ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4816 
Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσό-
δων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας - Τροποποί-
ηση του ν. 4557/2018 - Ενσωμάτωση της Οδηγί-
ας (ΕΕ) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβου-
λίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 
2018, σχετικά με την καταπολέμηση της νομιμο-
ποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότη-
τες μέσω του ποινικού δικαίου, επιτάχυνση της 
απονομής της δικαιοσύνης και άλλες επείγου-
σες διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΆρθρο 1: ΣκοπόςΆρθρο 2: ΑντικείμενοΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙ-
ΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΣΟΔΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟ-
ΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Άρθρο 3: Σκοπός - Αντικατάσταση του άρθρου 1 του 
ν. 4557/2018
Άρθρο 4: Αντικείμενο - Αντικατάσταση του άρθρου 
2 του ν. 4557/2018 (παρ. 1, περ. β’ και γ’ , παρ. 3, παρ. 4 
του άρθρου 3, περί των αδικημάτων νομιμοποίησης 
εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της Οδηγίας 
2018/1673)
Άρθρο 5: Βασικά αδικήματα - Αντικατάσταση του άρ-
θρου 4 του ν. 4557/2018 (Άρθρο 2 περί του ορισμού 
εγκληματικών δραστηριοτήτων της Οδηγίας 2018/1673)
Άρθρο 6: Ποινικές κυρώσεις για το βασικό αδίκημα 
και τις παραλλαγές του - Αντικατάσταση του άρθρου 39 του ν. 4557/2018 (περ. α’ της παρ. 3, παρ. 5 του άρθρου 
3, άρθρο 5, άρθρο 6, παρ. 1 και 2 του άρθρου 10 και 
άρθρο 11 περί των αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων 
από παράνομες δραστηριότητες των ποινών σε βάρος φυσικών προσώπων, των επιβαρυντικών περιστάσεων, της δικαιοδοσίας και των ερευνητικών μέσων της Οδη-γίας 2018/1673)Άρθρο 7: Δήμευση περιουσιακών στοιχείων - Αντικα-
τάσταση του άρθρου 40 του ν. 4557/2018 (Άρθρο 9 περί 
δήμευσης της Οδηγίας 2018/1673)
Άρθρο 8: Αποζημίωση υπέρ του Δημοσίου - Τροποποί-
ηση της παρ. 2 του άρθρου 41 του ν. 4557/2018
Άρθρο 9: Δέσμευση και απαγόρευση εκποίησης πε-
ριουσιακών στοιχείων - Αντικατάσταση του άρθρου 42 
του ν. 4557/2018 (Άρθρο 9 περί δήμευσης της Οδηγίας 2018/1673)
Άρθρο 10: Ευθύνη νομικών προσώπων και οντοτή-
των - Τροποποίηση των παρ. 1 και 8 του άρθρου 45 του 
ν. 4557/2018 (Άρθρα 7 και 8, περί ευθύνης νομικών προ-
σώπων και κυρώσεων για νομικά πρόσωπα, της Οδηγίας 
2018/1673)
Άρθρο 11: Μονάδες και αρμοδιότητες της Αρχής - 
Τροποποίηση της περ. δ’ της παρ. 2 του άρθρου 48 του ν. 4557/2018
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ 
ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 12: Κατά τόπον αρμόδιο διοικητικό Εφετείο - 
Προσθήκη εδαφίου στην παρ.  1 του άρθρου 3 του 
ν. 702/1977
Άρθρο 13: Κατά τόπον αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο 
για διαφορές ουσίας - Αντικατάσταση της παρ. 2 του 
άρθρου 7 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας
Άρθρο 14: Κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο για τις δι-
αφορές του άρθρου 216 του Κώδικα Διοικητικής Δικο-
νομίας - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 218 του 
Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας
Άρθρο 15: Εξουσία του δικαστηρίου - Προσθήκη εδα-
φίου στην παρ. 5 του άρθρου 224 του Κώδικα Διοικητι-κής Δικονομίας
Άρθρο 16: Αύξηση οργανικών θέσεων δικαστικών λει-
τουργών Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΚΑΙ 
ΤΟΥΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 17: Μόνιμη Επιτροπή Δοκιμασίας Επάρκειας - 
Τροποποίηση της παρ. του 2 άρθρου 16 του ν. 4194/2013
Άρθρο 18: Αποζημίωση μελών των Κεντρικών Επιτρο-
πών Εξετάσεων, των Οργανωτικών Επιτροπών των Εφε-
τείων και των Ομάδων Βαθμολόγησης των Πανελλήνιων 
Διαγωνισμών ΔικηγόρωνΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
9 Ιουλίου 2021 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1188363
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8364 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
Άρθρο 19: Καθήκοντα δικαστικών υπαλλήλων - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 112 του ν. 4798/2021
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’: ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 20: Μεταβατικές διατάξεις για τις εκκρεμείς 
υποθέσεις ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’: ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 21: Καταργούμενες διατάξειςΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’: ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 22: Παράταση συμβάσεων ταχυδρομικών υπη-
ρεσιών
Άρθρο 23: Ρύθμιση οφειλών προς τον Ενιαίο Δημοσι-
ογραφικό Οργανισμό Επικουρικής Ασφάλισης και Περί-
θαλψης (Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π.) από εισφορές των περ. α’ και β’ της 
παρ. 1 του άρθρου 6 του α.ν. 248/1967 - Τροποποίηση της παρ. 4 του άρθρου 50 του ν. 4779/2021
Άρθρο 24: Παράταση θητείας διοικητικού συμβουλίου 
Α.Π.Ε. - Μ.Π.Ε. Α.Ε.
Άρθρο 25: Δωρεές κινητών, υπηρεσιών και έργων 
υποστηρικτικών της διαδικασίας εμβολιασμού κατά του 
κορωνοϊού COVID-19
Άρθρο 26: Επιτροπή ΕνστάσεωνΆρθρο 27: Παράταση θητείας οργάνων Διοίκησης
Άρθρο 28: Ρύθμιση οφειλών ιδιωτικών φαρμακείων 
του άρθρου 34 του ν. 3918/2011 - Προσθήκη παρ. 9 στο 
άρθρο 34 του ν. 3918/2011
Άρθρο 29: Μετακίνηση ιατρικού προσωπικού ειδικό-
τητας αναισθησιολογίας
Άρθρο 30: Ασυμβίβαστο μελών Διοικητικού Συμ-
βουλίου Φαρμακευτικών Συλλόγων και Συνεταιρισμών 
Φαρμακοποιών (ΣΥ.ΦΑ.) - Τροποποίηση του άρθρου 
εβδομηκοστού ένατου του ν. 4812/2021
Άρθρο 31: Παράταση ισχύος συμβάσεων για την κάλυ-
ψη έκτακτων αναγκών στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο 
Ιωαννίνων
Άρθρο 32: Οικονομικό κίνητρο σε ιατρούς κλάδου ΕΣΥ 
και ειδικευόμενους ειδικότητας αναισθησιολογίας
Άρθρο 33: Διευκολύνσεις ως προς τη λειτουργία επι-
χειρήσεων ή άλλων χώρων συνάθροισης
Άρθρο 34: Υποστηρικτικά μέτρα των εμβολιασθέντων 
ατόμων
Άρθρο 35: Ηλεκτρονικές ιατρικές βεβαιώσειςΆρθρο 36: Ηλεκτρονική εφαρμογή «myHealth»Άρθρο 37: Παράταση της χρήσης χώρου του κτιρίου 
του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Ε.Ι.Ε.) από το νομικό 
πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρα-
κτήρα με την επωνυμία «Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης 
και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου» (Ε.Κ.Τ.)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’: ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 38: Έναρξη ισχύος
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του Κεφαλαίου Β’ είναι η βελτίωση και ο εξορ-
θολογισμός του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου για 
την καταπολέμηση εσόδων από παράνομες δραστηριό-
τητες μέσω του ποινικού δικαίου διά της ενσωμάτωσης της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβου-
λίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, σχε-
τικά με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων 
από παράνομες δραστηριότη τες μέσω του ποινικού 
δικαίου (L 284). Με το δε Κεφάλαιο Γ’ σκοπούνται η επι-
τάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, καθώς και η 
διευκόλυνση των πολιτών στην αναζήτηση δικαστικής 
προστασίας, στο πλαίσιο της ενίσχυσης του δικαιώμα-
τος δικαστικής προστασίας (παρ. 1 του άρθρου 20 του 
Συντάγματος).
Άρθρο 2
Αντικείμενο
Αντικείμενο του Κεφαλαίου Β’ είναι η ενσωμάτωση της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω του ποινικού δικαίου 
(L 284), καθώς και η επικαιροποίηση του καταλόγου των 
βασικών αδικημάτων που αφορούν στη νομιμοποίη-
ση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η αναδι-
αμόρφωση των προβλεπόμενων πλαισίων ποινής και 
των κυρώσεων και η ευθυγράμμιση των προϋποθέσε-
ων και της διαδικασίας δέσμευσης και δήμευσης των 
προϊόντων του εγκλήματος της νομιμοποίησης εσόδων 
από παράνομες δραστηριότητες με τον Ποινικό Κώδικα 
(Π.Κ., 4619/2019, Α’ 95). Επιπροσθέτως, με το Κεφάλαιο 
Γ’ δίνεται έμφαση στην ορθολογική κατανομή της δικα-
στηριακής ύλης μεταξύ των διοικητικών δικαστηρίων, 
προκειμένου να επιτευχθεί επιτάχυνση και βελτίωση της 
απονομής της διοικητικής δικαιοσύνης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΣΟΔΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Άρθρο 3
Σκοπός - Αντικατάσταση του άρθρου 1 του ν. 4557/2018
Το άρθρο 1 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η πρόληψη και καταστολή 
της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
καθώς και η προστασία του χρηματοπιστωτικού συστή-
ματος από τους κινδύνους που αυτές ενέχουν.».
Άρθρο 4
Αντικείμενο - Αντικατάσταση του άρθρου 2 του ν. 4557/2018 (Παρ. 1, περ. β’ και γ’ , παρ. 3, παρ. 4 του άρθρου 3, περί των αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της Οδηγίας 2018/1673)
Το άρθρο 2 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8365 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
«Άρθρο 2
Αντικείμενο
1. Νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες (ξέπλυμα χρήματος) συνιστούν οι εξής πράξεις:
α) η μετατροπή ή η μεταβίβαση περιουσίας εν γνώσει 
του γεγονότος ότι προέρχεται από εγκληματική δραστη-
ριότητα, ή από πράξη συμμετοχής σε τέτοια δραστη-
ριότητα, με σκοπό την απόκρυψη ή τη συγκάλυψη της 
παράνομης προέλευσής της, ή την παροχή συνδρομής σε οποιονδήποτε ενέχεται σ τη δραστηριότητα αυτή για 
να αποφύγει τις έννομες συνέπειες των πράξεών του,
β) η απόκρυψη ή συγκάλυψη της αλήθειας, όσον αφο-
ρά τη φύση, την προέλευση, τη διάθεση, τη διακίνηση ή 
τη χρήση περιουσίας ή τον τόπο όπου αυτή βρίσκεται ή 
την κυριότητα επ’ αυτής, ή τα σχετικά με αυτή δικαιώμα-
τα, εν γνώσει του γεγονότος ότι η περιουσία αυτή προ-έρχεται από εγκληματική δραστηριότητα ή από πράξη συμμετοχής σε τέτοια δραστηριότητα,
γ) η απόκτηση, κατοχή ή χρήση περιουσίας, εν γνώσει, 
κατά τον χρόνο κτήσης, ή κατά τον χρόνο περιέλευσης της κατοχής ή της χρήσης, του γεγονότος ότι η περιου-σία προέρχεται από εγκλ ηματική δραστηριότητα ή από 
πράξη συμμετοχής σε τέτοια δραστηριότητα,
δ) η χρησιμοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα με 
την τοποθέτηση σε αυτόν ή τη διακίνηση μέσω αυτού εσό-
δων που προέρχονται από ε γκληματικές δραστηριότητες, 
με σκοπό να προσδοθεί νομιμοφάνεια στα εν λόγω έσοδα.
2. Νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηρι-
ότητες υπάρχει και όταν οι δραστηριότητες από τις οποί-
ες προέρχεται η προς νομιμοποίηση περιουσία έχουν 
λάβει χώρα στο έδαφος άλλου κράτους, εφόσον αυτές 
θα ήταν βασικό αδίκημα αν διαπράττονταν στην Ελλάδα 
και θεωρούνται αξιόποινες, σύμφωνα με τη νομοθεσία 
του κράτους αυτού. Δεν απαιτείται να είναι αξιόποινες, 
σύμφωνα με τη νομοθεσία του ξένου κράτους οι δρα-
στηριότητες που, αν είχαν λάβει χώρα στην Ελλάδα, θα συνιστούσαν ένα από τα βασικά αδικήματα των περ. α’ , β’ , γ’ , δ, η’ , θ’ , ια’ , ιγ’ , ιθ’ του άρθρου 4 του παρόντος και του 
άρθρου 323Α περί εμπορίας ανθρώπων του Ποινικού 
Κώδικα (Π.Κ., 4619/2019, Α’ 95).
3. Καταδίκη για τα αδικήματα της παρ. 1 είναι δυνατή 
όταν αποδεικνύεται ότι η περιουσία προήλθε από συγκε-
κριμένο βασικό αδίκημα του άρθρου 4, χωρίς να απαι-τείται η στοιχειοθέτηση με κάθε λεπτομέρεια όλων των 
πραγματικών στοιχείων ή περιστάσεων που σχετίζονται 
με την εν λόγω εγκληματική δραστηριότητα, μεταξύ των 
οποίων και η ταυτότητα του δράστη.».
Άρθρο 5
Βασικά αδικήματα - Αντικατάσταση του άρθρου 4 του ν. 4557/2018 (Άρθρο 2 περί του ορισμού εγκληματικών δραστηριοτήτων της Οδηγίας 2018/1673)
Το άρθρο 4 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 4
Βασικά αδικήματα
Για τους σκοπούς του παρόντος, ως «βασικά αδικήμα-
τα» νοούνται τα ακόλουθα:α) η εγκληματική οργάνωση κατά το άρθρο 187 του 
Ποινικού Κώδικα (ΠΚ, ν. 4619/2019, Α’ 95),
β) οι τρομοκρατικές πράξεις, η τρομοκρατική οργά-
νωση και η αξιόποινη υποστήριξη και χρηματοδότησή 
τους κατά τα άρθρα 187Α, 187Β ΠΚ και 32 έως 35 του 
ν. 4689/2020 (Α’ 103),
γ) η δωροληψία και η δωροδοκία πολιτικών προσώπων 
και δικαστικών λειτουργών κατά τα άρθρα 159, 159Α και 
237 ΠΚ και η δωροληψία και η δωροδοκία υπαλλήλου 
κατά τα άρθρα 235 και 236 ΠΚ,
δ) η εμπορία επιρροής-μεσάζοντες και η δωροληψία 
και δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα κατά τα άρθρα 
237Α και 396 ΠΚ και η δωροδοκία-δωροληψία για αλ-
λοίωση αποτελέσματος αγώνα κατά το άρθρο 132 του ν. 2725/1999 (Α’ 121),
ε) τα εγκλήματα κατά των τηλεπικοινωνιών κατά τις 
παρ. 1 έως 4 του άρθρου 292Α, τα άρθρα 292Β, 292Γ , 
292Δ και τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 292Ε ΠΚ και η πα-ράνομη πρόσβαση σε σύστημα πληροφοριών ή σε δε-δομένα κατά τα άρθρα 370Α, 370Β, 370Γ , τις παρ. 2 και 3 του άρθρου 370Δ και το άρθρο 370Ε ΠΚ,
στ) η ανθρωποκτονία με πρόθεση κατά το άρθρο 299 
ΠΚ, η βαριά σωματική βλάβη κατά το άρθρο 310 ΠΚ, η θανατηφόρα βλάβη κατά το άρθρο 311 ΠΚ, η αρπαγή κατά το άρθρο 322 ΠΚ, η εμπορία ανθρώπων κατά το 
άρθρο 323Α ΠΚ, η αρπαγή ανηλίκων κατά το άρθρο 
324 ΠΚ και η παράνομη κατακράτηση κατά το άρθρο 
325 ΠΚ,
ζ) η παραχάραξη νομίσματος και άλλων μέσων πλη-
ρωμής κατά το άρθρο 207 ΠΚ, η κυκλοφορία πλαστών νομισμάτων και άλλων μέσων πληρωμής κατά το άρ-θρο 208 ΠΚ, η καθ’ υπέρβαση κατασκευή νομίσματος 
κατά το άρθρο 208Α ΠΚ, η πλαστογραφία και κατάχρη-
ση ενσήμων κατά την παρ. 1 του άρθρου 208Γ ΠΚ, οι 
προπαρασκευαστικές πράξεις του άρθρου 211 ΠΚ, η 
πλαστογραφία κατά το άρθρο 216 ΠΚ, η διακεκριμέ-
νη πλαστογραφία πιστοποιητικών κατά την παρ. 3 του άρθρου 217 ΠΚ, η κλοπή κατά το άρθρο 372 ΠΚ, η δια-
κεκριμένη κλοπή κατά το άρθρο 374 ΠΚ, η υπεξαίρεση 
κατά το άρθρο 375 ΠΚ, η ληστεία κατά το άρθρο 380 
ΠΚ, η εκβίαση κατά το άρθρο 385 ΠΚ, η απάτη κατά το 
άρθρο 386 ΠΚ, η απάτη με υπολογιστή κατά το άρθρο 
386Α ΠΚ, η απάτη σχετικά με τις επιχορηγήσεις κατά 
το άρθρο 386Β ΠΚ, η απιστία κατά το άρθρο 390 ΠΚ, 
η αποδοχή και διάθεση προϊόντων εγκλήματος κατά 
την παρ. 1 του άρθρου 394 ΠΚ και η τοκογλυφία κατά 
το άρθρο 404 ΠΚ,
η) η διευκόλυνση προσβολών της ανηλικότητας κατά 
το άρθρο 348 ΠΚ, η πορνογραφία ανηλίκων κατά το άρ-
θρο 348Α ΠΚ, η προσέλκυση παιδιών για γενετήσιους 
λόγους κατά το άρθρο 348Β ΠΚ, οι πορνογραφικές παρα-
στάσεις ανηλίκων κατά το άρθρο 348Γ ΠΚ, η μαστροπεία 
κατά το άρθρο 349 ΠΚ και η γενετήσια πράξη με ανήλικο 
έναντι αμοιβής κατά το άρθρο 351Α ΠΚ,
θ) τα εγκλήματα των άρθρων 20 έως και 23 του 
ν. 4139/2013 (Α’ 74) περί εξαρτησιογόνων ουσιών,
ι) τα εγκλήματα των άρθρων 6, 15 και 17 του ν. 2168/
1993 (Α’ 147) περί θεμάτων που αφορούν όπλα, πυρομα-
χικά, εκρηκτικές ύλες, εκρηκτικούς μηχανισμούς,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8366 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
ια) τα εγκλήματα των άρθρων 53, 54, 55, 61 και 63 του 
ν. 3028/2002 (Α’ 153) περί προστασίας των αρχαιοτήτων 
και της πολιτιστικής κληρονομιάς,
ιβ) τα εγκλήματα των παρ. 1 και 3 του άρθρου 8 του ν.δ. 
