NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4674 
Στρατηγική αναπτυξιακή προοπτική των Οργα-
νισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ρύθμιση ζητη-
μάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών 
και άλλες διατάξεις.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΜΕΡΟΣ Α΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ 
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Άρθρο 1
Επιτροπή Αναπτυξιακού Σχεδιασμού Τοπικού και Περιφερειακού Επιπέδου
Το άρθρο 266Α του ν. 3852/2010 (Α΄ 87) αντικαθίστα-
ται ως εξής: 
«Άρθρο 266Α
Επιτροπή Αναπτυξιακού Σχεδιασμού Τοπικού και Περιφερειακού Επιπέδου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών, 
Υποδομών και Μεταφορών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής 
Πολιτικής, συστήνεται στο Υπουργείο Εσωτερικών Επι-
τροπή Αναπτυξιακού Σχεδιασμού Τοπικού και Περιφε-
ρειακού Επιπέδου, ως συμβουλευτικό συλλογικό όργα-νο του Υπουργού Εσωτερικών. Η Επιτροπή αποτελείται 
από έναν εκπρόσωπο των Υπουργείων Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών, 
Υποδομών και Μεταφορών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής 
Πολιτικής, από έναν εκπρόσωπο της Κεντρικής Ένωσης 
Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) και της Ένωσης Περιφερειών 
Ελλάδος (ΕΝΠΕ), τον Διευθυντή της Διεύθυνσης Οικο-
νομικής και Αναπτυξιακής Πολιτικής του Υπουργείου 
Εσωτερικών, τον Προϊστάμενο της Ειδικής Υπηρεσίας 
Διαχείρισης και Εφαρμογής ΥΠΕΣ και δύο (2) εμπειρο-
γνώμονες με εμπειρία και τεχνογνωσία στη διαχείριση 
και εκτέλεση αναπτυξιακών προγραμμάτων των οργα-νισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίοι προτείνονται 
από τον Υπουργό Εσωτερικών. Πρόεδρος της Επιτροπής ορίζεται ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών με 
αναπληρωτή του τον Διευθυντή της Διεύθυνσης Οικονο-
μικής και Αναπτυξιακής Πολιτικής του ίδιου Υπουργείου. 
Ένας εκ των μελών ορίζεται Γ ραμματέας της Επιτροπής.
2. Αρμοδιότητες της Επιτροπής είναι: α. η εισήγηση προς τον Υπουργό Εσωτερικών προτά-
σεων αναπτυξιακού σχεδιασμού των οργανισμών τοπι-
κής αυτοδιοίκησης, μέσω της αξιοποίησης προγραμμά-
των χρηματοδότησης και τεχνικής βοήθειας, 
β. η παρακολούθηση του βαθμού υλοποίησης και 
εκτέλεσης των αναπτυξιακών παρεμβάσεων σε τοπι-
κό και περιφερειακό επίπεδο και η εισήγηση προς τον 
Υπουργό Εσωτερικών διορθωτικών επεμβάσεων σε πε-ρίπτωση αποκλίσεων, 
γ. η ενημέρωση, υποστήριξη και καθοδήγηση των δή-
μων και των περιφερειών και των Αναπτυξιακών Οργανι-
σμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε θέματα αναπτυξιακής 
πολιτικής και σχεδιασμού των ΟΤΑ και ο συντονισμός της 
αναπτυξιακής τους δράσης, με σκοπό τη διαμόρφωση 
συνεκτικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο.
3. Για τη συμμετοχή στις εργασίες της Επιτροπής δεν 
καταβάλλεται κανενός είδους αποζημίωση ή ποσό για 
την κάλυψη εξόδων. Με την απόφαση της πρώτης πα-
ραγράφου, ρυθμίζονται ο τρόπος λειτουργίας της Επι-
τροπής, η διοικητική της υποστήριξη, ως και κάθε άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου 
αυτού.».
Άρθρο 2
Αναπτυξιακοί ΟργανισμοίΤοπικής Αυτοδιοίκησης
1. Οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκη-
σης (εφεξής «Αναπτυξιακοί Οργανισμοί») είναι ανώνυμες 
εταιρείες ειδικού σκοπού, οι οποίες λειτουργούν υπέρ 
του δημοσίου συμφέροντος, συμπράττουν από κοινού 
με τους ΟΤΑ στην υλοποίηση της αναπτυξιακής πολιτικής 
σε δημοτικό, διαδημοτικό, πε ριφερειακό ή ευρύτερο 
χώρο, ανάλογα με τις καταστατικές τους προβλέψεις και 
έχουν ως σκοπό ιδίως την επιστημονική, συμβουλευτική 
και τεχνική υποστήριξη των ΟΤΑ και των ενώσεών τους, 
την υποστήριξη και εφαρμογή της αναπτυξιακής πολιτι-
κής των δήμων και των περιφερειών, την ωρίμανση έρ-
γων υποδομής και την υλοποίηση πολιτικών κοινωνικής 
συνοχής, ψηφιακής σύγκλισης και αειφόρου ανάπτυξης. 
Για την επίτευξη των σκοπών τους, οι Αναπτυξιακοί Ορ-ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
11 Μαρτίου 2020 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  53921
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 922 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
γανισμοί αναλαμβάνουν την εκτέλεση δράσεων κρατι-
κών ενισχύσεων, αξιοποιούν χρηματοδοτικά εργαλεία 
και διαχειρίζονται αναπτυξιακά, επενδυτικά και ειδικά 
προγράμματα, χρηματοδοτούμενα από εθνικούς ή ενω-
σιακούς πόρους. 
2. Στο μετοχικό κεφάλαιο των Αναπτυξιακών Οργα-
νισμών μετέχουν περισσότεροι του ενός Οργανισμοί 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή/και Περιφερειακές Ενώσεις 
Δήμων. Είναι επίσης δυνατή η συμμετοχή των Περιφερει-
ακών Ταμείων Ανάπτυξης, της Κεντρικής Ένωσης Δήμων 
Ελλάδος, της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος, των δικτύων 
και των συνδέσμων δήμων, υπό την προϋπόθεση ότι, οι 
ΟΤΑ και οι Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων κατέχουν την 
πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου, αποκλειόμενης 
σε κάθε περίπτωση της συμμετοχής ιδιωτών ή ιδιωτικών 
ενώσεων ή άλλων φορέων ιδιωτικών συμφερόντων.
3. Οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί δεν επιχορηγούνται 
άμεσα ή έμμεσα από τους ΟΤΑ ή τον Κρατικό Προϋπο-
λογισμό και δεν υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του 
άρθρου δεύτερου του ν. 3845/2010 (Α΄ 65). Η λειτουρ-
γία των Αναπτυξιακών Οργανισμών διέπεται από το 
θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ανωνύμων εταιρειών 
και η εποπτεία τους ασκείται με βάση τις διατάξεις του 
ν. 4548/2018 (Α΄ 104), υπό την επιφύλαξη ειδικότερων 
διατάξεων. Οι εταιρείες του άρθρου αυτού: 
α. εμπίπτουν στα νομικά πρόσωπα της περίπτωσης 
γ΄ της παραγράφου 5 του άρθρου 13 του ν. 4314/2014 (Α΄ 265), 
β. μπορούν να συστήσουν ή να συμμετέχουν σε ομά-
δες τοπικής δράσης, σύμφωνα με την περίπτωση β΄ της 
παραγράφου 2 του άρθρου 32 και του άρθρου 34 του 
Κανονισμού ΕΕ 1303/2013 (L 347/320),
γ. μπορούν να συμμετέχουν σε προγραμματικές 
συμβάσεις με τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και μπορούν να ορίζονται τεχνικοί σύμβουλοι Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης για την παροχή εξειδικευμένης τε-χνικής, επιστημονικής και διοικητικής υποστήριξης,
δ. μπορούν να παρέχουν τεχνικές και συμβουλευτικές 
υπηρεσίες διαχείρισης και αξιοποίησης της ακίνητης πε-
ριουσίας των μετόχων ΟΤΑ,
ε. μπορούν να ασκούν τις δραστηριότητες των άρ-
θρων 182 και 183 του ν. 4555/2018 (Α΄ 133),
στ. μπορούν να προτείνουν προς τους αρμόδιους φο-
ρείς και να υλοποιούν Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύ-
σεις (ΟΧΕ) χωρικών στρατηγικών, με βάση τα πρωτόκολ-
λα συγκρότησης της κατά περίπτωση προβλεπόμενης 
Αρχής Διακυβέρνησης της ΟΧΕ, υπό την επιφύλαξη των 
ειδικών προϋποθέσεων του ισχύοντος Συστήματος Δια-
χείρισης και Ελέγχου του ΕΣΠΑ,
ζ. συγχωνεύονται, διασπώνται και λύονται σύμφωνα 
με τις διατάξεις του ν. 4548/2018,
η. υπάγονται στο ρυθμιστικό πεδίο του ν. 3861/2010 
(Α΄ 112).
θ. ορίζονται εξαρχής ως «οργανισμοί δημοσίου δικαί-
ου» για την εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4412/2016 (Α΄ 147).
4. Οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί διοικούνται από διοικη-
τικό συμβούλιο, το οποίο εκλέγεται από τη γενική συνέ-
λευση των μετόχων, κατά τις διατάξεις του ν. 4548/2018. 
Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας και τα εκτελεστικά μέλη του διοικητικού συμβουλίου δεν μπορεί να είναι αι-
ρετοί εκπρόσωποι των δημοτικών ή περιφερειακών συμ-
βουλίων των μετόχων ΟΤΑ. Εξαιρουμένων των μελών του 
επόμενου εδαφίου, τα υπόλοιπα μέλη του διοικητικού 
συμβουλίου δεν δικαιούνται αμοιβής ή άλλων παροχών. 
Τα εκτελεστικά μέλη του διοικητικού συμβουλίου, όπως 
ορίζονται στο οικείο καταστατικό, και ο γενικός διευθυ-
ντής κατέχουν υποχρεωτικά αποδεδειγμένη εργασιακή 
εμπειρία στον σχεδιασμό, στην εκτέλεση αναπτυξιακών 
προγραμμάτων και στην επιχειρηματική, οικονομική και 
γενικότερα βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών. 
5. α. Το προσωπικό των Αναπτυξιακών Οργανισμών 
διακρίνεται σε τακτικό και έκτακτο. Το τακτικό προσω-πικό προσλαμβάνεται για την κάλυψη θέσεων βάσει κα-
νονισμού εσωτερικής υπηρεσίας (ΚΕΥ), που εγκρίνεται 
από τη γενική συνέλευση των μετόχων, με τον οποίο 
καθορίζονται η εσωτερική διάρθρωση των υπηρεσιών 
σε Γενική Διεύθυνση και επιμέρους Διευθύνσεις, Τμήμα-
τα και Γ ραφεία, οι αρμοδιότητές τους και οι θέσεις κατά 
κατηγορίες και κλάδους προσωπικού. Στον ΚΕΥ προβλέ-
πεται υποχρεωτικά Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών. Η 
στελέχωση των θέσεων του ΚΕΥ με τακτικό προσωπικό 
γίνεται κατά τις διατάξεις των άρθρων 14 και επόμενα 
του ν. 2190/1994 (Α΄ 28). 
β. Το έκτακτο προσωπικό που απαιτείται κάθε φορά 
για την εκτέλεση του αντικειμένου που αναλαμβάνουν, προσλαμβάνεται με απόφαση του διοικητικού συμβου-
λίου της εταιρείας για όσο χρόνο διαρκεί το εκτελούμενο 
πρόγραμμα ή η σύμβαση, κατ’ ανάλογη εφαρμογή των 
διατάξεων των άρθρων 1, 2 και 3 παράγραφος 4 και 5 της 
υπ’ αριθμ. 53266/2009 Κοινής Απόφασης των Υπουργών 
Εσωτερικών, Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης 
και Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας (Β΄ 1877). 
Οι προσλαμβανόμενοι κατά τα προηγούμενα εδάφια με 
συμβάσεις ορισμένου χρόνου θεωρείται ότι καλύπτουν τις ανάγκες του προγράμματος ή της σύμβασης για την 
εκτέλεση των οποίων προσλήφθηκαν, αποκλειόμενης σε 
κάθε περίπτωση της μετατροπής των συμβάσεων αυτών 
σε συμβάσεις αορίστου χρόνου. Το προσωπικό με σχέση 
εργασίας ιδιωτικού δικαίου των προηγούμενων εδαφίων 
ασκεί τις αποφασιστικές αρμοδιότητες που προβλέπο-
νται από τα καθήκοντα που του ανατίθενται. Με από-
φαση του διοικητικού συμβουλίου είναι επίσης δυνατή 
η σύναψη συμβάσεων μίσθωσης έργου. Για την έκδοση 
της απόφασης απαιτείται μόνον η απόφαση ένταξης στο 
πρόγραμμα από την αρμόδια Αρχή ή η υπογραφή της 
σύμβασης, από τις οποίες τεκμαίρεται ότι δεν υποκρύ-πτεται σχέση εξαρτημένης εργασίας, χωρίς να απαιτού-
νται πρόσθετα δικαιολογητικά ή εγκριτικές αποφάσεις. 
γ. Σε περίπτωση λύσης της εταιρείας, το προσωπικό 
των προηγούμενων περιπτώσεων δεν μεταφέρεται 
στους μετόχους ΟΤΑ ή στις ενώσεις τους.
δ. Για την επικουρία του Προέδρου του διοικητικού 
συμβουλίου, με τον κανονισμό της περίπτωσης α΄ της 
παρούσας παραγράφου μπορεί να συστήνεται μία (1) 
θέση ειδικού συμβούλου με σχέση εργασίας ιδιωτικού 
δικαίου με αποδεδειγμένη εμπειρία σε θέματα δημόσιας 
διοίκησης και αναπτυξιακής πολιτικής στην τοπική αυ-
τοδιοίκηση. Ο ειδικός σύμβουλος προσλαμβάνεται με 
απόφαση του Προέδρου. Η σύμβαση εργασίας λύεται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 923 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
με καταγγελία, καθώς και με την καθ’ οιονδήποτε τρόπο 
αποχώρηση του Προέδρου από το αξίωμά του.
ε. Η κάλυψη κενών θέσεων που προβλέπονται στον 
ΚΕΥ, μπορεί να γίνεται κατά τις διατάξεις του άρθρου 15 
παράγραφος 1 έως 6 του ν. 4257/2014 (Α΄ 93), καθώς και 
με απόσπαση υπαλλήλων Φορέων της Γενικής Κυβέρνη-
σης, οι οποίοι κατέχουν τουλάχιστον τριετή αποδεδειγ-
μένη προϋπηρεσία στη διαχείριση, παρακολούθηση και 
διοικητική υποστήριξη συγχρηματοδοτούμενων προ-
γραμμάτων ή σε τεχνική υπηρεσία φορέα που ασχολεί-
ται με την υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων έργων, 
κατόπιν πρόσκλησης της ενδιαφερόμενης εταιρείας με 
την οποία προσδιορίζονται ο αριθμός των θέσεων και τα 
προσόντα των υποψηφίων. Η απόσπαση έχει διάρκεια 
δύο (2) ετών με δυνατότητα ισόχρονης ανανέωσης και πραγματοποιείται με κοινή απόφαση των αρμοδίων για τον διορισμό οργάνων του φορέα προέλευσης και του 
φορέα υποδοχής, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερο-
μένου και σύμφωνη γνώμη του διοικητικού συμβουλίου 
της εταιρείας. Η μισθοδοσία του αποσπώμενου προσω-
πικού βαρύνει τον φορέα υποδοχής. Για την απόσπαση 
υπαλλήλων της Μονάδας Οργάνωσης Διαχείρισης ΑΕ 
(ΜΟΔ ΑΕ) εφαρμόζονται οι ειδικότερες διατάξεις του 
Καταστατικού της ΜΟΔ ΑΕ που κωδικοποιήθηκε με το άρθρο 33 του ν. 3614/2007 (Α΄ 267).
στ. Ο γενικός διευθυντής και ο προϊστάμενος της Δι-
εύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών ορίζονται με απόφαση 
του διοικητικού συμβουλίου. Η θητεία τους ακολουθεί 
τη θητεία του διοικητικού συμβουλίου και μπορεί να 
ανανεώνεται. Ως Προϊστάμενοι Διευθύνσεων Τεχνικών 
Υπηρεσιών ορίζονται πτυχιούχοι μηχανικοί πανεπιστη-μιακής ή τεχνολογικής εκπαίδευσης, με ελάχιστη προϋ-πηρεσία πέντε (5) ετών στο γνωστικό τους αντικείμενο.
6. Έως 31.12.2020, οι δήμοι, οι περιφερειακές ενώσεις 
τους και οι περιφέρειες μπορούν να λάβουν αποφάσεις 
για τη σύσταση Αναπτυξιακού Οργανισμού, για την 
προσαρμογή των υφιστάμενων αναπτυξιακών ανωνύ-
μων εταιρειών στις διατάξεις του άρθρου αυτού ή για 
τη συμμετοχή τους σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς. 
Η απόφαση λαμβάνεται με απόλυτη πλειοψηφία των 
παρόντων μελών του οικείου συμβουλίου. Αναπτυξια-
κές ανώνυμες εταιρείες ΟΤΑ, που λειτουργούν και δεν 
θα προσαρμοστούν κατά το πρώτο εδάφιο, συνεχίζουν 
να λειτουργούν και διέπονται από το ισχύον θεσμικό 
πλαίσιο. Για τις εταιρείες αυτές, δεν έχουν εφαρμογή οι 
διατάξεις των άρθρων 3 και 4 του παρόντος.
7. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα 
από γνώμη της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος και της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος, μπορεί να ρυθμίζο-νται θέματα λειτουργίας και οργάνωσης των Αναπτυξι-ακών Οργανισμών. 
Άρθρο 3
Ανάθεση σύναψης, εποπτείας και επίβλεψης δημοσίων μελετών και έργων από ΟΤΑ που δεν διαθέτουν τεχνική επάρκεια 
ή τεχνικό προσωπικό
Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 44 του 
ν. 4412/2016 (Α΄ 147) προστίθενται εδάφια ως εξής: «Ει-
δικά για τις τεχνικές υπηρεσίες των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού που δεν έχουν τεχνική 
επάρκεια ή έχουν τεχνική επάρκεια, αλλά καλούνται 
να υλοποιήσουν μελέτες και έργα, για τις ανάγκες των 
οποίων δεν έχουν το απαιτούμενο τεχνικό προσωπικό, 
μπορούν, ύστερα από βεβαίωση του Προϊσταμένου της 
οικείας τεχνικής υπηρεσίας ή, σε περίπτωση έλλειψης 
αυτού, ύστερα από βεβαίωση δημάρχου, να συνάπτουν 
προγραμματική σύμβαση κατά τις διατάξεις των άρθρων 
12 και 44 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) με την Ελληνική Εται-
ρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης, τους Ανα-
πτυξιακούς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα Δί-
κτυα Δήμων, τον Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης ΑΕ και τη 
Μονάδα Οργάνωσης Διαχείρισης ΑΕ (ΜΟΔ ΑΕ), εφόσον 
οι εν λόγω φορείς διαθέτουν τεχνικές υπηρεσίες με την 
απαιτούμενη τεχνική επάρκεια. Έως την έκδοση της προ-
βλεπομένης από την παράγραφο 1 απόφασης, η κατά το 
προηγούμενο εδάφιο τεχνική επάρκεια διαπιστώνεται 
από τον Προϊστάμενο των αρμοδίων υπηρεσιών τους. 
Οι προγραμματικές συμβάσεις του προηγούμενου εδα-
φίου μπορούν να εντάσσονται στα ειδικά προγράμματα 
ενίσχυσης του άρθρου 71 του ν. 4509/2017 (Α΄ 201) ή 
να χρηματοδοτούνται κατά τις διατάξεις της παραγρά-φου 3 του άρθρου 100 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87). Οι δι-ατάξεις των παραγράφων 2 περιπτώσεις α΄, β΄, γ΄ και 4 του άρθρου 100 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87) εφαρμόζονται 
αναλόγως και για τις προγραμματικές συμβάσεις της πε-
ρίπτωσης αυτής.».
Άρθρο 4
Υποστήριξη Τεχνικών Υπηρεσιών 
και Υπηρεσιών Δόμησης των ΟΤΑ 
1. Εκτός των περιπτώσεων ανάθεσης, σύναψης, επο-
πτείας και επίβλεψης δημοσίων μελετών και έργων που 
ρυθμίζονται με ειδικότερες διατάξεις, οι ΟΤΑ α΄ βαθ-μού, που κατά τη δημοσίευση του παρόντος ασκούν 
τις αρμοδιότητες των τεχνικών τους υπηρεσιών σύμ-
φωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 
95 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), μπορούν να συμβάλλονται 
με προγραμματική σύμβαση για τη διοικητική τους 
υποστήριξη σε θέματα που άπτονται των υπολοίπων 
αρμοδιοτήτων των υπηρεσιών αυτών, με την Ελληνική 
Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης, τους 
Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης 
και τα Δίκτυα Δήμων. Στην περίπτωση αυτή, η αρμοδι-
ότητα έκδοσης της τελικής διοικητικής πράξης ασκείται 
από τον Προϊστάμενο της Τεχνικής Υπηρεσίας και σε 
περίπτωση έλλειψης Προϊστάμενου για οποιονδήποτε 
λόγο, από τον δήμαρχο. Αποφασιστικές ή γνωμοδοτικές 
αρμοδιότητες, οι οποίες προβ λέπονται από την κείμενη 
νομοθεσία για τα μονομελή ή συλλογικά αιρετά όργανα 
ασκούνται από τον οικείο δήμο.
2. Οι ΟΤΑ α΄ βαθμού, που κατά τη δημοσίευση του 
παρόντος ασκούν τις αρμοδιότητες των υπηρεσιών δό-
μησης σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 3 του 
άρθρου 95 του ν. 3852/2010, μπορούν να συμβάλλονται 
με προγραμματική σύμβαση για τη διοικητική τους υπο-
στήριξη για θέματα που άπτονται αρμοδιοτήτων των 
υπηρεσιών αυτών, με την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης, τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τα Δίκτυα 
Δήμων. Στην περίπτωση αυτή, η αρμοδιότητα έκδοσης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 924 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
της τελικής διοικητικής πράξης ασκείται από τον Προ-
ϊστάμενο της Υπηρεσίας Δόμησης και, σε περίπτωση 
έλλειψης Προϊστάμενου για οποιονδήποτε λόγο, από τον 
Δήμαρχο. Αποφασιστικές ή γνωμοδοτικές αρμοδιότητες, 
οι οποίες προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία για 
τα μονομελή ή συλλογικά αιρετά όργανα ασκούνται από 
τον οικείο δήμο.
Άρθρο 5
Άσκηση αρμοδιοτήτων από τους δήμους -Λήξη διοικητικής υποστήριξης
1. Χρόνος έναρξης άσκησης από τους δήμους των αρ-
μοδιοτήτων που μεταβιβάστηκαν σε αυτούς, στο πλαίσιο 
των οριζομένων στην περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 95 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), για τις οποίες 
παρέχεται κατά τη δημοσίευση του παρόντος διοικητική 
υποστήριξη, ορίζεται η 1η.7.2020. Μέχρι τις 30.6.2020 
συνεχίζουν να εφαρμόζονται και οι ρυθμίσεις των πα-
ραγράφων 2, 3 και 4 του άρθρου 95 του ν. 3852/2010. Η παράγραφος 1 του άρθρου 1 της από 31.12.2012 Πρά-ξης Νομοθετικού Περιεχομένου, όπως κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4147/2013 (Α΄ 98), συνεχίζει να ισχύει.
2. Εκκρεμείς δίκες κατά την 1η.7.2020, που αφορούν 
υποθέσεις στο πλαίσιο της παροχής διοικητικής υποστή-
ριξης, συνεχίζονται αυτοδίκαια και χωρίς άλλη διατύπω-
ση από τον δήμο στη χωρική αρμοδιότητα του οποίου 
αφορά η προσβληθείσα πράξη. Ανεκτέλεστες δικαστικές 
αποφάσεις κατά διοικητικών πράξεων που εκδόθηκαν 
στο πλαίσιο της διοικητικής υποστήριξης από 1.1.2011 
έως 30.6.2020, εκτελούνται από τον δήμο στα διοικητικά 
όρια του οποίου αφορά η προσβαλλόμενη πράξη. 
3. Εκκρεμείς υποθέσεις κατά την 1η.7.2020 στο πλαίσιο 
παροχής διοικητικής υποστήριξης συνεχίζονται από τον 
κατά τόπο αρμόδιο δήμο. Για την παράδοση των φακέ-
λων των υποθέσεων αυτών συντάσσεται πρωτόκολλο 
παράδοσης και παραλαβής από τους ενδιαφερόμενους 
δήμους με ρητή αναφορά του σταδίου εκκρεμότητας 
της σχετικής υπόθεσης. Αντίγραφο τούτου υποβάλλεται 
στην οικεία Αποκεντρωμένη Διοίκηση έως 31.12.2020. 
Φάκελοι αρχειοθετημένων υποθέσεων, που καταρτί-
σθηκαν από τις υπηρεσίες που παρείχαν τη διοικητική υποστήριξη, παραμένουν στα αρχεία της.
4. Από 1.7.2020 καταργούνται οι διατάξεις της παρα-
γράφου 4 του άρθρου 205 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87). 
Άρθρο 6
Μητρώο Δεδομένων Τοπικής Αυτοδιοίκησης
1. Για τη χάραξη αποτελεσματικών και στοχευμένων 
αναπτυξιακών πολιτικών τοπικής αυτοδιοίκησης, δη-
μιουργείται στο Υπουργείο Εσωτερικών διαδικτυακό 
Μητρώο Δεδομένων Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο 
περιλαμβάνει στοιχεία που αφορούν στην οικονομική 
και διοικητική λειτουργία τους, τα στοιχεία του ενεργητι-
κού τους, καθώς και τα αντίστοιχα στοιχεία που αφορούν 
στα νομικά τους πρόσωπα.
2. Η καταχώριση στο Μητρώο εκάστου στοιχείου 
ενεργητικού αποδίδει έναν μοναδικό αριθμό μητρώου. 
Η έναρξη λειτουργίας του Μητρώου διαπιστώνεται με 
απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών. Από την κατά το προηγούμενο εδάφιο έναρξη λειτουργίας και εντεύθεν, 
αποφάσεις που αφορούν στα εν λόγω στοιχεία και εμπί-πτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3861/2010 (Α΄ 112), 
δεν αναρτώνται στο πρόγραμμα Διαύγεια και δεν εκτε-
λούνται, αν δεν συνοδεύονται από τον αριθμό μητρώου 
του προηγούμενου εδαφίου. 
3. Στοιχεία που έχουν ήδη καταχωρηθεί σε ηλεκτρονι-
κά μητρώα του Υπουργείου Εσωτερικών και στις βάσεις 
δεδομένων, που προβλέπονται στα άρθρα 25 και 26 του 
ν. 4257/2014 (Α΄ 93) και στο άρθρο 194 του ν. 4555/2018 
(Α΄ 133), μεταπίπτουν στο Μητρώο της παραγράφου 1 
του παρόντος. Το Μητρώο συνδέεται με το Κεντρικό Ηλε-
κτρονικό Σύστημα Παρακολούθησης Τεχνικών Έργων 
(Κ.Η.Σ.ΠΑ.Τ.Ε.) του άρθρου 217 του ν. 4512/2018 (Α΄ 5).
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η οποία εκδίδεται ύστερα 
από γνώμη της ΚΕΔΕ και της ΕΝΠΕ, καθορίζονται η δια-
δικασία τήρησης του Μητρώου, τα στοιχεία που κατα-
χωρούνται, τα δικαιώματα πρόσβασης, καθώς και κάθε 
άλλο συναφές ζήτημα για την εφαρμογή των διατάξεων 
του άρθρου αυτού. 
Άρθρο 7
Εκπόνηση επιχειρησιακών προγραμμάτων ΟΤΑ
Μετά το άρθρο 176 του ν. 4555/2018 (Α΄ 133) προστί-
θεται άρθρο 176Α, ως εξής:
«Άρθρο 176Α
Εκπόνηση επιχειρησιακών προγραμμάτων ΟΤΑ
Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθ-
μού μπορούν να συμβάλλονται με τους Αναπτυξιακούς 
Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης κατά τις διατά-
ξεις του άρθρου 12 του ν. 4412/2016 ή να αναθέτουν 
σε εξωτερικούς συμβούλους κατά τις κείμενες διατάξεις, 
τη συμβουλευτική - επιστημονική υποστήριξη τους για 
την εκπόνηση επιχειρησιακού προγράμματος, εφόσον 
οι υπηρεσίες αυτές κρίνονται απαραίτητες για την άρτια 
κατάρτισή του.».
Άρθρο 8 
Τροποποίηση των διατάξεων για τη συνεργασία
φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης
1. Όπου σε διατάξεις νόμων, προεδρικών διαταγμάτων 
και κανονιστικών αποφάσεων γίνεται αναφορά σε «φο-
ρείς τοπικής αυτοδιοίκησης», εφεξής νοούνται η Ένωση 
Περιφερειών Ελλάδος, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλά-δος, οι Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων, οι Αναπτυξιακοί 
Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι Σύνδεσμοι και τα 
Δίκτυα Δήμων, οι Ευρωπαϊκοί Όμιλοι Εδαφικής Συνεργα-
σίας και τα νομικά πρόσωπα των ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού.
2. Η παράγραφος 6 του άρθρου 100 του ν. 3852/2010 
(Α΄ 87) αντικαθίσταται ως εξής: 
«6. ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού, σύνδεσμοι δήμων, νομικά 
πρόσωπα δημοσίου δικαίου της τοπικής αυτοδιοίκησης 
και Αναπτυξιακοί Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης 
μπορούν να συμβάλλονται μεταξύ τους για την αποτε-
λεσματική άσκηση αρμοδιοτήτων της τοπικής αυτοδι-
οίκησης και την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες. 
Στις περιπτώσεις αυτές, οι αποφάσεις των αρμοδίων ορ-
γάνων των συμβαλλόμενων φορέων για τη συμμετοχή 
τους σε συγκεκριμένη σύμβαση, λαμβάνονται με την 
απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών τους.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 925 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ 
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΥΘΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 
ΤΩΝ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Άρθρο 9 
Ρύθμιση θεμάτων 
οικονομικής λειτουργίας δήμων
1. Στο άρθρο 133 του ν. 4604/2019 (Α΄ 50), η ημερο-
μηνία «30.9.2019» αντικαθίσταται από την ημερομηνία «31.12.2020».
2. Στο άρθρο 112 του ν. 4611/2019 (Α΄ 73) προστίθεται 
παράγραφος 6, ως εξής: 
«6. Τα αρμόδια για τη βεβαίωση και είσπραξη όργανα 
των ΟΤΑ δεν υπέχουν ποινική, πειθαρχική ή άλλη ευθύ-
νη για τις οφειλές που υπάγονται σε ρύθμιση με βάση 
διατάξεις νόμων. Ασκηθείσες ποινικές και πειθαρχικές 
διώξεις σε βάρος αιρετών και υπαλλήλων των δήμων, 
που αφορούν αδικήματα και πειθαρχικά παραπτώματα 
αποκλειστικά σχετιζόμενα με την μη έγκαιρη και εμπρό-
θεσμη βεβαίωση των οφειλών, οι οποίες υπήχθησαν σε 
ρύθμιση για εξόφληση ή εξοφλήθηκαν εφάπαξ, παύ-
ουν οριστικά. Εφόσον, κατά τη δημοσίευση του παρό-
ντος, δεν έχει ασκηθεί ποινική ή πειθαρχική δίωξη, οι 
υποθέσεις τίθενται στο αρχείο με πράξη του αρμοδίου οργάνου.».
3. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 
47 του ν. 4483/2017 (Α΄ 107) αντικαθίσταται, ως εξής: 
«1. Για την ισοσκέλιση των ανταποδοτικών υπηρεσιών 
κατά την κατάρτιση των προϋπολογισμών τους, οι δήμοι 
με πληθυσμό κάτω των είκοσι χιλιάδων (20.000) κατοί-κων, μπορούν, όταν τα έσοδα των ανταποδοτικών τους 
υπηρεσιών δεν επαρκούν για να καλύψουν τις αντίστοι-
χες δαπάνες, να τις καλύπτουν από κάθε είδους τακτικά 
και έκτακτα έσοδά τους, που δεν προορίζονται για ειδικό 
σκοπό.».
4. Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 161 του κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του 
ν. 3463/2006 (Α΄ 114) Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων 
αντικαθίσταται ως εξής: «Ειδικότερα, από τους Κεντρι-
κούς Αυτοτελείς Πόρους επενδυτικών δαπανών των δή-
μων, ποσοστό έως πενήντα τοις εκατό (50%) μπορεί να 
διατίθεται προς αντιμετώπιση λειτουργικών δαπανών 
που διαπιστώνονται κατά το τελευταίο τρίμηνο του οι-
κονομικού έτους και δεν μπορούν να καλυφθούν από τα 
τακτικά ή έκτακτα έσοδά τους. Για τις μεταφορές αυτές 
απαιτείται αναμόρφωση του προϋπολογισμού.».
5. Ο λογαριασμός που τηρείται στο Ταμείο Παρακατα-
θηκών και Δανείων με τίτλο «Φόρος ζύθου υπέρ δήμων 
και κοινοτήτων» κλείεται. Τυχόν χρηματικό υπόλοιπο 
κατά τη δημοσίευση του παρόντος μεταφέρεται στον 
λογαριασμό με τίτλο «Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι των 
Δήμων», προστίθεται στους προς απόδοση Κεντρικούς 
Αυτοτελείς Πόρους των Δήμων και κατανέμεται στους 
δήμους της Χώρας σύμφωνα με την παράγραφο 4 του 
άρθρου 259 του ν. 3852/2010. Απαιτήσεις των επιχει-
ρήσεων παραγωγής ζύθου που προκύπτουν από τελε-
σίδικες δικαστικές αποφάσεις και αφορούν αξιώσεις 
για επιστροφή ποσών που έχουν καταβληθεί δυνάμει 
της διάταξης του άρθρου 39 του β.δ. 24.9/20.10.1958 
(Α΄ 171), καταβάλλονται από τον λογαριασμό με τίτλο 
«Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι των Δήμων».6. Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 
177 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006) 
αντικαθίσταται ως εξής: «Οι συμβάσεις για τη συνομο-
λόγηση δανείων προς τους δήμους δεν επιβαρύνονται με τέλη και δικαιώματα υπέρ τρίτων, εξαιρουμένης της εισφοράς του ν. 128/1975 (Α΄ 218).».
7. Σε συμβάσεις προμήθειας ειδών του ν. 4412/2016 
(Α΄ 147) που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο εκτέλεσης προγραμματικών συμβάσεων του άρθρου 54 του 
ν. 4456/2017 (Α΄ 24) μεταξύ των ΟΤΑ β΄ βαθμού και Υγει-
ονομικών Περιφερειών και αφορούν την προμήθεια και 
εγκατάσταση μηχανολογικού εξοπλισμού νοσοκομείων 
και οι οποίες δεν έχουν εκτελεστεί κατά τη δημοσίευ-
ση του παρόντος, οι Αναθέτουσες Αρχές δύνανται, κατ’ 
εξαίρεση, να παρατείνουν τον προβλεπόμενο από τη 
σύμβαση χρόνο παράδοσης του εξοπλισμού, πέραν 
των ορίων που προβλέπονται στην περίπτωση γ΄ της 
παραγράφου 1 του άρθρου 206 του ν. 4412/2016 και 
μέχρι ένα έτος από την ημερομηνία λήξης της πρώτης παράτασης, εφόσον η μη ολοκλήρωση της παράδοσης του εξοπλισμού εντός του αρχικού συμβατικού χρόνου 
και της πρώτης παράτασης αυτού δεν οφείλεται σε υπαι-
τιότητα των συμβαλλομένων μερών, αλλά σε αδυναμία 
αποδοχής των προμηθειών και του εξοπλισμού εκ μέ-
ρους των ωφελουμένων νοσοκομείων και νοσηλευτικών 
ιδρυμάτων. Για την προβλεπόμενη από την παρούσα 
διάταξη παράταση υποβάλλεται αιτιολογημένο αίτημα. Οι διατάξεις της παραγράφου αυτής εφαρμόζονται και 
στις περιπτώσεις εκκρεμών αιτημάτων παράτασης κατά 
την ημερομηνία έναρξης ισχύος. Κατά τα λοιπά, ισχύουν 
οι διατάξεις του άρθρου 206 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147).
8. Αποζημιώσεις για συμμετοχή σε συνεδριάσεις ομά-
δων αυτεπιστασίας που καταβλήθηκαν καθ’ υπέρβαση 
των πιστώσεων που καθορίστηκαν με την υπ’ αριθμ. 
2/7457/0022/5.5.2014 κοινή υπουργική απόφαση (ΥΟΔΔ 
267), θεωρούνται σύννομες και δεν αναζητούνται ως 
αχρεωστήτως καταβληθείσες.
Άρθρο 10
Τροποποιήσεις του ν. 3852/2010 (Α΄ 87)
1. Η παράγραφος 8 του άρθρου 66 του ν. 3852/2010 
αντικαθίσταται, ως εξής: 
«8. Για την αποδοτικότερη λειτουργία των δημοτικών 
παρατάξεων, η δημοτική αρχή μπορεί να παραχωρεί σε 
αυτές κατάλληλα εξοπλισμένο χώρο και γραμματεια-
κή υποστήριξη, εφόσον το επ ιτρέπουν οι υπηρεσιακές 
ανάγκες.».
