NOMOΣ ΥΠ΄ ΑΡΙΘΜ. 4850 
Οδηγώντας με ασφάλεια: Εκσυγχρονισμός πλαι-
σίου εκπαίδευσης κ αι εξέτασης υποψήφιων οδη-
γών και οδηγών για τη χορήγηση αδειών οδήγη-
σης οχημάτων, διατάξεις σχετικά με την οδήγηση 
ατόμων με αναπηρία, ρυθμίσεις για την ταξινό-
μηση και την κυκλοφορία οχημάτων ιστορικού 
ενδιαφέροντος, λοιπές διατάξεις αρμοδιότητας 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και άλ-
λες επείγουσες ρυθμίσεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
   ΜΕΡΟΣ Α’: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 1 Σκοπός
Άρθρο 2 Αντικείμενο
Άρθρο 3 Ορισμοί
ΜΕΡΟΣ Β’: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ 
ΟΔΗΓΩΝ ΚΑΙ ΟΔΗΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΩΝ ΟΔΗ-
ΓΗΣΗΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΗ
Άρθρο 4 Γενικές ρυθμίσεις εκπαίδευσης και εξέτασης 
υποψήφιων οδηγών
Άρθρο 5 Ειδική θεωρητική εκπαίδευση Άρθρο 6 Θεωρητική εξέτασηΆρθρο 7 Επιτηρητές θεωρητικής εξέτασης
Άρθρο 8 Διαδικασία θεωρητικής εξέτασης
Άρθρο 9 Δειγματοληπτικός έλεγχος ταυτοπροσωπίας 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών
Άρθρο 10 Θεωρητική εξέταση ατόμων που δεν έχουν 
ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση, ατόμων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και όσων δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα
Άρθρο 11 Θεωρητική εξέταση κωφών και βαρήκοων 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ
Άρθρο 12 Πρακτική εκπαίδευσηΆρθρο 13 Πρακτική δοκιμασίαΆρθρο 14 Διαδικασία πρακτικής δοκιμασίας υποψή-
φιων οδηγών και οδηγώνΆρθρο 15 Οπτικοακουστική καταγραφή πρακτικής 
δοκιμασίας
Άρθρο 16 Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα 
Αδειών Οδήγησης «Τέθριππον»
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’: ΕΞΕΤΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΣ
Άρθρο 17 Μητρώο Εξεταστών Πρακτικής Δοκιμασίας 
Υποψήφιων Οδηγών και Οδηγών
Άρθρο 18 Υποχρεώσεις των ΕξεταστώνΆρθρο 19 Μητρώο ΕποπτώνΆρθρο 20 Επιτροπές Εποπτείας και Ενστάσεων
Άρθρο 21 Αποζημίωση Εξεταστών, Εποπτών και μελών 
Επιτροπής Εποπτείας και Ενστάσεων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’: ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Άρθρο 22 Κριτήρια και αποτελέσματα αξιολόγησης 
Εξεταστών
Άρθρο 23 Διαδικασία υποβολής ενστάσεων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’: ΟΔΗΓΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑΆρθρο 24 Κέντρα αξιολόγησης ικανότητας και προε-
τοιμασίας οδήγησης για άτομα με κινητικά προβλήματα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’: ΑΔΕΙΕΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ 
ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΟΔΗΓΩΝ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Άρθρο 25 Άδειες οδήγησης - Κυρώσεις - Άδειες εκπαι-
δευτών υποψηφίων οδηγών - Τροποποίηση του άρθρου 
94 του ν. 2696/1999
Άρθρο 26 Οικονομικά θέματα σχετικά με άδειες οδή-
γησης και πιστοποιητικά επαγγελματικής ικανότητας - 
Τροποποίηση του άρθρου 52 του ν. 4155/2013
Άρθρο 27 Άσκηση του επαγγέλματος εκπαιδευτή υπο-
ψήφιων οδηγών
Άρθρο 28 Έκδοση Ψηφιακής Άδειας ΟδήγησηςΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’: ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΠΡΟΣΤΙΜΑΆρθρο 29 Κυρώσεις και διοικητικά πρόστιμα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’: ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ 
ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 30 Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Άρθρο 31 Μεταβατικές διατάξειςΆρθρο 32 Καταργούμενες διατάξειςΜΕΡΟΣ Γ’: ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ 
ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕ-
ΡΟΝΤΟΣ
Άρθρο 33 Στοιχεία κυκλοφορίας οχημάτων ιστορικού 
ενδιαφέροντος
Άρθρο 34 Χορήγηση στοιχείων κυκλοφορίας σε όχημα 
ιστορικού ενδιαφέροντοςΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
5 Νοεμβρίου 2021 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  20810681
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10682 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 35 Τεχνικός έλεγχος
Άρθρο 36 Τέλη κυκλοφορίας οχήματος ιστορικού εν-
διαφέροντος
Άρθρο 37 Όροι κυκλοφορίας οχημάτων ιστορικού 
ενδιαφέροντος
Άρθρο 38 Κυρώσεις και διοικητικά πρόστιμα 
Άρθρο 39 Εξουσιοδοτικές διατάξειςΆρθρο 40 Καταργούμενη διάταξηΜΕΡΟΣ Δ’: ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟ-
ΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΟΔΙΚΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Άρθρο 41 Θέσπιση ανώτατου ορίου ηλικίας οδηγών 
φορτηγών και λεωφορείων - Αίτηση συνταξιοδότησης ιδιοκτήτη άδειας φορτηγού δημοσίας ή ιδιωτικής χρή-σης
Άρθρο 42 Ρυθμίσεις θεμάτων Κ.Τ.Ε.Λ. και Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. - 
Αντικατάσταση του άρθρου 13 του ν. 2963/2001
Άρθρο 43 Ορισμός οργάνων εξέτασης καταγγελι-
ών για την εφαρμογή των Κανονισμών (ΕΚ) 181/2011, 
1371/2007 και 2006/2004 για τα δικαιώματα των επιβα-
τών και την προστασία των καταναλωτών - Αντικατά-
σταση των παρ. 4 και 6 του άρθρου 26 του ν. 4313/2014
Άρθρο 44 Θέση σε κυκλοφορία μεταχειρισμένων Ε.Δ.Χ. 
οχημάτων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ 
ΧΡΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ
Άρθρο 45 Απώλεια και αμετάκλητη ανάκληση ιδα-
νικού μεριδίου  - Αντικατάσταση του άρθρου 4 του
ν.δ. 1061/1971
Άρθρο 46 Καταβλητέο τίμημα εξαγοράς ιδανικού μερι-
δίου - Αντικατάσταση του άρθρου 5 του ν.δ. 1061/1971
Άρθρο 47 Ανάκληση άδειας κυκλοφορίας ιδανικού 
μεριδίου επί αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης προς παρα-
χώρηση ιδανικού μεριδίου - Αντικατάσταση του άρθρου 
6 του ν.δ. 1061/1971
Άρθρο 48 Θέματα Πειθαρχικών Συμβουλίων για 
Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητα - Τροποποίηση του άρθρου 103 του 
ν. 4070/2012
Άρθρο 49 Θέματα χορήγησης ή ανανέωσης ειδικής 
άδειας οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου - Τροποποίηση του 
άρθρου 95 του ν. 4070/2012
Άρθρο 50 Αντικατάσταση Ε.Δ.Χ. τουριστικών αυτοκι-
νήτων - Τροποποίηση της παρ. 1 της υπ’ αρ. 34942/2982/
1989 (Β’ 694) απόφασης του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’: ΘΕΜΑΤΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΧΡΗ-
ΣΗΣ
Άρθρο 51 Άρση παρακράτησης κυριότητας για οχή-
ματα ιδιωτικής χρήσης σε περίπτωση οριστικής διαγρα-
φής - Προσθήκη παρ. 3 στο άρθρο 50 του ν. 4784/2021
Άρθρο 52 Ρυθμίσεις για τα οχήματα του Αγίου Όρους
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’: ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΑΘΜΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ 
Κ.Τ.Ε.Ο.
Άρθρο 53 Χώροι στάθμευσης υφιστάμενου κτιρίου ως 
στεγασμένοι σταθμοί αυτοκινήτων
Άρθρο 54 Κατάρτιση ελεγκτικού προσωπικού Κ.Τ.Ε.Ο. - 
Τροποποίηση του άρθρου 37 του ν. 2963/2001 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’: ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Άρθρο 55 Τιμολογιακή πολιτική Σιδηροδρομικών Επι-
χειρήσεων που εκτελούν σύμβαση παροχής Υποχρεώ-σεων Δημόσιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ) - Τροποποίηση του 
άρθρου 11 του ν. 3891/2010
Άρθρο 56 Εκκαθάριση υποχρεώσεων σύμβασης πα-
ροχής Υποχρέωσης Δημόσιας Υπηρεσίας στις επιβατικές 
σιδηροδρομικές μεταφορές - Τροποποίηση του άρθρου 
12 του ν. 3891/2010
Άρθρο 57 Λειτουργία Εκπαιδευτικών Κέντρων - Επικαι-
ροποίηση συστήματος ελέγχου και κυρώσεων - Τροπο-
ποίηση των άρθρων 23 και 29 του ν. 3911/2011 
Άρθρο 58 Ακατάσχετο της χρηματοδότησης του δι-
αχειριστή υποδομής - Τροποποίηση της παρ. 5 του άρ-θρου 8 του ν. 4408/2016 
Άρθρο 59 Ανάπτυξη και βελτίωση της ασφάλειας των 
σιδηροδρόμων - Τροποποίηση του άρθρου 56 του Κε-
φαλαίου Β’ του ν. 4632/2019
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’: ΟΔΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟ-
ΡΕΣ 
Άρθρο 60 Συνέχιση λειτουργίας των Ιδιότυπων Μετα-
φορικών Εταιρειών (ΙΜΕ) - Τροποποίηση του άρθρου 2 του ν. 3887/2010 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕ-
ΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 61 Χορήγηση παροχών 
Άρθρο 62 Θέματα συμβάσεων προμηθειών Οργανι-
σμού Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών Α.Ε.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’: ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟ-
ΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 63 Παράταση συμβάσεων παροχής ταχυδρο-
μικών υπηρεσιών της Ε.Υ.Δ.Α.Π. Α.Ε.
Άρθρο 64 Ρυθμίσεις για τον οδικό άξονα «Αυτοκινη-
τόδρομος Πάτρα-Πύργος-Τσακώνα» - Κατάργηση της 
παρ. 1 του άρθρου πέμπτου του ν. 4219/2013
Άρθρο 65 Έναρξη ισχύος σύμβασης εκτέλεσης αστι-
κών και ειδικών τοπικού χαρακτήρα δρομολογίων στην 
Περιφέρεια Αττικής
Άρθρο 66 Παράταση ορίων ηλικίας απόσυρσης από 
την κυκλοφορία οχημάτων των φορέων παροχής συ-
γκοινωνιακού έργου (Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. και Κ.Τ.Ε.Λ.), ειδικών 
τουριστικών λεωφορείων, ειδικών τουριστικών λεω-
φορείων Δημοσίας Χρήσης ανοικτού τύπου, σχολικών 
λεωφορείων ιδιωτικής χρήσης, επιβατηγών δημόσιας 
χρήσης (Ε.Δ.Χ.) και επιβατηγών ιδιωτικής χρήσης (Ε.Ι.Χ.) 
με οδηγό του ν. 4093/2012
Άρθρο 67 Παραχώρηση μικροσυγκοινωνίας άγονης 
γραμμής σε νήσους με πληθυσμό κάτω των 10.000 κα-τοίκων 
Άρθρο 68 Αντικατάσταση Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ αυτοκινήτου με 
έδρα εντός της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου
Άρθρο 69 Τροποποίηση επωνυμίας Εθνικής Αρχής Συ-
ντονισμού Πτήσεων - Τροποποίηση του άρθρου 1 του 
ν. 4233/2014
Άρθρο 70 Προσωρινή αδειοδότηση πρώτου δικτύου 
υδατοδρομίων - Τροποποίηση του ν. 4663/2020
Άρθρο 71 Αποδέσμευση της Ελληνικής Αστυνομί-
ας από την ευθύνη παροχής υπηρεσιών ασφάλειας αερομεταφορών - Τροποποίηση του άρθρου 24 του 
ν.δ. 714/1970
Άρθρο 72 Παύση εξόδων εκκαθάρισης και επίσπευση 
μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων της Τ.Ε.Ο. Α.Ε. - 
Τροποποίηση του άρθρου 6 του ν. 4250/2014 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10683 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 73 Ίδρυση ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. -Τροποποίηση των 
άρθρων 34 και 36 του ν. 2963/2001
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ’: ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ 
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρθρο 74 Μεταβατικές διατάξεις
Άρθρο 75 Καταργούμενες διατάξεις 
ΜΕΡΟΣ E’: ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙ-
ΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ COVID-19 
ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
Άρθρο 76 Παράταση θητείας αιρετών μελών υπηρεσι-
ακών συμβουλίων - Θητεία αιρετών εκπροσώπων υπαλ-
λήλων του ν. 3528/2007 και του ν. 3584/2007
Άρθρο 77 Χρήση νέων τεχνολογιών για τη σύγκληση 
και διεξαγωγή συνεδριάσεων και αρχαιρεσιών των συλ-λογικών οργάνων των νομικών προσώπων - Τροποποί-ηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 89 του ν. 4790/2021
Άρθρο 78 Παράταση θητείας οργάνων διοίκησης - 
Τροποποίηση του άρθρου 90 του ν. 4790/2021
Άρθρο 79 Παράταση θητείας και ηλεκτρονική εξ απο-
στάσεως διεξαγωγή συνεδριάσεων και αρχαιρεσιών των 
διοικητικών οργάνων των συνδικαλιστικών οργανώσεων 
εργαζομένων, συνταξιούχων και εργοδοτών - Τροποποί-
ηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 72 του ν. 4756/2020
Άρθρο 80 Παράταση θητείας των Διοικητικών και 
Πειθαρχικών Συμβουλίων, των Εξελεγκτικών Επιτροπών 
και των εκπροσώπων των τοπικών Οδοντιατρικών Συλ-
λόγων της Χώρας στην Ελληνική Οδοντιατρική Ομο-
σπονδία
Άρθρο 81 Παράταση καταληκτικής ημερομηνίας 
σύγκλησης Γενικής Συνέλευσης των αστικών συνεται-
ρισμών και παράταση της θητείας των διοικητικών και εποπτικών συμβουλίων αστικών συνεταιρισμών - Τρο-ποποίηση της παρ. 2 του ν. 1667/1986
Άρθρο 82 Μίσθωση τουριστικών καταλυμάτων για την 
κάλυψη αναγκών δημόσιας υγείας - Τροποποίηση της 
παρ. 1 του άρθρου 121 του ν. 4790/2021
Άρθρο 83 Ρυθμίσεις για την ανάπτυξη τραπεζοκαθι-
σμάτων σε κοινοχρήστους χώρους από καταστήματα 
υγειονομικού ενδιαφέροντος - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 65 του ν. 4688/2020
Άρθρο 84 Υλοποίηση προγράμματος «Σχολικά Γεύ-
ματα»
Άρθρο 85 Ρυθμίσεις ζητημάτων δαπανών των νοσο-
κομείων του Εθνικού Συστήματος Υγείας, των Υγειονο-
μικών Περιφερειών και των Κέντρων Υγείας
Άρθρο 86 Διαδικασία διάθεσης πλεονασματικού απο-
θέματος εμβολίων σε τρίτα κράτη - Τροποποίηση της 
παρ. 4 του άρθρου 53 του ν. 4764/2020
Άρθρο 87 Ζητήματα δημοσίων συμβάσεων για την 
εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών 
κατά του κορωνοϊού COVID-19
Άρθρο 88 Μετακίνηση και αποζημίωση ιατρικού προ-
σωπικού συγκεκριμένων ειδικοτήτων - Τροποποίηση 
των παρ. 1 και 4 του άρθρου 29 του ν. 4816/2021
Άρθρο 89 Αποζημίωση ιδιωτών ιατρών για εικοσιτε-
τράωρη εφημεριακή απασχόληση - Τροποποίηση της 
παρ. 1 του άρθρου πεντηκοστού πρώτου του ν. 4839/
2021Άρθρο 90 Αποζημίωση πρόσθετων ενεργών εφημε-
ριών
Άρθρο 91 Εξουσιοδοτική διάταξη για την εφαρμογή 
των άρθρων 88, 89 και 90
Άρθρο 92 Απόκτηση δεύτερου τίτλου ειδικότητας 
στην αναισθησιολογία
Άρθρο 93 Διανοσοκομειακές διακομιδές διασωληνω-
μένων και βαρέως πασχόντων
Άρθρο 94 Υποχρεωτικότητα εμβολιασμού κατά του 
κορωνοϊού COVID-19 - Τροποποίηση της παρ. 8 του άρ-θρου 206 του ν. 4820/2021
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙ-
ΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
Άρθρο 95 Προσλήψεις προσωρινών αναπληρωτών εκ-
παιδευτικών, μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού 
και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού κατά το διδακτικό έτος 2021-2022 - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 και 8 του άρθρου 111 του ν. 4821/2021
Άρθρο 96 Αρμοδιότητες των Κέντρων Διεπιστημονι-
κής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης - 
Τροποποίηση της υποπερ. αθ) της περ. α) της παρ. 3 του 
άρθρου 11 του ν. 4823/2021
Άρθρο 97 Υποβολή αιτήσεων μετάθεσης εκπαιδευ-
τικών και μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού 
(Ε.Ε.Π.) και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) για 
το σχολικό έτος 2021-2022
Άρθρο 98 Παράταση ισχύος ρυθμίσεων για την επανα-
λειτουργία πάσης φύσεως εκπαιδευτικών δομών όλων των βαθμίδων του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευ-μάτων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙ-
ΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Άρθρο 99 Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνί-
ων  - Αντικατάσταση της παρ.  9 του άρθρου 28 του
ν. 4002/2011
Άρθρο 100 Κατάργηση ρυθμίσεων για πρόσθετες απο-
δοχές τακτικού προσωπικού και προσωπικού με από-
σπαση της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων
Άρθρο 101 Ζητήματα αποδοχών, πρόσθετων αμοιβών 
και απολαβών της διοίκησης και του προσωπικού της 
Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων
Άρθρο 102 Προσωπικό για την υποστήριξη του έργου 
της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Τρο-
ποποίηση της παρ. 7 του άρθρου 16 του ν. 3229/2004
Άρθρο 103 Υπάλληλοι για την υποβοήθηση του έργου 
της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Τροπο-
ποίηση του άρθρου 16 του ν. 3229/2004
Άρθρο 104 Αρμοδιότητες Επιτροπής Εποπτείας και 
Ελέγχου Παιγνίων - Προσθήκη περ. ιγ’και ιδ’ στο άρθρο 
17 του ν. 3229/2004
Άρθρο 105 Ρυθμίσεις για το Σώμα Ελεγκτών Επιτροπής 
Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Προσθήκη άρθρου 
23Α στον ν. 4141/2013 
Άρθρο 106 Κατάργηση Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων 
του άρθρου 18 του ν. 3229/2004, αποσπάσεων από Σώματα Ασφαλείας και πρόσθετων αποδοχών για το 
προσωπικό της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παι-
γνίων - Κατάργηση των παρ. 2, 5 και 10 του άρθρου 23 του ν. 4141/2013
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10684 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 107 Συγκρότηση ομάδων εργασίας στην Επι-
τροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Προσθήκη άρ-θρου 19Α στον ν. 3239/2004
Άρθρο 108 Ημέρες μετακίνησης μελών Σώματος Ελε-
γκτών Παιγνίων - Τροποποίηση της περ. γ’ της παρ. 3 
άρθρου 3 του Κεφαλαίου Α’ της υποπαρ. Δ.9 του ν. 4336/
2015
Άρθρο 109 Ένταξη στις ρυθμίσεις τμηματικής καταβο-
λής οφειλετών φυσικών προσώπων επιτηδευματιών,νο-
μικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων που επλήγησαν 
λόγω των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 με ΚΑΔ δραστηριότητας υπαγόμενης στις εν 
λόγω ρυθμίσεις και με προσωρινή απαγόρευση λειτουρ-
γίας εντός ορισμένου χρονικού διαστήματος - Τροποποί-
ηση της παρ. 1 του άρθρου 289 του ν. 4738/2020
Άρθρο 110 Παραχώρηση χρήσης για την εκτέλεση 
έργων εγκατάστασης υποβρυχίων καλωδίων ηλεκτρι-
κής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών για την διασύνδεση νήσων ή βραχονησίδων με την ηπειρωτική χώρα - Προ-
σθήκη περ. ι’ στην παρ. 2 του άρθρου 14 του ν. 2971/2001
Άρθρο 111 Αναστολή εκτέλεσης πρωτοκόλλων κατε-
δάφισης και διοικητικής αποβολής - Τροποποίηση του άρθρου 247 του ν. 4782/2021 (Α’ 36)
Άρθρο 112 Μεταβατική διάταξη - Προσθήκη άρθρου 
30Α στον ν. 2789/2000
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’: ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 113 Έναρξη ισχύος
ΜΕΡΟΣ Α’
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι:
1. Η αντιμετώπιση της διαφθοράς και της αδιαφάνει-
ας κατά την εφαρμογή του συστήματος εξετάσεων για τη χορήγηση αδειών οδήγησης, ο εκσυγχρονισμός της 
εκπαιδευτικής ύλης και της δοκιμαστικής διαδικασίας 
με γνώμονα την προαγωγή της οδικής ασφάλειας της 
Χώρας, μέσω της διαμόρφωσης ενός σύγχρονου πλαισί-
ου θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης και εξέτασης 
των υποψήφιων οδηγών και οδηγών, καθώς και του κα-θορισμού ενός συστήματος ελέγχου και εποπτείας των διαδικασιών και αξιολόγησης των εξεταστών.
2. Η αντιμετώπιση των διοικητικών και νομικών στρε-
βλώσεων που έχουν ανακύψει εξαιτίας της κυκλοφορίας 
οχημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος με ειδικές πινακίδες 
κυκλοφορίας, που έχουν χορηγηθεί από ιδιωτικούς φο-
ρείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο αυτόν η δη-
μιουργία ενός σαφούς και αποτελεσματικού νομικού 
πλαισίου που προσδιορίζει τις προϋποθέσεις χαρακτη-
ρισμού οχημάτων ως ιστορικού ενδιαφέροντος και τη 
διαδικασία θέσης αυτών σε δημόσια κυκλοφορία υπό 
όρους διαφάνειας σε σχέση με τα λοιπά οχήματα, μέσω 
της χορήγησης στα οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος 
κρατικών στοιχείων κυκλοφορίας, του καθορισμού των όρων κυκλοφορίας, της καθιέρωσης τεχνικού ελέγχου, της θέσπισης υποχρέωσης καταβολής τελών κυκλοφο-ρίας και της καταγραφής τους σε ηλεκτρονικό Μητρώο 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
3. Η αντιμετώπιση ζητημάτων που άπτονται των επι-
βατικών μεταφορών, των οχημάτων δημόσιας και ιδιω-
τικής χρήσης, των σταθμών εξυπηρέτησης οχημάτων, 
των σιδηροδρομικών μεταφορών, των εποπτευόμενων 
φορέων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, 
καθώς και των οδικών εμπορευματικών μεταφορών, 
μέσω της επικαιροποίησης, της απλούστευσης και του εκσυγχρονισμού των μηχανισμών και των διαδικασιών που διέπουν τα εν λόγω ζητήματα.
Άρθρο 2
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος είναι: 
1. Η αναμόρφωση του συστήματος θεωρητικής και 
πρακτικής εκπαίδευσης των υποψήφιων οδηγών και 
οδηγών, της διεξαγωγής των θεωρητικών εξετάσεων 
και πρακτικών δοκιμασιών για τη χορήγηση όλων των 
κατηγοριών αδειών οδήγησης οχημάτων, η ρύθμιση του 
ελέγχου, της εποπτείας και της αξιολόγησης των σχε-
τικών διαδικασιών, έτσι ώστε οι διαδικασίες αυτές να 
διεξάγονται υπό όρους αυξημένης αποτελεσματικότητας 
και διαφάνειας.
2. Η ρύθμιση της ταξινόμησης και κυκλοφορίας των 
οχημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος με στόχο την προ-
αγωγή του ρόλου τους ως τμήματος της εθνικής και πα-
γκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάδειξη της 
ιστορικής και αισθητικής αξίας τους.
3. Η ρύθμιση ζητημάτων αρμοδιότητας του Υπουργεί-
ου Υποδομών και Μεταφορών με στόχο την απλοποίηση 
των σχετικών διαδικασιών, την ίση μεταχείριση και τη 
βέλτιστη εξυπηρέτηση των πολιτών.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος ισχύουν οι εξής ορι-
σμοί:
1. «Φορέας εξετάσεων»: Οι υπηρεσίες μεταφορών και 
επικοινωνιών των Περιφερειακών Ενοτήτων της Χώρας 
που είναι αρμόδιες για τη διενέργεια των θεωρητικών 
εξετάσεων και των πρακτικών δοκιμασιών των υποψή-
φιων οδηγών και οδηγών για τη χορήγηση όλων των 
κατηγοριών αδειών οδήγησης.
2. «Αρμόδια αρχή»: Το Τμήμα Αδειών Οδήγησης και 
Επιμόρφωσης Οδηγών της Διεύθυνσης Οδικής Κυκλο-
φορίας και Ασφάλειας της Γενικής Διεύθυνσης Στρατη-
γικού Σχεδιασμού Μεταφορών και Οδικής Ασφάλειας 
της Γενικής Γ ραμματείας Μεταφορών του Υπουργείου 
Υποδομών και Μεταφορών.
3. «Ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες»: Σημαντικές δυ-
σκολίες μάθησης εξαιτίας αισθητηριακών, νοητικών, 
γνωστικών, αναπτυξιακών προβλημάτων, ψυχικών και 
νευροψυχικών διαταραχών οι οποίες, σύμφωνα με τη 
διεπιστημονική αξιολόγηση, επηρεάζουν τη διαδικασία 
της σχολικής προσαρμογής και μάθησης. Στους μαθη-
τές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες συγκαταλέγονται, 
ιδίως, όσοι παρουσιάζουν διαταραχές ομιλίας - λόγου, 
ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, όπως δυσλεξία, δυσγρα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10685 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
φία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία, 
σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκι-
νητικότητα. Στην κατηγορία μαθητών με αναπηρία και 
ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν εμπίπτουν οι μαθητές 
με χαμηλή σχολική επίδοση που συνδέεται αιτιωδώς με εξωγενείς παράγοντες, όπως γλωσσικές ή πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.
4. «Μελέτη περίπτωσης»: Θέμα θεωρητικής εξέτασης 
υποψήφιων οδηγών σχετικά με πραγματική κατάσταση, 
την οποία μπορεί να αντιμετωπίσει ένας οδηγός κατά 
την οδήγηση, ώστε να αξιολογηθούν η οδηγική συμπε-ριφορά του, η επίγνωση κινδύνου και η εγρήγορσή του 
σε δυνητικό κίνδυνο, καθώς και η αντίληψή του ως προς 
την οδική ασφάλεια.
5. «Πρακτική δοκιμασία»: Η δοκιμασία προσόντων και 
συμπεριφοράς των υποψήφιων οδηγών ή των οδηγών 
ως προς τις δεξιότητες οδήγησής τους, η οποία περιλαμ-
βάνει ειδικές δοκιμασίες και πορεία στο δημόσιο οδικό 
δίκτυο της Χώρας υπό κανονικές συνθήκες κυκλοφορίας. 
6. «Επόπτες»: Οι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Εποπτών 
που ασκούν εποπτεία στο έργο των υπεύθυνων για τη 
διεξαγωγή των θεωρητικών εξετάσεων και πρακτικών 
δοκιμασιών των υποψήφιων οδηγών και οδηγών για τη χορήγηση άδειας οδήγησης. 
7. «Εποπτεία»: Ο έλεγχος ο οποίος διενεργείται από 
τους Επόπτες, ως μέλη της Επιτροπής Εποπτείας και Εν-
στάσεων, στις θεωρητικές και πρακτικές δοκιμασίες των 
υποψήφιων οδηγών και των οδηγών μέσω: 
α) τακτικών δειγματοληπτικών επιτόπιων ελέγχων,β) εκτάκτων επιτόπιων ελέγχων, γ) ελέγχων κατόπιν καταγγελιών και
δ) απομακρυσμένης εποπτείας, βάσει δειγματοληψίας 
ή κατόπιν καταγγελίας ή ένστασης. 
8. «Αξιολόγηση»: Η συστηματική αποτίμηση της Αρ-
μόδιας αρχής ως προς τη διενέργεια των πρακτικών 
δοκιμασιών των υποψήφιων οδηγών και οδηγών επί τη 
βάσει των αποτελεσμάτων της Εποπτείας, καθώς και των 
λοιπών διαθέσιμων σε αυτήν στοιχείων. 
9. «Επιτροπή Εποπτείας και Ενστάσεων»: Η τριμελής 
Επιτροπή, η οποία είναι υπεύθυνη για τη διενέργεια της 
απομακρυσμένης εποπτείας και την εξέταση των ενστά-
σεων των υποψήφιων οδηγών και οδηγών. 
10. «Φορέας χαρακτηρισμού οχήματος ιστορικού 
ενδιαφέροντος»: Φορέας ο οποίος υποδεικνύεται από 
τη Διεθνή Ομοσπονδία Αυτοκινήτου (Δ.Ο.Α.), τη Διεθνή 
Ομοσπονδία Μοτοσικλέτας (Δ.Ο.Μ.), τη Διεθνή Ομο-
σπονδία Παλαιών Οχημάτων (Δ.Ο.Π.Ο.) και το Υπουργείο 
Εθνικής Άμυνας, αρμόδιος για να χαρακτηρίζει «Όχημα 
ιστορικού ενδιαφέροντος», να εκδίδει και να χορηγεί τη 
«Βεβαίωση χαρακτηρισμού οχήματος ιστορικού ενδια-
φέροντος», καθώς και το «Πιστοποιητικό συμμόρφωσης 
οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος».
11. «Όχημα ιστορικού ενδιαφέροντος»: Κάθε όχημα 
που έχει ηλικία τριάντα (30) τουλάχιστον ετών από το 
έτος κατασκευής του, ο ειδικός τύπος του δεν κατασκευ-
άζεται πλέον, από ιστορικής απόψεως συντηρείται και 
διατηρείται στην αρχική του κατάσταση, δεν έχει υποστεί 
ουσιαστική αλλαγή στα τεχνικά χαρακτηριστικά των κα-
τασκευαστικών του στοιχείων και πληροί το σύνολο των νομικών προϋποθέσεων και τεχνικών προδιαγραφών 
των διεθνών κανονισμών που θέτουν η Δ.Ο.Α., η Δ.Ο.Μ., 
η Δ.Ο.Π.Ο. και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, κατά περί-
πτωση, και χαρακτηρίζεται ως τέτοιο από τον «Φορέα 
χαρακτηρισμού οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος».
12. «Βεβαίωση χαρακτηρισμού οχήματος ιστορικού 
ενδιαφέροντος»: Βεβαίωση που εκδίδεται και χορηγείται 
από τους Φορείς χαρακτηρισμού οχήματος ιστορικού εν-
διαφέροντος, δια της οποίας χαρακτηρίζεται ένα όχημα 
ως ιστορικού ενδιαφέροντος.
13. «Πιστοποιητικό συμμόρφωσης οχήματος ιστορι-
κού ενδιαφέροντος»: Πιστοποιητικό που εκδίδεται και 
χορηγείται από τους Φορείς χαρακτηρισμού οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος, διά του οποίου βεβαιώνεται η συμμόρφωση οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος με 
τις προϋποθέσεις του παρόντος. 
14. «Φορέας διοργανώσεων οχημάτων ιστορικού ενδι-
αφέροντος»: Φορέας που διενεργεί τις διοργανώσεις της 
περ. ε’ του άρθρου 49 του ν. 2696/1999 (Κώδικα Οδικής 
Κυκλοφορίας, Α’ 57).
ΜΕΡΟΣ Β’
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΟΔΗΓΩΝ ΚΑΙ ΟΔΗΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΩΝ ΟΔΗΓΗΣΗΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΗ
Άρθρο 4
Γενικές ρυθμίσεις εκπαίδευσης και εξέτασης υποψηφίων οδηγών 
1. Προϋπόθεση για την παρακολούθηση της θεωρητι-
κής και πρακτικής εκπαίδευσης, καθώς και για την εξέτα-
ση των υποψηφίων οδηγών είναι ο εφοδιασμός τους με 
το αντίστοιχο Δελτίο Εκπ αίδευσης Εξέτασης (Δ.Ε.Ε.). Το 
Δ.Ε.Ε. είναι έντυπο με τριετή ισχύ, το οποίο περιλαμβάνει 
όλα τα απαραίτητα στοιχεία του υποψηφίου, καθώς και 
μνημόνιο δοκιμασιών προσόντων και συμπεριφοράς 
και εκδίδεται από τον Φορέα Εξετάσεων κατόπιν της 
διενέργειας ιατρικής εξέτασης υποψηφίων οδηγών και 
οδηγών από οποιονδήποτε ιδιώτη ιατρό των ειδικοτή-των του Παραρτήματος ΙΙΙ του π.δ. 51/2012 (Α’ 101) που διατηρεί νόμιμο ιατρείο στη Χώρα ή από οποιονδήποτε 
ιατρό των ιδίων ειδικοτήτων, ο οποίος συμμετέχει ή είναι 
μέλος ιατρικής εταιρείας οποιασδήποτε νομικής μορφής 
που έχει την έδρα της στη Χώρα. Η ως άνω διαδικασία διενέργειας ιατρικής εξέτασης ισχύει και για την ανανέ-ωση αδειών οδήγησης οχημάτων.
2. Για την παρακολούθηση θεωρητικής και πρακτι-
κής εκπαίδευσης οι υποψήφιοι οδηγοί για τη χορήγηση 
άδειας οδήγησης οχημάτων κατηγορίας Β, όπως αυτή 
ορίζεται στην περ.  στ’ της παρ.  1 του άρθρου 3 του
π.δ. 51/2012, πρέπει να έχουν συμπληρώσει το δέκατο έβδομο (17ο) έτος της ηλικίας τους. 
3. Προκειμένου να λάβουν μέρος στη θεωρητική εξέ-
ταση και στην πρακτική δοκιμασία, οι υποψήφιοι οδηγοί 
υποχρεούνται να έχουν πραγματοποιήσει τον ελάχιστο αριθμό ωρών θεωρητικής εκπαίδευσης, όπως προβλέ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10686 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
πεται στην απόφαση της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 
30, και πρακτικής εκπαίδευσης, όπως προβλέπεται στην 
απόφαση της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 30, σύμ-
φωνα με τις προδιαγραφές του Παραρτήματος ΙΙ του
π.δ. 51/2012 περί ελάχιστων απαιτήσεων για τις εξετάσεις 
οδήγησης. Ο Φορέας Εξετάσεων της οικείας Περιφέρειας 
είναι αρμόδιος για τον προγραμματισμό της διεξαγωγής 
της θεωρητικής εξέτασης και της πρακτικής δοκιμασίας.
4. Στους υποψήφιους οδηγούς που έχουν πραγμα-
τοποιήσει τον ελάχιστο αριθμό ωρών θεωρητικής και 
πρακτικής εκπαίδευσης, σύμφωνα με την παρ. 3, χορη-
γούνται βεβαίωση για την πιστοποίηση της θεωρητι-
κής εκπαίδευσης, υπογεγραμμένη από τον Διευθυντή 
Σπουδών του Κέντρου Θεωρητικής Εκπαίδευσης Υπο-
ψηφίων Οδηγών (ΚΕ.Θ.Ε.Υ.Ο.), όπως αυτό προβλέπεται 
στο άρθρο 8 του π.δ. 208/2002 (Α’ 194) και αντίστοιχα 
βεβαίωση για απόδειξη ολοκλήρωσης της πρακτικής 
εκπαίδευσης υπογεγραμμένη από τον ιδιοκτήτη ή τον 
νόμιμο εκπρόσωπο της Σχολής Οδηγών.
5. Οι υποψήφιοι οδηγοί που έχουν συμπληρώσει το 
δέκατο έβδομο (17ο) έτος της ηλικίας τους και έχουν 
πραγματοποιήσει τον ελάχιστο αριθμό ωρών θεωρητι-
κής και πρακτικής εκπαίδευσης οχημάτων κατηγορίας Β, 
δύνανται να λάβουν μέρος στις θεωρητικές εξετάσεις και 
πρακτικές δοκιμασίες για τη χορήγηση άδειας οδήγησης 
οχημάτων κατηγορίας Β, που πραγματοποιούνται από 
τον φορέα εξετάσεων. 
6. Στους υποψηφίους της παρ. 5 που ολοκληρώνουν 
επιτυχώς την πρακτική δοκιμασία για τη χορήγηση 
άδειας οδήγησης οχημάτων κατηγορίας Β, παρέχεται η 
δυνατότητα οδήγησης με συνοδό και χορηγείται προ-
σωρινή άδεια οδήγησης, η οποία εκδίδεται σύμφωνα 
με τις διαδικαστικές προϋποθέσεις των άρθρων 42 έως 47 του ν. 4663/2020 (Α’ 30).
7. Με την προσωρινή άδεια οδήγησης επιτρέπεται η 
συνοδευόμενη οδήγηση:
α) Εντός της Περιφερειακής Ενότη τας του τόπου κατοι-
κίας του ενδιαφερόμενου και ειδικά για την Περιφέρεια 
Αττικής εντός της Περιφέρειας.
β) Για χρονικό διάστημα έως και την ημερομηνία παρα-
λαβής του εντύπου της άδειας οδήγησης που εκδίδεται σύμφωνα με το Παράρτημα Ι του π.δ. 51/2012. 
8. Ο συνοδός οδηγός απαιτείται να πληροί σωρευτικά 
τις εξής προϋποθέσεις:
α) να έχει συμπληρώσει την ηλικία των εικοσιπέντε 
(25) ετών,
β) να έχει στην κατοχή του άδεια οδήγησης κατηγορίας 
Β πάνω από πέντε (5) έτη και
γ) να έχει την άδεια οδήγησης σε ισχύ την οποία φέρει 
μαζί του.
9. Η άδεια οδήγησης του Παραρτήματος Ι του
π.δ. 51/2012 χορηγείται με τη συμπλήρωση της ηλικίας των δεκαοκτώ (18) ετών. Στην περίπτωση που ο οδηγός 
έχει υποπέσει σε παράβαση κατά τη διάρκεια της συνο-
δευόμενης οδήγησης, η οποία επισύρει ποινή αφαίρεσης 
της άδειας οδήγησης, και εφόσον με τη συμπλήρωση 
της προαναφερθείσας ηλικίας η ποινή αυτή βρίσκεται 
σε ισχύ, η άδεια οδήγησης χορηγείται μετά την επιβολή των προβλεπόμενων στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας 
(Κ.Ο.Κ.) κυρώσεων.
Άρθρο 5
Ειδική θεωρητική εκπαίδευση
1. Eιδική θεωρητική εκπαίδευση προβλέπεται για τους 
υποψήφιους οδηγούς:
α) που δεν έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική φοί-
τηση στο δημοτικό σχολείο και στο γυμνάσιο σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 2 του ν. 1566/1985 (Α’ 167),
β) με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, 
γ) οι οποίοι έχουν αναγνωριστεί ως δικαιούχοι διε-
θνούς προστασίας, ή
δ) οι οποίοι είναι κωφοί ή βαρήκοοι.
2. Για τους υποψήφιους της παρ. 1 προβλέπεται ειδική 
εκπαιδευτική προσέγγιση με τη χρήση ειδικού εκπαιδευ-
τικού υλικού, το οποίο περιλαμβάνει ενδεικτικά εγχειρί-
διο σε ψηφιακή μορφή, όπου η παρουσίαση της ύλης 
δύναται να γίνεται με ήχο, εικόνες, σκίτσα, φωτογραφίες, 
κείμενο και βίντεο στην ελληνική νοηματική γλώσσα.
Άρθρο 6
Θεωρητική εξέταση
1. Για την απόκτηση της άδειας οδήγησης οποιασδή-
ποτε κατηγορίας, ο υποψήφιος υποβάλλεται σε θεωρητι-
κή εξέταση για να διαπιστωθεί ότι διαθέτει την απαιτού-
μενη γνώση των θεμάτων της θεωρητικής εκπαίδευσης 
που καθορίζονται με την περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 
30 του παρόντος και των κανόνων οδικής κυκλοφορίας 
σύμφωνα με τις ελάχιστες απαιτήσεις του Παραρτήματος 
ΙΙ του π.δ. 51/2012 (Α’ 101).
2. Σε θεωρητική εξέταση υποβάλλονται όσοι αιτούνται 
για πρώτη φορά άδεια οδήγησης για τις κατηγορίες Β’ , ΑΜ, Α1, Α2 ή Α, C1 ή C, D1 ή Dσε Ερωτηματολόγια που 
αποτελούνται από ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και 
μελέτες περίπτωσης, όπως καθορίζονται με την απόφα-
ση της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 30. 
3. Το υλικό των εξετάσεων διατίθεται και σε ξένες 
γλώσσες, πέραν της ελληνικής, όπως προβλέπεται στην απόφαση της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 30. Επίσης, διατίθεται στην ελληνική με χρήση ακουστικών με ήχο, καθώς και στην ελληνική νοηματική γλώσσα.
4. Οι ερωτήσεις που περιλαμβάνονται στα Ερωτημα-
τολόγια ορίζονται με τυχαία επιλογή από Τράπεζα Θεμά-
των Θεωρητικής Εξέτασης (Τ.Θ.Θ.Ε.), η οποία συστήνεται 
και λειτουργεί στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφο-
ρών. Η Τ.Θ.Θ.Ε. αναθεωρείται ανά δύο (2) έτη με μέριμνα 
της Διεύθυνσης Οδικής Κυκλοφορίας και Ασφάλειας του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Δικαίωμα έντα-
ξης ερωτήσεων στην Τ.Θ.Θ.Ε. έχουν τα πρόσωπα που 
καθορίζονται με την απόφαση της περ. δ) της παρ. 1 του 
άρθρου 30.
Άρθρο 7
Επιτηρητές θεωρητικής εξέτασης 
1. Οι επιτηρητές της θεωρητικής εξέτασης είναι υπάλ-
ληλοι των κατηγοριών ΠΕ, TE και ΔΕ των υπηρεσιών Με-
ταφορών και Επικοινωνιών της οικείας Περιφερειακής 
Ενότητας που ορίζονται με απόφαση του οικείου Περι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10687 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
φερειάρχη. Για τον σκοπό αυτόν καταρτίζεται πίνακας 
με τα στοιχεία των επιτηρητών.
2. Βάσει του πίνακα της παρ. 1, την ημέρα των εξετά-
σεων, ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Μεταφορών και 
Επικοινωνιών της Περιφερειακής Ενότητας ορίζει δύο 
(2) τουλάχιστον υπαλλήλους της οικείας Διεύθυνσης, 
ανά αίθουσα, ως επιτηρητές της θεωρητικής εξέτασης. 
3. Με απόφαση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Με-
ταφορών και Επικοινωνιών της Περιφερειακής Ενότητας, 
δύνανται να ορίζονται ως επιτηρητές της θεωρητικής 
εξέτασης και υπάλληλοι άλλων υπηρεσιών της Περιφε-ρειακής Ενότητας, βάσει του πίνακα της παρ. 1.
4. Ειδικώς στις Περιφέρειες Αττικής και Κεντρικής Μα-
κεδονίας, ο οικείος Περιφερε ιάρχης δύναται να ζητήσει 
να ορισθούν ως επιτηρητές και υπάλληλοι από Διευ-
θύνσεις που ανήκουν σε άλλε ς Περιφέρειες, εκτός της 
Αττικής και της Κεντρικής Μακεδονίας, αντίστοιχα. Στην 
περίπτωση αυτή, ο ορισμός του υπαλλήλου πραγματο-
ποιείται με κοινή απόφαση των οικείων Περιφερειαρχών.
5. Οι υπάλληλοι που αναφέρονται στην παρ. 4 ενημε-
ρώνονται για τον ορισμό τους ως επιτηρητών κατά την 
αμέσως προηγούμενη εργάσιμη ημέρα από την ημέρα 
των εξετάσεων, με μέριμνα του Προϊσταμένου της Διεύ-
θυνσης Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφερεια-κής Ενότητας που ζητά τον ορισμό τους. 
6. Υπεύθυνος της αίθουσας ορίζεται ο αρχαιότερος σε 
κατηγορία και βαθμό και, στην περίπτωση ισόβαθμων, ο επιτηρητής με περισσότερο πλεονάζοντα χρόνο στον 
συγκεκριμένο βαθμό.
Άρθρο 8
Διαδικασία θεωρητικής εξέτασης
1. Ο υποψήφιος προσέρχεται στην αίθουσα των εξετά-
σεων την ημέρα και ώρα που αναγράφεται στο Δ.Ε.Ε. και 
επιδεικνύει στους επιτηρητές της θεωρητικής εξέτασης 
το Δ.Ε.Ε. και την ταυτότητά του ή τη σχετική προσω-
ρινή βεβαίωση της αρμόδιας αστυνομικής αρχής ή το 
διαβατήριό του ή, εφόσον δεν είναι Έλληνας πολίτης, 
την άδεια διαμονής του ή την Άδεια Διαμονής Ενιαίου 
Τύπου (Α.Δ.Ε.Τ.) και, σε περίπτωση που αυτή δεν έχει χο-
ρηγηθεί, την απόφαση χορήγησης Α.Δ.Ε.Τ., που χορηγεί 
η Υπηρεσία Ασύλου του Υπουργείου Μετανάστευσης 
και Ασύλου.
2. Κάθε εξεταστικό κέντρο είναι εξοπλισμένο: 
α) με φορητή συσκευή με την οποία ανιχνεύεται οποια-
δήποτε μορφή ασύρματης επικοινωνίας, η οποία χρη-
σιμοποιείται από τους επιτηρητές κατά την είσοδο των 
υποψηφίων στην αίθουσα των εξετάσεων, καθώς και 
κατά τη διάρκεια της εξέτασης, 
β) με φορητή κάμερα με αποσπώμενη κάρτα μνήμης, 
με την οποία πραγματοποιείται στιγμιαία λήψη φωτο-
γραφίας κάθε υποψηφίου κατά την είσοδό του στο εξε-
ταστικό κέντρο, πριν από την έναρξη της διαδικασίας 
θεωρητικής εξέτασης και 
γ) με οθόνη, η οποία αναπαράγει οπτικοακουστικό 
υλικό για την ενημέρωση των υποψηφίων σχετικά με την 
διαδικασία της θεωρητικής εξέτασης, τις απαγορεύσεις και τις κυρώσεις που καθορίζονται με την απόφαση της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 30 πριν από την έναρξη 
της θεωρητικής εξέτασης. 
Ο ως άνω εξοπλισμός ελέγχεται και τίθεται σε λειτουρ-
γία με μέριμνα και ευθύνη των επιτηρητών της θεωρη-
τικής εξέτασης.
3. Πριν από την έναρξη της θεωρητικής εξέτασης των 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών διενεργείται έλεγχος 
ταυτοπροσωπίας σε δύο στάδια:
α) Σε πρώτο στάδιο από τους επιτηρητές της θεωρη-
τικής εξέτασης βάσει των προσωπικών στοιχείων του 
υποψηφίου, όπως εμφανίζονται στην οθόνη των υπο-
λογιστών που βρίσκονται στο εξεταστικό κέντρο, στο 
Δ.Ε.Ε. και στα έγγραφα της παρ. 1. Ο υποψήφιος φέρει 
την αποκλειστική ευθύνη για την ορθή αναγραφή των 
προσωπικών του στοιχείων στα προαναφερόμενα έγ-
γραφα. Αν, κατά τον έλεγχο ταυτοπροσωπίας, διαπιστω-
θούν διαφορές στα προσωπικά στοιχεία των υποψηφί-
ων, όπως αναγραμματισμός ονόματος, ο υποψήφιος 
αποβάλλεται από τη διαδικασία θεωρητικής εξέτασης 
με μέριμνα του υπευθύνου της αίθουσας. Ο υποψήφιος 
που αποβάλλεται από τη διαδικασία έχει το δικαίωμα 
να υποβάλει αίτηση διόρθωσης των προσωπικών του 
στοιχείων στον φορέα εξετάσεων, ο οποίος, μετά από 
τη διόρθωση, επαναπρογραμματίζει τη συμμετοχή του υποψηφίου στη θεωρητική εξέταση.
β) Σε δεύτερο στάδιο, με τη χρήση ηλεκτρονικών μέ-
σων. Για την εισαγωγή τους στο εξεταστικό σύστημα, οι υποψήφιοι κάνουν χρήση ψηφιακών διαπιστευτηρίων. 
Η αυθεντικοποίηση των υποψηφίων γίνεται κατόπιν επι-
λογής ενός από τους τρόπους που προβλέπονται στην παρ. 1 του άρθρου 24 του ν. 4727/2020 (Α’ 184). 
4. Αν, κατά τη διενέργεια των ελέγχων ταυτοπροσω-
πίας της παρ. 3 ή κατόπιν άσκησης ελέγχου από τους 
επόπτες του Μητρώου Εποπτών, διαπιστωθεί απόπειρα 
τέλεσης ή τέλεση πλαστογραφίας ή παραπλάνησης των 
επιτηρητών της θεωρητικής εξέτασης ή των εποπτών ως 
προς την ταυτότητα του υποψηφίου, ή αν ο υποψήφιος καταλαμβάνεται να υποβ οηθείται με οποιοδήποτε τρό-
πο, ή να παραβαίνει τις υποχρεώσεις που καθορίζονται με την απόφαση της περ. γ) της παρ. 1 του άρθρου 30, ο 
υποψήφιος αποβάλλεται από τη διαδικασία θεωρητικής 
εξέτασης με ευθύνη των επιτηρητών της θεωρητικής 
εξέτασης, και σε περίπτωση παρουσίας επόπτη με ευθύ-
νη του επόπτη, και το Δ.Ε.Ε. ακυρώνεται. Ο υποψήφιος 
έχει δικαίωμα επανέκδοσης του Δ.Ε.Ε. και εκ νέου προ-
γραμματισμού συμμετοχής του στη θεωρητική εξέταση 
μετά από την πάροδο δύο (2) ετών από τη διαπίστωση 
της παράβασης και την εκ νέου παρακολούθηση των 
ελάχιστων απαιτούμενων μαθημάτων θεωρητικής εκ-
παίδευσης που προβλέπονται στην περ. γ) της παρ. 1 
του άρθρου 30. 
Άρθρο 9
Δειγματοληπτικός έλεγχος ταυτοπροσωπίαςυποψήφιων οδηγών και οδηγών
1. Η ψηφιακή φωτογραφία των υποψηφίων χρησιμο-
ποιείται αποκλειστικά για τη διενέργεια, σε δεύτερο χρό-
νο, δειγματοληπτικού ελέγχου ταυτοπροσωπίας από την 
αρμόδια αρχή. Για τη διενέργεια του δειγματοληπτικού 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10688 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
ελέγχου ταυτοπροσωπίας, η ψηφιακή φωτογραφία του 
υποψηφίου, που λαμβάνεται σύμφωνα με την περ. β) 
της παρ. 2 του άρθρου 8, διασταυρώνεται, με τη χρήση 
ηλεκτρονικών μέσων, με την αντίστοιχη φωτογραφία 
που συμπεριλαμβάνεται στο Δ.Ε.Ε. του υποψηφίου.
2. Οι ψηφιακές φωτογραφίες των υποψηφίων αποθη-
κεύονται στην αποσπώμενη κάρτα μνήμης, η οποία, μετά 
το πέρας της θεωρητικής εξέτασης, αποστέλλεται, με 
μέριμνα των επιτηρητών της θεωρητικής εξέτασης, στη 
Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρει-
ας. Τα ανωτέρω δεδομένα διατηρούνται για τον σκοπό 
της διενέργειας δειγματοληπτικού ελέγχου ταυτοπροσω-
πίας, καθώς και τη στατιστική επεξεργασία για χρονικό 
διάστημα που δεν υπερβαίνει τους τέσσερις (4) μήνες 
από την ημέρα διεξαγωγής της θεωρητικής εξέτασης. 
Μετά το πέρας του ως άνω χρονικού διαστήματος, οι 
φωτογραφίες διαγράφονται. Κατ’ εξαίρεση, αν έχει εκκι-
νήσει και βρίσκεται σε εξέλιξη οποιαδήποτε δικαστική 
ή διοικητική διαδικασία ή διαδικασία απομακρυσμένης 
εποπτείας σύμφωνα με το άρθρο 20, οι φωτογραφίες 
διατηρούνται μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών 
αυτών, λαμβανομένων των απαραίτητων τεχνικών και 
οργανωτικών μέτρων για την ασφάλεια της επεξεργα-
σίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Τα εν λόγω μέτρα καταγράφονται σε κατάλληλες πολιτικές 
ασφαλείας για το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφο-
ρών που ενεργεί ως Υπεύθυνος Επεξεργασίας, και για 
τις Περιφέρειες που εκτελούν πράξεις επεξεργασίας ως Εκτελούντες την Επεξεργασία, σύμφωνα με το άρθρο 4 
του Κανονισμού (EE) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 
(L 119) και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137).
3. Αν, κατά τη διενέργεια του δειγματοληπτικού ελέγ-
χου ταυτοπροσωπίας, διαπιστωθεί η τέλεση πλαστογρα-
φίας ή παραπλάνησης των επιτηρητών της θεωρητικής 
εξέτασης ή των εποπτών ως προς την ταυτότητα του 
υποψηφίου:
α) Ο υποψήφιος θεωρείται ότι απέτυχε στη θεωρητι-
κή εξέταση και το Δ.Ε.Ε. ακυρώνεται. Ο υποψήφιος έχει 
δικαίωμα υποβολής αίτησης επανέκδοσης του Δ.Ε.Ε. και 
εκ νέου προγραμματισμού συμμετοχής στη θεωρητική 
εξέταση μετά από την πάροδο δύο (2) ετών από τη δια-
πίστωση της παράβασης. Για την επανέκδοση του Δ.Ε.Ε. 
και τη συμμετοχή του στη θεωρητική εξέταση απαιτείται 
η εκ νέου παρακολούθηση των ελάχιστων απαιτούμενων 
μαθημάτων θεωρητικής εκπαίδευσης που προβλέπονται 
στην περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 30.
β) Αν, κατά τη διαπίστωση της παράβασης, ο υποψή-
φιος έχει ολοκληρώσει την πρακτική εκπαίδευση και την 
αντίστοιχη δοκιμασία και του έχει χορηγηθεί προσωρινή 
άδεια οδήγησης ή άδεια οδήγησης, ανακαλείται η προ-
σωρινή άδεια ή η άδεια οδήγησης που του έχει χορη-
γηθεί. Ο υποψήφιος έχει δικαίωμα υποβολής αίτησης 
επανέκδοσης του Δ.Ε.Ε. και εκ νέου προγραμματισμού 
συμμετοχής του στη θεωρητική εξέταση και την πρακτι-
κή δοκιμασία, μετά από την πάροδο δύο (2) ετών από 
τη διαπίστωση της παράβασης. Για την επανέκδοση του 
Δ.Ε.Ε. και τη συμμετοχή του στις εξετάσεις, απαιτείται η εκ νέου παρακολούθηση των ελάχιστων απαιτούμενων μαθημάτων θεωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης που 
προβλέπονται στις περ. γ) και ε) της παρ. 1 του άρθρου 
30 αντίστοιχα.
Άρθρο 10
Θεωρητική εξέταση ατόμων που δεν έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση, ατόμων με ειδικές εκ παιδευτικές ανάγκες 
και όσων δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα
1. Ειδική θεωρητική εξέταση προβλέπεται για τους 
υποψήφιους οδηγούς:
α) που δεν έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκ-
παίδευση,
β) με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες,γ) που δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα.
2. Πέραν των προβλεπόμενων στο άρθρο 8, για τη θε-
ωρητική εξέταση των ανωτέρω κατηγοριών υποψήφιων 
οδηγών εφαρμόζονται, αντίστοιχα, τα ακόλουθα:
α) Οι υποψήφιοι για την απόκτηση άδειας οδήγησης 
όλων των κατηγοριών οχημάτων, που δεν έχουν ολοκλη-ρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση, όπως αυτή ορίζεται 
στην παρ. 3 του άρθρου 2 του ν. 1566/1985 (Α’ 167),υπο-
βάλλονται σε ειδική θεωρητική εξέταση με τη βοήθεια προσωπικών ακουστικών του μηχανογραφικού συστή-
ματος με εκφώνηση των αντίστοιχων ερωτηματολογίων. 
Για την υπαγωγή τους στη θεωρητική εξέταση του πρώ-
του εδαφίου οι υποψήφιοι υποβάλλουν υποχρεωτικά, 
ταυτόχρονα με την αίτηση για αρχική έκδοση του Δ.Ε.Ε., 
βεβαίωση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευ-
σης του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων ότι δεν 
έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση ή, αν 
τέτοια βεβαίωση δεν δύναται να εκδοθεί, βεβαίωση περί 
μη έκδοσης και μη ύπαρξης διαθέσιμων στοιχείων της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
β) Η θεωρητική εξέταση των υποψήφιων οδηγών, οι 
οποίοι παρουσιάζουν ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, 
πραγματοποιείται με τη διαδικασία της περ. α). Για την 
υπαγωγή τους στην διαδικασία αυτή, οι υποψήφιοι υπο-
βάλλουν στον Φορέα Εξετάσεων ειδική διαγνωστική έκ-
θεση, η οποία χορηγείται ή έχει χορηγηθεί από κρατική δομή, ιδίως από τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγη-
σης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.), ή 
τα Κέντρα Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστή-
ριξης (Κ.Ε.Σ.Υ.), ή τα Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης, Διά-
γνωσης και Υποστήριξης Ειδικών Εκπαιδευτικών Ανα-
γκών (ΚΕ.Δ.Δ.Υ.)ή τα Κέντρα Διάγνωσης, Αξιολόγησης 
και Υποστήριξης (Κ.Δ.Α.Υ.), τα Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα 
(ΙΠΔ), τα Κοινοτικά Κέντρα Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων (Κο.Κ.ε.Ψ.Υ.Π.Ε.), τα Κέντρα Ψυχικής Υγείας, κα-θώς και την Ειδική Διαγνωστική Επιτροπή Αξιολόγησης 
(Ε.Δ.Ε.Α.) που λειτουργε ί στην Περιφερειακή Διεύθυν-
ση Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, 
ή από εξειδικευμένο σε θέματα ειδικών εκπαιδευτικών 
αναγκών ψυχίατρο. 