181/1974 (Α’ 347) περί προστασίας από τις ιοντίζουσες 
ακτινοβολίες,
ιγ) τα εγκλήματα των παρ. 5 έως και 8 του άρθρου 29 
και του άρθρου 30 του ν. 4251/2014 (Α’ 80) περί μετανά-στευσης και κοινωνικής ένταξης,
ιδ) τα εγκλήματα για την ποινική προστασία των οι-
κονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης του άρθρου 24 του ν. 4689/2020 (Α’ 103),
ιε) τα χρηματιστηριακά εγκλήματα των άρθρων 28 έως 
και 31 του ν. 4443/2016 (Α’ 232),
ιστ) τα εγκλήματα:
ιστα) της φοροδιαφυγής του άρθρου 66 του 
ν. 4174/2013 (Α’ 170) με την εξαίρεση του πρώτου εδα-φίου της παρ. 5, και της διασυνοριακής απάτης σχετικά 
με τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) του άρθρου 
23 του ν. 4689/2020,
ιστβ) της λαθρεμπορίας των άρθρων 155 έως και 157 
του ν. 2960/2001 (Α’ 265),
ιζ) τα εγκλήματα των παρ. 1 έως 3 του άρθρου 28 του 
ν. 1650/1986 (Α’ 160) περί προστασίας του περιβάλλο-
ντος και των παρ. 1 έως 5 του άρθρου 6 του ν. 4037/2012 
(Α’ 10) για τη θαλάσσια ρύπανση και της περ. α’ της παρ. 1 
του άρθρου 13 του ν. 743/1977 (Α’ 319), όπως κωδικοποι-
ήθηκε σε ενιαίο κείμενο με το π.δ. 55/1998 (Α’ 58) περί 
προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος,
ιη) τα εγκλήματα του άρθρου 66 του ν. 2121/1993 (Α’ 25) 
περί πνευματικής ιδιοκτησίας και των παρ. 1 και 2 του άρ-
θρου 45 του ν. 4679/2020 (Α’ 71) περί εμπορικών σημάτων,
ιθ) η πειρατεία κατά το άρθρο 215 του ν.δ. 187/1973 
(Α’ 261),
κ) τα εγκλήματα της μη καταβολής χρεών προς το Δη-
μόσιο του άρθρου 25 του ν. 1882/1990 (Α’ 43), με την 
εξαίρεση της περ. α’ της παρ. 1, καθώς και της μη κατα-βολής χρεών που προκύπτουν από χρηματικές ποινές ή 
πρόστιμα που έχουν επιβληθεί από τα δικαστήρια ή από 
διοικητικές και άλλες αρχές, και
κα) κάθε άλλο έγκλημα που τιμωρείται με ποινή στε-
ρητική της ελευθερίας, της οποίας το ελάχιστο όριο εί-
ναι άνω των τριών (3) μηνών, από το οποίο προκύπτει 
περιουσιακό όφελος.».
Άρθρο 6
Ποινικές κυρώσεις για το βασικό αδίκημα και τις παραλλαγές του - Αντικατάσταση του άρθρου 39 του ν. 4557/2018 (Περ. α’ παρ. 3, παρ. 5 άρθρου 3, άρθρο 5, άρθρο 6, παρ. 1 και 2 άρθρου 10 και άρθρο 11 περί των αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, των ποινών σε βάρος φυσικών προσώπων, των επιβαρυντικών περιστάσεων, της δικαιοδοσίας 
και των ερευνητικών μέσων της Οδηγίας 
2018/1673)
Το άρθρο 39 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:«Άρθρο 39
Ποινικές κυρώσεις
1. α) Ο υπαίτιος πράξεων νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες τιμωρείται με κάθειρξη 
έως οκτώ (8) έτη και με χρηματική ποινή από τριακόσιες 
(300) έως χίλιες (1.000) ημερήσιες μονάδες.
β) Ο υπαίτιος των πράξεων της περ. α’ τιμωρείται με 
κάθειρξη έως δέκα (10) έτη και με χρηματική ποινή από 
χίλιες (1.000) έως πέντε χιλιάδες (5.000) ημερήσιες μο-νάδες:
αα) αν το αντικείμενο της νομιμοποίησης υπερβαίνει 
συνολικά σε αξία το ποσό των εκατό είκοσι χιλιάδων 
(120.000) ευρώ, ή
ββ) αν η πράξη τελείται από υπόχρεο φυσικό πρόσωπο 
κατά την άσκηση της επαγγελματικής του δραστηριό-
τητας ή από πρόσωπο του πρώτου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 46, ή
γγ) αν η περιουσία που είναι αντικείμενο νομιμοποί-
ησης προέρχεται από τα κακουργήματα των περ. α’ , β’ , 
γ’ , η’ και θ’ του άρθρου 4, καθώς και των άρθρων 323Α, 
374, 380, της παρ. 2 και του δεύτερου εδαφίου της παρ. 3 
του άρθρου 385 του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ, 4619/2019, 
Α’ 95), της παρ. 5 του άρθρου 29 και του άρθρου 30 του ν. 4251/2014 (Α’ 80).
γ) Ο υπαίτιος των πράξεων της περ.  α’ τιμωρείται 
με κάθειρξη και με χρηματική ποινή από δύο χιλιάδες 
(2.000) έως δέκα χιλιάδες (10.000) ημερήσιες μονάδες, 
αν ασκεί τέτοιου είδους δραστη ριότητες κατ’ επάγγελμα 
ή ως μέλος εγκληματικής οργάνωσης, η οποία επιδιώκει 
την τέλεση πράξεων νομιμοποίησης.
δ) Αν το βασικό αδίκημα τιμωρείται σε βαθμό πλημ-
μελήματος, η ποινή για το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες είναι φυλά-
κιση έως τρία (3) έτη και χρηματική ποινή έως τριακόσιες 
(300) ημερήσιες μονάδες. Αν η πράξη τελέστηκε κατ’ 
επάγγελμα επιβάλλονται οι κυρώσεις της περ. γ’ .
ε) Η ποινική ευθύνη για το βασικό αδίκημα δεν απο-
κλείει την τιμωρία των υπαιτίων, αυτουργού και συμ-
μετόχων για τις πράξεις των περ. α’ , β’ , γ’ και δ’ , εφό-
σον τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των 
πράξεων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες είναι διαφορετικά από εκείνα του 
βασικού αδικήματος. Σε κάθε περίπτωση, ο αυτουρ-
γός ή ο συμμέτοχος της πράξης της περ. γ’ της παρ. 1 
του άρθρου 2 μένει ατιμώρητος εάν κριθεί ένοχος, με την ίδια ή με προγενέστερη απόφαση, για την τέλεση 
του βασικού αδικήματος, εκτός εάν για την πράξη της 
νομιμοποίησης απειλείται στερητική της ελευθερίας 
ποινή με υψηλότερο ανώτατο όριο. Η απαλλαγή κατά 
το προηγούμενο εδάφιο δεν αποκλείει την επιβολή 
ποινής στους λοιπούς αυτουργούς ή συμμετόχους της πράξης της νομιμοποίησης. Αν εχώρησε καταδίκη του 
υπαιτίου για βασικό αδίκημα, η ποινή κατ’ αυτού ή των 
οικείων του για το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων 
που έχουν προκύψει από το ίδιο βασικό αδίκημα δεν 
μπορεί να υπερβαίνει την επιβληθείσα ποινή για την 
τέλεση του βασικού αδικήματος.
στ) Με φυλάκιση και χρηματική ποινή έως πεντακό-
σιες (500) ημερήσιες μονάδες τιμωρείται ο υπαίτιος του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8367 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
εγκλήματος της νομιμοποίησης εσόδων της περ. γ’ της 
παρ. 1 του άρθρου 2 που δεν είναι συμμέτοχος στη δι-άπραξη του βασικού αδικήματος, εφόσον είναι οικείος του υπαιτίου του βασικού αδικήματος.
ζ) Το τελευταίο εδάφιο της περ. ε’ και η περ. στ’ δεν 
εφαρμόζονται αν συντρέχουν περιστάσεις κατ’ επάγ-
γελμα τέλεσης της νομιμοποίησης.
η) Κατά την επιμέτρηση της ποινής για πράξεις νομι-
μοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
λαμβάνονται υπόψη ως επιβαρυντικές περιστάσεις οι 
αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις για το αδίκημα 
αυτό που εκδίδουν δικαστήρια άλλων κρατών μερών 
της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης της 16ης 
Μαΐου 2005 για τη νομιμοποίηση, την ανίχνευση, την 
κατάσχεση και τη δήμευση εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρα-
τίας, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4478/2017 (Α’ 91).
2. Η παρ. 1 εφαρμόζεται και όταν οι πράξεις νομιμο-
ποίησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες τε-
λέστηκαν στην αλλοδαπή από ημεδαπό, ακόμη και αν 
δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των παρ. 1 και 3 του 
άρθρου 6 ΠΚ. Εφαρμόζεται επίσης και όταν οι πράξεις 
αυτές τελέστηκαν στην αλλοδαπή προς όφελος νομικού 
προσώπου ή οντότητας που έχει έδρα ή εγκατάσταση 
στην Ελλάδα.
3. Η άσκηση ποινικής δίωξης και η καταδίκη για νομι-
μοποίηση εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
δεν προϋποθέτουν ποινική δίωξη ή καταδίκη του υπαι-
τίου για το βασικό αδίκημα.
4. Στις περιπτώσεις εξάλειψης του αξιόποινου, δικαστι-
κής άφεσης της ποινής, αθώωσης λόγω του ότι η πράξη κατέστη ανέγκλητη ή απαλλαγής του υπαιτίου από την 
ποινή λόγω ικανοποίησης του ζημιωθέντος για το βασικό 
αδίκημα, για το οποίο προβλέπεται ότι η ικανοποίηση 
του ζημιωθέντος επιφέρει αυτό το αποτέλεσμα, εξαλεί-
φεται το αξιόποινο, δεν επιβάλλεται ποινή, κηρύσσεται 
αθώος ή απαλλάσσεται αντίστοιχα ο υπαίτιος από την 
ποινή και για τις συναφείς πράξεις νομιμοποίησης εσό-
δων. Η παρούσα δεν εφαρμόζεται όταν το αξιόποινο του 
βασικού αδικήματος εξαλείφθηκε λόγω παραγραφής.
5. Με φυλάκιση μέχρι δύο (2) έτη και χρηματική ποι-
νή έως διακόσιες (200) ημερήσιες μονάδες τιμωρείται ο 
υπάλληλος του υπόχρεου νομικού προσώπου ή όποιο 
άλλο υπόχρεο προς αναφορά ύποπτων συναλλαγών 
πρόσωπο παραλείπει να αναφέρει αρμοδίως ύποπτες 
ή ασυνήθεις συναλλαγές ή δραστηριότητες ή παρουσι-άζει ψευδή ή παραπλανητικά στοιχεία, κατά παράβαση 
των σχετικών νομοθετικών, διοικητικών ή κανονιστικών 
διατάξεων και κανόνων, εφόσον για την πράξη του δεν προβλέπεται βαρύτερη ποινή από άλλες διατάξεις.
6. Τα κακουργήματα που προβλέπονται στον παρόντα 
νόμο δικάζονται από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημά-
των και τα πλημμελήματα από το Τριμελές Πλημμελει-
οδικείο.
7. Επί των εγκλημάτων της παρ. 1 δύνανται να διενερ-
γηθούν οι ειδικές ανακριτικές πράξεις του άρθρου 254 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ, ν. 4620/2019, 
Α’ 96).».Άρθρο 7
Δήμευση περιουσιακών στοιχείων - Αντικατάσταση του άρθρου 40 του ν. 4557/2018 (Άρθρο 9 περί δήμευσης της Οδηγίας 2018/1673)
Το άρθρο 40 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 40
Δήμευση περιουσιακών στοιχείων
1. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποτελούν προϊόν βα-
σικού αδικήματος του άρθρου 4, ή των αδικημάτων του 
άρθρου 2, ή που έχουν αποκτηθεί αμέσως ή εμμέσως 
ως προϊόν τέτοιων αδικημάτων, ή τα μέσα που έχουν 
χρησιμοποιηθεί ή προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν 
προς τέλεση αυτών των αδικημάτων, κατάσχονται και, 
εφόσον δεν συντρέχει περίπτωση απόδοσής τους στον ιδιοκτήτη, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 311 και 
το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 372 του Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας (ΚΠΔ, ν. 4620/2019, Α’ 96), δημεύονται υπο-
χρεωτικά με την καταδικαστική απόφαση. Σε περίπτωση 
ανάμειξης του προϊόντος του αδικήματος με περιουσία που προέρχεται από νόμιμες πηγές, η κατάσχεση και η 
δήμευση επιβάλλονται μέχρι του ποσού της αξίας του 
προϊόντος αυτού. Η δήμευση επιβάλλεται ακόμη και αν τα περιουσιακά στοιχεία ή μέσα ανήκουν σε τρίτο, εφό-σον αυτός τελούσε εν γνώσει του βασικού αδικήματος 
ή των αδικημάτων του άρθρου 2 κατά τον χρόνο κτήσης 
τους. Η γνώση του τρίτου πρέπει να αιτιολογείται ειδι-
κά στη δικαστική απόφαση. Όταν ο τρίτος είναι νομικό 
πρόσωπο, εξετάζεται αν υπήρχε η προβλεπόμενη γνώση 
σχετικά με την προέλευση των περιουσιακών στοιχεί-
ων σε όποιον έχει εξουσία εκπροσώπησής του ή είναι 
εξουσιοδοτημένος για τη λήψη αποφάσεων ή για την 
άσκηση ελέγχου, στο πλαίσιο του νομικού προσώπου 
ή της επιχείρησης ή σε όποιον ασκεί εν τοις πράγμα-
σι τα καθήκοντα αυτά. Η παρούσα ισχύει και σε περί-
πτωση απόπειρας των ανωτέρω αδικημάτων. Δήμευση δεν επιβάλλεται όταν το δικαστήριο, αυτεπαγγέλτως ή μετά από αίτημα διαδίκου ή τρίτου, κρίνει ότι αυτή είναι στη συγκεκριμένη περίπτωση δυσανάλογη, όπως όταν υπάρχει κίνδυνος να αποστερήσει τον καταδικασθέντα 
ή τρίτο, ιδίως την οικογένειά τους, από πράγμα που εξυ-
πηρετεί τον αναγκαίο βιοπορισμό τους ή να προκαλέσει 
σε αυτούς υπέρμετρη και ανεπανόρθωτη βλάβη. Στις 
περιπτώσεις του προηγούμενου εδαφίου, το δικαστήριο 
μπορεί να επιβάλει αναλόγως περιορισμένη δήμευση ή χρηματική ποινή, σύμφωνα με την παρ. 2.
