπόθε ση που δεν υπάγεται 
στη δικαιοδοσία του, β) έλυσε προκαταρκτικό ζήτημα 
που υπάγεται σύμφωνα με ρητή διάταξη του νόμου στην 
αποκλειστική δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων, γ) 
καταδίκασε για έγκλημα για το οποίο δεν υποβλήθηκε η 
απαιτούμενη αίτηση ή έγκληση (άρθρα 41 και 53) ή για 
το οποίο δεν δόθηκε η άδεια δίωξης (άρθρο 56) ή για 
το οποίο δεν έχει ρητά επιτραπεί η έκδοση (άρθρο 438).
2. Από τους παραπάνω λόγους ο Άρειος Πάγος ερευνά 
τους υπό στοιχεία Α΄, ΣΤ΄, Ζ΄, Η΄ και Θ΄ προβαλλόμενους, 
έστω και αν τα πραγματικά περιστατικά που τους θεμε-
λιώνουν δεν προτάθηκαν στο δικαστήριο της ουσίας. 
3. Εκτός από τους πιο πάνω λόγους μπορούν να προτα-
θούν, σε ό,τι αφορά το μέρος της απόφασης το σχετικό 
με την απόδοση όσων αφαιρέθηκαν και των πειστηρίων, 
και οι λόγοι αναίρεσης οι οποίοι προβλέπονται από την πολιτική δικονομία. 
Άρθρο 511. - Λόγοι αναίρεσης 
που εξετάζονται αυτεπαγγέλτως. 
Αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή 
η αίτηση αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγ-
γέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους της 
αναίρεσης που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 
510, εκτός από τον προβλεπόμενο στο στοιχ. Β. Δεν 
επιτρέπεται όμως να χειροτερεύσει η θέση του κατηγο-
ρουμένου. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ο Άρειος Πάγος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2859 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
αυτεπαγγέλτως λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και 
την παραγραφή που επήλθαν μετά τη δημοσίευση της 
προσβαλλόμενης απόφασης. Επίσης, αυτεπαγγέλτως 
εφαρμόζει τον επιεικέστερο νόμο που ισχύει μετά τη 
δημοσίευσή της.
Άρθρο 512. - Διαδικασία. 
1. Αν υπάρχει περίπτωση απαραδέκτου η αίτηση αναί-
ρεσης απορρίπτεται κατά τη διαδικασία του άρθρου 
476 και, εφόσον ασκήθηκε καταχρηστικά, το δικαστή-
ριο επιβάλλει σε εκείνον που την άσκησε τα έξοδα στο 
πενταπλάσιο. Διαφορετικά, αρχίζει η διαδικασία στον 
Άρειο Πάγο, σύμφωνα με τις διατάξεις των επόμενων 
άρθρων. Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κλητεύει τον 
αναιρεσείοντα και τους υπόλοιπους διαδίκους, με κλήση 
που επιδίδεται σύμφωνα με τα άρθρα 155-162 και μέσα 
στην προθεσμία του άρθρου 166, στο ακροατήριο του δικαστηρίου του Αρείου Πάγου ή στην Ολομέλειά του. 
Για την κλήτευση στην Ολομέλεια απαιτείται η σύμφωνη 
γνώμη του προέδρου του Αρείου Πάγου, αφού ληφθεί 
υπόψη η σοβαρότητα των λόγων αναίρεσης. Στις ορι-
ζόμενες από το άρθρο 10 παρ. 2 περιπτώσεις, η αίτηση 
αναίρεσης εισάγεται στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. 
2. Αν ζητεί την αναίρεση ο εισαγγελέας, δεν κλητεύε-
ται αλλά εκπροσωπείται από τον εισαγγελέα του Αρείου 
Πάγου. 
3. Οι διάδικοι παρίστανται στη συζήτηση με συνήγο-
ρο. Αν ο αναιρεσείων κρατείται στη φυλακή, μπορεί να διορίσει συνήγορο με δήλωσή του στον διευθυντή της φυλακής, οπότε συντάσσεται έκθεση, που διαβιβάζεται αμέσως στον γραμματέα του Αρείου Πάγου.
Άρθρο 513. - Υποχρέωση του εισαγγελέα 
για κατάθεση πρότασης. 
Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου καταθέτει γραπτή 
πρόταση είτε στη γραμματεία του Αρείου Πάγου είτε 
στον γραμματέα της έδρας μέχρι την έναρξη της συζή-
τησης της αναίρεσης. Οι διάδικοι δικαιούνται να λάβουν 
γνώση του περιεχομένου της πρότασης.
Άρθρο 514. - Συζήτηση 
α) Μη εμφάνιση του αναιρεσείοντος. 
Αν δεν εμφανιστεί ο αναιρεσείων, η αίτησή του απορ-
ρίπτεται ως ανυποστήρικτη και μπορεί να καταδικασθεί 
σε χρηματική ποινή έως εκατό ευρώ. Κατά της απορρι-
πτικής απόφασης του Αρείου Πάγου δεν επιτρέπεται 
ένδικο μέσο. Επίσης δεν επιτρέπεται δεύτερη αίτηση 
αναίρεσης. Κατ’ εξαίρεση, ακόμα και αν δεν εμφανιστεί 
ο αναιρεσείων, ο Άρειος Πάγος αυτεπαγγέλτως: α) παρα-
θέτει το σχετικό άρθρο του ποινικού νόμου που εφαρ-
μόστηκε στην προσβαλλόμενη απόφαση, αν αυτό δεν έχει παρατεθεί σε αυτή ή έχει παρατεθεί εσφαλμένα και 
β) εφαρμόζει αυτεπαγγέλτως τον επιεικέστερο νόμο που 
ισχύει μετά τη δημοσίευση της απόφασης (άρθρο 511). 
Άρθρο 515. - Συζήτηση 
β) Εμφάνιση του αναιρεσείοντος. 
1. Με αίτηση ενός από τους διαδίκους ή του εισαγ-
γελέα μπορεί το δικαστήριο του Αρείου Πάγου σε ιδι-
αιτέρως εξαιρετικές περιπτώσεις να αναβάλει για μία μόνο φορά τη συζήτηση σε ρητή δικάσιμο. Στη δικάσιμο 
αυτή όλοι οι διάδικοι οφείλουν να εμφανιστούν χωρίς 
νέα κλήτευση, ακόμα και αν δεν ήταν παρόντες κατά τη 
δημοσίευση της αναβλητικής απόφασης. 
2. Αν εμφανιστεί ο αναιρεσείων, η συζήτηση γίνεται 
σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, ακόμα και αν 
κάποιος από αυτούς δεν εμφανίστηκε. Πρώτος αγορεύει 
ο εισαγγελέας, ακολούθως ο συνήγορος του υποστηρί-ζοντος την κατηγορία και τελευταίος ο συνήγορος του κατηγορουμένου. Μετά τη συζήτηση παρέχεται προθε-σμία τριών τουλάχιστον ημερών για την υποβολή υπο-μνημάτων από τους διαδίκους.
3. Η αίτηση αναίρεσης απορρίπτεται, αν κριθεί αβάσι-
μη. Αν επιπλέον η αίτηση θεωρηθεί προδήλως καταχρη-
στική στο σύνολό της, το δικαστήριο επιβάλλει σ’ εκείνον 
που την άσκησε τα έξοδα στο πενταπλάσιο.
Άρθρο 516. - Αναίρεση για αναρμοδιότητα. 
1. Αν η αίτηση αναίρεσης γίνει δεκτή λόγω αναρμοδι-
ότητας του δικαστηρίου (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ζ), ο Άρειος Πάγος αποφασίζει ταυτόχρονα την παραπομπή στο δικαστήριο που προσδιορίζει ως αρμόδιο. 
2. Ο Άρειος Πάγος διατάσσει επίσης όσα ορίζονται 
στην παρ. 1 και όταν ζητείται να αναιρεθεί απόφαση 
που δέχτηκε καθ’ ύλη αναρμοδιότητα (άρθρο 504 παρ. 2) και η αίτηση γίνει δεκτή. 
3. Το δικαστήριο που ορίστηκε ως αρμόδιο ενεργεί 
στη συνέχεια σύμφωνα με το άρθρο 134. 
Άρθρο 517. - Αναίρεση λόγω δεδικασμένου. 
1. Αν η απόφαση αναιρέθηκε επειδή παραβιάστηκε το 
δεδικασμένο ή η εκκρεμοδικία, ο Άρειος Πάγος ακυρώ-
νει την απόφαση και κηρύσσει απαράδεκτη την ποινική δίωξη. 
2. Στην ίδια ενέργεια προβαίνει ο Άρειος Πάγος, αν η 
αναίρεση έγινε για τους λόγους που αναφέρονται στο 
άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ΄ γ΄. 
Άρθρο 518. - Αναίρεση για εσφαλμένη 
εφαρμογή του νόμου. 
1. Αν ασκηθεί αναίρεση επειδή έχει γίνει εσφαλμένη 
εφαρμογή ή ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διάταξης, ο 
Άρειος Πάγος δεν παραπέμπει την υπόθεση αλλά εφαρ-
μόζει τη σωστή ποινική διάταξη και, αν δεν υπάρχει αξι-
όποινη πράξη, κηρύσσει αθώο τον κατηγορούμενο.
2. Αν η αναίρεση οφείλεται σε εσφαλμένη εφαρμογή 
ή ερμηνεία επειδή λείπει στην απόφαση κάποιος όρος 
του αξιόποινου χαρακτήρα της πράξης για τον οποίο 
παρέλειψε να αποφανθεί το δικαστήριο, μολονότι ο όρος 
αυτός περιεχόταν στο παραπεμπτικό βούλευμα ή στο 
κλητήριο θέσπισμα, ο Άρειος Πάγος παραπέμπει την 
υπόθεση για να συζητηθεί πάλι κατά το επόμενο άρθρο.
Άρθρο 519. - Αναίρεση για άλλους λόγους. 
Αν η αναίρεση έγινε για έναν από τους λόγους που 
αναφέρονται στο άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄ και 
Θ΄, ο Άρειος Πάγος αποφασίζει μόνο για την αναίρεση, 
και, αν συντρέχει περίπτωση, παραπέμπει έπειτα τη δίκη 
για νέα συζήτηση σε ομοειδές και ισόβαθμο δικαστήριο, 
άλλο από εκείνο του οποίου η απόφαση προσβλήθηκε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2860 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
με αναίρεση, ή στο ίδιο, αν είναι δυνατή η σύνθεσή του 
από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δι-κάσει την υπόθεση.
Άρθρο 520. - Αναίρεση ως προς το κεφάλαιο 
περί δήμευσης ή απόδοσης. 
Ο Άρειος Πάγος, αν συντρέχει περίπτωση αμφισβήτη-
σης της κυριότητας των κατασχεθέντων ή παραδοθέ-
ντων, παραπέμπει την υπόθεση στο δευτεροβάθμιο πο-
λιτικό δικαστήριο, όταν η αναίρεση γίνει δεκτή μόνο ως 
προς το κεφάλαιο της απόφασης που αφορά τη δήμευση 
ή την απόδοση όσων αφαιρέθηκαν ή των πειστηρίων. 
Άρθρο 521. - Εκτέλεση της απόφασης 
του Αρείου Πάγου. 
Η απόφαση που εκδόθηκε από τον Άρειο Πάγο στέλ-
νεται χωρίς αναβολή από τον εισαγγελέα του Αρείου 
Πάγου στον εισαγγελέα του αρμόδιου δικαστηρίου εφε-
τών ή πρωτοδικών, για να εκτελεστεί αμέσως. Πέρα από 
αυτό, κάθε απόφαση του Αρείου Πάγου που απαγγέλλει 
αναίρεση ανακοινώνεται από τον ίδιο εισαγγελέα στους 
δικαστές που εξέδωσαν την απόφαση που αναιρέθηκε 
και σημειώνεται στο περιθώριο της απόφασης αυτής.
Άρθρο 522. - Σύνθεση του δικαστηρίου 
της παραπομπής.
Στο δικαστήριο όπου παραπέμφθηκε η υπόθεση δεν 
επιτρέπεται να συμμετέχει ένορκος και δικαστής από 
αυτούς που δίκασαν προηγουμένως, εκτός αν η απόφα-
ση αναιρέθηκε μόνο ως προς το σκέλος της ποινής και 
είναι δυνατή η συγκρότηση από τους ίδιους δικαστές. 
Άρθρο 523. - Επανεξέταση. 
Αν η αίτηση για αναίρεση απορρίφθηκε από παραδρομή 
ως ανυποστήρικτη ή απαράδεκτη ή αν κάποιος προταθείς 
λόγος αναίρεσης δεν κρίθηκε, με αίτηση του αναιρεσεί-
οντα ή του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου ή αυτεπαγγέλ-
τως, ο Άρειος Πάγος επανέρχεται για αποκατάσταση της 
παραδρομής ή κρίση του μη εξετασθέντος λόγου. Κατά τα 
λοιπά εφαρμόζονται όσα ορίζει το άρθρο 512. 
Άρθρο 524. - Συζήτηση στο δικαστήριο 
της παραπομπής. 
1. Η συζήτηση στο δικαστήριο όπου παραπέμφθηκε 
η υπόθεση κατά τα άρθρα 518 παρ. 2 και 519 γίνεται 
σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα. Επίσης 
εφαρμόζεται η διάταξη του άρθρου 134.
2. Αν η νέα συζήτηση διατάχθηκε ύστερα από αναίρε-
ση που ασκήθηκε μόνο από εκείνον που καταδικάστηκε 
ή σε όφελός του, το δικαστήριο της παραπομπής δε-
σμεύεται από την απαγόρευση του άρθρου 470. 
ΕΒΔΟΜΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΚΤΑΚΤΑ ΕΝΔΙΚΑ ΜΕΣΑ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
Άρθρο 525. - Επανάληψη 
σε όφελος του καταδικασμένου. 