2. Η παράγραφος 2 του άρθρου 67 του ν. 3852/2010, 
αντικαθίστανται ως εξής: 
«2. α. Ο Πρόεδρος καλεί επίσης το συμβούλιο σε συνε-
δρίαση με γραπτή πρόσκληση, στην οποία αναφέρονται 
τα θέματα της ημερήσιας διάταξης, όποτε το ζητήσει ο δήμαρχος ή η οικονομική επιτροπή ή η επιτροπή ποιό-τητας ζωής ή το ένα τρίτο (1/3) τουλάχιστον του συνο-λικού αριθμού των μελών του συμβουλίου. Στην τελευ-ταία περίπτωση απαιτείται γραπτή αίτηση, στην οποία 
αναφέρονται τα θέματα που θα συζητηθούν. Αν κατά 
τον υπολογισμό του ενός τρίτου (1/3) προκύπτει δεκα-
δικός αριθμός, τότε ο αριθμός αυτός στρογγυλοποιείται 
στην αμέσως μεγαλύτερη μονάδα εφόσον πρόκειται για 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 926 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
υποδιαίρεση μεγαλύτερη ή ίση του ημίσεος (0,5). Αν το 
συμβούλιο δεν προσκληθεί το αργότερο μέχρι την έκτη 
ημέρα από την υποβολή της αίτησης, συνέρχεται ύστερα 
από πρόσκληση εκείνων που υπέβαλαν την αίτηση και 
αποφασίζει για τα θέματα, για τα οποία είχε ζητηθεί η 
σύγκλησή του. 
β. Εφόσον ζητείται να συζητηθεί εκ νέου θέμα για το 
οποίο λήφθηκε απόφαση, υποβάλλεται άπαξ γραπτό 
αίτημα προς τον πρόεδρο του συμβουλίου, στο οποίο 
αναφέρεται το θέμα που ζητε ίται να συζητηθεί εκ νέου, 
συνοδευόμενο από νεότερα στοιχεία, άλλως δεν γίνεται 
δεκτό από τον πρόεδρο.».
3. Στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 
72 του ν. 3852/2010, η αρίθμηση «ιθ΄» αντικαθίσταται 
από την αρίθμηση «ιβ΄». 
4. α. Η περίπτωση θ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
72 του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται ως ακολούθως: 
«θ) Αποφασίζει την κατάρτιση των όρων, τη σύνταξη 
των διακηρύξεων, τη διεξαγωγή και κατακύρωση κάθε 
μορφής δημοπρασιών και διαγωνισμών, συμπεριλαμ-
βανομένων και αυτών που αφορούν σε έργα, μελέτες, 
προμήθειες και υπηρεσίες, καθώς και τη συγκρότηση 
των ειδικών επιτροπών διεξαγωγής και αξιολόγησης από 
μέλη της ή ειδικούς επιστήμονες, υπαλλήλους του δήμου 
ή δημόσιους υπαλλήλους.».
β. Η περίπτωση θ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 176 
του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται ως ακολούθως: 
«θ) Αποφασίζει την κατάρτιση των όρων, τη σύνταξη 
των διακηρύξεων, τη διεξαγωγή και κατακύρωση κάθε 
μορφής δημοπρασιών και διαγωνισμών, συμπεριλαμ-
βανομένων και αυτών που αφορούν σε έργα, μελέτες, 
προμήθειες και υπηρεσίες, καθώς και τη συγκρότηση 
των ειδικών επιτροπών διεξαγωγής και αξιολόγησης 
από μέλη της ή ειδικούς επιστήμονες, υπαλλήλους της περιφέρειας ή δημόσιους υπαλλήλους.».
5. α. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 92 του 
ν. 3852/2010, προστίθενται δύο εδάφια, ως εξής: «Υπό 
την προϋπόθεση ότι δεν παρακωλύεται η πλήρης άσκη-
ση των αιρετών τους καθηκόντων, δήμαρχοι, αντιδή-
μαρχοι και πρόεδροι δημοτικών συμβουλίων μπορούν να παρέχουν εθελοντικά τον απολύτως απαραίτητο σε 
ετήσια βάση αριθμό υπηρεσιών στην Υπηρεσία από την οποία προέρχονται, αποκλειστικά για λόγους δι-
ατήρησης της επαγγελματικής τους επάρκειας, όπως 
αυτή ορίζεται στις ειδικότερες διατάξεις της εθνικής και 
ενωσιακής νομοθεσίας. Για την εκτέλεση της υπηρεσίας 
εφαρμόζονται αποκλειστικά οι διατάξεις που προβλέπο-
νται από το οργανικό δίκαιο του Φορέα προς τον οποίο παρέχεται η υπηρεσία και κατά τη διάρκεια αυτής ο αι-
ρετός κωλύεται από την άσκηση των καθηκόντων του.».
β. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 5 του άρθρου 92 
του ν. 3852/2010, αντικαθίσταται ως εξής: 
«5. Τα αιρετά όργανα της παραγράφου 1 του άρθρου 
93, στα οποία χορηγείται η ειδική άδεια του ίδιου άρθρου 
για όλο το διάστημα της θητείας τους είτε υποχρεωτικά είτε κατόπιν αίτησης, καθώς και οι πρόεδροι δημοτικών 
συμβουλίων κάτω των εκατό χιλιάδων (100.000) κατοί-
κων, έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν είτε τις πλήρεις 
αποδοχές της οργανικής θέσης τους είτε την αντιμισθία του παρόντος άρθρου. Οι αντιδήμαρχοι που ορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 7 του άρθρου 
59 του παρόντος, δεν υπάγονται στο ρυθμιστικό πεδίο της παραγράφου 1 του άρθρου 93.».
6. Η παράγραφος 5 του άρθρου 93 του ν. 3852/2010 
(Α΄ 87) αντικαθίσταται ως εξής: «5. Στους προέδρους 
των δημοτικών συμβουλίων που δεν εμπίπτουν στην 
περίπτωση της πρώτης παραγράφου του παρόντος άρ-
θρου, στους προέδρους των δημοτικών νομικών προ-
σώπων και στους προέδρους των συνδέσμων δήμων 
που είναι δημόσιοι υπάλληλοι ή υπάλληλοι Ν.Π.Δ.Δ. ή 
υπάλληλοι κρατικών Ν.Π.Ι.Δ. και δημοσίων επιχειρήσεων 
ή άλλων επιχειρήσεων τη διοίκηση των οποίων ορίζει 
άμεσα ή έμμεσα το Δημόσιο με διοικητική πράξη ή ως 
μέτοχος, καθώς και σε εκείνους που είναι υπάλληλοι 
λοιπών Ν.Π.Ι.Δ., χορηγείται από την υπηρεσία της ορ-
γανικής τους θέσης ειδική άδεια ενενήντα (90) ημερών. 
Στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου και του Εποπτικού 
Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος που 
έχουν την ιδιότητα της παραγράφου 1 χορηγείται από 
την υπηρεσία της οργανικής τους θέσης ειδική άδεια 
ενενήντα (90) ημερών κατ’ έτος επιπλέον της κανονικής και με την πρόσθετη προϋπόθεση ότι δεν είναι δήμαρ-
χοι ή αντιδήμαρχοι ή πρόεδροι δημοτικών συμβουλίων. 
Με τις ίδιες προϋποθέσεις χορηγείται ειδική άδεια μέχρι 
ενενήντα (90) εργάσιμες ημέρες ετησίως, επιπλέον της 
κανονικής τους άδειας, στους προέδρους των Περιφε-
ρειακών Ενώσεων Δήμων, καθώς και στους προέδρους 
των Συνδέσμων Δήμων. Πρόεδροι συμβουλίων κοινοτή-
των, οι οποίες προ της έναρξης ισχύος του ν. 4555/2018 
(Α΄ 133) αποτελούσαν δημοτικές κοινότητες λαμβάνουν 
ειδική άδεια εξήντα (60) ημερών. Πρόεδροι κοινοτήτων 
και πρόεδροι συμβουλίων κοινοτήτων, οι οποίες προ της 
έναρξης ισχύος του ν. 4555/2018 αποτελούσαν τοπικές 
κοινότητες λαμβάνουν ειδική άδε ια τριάντα (30) ημερών. 
Η ειδική άδεια μπορεί να χορηγείται και τμηματικά σε 
εργάσιμες ημέρες και ώρες μετά από σχετική αίτηση του 
αιρετού. Η άδεια αυτή χορηγείται υποχρεωτικά από την 
υπηρεσία του αιρετού και το χρονικό διάστημα χρήσης 
της θεωρείται πραγματικός χρόνος υπηρεσίας για όλα τα 
υπαλληλικά, εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα που 
απορρέουν. Δημοτικοί σύμβουλοι δήμων και μέλη των 
διοικητικών συμβουλίων δημοτικών νομικών προσώπων 
που είναι υπάλληλοι του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα 
δικαιούνται να απουσιάζουν από την εργασία τους κατά 
την ημέρα συνεδρίασης του δημοτικού ή διοικητικού 
συμβουλίου για τη συμμετοχή τους στις συνεδριάσεις 
αυτών. Τα πρόσωπα του προηγούμενου εδαφίου, εφό-
σον υπηρετούν ή κατοικούν σε δημοτικές κοινότητες 
που εκτείνονται στην περιφέρεια ενός νησιού, δικαιού-νται να απουσιάζουν από την εργασία τους για τον ίδιο 
λόγο επί δύο (2) ημέρες, περιλαμβανομένης της ημέρας 
συνεδρίασης του οικείου συμβουλίου.».
7. Η ισχύς των διατάξεων του άρθρου 97Α του 
ν. 3852/2010 αναστέλλεται έως 31.12.2023. 
8. Η περίπτωση β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 160 
του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται ως εξής: 
«β) Οι θεματικοί αντιπεριφερειάρχες μπορεί να είναι 
έως οκτώ (8) σε κάθε περιφέρεια. Ορίζονται από τον περιφερειάρχη, με την απόφαση της παραγράφου 1, 
μεταξύ όλων των περιφερειακών συμβούλων.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 927 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
Άρθρο 11
Ρύθμιση θεμάτων διοικητικής λειτουργίας δήμων
1. Η ισχύς των άρθρων 133 έως 151 του ν. 4555/2018 
(Α΄ 133) αναστέλλεται καθ’ όλη τη διάρκεια της τρέχου-
σας δημοτικής και περιφερειακής περιόδου.
2. Στο τέλος της υποπερίπτωσης α3΄ της περίπτω-
σης α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 79 του Κώδικα 
Δήμων και Κοινοτήτων, που κυρώθηκε με το άρθρο μόνο 
του ν. 3463/2006 (Α΄ 114), προστίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Στους κανόνες αυτούς μπορούν να περιλαμβάνονται 
και όροι λειτουργίας επιχειρήσεων σχετικά με την προ-
σωρινή αποθήκευση και τη διάθεση των απορριμμάτων 
τους, με σκοπό τη βελτίωση της λειτουργίας αποκομιδής 
τους.».
3. Στο άρθρο 241 του ν. 4555/2018 (Α΄ 133) προστίθε-
ται παράγραφος 3, ως εξής: 
«3. Για την επικουρία του Προέδρου, με τους οργανι-
σμούς και τους κανονισμούς των προηγούμενων παρα-
γράφων, μπορεί να συστήνονται σε κάθε ΦΟΔΣΑ έως 
δύο (2) θέσεις Ειδικών Συνεργατών για συνολικό πληθυ-
σμό μελών έως τριακόσιες χιλιάδες (300.000), έως τρεις 
(3) θέσεις για συνολικό πληθυσμό μελών έως ένα εκατομ-
μύριο (1.000.000) και έως τέσσερις (4) θέσεις για συνο-
λικό πληθυσμό μελών από ένα εκατομμύριο (1.000.000) 
και άνω, με βάση τα στοιχεία της τελευταίας απογραφής 
της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Για την πρόσληψη και 
τα λοιπά συναφή θέματα των ειδικών συνεργατών, ισχύ-
ουν αναλόγως οι διατάξεις των παραγράφων 2 έως 9 
του άρθρου 163 του Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και 
Κοινοτικών Υπαλλήλων και το μισθολογικό τους καθε-
στώς διέπεται από τις διατάξεις της παραγράφου 9 του άρθρου 9 του Κεφαλαίου Β΄ του ν. 4354/2015 (Α΄ 176).».
4. Στο τέλος της παραγράφου 11 του άρθρου 45 του 
ν. 3979/2011 (Α΄ 138) προστίθενται εδάφια, ως εξής: «Επι-
τρέπεται η ανάθεση καθηκόντων ειδικών συμβούλων για 
την επικουρία των δημάρχων και των περιφερειαρχών 
για ορισμένο χρονικό διάστημα και με συγκεκριμένα 
αντικείμενα, οι οποίοι υπηρετούν εθελοντικά και δεν 
λαμβάνουν μισθό ή αποζημίωση, πλην των εξόδων εκτός 
έδρας κίνησης. Οι ειδικοί σύμβουλοι του προηγούμενου 
εδαφίου είναι επιστήμονες ή εμπειρογνώμονες ειδικού 
αντικειμένου ή κατέχουν αποδεδειγμένη εμπειρία σε 
θέματα τοπικής αυτοδιοίκησης, υποστηρίζουν στο αντι-
κείμενό τους τα διοικητικά όργανα, τις επιτροπές και τις 
αρμόδιες υπηρεσίες και προσλαμβάνονται με απόφαση 
του δημάρχου ή του περιφερειάρχη. Στην απόφαση εξει-
δικεύεται το συγκεκριμένο αντικείμενο που αναλαμβάνει 
ο ειδικός σύμβουλος, η ιδιότητά του και το χρονικό διά-
στημα ανάθεσης των καθηκόντων. Ο αριθμός των άμι-
σθων ειδικών συμβούλων δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει 
τους δύο (2) ανά δήμαρχο, δύο (2) ανά περιφερειάρχη και έναν (1) για κάθε αντιπεριφερειάρχη.».
5. Όπου στις διατάξεις των άρθρων 11, 25 και 26 του 
ν. 1069/1980 (Α΄ 191) προβλέπεται έγκριση από το οικείο 
ή τα οικεία δημοτικά συμβούλια, από τη δημοσίευση του 
παρόντος, η έγκριση αυτή παρέχεται από την οικεία ή τις 
οικείες οικονομικές επιτροπές των δήμων.
6. Η παράγραφος 1 του άρθρου 161 του ν. 3584/2007 
(Α΄ 143) αντικαθίσταται ως εξής: «1. Σε δήμους και συν-δέσμους δήμων μπορεί να διορίζεται μετακλητός Γενι-
κός Γ ραμματέας, εφόσον υπάρχει ανάλογη οικονομική 
δυνατότητα. Για τον διορισμό δεν απαιτείται η πρόβλε-
ψη της αντίστοιχης θέσης στον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας.».
7. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, για οποιαδή-
ποτε σύσταση, λύση, συγχώνευση και μετατροπή κάθε είδους δημοτικού νομικού προσώπου, καθώς και για τη συμμετοχή σε νομικά πρόσωπα ή την αποχώρηση από 
αυτά, απαιτείται απόφαση δημοτικού συμβουλίου και 
σύμφωνη γνώμη του οικείου δημάρχου. 
8. Σε όσες τοπικές κοινότητες στις εκλογές της 26ης 
Μαΐου 2019 δεν ανακηρύχθηκαν, για οποιονδήποτε 
λόγο, συνδυασμοί υποψήφιων για συμβούλια κοινοτή-
των ή υποψήφιοι πρόεδροι κ οινοτήτων, ο Περιφερει-
άρχης, μετά από σχετικό αίτημα του οικείου δημοτικού 
συμβουλίου, προκηρύσσει τη διεξαγωγή και διενέργεια 
εκλογών, εντός αποκλειστικής προθεσμίας δύο (2) μη-
νών από την έναρξη εφαρμογής του παρόντος νόμου. 
Στην εκλογική διαδικασία, εφαρμόζονται οι διατάξεις του 
ν. 3852/2010 που αφορούν στην υποβολή υποψηφιότη-
τας, την κατάρτιση συνδυασμών, την ανακήρυξή τους 
από το πρωτοδικείο και την εξαγωγή του αποτελέσμα-τος. Οι διατάξεις της παραγράφου αυτής εφαρμόζονται 
και σε όσες περιπτώσεις κενώθηκε η θέση του προέδρου 
της τοπικής κοινότητας και δεν είναι δυνατή η αναπλή-ρωση λόγω έλλειψης άλλου υποψηφίου.
9. Η παράγραφος 6 του άρθρου 209 του Κώδικα Δήμων 
και Κοινοτήτων, όπως κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του 
ν. 3463/2006 (Α΄ 114), αντικαθίσταται ως εξής: 
«6. Κατά παρέκκλιση των πολεοδομικών διατάξεων, 
τα τεχνικά έργα και εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν την 
ύδρευση και αποχέτευση, την τηλεθέρμανση δήμων, 
την άρδευση περιοχών τους, καθώς και η κατασκευή και 
λειτουργία χώρων υγειονομικής ταφής απορριμμάτων 
(Χ.Υ.Τ.Α.) και Σταθμών Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων 
δεν υπόκεινται στους όρους και περιορισμούς των δια-τάξεων αυτών και για την κατασκευή τους δεν απαιτεί-
ται η έκδοση άδειας δόμησης από τις αρμόδιες αρχές, 
εφόσον προβλέπονται από τεχνικές μελέτες. Στη διάταξη 
του προηγούμενου εδαφίου υπάγονται και οι Πράσινες 
Γωνιές Ανακύκλωσης, τα Ολοκληρωμένα Κέντρα Ανα-
κύκλωσης και τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης, συνολικού 
εμβαδού έως τριάντα (30) τετραγωνικών μέτρων, και οι 
συνοδοί αυτών χώροι αποθήκευσης ανακυκλώσιμου υλι-
κού, συνολικού εμβαδού έως τριάντα (30) τετραγωνικών 
μέτρων και υπό την προϋπόθεση ότι, κατά την εγκατά-στασή τους σε κοινόχρηστους χώρους παραμένει λωρί-
δα ελεύθερης διέλευσης πεζών τουλάχιστον ενός μέτρου 
και ογδόντα εκατοστών (1,80). Όσα από τα τεχνικά έργα 
και εγκαταστάσεις της παραγράφου αυτής έχουν μεγάλο 
όγκο ή ύψος, εκτελούνται ύστερα από γνωμοδότηση του 
αρμόδιου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.».
10. α. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 130 του 
π.δ.  26/2012 (Α΄ 57) προστίθεται παράγραφος ε΄ ως 
ακολούθως: «ε) Η ανάπτυξη, υλοποίηση και συντήρηση της ειδικής εφαρμογής του άρθρου 4 του ν. 4648/2019 
(Α΄ 205), καθώς και η ανάπτυξη, υλοποίηση και συντήρη-
ση των εφαρμογών που προβλέπονται στον ίδιο νόμο.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 928 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
β. Στο άρθρο 130 του π.δ. 26/2012 (Α΄ 57) προστίθεται 
παράγραφος 5 ως εξής: «5. Οι διατάξεις του άρθρου αυ-
τού εφαρμόζονται ανεξαρτήτως της έκδοσης του προ-βλεπόμενου από τις διατάξεις του άρθρου 31 προεδρι-κού διατάγματος και κατά παρέκκλιση του ν. 4412/2016 (Α΄ 147).».
11. Η τοπική Κοινότητα Λίμνης της δημοτικής ενότητας 
Δελβινακίου του Δήμου Πωγωνίου του Νομού Ιωαννίνων 
μετονομάζεται σε Κοινότητα Ζαραβίνας και ο ομώνυμος 
οικισμός σε Ζαραβίνα.
12. Η τοπική Κοινότητα Πλατανίων της δημοτικής 
ενότητας Σελλών του Δήμου Δωδώνης μετονομάζεται 
σε Κοινότητα Τσεριτσάνων και ο ομώνυμος οικισμός σε Τσερίτσανα.
Άρθρο 12
Ημέρες μετακίνησης εκτός έδρας αιρετών
Στο άρθρο 3 του ν. 4336/2015 (Α΄ 94) προστίθεται πα-
ράγραφος 10, ως εξής: 
«10. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών 
και Οικονομικών, δύνανται να καθορίζονται οι ημέ-
ρες μετακίνησης εκτός έδρας κατ’ έτος και πέραν των 
ανωτέρω ορίων της παραγράφου 1, μέχρι εξήντα (60) 
ημέρες συνολικά για τις μετακινήσεις εκτός έδρας των 
δημάρχων, των περιφερειαρχών και των αιρετών που 
συμμετέχουν στα πάσης φύσεως συλλογικά όργανα των 
Περιφερειακών Ενώσεων Δήμων, της Κεντρικής Ένωσης 
Δήμων Ελλάδος και της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος.». 
Άρθρο 13Ρύθμιση θεμάτων Συνοριακών Σταθμών - Συμμόρφωση της Ελληνικής Δημοκρατίας προς το κεκτημένο Schengen
1. Η αρμοδιότητα για τη χωροθέτηση, εγκατάσταση, κα-
τασκευή και συντήρηση των Συνοριακών Σταθμών, καθώς 
και η ευθύνη για τον καθορισμό των πρότυπων τεχνικών 
προδιαγραφών κατασκευής και λειτουργίας για τη συμ-
μόρφωση της Ελληνικής Δημοκρατίας προς το κεκτημένο 
Schengen (ν. 2514/1997, Α΄ 140) και την πλήρη εφαρμο-γή, των σχετικών Κανονισμών (ΕΕ), μεταξύ άλλων και των 
Κανονισμών για τη χρήση του συστήματος εισόδου - εξό-
δου, ανήκει στον Υπουργό Εσωτερικών. Οι αρμοδιότητες 
του προηγούμενου εδαφίου ασκούνται μέσω της Γενικής 
Διεύθυνσης Αποκέντρωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
2. Ειδικότερες προδιαγραφές υπηρεσιών που είναι 
αρμόδιες για τον έλεγχο προσώπων και αντικειμένων, 
προτείνονται προς τον Υπουργό Εσωτερικών εντός του διαστήματος που κάθε φορά τίθεται, άλλως δεν λαμβά-
νονται υπόψη. Οι τεχνικές προδιαγραφές κατασκευής 
των Συνοριακών Σταθμών είναι απόρρητες. Ως συντή-
ρηση εγκαταστάσεων, κτιρίων, κατασκευών και δικτύων 
εντός των συνοριακών σταθμών νοείται η οποιαδήποτε 
απαιτούμενη εργασία ή υπηρεσία, ανεξάρτητα αν με ει-δικότερες διατάξεις η αρμοδιότητα συντήρησης ανήκει 
σε άλλον φορέα, εξαιρουμένου του τεχνολογικού εξο-
πλισμού εκάστης συστεγαζόμενης υπηρεσίας.
3. Κτίρια, εγκαταστάσεις και εν γένει κατασκευές και δί-
κτυα που βρίσκονται στους συνοριακούς σταθμούς της Χώρας ανεγερθέντα πριν την 28η.7.2011, θεωρείται ότι 
έχουν ανεγερθεί και λειτουργούν νόμιμα. Κατασκευές, 
επισκευές, συντηρήσεις επί των κτιρίων που στεγάζο-νται συνοριακοί σταθμοί και το σύνολο των υπηρεσιών 
τους, εκτελούνται ύστερα από έγκριση των μελετών κα-
τασκευής, η οποία χορηγείται από το Τμήμα Τεχνικών 
Υπηρεσιών της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και 
Διοικητικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Εσωτερικών. 
Η έγκριση παρέχεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας 
δέκα (10) ημερών από την υποβολή των οριστικών με-
λετών, άλλως θεωρείται ανεπιφύλακτα δοθείσα. 
4. Κατά παρέκκλιση από οποιαδήποτε άλλη διάταξη, 
ο έλεγχος των εργασιών δόμησης επί των συνοριακών 
σταθμών διενεργείται από τριμελή επιτροπή αποτε-
λούμενη από έναν (1) μηχανικό του Τμήματος Τεχνικών 
Υπηρεσιών της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και 
Διοικητικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Εσωτερικών, 
έναν (1) μηχανικό της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών 
της οικείας Περιφέρειας και έναν (1) μηχανικό της οικείας 
Υπηρεσίας Δόμησης. Τα μέλη της επιτροπής ορίζονται 
με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, μαζί με τους 
αναπληρωτές τους. Για τον έλεγχο συντάσσεται πόρισμα, 
το οποίο υποβάλλεται αυθημερόν στον Γενικό Διευθυντή 
Διοικητικών και Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργεί-
ου Εσωτερικών, ο οποίος έχει την αποκλειστική αρμοδι-
ότητα επιβολής των κυρώσεων που προβλέπονται στην 
κείμενη πολεοδομική νομοθεσία, τηρουμένης πάντως 
της διάταξης του άρθρου 109 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133).
5. α. Οι διατάξεις του άρθρου αυτού έχουν εφαρμογή 
στους χερσαίους συνοριακούς σταθμούς της Χώρας, 
ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος. 
β. Οι διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 2647/1998 (Α΄ 237), 
ως και κάθε άλλης γενικής ή ειδικής ρύθμισης, διατηρού-
νται σε ισχύ, εφόσον δεν αντίκεινται στις ρυθμίσεις του 
παρόντος άρθρου. 
Άρθρο 14
Αντικατάσταση του άρθρου 14 του ν. 4585/2018 (Α΄ 216)
Το άρθρο 14 του ν. 4585/2018 αντικαθίσταται, ως εξής:
«Άρθρο 14
Ρυθμίσεις για την ανέγερση κτιρίων
Σε οικόπεδα άρτια και οικοδομήσιμα που βρίσκονται 
εντός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου, εντός ορίου 
οικισμού προ του 1923 ή εντός ορίου οικισμού κάτω 
των δύο χιλιάδων (2.000) κατοίκων, ιδιοκτησίας του οι-
κείου φορέα, επιτρέπεται η ανέγερση δημόσιων κτιρίων 
προοριζομένων για τη στέγαση βρεφικών και παιδικών σταθμών και λειτουργιών εκπαίδευσης και υγείας ή για την ανέγερση ιερών ναών, σύμφωνα με τους ισχύοντες 
όρους δόμησης της περιοχής, εφόσον: α) τα ακίνητα 
πληρούν τις σχετικές προδιαγραφές και β) διαπιστωθεί 
με αιτιολογημένη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου 
ότι δεν υπάρχει άλλο κατάλληλο κτίριο ή καθορισμένος χώρος για να υποδεχθεί αυτές τις λειτουργίες.».
Άρθρο 15
Τροποποίηση διατάξεων 
του ν. 2946/2001 (Α΄ 224)
1. Η παράγραφος 2 του άρθρου 1 του ν. 2946/2001 
αντικαθίσταται, ως εξής: 
«2. Υπαίθριες διαφημίσεις κατά την παραπάνω έννοια 
συνιστούν ιδίως:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 929 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
α. Οι έντυπες, οι χειρόγραφες, οι φωτεινές ή φωτιζόμε-
νες και οι ηλεκτρονικές ή άλλες διαφημίσεις σε:
αα) κοινόχρηστους, δημοτικούς ή κοινοτικούς χώρους, 
στάδια ή γήπεδα,
ββ) χώρους σιδηροδρομικών, λιμενικών και αεροπο-
ρικών σταθμών,
γγ) σε ιδιωτικά κτίρια, οικόπεδα και περίπτερα.
β. Οι διαφημίσεις από τον αέρα, με οποιονδήποτε τρό-
πο ή μέσο.
γ. Οι διαφημίσεις σε οχήματα σιδηροδρόμων, τροχιο-
δρόμων και κάθε τύπου χρήσης οχημάτων που εκτελούν 
δημόσια συγκοινωνία ή στην εξωτερική επιφάνειά τους, 
σε στέγαστρα αφετηριών ή στάσεων αναμονής επιβα-
τών, αστικών και υπεραστικών συγκοινωνιών.».
2. Η περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 2 
του ν. 2946/2001 αντικαθίσταται ως εξής: «α. Σε αρχαι-
ολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους και στις ζώνες 
προστασίας γύρω από αυτούς, σε παραδοσιακούς οι-
κισμούς, στον περιβάλλοντα χώρο τους, καθώς και σε 
τόπους που χαρακτηρίζονται ως ιδιαίτερου φυσικού 
κάλλους, σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν κάθε 
φορά, εξαιρουμένων των μέσων της περίπτωσης γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 1.»
3. Μετά την παράγραφο 8 του άρθρου 3 του 
ν. 2946/2001 προστίθεται νέα παράγραφος 9 ως εξής: 
«9. Tα φωτιζόμενα ή φωτεινά διαφημιστικά πλαίσια, 
στα οποία η προβολή των διαφημιστικών μηνυμάτων 
πραγματοποιείται μέσω οθονών οπίσθιου φωτισμού, 
πέραν των προδιαγραφών που ορίζονται με την από-
φαση της προηγούμενης παραγράφου, πρέπει να έχουν 
υποχρεωτικά: 
α. Δυνατότητα επικοινωνίας έκτακτης ανάγκης μέσω 
πλήκτρου (112 ή Ελληνική Αστυνομία).
β. Δυνατότητα προβολής μηνυμάτων πολιτικής προ-
στασίας.
γ. Δυνατότητα προβολής μηνυμάτων εξαφάνισης παι-
διών και ηλικιωμένων.
δ. Δυνατότητα διαμοιρασμού ασύρματου δικτύου (hot 
spot wi-fi).».
4. Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 5 του 
ν. 2946/2001 προστίθεται εδάφιο ως εξής: «Οι κατά τα 
προηγούμενα εδάφια άδειες μπορούν να χορηγούνται 
και σε ενιαίο έντυπο, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες 
προϋποθέσεις.».
Άρθρο 16
Παράλληλη άσκηση αρμοδιοτήτων 
1. Οι ακόλουθες αρμοδιότητες που προβλέπονται στις 
αντίστοιχες διατάξεις του κυρωθέντος με το άρθρο πρώ-
το του ν. 3463/2006 (Α΄ 114) Κώδικα Δήμων και Κοινοτή-
των, επεκτείνονται στο σύνολο του οδικού δικτύου και 
των κοινόχρηστων χώρων που ανήκουν στους δήμους 
Αθηναίων, Πειραιώς και Θεσσαλονίκης και ασκούνται 
παράλληλα από τους αρμόδιους φορείς και τον οικείο 
δήμο, κατά τις διατάξεις του παρόντος άρθρου: 
α. ο σχεδιασμός, κατασκευή, συντήρηση και διαχείρι-
ση έργων οδοποιΐας (άρθρο 75 παράγραφος I υποπαρά-
γραφος α΄ περίπτωση 7 ΚΔΚ), περιλαμβανομένων των 
αρμοδιοτήτων που καθορίζονται στις παραγράφους 2 
έως 6 του άρθρου 7 του ν. 3481/2006 (Α΄ 162),β. η καθαριότητα και η λήψη προληπτικών και κατα-
σταλτικών μέτρων για την προστασία των κοινόχρηστων 
χώρων από εκδήλωση πυρκαγιάς (άρθρο 75 παράγρα-
φος I υποπαράγραφος β΄ περίπτωση 4 ΚΔΚ),
γ. η κατασκευή, συντήρηση και διαχείριση έργων ηλε-
κτροφωτισμού των κοινοχρήστων χώρων και η διαρκής 
βελτίωσή τους (άρθρο 75 παράγραφος I υποπαράγρα-φος γ΄ περίπτωση 1 ΚΔΚ),
δ. ο έλεγχος στάθμευσης αυτοκινήτων (άρθρο 75 πα-
ράγραφος I υποπαράγραφος γ΄ περίπτωση 3 ΚΔΚ),
ε. η ρύθμιση της κυκλοφορίας, ο καθορισμός πεζοδρό-
μων, μονοδρομήσεων και κατευθύνσεων της κυκλοφο-
ρίας, η απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων οχημάτων και 
γενικότερα η λήψη μέτρων για την αποφυγή δυσμενών επιδράσεων στην ασφάλεια της κυκλοφορίας, σύμφω-να με την κείμενη νομοθεσία (άρθρο 75 παράγραφος I υποπαράγραφος γ΄ περίπτωση 4 ΚΔΚ),
στ. η μέριμνα και η λήψη μέτρων για την απρόσκο-
πτη πρόσβαση στους κοινόχρηστους χώρους (άρθρο 75 
παράγραφος I υποπαράγραφος γ΄ περίπτωση 13 ΚΔΚ),
ζ. η μελέτη των έργων συντήρησης και βελτίωσης του 
οδικού δικτύου (άρθρο 75 παράγραφος I υποπαράγρα-φος γ΄ περίπτωση 15 ΚΔΚ),
η. η εκπόνηση κυκλοφοριακών μελετών, καθώς και 
η μελέτη, εκτέλεση και επ ίβλεψη των εργασιών σήμαν-
σης, σηματοδότησης και ηλεκτροφωτισμού του οδικού 
δικτύου (άρθρο 75 παράγραφος I υποπαράγραφος γ΄ 
περίπτωση 16 ΚΔΚ).
2. Από το ρυθμιστικό πεδίο του παρόντος εξαιρούνται 
οι αδειοδοτικές αρμοδιότητες των φορέων, όπως προ-βλέπονται στην κείμενη νομοθεσία.
3. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα 
από πρόταση του Υπουργού Εσωτερικών και των κατά 
περίπτωση αρμόδιων Υπουργών, η οποία εκδίδεται 
ύστερα από σύμφωνη γνώμη των οικείων δημοτικών 
συμβουλίων, ρυθμίζονται η διαδικασία για την άσκηση 
των αρμοδιοτήτων της παραγράφου 1 του παρόντος, 
ως και κάθε άλλη συναφής λεπτομέρεια. Με όμοιο προ-
εδρικό διάταγμα μπορεί να προστίθενται ή να αφαιρού-
νται αρμοδιότητες σχετικές με το πεδίο εφαρμογής της 
παραγράφου 1, καθώς και να επεκτείνεται η ισχύς του 
παρόντος και σε άλλους δήμους.
Άρθρο 17
Πρόγραμμα «Πρόληψη στο Σπίτι»
1. Για την υποστήριξη των κατοίκων δυσπρόσιτων πε-
ριοχών ορεινών δήμων και νησιωτικών δήμων κάτω των 
είκοσι χιλιάδων (20.000) κατοίκων θεσπίζεται ειδικό πρό-
γραμμα προληπτικής ιατρικής με τίτλο «Πρόληψη στο 
Σπίτι», το οποίο αποτελεί τμήμα της δημοτικής δομής 
«Βοήθεια στο Σπίτι». Με το πρόγραμμα αυτό είναι δυνατή 
αφενός η κατ’ οίκον διεξαγωγή ιατρικών εξετάσεων των 
κατοίκων των περιοχών αυτών που ανήκουν σε ευπαθείς 
ομάδες του πληθυσμού και αφετέρου η αυτοματοποι-
ημένη αποστολή των αποτελεσμάτων τους σε συμβε-
βλημένους ιατρούς, μέσω τεχνολογιών πληροφορικής 
και τηλεπικοινωνιών.
2. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από τα ειδικά 
προγράμματα των άρθρων 69 και 71 του ν. 4509/2017 (Α΄ 201).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 930 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
3. Για κάθε δήμο που εντάσσεται στο πρόγραμμα ο 
οικείος ΟΤΑ επιχορηγείται κατ’ έτος αποκλειστικά για 
την κάλυψη του προγράμματος με έως πενήντα χιλιάδες 
(50.000) ευρώ ανά πέντε χιλιάδες (5.000) κατοίκους. Με 
το ποσό της επιχορήγησης καλύπτεται και το κόστος 
προμήθειας του πάσης φύσεως απαιτούμενου τεχνολο-
γικού εξοπλισμού και των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσι-
ών διασύνδεσης. Με την απόφαση ένταξης, δύναται να αναπροσαρμόζεται το ποσό της ετήσιας επιχορήγησης, 
εφόσον το επιβάλλουν τοπικές δημογραφικές ιδιαιτερό-
τητες. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών μπορεί να ρυθμίζεται κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου. 
4. Το προσωπικό της δημοτικής δομής «Βοήθεια Στο 
Σπίτι» αναλαμβάνει την ομαλή εκτέλεση του παρόντος 
προγράμματος. Ο καθορισμός των ιατρικών εξετάσεων, 
η διαδικασία ενημέρωσης του Ατομικού Ηλεκτρονικού 
Φακέλου Υγείας, οι προδιαγραφές του εξοπλισμού και 
η διαδικασία τηλεπικοινωνιακής διασύνδεσης και η τή-
ρηση ηλεκτρονικού αρχείου με τα ποιοτικά και ποσοτικά 
δεδομένα του προγράμματος, ορίζονται με κοινή από-φαση των Υπουργών Εσωτερικών, Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
5. Κάθε εντασσόμενος στο πρόγραμμα δήμος, δύναται 
με απόφαση του αρμοδίου για το διορισμό οργάνου να 
συνάπτει για κάθε πέντε χιλιάδες (5.000) μόνιμους κατοί-
κους σύμβαση μίσθωσης έργου ετήσιας διάρκειας κατό-
πιν δημόσιας προκήρυξης ύψους μέχρι είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ κατ’ έτος με ιατρό για τη συλλογή και την ιατρική αξιολόγηση των εξετάσεων των ωφελούμενων 
του προγράμματος. Το οικονομικό αντικείμενο της σύμ-
βασης αποτελεί επιλέξιμη δαπάνη του προγράμματος. Επίσης, ο οικείος δήμος δύναται να συνάπτει σύμβαση, χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα, με μονάδες πρωτοβάθ-μιας υγείας, νοσοκομεία ή τοπικές μονάδες υγείας, εφό-σον διαθέτουν την υποδομή και το προσωπικό για την αξιολόγηση των εξετάσεων.