2. Αν η περιουσία ή το προϊόν, σύμφωνα με την παρ. 1, 
δεν υπάρχει πλέον, δεν έχει βρεθεί ή δεν είναι δυνατόν να 
κατασχεθεί, κατάσχονται και δημεύονται με τους όρους 
της παρ. 1 περιουσιακά στοιχεία ίσης αξίας προς εκεί-
νη της προαναφερθείσας περιουσίας ή του προϊόντος 
κατά τον χρόνο της καταδικαστικής απόφασης, όπως 
την προσδιορίζει το δικαστήριο (αναπληρωματική δή-μευση). Το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει και χρηματι-
κή ποινή μέχρι του ποσού της αξίας της περιουσίας ή 
του προϊόντος, αν κρίνει ότι δεν υπάρχουν πρόσθετα 
περιουσιακά στοιχεία προς δήμευση ή τα υπάρχοντα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8368 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
υπολείπονται της αξίας της περιουσίας ή του προϊόντος 
ή ανήκουν σε τρίτο στον οποίο δεν μπορεί να επιβληθεί δήμευση. Το πρώτο και δεύτερο εδάφιο δεν εφαρμόζο-νται όταν η περιουσία ή το προϊόν της παρ. 1 έχει ήδη 
αποτελέσει αντικείμενο δήμευσης, με βάση αμετάκλητη 
απόφαση η οποία εκδόθηκε σε άλλη δίκη. Τα εδάφια 
αυτά εφαρμόζονται όμως, αν η προηγηθείσα δήμευση 
ήταν αναπληρωματική δήμευση και τα δημευθέντα 
περιουσιακά στοιχεία δεν είχαν προέλθει από την αξι-
όποινη συμπεριφορά για την οπ οία είχε επιβληθεί η δή-
μευσή τους. Η δήμευση που επιβάλλεται με τους όρους 
της παρ. 1 και της παρούσας δεν θίγει προγενέστερα 
δικαιώματα που έχουν αποκτήσει καλόπιστοι τρίτοι ή 
ο ζημιωθείς από το βασικό αδίκημα ή από το αδίκημα 
νομιμοποίησης επί των δημευθέντων περιουσιακών 
στοιχείων. Τα δικαιώματα αυτά μπορούν να ασκηθούν 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ιδιωτικού δικαίου και του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
3. Δήμευση διατάσσεται και όταν δεν έχει ασκηθεί 
δίωξη λόγω θανάτου του υπαιτίου ή η δίωξη που είχε 
ασκηθεί έπαυσε οριστικά, ή κηρύχθηκε απαράδεκτη. 
Στις περιπτώσεις αυτές, η δήμευση διατάσσεται με βού-
λευμα του δικαστικού συμβουλίου, ή με απόφαση του 
δικαστηρίου που παύει ή κη ρύσσει απαράδεκτη την ποι-
νική δίωξη και, αν δεν έχει ασκηθεί δίωξη, με βούλευμα 
του κατά τόπον αρμόδιου συμβουλίου πλημμελειοδικών. 
Το άρθρο 495 και η παρ. 3 του άρθρου 504 ΚΠΔ εφαρ-
μόζονται αναλόγως και στην προκειμένη περίπτωση.
4. Η παρ. 2 του άρθρου 311 και το δεύτερο εδάφιο του 
άρθρου 372 ΚΠΔ, εφαρμόζονται αναλόγως και αν έχει 
διαταχθεί δήμευση κατά της περιουσίας τρίτου, ο οποίος 
δεν συμμετείχε στη δίκη ούτε κλητεύθηκε σε αυτήν.
5. Σε κάθε περίπτωση δήμευσης, το δικαστήριο απο-
φασίζει αν αυτά που δημεύθηκαν επιβάλλεται να κατα-
στραφούν, ή αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το 
δημόσιο συμφέρον, για κοινωνικούς σκοπούς, ή για την 
ικανοποίηση του ζημιωθέντος από το βασικό αδίκημα ή 
το αδίκημα νομιμοποίησης. Στην τελευταία περίπτωση ο 
ζημιωθείς μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματά του επί του 
δημευθέντος αντικειμένου σύμφωνα με τις διατάξεις του 
ιδιωτικού δικαίου και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.».
Άρθρο 8Αποζημίωση υπέρ του Δημοσίου - 
Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 41 του 
ν. 4557/2018
Η παρ. 2 του άρθρου 41 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) τρο-
ποποιείται με την επικαιροποίηση των αναφερόμενων 
αδικημάτων και το άρθρο 41 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 41
Αποζημίωση υπέρ του Δημοσίου (άρθρα 58 και 59 περί κυρώσεων της Οδηγίας 2015/849)
1. Το Δημόσιο μπορεί, ύστερα από πρακτικό ή γνω-
μοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, να 
αξιώσει ενώπιον των αρμόδιων πολιτικών δικαστηρίων από τον αμετακλήτως καταδικασμένο σε στερητική της 
ελευθερίας ποινή τουλάχιστον τριών (3) ετών για ποινικό 
αδίκημα της παρ. 2, κάθε άλλη περιουσία που αυτός έχει αποκτήσει από άλλο αδίκημα της παρ. 2, έστω και αν δεν 
έχει ασκηθεί για το αδίκημα αυτό δίωξη, λόγω θανάτου 
του υπαιτίου ή η δίωξη που είχε ασκηθεί έπαυσε οριστικά 
ή κηρύχθηκε απαράδεκτη.
2. Η παρ. 1 εφαρμόζεται στα παρακάτω ποινικά αδι-
κήματα, εφόσον αυτά αμέσως ή εμμέσως μπορούν να 
οδηγήσουν σε οικονομικό όφελος:
α) των περ. α’ , β’ , γ’ και θ’ του άρθρου 4 του παρόντος, 
και των άρθρων 237Α, 323Α και 396 του Ποινικού Κώδικα 
(ΠΚ, 4619/2019, Α’ 95),
β) των άρθρων 207, 208, 208Α ΠΚ,γ) των άρθρων 216, 372, 374, 375 και της παρ. 1 του 
άρθρου 394 ΠΚ, εφόσον αφορούν μέσα πληρωμής πλην 
των μετρητών,
δ) των άρθρων 348Α, 348Β, 348Γ , 349 ΠΚ,ε) του άρθρου 292Β ΠΚ.
3. Αν η περιουσία που αναφέρεται στην παρ. 1 έχει 
μεταβιβαστεί σε τρίτο, ο καταδικασμένος υποχρεούται σε αποζημίωση ίση με την αξία της κατά τον χρόνο συ-
ζήτησης της αγωγής. Η παραπάνω αξίωση μπορεί να 
ασκηθεί και κατά τρίτου που απέκτησε από χαριστική 
αιτία, εφόσον κατά το χρόνο της κτήσης ήταν σύζυγος ή συγγενής εξ αίματος κατ’ ευθεία γραμμή με τον κατα-δικασμένο ή αδελφός του ή θετό τέκνο του, καθώς και εναντίον κάθε τρίτου που απέκτησε την περιουσία μετά την άσκηση κατά του καταδικασμένου ποινικής δίωξης 
για το πιο πάνω έγκλημα, αν τα ανωτέρω πρόσωπα κατά 
τον χρόνο που την απέκτησαν, γνώριζαν την άσκηση 
ποινικής δίωξης κατά του καταδικασμένου. Ο τρίτος και ο καταδικασμένος ευθύνονται εις ολόκληρον.».
Άρθρο 9
Δέσμευση και απαγόρευση εκποίησης περιουσιακών στοιχείων - Αντικατάσταση του άρθρου 42 του ν. 4557/2018 (Άρθρο 9 περί 
δήμευσης της Οδηγίας 2018/1673)
Το άρθρο 42 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 42
Δέσμευση και απαγόρευση εκποίησης περιουσιακών στοιχείων - Εξουσιοδοτική διάταξη
1. Όταν διεξάγεται τακτική ανάκριση για τα αδικήματα 
του άρθρου 2, ο ανακριτής μπορεί, με σύμφωνη γνώμη 
του εισαγγελέα, να διατάξει τη δέσμευση κάθε είδους 
λογαριασμών, τίτλων ή χρηματοπιστωτικών προϊόντων 
που τηρούνται σε πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοπιστωτι-
κό οργανισμό, καθώς και του περιεχομένου των θυρί-
δων θησαυροφυλακίου του κατηγορουμένου, έστω και 
κοινών οποιουδήποτε είδους με άλλο πρόσωπο, εφόσον 
υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι τα περιουσιακά αυτά 
στοιχεία προέρχονται άμεσα ή έμμεσα από την τέλεση των αδικημάτων του άρθρου 2. Το ίδιο ισχύει και όταν διεξάγεται ανάκριση για βασικό αδίκημα και υπάρχουν 
σοβαρές ενδείξεις ότι τα περιουσιακά αυτά στοιχεία 
προέρχονται άμεσα ή έμμεσα από την τέλεση του ανω-
τέρω αδικήματος ή υπόκεινται σε δήμευση, σύμφωνα 
με το άρθρο 40. Η δέσμευση μπορεί να αφορά και σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8369 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
περιουσιακά στοιχεία τρίτου φυσικού ή νομικού προσώ-
που όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι συντρέχουν 
οι προϋποθέσεις της δήμευσης αυτών κατά την παρ. 1 του άρθρου 40. Σε περίπτωση διεξαγωγής προκαταρ-
κτικής εξέτασης ή προανάκρισης, με την επιφύλαξη της 
παρ. 2 του άρθρου 36 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ, ν. 4620/2019, Α’ 96) για την επιβολή του μέτρου 
αυτού από τους εισαγγελείς οικονομικού εγκλήματος, η 
δέσμευση των παραπάνω περιουσιακών στοιχείων μπο-
ρεί να διαταχθεί από το δικαστικό συμβούλιο, εφόσον 
συντρέχουν βάσιμες υπόνοιες ότι αυτά προέρχονται 
άμεσα ή έμμεσα από την τέλεση βασικού αδικήματος 
ή αδικήματος νομιμοποίησης ή υπόκεινται σε δήμευ-
ση, σύμφωνα με το άρθρο 40. Η διάταξη του ανακριτή 
ή το βούλευμα του συμβουλίου επέχει θέση έκθεσης 
κατάσχεσης, εκδίδεται χωρίς προηγούμενη κλήση του 
κατηγορουμένου ή του τρίτου, δεν είναι απαραίτητο 
να αναφέρει συγκεκριμένο λογαριασμό, τίτλο, χρημα-τοπιστωτικό προϊόν ή θυρίδα, γνωστοποιείται με κάθε 
μέσο, με προϋποθέσεις που ε ξασφαλίζουν την έγγραφη 
απόδειξη και επιτρέπουν τη διαπίστωση της γνησιότη-
τάς τους, στο πιστωτικό ίδρυμα ή τον χρηματοπιστωτικό 
οργανισμό και επιδίδεται σε εκείνον κατά του οποίου 
στρέφεται η δέσμευση εντός είκοσι (20) ημερών από την 
έκδοσή του. Σε περίπτωση κοινών λογαριασμών, τίτλων 
ή χρηματοπιστωτικών προϊόντων επιδίδεται και στον 
τρίτο συνδικαιούχο, σε περίπτωση δε θυρίδων και στον 
πληρεξούσιο του μισθωτή. Η επιβολή της δέσμευσης 
δεν κωλύει το άνοιγμα νέων τραπεζικών λογαριασμών 
για την εξυπηρέτηση αποκλειστικά βιοτικών και επαγ-γελματικών αναγκών εκείνου κατά του οποίου στρέφε-
ται η δέσμευση. Στην περίπτωση του προηγούμενου 
εδαφίου λαμβάνονται υποχρεωτικά μέτρα αυξημένης 
δέουσας επιμέλειας και ενημερώνεται ο αρμόδιος ει-
σαγγελέας ή ο ανακριτής για τις διενεργούμενες συναλ-
λαγές. Στην περίπτωση αυτή δεν ισχύει το τραπεζικό 
απόρρητο.
2. Η δέσμευση που προβλέπεται στην παρ. 1 ισχύει από 
τη χρονική στιγμή της αποδεδειγμένης γνωστοποίησης 
της διάταξης του ανακριτή ή του βουλεύματος στο πι-
στωτικό ίδρυμα ή στον χρηματοπιστωτικό οργανισμό. 
Από τότε απαγορεύεται το άνοιγμα της θυρίδας και είναι 
άκυρη έναντι του Δημοσίου εκταμίευση χρημάτων από τον λογαριασμό ή εκποίηση τίτλων ή χρηματοπιστωτι-
κών προϊόντων. Διευθυντικό στέλεχος ή υπάλληλος του 
πιστωτικού ιδρύματος ή του χρηματοπιστωτικού οργα-
νισμού που παραβαίνει με πρόθεση τις διατάξεις της 
παρούσας τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών και 
με χρηματική ποινή. Η δέσμευση δεν θίγει προγενέστερα 
δικαιώματα που έχουν αποκτήσει καλόπιστοι τρίτοι επί 
του λογαριασμού, των τίτλων ή των χρηματοπιστωτι-
κών προϊόντων ή του περιεχομένου της θυρίδας. Δεν 
εμποδίζεται επίσης ο ζημιωθείς από το βασικό αδίκημα 
ή το αδίκημα νομιμοποίησης, ακόμη και μετά από την 
επιβολή της δέσμευσης, να αποκτήσει δικαιώματα επί 
των περιουσιακών στοιχείων της παρ. 1. Τα δικαιώματα 
των προηγούμενων δύο εδαφίων μπορούν να ασκηθούν 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ιδιωτικού δικαίου και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.3. Αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 1, ο ανα-
κριτής ή το δικαστικό συμβούλιο μπορεί να διατάξει την 
απαγόρευση εκποίησης ορισμένου ακινήτου ή άλλου 
περιουσιακού στοιχείου του κατηγορουμένου. Η διά-
ταξη του ανακριτή ή το βούλευμα επέχει θέση έκθεσης 
κατάσχεσης, εκδίδεται χωρίς προηγούμενη κλήση του 
κατηγορουμένου και γνωστοποιείται με κάθε μέσο, με 
προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν την έγγραφη από-
δειξη και επιτρέπουν τη διαπίστωση της γνησιότητάς 
τους, κατά περίπτωση στον αρμόδιο υποθηκοφύλακα 
ή προϊστάμενο κτηματολογικού γραφείου ή νηολογίου 
ή άλλης αρμόδιας υπηρεσίας προς καταχώριση της σχε-
τικής εγγραφής, οι οποίοι υποχρεούνται να προβούν την 
ίδια ημέρα σε σχετική σημείωση στα οικεία βιβλία και 
να αρχειοθετήσουν το έγγραφο που τους έχει κοινοποι-
ηθεί. Η διάταξη του ανακριτή ή το βούλευμα επιδίδεται στον κατηγορούμενο εντός είκοσι (20) ημερών από την 
έκδοσή του, καθώς και στον τρίτο συγκύριο του περιου-
σιακού στοιχείου ή στον δικαιούχο άλλου δικαιώματος 
εγγεγραμμένου στα βιβλία των ανωτέρω υπηρεσιών. 
Κάθε δικαιοπραξία, υποθήκη, κατάσχεση ή άλλη πράξη 
που εγγράφεται στα βιβλία των ανωτέρω αρμόδιων υπη-
ρεσιών μετά από την εγγραφή της ανωτέρω σημείωσης 
είναι άκυρη έναντι του Δημοσίου. Το τέταρτο, πέμπτο 
και έκτο εδάφιο της παρ. 2 εφαρμόζονται αναλόγως και στην παρούσα περίπτωση.
4. Εκείνος κατά του οποίου στρέφεται το μέτρο της 
δέσμευσης και ο τρίτος συγκύριος ή δικαιούχος επί του 
δεσμευμένου περιουσιακού στοιχείου δικαιούνται να 
ζητήσουν την άρση της διάταξης του ανακριτή, ή την 
ανάκληση του βουλεύματος, ή τον περιορισμό αυτών σε 
περιουσιακά στοιχεία μικρότερης αξίας από τα δεσμευ-θέντα, με προσφυγή που απευθύνεται προς το αρμόδιο 
δικαστικό συμβούλιο και κατατίθεται στον ανακριτή ή 
τον εισαγγελέα, μέσα σε είκοσι (20) ημέρες από την επί-
δοση σε αυτόν της διάταξης ή του βουλεύματος. Στη 
σύνθεση του συμβουλίου δεν μετέχει ο ανακριτής. Η 
υποβολή της προσφυγής και η προθεσμία προς τού-
το δεν αναστέλλουν την εκτέλεση της διάταξης ή του 
βουλεύματος. Το συμβούλιο, κατά την κρίση του για τον 
περιορισμό των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων, 
λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη την ύπαρξη και άλλων συγκυ-
ρίων ή δικαιούχων επί των στοιχείων αυτών.