1. Η ποινική διαδικασία που περατώθηκε με αμετά-
κλητη απόφαση επαναλαμβάνεται, προς το συμφέρον του καταδικασμένου για πλημμέλημα ή κακούργημα, 
μόνο στις εξής περιπτώσεις: 1) αν δύο άνθρωποι κα-
ταδικάστηκαν για την ίδια πράξη με δύο διαφορετικές 
αποφάσεις και γίνεται αναμφισβήτητα φανερό από τη 
σύγκρισή τους ότι ένας από τους δύο είναι αθώος, 2) αν, 
ύστερα από την οριστική καταδίκη κάποιου, αποκαλύ-
φθηκαν νέα - άγνωστα στους δικαστές που τον καταδί-
κασαν - γεγονότα ή αποδείξεις, τα οποία μόνα τους ή 
σε συνδυασμό με εκείνα που είχαν προσκομιστεί προ-
ηγουμένως, κάνουν φανερό ότι αυτός που καταδικά-
στηκε είναι αθώος ή καταδικάστηκε άδικα για έγκλημα βαρύτερο από εκείνο που πραγματικά τέλεσε, 3) αν βε-
βαιωθεί ότι άσκησαν ουσιώδη επιρροή στην καταδίκη του κατηγορουμένου ψευδείς καταθέσεις μαρτύρων ή γνωμοδοτήσεις πραγματογνωμόνων ή πλαστά αποδει-κτικά έγγραφα ή πειστήρια, τα οποία είχαν προσαχθεί ή 
ληφθεί υπόψη στη διαδικασία του ακροατηρίου, 4) αν 
αποδείχθηκε δωροληψία δικαστή ή ενόρκου που μετείχε 
στο δικαστήριο που απήγγειλε την καταδίκη ή άλλη από 
πρόθεση παράβαση του δικαστικού τους καθήκοντος, 
5) αν μετά την αμετάκλητη καταδίκη αποδείχθηκε ότι ο 
καταδικασμένος αθωώθηκε με άλλη αμετάκλητη από-
φαση ή βούλευμα, 6) αν με απόφαση του Ευρωπαϊκού 
Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Δ.Δ.Α.) 
διαπιστώνεται παραβίαση δικαιώματος που αφορά το 
δίκαιο χαρακτήρα της διαδικασίας που τηρήθηκε ή την 
ουσιαστική διάταξη που εφαρμόσθηκε. Στην τελευ-
ταία περίπτωση δεν απαιτείται η διαπιστωθείσα από το Ε.Δ.Δ.Α. δικονομική παραβίαση να επηρέασε αρνητικά την κρίση του ποινικού δικαστηρίου. 
2. Οι κατά την παρ. 1 αριθ. 3 αξιόποινες πράξεις της 
ψευδούς κατάθεσης της πλαστογραφίας, της ψευδούς 
βεβαίωσης, της υφαρπαγής ψευδούς βεβαίωσης, της 
δωροληψίας ή της παράβασης καθήκοντος πρέπει να 
αποδεικνύονται με αμετάκλητη δικαστική απόφαση 
εκτός αν δεν εκδόθηκε τέτοια απόφαση επειδή υπήρχαν 
νόμιμοι λόγοι που εμπόδιζαν τη ν εκδίκαση της υπόθεσης 
στην ουσία της ή ανέστειλαν την ποινική δίωξη.
Άρθρο 526. - Επανάληψη της διαδικασίας 
επί καταδίκης από το Ε.Δ.Δ.Α. 
για μη αποζημίωση κατά το άρθρο 535. 
Επανάληψη της διαδικασίας κατά το μέρος που κρίθη-
κε ότι το Δημόσιο δεν υπέχει υποχρέωση σε αποζημίωση 
ή επιδικάσθηκε ανεπαρκής αποζημίωση στις περιπτώ-
σεις του άρθρου 535, μπορεί να ζητήσει εκείνος που 
ζημιώθηκε, εφόσον έχει διαπιστωθεί με απόφαση του 
Ε.Δ.Δ.Α. παραβίαση, εκ μέρους του Ελληνικού Κράτους, 
της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Αν-
θρώπου κατά τη διαμόρφωση της οικείας κρίσης. Στην 
τελευταία περίπτωση δεν απαιτείται η διαπιστωθείσα 
από το Ε.Δ.Δ.Α. παραβίαση να επηρέασε αρνητικά την 
κρίση του ποινικού δικαστηρίου.
Άρθρο 527. - Επανάληψη 
σε βάρος εκείνου που αθωώθηκε. 
1. Σε βάρος εκείνου που αθωώθηκε αμετάκλητα για 
κακούργημα ή πλημμέλημα η ποινική διαδικασία επα-
ναλαμβάνεται, μόνον αν βεβαιωθεί ότι ουσιώδη επιρροή 
στην απόφαση για την αθώωση είχαν πλαστά έγγραφα 
ή πειστήρια, ή δωροδοκία δικαστή ή ενόρκου που συ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2861 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
νέπραξε στην αθώωση, ή άλλη από πρόθεση παράβαση 
του δικαστικού τους καθήκοντος. 
2. Εφόσον συντρέχει κάποια από τις περιπτώσεις της 
παρ. 1, η ποινική διαδικασία επαναλαμβάνεται, αν από 
την αθώωση δεν έχει περάσει ο απαιτούμενος χρόνος 
για την παραγραφή του αξιοποίνου της πράξης.
3. Η αναφερόμενη στην παρ. 1 αξιόποινη πράξη της 
πλαστογραφίας, της ψευδούς βεβαίωσης, της υφαρ-παγής ψευδούς βεβαίωσης ή της δωροδοκίας ή της 
παράβασης καθήκοντος δικαστή ή ενόρκου, πρέπει να βεβαιώνεται με αμετάκλητη δικαστική απόφαση.
4. Οι παρ. 1 και 2 εφαρμόζονται και για εκείνον που 
αθωώθηκε αμετάκλητα με βούλευμα του δικαστικού 
συμβουλίου.
Άρθρο 528. - Ποιοι ζητούν την επανάληψη 
και με ποιες διατυπώσεις. 
1. Η αίτηση για την επανάληψη της διαδικασίας υπέρ 
του καταδικασμένου υποβάλλεται από τον ίδιο ή τον 
σύζυγό του ή τον συνδεόμενο με σύμφωνο συμβίωσης 
ή τους εξ αίματος συγγενείς του μέχρι και του δεύτερου 
βαθμού ή από τον συνήγορό του ή από τον εισαγγελέα 
του δικαστηρίου που τον καταδίκασε. Η αίτηση αυτή 
μπορεί να υποβληθεί και μετά τον θάνατο του καταδι-
κασμένου ή έπειτα από την έκτιση ή την παραγραφή της 
ποινής που του επιβλήθηκε.
2. Την επανάληψη της διαδικασίας εναντίον του κα-
τηγορουμένου που αθωώθηκε μπορεί να την ζητήσει 
μόνον ο εισαγγελέας του δικαστηρίου που απήγγειλε 
την αθώωση. 
3. Η αίτηση πρέπει να περιέχει τους λόγους για τους 
οποίους ζητείται η επανάληψη, καθώς και τα στοιχεία 
που τους βεβαιώνουν, γιατί διαφορετικά είναι απαρά-
δεκτη, και υποβάλλεται στον εισαγγελέα εφετών αν 
η αμετάκλητη καταδίκη ή αθώωση απαγγέλθηκε από 
πλημμελειοδικείο, και στον εισαγγελέα του Αρείου Πά-
γου σε κάθε άλλη περίπτωση. Ο εισαγγελέας στον οποίο 
παραδόθηκε η αίτηση οφείλει σε ένα μήνα να ελέγξει με 
κάθε αποδεικτικό μέσο τη βασιμότητά της είτε ο ίδιος 
είτε μέσω κάποιου ανακριτή ή εισαγγελέα. Κατόπιν εισά-
γει την αίτηση στο αρμόδιο κατά το άρθρο 529 δικαστικό 
συμβούλιο ή δικαστήριο όπου υπηρετεί.
Άρθρο 529. - Αρμόδιο δικαστήριο - Διαδικασία. 
Αρμόδιο να αποφασίσει για την αίτηση επανάληψης 
είναι κατά τις διακρίσεις της παρ. 3 του άρθρου 528 το συμβούλιο εφετών ή του Αρείου Πάγου, αφού ακούσει 
τον οικείο εισαγγελέα και τον αιτούντα, ο οποίος κλη-
τεύεται πριν από πέντε ημέρες και παρίσταται κατά τις διατάξεις του ΚΠΔ. Η αίτηση συζητείται στην ουσία της και δεν απορρίπτεται ως ανυποστήρικτη, ακόμη και αν 
δεν εμφανισθεί ο αιτών. Το συμβούλιο μπορεί να διατάξει 
συμπληρωματική έρευνα για να βεβαιωθούν οι λόγοι της 
αίτησης. Αν δεχτεί την αίτηση, ακυρώνει την απόφαση, 
και αν κρίνει ότι η επανάληψη της συζήτησης στο ακρο-
ατήριο είναι αναγκαία, παραπέμπει την υπόθεση για να 
συζητηθεί σε άλλο ομοιόβαθμο με αυτό που καταδίκασε 
δικαστήριο και στην περίπτωση του άρθρου 525 παρ. 
1 αρ. 4 σε άλλο δικαστήριο ομοιόβαθμο με το ανώτερο από αυτά που δίκασαν αρχικά την υπόθεση. Κατά της 
απόφασης του συμβουλίου των εφετών επιτρέπεται 
αναίρεση στον εισαγγελέα και στον αιτούντα κατά τα 
άρθρα 484 και 485.
Άρθρο 530. - Διαδικασία βεβαίωσης 
λόγων επανάληψης. 
1. Αν στην περίπτωση του άρθρου 525 παρ. 1 αρ. 3 
δεν εκδόθηκε καταδικαστική απόφαση επειδή δεν μπο-
ρούσε να εκδικαστεί στην ουσία της η υπόθεση ή επειδή 
υπήρχαν λόγοι που ανέστε ιλαν την ποινική δίωξη, τηρεί-
ται η διαδικασία των παρακάτω παραγράφων. 
2. Η βεβαίωση του εγκλήματος της ψευδούς κατάθε-
σης, της πλαστογραφίας, της ψευδούς βεβαίωσης, της 
υφαρπαγής ψευδούς βεβαίωσης, της δωροδοκίας ή της 
παράβασης του δικαστικού καθήκοντος που τελέστηκε 
σε βάρος του καταδικασμένου γίνεται από το δικαστήριο 
των εφετών, το οποίο είναι αρμόδιο να κρίνει την αίτη-ση για επανάληψη, αν η καταδίκη είχε απαγγελθεί από 
το πλημμελειοδικείο, διαφορετικά από το δικαστήριο 
των εφετών που πήρε εντολή από τον Άρειο Πάγο και 
που είναι διαφορετικό από εκείνο που καταδίκασε. Ο 
εισαγγελέας του δικαστη ρίου των εφετών κλητεύει υπο-
χρεωτικά (άρθρα 155-160 και 166) τον καταδικασμένο, 
εκείνον που ζητεί την επανάληψη της διαδικασίας αν 
είναι πρόσωπο διαφορετικό από το προηγούμενο, και 
τους διαδίκους που είχαν παραστεί στη συζήτηση κατά 
την οποία απαγγέλθηκε η καταδίκη. Επίσης καλεί εκεί-νον στον οποίο αποδίδεται η ψευδής κατάθεση, η πλα-στογραφία, η ψευδής βεβαίωση, η υφαρπαγή ψευδούς 
βεβαίωσης, η δωροδοκία ή η παράβαση του δικαστικού 
καθήκοντος, να παραστεί, αν θέλει, στο ακροατήριο του 
δικαστηρίου των εφετών για να δώσει πληροφορίες ή 
εξηγήσεις.
3. Το δικαστήριο των εφετών της προηγούμενης παρα-
γράφου σε δημόσια συνεδρίαση εξετάζει τους μάρτυρες 
που κάλεσαν οι διάδικοι ή ο εισαγγελέας, και τα άλλα 
αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίστηκαν και, αφού 
ακούσει όσους εμφανίστηκαν από εκείνους που είχαν 
κλητευθεί κατά την παρ. 2, αποφαίνεται αμετάκλητα αν τελέστηκε η αξιόποινη πράξη που επικαλείται ο αιτών. 
4. Αν το εφετείο αποφανθεί ότι έχει τελεστεί το έγκλη-
μα που αναφέρεται στην αίτηση, το αρμόδιο συμβού-
λιο των εφετών ή ο Άρειος Πάγος, κατά τις διακρίσεις 
της παρ. 3 του άρθρου 528, εφόσον προκειμένου για 
ψευδομαρτυρία ή πλαστογραφία, ή ψευδή βεβαίωση ή 
υφαρπαγή ψευδούς βεβαίωσης κρίνει ακόμη ότι αυτή 
είχε ουσιώδη επίδραση στην καταδίκη του κατηγορου-μένου, δέχεται την αίτηση και διατάσσει όσα ορίζονται στο άρθρο 529. Διαφορετικά, απορρίπτει την αίτηση. 
Άρθρο 531. - Αναστολή 
της εκτέλεσης της ποινής. 
Μόλις υποβληθεί η αίτηση για επανάληψη της διαδι-
κασίας, το συμβούλιο που είναι αρμόδιο να την κρίνει, 
αποφαίνεται μέσα σε τρεις ημέρες, ύστερα από πρόταση 
του εισαγγελέα, για την αναστολή ή μη της εκτέλεσης της 
ποινής εφόσον υποβληθεί αίτημα από τον εισαγγελέα ή 
τον καταδικασμένο. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2862 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 532. - Επανάληψη της συζήτησης. 
1. Η συζήτηση που διατάχθηκε να επαναληφθεί γίνεται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα. Η απόφαση που 
θα εκδοθεί μπορεί να προσβλ ηθεί με τα ένδικα μέσα που 
επιτρέπονται από αυτόν.
2. Στο δικαστήριο απαγορεύεται να μετέχουν οι δι-
καστές ή οι ένορκοι που δίκασαν την πρώτη φορά. Αν 
το δικαστήριο κρίνει με ειδικά αιτιολογημένη απόφασή 
του ότι δεν είναι δυνατή η εμφάνιση των μαρτύρων που 
εξετάστηκαν κατά την πρώτη συζήτηση, διατάσσει να 
διαβαστούν στο ακροατήριο οι μαρτυρικές καταθέσεις 
της πρώτης συζήτησης και οι ένορκες καταθέσεις που 
δόθηκαν κατά την ανάκριση, διαφορετικά, η διαδικασία 
ακυρώνεται. Οι μάρτυρες ή οι πραγματογνώμονες που 
καταδικάστηκαν για ψευδή κατάθεση (άρθρο 525 παρ. 1, 
αριθ. 3) δεν μπορούν να εξεταστούν, ούτε διαβάζονται οι 
ένορκες καταθέσεις τους ή οι εκθέσεις πραγματογνωμο-
σύνης. Εξετάζονται πάντοτε οι νέοι μάρτυρες που προ-
σκλήθηκαν από τον εισαγγελέα ή από τους διαδίκους.