Άρθρο 18
Ειδικοί Σύμβουλοι - Επιστημονικοί Συνεργάτες -Ειδικοί Συνεργάτες των ΟΤΑ
Η παράγραφος 1 του άρθρου 163 του Κώδικα Κα-
τάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων 
(ν. 3584/2007, Α΄ 143), αντικαθίσταται ως εξής: 
«1. α) Σε κάθε δήμο, συστήνονται αυτοδίκαια θέσεις 
Ειδικών Συμβούλων ή Ειδικών Συνεργατών ή Επιστη-
μονικών Συνεργατών, συνολικού αριθμού ίσου με τον 
αριθμό των αντιδημάρχων του δήμου. Σε δήμους με 
μόνιμο πληθυσμό πάνω από εκατόν πενήντα χιλιάδες 
(150.000) κατοίκους, σύμφωνα με τα στοιχεία της τελευ-
ταίας απογραφής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, με 
τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας μπορεί να συ-
στήνεται μία (1) θέση Ειδικού Συνεργάτη, επιπλέον των προβλεπόμενων στο προηγούμενο εδάφιο. 
β) Η πλήρωση μίας από τις θέσεις που προβλέπονται 
στην περίπτωση α΄ μπορεί να γίνεται από πρώην δήμαρ-
χο ή από απόφοιτο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με 
εμπειρία ή επαγγελματική ειδίκευση σε θέματα σχετικά με την τοπική αυτοδιοίκηση, που αποδεικνύονται σύμ-φωνα με την περίπτωση γ΄ της παραγράφου 3.γ) Η πλήρωση μίας εκ των θέσεων της περίπτωσης α΄ 
μπορεί να γίνεται με δημοσιογράφο, με την προϋπόθε-
ση ότι αυτός είναι μέλος αναγνωρισμένης στην Ελλά-
δα επαγγελματικής δημοσιογραφικής ένωσης, η οποία 
είναι μέλος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων 
Συντακτών (ΠΟΕΣΥ). Σε δήμους με μόνιμο πληθυσμό 
άνω των είκοσι χιλιάδων (20.000) κατοίκων, μπορεί να 
συστήνεται μία (1) θέση Ειδικού Συνεργάτη, επιπλέον 
των προβλεπόμενων στην περίπτωση α΄, η πλήρωση 
της οποίας γίνεται αποκλειστικά με δημοσιογράφο που πληροί τις προϋποθέσεις του προηγούμενου εδαφίου.
δ. Οι διατάξεις του άρθρου 76 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133) 
ισχύουν αναλόγως και για τους μετακλητούς υπαλλήλους 
της παραγράφου αυτής.».
Άρθρο 19
Μητρώο Φιλοζωικών Σωματείων και Ενώσεων
1. Στη Διεύθυνση Οργάνωσης και Λειτουργίας OTA 
του Υπουργείου Εσωτερικών δημιουργείται και λειτουρ-
γεί ηλεκτρονικό Μητρώο Φιλοζωικών Σωματείων και 
Ενώσεων με σκοπό την καταγραφή τους σε μία ενιαία 
ανοικτή βάση. Στόχος της καταγραφής είναι η εφαρμογή 
συνεκτικών πολιτικών περισυλλογής και διαχείρισης των 
αδέσποτων ζώων συντροφιάς, η διαπίστωση της τήρη-
σης των απαραίτητων προϋποθέσεων για τη λειτουργία 
τους ως νομικών προσώπων, καθώς και η συμμετοχή στη 
διαβούλευση ενόψει της αναθεώρησης του νομοθετικού 
πλαισίου.
2. Στο Μητρώο υπέχουν υποχρέωση εγγραφής τα 
αναγνωρισμένα και νομίμως λειτουργούντα Φιλοζωικά 
Σωματεία και Ενώσεις. Η επιτυχής εγγραφή στο μητρώο, 
κατόπιν ελέγχου των όρων και προϋποθέσεων, αποδί-
δει έναν μοναδικό αριθμό εγγραφής, ο οποίος αποτελεί το αναγνωριστικό γνώρισμα για τη συμμετοχή του σω-ματείου ή της ένωσης σε εθελοντικές ή μη δράσεις του Υπουργείου Εσωτερικών και άλλων Υπουργείων, καθώς 
και οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού, 
όπως προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία για τα ζώα συντροφιάς. 
3. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών καθορί-
ζονται η διαδικασία εγγραφής, τα απαραίτητα δικαιολο-
γητικά ως και κάθε άλλη συναφής λεπτομέρεια για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου αυτού.
Άρθρο 20
Ρύθμιση ζητημάτων κατάρτισης 
και διαχείρισης Ειδικών Προγραμμάτων 
Υπουργείου Εσωτερικών
1. H παράγραφος 3 του άρθρου 49 του ν. 4647/2019 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων και Εσωτερικών καθορίζονται η διάρθρωση 
της Ε.Υ.Δ.Ε. ΥΠΕΣ, σε επίπεδο διεύθυνσης, υποδιεύθυν-
σης και μονάδων, οι αρμοδιότητές της, τα τυπικά και ου-
σιαστικά προσόντα επιλογής των Προϊσταμένων των 
νέων οργανικών μονάδων, ως και κάθε άλλη συναφής 
λεπτομέρεια. Μετά την έκδοση της ανωτέρω απόφα- 
σης προκηρύσσεται η πλήρωση θέσεων ευθύνης, σύμ-φωνα με τις διατάξεις του άρθρου 39 του ν. 4314/2014 (Α΄ 265).».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 931 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
2. Στην παράγραφο 5 του άρθρου 49 του ν. 4647/2019, 
η ημερομηνία «29.2.2020» αντικαθίσταται από την ημε-
ρομηνία «31.5.2020».
3. Στο άρθρο 130 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167) προστίθε-
ται παράγραφος 5, ως εξής:
«5. Κατ’ εξαίρεση των ανωτέρω παραγράφων, για την 
κατάρτιση, έγκριση, τροποποίηση και διαχείριση των 
Ειδικών Προγραμμάτων του Υπουργείου Εσωτερικών, 
εξακολουθούν να εφαρμόζονται τα άρθρα 69 και 71 του 
ν. 4509/2017 (Α΄ 201).».
Άρθρο 21
Ρυθμίσεις για την επιβολή δημοτικών τελών επί ακινήτων
1. Η παράγραφος 2 του άρθρου 222 του ν. 4555/2018 
(Α΄ 133) αντικαθίσταται ως εξής: 
«2. Οφειλές από τέλη καθαριότητας και φωτισμού 
για ακίνητο, του οποίου η ηλεκτροδότηση έχει διακο-
πεί, σύμφωνα με βεβαίωση του αρμόδιου διαχειριστή 
δικτύου και το οποίο, σύμφωνα με υπεύθυνη δήλωση 
του ιδιοκτήτη ή του νομίμου εκπροσώπου αυτού, δεν 
χρησιμοποιούνταν κατά το διάστημα αναφοράς, δια-
γράφονται ή παραλείπεται η βεβαίωσή τους. Η υπεύθυνη 
δήλωση του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να υποβλη-
θεί μέχρι τις 30.6.2020. Ποσά που έχουν καταβληθεί δεν 
αναζητούνται.».
2. Στο άρθρο 51 του ν. 4647/2019 (Α΄ 204) προστίθεται 
παράγραφος 3, ως εξής: 
«3. Βεβαιωμένες οφειλές από φόρους και τέλη προς 
τους ΟΤΑ α΄ βαθμού, που αντιστοιχούν σε διαφορές ως 
προς την επιφάνεια ενός ακινήτου ή τη χρήση αυτού 
και αφορούν χρονικό διάστημα προγενέστερο της υπο-
βολής δήλωσης, καθώς και τα συναφή με αυτές πρό-
στιμα, διαγράφονται. Ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί δεν αναζητούνται. Η ρύθμιση του πρώτου εδαφίου δεν 
εφαρμόζεται στις περιπτώσεις, όπου οι οφειλές έχουν 
προκύψει ύστερα από έλεγχο της υπηρεσίας.». 
3. Ειδικά για όσους υπαχθούν στη ρύθμιση της παρα-
γράφου 1 του άρθρου 102 του ν. 4495/2017, οι διατάξεις 
του άρθρου 51 του ν. 4647/2019 (Α΄ 204) εφαρμόζονται έως 30.6.2020.
Άρθρο 22
Ρυθμίσεις για την εκκαθάριση 
νομικών προσώπων ΟΤΑ
1. Η παράγραφος 9 του άρθρου 109 του ν. 3852/2010 
(Α΄ 87) αντικαθίσταται, ως εξής: 
«9.α. Σε περίπτωση λύσης κοινωφελούς επιχείρησης ή 
Δ.Ε.Υ.Α. και ανάληψης των δραστηριοτήτων της από τον 
οικείο δήμο ή από νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου αυτού, το προσωπικό της με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου και ορισμένου χρόνου, ανεξαρτήτως 
τρόπου πρόσληψης, μεταφέρεται στον αντίστοιχο φο-
ρέα με την ίδια σχέση εργασίας, ύστερα από απόφαση 
του δημοτικού συμβουλίου. Το προσωπικό με σχέση 
εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου που με-
ταφέρεται στον νέο φορέα, κατατάσσεται σε προσωπο-παγείς θέσεις, αντίστοιχες των τυπικών προσόντων του, 
με απόφαση του αρμοδίου προς διορισμό οργάνου, η 
οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, λαμβανομένης υπόψη της προϋπηρεσίας του για τη μι-
σθολογική και βαθμολογική του κατάταξη. Η ρύθμιση 
του εδαφίου αυτού εφαρμόζεται και για το προσωπικό 
κοινωφελών εταιρειών και Δ.Ε.Υ.Α. που έχουν λυθεί, εφό-
σον απασχολούταν πραγματικά, στις 30.5.2011.
β. Οφειλές των κοινωφελών επιχειρήσεων και Δ.Ε.Υ.Α., 
καθώς και των αμιγών επιχειρήσεων του π.δ. 410/1995 
που λύονται, προς το Ελληνικό Δημόσιο, τα ασφαλιστι-
κά ταμεία και προς τρίτους, συμπεριλαμβανομένων των 
δεδουλευμένων αποδοχών του μεταφερόμενου προσω-
πικού τους, μπορούν να καταβάλλονται από τον οικείο 
δήμο, μετά από αιτιολογημένη απόφαση του δημοτικού 
συμβουλίου που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψη-
φία του συνόλου των μελών του. Τα μέλη του δημοτικού 
συμβουλίου δεν διώκονται ποινικώς για την κατά το προ-
ηγούμενο εδάφιο αναδοχή του χρέους.
Από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης επέρχε-
ται αυτοδικαίως στερητική αναδοχή από τον δήμο των κατά την ημερομηνία αυτή βεβαιωμένων οφειλών, της 
υπό εκκαθάριση επιχείρησης προς το Δημόσιο και προς 
τους ασφαλιστικούς οργανισμούς, κατά το ποσό που 
αναλαμβάνεται. Ο δήμος καθίσταται πλέον ο μοναδικός 
υπόχρεος για την καταβολή των οφειλών που αναδέχεται 
και η υπό εκκαθάριση επιχείρηση απαλλάσσεται από την 
υποχρέωση καταβολής τους. Τα συνυπόχρεα με την υπό 
εκκαθάριση πρόσωπα απαλλάσσονται από κάθε αστική, 
ποινική ή άλλη ευθύνη για την καταβολή των οφειλών 
αυτών. Τα πρόσωπα που ορίζονται εκκαθαριστές των 
υπό εκκαθάριση νομικών προσώπων δεν διώκονται 
ποινικώς, δεν υπόκεινται σε προσωπική κράτηση, ούτε 
υπέχουν οποιαδήποτε αστική ή άλλη ατομική ευθύνη για 
χρέη των φορέων αυτών προς το Δημόσιο ή τους φορείς 
κοινωνικής ασφάλισης, ανεξαρτήτως του χρόνου βεβαί-
ωσής τους. Εμπράγματες ασφάλειες και αναγκαστικά 
μέτρα είσπραξης που έχουν ληφθεί σε βάρος της επιχεί-
ρησης ή/και των συνυπόχρεων με αυτήν προσώπων για 
τις οφειλές αυτές, εξαλείφονται ή αίρονται. Προληπτικά ή διασφαλιστικά μέτρα που έχουν επιβληθεί σύμφωνα 
με τις διατάξεις των παραγράφων 5 και 6 του άρθρου 
46 του ν. 4174/2013, ή και με προϊσχύουσες του νόμου 
αυτού διατάξεις, αίρονται υποχρεωτικά στις περιπτώσεις 
που ο δήμος αναλαμβάνει το σύνολο των οικείων, των 
μέτρων, οφειλών. Ήδη καταβληθέντα ή εισπραχθέντα με 
οποιονδήποτε τρόπο ποσά, απ ό το Ελληνικό Δημόσιο 
και τους ασφαλιστικούς οργανισμούς, για τις οφειλές 
της υπό εκκαθάριση επιχείρησης από την ίδια ή από τα 
συνυπεύθυνα με αυτήν πρόσωπα, δεν αναζητούνται και 
δεν επιστρέφονται. Η έκδοση απόφασης του δημοτικού 
συμβουλίου περί αναδοχής οφειλών διακόπτει τον χρό-
νο παραγραφής αυτών.
γ. Οι ρυθμίσεις της περίπτωσης β΄ εφαρμόζονται ανα-
λόγως και για οφειλές των:
αα. ανωνύμων και αναπτυξιακών εταιρειών, των οποί-
ων οι εταίροι είναι αποκλειστικά ΟΤΑ και νομικά τους 
πρόσωπα ή
ββ. ανωνύμων, αναπτυξιακών εταιρειών και ναυτικών 
εταιρειών του ν. 959/1979 (Α΄ 192) στις οποίες οι ΟΤΑ 
και οι λοιποί φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης κατέχουν 
την πλειοψηφία του εταιρικού τους κεφαλαίου, εφόσον 
τέθηκαν υπό εκκαθάριση μέχρι τις 31.10.2018,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 932 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
γγ. των αστικών μη κερδοσκοπικών εταιρειών στις 
οποίες οι ΟΤΑ και οι λοιποί φορείς της τοπικής αυτοδι-
οίκησης κατέχουν την πλειοψηφία του εταιρικού τους 
κεφαλαίου, εφόσον τελούν υπό εκκαθάριση.
Αν μέτοχος είναι αγροτικός συνεταιρισμός, o οποί-
ος κατέχει έως το πέντε τοις εκατό (5%) του μετοχικού 
κεφαλαίου της επιχείρησης και υπάρχει αδυναμία εκ 
μέρους του, να αναλάβει τις αναλογούσες σε αυτόν 
οφειλές, δύναται ο δήμος ή η περιφέρεια που κατέχει 
την πλειοψηφία των μετοχών της λυθείσας επιχείρησης, 
με αιτιολογημένη απόφαση του οικείου δημοτικού ή 
περιφερειακού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με την 
απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του, να 
βεβαιώσει την ως άνω αδυναμία και να αναλάβει το σύ-νολο των οφειλών που αναλογούν στον συνεταιρισμό. 
Το ύψος των οφειλών που μπορεί να αναλάβει ο κάθε 
φορέας προκύπτει από τον λόγο συμμετοχής του στο 
εταιρικό κεφάλαιο. Αν μέτοχος είναι περιφέρεια ή ήταν 
τέως Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, στα δικαιώματα και τις 
υποχρεώσεις της οποίας αυτή έχει υπεισέλθει, η αναδοχή 
και η καταβολή των οφειλών που της αναλογούν γίνεται, 
έπειτα από αιτιολογημένη απόφαση του περιφερειακού 
συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με την απόλυτη πλειο-
ψηφία του συνόλου των μελών του.».
2. Η παράγραφος 3 του άρθρου 16 του ν. 4575/2018 
(Α΄ 192) αντικαθίσταται, ως εξής: 
«3. Οι προηγούμενες παράγραφοι τίθενται σε ισχύ την 
1η.1.2015.».
Άρθρο 23
Ρύθμιση ζητημάτων υπηρεσιακών οχημάτων
1. Επιτρέπεται εφεξής από τις υπηρεσίες του Δημοσίου 
Τομέα, όπως αυτός οριοθετείται στο άρθρο 51 παράγρα-
φος 1 του ν.1892/1990 (Α΄ 101), η προμήθεια ηλεκτρικών 
και υβριδικών υπηρεσιακών αυτοκινήτων, οχημάτων 
εναλλακτικών καυσίμων, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 
του ν. 4439/2016 (Α΄ 222), καθώς και οχημάτων με κινη-
τήρες εσωτερικής καύσης, σύμφωνα με τα κατά περίπτω-
ση ισχύοντα ευρωπαϊκά πρότυπα εκπομπών ρύπων. Ως προμήθεια νοείται η αγορά από το ελεύθερο εμπόριο, η σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης, η διάθεση από 
τη Διεύθυνση Διαχείρισης Δημόσιου Υλικού της ΑΑΔΕ 
και η δωρεά. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικο-
νομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών: α) καθορίζονται τα πρόσωπα προς τα οποία παρέχεται δικαίωμα χρήσης υπηρεσιακού οχήματος, β) καθορίζο-
νται τα αποδεκτά τεχνικά χαρακτηριστικά που πρέπει να 
πληρούν τα προς προμήθεια οχήματα, όπως ενδεικτικά, 
οι κατηγορίες και οι επιτρεπόμενοι τύποι, ο ανώτατος 
επιτρεπόμενος κυβισμός ή/και η ισχύς του κινητήρα, η κατανάλωση καυσίμου σε μικτό κύκλο για τα οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης ή η αυτονομία τους σε 
χιλιόμετρα για τα ηλεκτρικά ή υβριδικά οχήματα, γ) ρυθ-
μίζονται θέματα σχετικά με την κυκλοφορία των εν λόγω 
οχημάτων και δ) μπορεί να επιβάλλονται περιορισμοί ως 
προς τη χρήση των οχημάτων και να τίθενται ανώτατα 
επιτρεπόμενα όρια κατανάλωσης καυσίμου ή διανυό-
μενων χιλιομέτρων. Έως την έκδοση της απόφασης του 
προηγούμενου εδαφίου, η υπ’ αριθμ. 129/2534/2010 (Β΄ 
108) κοινή υπουργική απόφαση συνεχίζει να ισχύει.2. Η παράγραφος 3 του άρθρου 47 του ν. 4250/2014 
(Α΄ 74) αντικαθίσταται ως εξής: 
«3. Η έγκριση κατ’ εξαίρεση οδήγησης παρέχεται για 
τους υπαλλήλους των περιπτώσεων α΄ έως και ε΄ της 
προηγούμενης παραγράφου από το Υπουργείο Εσωτε-ρικών, για τους υπαλλήλους των περιπτώσεων στ΄ έως 
η΄ από τον Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Δι-
οίκησης και για τους αιρετούς και υπαλλήλους της πε-
ρίπτωσης θ΄ από τον οικείο δήμαρχο ή περιφερειάρχη, ανάλογα.».
3. Ως αρμόδια Αρχή για τον έλεγχο της κίνησης των 
οχημάτων που ανήκουν στους οργανισμούς τοπικής αυ-
τοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού και τα νομικά τους πρόσω-
πα, νοείται η οικεία Οικονομική Επιτροπή. Τυχόν κινήσεις 
δημάρχων και περιφερειαρχών με υπηρεσιακά οχήμα-τα, που έλαβαν χώρα κατά παρέκκλιση των έως σήμερα 
διατάξεων για την έγκρισή τους, θεωρούνται νόμιμες, 
εφόσον πραγματοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση όλως 
εξαιρετικών και απρόβλεπτων υπηρεσιακών αναγκών 
που δικαιολογούν τη μη τήρηση της σχετικής διαδικα-
σίας και εφόσον η συνδρομή των γεγονότων αφορούσε 
αποδεδειγμένες αυτοδιοικητικές υπηρεσιακές ανάγκες.
Άρθρο 24
Μίσθωση ακινήτων από τους δήμους
Ειδικά για τα σχολικά έτη 2019 - 2020, 2020 - 2021 και 
2021 - 2022, επιτρέπεται η μίσθωση κτιρίου για τη στέ-
γαση βρεφικών, βρεφονηπιακών και παιδικών σταθμών, 
καθώς και μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης, απευθείας και χωρίς δημοπρασία κατόπιν 
δημόσιας πρόσκλησης, ύστερα από απόφαση του οι-
κείου δημοτικού συμβουλίου και θετική εισήγηση της 
Οικονομικής Επιτροπής και της αρμόδιας Επιτροπής 
Καταλληλότητας.
Άρθρο 25
Ρύθμιση θεμάτων προσωπικού OTA 
1. Συμβάσεις προσωπικού που συνήφθησαν από 
τους δήμους κατ’ εφαρμογή του άρθρου 206 Κώδικα 
Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων 
(ν. 3584/2007, Α΄ 143) και έχουν εγκριθεί από το αρμό-
διο όργανο της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, 
θεωρούνται νομίμως συναφθείσες, εφόσον τα σχετικά 
εντάλματα έχουν εγκριθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
2. Αποδοχές συμβασιούχων ιδιωτικού δικαίου ορι-
σμένου χρόνου που προσλήφθηκε κατ’ εφαρμογή του 
άρθρου 206 Κώδικα Κατάστασης Δημοτικών και Κοι-
νοτικών Υπαλλήλων και παρατάθηκαν δυνάμει του 
άρθρου 49 του ν. 4325/2015 (Α΄ 47) και του άρθρου 50 
του ν. 4351/2015 (Α΄ 164), θεωρούνται νομίμως κατα-
βληθείσες.
3. Αδιάθετα υπόλοιπα χρηματοδοτήσεων για την 
υλοποίηση της δράσης «Εναρμόνιση Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής μέσω παροχής κατ’ οίκον 
υπηρεσιών φροντίδας σε εξαρτώμενα μέλη των οικο-
γενειών ανέργων και αναγνωρισμένα επαπειλούμενων με ανεργία εργαζομένων που ωφελούνται από ενεργη-
τικές πολιτικές απασχόλη σης στο πλαίσιο του Εθνικού 
Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς για την Προγραμματι-
κή Περίοδο 2007-2013», τα οποία δεν έχουν επιστραφεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 933 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
από τους φορείς υλοποίησης αυτής έως τη δημοσίευ-
ση του παρόντος, είναι δυνατόν να διατεθούν για την 
πληρωμή δαπανών που έχουν νομίμως αναληφθεί για 
την υλοποίηση του Προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι» 
κατά τα προηγούμενα έτη. Στην περίπτωση αυτή, κάθε φορέας ενημερώνει σχετικά τη Διεύθυνση Οικονομικής 
και Αναπτυξιακής Πολιτικής του Υπουργείου Εσωτερικών 
για το τυχόν εναπομείναν χρηματικό ποσό, προκειμένου 
αυτό να συνυπολογισθεί κατά τη χρηματοδότησή του, 
για την υλοποίηση του ιδίου προγράμματος για το χρο-νικό διάστημα από 1ης.1.2020 έως 30.9.2020.
4. Στο τέλος της παραγράφου 8 του άρθρου 155 του 
ν. 4600/2019 (Α΄ 43), προστίθενται εδάφια ως εξής: «Προ-
σωπικό των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου της 
παραγράφου 2 του άρθρου 156 του παρόντος νόμου 
(νυν συνδέσμων) με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαί-
ου αορίστου χρόνου και ιδιωτικού δικαίου ορισμένου 
χρόνου που απασχολείται στο Πρόγραμμα «Βοήθεια 
στο Σπίτι», εφόσον δεν μεταφέρθηκε στον οικείο δήμο με τις διατάξεις της παραγράφου 6 του άρθρου 91 του 
ν. 4583/2018, μεταφέρεται και κατανέμεται στους νέ-
ους δήμους που προκύπτουν από τη διάσπαση κατ’ 
εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος νόμου, με τα 
κριτήρια του άρθρου 91 του ν. 4583/2018. Αντίστοιχες μεταφορές - κατανομές που έχουν γίνει, σύμφωνα με τα ανωτέρω, θεωρούνται νόμιμες.».
5. Στο τέλος της παραγράφου 8 του άρθρου 155 του 
ν. 4600/2019, προστίθενται εδάφια ως εξής: «Κατανομές 
προσωπικού των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου 
της παραγράφου 2 του άρθρου 156 του παρόντος (νυν συνδέσμων) με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορί-
στου χρόνου και ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου 
που απασχολείται στο Πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» 
και δεν μεταφέρθηκε με τις διατάξεις της παραγράφου 6 
του άρθρου 91 του ν. 4583/2018, θεωρούνται νόμιμες.».
6. Η παράγραφος 7 του άρθρου 91 του ν. 4583/2018 
(Α΄ 212), όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, αντικαθί-
σταται ως εξής: 
«7. Για τη μισθολογική δαπάνη του προσωπικού που 
στελεχώνει τις οργανικές θέσεις της παραγράφου 1, κα-
θώς και του προσωπικού ιδιωτικού δικαίου αορίστου 
χρόνου των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου που 
μεταφέρεται στους δήμους σύμφωνα με τις διατάξεις της 
παραγράφου 6, από το 2020 και εφεξής, εγγράφεται ειδι-
κή πίστωση στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εσω-
τερικών, η οποία αποδίδεται με απόφαση του Υπουργού 
Εσωτερικών στους δικαιούχους δήμους.».
Άρθρο 26
Χρεωστικά ανοίγματα των ΟΤΑ
1. Τα πάσης φύσεως υφιστάμενα στο Ταμείο Παρακα-
ταθηκών και Δανείων, ποσά χρεωστικών ανοιγμάτων 
των ΟΤΑ πρώτου βαθμού και των νομικών προσώπων 
δημοσίου δικαίου αυτών, τα οποία δεν έχουν ρυθμι-
στεί κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 3 
του άρθρου 81 του ν. 4316/2014 (Α΄ 270), εξοφλούνται 
ατόκως σε είκοσι (20) ισόποσες ετήσιες δόσεις, κατόπιν 
σχετικών αιτήσεων των ΟΤΑ προς το Ταμείο Παρακα-
ταθηκών και Δανείων. Οι εν λόγω αιτήσεις υποβάλλο-
νται εντός διμήνου από τη δημοσίευση του παρόντος, διάστημα κατά το οποίο αναστέλλεται η λήψη μέτρων 
διοικητικής εκτέλεσης από το Ταμείο Παρακαταθηκών 
και Δανείων για την αναγκαστική είσπραξη των σχετι-
κών οφειλών. Η καταβολή των δόσεων πραγματοποιείται 
μέσω παρακράτησης από το Ταμείο Παρακαταθηκών 
και Δανείων, των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (Κ.Α.Π.) 
των υπόχρεων δήμων, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου κάθε 
έτους, αρχής γενομένης από την 31η Δεκεμβρίου 2020. 
Η σχετική αίτηση των ΟΤΑ συνεπάγεται αυτοδικαίως την 
ανέκκλητη εκχώρηση προς το Ταμείο Παρακαταθηκών 
και Δανείων του ποσοστού των Κ.Α.Π. που αντιστοιχούν 
στις δόσεις της ρύθμισης, σύμφωνα με την παρούσα, 
χωρίς να απαιτείται η τήρησ η οποιουδήποτε τύπου.
2. Τα οφειλόμενα ποσά ορίζονται στο ύψος αυτών 
που έχουν βεβαιωθεί ή επαναβεβαιωθεί οίκοθεν στην 
Κεντρική Υπηρεσία του Ταμείου Παρακαταθηκών και 
Δανείων, υπέρ αυτού, με βάση τα στοιχεία που διέθετε, 
απαλλασσόμενα από τόκους υπερημερίας μετά την 1η 
Ιουλίου 2013. Τα ποσά που έχουν βεβαιωθεί στην Κεντρι-
κή Υπηρεσία του Ταμείου Παρακαταθηκών, σύμφωνα με 
τον Κ.Ε.Δ.Ε., κατά το μέρος τους που αφορούν τόκους 
υπερημερίας από 1ης Ιουλίου 2013 μέχρι σήμερα, δια-γράφονται, ανεξάρτητα από την εξέλιξη τυχόν υφιστά-μενης εκκρεμοδικίας. Το εναπομείναν ποσό παραμένει 
βεβαιωμένο, χωρίς να παράγει τόκους εφεξής και απομει-
ώνεται σε κάθε ετήσια παρακράτηση δόσης των Κ.Α.Π.. 
Κατά το χρονικό διάστημα εξυπηρέτησης των ρυθμίσεων 
της παρούσης αναστέλλονται η παραγραφή της οφειλής 
και η συνέχιση της διαδικασίας ή η λήψη μέτρων διοι-
κητικής εκτέλεσης για την αναγκαστική είσπραξή της. 
Τα ποσά που προκύπτουν από την εφαρμογή της δια-
τάξεως αυτής σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, όπως το ύψος της δόσης, διαγραφόμενοι τόκοι υπερημερίας, 
εναπομείναν ποσό και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια, 
εξειδικεύονται με διαπιστωτική πράξη του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων.
3. Οι όροι των ρυθμίσεων στις οποίες έχουν υπαχθεί 
οφειλές χρεωστικών ανοιγμάτων των ΟΤΑ πρώτου βαθ-
μού και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου αυ-
τών προς το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, βάσει 
προγενέστερων νομοθετικών ρυθμίσεων, διατηρούνται 
σε ισχύ και παράγουν πλήρη έννομα αποτελέσματα. 
Ποσά που εισπράχθηκαν από το Ταμείο Παρακαταθη-
κών και Δανείων στο πλαίσιο λήψης μέτρων διοικητικής 
εκτέλεσης για την αναγκαστική είσπραξη βεβαιωμένων 
οφειλών από χρεωστικά ανοίγματα των ΟΤΑ πρώτου 
βαθμού και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου 
αυτών δεν αναζητούνται και δεν επιστρέφονται σε καμία 
περίπτωση, με την επιφύλαξη του επόμενου εδαφίου. 
Εφόσον ακυρωθεί, με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, 
η διοικητική εκτέλεση του προηγούμενου εδαφίου, με 
επακόλουθο την επιστροφή των ποσών που εισπράχθη-
καν, ο οφειλέτης δύναται να αιτηθεί στο Ταμείο Παρα-
καταθηκών και Δανείων την υπαγωγή του στις διατάξεις 
της παρούσης, εντός διμήνου από την κοινοποίηση σε αυτόν της προαναφερόμενης απόφασης.
4. Στην περίπτωση προσδιορισμού με αμετάκλητη δι-
καστική απόφαση του ποσού του χρεωστικού ανοίγμα-
τος, σε διαφορετικό ύψος από το βεβαιωμένο στο Ταμείο 
Παρακαταθηκών και Δανείων, κατά Κ.Ε.Δ.Ε., αναπροσαρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 934 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
μόζεται σύμφωνα με αυτή, το ύψος του ποσού των δό-
σεων που απομένουν ή τυχόν επιπλέον ποσό που παρα-
κρατήθηκε από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων 
επιστρέφεται ατόκως στον ΟΤΑ ή το Ν.Π.Δ.Δ. αυτού.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ 
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΛΗΞΙΑΡΧΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ
Άρθρο 27
Τροποποιήσεις του άρθρου 8 του ν. 344/1976 (Α΄ 143)
1. Η παράγραφος 3 του άρθρου 8 του ν. 344/1976 αντι-
καθίσταται ως εξής:
«3. Ληξιαρχικό βιβλίο συνιστά σύνολο ενυπόγραφων 
εκ μέρους των δηλούντων και του ληξιάρχου εκτυπώσε-
ων των ληξιαρχικών πράξεων του ίδιου τύπου κατ’ έτος, οι οποίες καταχωρίζονται στο Πληροφοριακό Σύστημα 
και έχουν ως αντικείμενο τη βεβαίωση γέννησης, γάμου 
ή θανάτου φυσικού προσώπου, την ισχύ της συμφωνίας 
προσώπων που κατάρτισαν σύμφωνο συμβίωσης, τη 
μεταβολή του περιεχομένου ή τη διόρθωση τέτοιων λη-
ξιαρχικών πράξεων. Τα ανωτέρω βιβλία κλείνονται κατ’ 
έτος και κατά ορισμένο αριθμό, ο οποίος καθορίζεται 
με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών και ακολου-
θούν την αρίθμηση του Πληροφοριακού Συστήματος 
του άρθρου 8Α, όπως ισχύει, και υπογράφονται από τον 
κατά τόπο αρμόδιο Ειρηνοδίκη. Σε κάθε περίπτωση, οι 
ληξιαρχικές πράξεις του ίδιου τύπου κλείνονται κατ’ έτος 
ακόμη και εάν δεν συμπληρώνεται ο προαναφερθείς 
καθορισμένος αριθμός.».
2. Οι παράγραφοι 5 και 7 του άρθρου 8 καταργούνται 
και η παράγραφος 6 αναριθμείται σε παράγραφο 5.
3. Η αναριθμούμενη παράγραφος 5 του άρθρου 8 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«5. Η βιβλιοδέτηση των ενυπόγραφων εκ μέρους των 
δηλούντων και των ληξιάρχων εκτυπώσεων των κατα-χωρισμένων στο Πληροφοριακό Σύστημα ληξιαρχικών πράξεων, βαρύνει τον προϋπολογισμό των δήμων.». 
Άρθρο 28
Αντικατάσταση του άρθρου 13 του ν. 344/1976 (Α΄ 143)
Το άρθρο 13 του ν. 344/1976 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 13
Διόρθωση στοιχείων ληξιαρχικών πράξεων
1. Για τη διόρθωση ληξιαρχικής πράξης απαιτείται τε-
λεσίδικη δικαστική απόφαση.
2. Σφάλματα, παρεισφρήσαντα σε ληξιαρχική πράξη, 
μη αφορώντα στον τόπο, ημέρα, μήνα, έτος και ώρα τέ-
λεσής τους στην πράξη βεβαιουμένου γεγονότος και 
εφόσον δεν αποδίδονται σε δόλο των συμπραξάντων 
την πράξη, δύνανται να διορθωθούν επίσης και μετά από 
άδεια του Εισαγγελέα Πρωτοδικών ή, όπου δεν εδρεύει 
Εισαγγελέας, του Ειρηνοδίκη, η οποία παρέχεται μετά 
από έρευνα και εξακρίβωση των πραγματικών στοιχεί-ων, κατόπιν αίτησης παντός έχοντος έννομο συμφέρον.
3. Σφάλματα, παρεισφρήσαντα σε ληξιαρχική πράξη 
προφανώς εκ παραδρομής, μπορούν να διορθωθούν και 
άνευ αδείας του Εισαγγελέα Πρωτοδικών ή του Ειρηνο-
δίκη, από τον αρμόδιο ληξίαρχο, μετά από προηγούμενη από αυτόν έρευνα και εξακρίβωση των πραγματικών 
στοιχείων, κατόπιν αιτήσεως παντός έχοντος έννομο 
συμφέρον.».
Άρθρο 29
Αντικατάσταση του άρθρου 40του ν. 344/1976 (Α΄ 143)
Το άρθρο 40 του ν. 344/1976 αντικαθίσταται ως ακο-
λούθως:
«Άρθρο 40
Ληξιαρχικά γεγονότα αλλοδαπής, Ληξίαρχοι στην αλλοδαπή - Τηρητέα βιβλία
1. Καθήκοντα ληξιάρχου για τους Έλληνες της αλλο-
δαπής ασκεί ο Προϊστάμενος της Ελληνικής Προξενικής 
Αρχής ή ο υπηρετών σε αυτήν υπάλληλος που ορίζεται 
από αυτόν. Αυτοί συντάσσουν, κατά τις διατάξεις του πα-
ρόντος, πρωτογενείς ληξιαρχικές πράξεις για γεγονότα αστικής κατάστασης Ελλήνων πολιτών εγγεγραμμένων κανονικά στα ισχύοντα δημοτολόγια της Χώρας. Επίσης 
μεταγράφουν ληξιαρχικές πράξεις επιχώριων αρχών της 
αλλοδαπής που αφορούν σε γεγονότα αστικής κατά-
στασης Ελλήνων πολιτών εγγεγραμμένων κανονικά στα 
ισχύοντα Δημοτολόγια της Χώρας. 
2. Η σύνταξη ή η μεταγραφή των ανωτέρω ληξιαρχικών 
πράξεων από τα πρόσωπα της προηγούμενης παραγρά-φου διενεργείται στο πληροφοριακό σύστημα «Μητρώο 
Πολιτών» του άρθρου 115 του ν. 4483/2017 (Α΄ 107). Με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Εξωτερικών 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης ρυθμίζεται κάθε αναγκαίο 
ζήτημα για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος.
3. Σε κάθε προξενική Αρχή τηρούνται τα ληξιαρχικά 
βιβλία του άρθρου 8 του παρόντος νόμου, όπως ισχύει. 
Κάθε βιβλίο κλείνεται κατ’ έτος και υπογράφεται από τον 
Προϊστάμενο της οικείας Πρεσβείας. 
4. Η βιβλιοδέτηση των ενυπόγραφων εκ μέρους των 
δηλούντων και των προξένων εκτυπώσεων των κατα-
χωρισμένων στο Πληροφοριακό Σύστημα ληξιαρχικών 
πράξεων, βαρύνει τον προϋπολογισμό του Υπουργείου 
Εξωτερικών.».