5. Ανεξάρτητα από την υποβολή της προσφυγής κατά 
την παρ. 4 ή από την κρίση επ’ αυτής, η διάταξη ή το 
βούλευμα μπορούν να ανακληθούν, ή να μεταρρυθμι-
σθούν και η δέσμευση να αρθεί ή να περιορισθεί αυτε-πάγγελτα από τον ανακριτή ή το δικαστικό συμβούλιο 
ή με αίτηση εκείνου κατά του οποίου στρέφεται ή του 
τρίτου συγκυρίου ή δικαιούχου επί του δεσμευμένου 
περιουσιακού στοιχείου, αν προκύψουν νέα στοιχεία, ή 
συντρέξουν ιδιαίτερες περιστάσεις στο πρόσωπο αυτών 
ή των μελών των οικογενειών τους. Επιτρέπεται, επίσης, 
η άρση ή ο περιορισμός της δέσμευσης, προκειμένου 
να ικανοποιηθεί ο ζημιωθείς από το βασικό αδίκημα, 
ή από το αδίκημα νομιμοποίησης και όταν ακόμη δεν 
συντρέχει περίπτωση από τις προβλεπόμενες στο άρ-
θρο 304 ΚΠΔ. Μετά από την παραπομπή του κατηγο-
ρουμένου στο ακροατήριο είναι δυνατή η ανάκληση ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8370 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
μεταρρύθμιση της διάταξης ή του βουλεύματος από το 
δικαστικό συμβούλιο ή το δικαστήριο, κατά το πρώτο 
εδάφιο της παρ. 1 και την παρ. 2 του άρθρου 294 ΚΠΔ, 
οι οποίες εφαρμόζονται αναλόγως.
6. Δικαίωμα υποβολής προσφυγής ή αίτησης στο δικα-
στικό συμβούλιο, κατά τις παρ. 4 και 5, έχουν και οι τρίτοι 
οι οποίοι διεκδικούν για λογαριασμό τους την κυριότητα 
ή άλλο δικαίωμα επί του δεσμευμένου περιουσιακού 
στοιχείου.
7. Όταν διεξάγεται έρευνα από την Αρχή, η δέσμευση 
των λογαριασμών, τίτλων και χρηματοπιστωτικών προ-
ϊόντων και του περιεχομένου των θυρίδων, καθώς και η 
απαγόρευση της μεταβίβασης ή εκποίησης οποιουδή-
ποτε περιουσιακού στοιχείου μπορεί να διαταχθούν σε 
επείγουσες περιπτώσεις από τον Πρόεδρο της Αρχής, 
με τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται 
στις παρ. 1 έως 3, εφόσον συντρέχουν βάσιμες υπόνοιες 
κατά την περ. δ’ της παρ. 2 του άρθρου 48. Τα σχετικά με 
τη δέσμευση στοιχεία που συλλέγονται νόμιμα από την 
Αρχή, αποτελούν στοιχεία της τυχόν σχηματισθείσης 
ποινικής δικογραφίας που σχετίζονται με τα αδικήματα 
που αναφέρει η Αρχή και λαμβάνονται υπόψιν, κατά 
παρέκκλιση των διατάξεων περί τραπεζικού, φορο-λογικού, τηλεπικοινωνιακού, χρηματιστηριακού και 
κάθε άλλου απορρήτου. Τα σχετικά με τη δέσμευση 
στοιχεία και αντίγραφο του φακέλου της υπόθεσης δι-αβιβάζονται στον αρμόδιο εισαγγελέα, χωρίς αυτό να 
παρακωλύει τη συνέχιση της έρευνας από την Αρχή. 
Τα πρόσωπα που βλάπτονται από την παραπάνω δέ-
σμευση έχουν τα δικαιώματα που προβλέπονται στις 
παρ. 4, 5 και 6. Τα χρονικά όρια διάρκειας των μέτρων δέσμευσης που περιγράφονται στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 36 ΚΠΔ ισχύουν και για τη δέσμευ-ση ή απαγόρευση μεταβίβασης ή εκποίησης, η οποία 
διατάσσεται από τον Πρόεδρο της Αρχής, σύμφωνα με 
τις διατάξεις της παρούσας. Για την εξακολούθηση της 
ισχύος της διάταξης του Προέδρου της Αρχής πέραν 
των χρονικών ορίων του προηγούμενου εδαφίου απο-φαίνεται, πριν από την παρέλευση αυτών, ο ανακριτής με διάταξή του, αν η υπόθεση εκκρεμεί στο στάδιο της 
ανάκρισης, ή το δικαστικό συμβούλιο σε κάθε άλλη πε-
ρίπτωση, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις 
των παρ. 1 έως 3.
8. Κατά την έκδοση της διάταξης ή του βουλεύματος 
των παρ. 1, 3 και 7 εξαιρούνται τα ποσά που είναι ανα-
γκαία για την κάλυψη των αναγκών διαβίωσης, συντή-
ρησης ή λειτουργίας των ενδιαφερόμενων προσώπων 
ή των οικογενειών τους, των εξόδων για τη νομική τους 
υποστήριξη και των βασικών εξόδων για τη διατήρηση 
των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων. Τα ενδια-
φερόμενα πρόσωπα, με αίτησή τους που απευθύνεται 
στην αρχή που αποφάσισε τη δέσμευση ή με την προ-σφυγή ή την αίτηση που προβλέπεται στις παρ. 4, 5 και 
7, μπορούν να ζητούν την αποδέσμευση συγκεκριμένων 
ποσών για τους παραπάνω λόγους. Είναι δυνατόν, επί-
σης, να εξαιρεθούν από τη δέσμευση, ολικά ή μερικά, 
τραπεζικοί λογαριασμοί στους οποίους κατατίθενται 
μισθοί, συντάξεις ή ανάλογες πρόσοδοι εκείνου κατά 
του οποίου στρέφεται η δέσμευση.9. Η δέσμευση του παρόντος αίρεται αυτοδικαίως όταν 
παρέλθουν τα χρονικά όρια που ορίζονται στην παρ. 4 
του άρθρου 262 ΚΠΔ. Σε κάθε περίπτωση, το δικαστι-
κό συμβούλιο, όταν παραπέμπει τον κατηγορούμενο 
στο ακροατήριο, αποφασίζει για τη διατήρηση της δέ-σμευσης, εφόσον συντρέχουν οι σοβαρές ενδείξεις της 
παρ. 1, ή για τον περιορισμό ή την άρση αυτής. Όταν το συμβούλιο αποφαίνεται ότι δεν πρέπει να γίνει κατηγο-
ρία κατά του κατηγορουμένου, αίρει τη δέσμευση και 
διατάσσει την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων 
στον δικαιούχο τους. Εφαρμόζεται, επίσης, η παρ. 3 του άρθρου 311 ΚΠΔ. Κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο εφαρμόζεται το άρθρο 373 ΚΠΔ. Στις περιπτώσεις των 
παρ. 3 και 4 του άρθρου 43 ΚΠΔ και των παρ. 2 και 3 
του άρθρου 51 ΚΠΔ την άρση της δέσμευσης διατάσσει ο εισαγγελέας κατά ανάλογη εφαρμογή της παρ. 3 του 
άρθρου 269 ΚΠΔ. Εφαρμόζεται, επίσης, το άρθρο 544 
ΚΠΔ για την αποζημίωση σε περίπτωση που η δέσμευση 
δεν ήταν δικαιολογημένη.
10. Κάθε διάταξη, βούλευμα ή δικαστική απόφαση με 
τα οποία τροποποιείται ή αί ρεται επιβληθείσα δέσμευση 
ή εξακολουθεί η ισχύς της κατά την παρ. 7, καθώς και 
κάθε παραπεμπτικό βούλευμα με το οποίο διατηρείται η 
δέσμευση, γνωστοποιείται ή επιδίδεται εντός είκοσι (20) 
ημερών από την έκδοσή του, με μέριμνα των εισαγγελι-
κών αρχών ή του Προέδρου της Αρχής, εφόσον η μετα-
βολή επήλθε με διάταξή του, στους αποδέκτες στους 
οποίους γνωστοποιείται ή επιδίδεται και η αντίστοιχη 
διάταξη ή το βούλευμα με τα οποία επιβάλλεται το μέτρο 
αυτό. Οι υπηρεσίες της παρ. 3 οφείλουν, στην περίπτωση 
του προηγούμενου εδαφίου, να προβούν σε σχετική ση-
μείωση στα βιβλία τα οποία τηρούν. Οι τρίτοι συγκύριοι 
του περιουσιακού στοιχείου ή δικαιούχοι δικαιώματος επ’ 
αυτού, καθώς και οι παραπάνω αποδέκτες έχουν δικαί-ωμα να πληροφορούνται τις παραπάνω μεταβολές από 
τα στοιχεία της οικείας δικογραφίας και να λαμβάνουν 
αντίγραφα από τα σχετικά έγγραφα, κατόπιν εγκρίσεως 
του ανακριτή, αν η υπόθεση εκκρεμεί στο στάδιο της 
ανάκρισης, ή του εισαγγελέα σε κάθε άλλη περίπτωση. Για κάθε αμφιβολία, ως προς την ισχύ, τη χρονική διάρ-
κεια, την έκταση ή την άρση της δέσμευσης αποφαίνεται 
το αρμόδιο κατά τις περ. α’ και β’ του δεύτερου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 292 ΚΠΔ δικαστικό συμβούλιο, ή το δικαστήριο κατά τη διάρκεια της εκδίκασης κατ’ άρ-
θρο 373 ΚΠΔ, κατόπιν αιτήσεως εκείνου κατά του οποίου 
στρέφεται η δέσμευση, του τρίτου συγκύριου ή δικαι-
ούχου επί του δεσμευμένου περιουσιακού στοιχείου, 
καθώς και των παραπάνω αποδεκτών. Στις περιπτώσεις 
αυτοδίκαιης άρσης της ισχύος της διάταξης, διαπιστώ-
νεται η παρέλευση των χρονικών ορίων με πράξη του 
αρμόδιου εισαγγελέα που χειρίζεται την υπόθεση και το αποτέλεσμά της γνωστοποιείται στον ενδιαφερόμενο.
11. Τα δικαιώματα που έχει εκείνος κατά του οποί-
ου στρέφεται η δέσμευση κατά το παρόν μπορούν να 
ασκηθούν και από τους κληρονόμους του, σε περίπτωση 
θανάτου του.
12. Το παρόν εφαρμόζεται αναλόγως εκτός των πιστω-
τικών ιδρυμάτων και χρηματοπιστωτικών οργανισμών 
και στα λοιπά υπόχρεα πρόσωπα του άρθρου 5.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8371 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
13. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης ρυθμίζο-
νται όλα τα ειδικότερα ζητήματα σχετικά με τη δέσμευση 
και απαγόρευση εκποίησης περιουσιακών στοιχείων που 
προβλέπονται στο παρόν.».
Άρθρο 10
Ευθύνη νομικών προσώπων και οντοτήτων - Τροποποίηση των παρ. 1 και 8 του άρθρου 45 του ν. 4557/2018 (Άρθρα 7 και 8, περί ευθύνης 
νομικών προσώπων και κυρώσεων για νομικά πρόσωπα, της Οδηγίας 2018/1673)
Οι περ. β’ και δ’ της παρ. 1 και το πρώτο εδάφιο της 
παρ. 8 του άρθρου 45 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) περί 
διοικητικών κυρώσεων κατά νομικών προσώπων και 
οντοτήτων, τροποποιούνται και το άρθρο 45 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 45
Ευθύνη νομικών προσώπων και οντοτήτων
1. Αν αξιόποινη πράξη νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότητες ή κάποιο από τα βασικά 
αδικήματα τελείται προς όφελος ή για λογαριασμό νομι-
κού προσώπου ή οντότητας από φυσικό πρόσωπο που 
ενεργεί είτε ατομικά είτε ως μέλος οργάνου του νομικού 
προσώπου ή της οντότητας και κατέχει διευθυντική θέση 
εντός αυτών ή έχει εξουσία εκπροσώπησής τους ή εξου-
σιοδότηση για τη λήψη αποφάσεων για λογαριασμό τους 
ή για την άσκηση ελέγχου εντός αυτών, επιβάλλονται 
αιτιολογημένα στο νομικό πρόσωπο ή την οντότητα, 
σωρευτικά ή διαζευκτικά, οι εξής κυρώσεις:
α) Διοικητικό πρόστιμο από πενήντα χιλιάδες (50.000) 
ευρώ έως δέκα εκατομμύρια (10.000.000) ευρώ. Το ακρι-
βές ποσό του προστίμου ορίζεται κατ’ ελάχιστον στο 
διπλάσιο του ποσού του κέρδους που προήλθε από την 
παράβαση, εφόσον το κέρδος μπορεί να προσδιοριστεί, 
είτε εφόσον δεν μπορεί να προσδιοριστεί σε ένα εκατομ-
μύριο (1.000.000) ευρώ.
β) Οριστική ή προσωρινή, για χρονικό διάστημα από 
έναν (1) μήνα έως δύο (2) έτη, ανάκληση ή αναστολή της 
άδειας λειτουργίας ή απαγόρευση άσκησης της επιχειρη-
ματικής δραστηριότητας, ή λύση του νομικού προσώπου 
ή της οντότητας και θέση αυτού ή αυτής υπό εκκαθάριση.
γ) Απαγόρευση άσκησης ορισμένων επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων ή εγκατάστασης υποκαταστημάτων ή 
αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου, για το ίδιο χρονικό διάστημα.
δ) Οριστικός ή προσωρινός για το ίδιο χρονικό διάστη-
μα αποκλεισμός από δημόσιες παροχές, ενισχύσεις, ανα-
θέσεις έργων και υπηρεσ ιών, προμήθειες, επιδοτήσεις, 
διαφημίσεις και διαγωνισμούς του ελληνικού Δημοσίου 
ή των νομικών προσώπων δημόσιου δίκαιου συμπερι-
λαμβανομένων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης 
(ΟΤΑ) και των νομικών τους προσώπων, με την επιφύλα-
ξη των άρθρων 73 και 74 του ν. 4412/2016 (Α’ 147) και 
39 και 42 του ν. 4413/2016 (Α’ 148).
Το διοικητικό πρόστιμο της περ. α’ επιβάλλεται πάντο-
τε ανεξαρτήτως της επιβολής άλλων κυρώσεων. Οι ίδιες 
κυρώσεις επιβάλλονται και όταν φυσικό πρόσωπο που 
έχει κάποια από τις αναφερόμενες στο πρώτο εδάφιο ιδιότητες είναι ηθικός αυτουργός ή συνεργός στις ίδιες 
πράξεις. Για την επιβολή των διοικητικών κυρώσεων 
απαιτείται αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση σε βά-
ρος του φυσικού προσώπου.
2. Όταν η έλλειψη εποπτείας ή ελέγχου από φυσικό 
πρόσωπο που αναφέρεται στην παρ. 1 κατέστησε δυνα-
τή την τέλεση από ιεραρχικά κατώτερο στέλεχος ή από 
εντολοδόχο του νομικού προσώπου ή της οντότητας της 
πράξης νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δρα-στηριότητες ή του βασικού αδικήματος προς όφελος ή 
για λογαριασμό του νομικού προσώπου ή της οντότητας, 
επιβάλλονται αιτιολογημένα στο νομικό πρόσωπο ή την 
οντότητα, σωρευτικά ή διαζευκτικά, οι εξής κυρώσεις:
α) Διοικητικό πρόστιμο από δέκα χιλιάδες (10.000) 
ευρώ έως πέντε εκατομμύρια (5.000.000) ευρώ.
Το ακριβές ποσό του προστίμου ορίζεται κατ’ ελάχι-
στον στο διπλάσιο του ποσού του κέρδους που προήλθε 
από την παράβαση, εφόσον το κέρδος μπορεί να προσ-διοριστεί, είτε εφόσον δεν μπορεί να προσδιοριστεί σε ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ.
β) Οι προβλεπόμενες στις περ. β’ , γ’ και δ’ της παρ. 1 
κυρώσεις, για χρονικό διάστημα έως ένα (1) έτος.
3. Αν πρόκειται για υπόχρεο νομικό πρόσωπο ή οντό-
τητα, οι ανωτέρω κυρώσεις επιβάλλονται με αιτιολο-
γημένη απόφαση της αρμόδιας εποπτικής αρχής. Αν 
πρόκειται για μη υπόχρεο νομικό πρόσωπο ή οντότητα, επιβάλλονται με αιτιολογημένη απόφαση του Προϊστα-
μένου της αρμόδιας Επιχειρησιακής Διεύθυνσης Σ.Δ.Ο.Ε.