γ) Υποψήφιοι που δεν γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα 
δύνανται να εξετάζονται σε μία από τις ξένες γλώσσες 
που είναι διαθέσιμες μέσω τ ου κατάλληλου μηχανογρα-
φικού συστήματος. Όσοι δεν γνωρίζουν κάποια από τις 
διαθέσιμες ξένες γλώσσες του συστήματος, αλλά κατα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10689 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
νοούν την ελληνική γλώσσα, δύνανται να εξετάζονται 
με τη διαδικασία της περ. α).
Άρθρο 11
Θεωρητική εξέταση κωφών και βαρήκοων 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών
1. Πέραν των προβλεπόμενων στο άρθρο 8, για τη θε-
ωρητική εξέταση κωφών και βαρήκοοων υποψήφιων 
οδηγών ή οδηγών εφαρμόζονται τα ακόλουθα:
α) Πριν από την έναρξη της διαδικασίας θεωρητικής 
εξέτασης και με στόχο την ενημέρωσή τους ή την παρο-
χή διευκρινίσεων από τους επιτηρητές δύνανται να χρη-
σιμοποιούν διερμηνέα ελληνικής νοηματικής γλώσσας 
ή χειλεανάγνωσης, η δαπάνη του οποίου βαρύνει τον 
ίδιο τον εξεταζόμενο, ή να κάνουν χρήση της Υπηρεσί-ας Εξ Αποστάσεως Διερμηνείας ή Χειλεανάγνωσης του Εθνικού Ιδρύματος Κωφών μέσω βιντεοκλήσης. O υπο-ψήφιος οδηγός ή οδηγός δηλώνει στην αίτησή του για 
χορήγηση άδειας οδήγησης που υποβάλλει στον Φορέα 
Εξετάσεων ότι στη θεωρητική εξέταση θα κάνει χρήση 
διερμηνέα και η δήλωση αυτή αναγράφεται στο Δ.Ε.Ε.. Ο διερμηνέας, που προσέρχεται στον χώρο της θεωρη-
τικής εξέτασης με μέριμνα του εξεταζομένου, διαθέτει 
πιστοποίηση από την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδας ή το 
Εθνικό Ίδρυμα Κωφών ή το Σωματείο Διερμηνέων Ελλη-
νικής Νοηματικής Γλώσσας, την οποία επιδεικνύει στους 
επιτηρητές. Οι επιτηρητέ ς αναφέρουν την πιστοποίηση 
και τα στοιχεία του διερμηνέα στο Δ.Ε.Ε..
β) Υποβάλλονται σε θεωρητική εξέταση με την προβο-
λή βίντεο που εμφανίζεται στην οθόνη του ηλεκτρονικού 
υπολογιστή και περιλαμβάνει, τις ερωτήσεις, τις απα-
ντήσεις, τα σχήματα και τα κείμενα μεταφρασμένα στην 
ελληνική νοηματική γλώσσα, καθώς και υπότιτλους. Ο 
υποψήφιος επιλέγει τη σωστή απάντηση ακολουθώντας 
τις υποδείξεις του βίντεο.
2. Για την υπαγωγή τους στη θεωρητική εξέταση της 
παρ. 1, οι υποψήφιοι που είναι κωφοί ή βαρήκοοι υπο-
βάλλουν στον Φορέα Εξετάσεων Πιστοποιητικό Αναπη-
ρίας από Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) ή 
από τις Ανώτατες Υγειονομικές Επιτροπές Πιστοποίησης 
Αναπηρίας της παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 4058/2012 (Α’ 63).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ
Άρθρο 12
Πρακτική εκπαίδευση
1. Η έναρξη των μαθημάτων της πρακτικής εκπαίδευ-
σης για τη χορήγηση άδειας οδήγησης οποιασδήποτε 
κατηγορίας, πραγματοποιείται μόνο μετά από την πε-
ράτωση των μαθημάτων θεωρητικής εκπαίδευσης του 
υποψήφιου οδηγού στην κατηγορία Β. 
2. Κάθε υποψήφιος οδηγός που προσέρχεται στον φο-
ρέα εξετάσεων, προκειμένου να συμμετέχει σε πρακτική 
δοκιμασία, υποχρεούται να έχει παρακολουθήσει τα ελά-
χιστα μαθήματα πρακτικής εκπαίδευσης, σε αντίστοι-
χης κατηγορίας εκπαιδευτικό όχημα, που προβλέπονται 
στην απόφαση της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 30. Υποψήφιος που έχει στην κατοχή του άδεια οδήγησης 
μιας εκ των κατηγοριών Β, ΑΜ, Α1, Α2, Α, C1, C, D1 ή D, 
δύναται, εφόσον το επιθυμεί, να παρακολουθήσει μαθή-
ματα πρακτικής εκπαίδευσης σε αντίστοιχης κατηγορί-ας οχήματα νέας τεχνολογίας, όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 2 του ν. 4710/2020 (Α’ 142).
Άρθρο 13
Πρακτική δοκιμασία
1. Μετά από την επιτυχή θεωρητική εξέταση και την 
ολοκλήρωση της πρακτικής εκπαίδευσης, ακολουθεί η 
πρακτική δοκιμασία για την κατηγορία οδήγησης που 
έχει ζητήσει ο υποψήφιος οδηγός. 
2. Η πρακτική δοκιμασία υποψήφιων οδηγών για την 
απόκτηση άδειας οδήγησης κατηγορίας ΑΜ, Α1, Α2, Α 
χωρίζεται στα εξής τέσσερα (4) μέρη:
α) Προετοιμασία οδηγού και έλεγχοι ασφάλειας οχή-
ματος, κατά την οποία ο υποψήφιος καλείται να απαντή-
σει σε προκαθορισμένες ερωτήσεις και να αποδείξει ότι διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις για την προετοιμασία 
ασφαλούς οδήγησης του οχήματος,
β) δοκιμασία ελιγμών, η οποία πραγματοποιείται εκτός 
οδικού δικτύου σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο ελιγμών,
γ) πορεία, η οποία συνίσταται στον έλεγχο της οδη-
γικής ικανότητας και συμπεριφοράς του οδηγού, εντός 
οδικού δικτύου, σε φυσιολογικές συνθήκες κυκλοφορίας 
υπό την καθοδήγηση του εξεταστή,
δ) πορεία χωρίς καθοδήγηση, η οποία συνίσταται στον 
έλεγχο της οδηγικής συμπεριφοράς του οδηγού και της 
ικανότητάς του για λήψη οδηγικών αποφάσεων, εντός 
οδικού δικτύου, σε φυσιολογικές συνθήκες κυκλοφορίας 
χωρίς την καθοδήγηση του εξεταστή.
3. Η πρακτική δοκιμασία υποψήφιων οδηγών για την 
απόκτηση άδειας οδήγησης κατηγορίας Β χωρίζεται στα 
εξής τέσσερα (4) μέρη:
α) Προετοιμασία οδηγού και έλεγχοι ασφάλειας οχή-
ματος, κατά την οποία ο υποψήφιος καλείται να απαντή-
σει σε προκαθορισμένες ερωτήσεις και να αποδείξει ότι διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις για την προετοιμασία ασφαλούς οδήγησης του οχήματος,
β) πορεία, η οποία συνίσταται στον έλεγχο της οδηγι-
κής ικανότητας, συμπεριλ αμβανομένης της ικανότητας 
του οδηγού να πραγματοποιήσει ελιγμούς οπισθοπο-
ρείας, και συμπεριφοράς του οδηγού, εντός οδικού δι-
κτύου, σε φυσιολογικές συνθήκες κυκλοφορίας υπό την 
καθοδήγηση του εξεταστή,
γ) δοκιμασίες στάθμευσης οχήματος που συνίστανται 
στον έλεγχο της οδηγικής ικανότητας του υποψήφιου 
οδηγού να πραγματοποιήσει ελιγμούς στάθμευσης του 
οχήματος, με ή χωρίς οπισθοπορεία, εντός και εκτός οδι-
κού δικτύου, σε επιτρεπόμενο χώρο στάθμευσης,
δ) πορεία χωρίς καθοδήγηση, η οποία συνίσταται στον 
έλεγχο της οδηγικής συμπεριφοράς του οδηγού και της 
ικανότητάς του για λήψη οδηγικών αποφάσεων, σε φυσι-
ολογικές συνθήκες κυκλοφορίας χωρίς την καθοδήγηση 
του εξεταστή, αλλά με τη χρήση πλοηγού.
4. Η πρακτική δοκιμασία υποψήφιων οδηγών για την 
απόκτηση άδειας οδήγησης κατηγορίας ΒΕ χωρίζεται 
στα εξής πέντε (5) μέρη:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10690 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
α) Προετοιμασία οδηγού και έλεγχοι ασφάλειας οχή-
ματος, κατά την οποία ο υποψήφιος καλείται να απαντή-
σει σε προκαθορισμένες ερωτήσεις και να αποδείξει ότι 
διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις για την προετοιμασία 
ασφαλούς οδήγησης του ρυμουλκού και ρυμουλκού-
μενου οχήματος,
β) ζεύξη και απόζευξη ρυμουλκούμενου οχήματος, 
όπου ο υποψήφιος καλείται να απαντήσει σε προκαθο-
ρισμένες ερωτήσεις για τον έλεγχο της ικανότητάς του να 
ζεύξει και να αποζεύξει με ασφάλεια το ρυμουλκούμενο 
όχημα και εφόσον του ζητηθεί, να πραγματοποιήσει τη διαδικασία της ζεύξης και απόζευξης,
γ) πορεία, η οποία συνίσταται στον έλεγχο της οδη-
γικής ικανότητας και συμπεριφοράς του οδηγού, εντός 
οδικού δικτύου, σε φυσιολογικές συνθήκες κυκλοφορίας 
υπό την καθοδήγηση του εξεταστή,
δ) δοκιμασίες οπισθοπορείας και στάθμευσης οχή-
ματος που συνίστανται στον έλεγχο της οδηγικής ικα-
νότητας του υποψήφιου οδηγού να πραγματοποιήσει 
ελιγμούς οπισθοπορείας και στάθμευσης του ρυμουλκού 
και του ρυμουλκούμενου οχήματος, εντός και εκτός οδι-
κού δικτύου, σε επιτρεπόμενο χώρο στάθμευσης,
ε) πορεία χωρίς καθοδήγηση, η οποία συνίσταται στον 
έλεγχο της οδηγικής συμπεριφοράς του οδηγού και της 
ικανότητάς του για λήψη οδηγικών αποφάσεων, σε φυσι-
ολογικές συνθήκες κυκλοφορίας χωρίς την καθοδήγηση 
του εξεταστή, αλλά με τη χρήση πλοηγού.
5. Η πρακτική δοκιμασία υποψήφιων οδηγών για την 
απόκτηση άδειας οδήγησης κατηγορίας C1, C, D1, D, C1E, 
CE, D1E, DE χωρίζεται στα εξής πέντε (5) μέρη:
α) Προετοιμασία οδηγού και έλεγχοι ασφάλειας οχή-
ματος, κατά την οποία ο υποψήφιος καλείται να απαντή-
σει σε προκαθορισμένες ερωτήσεις και να αποδείξει ότι διαθέτει τις απαραίτητες γνώσεις για την προετοιμασία ασφαλούς οδήγησης του οχήματος,
β) ζεύξη και απόζευξη συρμού και αρθρωτού οχήμα-
τος, όπου ο υποψήφιος καλείται να απαντήσει σε προ-
καθορισμένες ερωτήσεις για τον έλεγχο της ικανότητάς 
του να ζεύξει και να αποζεύξει με ασφάλεια τον συρμό ή το αρθρωτό όχημα, και εφόσον του ζητηθεί, να πραγ-ματοποιήσει τη διαδικασία της ζεύξης και απόζευξης,
γ) πορεία, η οποία συνίσταται στον έλεγχο της οδη-
γικής ικανότητας και συμπεριφοράς του οδηγού, εντός 
οδικού δικτύου, σε φυσιολογικές συνθήκες κυκλοφορίας 
υπό την καθοδήγηση του εξεταστή,
δ) δοκιμασίες οπισθοπορείας και στάθμευσης οχή-
ματος που συνίστανται στον έλεγχο της οδηγικής ικα-
νότητας του υποψήφιου οδηγού να πραγματοποιήσει 
ελιγμούς οπισθοπορείας και στάθμευσης του οχήματος, 
εντός και εκτός οδικού δικτύου, σε επιτρεπόμενο χώρο στάθμευσης,
ε) πορεία χωρίς καθοδήγηση, η οποία συνίσταται στον 
έλεγχο της οδηγικής συμπεριφοράς του οδηγού και της 
ικανότητάς του για λήψη οδηγικών αποφάσεων, σε φυσι-
ολογικές συνθήκες κυκλοφορίας χωρίς την καθοδήγηση 
του εξεταστή, αλλά με τη χρήση πλοηγού.
6. Για τον έλεγχο της ικανότητας, την αξιολόγηση των 
προσόντων και συμπεριφοράς, τη διάρκεια και τον τόπο 
εξέτασης των υποψήφιων οδηγών εφαρμόζονται οι ελά-χιστες απαιτήσεις του Παραρτήματος ΙΙ του π.δ. 51/2012 
(Α’ 101).
Άρθρο 14
Διαδικασία πρακτικής δοκιμασίας υποψήφιων οδηγών και οδηγών
1. Ο Φορέας Εξετάσεων είναι αρμόδιος για τον προ-
γραμματισμό της πρακτικής δοκιμασίας, αφού προσκο-
μισθεί το Δ.Ε.Ε. του υποψηφίου από τον ίδιο ή από τον 
νόμιμο εκπρόσωπό του και εφόσον αποδεικνύεται με 
κάθε πρόσφορο μέσο η καταβολή του προβλεπόμενου 
στην παρ. 1 του άρθρου 52 του ν. 4155/2013 (Α’ 120) 
παραβόλου για την πρακτική δοκιμασία.
2. Η πρακτική δοκιμασία όλων των κατηγοριών αδει-
ών οδήγησης υποψήφιων οδηγών και οδηγών γίνεται 
αποκλειστικά με τα οχήματα και τις μοτοσικλέτες των 
σχολών οδηγών, σε εκπαιδευτικό όχημα της κατηγορί-ας για την οποία ο εξεταζόμενος έχει ζητήσει την άδεια 
οδήγησης, με την υποχρεωτική παρουσία εκπαιδευτή 
που έχει την κατάλληλη άδεια για τον σκοπό αυτόν.
3. Η πρακτική δοκιμασία όλων των κατηγοριών αδει-
ών οδήγησης διενεργείται από έναν εξεταστή, ο οποίος ορίζεται με απόφαση της αρμόδιας αρχής. Κατά τη διε-νέργεια πρακτικής δοκιμασίας υποψήφιων οδηγών και 
οδηγών αυτοκινήτων, φορτηγών και λεωφορείων, παρί-
στανται μέσα στο όχημα ο εξεταστής, και ο εκπαιδευτής 
του υποψήφιου οδηγού, ο οποίος έχει τον χειρισμό των ποδομοχλών. Σε περίπτωση κωφού και βαρήκοου υπο-
ψήφιου οδηγού που έχει ζητήσει παρουσία διερμηνέα 
της ελληνικής νοηματικής γλώσσας, ο διερμηνέας μπορεί 
να παραβρίσκεται στο οπίσθιο τμήμα του οχήματος. Η 
πρακτική δοκιμασία των υποψήφιων οδηγών και οδηγών 
μοτοσικλετών και μοτοπ οδηλάτων πραγματοποιείται με 
τον υποψήφιο να επιβαίνει μόνος του επί της εκπαιδευτι-
κής μοτοσικλέτας ή του εκπαιδευτικού μοτοποδηλάτου, 
ακολουθούμενος από εκπαιδευτικό όχημα. 
4. Πριν από την έναρξη της πρακτικής δοκιμασίας, οι 
υποψήφιοι οδηγοί και οδηγοί έχουν το δικαίωμα ελεύθε-
ρης οδήγησης έως πέντε (5) λεπτών χωρίς να υπόκεινται 
σε αξιολόγηση, εφόσον το επιθυμούν. Ο χρόνος ελεύ-
θερης οδήγησης προσμετράται στον συνολικό χρόνο 
διεξαγωγής της πρακτικής δοκιμασίας.
5. Η πρακτική δοκιμασία υποψήφιου οδηγού και οδη-
γού, όπως και η πρακτική εκπαίδευσή του, γίνονται σε 
αστικές οδούς στις οποίες παρουσιάζονται βαθμοί δυ-σκολίας και συνθήκες παρόμοιες με αυτές που συναντά 
κάθε οδηγός. Επίσης, εφόσον είναι δυνατόν, χρησιμοποι-
ούνται οδοί εκτός κατοικημένων περιοχών, οδοί ταχείας 
κυκλοφορίας και αυτοκινητόδρομοι. 
6. Οι οδηγίες και οι παρατηρήσεις του εξεταστή δίδο-
νται με τρόπο ώστε να μπορούν να γίνουν κατανοητές από τους υποψήφιους οδηγούς και οδηγούς. 
7. Οι υποψήφιοι οδηγοί και οδηγοί που είναι κωφοί ή 
βαρήκοοι, κατόπιν δήλωσής τους κατά την έκδοση του 
Δ.Ε.Ε., εφόσον το επιθυμούν, κάνουν χρήση της Υπη-
ρεσίας Εξ Αποστάσεως Διερμηνείας ή Χειλεανάγνωσης 
του Εθνικού Ιδρύματος Κωφών μέσω βιντεοκλήσης, πριν 
από την έναρξη της πορείας ή χρησιμοποιούν διερμη-νέα ελληνικής νοηματικής γλώσσας ή χειλεανάγνωσης, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10691 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
η δαπάνη του οποίου βαρύνει τον ίδιο τον εξεταζόμενο. 
Διαφορετικά, ο εξεταστής δεν διενεργεί την εξέταση. 
Ο διερμηνέας που προσέρχεται στον χώρο της πρακτι-
κής δοκιμασίας με μέριμνα του εξεταζομένου, διαθέτει 
πιστοποίηση από την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδας ή 
το Εθνικό Ίδρυμα Κωφών ή το Σωματείο Διερμηνέων 
Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας, την οποία και επιδει-
κνύει στον εξεταστή. 
8. Μετά το πέρας της πρακτικής δοκιμασίας, ο εξετα-
στής μεριμνά για τη σύνταξη πρακτικού διενέργειας της 
πρακτικής δοκιμασίας, το οποίο αποστέλλει υπογεγραμ-
μένο στον φορέα εξετάσεων.
9. Μετά από την επιτυχή ολοκλήρωση της πρακτικής 
δοκιμασίας, χορηγούνται η προσωρινή άδεια οδήγησης 
σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 3 του άρθρου 42 του
ν. 4663/2020 (Α’ 30) και, στη συνέχεια, η άδεια οδήγησης 
για την κατηγορία την οποία έχει ζητήσει ο ενδιαφερόμε-
νος. Αν ο υποψήφιος αποτύχει, υποχρεούται σε εκ νέου 
παρακολούθηση του ελάχιστου αριθμού μαθημάτων 
πρακτικής εκπαίδευσης που προβλέπεται στην απόφαση 
της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 30.
Άρθρο 15
Οπτικοακουστική καταγραφή 
πρακτικής δοκιμασίας
1. Η πρακτική δοκιμασία των υποψήφιων οδηγών και 
οδηγών όλων των κατηγοριών οχημάτων καταγράφεται 
με τη χρήση οπτικοακουστικών μέσων.
2. Πριν από την έναρξη των πρακτικών δοκιμασιών 
για τις οποίες έχει προγραμματισθεί η συμμετοχή του, ο 
εξεταστής παραλαμβάνει φορητή κάμερα από τη Διεύ-
θυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας. Η 
φορητή κάμερα είναι, κατ’ ελάχιστον, υψηλής ευκρίνειας, 
με δυνατότητα λήψης τριακοσίων εξήντα (360) μοιρών και διαθέτει μικρόφωνο και ειδική αποσπώμενη κάρτα 
μνήμης, στην οποία αποθηκεύεται όλη η διαδικασία της 
πρακτικής δοκιμασίας. 
3. Ο εξεταστής, κατόπιν διενέργειας ελέγχου της ορθής 
λειτουργίας της κάμερας και της σωστής τοποθέτησης 
της αποσπώμενης κάρτας μνήμης, τοποθετεί τη φορητή 
κάμερα με ευθύνη του μέσα στο εκπαιδευτικό όχημα 
και θέτει αυτή σε λειτουργία. Για την καταγραφή της 
πρακτικής δοκιμασίας μοτοσικλετών και μοτοποδηλά-
των, ο εξεταστής τοποθετεί με ευθύνη του τη φορητή 
κάμερα μέσα στο εκπαιδευτικό όχημα κατηγορίας Β, 
το οποίο ακολουθεί την εκπαιδευτική μοτοσικλέτα. Η 
κάμερα απεικονίζει ευδιάκριτα ολόκληρη την καμπίνα 
του οχήματος και τους συμμετέχοντες στη διαδικασία. 
Καθ’ όλη τη διάρκεια της πρακτικής δοκιμασίας ο εξε-
ταστής διασφαλίζει την ορθή λειτουργία της κάμερας 
και την καταγραφή της πρακτικής δοκιμασίας. Αν, πριν 
από την έναρξη της πρακτικής δοκιμασίας, διαπιστωθεί 
μη λειτουργία της κάμερας για οποιονδήποτε λόγο, η 
εξέταση δεν διενεργείται και δεν προσμετράται στον 
αριθμό εξετάσεων της παρ. 1 του άρθρου 21. Σε περί-
πτωση δυσλειτουργίας της κάμερας κατά τη διάρκεια της 
εξέτασης, η εξέταση διακόπτεται με ευθύνη του εξετα-στή. Σε αμφότερες τις περιπτώσ εις, η εξέταση του υπο-
ψηφίου επαναπρογραμματίζεται ατελώς για την πρώτη διαθέσιμη ημερομηνία. 4. Μετά το πέρας της εξέτασης ο εξεταστής αφαιρεί 
από το όχημα την κάμερα και εξάγει από αυτήν την 
αποσπώμενη κάρτα μνήμης. Εντός μιας (1) εργάσιμης 
ημέρας από τη λήξη της εξέτασης ο εξεταστής υποχρε-
ούται να παραδώσει την κάμερα και την κάρτα μνήμης 
στη Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περι-
φέρειας, μαζί με το πρακτικό δοκιμασίας σύμφωνα με 
την παρ. 8 του άρθρου 14 και, εφόσον ο υποψήφιος έχει 
επιτύχει, το Δ.Ε.Ε. του υποψηφίου. Ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέ-ρειας παραλαμβάνει την κάμερα και την κάρτα μνήμης, 
αφού ελέγξει ότι η τελευταία περιέχει το προβλεπόμενο 
αποθηκευμένο υλικό σε κατάλληλη μορφή. Αν διαπιστω-
θεί ότι η κάρτα μνήμης δεν περιέχει το προβλεπόμενο αποθηκευμένο υλικό, οι εξετάσεις που πραγματοποιή-
θηκαν από τον εν λόγω εξεταστή ακυρώνονται και οι 
εξετάσεις των υποψηφίων επαναπρογραμματίζονται 
ατελώς για την πρώτη διαθέσιμη ημερομηνία.
5. Η κάμερα φυλάσσεται σε ασφαλές μέρος μέχρι την 
παράδοσή της προς χρήση στον επόμενο εξεταστή. Η 
κάρτα μνήμης με το αποθηκευμένο οπτικοακουστικό 
υλικό της πρακτικής δοκιμασίας προστατεύεται από 
οποιαδήποτε παρέμβαση και με ευθύνη του Προϊστα-
μένου της Διεύθυνσης Μεταφορών και Επικοινωνιών της 
Περιφέρειας φυλάσσεται σε ασφα λές μέρος, αρχειοθετεί-
ται ανά εξεταστή και ανά ημέρα και φέρει υποχρεωτικά 
διακριτικό γνώρισμα που περιλαμβάνει, κατ’ ελάχιστον, την ημερομηνία διενέργειας της εξέτασης και το όνομα 
του εξεταστή. Ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Μεταφο-
ρών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας καθίσταται ο ίδιος 
ή δύναται να ορίζει υπάλληλο ως υπεύθυνο ασφαλείας 
για τη διασφάλιση της ακεραιότητας, εμπιστευτικότητας 
και διαθεσιμότητας του οπτικοακουστικού υλικού. 
6. Ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Μεταφορών και 
Επικοινωνιών της Περιφέρειας ή ο εξουσιοδοτημένος 
από αυτόν υπάλληλος διαβιβάζει την κάρτα μνήμης με 
το αποθηκευμένο οπτικοακουστικό υλικό στην αρμόδια 
αρχή, κατόπιν υποβολής αιτήματος της εν λόγω μονά-
δας, μεριμνώντας για τη δημιουργία, αρχειοθέτηση και τήρηση αντιγράφου αυτής κατ’ αναλογία της παρ. 5. 
7. Η κάρτα μνήμης με το αποθηκευμένο οπτικοακου-
στικό υλικό περιέχει υλικό: 
α) από το εσωτερικό του εκπαιδευτικού οχήματος, 
όπου απεικονίζονται τα χειριστήρια του οχήματος και 
όλοι οι συμμετέχοντες στη διαδικασία της πρακτικής 
δοκιμασίας και
β) από το εξωτερικό του εκπαιδευτικού οχήματος, 
όπου απεικονίζεται το οδικό δίκτυο στο οποίο κινείται 
το εκπαιδευτικό όχημα και το οποίο περιορίζεται στο 
απολύτως αναγκαίο για τους σκοπούς της αξιολόγησης 
και εποπτείας της πρακτικής δοκιμασίας, λαμβανομένων 
των αναγκαίων τεχνικών μέτρων για τη μη καταγραφή 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα άλλων χρηστών της 
οδού, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην απόφαση 
της παρ. 2 του άρθρου 30.
Η καταγραφή του οπτικοακουστικού υλικού γίνεται 
για τους σκοπούς της διαφάνειας, της αξιοπιστίας, του 
ελέγχου και της εποπτείας της διενέργειας της πρακτι-
κής δοκιμασίας των υποψήφιων οδηγών και οδηγών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10692 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
όλων των κατηγοριών οχημάτων, τη διασφάλιση των 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών και της άσκησης των 
δικαιωμάτων τους, καθώς και τη στατιστική επεξεργασία 
των στοιχείων που σχετίζονται με τη διαδικασία της πρα-
κτικής δοκιμασίας των υποψήφιων οδηγών και οδηγών.
8. Το καταγεγραμμένο οπτικοακουστικό υλικό διατη-
ρείται για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους 
έξι (6) μήνες από την ημερομηνία της διενέργειας της 
πρακτικής δοκιμασίας και χρησιμοποιείται ως εξής: 
α) Για τους σκοπούς της άσκησης του δικαιώματος 
υποβολής ένστασης, το καταγεγραμμένο υλικό μπορεί 
να χρησιμοποιηθεί για χρονικό διάστημα που δεν υπερ-
βαίνει τις τρεις (3) εργάσιμες ημέρες από την ημερομηνία 
διενέργειας της πρακτικής δοκιμασίας, λαμβανομένου 
υπόψη του άρθρου 23, 
β) για τους σκοπούς του ελέγχου και της εποπτείας της 
διενέργειας της πρακτικής δοκιμασίας, καθώς και της 
αξιολόγησης της οδηγικής ικανότητας του υποψηφίου 
οδηγού και οδηγού το καταγεγραμμένο υλικό μπορεί να 
χρησιμοποιηθεί για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαί-
νει τους έξι (6) μήνες από τη διενέργεια της πρακτικής 
εξέτασης.
γ) για τον σκοπό της διαπίστωσης του αδιάβλητου της 
διαδικασίας των πρακτικών δοκιμασιών, το καταγεγραμ-
μένο οπτικοακουστικό υλικό χρησιμοποιείται υποχρεω-
τικά στην περίπτωση διαπίστωσης τέλεσης ατυχήματος, 
για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους έξι (6) 
μήνες από τη διενέργεια της πρακτικής εξέτασης.
9. Μετά το πέρας του χρονικού διαστήματος των έξι 
(6) μηνών το οπτικοακουστικό υλικό το οποίο:
α) φυλάσσεται στη Διεύθυνση Μεταφορών και Επι-
κοινωνιών της Περιφέρειας σύμφωνα με τις παρ. 5 και 
6, διαγράφεται με ευθύνη του Προϊσταμένου της Διεύ-
θυνσης Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας, εκτός εάν έχει εκκινήσει οποιαδήποτε διοικητική ή πει-
θαρχική ή δικαστική διαδικασία ή διαδικασία εξέτασης 
ένστασης, οπότε το υλικό διατηρείται μέχρι το πέρας των 
εν λόγω διαδικασιών, λαμβανομένων των κατάλληλων 
τεχνικών και οργανωτικών μέτρων για την ασφάλεια της 
επεξεργασίας και 
β) έχει διαβιβαστεί στην αρμόδια αρχή σύμφωνα με 
την παρ. 6, διαγράφεται με ευθύνη του Προϊσταμένου 
της εν λόγω αρχής, εκτός εάν έχει εκκινήσει οποιαδήποτε 
διοικητική ή πειθαρχική ή δικαστική διαδικασία ή δια-
δικασία εξέτασης ένστασης, οπότε το υλικό διατηρείται 
μέχρι το πέρας των εν λόγω διαδικασιών, λαμβανομένων 
των κατάλληλων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων για την ασφάλεια της επεξεργασίας.
10. α) Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών απο-
τελεί τον Υπεύθυνο Επεξεργασίας των δεδομένων προ-σωπικού χαρακτήρα που τυγχάνουν επεξεργασίας, στο 
πλαίσιο της οπτικοακουστικής καταγραφής, για λογαρια-
σμό του οποίου οι Περιφέρειες εκτελούν συγκεκριμένες 
πράξεις επεξεργασίας, ως Εκτελούντες την Επεξεργασία, 
σύμφωνα με το άρθρο 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137).
β) Απαγορεύεται κάθε άλλη, πέραν των ρητώς ανατι-
θέμενων, πράξη επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα εκ μέρους των Εκτελούντων την Επεξεργα-σία, όπως, η αποθήκευση, η κοινολόγηση, η διαβίβαση, 
η διαγραφή, καθώς και κάθε περαιτέρω χρήση αυτών. Ο 
Υπεύθυνος και οι Εκτελούντες την Επεξεργασία οφείλουν 
να διασφαλίζουν το κατάλληλο επίπεδο ασφάλειας του 
υλικού, δηλαδή την εμπιστευτικότητα των δεδομένων, 
την ακεραιότητα και τη διαθε σιμότητά τους. Για την 
επίτευξη του αναγκαίου επιπέδου ασφάλειας, το Τμήμα 
Ασφάλειας Πληροφοριών και Πληροφοριακών Συστημά-
των του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών εκδίδει 
δεσμευτικές πολιτικές και ορίζει διαδικασίες ασφάλειας, 
οι οποίες εφαρμόζονται με ευθύνη των Περιφερειών. Για 
την εφαρμογή των πολιτικών και διαδικασιών ασφάλειας, 
ορίζεται ως υπεύθυνος ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης 
Μεταφορών και Επικοινωνιών της οικείας Περιφέρειας.
γ) Σε περίπτωση παραβίασης της ασφάλειας των δε-
δομένων, διενεργείται υποχρεωτικά ένορκη διοικητική εξέταση (Ε.Δ.Ε.), σύμφωνα με το άρθρο 126 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλή-λων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007, Α’ 26), για τη διαπίστωση τέλεσης πειθαρχικού παραπτώματος. 
δ) Τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια 
της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρα-
κτήρα καταγράφονται σε κατάλληλες πολιτικές για το 
Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών που ενεργεί ως 
Υπεύθυνος Επεξεργασίας και για τις Περιφέρειες που 
εκτελούν πράξεις επεξεργασίας ως Εκτελούντες την 
Επεξεργασία.
Άρθρο 16
Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα αδειών οδήγησης «Τέθριππον»
1. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δημιουρ-
γείται Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (Ο.Π.Σ.) 
με την ονομασία «Τέθριππον» για την υποστήριξη και 
διεκπεραίωση όλων των διαδικασιών που σχετίζονται 
με τη χορήγηση, επέκταση, ανανέωση και διαχείριση της 
άδειας οδήγησης ή του Πιστοποιητικού Επαγγελματικής 
Ικανότητας (Π.Ε.Ι.) που προβλέπεται στο π.δ. 74/2008 
(Α’ 112).
2. Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ορίζεται 
ως ο Υπεύθυνος Επεξεργασίας για την επεξεργασία δε-
δομένων προσωπικού χαρακτήρα που πραγματοποιείται 
μέσω του πληροφοριακού συστήματος και των μηχανο-
γραφικών εφαρμογών που το πλαισιώνουν. Κάθε άλλη 
εμπλεκόμενη Υπηρεσία, που εκτελεί πράξεις επεξερ-
γασίας για την επίτευξη αποκλειστικά του σκοπού της 
έκδοσης και διαχείρισης των αδειών οδήγησης και για 
λογαριασμό του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, 
ορίζεται ως η Εκτελούσα την Επεξεργασία. 
3. Τα επιμέρους στάδια των διαδικασιών της παρ. 1 
μπορούν να υποστηρίζονται είτε με υποσυστήματα του 
Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος (Ο.Π.Σ.), 
είτε με ειδικές μηχανογραφικές εφαρμογές και κατάλλη-
λη δικτυακή υποδομή που λειτουργούν για τον σκοπό 
αυτόν και διαλειτουργούν μεταξύ τους. Στα παραπάνω περιλαμβάνονται, ιδίως, υποσυστήματα και εφαρμογές για την υποβολή της αίτησης και των δικαιολογητικών 
των ενδιαφερομένων, τη διενέργεια των θεωρητικών 
εξετάσεων, τον προγραμματισμό της πρακτικής δοκι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10693 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
μασίας και των εργασιών των οικείων επιτροπών, την 
επιλογή και διαχείριση των εξεταστών και εποπτών, την 
καταχώριση των αποτελεσμάτων, την παρακολούθηση κάθε σταδίου της διαδικασίας, την υποστήριξη του έρ-
γου της εποπτείας, της αξιολόγησης και διασφάλισης 
ποιότητας, καθώς και της έκδοσης της προσωρινής 
άδειας οδήγησης ή της εκτύπωσης της άδειας οδήγησης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ΕΞΕΤΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΣ
Άρθρο 17
Μητρώο Εξεταστών Πρακτικής Δοκιμασίας Υποψήφιων Οδηγών και Οδηγών
1. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών κα-
ταρτίζεται και τηρείται Μητρώο Εξεταστών Πρακτικής 
Δοκιμασίας Υποψήφιων Οδηγών και Οδηγών, εφεξής 
«Μητρώο Εξεταστών», για την εξυπηρέτηση των ανα-
γκών των διενεργούμενων πρακτικών δοκιμασιών των 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών από τον φορέα εξετά-
σεων. Εξεταστές είναι οι υπάλληλοι, μόνιμοι και με σχέ-
ση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, που 
υπηρετούν σε υπηρεσίες, κεντ ρικές και περιφερειακές, 
του Δημοσίου, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης 
(Ο.Τ.Α.) α’ και β’ βαθμού και των νομικών προσώπων δη-
μοσίου δικαίου (ν.π.δ.δ.), καθώς και των νομικών προ-
σώπων ιδιωτικού δικαίου (ν.π.ι.δ.), εφόσον ανήκουν στη 
Γενική Κυβέρνηση, όπως εκάστοτε οριοθετείται από την 
Ελληνική Στατιστική Αρχή στο Μητρώο Φορέων Γενικής 
Κυβέρνησης, σύμφωνα με την περ. α’ της παρ. 1 του άρ-
θρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), και είναι υπεύθυνοι για 
τη διεξαγωγή της πρακτικής δοκιμασίας των υποψήφιων 
οδηγών και οδηγών.
2. Στο Μητρώο Εξεταστών εγγράφονται: 
α) Αυτοδίκαια, με την επιφύλαξη της παρ.  3, οι 
ήδη πιστοποιημένοι σύμφωνα με την υπό στοιχεία 
Α3/13948/1902/2013 απόφαση του Υφυπουργού Υποδο-
μών, Μεταφορών και Δικτύων (Β’ 633) από το Υπουργείο 
Υποδομών και Μεταφορών εν ενεργεία υπάλληλοι - εξε-
ταστές της πρακτικής δοκιμασίας υποψήφιων οδηγών 
και οδηγών όλων των κατηγοριών άδειας οδήγησης,
β) δημόσιοι υπάλληλοι κατηγορίας ΠΕ και ΤΕ, κατόπιν 
δημόσιας πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, η 
οποία εκδίδεται από τον Υπουργό Υποδομών και Μετα-
φορών. Δεν μπορεί να είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο 
οι υπάλληλοι που κατέχουν τη θέση Προϊσταμένου Δι-
εύθυνσης του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών ή 
Προϊσταμένου Τμήματος της Διεύθυνσης Οδικής Κυκλο-
φορίας και Ασφάλειας του ιδίου Υπουργείου,
γ) δημόσιοι υπάλληλοι κατηγορίας ΔΕ, οι οποίοι είναι 
πιστοποιημένοι από τον Εθνικό Οργανισμό Πιστοποίη-
σης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού 
(Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) στην ειδικότητα «Εκπαιδευτής Υποψήφιων 
Οδηγών Αυτοκινήτων και Μοτοσικλετών».
3. Οι υποψήφιοι προς εγγραφή στο Μητρώο πρέπει, 
κατά τον χρόνο εγγραφής στο Μητρώο και καθ’ όλη τη διάρκεια παραμονής τους σε αυτό:
α) να μην έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα ή αργία και 
να μην τους έχει επιβληθε ί τελεσίδικα οποιαδήποτε πει-θαρχική ποινή, πλην της επίπληξης, από Υπηρεσιακό 
Συμβούλιο του άρθρου 120 του Κώδικα Κατάστασης 
Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλ-
λήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007, Α’ 26), για οποιοδήποτε 
πειθαρχικό παράπτωμα μέχρι τη διαγραφή της ποινής 
κατά το άρθρο 145 του ίδιου Κώδικα και
β) να μην έχουν υποπέσει σε περισσότερες από δύο 
(2) παραβάσεις που εντάσσονται στο Σύστημα Ελέγχου 
Συμπεριφοράς Οδηγών του άρθρου 107 του Κώδικα Οδι-
κής Κυκλοφορίας (ν. 2696/1999, Α’ 57) και να μην τους 
έχει αφαιρεθεί η άδεια οδήγησης, για οποιαδήποτε πα-
ράβαση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, τα τελευταία τρία (3) έτη.
4. Η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την 
ένταξη στο Μητρώο δημοσιεύεται σε έντυπη και ηλε-
κτρονική μορφή.
5. Η εγγραφή στο Μητρώο Εξεταστών γίνεται με 
απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Υπο-
δομών και Μεταφορών. Για την οριστική ένταξη των 
προσώπων των περ. β) και γ) της παρ. 2 στο Μητρώο 
Εξεταστών απαιτείται η επιτυχής παρακολούθηση ειδι-
κών επιμορφωτικών προγραμμάτων αρχικής κατάρτισης 
που διεξάγονται από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοί-κησης και Αυτοδιοίκησης. 
6. Οι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Εξεταστών, μετά 
από την οριστική ένταξή τους στο Μητρώο, υπόκεινται 
στις απαιτήσεις εξασφάλισης της ποιότητας και διαρ-
κούς επιμόρφωσης σύμφωνα με το Παράρτημα IV του
π.δ. 51/2012 (Α’ 101).
7. Τα δεδομένα των εγγεγραμμένων στο Μητρώο Εξε-
ταστών που τυγχάνουν επεξεργασίας για τους σκοπούς 
της παρ. 1 αποθηκεύονται σε ειδική βάση δεδομένων 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών που εφαρ-
μόζει τις αρχές προστασίας των δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα, όπως αυτές προβλέπονται στον Κανονισμό 
(EE) 2016/679 και στον ν. 4624/2019 και εξειδικεύονται σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 30 του παρόντος. 
Τα δεδομένα των εγγεγραμμένων τηρούνται για τον 
χρόνο εγγραφής τους στο Μητρώο και για χρονικό δι-
άστημα πέντε (5) ετών από την για οποιονδήποτε λόγο 
διαγραφή τους από αυτό και διαγράφονται μετά το 
πέρας του ανωτέρω χρονικού διαστήματος, εκτός εάν 
έχει εκκινήσει οποιαδήποτε διοικητική ή πειθαρχική ή 
δικαστική διαδικασία, οπότε και το υλικό διατηρείται 
μέχρι το πέρας των εν λόγω διαδικασιών, με τη λήψη των 
κατάλληλων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων για την 
ασφάλεια της επεξεργασίας. Το Υπουργείο Υποδομών 
και Μεταφορών είναι ο Υπεύθυνος Επεξεργασίας των 
εν λόγω δεδομένων.
Άρθρο 18
Υποχρεώσεις των Εξεταστών
1. Οι εξεταστές εκτελούν το έργο τους μετά από τη 
λήξη του κανονικού ωραρίου εργασίας των δημόσιων 
υπηρεσιών και εκτός του χρόνου που καλύπτεται από 
υπερωριακή απασχόληση. 
2. Οι εξεταστές υποχρεούνται να παρίστανται στη διε-
νέργεια των πρακτικών δοκιμασιών για τις οποίες έχουν 
ορισθεί. Σε περίπτωση άρνησης παρουσίας τους ή αδι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10694 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
καιολόγητης απουσίας τους εφαρμόζονται τα άρθρα 
106 έως 146Β του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολι-
τικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ.
(ν. 3528/2007, Α’ 26). Η απουσία από τη διενέργεια πρα-
κτικών δοκιμασιών θεωρείται αδικαιολόγητη ιδίως όταν δεν αφορά σε υπηρεσιακό κώλυμα του εξεταστή, όπως αυτό έχει δηλωθεί εγγράφως από την υπηρεσία από την οποία προέρχεται. Αν η άρνηση παρουσίας ή η αδικαιο-
λόγητη απουσία εξεταστών στη διενέργεια πρακτικών δο-
κιμασιών προκαλεί κώλυμα διεξαγωγής των δοκιμασιών 
αυτών σε ορισμένη Περιφερειακή Ενότητα, επιτρέπεται η 
μετακίνηση εξεταστών από άλλη Περιφερειακή Ενότητα.
3. Εξεταστής, ο οποίος αρνείται να παρασταθεί ή αδι-
καιολόγητα δεν παρίσταται στις πρακτικές δοκιμασίες 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών για τις οποίες έχει ορι-στεί για περισσότερες από τρεις (3) φορές, διαγράφεται 
από το Μητρώο με απόφαση της αρμόδιας αρχής για 
την τήρηση του μητρώου, πέραν των πειθαρχικών κυ-
ρώσεων που επιβάλλονται βάσει του Κώδικα Κατάστα-
σης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και 
Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ., σύμφωνα με την παρ. 2.
Άρθρο 19
Μητρώο Εποπτών
1. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών καταρτί-
ζεται και τηρείται Μητρώο Εποπτών για τις ανάγκες της 
εποπτείας και του ελέγχου του έργου των εξεταστών, 
των πρακτικών δοκιμασιών των υποψήφιων οδηγών και 
οδηγών και της τήρησης των προϋποθέσεων διεξαγωγής 
των θεωρητικών εξετάσεων των υποψήφιων οδηγών.
2. Στο Μητρώο Εποπτών δύναται να εγγράφεται:α) το ένστολο προσωπικό της Ελληνικής Αστυνομίας, 
κατόπιν ειδικής πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, 
η οποία εκδίδεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Υπο-
δομών και Μεταφορών και Προστασίας του Πολίτη εντός 
τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος,
β) αν ο αριθμός των εγγεγραμμένων εποπτών της 
περ. α) δεν επαρκεί για την κάλυψη του εποπτικού έργου 
που ανατίθεται σε αυτούς, το ένστολο προσωπικό άλλων 
φορέων, στις αρμοδιότητες των οποίων περιλαμβάνεται 
η εποπτεία εφαρμογής του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, 
ήτοι το ένστολο προσωπικό της Δημοτικής Αστυνομίας 
και το ένστολο προσωπικό του Λιμενικού Σώματος - Ελ-ληνικής Ακτοφυλακής,
γ) το προσωπικό της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, κατό-
πιν ειδικής πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος που 
εκδίδεται από τον Διοικητή της Αρχής. 
3. Η πρόσκληση για την εγγραφή στο Μητρώο δημο-
σιεύεται σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή. 
4. Για την ένταξή τους στο Μητρώο Εποπτών οι υπο-
ψήφιοι επόπτες οφείλουν να ολοκληρώσουν επιτυχώς 
ειδικά επιμορφωτικά προγράμματα κατάρτισης που δι-
εξάγονται από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης 
και Αυτοδιοίκησης. Η εγγραφή στο Μητρώο Εποπτών 
γίνεται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουρ-γείου Υποδομών και Μεταφορών.
5. Τα δεδομένα των μελών του Μητρώου Εποπτών 
που τυγχάνουν επεξεργασίας για τους σκοπούς της 
παρ. 1 αποθηκεύονται σε ειδική βάση δεδομένων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών που εφαρμό-
ζει τις αρχές προστασίας των δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα, όπως αυτές προβλέπονται στον Κανονισμό 
(EE) 2016/679 και στον ν. 4624/2019 (Α’ 137) και εξειδι-
κεύονται σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου 30 του 
παρόντος. Τα δεδομένα των εγγεγραμμένων τηρούνται για τον χρόνο εγγραφής τους στο Μητρώο και για χρο-
νικό διάστημα πέντε (5) ετών από την για οποιονδήποτε 
λόγο διαγραφή τους από αυτό. Μετά το πέρας του ανω-
τέρω χρονικού διαστήματος τα δεδομένα διαγράφονται, 
εκτός εάν έχει εκκινήσει οποιαδήποτε διοικητική ή πει-
θαρχική ή δικαστική διαδικασία, οπότε και τα δεδομένα 
διατηρούνται μέχρι το πέρας των εν λόγω διαδικασιών, λαμβανομένων των κατάλληλων τεχνικών και οργανω-
τικών μέτρων για την ασφάλεια της επεξεργασίας. Το 
Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών είναι ο Υπεύθυνος 
Επεξεργασίας των εν λόγω δεδομένων.
Άρθρο 20
Επιτροπές Εποπτείας και Ενστάσεων
1. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών συστή-
νονται Επιτροπές Εποπτείας και Ενστάσεων, οι οποίες 
αποτελούνται από τον Πρόεδρο και δύο (2) μέλη. 
2. Πρόεδρος της κάθε Επιτροπής ορίζεται ο Προϊ-
στάμενος Διεύθυνσης του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών ή Προϊστάμενος Τμήματος της Διεύθυνσης 
Οδικής Κυκλοφορίας και Ασφάλειας του ιδίου Υπουρ-
γείου με απόφαση της αρμόδιας αρχής, μετά από την 
επιτυχή ολοκλήρωση ειδικών επιμορφωτικών προγραμ-
μάτων που διεξάγονται από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας 
Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης. Μέλη της κάθε Επιτροπής 
ορίζονται δύο (2) εγγεγραμμένοι επόπτες στο Μητρώο 
Εποπτών, ύστερα από κλήρωσ η που διεξάγεται από την 
αρμόδια αρχή. 
3. Η κάθε Επιτροπή συνεδριάζει πέντε (5) φορές τον 
μήνα. 
4. Οι Επιτροπές Εποπτείας και Ενστάσεων είναι αρμόδι-
ες για την απομακρυσμένη εποπτεία, η οποία συνίσταται:
α) στον απομακρυσμένο δειγματοληπτικό έλεγχο ή 
απομακρυσμένο έλεγχο, κατόπιν καταγγελίας ή ένστα-
σης, της πρακτικής δοκιμασίας υποψήφιων οδηγών και 
οδηγών, που διενεργείται από εξεταστές του Μητρώου 
Εξεταστών του άρθρου 17,
β) στον απομακρυσμένο δειγματοληπτικό έλεγχο ταυ-
τοπροσωπίας των υποψήφιων οδηγών κατά τη θεωρη-
τική εξέταση, που διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 9,
γ) στην εξέταση των ενστάσεων των υποψήφιων οδη-
γών και οδηγών κατά του αποτελέσματος της πρακτικής 
δοκιμασίας. 
5. Για την εκτέλεση του έργου της απομακρυσμένης 
εποπτείας, τα μέλη των Επιτροπών Εποπτείας και Εν-
στάσεων αποκτούν πρόσβαση στο καταγεγραμμένο 
οπτικοακουστικό υλικό του άρθρου 15, καθώς και στις 
ψηφιακές φωτογραφίες του άρθρου 9, όπως τους κοι-
νοποιούνται από την αρμόδια αρχή. Τα αποτελέσματα 
της απομακρυσμένης εποπτείας υποβάλλονται από τα 
μέλη των Επιτροπών στην αρμόδια αρχή, εντός πέντε 
(5) ημερών από την ημερομηνία παραλαβής του υλικού.
6. Το έργο της Επιτροπής Εποπτείας και Ενστάσεων 
πραγματοποιείται μετά από τη λήξη του κανονικού ωρα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10695 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
ρίου εργασίας των δημόσιων υπηρεσιών και εκτός του 
χρόνου που καλύπτεται από υπερωριακή απασχόληση. 
Άρθρο 21
Αποζημίωση εξεταστών, εποπτών και μελών Επιτροπής Εποπτείας και Ενστάσεων
1. Οι εγγεγραμμένοι εξεταστές του Μητρώου Εξετα-
στών λαμβάνουν αποζημίωση για τη συμμετοχή τους 
στις πρακτικές δοκιμασίες υποψήφιων οδηγών και οδη-
γών, η οποία ορίζεται σε τριακόσια (300) ευρώ μηνιαίως. 
Η αποζημίωση αυτή καταβάλλεται στους εξεταστές στην 
περίπτωση που ο αριθμός των συμμετοχών κάθε εξετα-
στή στις πρακτικές δοκιμασίες είναι πέντε (5) μηνιαίως. 
Οι εξεταστές υποχρεούντ αι, όταν υπάρχουν υπηρεσι-
ακές ανάγκες, να πραγματ οποιούν και περισσότερες 
των πέντε (5) συμμετοχών. Για τις πέραν των πέντε (5) 
συμμετοχές στο έργο αυτό, δεν καταβάλλεται αποζημί-
ωση και σε περίπτωση κάτω των πέντε (5) συμμετοχών, η αποζημίωση περιορίζεται αναλόγως.
2. Οι εγγεγραμμένοι επόπτες του Μητρώου Εποπτών 
λαμβάνουν αποζημίωση για τη συμμετοχή τους στην 
εποπτεία της διεξαγωγής των θεωρητικών εξετάσεων, 
στην εποπτεία και τον έλεγχο των πρακτικών δοκιμασι-ών υποψήφιων οδηγών και οδηγών και του έργου των εξεταστών, η οποία ορίζεται σε διακόσια πενήντα (250) ευρώ μηνιαίως. Η αποζημίωση αυτή καταβάλλεται υπό τον όρο ότι ο συνολικός αριθμός των συμμετοχών κάθε 
επόπτη, συνυπολογιζομένων τόσο των θεωρητικών εξε-
τάσεων όσο και των πρακτικών δοκιμασιών, είναι πέντε 
(5) μηνιαίως. Για τις πέραν των πέντε (5) συμμετοχές στο 
έργο αυτό, δεν καταβάλλεται αποζημίωση.
3. Στον Πρόεδρο και τα μέλη της Επιτροπής Εποπτείας 
και Ενστάσεων καταβάλλεται αποζημίωση ύψους διακο-
σίων πενήντα (250) ευρώ μηνιαίως, υπό τον όρο ότι οι συ-
νεδριάσεις της Επιτροπής στην οποία συμμετέχουν είναι 
πέντε (5) μηνιαίως. Οι ως άνω υπάλληλοι υποχρεούνται, 
όταν υπάρχουν υπηρεσιακές ανάγκες, να πραγματοποι-
ούν και περισσότερες των πέντε (5) συνεδριάσεων. Για τις πέραν των πέντε (5) συνεδριάσεις, δεν καταβάλλεται 
αποζημίωση.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Άρθρο 22
Κριτήρια και αποτελέσματα 
αξιολόγησης εξεταστών
1. Για την αξιολόγηση των εξεταστών, που διενεργεί-
ται από την αρμόδια αρχή, καθορίζονται κριτήρια και 
κατηγοριοποιούνται, αντιστοίχως, τα σφάλματα που 
διαπιστώνονται κατά τη διαδικασία των εξετάσεων. 
2. Τα σφάλματα κατατάσσονται, ανάλογα με τον βαθμό 
σοβαρότητάς τους, σε σοβαρά και απλά. 
3. Η σοβαρότητα ενός σφάλματος καθορίζεται με 
βάση τα κριτήρια, μεταξύ άλλων, της επιρροής ή της 
αλλοίωσης του αποτελέσματος της εξέτασης του υπο-
ψήφιου οδηγού ή οδηγού, της πρόκλησης εμποδίων με 
οποιονδήποτε τρόπον κ αι σε οποιοδήποτε στάδιο της 
διαδικασίας εξέτασης υποψήφιων οδηγών ή οδηγών, καθώς και της αδικαιολόγητης παρέμβασης οποιασδή-
ποτε μορφής στη διενέργεια εξετάσεων. 
4. Αν, κατά τη διενέργεια ελέγχου πρακτικής δοκιμα-
σίας υποψήφιων οδηγών και οδηγών, διαπιστωθεί η 
διάπραξη σοβαρού σφάλματος, συντάσσεται από την 
αρμόδια αρχή φύλλο αξιολόγησης, στο οποίο καταχω-ρίζονται τα στοιχεία του εξεταστή και περιγράφεται το 
διαπιστωθέν σφάλμα. Βάσει του φύλλου αξιολόγησης, 
η αρμόδια αρχή, εκδίδει πόρισμα. 
5. Εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την παρα-
λαβή του πορίσματος, ο εξεταστής δύναται να διατυπώ-
σει εγγράφως τις αντιρρήσεις του. Αν παρέλθει άπρακτη 
αυτή η προθεσμία, το πόρισμα οριστικοποιείται. 
6. Η αρμόδια αρχή εξετάζει τις αντιρρήσεις που υπέβα-
λε ο εξεταστής ως προς την επάρκειά τους, αποφαίνεται 
σχετικά με αιτιολογημένη κρίση, καταχωρίζει το αποτέ-λεσμα της αξιολόγησης στην ατομική καρτέλα αξιολό-
γησης του εξεταστή και, εφόσον απαιτείται, επιβάλλει 
τις κυρώσεις της παρ. 7.
7. Οι κυρώσεις για τον εξεταστή, αν αυτός υποπίπτει 
σε σοβαρό σφάλμα, καθορίζονται ως εξής:
α) για την πρώτη φορά διάπραξης του σφάλματος, 
επιβάλλεται στον εξεταστή απομάκρυνση από το έργο 
της πρακτικής δοκιμασίας υποψήφιων οδηγών ή οδηγών 
για έναν (1) μήνα,
β) σε περίπτωση υποτροπής σε χρονικό διάστημα δύο 
(2) ετών από την αρχική επιβολή της απομάκρυνσης, ο εξεταστής αποβάλλεται από το Μητρώο Εξεταστών για 
δύο (2) μήνες και υποχρεούται πριν από την επανένταξή 
του στο Μητρώο σε εκ νέου επιτυχή ολοκλήρωση του 
προγράμματος επιμόρφωσης διάρκειας πέντε (5) του-
λάχιστον ημερών,
γ) σε περίπτωση υποτροπής σε χρονικό διάστημα δύο 
(2) ετών από την επανένταξή του στο Μητρώο Εξετα-
στών, ο εξεταστής διαγράφεται από το Μητρώο.
8. Αν, κατά τη διενέργεια ελέγχου πρακτικής δοκιμασί-
ας υποψήφιων οδηγών και οδηγών, διαπιστωθεί η διά-
πραξη απλού σφάλματος, συντάσσεται από την αρμόδια 
αρχή φύλλο αξιολόγησης, στο οποίο καταχωρίζονται 
τα σφάλματα και εφόσον απαιτείται, επιβάλλονται κυ-
ρώσεις. Οι κυρώσεις για τον εξεταστή για τη διάπραξη 
απλού σφάλματος καταχωρίζονται στην ατομική καρτέ-
λα του εξεταστή, ως παρατηρήσεις, ως εξής: 
α) Αν σε χρονικό διάστημα τριών (3) ετών ο εξεταστής 
υποπέσει δύο (2) φορές στο ίδιο απλό σφάλμα, του επι-
βάλλεται η απομάκρυνση από το έργο της πρακτικής 
δοκιμασίας υποψήφιων οδηγών ή οδηγών για έναν (1) μήνα,
β) αν σε χρονικό διάστημα τριών (3) ετών ο εξεταστής 
υποπέσει τρεις (3) φορές σε απλά σφάλματα, του επιβάλ-
λεται η κύρωση της περ. α) και υποχρεούται σε εκ νέου 
επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος επιμόρφωσης, 
διάρκειας πέντε (5) τουλάχιστον ημερών.
9. Εντός χρονικού διαστήματος δύο (2) ετών από την 
ένταξή τους στο Μητρώο Εξεταστών, όλοι οι εγγεγραμ-
μένοι εξεταστές του Μητρώου Εξεταστών υπόκεινται 
υποχρεωτικά σε αξιολόγηση. Αν, εντός χρονικού δια-
στήματος δύο (2) ετών από την τελευταία αξιολόγηση, διαπιστωθεί ότι ο εξεταστής που συμμετέχει στην πρα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10696 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
κτική δοκιμασία υποψήφιων οδηγών και οδηγών δεν 
έχει υποπέσει σε κανένα σφάλμα, συντάσσεται από την 
αρμόδια αρχή φύλλο αξιολόγησης, στο οποίο καταχω-ρίζεται η θετική αξιολόγηση του εξεταστή.