Άρθρο 30
Αντικατάσταση του άρθρου 42 
του ν. 344/1976 (Α΄ 143)
Το άρθρο 42 του ν. 344/1976 αντικαθίσταται, ως ακο-
λούθως: 
«Άρθρο 42
Υποχρέωση δήλωσης ληξιαρχικών γεγονότων λαμβανόντων χώρα στην αλλοδαπή
1. Οι Έλληνες πολίτες της αλλοδαπής υποχρεούνται 
να δηλώνουν τα γεγονότα αστικής τους κατάστασης, τα 
οποία συμβαίνουν στην αλλοδαπή, ενώπιων των αρμόδι-
ων Ελληνικών Προξενικών Αρχών. Η υποχρέωση αυτή δεν 
αναιρεί την δυνατότητα ή/και υποχρέωση δήλωσης των γεγονότων αυτών στις επιχώριες αρχές της αλλοδαπής.
2. Ληξιαρχικό γεγονός θανάτου Έλληνα ναυτικού ή 
στρατιωτικού, το οποίο λαμβάνει χώρα στην αλλοδαπή 
και για το οποίο δεν συντάχθηκε ληξιαρχική πράξη κατά 
την προηγούμενη παράγραφο ή κατά την παράγραφο 2 
του άρθρου 39, καταχωρίζεται σε ειδικό βιβλίο του Λη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 935 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
ξιαρχείου Αθηνών. Η σύνταξη της πράξης ενεργείται με 
βάση έκθεση της αρμόδιας Ναυτικής ή Στρατιωτικής 
Αρχής.».
Άρθρο 31
Αντικατάσταση του άρθρου 43 του ν. 344/1976 (Α΄ 143)
Το άρθρο 43 του ν. 344/1976 αντικαθίσταται ως ακο-
λούθως:
«Άρθρο 43
Αρμόδιο ληξιαρχείο προς καταχώριση ληξιαρχικών πράξεων συντασσομένων στην αλλοδαπή
1. Στο Ειδικό Ληξιαρχείο μεταγράφονται, σε εξαιρετικές 
περιπτώσεις ή/και όταν αποδεδειγμένα καθίσταται ανέ-
φικτη η μεταγραφή ή σύνταξη πρωτογενούς ληξιαρχικής 
πράξης από τον Προϊστάμενο της αρμόδιας Ελληνικής 
Προξενικής Αρχής ή τον υπηρετούντα σε αυτήν υπάλλη-
λο που ορίστηκε από αυτόν, πράξεις επιχωρίων αρχών της αλλοδαπής που αφορούν σε γεγονότα αστικής κα-
τάστασης Ελλήνων πολιτών κανονικά εγγεγραμμένων, 
σε ισχύοντα δημοτολόγια, τα οποία γεγονότα συνέβη-
σαν στην αλλοδαπή. Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Εξωτερικών και Εσωτερικών καθορίζονται οι ανωτέρω περιπτώσεις, καθώς και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας.
2. Το Ειδικό Ληξιαρχείο δύναται επίσης να συντάσσει 
εκθέσεις για μεταβολές αστικής κατάστασης Ελλήνων 
πολιτών κανονικά εγγεγραμμένων, σε ισχύοντα δημοτο-
λόγια, οι οποίες συνέβησαν στην αλλοδαπή. Ειδικώς για 
τα συναινετικά διαζύγια του άρθρου 1441 ΑΚ, το Ειδικό Ληξιαρχείο δύναται να συντάσσει έκθεση πληροφορια-
κού χαρακτήρα απευθυνόμενη προς το προξενείο κα-
τάρτισης της ληξιαρχικής πράξης γάμου, προκειμένου 
ο προϊστάμενος της αρμόδιας Ελληνικής Προξενικής 
Αρχής ή ο υπηρετών σε αυτήν υπάλληλος που ορίστηκε 
από αυτόν, να προβεί στην καταχώριση της συμβολαιο-γραφικής λύσης γάμου. 
3. Κατ’ εξαίρεση στο Ειδικό Ληξιαρχείο δύναται να με-
ταγραφεί ληξιαρχική πράξη θανάτου για Έλληνα πολίτη 
εγγεγραμμένου μόνο σε Μητρώο Αρρένων.
4. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, το Ειδικό 
Ληξιαρχείο τηρεί τα βιβλία που προβλέπονται στο άρ-
θρο 8 του παρόντος νόμου.».
Άρθρο 32
Τροποποιήσεις του άρθρου 44 
του ν. 344/1976 (Α΄ 143)
Η παράγραφος 2 του άρθρου 44 του ν. 344/1976 κα-
ταργείται.
Άρθρο 33
Αντικατάσταση του άρθρου 49 του ν. 344/1976 (Α΄ 143)
Το άρθρο 49 του ν. 344/1976 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 49
Κυρώσεις σε περίπτωση παράλειψηςδήλωσης ληξιαρχικών γεγονότων
1. Σε περίπτωση εκπρόθεσμης δήλωσης, ο υπόχρεος 
για τη δήλωση του κατά περίπτωση ληξιαρχικού γεγο-νότος καταθέτει μαζί με την αίτησή του παράβολο δη-
μοσίου τριάντα (30) ευρώ, εάν η δήλωση γίνει μετά την 
παρέλευση της κατά τα άρθρα 14 παράγραφος 1, 20 πα-
ράγραφος 1, και 29 παράγραφος 1 μηνιαίας, δεκαήμερης 
και σαρανταήμερης προθεσμίας αντιστοίχως και εξήντα 
ευρώ (60) ευρώ, εάν η δήλωση γίνει μετά την παρέλευση 
ενενήντα (90) ημερών από τότε που συνέβη το γεγονός.
2. Εφόσον υπόχρεοι προς δήλωση είναι περισσότεροι, 
η δήλωση κάποιου εξ αυτών απαλλάσσει τους λοιπούς.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Εσωτερικών καθορίζονται η διαδικασία και ο τρόπος 
καταβολής των προστίμων από τους υπόχρεους προς 
δήλωση ληξιαρχικών γεγονότων. Με όμοια απόφαση 
δύναται να αναπροσαρμόζονται τα ποσά των παραβό-
λων της παραγράφου 1.».
Άρθρο 34
Μεταβολή επωνύμου
Η διάταξη του άρθρου 1505 του Αστικού Κώδικα δεν 
εμποδίζει την μεταβολή του επωνύμου του τέκνου κατ’ 
εφαρμογή της διοικητικής διαδικασίας που προβλέπεται 
στο ν.δ. 2573/1953 (Α΄ 241), εφόσον συντρέχουν σοβα-ροί επιγενόμενοι λόγοι που δικαιολογούν τη μεταβολή αυτή. 
Άρθρο 35
Μεταβατική διάταξη
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 43 του ν. 344/1976 
(Α΄ 143), από την έναρξη ισχύος του παρόντος και για 
χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών το Ειδικό Ληξιαρχείο 
συνεχίζει να μεταγράφει ληξιαρχικές πράξεις επιχωρίων 
αρχών της αλλοδαπής, οι οποίες προσκομίζονται αυτο-
προσώπως από τους ενδιαφερόμενους, καθώς επίσης 
και τις προξενικές πράξεις που του αποστέλλονται από 
τα αρμόδια Προξενεία. 
2. Εκκρεμείς υποθέσεις ενώπιον του Ειδικού Ληξιαρ-
χείου, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου δι-εκπεραιώνονται από αυτό. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΡΥΘΜΙΣΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ
Άρθρο 36
Τροποποιήσεις του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας (ν. 3284/2004, Α΄ 217)
1. Στο άρθρο 9 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας προ-
στίθεται παράγραφος 6, ως εξής: 
«6. Ο Περιφερειακός Διευθυντής Ιθαγένειας με απόφα-
σή του, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερ-νήσεως, δύναται να μεταβιβάζει στους Προϊσταμένους 
των οργανικών μονάδων των οποίων προΐσταται, την 
αρμοδιότητα περί ορκωμοσίας των αλλοδαπών.». 
2. Το τέταρτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 
15 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας αντικαθίσταται, ως 
εξής: «Στο πρόσωπο του αιτούντος πρέπει να συντρέ-
χουν οι προϋποθέσεις των περιπτώσεων α΄, β΄ και γ΄ της 
παραγράφου 1 του άρθρου 5 του παρόντος νόμου.».
3. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 15 του 
Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας προστίθεται εδάφιο ως 
εξής: «Η διαδικασία της παραγράφου 6 του άρθρου 7 του 
Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας όπως ισχύει, εφαρμόζεται αναλογικά και για τις αιτήσεις του παρόντος άρθρου.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 936 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
4. Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 
15 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας αντικαθίσταται, ως εξής: «Με την ίδια απόφαση ορίζονται τα δικαιολογητι-
κά, καθώς και το ύψος του παραβόλου που πρέπει να 
συνοδεύουν τις αιτήσεις που υποβάλλονται.».
5. Το άρθρο 25 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας αντι-
καθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 25
Αρμοδιότητα επί θεμάτων Ιθαγένειας
1. Τα θέματα της ιθαγένειας υπάγονται στην αρμοδι-
ότητα του Υπουργείου Εσωτερικών.
2. Περίληψη των αποφάσεων που αφορούν στην 
κτήση της ελληνικής ιθαγένειας ανεξαρτήτως νομικής 
βάσης κτήσης, δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυ-
βερνήσεως.
3α. Κάθε έτος οι Περιφερειακές Διευθύνσεις Ιθαγένειας 
αποστέλλουν στην Κεντρική Διεύθυνση Ιθαγένειας κατά 
λόγο χωρικής τους αρμοδιότητας, πίνακες με στατιστικά 
στοιχεία όσον αφορά στον αριθμό των ατόμων που απο-
κτούν την ελληνική ιθαγένεια, καθώς και τον αριθμό των 
αιτήσεων που απορρίφθηκαν μετά την έκδοση σχετικής 
διοικητικής πράξης. Τα στοιχεία αυτά συγκεντρώνονται 
μέχρι το τέλος Απριλίου του επόμενου έτους, δημοσιεύ-
ονται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εσωτερικών και 
περιλαμβάνουν τη νομική βάση κτήσης της ελληνικής 
ιθαγένειας, ενδείξεις ως προς το φύλο και την ενηλικότη-
τα ή μη, καθώς και την ιθαγένεια της χώρας προέλευσης. 
β. Η αίτηση για την κτήση της ελληνικής ιθαγένειας 
καταχωρείται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύ-
στημα (ΟΠΣ) «Ιθαγένεια» από πιστοποιημένο χρήστη 
της υπηρεσίας Ιθαγένειας στην οποία κατατίθεται. Με 
απόφαση του Γενικού Γ ραμματέα Ιθαγένειας ρυθμίζονται 
θέματα διαχείρισης και λειτουργίας του Ολοκληρωμένου 
Πληροφοριακού Συστήματος.». 
6. Η παράγραφος 2 του άρθρου 28 του Κώδικα Ελλη-
νικής Ιθαγένειας αντικαθίσταται, ως εξής:
«2. Το Συμβούλιο Ιθαγένειας συγκροτείται με απόφαση 
του Υπουργού Εσωτερικών και αποτελείται από: 
α. Ένα (1) επίτιμο μέλος του Συμβουλίου της Επικρα-
τείας, ως Πρόεδρο.
β. Τον Γενικό Γ ραμματέα Ιθαγένειας του Υπουργείου 
Εσωτερικών, ως μέλος.
γ. Έναν (1) Νομικό Σύμβουλο του Κράτους, ως μέλος.
δ. Δύο (2) καθηγητές ή ομότιμους καθηγητές ή ανα-
πληρωτές καθηγητές του Διεθνούς Δικαίου, ή του Διοι-
κητικού Δικαίου, ημεδαπού Ανώτατου Εκπαιδευτικού 
Ιδρύματος, ως μέλη.
ε. Τον Προϊστάμενο της Κεντρικής Διεύθυνσης Ιθαγέ-
νειας της Γενικής Γ ραμματείας του Υπουργείου Εσωτε-
ρικών, ως μέλος.
στ. Έναν (1) νομικό επιστήμονα εγνωσμένου κύρους 
με εμπειρία σε θέματα δημόσιας διοίκησης, ως μέλος.
Τα μέλη του Συμβουλίου που απουσιάζουν ή κωλύο-
νται αναπληρώνονται από τους οριζόμενους στην από-
φαση συγκρότησης του Συμβουλίου ή τους νόμιμους 
αναπληρωτές τους. Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Εσωτερικών καθορίζεται η αμοιβή των 
μελών του Συμβουλίου, των Γ ραμματέων και του αρμό-
διου κατά περίπτωση εισηγητή, η οποία καλύπτεται από το ποσοστό των εισπραττομένων εσόδων από τα παρά-
βολα πολιτογράφησης.».
Άρθρο 37
Τροποποίηση του άρθρου 45 
του ν. 4604/2019 (Α΄ 50)
Το άρθρο 45 του ν. 4604/2019 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 45
Δικαίωμα προσφυγής
Κατά των αποφάσεων των Περιφερειακών Διευθυ-
ντών Ιθαγένειας, καθώς και όσων αποφάσεων εκδίδο-
νται «με εντολή εξουσιοδότησης», χωρεί το δικαίωμα 
άσκησης ειδικής διοικητικής προσφυγής του άρθρου 8 
του ν. 3200/1955 (Α΄ 97). Η κατά τα ανωτέρω υποβαλ-
λόμενη προσφυγή συνοδεύεται από παράβολο ύψους 
εκατό (100) ευρώ.». 
Άρθρο 38
Αναδιάρθρωση Γενικής Γ ραμματείας Ιθαγένειας 
1. Το άρθρο 20 του π.δ. 141/2017(Α΄ 180), αντικαθί-
σταται ως εξής:
«Άρθρο 20
Διάρθρωση Γενικής Γ ραμματείας Ιθαγένειας
α. Στη Γενική Γ ραμματεία Ιθαγένειας υπάγονται η Κε-
ντρική Διεύθυνση Ιθαγένειας και οι Περιφερειακές Διευ-
θύνσεις Ιθαγένειας. 
β. Στη Γενική Γ ραμματεία Ιθαγένειας συστήνεται Αυτο-
τελές Τμήμα Εποπτείας και Αξιολόγησης της Κεντρικής 
και των Περιφερειακών Διευθύνσεων Ιθαγένειας, υπα-
γόμενο στον Γενικό Γ ραμματέα, με τις κάτωθι αρμοδι-
ότητες:
βα. Τον έλεγχο της τήρησης των νόμιμων διαδικασι-
ών από τις ανωτέρω οργανικές μονάδες, διενεργώντας 
σχετικό δειγματοληπτικό έλεγχο, κατ’ εντολή του Γενικού 
Γ ραμματέα.
ββ. Την αξιολόγηση των υφιστάμενων διαδικασιών 
και πρακτικών των ανωτέρω οργανικών μονάδων, με 
σκοπό τον εντοπισμό τυχόν φαινομένων κακοδιοίκησης, 
κακοδιαχείρισης και διαφθοράς.
βγ. Την αξιολόγηση του προγραμματισμού, του σχεδι-
ασμού, της εκτέλεσης, της αποδοτικότητας και της απο-
τελεσματικότητας των λειτουργιών και δραστηριοτήτων 
των ανωτέρω οργανικών μονάδων και την υποβολή σχε-
τικών βελτιωτικών προτάσεων. 
βδ. Τον ανασχεδιασμό, την απλούστευση των διαδι-
κασιών και τη μείωση των διοικητικών βαρών, σε συ-
νεργασία με τις ανωτέρω οργανικές μονάδες και άλλους 
φορείς. 
Στο Αυτοτελές Τμήμα Εποπτείας και Αξιολόγησης και 
των Περιφερειακών Διευθύνσεων Ιθαγένειας προΐστα-
νται υπάλληλοι των κλάδων / ειδικοτήτων ΠΕ Διοικητι-
κού - Οικονομικού ή ΠΕ Κοινωνιολόγων ή ΤΕ Διοικητι-
κού - Λογιστικού.».
2. Το άρθρο 21 του π.δ. 141/2017 αντικαθίσταται, ως 
εξής: 
«Άρθρο 21
Διάρθρωση Κεντρικής Διεύθυνσης Ιθαγένειας
1. Η Κεντρική Διεύθυνση Ιθαγένειας έχει ως επιχειρησι-
ακό στόχο τον σχεδιασμό και τη διαχείριση των θεμάτων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 937 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
που αφορούν στην κτήση, αποβολή, απώλεια, αποποί-
ηση και ανάκτηση της ελληνικής ιθαγένειας, καθώς και 
των θεμάτων που υπάγονται στην αρμοδιότητα του Συμ-
βουλίου Ιθαγένειας. Επίσης την παροχή οδηγιών προς 
τις συναρμόδιες υπηρεσίες και τον έλεγχο της ορθής 
εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας από τις Περιφερει-
ακές Διευθύνσεις Ιθαγένειας της Χώρας.
2. Η Κεντρική Διεύθυνση Ιθαγένειας αποτελείται από 
τα ακόλουθα Τμήματα:
α) Το Τμήμα Καθορισμού Ιθαγένειας.
β) Το Τμήμα Πολιτογράφησης Αλλογενών Αλλοδαπών.
γ) Το Τμήμα Πολιτογράφησης Ομογενών.
δ) Το Τμήμα Στατιστικών και Διαχείρισης Ολοκληρω-
μένου Πληροφοριακού Συστήματος Ιθαγένειας.
ε) Το Τμήμα Γ ραμματειακής Υποστήριξης και Αρχείου.
3. Οι αρμοδιότητες των ως άνω Τμημάτων έχουν ως 
εξής:
α) Το Τμήμα Καθορισμού Ιθαγένειας είναι αρμόδιο για: 
αα) τα θέματα που άπτονται της αποβολής, απώλει-
ας, αποποίησης, ανάκτησης της ελληνικής ιθαγένειας, 
καθώς και επίλυσης περιπτώσεων αμφισβητούμενης 
ιθαγένειας, 
αβ) τον έλεγχο της συνδρομής των νόμιμων προϋποθέ-
σεων για την έκδοση αποφάσεων κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας από ειδικές κατηγορίες προσώπων, σύμφωνα 
με ειδικές, περί κτήσης της ελληνικής ιθαγενείας, διατάξεις,
αγ) τη μέριμνα για την ορθή εφαρμογή από τις Περι-
φερειακές Διευθύνσεις Ιθαγένειας της νομοθεσίας που διέπει την κτήση της ιθαγένειας, κατά λόγο αρμοδιότη-
τας του Τμήματος, 
αδ) τον διοικητικό χειρισμό των δικαστικών υποθέσε-
ων και προσφυγών που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες 
του Τμήματος,
αε) τη διοικητική υποστήριξη της λειτουργίας του Συμ-
βουλίου Ιθαγένειας,
αστ) τον χειρισμό θεμάτων αρμοδιότητας του Τμήμα-
τος σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και φορείς.
β) Το Τμήμα Πολιτογράφησης Αλλογενών Αλλοδαπών 
είναι αρμόδιο για:
βα) τον έλεγχο της συνδρομής των νόμιμων προϋπο-
θέσεων για την πολιτογράφηση των αλλογενών αλλοδα-
πών, των οποίων οι αιτήσεις εκκρεμούν σε αυτό,
ββ) την επεξεργασία και την εισήγηση για τους φα-
κέλους που παραπέμπονται στο Συμβούλιο Ιθαγένειας, 
βγ) τη μέριμνα για την ορθή εφαρμογή από τις Περι-
φερειακές Διευθύνσεις της νομοθεσίας που διέπει την 
κτήση της ελληνικής ιθαγένειας με τη διαδικασία της πο-
λιτογράφησης από τους αλλοδαπούς κάθε κατηγορίας,
βδ) τον διοικητικό χειρισμό των δικαστικών υποθέσε-
ων και προσφυγών που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες 
του Τμήματος,
βε) τη διοικητική υποστήριξη της λειτουργίας των Επι-
τροπών Πολιτογράφησης που λειτουργούν στην Κεντρι-
κή Διεύθυνση Ιθαγένειας και του Συμβουλίου Ιθαγένειας 
για τις υποθέσεις αρμοδιότητάς του,
βστ) τον χειρισμό θεμάτων αρμοδιότητας του Τμήμα-
τος σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και φορείς.
γ) Το Τμήμα Πολιτογράφησης Ομογενών είναι αρμόδιο 
για: 
γα) τον έλεγχο της συνδρομής των νόμιμων προϋποθέ-
σεων για την πολιτογράφηση των ομογενών αλλοδαπών, των οποίων οι αιτήσεις εκκρεμούν σε αυτό, καθώς και 
των ομογενών που διαμένουν σε άλλη χώρα και έχουν 
υποβάλει το αίτημά τους ενώπιον του Έλληνα Πρόξενου,
γβ) την επεξεργασία και την εισήγηση για τους φα-
κέλους που παραπέμπονται στο Συμβούλιο Ιθαγένειας, 
γγ) τη μέριμνα για την ορθή εφαρμογή από τις Περι-
φερειακές Διευθύνσεις της νομοθεσίας, που διέπει την 
κτήση της ελληνικής ιθαγένειας με τη διαδικασία της 
πολιτογράφησης από τους ομογενείς αλλοδαπούς, 
γδ) τον διοικητικό χειρισμό των δικαστικών υποθέσε-
ων και προσφυγών που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες 
του Τμήματος,
γε) τον χειρισμό θεμάτων αρμοδιότητας του Τμήματος 
σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και φορείς.
δ) Το Τμήμα Στατιστικών και Διαχείρισης Ολοκληρω-
μένου Πληροφοριακού Συστήματος Ιθαγένειας είναι 
αρμόδιο για: 
δα) την κεντρική διαχείριση του Πληροφοριακού Συ-
στήματος Ιθαγένειας, μέσω της εποπτείας της τήρησης των διαδικασιών, που προβλέπονται σε αυτό (ηλεκτρο-νικά παράβολα, πρότυπα έγγραφα κ.λπ.),
δβ) τον έλεγχο της τήρησης των προδιαγραφών ποιό-
τητας της φωτογραφίας και των λοιπών δικαιολογητικών, 
που υποβάλλονται για την απόδοση ελληνικής ιθαγένει-
ας, καθώς και των λοιπών δεδομένων που καταχωρού-νται στο Π.Σ. Ιθαγένειας,
δγ) την αυθεντικοποίηση και χορήγηση λειτουργικών 
δικαιωμάτων στους χρήστες του Π.Σ. Ιθαγένειας και την υποστήριξη των χρηστών του πανελλαδικά,
δδ) την κεντρική διαχείριση και τον συντονισμό, σε 
συνεργασία με τις αρμόδιες οργανικές μονάδες του 
Υπουργείο Εσωτερικών, των προμηθειών εξοπλισμού 
πληροφορικής της Κεντρικής και των Περιφερειακών 
Διευθύνσεων Ιθαγένειας,
δε) την εκπόνηση προτ άσεων βελτίωσης των διαδι-
κασιών, μέσω της χρήσης του Π.Σ. ή άλλων τεχνολογιών 
πληροφορικής και τη μέριμνα για την παρακολούθηση 
σχετικών τεχνικών έργων,
δστ) την επεξεργασία και διαχείριση στατιστικών 
δεδομένων για τις ανάγκες των υπηρεσιών της Γενικής Γ ραμματείας Ιθαγένειας,
δζ) τη συνεργασία με την Εθνική Στατιστική Αρχή και 
τον Στατιστικό Εκπρόσωπο του Υπουργείου Εσωτερικών 
για τα ζητήματα που άπτονται των εθνικών ή ευρωπαϊ-κών στατιστικών στον τομέα αρμοδιότητας της Γενικής Γ ραμματείας Ιθαγένειας,
δη) τη μέριμνα για τη διασφάλιση έγκυρης και επίκαι-
ρης πληροφόρησης για τα ζητήματα της νομοθεσίας, 
αρμοδιότητας της Γενικής Γ ραμματείας στον ιστότοπο 
της υπηρεσίας,
δθ) τη μέριμνα για τη συντήρηση και λειτουργία του 
Πληροφοριακού Συστήματος Ιθαγένειας σε συνεργασία 
με την οικεία Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης 
και το αρμόδιο Τμήμα της Γενικής Γ ραμματείας Μετανα-
στευτικής Πολιτικής.
ε) Το Τμήμα Γ ραμματειακής Υποστήριξης και Αρχείου 
είναι αρμόδιο: 
εα) για τη γραμματειακή υποστήριξη της Κεντρικής 
Διεύθυνσης Ιθαγένειας, την τήρηση, οργάνωση, ταξι-
νόμηση και εν γένει διαχείριση του οικείου φυσικού και ηλεκτρονικού αρχείου, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 938 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
εβ) την παραλαβή, διαχείριση και διακίνηση της αλ-
ληλογραφίας,
εγ) τη διακίνηση της εμπιστευτικής αλληλογραφίας 
οποιασδήποτε διαβάθμισης,
εδ) την ενημέρωση και εν γένει εξυπηρέτηση των συ-
ναλλασσόμενων με τη Διεύθυνση, καθώς και τη βεβαί-ωση του γνησίου της υπογραφής,
εε) τη μέριμνα για τη λειτουργία του τηλεφωνικού κέ-
ντρου εξυπηρέτησης. 
Άρθρο 39
Αναστολή ισχύος του άρθρου 32του ν. 4604/2019 (Α΄ 50)
Αναστέλλεται η ισχύς του άρθρου 32 του ν. 4604/2019, 
καθώς και κάθε κανονιστικής πράξης που έχει εκδοθεί 
κατ’ εξουσιοδότηση αυτού, για χρονικό διάστημα έξι (6) 
μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος.
Άρθρο 40
Καταργούμενες διατάξεις
1. Το άρθρο 46 του ν. 4604/2019 καταργείται.
2. Κανονιστικές πράξεις που έχουν εκδοθεί κατ’ εξου-
σιοδότηση των άρθρων 31 και 46 του ν. 4604/2019 κα-ταργούνται.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ 
ΡΥΘΜΙΣΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ 
ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Άρθρο 41
Ανάρτηση Ψηφιακού Οργανογράμματος
1. Από 1ης.1.2020, για την υποβολή και έγκριση 
οποιουδήποτε αιτήματος μετάταξης τακτικού προσω-
πικού από και προς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, 
που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 16 
του ν. 4440/2016 (Α΄ 224), απαιτείται η προηγούμενη 
ανάρτηση της οικείας κενής θέσης στο Ψηφιακό Οργα-νόγραμμα του άρθρου αυτού. Για τις αποσπάσεις απαι-
τείται η ανάρτηση του Ψηφιακού Οργανογράμματος του 
φορέα. Για τις προσλήψεις εφαρμόζεται το άρθρο 51 του 
ν. 4622/2019 (Α΄ 133).
2. Κάθε αντίθετη γενική ή ειδική διάταξη καταργείται. 
Άρθρο 42
Αντικατάσταση του άρθρου 6 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224)
Το άρθρο 6 του ν. 4440/2016 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 6
Διαδικασία διενέργειας προγράμματος κινητικότητας
1. Το πρόγραμμα κινητικότητας διενεργείται σε δύο 
κύκλους κατ’ έτος και αφορά στην κάλυψη κενών θέσεων 
με μετάταξη και στην κάλυψη προσωρινών αναγκών με απόσπαση. 
2. Ο πρώτος κύκλος κινητικότητας εκκινεί το δεύτερο 
δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου κάθε έτους: οι Υπουργοί 
για τις υπηρεσίες των Υπουργείων των οποίων προΐστα-
νται, καθώς και για τα εποπτευόμενα νομικά τους πρό-
σωπα, οι Συντονιστές Αποκεντρωμένων Διοικήσεων για 
τις υπηρεσίες τους και για τους ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού της χωρικής αρμοδιότητάς τους, καθώς και οι επικεφαλής 
των Ανεξάρτητων Αρχών, αποστέλλουν στην Κεντρική 
Επιτροπή Κινητικότητας τα αιτήματά τους για κάλυψη 
θέσεων με μετάταξη ή απόσπαση, συνοδευόμενα από 
έκθεση αναφορικά με το υπηρετούν προσωπικό, τις εκτι-
μώμενες αποχωρήσεις λόγω συνταξιοδότησης και τις 
τυχόν τρέχουσες διαδικασίες προσλήψεων.
3. Τα αιτήματα πρέπει να αναφέρουν το σύνολο των 
οργανικών θέσεων για τον κλάδο / ειδικότητα που αφο-
ρά το αίτημα, καθώς και το σύνολο των κενών θέσεων 
στον αιτούμενο κλάδο / ειδικότητα κατά την ημερομηνία 
υποβολής του αιτήματος. 
4. Το αίτημα για κάθε θέση περιλαμβάνει το περίγραμ-
μα της θέσης εργασίας, καθώς επίσης και τυχόν πρόσθε-
τα απαιτούμενα τυπικά ή ουσιαστικά προσόντα, κατά 
περίπτωση. Ειδικότερα, τα αιτήματα για απόσπαση οφεί-
λουν να είναι αιτιολογημένα, όσον αφορά τον σοβαρό 
και επείγοντα χαρακτήρα των υπηρεσιακών αναγκών, 
καθώς και την αναγκαιότητα προσωρινής κάλυψης της θέσης.
5. Τα αιτήματα αξιολογούνται από την Κεντρική Επι-
τροπή Κινητικότητας και εισάγονται σε ενιαία βάση δε-δομένων (Πίνακας) για τις προσφερόμενες - διαθέσιμες 
θέσεις και ανάγκες στο Δημόσιο. Ο Πίνακας για τον πρώ-
το κύκλο κινητικότητας εκάστου έτους δημοσιοποιείται έως τις 20 Φεβρουαρίου κάθε έτους, με την ανάρτησή 
του σε ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή στην ιστοσελίδα 
του Υπουργείου Εσωτερικών.
6. Οι υπάλληλοι που διαθέτουν τα απαιτούμενα τυπικά 
και ουσιαστικά προσόντα για την προς κάλυψη θέση 
υποβάλλουν ηλεκτρονικά, εντός δέκα (10) ημερών, αί-
τηση στην υπηρεσία υποδοχής, η οποία αξιολογεί τις 
υποβαλλόμενες αιτήσεις μέχρι τις 31 Μαρτίου, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του άρθρου 7. Οι αιτήσεις προτίμησης 
μπορούν να υποβάλλονται για δέκα συνολικά θέσεις 
έως και τριών (3) φορέων κατ’ ανώτατο όριο. Η αίτηση 
επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης του άρθρου 8 του 
ν. 1599/1986 (Α΄ 75) και η ανακρίβεια των δηλούμενων στοιχείων επισύρει τις προβλεπόμενες ποινικές και πει-
θαρχικές κυρώσεις. Η μετάταξη ή απόσπαση ολοκλη-
ρώνεται με την έκδοση απόφασης από το αρμόδιο για 
διορισμό όργανο της υπηρεσίας υποδοχής, ύστερα από 
σύμφωνη γνώμη του αρμοδίου συλλογικού οργάνου της 
παραγράφου 1 του άρθρου 7, το αργότερο μέχρι τις 15 
Μαΐου, και κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο και την 
υπηρεσία προέλευσής του.
7. Σε κάθε περίπτωση, η μη ολοκλήρωση των διαδι-
κασιών μετάταξης και απόσπασης μέχρι τις 15 Μαΐου 
καθιστά τη διαδικασία αυτοδικαίως ατελέσφορη, με 
εξαίρεση τις αποφάσεις μετάταξης ή απόσπασης για τις 
οποίες έχει διατυπωθεί η σύμφωνη γνώμη του αρμοδίου 
συλλογικού οργάνου αξιολόγησης της αίτησης και πλη-
ρούνται οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις. Οι πράξεις του 
προηγούμενου εδαφίου ολοκληρώνονται υποχρεωτικά 
μέχρι τις 30 Ιουνίου.
8. Φορείς υποδοχής οι οποίοι δεν ολοκληρώνουν τις 
διαδικασίες επιλογής και έκδοσης της απόφασης μετά-
ταξης, για θέσεις κατά κλάδο / ειδικότητα για τις οποίες υπάρχει υποψήφιος που πληροί τα απαιτούμενα τυπικά 
και ουσιαστικά προσόντα, δεν έχουν τη δυνατότητα υπο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 939 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
βολής αιτήματος προσλήψεων στο πλαίσιο του ετήσι-
ου προγραμματισμού του άρθρου 51 του ν. 4622/2019, 
όπως ισχύει, για τις ως άνω προκηρυχθείσες οργανικές θέσεις.
9. Οι φορείς των οποίων οι διαδικασίες μετάταξης του 
πρώτου κύκλου κινητικότητας κατέστησαν ατελέσφορες 
λόγω μη υποβολής αιτήσεων ή μη καταλληλότητας των 
υποψηφίων για τις προκηρυσσόμενες θέσεις, καθώς και 
οι φορείς των οποίων τα αιτήματα πρόσληψης τακτικού 
προσωπικού στο πλαίσιο του ετήσιου προγραμματισμού 
του άρθρου 51 του ν. 4622/2019 δεν ικανοποιήθηκαν, 
έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής σε δεύτερο κύκλο κι-
νητικότητας (μετατάξεων - αποσπάσεων) που εκκινεί το 
πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου κάθε έτους.
10. Η διαδικασία του δεύτερου κύκλου κινητικότητας 
αφορά μόνον τους φορείς της προηγούμενης παραγρά-
φου, με ανάλογη εφαρμογή των διατάξεων των παρα-
γράφων 1 έως 7 του παρόντος άρθρου. 
11. Ο Πίνακας για τις προσφερόμενες - διαθέσιμες θέ-
σεις και ανάγκες στο Δημόσιο δημοσιοποιείται έως τις 
31 Οκτωβρίου κάθε έτους, με την ανάρτησή του στην 
ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή στην ιστοσελίδα του 
Υπουργείου Εσωτερικών. Οι υπάλληλοι που διαθέτουν 
τα απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα για την 
προς κάλυψη θέση υποβάλλουν ηλεκτρονικά, εντός δέκα 
(10) ημερών, αίτηση στην υπη ρεσία υποδοχής, η οποία 
αξιολογεί τις υποβαλλόμενες αιτήσεις μέχρι τις 15 Δεκεμ-
βρίου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7 του πα-
ρόντος. Η μετάταξη ή απόσπαση ολοκληρώνεται με την 
έκδοση απόφασης από το αρμόδιο για διορισμό όργανο 
της υπηρεσίας υποδοχής, ύστερα από σύμφωνη γνώμη 
του αρμοδίου συλλογικού οργάνου της παραγράφου 1 
του άρθρου 7 του παρόντος, το αργότερο μέχρι τις 31 Ιανουαρίου του επόμενου έτους και κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο και στην υπηρεσία προέλευσής του.
12. Σε κάθε περίπτωση, η μη ολοκλήρωση των διαδι-
κασιών μετάταξης και απόσπασης μέχρι τις 31 Ιανουαρί-
ου καθιστά τη διαδικασία αυτοδικαίως ατελέσφορη, με εξαίρεση τις αποφάσεις μετάταξης ή απόσπασης για τις 
οποίες έχει διατυπωθεί η σύμφωνη γνώμη του αρμοδίου 
συλλογικού οργάνου αξιολόγησης της αίτησης και πλη-
ρούνται οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις. Οι πράξεις του 
προηγούμενου εδαφίου ολοκληρώνονται υποχρεωτικά 
μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου.
Άρθρο 43
Τροποποίηση του άρθρου 7 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224)
1. Οι παράγραφοι 1, 2 και 3 του άρθρου 7 του 
ν. 4440/2016 αντικαθίστανται ως ακολούθως:
«1. Η αξιολόγηση των υποψηφίων για κάλυψη θέσης 
με μετάταξη ή απόσπαση γίνεται από την υπηρεσία 
υποδοχής και συγκεκριμένα από τριμελές όργανο που συγκροτείται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου διοί-
κησης και αποτελείται από Προϊσταμένους Γενικής Διεύ-
θυνσης, Διεύθυνσης ή Τμήματος ή αντιστοίχου επιπέδου 
οργανικών μονάδων. Σε περίπτωση που δεν επαρκούν 
στον φορέα υποδοχής Προϊστάμενοι κατά τα προαναφε-
ρόμενα, μετέχουν Προϊστάμενοι από τον εποπτεύοντα 
φορέα, εφόσον υπάρχει στον νομό, όπου είναι η έδρα του φορέα υποδοχής, άλλως από άλλη υπηρεσία που 
εδρεύει στον ίδιο νομό. 
Στην περίπτωση των Ν.Π.Ι.Δ., το οικείο διοικητικό συμ-
βούλιο ορίζει τριμελές όργανο αρμόδιο για την αξιολό-
γηση των υποψηφίων. 
Στις Ανεξάρτητες Αρχές το τριμελές όργανο αποτε-
λείται από τον Πρόεδρο ή Επικεφαλής της Αρχής ή τον 
Αντιπρόεδρο ή άλλο μέλος της Αρχής, που ορίζεται από 
τον Πρόεδρο ή τον Επικεφαλής της Αρχής, ένα μέλος 
ή βοηθό του Επικεφαλής της Αρχής, που ορίζεται από 
τον Πρόεδρο ή τον Επικεφαλής της Αρχής και τον Προϊ-στάμενο της οργανικής μονάδας, που είναι αρμόδια για 
θέματα προσωπικού. 
2. Στο τριμελές όργανο της παραγράφου 1, δύναται να 
παρίσταται με συμβουλευτικό ρόλο ένας Προϊστάμενος 
της οργανικής μονάδας, στην οποία ανήκει η εκάστοτε προκηρυσσόμενη θέση και να συμμετέχει, ως παρατη-
ρητής, εκπρόσωπος του οικείου συλλόγου εργαζομένων.