Άρθρο 533. - Επεκτατικό αποτέλεσμα. 
Η επανάληψη σύμφωνα με το άρθρο 525 διατάσσεται 
για όλους όσοι καταδικάστηκαν, και όταν ένας μόνο τη 
ζήτησε, εκτός αν οι λόγοι για τους οποίους έχει ζητηθεί αρμόζουν αποκλειστικά και μόνο στο πρόσωπό του. 
Άρθρο 534. - Απαγόρευση χειροτέρευσης 
της θέσης του αιτούντος. 
Αν η επανάληψη ζητήθηκε σε όφελος εκείνου που κα-
ταδικάστηκε, το δικαστήριο που δικάζει την υπόθεση 
μετά την επανάληψη που διατάχθηκε κατά το άρθρο 
529, δεν μπορεί να καταστήσει χειρότερη τη θέση του.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΕΚΕΙΝΩΝ ΠΟΥ ΚΡΑΤΗΘΗΚΑΝΚΑΙ ΜΕΤΕΠΕΙΤΑ ΑΘΩΩΘΗΚΑΝ
Άρθρο 535. - Ποιοι δικαιούνται αποζημίωση.
1. Έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν από το Δημόσιο 
αποζημίωση: α) οι προσωρινά κρατηθέντες, που αθω-
ώθηκαν αμετάκλητα με βούλευμα ή απόφαση δικαστη-
ρίου, β) οι κρατηθέντες με καταδικαστική απόφαση, η 
οποία μετέπειτα εξαφανίσθηκε αμετάκλητα συνεπεία 
ενδίκου μέσου και γ) οι καταδικασθέντες και κρατηθέ-
ντες, που αθωώθηκαν με δικαστική απόφαση ύστερα 
από επανάληψη της διαδικασίας. Επίσης αποζημίωση 
δικαιούνται όσα από τα παραπάνω πρόσωπα τιμωρή-
θηκαν μετέπειτα με ποινή μικρότερης διάρκειας από 
αυτή που εξέτισαν αρχικά. Αποζημίωση δικαιούνται και 
οι κρατηθέντες, για τους οποίους στη συνέχεια έπαυ-
σε οριστικά η ποινική δίωξη ή κηρύχθηκε απαράδεκτη 
με αμετάκλητη απόφαση ή βούλευμα, εφόσον οι λόγοι της οριστικής παύσης ή του απαραδέκτου της ποινικής 
δίωξης ήταν πρόδηλο ότι συνέτρεχαν κατά τον χρόνο 
έκδοσης της καταδικαστικής απόφασης ή του παραπε-
μπτικού βουλεύματος ή η ποινική δίωξη θεωρήθηκε σαν 
να μη έγινε κατ’ άρθρο 77. 
2. Όσοι κρατήθηκαν λόγω καταδίκης ή κρατήθηκαν 
προσωρινά κατά την παρ. 1 έχουν το δικαίωμα να ζητή-
σουν αποζημίωση, και αν ακόμη έχουν απαλλαγεί επειδή, μολονότι τέλεσαν την πράξη, δεν τους επιβλήθηκε ποινή 
για οποιονδήποτε λόγο.
3. Σε περίπτωση θανάτου του κατά τις προηγούμενες 
παραγράφους δικαιούχου πριν την συμπλήρωση της 
προθεσμίας υποβολής της αίτησης κατά το άρθρο 538, 
το σχετικό δικαίωμα μπορούν να ασκήσουν οι κληρο-
νόμοι του, κατά το ποσοστό της κληρονομικής τους με-ρίδας. Στην περίπτωση αυτή η προθεσμία του άρθρου 538 παρ. 2 αρχίζει από την ημέρα θανάτου του αρχικού δικαιούχου. Αν ο κατά τις προηγούμενες παραγράφους δικαιούχος της αποζημίωσης αποβιώσει μετά την υπο-
βολή της αίτησης, η αξίωση μεταβιβάζεται στους κλη-
ρονόμους του κατά το ποσοστό της κληρονομικής τους 
μερίδας, οι οποίοι έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν κατά 
τη συζήτηση.
Άρθρο 536. - Πότε δεν υπάρχει 
δικαίωμα για αποζημίωση. 
Το Δημόσιο δεν έχει υποχρέωση για αποζημίωση, αν 
εκείνος που καταδικάσθηκε ή κρατήθηκε προσωρινά 
έγινε από πρόθεση παραίτιος της καταδίκης ή της προ-
σωρινής κράτησης.
Άρθρο 537. - Ποιοι άλλοι 
έχουν δικαίωμα για αποζημίωση. 
Αυτοτελή αξίωση για αποζημίωση με τις ίδιες προϋπο-
θέσεις έχουν και εκείνοι απέναντι στους οποίους ο κατα-
δικασμένος ή ο προσωρινά κρατούμενος είχε σύμφωνα 
με τον νόμο υποχρέωση διατροφής. 
Άρθρο 538. - Υποβολή της αίτησης. 
1. Εκείνος που έχει δικαίωμα να ζητήσει αποζημίωση, 
υποβάλει την αίτησή του στο ίδιο δικαστήριο ή δικα-
στικό συμβούλιο που εξέδωσε την αθωωτική απόφαση 
ή βούλευμα ή εξαφάνισε την καταδικαστική απόφαση 
συνεπεία ενδίκου μέσου. Όταν το δικαστήριο αυτό είναι 
το μικτό ορκωτό δικαστήριο ή το μικτό ορκωτό εφετείο 
και η σύνοδος έχει λήξει, αρμόδιο είναι το αντίστοιχο 
τριμελές ή πενταμελές εφετείο. 
2. Η αίτηση υποβάλλεται γραπτά και παραδίδεται στον 
εισαγγελέα του αρμόδιου δικαστηρίου ή δικαστικού 
συμβουλίου μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία τριάντα 
(30) ημερών από το αμετάκλητο της απόφασης ή του 
βουλεύματος ή από την έκδοση της απόφασης επί της 
αιτήσεως για επανάληψη της διαδικασίας.
Άρθρο 539. - Εκδίκαση της αίτησης. 
1. Η αίτηση εισάγεται αμέσως στο δικαστήριο ή στο 
δικαστικό συμβούλιο προς εκδίκαση, αφού ειδοποιηθεί 
ο αιτών ή ο αντίκλητός του για να προσέλθει και να εκ-
θέσει τις απόψεις του εικοσ ιτέσσερεις τουλάχιστον ώρες 
πριν από την εισαγωγή της υπόθεσης στο δικαστήριο 
ή στο δικαστικό συμβούλιο. Την ειδοποίηση ενεργεί ο 
γραμματέας της εισαγγελίας με οποιοδήποτε μέσο (και 
προφορικά και τηλεφωνικά) στην αναγραφόμενη στην αίτηση διεύθυνση και σημειώνει τούτο στο φάκελο της δικογραφίας. 
2. Το δικαστήριο και το δικαστικό συμβούλιο αποτε-
λείται κατά προτίμηση από τους ίδιους δικαστές που 
αποφάνθηκαν για την ποινική υπόθεση.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2863 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
3. Σχετικά με την υποχρέωση του Δημοσίου για απο-
ζημίωση αποφαίνεται το δικαστήριο ή το δικαστικό 
συμβούλιο, αφού προηγουμένως ακουστούν ο αιτών 
και ο εισαγγελέας.
Άρθρο 540. - Προσδιορισμός αποζημίωσης. 
Σε περίπτωση που γίνει δεκτή η αίτηση για αποζη-
μίωση, επιδικάζεται στον αιτούντα αμετακλήτως κατ’ 
αποκοπή αποζημίωση συνολικά για τεκμαρτή περιου-
σιακή ζημία και για ηθική βλάβη, η οποία δεν μπορεί να 
είναι κατώτερη των είκοσι (20) ευρώ ούτε ανώτερη των 
πενήντα (50) ευρώ την ημέρα και της οποίας το ύψος 
προσδιορίζεται αφού ληφθεί υπόψη και η οικονομική 
και οικογενειακή κατάσταση του δικαιούχου. Το κατώ-
τερο και το ανώτερο όριο της αποζημίωσης μπορεί να αναπροσαρμόζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπί-
νων Δικαιωμάτων.
Άρθρο 541. - Υποκατάσταση του Δημοσίου 
στα δικαιώματα του ζημιωμένου. 
Έως το ποσό της αποζημίωσης που πληρώθηκε, το Δη-
μόσιο υποκαθίσταται αυτοδικαίως στα δικαιώματα του 
ζημιωμένου, ως ειδικός διάδοχος, εναντίον οποιουδή-
ποτε που με παράνομη ενέργεια έγινε αίτιος να καταδι-
κασθεί ή προσωρινά να κρατηθεί αυτός που ζημιώθηκε. 
Οι δικαστικοί λειτουργοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις 
τους σύμφωνα με τον νόμο δεν ευθύνονται για καταδί-κη ή προσωρινή κράτηση που επέβαλαν, εκτός αν δεν 
ενήργησαν στο πλαίσιο των καθηκόντων τους και θεμε-
λιώνεται σε βάρος τους ποινικό αδίκημα, για το οποίο 
καταδικάστηκαν αμετάκλητα. 
Άρθρο 542. - Εφαρμογή και στον Άρειο Πάγο 
και στα στρατιωτικά δικαστήρια. 
1. Οι διατάξεις των άρθρων 535. - 540 εφαρμόζονται 
ανάλογα και από τον Άρειο Πάγο, όταν αυτός απαλλάσ-
σει εκείνον που καταδικάσθηκε ή παραπέμφθηκε για 
κακούργημα ή πλημμέλημα.
2. Οι διατάξεις των άρθρων 535-540 εφαρμόζονται και 
από τα στρατιωτικά δικαστήρια.
Άρθρο 543. - Επιστροφή αποζημίωσης. 
Σε περίπτωση μεταγενέστερης αμετάκλητης καταδι-
καστικής απόφασης λόγω επανάληψης της διαδικασίας 
κατά εκείνου που είχε αθωωθεί αμετάκλητα, αυτοί που 
εισέπραξαν την αποζημίωση είναι υποχρεωμένοι να την 
επιστρέψουν προς το Δημόσιο.
Άρθρο 544. - Αναλογική εφαρμογή 
και σε περίπτωση κατάσχεσης και δέσμευσης περιουσίας. 
Οι διατάξεις των άρθρων 535-540 εφαρμόζονται ανά-
λογα και για την αποκατάσταση της περιουσιακής και 
ηθικής βλάβης που προκαλείται από την επιβολή κα-
τάσχεσης ή τη δέσμευση περιουσίας στο πλαίσιο ποινι-
κής διαδικασίας, εφόσον εκ των υστέρων αποδειχθεί ότι 
αυτή δεν ήταν δικαιολογημένη. Στην περίπτωση αυτή για 
τον προσδιορισμό της αποζημίωσης, εντός των ορίων 
του άρθρου 540, λαμβάνεται υπόψη η διάρκεια της δέ-
σμευσης του πράγματος ή της περιουσίας και η αξία της.ΟΓ ΔΟΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΚΤΕΛΕΣΗ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΕΚΤΕΛΕΣΤΕΣ
Άρθρο 545. - Πότε η απόφαση είναι εκτελεστή. 
Η καταδικαστική απόφαση και κάθε διάταξη του δι-
καστή ή του εισαγγελέα εκτελείται μόλις γίνει αμετά-
κλητη, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά σε ειδικές 
περιπτώσεις.
Άρθρο 546. - Πότε η απόφαση είναι αμετάκλητη. 
Αμετάκλητη είναι η απόφαση κατά της οποίας δεν επι-
τρέπεται ένδικο μέσο ή δεν ασκήθηκε μέσα στην νόμιμη 
προθεσμία το επιτρεπόμενο ένδικο μέσο ή ασκήθηκε 
εμπρόθεσμα και απορρίφθηκε.
Άρθρο 547. - Πότε εκτελείται 
η αθωωτική απόφαση. 
Η αθωωτική απόφαση εκτελείται μόλις απαγγελθεί, 
εκτός αν σε ειδικές περιπτώσεις ο νόμος ορίζει διαφο-
ρετικά. 
Άρθρο 548. - Πότε εκτελείται 
η προπαρασκευαστική απόφαση. 
Η προπαρασκευαστική απόφαση εκτελείται μόλις 
απαγγελθεί. Το δικαστήριο μπορεί πάντοτε να ανακα-
λεί αυτές τις αποφάσεις του, εκτός αν λύεται με αυτές 
οριστικά ένα ζήτημα. 
Άρθρο 549. - Ποιοι φροντίζουν 
για την εκτέλεση της απόφασης. 
1. Για την εκτέλεση της απόφασης φροντίζει αυτε-
παγγέλτως ο εισαγγελέας του δικαστηρίου που την έχει 
εκδώσει.
2. Ο επιφορτισμένος με την εκτέλεση μπορεί να εξου-
σιοδοτήσει άλλον εισαγγελέα, ιδίως όταν ο καταδικασμέ-
νος διαμένει έξω από την έδρα του επιφορτισμένου με 
την εκτέλεση και ο τελευταίος εγκρίνει την έκτιση της 
ποινής σε φυλακή έξω από την περιφέρειά του.
3. Οι αποφάσεις που αναφέρονται στα πρόσωπα του 
άρθρου 158 ανακοινώνονται στους προϊσταμένους τους 
μόλις εκτελεστούν. 
4. Για την εκτέλεση των αποφάσεων των δικαστηρίων 
ανηλίκων φροντίζει αυτεπαγγέλτως ο αρμόδιος εισαγ-γελέας ανηλίκων και, αν η απόφαση έχει εκδοθεί από το 
εφετείο ανηλίκων, ο εισαγγελέας του δικαστηρίου αυτού, 
ο οποίος μπορεί να αναθέσει την εκτέλεση στον εισαγ-
γελέα ανηλίκων. Επίσης ο ίδιος εισαγγελέας επιβλέπει 
την εφαρμογή των αναμορφωτικών και θεραπευτικών 
μέτρων, καθώς και τον περιορισμό στα ειδικά καταστή-ματα κράτησης νέων.
Άρθρο 550. - Εκτέλεση περισσότερων 
αποφάσεων για το ίδιο έγκλημα. 