10. Εξεταστής για τον οποίο έχει καταχωρηθεί θετική 
αξιολόγηση στο φύλλο αξιολόγησής του, λαμβάνει, για 
χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών, ή μέχρι την επόμενη 
αξιολόγησή του, τη μηνιαία αποζημίωση της παρ. 1 του άρθρου 21 για αριθμό συμμετοχών στις πρακτικές δο-κιμασίες τρεις (3) φορές τον μήνα.
Άρθρο 23
Διαδικασία υποβολής ενστάσεων
1. Οι υποψήφιοι οδηγοί και οδηγοί που συμμετέχουν 
στη διαδικασία πρακτικής εξέτασης για τη χορήγηση 
άδειας οδήγησης έχουν δικαίωμα να υποβάλουν ενώ-
πιον της Επιτροπής Εποπτείας και Ενστάσεων ένσταση 
κατά των απορριπτικών αποτελεσμάτων των πρακτικών 
δοκιμασιών, εντός αποκλειστικής προθεσμίας τριών (3) 
εργάσιμων ημερών από την επομένη της εξέτασης. Για 
την υποβολή της ένστασης απαιτείται η καταβολή πα-
ραβόλου υπέρ του Δημοσίου, το οποίο ανέρχεται στο 
ποσό των εξήντα (60) ευρώ. Υποβολή ενστάσεων μετά από την ως άνω καταληκτική ημερομηνία, ή χωρίς την καταβολή του παραβόλου είναι απαράδεκτη.
2. Η ένσταση υποβάλλεται για λόγους οι οποίοι σχε-
τίζονται με την απόρριψη του υποψήφιου οδηγού και 
οδηγού και αντιστοιχούν στους ειδικούς λόγους απόρ-ριψης που αναγράφονται στο Δ.Ε.Ε..
3. Η ένσταση των υποψηφίων οδηγών και οδηγών 
υποβάλλεται αποκλειστικά με ηλεκτρονικό τρόπο, σε 
ειδική προτυποποιημένη φόρμα ένστασης, η οποία περι-
λαμβάνει το σύνολο των ειδικών λόγων ένστασης, όπως 
αυτοί καθορίζονται από την αρμόδια αρχή με δυνατότη-
τα επιλογής ενός ή όλων εξ αυτών, καθώς και πεδίο για 
την τεκμηρίωση των ισχυρισμών τους. Η προτυποποιη-
μένη φόρμα ένστασης διατίθεται στην ιστοσελίδα του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, καθώς και στην 
ιστοσελίδα των οικείων Περιφερειών. Ενστάσεις που δεν 
υποβάλλονται ηλεκτρονικά, κατά την ως άνω ορισθείσα 
διαδικασία, δεν εξετάζονται. 
4. Η Επιτροπή αποφαίνεται επί των ενστάσεων εντός 
δέκα (10) εργασίμων ημερών από την ημερομηνία υπο-βολής τους.
5. Αν, μετά από την εξέταση από την Επιτροπή Επο-
πτείας και Ενστάσεων, η ένσταση κατά της απόρριψης 
του υποψηφίου γίνει δεκτή, ακυρώνεται η απορριπτική απόφαση του εξεταστή και αν:
α) εκδόθηκε κατόπιν διακοπής της εξέτασης πριν από 
την ελάχιστη απαιτούμενη διάρκειά της, παρέχεται η 
δυνατότητα στον υποψήφιο οδηγό ή οδηγό να συμμε-
τάσχει ατελώς σε επόμενη πρακτική δοκιμασία, η οποία 
διενεργείται εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από την 
κοινοποίηση της απόφασης επί της ένστασης. Στην επα-
ναληπτική πρακτική δοκιμασία, ο υποψήφιος οδηγός ή 
οδηγός, του οποίου η ένσταση έγινε δεκτή, δεν εξετάζε-
ται από τον εξεταστή της ακυρωθείσας εξέτασης,
β) εκδόθηκε μετά από την ελάχιστη απαιτούμενη δι-
άρκεια της εξέτασης, χορηγείται στον υποψήφιο οδηγό ή οδηγό η άδεια οδήγησης.ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’
ΟΔΗΓΗΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
Άρθρο 24
Κέντρα αξιολόγησης ικανότητας και προετοιμασίας οδήγησης για άτομα με κινητικά προβλήματα
1. Από φυσικά πρόσωπα ή νομικά πρόσωπα δημοσίου 
ή ιδιωτικού δικαίου δύναται να ιδρύονται κέντρα αξιο-
λόγησης ικανότητας και προετοιμασίας οδήγησης για 
άτομα με κινητικά προβλήματα, με αποκλειστικό έργο 
την εκτίμηση δεξιοτήτων οδήγησης υποψήφιων οδηγών 
και οδηγών που παρουσιάζουν κινητικά προβλήματα 
ή ακρωτηριασμό άκρου - άκρων ή μικτού τύπου, ήτοι 
ορθοπεδικά - νευρολογικά προβλήματα, με τη χρήση 
ειδικών διασκευών, καθώς και την υπόδειξη και κατα-
γραφή των απαιτούμενων διασκευών και βοηθημάτων 
οδήγησης των προαναφερόμενων κατηγοριών οδηγών.
2. Τα κέντρα αξιολόγησης ικανότητας και προετοι-
μασίας οδήγησης για άτομα με κινητικά προβλήματα 
δύνανται να παρέχουν τις εξής υπηρεσίες:
α) Εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση της ικανότητας 
οδήγησης ατόμων με κινητικά προβλήματα, προκει-
μένου να καταστούν ικανοί και ασφαλείς οδηγοί, με τη βοήθεια τεχνικών βοηθημάτων και διασκευών των αυ-τοκινήτων τους, κατά περίπτωση, μετά από ολοκληρω-
μένη διαδικασία ιατρικής αξιολόγησης και δοκιμασίας 
οδήγησης σε κατάλληλα διασκευασμένα οχήματα των 
κέντρων,
β) υπόδειξη των απαιτούμενων ειδικών τεχνικών βο-
ηθητικών μέσων με τις αντίστοιχες κωδικοποιημένες 
διασκευές-προσαρμογές στα αυτοκίνητα για άτομα με 
αναπηρία, προκειμένου να είναι σε θέση να οδηγούν με ασφάλεια και άνεση,
γ) χορήγηση στους υποψήφιους οδηγούς ή οδηγούς 
με κινητικά προβλήματα «Πορίσματος Εξέτασης» περί 
της εκτίμησης της ικανότητας οδήγησής τους σύμφωνα 
με το Παράρτημα ΙΙΙ του π.δ. 51/2012 (Α’ 101). 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’
ΑΔΕΙΕΣ ΟΔΗΓΗΣΗΣ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΕΣ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΟΔΗΓΩΝ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Άρθρο 25
Άδειες οδήγησης - Κυρώσεις - Άδειες εκπαιδευτών υποψηφίων οδηγών - Τροποποίηση του άρθρου 94 του ν. 2696/1999 
Στο άρθρο 94 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας 
(ν. 2696/1999, Α’ 57):
α) στην παρ. 3, προστίθεται περ. η), 
β) στην παρ. 6 τροποποιείται η περ. α) ως προς το 
αντικείμενο της εξουσιοδότησης και το άρθρο διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 94
Άδειες Οδήγησης - Κυρώσεις - Άδειες εκπαιδευτών υποψήφιων οδηγών
1. Για την οδήγηση μοτοποδηλάτων και ελαφρών τε-
τρακύκλων, μοτοσικλετών, μηχανοκίνητων τρικύκλων, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10697 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
τετρακύκλων και αυτοκινήτων απαιτείται η κατοχή της 
κατάλληλης κατηγορίας άδειας οδήγησης. Οι κατηγορίες 
των αδειών οδήγησης, η κλιμάκωση και η ισοδυναμία 
μεταξύ των κατηγοριών, καθώς και η χορήγηση, ανανέ-
ωση και η αμοιβαία αναγνώριση και ανταλλαγή αυτών 
ορίζονται στο π.δ. 51/2012 (Α’ 101).
2. Απαγορεύεται η οδήγηση μοτοποδηλάτων και ελα-
φρών τετρακύκλων, μοτοσικλετών, μηχανοκίνητων τρι-κύκλων, τετρακύκλων και αυτοκινήτων:
α) Από πρόσωπα τα οποία δεν κατέχουν ισχύουσα ελ-
ληνική άδεια οδήγησης της κατάλληλης κατηγορίας. Η 
απαγόρευση αυτή δεν ισχύει για τα πρόσωπα, τα οποία 
εκπαιδεύονται ή εξετάζονται προκειμένου να αποκτή-
σουν ή ανανεώσουν συγκεκριμένης κατηγορίας άδεια 
οδήγησης, εφόσον είναι εφοδιασμένα με τα κατά νόμον 
προβλεπόμενα έγγραφα για τον σκοπό αυτόν.
β) Από πρόσωπα τα οποία δεν κατέχουν ισχύουσα ελ-
ληνική ειδική άδεια ή ισχύον ελληνικό πιστοποιητικό, τα 
οποία απαιτούνται για την οδήγηση ειδικών κατηγοριών 
οδικών οχημάτων, ακόμα και εάν κατέχουν την προβλε-πόμενη στην προηγούμενη περ. α’ της παρούσας παρα-
γράφου άδεια οδήγησης.
γ) Ειδικά για τα μοτοποδήλατα με μέγιστη εκ κατασκευ-
ής ανώτατη ταχύτητα έως 25 χλμ./ώρα, από πρόσωπα 
που δεν έχουν συμπληρώσει την ηλικία των δεκαπέντε (15) ετών.
3. Δεν υπάγονται στις απαγορεύσεις της περ. α’ της 
παρ. 2 του παρόντος και εφόσον έχουν συμπληρώσει 
την ελάχιστη απαιτούμενη ηλικία που προβλέπεται για τη χορήγηση ελληνικής άδειας οδήγησης:
α. Οι κάτοχοι ισχύουσας άδειας οδήγησης, αντίστοιχης 
κατηγορίας, η οποία έχει εκδοθεί από κράτος μέλος της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης ή από τα κράτη Νορβηγία, Ισλανδία, 
Λιχτενστάιν. 
β. Οι κάτοχοι ισχύουσας διεθνούς άδειας οδήγησης η 
οποία έχει εκδοθεί από οποιοδήποτε κράτος, εκτός της 
Ελλάδος, και δεν έχουν τη συνήθη διαμονή τους στην 
Ελλάδα.
γ. Οι κάτοχοι ισχύουσας άδειας οδήγησης, η οποία έχει 
εκδοθεί από κράτη εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τα 
οποία η Ελλάδα έχει συνάψει ειδική συμφωνία, η οποία έχει κυρωθεί με νόμο και οι οποίοι δεν έχουν τη συνήθη διαμονή τους στην Ελλάδα.
δ. Οι κάτοχοι ισχύουσας άδειας οδήγησης κατά τα ορι-
ζόμενα σε διεθνείς συμβάσεις ή συμφωνίες που έχουν 
κυρωθεί με νόμο και οι οποίοι δεν έχουν τη συνήθη δι-αμονή τους στην Ελλάδα.
ε. Οι οδηγοί μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών, μηχανο-
κίνητων τρικύκλων, τετρακύκλων και αυτοκινήτων, τα 
οποία ανήκουν στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις ή στα 
σώματα ασφαλείας, εφόσον είναι κάτοχοι ισχύουσας άδειας οδήγησης που έχει εκδοθεί από τις αρμόδιες 
υπηρεσίες τους.
στ. Τα μέλη διπλωματικών αποστολών και προξενικών 
αρχών, καθώς και τα μέλη Διεθνών Οργανισμών και Γ ρα-
φείων Διεθνών Οργανισμών στην Ελλάδα ως και τα μέλη 
των οικογενειών τους, υπήκοοι τρίτων χωρών, πλην των 
κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Νορβηγί-
ας, της Ισλανδίας ή του Λιχτενστάιν, και κάτοχοι Δελτίου Ταυτότητας εκδοθέντος από τη Διεύθυνση Εθιμοτυπίας 
του Υπουργείου Εξωτερικών, εφόσον κατέχουν ισχύουσα 
άδεια οδήγησης της χώρας τους, υπό την προϋπόθεση 
ότι αυτή συνοδεύεται από βεβαίωση της εκδούσας αρ-χής, για το δικαίωμα οδήγησης οχήματος βάσει των κα-τηγοριών που κατέχουν, επίσημα μεταφρασμένης.
ζ. Οι κάτοχοι ισχύουσας άδειας οδήγησης μοτοποδη-
λάτων, μοτοσικλετών, μηχανοκίνητων τρικύκλων, τετρα-
κύκλων και επιβατικών αυτοκινήτων που δεν έχουν τη 
συνήθη διαμονή τους στην Ελλάδα και η οποία άδεια 
έχει εκδοθεί από κράτος στο οποίο δεν εκδίδεται διεθνής 
άδεια οδήγησης.
η. Οι κάτοχοι ισχύουσας άδειας οδήγησης μοτοποδη-
λάτων, μοτοσικλετών, μηχανοκίνητων τρικύκλων, τετρα-
κύκλων και επιβατικών αυτοκινήτων κατά τη διαμονή 
τους στην Ελλάδα και των οποίων η άδεια οδήγησης έχει 
εκδοθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ή τον Κα-
ναδά ή την Κοινοπολιτεία της Αυστραλίας ή το Ηνωμένο 
Βασίλειο και το Γιβραλτάρ.
Για την οδήγηση των υπόψη οχημάτων από τους ανω-
τέρω απαιτείται η κατοχή ισχύουσας εθνικής άδειας των 
αντίστοιχων κατηγοριών υπό την προϋπόθεση ότι συ-
νοδεύεται από επίσημη μετάφρασή της στην ελληνική 
ή αγγλική γλώσσα.
4. Αυτός που καταλαμβάνεται να οδηγεί μοτοποδή-
λατο, μοτοσικλέτα, μηχανοκίνητο τρίκυκλο, ελαφρύ τε-
τράκυκλο, τετράκυκλο και αυτοκίνητο και στερείται ή 
δεν κατέχει την κατάλληλη άδεια οδήγησης, σύμφωνα 
με τους όρους και τις προϋποθέσεις του προεδρικού δι-
ατάγματος της παρ. 1 του παρόντος ή η άδεια οδήγησής 
του έχει ανακληθεί ή αφαι ρεθεί για οποιονδήποτε λόγο, 
τιμωρείται με ποινή φυλάκισης από έναν (1) έως δώδεκα 
(12) μήνες, με διοικητικό πρόστιμο διακοσίων (200) ευρώ, 
καθώς και με επιτόπου αφαίρεση του εντύπου της άδειας 
οδήγησής του, εφόσον υπάρχει, για τριάντα (30) ημέρες.
Για τη σχετική παράβαση που αφορά φορτηγά οχήμα-
τα έχουν εφαρμογή οι ειδικές διατάξεις του ν. 3446/2006 
(Α’ 49).
Για τη σχετική παράβαση που αφορά στην ειδική άδεια 
οδήγησης οδηγού επιβατικού δημοσίας χρήσης (Ε.Δ.Χ.) 
αυτοκινήτου έχουν εφαρμογή οι ειδικές διατάξεις του
ν. 4070/2012 (Α’ 82).
5. Αυτός που καταλαμβάνεται να οδηγεί αυτοκίνητο 
φορτηγό ή λεωφορείο χωρίς να κατέχει το κατάλληλο 
Πιστοποιητικό Επαγγε λματικής Ικανότητας (Π.Ε.Ι.) σύμ-
φωνα με τα οριζόμενα στο π.δ. 74/2008 (Α’ 112), τιμω-
ρείται με διοικητικό πρόστιμο τετρακοσίων (400) ευρώ 
και με αφαίρεση του εντύπου της άδειας οδήγησής του, 
εφόσον υπάρχει, για τριάντα (30) ημέρες.
6. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μετά από 
πρόταση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, 
καθορίζονται:
α) Οι όροι, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία της λει-
τουργίας των Σχολών Οδηγών και των Κέντρων Θεω-
ρητικής Εκπαίδευσης Υποψηφίων Οδηγών (ΚΕ.Θ.Ε.Υ.Ο.), μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και αυτοκινήτων.
β) Οι όροι, οι προϋποθέσεις και τα ασυμβίβαστα της 
άσκησης του επαγγέλματος του εκπαιδευτή υποψηφίων 
οδηγών μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και αυτοκινήτων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10698 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
και της λειτουργίας Σχολών Οδηγών και Κέντρων Θεω-
ρητικής Εκπαίδευσης Υποψήφιων Οδηγών (ΚΕ.Θ.Ε.Υ.Ο.) μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και αυτοκινήτων.
γ) Οι διοικητικές και ποινικές κυρώσεις για τους παρα-
βάτες των διατάξεων του διατάγματος αυτού, καθώς και 
η διαδικασία επιβολής τους.
7. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών, ορίζονται:
α. Η διαδικασία χορήγησης, ανανέωσης, αντικατάστα-
σης, ανταλλαγής, καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτομέ-
ρεια που αφορά τις άδειες οδήγησης.
β. Οι όροι και οι προϋποθέσεις εκπαίδευσης και επι-
μόρφωσης των εξεταστών υποψήφιων οδηγών μοτο-
ποδηλάτων, μοτοσικλετών και αυτοκινήτων, καθώς και ο τρόπος συγκρότησης των εξεταστικών επιτροπών και οι υποχρεώσεις των εξεταστών.
γ. Οι όροι και οι προϋποθέ σεις εκπαίδευσης των υπο-
ψήφιων οδηγών μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και αυ-
τοκινήτων με την καθιέρωση υποχρεωτικών μαθημάτων 
πριν από την εξέταση.
8. Τα Παραρτήματα του π.δ. 51/2012 (Α’ 101) τροπο-
ποιούνται και συμπληρώνονται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Υποδομών και Μεταφορών και Ανάπτυξης 
και Επενδύσεων, καθώς και του Υπουργού Υγείας για το 
Παράρτημα ΙΙΙ.
9. Για οδήγηση οχημάτων σε χώρα όπου δεν αναγνω-
ρίζεται η ελληνική άδεια οδήγησης απαιτείται η κατοχή της κατάλληλης κατηγορίας Διεθνούς Άδειας Οδήγησης 
σύμφωνα με διεθνείς συμβάσεις ή συμφωνίες που έχουν 
κυρωθεί με νόμο. Η Διεθνής Άδεια Οδήγησης εκδίδεται 
στην Ελλάδα από εθνικούς εκπροσώπους διεθνών αυ-
τοκινητιστικών ενώσεων.
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών ορίζονται οι φορείς έκδοσης, η διαδικασία χο-
ρήγησης και κάθε άλλη απαραίτητη λεπτομέρεια που 
αφορά στην έκδοση στην Ελλάδα της Διεθνούς Άδειας Οδήγησης.».
Άρθρο 26
Οικονομικά θέματα σχετικά με άδειες οδήγησης και πιστοποιητικά επαγγελματικής ικανότητας - Τροποποίηση του άρθρου 52 του ν. 4155/2013 
Στο άρθρο 52 του ν. 4155/2013 (Α’ 120), το πρώτο εδά-
φιο των παρ. 1 και 4 τροποποιείται ως προς το ποσό των απαιτούμενων παραβόλων, η παρ. 3 αντικαθίσταται, και 
το άρθρο 52 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 52
Οικονομικά θέματα σχετικά με άδειες οδήγησης και πιστοποιητικά επαγγελματικής ικανότητας
1. Για τις δαπάνες της αρχικής χορήγησης άδειας οδή-
γησης μιας από τις κατηγορίες ΑΜ ή Α1 ή Α2 ή Α ή Β, 
καθώς και για την επέκταση από την κατηγορία Β σε μια 
από τις κατηγορίες C ή C1 ή D ή D1 καταβάλλεται το ποσό 
των εξήντα (60) ευρώ το οποίο και αποτελεί έσοδο του 
τακτικού Προϋπολογισμού του Κράτους. Το ίδιο ποσό 
καταβάλλεται και για κάθε ανανέωση του δικαιώματος 
οδήγησης.2. Για τη χορήγηση ή την ανανέωση, οποιασδήποτε κα-
τηγορίας άδειας οδήγησης ή για την έκδοση αντιγράφου 
άδειας οδήγησης καταβάλλεται πάγιο τέλος χαρτοσήμου 
και εισφορά υπέρ τρίτων, όπως αυτά ορίζονται στις οι-
κείες διατάξεις.
3α. Το ποσό που καταβάλλεται από τον υποψήφιο οδη-
γό ή οδηγό για την ιατρική εξέταση από Δευτεροβάθμια 
Ιατρική Επιτροπή (Δ.Ι.Ε.), ισούται με το τριπλάσιο του πο-
σού που ισχύει κάθε φορά ως κατώτατο όριο αμοιβής 
των συμβεβλημένων με το Δημόσιο ιατρών για επίσκεψη 
στο ιατρείο τους.
Η καταβολή του ποσού αυτού δεν απαιτείται, σε πε-
ρίπτωση που η ιατρική εξέταση διενεργείται μετά από 
παραπομπή στο πλαίσιο εφαρμογής της παρ. 8 του άρ-
θρου 13 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 2696/1999, 
Α’ 57) ή στην περίπτωση παραπομπής για επανεξέταση 
κατά την κρίση της οικείας Υπηρεσίας Μεταφορών και 
Επικοινωνιών.
β. Το ποσό που καταβάλλεται από τον υποψήφιο οδηγό 
ή οδηγό για την ιατρική εξέταση από Δευτεροβάθμια 
Ιατρική Επιτροπή (Δ.Ι.Ε.), δύναται να αναπροσαρμόζεται 
με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Υγείας και Υποδομών και Μεταφορών.
4. Για την αντιμετώπιση των δαπανών διεξαγωγής του 
έργου της εξέτασης των υποψηφίων οδηγών και οδηγών για κάθε εξέταση προσόντων και συμπεριφοράς υποψή-
φιου οδηγού ή οδηγού εκτός της περίπτωσης απόκτησης 
Πιστοποιητικού Επαγγελματικής Ικανότητας (Π.Ε.Ι.), καθώς 
και για κάθε θεωρητική εξέταση, καταβάλλεται το ποσό 
των δεκαπέντε (15) ευρώ αντίστοιχα, το οποίο και απο-
τελεί έσοδο του τακτικού Προϋπολογισμού του Κράτους.
Προκειμένου οδηγός να συμμετάσχει και σε εξετά-
σεις για τη χορήγηση Πιστοποιητικού Επαγγελματικής 
Ικανότητας (Π.Ε.Ι.) αρχικής επιμόρφωσης, ανεξάρτητα 
της κατηγορίας οδήγησης που είτε κατέχει είτε θα του 
χορηγηθεί, καταβάλλει για κάθε θεωρητική εξέταση από-
κτησης Π.Ε.Ι. (επιβατών ή εμπορευμάτων), καθώς και για 
κάθε εξέταση προσόντων και συμπεριφοράς οδηγού το 
ποσό των είκοσι (20) ευρώ αντίστοιχα, το οποίο και απο-
τελεί έσοδο του τακτικού Προϋπολογισμού του Κράτους.
5. Για την εκτύπωση οποιασδήποτε κατηγορίας άδειας 
οδήγησης καταβάλλεται το ποσό των τριάντα (30) ευρώ 
το οποίο και αποτελεί έσοδο του τακτικού Προϋπολογι-
σμού του Κράτους.
6. Σε κάθε περίπτωση έκδοσης αντιγράφου οποιασ-
δήποτε κατηγορίας άδειας οδήγησης λόγω απώλειας 
ή κλοπής, καταβάλλεται, πέραν του αναγκαίου ποσού 
για την εκτύπωση της άδειας και το ποσό των τριάντα 
(30) ευρώ, το οποίο και αποτελεί έσοδο του τακτικού 
Προϋπολογισμού του Κράτους.
7. Τα χρηματικά ποσά που αναφέρονται στις παρ. 1, 4, 
5 και 6 του παρόντος άρθρου αναπροσαρμόζονται με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υπο-
δομών και Μεταφορών.
8. Το άρθρο 13 του π.δ. 51/2012 και η παρ. 1.5 του 
Παραρτήματος ΙΙΙ του π.δ. 51/2012 καταργούνται.
9. Σε περίπτωση ανανέωσης άδειας οδήγησης, σύμ-
φωνα με τα οριζόμενα στο π.δ. 51/2012 (Α’  101), με 
χρονικό περιορισμό για ιατρικούς λόγους πριν από τη 
συμπλήρωση της ηλικίας των εξήντα πέντε (65) ετών, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10699 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
δεν καταβάλλονται τα παράβολα των παρ. 1 και 2 του 
παρόντος άρθρου.».
Άρθρο 27
Άδεια/βεβαίωση άσκησης του επαγγέλματος εκπαιδευτή υποψήφιων οδηγών
Οι υπάλληλοι, μόνιμοι και με σχέση εργασίας Ιδιωτικού 
Δικαίου Αορίστου Χρόνου, που υπηρετούν σε υπηρεσίες, 
κεντρικές και περιφερειακές, του Δημοσίου, των Οργα-νισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ και β’ βαθμού και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (ν.π.δ.δ.), 
καθώς και των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου 
(ν.π.ι.δ.), εφόσον ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, όπως 
εκάστοτε οριοθετείται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή 
στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης, σύμφωνα με 
την περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 
(Α’ 143), καθώς και οι συνταξιούχοι αυτών, που έχουν λά-
βει την αρχική άδεια/βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος του εκπαιδευτή υποψηφίων οδηγών με προγενέστερες του π.δ. 208/2002 (Α’ 194) διατάξεις και οι οποίες έληξαν αυτοδίκαια σύμφωνα με το άρθρο 73 του ν. 4413/2016 
(Α’ 148), δύνανται, μετά από αίτησή τους προς την οι-
κεία Υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περι-
φερειακής Ενότητας της πε ριοχής όπου επιθυμούν να 
επαναδραστηριοποιηθούν, να ανανεώνουν την άδεια 
ασκήσεως επαγγέλματος σύμφωνα με τις προϋποθέσεις 
του άρθρου 4 του ως άνω διατάγματος.
Άρθρο 28
Έκδοση Ψηφιακής Άδειας Οδήγησης
1. Στο πλαίσιο πιλοτικής εφαρμογής, επιτρέπεται η έκ-
δοση ψηφιακής άδειας οδήγησης. (Ψ.Α.Ο.) για χρονικό 
διάστημα που δεν υπερβαίνει τους δεκαοκτώ (18) μήνες 
από την έκδοση σχετικής διαπιστωτικής πράξης από τον 
Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών περί ολοκλήρωσης 
των απαραίτητων διαδικασιών υλοποίησης. 
2. Η Ψ.Α.Ο. χορηγείται σε δικαιούχους έκδοσης ελλη-
νικής άδειας οδήγησης κατηγόριας Β’ , κατόπιν αίτησής 
τους, και ισχύει για οδήγηση μόνο εντός της Ελληνικής 
Επικράτειας, χωρίς ο κάτοχος να υποχρεούται να φέρει 
μαζί του, όταν οδηγεί, το έντυπο της άδειας οδήγησής 
του. Ο κάτοχος της Ψ.Α.Ο. υποχρεούται να φέρει κατά 
την οδήγηση, δελτίο αστυνομικής ταυτότητας ή ισχύον 
διαβατήριο ή άλλο επίσημο έγγραφο αναγνώρισης της ταυτότητάς του, καθώς και σε κατάλληλο μέσο σε ψηφι-ακή μορφή την Ψ.Α.Ο..
3. Μετά από την έκδοση της διαπιστωτικής πράξης της 
παρ. 1, το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών απευ-
θύνει ανοιχτή πρόσκληση στους πολίτες, που επιθυμούν 
και δικαιούνται σύμφωνα με την παρ. 2, να αιτηθούν τη 
χορήγηση Ψ.Α.Ο.. Γίνονται δεκτές αιτήσεις μέχρι της 
συμπλήρωσης του αριθμού Ψ.Α.Ο. που δηλώνεται στη 
διαπιστωτική πράξη της πιλοτικής εφαρμογής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’
Άρθρο 29
Κυρώσεις και διοικητικά πρόστιμα
1. Όποιος εκπαιδεύεται χωρίς να έχει προηγουμένως 
εκδοθεί Δ.Ε.Ε., υπόκειται στις κυρώσεις της παρ. 4 του άρ-θρου 94 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 2696/1999, 
Α’ 57 [Κ.Ο.Κ.]) περί αδειών οδήγησης και κυρώσεων.
2. α. Κάθε πράξη ή παράλειψη, η οποία τελείται με δόλο 
ή βαριά αμέλεια και παραβιάζει την εμπιστευτικότητα, 
ακεραιότητα ή διαθεσιμό τητα των δεδομένων προσω-
πικού χαρακτήρα του άρθρου 15, συνιστά το πειθαρχικό 
αδίκημα της αμελούς ή ατελούς εκπλήρωσης του υπηρε-
σιακού καθήκοντος, σύμφωνα με την περ. κη) της παρ. 1 
του άρθρου 107 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πο-
λιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. 
(ν. 3528/2007, Α’ 26). 
β. Όποιος, χωρίς δικαίωμα, αποκτά πρόσβαση, ή 
όποιος αθέμιτα αντιγράφει, α ποτυπώνει, χρησιμοποιεί 
ή αποκαλύπτει σε τρίτον μέρος ή σύνολο ηλεκτρονικών 
δεδομένων του άρθρου 15, διώκεται σύμφωνα με τα άρ-
θρα 370Β και 370Γ του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019,
Α’ 95), κατά περίπτωση.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ 
ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 30
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με αποφάσεις του Υπουργού Υποδομών και Με-
ταφορών: 
α) Καθορίζονται οι όροι και προϋποθέσεις οδήγησης 
με συνοδό για τους υποψήφιους οδηγούς που έχουν συ-
μπληρώσει το δέκατο έβδομο (17ο) έτος της ηλικίας τους, 
και για τον συνοδό τους, οι κυρώσεις οι οποίες επιβάλλο-
νται στους υποψήφιους οδηγούς της παρ. 5 του άρθρου 
4 και στον συνοδό τους σε περίπτωση παραβάσεων που 
αφορούν στην οδική κυκλοφορία, περιλαμβανομένης 
της παράβασης η οποία αφορά σε οδήγηση από ανήλικο 
που κατέχει την προσωρινή άδεια της παρ. 6 του άρθρου 
4 χωρίς την παρουσία συνοδού, οι όροι και προϋποθέσεις 
ειδικής ασφαλιστικής κάλυψης, καθώς και άλλο ειδικότε-
ρο θέμα για την εφαρμογή των παρ. 6 έως 9 του άρθρου 
4. Η απόφαση αυτή εκδίδεται εντός δύο (2) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος.
β) Καθορίζονται τα ειδικά εκπαιδευτικά εγχειρίδια, η 
διδακτέα ύλη, τα ερωτηματολόγια, ο ελάχιστος αριθμός μαθημάτων που απαιτείται για την ολοκλήρωση της θε-ωρητικής και πρακτικής εκπαίδευσης των ειδικών κατη-
γοριών υποψήφιων οδηγών και οδηγών του άρθρου 5, τα 
ειδικά δικαιολογητικά που απαιτείται να προσκομιστούν 
από τις ειδικές κατηγορίες υποψηφίων, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα σχετικά με την εφαρμογή των άρ-
θρων 5, 6 και 8.
γ) Καθορίζονται η ύλη της θεωρητικής εκπαίδευσης 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών για όλες τις κατηγορίες 
οχημάτων, ο ελάχιστος αριθμός μαθημάτων που απαιτεί-
ται για την ολοκλήρωση της θεωρητικής εκπαίδευσης, το 
ειδικότερο περιεχόμενο του κάθε ερωτηματολογίου της 
θεωρητικής εξέτασης και οι ξένες γλώσσες στις οποίες 
μεταφράζονται και διατίθενται τα ερωτηματολόγια, ο 
χρόνος και ο τρόπος διεξαγωγής της θεωρητικής εξέτα-
σης, συμπεριλαμβανομένης της ενημέρωσης των υπο-
ψηφίων για τις υποχρεώσεις, τις απαγορεύσεις και τις 
κυρώσεις σε περίπτωση παράβασης, σύμφωνα με όσα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10700 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
προβλέπονται στα άρθρα 6 και 8, καθώς και κάθε άλλο 
ειδικότερο θέμα σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων αυτών.
δ) Ρυθμίζονται τα θέματα οργάνωσης και λειτουργίας 
της Τ.Θ.Θ.Ε. του άρθρου 6, καθορίζονται τα πρόσωπα που 
έχουν δικαίωμα ένταξης ερωτήσεων σε αυτήν, ο τρόπος 
αξιολόγησης, επιλογής και εισαγωγής ερωτήσεων σε αυ-
τήν, ο τρόπος πρόσβασης σε αυτήν, η διαδικασία τυχαίας 
επιλογής των ερωτήσεων την ημέρα διεξαγωγής των 
θεωρητικών εξετάσεων, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο 
θέμα σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 6.
ε) Το ειδικότερο περιεχόμενο και η μορφή του Δ.Ε.Ε., 
το ειδικότερο περιεχόμενο και ο ελάχιστος αριθμός των 
μαθημάτων πρακτικής εκπαίδευσης όλων των κατηγορι-
ών οχημάτων, ο ελάχιστος αριθμός των επαναληπτικών μαθημάτων σε περίπτωση αποτυχίας του υποψηφίου, η 
ελάχιστη απαιτούμενη διάρκεια των πρακτικών δοκιμα-
σιών του άρθρου 13, η κατηγοριοποίηση των οδηγικών σφαλμάτων και η επίπτωσή τους στην αξιολόγηση των 
υποψήφιων οδηγών στην πρακτική δοκιμασία, η σχε-
τική βαθμολόγηση των υποψήφιων οδηγών, η διενέρ-
γεια πρακτικής εκπαίδευσης και εξέτασης υποψήφιων 
οδηγών με αναπηρία σε διασκευασμένα οχήματα, οι 
λεπτομέρειες διενέργειας εκπαίδευσης και εξέτασης σε 
όχημα με ή χωρίς ποδόπληκτρο ή χειρομοχλό και χο-
ρήγησης άδειας οδήγησης οχήματος με περιορισμό, ο 
απαιτούμενος εξοπλισμός για την εκπαίδευση των κατη-
γοριών ΑΜ, Α1, Α2 και Α, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο 
θέμα σχετικά με την πρακτική εκπαίδευση και δοκιμασία 
υποψήφιων οδηγών και οδηγών. Με όμοια απόφαση δύ-
ναται να τροποποιείται ο ελάχιστος αριθμός μαθημά-
των που απαιτείται για την ολοκλήρωση της πρακτικής εκπαίδευσης.
2. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών, η οποία εκδίδεται εντός τεσσάρων (4) μηνών από 
την έναρξη ισχύος του παρόντος, ρυθμίζονται τα ειδικό-
τερα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της 
επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα του 
άρθρου 15, οι ανατιθέμενες στον Εκτελούντα την Επε-
ξεργασία πράξεις επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα, η διενέργεια εκτίμησης των επιπτώσεων των 
σχεδιαζόμενων πράξεων επεξεργασίας στην προστασία 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (Εκτίμηση Αντικτύ-
που σχετικά με την Προστασία Δεδομένων - ΕΑΠΔ), ο 
τρόπος ικανοποίησης των δικαιωμάτων των υποκειμέ-
νων των δεδομένων, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 
2016/679 και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137), καθώς και κάθε 
άλλο αναγκαίο τεχνικό θέμα σχετικά με την εφαρμογή 
του άρθρου 15.
3. Με αποφάσεις του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται:
α) Ο σχεδιασμός, η ανάπτυξη, υλοποίηση, εγκατά-
σταση, λειτουργία και συντήρηση του Ο.Π.Σ. και των 
μηχανογραφικών εφαρμογών και κάθε άλλο αναγκαίο 
τεχνικό θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 16. Με 
την ίδια απόφαση δύναται να καθορίζεται η σταδιακή 
εφαρμογή ή η πιλοτική λειτουργία των σχετικών μηχα-νογραφικών εφαρμογών ή υποσυστημάτων του Ο.Π.Σ.. 
Στην περίπτωση αυτή, για την έναρξη της λειτουργίας του κάθε υποσυστήματος ή εφαρμογής για το σύνολο 
της Χώρας ή συγκεκριμένες Πε ριφερειακές Ενότητες, 
εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του Υπουργού Υποδομών 
και Μεταφορών.
β) Τα ειδικότερα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την 
ασφάλεια της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χα-
ρακτήρα του άρθρου 16.
4. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών, η οποία εκδίδεται εντός τεσσάρων (4) μηνών 
από την έναρξη ισχύος του παρόντος, καθορίζονται τα 
απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα των εξε-ταστών των περ. β) και γ) της παρ. 2 του άρθρου 17 που 
εγγράφονται στο Μητρώο Εξεταστών, οι λεπτομέρειες 
δημοσίευσης της πρόσκλησ ης εκδήλωσης ενδιαφέρο-
ντος, η διαδικασία και τα αρμόδια για την αξιολόγηση 
των υποψηφίων όργανα, ο τρόπος κατάρτισης και τή-
ρησης του Μητρώου Εξεταστών, η διαδικασία για την 
επιλογή αυτών, προκειμένου να συμμετάσχουν σε πρα-
κτικές δοκιμασίες, τα κωλύματα συμμετοχής σε αυτές 
οι ειδικές προϋποθέσεις ένταξης και παραμονής και ο 
τρόπος αποβολής από το Μητρώο, το περιεχόμενο, τα ει-
δικότερα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια 
της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, 
και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του 
άρθρου 17. Σε περίπτωση που ο αριθμός των εγγεγραμ-
μένων εξεταστών δεν επαρκεί, ο Υπουργός Υποδομών 
και Μεταφορών δύναται να εκδίδει νέα πρόσκληση.
5. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών δύνανται να καθορίζονται η διαδικασία, τα κριτή-
ρια επιλογής και μετακίνησης εξεταστών του Μητρώου 
Εξεταστών του άρθρου 17 μεταξύ των Περιφερειακών 
Ενοτήτων της χώρας και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για τη μετακίνηση των εξεταστών.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών 
και Μεταφορών και Εσωτερικών, που εκδίδεται μετά από εισήγηση του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνι-
κού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 
(Ε.Κ.Δ.Δ.Α.), οργανώνονται στο Ε.Κ.Δ.Δ.Α. ειδικά προ-
γράμματα κατάρτισης για τους εγγεγραμμένους εξετα-
στές του Μητρώου Εξεταστών του άρθρου 17 και για 
τους εγγεγραμμένους επόπτες του Μητρώου Εποπτών 
του άρθρου 19 και ορίζονται ο τρόπος, η διάρκεια, η διαδικασία παρακολούθησης των ειδικών προγραμ-
μάτων κατάρτισης για τους εγγεγραμμένους εξεταστές 
και επόπτες στο Μητρώο Εξεταστών και στο Μητρώο 
Εποπτών, αντίστοιχα, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία 
εισαγωγής στο πρόγραμμα, ο τύπος του πιστοποιητικού 
που χορηγείται, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για 
την οργάνωση των ειδικών προγραμμάτων κατάρτισης.
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Προστασίας του Πολίτη, η οποία εκδίδε-
ται εντός τεσσάρων (4) μηνών από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος, καθορίζονται οι προϋποθέσεις εγγραφής, κα-
θώς και τα απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα 
του ένστολου προσωπικού της Ελληνικής Αστυνομίας για 
την εγγραφή του στο Μητρώο Εποπτών σύμφωνα με την 
περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 19, οι λεπτομέρειες δη-
μοσίευσης της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, 
καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10701 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
του άρθρου 19. Σε περίπτωση που ο αριθμός των επο-
πτών δεν επαρκεί, δύναται να εκδίδεται και νέα σχετική 
πρόσκληση και μετά από την πάροδο της προθεσμίας 
του πρώτου εδαφίου.
8. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών, η οποία εκδίδεται εντός τεσσάρων (4) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, καθορίζονται η διαδι-
κασία και τα αρμόδια όργανα για την αξιολόγηση και επι-
λογή των υποψήφιων εποπτών του Μητρώου Εποπτών 
του άρθρου 19, ο τρόπος κατάρτισης και τήρησης του 
Μητρώου, η διαδικασία για την επιλογή αυτών, προκειμέ-
νου να συμμετάσχουν σε ελέγχους, η διαδικασία αντικα-
τάστασής τους βάσει διαθε σιμότητας και υπηρεσιακών 
αναγκών, τα κωλύματα, ασυμβίβαστα, ειδικές προϋπο-
θέσεις ένταξης και παραμονής και ο τρόπος αποβολής 
από το Μητρώο, το περιεχόμενο των επιμορφωτικών 
προγραμμάτων κατάρτισης, τα ειδικότερα τεχνικά και 
οργανωτικά μέτρα για την ασφάλεια της επεξεργασίας 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. 
9. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών δύνανται να προστίθενται και άλλες κατηγορίες υπο-
ψηφίων με δυνατότητα ένταξης στο Μητρώο Εποπτών, 
πέραν όσων ορίζονται στο άρθρο 19 και να εξειδικεύεται 
κάθε αναγκαίο θέμα σχετικό με τις κατηγορίες αυτές.
10. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται η διαδικασία, οι όροι και οι προ-
ϋποθέσεις εκτέλεσης της εποπτείας και ελέγχου του 
έργου των εξεταστών και της εποπτείας τήρησης των 
προϋποθέσεων διεξαγωγής των θεωρητικών εξετάσεων, 
λαμβανομένων υπόψη των προβλεπόμενων στο Παράρ-
τημα IV του π.δ. 51/2012 (Α’ 101). 
11. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Οικονομικών δύναται να αναπροσαρ-
μόζεται η αποζημίωση των εξεταστών και των μελών 
της Επιτροπής Εποπτείας και Ενστάσεων των παρ. 1 και 3 του άρθρου 21.
12. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών, Οικονομικών και Προστασίας του Πολίτη 
δύναται να αναπροσαρμόζεται το ποσό της αποζημίω-
σης της παρ. 2 του άρθρου 21 που λαμβάνουν οι Επόπτες.
13. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών εξειδικεύονται τα κριτήρια για τον καθορισμό 
της σοβαρότητας των σφαλμάτων που διαπιστώνονται 
κατά την πρακτική εξέταση των υποψηφίων οδηγών και 
οδηγών και διαπράττονται από τους εγγεγραμμένους 
εξεταστές στο Μητρώο Εξεταστών, καθώς και κάθε άλλο 
ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 22.
14. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Οικονομικών, δύναται να αναπροσαρ-
μόζεται το ύψος του παραβόλου για την υποβολή της 
ένστασης του άρθρου 23.
15. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από 
πρόταση των Υπουργών Υγείας και Υποδομών και Μετα-
φορών, καθορίζονται οι προϋποθέσεις και η διαδικασία 
για την ίδρυση και λειτουργία των κέντρων αξιολόγησης 
ικανότητας και προετοιμασίας οδήγησης για άτομα με 
κινητικά προβλήματα του άρθρου 24, η διάρκεια ισχύος 
της άδειας ίδρυσης και λειτουργίας, η διαδικασία χορή-γησης του πορίσματος εξέτασης περί της εκτίμησης της ικανότητας οδήγησης σε άτομα με κινητικά προβλή-
ματα ή ακρωτηριασμό άκρου - άκρων ή μικτού τύπου 
προβλήματα, οι όροι και οι προϋποθέσεις άσκησης των 
αρμοδιοτήτων των ιδιωτικών κέντρων από παρόχους 
υπηρεσιών υγείας και ιδιωτικά κέντρα αποκατάστασης, 
καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή 
του άρθρου 24.
16. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών, η οποία εκδίδεται μετά από τεχνικοοικονομική 
μελέτη για την ανάλυση του κόστους χρέωσης των σχο-
λών εκπαίδευσης υποψήφιων οδηγών, ανάλογα με τις 
κατηγορίες αδειών οδήγησης για τις οποίες παρέχεται 
εκπαίδευση, δύναται να καθορίζεται το ελάχιστο κόστος 
χρέωσης των θεωρητικών και πρακτικών μαθημάτων 
που προσφέρονται από τις σχολές εκπαίδευσης υποψή-φιων οδηγών στους εκπαιδευομένους.
17. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Με-
ταφορών καθορίζονται τα χαρακτηριστικά στοιχεία 
της Ψ.Α.Ο. του άρθρου 28, η διαδικασία έκδοσής της, 
οι λεπτομέρειες επιλογής των δικαιούχων που θα αιτη-θούν τη χορήγηση Ψ.Α.Ο., ο ενδεχόμενος γεωγραφικός 
περιορισμός των Ψ.Α.Ο. σε μια ή περισσότερες Περιφε-
ρειακές Ενότητες, οι απαιτήσεις των Πληροφοριακών 
Συστημάτων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφο-
ρών, τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για 
την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, 
καθώς και κάθε άλλο τεχνικό θέμα για την εφαρμογή 
του άρθρου 28.
18. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Προστασίας του Πολίτη καθορίζεται ο τρόπος διενέργειας των ελέγχων στους κατόχους Ψ.Α.Ο. 
του άρθρου 28 από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, 
καθώς και βεβαίωσης και επιβολής των κυρώσεων για 
παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, με ηλε-
κτρονικό τρόπον.
Άρθρο 31
Μεταβατικές διατάξεις
1. α. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος και μέχρι 
να ολοκληρώσουν τα επιμορφωτικά προγράμματα οι 
εγγεγραμμένοι εξεταστές, οι πρακτικές δοκιμασίες διε-
νεργούνται από τους εν ενεργεία υπαλλήλους-εξεταστές, 
οι οποίοι εγγράφονται στο Μητρώο σύμφωνα με την 
περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 17. Μέχρι την ολοκλή-
ρωση των επιμορφωτικών προγραμμάτων, οι πρακτι-
κές δοκιμασίες διενεργούνται από έναν (1) εξεταστή με 
τη διαδικασία που προβλέπεται στην υπό στοιχεία Α3/
οικ./50984/7947/22.11.2013 απόφαση του Υφυπουργού 
Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων (Β’ 3056), σύμφωνα 
με την οποία οι εξεταστές κάθονται στο οπίσθιο τμήμα 
του οχήματος και οι εκπαιδευτές στο μπροστινό τμήμα του οχήματος, στη θέση του συνοδηγού.
β. Μέχρι την παραγωγική λειτουργία του Μητρώου 
Εξεταστών, οι πρακτικές δοκιμασίες διενεργούνται από 
τους εν ενεργεία υπαλλήλους-εξεταστές, καθώς και από 
όσους εγγεγραμμένους εξεταστές ολοκληρώνουν επι-
τυχώς τα προγράμματα επιμόρφωσης. Η παραγωγική 
λειτουργία του Μητρώου Εξεταστών επέρχεται με την 
επιτυχή ολοκλήρωση των επιμορφωτικών προγραμμά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10702 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
των από το σύνολο των εγγεγραμμένων εξεταστών και 
διαπιστώνεται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και 
Μεταφορών. Με την έναρξη της παραγωγικής λειτουρ-
γίας του Μητρώου Εξεταστών, η επιλογή των εξεταστών 
γίνεται αποκλειστικά από το Μητρώο αυτό.
2. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος και μέχρι την 
παραγωγική λειτουργία του Μητρώου Εποπτών του άρ-
θρου 19, η οποία επέρχεται με την επιτυχή ολοκλήρωση 
των επιμορφωτικών προγραμμάτων από το σύνολο των 
εγγεγραμμένων εποπτών στο Μητρώο Εποπτών, και δι-απιστώνεται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και 
Μεταφορών, όσοι εγγράφονται στο Μητρώο Εποπτών 
συμμετέχουν, από την εγγραφή τους, στη διαδικασία 
των θεωρητικών εξετάσεων των υποψήφιων οδηγών 
και οδηγών, εποπτεύοντας την ορθή διεξαγωγή αυτών. 
Μέχρι την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του Μη-
τρώου Εποπτών, όσοι από τους εγγεγραμμένους επόπτες 
ολοκληρώνουν επιτυχώς τα επιμορφωτικά προγράμματα 
κατάρτισης, συμμετέχουν και στο έργο της εποπτείας της 
πρακτικής δοκιμασίας των υποψήφιων οδηγών και οδη-
γών, σύμφωνα με τα άρθρα 14, 15 και 19, επιβαίνοντας στο εκπαιδευτικό όχημα. 
3. Εντός προθεσμίας τεσσάρων (4) μηνών από την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, οι Περιφέρειες μεριμνούν 
για την προμήθεια, εγκατάσταση και λειτουργία του απαραίτητου εξοπλισμού και οπτικοακουστικού υλι-
κού της παρ. 2 του άρθρου 8 στα εξεταστικά κέντρα. 
Αν οι Περιφέρειες δεν προβούν στην προμήθεια, εγκα-
τάσταση και λειτουργία του ως άνω εξοπλισμού κατά 
την προβλεπόμενη αποκλειστική προθεσμία, αναστέλ-
λεται η διενέργεια των θεωρητικών εξετάσεων για τη 
συγκεκριμένη Περιφέρεια μέχρι την ολοκλήρωση της 
σχετικής διαδικασίας. Μέχρι την ολοκλήρωση της προ-
μήθειας, εγκατάστασης και λειτουργίας του εξοπλισμού, 
της παρ. 2 του άρθρου 8 και μέχρι την έκδοση των απο-φάσεων των περ. β) και γ) της παρ. 1 του άρθρου 30 και την ολοκλήρωση του μηχανογραφικού συστήματος για 
τη διενέργεια των θεωρητικών εξετάσεων, οι θεωρητικές 
εξετάσεις διενεργούνται σύμφωνα με την υπό στοιχεία 
Α3/οικ./50984/7947/22.11.2013 απόφαση του Υφυπουρ-
γού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων.
4. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του Ολοκληρωμένου 
Πληροφοριακού Συστήματος Αδειών Οδήγησης του 
άρθρου 16, ο δειγματοληπτικός έλεγχος ταυτοπροσω-
πίας των υποψηφίων που συμμετέχουν στις θεωρητικές εξετάσεις, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στα άρθρα 9 και 19, διενεργείται με τη διασταύρωση των ψηφιακών φωτογραφιών με τις αντίστοιχες φωτογραφίες που συ-μπεριλαμβάνονται στο έγχαρτο Δ.Ε.Ε. του υποψηφίου.
5. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος και μέχρι την 
ολοκλήρωση της προμήθειας του οπτικοακουστικού 
εξοπλισμού του άρθρου 15 από το Υπουργείο Υποδο-
μών και Μεταφορών, οι πρακτικές δοκιμασίες δεν κα-
ταγράφονται και διενεργούνται σύμφωνα με την υπό 
στοιχεία Α3/οικ./50984/7947/22.11.2013 απόφαση του 
Υφυπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και με 
τη συμμετοχή των Εποπτών σύμφωνα με όσα προβλέ-
πονται στην παρ. 2 του παρόντος άρθρου.6. Εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός (1) μηνός από 
την ολοκλήρωση της προμήθειας του οπτικοακουστικού 
εξοπλισμού του άρθρου 15, η πρακτική δοκιμασία κατα-
γράφεται υποχρεωτικά σύμφωνα με όσα προβλέπονται 
στο άρθρο 15. Μετά από την ολοκλήρωση της προμήθει-
ας αυτής, διενεργείται η απομακρυσμένη εποπτεία του 
άρθρου 20, όσον αφορά στις πρακτικές δοκιμασίες και 
παρέχεται η δυνατότητα υποβολής ενστάσεων σύμφωνα 
με όσα προβλέπονται στο άρθρο 23.
7. Μέχρι την έναρξη των επιμορφωτικών προγραμμά-
των για τους εξεταστές του Μητρώου Εξεταστών από το 
Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 
(Ε.Κ.Δ.Δ.Α.), η επιμόρφωση των εξεταστών διενεργείται από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.
Άρθρο 32
Καταργούμενες διατάξεις
1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργούνται:
α) Το άρθρο 12 του π.δ. 51/2012 (Α’ 101) περί εκπαί-
δευσης και εξέτασης υποψηφίων οδηγών και οδηγών,
β) το άρθρο 15 του ν. 4599/2019 (Α’ 40) περί αποζημί-
ωσης των εξεταστών, μετάφρασης της ύλης της θεωρη-
τικής εξέτασης και χρήσης διερμηνέα κατά την πρακτική 
εξέταση,
γ) το άρθρο 18 περί γενικών ρυθμίσεων εκπαίδευσης 
της υπό στοιχεία Α3/οικ./50984/7947/22.11.2013 από-
φασης του Υφυπουργού Υποδομών, Μεταφορών και 
Δικτύων (Β’ 3056).
2. Από την έκδοση της απόφασης της περ. β) της παρ. 1 
του άρθρου 30 καταργείται το άρθρο 23 περί θεωρητικής 
εξέτασης αγραμμάτων, ατόμων με μαθησιακές δυσκολίες 
(δυσλεξία), κωφών και όσων δεν γνωρίζουν την ελληνική 
γλώσσα της υπό στοιχεία Α3/οικ./50984/7947/22.11.2013 
απόφασης του Υφυπουργού Υποδομών, Μεταφορών και 
Δικτύων.
3. Από την έκδοση της απόφασης της περ. γ) της παρ. 1 
του άρθρου 30 καταργούνται τα άρθρα 19 περί θεωρη-
τικής εκπαίδευσης και 22 περί θεωρητικής εξέτασης υποψηφίων οδηγών της υπό στοιχεία Α3/οικ./50984/
7947/22.11.2013 απόφασης του Υφυπουργού Υποδομών, 
Μεταφορών και Δικτύων.
4. Από την έκδοση της απόφασης της περ.  ε) της 
παρ. 1 του άρθρου 30 καταργούνται τα άρθρα 20 περί 
πρακτικής εκπαίδευσης, 24 περί δοκιμασίας προσόντων 
και συμπεριφοράς, 25 περί δοκιμασίας προσόντων και 
συμπεριφοράς ατόμων με αναπηρία, 26 περί Δελτίου 
Εκπαίδευσης Εξέτασης, 27 περί δοκιμασίας προσόντων 
και συμπεριφοράς για τις κατηγορίες ΑΜ, Α1, Α2 και Α 
και 28 περί δοκιμασίας προσόντων και συμπεριφοράς 
στις κατηγορίες B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE, και τα Παραρτήματα Ι έως ΙΙΙ περί της πρακτικής εξέ-
τασης και τις δοκιμασίες των υποψήφιων οδηγών για 
την απόκτηση άδειας οδήγησης της υπό στοιχεία Α3/
οικ./50984/7947/22.11.2013 απόφασης του Υφυπουργού 
Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, καθώς και το δεύτε-
ρο εδάφιο της παρ. 10 του Παραρτήματος ΙΙ του π.δ. 51/2012 περί της διάρκειας της δοκιμασίας οδήγησης.
5. Από την έκδοση της απόφασης της παρ. 4 του άρ-
θρου 30 καταργούνται τα άρθρα 21 περί συγκρότησης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10703 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
εξεταστικών επιτροπών και 29 περί υποχρεώσεων εξε-
ταστών δοκιμασίας προσόντων και συμπεριφοράς της 
υπό στοιχεία Α3/οικ./50984/7947/22.11.2013 απόφασης 
του Υφυπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων.
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ
Άρθρο 33
Στοιχεία κυκλοφορίαςοχημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος
1. Για τη δημόσια κυκλοφορία των οχημάτων ιστορικού 
ενδιαφέροντος χορηγείται άδεια κυκλοφορίας, σύμφωνα 
με τα άρθρα 88 και 90 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορί-
ας(ν. 2696/1999, Α’ 57), και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτών 
υπουργικές αποφάσεις περί εγγράφων κυκλοφορίας οχη-
μάτων και περί πινακίδων αριθμού κυκλοφορίας οχημά-
των και ρυμουλκούμενων.
2. Εξαιρούνται από την υποχρέωση απόκτησης των 
κρατικών στοιχείων κυκλοφορίας, σύμφωνα με την 
παρ. 1, τα μηχανοκίνητα οχήματα ιστορικού ενδιαφέ-
ροντος, τα οποία δεν έχουν σχεδιασθεί και κατασκευα-σθεί για την μεταφορά επιβατών και τυγχάνουν υψηλής 
ιστορικής και πολιτιστικής αξίας. Τα οχήματα του πρώτου 
εδαφίου δύνανται να κινούνται σε εξαιρετικές περιστά-σεις σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 37. 
Άρθρο 34
Χορήγηση στοιχείων κυκλοφορίαςσε όχημα ιστορικού ενδιαφέροντος
1. Αρμόδιες για την καταχώριση των οχημάτων ως 
ιστορικού ενδιαφέροντος στο Μητρώο Αδειών Κυ-
κλοφορίας Οχημάτων του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών και τη χορήγηση των στοιχείων (άδεια και 
πινακίδες) κυκλοφορίας ιστορικού ενδιαφέροντος, είναι 
οι Υπηρεσίες Μεταφορών και Επικοινωνιών των Περιφε-
ρειών της Χώρας. 
2. Τα στοιχεία κυκλοφορίας για τα οχήματα ιστορικού 
ενδιαφέροντος χορηγούνται ως ακολούθως: 
α) Για οχήματα που έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως ιστο-
ρικού ενδιαφέροντος πριν από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος, απαιτείται:
αα) Αποδεικτικό από το οποίο προκύπτει ο χαρακτη-
ρισμός του οχήματος ως ιστορικού οχήματος, το οποίο έχει χορηγηθεί από τους ορισμένους κατά το προγενέ-
στερο θεσμικό πλαίσιο αρμόδιους για τον χαρακτηρισμό 
φορείς,
αβ) να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία τεχνικού ελέγ-
χου του οχήματος, σύμφωνα με το άρθρο 35,
αγ) να έχει διαγραφεί το όχημα από το Μητρώο Αδειών 
Κυκλοφορίας Οχημάτων του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών.
β) Για οχήματα τα οποία χαρακτηρίζονται ως ιστορικού 
ενδιαφέροντος με τον παρόντα νόμο απαιτείται:
βα) Η Βεβαίωση χαρακτηρισμού οχήματος ιστορικού 
ενδιαφέροντος της παρ. 12 του άρθρου 3,
ββ) να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία τεχνικού ελέγ-
χου του οχήματος, σύμφωνα με το άρθρο 35,βγ) να έχει διαγραφεί το όχημα από το Μητρώο Αδειών 
Κυκλοφορίας Οχημάτων του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών.