3. Για την αξιολόγηση των υποψηφίων, λαμβάνονται 
υπόψη η συνάφεια των τυπικών και ουσιαστικών προ-
σόντων τους με την προκηρυσσόμενη θέση, οι εκθέσεις 
αξιολόγησης, η εμπειρία στην άσκηση αντίστοιχων κα-
θηκόντων και κάθε στοιχείο από το προσωπικό μητρώο 
του υπαλλήλου που καταδεικνύει την καταλληλότητά 
του για τη συγκεκριμένη θέση.
Σε κάθε περίπτωση, το αρμόδιο τριμελές όργανο της 
παραγράφου 1 του παρόντος, δύναται να διενεργήσει 
συνέντευξη στην οποία καλεί τους τρεις (3) επικρατέστε-
ρους για τη θέση υποψηφίους, εντός πέντε (5) ημερών 
από την πάροδο της προθεσμίας της παραγράφου 5 του 
άρθρου 4 του παρόντος, άλλως συντάσσει αμελλητί το πρακτικό επιλογής του επόμενου εδαφίου.
Το πρακτικό επιλογής είναι ειδικά αιτιολογημένο, πε-
ριλαμβάνει συγκριτική αξιολόγηση των υποψηφίων και 
εισήγηση για τον υποψήφιο που πληροί τα απαιτούμενα 
τυπικά και ουσιαστικά προσόντα για την προκηρυσσό-
μενη θέση, καθώς και καθορισμό τουλάχιστον δύο (2) 
επιλαχόντων, εφόσον υπάρχουν.».
2. Η διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 7 του 
ν. 4440/2016, όπως τροποποιείται με την προηγούμενη 
παράγραφο 1, ισχύει από τη δημοσίευση του παρόντος. 
Άρθρο 44Ρυθμίσεις θεμάτων προσωπικού
1. Η κατάργηση των διατάξεων των άρθρων 71, 72, 
74 και 75 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007, Α΄ 26) 
με την παράγραφο 3 του άρθρου 19 του ν. 4440/2016 
(Α΄ 224), όπως ισχύει, αφορά στην κατάργηση των άρ-
θρων αυτών ως ίσχυαν μέχρι την έναρξη ισχύος του 
ν. 4440/2016. 
2. Οι παράγραφοι 2 και 3 του άρθρου 71 του Κώδικα 
Κατάστασης Δημόσιων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλ-
λήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ., αντικαθίστανται ως εξής: 
«2. Ο υπάλληλος μετατάσσεται με τον βαθμό και το 
μισθολογικό κλιμάκιο που κατέχει, εφόσον στην υπη-
ρεσία υποδοχής εφαρμόζεται το ίδιο βαθμολογικό και 
μισθολογικό καθεστώς με την υπηρεσία προέλευσης, άλ-
λως κατατάσσεται βάσει των διατάξεων που διέπουν τη 
βαθμολογική και μισθολογική κατάταξη και εξέλιξη των 
υπαλλήλων του φορέα υποδοχής. Σε ό,τι αφορά στην 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 940 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
μισθολογική προώθηση του υπαλλήλου λόγω κτήσης 
μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών, αυτοί λαμβάνονται 
υπόψη για τη μισθολογική κατάταξη του υπαλλήλου, 
κατόπιν αναγνώρισης της συνάφειας αυτών βάσει των 
ισχυουσών μισθολογικών διατάξεων. Σε περίπτωση 
μετάταξης σε κλάδο ανώτερης κατηγορίας, ο χρόνος 
υπηρεσίας που έχει διανυθεί στον βαθμό με τον οποίο 
μετατάσσεται ο υπάλληλος, θεωρείται ότι έχει διανυθεί στον βαθμό της θέσης, στην οποία μετατάσσεται, εφό-
σον έχει διανυθεί με τον τίτλο σπουδών που απαιτείται 
για τον κλάδο αυτόν. 
3. Για τη διενέργεια των μετατάξεων αυτών ισχύουν 
οι προϋποθέσεις και οι περιορισμοί του άρθρου 4 του 
ν. 4440/2016.». 
3. Η παράγραφος 2 του άρθρου 71 του Κώδικα Κατά-
στασης Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων 
και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007), όπως ισχύει, 
εφαρμόζεται και για το προσωπικό των ΟΤΑ α΄ και β΄ 
βαθμού.
4. Η περίπτωση γ΄ του άρθρου 63 του ν. 4559/2018 
(Α΄ 142) αντικαθίσταται και προστίθεται περίπτωση δ΄ 
ως εξής: 
«γ. είναι συγγενείς μέχρι β΄ βαθμού προσώπων που 
περιέρχονται ή περιήλθαν προσωρινά ή μόνιμα σε κα-
τάσταση απρόβλεπτης έκτακτης ανάγκης, ή απεβίωσαν 
εξαιτίας των πυρκαγιών που έλαβαν χώρα στις 23 και 24 
Ιουλίου 2018, επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής 
ή ειδικής διάταξης, να αποσπώνται ή μετατάσσονται, σε 
φορείς του άρθρου 14 παράγραφος 1 του ν. 2190/1994 
με αίτησή τους, στον οικείο φορέα υποδοχής. Η διάρ-
κεια των αποσπάσεων του προηγούμενου εδαφίου είναι 
δύο (2) έτη, με δυνατότητα ισόχρονης ανανέωσης για 
μία (1) φορά. Η μετάταξη και απόσπαση διενεργείται με 
κοινή απόφαση του αρμοδίου για διορισμό οργάνου 
του φορέα υποδοχής και του αρμόδιου Προϊσταμένου 
Γενικής Διεύθυνσης για θέματα ανθρώπινου δυναμικού 
δημόσιου τομέα της Γενικής Γ ραμματείας Ανθρώπινου 
Δυναμικού Δημοσίου Τομέα του Υπουργείου Εσωτερι-
κών, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 109 του ν. 4622/2019. Η μετάταξη διενεργείται με την ίδια σχέση εργασίας σε 
κενή οργανική θέση ή, εφόσον δεν υπάρχει, σε συνιστώ-
μενη προσωποπαγή θέση υφιστάμενου κλάδου ίδιας 
κατηγορίας και αντίστοιχων τυπικών προσόντων. Η προ-
σωποπαγής θέση καταργείται με την καθ’ οιονδήποτε 
τρόπο αποχώρηση του υπαλλήλου.
δ. Η αίτηση της προηγούμενης περιπτώσεως υποβάλ-
λεται αποκλειστικά έως την 30η.6.2020.».
5. Η παράγραφος 9 του άρθρου 68 του ν. 3528/2007, 
όπως ισχύει, εφαρμόζεται και στους υπαλλήλους των 
ΟΤΑ α΄ βαθμού. 
6. Απαγορεύεται η απόσπαση τακτικού υπαλλήλου 
ΟΤΑ α΄ βαθμού, σύμφωνα με τις διατάξεις που διατη-
ρούνται σε ισχύ με την παράγραφο 1 του άρθρου 19 του 
ν. 4440/2016, όπως ισχύει, εφόσον:
α. είναι μοναδικός υπάλληλος που υπηρετεί στον οι-
κείο κλάδο / ειδικότητα, 
β. δεν έχει παρέλθει διετία από τον διορισμό του, 
γ. υποχρεούται να υπηρετήσει για ορισμένο χρονικό 
διάστημα στον ΟΤΑ όπου διορίστηκε και 
δ. έχει επιλεγεί Προϊστάμενος οργανικής μονάδας. Σε 
περίπτωση που ο αποσπασμένος υπάλληλος επιλεγεί ως Προϊστάμενος οργανικής μονάδας, επέρχεται αυτο-
δίκαιη παύση της απόσπασης από την τοποθέτησή του 
ως Προϊστάμενου.
7. Η παράγραφος 4 του άρθρου 3 του ν. 4440/2016 
(Α΄ 224), τροποποιείται ως εξής:
«4. Από τις διατάξεις του παρόντος εξαιρούνται οι 
υπάλληλοι της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας 
(ΕΑΒ Α.Ε.), οι δικαστικοί υπάλληλοι, οι υπάλληλοι των 
Καταστημάτων Κράτησης και του Ιδρύματος Αγωγής 
Αρρένων Βόλου και οι υπάλληλοι όλων των κλάδων των 
νοσηλευτικών ιδρυμάτων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ, εκτός 
από τους διοικητικούς υπαλλήλους και τους υπαλλή-
λους ειδικότητας Σχολικών Φυλάκων, οι οποίοι μετά τη 
θέση τους σε διαθεσιμότη τα μεταφέρθηκαν σε θέσεις 
Βοηθητικού Υγειονομικού Προσωπικού σε νοσοκομεία.».
8. Στην παράγραφο 4 του άρθρου 4 του ν. 4440/2016, 
προστίθεται τελευταίο εδάφιο ως εξής: «Ειδικά για υπη-
ρεσίες που εδρεύουν εν όλω ή εν μέρει σε νησιωτικές 
περιοχές ο υπολογισμός του προβλεπόμενου ποσοστού, 
υπολογίζεται βάσει της οικείας απόφασης κατανομής 
θέσεων και της τοποθέτησης των υπαλλήλων στην έδρα της υπηρεσίας, στην οποία έχει τοποθετηθεί ο 
υπάλληλος, ο οποίος μετέχει στην κινητικότητα, για την 
κατηγορία και κλάδο του οποίου πραγματοποιείται ο 
υπολογισμός.»
9. Οι αποσπάσεις του προσωπικού που υπηρετεί στην 
Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, σύμ-
φωνα με τις διατάξεις του ν. 4440/2016 όπως ισχύει, δύ-νανται να παραταθούν, με απόφαση του Προέδρου της 
Επιτροπής, μέχρι τη δημοσίευση του Οργανισμού της 
ΕΕΔΑ και την πλήρωση των θέσεων που προβλέπονται 
σε αυτόν και πάντως όχι πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 
2020.
Άρθρο 45
Επιλογή Προϊσταμένων
1. Το άρθρο 84 του ν. 3528/2007 (Α΄ 26) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 84
Προϊστάμενοι οργανικών μονάδων
1. Ως Προϊστάμενοι Γενικής Διεύθυνσης επιλέγονται 
υπάλληλοι της κατηγορίας ΠΕ ή TE, κατά τα ειδικώς προ-
βλεπόμενα στις οικείες οργανικές διατάξεις, εφόσον:
α) έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Γενικής 
Διεύθυνσης για ένα (1) τουλάχιστον έτος ή
β) έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Διεύθυν-
σης για τρία (3) τουλάχιστον έτη ή
γ) είναι κάτοχοι αναγνωρισμένου συναφούς διδα-
κτορικού διπλώματος ή απόφοιτοι της Εθνικής Σχολής 
Δημόσιας Διοίκησης και Αυτ οδιοίκησης (Ε.Σ.Δ.Δ.Α.) ή 
κάτοχοι αναγνωρισμένου συναφούς μεταπτυχιακού 
τίτλου σπουδών, κατέχουν βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα 
χρόνο τουλάχιστον οκτώ (8) έτη στον βαθμό αυτόν και 
είτε έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος 
για τρία (3) έτη τουλάχιστον είτε έχουν κατά την τελευ-
ταία τριετία όλως εξαιρετική επίδοση στα καθήκοντά 
τους, ήτοι μέσο όρο βαθμολογίας από 90 έως 100 στις 
εκθέσεις αξιολόγησης, μετά από την οριστικοποίηση 
αυτών από την Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης ή
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 941 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
δ) κατέχουν τον βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα χρόνο του-
λάχιστον δέκα (10) έτη στον βαθμό αυτόν και είτε έχουν 
ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου για πέντε (5) έτη 
τουλάχιστον, εκ των οποίων δύο (2) έτη σε Διεύθυνση, 
είτε έχουν κατά την τελευταία τριετία όλως εξαιρετική 
επίδοση στα καθήκοντά τους, ήτοι μέσο όρο βαθμολο-
γίας από 90 έως 100 στις εκθέσεις αξιολόγησης μετά 
από την οριστικοποίηση αυτών από την Ειδική Επιτροπή 
Αξιολόγησης.
2. Ως Προϊστάμενοι Διεύθυνσης ή αντίστοιχου ή εν-
διάμεσου (μεταξύ Διεύθυνσης και Τμήματος) επιπέδου 
οργανικών μονάδων επιλέγονται υπάλληλοι κατηγορίας 
ΠΕ ή TE, κατά τα ειδικώς προβλεπόμενα στις οικείες ορ-
γανικές διατάξεις, εφόσον:
α) έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Διεύθυν-
σης επί ένα (1) έτος τουλάχιστον ή
β) είναι κάτοχοι αναγνωρισμένου συναφούς διδα-
κτορικού διπλώματος ή απόφοιτοι της Εθνικής Σχολής 
Δημόσιας Διοίκησης και Αυτ οδιοίκησης (Ε.Σ.Δ.Δ.Α.) ή 
κάτοχοι αναγνωρισμένου συναφούς μεταπτυχιακού τίτ-
λου σπουδών, κατέχουν τον βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα 
χρόνο τουλάχιστον έξι (6) έτη στον βαθμό αυτόν και είτε 
έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος για 
ένα (1) έτος τουλάχιστον είτε έχουν κατά την τελευταία 
τριετία όλως εξαιρετική επίδοση στα καθήκοντά τους, 
ήτοι μέσο όρο βαθμολογίας από 90 έως 100 στις εκθέ-σεις αξιολόγησης μετά από την οριστικοποίηση αυτών από την Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης ή
γ) κατέχουν τον βαθμό Α΄ και έχουν ασκήσει συνολικά 
τουλάχιστον για τρία (3) έτη καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος ή 
δ) κατέχουν τον βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα χρόνο του-
λάχιστον δέκα (10) έτη στον βαθμό αυτόν και έχουν κατά 
την τελευταία τριετία όλως εξαιρετική επίδοση στα καθή-
κοντά τους, ήτοι μέσο όρο βαθμολογίας από 90 έως 100 
στις εκθέσεις αξιολόγησης μετά από την οριστικοποίηση 
αυτών από την Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης.
3. Ως Προϊστάμενοι Τμήματος ή αντίστοιχου επιπέδου 
οργανικής μονάδας επιλέγονται υπάλληλοι ΠΕ ή TE ή 
ΔΕ, κατά τα ειδικώς προβλεπόμενα στις οικείες οργανι-κές διατάξεις, εφόσον κατά την τελευταία τριετία έχουν αξιολογηθεί τουλάχιστον δύο (2) φορές με βαθμολογία 
από 75 έως 100 στις εκθέσεις αξιολόγησης, μετά από 
την οριστικοποίηση αυτών από την Ειδική Επιτροπή 
Αξιολόγησης και:
α) κατέχουν τον βαθμό Α΄ και έχουν τρία (3) έτη πραγ-
ματικής δημόσιας υπηρεσίας ή
β) έχουν τον Α΄ βαθμό και έχουν ασκήσει για τουλάχι-
στον ένα (1) έτος καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος.
4.α) Δεν επιτρέπεται να είναι υποψήφιος για επιλογή σε 
θέση Προϊσταμένου οποιουδήποτε επιπέδου υπάλληλος 
που αποχωρεί αυτοδικαίως από την υπηρεσία εντός ενός 
(1) έτους από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας 
υποβολής των υποψηφιοτήτων.
β) Δεν επιτρέπεται να είναι υποψήφιος για την επιλο-
γή Προϊσταμένου ούτε να τοποθετηθεί Προϊστάμενος 
υπάλληλος, ο οποίος διανύει δοκιμαστική υπηρεσία ή 
τελεί σε διαθεσιμότητα ή αργία ή έχει καταδικαστεί τε-
λεσιδίκως για τα αναφερόμενα στη παράγραφο 1 του 
άρθρου 8 του παρόντος αδικήματα ή του έχει επιβληθεί τελεσίδικα οποιαδήποτε πε ιθαρχική ποινή ανώτερη του 
προστίμου αποδοχών τεσσάρων (4) μηνών, για οποιο-
δήποτε πειθαρχικό παράπτωμα μέχρι τη διαγραφή της 
ποινής κατά το άρθρο 145.
Η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται και κατά τη δια-
δικασία επιλογής για την πλήρωση των θέσεων των Υπη-
ρεσιακών Γ ραμματέων του άρθρου 36 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133).
5. Υπάλληλος που κατέχει τον βασικό τίτλο σπου-
δών, ο οποίος αποτελεί το τυπικό προσόν του κλάδου, 
οι υπάλληλοι του οποίου προβλέπεται από τις οικεί-ες οργανικές διατάξεις να προΐστανται στη θέση που 
προκηρύσσεται, μπορεί να συμμετέχει στη διαδικασία 
επιλογής ανεξαρτήτως του κλάδου στον οποίο ανήκει. 
Σε κάθε περίπτωση και ανεξάρτητα από τα ειδικά προ-σόντα και τους βασικούς τίτλους σπουδών που μπορεί 
να εξειδικεύονται με τις οικείες οργανικές διατάξεις, οι 
απόφοιτοι της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και 
Αυτοδιοίκησης (Ε.Σ.Δ.Δ.Α.) μπορούν να συμμετέχουν ως 
υποψήφιοι στην προκήρυξη οποιασδήποτε οριζόντιας 
θέσης ευθύνης, ανεξάρτητα του τίτλου σπουδών που κα-
τέχουν. Στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου, οι 
απόφοιτοι της Ε.Σ.Δ.Δ.Α. πρέπει να κατέχουν τα πρόσθε-
τα προσόντα που απαιτούνται για την προκηρυσσόμενη 
οριζόντια θέση ευθύνης, ιδίως γνώση ξένης γλώσσας 
και απαιτούμενη εμπειρία. Επιπλέον, οι απόφοιτοι της 
Ε.Σ.Δ.Δ.Α. μπορούν να συμμετέχουν σε προκηρύξεις για οποιαδήποτε άλλη θέση ευθύνης, εκτός όσων απαιτούν 
ειδικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις. Οι θέσεις ευθύ-
νης του προηγούμενου εδαφίου καθορίζονται μετά από 
απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από αιτιο-
λογημένη γνώμη του αρμοδίου Υπουργού ή του οικείου 
Περιφερειάρχη, όταν πρόκειται για θέση ΟΤΑ β΄ βαθμού.
6. Οι προϋποθέσεις και τα προσόντα επιλογής πρέπει 
να συντρέχουν κατά την ημερομηνία λήξης της προθε-σμίας υποβολής της αίτησης υποψηφιότητας.
7. Οργανικές μονάδες είναι η Γενική Διεύθυνση, η Διεύ-
θυνση, το Τμήμα, το αυτοτελές Τμήμα, οι οργανικές μο-
νάδες αντίστοιχου επιπέδου προς τις προαναφερόμενες, 
καθώς και τυχόν ενδιάμεσα επίπεδα διοίκησης, όπως αυτά 
προβλέπονται από τις οικείες οργανικές διατάξεις. Όπου 
στις διατάξεις του παρόντος αναφέρεται οργανική μονάδα 
επιπέδου Διεύθυνσης, λογίζεται και η Υποδιεύθυνση. Οι 
οργανικές μονάδες επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης και Δι-
εύθυνσης που προβλέπονται στις οικείες οργανικές διατά-
ξεις και οι αρμοδιότητές τους  είναι όμοιες ή παρεμφερείς 
σε όλους τους φορείς που υπάγονται στο πεδίο εφαρμο-
γής του παρόντος, ιδίως, Γενική Διεύθυνση Διοικητικής 
Υποστήριξης, Οικονομικών Υπηρεσιών, Οικονομικών και 
Διοικητικών Υπηρεσιών, Πληροφορικής, Διεύθυνση Δι-
οικητικού / Προσωπικού, Πληροφορικής, Προμηθειών, 
Προϋπολογισμού, νοούνται εφεξής για την εφαρμογή των 
διατάξεων του παρόντος ως οριζόντιες θέσεις ευθύνης.».
2. Το άρθρο 85 του ν. 3528/2007 αντικαθίσταται ως 
εξής:
«Άρθρο 85
Κριτήρια επιλογής Προϊσταμένων
1. Για την επιλογή Προϊσταμένων λαμβάνονται υπόψη 
τέσσερις (4) ομάδες κριτηρίων:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 942 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
α) Μοριοδότηση βάσει τυπικών, εκπαιδευτικών προ-
σόντων και προσόντων επαγγελματικής κατάρτισης,
β) μοριοδότηση βάσει εργασιακής εμπειρίας και άσκη-
σης καθηκόντων ευθύνης,
γ) μοριοδότηση βάσει αξιολόγησης καιδ) μοριοδότηση βάσει συνέντευξης.
2. Για την τελική μοριοδότηση ο συνολικός αριθμός 
των μορίων κάθε κατηγορίας πολλαπλασιάζεται με τον εξής συντελεστή, ανά θέση ευθύνης:
α) Για τη θέση Προϊσταμένου Τμήματος με συντελεστή 
βαρύτητας:
35% για την ομάδα κριτηρίων (α),
20% για την ομάδα κριτηρίων (β),
20% για την ομάδα κριτηρίων (γ) και25% για την ομάδα κριτηρίων (δ).
β) Για τη θέση Προϊσταμένου Διεύθυνσης με συντε-
λεστή βαρύτητας:
25% για την ομάδα κριτηρίων (α),25% για την ομάδα κριτηρίων (β),15% για την ομάδα κριτηρίων (γ) και35% για την ομάδα κριτηρίων (δ).
γ) Για τη θέση Προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης με 
συντελεστή βαρύτητας:
25% για την ομάδα κριτηρίων (α),25% για την ομάδα κριτηρίων (β),10% για την ομάδα κριτηρίων (γ) και40% για την ομάδα κριτηρίων (δ).3. Τα ως άνω κριτήρια αξιολογούνται ως ακολούθως:
α) Τα τυπικά - εκπαιδευτικά προσόντα μοριοδοτούνται 
ως εξής:
αα) Ο βασικός τίτλος σπουδών τριτοβάθμιας εκπαί-
δευσης του υποψηφίου με 100 μόρια.
αβ) Ο δεύτερος τίτλος σπουδών, εφόσον είναι τριτο-
βάθμιας εκπαίδευσης, με 30 μόρια.
αγ) Συναφής μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών, ετήσιας 
τουλάχιστον διάρκειας, με 200 μόρια και μη συναφής 
μεταπτυχιακός τίτλος με 70 μόρια. Σε κάθε περίπτωση, 
για την ως άνω μοριοδότηση ο μεταπτυχιακός τίτλος 
σπουδών θα πρέπει να έχει αποκτηθεί μετά τη λήψη του 
βασικού τίτλου σπουδών. Μεταπτυχιακοί τίτλοι που εν-
σωματώνονται στον βασικό τίτλο σπουδών κατά την 
έννοια των διατάξεων του άρθρου 46 του ν. 4485/2017 
(Α΄ 114), εφόσον είναι συναφείς, μοριοδοτούνται με 150 
μόρια. Σε περίπτωση κατοχής επιπλέον του ενός (1) με-
ταπτυχιακών τίτλων σπουδών συναφών ή μη συναφών 
με το αντικείμενο της προκηρυσσόμενης θέσης, αυτοί 
λαμβάνουν συνολικά 50 μόρια. 
αδ) Η επιτυχής αποφοίτηση από την Εθνική Σχολή 
Δημόσιας Διοίκησης και Αυτ οδιοίκησης (Ε.Σ.Δ.Δ.Α.) με 
275 μόρια.
αε) Συναφές διδακτορικό δίπλωμα με 350 μόρια. Μη 
συναφές διδακτορικό δίπλωμα με 100 μόρια. Σε περί-
πτωση κατοχής επιπλέον του ενός (1) διδακτορικών δι-
πλωμάτων συναφών ή μη συναφών με το αντικείμενο 
της προκηρυσσόμενης θέσης, αυτά λαμβάνουν συνολικά 
70 μόρια. 
αστ) Η συνάφεια κρίνεται με αιτιολογία από το αρμό-
διο Συμβούλιο Επιλογής Προϊσταμένων με βάση το αντι-
κείμενο της προκηρυσσόμενης θέσης, όπως προκύπτει 
από τις οικείες οργανικές διατάξεις και το περίγραμμα 
θέσης εργασίας.αζ) Η πιστοποιημένη επιμόρφωση που έχει παρασχε-
θεί κατ’ εφαρμογή των διατάξεων των με αριθμ. ΔΙΕΚ/
ΤΜ.Β/Φ.2/31/οικ.30214/10.11.2008 (Β΄ 2349) και ΔΙΕΚ/ 
ΤΜ.Β/Φ.2/58/οικ.19975/16.9.2010 (Β΄ 1592) υπουργικών 
αποφάσεων, καθώς και η επιμόρφωση που παρέχεται 
από τις σχολές / εθνικά κέντρα επιμόρφωσης δημοσίων 
υπαλλήλων των κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένω-
σης, από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Δημόσιας Διοίκησης 
και από τη Σχολή Προγραμματιστών Ηλεκτρονικών Υπο-
λογιστών των Ενόπλων Δυνάμεων μοριοδοτείται, με πέ-
ντε (5) μόρια ανά σεμινάριο επιμόρφωσης με ανώτατο 
όριο τα είκοσι (20) μόρια. Για τη βαθμολογία του κρι-
τηρίου της πιστοποιημένης επιμόρφωσης, λαμβάνεται 
υπόψη η επιμόρφωση κατά την τελευταία δεκαετία.
αη) Η πιστοποιημένη γλωσσομάθεια μοριοδοτείται 
ως εξής:
Η άριστη γνώση κάθε ξένης γλώσσας με 50 μόρια, η πολύ καλή γνώση με 30 μόρια και η καλή με 10 μόρια, με ανώτατο όριο τα 100 μόρια.αθ) Η κατοχή από υποψήφιο δευτεροβάθμιας εκπαί-
δευσης του πιστοποιητικού διοικητικής επάρκειας της 
παραγράφου 4 του άρθρου 82 του παρόντος, μοριοδο-τείται με 30 μόρια.
Όλα τα ανωτέρω προσόντα πρέπει να αποδεικνύονται 
κατά τα οριζόμενα στο π.δ. 50/2001 (Α΄ 39).
Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας υπο-
ψήφιος από τα τυπικά - εκπαιδευτικά προσόντα δεν μπο-
ρεί να υπερβαίνει τα 1.000 μόρια.
β) Η εργασιακή εμπειρία και η άσκηση καθηκόντων 
ευθύνης μοριοδοτούνται και υπολογίζονται ως εξής:
βα) Ο χρόνος υπηρεσίας στον Δημόσιο, ο χρόνος υπη-
ρεσίας εκτός δημοσίου τομέα και η άσκηση καθηκόντων 
ευθύνης στο δημόσιο τομέα μοριοδοτούνται ως εξής:
i) 1,5 μόρια για κάθε μήνα πραγματικής δημόσιας υπη-
ρεσίας στο Δημόσιο, εκτός του χρόνου που έχει διανυθεί 
σε θέση ευθύνης, με ανώτατο όριο τους 396 μήνες, ήτοι 33 έτη,
ii) 1 μόριο για κάθε μήνα προϋπηρεσίας εκτός δημο-
σίου τομέα που έχει αναγνωριστεί, σύμφωνα με τις δι-
ατάξεις του άρθρου 98 του παρόντος, με ανώτατο όριο 
τους 84 μήνες, ήτοι 7 έτη και
iii) 3 μόρια για κάθε πλήρη μήνα άσκησης καθηκό-
ντων ευθύνης επιπέδου Τμήματος, 4 μόρια για κάθε 
πλήρη μήνα άσκησης καθηκόντων ευθύνης επιπέδου 
Διεύθυνσης, 5,5 μόρια για κάθε πλήρη μήνα άσκησης 
καθηκόντων ευθύνης επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης και 
6 μόρια για κάθε πλήρη μήνα άσκησης καθηκόντων Υπη-
ρεσιακού Γ ραμματέα. 
ββ) Χρόνος υπηρεσίας ή απασχόλησης μεγαλύτερος 
του δεκαπενθημέρου, εφόσον είναι συνεχής, λογίζεται 
ως πλήρης μήνας. Η μοριοδότηση του χρόνου άσκησης 
καθηκόντων ευθύνης δεν μπορεί να υπερβαίνει συνολικά 
τους 120 μήνες, ήτοι τα δέκα έτη συνολικά. Σε περίπτωση 
που στο πρόσωπο του υποψηφίου συντρέχουν όλες οι 
περιπτώσεις του στοιχείου iii, λαμβάνονται καταρχάς 
υπόψη τα μόρια άσκησης καθηκόντων Υπηρεσιακού 
Γ ραμματέα, ακολούθως τα μόρια άσκησης καθηκόντων 
ευθύνης επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης, ακολούθως τα 
μόρια άσκησης καθηκόντων ευθύνης επιπέδου Διεύθυν-
σης και τέλος τα μόρια άσκησης καθηκόντων ευθύνης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 943 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
επιπέδου Τμήματος, μέχρι τη συμπλήρωση του ανώτα-
του αριθμού μηνών. Για την ως άνω μοριοδότηση της 
υπηρεσίας σε θέση ευθύνης, θα πρέπει το ήμισυ του-
λάχιστον του συνόλου της θητείας του υποψηφίου ως 
Προϊσταμένου, να έχει διανυθεί κατόπιν διαδικασιών 
επιλογής ή/και τοποθέτησης. Σε αντίθετη περίπτωση, η 
υπηρεσία σε θέση ευθύνης που δεν έχει διανυθεί κατόπιν 
διαδικασιών επιλογής ή/και τοποθέτησης πολλαπλασιά-
ζεται με συντελεστή 0,85 για κάθε πλήρη μήνα άσκησης 
καθηκόντων ευθύνης οποιουδήποτε επιπέδου.
βγ) Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας 
υποψήφιος από την εργασιακή εμπειρία και την άσκηση 
καθηκόντων ευθύνης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 1.000 
μόρια.
γ) ΑξιολόγησηΗ μοριοδότηση του κριτηρίου της αξιολόγησης εξά-
γεται με βάση τον μέσο όρο των εκθέσεων αξιολόγησης 
της τελευταίας τριετίας. Ειδικά, κατά την πρώτη εφαρ-
μογή του νόμου, ήτοι μέχρι την ολοκλήρωση της δια-
δικασίας επιλογής Προϊσταμένων όλων των επιπέδων 
οργανικών μονάδων, η αξιολόγηση, ως προϋπόθεση 
επιλογής σύμφωνα με το άρθρο 84 του παρόντος και ως 
μοριοδοτούμενο κριτήριο σύμφωνα με τις διατάξεις του 
παρόντος άρθρου, δεν λαμβάνεται υπόψη. Προκειμένου 
να ληφθεί υπόψη η αξιολόγηση, ο υποψήφιος προϊστά-
μενος πρέπει να έχει αξιολογηθεί με τις διατάξεις του 
ν. 4369/2016 (Α΄ 33) ή ειδικά συστήματα αξιολόγησης, 
για δύο (2) τουλάχιστον αξιολογικές περιόδους, οπότε 
και λαμβάνεται υπόψη ο μέσος όρος των εκθέσεων αξι-ολόγησης των δύο (2) αυτών περιόδων.
Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας υπο-
ψήφιος από την αξιολόγηση δεν μπορεί να υπερβαίνει 
τα 1.000 μόρια, κατόπιν της απαιτούμενης αναγωγής της 
βαθμολογίας στην κλίμακα του χίλια (1.000).
δ) Δομημένη συνέντευξη
Η δομημένη συνέντευξη διενεργείται από τα αρμόδια 
Συμβούλια του άρθρου 86 του παρόντος, με πρόβλε-
ψη της αναγκαίας «ζωντανής βοήθειας» για άτομα με 
αναπηρία (ενδεικτικά, διερμηνέων νοηματικής), εφόσον 
αυτό απαιτείται.
Σκοπός της δομημένης συνέντευξης είναι το αρμό-
διο Συμβούλιο να διαμορφώσει γνώμη για την προσω-
πικότητα, την ικανότητα και την καταλληλότητα του 
υποψηφίου για την άσκηση των καθηκόντων της θέσης 
ευθύνης, για την οποία κρίνεται. Κατά το στάδιο αυτό 
λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία του προσωπικού Μη-
τρώου του υπαλλήλου, η αίτηση υποψηφιότητας και το 
βιογραφικό σημείωμά του, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στην περίπτωση δ΄ των παραγράφων 7 και 8 του άρθρου 
86 του παρόντος.
Η δομημένη συνέντευξη περιλαμβάνει δύο (2) θεμα-
τικές ενότητες ως εξής:
δα. Δομημένη συζήτηση επί θεμάτων σχετικών με το 
αντικείμενο του φορέα και τις αρμοδιότητες των οργα-
νωτικών μονάδων των σχετικών με την προκηρυσσόμε-
νη θέση, σε συνάρτηση με τις δεξιότητες και προσόντα του υποψηφίου, όπως προκύπτουν από το βιογραφικό του και τα στοιχεία του προσωπικού του Μητρώου.
δβ. Ανάπτυξη ενός υποθετικού σεναρίου γενικού δι-
οικητικού ενδιαφέροντος που έχει ως σκοπό να αξιο-λογήσει τις διοικητικές ικ ανότητες του υποψηφίου να 
προγραμματίζει, να συντονίζει, να αναλαμβάνει πρωτο-
βουλίες, να λαμβάνει αποτελεσματικές αποφάσεις και να 
διαχειρίζεται κρίσεις.
Για τη μοριοδότηση λαμβάνονται υπόψη επίσης οι επι-
κοινωνιακές δεξιότητες, η ικανό τητα διαχείρισης χρόνου, 
τα χαρακτηριστικά ηγεσίας, ιδίως, υπό συνθήκες πίεσης, 
η ικανότητα συντονισμού ομάδων εργασίας και η δημι-
ουργικότητα του υποψηφίου.
Κάθε σκέλος της συνέντευξης μοριοδοτείται κατ’ ανώ-
τατο όριο με 500 μόρια. Το σύνολο των μορίων που μπο-
ρεί να λάβει ένας υποψήφιος από κάθε μέλος δεν μπορεί 
να υπερβαίνει τα 1.000 μόρια. 
Η τελική μοριοδότηση της συνέντευξης κάθε υπο-
ψηφίου προκύπτει από τον μέσο όρο των βαθμών των μελών του αρμόδιου Συμβουλίου. 
Το περιεχόμενο της συνέντευξης με τα κρίσιμα και 
ουσιαστικά σημεία της αναφέρεται συνοπτικά στο πρα-κτικό του Συμβουλίου, το οποίο είναι στη διάθεση όλων 
των υποψηφίων, και η μοριοδότηση για τον εκάστοτε 
υποψήφιο αιτιολογείται συνοπτικά από κάθε μέλος ως προς κάθε ένα από τα δύο σκέλη της συνέντευξης.
Το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδι-
οίκησης υποστηρίζει επιστημονικά τη διαδικασία των 
δομημένων συνεντεύξεων παρέχοντας την απαιτούμενη 
τεχνογνωσία στα μέλη των Συμβουλίων που διεξάγουν τις συνεντεύξεις. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερι-
κών καθορίζονται η διαδικασία διεξαγωγής της δομημέ-
νης συνέντευξης και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.
4. Το συνολικό αποτέλεσμα της μοριοδότησης κάθε 
ομάδας κριτηρίων ανά υποψήφιο πολλαπλασιάζεται με 
τον αντίστοιχο συντελεστή βαρύτητας και εξάγεται το 
συνολικό άθροισμα. Η συνολική βαθμολογία των κριτη-
ρίων εξάγεται με προσέγγιση δύο (2) δεκαδικών ψηφίων.
5. Για την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 84 
και 85, λαμβάνεται υπόψη αποκλειστικά η άσκηση καθη-
κόντων Υπηρεσιακού Γ ραμματέα και η εν τοις πράγμασι 
άσκηση καθηκόντων ευθύνης επιπέδου Γενικής Διεύ-
θυνσης, Διεύθυνσης ή Τμήματος αντίστοιχα, που έχει 
διανυθεί σε Υπουργεία, Γενικές και Ειδικές Γ ραμματείες, αποκεντρωμένες διοικήσεις, Ν.Π.Δ.Δ., Ανεξάρτητες Αρ-
χές, ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού και Ν.Π.Δ.Δ. αυτών, σε αυτοτε-
λείς δημόσιες υπηρεσίες, κ αθώς και σε νομικά πρόσωπα 
ιδιωτικού δικαίου που ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, 
όπως εκάστοτε οριοθετείται από την Ελληνική Στατι-
στική Αρχή στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης. 
6. Με απόφαση του αρμόδιου Συμβουλίου Επιλογής 
επιτρέπεται ειδικά για οργανικές μονάδες, των οποίων 
το αντικείμενο των αρμοδιοτήτων τους ταυτίζεται ή είναι 
παρεμφερές, η διεξαγωγή της δομημένης συνέντευξης 
να αφορά το σύνολο των οργανικών μονάδων αυτών, οι 
οποίες αποτελούν για τους σκοπούς της διάταξης αυτής 
μία ενιαία προκηρυσσόμενη θέση. Στην περίπτωση αυτή 
οι υποψήφιοι που περιλαμβάνονται στους επτά πρώτους 
στη σειρά κατάταξης για περισσότερες από μία από τις 
θέσεις ευθύνης του προηγούμενου εδαφίου καλούνται 
σε συνέντευξη μία φορά από το οικείο συμβούλιο και 
με τη βαθμολογία αυτή κατατάσσονται στο σύνολο των τελικών πινάκων κατάταξης.». 