4. Για τη σωρευτική ή διαζευκτική επιβολή των κυρώ-
σεων που προβλέπονται στις παρ. 1, 2 και 3 και για την επιμέτρηση των κυρώσεων αυτών λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές περιστάσεις και ιδίως:
α) η βαρύτητα και η διάρκεια της παράβασης,
β) ο βαθμός ευθύνης του νομικού προσώπου ή της 
οντότητας,
γ) η οικονομική επιφάνεια του νομικού προσώπου ή 
της οντότητας,
δ) το ύψος των παράνομων εσόδων ή του προκύψα-
ντος οφέλους,
ε) οι ζημίες τρίτων που προέκυψαν από το αδίκημα,
στ) οι ενέργειες του νομικού προσώπου ή της οντότη-
τας μετά την τέλεση της παράβασης,
ζ) η υποτροπή του νομικού προσώπου ή της οντό-
τητας.
5. Καμιά κύρωση δεν επιβάλλεται χωρίς προηγούμενη 
κλήτευση των νόμιμων εκπροσώπων του νομικού προ-
σώπου ή της οντότητας για παροχή εξηγήσεων. Η κλήση 
κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο τουλάχιστον δέκα 
(10) πλήρεις ημέρες πριν από την ημέρα της ακρόασης. 
Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 6 
του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’ 45). 
Για τη διαπίστωση τέλεσης των παραβάσεων και για την 
επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων, οι αρμόδιες 
αρχές ασκούν τις ελεγκτικές αρμοδιότητες που έχουν, 
σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία 
τους.
6. Η εφαρμογή των διατάξεων των παρ. 1 έως 5 είναι 
ανεξάρτητη από την αστική, πειθαρχική ή ποινική ευθύ-
νη των φυσικών προσώπων που αναφέρονται σε αυτές.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8372 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
7. Οι εισαγγελικές αρχές ενημερώνουν αμέσως, κατά 
περίπτωση, την αρμόδια για την επιβολή των κυρώσε-ων αρχή για την άσκηση ποινικής δίωξης επί υποθέσε-ων στις οποίες υπάρχει εμπλοκή νομικού προσώπου ή οντότητας, σύμφωνα με την έννοια των παρ. 1 και 2 και τους αποστέλλουν αντίγραφο της σχετικής δικογραφί-ας. Σε περίπτωση καταδίκης φυσικού προσώπου για τις αξιόποινες πράξεις που αναφέρονται στις παρ. 1 και 2, 
το δικαστήριο μπορεί αντίστοιχα να διατάξει την απο-
στολή αντιγράφου της καταδικαστικής απόφασης και 
της σχετικής δικογραφίας στην αρμόδια για την επιβολή 
των κυρώσεων αρχή.
8. Για το κακούργημα της παρ. 1 του άρθρου 187Β 
του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ, 4619/2019, Α’ 95), η ευθύνη 
των νομικών προσώπων ή οντοτήτων καθορίζεται στο 
άρθρο 36 του ν. 4689/2020 (Α’ 103) με την επιφύλαξη 
των άρθρων 73 και 74 του ν. 4412/2016 και 39 και 42 
του ν. 4413/2016. Ειδικές διατάξεις, με τις οποίες καθι-ερώνεται ευθύνη νομικών προσώπων για άλλα βασικά αδικήματα, διατηρούνται σε ισχύ.».
Άρθρο 11
Μονάδες και αρμοδιότητες της Αρχής - Τροποποίηση της περ. δ’ της παρ. 2 του 
άρθρου 48 του ν. 4557/2018
Στο πέμπτο εδάφιο της περ. δ’ της παρ. 2 του άρθρου 
48 του ν. 4557/2018 (Α’ 139), κατόπιν των αλλαγών που 
επήλθαν στο άρθρο 42 του ίδιου νόμου, η αναφορά στην 
«παρ. 5» διορθώνεται σε «παρ. 7» και η περ. δ’ διαμορ-φώνεται ως εξής:
«δ) Σε επείγουσες περιπτώσεις, όταν υπάρχει υπόνοια 
ότι περιουσία ή συναλλαγή σχετίζεται με νομιμοποίηση 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες ή με χρημα-
τοδότηση της τρομοκρατίας, ο Πρόεδρος διατάσσει την 
προσωρινή δέσμευση της περιουσίας ή την αναστολή 
εκτέλεσης της συγκεκριμένης συναλλαγής, για να διε-
ρευνηθεί η βασιμότητα της υπόνοιας το συντομότερο 
δυνατόν και πάντως μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) 
εργάσιμων ημερών. Εφόσον η έρευνα ολοκληρωθεί πριν 
από την εκπνοή της προθεσμίας χωρίς επιβεβαίωση της 
υπόνοιας, ο Πρόεδρος αίρει την προσωρινή δέσμευση ή 
την αναστολή. Μετά από την παρέλευση της προθεσμίας 
η προσωρινή δέσμευση ή αναστολή αίρεται αυτοδικαί-
ως. Η προσωρινή δέσμευση ή αναστολή διατάσσεται 
με τους ίδιους όρους και όταν ζητείται από αντίστοιχη 
αρχή άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Όταν από την έρευνα της Αρχής προκύπτουν βάσιμες 
υπόνοιες για τέλεση των ανωτέρω αδικημάτων, ο Πρό-
εδρος διατάσσει τη δέσμευση των περιουσιακών στοι-
χείων των ελεγχόμενων προσώπων, σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στην παρ. 7 του άρθρου 42. Μετά το πέρας 
της εκάστοτε έρευνας, η Μονάδα αποφασίζει αν πρέπει 
να τεθεί η υπόθεση στο αρχείο ή να παραπεμφθεί με 
αιτιολογημένο πόρισμά της στον αρμόδιο εισαγγελέα, 
εφόσον τα συλλεγέντα στοιχεία κρίνονται επαρκή για 
τέτοια παραπομπή. Υπόθεση που έχει αρχειοθετηθεί 
μπορεί οποτεδήποτε να ανασυρθεί για να συνεχιστεί η έρευνα ή να συσχετιστεί με οποιαδήποτε άλλη έρευνα 
της Αρχής.».ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 12
Κατά τόπον αρμόδιο διοικητικό Εφετείο - Προσθήκη εδαφίου στην παρ. 1 του άρθρου 3 
του ν. 702/1977
Το πρώτο εδάφιο της παρ.  1 του άρθρου 3 του 
ν.  702/1977 (Α’  268) επικαιροποιείται, στη δημοτική 
προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«1. Αρμόδιο κατά τόπον για την εκδίκαση των ανωτέ-
ρω αιτήσεων ακυρώσεως, είναι το διοικητικό εφετείο 
στην περιφέρεια του οποίου εδρεύει, η εκδούσα την 
προσβαλλομένη πράξη διοικητική αρχή.
Επί μεταβίβασης από όργανο οποιασδήποτε αρχής 
του δικαιώματος υπογραφής, η αρμοδιότητα του προ-
ηγούμενου εδαφίου κρίνεται με βάση την περιφέρεια 
στην οποία εδρεύει το όργανο που τελικώς υπογράφει.
Οι παραπάνω αιτήσεις ακυρώσεως μπορούν να ασκη-
θούν και στο διοικητικό εφετείο του τόπου στον οποίο 
υπηρετεί ή εκπαιδεύεται ή απασχολείται ο αιτών. Η προ-
τεραιότητα μεταξύ των δικαστηρίων καθορίζεται από το 
χρόνο άσκησης της αίτησης.».
Άρθρο 13
Κατά τόπον αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο για διαφορές ουσίας - Αντικατάσταση της παρ. 2 του άρθρου 7 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας
Στην παρ. 2 του άρθρου 7 του Κώδικα Διοικητικής Δι-
κονομίας (ν. 2717/1999, Α’ 97) περί της αρμοδιότητας 
εκδίκασης των διοικητικών διαφορών ουσίας, προστί-
θεται νέα περ. ε’ ως εξής:
«ε) αν πρόκειται για φορολογικές διαφορές από πρά-
ξεις ελεγκτικών Αρχών που εδρεύουν στην Αθήνα, αλλά 
η αρμοδιότητα ελέγχου τους εκτείνεται και πέραν της Ατ-
τικής, αρμόδιο δικαστήριο είναι εκείνο στην περιφέρεια 
του οποίου εδρεύει ή κατοικεί το ελεγχόμενο φυσικό ή νομικό πρόσωπο.».
Άρθρο 14
Κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο για τις διαφορές του άρθρου 216 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας - Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 218 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 218 του 
Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α’ 97) τρο-
ποποιείται και προσδιορίζεται ότι αρμόδιο δικαστήριο για κατασχέσεις εις χείρας πιστωτικών ιδρυμάτων είναι μόνο το δικαστήριο του τόπου κατοικίας του οφειλέτη, και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο σε πρώτο βαθμό 
είναι, σε περίπτωση ανακοπής κατά πράξης ταμειακής 
βεβαίωσης, το δικαστήριο όπου εδρεύει η αρχή που εξέ-
δωσε την προσβαλλόμενη πράξη, ενώ, σε κάθε άλλη περί-
πτωση ανακοπής, το δικαστήριο του τόπου της εκτέλεσης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8373 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
Ειδικώς, όταν πρόκειται για κατασχέσεις εις χείρας πι-
στωτικών ιδρυμάτων, αρμόδιο είναι το δικαστήριο του τόπου κατοικίας του οφειλέτη.».
Άρθρο 15
Εξουσία του δικαστηρίου - Προσθήκη εδαφίου στην παρ. 5 του άρθρου 224 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας
Στην παρ. 5 του άρθρου 224 του Κώδικα Διοικητικής 
Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α’ 97) προστίθεται δεύτερο 
εδάφιο και η παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Ισχυρισμοί, που αφορούν την απόσβεση της απαί-
τησης για την ικανοποίηση της οποίας επισπεύδεται η 
εκτέλεση, μπορούν να προβάλλονται με την ευκαιρία 
άσκησης ανακοπής κατά της πράξης ταμειακής βεβαί-
ωσης ή οποιασδήποτε πράξης της εκτέλεσης, πρέπει δε 
να αποδεικνύονται αμέσως. Ισχυρισμοί που αφορούν 
παραγραφή της αξίωσης του Δημοσίου για επιβολή φό-
ρου ή τέλους μπορούν επίσης να προβληθούν με την 
ευκαιρία άσκησης ανακοπής για πρώτη φορά, εφόσον δεν έχουν προταθεί και κριθεί από άλλο δικαστήριο με ισχύ δεδικασμένου.».
Άρθρο 16
Αύξηση οργανικών θέσεων δικαστικών λειτουργών Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων
Οι οργανικές θέσεις των δικαστικών λειτουργών των 
Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων αυξάνονται από 1ης 
Σεπτεμβρίου 2021 ως εξής:
α) των Προέδρων Εφετών κατά τρεις (3) και ο συνο-
λικός τους αριθμός ορίζεται σε εβδομήντα οκτώ (78),
β) των Εφετών κατά έξι (6) και ο συνολικός τους αριθ-
μός ορίζεται σε διακόσους εβδομήντα δύο (272).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 17
Μόνιμη Επιτροπή Δοκιμασίας Επάρκειας - 
Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 16 του 
ν. 4194/2013
Η παρ. 2 του άρθρου 16 του ν. 4194/2013 (Α’ 208), ως 
προς τη συγκρότηση της Μόνιμης Επιτροπής Δοκιμασίας 
Επάρκειας του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, τροπο-
ποιείται και διαμορφώνεται ως εξής:
«2. α) Η Επιτροπή της παρ. 1 ορίζεται για τρία (3) έτη, 
εδρεύει στην Αθήνα και λειτουργεί στα γραφεία του Δι-κηγορικού Συλλόγου Αθηνών και αποτελείται από:
αα) τον Κοσμήτορα ή τον Πρόεδρο του Νομικού Τμή-
ματος Νομικών Σχολών της Χώρας ή τον αναπληρωτή 
του, ως Πρόεδρο,
αβ) έναν (1) καθηγητή Νομικού Τμήματος ή Νομικής 
Σχολής Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος ή τον ανα-
πληρωτή του, ως μέλος και
αγ) τους Προέδρους των Δικηγορικών Συλλόγων Αθη-
νών, Θεσσαλονίκης και Πειραιώς ή τους αναπληρωτές 
τους ως μέλη.β) Γ ραμματέας της Επιτροπής ορίζεται υπάλληλος του 
Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, πτυχιούχος νομικής ή 
έμμισθος δικηγόρος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. 
Στην Επιτροπή παρέχεται υποστήριξη και υλικοτεχνική 
υποδομή από τις υπηρεσίες του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών».
Άρθρο 18
Αποζημίωση μελών των Κεντρικών Επιτροπών 
Εξετάσεων, των Οργανωτικών Επιτροπών των 
Εφετείων και των Ομάδων Βαθμολόγησης των Πανελλήνιων Διαγωνισμών Δικηγόρων
Κατά παρέκκλιση του άρθρου 40 του ν.  849/1978 
(Α’ 232), στις κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 2 του άρ-
θρου 20 του ν. 4194/2013 (Α’ 208) κοινές αποφάσεις 
των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης στις οποίες 
καθορίζεται, η αποζημίωση των μελών των Κεντρικών 
Επιτροπών Εξετάσεων, των Οργανωτικών Επιτροπών των 
Εφετείων και των Ομάδων Βαθμολόγησης των Πανελλή-
νιων Διαγωνισμών Δικηγόρων Α’ εξεταστικής περιόδου έτους 2019 και Β’ εξεταστικής περιόδου έτους 2019, δύ-
ναται να προσδίδεται αναδρομική ισχύς έως τρία (3) έτη 
πριν από τη δημοσίευσή τους.
Άρθρο 19
Καθήκοντα δικαστικών υπαλλήλων - Τροποποίηση του άρθρου 112 του ν. 4798/2021
1. Στο άρθρο 112 του ν. 4798/2021 (Α’ 68), περί των 
καθηκόντων των δικαστικών υπαλλήλων, προστίθεται 
παρ. 3 και το άρθρο 112 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 112
Υποχρέωση εκτέλεσης καθηκόντων
1. Ο υπάλληλος εκτελεί τα καθήκοντα του κλάδου και 
της ειδικότητάς του.
2. Σε περίπτωση επιτακτικών υπηρεσιακών αναγκών, 
οι οποίες δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλον τρόπο, 
επιτρέπεται η ανάθεση σε δικαστικό υπάλληλο καθη-
κόντων άλλου κλάδου ή ειδικότητας. Σε όμοιες περι-
πτώσεις επιτρέπεται να ανατίθενται στον υπάλληλο 
εργασίες συναφείς με την ειδικότητα ή τα καθήκοντά 
του ή για τις οποίες έχει την απαιτούμενη εμπειρία ή 
ειδίκευση. Η ανάθεση γίνεται με απόφαση του διευθύ-
νοντος το δικαστήριο ή την εισαγγελία ή του Γενικού 
Επιτρόπου, για χρονικό διάστημα έως έξι (6) μηνών, 
με δυνατότητα παράτασης για έξι (6) ακόμη μήνες, με 
όμοια απόφαση. Ειδικά για τις περιφερειακές υπηρε-
σίες του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η ανάθεση γίνεται με 
απόφαση του αρμόδιου Επιτρόπου. Ο χρόνος ανάθε-
σης μπορεί να παραταθεί συνολικά έως δύο (2) έτη, 
με απόφαση του αρμόδιου οργάνου του Υπουργείου 
Δικαιοσύνης, μετά από σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου 
υπηρεσιακού συμβουλίου.
3. Η συμμετοχή δικαστικών υπαλλήλων στην υλοποίη-
ση προγραμμάτων και δράσεων με αντικείμενο την ανά-
πτυξη, την προώθηση και τη βελτίωση της ηλεκτρονικής 
δικαιοσύνης, εντάσσεται στο πλαίσιο των υπηρεσιακών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8374 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
καθηκόντων τους. Οι δικαστικοί υπάλληλοι που συμμετέ-
χουν σε επιτροπές ή ομάδες εργασίας για την υλοποίηση 
των ως άνω προγραμμάτων και δράσεων, επιλέγονται με 
πράξη του οργάνου που διευθύνει το δικαστήριο ή την 
εισαγγελία, στην οργάνωση του οποίου ή της οποίας 
αποσκοπούν οι προς υλοποίηση δράσεις και στο οποίο 
υπηρετούν».