3. Για τις ανάγκες του παρόντος νόμου και στο πλαίσιο 
της εφαρμογής του, βεβαιώσεις εκτελωνισμού, ιδιωτικά 
συμφωνητικά πώλησης, οικεία τελωνειακά παραστα-
τικά και τιμολόγια που εκδόθηκαν κατά την εισαγωγή 
ή μεταβίβαση μη ταξινομημένων οχημάτων ιστορι-
κού ενδιαφέροντος, επέχουν θέση τίτλου κυριότητας 
επ’ αυτών.
4. Για την έκδοση άδειας κυκλοφορίας οχήματος 
ιστορικού ενδιαφέροντος κατά το άρθρο 88 και την 
παρ. 1 του άρθρου 89 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας
(ν. 2696/1999, Α’ 57) και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτών 
εκδοθείσες υπουργικές αποφάσεις, καταβάλλεται τέ-
λος αδείας, σύμφωνα με το άρθρο 16 του ν. 2753/1999 
(Α’ 249), το άρθρο 26 του ν. 2873/2000 (Α’ 285), το άρθρο 
27 του ν. 3220/2004 (Α’ 15) και τις κατ’ εξουσιοδότηση 
αυτών εκδοθείσες υπουργικές αποφάσεις.
5. Στα οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος της περ. α’ 
της παρ. 2 χορηγείται άδεια κυκλοφορίας με διάρκεια 
ισχύος δύο (2) έτη από την ημερομηνία έκδοσης αυτής. 
Οι ιδιοκτήτες των οχημάτων οφείλουν εγκαίρως, πριν 
από την λήξη ισχύος της άδειας κυκλοφορίας, να εφο-
διαστούν από τους φορείς χαρακτηρισμού οχημάτων 
ιστορικού ενδιαφέροντος με το πιστοποιητικό συμμόρ-
φωσης της παρ. 13 του άρθρου 3 και να το προσκομίσουν 
στην αρμόδια Υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας που χορήγησε τα στοιχεία κυκλοφορί-
ας, προκειμένου να τους χορηγηθεί νέο έντυπο άδειας 
κυκλοφορίας με διάρκεια ισχύος πέντε (5) έτη και ημε-
ρομηνία λήξης που συμπίπτει με την ημερομηνία λήξης 
του πιστοποιητικού συμμόρφωσης. Για τη διαδικασία του 
προηγούμενου εδαφίου δεν οφείλεται το τέλος αδείας 
της παρ. 4.
6. Στα οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος της περ. β) 
της παρ. 2 χορηγείται άδεια κυκλοφορίας με διάρκεια 
ισχύος πέντε (5) έτη από την ημερομηνία έκδοσης 
αυτής.
7. Για τη διατήρηση των στοιχείων κυκλοφορίας, ο ιδι-
οκτήτης του οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος οφεί-
λει εγκαίρως, πριν από την λήξη ισχύος της άδειας, να 
εφοδιάζεται με ισχύον πιστοποιητικό συμμόρφωσης της 
παρ. 13 του άρθρου 3 και να το προσκομίζει στην αρμό-
δια Υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέ-
ρειας που χορήγησε αρχικώς τα στοιχεία κυκλοφορίας 
για την έκδοση νέου εντύπου άδειας κυκλοφορίας με 
ημερομηνία λήξης που συμπίπτει με την ημερομηνία 
λήξης του πιστοποιητικού συμμόρφωσης. Για τη διαδικα-
σία του προηγούμενου εδαφίου δεν οφείλεται το τέλος αδείας της παρ. 4.
Άρθρο 35
Τεχνικός έλεγχος
1. Τα οχήματα και οι μοτοσικλέτες ιστορικού ενδιαφέ-
ροντος υποχρεούνται σε ετήσιο τεχνικό έλεγχο.
2. Εξαιρούνται από την υποχρέωση σε τεχνικό έλεγχο, 
σύμφωνα με την παρ. 1, τα μηχανοκίνητα οχήματα ιστο-ρικού ενδιαφέροντος της παρ. 2 του άρθρου 33.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10704 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 36
Τέλη κυκλοφορίας οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος
1. Για την κυκλοφορία οχημάτων ιστορικού ενδιαφέ-
ροντος καταβάλλονται, ετησίως, σύμφωνα με τις παρ. 1, 
2, 3, 4 και 7 της υποπαρ. Ε7 του άρθρου πρώτου του 
ν. 4093/2012 (Α’ 222), το πρώτο εδάφιο της περ. α’ και 
την περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 20 του ν. 2948/2001 
(Α’ 242), τέλη κυκλοφορίας οχήματος ιστορικού ενδια-
φέροντος υπέρ του Δημοσίου ως εξής:
α) Για την κυκλοφορία επιβατηγού αυτοκινήτου ιστο-
ρικού ενδιαφέροντος με κυβισμό έως και 999 κ.εκ., κατα-
βάλλονται τέλη κυκλοφορίας ιστορικού οχήματος ύψους 
πενήντα (50,00) ευρώ,
β) για την κυκλοφορία επιβατηγού αυτοκινήτου ιστο-
ρικού ενδιαφέροντος με κυβισμό από 1000 κ.εκ. έως και 
1999 κ.εκ., καταβάλλονται τέλη κυκλοφορίας ιστορικού οχήματος ύψους εκατό (100,00) ευρώ,
γ) για την κυκλοφορία επιβατηγού αυτοκινήτου ιστο-
ρικού ενδιαφέροντος με κυβισμό άνω των 2000 κ.εκ., 
καταβάλλονται τέλη κυκλοφορίας ιστορικού οχήματος 
ύψους διακοσίων (200,00) ευρώ,
δ) για την κυκλοφορία μοτοσυκλέτας ιστορικού ενδια-
φέροντος με κυβισμό έως 250 κ.εκ., καταβάλλονται τέλη 
κυκλοφορίας ιστορικού οχήματος ύψους είκοσι πέντε 
(25,00) ευρώ,
ε) για την κυκλοφορία μοτοσυκλέτας ιστορικού ενδια-
φέροντος με κυβισμό άνω των 250 κ.εκ. καταβάλλονται τέλη κυκλοφορίας ιστορικού οχήματος ύψους πενήντα (50,00) ευρώ.
2. Οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος άνω των σα-
ράντα πέντε (45) ετών, καθώς και λεωφορεία ιστορικού 
ενδιαφέροντος απαλλάσσονται από την υποχρέωση κα-
ταβολής τελών κυκλοφορίας.
3. Εξαιρούνται από την υποχρέωση καταβολής τελών 
κυκλοφορίας, σύμφωνα με την παρ. 1, τα μηχανοκίνητα 
οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος της παρ. 2 του άρ-
θρου 33.
Άρθρο 37
Όροι κυκλοφορίας οχημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος
1. Τα οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος, για τα οποία 
έχουν χορηγηθεί στοιχεία κυκλοφορίας οχήματος ιστορι-
κού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 34, μετέχουν 
στη δημόσια κυκλοφορία με τους όρους και τις προϋ-
ποθέσεις που τίθενται στα άρθρα 88 και 90 του Κώδικα 
Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 2696/1999, Α’ 57 [Κ.Ο.Κ.]) και το 
π.δ. 237/1986 (Α’ 110), περί υποχρεωτικής ασφάλισης 
αυτοκινήτων για κάθε οδικό όχημα.
2. Τα οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος επιτρέπεται 
να κυκλοφορούν εντός του μικρού δακτυλίου σύμφωνα 
με την παρ. 6 του άρθρου 52 Κ.Ο.Κ..
3. Επιτρέπεται η κατ’ εξαίρεση των άρθρων 88 και 90 
του Κ.Ο.Κ. θέση σε δημόσια κυκλοφορία των μηχανοκίνη-
των οχημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος της παρ. 2 του άρθρου 33, μόνο στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) Για τους σκοπούς συμμετοχής σε νομίμως αδειοδο-
τημένες, σύμφωνα με το άρθρο 49 του Κ.Ο.Κ., διοργανώ-σεις που διενεργούνται εντός της Ελληνικής Επικράτειας 
από τους Φορείς διοργανώσεων οχημάτων ιστορικού 
ενδιαφέροντος, και εφόσον ο οδηγός και το όχημα φέ-
ρουν αθροιστικά:
αα. Νόμιμη άδεια οδήγησης και αποδεικτικό ασφάλι-
σης του οχήματος,
αβ. ενάριθμο διακριτικό γνώρισμα που χορηγείται από 
οποιονδήποτε φορέα οχημάτων ιστορικού ενδιαφέρο-ντος της επιλογής του,
αγ. βεβαίωση του διοργανωτή στην οποία αναγράφε-
ται η απόφαση αδειοδότησης και βεβαιώνονται η ημε-
ρομηνία διεξαγωγής και η διάρκεια της διοργάνωσης, 
καθώς και η συμμετοχή του συγκεκριμένου οχήματος 
σε αυτήν.
Η κυκλοφορία του οχήματος, σύμφωνα με τα ανωτέρω, 
επιτρέπεται για τη μετάβαση στην διοργάνωση κατά τις προηγούμενες δύο (2) ημέρες πριν από την έναρξη και 
κατά την επόμενη μία (1) ημέρα μετά από τη λήξη της 
διοργάνωσης. 
β) Για τους σκοπούς της επισκευής τους, εφόσον ο 
οδηγός και το όχημα φέρουν αθροιστικά:
βα. Νόμιμη άδεια οδήγησης και αποδεικτικό ασφάλι-
σης του οχήματος,
ββ. το ενάριθμο διακριτικό γνώρισμα που χορηγείται 
από οποιονδήποτε φορέα οχημάτων ιστορικού ενδια-
φέροντος της επιλογής του,
βγ. κάθε πρόσφορο αποδεικτικό μέσο, όπως τιμολόγιο, 
απόδειξη παροχής υπηρεσιών ή άλλο συναφές νόμιμο 
παραστατικό, από το οποίο προκύπτει η ημέρα εισόδου και εξόδου του οχήματος από το συνεργείο.
Άρθρο 38
Κυρώσεις και διοικητικά πρόστιμα
1. Σε περίπτωση δημόσιας κυκλοφορίας οχήματος 
ιστορικού ενδιαφέροντος:
α. κατά παράβαση των άρθρων 86, 88 και 90 του Κώδι-
κα Οδικής Κυκλοφορίας(ν. 2696/1999, Α’ 57 [Κ.Ο.Κ.]), με 
την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 33 και του άρθρου 
35 του παρόντος, επιβάλλονται, κατά περίπτωση, τα διοι-
κητικά πρόστιμα και οι κυρώσεις της παρ. 4 του άρθρου 86 και των άρθρων 88 και 90 του Κ.Ο.Κ.,
β. κατά παράβαση του άρθρου 2 του π.δ. 237/1986 
(Α’ 110) περί υποχρεωτικής ασφάλισης αυτοκινήτων για 
κάθε οδικό όχημα, επιβάλλονται τα διοικητικά πρόστιμα 
και οι κυρώσεις της παρ. 4 του άρθρου 5 και του άρθρου 
12 του ιδίου π.δ.,
γ. κατά παράβαση του ν. 2367/1953 (Α’ 82) περί υπο-
χρεωτικής καταβολής τελών κυκλοφορίας οχήματος, επιβάλλονται οι κυρώσεις της παρ. 4 του άρθρου 21 
του ιδίου νόμου, καθώς και, πέραν άλλων διοικητικών 
προστίμων, το αυτοτελές πρόστιμο της υποπαρ. Ε7 του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (Α’ 222), 
δ. για το οποίο έχει εκδοθεί πλαστή βεβαίωση χαρα-
κτηρισμού οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος ή πλα-
στό πιστοποιητικό συμμόρφωσης οχήματος ιστορικού 
ενδιαφέροντος, αφαιρούνται οριστικά τα στοιχεία κυ-
κλοφορίας,
ε. για το οποίο διαπιστώνεται απόκλιση μεταξύ της 
πραγματικής ή νομικής κατάστασης του οχήματος και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10705 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
της πιστοποιούμενης αποτύπωσης στη βεβαίωση χα-
ρακτηρισμού οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος και 
το πιστοποιητικό συμμόρφωσης οχήματος ιστορικού 
ενδιαφέροντος, αφαιρούνται τα στοιχεία κυκλοφορίας 
για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους,
στ. χωρίς ισχύουσα άδεια κυκλοφορίας, επιβάλλεται 
διοικητικό πρόστιμο ύψους τριακοσίων (300) ευρώ και 
αφαιρούνται τα στοιχεία κυκλοφορίας για χρονικό διά-στημα ενός (1) έτους.
2. Σε περίπτωση δημόσιας κυκλοφορίας οχήματος 
ιστορικού ενδιαφέροντος που δεν έχει σχεδιασθεί και 
κατασκευασθεί για τη μεταφορά επιβατών και τυγχάνει 
υψηλής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας κατά παράβαση 
της παρ. 3 του άρθρου 37, επιβάλλονται τα διοικητικά 
πρόστιμα και οι κυρώσεις της παρ. 4 του άρθρου 88 και της παρ. 4 του άρθρου 90 του Κ.Ο.Κ..
3. Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης προσκόμισης, κατά 
την παρ. 7 του άρθρου 34, στην αρμόδια Υπηρεσία Με-ταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας του πιστο-ποιητικού συμμόρφωσης της παρ. 13 του άρθρου 3, για την έκδοση του νέου εντύπου άδειας κυκλοφορίας κα-
ταβάλλεται ηλεκτρονικό παράβολο ύψους τριακοσίων 
(300) ευρώ υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου.
4. Ως όργανα ελέγχου των ως άνω παραβάσεων και 
επιβολής των σχετικών διοικητικών προστίμων και δι-
οικητικών κυρώσεων ορίζονται:
α) η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, β) οι Λιμενικές Αρχές, γ) οι Αστυνομικές Αρχές,
δ) τα Μικτά Κλιμάκια Ελέγχου του άρθρου 1 του ν. 3446/
2006 (Α’ 49) και 
ε) τα Μικτά Κλιμάκια Ελέγχου Δήμων Παραμεθόριων 
Περιοχών του άρθρου 2 του ν. 3446/2006. Οι Τελωνειακές 
Αρχές επιβάλλουν, κατά λόγο αρμοδιότητας, τις κυρώ-
σεις της παρ. Γ7 του άρθρου 137 του Εθνικού Τελωνεια-
κού Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 235), εφόσον συντρέχουν οι όροι εφαρμογής του.
Άρθρο 39
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών ορίζονται οι φορείς χαρακτηρισμού οχήματος 
ιστορικού ενδιαφέροντος του άρθρου 3, όπως υποδει-
κνύονται από την Δ.Ο.Α., την Δ.Ο.Μ. και την Δ.Ο.Π.Ο..
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Άμυνας 
και Υποδομών και Μεταφορών, καθορίζονται οι όροι, 
οι προϋποθέσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές για τον 
χαρακτηρισμό των στρατιωτικών οχημάτων, που έχουν 
κατασκευασθεί για τη μεταφορά επιβατών και έχουν αξι-
οποιηθεί από τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, ως οχημά-
των ιστορικού ενδιαφέροντος, ο φορέας χαρακτηρισμού 
και έκδοσης αντίστοιχης βεβαίωσης για τα προαναφερό-
μενα στρατιωτικά οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος και 
κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του 
άρθρου 33 σχετικά με τα οχήματα αυτά.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται το περιεχόμενο της βεβαίωσης 
χαρακτηρισμού και του πιστοποιητικού συμμόρφωσης 
οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος, η διαδικασία και τα δικαιολογητικά για τη χορήγηση, ανάκληση και επαναχο-
ρήγηση των στοιχείων κυκλοφορίας οχήματος ιστορικού 
ενδιαφέροντος, η διαδικασία διαγραφής του οχήματος 
από το Μητρώο Αδειών Κυκλοφορίας Οχημάτων του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών πριν από την 
καταχώρισή του ως οχήματος ιστορικού ενδιαφέροντος 
για την εφαρμογή των άρθρων 34 και 38, καθώς και κάθε 
άλλο ειδικότερο θέμα για την κυκλοφορία των οχημάτων 
αυτών. 
4. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται τα στοιχεία και η διαδικασία του 
τεχνικού ελέγχου των οχημάτων ιστορικού ενδιαφέρο-
ντος, η καταγραφή των αποτελεσμάτων του τεχνικού 
ελέγχου και κάθε αναγκαίο θέμα για τον τεχνικό έλεγχο 
των οχημάτων αυτών κατά το άρθρο 35.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Προστασίας του Πολίτη καθορίζονται οι 
όροι και οι προϋποθέσεις περιορισμού της κυκλοφορίας 
των οχημάτων ιστορικού ενδιαφέροντος του άρθρου 37.
Άρθρο 40Καταργούμενη διάταξη 
Η υπ’  αρ. 82350/3809/2019 κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών 
(Β’ 4948) σχετικά με τα οχήματα ιστορικού ενδιαφέρο-
ντος καταργείται, εκτός του άρθρου 1 αυτής περί ειδικών 
αυτοκινήτων και μοτοσικλετών που χρησιμοποιούνται 
μόνο για αγώνες ταχύτητος ή δεξιοτεχνίας, από την έναρ-
ξη ισχύος του Μέρους Γ’ του παρόντος, σύμφωνα με την 
παρ. 2 του άρθρου 113.
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ 
ΟΔΙΚΕΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Άρθρο 41
Θέσπιση ανώτατου ορίου ηλικίας οδηγώνφορτηγών και λεωφορείων - Αίτηση συνταξιοδότησης ιδιοκτήτη άδειας φορτηγού δημοσίας ή ιδιωτικής χρήσης 
1. Με την επιφύλαξη της παρ. 2, η ανώτατη ηλικία για 
την άσκηση του επαγγέλματος του οδηγού φορτηγού ή 
λεωφορείου δημοσίας ή ιδιωτικής χρήσης ορίζεται στα 
εξήντα επτά (67) έτη. 
2. Η ανώτατη ηλικία για την άσκηση του επαγγέλματος 
του οδηγού σχολικού λεωφορείου, καθώς και του οδη-
γού τουριστικού λεωφορείου που χρησιμοποιείται για τη 
μεταφορά μαθητών ορίζεται στα εξήντα πέντε (65) έτη.
3. Για την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης και τη 
χορήγηση σύνταξης από τον Ηλεκτρονικό Εθνικό Φο-
ρέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ) σε ιδιοκτήτη άδειας 
φορτηγού ή λεωφορείου δημοσίας ή ιδιωτικής χρήσης 
δεν απαιτείται η κατάθεση στον ασφαλιστικό φορέα της 
άδειας οδήγησης για επιβολή περιορισμού ως προς την οδήγηση οχημάτων των κατηγοριών C1, C1E, C, CE, D1, 
D1E, D και DE. Σε περ ίπτωση που ο ιδιοκτήτης άδειας 
φορτηγού ή λεωφορείου δημοσίας ή ιδιωτικής χρήσης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10706 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
επιθυμεί τη συνέχιση της απασχόλησής του ως επαγγελ-
ματία οδηγού φορτηγού ή λεωφορείου, αυτό δηλώνεται 
στην αίτηση συνταξιοδότησής του. Οι ασφαλισμένοι που 
κατά την έναρξη χορήγησης της σύνταξης συνεχίζουν 
την απασχόλησή τους, διέπονται από τις διατάξεις περί 
απασχόλησης συνταξιούχων. Η παρούσα ισχύει και για 
τους ιδιοκτήτες αδειών φορτηγών ή λεωφορείων δη-
μοσίας ή ιδιωτικής χρήσης, οι οποίοι έχουν υποβάλει 
αίτηση συνταξιοδότησης ή έχουν συνταξιοδοτηθεί κατά 
την έναρξη ισχύος του παρόντος. Σε κάθε περίπτωση 
ως προς τη διενέργεια των ιατρικών εξετάσεων για την 
ανανέωση των αδειών οδήγησης του παρόντος ισχύ-
ουν τα άρθρα 5 και 7, καθώς και το Παράρτημα ΙΙΙ του
π.δ. 51/2012 (Α’ 101).
4. Το παρόν ισχύει και για τους οδηγούς φορτηγών και 
λεωφορείων, οι οποίοι κατά τη χορήγηση της σύνταξής 
τους καταθέτουν σύμβαση πρόσληψης ως οδηγού σε 
οποιονδήποτε φορέα.
Άρθρο 42
Ρυθμίσεις θεμάτων Κ.Τ.Ε.Λ. και Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. - Αντικατάσταση του άρθρου13 του ν. 2963/2001
1. Το άρθρο 13 του ν. 2963/2001 (Α’ 268) περί ειδικού 
λογαριασμού αστικών και υπεραστικών Κ.Τ.Ε.Λ. αντικα-θίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 13
Εισφορές αστικών και υπεραστικών Κ.Τ.Ε.Λ.
1. Για την ανανέωση των λεωφορείων και την υλοποί-
ηση έργων υποδομής αστικών και υπεραστικών Κ.Τ.Ε.Λ. 
και Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε., επιβάλλεται εισφορά πέντε τοις εκατό 
(5%) επί του συνόλου των ετήσιων ακαθάριστων εισπρά-
ξεων που προκύπτουν από την εκάστοτε ισχύουσα από-
φαση κομίστρου των αστικών και υπεραστικών Κ.Τ.Ε.Λ., 
Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε., της Δ.Ε.Α.Σ. ΚΩ και ΡΟΔΑ. Η εισφορά του 
πρώτου εδαφίου, ως εισφορά ειδικού σκοπού, δεν υπο-
λογίζεται ως φορολογητέο εισόδημα και κατατίθενται 
σε τραπεζικούς λογαριασμούς που συστήνονται ειδικά για τον σκοπό αυτόν.
Ειδικότερα:
α. Ποσοστό τρία τοις εκατό (3%) διατίθεται αποκλει-
στικά για την ανανέωση του στόλου, σύμφωνα με την 
παρ. 6 του άρθρου 12.
β. Ποσοστό δύο τοις εκατό (2%) διατίθεται με αποκλει-
στικό σκοπό τη χρηματοδότηση έργων υποδομής και εκ-
συγχρονισμού του Κ.Τ.Ε.Λ. ή Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε., ιδίως σταθμών 
ή πρακτορείων άφιξης και αναχώρησης λεωφορείων, 
σταθμών στέγασης και συντήρησης, μηχανοργάνωσης, κατασκευής εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης και πληρο-
φόρησης κοινού.
γ. Τα ποσά των περ. α’ και β’ δύνανται να χρησιμοποι-
ούνται και για άλλους σκοπούς, οι οποίοι ανάγονται στην 
εύρυθμη λειτουργία του Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. ή Κ.Τ.Ε.Λ., λόγω αντι-
μετώπισης εκτάκτων συνθηκών και ταμειακών αναγκών. 
Οι εισφορές των περ. α’ και β’ της παρ. 1 κατατίθενται ανά 
τρίμηνο και το αργότερο εντός των επόμενων τριών (3) μηνών από τη λήξη του.
2. Εκκρεμείς οφειλές μηνιαίων καταβολών για τους 
συγκοινωνιακούς φορείς Κ.Τ.Ε.Λ., Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. και τη Δη-μοτική Επιχείρηση ΡΟΔΑ, που έχουν υπαχθεί σε ρύθμιση 
δόσεων, κατ’ εφαρμογή της παρ. 6 του άρθρου 33 του 
ν. 4663/2020 (Α’ 30), συνεχίζουν να κατατίθενται στον 
ειδικό λογαριασμό εισφοράς ένα τοις εκατό (1%) που έχει 
συσταθεί στο Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, με ΙΒΑΝ 
GR8702606450000010200123896, κατ’ εφαρμογή της 
υπό στοιχεία Β-οικ.7956/626/14/24.2.2014 (Β’ 449) κοινής 
απόφασης των υπουργών Οικονομικών και Υποδομών, 
Μεταφορών και Δικτύων, ο οποίος διατηρείται σε ισχύ, μέχρις ότου καταβληθούν όλες οι μηνιαίες οφειλές δό-σεων από τους ανωτέρω υπόχρεους φορείς.
3. Σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης καταβολής μιας δό-
σης από υπόχρεο φορέα της παρ. 2, η ρύθμιση χάνεται 
και το συνολικό μη καταβληθέν ποσό της οφειλής ει-
σπράττεται ως δημόσιο έσοδο κατά τον Κώδικα Είσπρα-
ξης Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, Α’ 90). 
4. Με αποφάσεις του Υπουργού Υποδομών και Με-
ταφορών και ύστερα από προτάσεις της Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Αστικών Συγκοινωνιών (Π.Ο.Α.Σ.) και της 
Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Αυτοκινητιστών Υπερα-
στικών Συγκοινωνιών (Π.Ο.Α.Υ.Σ.) διατίθεται, μέχρι εξα-
ντλήσεώς του, στα αστικά και υπεραστικά Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. και 
Κ.Τ.Ε.Λ., τη Δ.Ε.Α.Σ. ΚΩ και ΡΟΔΑ, αναλογικά, το συνολικό 
συγκεντρωθέν ποσό στον ειδικό λογαριασμό της παρ. 2, 
που συγκεντρώθηκε από τις εισφορές των φορέων πα-
ροχής συγκοινωνιακού έργου, κατ’ εφαρμογή του παρό-
ντος άρθρου, όπως ίσχυε μέχρι την αντικατάστασή του 
ο οποίος διατηρείται σε ισχύ μέχρι την εξόφληση και 
της τελευταίας δόσης ρύθμισης των υπόχρεων φορέων.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών, καθορίζονται οι διαδικασίες 
για το κλείσιμο του ειδικού λογαριασμού εισφοράς ένα τοις εκατό (1%) της παρ. 2, μετά την εξάντληση του συ-νόλου των πόρων αυτού.
6. Κανονιστικές αποφάσεις που εκδόθηκαν κατ’ εφαρ-
μογή του παρόντος άρθρου, όπως ίσχυε μέχρι την αντι-κατάστασή του, καταργούνται.».
Άρθρο 43
Ορισμός οργάνων εξέτασης καταγγελιών για την εφαρμογή των Κανονισμών (ΕΚ) 
181/2011, 1371/2007 και 2006/2004 για τα δικαιώματα των επιβατών και την προστασία των καταναλωτών - Αντικατάσταση των παρ. 4 
και 6 του άρθρου 26 του ν. 4313/2014
1. Η περ. α’ της παρ. 4 του άρθρου 26 του ν. 4313/2014 
(Α’ 261) περί δευτεροβάθμιων οργάνων εξέτασης καταγ-
γελιών για την παραβίαση των δικαιωμάτων και υποχρε-
ώσεων του Κανονισμού Δικαιωμάτων των Επιβατών, 
αντικαθίσταται, προστίθενται περ. δ’ και ε’ και η παρ. 4 
διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Δευτεροβάθμια όργανα εξέτασης καταγγελιών που 
δεν επιλύθηκαν από τα πρωτοβάθμια όργανα της ανω-
τέρω παραγράφου, καθώς και αντιρρήσεων κατά των 
αποφάσεων επιβολής κυρώσεων ορίζονται:
α) οι Διευθύνσεις Μεταφορών και Επικοινωνιών των 
οικείων Περιφερειακών Ενο τήτων ή Περιφερειών της 
Χώρας για το σύνολο των δημόσιων εθνικών οδικών τα-
κτικών αστικών και υπεραστικών μεταφορών επιβατών, πλην των οριζόμενων στις περ. β) και ε),
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10707 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
β) ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών 
(ΟΑΣΑ) για τις δημόσιες συγκοινωνίες που εκτελούνται 
εντός των ορίων της Περιφέρειας Αττικής, όπως αυτή 
ορίζεται στον ν. 3852/2010 (Α’ 87), εκτός της Π.Ε. Νήσων, 
από τις εταιρείες παροχής συγκοινωνιακού έργου του ν. 
3920/2011 (Ο.ΣΥ. Α.Ε. και ΣΤΑ.ΣΥ. Α.Ε.), καθώς και από 
τους φορείς των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης 
που εκτελούν συγκοινωνιακό έργο ή οποιονδήποτε άλ-λον φορέα που θα παρέχει στο μέλλον έργο δημόσιων 
συγκοινωνιών,
γ) η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (Ρ .Α.Σ.) του
ν. 3891/2010 (Α’ 188) για το σύνολο των σιδηροδρομικών 
μεταφορών που εκτελούνται στην Ελληνική Επικράτεια, 
για τις οποίες είναι ο ρυθμιστικός φορέας. Η Ρ .Α.Σ., μεταξύ 
των άλλων, είναι η αρμόδια αρχή παρακολούθησης και 
ελέγχου της τήρησης της εφαρμογής του Κανονισμού 
(ΕΚ) αριθμ. 1371 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2007 (ΕΕ L 315/14), σχε-
τικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιβατών 
σιδηροδρομικών γραμμών, λαμβάνοντας τα αναγκαία 
μέτρα με τα οποία εξασφαλίζεται ο σεβασμός των δικαι-
ωμάτων των επιβατών,
δ) οι Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού (Π.Υ.Τ.), για 
τις διεθνείς οδικές τακτικές επιβατικές μεταφορές με 
χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτες χώρες, καθώς 
και τις έκτακτες οδικές επιβατικές μεταφορές που διενερ-
γούνται από τα Τουριστικά Γ ραφεία και τις Τουριστικές 
Επιχειρήσεις Οδικών Μεταφορών (Τ.Ε.Ο.Μ.), σύμφωνα 
με τον ν. 711/1977 (Α’ 284),
ε) ο Οργανισμός Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης 
(Ο.Σ.Ε.Θ.) για τις δημόσιες συγκοινωνίες που εκτελούνται 
εντός των ορίων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης από την εται-
ρεία παροχής συγκοινωνιακού έργου του άρθρου 26 του 
ν. 4482/2017 (Α’ 102) ή οποιονδήποτε άλλον φορέα που 
θα παρέχει στο μέλλον έργο δημόσιων συγκοινωνιών 
εντός των ορίων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης.
Η υποβολή αντιρρήσεων κατά των αποφάσεων επιβο-
λής κυρώσεων έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.».
2. H παρ. 6 του άρθρου 26 του ν. 4313/2014 περί αρ-
μοδίων αρχών αντικαθίσταται ως εξής:
«6. Αρμόδιες αρχές, σύμφωνα με το άρθρο 4 του Κα-
νονισμού (ΕΚ) αριθμ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοι-
νοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Οκτωβρίου 
2004 (ΕΕ L 364/1) σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της 
νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών ως 
προς τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και την προστασία των καταναλωτών, ορίζονται: 
α) οι Διευθύνσεις Μεταφορών και Επικοινωνιών των 
οικείων Περιφερειακών Ενο τήτων ή Περιφερειών της 
Χώρας για τις δημόσιες εθνικές οδικές τακτικές αστικές 
και υπεραστικές μεταφορές επιβατών, εκτός των δημό-
σιων συγκοινωνιών στην Περιφέρεια Αττικής πλην της 
Π.Ε. Νήσων και στην Π.Ε. Θεσσαλονίκης, 
β) ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών 
(Ο.Α.Σ.Α.) για τις δημόσιες συγκοινωνίες που εκτελούνται 
εντός των ορίων της Περιφέρειας Αττικής, όπως αυτή 
ορίζεται στον ν. 3852/2010 (Α’ 87), πλην της Π.Ε. Νήσων, 
γ) ο Οργανισμός Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης (Ο.Σ.Ε.Θ.) για τις δημόσιες συγκοινωνίες που εκτελούνται 
εντός των ορίων της Π.Ε. Θεσσαλονίκης, 
δ) οι Περιφερειακές Υπηρεσίες Τουρισμού (Π.Υ.Τ.), 
για τις διεθνείς οδικές τακτικές επιβατικές μεταφορές 
με χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτες χώρες και 
τις έκτακτες οδικές επιβατικές μεταφορές που διενερ-
γούνται από τα Τουριστικά Γ ραφεία και τις Τουριστικές 
Επιχειρήσεις Οδικών Μεταφορών (Τ.Ε.Ο.Μ.), σύμφωνα 
με τον ν. 711/1977 (Α’ 284) και 
ε) η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (Ρ .Α.Σ.) του
ν. 3891/2010 (Α’ 188) για τις μεταφορές επιβατών σιδη-
ροδρομικών γραμμών.».
Άρθρο 44
Θέση σε κυκλοφορία μεταχειρισμένων 
Ε.Δ.Χ. οχημάτων
Κατά παρέκκλιση της περ. δ) της παρ. 5 του άρθρου 
89 του ν. 4070/2012 (Α’ 82), τα μεταχειρισμένα Ε.Δ.Χ. αυ-τοκίνητα ΤΑΞΙ κατηγορίας EURO 5 ή EURO V ή νεότερης 
τεχνολογίας που τίθενται για πρώτη φορά σε κυκλοφορία 
από την ημερομηνία ισχύος του παρόντος έως και την 
31.12.2021, επιτρέπεται να είναι ηλικίας μεγαλύτερης 
των πέντε (5) ετών, εφόσον έχει εκδοθεί πιστοποιητικό 
ταξινόμησης από 1ης.9.2019 και ύστερα και με την προϋ-
πόθεση ότι κατά την ημερομηνία έκδοσης αυτού, δεν έχει 
παρέλθει πενταετία από το έτος πρώτης κυκλοφορίας 
του οχήματος στο εξωτερικό, μη συμπεριλαμβανομένου 
του έτους κατασκευής του οχήματος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ 
ΧΡΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ
Άρθρο 45
Απώλεια και αμετάκλητη ανάκληση ιδανικού μεριδίου - Αντικατάσταση του άρθρου 4 του ν.δ. 1061/1971
Το άρθρο 4 του ν.δ. 1061/1971 (Α’ 270) περί θεμάτων 
απώλειας και αμετάκλη της ανάκλησης ιδανικού μεριδί-
ου επί δικαιώματος άδειας κυκλοφορίας αυτοκινήτου 
δημόσιας χρήσης αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 4
Θέματα απώλειας και αμετάκλητης ανάκλησης ιδανικού μεριδίου
1. Ιδανικό μερίδιο επί δικαιώματος άδειας κυκλοφορίας 
αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης που:
(α) απωλέσθη, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 2 
και την παρ. 1 του άρθρου 3, ή
(β) με την επιφύλαξη της παρ. 1 του άρθρου 6, ανα-
κλήθηκε αμετάκλητα, ή
(γ) με την επιφύλαξη όσων ορίζονται στο Βιβλίο Πέ-
μπτο Κληρονομικό Δίκαιο του Αστικού Κώδικα, όπως 
κωδικοποιήθηκε με το π.δ. 456/1984 (Α’ 164), απωλέ-
σθη λόγω αποποίησης κληρονομιάς, παραχωρείται με 
απόφαση του Περιφερειάρχη, στα λοιπά πρόσωπα που 
διατηρούν αυτήν, και, αν δεν υπάρχουν τέτοια πρόσωπα, 
στον συνιδιοκτήτη ή συνιδιοκτήτες του αποθανόντος, 
κατά ποσοστό ανάλογο με τη συμμετοχή καθενός από αυτούς επί του υπολοίπου της αδείας. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10708 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Η παραπάνω απόφαση του Περιφερειάρχη με την 
οποία παραχωρείται το εν λόγω δικαίωμα, εκδίδεται με 
την επιφύλαξη ανάκλησης αυτής σε συμμόρφωση με 
ακυρωτικό δεδικασμένο, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρ-
θρου 95 του Συντάγματος. Η επιφύλαξη αυτή αναγράφε-
ται τόσο στην άδεια κυκλοφορίας που εκδίδεται σύμφω-
να με την παρ. 3 του παρόντος όσο και στα απογραφικά 
δελτία του αυτοκινήτου, όσο και σε κάθε μεταγενέστερη 
εκδιδομένη άδεια, παύει δε η ισχύς της και διαγράφεται 
από τις ανωτέρω πράξεις σε περίπτωση είτε μη άσκη-
σης ένδικου μέσου κατά της πράξης παραχώρησης είτε 
απόρριψης αυτού. Σε περίπτωση αποδοχής του ενδίκου 
μέσου, το αρμόδιο όργανο της Διοίκησης που εξέδωσε 
την πράξη παραχώρησης προβαίνει σε ανάκληση αυτής, 
καθώς και κάθε μεταγενέστερης πράξης που βασίζεται σε 
αυτή, ανεξαρτήτως μεταβίβασης του παραχωρηθέντος 
δικαιώματος σε τρίτο.
2. Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις, αυτός προς τον 
οποίο γίνεται η παραχώρηση υποχρεούται, εντός απο-
κλειστικής προθεσμίας τεσσάρων (4) μηνών από την 
επίδοση σε αυτόν της σχετικής απόφασης, να υποβάλει 
στην αρμόδια Υπηρεσία της οικείας Περιφέρειας σχε-
τική αίτηση με όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την έκδοση νέας άδειας κυκλοφορίας του αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης. 
3. Σε περίπτωση μη αποδοχής της κατά τις παρ. 1 έως 
3 παραχώρησης, εντός αποκλειστικής προθεσμίας τεσ-
σάρων(4) μηνών από την επίδοση της σχετικής έγγραφης 
ειδοποίησης της αρμόδιας Υπηρεσίας ή με την πάροδο 
άπρακτης της προθεσμίας αυτής, το αντίστοιχο δικαίωμα 
παραχωρείται εκ νέου με τον τρόπο και τη σειρά παραχώ-
ρησης που αναφέρεται στην παρ. 1 στους τυχόν λοιπούς 
δικαιούχους. Αν κανένα από τα ανωτέρω πρόσωπα δεν 
αποδεχθεί το δικαίωμα που τους παραχωρείται, τότε, 
με απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη, ανακαλείται 
η άδεια κυκλοφορίας ολοκλήρου του αυτοκινήτου ως 
δημόσιας χρήσης.
4. Το κατά τις προηγούμενες παραγράφους δικαίωμα 
της άδειας κυκλοφορίας εφόσον αφορά σε αυτοκίνητο 
που κυκλοφόρησε βάσει άλλων από αυτών της παρ. 3 
του άρθρου 1 αναφερομένων διατάξεων, παραχωρείται, 
με καταβολή υπέρ του Δημοσίου, εισφοράς, ίσης προς 
την εκάστοτε υφισταμένη αγοραία υπεραξία του κατά πε-
ρίπτωση παραχωρουμένου ιδανικού μεριδίου άδειας κυ-
κλοφορίας αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης, σύμφωνα με 
τη Δήλωση Φορολογίας Υπεραξίας που συντάσσεται κατ’ 
εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 5 του ν.δ. 1146/1972 (Α’ 64) και του άρθρου 10 του ν. 2579/1998 (Α’ 31).
Η εισφορά αυτή βεβαιώνεται ως δημόσιο έσοδο από 
τον Προϊστάμενο της οικείας Δημόσιας Οικονομικής 
Υπηρεσίας (Δ.Ο.Υ.) της Αν εξάρτητης Αρχής Δημοσίων 
Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), βάσει των απογραφικών δελτίων της 
αρμόδιας Υπηρεσίας Μεταφορών και Επικοινωνιών της 
Περιφέρειας και καταβάλλετ αι στο οικείο Δημόσιο Τα-
μείο, το μεν 1/12 αυτής κατά τη χορήγηση της άδειας 
κυκλοφορίας του αυτοκινήτου, το δε υπόλοιπο σε έντεκα 
(11) ισόποσες μηνιαίες δόσεις, η πρώτη από τις οποίες 
εντός του πρώτου δεκαημέρου του μεθεπομένου από 
την έκδοση της άδειας μήνα. Η μη εμπρόθεσμη κατα-βολή μιας των άνω δόσεων, συνεπάγεται την απώλεια 
του δικαιώματος καταβολής της εισφοράς σε δόσεις και 
την απαίτηση καταβολής ολοκλήρου του οφειλομένου 
υπολοίπου της εισφοράς. Στη περίπτωση αυτή, ύστε-
ρα από απόφαση του Προϊστάμενου της οικείας Δ.Ο.Υ., 
αφαιρούνται με μέριμνα της Αστυνομικής Αρχής, η άδεια 
κυκλοφορίας και οι κρατικές πινακίδες του αυτοκινήτου 
μέχρι την ολοσχερή εξόφληση του οφειλομένου ποσού της εισφοράς.».
Άρθρο 46
Καταβλητέο τίμημα εξαγοράς ιδανικού μεριδίου - Αντικατάσταση του άρθρου 5 του ν.δ. 1061/1971
Το άρθρο 5 του ν.δ. 1061/1971 (Α’ 270) περί καταβλη-
τέου τιμήματος εξαγοράς ιδανικού μεριδίου αντικαθί-
σταται ως εξής:
«Άρθρο 5
Καταβλητέο τίμημα
1. Αυτός προς τον οποίον γίνεται η παραχώρηση του 
δικαιώματος επί ιδανικού μεριδίου άδειας κυκλοφορί-
ας αυτοκινήτου δημοσίας χρήσης δικαιούται να ζητήσει 
από τον κύριο του αντιστοίχου ιδανικού μεριδίου επί του 
αυτοκινήτου, ως πράγματος, την εξαγορά αυτού αντί 
ευλόγου και δικαίου τιμήματος, εντός της προθεσμίας 
που ορίζεται στην παρ. 2 του άρθρου 4. Σε περίπτωση 
που ο τελευταίος αρνηθεί ή υπάρχει διαφωνία ως προς το 
καταβλητέο τίμημα, με αίτηση των ενδιαφερομένων που 
υποβάλλεται εντός της ανωτέρω προθεσμίας, το προς 
μεταβίβαση αυτοκίνητο δημοσίας χρήσης κηρύσσεται 
αναγκαστικά απαλλοτριωτέο με απόφαση του οικείου 
Περιφερειάρχη, λόγω δημοσίας ωφελείας, στην οποίο 
καθορίζεται και το καταβλητέο τίμημα, σύμφωνα με τη 
διαδικασία της παρ. 2. Η ανωτέρω απόφαση περί ανα-
γκαστικής απαλλοτρίωσης ανακοινώνεται στην υπηρε-
σία Μεταφορών της οικείας Περιφέρειας, μνεία δε αυτής 
γίνεται στο βιβλιάριο μεταβολών κατοχής και κυριότητας 
του οχήματος.
2. Το καταβλητέο τίμημα καθορίζεται με βάση την τρέ-
χουσα εμπορική αξία του αυτοκινήτου και κατά ποσοστό 
ανάλογο με τη συμμετοχή του δικαιώματος επί ιδανικού 
μεριδίου άδειας κυκλοφορίας αυτοκινήτου δημοσίας 
χρήσης. Η τρέχουσα εμπορική αξία υπολογίζεται, επί της 
αξίας πρώτης κυκλοφορίας του, απομειούμενη κατά πο-
σοστό είκοσι τοις εκατό (20 %) για το πρώτο έτος και δέκα 
τοις εκατό (10 %) κατ’ έτος, για τα επόμενα έτη, μέχρι του 
ποσοστού του ογδόντα πέντε τοις εκατό (85 %). 
3. Από την καταβολή με την παρ. 2 καθορισθέντος 
τιμήματος εξαγοράς στον δικαιούχο αυτού, ή σε περί-
πτωση άρνησης αυτού, από την κατάθεση του καθο-
ρισθέντος τιμήματος στο Ταμείο Παρακαταθηκών και 
Δανείων, συντελείται η απαλλοτρίωση και καθίσταται 
κύριος ο δικαιούχος της εξαγοράς του ιδανικού μεριδίου 
του αυτοκινήτου.
4. Σε περίπτωση που αυτός προς τον οποίο γίνεται η 
παραχώρηση του δικαιώματος της αδείας κυκλοφορίας αυτοκινήτου δημοσίας χρήσεως δεν τηρήσει τις προθε-
σμίες που καθορίζονται στις προηγούμενες παραγρά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10709 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
φους εφαρμόζονται κατ’ αναλογία οι παρ. 2 και 3 του 
άρθρου 4.».
Άρθρο 47
Ανάκληση άδειας κυκλοφορίας ιδανικού 
μεριδίου επί αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης προς παραχώρηση ιδανικού μεριδίου -Αντικατάσταση του άρθρου 6 του ν.δ. 1061/1971
Το άρθρο 6 του ν.δ. 1061/1971 (Α’ 270) περί ανάκλησης 
άδειας κυκλοφορίας προς παραχώρηση σε άλλο δικαι-ούχο αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 6
Θέματα ανάκλησης προς παραχώρηση σε άλλον δικαιούχο
1. Προκειμένου περί ανάκλησης αδείας κυκλοφορίας 
ιδανικού μεριδίου επί αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης, 
κάθε κατηγορίας, προς παραχώρηση αυτής σε άλλον 
δικαιούχο, ο κύριος, νομέας και κάτοχος αυτού υποχρε-
ούται, εντός δίμηνης προθεσμίας, που ξεκινά από την 
κοινοποίηση σε αυτόν της σχετικής πράξης της Διοίκη-
σης, να μεταβιβάσει το ιδανικό μερίδιο του δικαιώματος 
κυριότητος επί του αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης σε 
αυτόν που αναφέρεται ως δικαιούχος στην απόφαση 
περί ανάκλησης της αδείας κυκλοφορίας της αρμόδι-
ας Υπηρεσίας. Σε περίπτωση διαφωνίας, η εξαγορά του 
αυτοκινήτου ως πράγματος πραγματοποιείται σύμφωνα 
με το άρθρο 5.
2. Εντός των προθεσμιών για την παραχώρηση ή με-
ταβίβαση ιδανικού μεριδίου επί αυτοκινήτου δημόσιας 
χρήσης που ορίζονται στα άρθρα 4, 5 και στο παρόν, 
αυτό κυκλοφορεί νόμιμα με την άδεια κυκλοφορίας 
επί του υπολοίπου ιδανικού μεριδίου αυτού του άλλου συγκυρίου ή των τυχόν περισσοτέρων αυτών. Το προη-
γούμενο εδάφιο ισχύει και στην περίπτωση της παρ. 2 
του άρθρου 3.
3. Έγκριση θέσης σε κυκλοφορία αυτοκινήτου δημό-
σιας χρήσης που είχε χορηγηθεί και ανακλήθηκε μετα-γενέστερα από την αρμόδια Υπηρεσία Μεταφορών και 
Επικοινωνιών επειδή είχε χορηγηθεί κατά παράβαση 
των κείμενων διατάξεων χωρίς υπαιτιότητα αυτού κατά 
του οποίου γίνεται η ανάκληση, δεν θεωρείται κρατική παραχώρηση, ούτε ότι αυτός κατά του οποίου γίνεται η 
ανάκληση απέκτησε κυριότητα, νομή ή κατοχή αυτοκινή-
του δημόσιας χρήσης, σε ό,τι αφορά στην εφαρμογή των 
εκάστοτε ισχυουσών διατάξεων περί χορήγησης άδειας θέσης σε κυκλοφορία νέου αυτοκινήτου δημόσιας χρή-σης, κάθε κατηγορίας.».
Άρθρο 48
Θέματα Πειθαρχικών Συμβουλίων για Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητα - Τροποποίησητου άρθρου 103 του ν. 4070/2012
1. Στο άρθρο 103 του ν. 4070/2012 (Α’ 82): 
α) η παρ. 1 περί σύστασης πειθαρχικού συμβουλίου 
αντικαθίσταται, 
β) στην παρ. 2, η περ. α’ τροποποιείται ως προς την 
εκπροσώπηση της οικείας Περιφέρειας και το τελευταίο εδάφιο της περ. δ’ τροποποιείται ως προς το αρμόδιο όρ-
γανο έκδοσης της απόφασης ορισμού των μελών πειθαρ-
χικών συμβουλίων και την υπηρεσία προέλευσής τους, 
γ) η παρ. 4 τροποποιείται ως προς την αρμόδια υπη-
ρεσία της οικείας περιφέρειας,
δ) καταργείται η παρ. 11 και το άρθρο 103 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«Άρθρο 103
Πειθαρχικό Συμβούλιο για θέματα Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων
«1. Συνιστάται, με απόφαση του οικείου Περιφερειάρ-
χη, ανά διετία εντός του πρώτου διμήνου του πρώτου 
έτους σε κάθε Διεύθυνση της οικείας Περιφέρειας Πει-
θαρχικό Συμβούλιο με διετή θητεία, το οποίο είναι αρμό-
διο για τον έλεγχο της τήρησης του νόμου αυτού και των 
υποχρεώσεων που απορρέουν από τους Κανονισμούς 
λειτουργίας Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων και κάθε άλλης συνα-
φούς διάταξης για τη λειτουργία των Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων 
και την επιβολή κυρώσεων σχετικά με την παράβαση 
διατάξεων που προβλέπουν πειθαρχικά παραπτώματα 
των οδηγών, ιδιοκτητών και εκμεταλλευτών Ε.Δ.Χ. αυτο-
κινήτων. Οι παραβάσεις εκδικάζονται από το Πειθαρχικό 
Συμβούλιο της έδρας του Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητου.
2. Κάθε Πειθαρχικό Συμβούλιο αποτελείται από: α. Δύο (2) εκπροσώπους της Διεύθυνσης Μεταφορών 
και Επικοινωνιών της οικείας Περιφέρειας, με τους ανα-
πληρωτές τους, οι οποίοι ορίζονται από τον Περιφερει-άρχη, 
β. έναν (1) δικηγόρο με έμμισθη εντολή με τον ανα-
πληρωτή του, ο οποίος υπηρετεί στην οικεία Περιφέρεια, 
γ. έναν (1) εκπρόσωπο της αστυνομικής αρχής της 
Περιφέρειας, με τον αναπληρωτή του, που ορίζονται 
αρμοδίως και έχουν την ιδιότητα του αξιωματικού της 
Ελληνικής Αστυνομίας και προέρχονται κατά προτίμηση 
από υπηρεσίες τροχαίας κίνησης της Περιφέρειας, 
δ. έναν (1) εκπρόσωπο των ιδιοκτητών και έναν (1) εκ-
πρόσωπο των οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων της οικείας 
Περιφέρειας, με τους αναπληρωτές τους, που ορίζονται, 
όπως προβλέπεται στο παρόν. Ο εκπρόσωπος των ιδι-
οκτητών μετέχει για εκδίκαση παραβάσεων ιδιοκτητών 
και ο εκπρόσωπος των οδηγών για εκδίκαση παραβά-
σεων οδηγών που δεν έχουν την ιδιότητα του ιδιοκτήτη Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων. Τους εκπροσώπους των ιδιοκτητών και των οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων υποδεικνύουν από 
κοινού, κατά περίπτωση, όλες οι οικείες επαγγελματι-
κές οργανώσεις των ενδιαφερομένων, εντός δέκα (10) 
ημερών, ύστερα από πρόσκληση του οικείου Περιφε-
ρειάρχη. Αν η προθεσμία αυτή παρέλθει άπρακτη, ο 
Περιφερειάρχης απευθύνει νέα πρόσκληση στις επαγ-
γελματικές οργανώσεις να υποδείξουν εκπροσώπους 
μέσα σε αποκλειστική προθεσμία πέντε (5) ημερών από 
την κοινοποίηση της πρόσκλησης. Αν και στη δεύτερη 
περίπτωση δεν υποδει χθούν εκπρόσωποι, ο Περιφερει-
άρχης αυτεπάγγελτα ορίζει εκπρόσωπο αντίστοιχα από 
την οικεία επαγγελματική οργάνωση με τα περισσότερα 
εγγεγραμμένα μέλη, σύμφωνα με το πρακτικό εκλογής 
του τελευταίου Διοικητικού Συμβουλίου. Με απόφαση 
του Περιφερειάρχη δύνανται να οριστούν ως μέλη των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10710 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Πειθαρχικών Συμβουλίων υπάλληλοι της Περιφέρειας 
όταν οι επαγγελματικές οργανώσεις ή/και η οικεία αστυ-
νομική αρχή δεν ανταποκρίνονται στην πρόσκληση για 
ορισμό εκπροσώπων τους.
3. Αν σε Περιφέρεια δεν υπάρχει αμιγές σωματείο 
οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων, αλλά υπάρχει μικτό σωμα-
τείο οδηγών που αποτελείται από οδηγούς Ε.Δ.Χ. αυ-
τοκινήτων, λεωφορείων, τουριστικών λεωφορείων και 
φορτηγών στο Πειθαρχικό Συμβούλιο συμμετέχει, για 
τις παραβάσεις οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων, εκπρόσω-
πος από το μικτό σωματείο και συγκεκριμένα από τον 
κλάδο των οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων. Αν σε Περιφέρεια 
δεν υπάρχει ούτε μικτό σωματείο οδηγών, εκπρόσωπος των οδηγών ορίζεται από τον Περιφερειάρχη ένας από 
τους οδηγούς Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων της Περιφέρειας με 
τον αναπληρωτή του.
4. Χρέη Προέδρου για το Πειθαρχικό Συμβούλιο εκτε-
λεί ένας από τους εκπροσώπους της Διεύθυνσης Μετα-
φορών και Επικοινωνιών της οικείας Περιφέρειας, που 
ορίζεται με την πράξη συγκρότησης.
5. Ο χώρος και οι ημερομηνίες συνεδριάσεων των συμ-
βουλίων καθορίζονται από τον Περιφερειάρχη, ανάλογα 
με τις υπάρχουσες ανάγκες. 
6. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο βρίσκεται σε απαρτία όταν 
παρίστανται τρία (3) τουλάχιστον μέλη του, στα οποία 
συμπεριλαμβάνονται απαραίτητα ο Πρόεδρος και ο 
εκπρόσωπος της αστυνομίας ή οι αναπληρωτές τους. 
Οι αποφάσεις του Πειθαρχικού Συμβουλίου λαμβάνο-
νται με απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών. Σε 
περίπτωση ισοψηφίας γίνεται παραπομπή σε επόμενη 
συνεδρίαση. 
7. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο υποστηρίζεται από γραμ-
ματεία, η οποία: 
α. τηρεί ειδικά σχετικό πρωτόκολλο, β. δέχεται τις εκθέσεις παραβάσεων των κανονισμών 
λειτουργίας αυτοκινήτων Ε.Δ.Χ., τις γραπτές απόψεις 
ή εξηγήσεις όσων έχουν διαπράξει παράβαση, τις εν-
στάσεις, καθώς και τις έγγραφες καταγγελίες πολιτών 
τις οποίες παραδίδει στον Πρόεδρο του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου, 
γ. διεκπεραιώνει τη σχετική αλληλογραφία που απαι-
τείται, 
δ. εισηγείται ημερομηνίες συνεδριάσεων του Πειθαρ-
χικού Συμβουλίου, 
ε. τηρεί και ενημερώνει μητρώο παραβάσεων. 8. Τα σχετικά ζητήματα με τις διαδικασίες που πρέπει 
να τηρούνται για την εύρυθμη λειτουργία του συμβου-
λίου αυτού ρυθμίζονται από τον Πρόεδρό τους. Το Πει-
θαρχικό Συμβούλιο χρησιμοποιεί πρόσφορα αποδεικτι-
κά μέσα, που εκτιμώνται ελεύθερα, για να εκδώσει τις 
αποφάσεις του. 
9. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο αποφασίζει μέσα σε προ-
θεσμία ενός (1) μηνός από τη διαβίβαση σε αυτό από τα αρμόδια όργανα εκθέσεων παραβάσεων οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων ή αναφορών ή καταγγελιών επιβατών. 
10. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο κάθε τρίμηνο υποβάλλει 
στην αρμόδια Γενική Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοι-
νωνιών της οικείας Περιφέρειας και στην αρμόδια Δι-
εύθυνση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών αναλυτική κατάσταση με τις υποθέσεις που έχουν διεκ-
περαιωθεί ή εκκρεμούν σε αυτό. 
11. [Καταργείται].».
Άρθρο 49
Θέματα χορήγησης ή ανανέωσης ειδικής άδειας 
οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου - Τροποποίηση 
του άρθρου 95 του ν. 4070/2012
1. Στο άρθρο 95 του ν. 4070/2012 (Α’ 82), 
α) η περ. α’ της παρ. 3 τροποποιείται ως προς το είδος 
του πιστοποιητικού ποινικού μητρώου και του πιστο-
ποιητικού γνώσης της ελληνικής γλώσσας και ως προς 
την κατάργηση της επικύρωσης του απαιτούμενου φω-
τοαντιγράφου ως δικαιολογητικού, η περ. β’ της ίδιας 
παραγράφου τροποποιείται ως προς τις αναφερόμενες περιπτώσεις της παρ. 2, 
β) προστίθεται παρ. 6 και το άρθρο 95 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 95
Ειδική άδεια οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου
1. Η ειδική άδεια οδήγησης Ε.Δ.Χ. χορηγείται από την 
Υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφερει-
ακής Ενότητας της οικείας Περιφέρειας. Η ειδική αυτή 
άδεια δίνει στον κάτοχό της το δικαίωμα να οδηγεί Ε.Δ.Χ. 
αυτοκίνητο που στην άδεια κυκλοφορίας του αναγράφε-
ται ως έδρα διοικητική μονάδα που βρίσκεται μέσα στα 
διοικητικά όρια της ίδιας αυτής Περιφερειακής Ενότητας.
2. Για να χορηγηθεί ή ανανεωθεί, η ειδική άδεια οδήγη-
σης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου, απαιτείται ο υποψήφιος:
α. να μην υπηρετεί με οποιαδήποτε σχέση εργασίας 
στο Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ., Ν.Π.Ι.Δ. του δημόσιου τομέα του 
ν. 1256/1982 (Α’ 65), όπως ισχύει κάθε φορά,
β. να μην έχει συνταξιοδοτηθεί, με την επιφύλαξη της 
παρ. 8 του άρθρου 19 του ν. 4530/2018 (Α’ 59), όπως 
κάθε φορά ισχύει, για την περίπτωση της ανανέωσης, 
ως άμεσα ασφαλισμένος από οποιοδήποτε ασφαλιστικό 
ταμείο ή από το Δημόσιο,
γ. να μην έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για ένα από 
τα αδικήματα του άρθρου 100 της περ. α’ του παρόντος,
δ. να έχει σε ισχύ άδεια οδήγησης αυτοκινήτου, 
ε. εφόσον δεν είναι Έλληνας υπήκοος, να γνωρίζει 
επαρκώς την ελληνική γλώσσα,
στ. εφόσον είναι Έλληνας ή Κύπριος υπήκοος, να είναι 
απόφοιτος τουλάχιστον υποχρεωτικής εκπαίδευσης ή 
αναγνωρισμένης ισότιμης σχολής του εξωτερικού,
ζ. να είναι υγιής με βάση τις ιατρικές εξετάσεις που 
καθορίζονται με την υπουργική απόφαση που εκδίδεται 
κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 4 του παρόντος άρθρου,
η. να κατέχει ήδη άδεια οδήγησης αυτοκινήτου του-
λάχιστον κατηγορίας Β’ ,
θ. να καταβάλει παράβολο υπέρ του Δημοσίου ποσού 
πενήντα (50) ευρώ. Το ποσό αυτό μπορεί να αναπρο-
σαρμόζεται κάθε δύο (2) χρόνια με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών.