3. α. Η παράγραφος 2 του άρθρου 86 του ν. 3528/2007 
(Α΄ 26), όπως ισχύει, συμπληρώνεται ως εξής: «Ειδικά για 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 944 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
τους φορείς αρμοδιότητας του Υπουργείου Υγείας που 
έχουν δικό τους Υπηρεσιακό Συμβούλιο ή συμμετέχουν 
σε Κοινό Υπηρεσιακό Συμβούλιο συστήνεται σε κάθε 
Υγειονομική Περιφέρεια (Υ.Πε.), Συμβούλιο Επιλογής 
Προϊσταμένων (Σ.Ε.Π.), το οποίο είναι αρμόδιο: α) για 
την επιλογή Προϊσταμένων Διεύθυνσης ή αντίστοιχου ή 
ενδιάμεσου (μεταξύ Διεύθυνσης και Τμήματος) επιπέδου 
οργανικής μονάδας και β) για τη διεξαγωγή των δομη-
μένων συνεντεύξεων του άρθρου 85 του παρόντος για 
την επιλογή των Προϊσταμένων Τμήματος ή αντίστοιχου 
επιπέδου οργανικής μονάδας ενός εκάστου Ν.Π.Δ.Δ., το 
οποίο είναι πενταμελές και συγκροτείται με απόφαση 
του οικείου Υπουργού αποτελούμενο από: 
α) Δύο (2) μέλη του Α.Σ.Ε.Π., με τους αντίστοιχους ανα-
πληρωτές τους.
β) Έναν (1) Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους, με τον αντίστοιχο αναπληρωτή του.
γ) Έναν (1) Διοικητή Υ.Πε., με αναπληρωτή έναν Υπο-
διοικητή Υ.Πε..
δ) Έναν (1) Προϊστάμενο Γενικής Διεύθυνσης του φο-
ρέα προέλευσης των προς κρίση υποψηφίων, με τον 
αντίστοιχο αναπληρωτή του, ο οποίος πρέπει να έχει 
επιλεγεί και τοποθετηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος.
Πρόεδρος του Συμβουλίου Επιλογής Προϊσταμένων 
ορίζεται, με απόφαση του οικείου Υπουργού, ένα από 
τα δύο μέλη του Α.Σ.Ε.Π..». 
β. Στο τέλος της παραγράφου 3 του άρθρου 86 του 
Κώδικα Κατάστασης Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών 
Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007) προ-
στίθενται νέα εδάφια, ως εξής: «Οι δομημένες συνεντεύ-
ξεις του άρθρου 85 για την επιλογή των Προϊσταμένων Διεύθυνσης ή αντίστοιχου ή ενδιάμεσου (μεταξύ Διεύ-θυνσης και Τμήματος) επιπέδου οργανικής μονάδας, εί-
ναι δυνατόν να διεξάγονται στην έδρα του Α.Σ.Ε.Π.. Ειδι-
κά στις περιπτώσεις που η έδρα των φορέων βρίσκεται 
εκτός Αθηνών, οι συνεδριάσεις των Σ.Ε.Π. διενεργούνται 
στην Κεντρική Υπηρεσία του οικείου φορέα με έδρα την 
Αθήνα. Εφόσον δεν υπάρχει Κεντρική Υπηρεσία με έδρα 
την Αθήνα, οι συνεδριάσεις διενεργούνται στην έδρα 
του Α.Σ.Ε.Π..».
γ. Η παράγραφος 5 του άρθρου 86 του Κώδικα Κατά-
στασης Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων 
και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007) αντικαθίσταται 
ως εξής: «5. Σε κάθε Περιφέρεια με απόφαση του οικείου 
Περιφερειάρχη συστήνεται και συγκροτείται Συμβούλιο 
Επιλογής Προϊσταμένων (Σ.Ε.Π.) για τους ΟΤΑ β΄ βαθ-
μού και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου αυτών, το 
οποίο είναι αρμόδιο: α) για την επιλογή Προϊσταμένων Διεύθυνσης ή αντίστοιχου ή ενδιάμεσου (μεταξύ Διεύ-
θυνσης και Τμήματος) επιπέδου οργανικής μονάδας και 
β) για τη διεξαγωγή των δομημένων συνεντεύξεων του 
άρθρου 85 για την επιλογή των Προϊσταμένων Τμήματος 
ή αντίστοιχου επιπέδου οργανικής μονάδας. Τα Σ.Ε.Π. 
είναι πενταμελή και αποτελούνται από:
α) τον Εκτελεστικό Γ ραμματέα της οικείας περιφέρειας 
με αναπληρωτή του άλλον Εκτελεστικό Γ ραμματέα από 
άλλη περιφέρεια, ο οποίος ορίζεται μετά από γνώμη της 
ΕΝΠΕ, 
β) έναν (1) Νομικό Σύμβουλο ή Πάρεδρο του Νομικού 
Συμβουλίου του Κράτους, ως Πρόεδρο, με τον αναπλη-ρωτή του, που υποδεικνύονται από τον Πρόεδρο του 
Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και 
γ) τρεις (3) Προϊσταμένους Γενικής Διεύθυνσης ή αντί-
στοιχης οργανικής μονάδας της οικείας περιφέρειας ή 
άλλης δημόσιας υπηρεσίας ή Ν.Π.Δ.Δ., που λειτουργεί 
στην έδρα της οικείας περιφέρειας, με ισάριθμους ανα-
πληρωτές τους, ίδιας ιδιότητας με αυτούς. Οι Προϊστά-μενοι Γενικής Διεύθυνσης πρέπει να έχουν επιλεγεί και 
τοποθετηθεί, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος. 
Στην περίπτωση που δεν επαρκούν οι Προϊστάμενοι της 
Γενικής Διεύθυνσης της οικείας περιφέρειας ή αυτοί που 
υπηρετούν σε υπηρεσίες της έδρας της οικείας περιφέ-ρειας, ορίζονται Προϊστάμενοι Γενικής Διεύθυνσης από υπηρεσίες όμορων περιφερειών.
Ως Γ ραμματείς των Σ.Ε.Π. για τους ΟΤΑ β΄ βαθμού και 
τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου αυτών και οι νόμι-
μοι αναπληρωτές τους ορίζονται υπάλληλοι του οικείου 
ΟΤΑ β΄ βαθμού κατηγορίας ΠΕ με Α΄ βαθμό.
Η επιλογή των Προϊσταμένων Τμήματος ή αντίστοιχου 
επιπέδου οργανικής μονάδας γίνεται από το αρμόδιο 
όργανο του άρθρου 249 του ν. 3852/2010.». 
δ. Στο άρθρο 86 του Κώδικα Κατάστασης Δημόσι-
ων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων 
Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007), η περίπτωση α΄ της παραγρά-
φου 7 αντικαθίσταται ως εξής: 
«α) Η προκήρυξη για την πλήρωση θέσεων Προϊστα-
μένων Γενικών Διευθύνσεων διενεργείται, σύμφωνα με 
την περίπτωση (β) της παραγράφου 1 του άρθρου 37 
του ν. 4622/2019 ή, σε περίπτωση μη εφαρμογής της 
ανωτέρω διάταξης, με κοινή απόφαση του Υπουργού 
Εσωτερικών και του οικείου Υπουργού ή, προκειμένου για Ν.Π.Δ.Δ., με απόφαση του εποπτεύοντος Υπουργού. 
Για τις Ανεξάρτητες Αρχές η προκήρυξη εκδίδεται από 
τον Πρόεδρο ή τον επικεφαλής της Αρχής και τον Υπουρ-
γό Εσωτερικών. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται οι 
όροι και οι προϋποθέσεις συμμετοχής στη διαδικασία 
της επιλογής τηρουμένων των όρων των άρθρων 84 και 
85 του παρόντος.».
4. Η περίπτωση δ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 30 
του ν. 4369/2016 (Α΄ 33) καταργείται.
5. Ιατροί Δημόσιας Υγείας ΕΣΥ, που δεν υπάγονται στο 
σύστημα βαθμολογικής εξέλιξης του Κώδικα Κατάστασης 
Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλ-
λήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007), οι οποίοι ανήκουν οργανι-
κά στις Περιφέρειες και υπηρετούν ως μόνιμοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου, συμμετέχουν παραδεκτώς 
στις προκηρυσσόμενες θέσεις ευθύνης των Περιφερειών 
οποιουδήποτε επιπέδου με αρμοδιότητες την υγεία.
6. Κατ’ εξαίρεση: α) οι διατάξεις της παραγράφου 5 
έχουν εφαρμογή και για εκκρεμείς προκηρύξεις κατά την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, για τις οποίες δεν έχει συ-
νεδριάσει ακόμα το αρμόδιο συλλογικό όργανο επιλογής 
για να κριθεί το παραδεκτό των αιτήσεων υποψηφιότη-
τας που έχουν υποβληθεί μέχρι την κρίσιμη ημερομηνία 
υποβολής αιτήσεων, β) οι διατάξεις της παραγράφου 6 
του άρθρου 85 του Υπαλληλικού Κώδικα εφαρμόζονται 
και για εκκρεμείς προκηρύξεις, εφόσον δεν έχει διεξαχθεί 
η διαδικασία της δομημένης συνέντευξης.
7. Για όσες προκηρύξεις για την πλήρωση θέσεων Προ-
ϊσταμένων επιπέδου Διεύθυνσης έχουν εκδοθεί μέχρι και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 945 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
τη δημοσίευση του π.δ. 84/2019 (Α΄ 123), η διαδικασία 
επιλογής συνεχίζει από το στάδιο στο οποίο είχε διακο-πεί. Σε περίπτωση που η διαδικασία επιλογής βρίσκεται 
στο στάδιο της δομημένης συνέντευξης και στους οικεί-
ους πίνακες των επτά (7) πρώτων στη σειρά κατάταξης 
περιλαμβάνονται υπάλληλοι, οι οποίοι έχουν μεταφερθεί 
οργανικά σε άλλες υπηρεσίες, ο αριθμός των καλούμε-
νων σε συνέντευξη επαναπροσδιορίζεται βάσει εκ νέου 
κατάταξης των υπαλλήλων που παρέμειναν οργανικά 
στον φορέα. Οργανικές μονάδες που περιλαμβάνονταν στις ως άνω προκηρύξεις και έχουν μεταφερθεί σε άλλα Υπουργεία βάσει του π.δ. 84/2019 επαναπροκηρύσσο-
νται, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις εντός μηνός από 
τη δημοσίευση του παρόντος. 
Στις περιπτώσεις των φορέων που τα αρμόδια Συμβού-
λια Επιλογής του άρθρου 86 του ν. 3528/2007 δεν έχουν 
ολοκληρώσει τα στάδια επιλογής, όπως αυτά προβλέ-
πονται στις διατάξεις του άρθρου 85 του ν. 3528/2007 
και στο διάστημα αυτό προέκυψε συγχώνευση ή κατάρ-
γηση θέσεων οι οποίες έχ ουν προκηρυχθεί, οι υποψή-
φιοι οι οποίοι είχαν δηλώσει μία ή περισσότερες από 
τις συγχωνευμένες ή καταργημένες θέσεις δύνανται να 
υποβάλλουν συμπληρ ωματική αίτηση υποψηφιότητας 
αντικαθιστώντας τις δηλούμενες συγχωνευμένες ή κα-ταργημένες θέσεις. Για τον σκοπό αυτόν εκδίδεται σχε-
τική πρόσκληση από την οικεία Διεύθυνση Διοικητικού /
Προσωπικού του Φορέα, στην οποία τίθεται αποκλειστι-
κή προθεσμία υποβολής αιτήσεων πέντε (5) ημερών, η οποία ξεκινάει τρείς (3) ημέρες μετά τη δημοσίευση της σχετικής Πρόσκλησης. Η υπηρεσία ελέγχει τις συμπλη-
ρωματικές αιτήσεις εφαρμόζοντας τις διατάξεις της σχε-
τικής νομοθεσίας όπως και επί των αρχικών αιτήσεων.
8. α) Προϊστάμενοι επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης, οι 
οποίοι δεν επανεπιλέγονται σε θέση Προϊσταμένου του 
ιδίου επιπέδου από τα αρμόδια όργανα επιλογής δύ-
νανται κατόπιν αίτησής τους προς το αρμόδιο όργανο 
να μετατάσσονται στον κλάδο Επιτελικών Στελεχών σε 
συνιστώμενες με την απόφαση μετάταξης προσωποπα-
γείς θέσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4622/2019. 
β) Η περίπτωση α΄ της παραγράφου αυτής, ισχύει και 
για πρόσωπα τα οποία κατείχαν θέσεις Προϊσταμένων 
επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης και δεν επελέγησαν εκ 
νέου, σύμφωνα με τις διαδικασίες του ν. 4369/2016.
Άρθρο 46
Επιλογές Προϊσταμένων οργανικών μονάδων των ΟΤΑ α΄ βαθμού
1. Στον ν. 3584/2007 («Κώδικας Κατάστασης Δημοτι-
κών και Κοινοτικών Υπαλλήλων») επέρχονται τροποποι-
ήσεις ως εξής:
α) Το άρθρο 4 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 4
Ειδικό Υπηρεσιακό Συμβούλιο (Ε.Υ.Σ.)
1. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών συστή-
νεται Ειδικό Υπηρεσιακό Συμβούλιο (Ε.Υ.Σ.), το οποίο 
είναι αρμόδιο για την επιλογή Προϊσταμένων Γενικών 
Διευθύνσεων Δήμων και Συνδέσμων, καθώς και για τα 
λοιπά θέματα υπηρεσιακής τους κατάστασης, για τα 
οποία απαιτείται γνώμη του υπηρεσιακού συμβουλίου. Το Ε.Υ.Σ. αποτελείται από:α) δύο (2) μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής 
Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.) που υποδεικνύονται από τον 
Πρόεδρό του,
β) τον Νομικό Σύμβουλο του Κράτους στο Υπουργείο 
Εσωτερικών, 
γ) ένα (1) μέλος του Επιστημονικού - Εκπαιδευτικού 
Συμβουλίου ή Προϊστάμενο Διεύθυνσης Εκπαιδευτικής 
Μονάδας του Ε.Κ.Δ.Δ.Α. που υποδεικνύεται από τον Πρό-
εδρό του,
δ) τον Υπηρεσιακό Γ ραμματέα του Υπουργείου Εσω-
τερικών. 
Γ ραμματέας του Ε.Υ.Σ. και νόμιμος αναπληρωτής του 
ορίζονται υπάλληλοι κατηγορίας ΠΕ με Α΄ βαθμό, της 
Διεύθυνσης Προσωπικού Τοπικής Αυτοδιοίκησης του 
Υπουργείου Εσωτερικών,
ε) έναν (1) εκπρόσωπο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων 
Ελλάδος (Κ.Ε.Δ.Ε.) και
στ) έναν (1) εκπρόσωπο της Πανελλήνιας Ομοσπον-
δίας Εργαζομένων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης 
(Π.Ο.Ε. - Ο.Τ.Α.).
2. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών συγκροτεί-
ται το Ε.Υ.Σ., ορίζονται ένα από τα δύο μέλη του Α.Σ.Ε.Π. 
ως Πρόεδρος, καθώς και τα υπόλοιπα μέλη και ο γραμ-ματέας του. Με όμοια απόφαση, η οποία εκδίδεται μετά 
από σύμφωνη γνώμη του Προέδρου του Α.Σ.Ε.Π., μπορεί 
να ανατίθεται στο Α.Σ.Ε.Π. η γραμματειακή υποστήριξη της λειτουργίας του Ε.Υ.Σ.. Με απόφαση του Προέδρου του Α.Σ.Ε.Π. μπορεί να ορίζονται υπάλληλοι του Α.Σ.Ε.Π. 
για τη διοικητική και τεχνική υποστήριξη της λειτουργίας 
του Ε.Υ.Σ..
3. Τα μέλη του Ε.Υ.Σ. ορίζονται με ισάριθμους αναπλη-
ρωτές, οι οποίοι πρέπει να έχουν την ίδια ιδιότητα με τα τακτικά μέλη. Ειδικότερα:
α) ο αναπληρωτής του μέλους της περίπτωσης β΄ της 
παραγράφου 1 υποδεικνύεται από τον Πρόεδρο του 
Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και 
β) ως αναπληρωτής του μέλους της περίπτωσης δ΄ 
ορίζεται ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Απο-κέντρωσης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου 
Εσωτερικών.
Η θητεία των μελών του Ε.Υ.Σ. είναι τριετής και οι συ-
νεδριάσεις του μπορούν να λαμβάνουν χώρα και στην έδρα του Α.Σ.Ε.Π..»
4. Το Ε.Υ.Σ. συγκροτείται και τα μέλη του ορίζονται 
εντός μηνός από την έναρξη ισχύος της παραγράφου 1.».
β) Το άρθρο 87 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 87
Προϊστάμενοι οργανικών μονάδων
1. Ως Προϊστάμενοι Γενικής Διεύθυνσης επιλέγονται 
υπάλληλοι της κατηγορίας ΠΕ ή TE, κατά τα ειδικώς προ-
βλεπόμενα στις οικείες οργανικές διατάξεις, εφόσον:
α) έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Γενικής 
Διεύθυνσης για ένα (1) τουλάχιστον έτος, ή
β) έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Διεύθυν-
σης για τρία (3) τουλάχιστον έτη, ή
γ) είναι κάτοχοι αναγνωρισμένου συναφούς διδακτορι-
κού διπλώματος ή απόφοιτοι της Εθνικής Σχολής Δημό-
σιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (Ε .Σ.Δ.Δ.Α.) ή κάτοχοι 
αναγνωρισμένου συναφούς μεταπτυχιακού τίτλου σπου-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 946 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
δών, κατέχουν βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα χρόνο οκτώ 
(8) τουλάχιστον έτη στον βαθμό αυτόν και είτε έχουν 
ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος για τρία 
(3) τουλάχιστον έτη είτε έχουν κατά την τελευταία τριε-
τία όλως εξαιρετική επίδοση στα καθήκοντά τους, ήτοι 
μέσο όρο βαθμολογίας από 90 έως 100 στις εκθέσεις 
αξιολόγησης, μετά από την οριστικοποίηση αυτών από την Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης, ή
δ) κατέχουν τον βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα χρόνο δέκα 
(10) τουλάχιστον έτη στον βαθμό αυτόν και είτε έχουν 
ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου για πέντε (5) του-
λάχιστον έτη, εκ των οποίων δύο (2) έτη σε Διεύθυνση 
είτε έχουν κατά την τελευταία τριετία όλως εξαιρετική 
επίδοση στα καθήκοντά τους, ήτοι μέσο όρο βαθμολο-
γίας από 90 έως 100 στις εκθέσεις αξιολόγησης μετά 
από την οριστικοποίηση αυτών από την Ειδική Επιτροπή 
Αξιολόγησης.
2. Ως Προϊστάμενοι Διεύθυνσης ή αντίστοιχου ή εν-
διάμεσου, μεταξύ Διεύθυνσης και Τμήματος, επιπέδου 
οργανικών μονάδων επιλέγονται υπάλληλοι κατηγορίας 
ΠΕ ή TE, κατά τα ειδικώς προβλεπόμενα στις οικείες ορ-
γανικές διατάξεις, εφόσον:
α) έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Διεύθυν-
σης επί ένα (1) τουλάχιστον έτος, ή
β) είναι κάτοχοι αναγνωρισμένου συναφούς διδα-
κτορικού διπλώματος ή απόφοιτοι της Εθνικής Σχολής 
Δημόσιας Διοίκησης και Αυτ οδιοίκησης (Ε.Σ.Δ.Δ.Α.) ή 
κάτοχοι αναγνωρισμένου συναφούς μεταπτυχιακού τίτ-
λου σπουδών, κατέχουν τον βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα 
χρόνο έξι (6) τουλάχιστον έτη στον βαθμό αυτόν και είτε 
έχουν ασκήσει καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος για 
ένα (1) τουλάχιστον έτος είτε έχουν κατά την τελευταία 
τριετία όλως εξαιρετική επίδοση στα καθήκοντά τους, 
ήτοι μέσο όρο βαθμολογίας από 90 έως 100 στις εκθέ-σεις αξιολόγησης μετά από την οριστικοποίηση αυτών από την Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης, ή
γ) κατέχουν τον βαθμό Α΄ και έχουν ασκήσει καθήκο-
ντα Προϊσταμένου Τμήματος για τρία (3) τουλάχιστον 
έτη συνολικά, ή 
δ) κατέχουν τον βαθμό Α΄ με πλεονάζοντα χρόνο δέκα 
(10) τουλάχιστον έτη στον βαθμό αυτόν και έχουν κατά 
την τελευταία τριετία όλως εξαιρετική επίδοση στα καθή-
κοντά τους, ήτοι μέσο όρο βαθμολογίας από 90 έως 100 
στις εκθέσεις αξιολόγησης μετά από την οριστικοποίηση 
αυτών από την Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης.
3. Ως Προϊστάμενοι Τμήματος ή αντίστοιχου επιπέδου 
οργανικής μονάδας επιλέγονται υπάλληλοι ΠΕ ή TE ή 
ΔΕ, κατά τα ειδικώς προβλεπόμενα στις οικείες οργανι-
κές διατάξεις, εφόσον κατά την τελευταία τριετία έχουν 
αξιολογηθεί δύο (2) τουλάχιστον φορές με βαθμολογία 
από 75 έως 100 στις εκθέσεις αξιολόγησης, μετά από 
την οριστικοποίηση αυτών από την Ειδική Επιτροπή 
Αξιολόγησης και:
α) κατέχουν τον βαθμό Α΄ και έχουν τρία (3) έτη πραγ-
ματικής δημόσιας υπηρεσίας, ή
β) έχουν τον βαθμό Α΄ και έχουν ασκήσει για ένα (1) 
τουλάχιστον έτος καθήκοντα Προϊσταμένου Τμήματος.
4.α) Δεν επιτρέπεται να είναι υποψήφιος για επιλογή σε 
θέση Προϊσταμένου οποιουδήποτε επιπέδου υπάλληλος που αποχωρεί αυτοδικαίως από την υπηρεσία εντός ενός 
(1) έτους από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας 
υποβολής των υποψηφιοτήτων.
β) Δεν επιτρέπεται να είναι υποψήφιος για την επιλο-
γή Προϊσταμένου, ούτε να τοποθετηθεί προϊστάμενος, 
υπάλληλος ο οποίος διανύει δοκιμαστική υπηρεσία ή 
τελεί σε διαθεσιμότητα ή αργία, ή έχει καταδικαστεί τε-λεσιδίκως για τα αναφερόμενα στην παράγραφο 1 του άρθρου 16 αδικήματα, ή του έχει επιβληθεί τελεσίδικα 
οποιαδήποτε πειθαρχική π οινή, ανώτερη του προστί-
μου αποδοχών τεσσάρων (4) μηνών για οποιοδήποτε 
πειθαρχικό παράπτωμα μέχρι τη διαγραφή της ποινής 
κατά το άρθρο 145. 
5. Υπάλληλος που κατέχει τον βασικό τίτλο σπουδών 
ως τυπικό προσόν του κλάδου, μπορεί να συμμετέχει 
στη διαδικασία επιλογής ανεξαρτήτως κλάδου στον 
οποίο ανήκει, υπό την προϋπ όθεση ότι, οι υπάλληλοι 
του κλάδου αυτού μπορούν βάσει νόμου να προΐστανται 
στη θέση που προκηρύσσεται. Σε κάθε περίπτωση και 
ανεξάρτητα από τα ειδικά προσόντα και τους βασικούς 
τίτλους σπουδών που μπορεί να εξειδικεύονται με τις οι-
κείες οργανικές διατάξεις, οι απόφοιτοι της Εθνικής Σχο-
λής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Σ.Δ.Δ.Α.) 
μπορούν να συμμετέχουν ως υποψήφιοι στην προκήρυ-
ξη οποιασδήποτε οριζόντιας θέσης ευθύνης ανεξάρτητα 
από τον τίτλο σπουδών που κατέχουν. Στην περίπτωση 
του προηγούμενου εδαφίου οι απόφοιτοι της Ε.Σ.Δ.Δ.Α. 
πρέπει να κατέχουν τα πρόσθετα προσόντα που απαι-
τούνται για την προκηρυσσόμενη οριζόντια θέση ευ-
θύνης, ιδίως, γνώση ξένης γλώσσας και απαιτούμενη 
εμπειρία. Επιπλέον, οι απόφοιτοι της Ε.Σ.Δ.Δ.Α. μπορούν 
να συμμετέχουν σε προκηρύξεις για οποιαδήποτε άλλη θέση ευθύνης, εκτός όσων απαιτούν ειδικές τεχνικές ή 
επιστημονικές γνώσεις. Οι θέσεις ευθύνης του προηγού-
μενου εδαφίου καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού 
Εσωτερικών, η οποία εκδίδεται ύστερα από αιτιολογη-μένη γνώμη του οικείου δημάρχου.
6. Οι προϋποθέσεις και τα προσόντα επιλογής πρέπει 
να συντρέχουν κατά την ημερομηνία λήξης της προθε-σμίας υποβολής της αίτησης υποψηφιότητας.
7. Οργανικές μονάδες είναι η Γενική Διεύθυνση, η Δι-
εύθυνση, το Τμήμα, το αυτοτελές Τμήμα, οι οργανικές 
μονάδες αντίστοιχου επιπέδου προς τις προαναφερόμε-
νες, καθώς και ενδιάμεσα επίπεδα διοίκησης, όπως αυτά 
προβλέπονται από τις οικείες οργανικές διατάξεις. Όπου 
στις διατάξεις του παρόντος αναφέρεται οργανική μονά-
δα επιπέδου Διεύθυνσης, λογίζεται και η Υποδιεύθυνση. 
Οι οργανικές μονάδες επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης και 
Διεύθυνσης που προβλέπονται στις οικείες οργανικές 
διατάξεις και οι αρμοδιότητές τους είναι όμοιες ή πα-
ρεμφερείς σε όλους τους φορείς που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος και, ιδίως, οι Γενικές 
Διευθύνσεις Διοικητικής Υποστήριξης, Οικονομικών 
Υπηρεσιών, Οικονομικών και Διοικητικών Υπηρεσιών, 
Πληροφορικής, Διεύθυνση Διοικητικού/Προσωπικού, 
Πληροφορικής, Προμηθειών, Προϋπολογισμού, νοού-
νται εφεξής για την εφαρμογή των διατάξεων του πα-
ρόντος ως οριζόντιες θέσεις ευθύνης.».
γ) Το άρθρο 88 αντικαθίσταται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 947 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
«Άρθρο 88
Κριτήρια επιλογής Προϊσταμένων
1. Για την επιλογή Προϊσταμένων λαμβάνονται υπόψη 
τέσσερις (4) ομάδες κριτηρίων:
α) μοριοδότηση βάσει τυπικών, εκπαιδευτικών προσό-
ντων και προσόντων επαγγελματικής κατάρτισης,
β) μοριοδότηση βάσει εργασιακής εμπειρίας και άσκη-
σης καθηκόντων ευθύνης,
γ) μοριοδότηση βάσει αξιολόγησης, 
δ) μοριοδότηση βάσει συνέντευξης.
2. Για την τελική μοριοδότηση ο συνολικός αριθμός 
των μορίων κάθε κατηγορίας πολλαπλασιάζεται με τον 
εξής συντελεστή ανά θέση ευθύνης:
α) Για τη θέση Προϊσταμένου Τμήματος με συντελεστή 
βαρύτητας:
35% για την ομάδα κριτηρίων (α),
20% για την ομάδα κριτηρίων (β),
20% για την ομάδα κριτηρίων (γ) και25% για την ομάδα κριτηρίων (δ).
β) Για τη θέση Προϊσταμένου Διεύθυνσης με συντε-
λεστή βαρύτητας:
25% για την ομάδα κριτηρίων (α),25% για την ομάδα κριτηρίων (β),15% για την ομάδα κριτηρίων (γ) και35% για την ομάδα κριτηρίων (δ).
γ) Για τη θέση Προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης με 
συντελεστή βαρύτητας:
25% για την ομάδα κριτηρίων (α),25% για την ομάδα κριτηρίων (β),
10% για την ομάδα κριτηρίων (γ) και
40% για την ομάδα κριτηρίων (δ).
3. Τα ως άνω κριτήρια αξιολογούνται ως ακολούθως:
α) Τα τυπικά - εκπαιδευτικά προσόντα μοριοδοτούνται 
ως εξής:
αα) Ο βασικός τίτλος σπουδών τριτοβάθμιας εκπαί-
δευσης του υποψηφίου με εκατό (100) μόρια.
αβ) Ο δεύτερος τίτλος σπουδών, εφόσον είναι τριτο-
βάθμιας εκπαίδευσης, με τριάντα (30) μόρια.
αγ) Συναφής μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών, ετήσιας 
τουλάχιστον διάρκειας, με διακόσια (200) μόρια, και μη συναφής μεταπτυχιακός τίτλος, με εβδομήντα (70) μό-
ρια. Σε κάθε περίπτωση για την ως άνω μοριοδότηση 
ο μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών πρέπει να έχει απο-
κτηθεί μετά από τη λήψη του βασικού τίτλου σπουδών. Μεταπτυχιακοί τίτλοι που ενσωματώνονται στον βασι-
κό τίτλο σπουδών κατά την έννοια του άρθρου 46 του 
ν. 4485/2017 (Α΄ 114), εφόσον είναι συναφείς, μοριο-
δοτούνται με εκατόν πενήντα (150) μόρια. Σε περίπτω-
ση κατοχής επιπλέον του ενός μεταπτυχιακών τίτλων 
σπουδών συναφών ή μη συναφών με το αντικείμενο της 
προκηρυσσόμενης θέσης, αυτοί λαμβάνουν συνολικά 
πενήντα (50) μόρια.
αδ) Η επιτυχής αποφοίτηση από την Ε.Σ.Δ.Δ.Α. με δια-
κόσια εβδομήντα πέντε (275) μόρια.
αε) Συναφές διδακτορικό δίπλωμα με τριακόσια πενή-
ντα (350) μόρια. Μη συναφές διδακτορικό δίπλωμα με 
εκατό (100) μόρια. Σε περίπτωση κατοχής επιπλέον του 
ενός διδακτορικών διπλωμάτων συναφών ή μη συναφών 
με το αντικείμενο της προκηρυσσόμενης θέσης, αυτά 
λαμβάνουν συνολικά εβδομήντα (70) μόρια.αστ) Η συνάφεια κρίνεται με αιτιολογία από το αρμό-
διο συμβούλιο επιλογής Προϊσταμένων με βάση το αντι-
κείμενο της προκηρυσσόμενης θέσης, όπως προκύπτει 
από τις οικείες οργανικές διατάξεις και το περίγραμμα 
θέσης εργασίας.
αζ) Η πιστοποιημένη επιμόρφωση που έχει παρα-
σχεθεί σύμφωνα με τις υπ’ αριθμ. ΔΙΕΚ/ΤΜ.Β/Φ.2/31/ 
οικ.30214/10.11.2008 (Β΄ 2349) και ΔΙΕΚ/ ΤΜ.Β/Φ.2/58/ 
οικ.19975/16.9.2010 (Β΄ 1592) υπουργικές αποφάσεις, 
καθώς και η επιμόρφωση που παρέχεται από τις σχο-
λές / εθνικά κέντρα επιμόρφωσης δημόσιων υπαλλήλων 
των κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το 
Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Δημόσιας Διοίκησης μοριοδοτεί-
ται με πέντε (5) μόρια ανά σεμινάριο επιμόρφωσης, με 
ανώτατο όριο τα είκοσι (20) μόρια. Για τη βαθμολογία του 
κριτηρίου της πιστοποιημένης επιμόρφωσης, λαμβάνε-
ται υπόψη η επιμόρφωση κατά την τελευταία δεκαετία.
αη) Η πιστοποιημένη γλωσσομάθεια μοριοδοτείται 
ως εξής:
i) Η άριστη γνώση κάθε ξένης γλώσσας με πενήντα 
(50) μόρια,
ii) η πολύ καλή γνώση με τριάντα (30) μόρια, iii) η καλή γνώση με δέκα (10) μόρια,με ανώτατο όριο τα εκατό (100) μόρια.αθ) Η κατοχή από υποψήφιο δευτεροβάθμιας εκπαί-
δευσης του πιστοποιητικού διοικητικής επάρκειας της 
παραγράφου 4 του άρθρου 85 του παρόντος μοριοδο-τείται με τριάντα (30) μόρια.
Όλα τα ανωτέρω προσόντα πρέπει να αποδεικνύονται 
κατά τα οριζόμενα στο π.δ. 50/2001 (Α΄ 39).
Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας υπο-
ψήφιος από τα τυπικά - εκπαιδευτικά προσόντα δεν μπο-
ρεί να υπερβαίνει τα χίλια (1.000) μόρια.
β) Η εργασιακή εμπειρία και η άσκηση καθηκόντων 
ευθύνης μοριοδοτούνται και υπολογίζονται ως εξής:
βα) Ο χρόνος υπηρεσίας στο Δημόσιο, ο χρόνος υπη-
ρεσίας εκτός δημόσιου τομέα και η άσκηση καθηκόντων 
ευθύνης στο δημόσιο τομέα μοριοδοτούνται ως εξής:
i) Ένα και μισό (1,5) μόριο για κάθε μήνα πραγματικής 
δημόσιας υπηρεσίας στο Δημόσιο, εκτός του χρόνου 
που έχει διανυθεί σε θέση ευθύνης, με ανώτατο όριο 
τους 396 μήνες, ήτοι 33 έτη,
ii) ένα (1) μόριο για κάθε μήνα προϋπηρεσίας εκτός 
δημόσιου τομέα που έχει αναγνωριστεί σύμφωνα με το 
άρθρο 102 του παρόντος, με ανώτατο όριο τους ογδόντα 
τέσσερις (84) μήνες, ήτοι επτά (7) έτη και
iii) τρία (3) μόρια για κάθε πλήρη μήνα άσκησης καθη-
κόντων ευθύνης επιπέδου Τμήματος, τέσσερα (4 )μόρια 
για κάθε πλήρη μήνα άσκησης καθηκόντων ευθύνης επι-
πέδου Διεύθυνσης και πέντε και μισό (5,5) μόρια για κάθε 
πλήρη μήνα άσκησης καθηκόντων ευθύνης επιπέδου 
Γενικής Διεύθυνσης.
ββ) Χρόνος υπηρεσίας ή απασχόλησης μεγαλύτερος 
του δεκαπενθημέρου, εφόσον είναι συνεχής, λογίζεται 
ως πλήρης μήνας. Η μοριοδότηση του χρόνου άσκησης 
καθηκόντων ευθύνης δεν μπορεί να υπερβαίνει συνολι-
κά τους εκατόν είκοσι (120) μήνες, ήτοι τα δέκα (10) έτη συνολικά. Σε περίπτωση που στο πρόσωπο του υποψη-φίου συντρέχουν όλες οι περιπτώσεις του στοιχείου iii, 
λαμβάνονται καταρχάς υπόψη τα μόρια άσκησης καθη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 948 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
κόντων ευθύνης επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης, ακολού-
θως τα μόρια άσκησης καθηκόντων ευθύνης επιπέδου 
Διεύθυνσης και τέλος τα μόρια άσκησης καθηκόντων 
ευθύνης επιπέδου Τμήματος, μέχρι τη συμπλήρωση του 
ανώτατου αριθμού μηνών. Για την ως άνω μοριοδότηση 
της υπηρεσίας σε θέση ευθύνης, πρέπει το ήμισυ τουλά-
χιστον του συνόλου της θητείας του υποψήφιου Προϊ-
σταμένου να έχει διανυθεί κατόπιν διαδικασιών επιλογής 
ή και τοποθέτησης. Σε αντίθετη περίπτωση, η υπηρεσία 
σε θέση ευθύνης που δεν έχει διανυθεί κατόπιν διαδικα-
σιών επιλογής ή και τοποθέτησης πολλαπλασιάζεται με 
συντελεστή 0,85 για κάθε πλήρη μήνα άσκησης καθη-
κόντων ευθύνης οποιουδήποτε επιπέδου.
βγ) Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας 
υποψήφιος από την εργασιακή εμπειρία και την άσκηση 
καθηκόντων ευθύνης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα χίλια (1.000) μόρια. 
γ) Αξιολόγηση: η μοριοδότηση του κριτηρίου της αξι-
ολόγησης εξάγεται με βάση τον μέσο όρο των εκθέσεων 
αξιολόγησης της τελευταίας τριετίας. Ειδικά κατά την 
πρώτη εφαρμογή του παρόντος, ήτοι μέχρι την ολοκλή-
ρωση της διαδικασίας επιλογής Προϊσταμένων όλων 
των επιπέδων οργανικών μονάδων, η αξιολόγηση, ως 
προϋπόθεση επιλογής σύμφωνα με το άρθρο 87 και ως 
μοριοδοτούμενο κριτήριο σύμφωνα με τις διατάξεις του 
παρόντος, δεν λαμβάνεται υπόψη. Προκειμένου να λη-φθεί υπόψη η αξιολόγηση, ο υποψήφιος Προϊστάμενος 
πρέπει να έχει αξιολογηθεί σύμφωνα με τον ν. 4369/2016 
(Α΄ 33) για δύο τουλάχιστον αξιολογικές περιόδους, οπό-
τε και λαμβάνεται υπόψη ο μέσος όρος των εκθέσεων 
αξιολόγησης των δύο αυτών περιόδων.
Το σύνολο των μορίων που μπορεί να λάβει ένας υπο-
ψήφιος από την αξιολόγηση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 
χίλια (1.000) μόρια, κατόπιν της απαιτούμενης αναγωγής 
της βαθμολογίας στην κλίμακα του χίλια (1.000).
δ) Δομημένη συνέντευξη:η δομημένη συνέντευξη διενεργείται από τα αρμόδια 
συμβούλια του άρθρου 89 με πρόβλεψη αναγκαίας «ζω-
ντανής βοήθειας» για άτομα με αναπηρία, όπως διερμη-
νέων νοηματικής, εφόσον αυτό απαιτείται.