2. Το άρθρο 96 του ν. 4798/2021 τροποποιείται προ-
κειμένου, να προστεθεί παραπομπή στην παρ. 3 του 
άρθρου 112, και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 96
Δικαίωμα άσκησης καθηκόντων
Ο δικαστικός υπάλληλος έχει δικαίωμα να εκτελεί τα 
καθήκοντα του κλάδου στον οποίο ανήκει και της ει-
δικότητάς του, με την επιφύλαξη των παρ. 2 και 3 του 
άρθρου 112.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 20
Μεταβατικές διατάξεις για τις εκκρεμείς υποθέσεις ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων
Tα άρθρα 12 και 13 καταλαμβάνουν και τις εκκρεμείς 
υποθέσεις, που δεν έχουν συζη τηθεί, οι οποίες παραπέ-
μπονται στο αρμόδιο διοικητικό δικαστήριο με τη διαδι-
κασία της παρ. 4 του άρθρου 34Α του π.δ. 18/1989 (Α’ 8) 
και του άρθρου 126Α του ν. 2717/1999 (Α’ 97).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’
ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 21
Καταργούμενες διατάξεις
Το άρθρο 25 του ν. 4689/2020 (Α’ 103) περί των αδικη-
μάτων που στρέφονται κατά των οικονομικών συμφερό-
ντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταργείται.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’
ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 22
Παράταση συμβάσεων ταχυδρομικών υπηρεσιών
H από 19.4.2019 σύμβαση του Υπουργείου Ψηφιακής 
Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης με την 
εταιρεία «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΑ» (ΕΛ.ΤΑ.) Α.Ε. για το 
έργο «ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΚΙΝΗΣΗΣ ΕΝΤΥΠΩΝ 
ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΕΙΔΙΚΟΥ (ΜΕΙΩΜΕΝΟΥ) ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ 
ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΓΙΑ ΔΥΟ (2) ΕΤΗ» (ΚΗΜΔΗΣ 
SΥΜV004954332 2019.05.16), παρατείνεται αυτοδίκαια 
με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις από τη λήξη 
της έως την υπογραφή νέας σύμβασης με τον ανάδοχο, 
που θα προκύψει από την ολοκλήρωση της σχετικής 
διαγωνιστικής διαδικασίας από τη Γενική Γ ραμματεία 
Επικοινωνίας και Ενημέρωσης και σε κάθε περίπτωση 
όχι πέραν της 31ης.12.2021.Άρθρο 23
Ρύθμιση οφειλών προς τον Ενιαίο Δημοσιογραφικό Οργανισμό Επικουρικής Ασφάλισης και Περίθαλψης (Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π.) από εισφορές των περ. α’ και β’ της παρ. 1 του 
άρθρου 6 του α.ν. 248/1967 - Τροποποίηση της 
παρ. 4 του άρθρου 50 του ν. 4779/2021
Η παρ. 4 του άρθρου 50 του ν. 4779/2021 (Α’ 27) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«4. α. Οφειλές προς τον Ενιαίο Δημοσιογραφικό Οργανι-
σμό Επικουρικής Ασφάλισης και Περίθαλψης (Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π.), 
οι οποίες προκύπτουν από τις εισφορές των περ. α’ και β’ 
της παρ. 1 του άρθρου 6 του α.ν. 248/1967, για τα έτη από 
2017 έως και 2020, μπορούν να ρυθμιστούν με αίτηση του 
οφειλέτη προς τον Ε.Δ.Ο.Ε.Α.Π. σε έως εβδομήντα δύο (72) 
δόσεις, με ελάχιστο ποσό εκάστης δόσης τα εκατό (100) ευρώ και με απαλλαγή από πρόστιμα και προσαυξήσεις 
εκπρόθεσμης υποβολής και καταβολής. Η ρύθμιση του 
πρώτου εδαφίου αφορά στις επιχειρήσεις που εντάσσο-νται στην παρ. 1 του άρθρου 86 του ν. 4674/2020 (Α’ 53), 
στους παρόχους περιεχομένου περιφερειακής εμβέλειας 
επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης, στους ραδιοφωνικούς 
σταθμούς και στον περιοδικό τύπο, καθώς επίσης στις 
επιχειρήσεις διαδικτύου από την έναρξη ισχύος του 
ν. 4498/2017 (Α’ 172), υπό τον όρο υποβολής σχετικού 
αιτήματος εντός δύο (2) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος. Τα ως άνω ισχύουν και για τους εργοδότες, οι 
οποίοι έχουν ασφαλισμένους στο Ταμείο Επικουρικής 
Ασφάλισης Συντακτών Πελοποννήσου, Ηπείρου και Νή-
σων (ΤΕΑΣ) και στο Επικουρικό Ταμείο Αρωγής Συντακτών 
Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας και Ευβοίας (ΕΤΑΣ).
β. Η υπαγωγή στη ρύθμιση του παρόντος συνεπάγεται 
τη μετάπτωση του υπολειπόμενου ποσού οφειλής που έχει ήδη υπαχθεί σε οποιαδήποτε ρύθμιση τμηματικής 
καταβολής, η οποία είναι σε ισχύ, στη ρύθμιση του πα-ρόντος. Στην περίπτωση αυτή, επέρχεται απώλεια των 
διευκολύνσεων της προηγούμενης ρύθμισης. Αν μετά 
από έλεγχο προκύψει οφειλή, που ανάγεται στη χρονική 
περίοδο της παρούσας ρύθμισης, είναι δυνατή είτε η 
εφάπαξ εξόφλησή της είτε η ένταξή της στη ρύθμιση 
με ανακαθορισμό των ποσών της. Ο οφειλέτης δύναται 
να επιλέξει, σε οποιοδήποτε στάδιο της ρύθμισης, την 
εφάπαξ εξόφληση του υπόλοιπου αριθμού των δόσεων 
των ρυθμισμένων οφειλών ή τη μετάπτωση σε μικρό-
τερο αριθμό δόσεων. Κατά τη διάρκεια της ρύθμισης, 
εφόσον τηρούνται οι όροι αυτής και οι λοιποί όροι του 
παρόντος, δύναται να χορηγείται στον οφειλέτη απο-
δεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας διμηνιαίας ισχύος.
γ. Κατά τη διάρκεια της ρύθμισης, εφόσον τηρούνται 
οι όροι της ρύθμισης και οι λοιποί όροι του παρόντος: 
(i) Αναστέλλονται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και η 
συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί 
της κινητής και ακίνητης περιουσίας του οφειλέτη. Ειδι-κώς στις κατασχέσεις εις χείρας τρίτων, οι οποίες έχουν επιβληθεί έως την ημερομηνία υπαγωγής στη ρύθμιση, εφαρμόζεται η παρ. 3 του άρθρου 60 του ν. 3863/2010 
(Α’  115). (ii)  Αναστέλλεται η ποινική δίωξη σε βάρος 
του οφειλέτη σύμφωνα με το άρθρο 1 του α.ν. 86/1967 
(Α’ 136). (iii) Αναστέλεται η εκτέλεση ποινής που έχει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8375 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
επιβληθεί ή, εφόσον άρχισε η εκτέλεσή της, αυτή δια-
κόπτεται.
δ. Η ρύθμιση απόλλυται, εάν σωρευτικά: α) δεν κατα-
βληθεί ποσό δόσεων που αντιστοιχεί σε δύο (2) συνε-
χόμενες δόσεις της παρούσας ρύθμισης και β) δεν κα-
ταβληθούν βεβαιωμένες οφειλές που δημιουργήθηκαν 
μετά την 1η.1.2021. Η απώλεια της ρύθμισης επιφέρει 
τις ακόλουθες συνέπειες:
(1) Την απώλεια των ευεργετημάτων της ρύθμισης.(2) Την αναβίωση της οφειλής και των πάσης φύσεως 
προσαυξήσεων, πρόσθετων τελών και τόκων λόγω μη 
εμπρόθεσμης καταβολής στην κατάσταση που είχαν 
κατά την ημερομηνία υπαγωγής στη ρύθμιση, πριν τον 
τυχόν επανυπολογισμό τους, και την κατάστασή τους ως 
ληξιπρόθεσμων και απαιτητών. Για τον υπολογισμό του 
οφειλόμενου ποσού, το ποσό π ου έχει καταβληθεί κατά 
τη διάρκεια της ρύθμισης του παρόντος έως την απώλειά 
της αφαιρείται από το ποσό της οφειλής που αναβιώνει, 
σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο.
(3) Την άρση της αναστολής των μέτρων εκτέλεσης 
και των προβλεπόμενων από την κείμενη νομοθεσία 
ποινικών διώξεων.
(4) Την επιδίωξη της είσπραξης της οφειλής με όλα 
τα προβλεπόμενα από την κείμενη νομοθεσία μέσα.».
Άρθρο 24
Παράταση θητείας διοικητικού συμβουλίου 
Α.Π.Ε. - Μ.Π.Ε. Α.Ε.
Παρατείνεται από τη λήξη της η θητεία του διοικητικού 
συμβουλίου της εταιρείας με την επωνυμία «ΑΘΗΝΑΪ-
ΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΠΡΑΚΤΟ-
ΡΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ» Α.Ε. (Α.Π.Ε. - Μ.Π.Ε. Α.Ε.) έως και την 
31η.10.2021.
Άρθρο 25
Δωρεές κινητών, υπηρεσιών και έργων 
υποστηρικτικών της διαδικασίας εμβολιασμού 
κατά του κορωνοϊού COVID-19
1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυ-
νος δημόσιας υγείας από τη διασπορά του κορωνοϊού 
COVID-19, και πάντως για χρονικό διάστημα που δεν 
μπορεί να υπερβαίνει την 30ή.9.2021, οι Υπουργοί Ψη-
φιακής Διακυβέρνησης και Υγείας δύνανται να αποδέχο-
νται κάθε δωρεά κινητών, υπηρεσιών και έργων ψηφια-
κής υποστήριξης προς επίτευξη της ασφαλούς φύλαξης, 
αποθήκευσης και μεταφοράς φαρμάκων, καθώς και της 
διενέργειας εμβολίων κατά του COVID-19, από τρίτους, φυσικά και νομικά πρόσωπα. Η αποδοχή των ανωτέρω 
δωρεών διενεργείται αμελλητί με κοινή δήλωση αποδο-
χής των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υγείας 
ως προς τα δωριζόμενα, προς τον δωρητή τους.
2. Τα δωριζόμενα κινητά, υπηρεσίες και έργα ψηφια-
κής υποστήριξης μπορούν να προσδιορίζονται με επι-
στολή του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης προς 
τον δωρητή, στην οποία αναφέρονται, ιδίως, τα βασικά 
τους στοιχεία ή οι απαιτήσεις του έργου ή της υπηρεσί-
ας και ορίζονται η τυχόν διάρκειά τους και το ελάχιστο 
αναγκαίο περιεχόμενό τους. Οι ανωτέρω συμβάσεις 
δωρεάς δύνανται να προσυπογράφονται και από τον οικονομικό φορέα, ως εκ τρίτου συμβαλλόμενο που θα 
εκπονήσει το έργο ή την ψηφιακή υπηρεσία, οπότε, στην 
περίπτωση αυτή, περιέχεται και αναλυτική καταγραφή 
των υποχρεώσεων του οικονομικού φορέα αναφορικά με το υπό εκπόνηση έργο ή υπηρεσία.
3. Τα δωριζόμενα αντικείμενα και ο σχετικός εξοπλι-
σμός, καθώς και κάθε δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας 
επ’ αυτών παραχωρούνται στο Ελληνικό Δημόσιο, και 
ειδικότερα στο Υπουργείο Υγείας.
4. Για τις δωρεές, των οποίων η διαδικασία αποδο-
χής διενεργείται σύμφωνα με το παρόν εφαρμόζεται 
η περ. ιστ’ της παρ. 1 του άρθρου 27 του ν. 2859/2000 
(Α’ 248), χωρίς να απαιτείται έγκριση από τον Υπουρ-
γό Οικονομικών. Η αποδοχή των εν λόγω δωρεών από 
τους Υπουργούς Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υγείας 
κοινοποιείται υποχρεωτικά στο Υπουργείο Οικονομικών.
Άρθρο 26Επιτροπή Ενστάσεων
Η παρ. 4 του άρθρου 18 του ν. 3846/2010 (Α’ 66) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«4. Στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. συνιστάται Επιτροπή Ενστάσεων η 
οποία αποτελείται από: α) τον Διοικητή του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., 
τον οποίο αναπληρώνει ο νόμιμος αναπληρωτής του, 
β) έναν εκ των Προϊσταμένων Διεύθυνσης της Υπη-
ρεσίας Ελέγχου Δαπανών Υγείας Φορέων Κοινωνικής 
Ασφάλισης (ΥΠΕΔΥΦΚΑ), με τον αναπληρωτή του, γ) 
τον Προϊστάμενο μιας εκ των Γενικών Διευθύνσεων του 
Οργανισμού αναπληρούμενο από τον Προϊστάμενο 
μιας εκ των Διευθύνσεων του Οργανισμού. Γ ραμματέας ορίζεται υπάλληλος του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Τα μέλη της ανωτέρω επιτροπής και ο Γ ραμματέας με τους αντίστοιχους ανα-
πληρωτές τους διορίζονται με απόφαση του Διοικητή 
του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. για τριετή θητεία. Ως εισηγητής ορίζεται 
κάθε φορά ένας από τους συντάξαντες το πόρισμα από τον Γενικό Επιθεωρητή της ΥΠΕΔΥΦΚΑ. Αντικείμενο της 
Επιτροπής Ενστάσεων αποτελεί η εκδίκαση των προσφυ-
γών επί των αποφάσεων επιβολής κυρώσεων από τον 
Γενικό Επιθεωρητή της ΥΠΕΔΥΦΚΑ και οι αποφάσεις της 
ως άνω Επιτροπής είναι άμεσα εκτελεστές.».
Άρθρο 27
Παράταση θητείας οργάνων Διοίκησης
Η ισχύς του άρθρου 43 του ν. 4764/2020 (Α’ 256), ως 
προς την παράταση της θητείας των οργάνων διοίκη-
σης της Ένωσης Νοσηλευτών - Νοσηλευτριών Ελλά-
δος (Ε.Ν.Ε.), παρατείνεται από τη λήξη της έως και την 
30ή.9.2021. Οι επόμενες από τη δημοσίευση του παρό-
ντος εκλογές για την ανάδειξη των οργάνων Διοίκησης 
της Ε.Ν.Ε. διεξάγονται μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 2021.
Άρθρο 28Ρύθμιση οφειλών ιδιωτικών φαρμακείων του άρθρου 34 του ν. 3918/2011 - Προσθήκη παρ. 9 στο άρθρο 34 του ν. 3918/2011
Προστίθεται παρ. 9 στο άρθρο 34 του ν. 3918/2011 
(Α’ 31) ως εξής:
«9. Σε περιπτώσεις λογαριασμών φαρμάκων ιδιωτικών 
φαρμακείων, για τα οποία είναι σε ισχύ παρακρατήσεις 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8376 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
λόγω κατασχέσεων-εκχωρήσεων, τα ποσά επιστροφής 
προς τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. του παρόντος άρθρου που υπολογί-
ζονται από την τελική επεξεργασία των λογαριασμών 
στο Τμήμα Επεξεργασίας και Ελέγχου Συνταγών (ΤΕΕΣ) 
παρακρατούνται σε τριάντα έξι (36) έντοκες δόσεις με 
επιτόκιο 2,5% κατά την πληρωμή τους. Σε περιπτώσεις 
μη ύπαρξης ενεργού σύμβασης με τα φαρμακεία, το 
υπολειπόμενο ποσό οφειλής καταβάλλεται σε τριάντα 
έξι (36) έντοκες δόσεις με επιτόκιο 2,5% σε λογαριασμό 
που υποδεικνύει ο Ε.Ο.Π.Υ.Υ. Η διάταξη εφαρμόζεται 
για λογαριασμούς που έχουν κατατεθεί στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. 
έως την έναρξη ισχύος του παρόντος. Με απόφαση του 
Υπουργού Υγείας, κατόπιν εισήγησης του Διοικητικού 
Συμβουλίου του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., καθορίζονται οι όροι της 
ρύθμισης, η διαδικασία είσπραξης των ποσών, καθώς 
και κάθε αναγκαίο ειδικότερο ζήτημα για την εφαρμογή 
του παρόντος.».
Άρθρο 29
Μετακίνηση ιατρικού προσωπικού ειδικότητας αναισθησιολογίας
1. Στους ιατρούς κλάδου ΕΣΥ ειδικότητας αναισθη-
σιολογίας που μετακινούνται κατ’ εφαρμογή του άρ-
θρου 24 του ν. 3599/2007 (Α’ 176) σε νοσοκομεία της 
ίδιας ή άλλης Υγειονομικής Περιφέρειας (Υ.Πε.), λόγω 
έκτακτων υπηρεσιακών αναγκών και εξαντλούν το χρο-
νικό διάστημα της μετακίνησης, χορηγείται για κάθε 
ημέρα απασχόλησής τους, ως πρόσθετη αποζημίωση, ποσό ίσο με ένα (1) επιπλέον ημερομίσθιο, πλέον των 
μηνιαίων αποδοχών τους. Η παραπάνω παροχή  είναι 
ακατάσχετη και αφορολόγητη, δεν υπόκειται σε ασφα-
λιστικές εισφορές κύριας και επικουρικής ασφάλισης, 
εφάπαξ παροχής και υγειονομικής περίθαλψης και δεν προσμετράται στο ανώτατο όριο αποδοχών που προ-
βλέπεται για τους ιατρούς του ΕΣΥ. Το χρονικό διάστημα 
της μετακίνησης δεν μπορεί να υπερβαίνει τον έναν (1) 
μήνα και καθορίζεται στην απόφαση μετακίνησης, στην 
οποία επίσης προσδιορίζεται ο σκοπός της μετακίνησης 
ως ανωτέρω.