3.α. Με την αίτηση για την χορήγηση ειδικής άδειας 
οδήγησης Ε.Δ.Χ., ο ενδιαφερόμενος, για την απόδειξη 
συνδρομής των προϋποθέσεων που ορίζονται στην 
παρ. 2, υποβάλλει ως αναγκαία δικαιολογητικά τα εξής: για τις περιπτώσεις των εδαφίων πρώτου και δεύτερου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10711 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986, για την περίπτωση 
του εδαφίου τρίτου υποβάλλε ι πιστοποιητικό ποινικού 
μητρώου δικαστικής χρήσης, για την περίπτωση του 
εδαφίου τέταρτου υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση, για 
την περίπτωση του εδαφίου πέμπτου υποβάλλει απο-
δεικτικό τίτλο επαρκούς γνώσης της ελληνικής γλώσ-
σας και στοιχείων ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού 
κατά τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 107 του ν. 
4251/2014 (Α’ 80) και στην εκάστοτε ισχύουσα σχετική νομοθεσία, για την περίπτωση του εδαφίου έκτου υπο-
βάλλει ευκρινές φωτοαντίγραφο τίτλου σπουδών ή αντί-
στοιχου πιστοποιητικού ή ακριβές αντίγραφό του, για 
την περίπτωση του εδαφίου έβδομου υποβάλλει ιατρικό 
πιστοποιητικό, ο τύπος και το περιεχόμενο του οποίου 
καθορίζονται με την υπουργική απόφαση που εκδίδεται 
κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 4 του παρόντος άρθρου, 
και για την περίπτωση του εδαφίου όγδοου υποβάλλει 
ευκρινές φωτοαντίγραφο της άδειας του οδηγήσεως. 
Επιπλέον αυτών υποβάλλει ευκρινές φωτοαντίγραφο 
αστυνομικής ταυτότητας, εφόσον είναι Έλληνας υπήκο-ος, ή διαβατηρίου σε ισχύ, εφόσον είναι αλλοδαπός, και 
δύο πρόσφατες έγχρωμες φωτογραφίες μεγέθους και 
τύπου ταυτότητας. 
β. Με την αίτηση για την ανανέωση της ειδικής άδειας 
οδήγησης Ε.Δ.Χ., ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει τα δι-
καιολογητικά που προβλέπονται στην περ. α’ πλην του 
δικαιολογητικού που αποδεικνύει τη συνδρομή της προ-
ϋπόθεσης της περ. η’ της παρ. 2.
γ. Ειδική άδεια οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου που έχει 
αρχικώς χορηγηθεί πριν τη θέση σε ισχύ του ν. 4070/2012 
(Α’ 82) και έχει αφαιρεθεί λόγω παρέλευσης πενταετίας 
από τη λήξη ισχύος της επαναχορηγείται στον κάτοχο 
αυτής δίχως την πλήρωση της προϋπόθεσης της περ. στ’ 
της παρ. 2 του άρθρου 95 του ν. 4070/2012.
4. Για τη χορήγηση της ειδικής άδειας οδήγησης της 
προηγούμενης παραγράφου οι υποψήφιοι εξετάζονται 
γραπτώς, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Η δια-
δικασία, καθώς και το περιεχόμενο των εξετάσεων και 
κάθε άλλο σχετικό θέμα σχετικό με τα ζητήματα που 
ρυθμίζονται με το παρόν άρθρο, όπως και το είδος των 
δικαιολογητικών και το είδος των ιατρικών εξετάσεων 
και αντιστοίχων πιστοποιητικών της παρ. 2 του παρό-
ντος άρθρου, καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.
5. Αν διαπιστωθεί από τα αρμόδια όργανα ελέγχου ότι 
απασχολείται ως οδηγός Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου πρόσωπο, 
χωρίς να έχει εκδοθεί στο όνομά του ειδική άδεια οδήγη-
σης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου, επιβάλλεται χωριστά στον οδηγό 
και στον ιδιοκτήτη ή, σε περίπτωση παραχώρησης της 
εκμετάλλευσης του Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου, στον εκμεταλ-
λευτή του Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου διοικητικό πρόστιμο δύο 
χιλιάδων (2.000) ευρώ και αφαίρεση της άδειας κυκλοφο-
ρίας και των κρατικών πινακίδων του Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου 
για χρονικό διάστημα τριών (3) μηνών, ενώ σε περίπτω-
ση υποτροπής και για κάθε επιπλέον φορά για χρονικό 
διάστημα έξι (6) μηνών. Πρόστιμο ύψους δύο χιλιάδων 
(2000) ευρώ επιβάλλεται σε οδηγό και στην περίπτωση 
οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου από κάτοχο πλαστής ή 
παραποιημένης ειδικής άδειας οδήγησης. Το ύψος των 
επιβαλλόμενων προστίμων και ο χρόνος αφαίρεσης της άδειας κυκλοφορίας και των κρατικών πινακίδων στις 
προηγούμενες περιπτώσεις μπορεί να αναπροσαρμόζε-
ται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών. Τα πρόστιμα αυτά εισπράτ-τονται σύμφωνα με τον Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων υπέρ του Δημοσίου.
6. α. Η ειδική άδεια οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου έχει 
την μορφή είτε εντύπου εγγράφου είτε πλαστικής κάρ-τας.
β. Για την εκτύπωση της ειδικής άδειας οδήγησης με τη 
μορφή πλαστικής κάρτας καταβάλλεται κάθε φορά πα-
ράβολο ποσού τριάντα (30) ευρώ που εισπράττεται υπέρ 
των Περιφερειών. Το ποσό αυτό δύναται να αναπροσαρ-
μόζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών.
γ. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται η μορφή και το περιεχόμενο της 
ειδικής άδειας οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου με μορφή πλαστικής κάρτας, οι τεχνικές προδιαγραφές και τα χα-
ρακτηριστικά ασφαλείας αυτής, καθώς και κάθε άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με την εκτύπωση των 
ειδικών αδειών οδήγησης.
δ. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, δύναται να 
καθορίζονται ψηφιακή μορφή της ειδικής άδειας οδήγη-
σης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου, οι τεχνικές προδιαγραφές και τα 
χαρακτηριστικά ασφαλείας αυτής, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.».
Άρθρο 50
Αντικατάσταση Ε.Δ.Χ. τουριστικών αυτοκίνητων - Τροποποίηση της παρ. 1 της υπ’ αρ. 34942/2982/1989 (Β’ 694) απόφασης του Υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 της υπ’ αρ. 34942/2982/
1989 (Β’ 694) απόφασης του Υπουργού Μεταφορών και 
Επικοινωνιών, η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 25 του
ν. 1959/1991 (Α’ 123), τροποποιείται ως προς τον αριθμό 
θέσεων που διαθέτουν τα Ε.Δ.Χ. τουριστικά αυτοκίνητα και η παρ. 1 της ίδιας αυτής απόφασης διαμορφώνεται ως εξής:
«1) Τα Ε.Δ.Χ. τουριστικά αυτοκίνητα, το σύνολο των 
οποίων είναι τριάντα ένα (31), εξακολουθούν να διέπο-
νται από το νομικό καθεστώς, που ίσχυε γι’ αυτά έως την 
έναρξη ισχύος του ν. 1437/1984.
Τα Ε.Δ.Χ. τουριστικά αυτοκίνητα αντικαθίστανται με 
άλλα αυτοκίνητα της ίδιας κατηγορίας, τα οποία διαθέ-τουν μέχρι εννέα (9) θέσεις συνολικά, συμπεριλαμβανο-μένης και της θέσης του οδηγού.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΘΕΜΑΤΑ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ
Άρθρο 51
Άρση παρακράτησης κυριότητας για οχήματα ιδιωτικής χρήσης σε περίπτωση οριστικής διαγραφής -  Προσθήκη παρ. 3 στο άρθρο 50 του ν. 4784/2021 
Στο άρθρο 50 του ν. 4784/2021 (Α’ 40), προστίθεται 
παρ. 3 ως προς την άρση παρακράτησης για τις ανάγκες 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10712 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
οριστικής διαγραφής οχημάτων και το άρθρο διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 50
Αυτοδίκαιη άρση παρακράτησης κυριότητας για οχήματα ιδιωτικής χρήσης
1. Σε περίπτωση μεταβίβασης οχήματος των κατηγορι-
ών Μ1, Μ2, Μ3, Ν1 και μοτοσυκλετών ιδιωτικής χρήσης, 
των οποίων η κυριότητα παρακ ρατείται από τον πωλητή, 
η παρακράτηση κυριότητας αίρεται αυτοδίκαια μετά την 
παρέλευση επτά (7) ετών από την ημερομηνία έκδοσης 
της άδειας κυκλοφορίας, στην οποία αυτή έχει καταγρα-
φεί. Η ρύθμιση ισχύει και για τα αυτοκίνητα οχήματα των 
ανωτέρω κατηγοριών και τις μοτοσυκλέτες ιδιωτικής 
χρήσης που ήδη κυκλοφορούν κατά την έναρξη ισχύος 
του παρόντος.
2. Η παρακράτηση κυριότητας δεν αίρεται, σύμφωνα 
με την παρ. 1 και εξακολουθεί να ισχύει σε περίπτωση 
που ο παρακρατήσας την κυριότητα αποδεικνύει εγγρά-
φως, με αίτησή του προς την Υπηρεσία Μεταφορών και 
Επικοινωνιών της Περιφέρειας, την ύπαρξη εκκρεμoύς 
διαδικασίας ενώπιον των δικαστικών αρχών σχετικά με 
την κυριότητα του οχήματος, η οποία υποβάλλεται εντός 
αποκλειστικού διαστήματος δύο (2) μηνών προ της αυτο-
δίκαιης άρσης της παρακράτησης κυριότητας, σύμφωνα 
με την παρ. 1.
3. Η παρ. 1 εφαρμόζεται και για τις ανάγκες οριστικής 
διαγραφής οχημάτων, σύμφωνα με το π.δ. 116/2004 
(Α’ 81). Στην περίπτωση αυτή, στα συστήματα εναλλα-
κτικής διαχείρισης τέλους κύκλου ζωής οχημάτων (ανα-κυκλωτές) της παρ. 12 του άρθρου 2 του π.δ. 116/2004 
προσκομίζεται υπεύθυνη δήλωση του κατόχου του οχή-
ματος ότι δεν εκκρεμεί διαδικασία ενώπιον των δικαστι-κών αρχών σχετικά με την κυριότητα του οχήματος.».
Άρθρο 52
Ρυθμίσεις για τα οχήματα του Αγίου Όρους
1. Τα αυτοκίνητα οχήματα κάθε κατηγορίας που ει-
σάγονται από τα Ιερά Σκηνώματα του Αγίου Όρους και 
προορίζονται να καλύψουν τις μεταφορικές και λοιπές 
ανάγκες τους και να κυκλοφορούν αποκλειστικά εντός 
του Αγίου Όρους ταξινομούνται και λαμβάνουν ειδική 
άδεια κυκλοφορίας και ειδικές πινακίδες κυκλοφορίας, 
από τις υπηρεσίες της Ιερής Κοινότητας του Αγίου Όρους, 
σύμφωνα με τους ειδικότερους ορισμούς των κανονιστι-
κών πράξεων που εκδίδονται σύμφωνα με το άρθρο 6 
του ν.δ. 10/16.9.1926 (Α’ 309).
2. Στα αυτοκίνητα οχήματα που ταξινομούνται σύμφω-
να με την παρ. 1 διενεργείται πλήρης εκούσιος τεχνικός 
έλεγχος και εκδίδεται Πρακτικό Εκούσιου Τεχνικού Ελέγ-
χου (ΠΕΤΕ) κατά αντιστοιχία με την ισχύουσα υπουργική 
απόφαση για τον τεχνικό έλεγχο των οχημάτων, που εκ-δίδεται κατ’ εξουσιοδότηση των άρθρων 18 και 19 του ν. 3446/2006 (Α’ 49). 
3. Τα αυτοκίνητα της παρ. 1 επιτρέπεται να κυκλοφο-
ρούν εκτός του Αγίου Όρους υπό τις εξής προϋποθέσεις:
(α) Ο αποκλειστικός σκοπός της εξόδου του αυτοκινή-
του οχήματος από το Άγιο Όρος είναι ο εκούσιος τεχνικός 
έλεγχος σε Κέντρο Τεχνικού Ελέγχου Οχημάτων (Κ.Τ.Ε.Ο.) ή η συντήρηση ή επισκευή του σε συνεργείο εντός της 
Ελληνικής Επικράτειας. 
(β) Η έξοδος πραγματοποιείται για καθορισμένη χρο-
νική περίοδο που ξεκινάει την ημέρα του προγραμματι-σμένου τεχνικού ελέγχου, συντήρησης ή επισκευής και 
λήγει την επομένη της ημέρας περάτωσης των εργασιών 
τεχνικού ελέγχου, συντήρησης ή επισκευής.
(γ) Το αυτοκίνητο όχημα διαθέτει ασφάλιση αστικής 
ευθύνης από ατύχημα αυτοκινήτου, σύμφωνα με το
π.δ. 237/1986 (Α’ 110), η οποία βρίσκεται επί του οχήματος.
(δ) Για την έξοδο από το Άγιο Όρος εκδίδεται άδεια 
εξόδου από την οικεία Μοναστηριακή Αρχή, που ανα-
γράφει τον οδηγό, τον τόπο προορισμού, τον σκοπό και 
την εκτιμώμενη χρονική διάρκεια της εξόδου. Η άδεια 
εξόδου επικυρώνεται από την Ιερά Επιστασία και από 
τις Τελωνειακές και Λιμενικές Αρχές κατά την έξοδο του αυτοκινήτου οχήματος, εφόσον πληρούνται οι προϋπο-θέσεις της παρούσας παραγράφου και βρίσκεται διαρ-κώς στο όχημα διαθέσιμη για έλεγχο. 
4. Δεν επιτρέπεται εκτός του Αγίου Όρους η διενέργεια 
εμπορευματικών μεταφορών με φορτηγά οχήματα που φέρουν τα στοιχεία κυκλοφορίας της παρ. 1, καθώς και 
η διενέργεια επιβατικών μεταφορών με κόμιστρο και 
η μεταφορά προσώπων που δεν εγκαταβιούν στο Άγιο 
Όρος με επιβατηγά αυτοκίνητα που φέρουν τα στοιχεία κυκλοφορίας της παρ. 1, εκτός των οδηγών που αναφέ-ρονται στην παρ. 3.
5. Σε περίπτωση κυκλοφορίας των αυτοκινήτων εκτός 
του Αγίου Όρους κατά παράβαση των όρων της άδειας 
εξόδου επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο τετρακοσίων 
(400) ευρώ σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και τη διαδι-κασία των άρθρων 103 και 104 του Κώδικα Οδικής Κυ-κλοφορίας (ν. 2696/1999, Α’ 57 [Κ.Ο.Κ.]). Για παραβάσεις 
του Κ.Ο.Κ. εφαρμόζεται ο ίδιος Κώδικας και λαμβάνονται 
ως στοιχεία κυκλοφορίας των οχημάτων αυτών κατά τον 
Κ.Ο.Κ. τα εκδιδόμενα στοιχεία κυκλοφορίας της παρ. 1. 
Οι τελωνειακές αρχές επιβάλλουν, κατά λόγον αρμοδι-
ότητας, τις κυρώσεις της παρ. Γ 7 του άρθρου 137 του 
Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 235), εφό-
σον συντρέχουν οι όροι εφαρμογής του.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ 
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΑΘΜΩΝ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ Κ.Τ.Ε.Ο.
Άρθρο 53
Χώροι στάθμευσης υφιστάμενου κτιρίουως στεγασμένοι σταθμοί αυτοκινήτων
Χώρος στάθμευσης υφιστάμενου κτιρίου που δεν δύ-
ναται να χρησιμοποιηθεί ως εγκατάσταση στεγασμένου 
σταθμού αυτοκινήτων σύμφωνα με την παρ. 2 του άρ-
θρου 6 και τις παρ. 3 και 4 του άρθρου 14 του π.δ. 455/
1976 (Α’ 169), λαμβάνει βεβαίωση νόμιμης λειτουργίας 
από τις Υπηρεσίες Μεταφορών και Επικοινωνιών των 
Περιφερειών της Χώρας ως στεγασμένος σταθμός αυτο-
κινήτων με εξυπηρέτηση αποκλειστικά από υπαλλήλους, 
εφόσον διαθέτει τα εξής:
α) Είσοδο - έξοδο πλάτους τουλάχιστον τριών μέτρων. 
β) Ελάχιστο πλάτος ράμπας σύμφωνα με την εγκεκρι-
μένη άδεια οικοδομής ή δόμησης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10713 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
γ) Φωτεινό σηματοδότη για τη ρύθμιση της κυκλοφο-
ρίας μεταξύ των επιπέδων του σταθμού, καθώς και της εισόδου - εξόδου.
δ) Τεχνική Έκθεση και σχεδιαγράμματα που τεκμηριώ-
νουν την ασφαλή λειτουργία του σταθμού με την εφαρ-μογή των μέτρων των περ. α), β) και γ).
Στην περίπτωση αυτή πέραν των προβλεπόμενων δι-
καιολογητικών των άρθρων 24 και 25 του π.δ. 455/1976, 
υποβάλλονται στην αδειοδοτούσα Αρχή και η Τεχνική 
Έκθεση και σχεδιαγράμματα με τα προτεινόμενα με το 
παρόν άρθρο μέτρα.
Άρθρο 54
Κατάρτιση ελεγκτικού προσωπικού Κ.Τ.Ε.Ο. - 
Τροποποίηση του άρθρου 37 του ν. 2963/2001 
Η περ. β’ της παρ. 3 του άρθρου 37 του ν. 2963/2001 
(Α’ 268) περί φορέων κατάρτισης και εξέτασης του ελε-
γκτικού προσωπικού Δημοσίων και Ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. 
αντικαθίσταται και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Ο τεχνικός έλεγχος οχημάτων στα Δημόσια και Ιδι-
ωτικά Κ.Τ.Ε.Ο. διενεργείται από ελεγκτικό προσωπικό, 
που επιμορφώνεται υποχρεωτικά στα αντικείμενα της 
εργασίας του, λαμβάνοντας αντίστοιχη πιστοποίηση από 
αρμόδιους φορείς. Ειδικότερα:
α. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Παιδείας και 
Θρησκευμάτων και Υποδομών και Μεταφορών καθο-
ρίζονται για το ελεγκτικό προσωπικό των Δημοσίων και 
Ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. που διενεργεί τους τεχνικούς ελέγχους 
των οχημάτων, πλην αυτών της επόμενης περ. β’ , τα θέ-
ματα επιμόρφωσης και πιστοποίησής τους. Ειδικότερα 
καθορίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν 
οι φορείς επιμόρφωσης, οι υποχρεώσεις τους, το πρό-
γραμμα επιμόρφωσης που θα εφαρμόζουν, η διαδικασία 
των εξετάσεων των υποψηφίων, ο τύπος, τα στοιχεία και 
η διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού ελεγκτή Κ.Τ.Ε.Ο., η 
διαδικασία πιστοποίησης, καθώς και κάθε άλλο σχετικό 
θέμα. Φορείς επιμόρφωσης ορίζονται τα Ανώτατα Εκπαι-
δευτικά Ιδρύματα (Α.Ε.Ι.), τα Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά 
Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.), τα Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρ-
τισης (Ι.Ε.Κ.) και τα πιστοποιημένα από τον Εθνικό Ορ-
γανισμό Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού 
Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) Κέντρα Επαγγελματικής 
Κατάρτισης (Κ.Ε.Κ.), που πληρούν τις προϋποθέσεις της 
ανωτέρω αναφερόμενης κοινής υπουργικής απόφασης. 
Εξεταστικός φορέας και φορέας πιστοποίησης ορίζεται 
η αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών.
β. Ειδικώς φορείς κατάρτισης και εξέτασης του ελε-
γκτικού προσωπικού Δημοσίων και Ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. 
που διενεργεί τον έλεγχο οχημάτων μεταφοράς επικίνδυ-
νων εμπορευμάτων και οχημάτων μεταφοράς ευπαθών 
τροφίμων ορίζονται Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα 
(Α.Ε.Ι.) της Χώρας. Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Υποδομών και Μεταφορών και Παιδείας και Θρησκευ-
μάτων, καθορίζονται οι προϋποθέσεις έγκρισης και οι 
υποχρεώσεις των φορέων αυτών, καθώς και η διαδικασία 
κατάρτισης, εξέτασης και πιστοποίησης του ελεγκτικού 
προσωπικού Κ.Τ.Ε.Ο. για τη διενέργεια του ελέγχου οχη-μάτων μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων και οχη-μάτων μεταφοράς ευπαθών τροφίμων.γ. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται, οι λοιπές υποχρεώσεις των ιδιωτικών 
Κ.Τ.Ε.Ο. για τη συγκέντρωση, επεξεργασία και αποστολή 
στοιχείων των διενεργούμενων από αυτά τεχνικών ελέγ-
χων στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, η σχετική 
διαδικασία, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’ 
ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Άρθρο 55
Τιμολογιακή πολιτική Σιδηροδρομικών Επιχειρήσεων που εκτελούν σύμβαση παρο-χής Υποχρεώσεων Δημόσ ιας Υπηρεσίας (ΥΔΥ) - 
Τροποποίηση του άρθρου 11 του ν. 3891/2010
1. Στο άρθρο 11 του ν. 3891/2010 (Α’ 188) αντικαθίστα-
ται ο τίτλος ως εξής:
«Άρθρο 11Τιμολογιακές υποχρεώσεις σιδηροδρομικών επιχειρήσεων.».2. Στο άρθρο 11 του ν. 3891/2010 προστίθεται παρ. 3, 
ως εξής:
«3. Η τιμολογιακή πολιτική των σιδηροδρομικών επι-
χειρήσεων που εκτελούν επιβατικά δρομολόγια στο πλαίσιο σύμβασης παροχ ής Υποχρεώσεων Δημόσιας 
Υπηρεσίας καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουρ-
γών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών. Η από-
φαση του πρώτου εδαφίου αναρτάται στην ιστοσελίδα 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και στην 
ιστοσελίδα της σιδηροδρομικής επιχείρησης, που εκτελεί 
επιβατικά δρομολόγια στο πλαίσιο σύμβασης παροχής 
Υποχρεώσεων Δημόσιας Υπηρεσίας.».
Άρθρο 56
Εκκαθάριση υποχρεώσεων σύμβασης παροχής Υποχρέωσ ης Δημόσιας Υπηρεσίας 
στις επιβατικές σιδηροδρομικές μεταφορές - Τροποποίηση του άρθρου 12 του ν. 3891/2010
Στην παρ. 6.α. του άρθρου 12 του ν. 3891/2010 (Α’ 188) 
προστίθεται τέταρτο εδάφιο, ως προς τις υποχρεώσεις 
του τελευταίου τριμήνου του έτους 2020 επί συμβάσεων 
παροχής Υποχρέωσης Δημόσ ιας Υπηρεσίας στις επιβα-
τικές σιδηροδρομικές μεταφορές, μεταξύ του Ελληνικού 
Δημοσίου και της Τ.Ρ .ΑΙ.Ν.Ο.Σ.Ε. Α.Ε. και η παρ. 6α δια-
μορφώνεται ως εξής:
«6. α. Η παροχή υπηρεσιών ΥΔΥ στις επιβατικές σιδη-
ροδρομικές μεταφορές για τα έτη 2015 έως και 2020 ανατίθεται στην εταιρεία ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε.. Το συνολικό 
ποσό αποζημιώσεων της ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε. από το Δημόσιο 
για την εκτέλεση υπηρεσιών ΥΔ Υ δεν μπορεί να υπερβεί 
το ποσό των πενήντα εκατομμυρίων (50.000.000) ευρώ 
ετησίως για τα έτη 2015 έως 2020. Φόροι, εισφορές υπέρ 
τρίτων και κρατήσεις για οποιαδήποτε αιτία που σχετίζε-
ται με την αποζημίωση του προηγούμενου εδαφίου, πλην 
του οικείου φόρου εισοδήματος, βαρύνουν το Ελληνικό Δημόσιο.
Εξαιρετικά για το τελευταίο τρίμηνο του έτους 2020, 
η αποζημίωση της από 17.12.2015 συμβάσεως παροχής 
Υποχρέωσης Δημόσιας Υπηρεσ ίας στις επιβατικές σιδη-
ροδρομικές μεταφορές, μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10714 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε., εκκαθαρίζεται, με την επιφύλαξη 
των διατάξεων περί παραγραφής των σχετικών αξιώ-
σεων, σε βάρος του εκ.τ.ε.λ.ούμενου προϋπολογισμού 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών επόμενου 
οικονομικού έτους, κατά παρέκκλιση του ν. 4270/2014 
(Α’ 143) και του π.δ. 80/2016 (Α’ 45) περί αναλήψεων υπο-
χρεώσεων.».
Άρθρο 57
Λειτουργία Εκπαιδευτικών Κέντρων - 
Επικαιροποίηση συστήματος ελέγχου και κυρώσεων - Τροποποίηση των άρθρων 23 
και 29 του ν. 3911/2011 
1. Στο άρθρο 23 του ν. 3911/2011 (Α’ 12): α) η παρ. 8 
τροποποιείται ως προς την αντικατάσταση του εφαρμο-
ζόμενου νομοθετικού πλαισίου, β) στο πρώτο εδάφιο της 
περ. β) της παρ. 9 η φράση «στον διαχειριστή υποδομής 
και στη σιδηροδρομική επιχείρηση για την οποία εκπαι-
δεύονται» αντικαθίσταται από τη φράση «σε διαχειριστή 
υποδομής και σε σιδηροδρομική επιχείρηση» και το άρ-
θρο 23 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 23
(Άρθρο 23 της Οδηγίας)Εκπαίδευση
1. Η εκπαίδευση των μηχανοδηγών περιλαμβάνει:
(α) ένα μέρος το οποίο αφορά την άδεια και αντικατο-
πτρίζει γενικές επαγγελματικές γνώσεις, όπως περιγρά-
φονται στο άρθρο 31 Παράρτημα ΙΙΙ και
(β) ένα μέρος το οποίο αφορά το πιστοποιητικό και 
αντικατοπτρίζει ειδικές επαγγελματικές γνώσεις, όπως 
περιγράφονται στο άρθρο 31 Παραρτήματα IV και V.
2. Η εκπαιδευτική μέθοδος πρέπει να πληροί τα κριτή-
ρια του Παραρτήματος ΙΙ του άρθρου 31.
3. Οι αναλυτικοί στόχοι της εκπαίδευσης καθορίζονται 
στο άρθρο 31 Παράρτημα IIΙ όσον αφορά την άδεια και 
στο άρθρο 31 Παραρτήματα IV και V όσον αφορά το πι-
στοποιητικό. Οι αναλυτικοί αυτοί στόχοι της εκπαίδευσης 
μπορούν να συμπληρώνονται:
α) είτε με τις σχετικές ΤΠΔ που θεσπίζονται σύμφωνα 
με την Οδηγία 96/48/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλί-
ου 1996, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του διευρω-
παϊκού σιδηροδρομικού συστήματος μεγάλης ταχύτητας 
(ΕΕ L 235 της 17.9.1996, σ. 6) ή την Οδηγία 2001/16/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 
19ης Μαρτίου 2001, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα 
του συμβατικού διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστή-
ματος (ΕΕ L 110 της 20.4.2001, σ. 1),
β) είτε με τα κριτήρια, τα οποία προτείνει ο Οργανι-
σμός βάσει του άρθρου 17 του κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 881/2004.
4. Τα εκπαιδευτικά κέντρα οφείλουν να μεριμνούν, 
ώστε οι υποψήφιοι μηχανοδηγοί να έχουν ισότιμη και 
αμερόληπτη πρόσβαση στην εκπαίδευση που απαιτείται 
για να εκπληρώσουν τους όρους απόκτησης της αδείας 
και του πιστοποιητικού. Οι σιδηροδρομικές επιχειρή-
σεις και διαχειριστές υποδομής οφείλουν να παρέχουν 
ισότιμη και αμερόληπτη συνδρομή στα εκπαιδευτικά 
κέντρα όπου τούτο είναι απαραίτητο για την εφαρμογή 
του παρόντος άρθρου.5. Τα καθήκοντα εκπαίδευσης που αφορούν τις γενικές 
επαγγελματικές γνώσεις, όπως προβλέπει η παρ. 4 του 
άρθρου 11, τις γλωσσικές γνώσεις, όπως προβλέπει το 
άρθρο 12 και τις επαγγελματικές γνώσεις σχετικά με το 
τροχαίο υλικό, όπως προβλέπει η παρ. 1 του άρθρου 13, 
εκτελούνται από πρόσωπα ή οργανισμούς αναγνωρισμέ-
νους από την Αρχή, σύμφωνα με το άρθρο 20.
6. Τα καθήκοντα εκπαίδευσης που αφορούν τη γνώση 
της υποδομής, όπως προβλέπει η παρ. 2 του άρθρου 13, 
συμπεριλαμβανομένων των γνώσεων της διαδρομής και 
των κανόνων και των διαδικασιών λειτουργίας, εκτελού-
νται από πρόσωπα ή οργανισμούς αναγνωρισμένους 
από την Αρχή. Οι διαχειριστές υποδομής μεριμνούν για 
την υλοποίηση της παρούσας παραγράφου ως προς την 
οικεία υποδομή, το αργότερο εντός εξαμήνου από τον 
καθορισμό των κριτηρίων για την αναγνώριση σύμφωνα 
με την παρ. 13.
7. Με την επιφύλαξη του δευτέρου εδαφίου της παρού-
σας παραγράφου, με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται 
ύστερα από πρόταση των Υπουργών Παιδείας και Θρη-
σκευμάτων και Υποδομών και Μεταφορών καθορίζο-
νται τα επαγγελματικά δικαιώματα των κατόχων άδειας μηχανοδηγού. Όσον αφορά τις άδειες, το γενικό σύστη-
μα αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων του
π.δ. 38/2010 (Α’ 78) εξακολουθεί να ισχύει για την αναγνώ-ριση των επαγγελματικών προσόντων των μηχανοδηγών, 
οι οποίοι είναι πολίτες κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και οι οποίοι έχουν αποκτήσει το πιστοποι-ητικό εκπαίδευσής τους σε τρίτη, εκτός Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, χώρα.
8. Κάθε σιδηροδρομική επιχείρηση και διαχειριστής 
υποδομής οφείλει να δημιουργήσει, ως μέρος του οικεί-
ου συστήματος διαχείρισης της ασφάλειας, διαδικασία 
επιμόρφωσης για να διατηρείται η επάρκεια του προσω-
πικού, σύμφωνα με την περ. στ’ της παρ. 3 του άρθρου 61 του ν. 4632/2019 (Α’ 159).
9. Η εκπαίδευση των υποψήφιων μηχανοδηγών για 
το μέρος που αφορά στην άδεια κατά το στοιχείο α’ της παρ. 1, παρέχεται από τα εκπαιδευτικά κέντρα κατά τα ειδικότερα οριζόμενα παρακάτω, με την επιφύλαξη και 
των λοιπών διατάξεων του παρόντος άρθρου:
α) Η διάρκεια της εκπαίδευσης ορίζεται σε δύο (2) 
ημερολογιακά τετράμηνα και πρόσβαση σε αυτήν έχουν 
απόφοιτοι κατ’ ελάχιστο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευ-σης ή ισοδύναμης.
β) Η ανωτέρω εκπαίδευση είναι θεωρητική μετά το 
πέρας της οποίας ακολουθεί, υπό την ευθύνη του εκ-
παιδευτικού κέντρου, πρακτική άσκηση των εκπαιδευ-ομένων συνολικής διάρκειας τεσσάρων (4) μηνών σε δι-
αχειριστή υποδομής και σε σιδηροδρομική επιχείρηση.
Η ανωτέρω πρακτική άσκηση δύναται να πραγματοποιη-
θεί παράλληλα με τη θεωρητική εκπαίδευση. Η πρακτική 
άσκηση πρέπει να πραγματοποιείται κατά τα 2/3 αυτής σε αμαξοστοιχίες που εκτελούν τακτικά δρομολόγια με 
υποχρεωτική παρουσία μηχανοδηγού εν ενεργεία κατ’ 
αρχάς και αργότερα με πιστοποιημένο εκπαιδευτή. Στην 
περίπτωση που κατά την εκπαίδευση χρησιμοποιηθούν 
προσομοιωτές ή/και εξειδικευμένες τρισδιάστατες μα-
γνητοσκοπήσεις διαδρομών, σύμφωνα με το Παράρτημα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10715 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
ΙΙ, η εκπαίδευση επί τακτικών δρομολογίων δύναται να 
περιοριστεί στα 3/5 της πρακτικής άσκησης και να γίνεται 
εκ παραλλήλου με σύγχρονα συστήματα προσομοιωτών 
ή/και εξιδεικευμένων τρισδιάστατων μαγνητοσκοπήσε-
ων διαδρομών.
γ) Το εκπαιδευτικό κέντρο συντάσσει οδηγό σπουδών, 
τον οποίο υποβάλλει προς έγκριση στην Αρχή.
10. Η εκπαίδευση των μηχανοδηγών για το μέρος που 
αφορά το Πιστοποιητικό κατά την περ. β’ της παρ. 1 του 
παρόντος άρθρου παρέχεται από τα εκπαιδευτικά κέ-
ντρα κατά τα ειδικότερα οριζόμενα παρακάτω, με την 
επιφύλαξη και των λοιπών διατάξεων του παρόντος 
άρθρου:
α) Τα εκπαιδευτικά κέντρα εκπονούν τα σχετικά προ-
γράμματα κατάρτισης. Η διδακτέα ύλη, τα προγράμμα-τα κατάρτισης και η διάρκεια αυτών υποβάλλεται προς έγκριση στην Αρχή.
β) Τα προγράμματα κατάρτισης υποχρεωτικά περιλαμ-
βάνουν θεωρητική και πρακτική εκπαίδευση.
Στις περιπτώσεις, όπου το αντικείμενο κατάρτισης συν-
δέεται με κάποιο πιστοποιημένο από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π. 
επαγγελματικό περίγραμμα, ενδείκνυται η ανάπτυξη του 
προγράμματος τόσο ως προς τις θεματικές ενότητες όσο 
και τις απαιτούμενες γνώσεις, δεξιότητες, ικανότητες με 
βάση το πιστοποιημένο επαγγελματικό περίγραμμα, κα-
θώς και η αξιολόγηση αυτών.
Η πρακτική εκπαίδευση των προγραμμάτων αυτών 
είναι υποχρεωτική, διάρκειας τουλάχιστον δύο (2) μηνών. 
Ειδικότερα, η πρακτική εκπαίδευση του προγράμματος 
κατάρτισης που αφορά στην υποδομή περιλαμβάνει 
οδήγηση του κάθε τύπου τροχαίου υλικού, όπως αυτό 
αναγράφεται στο πιστοποιητικό, επί της σιδηροδρομικής 
υποδομής που θα εργαστεί ο μηχανοδηγός.
11. Τα προγράμματα κατάρτισης που αφορούν στα 
Παραρτήματα ΙΙΙ, IV και V του άρθρου 31 είναι διακριτά 
μεταξύ τους.
12. Στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι υποχρεωτικό να 
γίνεται εκπαίδευση από το εξειδικευμένο προσωπικό του 
διαχειριστή υποδομής για τον γενικό κανονισμό κίνησης, 
τον κανονισμό σημάτων και τις διαδικασίες ασφαλείας, 
όπως περιγράφονται από τις εγκυκλίους του διαχειριστή 
υποδομής.
13. Με απόφαση των Υπουργών Παιδείας και Θρησκευ-
μάτων, Υποδομών και Μεταφορών και τυχόν συναρμό-
διων Υπουργών, καθορίζονται ειδικότερα τα προβλε-
πόμενα από το άρθρο 20 κριτήρια βάσει των οποίων 
θα γίνεται η αναγνώριση των εκπαιδευτικών κέντρων, η διαδικασία και οι προϋποθέσεις αναγνώρισης, τα δικαι-
ολογητικά που υποβάλλονται και κάθε σχετικό θέμα.».
2. Στην παρ. 5 του άρθρου 29 του ν. 3911/2011, προ-
στίθεται περ. ι’ , συμπληρώνεται το στοιχείο (ii) της ίδιας 
παραγράφου με την προσθήκη της περ. ι’ , και η παρ. 5 
διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Η Αρχή είναι αρμόδια για τη διενέργεια έρευνας 
σχετικά με την τήρηση των διατάξεων του παρόντος νό-
μου από τους μηχανοδηγούς, τις σιδηροδρομικές επιχει-
ρήσεις, τους διαχειριστές υποδομής, τους εξεταστές και τα εκπαιδευτικά κέντρα.
Εάν διαπιστωθεί κατά τους ελέγχους ότι:α) δεν τηρήθηκε η, σύμφωνα με την παράγραφο 6 του 
άρθρου 23, υποχρέωση διαχειριστή υποδομής,
β) δεν τηρούνται τα κριτήρια με τα οποία έγινε η 
αναγνώριση εκπαιδευτικού κέντρου, σύμφωνα με το 
άρθρο 23,
γ) δεν τηρείται η διάρκεια εκπαίδευσης, σύμφωνα με 
το άρθρο 23,
δ) δεν τηρούνται τα κριτήρια για τους εξεταστές, σύμ-
φωνα με το άρθρο 25,
ε) δεν τηρούνται οι περιοδικές ιατρικές εξετάσεις και 
δοκιμασίες, σύμφωνα με το άρθρο 16,
στ) δεν έχει ενημερωθεί η Αρχή για παύση εργασίας 
μηχανοδηγού, σύμφωνα με το άρθρο 17,
ζ) δεν τηρείται η διαδικασία παρακολούθησης μηχα-
νοδηγών, σύμφωνα με το άρθρο 18,
η) δεν τηρείται η διαδικασία έκδοσης πιστοποιητικών, 
σύμφωνα με το άρθρο 15,
θ) δεν τηρείται μητρώο των πιστοποιητικών, σύμφωνα 
με το άρθρο 22,
ι) δεν τηρήθηκε η υποχρέωση των σιδηροδρομικών 
επιχειρήσεων και του διαχειριστή υποδομής, σύμφωνα 
με το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 23, συ-
ντάσσεται έκθεση και δύναται, με ειδικά αιτιολογημένη 
απόφασή της, η Αρχή να επιβάλει στη σιδηροδρομική 
επιχείρηση ή στον διαχειριστή υποδομής τις παρακάτω κυρώσεις:
(i) σύσταση για συμμόρφωση προς τις συγκεκριμένες 
διατάξεις της νομοθεσίας με προειδοποίηση επιβολής 
κυρώσεων σε περίπτωση υποτροπής και
(ii) σε περίπτωση υποτροπής, πρόστιμο δεκαπέντε χι-
λιάδες (15.000) ευρώ για την περ. στ’ , τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ για την περ. γ’ , πενήντα χιλιάδων (50.000) 
ευρώ για τις περ. β’ , δ’ και ζ’ , εκατό χιλιάδων (100.000) 
ευρώ για τις περ. ε’ , η’ θ’ και ι’ και εκατόν πενήντα χιλιάδων 
(150.000) ευρώ για την περ. α’ .».
Άρθρο 58
Ακατάσχετο της χρηματοδότησης 
του διαχειριστή υποδομής - Τροποποίηση της παρ. 5 του άρθρου 8 
του ν. 4408/2016 
Στην παρ. 5 του άρθρου 8 του ν. 4408/2016 (Α’ 135) 
προστίθεται τέταρτο εδάφιο ως προς το ακατάσχετο της 
κρατικής χρηματοδότησης του διαχειριστή υποδομής 
και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 8
Χρηματοδότηση του διαχειριστή υποδομής (Άρθρο 8 της Οδηγίας 2012/34/ΕΕ)
1. Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναπτύσ-
σει την εθνική σιδηροδρομική υποδομή, λαμβάνοντας 
υπόψη, όπου απαιτείται, τις συνολικές ανάγκες της Ένω-
σης συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης συνεργασίας με 
γειτονικές τρίτες χώρες. Προς τον σκοπό αυτόν, με από-
φαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών εγκρίνε-
ται, κατόπιν διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη, 
ενδεικτική στρατηγική ανάπτυξης της σιδηροδρομικής υποδομής με στόχο την ικανοποίηση των μελλοντικών 
αναγκών κινητικότητας όσον αφορά τη συντήρηση, ανα-
νέωση και ανάπτυξη της υποδομής με βάση βιώσιμη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10716 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
χρηματοδότηση των σιδηροδρομικών δικτύων. Η εν 
λόγω στρατηγική καλύπτει περίοδο τουλάχιστον πέντε 
(5) ετών, είναι ανανεώσιμη και αναρτάται στον διαδικτυ-
ακό τόπο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
2. Στα πλαίσια των άρθρων 93, 107 και 108 ΣΛΕΕ, με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υπο-
δομών και Μεταφορών, μπορεί επίσης να χορηγείται 
στον διαχειριστή υποδομής χρηματοδότηση επαρκής 
σε σχέση με τα καθήκοντά του, σύμφωνα με την περ. 2 
του άρθρου 3, τις διαστάσεις της υποδομής και τις χρη-
ματοπιστωτικές ανάγκες, ιδίως, για την κάλυψη νέων 
επενδύσεων. Με όμοια απόφαση μπορεί να χρηματο-
δοτούνται αυτές οι επενδύσεις με μέσα διαφορετικά της 
άμεσης κρατικής χρηματοδότησης. Εν πάση περιπτώσει, 
οι Υπουργοί Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών, 
συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις που εμφαίνονται 
στην παρ. 4.
3. Στο πλαίσιο της γενικής πολιτικής που καθορίζεται 
από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών και λαμ-
βάνοντας υπόψη τη στρατηγική που αναφέρεται στην 
παρ.  1 και τη χρηματοδότηση από τους Υπουργούς 
Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών που ανα-
φέρεται στην παρ. 2, ο διαχειριστής της υποδομής κα-
ταρτίζει επιχειρησιακό σχέδιο, το οποίο περιλαμβάνει 
επενδυτικά και χρηματοδοτικά προγράμματα. Το σχέ-
διο καταρτίζεται έτσι ώστε να διασφαλίζεται η βέλτιστη 
και αποτελεσματική χρήση, διάθεση και ανάπτυξη της 
υποδομής, και, παράλληλα, να διασφαλίζεται χρηματο-
οικονομική ισορροπία και να παρέχονται μέσα για την 
επίτευξη αυτών των στόχων. Ο διαχειριστής υποδομής εξασφαλίζει, ότι οι γνωστοί αιτούντες και κατόπιν αιτή-
σεώς τους, οι εν δυνάμει αιτούντες έχουν πρόσβαση στις 
σχετικές πληροφορίες και δυνατότητα να εκφράζουν 
την άποψή τους, σχετικά με το περιεχόμενο του επιχει-ρησιακού σχεδίου όσον αφορά τους όρους πρόσβασης και χρήσης, τη φύση, την παροχή και την ανάπτυξη της 
υποδομής πριν από την έγκρισή του από τον διαχειριστή 
υποδομής. Ο ρυθμιστικός φορέας του άρθρου 55, κατά 
την κατάρτιση του επιχειρησιακού (business) σχεδίου 
(plan) του διαχειριστή υποδομής, έχει τις αρμοδιότητες της παρ. 3 του άρθρου 56.
4. Υπό κανονικές επιχειρηματικές συνθήκες, και για 
εύλογο χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει περίοδο 
πέντε (5) ετών, ο λογαριασμός κερδών και ζημιών του 
διαχειριστή υποδομής ισοσκελίζει τουλάχιστον τα έσο-
δα από τα τέλη υποδομής, τα πλεονάσματα από άλλες 
εμπορικές δραστηριότητες, τα μη επιστρεπτέα έσοδα 
από ιδιωτικές πηγές και την κρατική χρηματοδότηση, 
αφενός, συμπεριλαμβανόμενων των προκαταβολών 
από το Υπουργείο Οικονομικών, ενδεχομένως, και των 
δαπανών υποδομής, αφετέρου.
Με την επιφύλαξη του ενδεχόμενου μακροπρόθε-
σμου στόχου κάλυψης, από τον χρήστη, του κόστους 
υποδομής όλων των τρόπων μεταφοράς, βάσει δικαίου 
και αμερόληπτου ανταγωνισμού μεταξύ τρόπων μετα-
φοράς, όταν οι σιδηροδρομικές μεταφορές είναι σε θέση 
να ανταγωνίζονται άλλους τρόπους μεταφοράς, εντός 
του πλαισίου χρέωσης που προβλέπεται στα άρθρα 31 
και 32, οι Υπουργοί Οικονομικών και Υποδομών και Με-ταφορών, μπορούν να ζητήσουν από τον διαχειριστή 
υποδομής να ισοσκελίζει τους λογαριασμούς του χωρίς 
κρατική χρηματοδότηση.
5. Η αναφερόμενη στο πρώτο εδάφιο της παρ. 4 κρα-
τική χρηματοδότηση προκαταβάλλεται ανά μήνα στον 
διαχειριστή υποδομής. Για τον προσδιορισμό της λαμβά-
νεται υπόψη το εγκεκριμένο, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του άρθρου 6 του ν. 3429/2005 (Α’ 314), επιχειρησιακό 
σχέδιο του διαχειριστή υποδομής. Η κρατική χρηματο-
δότηση είναι ακατάσχετη έως ποσοστού εβδομήντα τοις 
εκατό (70%) στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά πα-ρέκκλιση κάθε αντίθετης γενικής ή ειδικής διάταξης, για 
οφειλές αυτού και μη δεκτική συμψηφισμού για το ως 
άνω ποσοστό με οφειλές του εν λόγω διαχειριστή υπο-
δομής προς το Δημόσιο ή ασφαλιστικά ταμεία ή λοιπούς 
οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Ειδικά για το έτος 2021, η προαναφερόμενη κρατική χρηματοδότηση του διαχειριστή υποδομής είναι ακατάσχετη για το χρονικό διάστημα έως τις 31.12.2021 στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης γενικής ή ειδι-
κής διάταξης, και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη 
του εν λόγω διαχειριστή υποδομής στη φορολογική Διοί-
κηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους και τα νομικά 
τους πρόσωπα, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία 
ή τα πιστωτικά ιδρύματα, αποδίδεται σε αυτόν είτε ως 
προκαταβολή της περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 114 του 
ν. 4270/2014 (Α’ 143) είτε μέσω χρηματικού εντάλματος 
του εποπτεύοντος Υπουργείου, και για τη λήψη αυτής 
δεν απαιτείται η έκδοση και προσκόμιση ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας.
6. Η δυνατότητα επιχορήγησης του διαχειριστή υπο-
δομής μέσω του Τακτικού Προϋπολογισμού του Υπουρ-
γείου Υποδομών και Μεταφορών, συνεχίζει να υφίσταται 
έως την υπογραφή της Σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού 
Δημοσίου και του διαχειριστή της εθνικής σιδηροδρο-
μικής υποδομής.».
Άρθρο 59
Ανάπτυξη και βελτίωση της ασφάλειας των σιδηροδρόμων - Τροποποίηση του Κεφαλαίου Β’ του άρθρου 56του ν. 4632/2019
1. Στο τέλος της υποπερ. αα) της περ. δ) της παρ. 1 
του άρθρου 56 του ν. 4632/2019 (Α’ 159) προστίθεται η 
φράση «κατά περίπτωση σε συνεργασία μεταξύ τους» 
και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Με σκοπό την ανάπτυξη και βελτίωση της ασφά-
λειας των σιδηροδρόμων, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηρο-
δρόμων:
α) διασφαλίζει τη συνολική διατήρηση της σιδηροδρο-
μικής ασφάλειας και, στο μέτρο του δυνατού, τη συνε-
χή βελτίωσή της, λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη του 
δικαίου της Ένωσης και των διεθνών κανόνων, καθώς 
και την τεχνική και επιστημονική πρόοδο, και δίδοντας προτεραιότητα στην πρόληψη των ατυχημάτων,
β) διασφαλίζει την επιβολή όλων των εφαρμοστέων 
διατάξεων με ανοικτό και αμερόληπτο τρόπο, για την 
προαγωγή της ανάπτυξης ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συ-στήματος σιδηροδρομικών μεταφορών,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10717 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
γ) διασφαλίζει ότι τα μέτρα ανάπτυξης και βελτίωσης 
της σιδηροδρομικής ασφάλειας λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη συστηματικής προσέγγισης,
δ) διασφαλίζει ότι την ευθύνη για την ασφαλή λειτουρ-
γία του σιδηροδρομικού συστήματος και τον έλεγχο των 
σχετικών κινδύνων αναλαμβάνουν ο διαχειριστής υπο-δομής και οι σιδηροδρομικές επιχειρήσεις, καθένας για το τμήμα του συστήματος που εμπίπτει στην αρμοδιό-τητά του, επιβάλλοντάς τους την υποχρέωση:
αα) να εφαρμόζουν τα αναγκαία μέτρα για τον έλεγχο 
των κινδύνων τα οποία προβλέπονται στην περ. α’ της 
παρ. 1 του άρθρου 58, κατά περίπτωση σε συνεργασία 
μεταξύ τους,
ββ) να εφαρμόζουν τους ενωσιακούς και τους εθνικούς 
κανόνες,
γγ) να καταρτίζουν συστήματα διαχείρισης της ασφά-
λειας σύμφωνα με τον παρόντα νόμο,
ε) με επιφύλαξη των διατάξεων για την αστική ευθύνη, 
διασφαλίζει, ότι ο διαχειριστής υποδομής και κάθε σιδη-
ροδρομική επιχείρηση αναλαμβάνει την ευθύνη για το τμήμα του συστήματος που εμπίπτει στην αρμοδιότητά 
του και για την ασφαλή λειτουργία του, συμπεριλαμβα-νομένων της προμήθειας υλικού και της ανάθεσης υπη-ρεσιών έναντι των χρηστών, των πελατών, των οικείων εργαζομένων και άλλων παραγόντων που αναφέρονται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου,
στ) καταρτίζει και δημοσιεύει ετήσια σχέδια ασφάλει-
ας, στα οποία περιγράφονται τα προβλεπόμενα μέτρα 
για την επίτευξη των ΚΣΑ, και
ζ) υποστηρίζει, όπου απαιτείται, το έργο του Οργανι-
σμού όσον αφορά στην παρακολούθηση της ανάπτυξης 
της ασφάλειας των σιδηροδρόμων σε ενωσιακό επίπε-δο.».
2. Στο τέλος της περ. γ) της παρ. 11 του Παραρτήματος 
ΙΙΙ του άρθρου 81 του ν. 4632/2019, η φράση «η οποία 
περιλαμβάνει ενδεχομένως περιορισμούς χρήσης» αντι-
καθίσταται με τη φράση «συμπεριλαμβανομένων πιθα-
νών περιορισμών χρήσης» και η παρ. 11 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«11. Δραστηριότητες ελέγχου - δομημένη προσέγγιση 
που εξασφαλίζει:
α) την απόσυρση των οχημάτων από τη λειτουργία για 
προγραμματισμένη συντήρηση, συντήρηση βάσει της 
κατάστασης ή διορθωτική συντήρηση σε εύθετο χρόνο ή οσάκις διαπιστώνονται ελαττώματα ή άλλες ανάγκες,
β) τα αναγκαία μέτρα ελέγχου της ποιότητας,
γ) την εκτέλεση των καθηκόντων συντήρησης σύμ-
φωνα με τις εντολές συντήρησης και την έκδοση της 
ειδοποίησης επαναφοράς σε λειτουργία, συμπεριλαμ-
βανομένων πιθανών περιορισμών χρήσης,
δ) ότι περιπτώσεις μη συμμόρφωσης κατά την εφαρ-
μογή του συστήματος διαχείρισης που ενδέχεται να οδηγήσουν σε ατυχήματα, περιστατικά, αποσοβηθέ-ντα ατυχήματα ή άλλα επικίνδυνα περιστατικά ανα-φέρονται, διερευνώνται και αναλύονται και ότι λαμ-
βάνονται τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα σύμφωνα 
με την κοινή μέθοδο ασφάλειας για την παρακολού-θηση που προβλέπεται στην περ.  γ’ της παρ.  1 του 
άρθρου 58,ε) περιοδική διαδικασία εσωτερικού ελέγχου και παρα-
κολούθησης σύμφωνα με την κοινή μέθοδο ασφάλειας 
για την παρακολούθηση που προβλέπεται στην περ. γ’ 
της παρ. 1 του άρθρου 58.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’
ΟΔΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Άρθρο 60
Συνέχιση λειτουργίας των Ιδιότυπων Μεταφορικών Εταιρειών (ΙΜΕ) - Τροποποίηση του άρθρου 2 του ν. 3887/2010 
Η περ. γ’ της παρ. 7 του άρθρου 2 του ν. 3887/2010 
(Α’ 174), τροποποιείται ως προς το ανώτατο χρονικό διά-
στημα κατά το οποίο μπορούν να λειτουργούν οι Ιδιότυ-
πες Μεταφορικές Εταιρείες και η παρ. 7 διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Μεταφορικές επιχειρήσεις συνιστούν:
α. Οι εμπορικές εταιρίες οποιασδήποτε νομικής μορ-
φής, οι οποίες έχουν νομική προσωπικότητα και οι οποίες 
πληρούν τα κριτήρια πρόσβασης στο επάγγελμα του οδι-
κού μεταφορέα, όπως καθορίζονται στο π.δ. 346/2001 
και στον Κανονισμό 1071/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινο-βουλίου και του Συμβουλίου (L 300).
β. Τα φυσικά πρόσωπα που πληρούν τα κριτήρια πρό-
σβασης στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα, όπως 
καθορίζονται στο π.δ. 346/2001 και στον Κανονισμό 
1071/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου (L 300).
γ. Οι μεταφορικές επιχειρήσεις άλλης μορφής, που 
δεν υπάγονται στις περιπτώσεις α’ και β’ , οι οποίες ήδη 
λειτουργούν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου και οι 
οποίες μπορούν να λειτουργούν με αυτή τη μορφή για 
χρονικό διάστημα δώδεκα (12) ετών από τη λήξη της 
μεταβατικής περιόδου της παρ. 1 του άρθρου 14.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’
ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΕΠΟΠΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ
ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ 
ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 61
Χορήγηση παροχών
1. Χορηγούνται έως την 31η Δεκεμβρίου 2021 οι παρο-
χές προς τους εργαζομένους των ακόλουθων εποπτευό-
μενων φορέων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφο-
ρών: α) Οδικές Συγκοινωνίες Α.Ε. (ΟΣΥ Α.Ε.), β) Σταθερές 
Συγκοινωνίες Α.Ε. (ΣΤΑΣΥ Α.Ε.), γ) Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών Α.Ε. (ΟΑΣΑ Α.Ε.), δ) Οργανισμός 
Σιδηροδρόμων Ελλάδος Α.Ε., όπως είχαν συμφωνηθεί 
στις τελευταίες Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, των οποίων η τρίμηνη παράταση ισχύος, σύμφωνα με το 
άρθρο 9 του ν. 1876/1990 (Α’ 27), έληξε από την 29η Φε-βρουαρίου 2020 έως και την 30ή Απριλίου 2020 και στη 
συνέχεια παρατάθηκε μέχρι τις 30 Ιουνίου 2020 δυνάμει 
του δέκατου πέμπτου άρθρου της από 1.5.2020 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 90), η οποία κυρώθηκε 
με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 (Α’ 104).
2. Το παρόν ισχύει από τις 30.6.2020.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10718 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 62
Θέματα συμβάσεων προμηθειών Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών Α.Ε.
Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται κίνδυνος διάδοσης 
του κορωνοϊού COVID-19 και προς αποφυγή συνωστι-
σμού και συμφόρησης σε χώρους μαζικής συγκέντρω-σης πληθυσμού, όπως οι σταθμοί των μέσων σταθερής 
τροχιάς, καθώς και για την ασφαλέστερη μετακίνηση του 
επιβατικού κοινού και πάντως όχι πέραν της 31ης.3.2022, 
ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών Α.Ε., δύ-
ναται, κατά παρέκκλιση των διατάξεων περί δημοσίων 
συμβάσεων του ν. 4412/2016 (Α’ 147) και με την επιφύλα-
ξη των διατάξεων ενωσιακής προέλευσης, να προβαίνει 
στην ανάθεση συμβάσεων με προσφυγή στη διαδικασία 
της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση κατά το άρ-
θρο 269 του ν. 4412/2016, όταν η εκτιμώμενη αξία κάθε σύμβασης, εκτός Φ.Π.Α., είναι κατώτερη των ορίων που 
καθορίζονται με το άρθρο 235 του ίδιου νόμου, με σκοπό 
την προμήθεια, την εγκατάσταση, τη θέση σε λειτουργία, 
συντήρηση και υποστήριξη εξοπλισμού για το αυτόματο 
σύστημα συλλογής κομίστρου, προκειμένου να εξυπηρε-
τηθεί η υγειονομικά ασφαλής λειτουργία των γραμμών των μέσων σταθερής τροχιάς.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 63
Παράταση συμβάσεων παροχής ταχυδρομικώνυπηρεσιών της Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.
Οι από 23.9.2021 και 8.9.2021 συμβάσεις παροχής τα-
χυδρομικών υπηρεσιών μεταξύ της «Εταιρείας Υδρεύσε-
ως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης Ανώνυμη Εταιρεία» 
(Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.) και των εταιρειών με την επωνυμία «Ελ-
ληνικά Ταχυδρομεία Ανώνυμη Εταιρεία» (ΕΛ.ΤΑ. Α.Ε.) και 
«ACS Ταχυδρομικές Υπηρεσίες Μονοπρόσωπη Ανώνυμη 
Εμπορική Εταιρεία» (ΑCS Μ.Α.Ε.Ε.), αντίστοιχα, παρατεί-
νονται αυτοδίκαια με τους ίδιους όρους και προϋποθέ-σεις, είτε από τη λήξη τους είτε από την εξάντληση του 
οικονομικού αντικειμένου τους, έως την υπογραφή νέας 
σύμβασης με τον ανάδοχο, που θα προκύψει από την 
ολοκλήρωση της σχετικής διαγωνιστικής διαδικασίας 
που προκηρύχθηκε με την υπό στοιχεία Δ6344 διακήρυ-
ξη της Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.. Η παράταση του πρώτου εδαφίου 
δεν δύναται να υπερβεί την 31η.1.2022.