Στην περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες αμε-
τάκλητες αποφάσεις εναντίον του ίδιου προσώπου για 
την ίδια πράξη, εκτελείται μόνο εκείνη που επιβάλλει 
την ελαφρότερη ποινή. Αν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό, 
αποφαίνεται το αρμόδιο δικαστήριο κατά τη διαδικασία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2864 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
του άρθρου 561. Με την εκτέλεση της απόφασης που 
επιβάλλει την ελαφρότερη ποινή, ακυρώνονται αυτοδι-
καίως όλες οι άλλες αποφάσεις. 
Άρθρο 551. - Εκτέλεση περισσότερων
αποφάσεων για διαφορετικά εγκλήματα. 
1. Αν πρόκειται να εκτελεστούν κατά του ίδιου προ-
σώπου περισσότερες κατ αδικαστικές αποφάσεις για 
διαφορετικά εγκλήματα που συρρέουν, εφαρμόζονται 
οι ορισμοί του Ποινικού Κώδικα για τη συρροή.
2. Αν στις καταδίκες που απαγγέλθηκαν η κατά την 
επόμενη παράγραφο ποινή βάσης επιβλήθηκε από το 
τριμελές ή μονομελές πλημμελειοδικείο, αρμόδιο για να 
καθορίσει τη συνολική ποινή που πρέπει να εκτιθεί είναι 
το μονομελές πλημμελειοδικείο. Σε κάθε άλλη περίπτω-
ση αρμόδιο είναι το μονομελές εφετείο. 
3. Για τον καθορισμό της συνολικής ποινής, ως ποινή 
βάσης λαμβάνεται υπόψη η βαρύτερη από αυτές, σε 
περίπτωση δε ίσης διάρκειας αυτών λαμβάνεται υπό-
ψη η νεότερη απόφαση. Αν μεταξύ των προς εκτέλεση αποφάσεων υπάρχει και απόφαση που αμετάκλητα έχει καθορίσει συνολική ποινή, για τον καθορισμό της νέας συνολικής ποινής λαμβάνεται ως βάση η καθορισθείσα 
συνολική ποινή, αν αυτή είναι βαρύτερη από τις ποινές 
που επιβλήθηκαν με τις άλλες αποφάσεις. Στην περίπτω-
ση αυτή για τον καθορισμό της κατά την προηγούμενη 
παράγραφο αρμοδιότητας λαμβάνεται υπόψη και η από-
φαση που έχει καθορίσει την συνολική ποινή.
4. Η αίτηση για καθορισμό συνολικής ποινής υποβάλ-
λεται στον αρμόδιο εισαγγελέα αυτοπροσώπως ή από 
συνήγορο που έχει ειδική εντολή γι’ αυτό. Εκείνος που 
καταδικάστηκε κλητεύεται και αν κρατείται, δεν προ-
σάγεται στο δικαστήριο, μπορεί, όμως, να αντιπροσω-
πευθεί με συνήγορο διοριζόμενο κατά τους όρους του 
άρθρου 42 παρ. 2.
5. Το δικαστήριο αποφαίνεται αφού ακούσει τον κα-
ταδικασμένο ή τον συνήγορο του, αν είναι παρόντες, 
καθώς και τον εισαγγελέα. Κατά της απόφασης επιτρέ-
πεται αναίρεση στον καταδικασμένο και τον εισαγγελέα.
Άρθρο 552. - Εκτέλεση της στερητικής 
της ελευθερίας ποινής. 
1. Η έκτιση της ποινής που επιβλήθηκε με την αμετά-
κλητη καταδικαστική απόφαση γίνεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Ποινικού Κώδικα και των ειδικών νόμων για την εκτέλεση των ποινών. Για την παράδοση εκείνου που καταδικάστηκε στη φυλακή, προκειμένου να εκτίσει την στερητική της ελευθερίας ποινή, συντάσ-σεται έκθεση, υπογραφόμενη από το όργανο της δημό-σιας δύναμης που τον παραδίδει και από τον διευθυντή 
της φυλακής που τον παραλαμβάνει. Η έκθεση επισυνά-
πτεται στη δικογραφία.
2. Αν ο καταδικασμένος σε ποινή στερητική της ελευ-
θερίας δεν κρατείται προσωρινά, είναι όμως παρών στην 
απαγγελία της απόφασης, εκείνος που φροντίζει για την 
εκτέλεση της απόφασης (άρθρο 549) διατάσσει και προ-
φορικά ακόμη την εκτέλεσή της, όταν αυτή μπορεί να 
εκτελεστεί αμέσως. Διαφορετικά, μόλις η απόφαση γίνει 
αμετάκλητη διαβιβάζει στην αρμόδια αστυνομική αρχή 
έγγραφη εντολή για εκτέλεση, που περιέχει το ονομα-
τεπώνυμο και κάθε άλλο στοιχείο ταυτότητας του κατα-δικασμένου, τον αριθμό, τη χρονολογία της απόφασης 
και την ποινή που επιβλήθηκε.
Άρθρο 553. - Βεβαίωση χρηματικών ποινών. 
1. Οι γραμματείς των ποινικών δικαστηρίων οφείλουν 
να βεβαιώσουν στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. τα ποσά των χρημα-
τικών ποινών, μαζί με τις υπόλοιπες προσαυξήσεις, μέσα 
στον επόμενο μήνα από τότε που έγιναν αμετάκλητες οι 
αποφάσεις που τις επέβαλαν.
2. Οι σχετικές με την είσπραξη δημοσίων εσόδων δι-
ατάξεις εφαρμόζονται και στην προκειμένη περίπτωση.
Άρθρο 554. - Λήξη της ποινής. 
Ο χρόνος λήξης της στερητικής της ελευθερίας ποινής 
προσδιορίζεται, κατά τους ορισμούς του Ποινικού Κώδι-
κα, από εκείνον που έχει την επιμέλεια της εκτέλεσης, ο 
οποίος και τον αναγράφει στο αντίγραφο της απόφασης, 
που παραδίδεται στον διευθυντή της φυλακής.
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΝΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΗΣ ΕΚΤEΛΕΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΝΗΣ
Άρθρο 555. - Υποχρεωτική αναβολή 
της εκτέλεσης. 
1. Η εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής 
αναβάλλεται, αν ο καταδικασθείς παρουσίασε μετά την 
καταδίκη του ψυχική ή διανοητική διαταραχή τέτοιας 
έντασης, ώστε να μην έχει συνείδηση της εκτελούμε-
νης ποινής. Ταυτόχρονα διατάσσεται η νοσηλεία του σε δημόσιο ψυχιατρικό ή γενικό νοσοκομείο. Το άρθρο 70 
ΠΚ εφαρμόζεται αναλόγως. Μετά την ολοκλήρωση της 
θεραπείας ο καταδικασθείς εκτίει την ποινή του, από την 
οποία αφαιρείται ο χρόνος νοσηλείας του. 
2. Την κατά την προηγούμενη παράγραφο αναβολή 
διατάσσει ύστερα από αίτηση του καταδίκου ή του ει-
σαγγελέα το δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση. Σε περίπτωση περισσότερων αποφάσεων διάφορων δικα-στηρίων την αναβολή διατάσσει το κατά το άρθρο 551 
αρμόδιο δικαστήριο.
3. Στην περίπτωση του άρθρου τούτου ο εισαγγελέας 
που έχει την επιμέλεια της εκτέλεσης οφείλει να διατά-ξει προηγουμένως την εξέταση του καταδίκου από δύο γιατρούς, αν είναι δυνατό ειδικούς.
Άρθρο 556. - Δυνητική αναβολή της εκτέλεσης. 
1. Η εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής 
μπορεί να αναβληθεί: α) αν η γυναίκα που καταδικά-
στηκε έχει συμπληρώσει πάνω από τρεις μήνες εγκυ-
μοσύνης ή γέννησε πρόσφατα, ωσότου περάσουν έξι 
το πολύ μήνες από τον τοκετό, β) στην περίπτωση του 
άρθρου 430 παρ. 2, γ) αν η υπό εκτέλεση στερητική της 
ελευθερίας ποινή δεν υπερβαίνει τα τρία έτη, για απο-
δεδειγμένες οικογενειακές ή επαγγελματικές ανάγκες 
και έως έξι το πολύ μήνες, μία μόνο φορά, δ) αν εκείνος 
που καταδικάστηκε πάσχει από σοβαρή ασθένεια και η άμεση εκτέλεση της ποινής εμφανίζεται ως υπέρμετρα 
σκληρή μεταχείριση και ε) αν η ποινή έχει μετατραπεί 
σε χρηματική και δεν καθίσταται δυνατή από τον συλ-ληφθέντα η καταβολή του ποσού της μετατροπής της, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2865 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
λόγω μη λειτουργίας της αρμόδιας προς είσπραξη δημό-
σιας υπηρεσίας. Η περ. ε΄ ισχύει και στην περίπτωση του 
άρθρου 80 παρ. 6 ΠΚ. Η αναβολή για το αναγκαίο προς 
καταβολή του ποσού της χρηματικής ποινής χρονικό 
διάστημα διατάσσεται, έστω και προφορικά, από τον 
εισαγγελέα πρωτοδικών του τόπου σύλληψης.
2. Την κατά την προηγούμενη παράγραφο αναβολή 
διατάσσει με αιτιολογημένη διάταξή του ο εισαγγελέας 
που έχει την επιμέλεια εκτέλεσης της ποινής, είτε αυτε-παγγέλτως είτε με αίτηση του καταδίκου.
Άρθρο 557. - Διακοπή της εκτέλεσης της ποινής.
1. Η εκτέλεση της περιοριστικής της ελευθερίας ποινής 
που έχει αρχίσει μπορεί να διακοπεί στις περιπτώσεις 
της παρ. 1 στοιχ. α΄ και δ΄ του προηγουμένου άρθρου 
και των παρ. 2 και 7 του άρθρου αυτού. 
2. Αν εκείνος που εκτίει την ποινή νοσηλεύεται σε νο-
σοκομείο σύμφωνα με τις διατάξεις για τη νοσηλεία των 
κρατουμένων και αν εξαιτίας βαριάς νόσου βρίσκεται σε 
τέτοια κατάσταση, ώστε η συνέχιση της νοσηλείας του 
σε οποιοδήποτε τέτοιο νοσοκομείο να μην μπορεί να 
αποτρέψει ανήκεστη βλάβη της υγείας του ή κίνδυνο 
της ζωής του, μπορεί, αν η αποτροπή είναι δυνατή με 
νοσηλεία του σε άλλο νοσηλευτικό ίδρυμα που κατο-
νομάζεται ειδικά, να ζητήσει να εισαχθεί σε αυτό για να συνεχίσει με δικές του δαπάνες τη νοσηλεία του. Η κατ’ οίκον νοσηλεία αποκλείεται.
3. Το αρμόδιο δικαστήριο αποφαίνεται ύστερα από 
αίτηση του καταδίκου ή του εισαγγελέα. Ο κατάδικος 
κλητεύεται ή αντιπροσωπεύεται σύμφωνα με το άρ-
θρο 551 παρ. 4. Η απόφαση πρέπει να έχει ειδική και 
εμπεριστατωμένη αιτιολογία και εκδίδεται ύστερα από: α) γνώμη δύο ιατροδικαστών, ή, αν δεν υπάρχουν, δύο 
γιατρών υπαλλήλων του Δημοσίου ή νομικού προσώπου 
δημόσιου δικαίου σχετικά με την ανάγκη να εισαχθεί ο κρατούμενος στο νοσηλευτικό ίδρυμα που προτείνεται από αυτόν, β) γνώμη του νοσοκομείου στο οποίο νοση-λεύεται ο αιτών και γ) δήλωση του νοσηλευτικού ιδρύ-ματος που υποδεικνύεται από τον αιτούντα ότι μπορεί αυτό να αναλάβει τη νοσηλεία του.
4. Αν το δικαστήριο δεχτεί την αίτηση, διατάσσει να 
διακοπεί έως πέντε μήνες η εκτέλεση της ποινής. Ύστε-ρα από αίτηση του ενδιαφερόμενου ή του εισαγγελέα, που υποβάλλεται πριν από τη λήξη του πενταμήνου, το 
ίδιο δικαστήριο μπορεί κάθε φορά να παρατείνει τον 
παραπάνω χρόνο ως πέντε μήνες, αν η ανάγκη διακοπής 
εξακολουθεί να υπάρχει. Η διακοπή διατάσσεται με τον όρο της συνεχούς παραμονής και νοσηλείας του κατα-
δίκου στο νοσηλευτικό ίδρυμα που έχει οριστεί. Για την 
εξασφάλισή της μπορεί το δικαστήριο να επιβάλλει και οποιονδήποτε άλλον όρο.
5. Αντίγραφο της απόφασης επιδίδεται στον κατάδικο 
και στον διοικητικό διευθυντή του νοσηλευτικού ιδρύ-
ματος που έχει οριστεί. Η διακοπή της εκτέλεσης της 
ποινής αρχίζει από την ημέρα που ο κατάδικος εισάγεται 
στο ίδρυμα. Για την εισαγωγή ή μεταφορά συντάσσεται 
έκθεση, που την υπογράφουν ο παραπάνω διευθυντής 
(ή ο αναπληρωτής του), ο κατάδικος και το όργανο που 
μετέφερε τον κρατούμενο.6. Ο κρατούμενος τιμωρείται με φυλάκιση μέχρις ενός 
έτους αν παραβεί με πρόθεση οποιονδήποτε όρο που 
του είχε τεθεί, οπότε και παύει αυτοδικαίως η ισχύς της 
απόφασης που διέταξε τη διακοπή της ποινής. Με την 
ίδια ποινή τιμωρείται επίσης ο διοικητικός διευθυντής 
του νοσηλευτικού ιδρύματος, αν με πρόθεση παρέλειψε 
να ειδοποιήσει χωρίς χρονοτριβή τον αρμόδιο εισαγγε-
λέα πλημμελειοδικών για κάθε διακοπή της νοσηλείας 
του καταδίκου και για κάθε έξοδό του από αυτό ή αν σε 
οποιαδήποτε στιγμή εναντιώθηκε στη διενέργεια ελέγ-
χου για τα παραπάνω στο ίδρυμα. Αν οι πράξεις αυτές 
τελέστηκαν από αμέλεια, ο δράστης τιμωρείται με φυ-λάκιση έως έξι μηνών.