2. Ο φορέας υποδοχής του μετακινούμενου προσω-
πικού αποστέλλει στον φορέα προέλευσης αναλυτική 
κατάσταση όσων απασχολούνται σε αυτόν στο πλαίσιο 
της εφαρμογής του παρόντος, στην οποία καταχωρί-
ζονται το χρονικό διάστημα της απασχόλησής τους 
και η συμμετοχή τους στο πρόγραμμα εφημεριών, 
προκειμένου να υπολογιστεί και να καταβληθεί από 
τον φορέα προέλευσης που είναι υπόχρεος για τη μι-σθοδοσία τους το ποσό της πρόσθετης αποζημίωσης, 
πλέον των τακτικών αποδοχών, και της συμμετοχής 
τους σε εφημερίες.
3. Η δαπάνη διαμονής, μετακίνησης και ημερήσιας 
αποζημίωσης καταβάλλεται από τον φορέα υποδοχής.
4. Με απόφαση του Διοικητή της Υγειονομικής Πε-
ριφέρειας (Υ.Πε.) ή κοινή απόφαση των Διοικητών των οικείων Υγειονομικών Περιφερειών (Υ.Πε.) δύνανται να μετακινούνται σύμφωνα με τα ισχύοντα στο παρόν και 
επικουρικοί ιατροί ειδικότητας αναισθησιολογίας για την 
κάλυψη έκτακτων υπηρεσιακών αναγκών.
5. Το παρόν έχει εφαρμογή έως τις 31.12.2021.Άρθρο 30
Ασυμβίβαστο μελών Διοικητικού Συμβουλίου Φαρμακευτικών Συλλόγων και Συνεταιρισμών Φαρμακοποιών (ΣΥ.ΦΑ.) - Τροποποίηση του άρθρου εβδομηκοστού ένατου του ν. 4812/2021
Η παρ.  3 του άρθρου εβδομηκοστού ένατου του 
ν. 4812/2021 (Α’ 110) διαγράφεται, η παρ. 4 αναριθμείται 
σε παρ. 3, ο τίτλος του άρθρου εβδομηκοστού ενάτου τροποποιείται και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο εβδομηκοστό ένατο
Ασυμβίβαστο μελών Διοικητικού Συμβουλίου 
Φαρμακευτικών Συλλόγων και Συνεταιρισμών 
Φαρμακοποιών (ΣΥ.ΦΑ.)
1. Η ιδιότητα του Προέδρου, του Αντιπροέδρου, του 
Γ ραμματέα και του Ταμία του Φαρμακευτικού Συλλόγου 
δεν δύναται να συμπίπτει με την ιδιότητα του μέλους 
του Διοικητικού Συμβουλίου των Συνεταιρισμών Φαρ-
μακοποιών (ΣΥ.ΦΑ.).
2. Στην περίπτωση που ο κατέχων τις δύο ιδιότητες της 
παρ. 1 δεν παραιτηθεί μίας εξ αυτών, ο αρμόδιος Περι-
φερειάρχης με απόφασή του διατάσσει αυτοδικαίως την 
άμεση έκπτωση του εν λόγω προσώπου από το αξίωμα 
που κατέχει στον Φαρμακευτικό Σύλλογο.
3. Το παρόν εφαρμόζεται από τη διενέργεια των πρώ-
των μετά τη δημοσίευση του παρόντος αρχαιρεσιών για 
την ανάδειξη του νέου Διοικητικού Συμβουλίου του Συ-νεταιρισμού Φαρμακοποιών (ΣΥ.ΦΑ.). Μέχρι το χρονικό 
σημείο του πρώτου εδαφίου δεν αποτελεί ασυμβίβαστο 
η κατοχή των δύο ανωτέρω ιδιοτήτων της παρ. 1.».
Άρθρο 31
Παράταση ισχύος συμβάσεων για την κάλυψη 
έκτακτων αναγκών στο Πανεπιστημιακό 
Νοσοκομείο Ιωαννίνων
Παρατείνονται αυτοδικαίως από τη λήξη τους και για 
ένα (1) έτος οι συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ιδιωτι-
κού δικαίου, που έχουν συναφθεί από το Πανεπιστημι-
ακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων κατ’ εφαρμογή της παρ. 2 
του άρθρου 25 του ν. 4613/2019 (Α’ 78).
Άρθρο 32
Οικονομικό κίνητρο σε ιατρούς κλάδου ΕΣΥ και ειδικευόμενους ειδικό τητας αναισθησιολογίας
1. Στους ιατρούς ειδικότητας αναισθησιολογίας, που 
διορίζονται σε θέση κλάδου ιατρών ΕΣΥ, ανεξαρτήτως 
βαθμού, καταβάλλεται μηνιαίο επίδομα ύψους τετρα-
κοσίων (400) ευρώ. Το εν λόγω επίδομα καταβάλλεται 
και στους ήδη υπηρετούντες ιατρούς κλάδου ΕΣΥ ειδι-κότητας αναισθησιολογίας, αντί της ήδη χορηγούμενης προσαύξησης του άρθρου 3 του π.δ. 131/1987 (Α’ 73).
2. Στους ιατρούς που ειδικεύονται στην ειδικότητα 
της αναισθησιολογίας, κατά παρέκκλιση των κείμενων 
διατάξεων, χορηγείται μηνιαίο επίδομα ύψους διακοσί-
ων πενήντα (250) ευρώ, το οποίο καταβάλλεται με την 
ολοκλήρωση του κάθε έτους ειδίκευσης στην ειδικότητα 
της αναισθησιολογίας.
3. Το επίδομα των παρ.  1 και 2 χορηγείται έως τις 
31.12.2022, είναι αφορολόγητο, δεν υπόκειται σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8377 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, συμπεριλαμ-
βανομένης και της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης του 
άρθρου 43Α του ν. 4172/2013 (Α’ 167), δεν υπόκειται σε 
ασφαλιστικές εισφορές κύριας και επικουρικής ασφά-
λισης, εφάπαξ παροχής και υγειονομικής περίθαλψης 
και δεν προσμετράται στο ανώτατο όριο αποδοχών που 
προβλέπεται για τους ιατρούς του ΕΣΥ.
4. Αναστέλλεται η εφαρμογή του άρθρου 3 του 
π.δ. 131/1987 έως τις 31.12.2022.
Άρθρο 33
Διευκολύνσεις ως προς τη λειτουργία επιχειρήσεων ή άλλων χώρων συνάθροισης
1α. Αναπτύσσεται ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή για 
κινητές συσκευές (mobile application) αποκλειστικά 
προς τον σκοπό της ορθής εφαρμογής των μέτρων που 
λαμβάνονται δυνάμει της κοινής υπουργικής απόφα-
σης της παρ. 1 του άρθρου τεσσαρακοστού τετάρτου 
της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, 
η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 
(Α’ 104). Η ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή λειτουργεί 
για όσο χρονικό διάστημα εξακολουθεί να υφίσταται 
άμεσος κίνδυνος δημόσιας υγείας από τη διασπορά 
του κορωνοϊού COVID-19, η απουσία του οποίου δια-
πιστώνεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας. Μέσω 
της ανωτέρω εφαρμογής πραγματοποιείται ο έλεγχος 
της εγκυρότητας, της γνησιό τητας και της ακεραιότη-
τας του Ψηφιακού Πιστοποιητικού COVID-19 της Ε.Ε. 
(EU Digital COVID Certificate - EUDCC) του Κανονισμού 
(ΕΕ) 2021/953 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 2021 και του άρθρου 
πρώτου της από 30.5.2021 Πράξης Νομοθετικού Περι-
εχομένου (Α’ 87), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του 
ν. 4806/2021 (Α’ 95) και της βεβαίωσης εμβολιασμού της 
παρ. 5 του άρθρου 55 του ν. 4764/2020 (Α’ 256) ή ισοδύ-
ναμου πιστοποιητικού ή βεβαίωσης τρίτης χώρας, που φέρει το φυσικό πρόσωπο - κάτοχος, διά της σάρωσης του σχετικού κωδικού QR.
1β. Στο ρυθμιστικό πεδίο των μέτρων της παρ. 1α δεν 
εμπίπτουν οι ανήλικοι, εφόσον, βάσει των κριτηρίων 
της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, δεν εμπίπτουν σε κατηγορία φυσικών προσώπων προς εμβολιασμό κατά του κορωνοϊού COVID-19.
2α. Η χρήση της ηλεκτρονικής εφαρμογής πραγματο-
ποιείται από τους ιδιοκτήτες ή νομίμους εκπροσώπους 
και από εξουσιοδοτημένους από αυτούς υπαλλήλους 
επιχειρήσεων εστίασης, επιχειρήσεων προβολής κινη-
ματογραφικών ταινιών, κέντρων διασκέδασης, επιχειρή-
σεων διεξαγωγής ζωντανών θεαμάτων και ακροαμάτων, 
λοιπών παραστατικών τεχνών ή κάθε είδους πολιτιστι-κών ή αθλητικών ή εορταστικών εκδηλώσεων ή εμπο-ρικών εκθέσεων, οι οποίες:
i) στεγάζονται ή διοργανώνονται σε κλειστούς χώρους, ή
ii) λειτουργούν ή διοργανώνονται σε υπαίθριους χώρους.
2β. Σε κάθε περίπτωση, τα αρμόδια κρατικά όργανα 
δύνανται να κάνουν χρήση της εφαρμογής της παρ. 1α 
για τον έλεγχο της εγκυρότητας, της γνησιότητας και της 
ακεραιότητας των πιστ οποιητικών ή των βεβαιώσεων 
της ίδιας παραγράφου.3α. Κατά τη σάρωση του σχετικού κωδικού QR, στην 
ηλεκτρονική εφαρμογή εμφανίζονται αποκλειστικά τα 
εξής στοιχεία:
i) το ονοματεπώνυμο του φυσικού προσώπου και
ii) ένδειξη σχετικά με την ε γκυρότητα, γνησιότητα ή 
ακεραιότητα ή μη του σαρωθέντος πιστοποιητικού ή 
βεβαίωσης.
3β. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας ορίζεται ως υπεύθυνος 
επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα 
της παρ. 3α, κατά την έννοια της παρ. 7 του άρθρου 4 
του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινο-βουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 (L 
119) (Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομέ-
νων - Γ .Κ.Π.Δ.) κατά τη διενέργεια των ελέγχων με χρή-ση της ανωτέρω εφαρμογής. Οι ιδιοκτήτες ή οι νόμιμοι 
εκπρόσωποι της παρ. 2α ορίζονται επίσης ως αυτοτελώς 
υπεύθυνοι επεξεργασίας των ανωτέρω δεδομένων για 
τον σκοπό του ελέγχου της εγκυρότητας, της γνησιό-
τητας και της ακεραιότη τας των πιστοποιητικών ή των 
βεβαιώσεων της παρ. 1α.
3γ. Η ανώνυμη εταιρεία μη κερδοσκοπικού χαρακτή-
ρα με την επωνυμία «ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ Ανώνυμη Εταιρεία» και τον 
διακριτικό τίτλο «Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε.» ορίζεται ως εκτελούσα την επεξεργασία, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 28 
του Γ .Κ.Π.Δ. Ως εκτελούσα την επεξεργασία αναλαμβάνει 
την υποχρέωση λήψης και διαρκούς τήρησης των κατάλ-
ληλων και αναγκαίων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων 
ασφάλειας των λαμβανομένων στοιχείων και, κατ’ ελάχι-
στον, την καταγραφή και παρακολούθηση των προσβά-
σεων, τη διασφάλιση ιχνηλασιμότητας και την προστασία 
των διακινούμενων δεδομένων από κάθε παραβίαση, 
καθώς και από σκόπιμη ή τυχαία απειλή, ενεργώντας 
σύμφωνα με το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο και, ιδίως, 
σύμφωνα με τον Γ .Κ.Π.Δ. και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137). 
Στο πλαίσιο της ανωτέρω επεξεργασίας η Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. 
επιφορτίζεται με όλες τις υποχρεώσεις του Γ .Κ.Π.Δ. για 
τον εκτελούντα την επεξεργασία και ιδίως:
α) επεξεργάζεται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτή-
ρα μόνο βάσει καταγεγραμμένων εντολών της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ως υπευθύνου επεξεργασίας,
β) διασφαλίζει ότι τα πρόσωπα που είναι εξουσιοδο-
τημένα να επεξεργάζονται τα δεδομένα προσωπικού 
χαρακτήρα, έχουν αναλάβει δέσμευση τήρησης εμπι-
στευτικότητας ή τελούν υπό τη δέουσα κανονιστική 
υποχρέωση τήρησης εμπιστευτικότητας,
γ) λαμβάνει όλα τα απαιτούμενα μέτρα για τη διασφά-
λιση του απορρήτου και της ασφάλειας της επεξεργασίας 
δυνάμει του άρθρου 32 του Γ .Κ.Π.Δ.,
δ) δύναται να προσλαμβάνει υποεκτελούντα την 
επεξεργασία μετά από ενημέρωση της Εθνικής Αρχής 
Διαφάνειας,
ε) λαμβάνει υπόψη τη φύση της επεξεργασίας και επι-
κουρεί την Εθνική Αρχή Διαφάνειας με τα κατάλληλα 
τεχνικά και οργανωτικά μέτρα, στον βαθμό που αυτό 
είναι δυνατό, για την εκπλήρωση της υποχρέωσής της 
να απαντά σε αιτήματα για άσκηση των προβλεπόμενων 
στο Κεφάλαιο III του Γ .Κ.Π.Δ. δικαιωμάτων του υποκειμέ-
νου των δεδομένων,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8378 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
στ) επικουρεί την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, στη δι-
ασφάλιση της συμμόρφωσης προς τις υποχρεώσεις 
που απορρέουν από τα άρθρα 32 έως 34 του Γ .Κ.Π.Δ., 
λαμβάνοντας υπόψη τη φύση της επεξεργασίας και τις πληροφορίες που διαθέτει,
ζ) θέτει στη διάθεση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας 
κάθε απαραίτητη πληροφορία προς απόδειξη της συμ-μόρφωσης προς τις υποχρεώσεις που θεσπίζονται στο 
άρθρο 28 του Γ .Κ.Π.Δ., επιτρέπει και διευκολύνει τους 
ελέγχους, περιλαμβανομένων των επιθεωρήσεων, που 
διενεργούνται από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας.
Η ανώνυμη εταιρεία του Ελληνικού Δημοσίου με την 
επωνυμία «ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 
ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Α.Ε.» και διακριτικό τίτλο «Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.» 
ορίζεται ως υποεκτελούσα την επεξεργασία για τους σκοπούς εφαρμογής του παρόντος και αναπτύσσει, 
υλοποιεί και συντηρεί την ειδική ηλεκτρονική εφαρμο-γή της παρ. 1α.
Για τους σκοπούς του παρόντος δύναται να συνάπτεται 
Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του «Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.» και 
της «Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε.», στο οποίο εξειδικεύονται οι μεταξύ 
τους σχέσεις.
4. Τα πρόσωπα των παρ. 2α και 2β προβαίνουν στην 
απολύτως αναγκαία επεξεργασία των δεδομένων προ-
σωπικού χαρακτήρα που περιλαμβάνονται στα πιστο-
ποιητικά ή τις βεβαιώσεις της παρ. 1α για τον σκοπό του 
ελέγχου της εγκυρότητας, της γνησιότητας και της ακε-ραιότητας αυτών. Απαγορεύεται, ύστερα από την ολο-
κλήρωση της διαδικασίας ελέγχου ή επαλήθευσης, η καθ’ 
οιονδήποτε τρόπο αποθήκευση ή τήρηση αντιγράφων 
των πιστοποιητικών ή βεβαιώσεων της παρ. 1α ή των 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που εμφανίζονται κατά τη σάρωση.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εξωτερικών, Προ-
στασίας του Πολίτη, Υγείας, Εσωτερικών και Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, εξειδικεύονται τα πιστοποιητικά ή οι 
βεβαιώσεις τρίτων χωρών που μπορούν να αποτελέσουν 
αντικείμενο σάρωσης σύμφωνα με την παρ. 1α.