Άρθρο 64
Ρυθμίσεις για τον οδικό άξονα «Αυτοκινητόδρομος Πάτρα - Πύργος - Τσακώνα» - Κατάργηση της παρ. 1 του άρθρου πέμπτου του ν. 4219/2013
Η παρ. 1 του άρθρου πέμπτου του ν. 4219/2013 (Α’ 269) 
και η υπό στοιχεία ΕΠΠ/Π1/Φ1.1/οικ.112/4.4.2014 (Β’ 904) 
απόφαση του Υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και 
Δικτύων καταργούνται αφότου ίσχυσαν. Η κατάργηση 
αυτών δεν ιδρύει ούτε παρέχει δικαιώματα αποζημίω-
σης εις βάρος του Δημοσίου, ανεξάρτητα του χρόνου 
γέννησης αυτών.Άρθρο 65
Έναρξη ισχύος σύμβασης εκτέλεσης αστικών 
και ειδικών τοπικού χαρακτήρα δρομολογίων στην Περιφέρεια Αττικής
Η από 7.10.2020 υπ’ αρ. 108/2020 σύμβαση ανάθεσης 
εκτέλεσης αστικών και ειδικών τοπικού χαρακτήρα δρο-
μολογίων στην περιοχή αρμοδιότητας Ο.Α.Σ.Α. μεταξύ 
του Οργανισμού Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών Α.Ε. 
(Ο.Α.Σ.Α. Α.Ε.), της Κ.Τ.Ε.Λ. Ν. ΑΤΤΙΚΗΣ Α.Ε. και της εται-
ρίας με την επωνυμία «Οδικές Συγκοινωνίες Ανώνυμη 
Εταιρία» (Ο.ΣΥ. Α.Ε.) ως εκ τρίτου συμβαλλόμενης, ισχύει 
από την ημερομηνία υπογραφής της, κατά παρέκκλιση 
του άρθρου 2 του π.δ. 80/2016 (Α’ 145) και της παρ. 7 του 
άρθρου 38 του ν. 4412/2016 (Α’ 147).
Άρθρο 66
Παράταση ορίων ηλικίας απόσυρσης από την κυκλοφορία οχημάτων των φορέων παροχής συγκοινωνιακού έργου (Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. και Κ.Τ.Ε.Λ.), ειδικών τουριστικών λεωφορεί-ων, ειδικών τουριστικών λεωφορείων Δημοσίας Χρήσης ανοικτού τύπου, σχολικών λεωφορείων ιδιωτικής χρήσης, επιβατηγών δημόσιας χρήσης (Ε.Δ.Χ.) και επιβατηγών ιδιωτικής χρήσης (Ε.Ι.Χ.) με οδηγό του ν. 4093/2012
1. Για τα οχήματα των οποίων το ισχύον όριο συμπλη-
ρώνεται από 1.1.2020 έως και 31.12.2022, η ισχύς του τρί-
του εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 11 του ν. 2963/2001 
(Α’ 268), για το όριο ηλικίας απόσυρσης από την κυκλο-
φορία των αστικών, ημιαστικών και υπεραστικών λεωφο-
ρείων των φορέων παροχής του συγκοινωνιακού έργου αναστέλλεται έως και τις 31.12.2022.
2. Για τα οχήματα των οποίων το ισχύον όριο συμπλη-
ρώνεται από 1.1.2020 έως και 31.12.2022, η ισχύς της 
περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 7 του ν. 711/1977 (Α’ 284), 
για το όριο ηλικίας απόσυρσης από την κυκλοφορία των 
ειδικών τουριστικών λεωφορείων δημόσιας χρήσης ανα-
στέλλεται έως και τις 31.12.2022.
3. Για τα οχήματα των οποίων το ισχύον όριο συμπλη-
ρώνεται από 1.1.2020 έως και 31.12.2022, η ισχύς της 
παρ. 3 του άρθρου 4 της υπ’ αρ. 22212/2008 (Β’ 2267) 
κοινής απόφασης των Υπουργών Τουριστικής Ανάπτυξης 
και Μεταφορών και Επικοινωνιών, για το όριο ηλικίας 
απόσυρσης από την κυκλοφορία των ειδικών τουρι-
στικών λεωφορείων δημόσιας χρήσης ανοικτού τύπου 
αστικής περιήγησης πόλεων αναστέλλεται έως και τις 
31.12.2022.
4. Για τα οχήματα των οποίων το ισχύον όριο συμπλη-
ρώνεται από 1.1.2020 έως και 31.12.2022, η ισχύς των 
περ. α’ και β’ της παρ. 5 του άρθρου 89 του ν. 4070/2012 (Α’ 82) για το όριο ηλικίας απόσυρσης από την κυκλοφο-
ρία των επιβατηγών δημόσιας χρήσης οχημάτων ΤΑΞΙ 
αναστέλλεται έως και τις 31.12.2022.
5. Για τα οχήματα των οποίων το ισχύον όριο συμπλη-
ρώνεται από 1.1.2020 έως και 31.12.2022, η ισχύς της 
υποπερ. γ’ της περ. 3 της υποπαρ. Η2’ της παρ. Η’ του 
άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (Α’ 222) για τον μέγιστο 
χρόνο κυκλοφορίας των επιβατικών ιδιωτικής χρήσης 
οχημάτων αναστέλλεται έως και τις 31.12.2022.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10719 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
6. Για τα οχήματα των οποίων το ισχύον όριο συμπλη-
ρώνεται από 1.1.2020 έως και 31.12.2022, η ισχύς του 
δεύτερου εδαφίου της παρ.  2 του άρθρου 17 του ν. 
3534/2007 (Α’ 40), για το όριο ηλικίας απόσυρσης από 
την κυκλοφορία των σχολικών λεωφορείων ιδιωτικής 
χρήσης που εκτελούν το έργο της μεταφοράς μαθητών 
αναστέλλεται έως και τις 31.12.2022.
Άρθρο 67
Παραχώρηση μικροσυγκοινωνίας άγονης γραμ-μής σε νήσους με πληθυσμό κάτω των 10.000 κατοίκων 
1. Στις περιπτώσεις νήσων με πληθυσμό κάτω των δέκα 
χιλιάδων (10.000) κατοίκων, των κατά το άρθρο 3 του 
π.δ. 967/1979 (Α’ 272) χαρακτηριζόμενων, καθώς και των 
ήδη υφιστάμενων έως την ημερομηνία δημοσίευσης του 
παρόντος νέων άγονων γραμμών, για τις οποίες δεν έχει 
εκδοθεί πράξη παραχώρησης του μεταφορικού έργου, η 
παραχώρηση της μικροσυγκοινωνίας υπό την έννοια της 
περ. δ) της παρ. 1 του ανωτέρω προεδρικού διατάγματος, 
γίνεται με απόφαση του οικείου Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, σύμ-
φωνα με τους λοιπούς όρους και τις προϋποθέσεις που 
τίθενται στις παρ. 1 και 2 του άρθρου 5 του π.δ. 967/1979.
2. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού σε νήσους κάτω των δέκα χιλιά-
δων (10.000) κατοίκων δύνανται:
(α) να αναλαμβάνουν οι ίδιοι ή οι δημοτικές επιχει-
ρήσεις αυτών το έργο της μικροσυγκοινωνίας με ίδια ή 
μισθωμένα λεωφορεία ηλικίας έως είκοσι επτά (27) ετών 
από το έτος κατασκευής του πλαισίου, του έτους αυτού μη συμπεριλαμβανομένου, ή 
(β) να παραχωρούν το έργο της εκτέλεσης της μικρο-
συγκοινωνίας σε τρίτους με λεωφορεία ηλικίας έως είκοσι 
επτά (27) ετών από το έτος κατασκευής του πλαισίου, 
του έτους αυτού μη συμπεριλαμβανομένου, με απόφαση 
έγκρισης της οικείας Περιφέρειας και ύστερα από πρό-
σκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, η οποία δημοσιεύε-
ται με κάθε πρόσφορο μέσο, σύμφωνα με την παρ. 3 του 
άρθρου 5 του π.δ. 967/1979, καθώς και με τους λοιπούς όρους και προϋποθέσεις που τίθενται σε αυτήν.
Άρθρο 68
Αντικατάσταση Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ αυτοκινήτου με έδρα εντός της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου
1. Επιτρέπεται η αντικατάσταση κυκλοφορούντων 
Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ αυτοκινήτων, τα οποία έχουν ως έδρα δι-
οικητική μονάδα που ανήκει στην Περιφέρεια Νοτίου 
Αιγαίου, με επιβατηγά αυτοκίνητα από έξι (6) έως εννέα 
(9) θέσεων, τα οποία φέρουν ταξίμετρο, υπό τις εξής 
προϋποθέσεις:
α) τα επιβατηγά οχήματα να είναι καινούργια,β) τα οχήματα τα οποία τίθενται σε κυκλοφορία σύμ-
φωνα με την παρούσα, να μην δύνανται να αντικατα-
σταθούν ξανά με οχήματα πέντε (5) θέσεων πριν από 
την παρέλευση πενταετίας από την ημερομηνία θέσης 
αυτών σε κυκλοφορία.
2. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών, καθορίζονται το ποσοστό των Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ αυτοκινή-
των τα οποία μπορούν να αντικατασταθούν με επιβατηγά 
οχήματα από έξι (6) έως εννέα (9) θέσεων σε κάθε έδρα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, ο τρόπος επιλογής των 
δικαιούχων, ο τρόπος λειτουργίας και εκτέλεσης του έρ-
γου των Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ αυτοκινήτων από έξι (6) έως εννέα 
(9) θέσεων, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο θέμα για την 
αντικατάσταση και λειτουργία αυτών.
3. Με την απόφαση της παρ. 2 καθορίζονται οι κατηγο-
ρίες της κάθε διοικητικής παράβασης για τις οποίες επι-βάλλεται η κύρωση αφαίρεσης της άδειας κυκλοφορίας που κυμαίνεται από δέκα (10) ημέρες μέχρι έξι (6) μήνες για κάθε παράβαση του τρόπου εκτέλεσης του μεταφο-
ρικού έργου των Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ αυτοκινήτων του παρόντος. 
Άρθρο 69Τροποποίηση επωνυμίας Εθνικής Αρχής Συντονισμού Πτήσεων - Τροποποίηση του άρθρου 1 του ν. 4233/2014
1. Στο άρθρο 1 του ν. 4233/2014 (Α’ 22): α) αντικαθί-
σταται ο τίτλος του άρθρου «Σύσταση Εθνικής Αρχής 
Συντονισμού Πτήσεων (ΕΑΣΠ)» με τον τίτλο «Σύσταση 
Εθνικού Οργανισμού Συντονισμού Πτήσεων (ΕΟΣΠ)», 
β) στην παρ. 1 η φράση «Εθνική Αρχή Συντονισμού Πτή-
σεων» (στο εξής «Αρχή»)» αντικαθίσταται από τη φράση 
«Εθνικός Οργανισμός Συντονισμού Πτήσεων» (στο εξής «Οργανισμός), γ) στις παρ. 2, 3 και 4 η λέξη «Αρχή» αντι-
καθίσταται από τη λέξη «Οργανισμός» και το άρθρο 1 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 1
Σύσταση Εθνικού Οργανισμού Συντονισμού Πτήσεων (ΕΟΣΠ)
1. Συνιστάται «Εθνικός Οργανισμός Συντονισμού 
Πτήσεων (στο εξής «Οργανισμός)» με έδρα εντός της 
Περιφέρειας Αττικής, η οποία αποτελεί τον Εθνικό Συ-
ντονιστή Πτήσεων, σύμφωνα με τον Κανονισμό 95/93/
ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Ιανουαρίου 1993 «σχετι-κά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες» (ΕΕ L 14/22.1.1993), όπως ισχύει.
2. Σκοπός του Οργανισμού είναι η κατανομή του δια-
θέσιμου χρόνου χρήσης των αερολιμένων της Ελληνικής 
Επικράτειας στους αερομεταφορείς, σύμφωνα με τις δι-
ατάξεις του παρόντος νόμου και της σχετικής εθνικής 
και ενωσιακής νομοθεσίας, καθώς και η εξασφάλιση των 
ευκολιών προγραμματισμού στα αεροδρόμια που έχουν 
χαρακτηρισθεί ως «αεροδρόμια με ευκολίες προγραμμα-
τισμού», σύμφωνα με τον ανωτέρω Κανονισμό, με την τή-
ρηση των αρχών της διαφάνειας, αντικειμενικότητας και 
αποτελεσματικότητας σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.
3. Ο Οργανισμός αποτελεί νομικό πρόσωπο ιδιωτικού 
δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που διέπεται απο-
κλειστικά από τις διατάξεις του παρόντος και τις διατάξεις 
στις οποίες παραπέμπει ο νόμος αυτός.
4. Ο Οργανισμός απολαύει διοικητικής και οικονομικής 
αυτοτέλειας και δεν υπόκειται σε έλεγχο ή εποπτεία από 
κυβερνητικά όργανα ή άλλη ανεξάρτητη ή διοικητική 
αρχή, εκτός από την εποπτεία σχετικά με την τήρηση 
της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας περί κατανομής 
του διαθέσιμου χρόνου χρήσης των αερολιμένων, όπως 
ασκείται από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10720 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
2. Οποιαδήποτε αναφορά στην «Εθνική Αρχή Συντο-
νισμού Πτήσεων» ή «ΕΑΣΠ» ή «Αρχή» νοείται και αντικα-
θίσταται αντίστοιχα σε «Εθνικό Οργανισμό Συντονισμού 
Πτήσεων» ή «ΕΟΣΠ» ή «Οργανισμό.».
Άρθρο 70
Προσωρινή αδειοδότηση πρώτου δικτύου υδατοδρομίων - Τροποποίηση του ν. 4663/2020
1. Η περ. 26 του άρθρου 1 του ν. 4663/2020 (Α’ 30) τρο-
ποποιείται ως προς την προσθήκη της εξυπηρέτησης 
και των τακτικών πτήσεων και διαμορφώνεται ως εξής:
«26. «Υδάτινο πεδίο»: η υδάτινη περιοχή προσθαλάσ-
σωσης και αποθαλάσσωσης αεροσκάφους που χρησιμο-
ποιείται περιστασιακά ή εκτάκτως για την εξυπηρέτηση 
πτήσεων, καθώς και για την εξυπηρέτηση τακτικών πτή-
σεων, προσωρινά για χρονικό διάστημα που δεν υπερ-
βαίνει το ένα (1) έτος από την έναρξη λειτουργίας του 
υδατοδρομίου έως την έκδοση της άδειας λειτουργίας 
του ή της άδειας ίδρυσης και λειτουργίας του, με τήρηση 
των προϋποθέσεων του παρόντος νόμου και των Διε-
θνών Κανόνων αεροπορίας και ναυσιπλοΐας.».
2. Η περ. η) της παρ. 1 του άρθρου 7 του ν. 4663/2020 
τροποποιείται, προκειμένου να απαιτείται ορθοφωτο-
χάρτης αντί για τοπογραφικό διάγραμμα, και διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«η) Ορθοφωτοχάρτης εκδοθείς από την Δημόσια Υπη-
ρεσία «Ελληνικό Κτηματολόγιο», στον οποίο αποτυπώ-νονται:
αα) οι οριογραμμές αιγιαλού, παραλίας, παλαιού αιγι-
αλού και της καθορισμένης Ζώνης Λιμένα (Ζ.Λ.), όπου 
υπάρχει ή της Ζ.Λ. σε περιοχές που έχει συντελεστεί 
εξομοίωση του χώρου με Ζ.Λ., καθώς και τα αντίστοιχα 
Φύλλα της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, εφόσον έχουν 
δημοσιευθεί οι σχετικές αποφάσεις, τα όρια της χερσαί-ας και θαλάσσιας ζώνης του τουριστικού λιμένα, καθώς 
και οι οριογραμμές όχθης, παρόχθιας ζώνης και παλαιάς 
ζώνης σε περίπτωση λίμνης,
ββ) οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις, καθώς και τυχόν 
νέα προτεινόμενα έργα,
γγ) η επιφάνεια του προς παραχώρηση χώρου, δδ)οι θέσεις αγκυροβολίας των πλοίων ή σκαφών, 
εε) οι υφιστάμενες χρήσεις και δραστηριότητες του 
λιμένα.».
3. Μετά το άρθρο 9 του ν. 4663/2020 προστίθεται άρ-
θρο 9Α ως εξής:
«Άρθρο 9Α
Προσωρινή άδεια λειτουργίας αεροδρομίουσε υδάτινη επιφάνεια
1. Για την πρώτη εφαρμογή του παρόντος και για τρία 
(3) έτη από τη δημοσίευση του παρόντος άρθρου, δύνα-
ται να χορηγηθεί προσωρινή άδεια λειτουργίας αεροδρο-
μίου σε υδάτινη επιφάνεια σε δημόσιο φορέα, σε ενώσεις 
προσώπων και σε φυσικά πρόσωπα ελληνικής ιθαγένειας 
ή ιθαγένειας κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(Ε.Ε.) ή κράτους που ανήκει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό 
Χώρο (Ε.Ο.Χ.), που κατοικούν στην Ελλάδα ή σε κράτος 
μέλος της Ε.Ε. ή του Ε.Ο.Χ., καθώς και σε νομικά πρόσω-
πα ιδιωτικού δικαίου που έχουν την καταστατική έδρα τους είτε στην Ελλάδα είτε στο έδαφος κράτους μέλους 
της Ε.Ε. ή κράτους που ανήκει στον Ε.Ο.Χ., εφόσον κατά 
ποσοστό μεγαλύτερο του πενήντα τοις εκατό (50%), η 
περιουσία, το κεφάλαιο και ο πραγματικός έλεγχος αυ-τών ανήκει σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα που έχουν την 
ιθαγένεια και την κατοικία ή την έδρα τους σε κράτος 
μέλος της Ε.Ε. ή του Ε.Ο.Χ.
2. Ο φορέας λειτουργίας του αεροδρομίου επί υδάτινης 
επιφάνειας εφαρμόζει τις διατάξεις της κείμενης νομο-θεσίας και οφείλει να παρέχει τις υπηρεσίες του υδατο-δρομίου με ίσους όρους σε οποιοδήποτε αεροσκάφος.
3. Η προσωρινή άδεια λειτουργίας αεροδρομίου επί 
υδάτινης επιφάνειας χορηγείται για αεροδρόμια στα οποία ο αριθμός των αφιξοαναχωρήσεων τακτικών δρομολογίων που πραγματοποιούνται σε αυτά δεν 
υπερβαίνει τις εννέα (9) ημερησίως. Η προσωρινή άδεια λειτουργίας ισχύει μέχρι την έκδοση άδειας ίδρυσης και 
λειτουργίας ή άδειας λειτουργίας υδατοδρομίου, σύμ-
φωνα με τις προϋποθέσεις του παρόντος. 
Η αίτηση για οριστική άδεια υποβάλλεται υποχρεωτικά 
εντός τριών (3) μηνών από την έκδοση της προσωρινής άδειας υδατοδρομίου και η διαδικασία για την έκδοσή της πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός ενός (1) έτους. Σε 
διαφορετική περίπτωση, μετά την παρέλευση της ως 
άνω προθεσμίας, επέρχεται αυτοδίκαιη λήξη ισχύος της προσωρινής άδειας.
4. Για την έκδοση της προσωρινής άδειας λειτουργίας 
αεροδρομίου επί υδάτινης επιφάνειας υποβάλλεται αί-
τηση από τον ενδιαφερόμενο στο Τ.Ε.Μ. του Υπουργείου 
Υποδομών και Μεταφορών, συνοδευόμενη από τα πα-ρακάτω δικαιολογητικά:
α) ναυτικός χάρτης της μεγαλύτερης δυνατής κλίμα-
κας, όπου αποτυπώνεται η υδάτινη επιφάνεια την οποία 
αιτείται ο ενδιαφερόμενος να χρησιμοποιήσει για την 
άφιξη, αναχώρηση και κίνηση των υδροπλάνων, η περι-
οχή ελιγμών του υδατοδρομίου, τα σημεία πρόσδεσης 
των αεροσκαφών, καθώς επίσης και εναλλακτικές γεω-
γραφικές θέσεις (γεωγραφικά στίγματα) και τα σχετικά 
αποσπάσματα από τον «Πλοηγό Ελληνικών Ακτών», έκ-δοσης της Υ.Υ.Π.Ν. για την αιτούμενη περιοχή. Ο χάρτης 
υποβάλλεται υποχρεωτικά σε έντυπη και ηλεκτρονική 
μορφή. Η έντυπη μορφή του χάρτη υποβάλλεται σε πέ-ντε (5) αντίτυπα,
β) χάρτης Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού κλίμακας 
1:5000, επίτου οποίου πρέπει να αποτυπώνονται η περιο-
χή ελιγμών και κίνησης του υδατοδρομίου και τα σημεία 
πρόσδεσης των αεροσκαφών, καθώς και η περιοχή γύρω 
από αυτήν σε ακτίνα 2.500 μέτρων με ισοϋψείς, καθώς 
και η περιοχή γύρω από αυτόν, σε ακτίνα 2.500 μέτρων. 
Κάθε αναφορά στις συντεταγμένες του διαδρόμου προ-σθαλάσσωσης - αποθαλάσσωσης πρέπει να γίνεται στο σύστημα WGS-84,
γ) εγχειρίδιο λειτουργίας αεροδρομίου επί υδάτινης 
επιφάνειας,
δ) απόφαση παραχώρησης χρήσης χώρου ή μίσθωσης 
σε λιμένα ή μαρίνα, καθώς και σε περιοχές που αναφέρο-
νται στην παρ. 1 του άρθρου 7 από τον φορέα διοίκησης 
και εκμετάλλευσής του, για την εξυπηρέτηση των υδρο-πλάνων και την αποεπιβίβαση των επιβατών, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10721 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
ε) φορολογική ενημερότητα του αιτούντος, 
στ) πιστοποιητικό που έχει εκδοθεί εντός του τελευ-
ταίου τριμήνου, από το οποίο να προκύπτει ότι ο αιτών 
δεν τελεί υπό πτώχευση ή υπό διαδικασία κήρυξης σε 
πτώχευση, αναγκαστική διαχείριση και εκκαθάριση, 
ζ) αντίγραφο της υποβληθείσης στην αρμόδια φορο-
λογική αρχή δήλωσης έναρξης εργασιών ή της δήλωσης 
μεταβολής εργασιών επιτηδεύματος με αντικείμενο την 
εκμετάλλευση αεροδρομίου επί υδάτινης επιφάνειας,
η) αποδεικτικό είσπραξης (παράβολο) δυο χιλιάδων 
πεντακοσίων ευρώ (2.500) υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. 
Το εν λόγω παράβολο αποτελεί έσοδο του κρατικού προ-
ϋπολογισμού και εμφανίζεται στον Αναλυτικό Λογαρια-
σμό Εσόδου (ΑΛΕ) 1450189001 «Λοιπά παράβολα», και 
θ) νομιμοποιητικά έγγραφα του νομικού προσώπου, 
σύμφωνα με την περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 7.
Για την πρώτη εφαρμογή του παρόντος νόμου για 
χρονικό διάστημα τριών (3) ετών από την έναρξη ισχύ-
ος της παρούσης διάταξης, ορίζεται, από τον αιτούντα 
της προσωρινής άδειας λειτουργίας, φορέας λειτουργίας 
που διαθέτει τουλάχιστον τέσσερα (4) στελέχη με απο-
δεδειγμένη ελάχιστη διετή εμπειρία στη λειτουργία υδα-
τοδρομίων, τα οποία έχουν την ευθύνη εκπαίδευσης του 
προσωπικού, που ορίζεται από τον φορέα λειτουργίας 
του υδατοδρομίου με καθήκοντα την ασφαλή πρόσδεση 
των υδροπλάνων στην προβλήτα, τον έλεγχο ασφαλείας 
των θαλασσοδιαδρόμων με ταχύπλοο σκάφος και την 
εύρυθμη επιβίβαση/αποβίβαση και μετακίνηση των επι-
βατών στους χώρους του υδατοδρομίου.
5. Μετά την υποβολή της αίτησης, το Τ.Ε.Μ. εξετάζει, 
ως προς την πληρότητά τους, τα οριζόμενα στην παρ. 4 
δικαιολογητικά που υποβάλλονται από τον ενδιαφερό-
μενο για την απόκτηση προσωρινής άδειας λειτουργίας 
αεροδρομίου επί υδάτινης επιφάνειας και στη συνέχεια το Τ.Ε.Μ. αποστέλλει αντίγραφο του φακέλου: 
α) Στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας προκειμένου 
να εξετάσει, σε συνεννόηση με τα Γενικά Επιτελεία Ναυ-τικού και Αεροπορίας, τυχόν και καθ’ οιονδήποτε τρόπο επηρεασμό των επιχειρησιακών λειτουργιών του Πολε-μικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας ή άλλων 
παραμέτρων της Εθνικής Άμυνας.
β) Στις αρμόδιες Υπηρεσίες της Γενικής Γ ραμματείας 
Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσε-
ων του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, 
για να εξετάσουν κατ’ ελάχιστον ζητήματα παραχώρησης 
της εκμετάλλευσης χώρων λιμένων, καθορισμού των λι-
μενικών ζωνών και συμβατότητας των προτεινόμενων 
έργων ή δραστηριοτήτων με τη λειτουργία του λιμένα και 
τα επισυναπτόμενα στο Εγχειρίδιο Υδατοδρομίου σχέδια. 
γ) Στις αρμόδιες Διευθύνσεις Εποπτείας, Αεροναυτιλί-
ας και Αεροδρομίων της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας 
(Α.Π.Α.), προκειμένου να χωροθετήσουν τον διάδρομο 
προσθαλάσσωσης - αποθαλάσσωσης, να ελέγξουν τα 
επίπεδα απελευθέρωσης εμποδίων, να καθορίσουν τις 
διαδικασίες αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων ανά-
γκης, καθώς και να εξετάσουν τα τεύχη οδηγιών του υδα-
τοδρομίου που έχουν υποβληθεί.
δ) Στις αρμόδιες Υπηρεσίες του Αρχηγείου Λιμενικού 
Σώματος - Ελληνικής Ακτοφυλακής (Λ.Σ. - ΕΛ.ΑΚΤ.) του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για να 
εξετάσουν κατ’ ελάχιστον την καταλληλότητα της θαλάσ-
σιας περιοχής από πλευράς προστασίας θαλάσσιου πε-ριβάλλοντος, ασφάλειας και αστυνόμευσης, ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και τα επισυναπτόμενα στο Εγχειρίδιο 
Υδατοδρομίου σχέδια. 
Οι ανωτέρω Υπηρεσίες οφείλουν να διατυπώσουν τη 
γνώμη τους εντός τριάντα (30) ημερών από την ημερο-
μηνία παραλαβής του τεχνικού φακέλου που θα έχει 
αποστείλει το Τ.Ε.Μ. σε αυτές.
Η εκπρόθεσμη διατύπωση της γνώμης επί δικαιολο-
γητικών του τεχνικού φακέλου ισοδυναμεί με αποδοχή αυτών.
Στη συνέχεια η Επιτροπή Υδατοδρομίων διενεργεί επι-
θεώρηση των χώρων και με την προϋπόθεση της πλη-
ρότητας του υποβληθέντος φακ έλου, το αργότερο εντός 
εξήντα (60) ημερών από την ημερομηνία κατάθεσης της 
αίτησης, υποβάλλει πλήρη και αιτιολογημένη αναφορά 
στο Τ.Ε.Μ., το οποίο, με βάση αυτή την αναφορά, εισηγεί-
ται προς τα αρμόδια όργανα των Υπουργείων Υποδομών 
και Μεταφορών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής 
την έκδοση κοινής απόφασης προσωρινής άδειας υδα-
τοδρομίου.
6. Το αεροδρόμιο επί υδάτινης επιφάνειας πρέπει να 
διαθέτει τουλάχιστον τον παρακάτω εξοπλισμό και μέσα:
α) ΣΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ: Το σήμα αυτό σε 
σχήμα άγκυρας, διαστάσεων από τρία (3) έως δέκα (10) μέτρα, απαιτείται να είναι τοποθετημένο σε κατάλληλη 
περιοχή στο έδαφος. Μπορεί να συνοδεύεται από τη 
συχνότητα λειτουργίας του αεροδρομίου, εφόσον έχει 
ορισθεί.
β) ΑΝΕΜΟΥΡΙΟ ή ΣΗΜΕΙΟ «Τ»: Ανεμούριο κατάλληλων 
διατάσεων απαιτείται να είναι τοποθετημένο σε τέτοια 
θέση στον χώρο του αεροδρομίου, ώστε να είναι εύκολα 
ορατό. Αντί για ανεμούριο είναι δυνατόν να τοποθετη-
θεί ένας ανεμοδείκτης σε σχήμα «Τ». Τόσο το ανεμού-
ριο όσο και ο ανεμοδείκτης σε σχήμα «Τ» απαιτείται να φωτίζονται, ώστε να είναι εύκολα ορατά σε περίπτωση μειωμένης ορατότητας.
γ) ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΔΕΣΗΣ: Κατάλληλα σημεία για αγκυ-
ροβόλιο ή για πρόσδεση των υδροπλάνων, όταν αυτά δεν 
χρησιμοποιούνται. Τα σημεία αυτά πρέπει να προστα-
τεύονται από τους ανέμους ή να είναι αρκετά σταθερά, 
ώστε να προστατεύουν τα υδροπλάνα από την επίδραση 
των ισχυρότερων ανέμων που ενδέχεται να επηρεάσουν 
την περιοχή.
δ) ΣΩΣΙΒΙΟ ΑΜΕΣΗΣ ΧΡΗΣΗΣ: Δίπλα από το σημείο 
στάθμευσης του υδροπλάνου απαιτείται να υπάρχει ένα 
σωσίβιο μη φουσκωτού τύπου, προσδεμένο σε σχοινί 
μήκους τριάντα (30) μέτρων, έτοιμο για άμεση χρήση 
οποιαδήποτε στιγμή.
ε) ΣΚΑΦΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ: Δίπλα από το σημείο στάθ-
μευσης του υδροπλάνου πρέπει να υπάρχει σκάφος τα-
χύπλοο ολικού μήκους τουλάχιστον έξι (6) μέτρων με 
εξωλέμβια μηχανή, εφοδιασμένο με τις προβλεπόμενες άδειες, έτοιμο προς χρήση ανά πάσα στιγμή.
στ) ΠΥΡΟΣΒΕΣΤΗΡΕΣ: Δίπλα από το σημείο στάθ-
μευσης του υδροπλάνου απαιτείται να υπάρχουν πυ-
ροσβεστήρες χειρός εγκεκριμένου τύπου, κατάλληλοι 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10722 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
για χρήση σε πυρκαγιά καυσίμων και ηλεκτρολογική, 
τουλάχιστον τρεις (3) ανά κατηγορία, χωρητικότητας 
τουλάχιστον πέντε (5) λίτρων πυροσβεστικού υλικού.
Η Επιτροπή Υδατοδρομίων, κατά τους ελέγχους που θα 
διενεργήσει στους χώρους του Υδατοδρομίου, οφείλει 
να ελέγξει και να βεβαιώσει την ύπαρξη του ανωτέρω 
εξοπλισμού και μέσων, εκδίδοντας σχετική διαπιστωτική 
πράξη, η οποία αποστέλλεται στο Τ.Ε.Μ. εντός πέντε (5) 
εργάσιμων ημερών από τη διενέργεια της επιθεώρησης, 
προκειμένου το Τ.Ε.Μ. να εισηγηθεί τη χορήγηση προ-
σωρινής άδειας λειτουργίας αεροδρομίου επί υδάτινης 
επιφάνειας.
7. Για τον εφοδιασμό των υδροπλάνων με καύσιμα και 
για όσο διάστημα ισχύουν οι προσωρινές άδειες λειτουρ-
γίας, εφαρμόζεται αναλογικά το π.δ. 293/1986 (Α’ 129) 
σχετικά με τις πετρελεύσεις των πλοίων.
8. Για την εφαρμογή των εν λόγω διαδικασιών ασφά-
λειας σε υδατοδρόμια, ο αερομεταφορέας οφείλει να 
διαθέτει εκπαιδευμένο και πιστοποιημένο προσωπικό, 
σύμφωνα με τον Εθνικό Κανονισμό Ασφαλείας Πολιτικής 
Αεροπορίας (Ε.Κ.Α.Π.Α.). Ειδικότ ερα, ο κυβερνήτης του 
αεροσκάφους είναι υπεύθυνος για την ασφαλή διακίνη-
ση του αεροσκάφους σε όλες τις φάσεις της πτήσεις από 
ή προς υδατοδρόμιο και για τον έλεγχο των επιβιβαζό-
μενων επιβατών, χειραποσκευών ή και αποσκευών τους, 
καθώς και για τον έλεγχο των χώρων του αεροσκάφους 
μετά από την αποβίβαση των επιβατών για τη διαπί-
στωση της μη ύπαρξης απαγορευμένων αντικειμένων, 
σύμφωνα με το Παράρτημα 4Γ της Τεχνικής Οδηγίας 
Ασφάλειας αριθμ. 1 (Τ.Ο.Α.1) του Εθνικού Προγράμματος 
Ασφάλειας Πολιτικής Αεροπορίας (Ε.Π.Α.Π.Α.) και όσα 
προβλέπονται στο πρόγραμμα ασφάλειας του αερομε-
ταφορέα που έχει εγκριθεί από την Α.Π.Α..
9. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών, Προστασίας του Πολίτη και Ναυτιλίας και 
Νησιωτικής Πολιτικής, που εκδίδεται εντός τριών (3) μη-
νών από τη δημοσίευση του παρόντος, καθορίζονται 
λοιποί όροι ασφαλείας των υδατοδρομίων ανάλογα με 
τις επιχειρησιακές και λειτουργικές δυνατότητες αυτών.».
4. Στην παρ. 3 του άρθρου 10 του ν. 4663/2020 προστί-
θεται νέο δεύτερο εδάφιο και η παρ. 3 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«3. Με εξαίρεση τροποποιήσεις επί των τευχών οδηγι-
ών υδατοδρομίου που οφείλονται σε αλλαγή των στοιχεί-
ων του κατόχου άδειας υδατοδρομίου, για οποιαδήποτε 
τροποποίηση επί των δικαιολογητικών (ε) έως και (ιβ) του 
τεχνικού φακέλου της παρ. 1 του άρθρου 7, ακολουθού-
νται οι διατάξεις του άρθρου 9 χωρίς την υποχρέωση 
καταβολής παραβόλου από τον ενδιαφερόμενο. 
Ειδικότερα, σε περίπτωση που επίκειται νέο έργο εντός 
λιμένα που λειτουργεί υδατοδρόμιο, το οποίο έργο θα 
επηρεάζει τη λειτουργία του υδατοδρομίου, υποβάλλε-
ται από τον αιτούντα τοπογραφικό διάγραμμα λιμένα, 
οι συντεταγμένες του οποίου είναι εξαρτημένες από το Κρατικό Δίκτυο (ΕΓΣΑ 87), θεωρημένο από τον αρμόδιο 
φορέα σε θέματα διοίκησης, λειτουργίας και εκμετάλ-
λευσης, στο οποίο αποτυπώνονται: 
αα) οι οριογραμμές αιγιαλού, παραλίας, παλαιού αιγι-
αλού και της καθορισμένης Ζώνης Λιμένα (Ζ.Λ.), όπου υπάρχει ή της Ζ.Λ. σε περιοχές που έχει συντελεστεί 
εξομοίωση του χώρου με Ζ.Λ., καθώς και τα αντίστοιχα 
Φύλλα της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως, εφόσον έχουν 
δημοσιευθεί οι σχετικές αποφάσεις, τα όρια της χερσαί-
ας και θαλάσσιας ζώνης του τουριστικού λιμένα, καθώς 
και οι οριογραμμές όχθης, παρόχθιας ζώνης και παλαιάς 
ζώνης σε περίπτωση λίμνης, 
αβ) οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις και τα προτεινόμενα 
νέα έργα, 
αγ) η επιφάνεια του προς παραχώρηση χώρου, 
αδ) οι θέσεις αγκυροβολίας των πλοίων ή σκαφών, 
αε) οι υφιστάμενες χρήσεις και δραστηριότητες του 
λιμένα.
Για την επιθεώρηση και για το παραδεκτό αυτής, κα-
ταβάλλεται παράβολο ύψους πεντακοσίων (500) ευρώ 
υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. Με την υποβολή του αι-τήματος διενέργειας επιθεώρησης, υποβάλλεται και το αποδεικτικό καταβολής του παραβόλου. Το εν λόγω πα-
ράβολο αποτελεί έσοδο του κρατικού προϋπολογισμού 
και εμφανίζεται στον Αναλυτικό Λογαριασμό Εσόδου 
(ΑΛΕ) 1450189001 «Λοιπά παράβολα».
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών, μπορεί να τροποποιείται το 
ύψος του ανωτέρω παραβόλου, λαμβάνοντας υπόψη τις 
υφιστάμενες οικονομικές συνθήκες.».
5. Στο άρθρο 24 του ν. 4663/2020: α) στην περ. γ’ της 
παρ.  2 προστίθεται δεύτερο εδάφιο, β) προστίθεται 
παρ. 7 και το άρθρο 24 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 24
Υδάτινα πεδία
1. α) Το υδάτινο πεδίο εγκρίνεται από την αρμόδια 
υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού σε συνεργασία με 
τις αρμόδιες υπηρεσίες της Πολεμικής Αεροπορίας, τις 
αρμόδιες υπηρεσίες της Α.Π.Α. και κατόπιν σύμφωνης 
γνώμης της Διεύθυνσης Ασφάλειας Ναυσιπλοΐας του 
Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, μετά 
από αίτηση του φορέα λειτουργίας ή του ενδιαφερο-
μένου για χορήγηση άδειας λειτουργίας ή άδειας ίδρυ-
σης και λειτουργίας ή για πτήσεις γενικής αεροπορίας 
από φυσικό ή νομικό πρόσωπο. Η αίτηση υποβάλλεται 
στην αρμόδια υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού και 
συνοδεύεται από τον αντίστοιχο ναυτικό χάρτη, επί του 
οποίου αποτυπώνεται το υπό έγκριση υδάτινο πεδίο, με 
αναφορά στις γεωγραφικές συντεταγμένες του συστή-
ματος WGS 84.
β) Σε περίπτωση έγκρισης της αιτούμενης υδάτινης πε-
ριοχής ως υδάτινου πεδίου, οι υπηρεσίες της παρ. 1(α) με-
ριμνούν για την αποτύπωση ή ενσωμάτωση αυτής στους 
ναυτικούς χάρτες ή πλοηγούς και αεροναυτικούς χάρτες, 
καθώς και για την ενημέρωση των αρμόδιων λιμενικών 
αρχών και υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορίας. Η αρμόδια 
Διεύθυνση του Πολεμικού Ναυτικού ενημερώνει το Τ.Ε.Μ. 
και τον ενδιαφερόμενο για την έγκριση ή απόρριψη της 
περιοχής υδάτινου πεδίου.
γ) Τα υδάτινα πεδία που έχουν εγκριθεί και αποτυπωθεί 
ή ενσωματωθεί στους ναυτικούς χάρτες ή στους πλοη-
γούς δύνανται να χρησιμοποιούνται από οποιονδήποτε.
δ) Σε κάθε περίπτωση, το υδάτινο πεδίο δεν μπορεί να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10723 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
χρησιμοποιηθεί πριν από την αποτύπωση ή ενσωμάτωση 
αυτού στους αντίστοιχους ναυτικούς χάρτες ή πλοηγούς 
από τις υπηρεσίες της παρ. 1(α).
2. Η χρήση υδάτινων πεδίων επιτρέπεται:α) εφόσον τηρούνται οι διατάξεις του άρθρου 5 του ν. 
3937/2011 (Α’ 60) για τις περιοχές που ορίζονται σε αυτό 
σχετικά με την προστασία της φύσης και του τοπίου,
β) εφόσον το αεροσκάφος δεν προέρχεται απευθείας 
από άλλη χώρα ή δεν κατευθύνεται απευθείας σε άλλη 
χώρα,
γ) εφόσον το αεροσκάφος δεν προέρχεται από άλλο 
υδάτινο πεδίο παρά μόνο από αδειοδοτημένο υδατο-
δρόμιο ή αεροδρόμιο. Στα υδάτινα πεδία που καλύπτουν 
τις απαιτήσεις της παρ. 7, επιτρέπεται η απευθείας σύν-δεση με αεροσκάφος,
δ) εφόσον η πτήση εκτελείται κατά τη διάρκεια της 
αεροπορικής ημέρας,
ε) μετά από άδεια των υπηρεσιών εναέριας κυκλοφορί-
ας στα πλευρικά όρια των Τερματικών Περιοχών (ΤΜΑ), των Ζωνών Ελέγχου (CTR) και των Ζωνών Κυκλοφορίας 
Αεροδρομίων (ΑTZ) και εκτός των Απαγορευμένων ή 
Περιορισμένων Περιοχών που προβλέπονται από τους διεθνείς κανονισμούς της Πολιτικής Αεροπορίας,
στ) εφόσον ο κυβερνήτης του αεροσκάφους έχει ενη-
μερώσει την αρμόδια Λιμενική Αρχή με οποιοδήποτε 
πρόσφορο μέσο, δύο (2) τουλάχιστον ώρες πριν από την 
άφιξή του, για την πρόθεση προσέγγισης στην περιοχή 
δικαιοδοσίας της, γνωρίζοντας παράλληλα την ακριβή 
περιοχή αποθαλάσσωσης ή προσθαλάσσωσης του αε-
ροσκάφους εκ των εγκεκριμένων υδάτινων πεδίων της παρ. 1. Περαιτέρω, ο κυβερνήτης του αεροσκάφους με δική του ευθύνη και μέριμνα ενημερώνεται εκ των προ-τέρων από όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες για τις ιδιομορ-φίες και τους κινδύνους που πιθανόν να υπάρχουν στη 
θαλάσσια περιοχή, συμμορφούμενος πλήρως με τους 
κανονισμούς και τις διατάξεις ασφαλείας πτήσεων και 
ναυσιπλοΐας. Στην περίπτωση έκτακτων καιρικών συν-
θηκών, οι οποίες δεν δύναται να έχουν προβλεφθεί, ο 
κυβερνήτης, με δική του ευθύνη μπορεί να προτείνει 
εναλλακτικές διαδρομές (από ή προς αδειοδοτημένο 
υδατοδρόμιο ή/και υδάτινο πεδίο) προς προσθαλάσ-
σωση/αποθαλάσσωση, πάντα συμμορφούμενος με τους 
κανονισμούς και τις διατάξεις ασφάλειας πτήσεων και 
ναυσιπλοΐας. Για πτήσεις έκτακτης ανάγκης, όπως αε-
ροδιακομιδές, πτήσεις πυρόσβεσης ή απορρύπανσης 
και πτήσεις πολιτικής προστασίας, η ενημέρωση στην 
αρμόδια Λιμενική Αρχή μπορεί να γίνει και με βραχύτερη 
προθεσμία πρότερης ειδοποίησης, πάντως όμως έγκαι-ρα, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος ατυχήματος,
ζ) εφόσον υπάρχει συνεχής ανοικτή επικοινωνία, μέσω 
αμφίδρομης ραδιοτηλεφωνικής ζεύξης (ναυτιλιακο-αε-
ροπορικές Πολύ Υψηλές Συχνότητες Ν/ΗΡ), του κυβερνή-
τη του αεροσκάφους με την αρμόδια Λιμενική Αρχή κατά 
τη διάρκεια της προσθαλάσσωσης και αποθαλάσσωσης 
του αεροσκάφους, ο οποίος υποχρεούται να συμμορ-
φώνεται με τις οδηγίες της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής,
η) εφόσον κατά την προσθαλάσσωση και αποθαλάσ-
σωση του αεροσκάφους δεν επιχειρείται πτήση πάνω 
από ανθρώπινο πληθυσμό, πλωτά σκάφη και λοιπά πλε-ούμενα κάτω από το ελάχιστο επιτρεπόμενο ύψος των πεντακοσίων (500) ποδών,
θ) εφόσον κατά τη διενέργεια ελιγμών επί της υδάτι-
νης επιφάνειας, το αεροσκάφος κινείται σε απόσταση 
ασφαλείας από ανθρώπους, πλωτά σκάφη και λοιπά 
πλεούμενα, τηρώντας τις διατάξεις του Δ.Κ.Α.Σ. και των κατά περίπτωση Κανονισμών Λιμένων,
ι) εφόσον υφίσταται πλησίον του υδάτινου πεδίου 
σκάφος ή και κατάλληλη υποδομή για την ασφαλή επι-
βίβαση και αποβίβαση των επιβατών του αεροσκάφους. 
Το σκάφος πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 13 και 
διενεργεί μία (1) ώρα πριν από την προσθαλάσσωση και 
την αποθαλάσσωση έλεγχο ασφάλειας του υδάτινου 
πεδίου. Με ευθύνη του κυβερνήτη του αεροσκάφους 
διενεργούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες σχετικά 
με τους ελέγχους ασφαλείας επιβατών, αποσκευών και φορτίου, με χρήση φορητών συσκευών,
κ) εφόσον ο κυβερνήτης του αεροσκάφους γνωστο-
ποιεί αμέσως στην πλησιέ στερη υπηρεσία εξυπηρέτησης 
εναέριας κυκλοφορίας το κλείσιμο του σχεδίου πτήσης.
3. α) Ο συνολικός αριθμός κινήσεων αεροσκαφών σε 
υδάτινο πεδίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα έξι (6) ζεύγη 
ανά αεροπορική εταιρεία, δηλαδή προσθαλάσσωση και 
αποθαλάσσωση κατά τη διάρκεια της ίδιας αεροπορι-
κής ημέρας. Στις κινήσεις αυτές δεν προσμετρώνται οι 
πτήσεις γενικής αεροπορίας και οι πτήσεις για αεροδια-κομιδή, πυρόσβεση, έρευνα και διάσωση, καθώς και οι περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
β) Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών μπορεί να τροποποιείται ο αριθμός κινήσεων αεροσκαφών σε υδάτινο πεδίο κατά περίπτωση και 
ανά υδάτινο πεδίο. Στην ίδια απόφαση καθορίζονται τα κριτήρια, οι όροι και οι προϋποθέσεις, οι απαιτούμενοι 
έλεγχοι για την τροποποίηση του αριθμού κινήσεων 
αεροσκαφών σε υδάτινο πεδίο, καθώς και κάθε άλλη 
σχετική λεπτομέρεια.
4. Ο κυβερνήτης του αεροσκάφους είναι υπεύθυνος 
για τη λειτουργία του αεροσκάφους σε όλες τις φάσεις 
της πτήσης. Ειδικότερα, ο κυβερνήτης του αεροσκάφους 
είναι υπεύθυνος για να διαπιστώσει την καταλληλότη-
τα του υδάτινου πεδίου, υπολογίζοντας τη διαθέσιμη 
απόσταση προσθαλάσσωσης ή αποθαλάσσωσης, τις θέσεις και το ύψος εμποδίων στο υδάτινο πεδίο και 
στις γειτονικές επιφάνειες, καθώς και να λαμβάνει κάθε 
πρόνοια για την προστασία της ανθρώπινης ζωής και 
περιουσίας.
5. Ο κυβερνήτης του αεροσκάφους είναι υπεύθυνος 
για την ασφαλή διακίνηση του αεροσκάφους σε όλες 
τις φάσεις της πτήσης από ή προς υδάτινο πεδίο. Για την 
εφαρμογή των εν λόγω διαδικασιών ασφαλείας σε υδάτι-
να πεδία, ο αερομεταφορέας οφείλει να διαθέτει εκπαι-
δευμένο και πιστοποιημένο προσωπικό σύμφωνα με τον 
Ε.Κ.Α.Π.Α.. Ειδικότερα, ο κυβερνήτης του αεροσκάφους 
είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο των επιβιβαζόμενων επι-
βατών, χειραποσκευών ή και αποσκευών τους, καθώς και 
για τον έλεγχο των χώρων του αεροσκάφους μετά από την αποβίβαση των επιβατών για τη διαπίστωση της μη 
ύπαρξης απαγορευμένων αντικειμένων, σύμφωνα με το 
Παράρτημα 4Γ της ΤΟΑ1 του Ε.Π.Α.Π.Α. και όσα προβλέ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10724 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
πονται στο πρόγραμμα ασφάλειας του αερομεταφορέα 
που έχει εγκριθεί από την Α.Π.Α..
6. Στις ανωτέρω περιπτώσεις προσθαλάσσωσης, 
αποθαλάσσωσης και υδατοδρόμησης αεροσκαφών σε 
υδάτινα πεδία, ο χειριστής και ο εκμεταλλευόμενος το 
αεροσκάφος είναι συνυπεύθυνοι για:
α) την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος,
β) οποιαδήποτε ζημιά προκληθε ί σε πρόσωπα ή πράγ-
ματα,
γ) παράβαση των όρων και περιορισμών σε θέματα 
εναέριας κυκλοφορίας, ασφάλειας πολιτικής αεροπορίας 
από έκνομες ενέργειες, ασφάλειας πτήσεων, τελωνειακού 
και δασμολογικού ελέγχου, δημόσιας ασφάλειας, εθνικής 
άμυνας και για κάθε άλλη μη σύννομη χρησιμοποίηση 
του υδάτινου πεδίου, εφαρμοζομένων των κυρώσεων 
του άρθρου 23.
7. Για χρονικό διάστημα τριών (3) ετών από την έναρξη 
ισχύος της παρούσης διάταξης, σε υδάτινα πεδία επιτρέ-
πεται, προσωρινά το πολύ για ένα (1) έτος από την έναρξη 
λειτουργίας τους έως την έκδοση της άδειας λειτουργίας 
υδατοδρομίου ή της άδειας ίδρυσης και λειτουργίας υδα-
τοδρομίου, η πραγματοποίηση και τακτικών επιβατικών 
πτήσεων υδροπλάνων, εφόσον ισχύουν σωρευτικά οι 
κάτωθι προϋποθέσεις:
α) Είναι τοποθετημένη πλωτή προβλήτα ή υπάρχει 
κατάλληλη σταθερή προβλήτα για την πρόσδεση του 
υδροπλάνου και την ασφαλή επιβίβαση/αποβίβαση των 
επιβατών του.
β) Έχει ορισθεί, από τον αιτούντα του υδάτινου πεδίου, 
φορέας λειτουργίας του υδάτινου πεδίου που διαθέτει 
τουλάχιστον τέσσερα (4) στελέχη με αποδεδειγμένη 
ελάχιστη διετή εμπειρία στη λειτουργία υδατοδρομίων 
τα οποία έχουν την ευθύνη εκπαίδευσης του προσωπι-κού, που ορίζεται από τον φορέα λειτουργίας του Υδά-
τινου Πεδίου με καθήκοντα την ασφαλή πρόσδεση των 
υδροπλάνων στην προβλήτα, τον έλεγχο ασφαλείας των 
θαλασσοδιαδρόμων με ταχύπλοο σκάφος και την εύρυθ-
μη επιβίβαση/αποβίβαση και μετακίνηση των επιβατών 
στους χώρους του υδάτινου πεδίου.».
Άρθρο 71
Αποδέσμευση της Ελληνικής Αστυνομίας 
από την ευθύνη παροχής υπηρεσιών ασφάλειας αερομεταφορών - Τροποποίηση 
του άρθρου 24 του ν.δ. 714/1970
Τα δύο πρώτα εδάφια της παρ. 3 του άρθρου 24 του 
ν.δ. 714/1970 (Α’ 238) αντικαθίστανται και η παρ. 3 δια-μορφώνεται ως εξής:
«3. Η Υ.Π.Α. αναλαμβάνει την ευθύνη παροχής υπηρε-
σιών ασφάλειας αερομεταφορών, όπως ορίζονται στο 
Εθνικό Πρόγραμμα Ασφάλειας Πολιτικής Αεροπορίας, σε 
αερολιμένες ευθύνης της Υ.Π.Α., τις οποίες, εφόσον πα-ρίσταται σχετική ανάγκη, μπορεί να αναθέτει σύμφωνα με τις διατάξεις περί σύναψης δημοσίων συμβάσεων σε 
ιδιωτικές επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών ασφάλειας 
αερομεταφορών. Ο ακριβής χρόνος ανάληψης από την 
Υ.Π.Α. των ανωτέρω υπηρεσιών ορίζεται με κοινή απόφα-
ση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη και Υποδομών 
και Μεταφορών. Από τις διατάξεις του άρθρου αυτού δεν θίγονται οι αρμοδιότητες της Ελληνικής Αστυνομίας 
για την πρόληψη και καταστολή του εγκλήματος στους χώρους των αερολιμένων.».
Άρθρο 72
Παύση εξόδων εκκαθάρισης και επίσπευση μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων της Τ.Ε.Ο. Α.Ε. - Τροποποίηση του άρθρου 6 του ν. 4250/2014 
Στο άρθρο 6 του ν. 4250/2014 (Α’ 74), επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις:
1. Η περ. ια’ της παρ. 2 αντικαθίσταται ως εξής:«ια. Εκκρεμείς δίκες
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, το Ελληνικό Δη-
μόσιο υπεισέρχεται στο σύνολο των δικαιωμάτων και 
των υποχρεώσεων της Εταιρίας και οι εκκρεμείς δίκες 
στις οποίες διάδικο μέρος είναι η Εταιρία, συνεχίζονται αυτοδικαίως και χωρίς άλλη διατύπωση με το Ελληνικό 
Δημόσιο, διεξαγόμενες στο όνομά του. Διαδικαστικές 
πράξεις και ένδικα μέσα, που ασκήθηκαν από τη θέση 
της Εταιρίας σε εκκαθάριση και μετά, είναι νόμιμα.».
2. Η περ. γ’ της παρ. 4 τροποποιείται ως προς την ανα-
φορά στον ν. 4548/2018 (Α’ 104) με τον οποίο καταργήθη-
καν τα άρθρα 1 έως 63δ και 90 έως 146 του ν. 2190/1920 
(Α’ 216) και διαμορφώνεται ως εξής:
«γ. Ο διορισμός των εκκαθαριστών υποβάλλεται στη 
δημοσιότητα στο Γ .Ε.ΜΗ., σύμφωνα με την περ. (ι) της 
παρ.  1 του άρθρου 12 του ν. 4548/2018 (Α’  104) και 
συνεπάγεται αυτοδίκαια την παύση της εξουσίας των 
μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, οι αρμοδιότητες 
του οποίου που είναι συναφείς με τη διαδικασία και τον 
σκοπό της εκκαθάρισης, ασκούνται αποκλειστικά από 
τους εκκαθαριστές.».
3. Οι περ. στ’ και ζ’ της παρ. 4 αντικαθίστανται ως εξής:
«στ. Οι εκκαθαριστές οφείλουν να προβούν άμεσα 
μετά την ανάληψη των καθηκόντων τους σε διενέργεια 
απογραφής των κινητών και ακινήτων, τα οποία κατά 
την παρ. 5 περιέρχονται στην κυριότητα του Ελληνικού 
Δημοσίου. Η έκθεση απογραφής εγκρίνεται με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών 
και Μεταφορών.
ζ. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, καθώς και οι 
οικονομικές καταστάσεις πέρατος της εκκαθάρισης 
εγκρίνονται από τη Γενική Συνέλευση. Κατ’ έτος τα απο-
τελέσματα της εκκαθάρισης υποβάλλονται στη Γενική 
Συνέλευση των Μετόχων με έκθεση, στην οποία ανα-
γράφονται τα αίτια, τα οποία παρεμπόδισαν το τέλος της 
εκκαθάρισης. Οι εκκαθαριστές καταρτίζουν τις οικονο-μικές καταστάσεις πέρατος της εκκαθάρισης, οι οποίες 
εγκρίνονται από τον μέτοχο της εταιρίας, δημοσιεύονται 
στον διαδικτυακό τόπο του Γ .Ε.ΜΗ. και αποδίδουν τις 
εισφορές και το υπόλοιπο προϊόν της εκκαθάρισης της 
εταιρικής περιουσίας στον μέτοχο. Από την καταχώρηση 
της απόφασης του μετόχου στο Γ .Ε.ΜΗ., η εταιρία διαγρά-
φεται από το μητρώο ανωνύμων εταιριών.».
4. Η περ. α’ της παρ. 5 αντικαθίσταται ως εξής:
«5.α. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, το σύνολο 
της περιουσίας της εταιρίας περιέρχεται στο Ελληνικό 
Δημόσιο, ως καθολικό διάδοχο της εταιρίας, άνευ τήρη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10725 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
σης άλλων διατυπώσεων και άνευ ανταλλάγματος, με 
την επιφύλαξη του άρθρου 54Α του ν. 4174/2013 (Α’ 170) 
περί των υποχρεώσεων τρίτων για τον Ενιαίο Φόρο Ιδιο-
κτησίας Ακινήτων (ΕΝΦΙΑ). 