7. Σε εντελώς εξαιρετικές περιπτώσεις, αν η διακοπή 
που έχει διαταχθεί κατά τις παρ. 2-4 δεν μπορεί να απο-τρέψει ανήκεστη βλάβη της υγείας ή κίνδυνο της ζωής και αν η αποτροπή αυτή μπορεί πραγματικά να επιτευ-
χθεί με την κατ’ οίκον νοσηλεία, το δικαστήριο έπειτα 
από αίτηση του καταδίκου μπορεί για τον σκοπό αυτό να διατάξει να διακοπεί η εκτέλεση της ποινής. Κατά τα 
άλλα εφαρμόζονται οι διατάξεις των παρ. 3 και 4 αυτού 
του άρθρου.
8. Ο εισαγγελέας διατάσσει την εκτέλεση της ποινής 
που διακόπηκε, μόλις λήξει ο χρόνος της διακοπής ή 
της παράτασης.
9. Την κατά το άρθρο αυτό διακοπή της ποινής δια-
τάσσει: α) στην περίπτωση της παρ. 1 στοιχ. α΄ και δ΄ του 
προηγούμενου άρθρου ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών 
του τόπου έκτισης της ποινής, και β) στην περίπτωση της 
παρ. 2 του παρόντος άρθρου το τριμελές πλημμελειο-
δικείο του τόπου έκτισης της ποινής, γ) στην περίπτω-
ση της παρ. 7 το τριμελές εφετείο, στην περιφέρεια του 
οποίου εκτίεται η ποινή.
10. Αν μετά τη διακοπή της ποινής πρόκειται να εκτε-
λεστεί κατά του καταδικασθέντος στερητική της ελευ-
θερίας ποινή, για πράξεις που τελέστηκαν πριν την δια-κοπή, τότε δεν χωρεί εκτέλεση αυτών, μέχρι να εκλείψει 
ο λόγος της διακοπής. 
Άρθρο 558. - Ένδικα μέσα. 
Κατά των αποφάσεων των δικαστηρίων που είναι αρ-
μόδια για την αναβολή ή την διακοπή της ποινής δεν 
επιτρέπεται ένδικο μέσο, εκτός από την περίπτωση του 
άρθρου 555, κατά την οποία επιτρέπεται μόνο το ένδικο 
μέσο της έφεσης κατά τους γενικούς ορισμούς. Κατά της 
διάταξης του εισαγγελέα που είναι αρμόδιος σύμφωνα 
με το άρθρο 557 παρ. 9 περ. α΄ επιτρέπεται σε αυτόν που 
έκανε την αίτηση να προσφύγει στο δικαστήριο όπου 
υπηρετεί ο εισαγγελέας. Στο δικαστήριο αυτό μπορεί και 
ο εισαγγελέας να παραπέμψει την αίτηση, αν αμφιβάλλει 
ή διστάζει να αποφασίσει για μία από τις περιπτώσεις της 
αρμοδιότητάς του. Για την προσφυγή του αιτούντος και 
την αμφιβολία ή τον δισταγμό του εισαγγελέα το δικα-στήριο αποφασίζει αμετάκλητα. 
Άρθρο 559. - Εγγύηση 
για την αναβολή της ποινής. 
Στις περιπτώσεις β΄ και γ΄ του άρθρου 556 εκείνος που 
διατάσσει την αναβολή μπορεί να υποχρεώσει αυτόν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2866 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
που καταδικάστηκε στην καταβολή χρηματικής εγγύ-
ησης ή και στην άμεση εξόφληση των δικαστικών εξό-
δων και της χρηματικής ποινής που τυχόν επιβλήθηκε 
ταυτόχρονα. Μόλις λήξει ο χρόνος που ορίστηκε για την 
αναβολή, εκείνος που καταδικάστηκε έχει υποχρέωση 
να εμφανιστεί στον εισαγγελέα για να εκτίσει την ποινή 
και μόλις εμφανιστεί του επιστρέφεται η εγγύηση. Δια-
φορετικά, αυτή περιέρχεται στο δημόσιο με απόφαση 
του δικαστηρίου όπου υπηρετεί ο επιφορτισμένος με την 
εκτέλεση της απόφασης εισαγγελέας (άρθρο 549 παρ. 1 
και 2). Κατά της απόφασης αυτής επιτρέπεται σε αυτόν 
που καταδικάστηκε μόνο το ένδικο μέσο της έφεσης 
σύμφωνα με τις γενικές για αυτήν διατάξεις.
Άρθρο 560. - Εκτέλεση της ποινής 
που έχει αναβληθεί ή διακοπεί. 
1. Η εκτέλεση της ποινής που έχει αναβληθεί ή διακο-
πεί αποφασίζεται από το δικαστήριο ή τον εισαγγελέα 
που έχουν αρμοδιότητα για τη χορήγησή τους, αμέσως 
μόλις παύσουν να υπάρχουν οι λόγοι που οδήγησαν στην 
αναβολή ή στη διακοπή ή μόλις περάσει η καθορισμένη 
διάρκειά της.
2. Ο χρόνος της αναβολής ή της διακοπής της ποινής 
δεν υπολογίζεται στη διάρκειά της, εκτός από την περί-
πτωση του άρθρου 555 παρ. 1.
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΜΦΙΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΡΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ
Άρθρο 561. - Αμφιβολίες για την ταυτότητα 
του καταδικασμένου. 
1. Αν προκύπτουν αμφιβολίες ως προς την ταυτότητα 
εκείνου που έχει συλληφθεί για να εκτίσει ποινή ή εκεί-
νου που δραπέτευσε από τις φυλακές, ενώ την εξέτιε, ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών του τόπου όπου έγινε η σύλληψη εξετάζει εκείνον που έχει συλληφθεί και ενερ-
γεί κάθε έρευνα ή εξέταση χρήσιμη για την βεβαίωση 
της ταυτότητας. Αν ο εισαγγελέας βεβαιωθεί ότι αυτός που έχει συλληφθεί δεν είναι το πρόσωπο που καταδι-
κάστηκε, διατάσσει με αιτιολογημένη διάταξη την άμεση 
απόλυσή του. Αν έχει δισταγμούς ή αν αυτός που έχει 
συλληφθεί επιμένει ότι δεν είναι το πρόσωπο που κα-
ταδικάστηκε ή εκείνος που δραπέτευσε, ο εισαγγελέας 
προκαλεί απόφαση του δικαστηρίου πλημμελειοδικών 
όπου υπηρετεί και αυτό εφαρμόζει, αν υπάρχει περίπτω-
ση, το άρθρο 77.
2. Αν αυτός εναντίον του οποίου γίνεται η εκτέλεση 
έχει το ονοματεπώνυμο του καταδικασμένου που ανα-
γράφεται στην απόφαση, δεν είναι όμως εκείνος που 
κατηγορήθηκε ότι τέλεσε την αξιόποινη πράξη για την 
οποία επακολούθησε καταδίκη και ο οποίος έχει στην 
πραγματικότητα άλλο ονοματεπώνυμο, ο κατά την προ-
ηγούμενη παράγραφο εισαγγελέας προκαλεί απόφαση 
του κατά το άρθρο 145 παρ. 2 αρμόδιου δικαστηρίου. 
Το δικαστήριο βεβαιώνει το γεγονός αυτό και διορθώ-
νει το ονοματεπώνυμο του καταδικασμένου, το οποίο 
έχει αναγραφεί εσφαλμένα στην εκτελούμενη απόφαση, 
ή και άλλα στοιχεία της ταυτότητάς του (άρθρα 76 και 
145 παρ. 2), με την προϋπόθεση όμως ότι ο πραγματικά 
ένοχος είχε κληθεί στην συζήτηση ύστερα από την οποία εκδόθηκε η καταδικαστική απόφαση, έστω και με το 
όνομα που εσφαλμένα είχε αναγραφεί σε αυτήν. Αν δεν 
είχε κληθεί, εφαρμόζεται υπέρ εκείνου που εσφαλμένα 
καταδικάστηκε η διάταξη της παρ. 1 αριθμ. 2 του άρθρου 
525 για την επανάληψη της διαδικασίας και στο μεταξύ αναστέλλεται η εκτέλεση της σε βάρος του απόφασης.
Άρθρο 562. - Αμφιβολίες σχετικά 
με το είδος ή τη διάρκεια της ποινής. 
Κάθε αμφιβολία ή αντίρρηση του καταδικασθέντος 
σχετικά με την εκτελεστότητα της απόφασης και το είδος 
ή την διάρκεια της ποινής λύεται από τον αρμόδιο κατ’ 
άρθρο 549 εισαγγελέα, ο οποίος αποφαίνεται αμελλητί με αιτιολογημένη διάταξή του. Σε περίπτωση αμφιβολί-ας του εισαγγελέα ή αντίρρησης του καταδικασθέντος 
επιλαμβάνεται το δικαστήριο των πλημμελειοδικών του 
τόπου όπου εκτίεται η ποινή.
Άρθρο 563. - Διαδικασία. 
Στις περιπτώσεις των άρθρων 561 και 562 ο καταδικα-
σμένος κλητεύεται στο δικαστήριο σύμφωνα με την παρ. 
4 του άρθρου 551. Κατά της απόφασης του δικαστηρίου 
επιτρέπεται στον εισαγγελέα και στον καταδικασμένο το 
ένδικο μέσο της αναίρεσης. 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΤΕΛΟΣ ΤΩΝ ΠΟΙΝΩΝ
Άρθρο 564. - Πότε παύει η εκτέλεση της ποινής. 
Η εκτέλεση της ποινής που επιβλήθηκε παύει: α) αν 
πεθάνει ο καταδικασμένος β) αν απονεμηθεί χάρη.
Άρθρο 565. - Πότε εξαλείφεται η ποινή. 
Η ποινή που επιβλήθηκε εξαλείφεται: α) με την παρα-
γραφή, σύμφωνα με όσα ορίζει ο ποινικός κώδικας και β) με την αμνηστία.
Άρθρο 566. - Πώς εφαρμόζονται 
η αμνηστία και η χάρη. 
Αρμόδιο για κάθε αμφιβολία ή αμφισβήτηση σχετικά 
με την αμνηστία ή τη χάρη που δόθηκε είναι το κατά 
το άρθρο 562 δικαστήριο, που δεν μπορεί να εξετάσει 
κανένα άλλο ζήτημα σχετικό με την κατηγορία, αν αυτό δεν είναι απολύτως αναγκαίο για την εφαρμογή του ευ-
εργετήματος. Ο κατάδικος και ο εισαγγελέας μπορούν 
να ασκήσουν κατά της απόφασης του δικαστηρίου το 
ένδικο μέσο της αναίρεσης.
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΡΗΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΟΙΝΗΣ
Άρθρο 567. - Ποιος και πώς ασκεί την εποπτεία. 
1. Ο εισαγγελέας των πλημμελειοδικών του τόπου 
όπου εκτίεται η ποινή, ασκεί τις προβλεπόμενες στον 
κώδικα βασικών κανόνων για τη μεταχείριση των κρα-
τουμένων αρμοδιότητές του και μεριμνά για την έκτιση 
της ποινής και την εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του κώδικα αυτού, του ποι-
νικού κώδικα και των ειδικών νόμων για την εκτέλεση 
ποινών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2867 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
2. Για την άσκηση των κατά την παρ. 1 αρμοδιοτή-
των του ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών επισκέπτεται 
τη φυλακή τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα. Κατά 
τις επισκέψεις αυτές δέχεται κρατουμένους που έχουν 
ζητήσει ακρόαση.
3. Στις φυλακές Πειραιώς (Κορυδαλλού), Θεσσαλονίκης 
(Διαβατών), Πατρών (Αγίου Στεφάνου) και Λάρισας, τις 
κατά τις παρ. 1 και 2 αρμοδιότητες ασκεί αντεισαγγελέας 
εφετών, επικουρούμενος από έναν εισαγγελέα πλημμε-
λειοδικών, ο οποίος τον αναπληρώνει όταν δεν υπάρχει ή 
σε περίπτωση κωλύματος ή απουσίας του. Οι εισαγγελείς 
αυτοί ορίζονται για ένα έτος από εκείνους που υπηρε-
τούν στις οικείες εισαγγελίες με απόφαση του Ανώτατου 
Δικαστικού Συμβουλίου, στην οποία προβλέπεται ολική 
ή μερική απαλλαγή από τα λοιπά καθήκοντά τους και 
εγκαθίστανται στο σωφρονιστικό κατάστημα. Η θητεία 
τους μπορεί να παραταθεί για ένα ακόμη έτος. 
ΕΝΑΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΠΟΙΝΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ
Άρθρο 568. - Οργάνωση Υπηρεσιών 
Ποινικού Μητρώου. 
1. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από 
πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθορίζονται: α) οι υπηρεσί-
ες στις οποίες τηρείται το ποινικό μητρώο και ο τρόπος 
οργάνωσης, λειτουργίας και επιθεώρησής τους, β) ο τρό-
πος σύνταξης, θεώρησης, ταξινόμησης, εκκαθάρισης, 
καταστροφής και αντικατάστασης των δελτίων ποινικού 
μητρώου, γ) τα στοιχεία ταυτότητας που αναγράφονται 
στα δελτία ποινικού μητρώου και ο τρόπος εξακρίβωσής 
τους, δ) ο τύπος των αντιγράφων που εκδίδονται από 
το ποινικό μητρώο και κάθε λεπτομέρεια αναγκαία για 
την εφαρμογή των άρθρων 568 έως 575, ε) η εφαρμογή 
μηχανογραφικού συστήματος στην τήρηση του ποινικού 
μητρώου.
2. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από 
πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, συνιστάται υπηρεσία Γενι-
κού Ποινικού Μητρώου. Η υπηρεσία αυτή λειτουργεί 
παράλληλα με τις περιφερειακ ές υπηρεσίες ποινικού 
μητρώου και τηρεί δελτία ποινικού μητρώου για όλη 
την επικράτεια και το εξωτερικό, ανεξάρτητα από τον 
τόπο γέννησης του προσώπου το οποίο αφορά το δελτίο.
Άρθρο 569. - Τρόπος τήρησης 
του ποινικού μητρώου. 
1. Με την επιφύλαξη της εφαρμογής του μηχανογρα-
φικού συστήματος κατά το άρθρο 568 παρ. 1 εδ. ε΄, το 
ποινικό μητρώο αποτελείται από δελτία.