Σκοπός της δομημένης συνέντευξης είναι το αρμό-
διο Συμβούλιο να διαμορφώσει γνώμη για την προσω-
πικότητα, την ικανότητα και την καταλληλότητα του 
υποψηφίου για την άσκηση των καθηκόντων της θέσης 
ευθύνης, για την οποία κρίνεται. Κατά το στάδιο αυτό 
λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία του προσωπικού μη-
τρώου του υπαλλήλου, η αίτηση υποψηφιότητας και το 
βιογραφικό του σημείωμα, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στην περίπτωση δ΄ των παραγράφων 4 και 5 του άρθρου 
89. Η δομημένη συνέντευξη περιλαμβάνει δύο θεματικές 
ενότητες ως εξής:
δα) δομημένη συζήτηση επί θεμάτων σχετικών με 
το αντικείμενο του φορέα και τις αρμοδιότητες των 
οργανωτικών μονάδων των σχετικών με την προκη-
ρυσσόμενη θέση, σε συνάρτηση με τις δεξιότητες και 
τα προσόντα του υποψηφίου, όπως προκύπτουν από 
το βιογραφικό του και τα στοιχεία του προσωπικού του 
μητρώου,
δβ) ανάπτυξη ενός υποθετικού σεναρίου γενικού δι-
οικητικού ενδιαφέροντος (situational interview), που έχει ως σκοπό να αξιολο γήσει τις διοικητικές ικανότητες 
του υποψηφίου να προγραμματίζει, να συντονίζει και 
να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, καθώς και να λαμβάνει 
αποτελεσματικές αποφάσεις και να διαχειρίζεται κρίσεις.
Για τη μοριοδότηση λαμβάνονται υπόψη επίσης οι επι-
κοινωνιακές δεξιότητες, η ικανό τητα διαχείρισης χρόνου, 
τα χαρακτηριστικά ηγεσίας, ιδίως υπό συνθήκες πίεσης, 
η ικανότητα συντονισμού ομάδων εργασίας και η δημι-
ουργικότητα του υποψηφίου.
Κάθε σκέλος της συνέντευξης μοριοδοτείται κατ’ ανώ-
τατο όριο με πεντακόσια (500) μόρια. Το σύνολο των 
μορίων που μπορεί να λάβει ένας υποψήφιος από κάθε μέλος δεν μπορεί να υπερβαίνει τα χίλια (1.000) μόρια. 
Η τελική μοριοδότηση της συνέντευξης κάθε υπο-
ψηφίου προκύπτει από τον μέσο όρο των βαθμών των μελών του αρμόδιου Συμβουλίου. 
Το περιεχόμενο της συνέντευξης με τα κρίσιμα και 
ουσιαστικά σημεία της αναφέρεται συνοπτικά στο πρα-κτικό του Συμβουλίου, το οποίο είναι στη διάθεση όλων των υποψηφίων, και η μοριοδότηση για τον υποψήφιο αιτιολογείται συνοπτικά από κάθε μέλος ως προς κάθε 
ένα από τα δύο σκέλη της συνέντευξης.
Το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκη-
σης υποστηρίζει επιστημονικά τη διαδικασία των δομη-
μένων συνεντεύξεων, παρέχοντας την απαιτούμενη τε-
χνογνωσία στα μέλη των Συμβουλίων που διεξάγουν τις 
συνεντεύξεις. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών καθορίζονται η διαδικασία διεξαγωγής της δομημένης συνέντευξης και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
4. Το συνολικό αποτέλεσμα της μοριοδότησης κάθε 
ομάδας κριτηρίων ανά υποψήφιο πολλαπλασιάζεται με 
τον αντίστοιχο συντελεστή βαρύτητας και εξάγεται το 
συνολικό άθροισμα. Η συνολική βαθμολογία των κριτη-
ρίων εξάγεται με προσέγγιση δύο (2) δεκαδικών ψηφίων.
5. Για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 λαμβάνεται 
υπόψη αποκλειστικά η εν τοις πράγμασι άσκηση καθηκό-
ντων ευθύνης επιπέδου Γενικής Διεύθυνσης, Διεύθυνσης 
ή Τμήματος, αντίστοιχα, που έχει διανυθεί σε υπουργεία, 
γενικές και ειδικές γραμματείες, αποκεντρωμένες διοική-
σεις, Ν.Π.Δ.Δ., ανεξάρτητες αρχές, ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού 
και Ν.Π.Δ.Δ. αυτών, σε αυτοτελείς δημόσιες υπηρεσίες, 
καθώς και σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που 
ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, όπως εκάστοτε οριο-
θετείται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή στο Μητρώο 
Φορέων Γενικής Κυβέρνησης. 
6. Με απόφαση του αρμόδιου συμβουλίου επιλογής 
επιτρέπεται, ειδικά για οργανικές μονάδες των οποίων 
το αντικείμενο των αρμοδιοτήτων τους ταυτίζεται ή είναι 
παρεμφερές, η διεξαγωγή της δομημένης συνέντευξης να αφορά στο σύνολο των οργανικών τους μονάδων οι οποίες αποτελούν για τους σκοπούς της παρούσας μία 
ενιαία προκηρυσσόμενη θέση. Στην περίπτωση αυτή, οι 
υποψήφιοι που περιλαμβάνονται στους επτά (7) πρώ-
τους στη σειρά κατάταξης για περισσότερες από μία 
(1) από τις θέσεις ευθύνης του προηγούμενου εδαφίου καλούνται σε συνέντευξη μία φορά από το οικείο συμ-
βούλιο και με τη βαθμολογία αυτή κατατάσσονται στο 
σύνολο των τελικών πινάκων κατάταξης.». 
δ) Το άρθρο 89 αντικαθίσταται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 949 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
« Άρθρο 89
Διαδικασία επιλογής Προϊσταμένωνοργανικών μονάδων
1. Η επιλογή Προϊσταμένων γενικών Διευθύνσεων 
διενεργείται από το Ειδικό Υπηρεσιακό Συμβούλιο του άρθρου 4.
2. Η επιλογή των Προϊσταμένων Διευθύνσεων ή αντί-
στοιχου ή ενδιάμεσου, μεταξύ διεύθυνσης και τμήματος, 
επιπέδου οργανικής μονάδας, καθώς και η διεξαγωγή 
των δομημένων συνεντεύξεων του άρθρου 88 για την 
επιλογή Προϊσταμένων Τμήματος ή αντίστοιχου επιπέ-
δου οργανικής μονάδας, διενεργείται από τα Συμβούλια 
Επιλογής Προϊσταμένων (Σ.Ε.Π.). Τα Σ.Ε.Π. συνιστώνται με απόφαση του οικείου Συντονιστή Αποκεντρωμένης 
Διοίκησης στην έδρα κάθε Υπηρεσιακού Συμβουλίου 
του άρθρου 5, που αποτελεί και τον τόπο συνεδρίασης, 
με αρμοδιότητα επί των ΟΤΑ της χωρικής αρμοδιότητας 
του Συμβουλίου αυτού.
3. α) Το Σ.Ε.Π. είναι πενταμελές και αποτελείται από: 
αα) ένα (1) μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής 
Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.) ως Πρόεδρο, με τον αναπληρωτή 
του, που υποδεικνύονται από τον Πρόεδρο του Α.Σ.Ε.Π.,
αβ) έναν (1) Νομικό Σύμβουλο του Κράτους ή Πάρεδρο 
του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ως Πρόεδρο, με 
αναπληρωτή του έναν (1) Νομικό Σύμβουλο του Κράτους 
ή Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, οι 
οποίοι ορίζονται από τον Πρόεδρο του Νομικού Συμ-
βουλίου του Κράτους,
αγ) τον Γενικό Γ ραμματέα του οικείου δήμου και εν 
ελλείψει τον Γενικό Γ ραμματέα του δήμου της έδρας του 
οικείου υπηρεσιακού συμβουλίου, με αναπληρωτή του 
Γενικό Γ ραμματέα άλλου δήμου της οικείας αποκεντρω-
μένης διοίκησης, ο οποίος ορίζεται από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης, 
αδ) έναν (1) Προϊστάμενο Γενικής Διεύθυνσης που 
υπηρετεί σε οποιονδήποτε ΟΤΑ α΄ βαθμού της οικείας 
αποκεντρωμένης διοίκησης, με τον αναπληρωτή του, 
οι οποίοι ορίζονται από τον Συντονιστή Αποκεντρωμέ-
νης Διοίκησης. Ειδικά στα Σ.Ε.Π. των Δήμων Αθηναίων, Πειραιώς και Θεσσαλονίκης, ως μέλος μετέχει προϊστά-μενος Γενικής Διεύθυνσης του οικείου δήμου, o οποίος 
υποδεικνύεται, με τον αναπληρωτή του, από το οικείο 
δημοτικό συμβούλιο, σε προθεσμία που τάσσεται από 
τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Μετά από 
την πάροδο της προθεσμίας αυτής, τα μέλη ορίζονται 
από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Για να 
οριστούν τα μέλη της παρούσας πρέπει να έχουν επιλεγεί 
και τοποθετηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, 
αε) έναν (1) Προϊστάμενο Γενικής Διεύθυνσης της οι-
κείας αποκεντρωμένης διοίκησης, με αρμοδιότητα επί 
των θεμάτων τοπικής αυτοδιοίκησης, με αναπληρωτή 
του Προϊστάμενο άλλης Γενικής Διεύθυνσης της οικείας 
αποκεντρωμένης διοίκησης, οι οποίοι ορίζονται από τον 
Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
β) Τα αναπληρωματικά μέλη των Σ.Ε.Π. πρέπει να έχουν 
την ίδια ιδιότητα με τα τακτικά μέλη. Γ ραμματείς των 
Σ.Ε.Π. και αναπληρωτές τους ορίζονται οι γραμματείς των 
οικείων Υπηρεσιακών Συμβουλίων. Ο ορισμός των με-
λών και των γραμματέων των Σ.Ε.Π. γίνεται με απόφαση 
του οικείου Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Η θητεία των μελών των Σ.Ε.Π. είναι τριετής. Σε περίπτωση 
απουσίας ή κωλύματος του Προέδρου και του αναπλη-
ρωτή του, προεδρεύει το υπό στοιχείο (αβ) μέλος της 
περίπτωσης (α) της παρούσης.
4. Η επιλογή των Προϊσταμένων τμήματος ή αντίστοι-
χου επιπέδου οργανικής μονάδας διενεργείται από τα 
Υπηρεσιακά Συμβούλια του άρθρου 5. 
5. α) Για την πλήρωση θέσεων Προϊσταμένων Γενικών 
Διευθύνσεων εκδίδεται προκήρυξη από το αρμόδιο 
προς διορισμό όργανο και καθορίζονται οι όροι και οι 
προϋποθέσεις συμμετοχής στη διαδικασία της επιλογής, 
τηρουμένων των όρων των άρθρων 87 και 88.
β) Η προκήρυξη εκδίδεται πέντε (5) μήνες πριν από 
τη λήξη της θητείας των υπηρετούντων Προϊσταμένων 
Γενικών Διευθύνσεων και αναρτάται στις ιστοσελίδες των 
οικείων ΟΤΑ και του Α.Σ.Ε.Π..
γ) Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν όλοι οι υπάλλη-
λοι των ΟΤΑ α΄ βαθμού, εφόσον πληρούν τους όρους και 
τις προϋποθέσεις της προκήρυξης και υπάγονται στις 
διατάξεις του παρόντος. Οι υποψήφιοι επιτρέπεται να 
υποβάλουν αίτηση για πε ρισσότερες θέσεις.
δ) Η αίτηση υποψηφιότητας συνοδεύεται από αναλυ-
τικό βιογραφικό σημείωμα που συντάσσεται με ευθύνη του υποψηφίου και υπέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης. Η 
προθεσμία υποβολής των αιτήσεων ορίζεται σε δεκα-
πέντε (15) ημέρες και αρχίζει πέντε (5) ημέρες μετά από τη δημοσίευση της οικείας προκήρυξης. Σε περίπτωση 
αναντιστοιχίας όσων υπεύθυνα δηλώνει ο υποψήφιος 
στην αίτηση υποψηφιότητας και στο βιογραφικό του ση-
μείωμα, με όσα τηρούνται στο προσωπικό μητρώο του υπαλλήλου και στο αρχείο της υπηρεσίας, λαμβάνονται υπόψη όσα βεβαιώνει η οικεία Διεύθυνση προσωπικού, 
αφού προηγουμένως έχει καλέσει τον υποψήφιο να προ-
σκομίσει τα επιπλέον στοιχεία που υπεύθυνα δηλώνει 
ότι κατέχει. Η διαδικασία βεβαίωσης των στοιχείων της 
αίτησης υποψηφιότητας και του βιογραφικού σημειώμα-
τος του υπαλλήλου από τις οικείες Διευθύνσεις προσωπι-
κού γίνεται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δέκα (10) ημερών, μετά από το πέρας της προθεσμίας υποβολής 
των αιτήσεων. Η βεβαίωση στοιχείων κοινοποιείται στον 
υποψήφιο, προκειμένου να μπορεί να υποβάλει ένσταση 
μέσα σε αποκλειστική προθεσμία πέντε (5) ημερών. Η 
ένσταση εξετάζεται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία (5) 
ημερών. Τα ανωτέρω στοιχεία και τα αντίγραφα των επι-
καλούμενων στοιχείων στη βεβαίωση και το βιογραφικό 
σημείωμα του υποψηφίου που τηρούνται στο προσω-
πικό του μητρώο αποστέλλονται αμελλητί στο αρμόδιο Συμβούλιο Επιλογής.
Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία επιλογής και τοπο-
θέτησης ολοκληρώνεται μέσα σε τρεις (3) μήνες από την 
έναρξη της προθεσμίας υποβολής των αιτήσεων.
ε) Οι υποψήφιοι που δεν πληρούν τους όρους του 
παρόντος και της προκήρυξης αποκλείονται από την 
περαιτέρω διαδικασία με απόφαση του Ειδικού Υπηρεσι-
ακού Συμβουλίου, η οποία καταχωρίζεται στα πρακτικά 
και συντάσσεται σχετικός πίνακας αποκλειομένων. Οι 
λοιποί υποψήφιοι μοριοδοτούνται με βάση τις ομάδες 
κριτηρίων που προβλέπονται στις περιπτώσεις α΄ έως γ΄ 
της παραγράφου 1 του άρθρου 88. Το Ειδικό Υπηρεσιακό 
Συμβούλιο, με βάση την ανωτέρω μοριοδότηση, καταρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 950 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
τίζει πίνακα κατάταξης για κάθε προκηρυσσόμενη θέση 
κατά φθίνουσα σειρά βαθμολογίας. Ο πίνακας αυτός και 
ο πίνακας αποκλειομένων αναρτώνται στην ιστοσελί-
δα του Α.Σ.Ε.Π.. Κατά των πινάκων αυτών μπορούν να 
υποβληθούν ενστάσεις ενώπιον του Ειδικού Υπηρεσι-
ακού Συμβουλίου μέσω του διαδικτυακού τόπου του 
Α.Σ.Ε.Π. και μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριών (3) 
εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία ανάρτησης των 
πινάκων στην ιστοσελίδα του Α.Σ.Ε.Π.. Ενστάσεις που 
υποβάλλονται μετά από το πέρας της προθεσμίας του 
προηγούμενου εδαφίου απορρίπτονται ως απαράδε-
κτες.
στ) Στη διαδικασία της δομημένης συνέντευξης καλού-
νται οι επτά (7) πρώτοι υποψήφιοι κάθε πίνακα κατάτα-
ξης. Για τη διενέργεια της δομημένης συνέντευξης κάθε 
υποψήφιος καλείται χωριστά. Αφού πραγματοποιηθεί 
και η μοριοδότηση με βάση το κριτήριο της δομημένης 
συνέντευξης, εξάγεται η τελική βαθμολογία, σύμφωνα με 
την παράγραφο 4 του άρθρου 88, και καταρτίζεται ο τελι-
κός πίνακας κατάταξης για κάθε προκηρυσσόμενη θέση. 
Το όνομα του επικρατέστερου, ανά θέση, υποψήφιου 
αναρτάται στην ιστοσελίδα του Α.Σ.Ε.Π.. Η διαδικασία 
ολοκληρώνεται με την τοποθέτηση του επικρατέστερου 
υποψήφιου στην οικεία θέση με απόφαση του αρμόδιου 
για την τοποθέτηση οργάνου.
6. α) Για την πλήρωση θέσεων Προϊσταμένων Διευθύν-
σεων ή αντίστοιχου ή ενδιάμεσου επιπέδου οργανικής 
μονάδας και τμημάτων εκδίδεται προκήρυξη από τον 
οικείο ΟΤΑ, με την οποία καθορίζονται οι όροι και οι 
προϋποθέσεις συμμετοχής στη διαδικασία της επιλογής, 
σύμφωνα με τα άρθρα 87 και 88.
Οι θέσεις προκηρύσσονται ανά γενική Διεύθυνση 
όπου υπάρχει, άλλως ανά ΟΤΑ. Εάν η προκηρυσσόμε-
νη θέση αφορά οργανική μονάδα που δεν υπάγεται σε 
γενική διεύθυνση, η θέση αυτή προκηρύσσεται από τον 
οικείο ΟΤΑ αυτοτελώς.
β) Η προκήρυξη εκδίδεται τρεις (3) μήνες πριν από τη 
λήξη της θητείας των υπηρετούντων Προϊσταμένων και 
αναρτάται στις ιστοσελίδες των οικείων ΟΤΑ και Α.Σ.Ε.Π.. 
Ο οικείος ΟΤΑ κοινοποιεί την προκήρυξη στους υπαλλή-
λους που ανήκουν οργανικά σε αυτόν με κάθε πρόσφορο 
τρόπο.
γ) Δικαίωμα υποβολής αίτησης έχουν όλοι οι υπάλλη-
λοι που ανήκουν οργανικά στον ΟΤΑ που προκηρύσσει τις θέσεις, εφόσον πληρούν τους όρους και τις προϋπο-
θέσεις του νόμου και της προκήρυξης και υπάγονται στις 
διατάξεις του παρόντος. Οι υποψήφιοι μπορούν να υπο-
βάλουν αίτηση για πέντε (5) θέσεις κατ’ ανώτατο όριο.
δ) Η αίτηση υποψηφιότητας συνοδεύεται από αναλυ-
τικό βιογραφικό σημείωμα που συντάσσεται με ευθύνη του υποψηφίου και υπέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης. Η 
προθεσμία υποβολής των αιτήσεων ορίζεται σε δεκα-
πέντε (15) ημέρες και αρχίζει πέντε (5) ημέρες μετά από τη δημοσίευση της οικείας προκήρυξης. Σε περίπτωση 
αναντιστοιχίας όσων υπεύθυνα δηλώνει ο υποψήφιος 
στην αίτηση υποψηφιότητας και στο βιογραφικό του 
σημείωμα με όσα τηρούνται στο προσωπικό μητρώο του 
υπαλλήλου και στο αρχείο της υπηρεσίας, λαμβάνονται υπόψη όσα βεβαιώνει η οικεία Διεύθυνση προσωπικού, αφού προηγουμένως έχει καλέσει τον υποψήφιο να προ-
σκομίσει τα επιπλέον στοιχεία που υπεύθυνα δηλώνει 
ότι κατέχει. Η διαδικασία βεβαίωσης των στοιχείων της 
αίτησης υποψηφιότητας και του βιογραφικού σημειώμα-
τος του υπαλλήλου από τις οικείες Διευθύνσεις προσωπι-
κού γίνεται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δέκα (10) 
ημερών μετά από το πέρας της προθεσμίας υποβολής 
των αιτήσεων. Η βεβαίωση στοιχείων κοινοποιείται στον 
υποψήφιο, προκειμένου να μπορεί να υποβάλει ένσταση 
μέσα σε αποκλειστική προθεσμία πέντε (5) ημερών. Η 
ένσταση εξετάζεται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία (5) 
ημερών. Τα ανωτέρω στοιχεία και τα αντίγραφα των επι-
καλούμενων στοιχείων στη βεβαίωση και το βιογραφικό 
σημείωμα του υποψηφίου, που τηρούνται στο προσω-
πικό του μητρώο, αποστέλλονται αμελλητί στο αρμόδιο 
Συμβούλιο Επιλογής.
Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία επιλογής και τοπο-
θέτησης ολοκληρώνεται μέσα σε τρείς (3) μήνες από την 
έναρξη της προθεσμίας υποβολής των αιτήσεων.
ε) Οι υποψήφιοι που δεν πληρούν τους όρους του 
παρόντος και της προκήρυξης αποκλείονται από την 
περαιτέρω διαδικασία με απόφαση του Σ.Ε.Π. ή του Υπη-
ρεσιακού Συμβουλίου, η οποία καταχωρίζεται στα πρα-
κτικά και συντάσσεται σχετικός πίνακας αποκλειομένων. 
Οι λοιποί υποψήφιοι μοριοδοτούνται με βάση τις ομάδες 
κριτηρίων που προβλέπονται στις περιπτώσεις α΄ έως γ΄ 
της παραγράφου 1 του άρθρου 88 και σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στο ίδιο άρθρο. Στη συνέχεια το Σ.Ε.Π. ή το 
Υπηρεσιακό Συμβούλιο, με βάση την ανωτέρω μοριο-
δότηση, καταρτίζει πίνακα κατάταξης για κάθε προκη-ρυσσόμενη θέση κατά φθίνουσα σειρά βαθμολογίας. Ο 
πίνακας αυτός και ο πίνακας αποκλειομένων αναρτώνται 
στην ιστοσελίδα του φορέα που προκηρύσσει τις θέσεις. 
Κατά των πινάκων αυτών υποβάλλονται ενστάσεις ενώ-πιον του Σ.Ε.Π. ή του Υπηρεσιακού Συμβουλίου μέσα σε 
αποκλειστική προθεσμία τριών (3) εργάσιμων ημερών 
από την ημερομηνία ανάρτησης των πινάκων στην ιστο-
σελίδα του φορέα. Ενστάσεις που υποβάλλονται μετά 
από το πέρας της προθεσμίας του προηγούμενου εδα-
φίου απορρίπτονται ως απαράδεκτες. Αν μετά από την 
εξέταση των ενστάσεων που υποβλήθηκαν επέλθουν 
μεταβολές στον πίνακα κατάταξης, ο αναμορφωμένος 
πίνακας για κάθε προκηρυσσόμενη θέση αναρτάται στην 
ιστοσελίδα του οικείου φορέα και βάσει του πίνακα αυ-τού καλούνται οι υποψήφιοι προς συνέντευξη.
στ) Ακολουθεί η διεξαγωγή της δομημένης συνέντευ-
ξης της περίπτωσης δ΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 88 από το Σ.Ε.Π.. Στη συνέντευξη καλούνται οι επτά (7) 
πρώτοι υποψήφιοι κάθε πίνακα κατάταξης. Αφού πραγ-
ματοποιηθεί η μοριοδότηση με βάση και το κριτήριο της 
δομημένης συνέντευξης, εξάγεται η τελική βαθμολογία, 
σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 88 και κα-
ταρτίζονται οι πίνακες κατάταξης.
7. Όσοι επιλέγονται από το Ειδικό Υπηρεσιακό Συμ-
βούλιο, τα Σ.Ε.Π. και τα Υπηρεσιακά Συμβούλια τοποθε-
τούνται Προϊστάμενοι σε αντίστοιχου επιπέδου οργανι-
κές μονάδες για θητεία τριών (3) ετών με απόφαση του 
οικείου οργάνου, η οποία εκδίδεται το αργότερο μέσα 
σε δέκα (10) ημέρες από τη γνωστοποίηση της επιλογής 
τους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 951 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
Αν υπάλληλος άλλου ΟΤΑ επιλεγεί ως Προϊστάμενος 
Γενικής Διεύθυνσης, με την τοποθέτησή του αποσπάται αυτοδικαίως στην υπηρεσία για την οποία έχει επιλεγεί.
Οι Προϊστάμενοι των οποίων η θητεία έχει λήξει εξα-
κολουθούν και ασκούν τα καθήκοντά τους ως την επα-
νατοποθέτησή τους ως Προϊσταμένων ή την τοποθέτηση 
νέου Προϊσταμένου.
8. Με απόφαση του οικείου οργάνου, ο Προϊστάμενος 
παύεται υποχρεωτικά πριν από τη λήξη της θητείας του, 
αν συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις:
α) αν καταδικασθεί τελεσιδίκως για τα αναφερόμενα 
στην περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 16 αδικήματα,
β) αν στερηθεί λόγω καταδίκης τα πολιτικά του δικαι-
ώματα και για όσο χρόνο διαρκεί η στέρηση αυτή,
γ) αν υποβληθεί σε στερητική δικαστική συμπαράστα-
ση, πλήρη ή μερική, ή σε επικουρική δικαστική συμπα-ράσταση, πλήρη ή μερική, ή σε συνδυασμό των δύο,
δ) αν τεθεί σε διαθεσιμότητα ή αργία, ή του επιβλη-
θεί τελεσίδικα οποιαδή ποτε πειθαρχική ποινή ανώτε-
ρη του προστίμου αποδοχών τεσσάρων (4) μηνών για 
οποιοδήποτε πειθαρχικό παράπτωμα μέχρι τη διαγραφή 
της ποινής κατά το άρθρο 145 του Κώδικα Κατάστασης 
Δημοσίων Πολιτικών και Διοικητικών Υπαλλήλων και 
Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ.. 
Με απόφαση του κατά περίπτωση οικείου οργάνου, η 
οποία εκδίδεται ύστερα από σύμφωνη γνώμη του Ειδι-
κού Υπηρεσιακού Συμβουλίου, του Σ.Ε.Π. ή του Υπηρεσι-
ακού Συμβουλίου, ο Προϊστάμενος οργανικής μονάδας 
παύεται από τα καθήκοντά του πριν από τη λήξη της 
θητείας του για σοβαρό υπηρεσιακό λόγο που αφορά 
σε πλημμελή άσκηση των καθηκόντων του. Ο Προϊστά-
μενος μπορεί, επίσης, να απαλλαγεί από τα καθήκοντά 
του με αίτησή του, ύστερα από απόφαση του Ειδικού 
Υπηρεσιακού Συμβουλίου, του Σ.Ε.Π. ή του Υπηρεσια-
κού Συμβουλίου, το οποίο συνεκτιμά τις υπηρεσιακές 
ανάγκες.
9. Αν κενωθεί ή συσταθεί θέση Προϊσταμένου, η θέση 
προκηρύσσεται το αργότερο εντός δεκαπέντε (15) ημε-ρών και η διαδικασία τοποθέτησης Προϊσταμένου ολο-κληρώνεται το αργότερο εντός δύο (2) μηνών από την 
προκήρυξη της θέσης. Ο νέος Προϊστάμενος επιλέγεται 
για πλήρη θητεία. Έως την τοποθέτηση νέου Προϊστα-
μένου εφαρμόζεται το άρθρο 100 του παρόντος Κώδικα 
περί αναπλήρωσης Προϊσταμένων.
Ειδικά στην περίπτωση που κενωθεί θέση Προϊστα-
μένου κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους της θητεί-
ας, στην κενωθείσα θέση τοποθετείται για το υπόλοιπο 
της θητείας ο επόμενος στον οικείο πίνακα κατάταξης, 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στο τελευταίο εδάφιο της 
παραγράφου 6, εφόσον δεν έχει τοποθετηθεί σε άλλη 
θέση ευθύνης του ιδίου επιπέδου.
10. Αν δεν υποβληθούν αιτήσεις, το αρμόδιο όργανο 
τοποθετεί υπάλληλο π ου πληροί τις νόμιμες προϋποθέ-
σεις και υπηρετεί στον τόπο που θα ασκήσει καθήκοντα 
Προϊσταμένου.
11. Όσοι Προϊστάμενοι Τμημάτων δεν έχουν ασκήσει 
κατά το παρελθόν καθήκοντα Προϊσταμένου παρακο-
λουθούν υποχρεωτικά σχετικό πρόγραμμα επιμόρφω-σης του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυ-
τοδιοίκησης μετά από την τοποθέτησή τους.
12. Υπάλληλος που επιλέγεται και τοποθετείται Προϊ-
στάμενος, σύμφωνα με τον παρόντα, δεν έχει δικαίωμα 
υποβολής αίτησης υποψηφιότητας για την επιλογή του 
σε θέση ευθύνης ίδιου ή κατώτερου επιπέδου, εφόσον δεν έχει διανύσει τα δύο τρίτα (2/3) της προβλεπόμενης θητείας του κατά την ημερομηνία λήξης της προθεσμί-
ας υποβολής υποψηφιοτήτων στις προκηρυσσόμενες 
θέσεις ευθύνης.
13. Δικαίωμα υποβολής αίτησης υποψηφιότητας για 
επιλογή σε θέση ευθύνης οποιουδήποτε επιπέδου δεν 
έχει προϊστάμενος που παύεται ή απαλλάσσεται από τα καθήκοντά του, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρά-
γραφο 7, πριν από την πάροδο δύο (2) ετών από την 
απόφαση παύσης ή απαλλαγής του.».
ε) Στο άρθρο 100 προστίθεται παράγραφος 7 ως εξής: 
«7. Σε περίπτωση κατάργησης και συγχώνευσης ορ-
γανικών μονάδων, ο Προϊστάμενος της νέας οργανικής 
μονάδας επιλέγεται μεταξύ όσων ασκούσαν καθήκοντα 
Προϊσταμένου στις οργανικές μονάδες που καταργήθη-
καν ή συγχωνεύθηκαν, έπειτα από διαδικασία επιλογής. 
Προϊστάμενος τοποθετείται εκείνος που έλαβε την υψη-
λότερη τελική βαθμολογία.».
2. Τα άρθρα 87 έως 89 του ν. 3584/2007, όπως τρο-
ποποιούνται με τις διατάξεις του παρόντος, αφορούν 
σε προκηρύξεις που εκδίδονται μετά από την έναρξη 
ισχύος του παρόντος. Eκκρεμείς προκηρύξεις για την 
επιλογή Προϊσταμένων οργανικών μονάδων στους ΟΤΑ 
α΄ βαθμού δεν ολοκληρώνονται μετά από την έναρξη 
ισχύος του παρόντος. 
Άρθρο 47
Ρυθμίσεις θεμάτων αδειών
1.α) Οι παράγραφοι 2, 3 και 4 του άρθρου 50 του 
ν. 3528/2007 αντικαθίστανται ως εξής:
«2. Υπάλληλοι που πάσχουν ή έχουν σύζυγο ή τέκνο 
που πάσχει από νόσημα, το οποίο απαιτεί τακτικές με-
ταγγίσεις αίματος ή χρήζει περιοδικής νοσηλείας, δι-
καιούνται ειδική άδεια με αποδοχές έως είκοσι δύο (22) εργάσιμες ημέρες τον χρόνο. Η ειδική άδεια του προη-
γούμενου εδαφίου χορηγείται και σε υπαλλήλους που 
έχουν τέκνα που πάσχουν από βαριά νοητική στέρηση ή σύνδρομο Down ή Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή 
(Δ.Α.Δ.), εφόσον αυτά είναι ανήλικα ή ενήλικα που δεν 
εργάζονται λόγω των παθήσεων αυτών. Σε περίπτωση που ο υπάλληλος δικαιούται την ειδική άδεια για περισ-
σότερα από ένα πάσχοντα πρόσωπα σύμφωνα με τις 
διατάξεις της παρούσας, η ειδική άδεια με αποδοχές 
προσαυξάνεται κατ’ ανώτατο όριο σε τριάντα δύο (32) εργάσιμες ημέρες τον χρόνο. Σε περίπτωση που για το 
ίδιο πάσχον πρόσωπο δικαιούχοι της άδειας είναι περισ-
σότεροι του ενός υπάλληλοι, η ειδική άδεια με αποδοχές 
προσαυξάνεται κατ’ ανώτατο όριο σε τριάντα δύο (32) 
εργάσιμες ημέρες τον χρόνο για το σύνολο των δικαιού-
χων υπαλλήλων αθροιστικά. Με δήλωση των συνδικαι-ούχων υπαλλήλων καθορίζεται ο αριθμός των ημερών 
που θα λάβει κάθε δικαιούχος υπάλληλος από το σύνολο 
των τριάντα δύο (32) εργασίμων ημερών τον χρόνο που 
δικαιούνται για το ίδιο πάσχον πρόσωπο αθροιστικά. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 952 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
3. Υπάλληλοι που δεν υπάγονται στην παράγραφο 2 
και έχουν ποσοστό αναπηρίας πενήντα τοις εκατό (50%) 
και άνω, ή ανήλικα ή ενήλικα τέκνα, τα οποία δεν εργάζο-
νται λόγω της αναπηρίας αυτής, με ποσοστό αναπηρίας 
πενήντα τοις εκατό (50%) και άνω, δικαιούνται ειδική 
άδεια έξι (6) εργάσιμων ημερών με αποδοχές κάθε χρό-
νο, επιπλέον της κανονικής. Σε περίπτωση που ο υπάλ-
ληλος δικαιούται την ειδική άδεια για περισσότερα από 
ένα πάσχοντα πρόσωπα, σύμφωνα με τις διατάξεις της 
παρούσας, η ειδική άδεια με αποδοχές προσαυξάνεται 
κατ’ ανώτατο όριο σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες τον 
χρόνο. Σε περίπτωση που για το ίδιο πάσχον πρόσωπο 
δικαιούχοι της άδειας είναι περισσό τεροι του ενός υπάλ-
ληλοι, η ειδική άδεια με αποδοχές προσαυξάνεται κατ’ 
ανώτατο όριο σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες τον χρόνο 
για το σύνολο των δικαιούχων υπαλλήλων αθροιστικά. 
Με δήλωση των συνδικαιούχων υπαλλήλων καθορίζεται 
ο αριθμός των ημερών που θα λάβει κάθε δικαιούχος 
υπάλληλος από το σύνολο των δέκα (10) εργάσιμων 
ημερών τον χρόνο που δικαιούνται για το ίδιο πάσχον 
πρόσωπο αθροιστικά.
4. Οι άδειες των παραγράφων 2 και 3 χορηγούνται, υπό 
τις προϋποθέσεις που ορίζον ται σε αυτές, και σε υπαλ-
λήλους που έχουν οριστεί δικαστικοί συμπαραστάτες 
και τους έχει ανατεθεί δικαστικώς και η επιμέλεια των 
προσώπων αυτών, εφόσον η καθημερινή φροντίδα των 
προσώπων αυτών δεν παρέχεται από αρμόδια ιδρύματα 
και φορείς κοινωνικής πρόνοιας. Σε περίπτωση που η 
φροντίδα των προσώπων αυτών παρέχεται από αρμόδια 
ιδρύματα και φορείς κοινωνικής πρόνοιας, οι υπάλλη-
λοι του προηγούμενου εδαφίου δικαιούνται, κατά περί-
πτωση, το ήμισυ των προβλεπομένων αδειών των πα-
ραγράφων 2 και 3, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται 
σε αυτές. Η άδεια της παραγράφου 2 χορηγείται στους 
δικαστικούς συμπαραστάτες και σε περίπτωση που οι 
συμπαραστατούμενοι πάσχουν από ανοϊκή συνδρομή, εφόσον πληρούνται και οι λοιπές προϋποθέσεις.» 
β) Οι παράγραφοι 2, 3 και 4 του άρθρου 57 του 
ν. 3584/2007 αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Υπάλληλοι που πάσχουν ή έχουν σύζυγο ή τέκνο 
που πάσχει από νόσημα, το οποίο απαιτεί τακτικές με-
ταγγίσεις αίματος ή χρήζει περιοδικής νοσηλείας, δι-
καιούνται ειδική άδεια με αποδοχές έως είκοσι δύο (22) εργάσιμες ημέρες τον χρόνο. Η ειδική άδεια του προη-
γούμενου εδαφίου χορηγείται και σε υπαλλήλους που 
έχουν τέκνα που πάσχουν από βαριά νοητική στέρηση ή σύνδρομο Down ή Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή 
(Δ.Α.Δ.), εφόσον αυτά είναι ανήλικα ή ενήλικα που δεν 
εργάζονται λόγω των παθήσεων αυτών. Σε περίπτωση που ο υπάλληλος δικαιούται την ειδική άδεια για περισ-
σότερα από ένα πάσχοντα πρόσωπα σύμφωνα με τις 
διατάξεις της παρούσας, η ειδική άδεια με αποδοχές 
προσαυξάνεται κατ’ ανώτατο όριο σε τριάντα δύο (32) 
εργάσιμες ημέρες τον χρόνο. Σε περίπτωση που για το 
ίδιο πάσχον πρόσωπο δικαιούχοι της άδειας είναι περισ-
σότεροι του ενός υπάλληλοι, η ειδική άδεια με αποδοχές 
προσαυξάνεται κατ’ ανώτατο όριο σε τριάντα δύο (32) 
εργάσιμες ημέρες τον χρόνο για το σύνολο των δικαιού-
χων υπαλλήλων αθροιστικά. Με δήλωση των συνδικαι-ούχων υπαλλήλων καθορίζεται ο αριθμός των ημερών που θα λάβει κάθε δικαιούχος υπάλληλος από το σύνολο 
των τριάντα δύο (32) εργασίμων ημερών τον χρόνο που 
δικαιούνται για το ίδιο πάσχον πρόσωπο αθροιστικά. 