Άρθρο 34
Υποστηρικτικά μέτρα των εμβολιασθέντων 
ατόμων
1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυ-
νος δημόσιας υγείας από τη διασπορά του κορωνοϊού 
COVID-19, η απουσία του οποίου διαπιστώνεται με από-
φαση του Υπουργού Υγείας και σε κάθε περίπτωση για 
χρονικό διάστημα όχι πέραν της 31ης.12.2021, δίνεται 
οικονομική διευκόλυνση ύψους εκατόν πενήντα (150) 
ευρώ σε κάθε φυσικό πρόσωπο ηλικίας 18 - 25 ετών, που 
έχει ολοκληρώσει την πρώτη δόση εμβολιασμού ή, σε 
περίπτωση μονοδοσικού εμβολίου, τη μόνη δόση εμβο-
λιασμού, στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Εμβο-
λιασμού κατά του κορωνοϊού COVID-19. Η οικονομική 
διευκόλυνση χορηγείται και σε όλους τους δικαιούχους του πρώτου εδαφίου που έχουν λάβει την πρώτη ή μο-
ναδική δόση του εμβολίου από την έναρξη του Εθνικού Προγράμματος μέχρι και τη δημοσίευση του παρόντος.
2. Η ως άνω οικονομική διευκόλυνση πιστώνεται από 
την ανώνυμη εταιρεία του Ελληνικού Δημοσίου «Κοινω-νία της Πληροφορίας Mονοπρόσωπη Α.Ε.» (ΚτΠ Μ.Α.Ε.), 
που εποπτεύεται από τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης, στον δικαιούχο σε ψηφιακή χρεωστική κάρτα, 
που εκδίδεται ειδικά για τον σκοπό αυτόν από πιστωτικό 
ίδρυμα ή χρηματοπιστωτικό οργανισμό, κατά την έννοια 
των παρ. 2 και 3 του άρθρου 3 του ν. 4557/2018 (Α’ 139), 
αντίστοιχα. Για την έκδοση της ανωτέρω ψηφιακής χρε-
ωστικής κάρτας και την πίστωση του χρηματικού ποσού 
δημιουργείται ειδική εφαρμογή από την ανώνυμη εται-
ρεία του Ελληνικού Δημοσίου με την επωνυμία «ΕΘΝΙΚΟ 
ΔΙΚΤΥΟ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Α.Ε.» 
(Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.) στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη της Δημόσιας 
Διοίκησης (gov.gr - ΕΨΠ).
3. Ο δικαιούχος, αφότου αυθεντικοποιηθεί με τους 
προσωπικούς κωδικούς του - διαπιστευτήρια της Γενικής 
Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας 
Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.) του Υπουργείου Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης (taxisnet) σύμφωνα με το άρθρο 24 του 
ν. 4727/2020 (Α’ 184), εισέρχεται στην εφαρμογή και 
αιτείται την έκδοση της ψηφιακής χρεωστικής κάρτας 
και την πίστωση του ανωτέρω χρηματικού ποσού σε 
αυτήν. Ο αιτών συμπληρώνει τον Αριθμό Μητρώου Κοι-νωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.) ή τον προσωρινό Αριθμό Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης του άρθρου 248 του 
ν. 4782/2021 (Α’ 36) (Π.Α.Μ.Κ.Α.) ή τον Προσωρινό Αριθμό 
Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού 
(ΠΑ.Α.Υ.Π.Α.) και τα στοιχεία επικοινωνίας του και ειδι-
κότερα, τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τον αριθμό του κινητού τηλεφώνου. Για τον σκοπό της 
επαλήθευσης των προϋποθέσεων της παρ. 1, το πληρο-
φοριακό σύστημα της εφαρμογής διαλειτουργεί, ιδίως, 
με το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών κατά του κορωνοϊού 
COVID-19 του άρθρου 55 του ν. 4764/2020 (Α’ 256) και το 
Φορολογικό Μητρώο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων 
Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.). Ο δικαιούχος μπορεί να υποβάλει αί-τηση για την έκδοση της ψηφιακής χρεωστικής κάρτας και την πίστωση του ποσού και στα Κέντρα Εξυπηρέτη-
σης Πολιτών (Κ.Ε.Π.).
4. Υπεύθυνος επεξεργασίας της ειδικής εφαρμογής 
ορίζεται η ΚτΠ Μ.Α.Ε., η οποία, ως υπεύθυνη επεξερ-
γασίας, διασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων 
των προσώπων, της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με το ενωσιακό και 
εθνικό δίκαιο και ιδίως, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κα-
νονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 (ΕΕ L 119) 
(Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων - 
Γ .Κ.Π.Δ.) και του ν. 4624/2019 (Α’ 137). Η Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε. ορί-
ζεται ως εκτελούσα, για λογαριασμό της ΚτΠ Μ.Α.Ε., την επεξεργασία των δεδομένων που καταχωρίζονται στην 
ως άνω εφαρμογή. Προς τον σκοπό αυτόν, η Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. 
Α.Ε., κατ’ εφαρμογή της περ. ε’ της παρ. 1 του άρθρου 6, της περ. ε’ της παρ. 2 του άρθρου 9 και του άρθρου 28 
του Γ .Κ.Π.Δ., αναλαμβάνει τον τεχνικό σχεδιασμό, την 
υλοποίηση, την οργάνωση των δεδομένων προσωπι-
κού χαρακτήρα και άλλων δεδομένων από κάθε πηγή, 
την τήρηση υπό συνθήκες που διασφαλίζουν την ακε-
ραιότητα, την εμπιστευτικότητα και τη διαθεσιμότητα 
των δεδομένων και κάθε άλλο θέμα που αφορά στην 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8379 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
ομαλή λειτουργία της εφαρμογής, τηρώντας τις διατά-
ξεις της νομοθεσίας για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Τα δεδομένα προσωπικού χα-
ρακτήρα που καταχωρίζονται στην ανωτέρω εφαρμογή, 
συλλέγονται, τηρούνται και τυγχάνουν περαιτέρω επε-ξεργασίας αποκλειστικά για τους αναφερόμενους στην 
παρ. 2 σκοπούς, για τη διενέργεια εκκαθάρισης μετά την 
ολοκλήρωση της ως άνω ψηφιακής υπηρεσίας και για 
ελεγκτικούς σκοπούς που προβλέπονται ή επιβάλλονται 
από τη νομοθεσία και με την τήρηση των κατάλληλων 
τεχνικών και οργανωτικών μέτρων. Τα ανωτέρω δεδο-
μένα τηρούνται για τους ως άνω σκοπούς για περίοδο 
δύο (2) ετών και στη συνέχεια διαγράφονται. Μεταξύ της 
ΚτΠ Μ.Α.Ε. και της Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε. συνάπτεται Μνημόνιο 
Συνεργασίας, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 28 
του Γ .Κ.Π.Δ.
5. Μετά την ολοκλήρωση της αίτησης του δικαιού-
χου και εφόσον πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις, 
διαβιβάζονται αποκλειστικά και μόνο για τους σκοπούς 
της παρ. 2 στο πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοπιστωτικό οργανισμό τα στοιχεία του δικαιούχου και ειδικότερα 
το όνομα, το επώνυμο, η διεύθυνση ηλεκτρονικού 
ταχυδρομείου και ο αριθμός κινητού τηλεφώνου, τα 
οποία είναι απαραίτητα για την έκδοση της ψηφιακής χρεωστικής κάρτας. Η ψηφιακή χρεωστική κάρτα πα-
ραμένει ενεργοποιημένη έως την 31η.12.2021, μετά 
την πάροδο της οποίας το πιστωτικό ίδρυμα ή ο χρη-
ματοπιστωτικός οργανισμός υποχρεούται άμεσα να την 
απενεργοποιήσει. Το ανωτέρω ποσό ή το εναπομείναν 
υπόλοιπο αυτού επιστρέφεται στο Ελληνικό Δημόσιο 
και αποκλείεται η περαιτέρω αναζήτησή του από τον δικαιούχο.
6. Το χρηματικό ποσό δύναται να χρησιμοποιείται 
αποκλειστικά από τον δικαιούχο για την πραγματοποί-
ηση αγορών ή τη λήψη υπηρεσιών από επιχειρήσεις 
που δραστηριοποιούνται στους τομείς του τουρισμού, του πολιτισμού και των μεταφορών και δεν είναι εφικτή 
οποιαδήποτε μεταφορά σε τρίτο πρόσωπο εκτός των 
ανωτέρω ή η ανάληψή του.
7. Για την εξυπηρέτηση των σκοπών της παρ. 2 και την 
εφαρμογή του παρόντος, καταβάλλεται ποσό ύψους πε-
νήντα εκατομμυρίων (50.000.000) ευρώ από το Υπουρ-
γείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης μέσω επιχορήγησης προς 
την ΚτΠ Μ.Α.Ε., κατόπιν ενίσχυσης των σχετικών πιστώ-
σεων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης από τις 
πιστώσεις του Ειδικού Φορέα 1023-711-0000000 (Γενικές 
Κρατικές Δαπάνες) του Υπουργείου Οικονομικών.
8. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Υγείας και Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης, καθορίζονται οι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηρι-ότητας των επιχειρήσεων της παρ. 6, ο χρόνος έναρξης 
της παραγωγικής λειτουργίας της ειδικής εφαρμογής 
της παρ. 2 και τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για τη 
λειτουργία της και ρυθμίζονται τα ειδικότερα ζητήματα 
εκκαθάρισης του χρηματικού ποσού της οικονομικής 
διευκόλυνσης και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για 
την εφαρμογή του παρόντος. Με όμοια απόφαση δύ-
ναται να παρατείνεται το χρονικό διάστημα εφαρμογής του παρόντος.Άρθρο 35
Ηλεκτρονικές ιατρικές βεβαιώσεις
1. Κάθε θεράπων ιατρός δύναται να συντάσσει ιατρικές 
βεβαιώσεις, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν από τον ενδιαφερόμενο, σε ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή, που 
είναι προσβάσιμη μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της 
Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ).
2. Για την πρόσβαση στην ως άνω υπηρεσία απαιτείται 
η προηγούμενη αυθεντικοποίηση του ιατρού, ο οποίος 
εισέρχεται στην ηλεκτρονική εφαρμογή με τους μοναδι-
κούς κωδικούς πρόσβασης στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης.
3. Μετά την είσοδο στην ηλεκτρονική εφαρμογή της 
παρ. 1, ο ιατρός καταχωρίζει τον Αριθμό Μητρώου Κοι-νωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.) ή τον Προσωρινό Αριθμό 
Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού 
(Π.Α.Α.Υ.Π.Α.) ή άλλο ταυτοποιητικό στοιχείο του ενδια-
φερομένου και καταχωρίζει λοιπά στοιχεία ταυτοποίησης 
του ενδιαφερομένου στα πεδία που εμφανίζονται στο 
σύστημα, και κατ’ ελάχιστο: α) το ονοματεπώνυμο του 
ενδιαφερομένου, β) την ημερομηνία γέννησής του και γ) 
τον σκοπό χρήσης, όπου αυτός κατά νόμο προβλέπεται.
4. Η ιατρική βεβαίωση που εκδίδεται, φέρει αριθμό 
βεβαίωσης (barcode) και γίνεται υποχρεωτικά αποδε-
κτή, σε ηλεκτρονική μορφή, από όλους τους φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.
5. Ο ενδιαφερόμενος ενημερώνεται για την έκδοση της 
ιατρικής βεβαίωσης με λήψη μηνύματος (sms), που πε-
ριλαμβάνει τον αριθμό βεβαίωσης (barcode) στο κινητό 
τηλέφωνο που έχει δηλώσει κατά την εγγραφή του στην 
υπηρεσία της άυλης συνταγογράφησης και λαμβάνει 
το έγγραφο της ιατρικής βεβαίωσης στην αντίστοιχη 
διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail).
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και Ψηφι-
ακής Διακυβέρνησης, καθορίζονται τα είδη ιατρικών βε-
βαιώσεων που εμπίπτουν στη ρύθμιση του παρόντος, τα 
τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για τη διαδικασία έκδοσής 
τους, ο τύπος, το περιεχόμενο και τα ειδικότερα χαρα-
κτηριστικά αυτών και ρυθμίζεται κάθε αναγκαία τεχνική 
ή άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 36
Ηλεκτρονική εφαρμογή «myHealth»
1. Η διαχείριση και παρακολούθηση των συνταγών, 
των ηλεκτρονικών ιατρικών βεβαιώσεων και των άυλων 
παραπεμπτικών, που διακινούνται και εκτελούνται ηλε-
κτρονικά στο Σύστημα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, 
το οποίο λειτουργεί και διαχειρίζεται η ανώνυμη εταιρεία 
μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με την επωνυμία «ΗΛΕ-
ΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ 
Ανώνυμη Εταιρεία» και τον διακριτικό τίτλο «Η.ΔΙ.Κ.Α. 
Α.Ε.», σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν. 4704/2020 (Α’ 133), 
δύναται να πραγματοποιείται και με τη χρήση της 
εφαρμογής για κινητές συσκευές (mobile application) 
«myHealth», μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δη-μόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ). Με την ίδια εφαρμογή, 
ο ασθενής - χρήστης έχει πρόσβαση στον αριθμό και 
το είδος των συνταγών φαρμάκων, των ηλεκτρονικών 
ιατρικών βεβαιώσεων και των παραπεμπτικών ιατρικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8380 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
εξετάσεων που τον αφορούν και έχουν καταχωρισθεί 
στη βάση δεδομένων του Συστήματος Ηλεκτρονικής Συ-
νταγογράφησης του άρθρου 6 του ν. 3892/2010 (Α’ 189). 
Για τη χρήση της εφαρμογής απαιτείται η προηγούμενη 
εγγραφή του ασθενούς - χρήστη στην υπηρεσία της άυ-
λης συνταγογράφησης.
2. Δικαίωμα πρόσβασης στην εφαρμογή έχουν οι 
ασθενείς, οι οποίοι έχουν προηγουμένως αυθεντικοποι-
ηθεί είτε με τη χρήση των κωδικών-διαπιστευτηρίων 
της Γενικής Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων 
Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης (taxisnet) είτε με τη χρήση των κωδικών-διαπι-
στευτηρίων των συστημάτων ηλεκτρονικής τραπεζικής 
(e-banking), σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4727/2020 
(Α’  184). Για την ολοκλήρωση της αυθεντικοποίησης 
απαιτείται η καταχώρηση κωδικού μιας χρήσης (One 
Time Password - OTP), o οποίος αποστέλλεται μέσω του συστήματος στην κινητή συσκευή του χρήστη.
3. Μέσω της εφαρμογής ο ασθενής - χρήστης δύναται 
να λαμβάνει ηλεκτρονικά τις συνταγές φαρμάκων, τις ηλε-
κτρονικές ιατρικές βεβαιώσεις και τα παραπεμπτικά ιατρι-
κών εξετάσεων, που έχουν καταχωρισθεί από τον θεράπο-
ντα ιατρό στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης, καθώς και πρόσθετα στοιχεία αυτών, όπως το στάδιο εκ-
κρεμότητας, την εκτέλεσή τους και τη λήξη ισχύος αυτών.
4. Ο ασθενής - χρήστης δύναται να λαμβάνει με την 
ίδια διαδικασία τα στοιχεία της παρ. 3 και για τα προστα-
τευόμενα μέλη του.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και Ψηφια-
κής Διακυβέρνησης, ορίζεται η έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας της εφαρμογής, ρυθμίζονται τα ειδικότερα 
ζητήματα λειτουργίας της και καθορίζονται η διαδικασία 
και τα απαιτούμενα στοιχεία εγγραφής του ασθενούς - 
χρήστη και καταχώρισης των προστατευομένων μελών 
αυτού, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ασφαλείας, κα-θώς και κάθε αναγκαία τεχνική ή άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 37
Παράταση της χρήσης χώρου του κτιρίου του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Ε.Ι.Ε.) από το νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με την επωνυμία «Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσ ης και Ηλεκτρονικού 
Περιεχομένου» (Ε.Κ.Τ.)
Η ισχύς της παρ. 22 του άρθρου 59 του ν. 4623/2019 
(Α’ 134), ως προς τη δυνατότητα χρήσης των χώρων του 
κτιρίου του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (Ε.Ι.Ε.) από το 
Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχο-
μένου (Ε.Κ.Τ.), παρατείνεται από τη λήξη της έως και την 31η Δεκεμβρίου 2021.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 38
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν προβλέπε-
ται ειδικότερα στις επιμέρους διατάξεις του.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8381 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 9 Ιουλίου 2021
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός 
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Προστασίας του Πολίτη
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Αναπληρωτής Υπουργός Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΟΝΤΟΖΑΜΑΝΗΣ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  
ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  
Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  Μετανάστευσης και Ασύλου
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΗΤΑΡΑΚΗΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΒΑΝΟΣ  Τουρισμού
ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ  
Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  Υφυπουργόςστον Πρωθυπουργό
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΛΙΒΑΝΙΟΣ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 9 Ιουλίου 2021
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8382 Τεύχος A’ 118/09.07.2021
*01001180907210020*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,