2. Σε κάθε δελτίο ποινικού μητρώου αναγράφονται 
τα εξής:
α) τα στοιχεία της ταυτότητας που είναι αναγκαία για 
την εξατομίκευση του προσώπου στο οποίο αφορά το 
δελτίο και ιδίως το πλήρες ονοματεπώνυμο, το ονοματε-
πώνυμο γονέων, την ημερομηνία, την πόλη και το κρά-
τος γέννησης, το φύλο, την ιθαγένεια ή τις ιθαγένειες, το 
τυχόν προηγούμενο ονοματεπώνυμο ή ψευδώνυμο, τον 
αριθμό και το είδος των εγγράφων ταυτοποίησης και τον αριθμό φορολογικού μητρώου. Αν πρόκειται για έγγαμο, 
αναγράφεται και το ονοματεπώνυμο του συζύγου.
β) οι ακόλουθες αμετάκλητες καταδικαστικές αποφά-
σεις ή βουλεύματα:
βα) κάθε απόφαση για κακούργημα ή πλημμέλημα για 
το οποίο έχει επιβληθε ί ποινή στερητική της ελευθερίας 
ή χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας, 
με τις παρεπόμενες ποινές και τα μέτρα ασφαλείας που 
έχουν επιβληθεί,
ββ) κάθε απόφαση με την οποία επιβάλλεται περιορι-
σμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων,
βγ) κάθε απόφαση αλλοδαπού δικαστηρίου που ανα-
κοινώθηκε επίσημα, αν αφορά πράξη που χαρακτηρίζε-
ται από την ελληνική ποινική νομοθεσία ως κακούργημα 
ή πλημμέλημα,
βδ) κάθε απόφαση ή βούλευμα που απαλλάσσει τον 
κατηγορούμενο ως ανίκανο για καταλογισμό με τα ανα-
πληρωματικά της κύριας ποινής μέτρα ασφαλείας, κα-
θώς και κάθε απόφαση ή βούλευμα που απαλλάσσει τον 
κατηγορούμενο λόγω έμπρακτης μετάνοιας, εφόσον και 
στις δύο παραπάνω περιπτώσεις η απειλούμενη ποινή είναι φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών,
βε) αν έχει ανασταλεί η εκτέλεση ποινής στερητικής 
της ελευθερίας, γίνεται σχετική μνεία. Επίσης, γίνεται 
μνεία της ημερομηνίας κατά την οποία η απόφαση κα-τέστη αμετάκλητη,
γ) ο χρόνος τέλεσης της αξιόποινης πράξης.3. Στα δελτία ποινικού μητρώου εγγράφονται επίσης 
τα ακόλουθα στοιχεία: 
α) η χάρη με άρση των συνεπειών της καταδίκης, η 
παραγραφή της πράξης ή της ποινής με ειδικό νόμο, 
η αναστολή εκτέλεσης της ποινής υπό όρους με ειδικό 
νόμο, η απόλυση από τις φυλακές υπό όρο και η μεταβο-
λή ή η άρση των μέτρων ασφαλείας που έχουν επιβληθεί, 
καθώς και οι αποφάσεις που εκδίδονται σύμφωνα με τα άρθρα 550 και 551, 
β) η χρονολογία και ο τρόπος απότισης της στερητικής 
της ελευθερίας ποινής που επιβλήθηκε για κακούργημα 
ή πλημμέλημα από δόλο, εφ’ όσον είναι ανώτερη από 
τρεις μήνες,
γ) η διάταξη του εισαγγελέα που εκδίδεται κατόπιν 
ποινικής διαμεσολάβησης σε εγκλήματα ενδοοικογε-
νειακής βίας.
Άρθρο 570. - Έννοια αντιγράφου 
ποινικού μητρώου. 
Με την επιφύλαξη των διατάξεων των παρ. 1 και 3 
του άρθρου 572, όπου ο νόμος προβλέπει την έκδοση 
και τη χορήγηση αντιγράφου οποιουδήποτε τύπου ή 
αποσπάσματος ποινικού μητρώου, παρέχεται αντίγραφο 
γενικής χρήσης.
Άρθρο 571. - Αντίγραφα ποινικού μητρώου. 
1. Οι υπηρεσίες που τη ρούν ποινικό μητρώο εκδίδουν 
από αυτό δύο τύπους αντιγράφων: α) το αντίγραφο δικα-
στικής χρήσης, β) το αντίγραφο γενικής χρήσης.
2. Στο αντίγραφο δικαστικής χρήσης καταχωρίζεται το 
περιεχόμενο όλων των δελτίων ποινικού μητρώου εκτός 
από εκείνα που έχουν παύσει να ισχύουν.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2868 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
3. Στο αντίγραφο γενικής χρήσης καταχωρίζεται το πε-
ριεχόμενο όλων των δελτίων ποινικού μητρώου, σύμφω-
να με την προηγούμενη παράγραφο, εκτός από εκείνα:
α) που αναγράφουν χρηματική ποινή ή παροχή κοινω-
φελούς εργασίας ή ποινή φυλάκισης έως έξι μήνες, μετά 
την πάροδο τριών ετών,
β) που αναγράφουν ποινή φυλάκισης πέραν των έξι 
μηνών ή ποινή περιορισμού σε ψυχιατρικό κατάστημα, 
μετά την πάροδο οκτώ ετών,
γ) που αναγράφουν κάθειρξη, μετά την πάροδο είκοσι 
ετών.
4. Οι προθεσμίες της προηγούμενης παραγράφου 
αρχίζουν από την απότιση της ποινής. Αν επήλθε μετα-
γενέστερη καταδίκη για πλημμέλημα ή κακούργημα, οι 
προθεσμίες αυτές αρχίζουν από την απότιση της νέας 
ποινής.
5. Η ποινή θεωρείται ότι αποτίθηκε και όταν: α) μετα-
τράπηκε σε χρηματική, από την ημέρα καταβολής του 
ποσού της μετατροπής, β) χαρίστηκε, από την έκδοση 
του οικείου προεδρικού διατάγματος, γ) χορηγήθηκε 
απόλυση, από την επιτυχή πάροδο του χρόνου δοκι-
μασίας.
6. Αν η καταδικαστική απόφαση δεν εκτελέστηκε, οι 
πιο πάνω προθεσμίες αρχίζουν από την παραγραφή της.
7. Κατ’ εξαίρεση, όταν πρόκειται για πρώτη καταδίκη 
ή για καταδίκη που αφορά: α) έγκλημα από αμέλεια ή 
β) έγκλημα με δόλο, για το οποίο ο νόμος απειλεί ποινή 
φυλάκισης μέχρι ένα έτος ή χρηματική ποινή, οι προ-
θεσμίες που προβλέπουν τα εδ. α΄ έως και γ΄ της παρ. 3 του άρθρου αυτού μπορούν να συντμηθούν στο μισό, 
με διάταξη του αρμόδιου κατά το άρθρο 575 εισαγγελέα 
πλημμελειοδικών, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερο-
μένου. Η σύντμηση παρέχεται, αν υπάρχει προσδοκία 
έντιμου βίου στο μέλλον.
8. Αν μαζί με την ποινή τη στερητική της ελευθερίας 
έχουν επιβληθεί παρεπόμενες ποινές ή μέτρα ασφαλεί-ας, δεν καταχωρίζονται στο αντίγραφο γενικής χρήσης στις περιπτώσεις που η κύρια ποινή δεν καταχωρίζεται σύμφωνα με την παρ. 3.
9. Ο αρμόδιος για την έκδοση του ποινικού μητρώου 
υπάλληλος οφείλει να αναγράφει στο τριπλότυπο κατα-
βολής της ποινής που έχει μετατραπεί σε χρηματική τα στοιχεία ταυτότητας και τον τόπο και ημερομηνία γέν-
νησης του καταδικασμένου. Αντίγραφο του τριπλότυπου 
αυτού αποστέλλεται, στο γραμματέα ποινικού μητρώου 
του τόπου γέννησης του καταδικασμένου, καθώς και 
στην υπηρεσία που τηρεί το Γενικό Ποινικό Μητρώο. Σε περίπτωση αποφυλάκισης καταδίκου ο διευθυντής των φυλακών οφείλει να ενημερώνει για την αποφυλάκιση 
αυτήν το γραμματέα ποινικού μητρώου του τόπου γέν-
νησης του αποφυλακιζόμενου, καθώς και την υπηρεσία που τηρεί το Γενικό Ποινικό Μητρώο.
Άρθρο 572. - Έκδοση αντιγράφων 
δικαστικής και γενικής χρήσης. 
1. Αντίγραφο ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης 
χορηγείται μόνο:
α) στον εισαγγελέα, τον τακτικό ανακριτή ή τον επί-
τροπο του στρατοδικείου, για δικαστική αποκλειστικά 
χρήση,β) στους διευθυντές φυλακών και άλλων σωφρονι-
στικών ή θεραπευτικών καταστημάτων για κρατούμενο 
που με αμετάκλητη απόφαση εκτίει ποινή στερητική της 
ελευθερίας ή υποβάλλεται σε μέτρο ασφάλειας,
γ) στις αλλοδαπές αρχές που ασκούν ποινική δικαιοδο-
σία, εφόσον υπάρχει υποχρέωση δικαστικής συνδρομής,
δ) στις δημόσιες υπηρεσίες, πολιτικές, στρατιωτικές, 
στις εκκλησιαστικές αρχές, σε Ν.Π.Δ.Δ., σε οργανισμούς, 
σε επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας ή σε τράπεζες, μόνο 
στις περιπτώσεις που προβλέπονται από την κείμενη 
νομοθεσία,
ε) στις αλλοδαπές πρεσβείες ή προξενεία που έχουν 
διαπιστευθεί στην Ελλάδα για όσους πρόκειται να με-
ταναστεύσουν,
στ) για το διορισμό δικαστικών λειτουργών, εκπαι-
δευτικών όλων των βαθμίδων, οργάνων των Σωμάτων 
Ασφαλείας και των υποψηφίων για την εισαγωγή στις 
παραγωγικές σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων και των 
Σωμάτων Ασφαλείας, το οποίο αποστέλλεται απευθείας 
στο αρμόδιο όργανο.
2. Το δελτίο ποινικού μητρώου επισυνάπτεται υποχρε-
ωτικά με ευθύνη του αρμόδιου γραμματέα σε κάθε δι-
κογραφία για εγκλήματα αρμοδιότητας τριμελούς πλημ-
μελειοδικείου και άνω, μέσα σε σφραγιστό αδιαφανή 
φάκελο και αποσφραγίζεται μόνο μετά την απαγγελία 
της περί ενοχής απόφασης του δικαστηρίου, γενομένης 
ειδικής μνείας στα πρακτικά. Σε περίπτωση ασκήσεως 
εφέσεως κατά της καταδικαστικής απόφασης το δελτίο 
ποινικού μητρώου σφραγίζεται και πάλι με ευθύνη του 
γραμματέα της έδρας του εκδόντος την απόφαση δικα-
στηρίου, σε αδιαφανή φάκελο, εφαρμοζομένων κατά 
τα λοιπά των ορισμών του προηγούμενου εδαφίου. Τα 
αυτά ισχύουν σε περίπτωση επανεκδίκασης της υπόθε-
σης κατ’ ουσία μετ’ αναίρεση. Η παράβαση των ανωτέρω 
διατάξεων από το δικαστικό γραμματέα συνεπάγεται την 
πειθαρχική του ευθύνη.
3. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από 
πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Αν-
θρωπίνων Δικαιωμάτων, μπορεί να ορισθεί ότι αντίγρα-
φο ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης εκδίδεται και 
για διορισμό σε οποιαδήποτε άλλη δημόσια υπηρεσία 
ή σε οποιοδήποτε άλλο νομικό πρόσωπο του δημόσιου τομέα.
Άρθρο 573. - Καταστροφή δελτίων 
ποινικού μητρώου. 
1. Τα δελτία ποινικού μητρώου παύουν να ισχύουν 
και αποκλείεται η χρησιμοποίησή τους για οποιοδήποτε 
σκοπό στις ακόλουθες μόνο περιπτώσεις:
α) όταν το πρόσωπο το οποίο αφορά η εγγραφή πεθά-
νει ή συμπληρώσει το 80ο έτος της ηλικίας του,
β) όταν η απόφαση, για την οποία έχει συνταχθεί δελ-
τίο ποινικού μητρώου, ακυρωθεί με αμετάκλητη δικαστι-
κή απόφαση ή η πράξη αμνηστευθεί ή απονεμηθεί χάρη 
με ολική άρση των συνεπειών κατ’ άρθρο 47 παρ. 2 του 
Συντάγματος, ή με ρητή διάταξη μεταγενέστερου νόμου, 
η πράξη παύει να είναι α ξιόποινη ή για οιονδήποτε λόγο 
επέλθει οριστική παύση της ποινικής δίωξης,
γ) αν με την καταδικαστική απόφαση για την οποία 
έχει συνταχθεί δελτίο ποινικού μητρώου χορηγήθηκε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2869 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
αναστολή εκτέλεσης της ποινής, σύμφωνα με το άρθρο 
99 ΠΚ, μετά την πάροδο πέντε ετών από τη λήξη του 
χρονικού διαστήματος της αναστολής, εφ’ όσον η ανα-
στολή δεν έχει αρθεί ή ανακληθεί,
δ) αν το δελτίο έχει συνταχθεί μετά από απόφαση που 
επιβάλλει σε ανήλικο ποινή περιορισμού σε σωφρονιστι-
κό κατάστημα, πέντε έτη μετά την απότιση της ποινής με 
οποιοδήποτε τρόπο, εφόσον ο ελάχιστος χρόνος περι-
ορισμού που έχει επιβληθεί δεν υπερβαίνει το έτος, και οκτώ έτη αν υπερβαίνει το έτος, εκτός αν στο διάστημα 
αυτό επέλθει νέα καταδίκη. Σε περίπτωση απόλυσης υπό 
όρους από το σωφρονιστικό κατάστημα, η πιο πάνω 
πενταετία ή οκταετία αρχίζει από τη συμπλήρωση του 
χρόνου δοκιμασίας,
ε) αν με την καταδικαστική απόφαση επιβλήθηκε χρη-
ματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας ή ποινή φυλάκισης μέχρι ένα μήνα, για αδίκημα εκ δόλου ή δύο μήνες για αδίκημα εξ αμελείας, μετά την πάροδο δέκα 
ετών από την απότιση της ποινής με οποιονδήποτε τρό-
πο, εφόσον ο υπαίτιος δεν έχει καταδικαστεί πάλι για 
κακούργημα ή πλημμέλημα.