Οι μεταβιβάσεις και μεταβολές του παρόντος άρθρου 
απαλλάσσονται από κάθε φόρο, τέλος, εισφορά, καθώς και δικαιώματα υπέρ του Δημοσίου ή και οποιουδήποτε τρίτου, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών, των παγί-
ων και αναλογικών δικαιωμάτων, επιδομάτων ή άλλων 
τελών υπέρ άμισθων και έμμισθων υποθηκοφυλάκων ή κτηματολογικών γραφείων, των παγίων και αναλογικών 
ανταποδοτικών τελών του ν. 2308/1995 (Α’ 114) υπέρ 
του ν.π.δ.δ. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. Η μεταγραφή ή καταχώριση των ακινήτων και των εμπραγμάτων δικαι-
ωμάτων, γενικώς, που μεταβιβάζονται από την εταιρία 
στο ελληνικό Δημόσιο γίνεται, κατ’ αναλογία του άρθρου 
1197 του ΑΚ, με καταχώριση στα οικεία βιβλία μεταγρα-
φών, έκθεσης που περιέχει τα απαιτούμενα από το άρθρο 
1194 του ΑΚ στοιχεία, σχετικά με τα εμπράγματα δικαι-
ώματα και την ταυτότητα των ακινήτων που αφορούν 
με επιμέλεια των εκκαθαριστών. Κατά παρέκκλιση κάθε 
άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, δεν απαιτείται να μνη-
μονεύονται ή να προσαρτώνται πιστοποιητικά, οποιασ-
δήποτε μορφής ή χρήσης, της φορολογικής διοίκησης ή 
οποιασδήποτε άλλης δημόσ ιας υπηρεσίας, οργανισμού 
ή εταιρίας ή Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) 
κάθε βαθμού, ή οποιεσδήπο τε προσαρτήσεις, διοικητι-
κές εγκρίσεις, βεβαιώσεις μηχανικών, βεβαιώσεις υπο-
θηκοφυλακείων ή κτηματολογικών γραφείων ή λοιπές 
βεβαιώσεις, υπεύθυνες δηλώσεις, πιστοποιητικά, τοπο-
γραφικά διαγράμματα, αποσπάσματα κτηματολογικών 
διαγραμμάτων και σχεδιαγράμματα για τη μεταβίβαση 
ακινήτων, ακόμη και εκείνων που έχουν αποκτηθεί με 
αναγκαστική απαλλοτρίωση ή βρίσκονται σε παραμε-
θόριες περιοχές.».
5. Η περ. δ’ της παρ. 5 τροποποιείται ως προς την ανα-
φορά στο χρονικό σημείο του πέρατος της εκκαθάρισης 
για τη μεταφορά των χρηματικών υπολοίπων της Τ.Ε.Ο. Α.Ε. και διαμορφώνεται ως εξής:
«δ. Από το πέρας της εκκαθάρισης, τα ταμειακά υπόλοι-
πα και υπόλοιπα τραπεζικών λογαριασμών της Τ.Ε.Ο. Α.Ε. 
περιέρχονται στην Υπηρεσία Ηλεκτρονικής Διαχείρισης 
Οδικών Τελών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφο-ρών και μεταφέρονται στον Κωδικό Αριθμό Εσόδου του 
Τακτικού Προϋπολογισμού, που συστήνεται με τις παρα-
πάνω διατάξεις.».
6. Η παρ. 7 τροποποιείται ως προς την απαλοιφή της 
προθεσμίας για την έκδοση της κοινής Υπουργικής από-
φασης και διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών και του Υπουργού Οικονομικών, ρυθμίζεται κάθε 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.».
Άρθρο 73
Ίδρυση ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. - Τροποποίηση των άρθρων 34 και 36 του ν. 2963/2001
1. Στην παρ. 2 του άρθρου 34 του ν. 2963/2001 (Α’ 268), 
περί ίδρυσης και λειτουργία ιδιωτικών Κέντρων Τεχνι-κού Ελέγχου Οχημάτων (Κ.Τ.Ε.Ο.) επέρχονται οι εξής 
τροποποιήσεις: α) η περ. Α) του πρώτου εδαφίου τρο-
ποποιείται ως προς τις περιοχές της Περιφέρειας Ατ-
τικής και Π.Ε. Θεσσαλονίκης, στις οποίες επιτρέπεται 
η ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο., β) το δεύ-
τερο εδάφιο καταργείται και η παρ. 2 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«2. Η ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. επιτρέ-
πεται:
Α) Για την Περιφέρεια Αττικής και την Π.Ε. Θεσσαλονί-
κης, σε περιοχές εντός σχεδίου πόλεως, ή εντός ορίων 
οικισμών προϋφισταμένων του έτους 1923 ή οριοθε-
τημένων, σύμφωνα με τους όρους του από 24.4.1985 
προεδρικού διατάγματος (Δ’  181), αποκλειστικά με χρήσεις παραγωγικών δραστηριοτήτων χαμηλής και 
μέσης όχλησης, χονδρεμπορίου και παραγωγικών δραστηριοτήτων υψηλής όχλησης κατά την έννοια 
και τους όρους των άρθρων 8, 9, και 11 αντίστοιχα του 
π.δ. 59/2018 «Κατηγορίες και Περιεχόμενο χρήσεων γης» 
(Α’ 114).
Β) Σε ολόκληρη την Επικράτεια, περιλαμβανομένης 
και της Περιφέρειας Αττικής και Π.Ε. Θεσσαλονίκης, σε 
περιοχές εκτός εγκεκριμένων σχεδίων πόλεων ή εκτός 
ορίων οικισμού προϋφισταμένων του έτους 1923 ή εκτός 
ορίων οικισμού οριοθετημένων, σύμφωνα με τους όρους 
του από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος, όπου είτε 
δεν έχουν καθοριστεί χρήσεις είτε εάν έχουν καθοριστεί 
έχουν το οριζόμενο στην περ. Α) περιεχόμενο.
Οι εγκαταστάσεις των ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. εντάσσονται 
στην κατηγορία των χαμηλής όχλησης εγκαταστάσεων.».
2. Στο άρθρο 36 του ν. 2963/2001, περί χορήγησης 
άδειας ίδρυσης ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο., επέρχονται οι εξής 
τροποποιήσεις: α) το πρώτο εδάφιο της περ. α’ τροπο-
ποιείται ως προς τις περιοχές της Περιφέρειας Αττικής 
και της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, στις 
οποίες επιτρέπεται η ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών 
Κ.Τ.Ε.Ο. αυτοκινήτων ή ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. μικτού τύπου 
(αυτοκινήτων και μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων), 
καθώς και την προσθήκη των πολεοδομημένων ΒΙΠΕ 
και ΒΙΠΑ και β) το τρίτο εδάφιο της περ. α’ τροποποι-
είται ως προς τις περιοχές της Περιφέρειας Αττικής και 
της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης στις οποίες 
επιτρέπεται η ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. 
που έχουν ως αποκλειστικό έργο τον τεχνικό έλεγχο 
των μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων (αμιγή Κ.Τ.Ε.Ο. 
ΜΟΤΟ) και η περ.  α’ του άρθρου 36 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«α. Υπεύθυνη δήλωση της παρ. 1 του άρθρου 8 του 
ν. 1599/1986 (Α’ 75), με την οποία να βεβαιώνεται, σε 
περίπτωση ίδρυσης Ι.Κ.Τ.Ε.Ο. αυτοκινήτων ή μικτού 
τοιούτου (αυτοκινήτων και μοτοσικλετών και μοτοπο-
δηλάτων), η κατοχή ή κυριότητα: οικοπέδου ή όμορων 
οικοπέδων, συνολικής επιφάνειας τουλάχιστον χιλίων 
πεντακοσίων (1.500) τ.μ. σε περιοχές της Περιφέρειας 
Αττικής ή της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης, 
εντός σχεδίου πόλεως ή εντός ορίων οικισμών προϋφι-
σταμένων του έτους 1923 ή οριοθετημένων, σύμφωνα με 
τους όρους του από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10726 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
(Δ’ 181) ή γηπέδου επιφάνειας τουλάχιστον τεσσάρων 
χιλιάδων (4.000) τ.μ. σε περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως 
ή εκτός ορίων οικισμού (όπως αυτές περιγράφονται στην 
περ. (Β) της παρ. 2 του άρθρο 34 του παρόντος) για όλη 
την Επικράτεια, περιλαμβανομένων και των πολεοδομη-
μένων ΒΙΠΕ και ΒΙΠΑ.
Για την ίδρυση Ιδιωτικού Κ.Τ.Ε.Ο. σε εκείνες τις νήσους 
των Περιφερειών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου, των Ιονί-ων Νήσων, καθώς επίσης των Νήσων Σαμοθράκης του Νομού Έβρου, Θάσου του Νομού Καβάλας, Σκύρου του Νομού Εύβοιας, Σκιάθου, Σκοπέλου και Αλοννήσου του 
Νομού Μαγνησίας και Κυθήρων του Νομού Πειραιώς, 
οι οποίες έχουν συνολικό πληθυσμό, σύμφωνα με την 
εκάστοτε τελευταία απογραφή, κάτω των είκοσι πέντε 
χιλιάδων (25.000) κατοίκων, δεν τίθεται ο ανωτέρω περι-
ορισμός εμβαδού του αντίστοιχου γηπέδου, πλην αυτού 
που προκύπτει από τις σχετικές με την ελάχιστη αρτιότη-
τα των γηπέδων πολεοδομικές διατάξεις. Η παραπάνω ρύθμιση έχει εφαρμογή μόνο στην περίπτωση κατά την 
οποία στις προαναφερόμενες νήσους δεν έχει χορηγηθεί 
άλλη άδεια ίδρυσης ή λειτουργίας Ιδιωτικού Κ.Τ.Ε.Ο. με τις προϊσχύουσες διατάξεις.
Ειδικά για την ίδρυση ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. που έχουν ως 
αποκλειστικό έργο τον τεχνικό έλεγχο των μοτοσικλε-
τών και μοτοποδηλάτων (ήτοι των αμιγών Κ.Τ.Ε.Ο. ΜΟΤΟ) 
απαιτείται η κυριότητα ή κατοχή: οικοπέδου επιφάνειας 
τουλάχιστον πεντακοσίων (500) τ.μ. σε περιοχές εντός 
σχεδίου πόλεως ή εντός ορίων οικισμών προϋφιστα-
μένων του έτους 1923 ή οριοθετημένων, σύμφωνα με 
τους όρους του από 24.4.1985 προεδρικού διατάγματος 
(Δ’ 181) της Περιφέρειας Αττικής ή της Περιφερειακής 
Ενότητας Θεσσαλονίκης ή γηπέδου επιφάνειας τουλά-
χιστον επτακοσίων πενήντα (750) τ.μ. σε εκτός σχεδί-
ου πόλεως περιοχές, όπως αυτές περιγράφονται στην 
περ. (Β) της παρ. 2 του άρθρου 34 του παρόντος για όλη 
την Επικράτεια, υπό την προϋπόθεση ότι θα καλύπτονται 
οι εκάστοτε ισχύοντες όροι αρτιότητας.».
3. Άδειες ίδρυσης και λειτουργίας ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. 
που έχουν εκδοθεί νομίμως πριν την ισχύ του παρόντος διατηρούνται σε ισχύ.
Κάθε άλλη διάταξη που ορίζει διαφορετικά από το 
άρθρο 34 του ν. 2963/2001 (Α’ 268), όπως τροποποιεί-
ται με την παρ. 1 του παρόντος, και από την παρούσα 
παράγραφο τις περιοχές επιτρεπτής χωροθέτησης και 
εγκατάστασης Κ.Τ.Ε.Ο. καταργείται.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ’
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρθρο 74
Μεταβατικές διατάξεις
Εντός έξι (6) μηνών, από την έναρξη ισχύος του παρό-
ντος, εκδίδονται οι αποφάσεις της παρ. 1 του άρθρου 
103 του ν. 4070/2012 (Α’ 82) των οικείων Περιφερειαρχών 
για τις Περιφέρειες, που σύμφωνα με το άρθρο 48 του 
παρόντος διαθέτουν περισσότερες από μία Διευθύνσεις 
Μεταφορών και Επικοινωνιών. Έως την έκδοση αυτών, 
οι υποθέσεις που εκκρεμούν σε Πειθαρχικό Συμβούλιο 
που έχει συσταθεί, δυνάμει του προϊσχύοντος θεσμικού πλαισίου, στην έδρα της Περιφέρειας εξακολουθούν να 
εκδικάζονται από αυτό.
Άρθρο 75
Καταργούμενες διατάξεις 
1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου καταρ-
γούνται:
α. το τρίτο, τέταρτο και πέμπτο εδάφιο της περ. δ’ της 
παρ. 8 του άρθρου 20 του ν. 3185/2003 (Α’ 229) περί του 
ορίου ηλικίας των οδηγών επιβατηγών δημόσιας χρήσης 
αυτοκινήτων, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 1 του άρθρου 36 του ν. 4530/2018 (Α’ 59),
β. η παρ. 2 του άρθρου 36 του ν. 4530/2018 (Α’ 59) περί 
εξουσιοδότησης για την έκδοση κανονιστικής πράξης 
προς τον σκοπό παράτασης του ορίου ηλικίας οδηγών λεωφορείων,
γ. η παρ. 6 του άρθρου 75 του ν. 4199/2013 (Α’ 216), 
σχετικά με τις λοιπές αρμοδιότητες της Ρυθμιστικής Αρ-χής Επιβατικών Μεταφορών (Ρ .Α.Ε.Μ.),
δ. το άρθρο 7 του ν.δ. 1061/1971 (Α’ 270) περί μετα-
βίβασης αυτοκινήτων δημόσιας χρήσης και το άρθρο 
19 του ν. 3109/2003 (Α’ 38) περί της ρύθμισης θεμάτων επιβατηγών δημόσιας χρήσης αυτοκινήτων,
ε. η παρ. 3 του άρθρου 18 του ν. 1903/1990 (Α’ 142) 
περί της πολλαπλής μίσθωσης με κόμιστρο με Ε.Δ.Χ. 
αυτοκίνητο,
στ. η περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 2963/2001 
(Α’ 268) περί της εισφοράς του ενός τοις εκατό (1%) για την ενίσχυση των ασθενέστερων Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. και Κ.Τ.Ε.Λ. 
και την εκπόνηση μελετών και έργων εκσυγχρονισμού 
των φορέων αυτών. Η καταβολή της καταργηθείσας ει-
σφοράς που πρώτου εδαφίου δεν αναζητείται ως δικαιο-
λογητικό για τη χορήγηση των οικονομικών ενισχύσεων 
του άρθρου 12 του ν. 2963/2001.
ΜΕΡΟΣ E’
ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΤΟΥ ΚΟΡΩΝΟΪΟΥ COVID-19 ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
Άρθρο 76
Παράταση θητείας αιρετών μελών υπηρεσιακών συμβουλίων - Θητεία αιρετώνεκπροσώπων υπαλλήλων του ν. 3528/2007 και του ν. 3584/2007
1. Η ισχύς της παρ. 1 του άρθρου 178 του ν. 4764/2020 
(Α’ 256), περί της θητείας των αιρετών μελών των Υπηρε-
σιακών Συμβουλίων, παρατείνεται από τη λήξη της έως την 31η.12.2021.
2. Η θητεία των αιρετών εκπροσώπων των υπαλλήλων 
στα Υπηρεσιακά και Πειθαρχικά Συμβούλια του Κώδικα 
Κατάστασης Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλ-
λήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007, Α’ 26) και 
του Κώδικα Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (ν. 
3584/2007, Α’ 143) που έχουν εκλεγεί ή εκλέγονται μετά 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10727 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
από την 31η.12.2020 λήγει την 31η.12.2022, ανεξαρτήτως 
της ημεροχρονολογίας εκλογής τους.
Άρθρο 77
Χρήση νέων τεχνολογιών για τη σύγκληση και διεξαγωγή συνεδριάσεων και αρχαιρεσιών των συλλογικών οργάνων των νομικών προσώπων - Τροποποίηση των παρ. 1 και 2του άρθρου 89 του ν. 4790/2021
1. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 89 του
ν. 4790/2021 (Α’ 48), περί της χρήσης νέων τεχνολογιών 
για τη σύγκληση και διεξαγωγή συνεδριάσεων και αρ-
χαιρεσιών των συλλογικών οργάνων των νομικών προ-
σώπων, τροποποιείται, ως προς την καταληκτική ημε-
ρομηνία του χρονικού διαστήματος εντός του οποίου η 
συνεδρίαση συλλογικού οργάνου οποιουδήποτε νομικού 
προσώπου ιδιωτικού δικαίου ή οποιασδήποτε νομικής 
οντότητας δύναται να λαμβάνει χώρα και με τηλεδιάσκε-
ψη, και η παρ. 1 του άρθρου 89 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυ-
νος δημόσιας υγείας από τη διασπορά του κορωνοϊ-
ού COVID-19 και για χρονικό διάστημα όχι πέραν της 
31ης.12.2021, συνεδρίαση συλλογικού οργάνου οποιου-
δήποτε νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου ή οποιασ-
δήποτε νομικής οντότητας, ιδίως, διοικητικού συμβουλί-
ου και Γενικής Συνέλευσης μετόχων ή εταίρων, μπορεί να 
λαμβάνει χώρα και με τηλεδιάσκεψη ως προς ορισμένα ή και ως προς όλα τα μέλη τους. Στην περίπτωση αυτήν 
η πρόσκληση προς τα μέλη περιλαμβάνει τις αναγκαίες 
πληροφορίες και τεχνικές οδηγίες για τη συμμετοχή τους 
στη συνεδρίαση.».
2. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 89 του
ν. 4790/2021, περί χρήσης νέων τεχνολογιών για τη σύ-
γκληση και διεξαγωγή συνεδριάσεων και αρχαιρεσιών 
των συλλογικών οργάνων των νομικών προσώπων, τρο-
ποποιείται, ως προς την καταληκτική ημερομηνία του 
χρονικού διαστήματος εντός του οποίου η λήψη των 
αποφάσεων των διοικητικών συμβουλίων και των Γε-
νικών Συνελεύσεων των νομικών προσώπων ιδιωτικού 
δικαίου μπορεί να λαμβάνει χώρα και με τηλεδιάσκεψη, και η παρ. 2 του άρθρου 89 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυ-
νος δημόσιας υγείας από τη διασπορά του κορωνοϊ-
ού COVID-19 και για χρονικό διάστημα όχι πέραν της 
31ης.12.2021, η λήψη των αποφάσεων των διοικητικών συμβουλίων και των Γενικών Συνελεύσεων των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου μπορεί να λαμβάνει χώρα και με τηλεδιάσκεψη για όλα ή για κάποια από τα μέλη 
τους, με κάθε πρόσφορο τηλεπικοινωνιακό μέσο, κα-
θώς και δια περιφοράς. Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώ-
σεις, οι υπογραφές των μελών του συλλογικού οργάνου μπορούν να αντικαθίστανται με ανταλλαγή μηνυμάτων 
μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email) ή άλλα ηλε-
κτρονικά μέσα.».
Άρθρο 78
Παράταση θητείας οργάνων διοίκησης -
 Τροποποίηση του άρθρου 90 του ν. 4790/2021
Το άρθρο 90 του ν. 4790/2021 (Α’ 48), περί παράτασης 
της θητείας των διοικητικών συμβουλίων και των λοιπών καταστατικών οργάνων των πολιτιστικών, αθλητικών, 
φιλανθρωπικών και άλλων σωματείων και συλλόγων, 
που έχουν συσταθεί και λειτουργούν, σύμφωνα με τα 
άρθρα 78 και επ. του Αστικού Κώδικα, του Σώματος 
Ελλήνων Προσκόπων (Σ.Ε.Π.), που έχει συσταθεί με τον
ν. 1066/1917 (Α’ 268), των αθλητικών ενώσεων του άρ-θρου 10 του ν. 2725/1999 (Α’ 121), καθώς και των επαγ-
γελματικών οργανώσεων του ν. 1712/1987 (Α’  115), 
τροποποιείται, ως προς την καταληκτική ημερομηνία 
παράτασης της θητείας των διοικητικών συμβουλίων και 
των λοιπών καταστατικών οργάνων, εφόσον στο μεταξύ 
δεν έχουν διενεργηθεί ή δεν διενεργηθούν αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέων καταστατικών οργάνων, και δια-
μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 90
Παράταση θητείας οργάνων διοίκησης
Η θητεία των διοικητικών συμβουλίων και των λοιπών 
καταστατικών οργάνων των πολιτιστικών, αθλητικών, 
φιλανθρωπικών και άλλων σωματείων και συλλόγων, 
που έχουν συσταθεί και λειτουργούν, σύμφωνα με τα 
άρθρα 78 και επ. του Αστικού Κώδικα, του Σώματος Ελ-λήνων Προσκόπων (Σ.Ε.Π.), που έχει συσταθεί με τον ν. 
1066/1917 (Α’ 268), των αθλητικών ενώσεων του άρθρου 
10 του ν. 2725/1999 (Α’ 121), καθώς και των επαγγελμα-
τικών οργανώσεων του ν. 1712/1987 (Α’ 115), εφόσον 
έχει λήξει ή λήγει ενόσω βρίσκονται σε ισχύ τα έκτακτα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυ-νο περαιτέρω διασποράς του κορωνοϊού COVID-19 και 
εφόσον στο μεταξύ δεν έχουν διενεργηθεί ή δεν διενερ-
γηθούν, σύμφωνα με τα άρθρα 89 του παρόντος ή 45 του 
ν. 4778/2021 (Α’ 26), αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέων 
καταστατικών οργάνων, παρατείνεται, από την ημερο-
μηνία λήξης της, έως την 31η.12.2021.».
Άρθρο 79
Παράταση θητείας και ηλεκτρονική εξ αποστάσεως διεξαγωγή συνεδριάσεων και αρχαιρεσιών των διοικητικών οργάνων των συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων, συνταξιούχων και εργοδοτών - 
Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 72 
του ν. 4756/2020
1. Η παρ. 1 του άρθρου 72 του ν. 4756/2020 (Α’ 235), 
περί παράτασης της θητείας των διοικητικών οργάνων 
των συνδικαλιστικών, συνταξιοδοτικών και εργοδοτι-
κών οργανώσεων, των αιρετών οργάνων των νομικών 
προσώπων ιδιωτικού δικαίου (ν.π.ι.δ.) και του νομικού 
προσώπου δημοσίου δικαίου (ν.π.δ.δ.) με την επωνυ-
μία «Ταμείο Αλληλοβοήθειας Προσωπικού του Εθνικού 
Τυπογραφείου», καθώς και των αιρετών οργάνων της 
Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία και των 
πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων οργανώσεων μελών 
αυτής, όπως και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου 
(Δ.Σ.) της Εθνικής Γενικής Συνομοσπονδίας Αναπήρων 
και Θυμάτων Πολέμου Ελλάδος (Ε.Γ .Σ.Α.Θ.Π.Ε.) και των 
διοικητικών συμβουλίων των σωματείων και ενώσεων 
αναπήρων και θυμάτων πολέμου, τροποποιείται, ως προς 
την καταληκτική ημερομηνία παράτασης της θητείας των 
διοικητικών οργάνων, εφόσον στο μεταξύ δεν διενεργη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10728 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
θούν αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέων καταστατικών 
οργάνων, και διαμορφώνεται ως εξής:
«1. H θητεία των διοικητικών οργάνων των συνδικα-
λιστικών οργανώσεων του άρθρου 9 του ν. 1264/1982 
(Α’ 79) των συνταξιοδοτικών οργανώσεων, των εργοδο-
τικών οργανώσεων, των αιρετών οργάνων των νομικών 
προσώπων ιδιωτικού δικαίου (ν.π.ι.δ.), και του ν.π.δ.δ. με 
την επωνυμία «Ταμείο Αλληλοβοήθειας Προσωπικού του 
Εθνικού Τυπογραφείου», καθώς και των αιρετών οργά-νων της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία 
και των πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων οργανώσε-
ων μελών αυτής, όπως και των μελών Δ.Σ. της Εθνικής Γε-
νικής Συνομοσπονδίας Αναπήρων και Θυμάτων Πολέμου 
Ελλάδος (Ε.Γ .Σ.Α.Θ.Π.Ε.) και των διοικητικών συμβουλίων 
των σωματείων και ενώσεων αναπήρων και θυμάτων 
πολέμου, παρατείνεται έως την 31η.12.2021, εφόσον στο 
μεταξύ δεν διενεργηθούν αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέων καταστατικών οργάνων.».
2. Η παρ. 2 του άρθρου 72 του ν. 4756/2020, περί της 
δυνατότητας ηλεκτρονικής εξ αποστάσεως διεξαγωγής 
των συνεδριάσεων και αρχαιρεσιών των διοικητικών 
οργάνων των ανωτέρω οργανώσεων και νομικών προ-
σώπων, τροποποιείται, ως προς την καταληκτική ημε-
ρομηνία του χρονικού διαστήματος για το οποίο δίνεται αυτή η δυνατότητα, και διαμορφώνεται ως εξής: 
«2. Εξαιρετικά, έως την 31η.12.2021 οι συνεδριάσεις 
των διοικητικών οργάνων των ανωτέρω οργανώσεων 
και νομικών προσώπων δύνανται να διεξάγονται και οι 
αρχαιρεσίες να διενεργούνται, μετά από απόφαση των αρμόδιων οργάνων διοίκησής τους, και ηλεκτρονικά εξ αποστάσεως, ανεξαρτήτως των καταστατικών προβλέ-
ψεων.».
Άρθρο 80
Παράταση θητείας των Διοικητικών και Πειθαρχικών Συμβουλίων, των Εξελεγκτικών Επιτροπών και τωνεκπροσώπων των τοπικών Οδοντιατρικών Συλλόγων της Χώρας στην Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία
Η θητεία των Διοικητικών Συμβουλίων, των Πειθαρχι-
κών Συμβουλίων και των Εξελεγκτικών Επιτροπών των 
τοπικών Οδοντιατρικών Συλλόγων της Χώρας, καθώς 
και η θητεία των εκπροσώπων των τοπικών Οδοντια-
τρικών Συλλόγων στην Ελληνική Οδοντιατρική Ομο-
σπονδία (Ε.Ο.Ο.) παρατείνονται από τη λήξη τους έως 
την 31η.12.2021, εφόσον στο μεταξύ δεν διενεργηθούν οι σχετικές αρχαιρεσίες. 
Άρθρο 81
Παράταση καταληκτικής ημερομηνίας σύγκλησης Γενικής Συνέλευσης των αστικών συνεταιρισμών και παράταση της θητείας 
των διοικητικών και εποπτικών συμβουλίων 
αστικών συνεταιρισμών - Τροποποίηση 
της παρ. 2 του ν. 1667/1986
Το έβδομο εδάφιο της παρ.  2 του άρθρου 5 του
ν. 1667/1986 (Α’ 196), τροποποιείται, ως προς την κα-
ταληκτική ημερομηνία σύγκλησης Γενικής Συνέλευσης 
των αστικών συνεταιρισμών και τη λήξη της θητείας των διοικητικών και εποπτικών συμβουλίων, και η παρ. 2 του 
άρθρου 5 διαμορφώνεται ως εξής: 
«2. Η Γενική Συνέλευση συνέρχεται σε τακτική συνε-
δρίαση μία (1) φορά το έτος ύστερα από πρόσκληση του 
Διοικητικού Συμβουλίου και μέσα σε έξι (6) μήνες από τη 
λήξη της διαχειριστικής χρήσης. 
Το καταστατικό μπορεί να προβλέπει δυνατότητα σύ-
γκλησης της Γενικής Συνέλευσης δύο (2) φορές το έτος.
Ειδικά για τη διαχειριστική χρήση του 2019, η σύ-
γκληση της τακτικής Γενικής Συνέλευσης των αστικών 
συνεταιρισμών δύναται να πραγματοποιηθεί έως τις 
30.9.2020, η δε θητεία των διοικητικών και εποπτικών 
συμβουλίων παρατείνεται μέχρι τη σύγκληση της συνέ-λευσης αυτής.
Η ως άνω Γενική Συνέλευση μπορεί να διενεργείται 
και με οπτικοακουστικά ή άλλα ηλεκτρονικά μέσα, χω-
ρίς τη φυσική παρουσία του μεριδιούχου στον τόπο δι-
εξαγωγής της, ανεξαρτήτως σχετικής πρόβλεψης στο 
καταστατικό. 
Στην περίπτωση αυτήν, ο συνεταιρισμός λαμβάνει 
επαρκή μέτρα ώστε:
α) να είναι σε θέση να διασφαλίσει την ταυτότητα του 
συμμετέχοντος προσώπου, τη συμμετοχή αποκλειστικά 
των προσώπων που δικαιούνται να συμμετέχουν ή να 
παρίστανται στη Γενική Συνέλευση και την ασφάλεια της 
ηλεκτρονικής σύνδεσης,
β) να παρέχεται η δυνατότητα στον συμμετέχοντα να 
παρακολουθεί, με ηλεκτρονικά ή οπτικοακουστικά μέσα, 
τη διεξαγωγή της Συνέλευσης και να απευθύνεται στη 
Συνέλευση, προφορικά ή εγγράφως, κατά τη διάρκεια 
της Συνέλευσης από απόσταση, καθώς και να ψηφίζει 
επί των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης και
γ) να είναι δυνατή η ακριβής καταγραφή της ψήφου 
του συμμετέχοντος από απόσταση.
Οι μεριδιούχοι που συμμετέχουν στη Γενική Συνέλευση 
από απόσταση λαμβάνονται υπόψη για τον σχηματισμό 
της απαρτίας και πλειοψηφίας, όπως ακριβώς οι παρόντες.
Ειδικά για τη διαχειριστική χρήση του 2020, η σύ-
γκληση της τακτικής Γενικής Συνέλευσης των αστικών 
συνεταιρισμών δύναται να πραγματοποιηθεί έως την 
31η.12.2021, η δε θητεία των διοικητικών και εποπτικών 
συμβουλίων, που έληξε ή λήγει πριν τις 31.12.2021, παρα-
τείνεται έως τη σύγκληση της Συνέλευσης αυτής, έπειτα 
από απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, κατά παρέκ-
κλιση του τελευταίου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 7 
και ανεξαρτήτως σχετικής πρόβλεψης στο καταστατικό. 
Η ως άνω Γενική Συνέλευση μπορεί να διενεργείται και με 
οπτικοακουστικά ή άλλα ηλεκτρονικά μέσα, χωρίς τη φυ-
σική παρουσία του μεριδιούχου στον τόπο διεξαγωγής 
της, ανεξαρτήτως σχετικής πρόβλεψης στο καταστατικό 
με την υποχρέωση λήψης επαρκών μέτρων, ώστε να εκ-πληρώνονται τα οριζόμενα στις περ. α’ έως και γ’ .».
Άρθρο 82
Μίσθωση τουριστικών καταλυμάτων για την κάλυψη αναγκών δημόσιας υγείας - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 121 
του ν. 4790/2021
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 121 του ν. 4790/2021 (Α’ 48), 
περί της μίσθωσης τουριστικών καταλυμάτων για την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10729 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
κάλυψη έκτακτων αναγκών δημόσιας υγείας, που συν-
δέονται με την αντιμετώπιση του κορωνοϊού COVID-19, 
επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις: α) το πρώτο εδάφιο τροποποιείται, ώστε η μίσθωση με απευθείας ανάθεση κύριων ή μη κύριων τουριστικών καταλυμάτων να μην αφορά μόνο στην κάλυψη αναγκών κατά την τουριστι-κή περίοδο, β) το δεύτερο ε δάφιο τροποποιείται, ώστε 
καταληκτική ημερομηνία διάρκειας των μισθώσεων να 
είναι η 31η.12.2021, γ) το τέταρτο εδάφιο τροποποιείται, 
αντίστοιχα, ως προς την ημερομηνία πέραν της οποίας 
καταβάλλεται από το Υπουργείο Τουρισμού πρόσθετη 
οικονομική αποζημίωση σε περίπτωση που συνεχίσουν να διαμένουν πρόσωπα στα ως άνω καταλύματα, μέχρι τη συμπλήρωση των αναγκαίων ημερών διαμονής που 
έχουν οριστεί για το καθένα εξ αυτών από τις αρμόδι-
ες υγειονομικές αρχές, δ) προστίθεται πέμπτο και έκτο 
εδάφιο και η παρ. 1 του άρθρου 121 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Για την κάλυψη έκτακτων αναγκών δημόσιας υγείας, 
που συνδέονται με την αντιμετώπιση του κορωνοϊού 
COVID-19, είναι δυνατή, με απόφαση του Υπουργού Τουρισμού, κατόπιν δημοσίευσης πρόσκλησης εκδή-
λωσης ενδιαφέροντος και κατά παρέκκλιση κάθε εθνι-
κής διάταξης περί δημοσίων συμβάσεων, η μίσθωση με 
απευθείας ανάθεση κύριων ή μη κύριων τουριστικών 
καταλυμάτων της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 
(Α’ 155), στο σύνολο της Ελληνικής Επικράτειας. Οι μισθώ-
σεις της παρούσας δεν δύναται να έχουν διάρκεια πέραν 
της 31ης.12.2021. Οι δαπάνες των ανωτέρω μισθώσεων βαρύνουν τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου 
Τουρισμού. Εφόσον συνεχίσουν να διαμένουν πρόσωπα 
στα ως άνω καταλύματα πέραν της 31ης.12.2021, μέχρι τη συμπλήρωση των αναγκαίων ημερών διαμονής που έχουν οριστεί για το καθένα εξ αυτών από τις αρμόδιες 
υγειονομικές αρχές για την πρόληψη και αντιμετώπιση του κορωνοϊού COVID-19, καταβάλλεται από το Υπουρ-
γείο Τουρισμού πρόσθετη οικονομική αποζημίωση. 
Συμβάσεις, οι οποίες έχ ουν συναφθεί δυνάμει των υπό 
στοιχεία
6382/13.4.2021 (ΑΔΑ: 9ΟΔΥ465ΧΘΟ-0ΑΥ), 
7135/26.04.2021 (ΑΔΑ:6ΒΨΑ465ΧΘΟ-ΜΡΙ),7869/12.05.2021 (ΑΔΑ: ΨΠ0Ξ465ΧΘΟ-Π6Υ), 
11493/29.06.2021 (ΑΔΑ: ΩΤΒ0465ΧΘΟ-4ΧΩ),
12294/09.07.2021 (ΑΔΑ: ΨΞΜΧ465ΧΘΟ-3ΥΥ), 12348/12.07.2021 (ΑΔΑ: ΨΗΖ7465ΧΘΟ-ΒΦΨ),
12776/19.07.2021(ΑΔΑ: 9ΠΕ8465ΧΘΟ-Υ8Π), 
12981/21.07.2021 (ΑΔΑ: ΨΚΟ4465ΧΘΟ-ΚΔ7), 13361/27.07.2021 (ΑΔΑ: ΨΒ9Ε465ΧΘΟ-Ο64), 
13638/29.07.2021 (ΑΔΑ: ΩΣΠΓ465ΧΘΟ-ΑΩ2), 
13706/30.07.2021 (ΑΔΑ: 6ΛΣΕ465ΧΘΟ-Σ11), 
16544/17.09.2021 (ΑΔΑ:9ΗΤ9465ΧΘΟ-Γ7Σ) 
προσκλήσεων εκδήλωσης ενδιαφέροντος για προ-
σφορά τουριστικών καταλυμάτων (κύριων ή μη κύρι-
ων) προς μίσθωση για την αντιμετώπιση ενδεχομένων 
κρουσμάτων COVID-19 και των οποίων η ισχύς έληξε 
την 31η.10.2021, δύνανται, με πράξη του αρμοδίου οργάνου, να παραταθούν από τη λήξη τους έως και 
την 31η.12.2021, επί τη βάσει της ζήτησης κλινών για 
τη διαμονή επιβεβαιωμένων κρουσμάτων κορωνοϊού 
COVID-19 και των στενών επαφών τους. Οι δαπάνες των μισθώσεων του προηγούμενου εδαφίου βαρύνουν τον 
τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Τουρισμού.».
Άρθρο 83
Ρυθμίσεις για την ανάπτυξη τραπεζοκαθισμά-των σε κοινοχρήστους χώρους από καταστήμα-τα υγειονομικού ενδιαφέροντος - Τροποποίηση της παρ. 1  του άρθρου 65 του ν. 4688/2020
Το πρώτο εδάφιο της παρ.  1 του άρθρου 65 του
ν. 4688/2020 (Α’ 101), περί της ατελούς παραχώρησης σε 
καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος πρόσθετου 
κοινόχρηστου χώρου για ανάπτυξη τραπεζοκαθισμά-
των, ύστερα από αίτηση και υπ ό την προϋπόθεση ότι δεν 
θίγονται δικαιώματα έτερων δικαιούμενων της χρήσης 
αυτού, τροποποιείται, ως προς την καταληκτική ημερο-
μηνία της παραχώρησης, και η παρ. 1 του άρθρου 65 
διαμορφώνεται ως εξής: 
«1. Έως την 31η.12.2021, με απόφαση της υπηρεσίας 
του οικείου Δήμου, που είναι αρμόδια για τη διαχείριση 
χρήσης κοινοχρήστου χώρου, υπό την επιφύλαξη του 
ν. 3028/2002 (Α’ 153) και κατά παρέκκλιση κάθε άλλης 
διάταξης, δύναται να παραχωρείται ατελώς, πέραν του 
αναλογούντος και προβλεπομένου στην άδεια χρήσης 
κοινοχρήστου χώρου, πρόσθετος κοινόχρηστος χώρος 
για ανάπτυξη τραπεζοκαθισμάτων, ο οποίος μπορεί να 
εκτείνεται σε κοινόχρηστο χώρο, συνεχόμενο ή μη της 
υφιστάμενης παραχώρησης, ύστερα από αίτηση του εν-
διαφερόμενου και υπό την προϋπ όθεση ότι δεν θίγονται 
δικαιώματα έτερων δικαιούμενων της χρήσης αυτού.
Ο παραχωρούμενος χώρος μπορεί να εκτείνεται μέχρι 
του διπλάσιου του χώρου της αρχικής παραχώρησης 
ή να είναι ικανός για την ανάπτυξη του ίδιου αριθμού 
τραπεζοκαθισμάτων που προβλέπονται στην ήδη κα-
τεχόμενη άδεια χρήσης, και πάντως δεν μπορεί να εί-
ναι τριπλάσιος από την αρχική παραχώρηση. Η αίτηση 
μπορεί να υποβάλλεται ηλεκτρονικά. Προκειμένου περί πλατειών, στις οποίες προβάλλονται καταστήματα υγει-
ονομικού ενδιαφέροντος, η πρόσθετη παραχώρηση χώ-
ρου γίνεται κατ’ εφαρμογήν της παρ. 5 του άρθρου 13 του 
β.δ. 24.9/20.10.1958 (Α’ 171). Προκειμένου περί οδών, η παραχώρηση χρήσης τους λαμβάνει χώρα, ύστερα από γνώμη της αρμόδιας Αστυνομικής Αρχής και αφορά το τμήμα προ των καταστημάτων ή στην προβολή αυτών. Για τους λοιπούς κοινόχρηστους χώρους ισχύει αναλό-γως το άρθρο 13 του βασιλικού διατάγματος του τετάρ-
του εδαφίου. Δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη μόνιμων ή 
προσωρινών σταθερών κατασκευών, καθώς και η εγκα-
τάσταση ηχείων, στον χώρο που παραχωρείται σύμφωνα 
με το άρθρο αυτό.».
Άρθρο 84
Υλοποίηση προγράμματος «Σχολικά Γεύματα»
Για λόγους επιτακτικού δημοσίου συμφέροντος, οι 
οποίοι συνδέονται με την κατεπείγουσα ανάγκη εξυπη-
ρέτησης των αναγκών σίτισης μαθητών σχολικών μονά-
δων της πρωτοβάθμιας δημόσιας εκπαίδευσης, στο πλαί-
σιο υλοποίησης του προγράμματος «Σχολικά Γεύματα» 
του άρθρου 12 του ν. 4455/2017 (Α’ 22) για το σχολικό 
έτος 2021-2022, ο Οργανισμός Προνοιακών Επιδομάτων 
και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ο.Π.Ε.Κ.Α.) δύναται να συ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10730 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
νάπτει έως την 31η.12.2021 δημόσιες συμβάσεις για την 
παροχή υπηρεσιών παρασ κευής, συσκευασίας και διανο-
μής ζεστών γευμάτων, σε εφαρμογή της διαδικασίας του 
άρθρου 32 του ν. 4412/2016 (Α’ 147), κατά παρέκκλιση 
των εθνικών διατάξεων περί δημοσίων συμβάσεων και 
το αργότερο έως την ολοκλήρωση της εν εξελίξει δια-
γωνιστικής διαδικασίας.
Άρθρο 85
Ρυθμίσεις ζητημάτων δαπανών 
των νοσοκομείων του Εθνικού Συστήματος Υγείας, των Υγειονομικών Περιφερειών 
και των Κέντρων Υγείας
1. Η ισχύς της παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 4332/2015 
(Α’ 76) περί της νομιμοποίησης δαπανών για την εξόφλη-
ση υποχρεώσεων των νοσοκομείων του Εθνικού Συστή-
ματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.) και των Υγειονομικών Περιφερειών 
(Υ.ΠΕ.) παρατείνεται, από τη λήξη της, έως τη δημοσίευση 
του παρόντος.
2. Η ισχύς του δέκατου άρθρου του ν. 4737/2020 
(Α’ 204), περί της νομιμοποίησης δαπανών των Κέντρων 
Υγείας για την εξέταση δειγμάτων βιολογικού υλικού 
ύποπτων κρουσμάτων κορωνοϊού COVID-19, παρατεί-
νεται, από τη λήξη της, έως τη δημοσίευση του παρόντος.
3. Η ισχύς της παρ. 2 του άρθρου 39 του ν. 4715/2020 
(Α’ 149) περί της εκκαθάρισης και πληρωμής δαπανών 
των νοσοκομείων για την εξέταση δειγμάτων βιολογι-
κού υλικού ύποπτων κρουσμάτων κορωνοϊού COVID-19 
παρατείνεται, από τη λήξη της, έως τη δημοσίευση του 
παρόντος.
4. Η ισχύς της παρ. 28 του άρθρου 66 του ν. 3984/2011 
(Α’ 150) περί της νομιμοποίησης δαπανών που απορρέ-
ουν από προμήθειες των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ., συ-
μπεριλαμβανομένων των Ψυχιατρικών και των Πανεπι-
στημιακών Κλινικών, των Νοσοκομείων Αρεταίειο και 
Αιγινήτειο, του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου 
και του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου της Θεσσαλονίκης, 
παρατείνεται, από τη λήξη της, έως τη δημοσίευση του παρόντος. 
Άρθρο 86
Διαδικασία διάθεσης πλεονασματικού αποθέματος εμβολίων σε τρίτα κράτη - Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 53 του ν. 4764/2020
1. Οι περ. ε) και στ) της παρ. 4 του άρθρου 53 του ν. 4764/
2020 (Α’ 256), περί των αρμοδιοτήτων της Τριμελούς 
Επιτροπής Διαχείρισης Προμηθειών του Εθνικού Προ-
γράμματος Εμβολιασμών κατά του κορωνοϊού COVID-19 
τροποποιούνται, ώστε η απόφαση της Επιτροπής για 
διάθεση του πλεονασματικού αποθέματος εμβολίων 
σε τρίτα κράτη να λαμβάνεται όχι μόνο μετά από αί-
τημα δωρεάς, αλλά και μετά από αίτημα πώλησης και, 
αντίστοιχα, η εισήγηση της Επιτροπής στο πλαίσιο της 
Παγκόσμιας Συμμαχίας για Εμβόλια και Ανοσοποιήσεις 
(GAVI) να αφορά όχι μόνο στη διενέργεια δωρεών αλλά 
και στη διενέργεια πωλήσεων, και η παρ. 4 του άρθρου 53 διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Η Τριμελής Επιτροπή αποτελείται από τον Υπουργό 
Υγείας, τον Γενικό Γ ραμματέα Δημόσιας Υγείας και τον Πρόεδρο του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), 
και είναι αρμόδια για:
α) τη λήψη απόφασης για την προμήθεια εμβολίων, 
σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 1, 
β) τη χορήγηση εντολής προς τον ΙΦΕΤ για την αγορά 
εμβολίων με τη διαδικασία της περ. β’ της παρ. 1, 
γ) την εποπτεία της διαδικασίας προμήθειας και επαρ-
κούς εφοδιαστικής κάλυψης του Εθνικού Προγράμματος 
Εμβολιασμών, 
δ) την υποβολή εισηγήσεων προς τον Υπουργό Υγείας 
για την προμήθεια εμβολίων μέσω του Μηχανισμού Πα-
γκόσμιας Πρόσβασης σε εμβόλια κατά του κορωνοϊού 
COVID-19 (COVAX INITIATIVE), 
ε) τη λήψη απόφασης διάθεσης του πλεονασματικού 
αποθέματος εμβολίων της παρ. 1 σε τρίτα κράτη μετά 
από σχετικό αίτημα δωρεάς ή πώλησης και στ) την εισή-
γηση διενέργειας δωρεών ή πωλήσεων με σχετική από-φαση των αρμόδιων Υπουργών στο πλαίσιο της Παγκό-
σμιας Συμμαχίας για Εμβόλια και Ανοσοποιήσεις (GAVI).».
Άρθρο 87Ζητήματα δημοσίων συμβάσεων για την εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών κατά του κορωνοϊού COVID-19
Η ισχύς του άρθρου 60 του ν. 4764/2020 (Α’ 256) περί 
της δυνατότητας της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυ-
μία «Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας 
Α.Ε.» (ΙΦΕΤ Α.Ε.) να διενεργεί, κατά παρέκκλιση όλων των 
κείμενων διατάξεων περί δημοσίων συμβάσεων, συμπε-
ριλαμβανομένων και των διατάξεων περί του σκοπού 
της διαγωνιστικές διαδικασίες για την εξασφάλιση υπη-
ρεσιών διάθεσης των εμβολίων κατά του κορωνοϊού 
COVID-19 στα εμβολιαστικά κέντρα, παρατείνεται από 
τη λήξη της μέχρι την 31η.12.2021.
Άρθρο 88
Μετακίνηση και αποζημίωση ιατρικού προσωπικού συγκεκριμένων ειδικοτήτων -Τροποποίηση των παρ. 1 και 4 του άρθρου 29 του ν. 4816/2021
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 29 του ν. 4816/2021 (Α’ 118) 
περί των ιατρών κλάδου Εθνικού Συστήματος Υγείας 
(Ε.Σ.Υ.) ειδικότητας αναισθησιολογίας που μετακινού-
νται σε νοσοκομεία της ιδίας ή άλλης Υγειονομικής Πε-ριφέρειας, με εξαίρεση τα  νοσοκομεία της Περιφέρειας 
Αττικής, λόγω έκτακτων υπηρεσιακών αναγκών, και περί 
της πρόσθετης ημερήσιας αποζημίωσης και αποζημίω-
σης της εικοσιτετράωρης εφημεριακής απασχόλησης, 
τροποποιείται το πρώτο εδάφιο, ώστε η μετακίνηση και 
οι αποζημιώσεις να αφορούν στους ιατρούς κλάδου 
Ε.Σ.Υ. ειδικότητας όχι μόνο αναισθησιολογίας, αλλά και 
παθολογίας, γενικής ιατρικής και πνευμονολογίας-φυ-
ματιολογίας, στους ιατρούς κλάδου Ε.Σ.Υ. κατόχους πι-
στοποιητικού εξειδίκευσης στην εντατική ιατρική και, 
σε εξαιρετικές περιπτώσεις, στους ιατρούς κλάδου Ε.Σ.Υ. 
οποιασδήποτε άλλης ειδικότητας, και η παρ. 1 του άρ-
θρου 29 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Στους ιατρούς κλάδου Ε.Σ.Υ. ειδικότητας αναισθησι-
ολογίας, παθολογίας, γενικής ιατρικής και πνευμονολογί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10731 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
ας-φυματιολογίας, στους ιατρούς κλάδου Ε.Σ.Υ. κατόχους 
πιστοποιητικού εξειδίκευσης στην εντατική ιατρική και, 
σε εξαιρετικές περιπτώσεις, στους ιατρούς κλάδου ΕΣΥ 
οποιασδήποτε άλλης ειδικ ότητας, που μετακινούνται, 
κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 24 του ν. 3599/2007 (Α’ 176), 
σε νοσοκομεία της ιδίας ή άλλης Υγειονομικής Περιφέ-
ρειας (Υ.ΠΕ.), με εξαίρεση τα νοσοκομεία της Περιφέ-
ρειας Αττικής, λόγω έκτακτων υπηρεσιακών αναγκών, 
χορηγείται ως πρόσθετη αποζημίωση για κάθε ημέρα 
απασχόλησής τους, εξαιρουμένων των ημερών που 
πραγματοποιούν εικοσιτετράωρη εφημερία, ποσό ίσο με 
ένα (1) επιπλέον ημερομίσθιο, πλέον των μηνιαίων απο-
δοχών τους. Η αμοιβή των ιατρών του πρώτου εδαφίου για την εικοσιτετράωρη εφημεριακή απασχόληση, που πραγματοποιούν στο πλαίσιο της μετακίνησης, ορίζεται 
κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων στο ποσό των 
διακοσίων πενήντα (250) ευρώ ανά εφημερία. Η πρόσθε-
τη ημερήσια αποζημίωση και η αποζημίωση της εφημε-ριακής απασχόλησης δεν προσμετρώνται στο ανώτατο όριο αποδοχών που προβλέπεται για τους ιατρούς του Ε.Σ.Υ.. Το χρονικό διάστημα της μετακίνησης δεν μπορεί 
να υπερβαίνει τον έναν (1) μήνα και καθορίζεται στην 
απόφαση μετακίνησης.».
2. H παρ. 4 του άρθρου 29 του ν. 4816/2021 περί της 
δυνατότητας μετακίνησης επικουρικών ιατρών ειδι-κότητας αναισθησιολογίας για την κάλυψη έκτακτων 
υπηρεσιακών αναγκών τροποποιείται, ώστε να αφορά 
επικουρικούς ιατρούς ειδικότητας όχι μόνο αναισθησι-
ολογίας αλλά και παθολογίας, γενικής ιατρικής και πνευ-
μονολογίας-φυματιολογίας, καθώς και, σε εξαιρετικές 
περιπτώσεις, οποιασδήποτε άλ λης ειδικότητας, και δια-
μορφώνεται ως εξής: 
«4. Με απόφαση του Διοικητή της Υγειονομικής Πε-
ριφέρειας (Υ.Πε.) ή κοινή απόφαση των Διοικητών των 
οικείων Υγειονομικών Περιφερειών (Υ.Πε.) δύνανται να 
μετακινούνται σύμφωνα με τα ισχύοντα στο παρόν και 
επικουρικοί ιατροί ειδικότητας αναισθησιολογίας, πα-
θολογίας, γενικής ιατρικής και πνευμονολογίας-φυμα-
τιολογίας, επικουρικοί ιατροί κάτοχοι πιστοποιητικού 
εξειδίκευσης στην εντατική ιατρική, και, σε εξαιρετικές 
περιπτώσεις, επικουρικ οί ιατροί οποιασδήποτε άλλης 
ειδικότητας για την κάλυψη έκτακτων υπηρεσιακών 
αναγκών.».
Άρθρο 89
Αποζημίωση ιδιωτών ιατρών για εικοσιτετράωρη εφημεριακή απασχόληση - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου πεντηκοστού πρώτου του ν. 4839/2021
Στην παρ. 1 του άρθρου πεντηκοστού πρώτου του 
ν. 4839/2021 (Α’ 181) περί της αποζημίωσης ιδιωτών ια-
τρών ειδικότητας αναισθησιολογίας που παρέχουν υπη-
ρεσίες για την κάλυψη κενών εφημερίας ιατρών ειδικό-
τητας αναισθησιολογίας των νοσοκομείων του Εθνικού 
Συστήματος Υγείας, εξαιρουμένων των νοσοκομείων της 
Περιφέρειας Αττικής, τροποποιε ίται το πρώτο εδάφιο, 
ώστε η παροχή των υπηρεσιών να αφορά ιατρούς ειδι-
κότητας όχι μόνο αναισθησιολογίας, αλλά και παθολο-
γίας, πνευμονολογίας-φυματιολογίας και, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, οποιασδήποτε άλλ ης ειδικότητας και η δι-
άταξη να εφαρμόζεται για την κάλυψη κενών ενεργού 
(εικοσιτετράωρης) εφημερίας, γενικώς και όχι ειδικώς, 
για την κάλυψη κενών εφημερίας ιατρών ειδικότητας 
αναισθησιολογίας, και η παρ. 1 του άρθρου πεντηκοστού 
πρώτου διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Για χρονικό διάστημα έως την 31η.3.2022, ιδιώ-
τες ιατροί ειδικότητας αναισθησιολογίας, παθολογίας, 
πνευμονολογίας-φυματιολογίας και, σε εξαιρετικές πε-
ριπτώσεις, οποιασδήποτε άλλης ειδικότητας, δύνανται 
να παρέχουν υπηρεσίες για την κάλυψη κενών ενεργού 
(εικοσιτετράωρης) εφημερίας στα νοσοκομεία του Εθνι-
κού Συστήματος Υγείας, εξαιρουμένων των νοσοκομείων 
της Περιφέρειας Αττικής, με την έκδοση δελτίου παροχής 
υπηρεσιών για χρονικό διάστημα έως έξι (6) μηνών, με 
δυνατότητα παράτασης για ακόμη έξι (6) μήνες. Η αμοιβή 
των ιατρών του πρώτου εδαφίου για την εικοσιτετράωρη 
εφημεριακή απασχόληση ανέρχεται στο ποσό των δια-
κοσίων πενήντα (250) ευρώ ανά εφημερία.».
Άρθρο 90
Αποζημίωση πρόσθετων ενεργών εφημεριών
Για χρονικό διάστημα έως την 31η.3.2022, οι ενεργές 
εφημερίες των ιατρών κλάδου Εθνικού Συστήματος 
Υγείας (Ε.Σ.Υ.) ειδικότητας αναισθησιολογίας, παθολο-
γίας και πνευμονολογίας, καθώς και των υπηρετούντων 
σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (Μ.Ε.Θ.) ιατρών κλά-
δου Ε.Σ.Υ., που πραγματοποιούνται καθ’ υπέρβαση του 
ανώτατου προβλεπόμενου ανά βαθμό και ζώνη αριθ-
μού ενεργών εφημεριών, αποζημιώνονται κατά πα-
ρέκκλιση του άρθρου 45 του ν. 3205/2003 (Α’ 297) και 
καθ’ υπέρβασην της ανά βαθμό προβλεπόμενης ανώ-
τατης μηνιαίας αποζημίωσης για ενεργό εφημεριακή 
απασχόληση με το ποσό των διακοσίων πενήντα (250) 
ευρώ ανά εφημερία. Η αποζημίωση του πρώτου εδαφίου 
καταβάλλεται με τη μηνιαία αποζημίωση των τακτικών 
εφημεριών.
Άρθρο 91
Εξουσιοδοτική διάταξη για την εφαρμογή των άρθρων 88, 89 και 90 
Η δαπάνη που προκύπτει από την εφαρμογή των 
άρθρων 88, περί τροποποίησης των παρ. 1 και 4 του 
άρθρου 29 του ν. 4816/2021 (Α’ 118), 89, περί τροποποί-ησης της παρ. 1 του άρθρου πεντηκοστού πρώτου του ν. 4839/2021 (Α’ 181), και 90 του παρόντος, περί αποζη-
μίωσης των πρόσθετων ενεργών εφημεριών, για τους 
μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο του 2021 δεν δύναται να 
υπερβαίνει το ποσό των δύο εκατομμυρίων (2.000.000) ευρώ. Η κατανομή του ποσού του πρώτου εδαφίου για 
τις ανάγκες εφαρμογής των επιμέρους άρθρων κατά το 
ανωτέρω χρονικό διάστημα, ο ειδικότερος προσδιορι-
σμός των δικαιούχων, η διαδικασία και ο έλεγχος της δι-
άθεσής του, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια 
ρυθμίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας 
και Οικονομικών. Με όμοια απόφαση προσδιορίζεται 
το ύψος της δαπάνης και ρυθμίζονται τα ζητήματα του 
προηγούμενου εδαφίου για το χρονικό διάστημα από 
1ης.1.2022 έως 31.3.2022.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10732 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 92
Απόκτηση δεύτερου τίτλου ειδικότητας στην αναισθησιολογία
1. Ιατροί που έχουν αποκτήσει τίτλο ειδικότητας και 
επιθυμούν να ασκηθούν για τη λήψη τίτλου δεύτερης 
ειδικότητας στην αναισθησιολογία, δύνανται να τοπο-
θετούνται σε θέσεις υπεράριθμων ειδικευόμενων και να 
λαμβάνουν τακτικές αποδοχές ως έμμισθοι ειδικευόμε-
νοι, κατά παρέκκλιση της παρ. 4 του άρθρου 1 του ν. 123/
1975 (Α’ 172), περί της αποζημίωσης των ειδικευόμενων 
ιατρών για την απόκτηση μιας κύριας ιατρικής ειδικό-
τητας. Το είδος και η αποζημίωση των εφημεριών των 
ιατρών του πρώτου εδαφίου καθορίζονται σύμφωνα με τα ισχύοντα για τον βαθμό του Επιμελητή Β. 
2. Ιατροί κλάδου Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.) 
δύνανται, μετά από αίτησή τους, να τοποθετούνται ως 
υπεράριθμοι ειδικευόμενοι, προκειμένου να ασκηθούν για τη λήψη τίτλου δεύτερης ειδικότητας στην αναισθη-
σιολογία, διατηρώντας τη θέση και τις αποδοχές τους. 
Το είδος και η αποζημίωση των εφημεριών τους ως ει-
δικευόμενων καθορίζονται σύμφωνα με την οργανική 
θέση και τον βαθμό που κατέχουν. 
3. Στους ιατρούς των παρ. 1 και 2, που ειδικεύονται 
για τη λήψη τίτλου δεύτερης ειδικότητας στην αναισθη-
σιολογία, καταβάλλεται και η οικονομική ενίσχυση της 
παρ. 2 του άρθρου 32 του ν. 4816/2021 (Α’ 118) περί της 
χορήγησης μηνιαίου επιδόματος ύψους διακοσίων πε-
νήντα (250) ευρώ, το οποίο καταβάλλεται με την ολο-
κλήρωση του κάθε έτους ειδίκευσης στην ειδικότητα 
της αναισθησιολογίας, σύμφωνα με τους όρους του εν λόγω άρθρου. 
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και Οικο-
νομικών, δύνανται να καθορίζονται τα νοσοκομεία, στα 
οποία τοποθετούνται, κατ’ εφαρμογήν του παρόντος, 
ειδικευμένοι ιατροί για άσκηση στην αναισθησιολογία ως 
δεύτερη ειδικότητα, η διαδικασία υποβολής αίτησης και 
τοποθέτησης, με βάση την εντοπιότητα των ενδιαφερο-
μένων, τη δυνατότητα των νοσοκομείων να εκπαιδεύουν 
και τις κενές θέσεις, καθώς και κάθε ειδικότερο θέμα για 
την εφαρμογή του παρόντος. 