2. Οι υπηρεσίες που τηρούν ποινικό μητρώο, προβαί-
νουν κάθε έξι μήνες σε εκκαθάρισή του από τα δελτία 
που παύουν να ισχύουν σύμφωνα με τις διατάξεις της 
προηγούμενης παραγράφου. Μετά την εξάμηνη περιο-
δική εκκαθάριση είτε καταστρέφονται τα ανίσχυρα δελ-
τία είτε, στην περίπτωση εφαρμογής μηχανογραφικού 
συστήματος σύμφωνα με το άρθρο 568 παρ. 1 εδ. ε΄, 
διαγράφεται από τη μνήμη του ηλεκτρονικού υπολογι-
στή η ανίσχυρη εγγραφή.
3. Στις περιπτώσεις των εδ. α΄ έως και γ΄ της παρ. 1 
τα δελτία ποινικού μητρώου καταστρέφονται αμέσως 
μόλις διαπιστωθεί η συνδρομή του σχετικού λόγου. Στις 
περιπτώσεις των εδ. δ΄ και ε΄ της ίδιας παραγράφου, τα 
δελτία ποινικού μητρώου καταστρέφονται κατά την 
πρώτη περιοδική εκκαθάριση μετά τη διαπίστωση της συνδρομής του σχετικού λόγου. Η καταστροφή διατάσ-σεται με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα.
Άρθρο 574. - Απαγόρευση ανακοίνωσης. 
1. Υπάλληλος, ο οποίος λόγω των καθηκόντων του έχει 
πληροφορηθεί το περιεχόμενο δελτίων ποινικού μητρώ-
ου και το ανακοινώνει σε πρόσωπο που δεν δικαιούται 
να λάβει γνώση, τιμωρείται με φυλάκιση τριών μηνών 
έως δύο έτη. Ως ανακοίνωση θεωρείται και η χορήγηση 
αντιγράφου ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης αντί 
για αντίγραφο ποινικού μητρώου γενικής χρήσης. 
2. Η σύνταξη ή καταχώριση δελτίων ποινικού μητρώου 
γίνεται μέσα σε τρεις μήνες κατ’ ανώτατο όριο από την ημέρα που ανέκυψε η σχετική υπηρεσιακή υποχρέωση.
Άρθρο 575. - Αμφισβητήσεις - 
Διορθώσεις εσφαλμένων εγγραφών. 
1. Κάθε αμφισβήτηση σχετική με τις διατάξεις του νό-
μου αυτού επιλύεται με διάταξη του εισαγγελέα πλημμε-
λειοδικών του τόπου της γέννησης του ενδιαφερομένου 
και όταν πρόκειται για πρόσωπα που γεννήθηκαν στο 
εξωτερικό, του εισαγγελέα πλημμελειοδικών Αθηνών.
2. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί μέσα σε ένα μήνα από την 
επίδοση σε αυτόν της παραπάνω διάταξης να προσφύγει στο οικείο συμβούλιο πλημμελειοδικών, που αποφαίνε-
ται αμετάκλητα.
3. Το συμβούλιο πλημμελειοδικών αποφασίζει αμετά-
κλητα, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερομένου ή του 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών, τη διόρθωση στο δελτίο 
ποινικού μητρώου είτε εσφαλμένης εγγραφής είτε των 
στοιχείων της ταυτότητας του προσώπου που αφορά το 
δελτίο. Αν η αίτηση διόρθωσης εσφαλμένης εγγραφής 
υποβάλλεται από τον ενδιαφερόμενο, ο εισαγγελέας 
πλημμελειοδικών οφείλει να ερευνήσει την βασιμότητά 
της με κάθε μέσο είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω ανακρι-
τικού υπαλλήλου.
4. Μετά την έναρξη της λειτουργίας της υπηρεσίας 
Γενικού Ποινικού Μητρώου, ο εισαγγελέας πλημμελειο-δικών του τόπου γέννησης του προσώπου που αφορά το δελτίο ποινικού μητρώου διαβιβάζει στην υπηρεσία 
Γενικού Ποινικού Μητρώου κάθε διάταξη ή βούλευμα 
που εκδίδεται ύστερα από αμφισβήτηση ή αίτηση δι-
όρθωσης εσφαλμένης εγγραφής στο δελτίο ποινικού 
μητρώου.
ΔΕΚΑΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΞΟΔΑ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
Άρθρο 576. - Προκαταβολή των εξόδων. 
1. Το δημόσιο καταβάλλει κάθε δαπάνη που απαιτείται 
για να λειτουργήσει η ποινική δικαιοσύνη.
2. Οι μάρτυρες που αυτεπαγγέλτως κλητεύονται να 
εμφανιστούν σε δικαστήρια και σε ανακριτικές και ει-
σαγγελικές αρχές, οι μάρτυρες που προσκαλούνται κατά 
το άρθρο 327 παρ. 2 να εμφανιστούν σε δικαστήριο που 
συνεδριάζει, εκείνοι που διορίζονται από τις ίδιες αρχές 
ως πραγματογνώμονες, διερμηνείς, φύλακες πραγμάτων 
που κατασχέθηκαν και μεσεγγυούχοι, έχουν δικαίωμα 
σε αποζημίωση και στα έξοδα γι’ αυτήν τους την απα-
σχόληση. Τα ποσά των αποζημιώσεων και των εξόδων 
και γενικά οι προϋποθέσεις πληρωμής τους, καθώς και 
η διαδικασία για την αναγνώριση του δικαιώματος και 
της πληρωμής, καθορίζονται με κοινές αποφάσεις των 
Υπουργών Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων και Οικονομικών. Με τις ίδιες αποφάσεις 
μπορεί να τάσσεται αποκλειστική προθεσμία υποβολής 
των παραπάνω αξιώσεων, όπως επίσης και να ορίζεται 
ότι οι μάρτυρες που κατοικούν στον τόπο που πρέπει να 
εμφανιστούν, καθώς και σε απόσταση έως 30 χιλιόμετρα 
από αυτόν, δεν έχουν δικαίωμα ούτε σε αποζημίωση 
ούτε στα έξοδα. 
3. Για την πληρωμή των δαπανών της λειτουργίας της 
ποινικής δικαιοσύνης και ιδιαίτερα για την πληρωμή 
των αποζημιώσεων και εξόδων που αναφέρονται στην 
προηγούμενη παράγραφο μπορούν να υπάρχουν πάγιες 
προκαταβολές που ρυθμίζονται από τις διατάξεις της 
νομοθεσίας «περί δημοσίου λογιστικού».
Άρθρο 577. - Έξοδα σε βάρος 
των κατηγορουμένων που καταδικάστηκαν. 
1. Κάθε κατηγορούμενος που καταδικάζεται σε ποινή 
καταδικάζεται ταυτόχρονα με την ίδια απόφαση και στα 
έξοδα της ποινικής διαδικασίας. 
2. Το ποσό των εξόδων ορίζεται με την καταδικαστική 
απόφαση.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2870 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 578. - Έξοδα σε περίπτωση απόρριψης 
ενδίκων μέσων, ενστάσεων και αιτήσεων. 
1. Όταν η απόφαση απορρίπτει εξ ολοκλήρου την έφε-
ση ή την αίτηση αναίρεσης ή επανάληψης διαδικασίας ή 
ακύρωσης της απόφασης (άρθρο 430) ή ακύρωσης της 
διαδικασίας (άρθρα 341 και 435), τα έξοδα επιβάλλονται 
σε καθέναν από εκείνους που άσκησαν το ένδικο μέσο 
ή την αίτηση.
2. Όταν με την απόφαση απορρίπτονται ενστάσεις ή 
άλλες αιτήσεις που υποβάλ λονται από οποιονδήποτε 
διάδικο κατά τη διάρκεια της συζήτησης ποινικών υπο-
θέσεων, δεν επιβάλλονται έξοδα.
Άρθρο 579. - Έξοδα σε περίπτωση 
που ανακαλείται η έγκληση. 
1. Σε περίπτωση που ανακαλείται η έγκληση, εκείνος 
που την ανακαλεί καταδικάζεται με την ίδια απόφαση 
ή με το βούλευμα στα έξοδα της ποινικής διαδικασίας. 
2. Η διάταξη του άρθρου 577 παρ. 2 εφαρμόζεται ανά-
λογα και σ’ αυτή την περίπτωση.
Άρθρο 580. - Έξοδα σε βάρος εκείνων 
που έκαναν ψευδή έ γκληση ή μήνυση. 
1. Τα δικαστικά συμβούλια και τα ποινικά δικαστήρια, 
όταν αποφαίνονται για υποθέσεις όπου η δίωξη έγινε με 
έγκληση ή με μήνυση, επιβάλλουν τα δικαστικά έξοδα σε 
βάρος καθενός από εκείνους που έκαναν τη μήνυση ή 
την έγκληση, αν πειστούν ότι η μήνυση ή έγκληση ήταν εντελώς ψευδής και έγινε με δόλο ή βαριά αμέλεια ή ότι παραμορφώθηκαν με αυτήν δολίως τα πράγματα, ώστε 
να δοθεί στην πράξη βαρύτερος χαρακτηρισμός ή να 
συμπεριληφθούν στην δίωξη πρόσωπα εντελώς αμέτοχα 
στην αξιόποινη πράξη. Η απαλλαγή ή η επιβολή πρέπει ειδικά να αιτιολογείται. 
2. Το ποσό των εξόδων που κατά την προηγούμενη 
παράγραφο επιβάλλεται σε βάρος καθενός από εκείνους 
που έκαναν ψευδή έγκληση ή μήνυση είναι ίσο με το 
ποσό που επιβάλλεται στον κατηγορούμενο που κατα-δικάζεται. Το ποσό των εξόδων που επιβάλλεται από το 
δικαστικό συμβούλιο είναι ίσο με εκείνο που επιβάλλεται 
από το αντίστοιχο δικαστήριο. 
3. Η διάταξη του άρθρου 577 παρ. 2 εφαρμόζεται ανά-
λογα και σε αυτήν την περίπτωση.
4. Ο εισαγγελέας όταν αρχειοθετεί τη μήνυση (άρθρο 
43) ή απορρίπτει την έγκληση (άρθρο 51) επιβάλλει τα δικαστικά έξοδα σε βάρος του μηνυτή ή του εγκαλού-ντος, αν πειστεί ότι η μήνυση ή η έγκληση ήταν εντελώς 
ψευδής και έγινε από δόλο. Το ποσό των εξόδων είναι 
ίσο με εκείνο που επιβάλλεται στον κατηγορούμενο που 
καταδικάζεται από το μονομελές πλημμελειοδικείο.
Άρθρο 581. - Προσφυγή του προσώπου 
που έχει ασκήσει τη μήνυση ή την έγκληση. 
1. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ή το συμβούλιο που 
θα ασχοληθεί με την υπόθεση ερευνά αυτεπαγγέλτως 
και το κεφάλαιο της απόφασης ή του βουλεύματος που 
αφορά την καταδίκη στα έξοδα της δίκης εκείνου που 
έχει ασκήσει τη μήνυση ή την έγκληση. 
2. Όποιος καταδικάστηκε στα έξοδα κατά το προη-
γούμενο άρθρο, αν δεν υπήρξε περίπτωση εφαρμογής της προηγούμενης παραγράφου, μπορεί να προσφύγει 
στο δικαστήριο ή στο συμβούλιο που τον καταδίκασε 
μέσα σε προθεσμία τριών ημερών από την επίδοση της 
απόφασης ή του βουλεύματος. Η προθεσμία αυτή πα-
ρεκτείνεται εξαιτίας της απόστασης κατά το άρθρο 166. 
Η προσφυγή ασκείται σύμφωνα με τις διατάξεις για την 
έφεση και δικάζεται χωρίς πρόσκληση εκείνου που την ασκεί, ο οποίος έχει δικαίωμα να παραστεί στη δίκη και 
να αναπτύξει προφορικά τις απόψεις του. Όταν πρόκειται 
για αποφάσεις του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, αρμό-
διο για την εκδίκαση της προσφυγής είναι το συμβούλιο 
εφετών με τριμελή σύνθεση. 
3. Δικαίωμα προσφυγής δεν υπάρχει, αν το δικαστή-
ριο ή το συμβούλιο, προκειμένου να καταδικάσει στα 
έξοδα, ακούσει ειδικά γι` αυτό το σκοπό τις απόψεις του 
καταδικασμένου. Η απόφαση που εκδίδεται για την προ-
σφυγή, καθώς και η αναφερόμενη στην παρ. 1 αυτού 
του άρθρου, είναι αμετάκλητες ως προς την καταδίκη 
στα έξοδα.
4. Η πράξη αρχειοθέτησης με την οποία επιβάλλονται 
έξοδα μαζί με την επικύρωσή της από τον εισαγγελέα 
εφετών επιδίδονται στον μηνυτή. Ο μηνυτής ή ο εγκα-
λών στους οποίους επιβλήθηκαν έξοδα μπορούν να 
προσφύγουν στο συμβούλιο πλημμελειοδικών μέσα σε 
προθεσμία πέντε ημερών από την επίδοση της σχετικής 
πράξης αρχειοθέτησης ή της διάταξης μετά την επικύ-ρωσή τους από τον εισαγγελέα εφετών.
Άρθρο 582. - Μερική καταδίκη στα έξοδα. 
1. Το δικαστήριο ή το συμβούλιο στις περιπτώσεις των 
προηγούμενων άρθρων 577 έως 581 μπορεί να μειώσει 
το ποσό των εξόδων έως το μισό, αν κρίνει ότι λόγοι 
επιείκειας επιβάλλουν αυτή τη μείωση. 
2. Η ύπαρξη λόγων επιείκειας πρέπει να αιτιολογείται 
ειδικά στην απόφαση ή στο βούλευμα.
Άρθρο 583. - Είσπραξη και βεβαίωση εξόδων. 
1. Η διάταξη της απόφασης για την καταδίκη στα έξο-
δα είναι εκτελεστή από τότε που είναι εκτελεστή και η 
διάταξη για την ποινή. Σε κάθε άλλη περίπτωση η διάτα-
ξη της απόφασης ή του βουλεύματος για την καταδίκη στα έξοδα είναι εκτελεστή από τότε που αυτά γίνονται αμετάκλητα.
2. Το ανασταλτικό αποτέλεσμα από την άσκηση ενδί-
κων μέσων ή από την προθεσμία για την άσκησή τους επεκτείνεται και στη διάταξη για τα έξοδα. 
3. Οι γραμματείς των ποινικών δικαστηρίων οφείλουν 
μέσα στον επόμενο μήνα από τότε που οι αποφάσεις ή 
τα βουλεύματα γίνονται αμετάκλητα, να βεβαιώσουν στο 
δημόσιο ταμείο τα ποσά των εξόδων που έχουν επιβλη-θεί και δεν έχουν ακόμα εισπραχθεί. 
4. Με απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης και Οικο-
νομικών ρυθμίζεται η διαδικασία για τη βεβαίωση και 
την είσπραξη των εξόδων. Για ορισμένες κατηγορίες από 
αυτά μπορεί αντί για τη βεβαίωση να καθορίζεται άλλος 
τρόπος είσπραξης. 
5 Για την πληρωμή των εξόδων κατά δόσεις εφαρμό-
ζονται οι διατάξεις της νομοθεσίας «περί εισπράξεως 
δημοσίων εσόδων».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2871 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο 584. - Επιστροφή 
των ποσών που καταβλήθηκαν. 
1. Αν εκείνος που καταδικάστηκε κατέβαλε το ποσό 
των δικαστικών εξόδων που του επιβλήθηκε, έπειτα 
όμως ασκώντας ένδικο μέσο αθωώθηκε, ο εισαγγελέας 
του οικείου δικαστηρίου φροντίζει αυτεπαγγέλτως για 
την επιστροφή του ποσού που καταβλήθηκε. Το ίδιο 
ισχύει και αν συντρέχει περίπτωση επιστροφής μέρους 
του ποσού των εξόδων που καταβλήθηκε. 
2. Το ποσό που κατατέθηκε από τον ίδιο τον καταδικα-
σμένο ως εγγύηση για την προσωρινή απόλυσή του από 
τις φυλακές μπορεί, ύστερα από ειδική γραπτή δήλωσή του και παραίτησή του από τα ένδικα μέσα, να συμψη-
φιστεί με την οφειλή του για έξοδα. Το ίδιο ισχύει και για 
την εγγύηση που κατατέθηκε από τρίτον, ύστερα από 
γραπτή συναίνεσή του που μπορεί να προκύπτει και από 
το γραμμάτιο της εγγύησης.
3. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι οικείες διατάξεις 
«περί δημοσίων εσόδων και πληρωμής δαπανών του 
Κράτους».
4. Οι διατάξεις των παρ. 1 έως 3 αυτού του άρθρου 
αρχίζουν να εφαρμόζονται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων και Οικονομικών, η οποία ρυθμίζει και τις λεπτομέρειες εκτέλεσής τους.
ΕΝΔΕΚΑΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 585. - 
Ο παρών Κώδικας Ποινικής Δικονομίας αρχίζει να ισχύ-
ει από την 1η Ιουλίου 2019.
Άρθρο 586. - 
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας καταργούνται: α) ο Κώδικας Ποινικής Δικονο-
μίας που κυρώθηκε με το ν. 1493/17.8.1950, όπως μετα-
γλωττίστηκε με το π.δ. 258/1986 και συμπληρώθηκε και τροποποιήθηκε με μεταγενέστερους νόμους, β) οι παρ. 
1 έως και 8 του άρθρου 17Α ν. 2523/1997, όπως ισχύουν, 
γ) το άρθρο 1, το άρθρο 2 παρ. 1, τα άρθρα 3, 4, 5 παρ. 
2 και το άρθρο 7 ν. 4022/2011· η παρ. 5 του άρθρου 2 
ν. 4022/2011 καταργείται μόνο κατά το μέρος που αφορά 
στον εισαγγελέα εγκλημάτων διαφθοράς, δ) κάθε άλλη 
διάταξη που υπάγει οποιοδή ποτε άλλο πρόσωπο στην 
ιδιάζουσα δωσιδικία της παρ. 6 του άρθρου 111 του κα-
ταργούμενου κώδικα ποινικής δικονομίας, ε) το άρθρο μόνο παρ. 3 ν. 2243/1994, στ) τα εδάφια β΄ και γ΄ της πα-
ραγράφου 6 του άρθρου 111 ν. 4055/2012 που αφορούν 
στην αποκλειστική αρμοδιότητα των εισαγγελικών και 
δικαστικών αρχών του Πειραιά για τα ποινικά αδικήματα 
ή εγκλήματα, που σχετίζονται με ναυτικές διαφορές ή δι-
απράχθηκαν σε ελληνικά πλοία ή σε πλοία με ξένη σημαία 
στο εξωτερικό ή σε ανοικτή θάλασσα, ζ) τα άρθρα 1 έως 9 ν. 4312/2014, η) το άρθρο 65 ν. 4356/2015 και θ) κάθε 
άλλη γενική ή ειδική διάταξη που αναφέρεται σε θέματα 
που ρυθμίζει ο παρών Κώδικας Ποινικής Δικονομίας. 
Άρθρο 587. - 
1. Οι παρ. 9, 9α και 10 του άρθρου 17Α ν. 2523/1997, 
όπως ισχύουν, αφορούν στον εισαγγελέα οικονομικού 
εγκλήματος των άρθρων 33 και 34 του παρόντος κώδικα. 2. Οι διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 2, 3, 3Α, 4, 5 και 
6, του άρθρου 5 παρ. 1 και του άρθρου 6 ν. 4022/2011 
εφαρμόζονται στα εγκλήματα του άρθρου 35 παρ. 3 του 
παρόντος κώδικα.
3. Η αρμοδιότητα του ανακριτή του άρθρου 2 παρ. 
2 ν. 4022/2011, ο οποίος ορίστηκε ήδη πριν την έναρ-
ξη ισχύος του παρόντος κώδικα, εξακολουθεί μέχρι το 
πέρας της ανάκρισης, ακόμα και μετά από συμπληρω-
ματική παραγγελία του εισαγγελέα, έστω και αν αφορά 
σε εγκλήματα, που κατά τον κώδικα αυτό δεν υπάγονται 
πλέον στην αρμοδιότητά του. 
4. H διάταξη του άρθρου 65 ν. 4356/2015 εξακολουθεί 
να εφαρμόζεται στις εκκρεμείς κατά την έναρξη ισχύος 
του παρόντος κώδικα υποθέσεις, στις οποίες έχουν ήδη ενταχθεί τα σχετικά αποδεικτικά μέσα. 
Άρθρο 588. - 
1. Όπου σε ειδικούς νόμους προβλέπεται δικαίωμα 
παράστασης πολιτικής αγωγής οι δικαιούμενοι παρίστα-
νται μόνο προς υποστήριξη της κατηγορίας σύμφωνα με 
τις ρυθμίσεις των άρθρων 63 επ. του παρόντος κώδικα. 
2. Ειδικές διατάξεις που προβλέπουν δικαίωμα παρά-
στασης προς υποστήριξη της κατηγορίας διατηρούνται 
σε ισχύ. 
3. Αστικές αξιώσεις που έχ ουν εισαχθεί σε ποινικά δικα-
στήρια παραπέμπονται υποχρεωτικά ως ανεκκαθάριστες 
στα πολιτικά δικαστήρια, εκτός αν έχουν επιδικαστεί, 
οπότε ως προς αυτές εφαρμόζονται οι διατάξεις του 
καταργούμενου κώδικα ποινικής δικονομίας. 
Άρθρο 589. - 
1. Οι διατάξεις του παρόντος κώδικα εφαρμόζονται 
και στις αξιόποινες πράξεις που προβλέπονται από ει-
δικούς νόμους. Κατ’ εξαίρεση το άρθρο 10 παρ. 1 και 2 
ν. 3213/2003 εξακολουθεί να ισχύει. 
2. Υποθέσεις που, κατά την έναρξη ισχύος του παρό-
ντος κώδικα, εκκρεμούν ενώπιον του συμβουλίου εφε-
τών κατά τις διατάξεις του εδαφίου γ΄ της παρ. 1 του 
άρθρου 308 του καταργούμενου κώδικα ποινικής δικο-
νομίας, άρθρου 3 του νόμου 4022/2011, ως ίσχυε, καθώς 
και άλλων ειδικών νόμων που προέβλεπαν την κήρυξη 
της περάτωσης της κύριας ανάκρισης από το συμβούλιο 
εφετών, περατώνονται κατά τη διαδικασία που προβλε-πόταν στις ανωτέρω καταργούμενες διατάξεις.
2. Αποφάσεις και βουλεύματα που εκδόθηκαν μέχρι 
την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα υπόκεινται στα ένδικα μέσα και στις διατυπώσεις άσκησής τους 
που προέβλεπε ο καταργούμενος κώδικας ποινικής δι-
κονομίας και εκδικάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του 
παρόντος κώδικα. 
3. Κατά διατάξεων, που προβλέπονται στις παρ. 2 και 3 
του άρθρου 51 του παρόντος κώδικα και έχουν εκδοθεί 
έως την έναρξη της ισχύος του, η προσφυγή ασκείται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του καταργούμενου κώδικα 
ποινικής δικονομίας. 
Άρθρο 590. - 
1. Υποθέσεις που εκκ ρεμούν σε οποιοδήποτε στάδιο 
της ποινικής διαδικασίας και σε οποιονδήποτε βαθμό 
συνεχίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2872 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
κώδικα. Οι πράξεις της ποινικής διαδικασίας που τελέ-
στηκαν όταν ίσχυαν οι διατάξεις που καταργούνται δι-ατηρούν το κύρος τους.
2. Υποθέσεις, για τις οποίες μέχρι την έναρξη ισχύος 
του παρόντος κώδικα έχει γίνει επίδοση κλητήριου θε-
σπίσματος ή κλήσης στον κατηγορούμενο, εκδικάζονται 
από το δικαστήριο στο οποίο έχουν εισαχθεί. 
3. Κατ’ εξαίρεση των οριζομένων στην παρ. 2, υποθέ-
σεις, για τις οποίες μέχρι την έναρξη ισχύος του παρό-ντος κώδικα έχει γίνει επίδοση κλητήριου θεσπίσματος 
ή κλήσης σε κατηγορούμενο και έχουν παραπεμφθεί για 
εκδίκαση στο μονομελές εφετείο, το δικαστήριο αυτό 
διατηρεί την αρμοδιότητά του, εφόσον υπάρχει προσω-
ρινά κρατούμενος και η δικάσιμος έχει προσδιορισθεί 
μέσα στους τελευταίους τρεις μήνες πριν από τη συμπλή-
ρωση του ανώτατου ορίου προσωρινής κράτησης. Οι 
υπόλοιπες υποθέσεις, αποσύρονται και με πράξη του 
αρμόδιου εισαγγελέα εφετών, η οποία επιδίδεται στον 
κατηγορούμενο, προσδιορίζονται προς εκδίκαση στο 
τριμελές εφετείο. Για τις εκδιδόμενες μετά την έναρξη 
ισχύος του παρόντος κώδικα αποφάσεις του μονομελούς 
εφετείου ισχύουν τα προβλεπόμενα στο άρθρο 489 περ. 
ε΄ του παρόντος κώδικα όρια εκκλητού. Οι εφέσεις κατά 
των αποφάσεων του μονομελούς εφετείου εκδικάζονται 
από το τριμελές εφετείο.
4. Υποθέσεις, για τις οποίες μέχρι την έναρξη ισχύος 
του παρόντος Κώδικα δεν έχει γίνει επίδοση κλητηρίου 
θεσπίσματος ή κλήσης στον κατηγορούμενο, παραπέ-
μπονται, με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα, προς εκ-δίκαση στο δικαστήριο που είναι αρμόδιο σύμφωνα με 
τις διατάξεις του παρόντος κώδικα. Εάν έχει ήδη εκδοθεί παραπεμπτικό βούλευμα ή σύμφωνη γνώμη του προέ-
δρου εφετών κατά το άρθρο 308Α του καταργούμενου 
Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, για παραπομπή σε δικα-
στήριο κακουργημάτων πράξεων που έχουν μετατραπεί 
σε πλημμελήματα σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου 
ποινικού κώδικα, η υπόθεση εισάγεται προς εκδίκαση 
στο τριμελές πλημμελειοδικείο. Για τη διατήρηση ή μη 
της τυχόν επιβληθείσας προσωρινής κράτησης αποφαί-
νεται το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο.
5. Η κύρια ανάκριση επί υποθέσεων, οι οποίες κατά 
την έναρξη ισχύος του παρόντος Κώδικα εκκρεμούν σε 
αυτήν και αφορούν πράξεις, οι οποίες έχουν μετατραπεί 
σε πλημμελήματα σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου 
Ποινικού Κώδικα, συνεχίζεται και περατώνεται σύμφω-
να με τα οριζόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 308 του 
παρόντος Κώδικα.
Άρθρο 591. - 
Υποθέσεις που τιμωρούνταν ως πταίσματα, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του καταργούμενου ποινικού κώδικα 
και ειδικών νόμων, σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής 
διαδικασίας και αν εκκρεμούν, τίθενται στο αρχείο με 
πράξη του αρμόδιου δημόσιου κατηγόρου ή με πράξη 
του αρμόδιου εισαγγελέα, όπου αυτός είχε επιληφθεί.
Άρθρο 592. - 
Από την ημέρα που αρχίζει να ισχύει ο παρών Κώδικας 
Ποινικής Δικονομίας οι παραπομπές σε άρθρα ή σε θε-
σμούς του καταργούμενου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, 
οι οποίες περιέχονται σε ειδικούς νόμους, θεωρούνται 
ότι γίνονται στις αντίστοιχες διατάξεις του παρόντος 
Κώδικα. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2873 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Άρθρο Δεύτερο 
Έναρξη Ισχύος
Ο παρών νόμος αρχίζει να ισχύει από την 1η Ιουλίου 2019.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 11 Ιουνίου 2019
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
Εθνικής Άμυνας Εξωτερικών Προστασίας του Πολίτη
EYAΓΓΕΛΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΣ ΟΛΓΑ ΓΕΡΟΒΑΣΙΛΗ
 Αναπληρωτής Υπουργός
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας Δικαιοσύνης, Διαφάνειας 
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Οικονομικών
ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
ΥφυπουργόςΟικονομικών
ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΑΠΑΝΑΤΣΙΟΥ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 11 Ιουνίου  2019
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2874 Τεύχος A’ 96/11.06.2019
Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία  
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ:  webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπη ρεσία υπαγόμενη στο Υπουργείο Διοικητι-
κής Ανασυγκρότησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα  (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
r Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
r Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
r Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
r Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατ άθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα π ου πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,  
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,
*01000961106190112*