Άρθρο 93
Διανοσοκομειακές διακομιδές διασωληνωμένων και βαρέως πασχόντων
1. Οι διανοσοκομειακές διακομιδές διασωληνωμένων 
και βαρέως πασχόντων ασθενών πραγματοποιούνται 
από ιατρούς οποιασδήποτε ειδικότητας ή ειδικευόμε-
νους ιατρούς που έχουν ολοκληρώσει έξι (6) μήνες ει-
δικότητας.
2. Για την πραγματοποίηση των διακομιδών των διασω-
ληνωμένων και βαρέως πασχόντων ασθενών καταρτίζε-
ται μηνιαίως λίστα καθημερινώς εφημερευόντων ιατρών 
ανά νοσοκομείο με ευθύνη του Διευθυντή της Ιατρικής 
Υπηρεσίας του κάθε νοσοκομείου. Οι ιατροί εφημερεύ-
ουν με εφημερία ετοιμότητας και, εφόσον πραγματοποι-
ήσουν διακομιδή, η εφημερία ετοιμότητας μετατρέπεται 
σε ενεργή εφημερία.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη 
του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (ΚΕ.Σ.Υ.), δύνανται να ρυθμίζονται οι όροι και η διαδικασία για τη διανοσοκο-
μειακή διακομιδή διασωληνωμένων και βαρέως πασχό-ντων ασθενών, καθώς και κάθε ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 94
Υποχρεωτικότητα εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού COVID-19 - Τροποποίηση της παρ. 8 του άρθρου 206 του ν. 4820/2021
Η παρ. 8 του άρθρου 206 του ν. 4820/2021 (Α’ 130) περί 
της επαναξιολόγησης της υποχρεωτικότητας του εμβολι-
ασμού κατά του κορωνοϊού COVID-19, για επιτακτικούς 
λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας, τροποποιείται, 
ως προς την ημερομηνία της επαναξιολόγησης, και η 
παρ. 8 του άρθρου 206 διαμορφώνεται ως εξής: 
«8. Η εφαρμογή του παρόντος άρθρου επαναξιολογεί-
ται έως την 31η.12.2021.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
Άρθρο 95
Προσλήψεις προσωρινών αναπληρωτών 
εκπαιδευτικών, μελών Ειδι κού Εκπαιδευτικού 
Προσωπικού και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού κατά το διδακτικό έτος 2021-2022 - Τροποποίηση των παρ. 1, 2 και 8του άρθρου 111 του ν. 4821/2021
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 111 του ν. 4821/2021 (Α’ 134), 
περί των προσλήψεων προσωρινών αναπληρωτών εκ-
παιδευτικών, μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού 
και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού κατά το διδακτικό 
έτος 2021-2022, επέρχονται οι εξής τροποποιήσεις: α) 
τροποποιείται το πρώτο εδάφιο, ως προς τη διενέργεια 
των προσλήψεων προσωρινών αναπληρωτών με συμ-
βάσεις τρίμηνης διάρκειας κατά παρέκκλιση κάθε άλλης 
γενικής ή ειδικής διάταξης, καθώς και ως προς τις περι-
πτώσεις κάλυψης λειτουργικών αναγκών για τις οποίες 
διενεργούνται οι προσλήψεις αυτές, β) τροποποιείται 
το δεύτερο εδάφιο, ως προς την ανανέωση των συμβά-
σεων για την κάλυψη αναγκών που δεν αφορούν μόνο 
στην κάλυψη κενών, γ) στο τέλος του τρίτου εδαφίου, 
διαγράφεται η φράση «του προηγούμενου εδαφίου», δ) μετά από το τρίτο εδάφιο, προστίθεται νέο εδάφιο, για 
τη δυνατότητα παροχής, ανάλογα με τις υπηρεσιακές 
ανάγκες είτε διά ζώσης είτε εξ αποστάσεως διδακτικού ή 
υποστηρικτικού έργου, ε) τροποποιείται το τέταρτο εδά-
φιο, ως προς το αντικείμενο της εξουσιοδότησης προς 
τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, και η παρ. 1 
του άρθρου 111 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διά-
ταξης και μόνο για το διδακτικό έτος 2021-2022, οι υπο-ψήφιοι του άρθρου 63 του ν. 4589/2019 (Α’ 13) δύνανται να προσλαμβάνονται και ως προσωρινοί αναπληρωτές πλήρους ή μειωμένου ωραρίου με συμβάσεις εργασίας 
ιδιωτικού δικαίου τρίμηνης διάρκειας, προκειμένου να 
καλυφθούν λειτουργικές ανάγκες της Πρωτοβάθμιας και 
της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στις περιπτώσεις που: 
α) μαθητές/τριες αδυνατούν για λόγο συναφή με τη μετά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10733 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
δοση και διασπορά του κορωνοϊού COVID-19 να παρα-
κολουθήσουν διά ζώσης την εκπαιδευτική διαδικασία και 
εντάσσονται στη σύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση, 
σύμφωνα με το άρθρο 9 της υπό στοιχεία Δ1α/Γ .Π.οικ 
55254/9.9.2021 κοινής απόφασης των Υπουργών Οι-
κονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Παιδείας και 
Θρησκευμάτων, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, 
Υγείας, Εσωτερικών, Μετανάστευσης και Ασύλου, Υπο-
δομών και Μεταφορών και Επικρατείας (Β’ 4187) και 
την υπό στοιχεία 111525/Γ Δ4/9.9.2021 κοινή απόφαση 
της Υπουργού και της Υφυπουργού Παιδείας και Θρη-
σκευμάτων (Β’ 4188) και β) οι μόνιμοι εκπαιδευτικοί ή 
προσωρινοί αναπληρωτές εκπαιδευτικοί ή μέλη Ειδικού 
Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και Ειδικού Βοηθη-
τικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) της δημόσιας εκπαίδευσης 
αδυνατούν να παρέχουν ή δεν παρέχουν διδακτικό ή 
υποστηρικτικό έργο για λόγους που συνδέονται με τον 
κορωνοϊό COVID-19 ή είναι συναφείς με αυτόν. Οι συμ-βάσεις του πρώτου εδαφίου δύνανται να ανανεώνονται 
για ισόχρονη διάρκεια, με συμφωνία του προσωρινού 
αναπληρωτή ή μέλους Ε.Ε.Π. - Ε.Β.Π., εφόσον κατά την 
αυτοδίκαιη λήξη τους εξακολουθεί να υφίσταται η ανά-γκη, για την οποία διενεργήθηκε η πρόσληψη. Κατά την κατάρτιση της σύμβασης εργασίας, καθώς και κατά την 
ανανέωσή της, το Ελληνικό Δημόσιο εκπροσωπείται 
από τον Διευθυντή Εκπαίδευσης, στην αρμοδιότητα του 
οποίου υπάγεται η περιοχή πρόσληψης. Οι προσωρινοί 
αναπληρωτές της παρούσας δύνανται να παρέχουν, ανά-
λογα με τις υπηρεσιακές ανάγκες είτε διά ζώσης είτε εξ αποστάσεως διδακτικό ή υποστηρικτικό έργο, κατόπιν 
απόφασης του αρμόδιου Διευθυντή Εκπαίδευσης. Με 
απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων 
μπορεί να καθορίζονται οι όροι, καθώς και κάθε ειδικότε-
ρο ή λεπτομερειακό θέμα για την παροχή της υπηρεσίας 
του προσωπικού της παρούσας, ιδίως ως προς την εξ 
αποστάσεως εκπαίδευση.».
2. Στην παρ. 2 του άρθρου 111 του ν. 4821/2021 περί 
των δηλώσεων για πρόσληψη προσωρινών αναπληρω-
τών, επέρχονται οι εξής τ ροποποιήσεις: α) τ ροποποιείται 
το πρώτο εδάφιο, ως προς τους λόγους στους οποίους 
ανάγονται οι ανάγκες της πρωτοβάθμιας και δευτερο-
βάθμιας εκπαίδευσης που πρόκειται να καλυφθούν, β) 
τροποποιείται το τρίτο εδάφιο, ώστε o αριθμός των προς 
πρόσληψη αναπληρωτών ανά κλάδο, ειδικότητα και βαθ-
μίδα εκπαίδευσης να καθορίζεται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Παιδείας και Θρησκευμάτων και Εσωτερικών, 
γ) διαγράφεται το τέταρτο εδάφιο, και η παρ. 2 του άρ-
θρου 111 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Για τη διενέργεια των προσλήψεων της παρ. 1 κα-
λούνται οι υποψήφιοι που εντάσσονται στους τελικούς 
αξιολογικούς πίνακες Α’ , Β’ και Γ’ (Γ1’ και Γ2’), καθώς και 
στον τελικό επικουρικό αξιολογικό πίνακα της παρ. 4 του 
άρθρου 58 του ν. 4589/2019, πέραν της δήλωσης προτί-
μησης που υποβάλλουν για πρόσληψη ως αναπληρωτές 
ή ωρομίσθιοι σε συγκεκριμένες περιοχές διορισμού με 
σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Ορισμένου Χρόνου, 
διάρκειας έως ενός (1) διδακτικού έτους, να δηλώσουν 
ότι επιθυμούν να προσληφθούν στις ίδιες ως άνω δηλω-
θείσες περιοχές, αν παραστεί ανάγκη λόγω του κορωνο-ϊού COVID-19, ως προσωρινοί αναπληρωτές πλήρους ή 
μειωμένου ωραρίου με συμβάσεις εργασίας ιδιωτικού 
δικαίου τρίμηνης διάρκειας, προκειμένου να καλυφθούν 
λειτουργικές ανάγκες της πρωτοβάθμιας και της δευ-
τεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι οποίες ανάγονται στους 
λόγους της παρ.  1. Η ανωτέρω δήλωση προτίμησης 
υποβάλλεται άπαξ για όλο το διδακτικό έτος 2021-2022 
και είναι αμετάκλητη. Ο αριθμός των προς πρόσληψη 
αναπληρωτών ανά κλάδο, ειδικότητα και βαθμίδα εκπαί-
δευσης καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Παιδείας και Θρησκευμάτων και Εσωτερικών.».
3. Στην παρ. 8 του άρθρου 111 του ν. 4821/2021, περί 
των συνεπειών της μη προσκόμισης πιστοποιητικού ή βε-
βαίωσης εμβολιασμού, νόσησης ή αρνητικού διαγνωστι-
κού ελέγχου από εκπαιδευτικούς και μέλη Ε.Ε.Π. - Ε.Β.Π., 
επέρχονται οι εξής τροποπ οιήσεις: α) τροποποιείται το 
εισαγωγικό εδάφιο ως προς την αναφορά σε προσωρι-
νούς αναπληρωτές και ωρομίσθιους εκπαιδευτικούς και 
ως προς την αναφορά σε συγκεκριμένα πιστοποιητικά 
και βεβαιώσεις εμβολιασμού ή νόσησης ή διαγνωστικού 
ελέγχου, β) τροποποιείται το τρίτο εδάφιο της περ. α) 
ως προς την παραπομπή στο εισαγωγικό εδάφιο, γ) 
τροποποιείται το πρώτο εδάφιο της περ. β) ως προς την 
παραπομπή στο εισαγωγικό εδάφιο, δ) τροποποιείται το 
δεύτερο εδάφιο της περ. β) ως προς την παραπεμπόμενη 
διάταξη του ν. 4589/2019 (Α’ 13), και η παρ. 8 του άρθρου 
111 τροποποιείται ως εξής: 
«8. Στην περίπτωση εκείνη που μόνιμοι ή προσωρινοί 
αναπληρωτές και ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί, καθώς και 
μέλη Ε.Ε.Π. - Ε.Β.Π. δεν προσκομίσουν Ψηφιακό Πιστο-
ποιητικό COVID-19 της Ε.Ε. (EU Digital COVID Certificate 
EUDCC) του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/953 του Ευρωπαϊ-
κού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 
2021 (L 211) και του άρθρου πρώτου της από 30.5.2021 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’  87), η οποία 
κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4806/2021 (Α’ 95), με 
πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση του φυσικού 
προσώπου - κατόχου του όσον αφορά στον εμβολιασμό 
ή στη νόσηση από τον κορωνοϊό COVID-19 ή στο απο-
τέλεσμα της τελευταίας δοκιμασίας ταχέων μοριακών 
ελέγχων (rapid test) ή μοριακής μεθόδου ανάλυσης (PCR 
test) ή βεβαίωση εμβολιασμού της παρ. 5 του άρθρου 
55 του ν. 4764/2020 (Α’ 256) ή βεβαίωση θετικού δια-
γνωστικού ελέγχου της παρ. 1 του άρθρου 5 της υπ’ αρ. 
2650/10.4.2020 κοινής απόφασης των Υπουργών Υγείας 
και Επικρατείας (Β’ 1298) ή ισοδύναμο πιστοποιητικό ή 
βεβαίωση τρίτης χώρας ή βεβαίωση αρνητικού διαγνω-
στικού ελέγχου κορωνοϊού COVID-19, η οποία εκδίδεται 
είτε από τον ιδιωτικό φορέα που επιλέγεται με δική τους 
επιβάρυνση είτε μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της 
Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ), σύμφωνα με τις ισχύ-
ουσες διατάξεις, τότε δεν τους επιτρέπεται η είσοδος στις 
σχολικές μονάδες, στις οποίες υπηρετούν και επέρχονται 
οι εξής συνέπειες:
α) Στους μόνιμους εκπαιδευτικούς και τα μέλη Ε.Ε.Π. - 
Ε.Β.Π., με απόφαση του Διευθυντή Εκπαίδευσης επιβάλ-
λεται, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής και ειδικής 
διάταξης, το ειδικό διοικητικό μέτρο της αναστολής 
καθηκόντων για επιτακτικούς λόγους προστασίας της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10734 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
δημόσιας υγείας. Κατά τον χρόνο αναστολής καθηκό-
ντων, ο οποίος δεν λογίζεται ως χρόνος πραγματικής 
δημόσιας υπηρεσίας, δεν καταβάλλονται αποδοχές. Με 
όμοια απόφαση αίρεται η αναστολή, εφόσον προσκομί-
ζεται πιστοποιητικό ή βεβαίωση εμβολιασμού, νόσησης 
ή αρνητικού διαγνωστικού ελέγχου, σύμφωνα με τα ει-
δικότερα παραπάνω προβλεπόμενα.
β) Οι προσωρινοί αναπληρωτές και ωρομίσθιοι εκπαι-
δευτικοί, καθώς και τα μέλη Ε.Ε.Π. - Ε.Β.Π., οι οποίοι κατά 
την ημέρα ανάληψης υπηρεσίας δεν προσκομίζουν στον 
Διευθυντή/Προϊστάμενο της οικείας σχολικής μονάδας, στον Προϊστάμενο των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιο-
λόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.), 
στον Προϊστάμενο των Κέντρων Εκπαίδευσης για το Πε-
ριβάλλον και την Αειφορία (Κ.Ε.ΠΕ.Α.), στον Διευθυντή 
Εκπαίδευσης ή στον Πε ριφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευ-
σης πιστοποιητικό ή βεβαίωση εμβολιασμού, νόσησης 
ή αρνητικού διαγνωστικού ελέγχου, σύμφωνα με τα 
ειδικότερα παραπάνω προβλεπόμενα, δεν αναλαμβά-
νουν υπηρεσία. Στην περίπτωση αυτή, εάν πρόκειται 
για προσωρινούς αναπληρωτές και ωρομίσθιους εκπαι-
δευτικούς, καθώς και μέλη Ε.Ε.Π. - Ε.Β.Π. του άρθρου 63 
του ν. 4589/2019 και του άρθρου 86 του ν. 4547/2018, 
εφαρμόζονται η παρ. 5Α του άρθρου 63 του ν. 4589/2019 
και η παρ. 4 του άρθρου 86 του ν. 4547/2018, αντίστοιχα. 
Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμά-
των δύνανται να καθορίζονται περαιτέρω συνέπειες για 
όλους τους προσωρινούς αναπληρωτές και ωρομίσθιους 
εκπαιδευτικούς, καθώς και μέλη Ε.Ε.Π. - Ε.Β.Π. που μετά 
την ανάληψη υπηρεσίας παραβαίνουν άπαξ ή και επα-
νειλημμένως τα οριζόμενα στην παρούσα παράγραφο.».
Άρθρο 96Αρμοδιότητες των Κέντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης - Τροποποίηση της υποπερ. αθ) της περ. α) της παρ. 3του άρθρου 11 του ν. 4823/2021
Η υποπερ. αθ) της περ. α) της παρ. 3 του άρθρου 11 
του ν. 4823/2021 (Α’ 136) περί της αρμοδιότητας των Κέ-
ντρων Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής 
και Υποστήριξης (ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ.) για κατ’ αποκλειστικότητα 
λήψη της απόφασης για αντικατάσταση των γραπτών δο-
κιμασιών των μαθητών της δημόσιας ή της ιδιωτικής εκ-
παίδευσης με αναπηρία, ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, 
με προφορικές ή άλλης μορφής δοκιμασίες σε ορισμένες 
εξετάσεις, τροποποιείται με την προσθήκη της εξαίρεσης 
των εξετάσεων για την απόκτηση του κρατικού πιστοποι-
ητικού γλωσσομάθειας και του κρατικού πιστοποιητικού 
πληροφορικής, και διαμορφώνεται ως εξής: 
«αθ) Η κατ’ αποκλειστικότητα λήψη της απόφασης για 
αντικατάσταση των γραπτών δοκιμασιών, για τους μα-
θητές της δημόσιας ή της ιδιωτικής εκπαίδευσης με ανα-
πηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, με προφορικές 
ή άλλης μορφής, ως προς τον τρόπο διατύπωσης και το 
μορφότυπο των θεμάτων, δοκιμασίες στις εξετάσεις της 
υποπερ. αη), ύστερα από εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση, 
ανάλογα με το είδος της αναπηρίας ή των ειδικών εκπαι-
δευτικών αναγκών, και εφόσον έχουν εξαντληθεί οι δυνα-
τότητες της υποπερ. αη), με ε ξαίρεση τις εξετάσεις για την απόκτηση του κρατικού πιστοποιητικού γλωσσομάθειας 
και του κρατικού πιστοποιητικού πληροφορικής, για τις 
οποίες εφαρμόζονται οι σχετικές ειδικές διατάξεις.».
Άρθρο 97
Υποβολή αιτήσεων μετάθεσης εκπαιδευτικών και μελών Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) για το σχολικό έτος 2021-2022
Αποκλειστικά για τις μεταθέσεις του σχολικού έτους 
2021-2022, οι αιτήσεις μετάθεσης των εκπαιδευτικών 
υποβάλλονται το αργότερο έως και την 30ή.11.2021 και 
οι αιτήσεις μετάθεσης των μελών Ειδικού Εκπαιδευτι-
κού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και Ειδικού Βοηθητικού Προ-
σωπικού (Ε.Β.Π.) υποβάλλονται το αργότερο έως και την 28η.2.2022.
Άρθρο 98
Παράταση ισχύος ρυθμίσεων για την επαναλειτουργία πάσης φύσεωςεκπαιδευτικών δομών όλων των βαθμίδων του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων
1. Η ισχύς της παρ. 1 του άρθρου τριακοστού έκτου 
της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α’ 90), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 
(Α’ 104), για τη λήψη μέτρων μετά από την επαναλειτουρ-
γία των εκπαιδευτικών δομών, παρατείνεται, από τη λήξη 
της, έως τις 31.12.2021.
2. Η ισχύς της παρ. 2 του άρθρου τριακοστού έκτου 
της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, 
η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020, για 
τη λήψη μέτρων ως προς την εκπαιδευτική διαδικα-
σία, παρατείνεται, από τη λήξη της, για το σχολικό έτος 
2021-2022.
3. Η ισχύς της παρ. 3 του άρθρου τριακοστού έκτου 
της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, η 
οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020, για την 
εκπαιδευτική διαδικασία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.), παρατείνεται, από τη λήξη της, για το ακαδημαϊκό έτος 2021-2022.
4. Συμβάσεις υπηρεσιών κ αθαριότητας, απολύμανσης 
και φύλαξης των κτιρίων των Ανώτατων Εκπαιδευτικών 
Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.), οι οποίες έχουν συναφθεί στο πλαίσιο 
του άρθρου εικοστού έκτου της από 14.3.2020 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 64), η οποία κυρώθηκε με 
το άρθρο 3 του ν. 4682/2020 (Α’ 76), δύνανται να παρα-
τείνονται με απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου του 
Α.Ε.Ι. από τη λήξη τους και για χρονικό διάστημα που δεν 
υπερβαίνει την 31η.12.2021.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Άρθρο 99
Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Αντικατάσταση της παρ. 9 του άρθρου 28 του ν. 4002/2011
Η παρ. 9 του άρθρου 28 του ν. 4002/2011 (Α’ 180), αντι-
καθίσταται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10735 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
«9. α. Ανεξάρτητα από την ύπαρξη και λειτουργία 
νομικής υπηρεσίας, η Ε.Ε.Ε.Π. μπορεί να αναθέτει την 
υποστήριξη και διεκπεραίωση δικαστικών υποθέσεων 
ή γνωμοδοτήσεων σε εξειδικευμένους δικηγόρους στον 
Άρειο Πάγο. Η αμοιβή συμφωνείται κατά υπόθεση, ομά-
δα έργων ή υποθέσεων ή κατά γνωμοδότηση. Επιπλέον, 
η Ε.Ε.Ε.Π. μπορεί να αναθέτει σε δικηγόρους την υποστή-
ριξη σε εξωδικαστικές υποθέσεις, καθώς και την παροχή 
συμβουλών. Η αμοιβή συμφωνείται κατά υπόθεση, ομά-
δα έργων ή υποθέσεων.
β. Ανεξάρτητα από την ύπαρξη και λειτουργία άλ-
λων οργανικών μονάδων ή υπηρεσιών της, η Ε.Ε.Ε.Π. 
αναθέτει την υποστήριξη, την παροχή συμβουλών και 
γνωμοδοτήσεων, καθώς και την παροχή και εκτέλεση 
άλλων έργων σε επιστήμονες και τεχνικούς της πληρο-φορικής, σε ελεγκτές μέλη ή πρώην μέλη του Σώματος 
Ορκωτών Ελεγκτών του π.δ. 226/1992 (Α’ 120) και άλλους 
ειδικούς επιστήμονες ή επαγγελματίες που σχετίζονται 
με το έργο της. Η αμοιβή συμφωνείται κατά υπόθεση, 
ομάδα έργων ή υποθέσεων ή κατά γνωμοδότηση ή με-
λέτη. Η διάρκεια της σύμβασης του πρώτου εδαφίου 
δεν υπερβαίνει τους τέσσερις (4) μήνες, με δυνατότητα 
ανανέωσης για μία (1) φορά, για ίσο χρόνο και με την ίδια 
αμοιβή. Η ισχύς της παρούσας περίπτωσης λήγει στις 
31.12.2022.».
Άρθρο 100
Κατάργηση ρυθμίσεων για πρόσθετες αποδοχές τακτικού προσωπικού και προσωπικού με απόσπαση της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων
Στην παρ. 4 του άρθρου 28 του ν. 4002/2011 (Α’ 180), 
τα εδάφια τρίτο, τέταρτο και πέμπτο καταργούνται.
Άρθρο 101
Ζητήματα αποδοχών, πρόσθετων αμοιβών
και απολαβών της διοίκησης και του προσωπικού της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων
Στο άρθρο 16 του ν. 3229/2004 (Α’ 38), η παρ. 2 αντι-
καθίσταται ως εξής:
«2. Η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων έχει 
διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορίζονται οι αποδοχές του 
προέδρου, η αποζημίωση των μελών της Ε.Ε.Ε.Π., οι απο-
δοχές των συμβούλων του Προέδρου της Αρχής και, κα-
τόπιν εισήγησης του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π., οι αποδοχές 
του εξειδικευμένου στα τυχερά παίγνια επιστημονικού 
προσωπικού, οι πρόσθετες αμοιβές και οι αποζημιώσεις 
των μελών του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων, καθώς και 
οι ειδικές πρόσθετες αμοιβές του προσωπικού της. Με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Εσω-
τερικών θεσπίζεται κίνητρο επίτευξης στόχων και κα-
θορίζεται κάθε σχετικό θέμα. Ειδικώς οι αποδοχές του 
προσωπικού της παρ. 8 καθορίζονται κατ’ εφαρμογή της 
παρ. 5 του άρθρου 48 του ν. 4622/2019 (Α’ 133). Το σύνο-
λο των ανωτέρω δαπανών βαρύνει τον προϋπολογισμό της Αρχής.».Άρθρο 102
Προσωπικό για την υποστήριξη του έργου της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Τροποποίηση της παρ. 7 
του άρθρου 16 του ν. 3229/2004
Στην παρ. 7 του άρθρου 16 του ν. 3229/2004 (Α’ 38), 
το δεύτερο εδάφιο αντικαθίσταται, προστίθεται τρίτο 
εδάφιο και η παρ. 7 διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Για την υποστήριξη του έργου της Επιτροπής Επο-
πτείας και Ελέγχου Παιγνίων μπορούν να αποσπώνται 
σε αυτήν υπάλληλοι Υπουργείων, ν.π.δ.δ., ν.π.ι.δ., Ο.Τ.Α., καθώς και δικηγόροι που υπηρετούν σε αυτά με σχέση 
έμμισθης εντολής. Σε περίπτωση απόσπασης υπαλλήλου 
Ο.Τ.Α. α’ ή β’ βαθμού απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του δημάρχου ή περιφερειάρχη αντίστοιχα. Οι αποσπάσεις 
των προηγούμενων εδαφίων διενεργούνται σύμφωνα 
με τις διατάξεις του ν. 4440/2016 (Α’ 224).».
Άρθρο 103
Υπάλληλοι για την υποβοήθηση του έργου της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου 
Παιγνίων - Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 3229/2004
Στο άρθρο 16 του ν. 3229/2004 (Α’ 38) προστίθεται 
παρ. 8, ως εξής:
«8. Για την υποβοήθηση του έργου του Προέδρου 
της Ε.Ε.Ε.Π. στην άσκηση των καθηκόντων του συστή-
νονται τέσσερις (4) θέσεις συνεργατών. Οι θέσεις του 
προηγούμενου εδαφίου δύνανται να καλύπτονται, μέσω 
απόσπασης, από δημοσίους υπαλλήλους ή λειτουργούς 
με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου ή Ιδιωτικού Δικαίου 
Αορίστου Χρόνου που υπηρετούν σε φορείς του δημο-
σίου τομέα, όπως αυτός ορίζεται στην περ. (α) της παρ. 1 
του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143). Έως δύο (2) 
εκ των θέσεων του πρώτου εδαφίου δύνανται να καλύ-
πτονται μέσω της πρόσληψης ιδιωτών. Στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου, για την κάλυψη των θέσε-
ων της παρούσας απαιτούνται, πέραν των προσόντων 
του άρθρου 48 του ν. 4622/2019 (Α’ 133), επαρκής επι-
στημονική γνώση και επαγγελματική εμπειρία για την 
επεξεργασία ειδικών ζητημάτων και την παροχή συμ-
βουλευτικών υπηρεσιών. Οι ως άνω θέσεις καλύπτονται με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και του 
Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π., στην οποία συμπράττουν, σε περίπτωση απόσπασης, ο Υπουργός Εσωτερικών και 
ο κατά περίπτωση συναρμόδιος Υπουργός. Η λήξη της 
πρόσληψης ή της απόσπασης συνεργάτη μπορεί να γίνει οποτεδήποτε με κοινή απόφαση του Υπουργού 
Οικονομικών και του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π.. Ο ως άνω 
τερματισμός δεν γεννά κανένα δικαίωμα αποζημίωσης 
στον υπάλληλο του οποίου η σχέση εργασίας τερματί-
στηκε. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών 
και του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π., λήγει αυτοδικαίως και αζη-
μίως η απόσπαση ή η σύμβαση με την καθ’ οιονδήποτε 
τρόπο λήξη της θητείας τ ου Πρόεδρου της Ε.Ε.Ε.Π.. Το 
προσωπικό της παρούσας δεν ασκεί διοίκηση ή διαχεί-
ριση των υποθέσεων που εμπ ίπτουν στις αρμοδιότητες 
της Ε.Ε.Ε.Π.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10736 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 104
Αρμοδιότητες Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Προσθήκη περ. ιγ’και ιδ’ στο άρθρο 17 του ν. 3229/2004
Στο άρθρο 17 του ν. 3229/2004 (Α’ 38), μετά την περ. ιβ’ , 
προστίθενται περ. ιγ’ και ιδ’ ως εξής:
«ιγ) Χαράσσει την Εθνική Στρατηγική για το Υπεύθυ-
νο Παιχνίδι. Για τον σκοπό αυτό συνεργάζεται με άλλες αρχές και φορείς του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα και υλοποιεί σχετικές δράσεις.
ιδ) Δύναται να συνάπτει προγραμματικές συμβάσεις 
με άλλους φορείς και αρχές του Δημοσίου, με ν.π.δ.δ., 
καθώς και με ν.π.ι.δ. που τελούν υπό την εποπτεία αυτών, 
όπως ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα (Α.Ε.Ι.), ερευνητικά 
πανεπιστημιακά ινστιτούτα και ερευνητικά ιδρύματα, 
εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα της παρ. 4 του άρθρου 
1 του ν. 590/1977 (Α’ 146), καθώς και ν.π.ι.δ. μη κερδο-
σκοπικού χαρακτήρα, με σκοπό την ψυχοκοινωνική και 
ατομική πρόληψη και θεραπεία της προβληματικής ενα-
σχόλησης με τα τυχερά παίγνια και την αποκατάσταση των ψυχοκοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων αυ-
τής. Περαιτέρω, δύναται να συνάπτει προγραμματικές 
συμβάσεις για την εκτέλεση έργων, προμηθειών και 
υπηρεσιών, με αντικείμενο την εκπόνηση μελετών και 
τη διενέργεια επιστημονικών ερευνών της εγχώριας και 
διεθνούς αγοράς των παιγνίων, τον σχεδιασμό και την 
ανάπτυξη ειδικών τεχνολογικών εφαρμογών, σχετικών 
με την εποπτεία και τον έλεγχο της διοργάνωσης και δι-
εξαγωγής των παιγνίων, καθώς και την εφαρμογή των 
αρχών του υπεύθυνου παιχνιδιού και την εκπαίδευση σε 
θέματα της αγοράς των παιγνίων και τη χρηματοδότηση 
επιστημονικών ερευνών με αντικείμενο τα παίγνια. Επι-
πλέον, η χρηματοδότηση αφορά σε μεταπτυχιακές και δι-
δακτορικές διατριβές σε ακαδημαϊκά ιδρύματα της Ελλά-
δας και του εξωτερικού, για αντικείμενα έρευνας σχετικά 
με τις αρμοδιότητές της και την υλοποίηση κοινωνικών 
δράσεων και δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίη-
σης του κοινού για τους κινδύνους που σχετίζονται με τη 
διεξαγωγή των παιγνίων και την ψυχοκοινωνική και ατο-
μική πρόληψη και θεραπεία της προβληματικής ενασχό-
λησης με τα τυχερά παίγνια και την αποκατάσταση των 
ψυχοκοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων αυτής, 
καθώς και την ανάπτυξη και λειτουργία των απαραίτητων 
υποδομών για την επίτευξη των ανωτέρω. Κατά τα λοιπά, 
εφαρμόζεται αναλόγως το άρθρο 100 του ν. 3852/2010 
(Α’ 87), για τις προγραμματικές συμβάσεις.».
Άρθρο 105
Ρυθμίσεις για το Σώμα Ελεγκτών Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Προσθήκη άρθρου 23Α στον ν. 4141/2013
Στον ν. 4141/2013 (Α’ 81), προστίθεται άρθρο 23Α, ως 
εξής:
«Άρθρο 23Α
Ρυθμίσεις για το Σώμα Ελεγκτών Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων
1. Στην Ε.Ε.Ε.Π. συνιστάται Σώμα Ελεγκτών Παιγνίων, 
το οποίο στελεχώνεται από υπαλλήλους, μόνιμους ή με 
σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου, που υπηρετούν στην Ε.Ε.Ε.Π. ή αποσπώνται στην Αρχή από 
φορείς της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143). 
Η στελέχωση του Σώματος πραγματοποιείται μετά από 
πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος, στην οποία κα-
θορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις που πρέπει να 
πληρούν οι υποψήφιοι προς ένταξη στο Σώμα. Οι υπάλ-
ληλοι που υπηρετούν στην Ε.Ε.Ε.Π., εφόσον επιλεγούν, 
εντάσσονται στο Σώμα Ελεγκτών Παιγνίων με απόφαση 
του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π.. Οι υπάλληλοι των φορέων της 
παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014, εφόσον επιλε-
γούν για τη στελέχωση του Σώματος, αποσπώνται στην 
Ε.Ε.Ε.Π. και εντάσσονται στο Σώμα Ελεγκτών Παιγνίων με 
κοινή απόφαση των αρμοδίων οργάνων των Υπουργεί-ων Οικονομικών και Εσωτερικών κατόπιν εισήγησης του 
Προέδρου της Αρχής. Σε περίπτωση απόσπασης υπαλ-
λήλου Ο.Τ.Α. α’ ή β’ βαθμού απαιτείται η σύμφωνη γνώμη 
του δημάρχου ή περιφερειάρχη αντίστοιχα. Η χρονική 
διάρκεια της απόσπασης ορίζεται στα τέσσερα (4) έτη με 
δυνατότητα ισόχρονης ανανέωσης μέχρι τρεις (3) φορές με απόφαση του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π.. Με όμοια πράξη 
μπορεί να διακόπτεται η κατά τα ανωτέρω απόσπαση. Τα 
μέλη του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων υπόκεινται στην 
υποχρέωση υποβολής δήλωσης περιουσιακής κατάστα-σης με βάση τις διατάξεις του ν. 3213/2003 (Α’ 309).
2. Μέλη του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων που κατά την 
έναρξη ισχύος του παρόντος υπηρετούν στην Ε.Ε.Ε.Π. 
με απόσπαση από φορείς της παρ. 1 του άρθρου 14 τουν. 4270/2014, μετατάσσονται στην Ε.Ε.Ε.Π. με απόφαση 
του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης του Προ-
έδρου της Αρχής, εφόσον υποβάλλουν σχετική αίτηση εντός δέκα (10) ημερών από τη δημοσίευση του παρό-ντος και κατ’ εξαίρεση του άρθρου 36 του ν. 4778/2021 (Α’ 26). Εάν η απόσπαση λήξει πριν από τη δημοσίευση της πράξης μετάταξης, παρατείνεται αυτοδικαίως μέχρι την έκδοση της πράξης μετάταξης. Οι υπάλληλοι μετα-
τάσσονται σε κενή οργανική θέση κλάδου της ίδιας ή 
ανώτερης κατηγορίας και με την ίδια σχέση εργασίας. 
Αν δεν υφίσταται κενή οργανική θέση στην Ε.Ε.Ε.Π., είναι 
δυνατή η μετάταξη αποσπασμένων υπαλλήλων σε συνι-
στώμενες προσωποπαγείς θέσεις. Προσωπική διαφορά του άρθρου 27 του ν. 4354/2015 (Α’ 176) διατηρείται.
3. Τα μέλη του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων, καθώς και 
το προσωπικό της Ε.Ε.Ε.Π., που συνεπικουρεί στον έλεγχο, 
ασκούν τα καθήκοντα τους όλο το εικοσιτετράωρο και 
όλες τις ημέρες της εβδομάδας. Τα μέλη του Σώματος και 
το προσωπικό της Ε.Ε.Ε.Π,. που συνεπικουρεί στον έλεγχο, 
ασκούν τα καθήκοντά τους σε τακτική και υπερωριακή 
εργασία, σε εργασία κατά τις Κυ ριακές και εξαιρέσιμες 
ημέρες, καθώς και τις νυκτερινές ώρες, ανάλογα με τις 
ανάγκες της Αρχής. Ο αριθμός των ωρών υπερωριακής 
και νυχτερινής εργασίας εργασίμων ημερών, των ωρών 
ημερήσιας νυχτερινής και υπερωριακής εργασίας Κυ-
ριακών και εξαιρέσιμων ημερών, καθώς και ειδικότερα 
θέματα για την εφαρμογή των ανωτέρω, ρυθμίζονται με 
απόφαση του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π.. Με απόφαση του 
Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν εισήγησης του Προέ-
δρου της Ε.Ε.Ε.Π., καθορίζονται, πέραν των ορίων των 
παρ. 2 και 3 του άρθρου 20 του ν. 4354/2015, τα ανώτατα 
όρια υπερωριακής και νυχτερινής εργασίας εργασίμων 
ημερών, ημερήσιας νυχτερινής και υπερωριακής εργασί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10737 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
ας Κυριακών και εξαιρέσιμων ημερών. Η σχετική δαπάνη 
βαρύνει τον προϋπολογισμό της Ε.Ε.Ε.Π.. Τα μέλη του Σώ-
ματος Ελεγκτών Παιγνίων τελούν σε διαρκή ετοιμότητα 
για την ταχεία επέμβασή τους, όταν παρίσταται ανάγκη, και θεωρείται ότι βρίσκονται σε διατεταγμένη υπηρεσία σε κάθε τόπο και χρόνο, κάθε φορά που καθίσταται ανα-
γκαία η παρέμβασή τους, σύμφωνα με τη νομοθεσία, τον 
Κανονισμό Παιγνίων και τις σχετικές αποφάσεις του Προ-
έδρου της Ε.Ε.Ε.Π.. Ο έλεγχος είναι τακτικός ή έκτακτος 
και διενεργείται με εντολή του αρμοδίου προϊσταμένου. 
Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν εισή-
γησης του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π., καθορίζονται, εντός 
των ορίων του ν. 4336/2015 (Α’ 94), τα θέματα που αφο-
ρούν στις μετακινήσεις των μελών του Σώματος Ελεγκτών 
Παιγνίων και του προσωπικού της Ε.Ε.Ε.Π. και ειδικότερα 
η χιλιομετρική αποζημίωση, οι περιπτώσεις καταβολής 
εξόδων διανυκτέρευσης, καθώς και το ύψος της ημερή-
σιας αποζημίωσης, ανάλογα με τον τύπο, το είδος και τον 
αριθμό των ελεγχόμενων και ανεξαρτήτως του μέσου με-
τακίνησης ή της χιλιομετρικής απόστασης από την έδρα του μετακινούμενου στον τόπο προορισμού.
4. Τα μέλη του Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων συντάσ-
σουν εκθέσεις βάσει των διαπιστώσεων του ελέγχου. 
Δεν υπογράφουν στοιχεία, φορολογικά ή άλλα έγγρα-
φα των ελεγχόμενων επιχειρήσεων. Το δεύτερο εδάφιο 
των παρ. 3 και 6 της απόφασης του Υπουργού Οικο-
νομικών υπ’ αρ. 1093619/748/0015/10.8.1995 (Β’ 719) 
και η παρ. 11 της κοινής απόφασης των Υφυπουργών 
Οικονομικών και Πολιτισμού και Τουρισμού υπό στοι-
χεία ΠΟΛ.1193/21.12.2010 (Β’ 2174), κατά το μέρος που 
προβλέπουν την υπογραφή των ελεγκτών σε ιδιωτικά 
έγγραφα των ελεγχόμενων επιχειρήσεων για τα βεβαι-
ούμενα στο έγγραφο ή ως προς το ότι αυτά έλαβαν χώρα 
ενώπιόν τους, καταργούνται. 
5. Όπου στη νομοθεσία αναφέρεται ο όρος «υπάλληλοι 
της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων για τη δι-
ενέργεια ελέγχου λειτουργίας των επιχειρήσεων Καζίνο» 
ή ο όρος «Σώμα Ελεγκτών Παιγνίων του άρθρου 18 του 
ν. 3229/2004», νοούνται τα μέλη του Σώματος Ελεγκτών 
Παιγνίων της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων. 
6. Η Ε.Ε.Ε.Π. μπορεί να αναθέτει, κατά τη νομοθεσία, 
υπηρεσίες συνδρομής στο ελεγκτικό έργο σε πιστοποιη-
μένους φορείς, της ημεδαπής ή της αλλοδαπής, δημοσί-
ου ή ιδιωτικού δικαίου. Τα στοιχεία που συλλέγονται από 
τους ανωτέρω φορείς κατά τη διενέργεια των ελέγχων, 
σύμφωνα με το παρόν άρθρο, αποτελούν νόμιμα απο-
δεικτικά στοιχεία για τη βεβαίωση ή μη παράβασης. Ειδι-
κότερα ζητήματα τεχνικού χαρακτήρα για την εφαρμογή 
της παρούσας, ρυθμίζονται με αποφάσεις της Ε.Ε.Ε.Π..».
Άρθρο 106
Κατάργηση Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων του άρθρου 18 του ν. 3229/2004, αποσπάσεων 
από Σώματα Ασφαλείας και πρόσθετων 
αποδοχών για το προσωπικό της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων - Κατάργηση των παρ. 2, 5 και 10 του άρθρου 23 του ν. 4141/2013
Οι παρ. 2, 5 και 10 του άρθρου 23 του ν. 4141/2013 
(Α’ 81) καταργούνται. Άρθρο 107
Συγκρότηση ομάδων εργασίας στην Επιτροπή Εποπτείαςκαι Ελέγχου Παιγνίων - Προσθήκη άρθρου 19Α στον ν. 3229/2004
Στον ν. 3229/2004 (Α’ 38), προστίθεται άρθρο 19Α ως 
εξής:
«Άρθρο 19Α
Συγκρότηση ομάδων εργασίας
Για την επίτευξη στρατηγικών και επιχειρησιακών 
στόχων της Αρχής, με απόφαση του Προέδρου της 
Ε.Ε.Ε.Π. συγκροτούνται αμειβόμενες επιτροπές ή ομά-
δες εργασίας, μη μόνιμου χαρακτήρα, από δημόσιους 
υπαλλήλους και εμπειρογνώμονες του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι διαθέτουν ειδικές γνώσεις και εμπειρία για την εκτέλεση ειδικών έργων και ερ-γασιών, καθώς και για τη διενέργεια ερευνών ή την εκπόνηση μελετών που εξυπηρετούν τους σκοπούς 
της Ε.Ε.Ε.Π.. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, 
κατόπιν εισήγησης του Προέδρου της Ε.Ε.Ε.Π., καθο-
ρίζεται αποζημίωση για τον πρόεδρο και τα μέλη των 
ανωτέρω αμειβόμενων επιτροπών ή ομάδων εργασί-
ας, κατά συνεδρίαση ή κατά μήνα, εντός των ορίων της παρ. 2 του άρθρου 21 του ν. 4354/2015 (Α’ 176), 
μη υπολογιζόμενου του ορίου της παρ. 3 του ιδίου άρ-
θρου. Η σχετική δαπάνη βαρύνει τον προϋπολογισμό 
της Ε.Ε.Ε.Π..».
Άρθρο 108
Ημέρες μετακίνησης μελών Σώματος Ελεγκτών Παιγνίων - Τροποποίηση της περ. γ’ της παρ. 3
του άρθρου 3 του Κεφαλαίου Α’ της υποπαρ. Δ.9 του ν. 4336/2015
Η περ. γ’ της παρ. 3 του άρθρου 3 του Κεφαλαίου Α’ της 
υποπαρ. Δ.9 του ν. 4336/2015 (Α’ 94) τροποποιείται ως 
προς τις ημέρες μετακίνησης των μελών του Σώματος 
Ελεγκτών Παιγνίων και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Με κοινή απόφαση του καθ’ ύλην αρμόδιου 
Υπουργού και του Υπουργού Οικονομικών, καθορίζο-
νται οι ημέρες μετακίνησης εκτός έδρας κατ’ έτος και 
πέραν των ανωτέρω ορίων των παρ. 1 και 2 και μέχρι 
διακόσιες (200) ημέρες συνολικά για τις μετακινήσεις 
εκτός έδρας: α) των πληρωμάτων του Ε.Κ.Α.Β., β) των 
τεχνικών και δημοσιογράφων της Ε.Ρ .Τ. Α.Ε., γ) του προ-
σωπικού κλάδου Γεωπόνων και Κτηνιάτρων του Ειδικού 
Λογαριασμού Γεωργικών Αποζημιώσεων (Ε.Λ.Γ .Α.), και 
του προσωπικού του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε., για τους επιτόπι-
ους φυσικούς ελέγχους που υποχρεούται να διενεργεί 
σύμφωνα με τους κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένω-
σης και προκειμένου για τα μέλη του Σώματος Ελε-
γκτών Παιγνίων της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου 
Παιγνίων (Ε.Ε.Ε.Π.), μέχρι εκατόν ογδόντα (180) ημέρες 
συνολικά για τη διενέργεια ελέγχων, ε) του Προέδρου 
της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής μέχρι εκατόν ογδόντα (180) ημέρες συνολικά.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10738 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Άρθρο 109
Ένταξη στις ρυθμίσεις τμηματικής καταβολής οφειλετών φυσικών προσώπων επιτηδευματιών, νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων, που επλήγησαν λόγω των μέτρων για την αντιμετώπιση τηςπανδημίας COVID-19 με ΚΑΔ δραστηριότητας υπαγόμενης στις εν λόγω ρυθμίσειςκαι με προσωρινή απαγόρευση λειτουργίας εντός ορισμένου χρονικού διαστήματος - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 289  του ν. 4738/2020
Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 289 του ν. 4738/2020 
(Α’ 207), προστίθενται νέα εδάφια για την ένταξη στις 
ρυθμίσεις τμηματικής καταβολής οφειλετών φυσικών 
προσώπων επιτηδευματιών, νομικών προσώπων ή νο-
μικών οντοτήτων που επλήγησαν λόγω των μέτρων για 
την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, με ΚΑΔ δρα-
στηριότητας υπαγόμενης στις ως άνω ρυθμίσεις και με 
προσωρινή απαγόρευση λειτουργίας εντός ορισμένου 
χρονικού διαστήματος και η παρ. 1 του άρθρου 289 του ν. 4738/2020 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Οφειλές βεβαιωμένες στις Δημόσιες Οικονομικές 
Υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και τα Ελεγκτικά Κέντρα που δεν τε-λούν σε καθεστώς ρύθμισης και έχουν βεβαιωθεί κατά 
το διάστημα από 1ης.3.2020 έως 31.7.2021, μπορούν, 
κατόπιν αίτησης του οφειλέτη, να υπαχθούν σε ρύθμιση 
τμηματικής καταβολής σε έως και εβδομήντα δύο (72) 
μηνιαίες δόσεις, με την επιφύλαξη του ελάχιστου ποσού 
μηνιαίας δόσης της παρ. 7, εφόσον πληρούται ένα από τα ακόλουθα κριτήρια:
α) εφόσον πρόκειται για οφειλέτες, φυσικά πρόσωπα 
επιτηδευματίες, νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες 
που επλήγησαν λόγω των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 και έχουν κύριο ΚΑΔ δραστη-
ριότητας που ορίζεται στη σχετική κατ’ εξουσιοδότησην 
απόφαση του Υπουργού Οικονομικών,
β) εφόσον πρόκειται για οφειλέτες φυσικά πρόσωπα 
μη επιτηδευματίες:
βα) είτε η σύμβαση εργασίας τους ανεστάλη για οποιο-
δήποτε χρονικό διάστημα από 1ης.3.2020 έως 31.7.2021, 
λόγω των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, σύμφωνα με το άρθρο δέκατο τρίτο της από 14.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 64), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 3 του ν. 4682/2020 (Α’ 76), 
το άρθρο 11 της από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού 
Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 
του ν. 4683/2020 (Α’ 83) και το άρθρο 68 του ν. 4756/2020 
(Α’ 235),
ββ) είτε έλαβαν αποζημίωση ειδικού σκοπού με μονο-
μερή δήλωση για οποιαδήποτε χρονικό διάστημα από 
1ης.3.2020 έως 31.7.2021, σύμφωνα με το άρθρο 68 του 
ν. 4756/2020 και το άρθρο 13 της από 14.3.2020 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με το 
άρθρο 3 του ν. 4682/2020,
βγ) είτε εντάχθηκαν στον μηχανισμό ενίσχυσης «ΣΥ-
ΝΕΡΓ ΑΣΙΑ» για οποιαδήποτε χρονικό διάστημα από 
1ης.3.2020 έως 31.7.2021, σύμφωνα με το άρθρο 31 του ν. 4690/2020 (Α’ 104), το άρθρο 123 του ν. 4714/2020 και 
το άρθρο 40 του ν. 4778/2021 (Α’ 26),
βδ) είτε έλαβαν μειωμένο μίσθωμα για οποιαδήπο-
τε χρονικό διάστημα από 1ης.3.2020 έως 31.7.2021 και 
έχουν αποζημιωθεί κατόπιν ελέγχου των δηλώσεων 
«COVID-19», σύμφωνα με το άρθρο δεύτερο της από 
20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία 
κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020, την παρ. 2 
του άρθρου 13 του ν. 4690/2020 και το άρθρο 27 του
ν. 4772/2021 (Α’ 17),
βε) είτε ήταν εγγεγραμμένοι στο μητρώο ανέργων 
του ΟΑΕΔ οποιοδήποτε διάστημα από 1ης.3.2020 έως 
31.7.2021.
Επιπλέον, εντάσσονται στη ρύθμιση ανεξαρτήτως 
των ανωτέρω κριτηρίων και ημερομηνίας βεβαίωσής 
τους, οφειλές για τις οποίες έχει χορηγηθεί αναστολή 
είσπραξης και παράταση καταβολής, σύμφωνα με την 
από 11.3.2020 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 55), 
η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020, την 
από 30.3.2020 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 75), 
η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4684/2020 (Α’ 86), 
την από 1.5.2020 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α’ 90), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 
(Α’ 104) και τον ν. 4690/2020.
Κατ’ εξαίρεση, εφόσον πρόκειται για οφειλέτες της 
περ. α), στους οποίους επιβλήθηκε το μέτρο της προ-
σωρινής απαγόρευσης λειτουργίας οποτεδήποτε κατά 
το χρονικό διάστημα από 27.10.2020 έως 31.7.2021, 
επιτρέπεται να εντάσσονται στη ρύθμιση οφειλές που 
βεβαιώθηκαν κατά το διάστημα από 1.3.2020 έως 
31.7.2021 και οφειλές, που ανεξαρτήτως του χρόνου 
βεβαίωσης, έληξαν κατά το διάστημα από 1.3.2020 έως 
31.7.2021 και έχουν υπαχθεί από 27.10.2020 έως την 
έναρξη ισχύος του παρόντος σε καθεστώς ρύθμισης της 
υποπαρ. Α2 της παρ. Α του πρώτου άρθρου του ν. 4152/2013 (Α’ 107), υπό τον όρο ότι η ρύθμιση αυτή βρίσκεται 
σε ισχύ κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος. Για τη 
δόση Οκτωβρίου των ρυθμίσεων της υποπαρ. Α2 της 
παρ. Α του πρώτου άρθρου του ν. 4152/2013, που εμπί-πτουν στο πεδίο εφαρμογής του προηγούμενου εδαφί-
ου, ως καταληκτική ημερομηνία καταβολής ορίζεται η 
15η Νοεμβρίου 2021.».
Άρθρο 110
Παραχώρηση χρήσης για την εκτέλεση έργων εγκατάστασης υποβρυχίων καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών για την διασύνδεση νήσων ή βραχονησίδων με την ηπειρωτική χώρα - Προσθήκη περ. ι’ στην παρ. 2 του άρθρου 14 του ν. 2971/2001
Στην παρ. 2 του άρθρου 14 του ν. 2971/2001 (Α’ 285) 
προστίθεται περ. ι’ ως εξής:
«ι) την εκτέλεση έργων εγκατάστασης υποβρυχίων 
καλωδίων ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών 
για τη διασύνδεση νήσων ή βραχονησίδων, με την ηπει-
ρωτική χώρα, στις οποίες περιλαμβάνεται η τοποθέτηση 
υποσταθμών, καθώς και η κατασκευή κάθε έργου, που κρίνεται αναγκαίο, συμπεριλαμβανομένου και του ανα-γκαίου χώρου για την εγκατάσταση του εξοπλισμού και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10739 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
του αναγκαίου προσωπικού για την ασφαλή λειτουργία 
και συντήρηση του έργου. Ειδικά για την εκτέλεση των 
έργων της παρούσας περίπτωσης, η απόφαση περί παρα-
χώρησης του Υπουργού Οικονομικών μπορεί να αφορά 
στο χερσαίο τμήμα της Χώρας, νησιά ή βραχονησίδες. Εί-
ναι δυνατή η παραχώρηση και για την κατασκευή λοιπών 
έργων που έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τη διαδικασία 
περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Η παρούσα περίπτωση 
εφαρμόζεται και για έργα ενίσχυσης του συστήματος με-
ταφοράς, του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και 
των τηλεπικοινωνιακών δικτύων, για έργα διασύνδεσης 
νήσων και γενικά οποιοδήποτε έργο που συνδέεται με 
την κατασκευή και τη λειτουργία τους ή αναφέρεται στην 
περιβαλλοντική αδειοδότηση ως συνοδό έργο, συμπε-
ριλαμβανομένων των έργων οδοποιίας και πρόσβασης. 
Για τα έργα της παρούσας, κατά παρέκκλιση των παρ. 6 
έως 10, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτηση προς την 
αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία μετά την έκδοση της 
απόφασης περιβαλλοντικής αδειοδότησης του έργου 
διασύνδεσης, στην οποία πρέπει να περιλαμβάνονται 
όλα τα έργα, για τα οποία ζητείται η παραχώρηση του 
ανωτέρω δικαιώματος, συμπεριλαμβανομένων και όσων 
χαρακτηρίζονται ως συνοδά έργα από την απόφαση 
περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία συνοδεύεται 
από την απόφαση έγκρισης του έργου της διασύνδεσης 
από την αρμόδια αρχή διασύνδεσης, τη σχετική απόφα-
ση περιβαλλοντικής αδειοδότησης και τα στοιχεία της 
περ. δ) της παρ. 6 του άρθρου 14. Η Κτηματική Υπηρε-σία διαβιβάζει την αίτηση αμελλητί και πάντως μέσα σε 
είκοσι (20) ημέρες από την κατάθεση σ’ αυτήν της αίτη-σης και της απόφασης περιβαλλοντικής αδειοδότησης, στα Υπουργεία Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Πολιτισμού 
και Αθλητισμού, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και 
Τουρισμού και στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, εκτός αν 
οι υπηρεσίες αυτές έχουν ήδη γνωμοδοτήσει κατά την 
περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου και οι γνωμοδο-
τήσεις τους έχουν συνυποβληθεί από τον ενδιαφερόμενο 
με την αίτηση. Μετά τη συγκέντρωση των γνωμών ή την 
άπρακτη παρέλευση προθεσμίας τριάντα (30) ημερών 
από την περιέλευση στις υπηρεσίες αυτές της αίτησης, η αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία ενεργεί για την έκδοση 
της απόφασης παραχώρησης. Κατά παρέκκλιση κάθε 
άλλης σχετικής διάταξης για τον καθορισμό των τελών 
διέλευσης και των τελών χρήσης δικαιωμάτων διέλευσης 
για την παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης αιγιαλού, 
παραλίας, συνεχόμενου ή παρακείμενου θαλάσσιου 
χώρου και πυθμένα, όσον αφορά στην εκτέλεση έργων 
εγκατάστασης υποβρυχίων καλωδίων τηλεπικοινωνιών, 
λαμβάνεται υπόψη ο κανονισμός καθορισμού των τελών διέλευσης και των τελών χρήσης δικαιωμάτων διέλευσης 
της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομεί-
ων (Ε.Ε.Τ.Τ.) ως καθ’ ύλην αρμόδιας αρχής.».
Άρθρο 111
Αναστολή εκτέλεσης πρωτοκόλλων κατεδάφισης και διοικητικής αποβολής - Τροποποίηση του άρθρου 247του ν. 4782/2021 (Α’ 36)
Το άρθρο 247 του ν. 4782/2021 (Α’ 36) τροποποιείται 
ως προς την προθεσμία αναστολής και το άρθρο δια-
μορφώνεται ως εξής:
«Αναστέλλεται μέχρι τις 31.3.2022 η εκτέλεση πρωτο-
κόλλων κατεδάφισης και διοικητικής αποβολής για έργα 
που υφίστανται πριν τις 9.3.2021, κάθε είδους, που έχουν 
κατασκευαστεί στον αιγιαλό, την παραλία, την όχθη, την 
παρόχθια ζώνη, το υδάτινο στοιχείο, τον πυθμένα και το 
υπέδαφος του βυθού της θάλασσας, λιμνοθάλασσας, 
λίμνης και κοίτης πλεύσιμου ποταμού χωρίς να υφίσταται 
απόφαση παραχώρησης της χρήσης αυτών.».
Άρθρο 112
Μεταβατική διάταξη - Προσθήκη άρθρου 30Α του ν. 2789/2000
Στον ν. 2789/2000 (Α’ 21), περί της προσαρμογής του 
ελληνικού δικαίου προς την οδηγία υπό στοιχεία 98/26/
ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 
της 19.5.1998 σχετικά με το αμετάκλητο του διακανο-
νισμού στα συστήματα πληρωμών και στα συστήματα 
διακανονισμού χρηματοπιστωτικών μέσων, προστίθεται 
άρθρο 30 Α ως εξής:
«Άρθρο 30Α
Μεταβατική διάταξη
Επεκτείνεται έως την 31η.12.2023 η εφαρμογή του πα-
ρόντος στα ιδρύματα των περ. (i) έως (v) της παρ. β’ του άρθρου 1, τα οποία συμμετέχουν άμεσα σε συστήματα 
διακανονισμού συναλλαγών, κατά την έννοια της παρ. α’ 
του άρθρου 1, με έδρα στο Ηνωμένο Βασίλειο.».
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 113
Έναρξη ισχύος
1. Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή 
του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
2. Η ισχύς του Μέρους Γ’ αρχίζει δεκαοκτώ (18) μήνες 
από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10740 Τεύχος A’ 208/05.11.2021
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 4 Νοεμβρίου 2021
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΙΚΡΑΜΜΕΝΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΕΥΡΗΣ  
Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας
ΑΣΗΜΙΝΑ ΓΚΑΓΚΑ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  Προστασίας του Πολίτη
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕOΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  
Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  Μετανάστευσης και Ασύλου
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΗΤΑΡΑΚΗΣ  
Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  Ναυτιλίας καιΝησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΒΑΝΟΣ  
Τουρισμού
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ  Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  
Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 4 Νοεμβρίου 2021
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ    
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01002080511210060*