3. Υπάλληλοι που δεν υπάγονται στην παράγραφο 2 
και έχουν ποσοστό αναπηρίας πενήντα τοις εκατό (50%) 
και άνω, ή ανήλικα ή ενήλικα τέκνα, τα οποία δεν εργάζο-
νται λόγω της αναπηρίας αυτής, με ποσοστό αναπηρίας 
πενήντα τοις εκατό (50%) και άνω, δικαιούνται ειδική 
άδεια έξι (6) εργάσιμων ημερών με αποδοχές κάθε χρόνο 
επιπλέον της κανονικής. Σε περίπτωση που ο υπάλλη-
λος δικαιούται την ειδική άδεια για περισσότερα από 
ένα πάσχοντα πρόσωπα, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας, η ειδική άδεια με αποδοχές προσαυξάνεται 
κατ’ ανώτατο όριο σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες τον 
χρόνο. Σε περίπτωση που για το ίδιο πάσχον πρόσωπο 
δικαιούχοι της άδειας είναι περισσό τεροι του ενός υπάλ-
ληλοι, η ειδική άδεια με αποδοχές προσαυξάνεται κατ’ 
ανώτατο όριο σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες τον χρόνο 
για το σύνολο των δικαιούχων υπαλλήλων αθροιστικά. 
Με δήλωση των συνδικαιούχων υπαλλήλων καθορίζεται 
ο αριθμός των ημερών που θα λάβει κάθε δικαιούχος 
υπάλληλος από το σύνολο των δέκα (10) εργάσιμων 
ημερών τον χρόνο που δικαιούνται για το ίδιο πάσχον 
πρόσωπο αθροιστικά.
4. Οι άδειες των παραγράφων 2 και 3 χορηγούνται, 
υπό τις προϋποθέσεις που ορ ίζονται σε αυτές, και σε 
υπαλλήλους που έχουν οριστεί δικαστικοί συμπαραστά-
τες και τους έχει ανατεθεί δικαστικώς και η επιμέλεια 
των προσώπων αυτών, εφόσον η καθημερινή φροντί-
δα των προσώπων αυτών δεν παρέχεται από αρμόδια 
ιδρύματα και φορείς κοινωνικής πρόνοιας. Σε περίπτωση 
που η φροντίδα των προσώπων αυτών παρέχεται από 
αρμόδια ιδρύματα και φορείς κοινωνικής πρόνοιας, οι 
υπάλληλοι του προηγούμενου εδαφίου δικαιούνται κατά 
περίπτωση το ήμισυ των προβλεπόμενων αδειών των 
παραγράφων 2 και 3, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζο-
νται σε αυτές. Η άδεια της παραγράφων 2 χορηγείται 
στους δικαστικούς συμπαραστάτες και σε περίπτωση 
που οι συμπαραστατούμενοι πάσχουν από ανοϊκή συν-
δρομή, εφόσον πληρούνται και οι λοιπές προϋποθέσεις.» 
2. α) Η παράγραφος 5 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«5. Υπάλληλος, ο οποίος ανταποκρίνεται σε πρόσκλη-
ση από υπηρεσία αιμοληψίας για κάλυψη έκτακτης ανά-
γκης, καθώς και υπάλληλος, ο οποίος μετέχει σε οργα-
νωμένη ομαδική αιμοληψία ή σε διαδικασία παροχής 
αιμοπεταλίων, δικαιούται ειδικής άδειας απουσίας με 
πλήρεις αποδοχές δύο (2) ημερών για έξι (6) αιμοληψίες 
ή παροχές αιμοπεταλίων τον χρόνο κατ’ ανώτατο όριο.»
β) Η παράγραφος 5 του άρθρου 57 του ν. 3584/2007) 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«5. Υπάλληλος, ο οποίος ανταποκρίνεται σε πρόσκλη-
ση από υπηρεσία αιμοληψίας για κάλυψη έκτακτης ανά-
γκης, καθώς και υπάλληλος, ο οποίος μετέχει σε οργα-
νωμένη ομαδική αιμοληψία ή σε διαδικασία παροχής 
αιμοπεταλίων, δικαιούται ειδικής άδειας απουσίας με 
πλήρεις αποδοχές δύο (2) ημερών για έξι (6) αιμοληψίες 
ή παροχές αιμοπεταλίων τον χρόνο κατ’ ανώτατο όριο.»
3. α) Στο άρθρο 50 του ν. 3528/2007 προστίθενται πα-
ράγραφοι 9 και 10 ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 953 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
«9. Χορηγείται μία (1) ημέρα τον χρόνο με αποδοχές 
για ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο. Η άδεια χορηγείται 
έπειτα από βεβαίωση του θεράποντος ιατρού.
10. Υπάλληλοι που έχουν σύζυγο ή ανήλικο τέκνο που 
πάσχει από κακοήθεις νεοπλασίες, όπως λευχαιμίες, λεμ-
φώματα και συμπαγείς όγκους, και ακολουθεί θεραπεί-
ες με χημικούς ή ανοσοτροποποιητικούς παράγοντες ή ακτινοθεραπεία δικαιούνται ειδικής άδειας, η οποία κα-λύπτει την ημέρα της θεραπείας και την επόμενη αυτής. 
Η άδεια αυτή χορηγείται κατόπιν σχετικής βεβαίωσης 
περί πραγματοποίησης της θεραπείας και μετά από την 
εξάντληση των δικαιούμενων αδειών κατά περίπτωση 
των παραγράφων 2 και 3.» 
β) Στο άρθρο 57 του ν. 3584/2007 προστίθενται πα-
ράγραφοι 9 και 10 ως εξής:
«9. Χορηγείται μία (1) ημέρα τον χρόνο με αποδοχές 
για ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο. Η άδεια χορηγείται 
έπειτα από βεβαίωση του θεράποντος ιατρού.
10. Υπάλληλοι που έχουν σύζυγο ή ανήλικο τέκνο που 
πάσχει από κακοήθεις νεοπλασίες, όπως λευχαιμίες, λεμ-
φώματα και συμπαγείς όγκους, και ακολουθεί θεραπεί-
ες με χημικούς ή ανοσοτροποποιητικούς παράγοντες ή ακτινοθεραπεία δικαιούνται ειδικής άδειας, η οποία κα-λύπτει την ημέρα της θεραπείας και την επόμενη αυτής. 
Η άδεια αυτή χορηγείται κατόπιν σχετικής βεβαίωσης 
περί πραγματοποίησης της θεραπείας και μετά από την 
εξάντληση των δικαιούμενων αδειών κατά περίπτωση 
των παραγράφων 2 και 3.»
4. α) Η παράγραφος 2 του άρθρου 53 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«2. Ο χρόνος εργασίας του υπάλληλου που είναι γονέας 
μειώνεται κατά δύο (2) ώρες ημερησίως, εφόσον έχει 
τέκνα ηλικίας έως δύο (2) ετών, και κατά μία (1) ώρα, 
εφόσον έχει τέκνα ηλικίας από δύο (2) έως τεσσάρων 
(4) ετών. Υπάλληλος που είναι γονέας δικαιούται εννέα 
(9) μήνες άδεια με αποδοχές για ανατροφή παιδιού, 
εφόσον δεν κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου που 
προβλέπεται στο προηγούμενο εδάφιο. Υπάλληλος που 
υιοθετεί ή αναδέχεται τέκνο ηλικίας έως τεσσάρων (4) 
ετών, δικαιούται, κατ’ εξαίρεση, τη χορήγηση του συνό-
λου της άδειας των εννέα (9) μηνών που προβλέπεται 
στην παρούσα, εφόσον, μετά από την άδεια της παρα-
γράφου 9 και μέχρι το τέκνο να συμπληρώσει την ηλικία 
των τεσσάρων (4) ετών, αιτηθεί να του χορηγηθεί η συ-
νεχόμενη άδεια έναντι της διευκόλυνσης του μειωμένου 
ωραρίου. Εάν μέχρι τη συμπλήρωση των τεσσάρων (4) 
ετών απομένει διάστημα μικρότερο των εννέα (9) μηνών, 
χορηγείται άδεια για το διάστημα που υπολείπεται.
Για τον γονέα που είναι άγαμος ή χήρος ή διαζευγμέ-
νος ή έχει αναπηρία 67% και άνω, το κατά μία (1) ώρα 
μειωμένο ωράριο του πρώτου εδαφίου ή η άδεια του 
δεύτερου εδαφίου προσαυξάνονται κατά έξι (6) μήνες 
ή έναν (1) μήνα, αντίστοιχα.
Ο χρόνος εργασίας γονέα υπαλλήλου μειώνεται κατά 
μία (1) ώρα ημερησίως για δύο (2) επιπλέον χρόνια, μετά 
από την απόκτηση τέταρτου τέκνου, ανεξαρτήτως της 
άδειας ή της διευκόλυνσης που έχει επιλεγεί προηγου-μένως. Το ίδιο δικαίωμα θεμελιώνεται και μετά από την απόκτηση κάθε τέκνου μετά το τέταρτο.Υπάλληλος που αποκτά δίδυμα, τρίδυμα ή και περισ-
σότερα τέκνα δικαιούται επιπλέον άδεια ανατροφής έξι 
(6) μηνών με αποδοχές για κάθε τέκνο πέραν του ενός.».
β) Η παράγραφος 2 του άρθρου 60 του ν. 3584/2007 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«2. Ο χρόνος εργασίας του υπαλλήλου που είναι γονέας 
μειώνεται κατά δύο (2) ώρες ημερησίως, εφόσον έχει 
τέκνα ηλικίας έως δύο (2) ετών, και κατά μία (1) ώρα, 
εφόσον έχει τέκνα ηλικίας από δύο (2) έως τεσσάρων (4) 
ετών. Υπάλληλος που είναι γονέας δικαιούται εννέα (9) 
μήνες άδεια με αποδοχές για ανατροφή παιδιού, εφόσον 
δεν κάνει χρήση του μειωμένου ωραρίου που προβλέπε-
ται στο προηγούμενο εδάφιο. Υπάλληλος που υιοθετεί ή 
αναδέχεται τέκνο ηλικίας έως τεσσάρων (4) ετών, δικαι-
ούται κατ’ εξαίρεση τη χορήγηση του συνόλου της άδειας 
των εννέα (9) μηνών που προβλέπεται στην παρούσα, 
εφόσον, μετά από την άδεια της παραγράφου 9 και μέ-χρι το τέκνο να συμπληρώσει την ηλικία των τεσσάρων (4) ετών, αιτηθεί να του χορηγηθεί η συνεχόμενη άδεια 
έναντι της διευκόλυνσης του μειωμένου ωραρίου. Εάν 
μέχρι τη συμπλήρωση των τεσσάρων (4) ετών απομένει 
διάστημα μικρότερο των εννέα (9) μηνών, χορηγείται 
άδεια για το διάστημα που υπολείπεται.
Για τον γονέα που είναι άγαμος ή χήρος ή διαζευγμέ-
νος ή έχει αναπηρία 67% και άνω, το κατά μία (1) ώρα 
μειωμένο ωράριο του πρώτου εδαφίου ή η άδεια του 
δεύτερου εδαφίου προσαυξάνονται κατά έξι (6) μήνες 
ή έναν (1) μήνα, αντίστοιχα.
Ο χρόνος εργασίας γονέα υπαλλήλου μειώνεται κατά 
μία (1) ώρα ημερησίως για δύο (2) επιπλέον έτη, μετά από 
την απόκτηση τέταρτου τέκνου, ανεξαρτήτως της άδειας 
ή της διευκόλυνσης που έχει επιλεγεί προηγουμένως. Το 
ίδιο δικαίωμα θεμελιώνεται και μετά από την απόκτηση κάθε τέκνου μετά το τέταρτο.
Υπάλληλος που αποκτά δίδυμα, τρίδυμα ή και περισ-
σότερα τέκνα δικαιούται επιπλέον άδεια ανατροφής έξι 
(6) μηνών με αποδοχές για κάθε τέκνο πέραν του ενός.».
5. α) Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 
53 του ν. 3528/2007 αντικαθίσταται ως εξής: 
«3. Αν και οι δύο γονείς είναι υπάλληλοι, με κοινή τους 
δήλωση που κατατίθεται στις υπηρεσίες τους, καθορί-
ζεται ποιος από τους δύο θα κάνει χρήση των διευκο-
λύνσεων του παρόντος, εκτός αν με τη δήλωση αυτή 
καθορίσουν χρονικά διαστήματα που ο καθένας θα κάνει 
χρήση, μέσα στα οριζόμενα κατά περίπτωση ηλικιακά 
όρια του τέκνου.».
β) Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 
60 του ν. 3584/2007 αντικαθίσταται ως εξής: 
«3. Αν και οι δύο γονείς είναι υπάλληλοι, με κοινή τους 
δήλωση που κατατίθεται στις υπηρεσίες τους, καθορί-
ζεται ποιος από τους δύο θα κάνει χρήση των διευκο-
λύνσεων του παρόντος, εκτός αν με τη δήλωση αυτή 
καθορίσουν χρονικά διαστήματα που ο καθένας θα κάνει 
χρήση, μέσα στα οριζόμενα κατά περίπτωση ηλικιακά 
όρια του τέκνου.».
6. Η παράγραφος 3 της υπ’ αριθμ. ΔΙΔΑΔ/Φ.53/ 1379/
οικ.4727/19.2.2008 απόφασης του Υπουργού Εσωτερι-κών (Β΄ 315) αντικαθίσταται ως εξής: 
«3. Εάν, με υπαιτιότητα του υπαλλήλου, διακοπεί η φοί-
τηση ή παρέλθει άπρακτη η εξάμηνη προθεσμία κατά-
θεσης του τίτλου όπως προβλέπεται στην προηγούμενη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 954 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
παράγραφο, ο υπάλληλος υποχρεούται να επιστρέψει 
στην υπηρεσία του την προσαύξηση των αποδοχών που 
έλαβε κατά το χρονικό διάστημα της άδειας, με τους νό-
μιμους τόκους, και ο χρόνος της άδειας υπηρεσιακής 
εκπαίδευσης δεν υπολογίζεται ως χρόνος πραγματικής 
δημόσιας υπηρεσίας. Η επιστροφή αποδοχών ενεργείται 
με πράξη του αρμόδιου για την εκκαθάριση και πληρωμή 
των δαπανών οργάνου, το οποίο οφείλει να ενημερώσει 
ο Προϊστάμενος της υπηρεσίας προσωπικού ή της υπη-
ρεσίας που υπηρετεί ο υπάλληλος. Σε περίπτωση άρνη-
σης επιστροφής των ανωτέρω αποδοχών, η είσπραξη 
γίνεται με τη διαδικασία είσπραξης δημοσίων εσόδων. 
Εάν η διακοπή ή μη κατάθεση του τίτλου σπουδών στην 
υπηρεσία δεν οφείλεται σε υπ αιτιότητα του υπαλλήλου, 
όπως ιδίως λόγω ασθένειας, ο υπάλληλος απαλλάσσε-
ται από την κατά τα ανωτέρω υποχρέωση επιστροφής 
αποδοχών.».
7. Στο π.δ. 410/1988 (Α΄ 191) επέρχονται οι εξής τρο-
ποποιήσεις:
α) Το άρθρο 21 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 21
Για τους απασχολούμενους με σχέση εργασίας ιδιωτι-
κού δικαίου ορισμένου χρόνου στο Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ., ΟΤΑ β΄ βαθμού και στα Ν.Π.Δ.Δ. αυτών ισχύουν αναλό-γως για τους μόνιμους διοικητικούς πολιτικούς υπαλλή-
λους τα οριζόμενα στις παραγράφους 2, 3, 4 και 5 του 
άρθρου 50 του ν. 3528/2007. Ειδικότερα, οι άδειες των παραγράφων 2, 3 και 4 του άρθρου 50 του ν. 3528/2007 χορηγούνται σε αναλογία με βάση τη διάρκεια της σύμ-βασης των υπαλλήλων.».
β) Στο τέλος του άρθρου 23 προστίθενται εδάφια ως 
εξής: 
«Ειδικά για τους απασχολούμενους με σχέση εργασί-
ας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου στο Δημόσιο, 
Ν.Π.Δ.Δ., ΟΤΑ β΄ βαθμού και στα Ν.Π.Δ.Δ. αυτών για τη διευκόλυνση παρακολούθησης της σχολικής επίδοσης των τέκνων τους και την άδεια λόγω ασθένειας των τέ-κνων τους, ισχύουν αναλόγως τα αντίστοιχα οριζόμενα 
για τους μόνιμους διοικητικούς πολιτικούς υπαλλήλους. 
Οι άδειες του προηγούμενου εδαφίου χορηγούνται σε 
αναλογία με βάση τη διάρκεια της σύμβασης των υπαλ-
λήλων.».
γ) Το άρθρο 26 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 26
Για τους απασχολούμενους με σχέση εργασίας ιδιωτι-
κού δικαίου ορισμένου χρόνου στο Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ., 
ΟΤΑ β΄ βαθμού και στα Ν.Π.Δ.Δ. αυτών ισχύουν τα ορι-
ζόμενα στο άρθρο 60 του ν. 3528/2007 για τους μόνι-
μους διοικητικούς πολιτικούς υπαλλήλους σε αναλογία με βάση τη διάρκεια της σύμβασης των υπαλλήλων.».
8. Η παράγραφος 2 του άρθρου 177 αντικαθίσταται 
ως εξής: 
«2. Ειδικά για το προσωπικό με σχέση εργασίας ιδιωτι-
κού δικαίου ορισμένου χρόνου εφαρμόζονται οι παρά-
γραφοι 1, 2, 3, 4 και 5 του άρθρου 57, οι παράγραφοι 6 και 
8 του άρθρου 60 και το άρθρο 67. Για την εφαρμογή των 
παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου 57 και των παραγράφων 6 και 
8 του άρθρου 60 και 67, οι άδειες χορηγούνται σε αναλο-
γία με βάση τη διάρκεια της σύμβασης των υπαλλήλων. Ο μισθωτός που κατά τις κείμενες διατάξεις έχει διακοπές 
εργασίας μπορεί, εφόσον συντρέχουν σοβαροί λόγοι 
ανάγκης, να λαμβάνει κανονική άδεια με αποδοχές έως 
δέκα (10) εργάσιμες ημέρες τον χρόνο. Κατά τα λοιπά, 
εφαρμόζονται οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας.».
9. Στο άρθρο 16 του ν. 2527/1997 (Α΄ 206) επέρχονται 
οι εξής τροποποιήσεις:
α) Η παράγραφος 4 αντικαθίσταται ως εξής: «4. Η μείωση του ωραρίου εργασίας κατά μία (1) ώρα 
την ημέρα, σύμφωνα με το άρθρο 5 του π.δ. 193/1988 
(Α΄ 84), προκειμένου για τακτικούς υπαλλήλους και υπαλ-
λήλους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου 
και ορισμένου χρόνου του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και 
ΟΤΑ, που έχουν παιδιά με πνευματική, ψυχική ή σωμα-
τική αναπηρία σε ποσοστό 67% και άνω ή παιδιά έως 
18 ετών που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη ινσου-λινοεξαρτώμενο ή τύπου 1 με ποσοστό αναπηρίας 50% και άνω ή σύζυγο με αναπηρία 80% και άνω, τον οποίο 
συντηρεί και φροντίζει, γίνεται χωρίς ανάλογη περικοπή 
των αποδοχών τους. Το ποσοστό αναπηρίας βεβαιούται 
σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τις κείμενες διατά-ξεις.».
β) Προστίθεται παράγραφος 6 ως εξής:
«6. Σε περίπτωση που για κάθε υπάλληλο σύμφωνα με 
τις παραγράφους 4 και 5 αντιστοιχούν περισσότερα από 
ένα πάσχοντα πρόσωπα, το ωράριο δεν μειώνεται αθροι-
στικά. Σε περίπτωση που για το ίδιο πάσχον πρόσωπο 
δικαιούχοι της διευκόλυνσης είναι περισσότεροι του ενός 
υπάλληλοι, με δήλωση των συνδικαιούχων υπαλλήλων καθορίζεται ποιος υπάλληλος θα κάνει χρήση του μειω-μένου ωραρίου. Ως τέκνα για την εφαρμογή της παρα-γράφου 4 νοούνται τα ανήλικα ή τα ενήλικα τέκνα που δεν εργάζονται λόγω της αναπηρίας, εφόσον η καθημε-
ρινή φροντίδα των προσώπων αυτών δεν παρέχεται από 
αρμόδια ιδρύματα και φορείς κοινωνικής πρόνοιας.».
10. Η παράγραφος 3 του άρθρου 8 του ν. 2880/2001 
(Α΄ 9) αντικαθίσταται ως εξής: 
«3. Η παράγραφος 4 του άρθρου 16 του ν. 2527/1997 
(Α΄ 206) εφαρμόζεται και για τους υπαλλήλους που έχουν 
με δικαστική απόφαση την επιμέλεια ατόμου με ειδι-
κές ανάγκες, καθώς και για ανάδοχους γονείς ατόμου 
με ειδικές ανάγκες, για όσο χρόνο διαρκεί η αναδοχή, 
εφόσον η καθημερινή φροντίδα των προσώπων αυτών 
δεν παρέχεται από αρμόδια ιδρύματα και φορείς κοινω-
νικής πρόνοιας.».
Άρθρο 48
Πιστοποίηση υγείας και καταλληλότητας
1. Στο άρθρο 7 του ν. 3528/2007 προστίθεται παρά-
γραφος 3 ως εξής: 
«3. Ειδικά για τα άτομα με αναπηρία που διορίζονται με 
γενικές ή ειδικές διατάξεις, η υγεία και η φυσική καταλ-
ληλότητα πιστοποιούνται από τις αρμόδιες υγειονομικές 
επιτροπές, με βάση παραπεμπτικό έγγραφο, στο οποίο 
περιγράφονται από την Υπηρεσία τα καθήκοντα της θέ-
σης που πρόκειται να αναλάβει ο υπάλληλος.». 
2. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 165 του ν. 3528/2007 
προστίθεται περίπτωση δ΄ ως εξής: 
«δ) για την πιστοποίηση της υγείας και της φυσικής 
καταλληλότητας των υποψηφίων για διορισμό ατόμων με αναπηρία.». 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 955 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
3. Η παράγραφος 2 του άρθρου 14 του ν. 3584/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Η κατάσταση της υγείας των υποψήφιων υπαλ-
λήλων, προκειμένου να είναι σε θέση να ασκήσουν τα 
καθήκοντα που προβλέπονται για τη θέση τους, πιστο-ποιείται με γνωματεύσεις παθολόγου ή γενικού ιατρού και ψυχιάτρου, οι οποίοι απασχολούνται είτε στο δημό-
σιο σύστημα υγείας είτε στον ιδιωτικό τομέα, με βάση 
παραπεμπτικό έγγραφο, στο οποίο περιγράφονται από 
την Υπηρεσία τα καθήκοντα της θέσης που πρόκειται να 
αναλάβει ο υπάλληλος.».
4. Στο άρθρο 14 του ν. 3584/2007 προστίθεται παρά-
γραφος 3 ως εξής:
«3. Ειδικά για τα άτομα με αναπηρία που διορίζονται με 
γενικές ή ειδικές διατάξεις, η υγεία και η φυσική καταλ-
ληλότητα πιστοποιούνται από τις αρμόδιες υγειονομικές 
επιτροπές, με βάση παραπεμπτικό έγγραφο, στο οποίο 
περιγράφονται από την Υπηρεσία τα καθήκοντα της θέ-
σης που πρόκειται να αναλάβει ο υπάλληλος.».
5. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται σε όλες 
τις εκκρεμείς περιπτώσεις διορισμών κατά την έναρξη 
ισχύος του παρόντος. 
Άρθρο 49
Τροποποίηση του άρθρου 186 του ν. 4635/2019
Το στοιχείο i) της παραγράφου 3 του άρθρου 186 του 
ν. 4635/2019 (Α΄ 167) αντικαθίσταται ως εξής: 
«i) οι προσλήψεις έκτακτου προσωπικού για την εκτέ-
λεση έργων με αυτεπιστασία και των υδρονομέων άρ-
δευσης, καθώς και για την αντιμετώπιση κατεπειγουσών 
ή εποχικών ή πρόσκαιρων αναγκών με σύμβαση εργασί-
ας ορισμένου χρόνου της οποίας η διάρκεια δεν υπερ-
βαίνει τους δύο (2) ή, κατ’ εξαίρεση, τους τρεις (3) μήνες, 
προκειμένου περί δημοτικών κατασκηνώσεων ή τους 
τέσσερις (4) μήνες, προκειμένου περί ναυαγοσωστών, 
προσωπικού πυρασφάλειας ή χειριστών μηχανημάτων έργου, μέσα σε συνολικό διάστημα δώδεκα (12) μηνών στους φορείς της αυτοδιοίκησης. Για τις ανωτέρω κατη-
γορίες προσωπικού εφαρμόζονται, αντίστοιχα, τα άρθρα 
206 παράγραφος 1, 209 και 211 του ν. 3584/2007.».
Άρθρο 50
Τροποποίηση του άρθρου 5 του ν. 4623/2019
Η παράγραφος 8 του άρθρου 5 του ν. 4623/2019 αντι-
καθίσταται ως εξής: 
«8. Όπου στον ν. 3852/2010, καθώς και στο άρθρο 79 
του ν. 4604/2019 αναφέρεται ο όρος «Ελεγκτής Νομι-
μότητας» ή «Επόπτης», νοείται ο «Συντονιστής Αποκε-
ντρωμένης Διοίκησης, μέχρι την έναρξη λειτουργίας των 
Αυτοτελών Υπηρεσιών Εποπτείας ΟΤΑ του άρθρου 215 του ν. 3852/2010, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 109 του ν. 4555/2018.».
Άρθρο 51
Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 4369/2016
Η περίπτωση α΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 16 του 
ν. 4369/2016 (Α΄33) αντικαθίσταται ως εξής: 
«α) Οι εκθέσεις αξιολόγησης συντάσσονται από τους 
αρμόδιους αξιολογητές υποχρεωτικά εντός του πρώτου 
εξαμήνου κάθε έτους. Η ηλεκτρονική διεξαγωγή της δια-δικασίας αξιολόγησης των υπαλλήλων και των Προϊστα-
μένων οργανικών μονάδων διενεργείται μέσω ειδικής 
πλατφόρμας, που εντάσσεται στο Μητρώο Ανθρώπινου 
Δυναμικού του Ελληνικού Δημοσίου.». 
Άρθρο 52
Νομική υποστήριξη ανθρώπινου δυναμικού δημόσιου τομέα 
1. Τα υπουργεία, οι ανεξάρτητες αρχές, οι αποκεντρω-
μένες διοικήσεις του Κράτους, οι Οργανισμοί Τοπικής 
Αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού και τα Νομικά Πρόσωπα 
Δημοσίου Δικαίου υποχρεούνται να παρέχουν νομική 
υποστήριξη στους μόνιμους και με σχέση εργασίας 
ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου υπαλλήλους που 
υπηρετούν στους φορείς τους, ενώπιον των δικαστηρί-
ων ή των δικαστικών αρχών, σε περίπτωση διενέργειας 
προκαταρκτικής εξέτασης ή άσκησης ποινικής δίωξης 
εις βάρος τους για αδικήματα που τους αποδίδεται ότι 
διέπραξαν κατά την ενάσκηση των καθηκόντων τους. Η 
ανωτέρω νομική υποστήριξη δεν παρέχεται σε περίπτω-
ση ποινικής δίωξης ύστερα από καταγγελία εκ μέρους 
της Υπηρεσίας. Η νομική υποστήριξη αφορά είτε στη 
νομική εκπροσώπηση των υπαλλήλων από πληρεξού-
σιο δικηγόρο που συμβάλλεται για τον ανωτέρω σκοπό με τους προαναφερόμενους φορείς, ανά υπόθεση, είτε 
στην κάλυψη των εξόδων εκπροσώπησης των ανωτέρω 
υπαλλήλων διά ή μετά πληρεξούσιου δικηγόρου της επι-
λογής του υπαλλήλου. 
2. Στις ανωτέρω περιπτώσεις τα έξοδα βαρύνουν 
τον προϋπολογισμό του οικείου φορέα. Η καταβολή 
των ανωτέρω δαπανών γίνεται εφόσον, για τις ποινικές υποθέσεις, εκδοθεί τελεσ ίδικη απόφαση, με την οποία 
οι υπάλληλοι κηρύσσονται αθώοι ή απαλλάσσονται των 
κατηγοριών ή τελεσίδικο βούλευμα του Δικαστικού Συμ-
βουλίου, με το οποίο παύεται οριστικά η ποινική δίωξη 
εναντίον τους ή τίθεται η υπόθεση στο αρχείο και εφόσον 
προσκομισθούν τα νόμιμα παραστατικά. Το αιτούμενο 
ποσό δεν δύναται να υπερβαίνει το τριπλάσιο του ποσού 
αναφοράς κάθε διαδικαστικής πράξης ή παρεχόμενης 
υπηρεσίας, όπως προσδιορίζεται στους πίνακες αμοιβών 
του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013, Α΄ 208).
3. Η νομική υποστήριξη των ανωτέρω υπαλλήλων συ-
ντελείται μετά από αίτηση του υπαλλήλου στην αρμόδια 
Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού, θετική εισήγηση της 
τελευταίας και απόφαση του αρμόδιου Γενικού Διευθυ-
ντή Ανθρώπινου Δυναμικού. Σε περίπτωση που δεν 
υπάρξει θετική εισήγηση, τα ως άνω έξοδα καταβάλλο-
νται εκ των υστέρων, εφόσον για τις ποινικές υποθέσεις 
εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση, με την οποία τα ως άνω 
πρόσωπα κηρύσσονται αθώα ή απαλλάσσονται των κα-
τηγοριών ή τελεσίδικο βούλευμα δικαστικού συμβουλί-
ου με το οποίο παύει οριστικά η ποινική δίωξη εναντίον 
τους ή τίθεται η υπόθεση στο αρχείο. Οι διατάξεις του 
παρόντος άρθρου εφαρμόζονται μετά την πρόβλεψη της 
σχετικής δαπάνης στους προϋπολογισμούς των οικείων 
φορέων.
Άρθρο 53
Βελτιώσεις διατάξεων πειθαρχικού δικαίου
1. α) Η παράγραφος 4 του άρθρου 104 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 956 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
«4. Εντός τρίμηνης αποκλειστικής προθεσμίας από την 
πάροδο ενός (1) έτους από τη θέση σε αργία, το πειθαρ-
χικό συμβούλιο υποχρεούται να γνωμοδοτήσει, ύστερα 
από ερώτημα του αρμόδιου διοικητικού οργάνου για τη 
συνέχιση ή μη της αργίας, άλλως η αργία αίρεται. Σε κάθε 
περίπτωση, η αργία αίρεται αυτοδικαίως μετά από την 
πάροδο διετίας από την έκδοση της απόφασης θέσης 
του υπαλλήλου σε αργία.».
β) Η παράγραφος 4 του άρθρου 108 του ν. 3584/2007 
(Α΄ 26) αντικαθίσταται ως εξής:
«4. Εντός τρίμηνης αποκλειστικής προθεσμίας από την 
πάροδο ενός (1) έτους από τη θέση σε αργία, το πειθαρ-
χικό συμβούλιο υποχρεούται να γνωμοδοτήσει, ύστερα 
από ερώτημα του αρμόδιου διοικητικού οργάνου για τη 
συνέχιση ή μη της αργίας, άλλως η αργία αίρεται. Σε κάθε 
περίπτωση, η αργία αίρεται αυτοδικαίως μετά από την 
πάροδο διετίας από την έκδοση της απόφασης θέσης 
του υπαλλήλου σε αργία.».
2. α) Η παράγραφος 2 του άρθρου 105 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Στον υπάλληλο που τελεί σε κατάσταση αργίας ή 
αναστολής άσκησης καθηκόντων καταβάλλεται το ήμισυ 
των αποδοχών του. Το υπόλοιπο ή μέρος αυτού μπορεί 
να αποδοθεί σε αυτόν, μετά από ειδικά αιτιολογημένη 
απόφαση του πειθαρχικού συμβουλίου, εφόσον απαλ-λαγεί με τελεσίδικη δικαστική απόφαση ή τιμωρηθεί με 
πειθαρχική ποινή κατώτερη από την οριστική παύση. 
Εάν ο υπάλληλος απαλλαγεί από κάθε πειθαρχική ευθύνη 
ή αποδειχθεί αβάσιμη η υπόνοια για έκνομη διαχείριση, 
επιστρέφεται το μέρος των αποδοχών που παρακρατή-
θηκε. Ειδικά στην περίπτωση αναστολής άσκησης κα-
θηκόντων το μέρος των αποδοχών που παρακρατήθηκε 
κατά τη διάρκεια αυτής επιστρέφεται σε περίπτωση που 
ο υπάλληλος δεν τεθεί σε δυνητική αργία σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 104.».
β) Η παράγραφος 2 του άρθρου 109 του ν. 3584/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Στον υπάλληλο που τελεί σε κατάσταση αργίας ή 
αναστολής άσκησης καθηκόντων καταβάλλεται το ήμισυ 
των αποδοχών του. Το υπόλοιπο ή μέρος αυτού μπορεί 
να αποδοθεί σε αυτόν, μετά από ειδικά αιτιολογημένη 
απόφαση του πειθαρχικού συμβουλίου, εφόσον απαλ-
λαγεί με τελεσίδικη δικαστική απόφαση ή τιμωρηθεί με 
πειθαρχική ποινή κατώτερη από την οριστική παύση. 
Εάν ο υπάλληλος απαλλαγεί από κάθε πειθαρχική ευθύνη 
ή αποδειχθεί αβάσιμη η υπόνοια για έκνομη διαχείριση, 
επιστρέφεται το μέρος των αποδοχών του που παρακρα-
τήθηκε. Ειδικά στην περίπτωση αναστολής άσκησης κα-
θηκόντων το μέρος των αποδοχών που παρακρατήθηκε 
κατά τη διάρκεια αυτής επιστρέφεται σε περίπτωση που 
ο υπάλληλος δεν τεθεί σε δυνητική αργία σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 108.».
3. α) Η υποπερίπτωση ιη΄ της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 107 του ν. 3528/2007 αντικαθίσταται ως εξής: «ιη) η 
άρνηση σύμπραξης, συνεργασίας, χορήγησης στοιχείων 
ή εγγράφων κατά τη διεξαγωγή έρευνας, επιθεώρησης 
ή ελέγχου από Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές, τον Δι-
οικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και τα ιδιαίτερα 
Σώματα και Υπηρεσίες Επιθεώρησης και Ελέγχου.».β) Η υποπερίπτωση λβ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
107 του ν. 3528/2007 αντικαθίσταται ως εξής: 
«λβ) Το ειδικό πειθαρχικό παράπτωμα που προβλέπε-
ται στην παράγραφο 5 του άρθρου 3 του ν. 3861/2010 
(Α΄ 112).».
4. Η περίπτωση γ΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 109 
του ν. 3528/2007 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Για τα λοιπά παραπτώματα μπορεί να επιβληθεί 
οποιαδήποτε πειθαρχική ποινή με εξαίρεση την οριστι-
κή παύση, με την επιφύλαξη του τελευταίου εδαφίου της 
περίπτωση η΄ της παραγράφου 1.».
5. Στην παράγραφο 4 του άρθρου 114 του ν. 3528/2007, 
οι λέξεις «της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 5 του άρ-
θρου 109» αντικαθίστανται από τις λέξεις «της περίπτω-
σης α΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 109».
6. α) Η περίπτωση δ΄ του άρθρου 116 του ν. 3528/2007 
καταργείται. 
β) Η περίπτωση στ΄του άρθρου 116 του ν. 3528/2007 
(Α΄ 26) αντικαθίσταται ως εξής: «ο Διοικητής της Εθνικής 
Αρχής Διαφάνειας».
7. Στην παράγραφο 3 του άρθρου 118 του ν. 3528/2007, 
οι λέξεις «με την επιφύλαξη της παραγράφου 4 του άρ-
θρου 117» διαγράφονται.
8. Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 5 του άρθρου 
118 του ν. 3528/2007 καταργείται.
9. Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 6 του άρθρου 
118 του ν. 3528/2007 καταργείται.
10. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 120 του ν. 3528/2007
οι λέξεις «με την επιφύλαξη της παραγράφου 4 του άρ-θρου 117» διαγράφονται.
11. Στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρ-
θρου 122 του ν. 3528/2007 ο αριθμός «8» αντικαθίσταται 
από τον αριθμό «9».
12. Η περίπτωση β΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 
141 του ν. 3528/2007 αντικαθίσταται ως εξής: 
«β) υπέρ της διοίκησης ή υπέρ του υπαλλήλου, κάθε 
πειθαρχικώς προϊστάμενος, οι πρόεδροι των συλλογι-
κών οργάνων του άρθρου 119, ο Υπουργός, καθώς και ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας».
13. Η παράγραφος 7 του άρθρου 141 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
«7. Η ένσταση κατά των αποφάσεων των πειθαρχικώς 
Προϊσταμένων κατατίθεται, με ποινή απαραδέκτου, στο 
αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο, συντασσόμενης έκθε-σης, αυτοπροσώπως ή με συστημένη αλληλογραφία. Η 
ένσταση κατά αποφάσεων του πειθαρχικού συμβουλί-
ου που έκρινε σε πρώτο βαθμό κατατίθεται, με ποινή 
απαραδέκτου, σε αυτό αυτοπροσώπως ή με συστημένη 
αλληλογραφία και συντάσσεται σχετική έκθεση. Το πει-
θαρχικό συμβούλιο διαβιβάζει την ένσταση αμελλητί 
στο Δευτεροβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο με τον πλή-
ρη φάκελο της πειθαρχικής υπόθεσης. Η ένσταση του 
Διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας αποστέλλεται 
σε κάθε περίπτωση με συστημένη αλληλογραφία στο 
αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο για τη σύνταξη έκθεσης 
κατάθεσης. Στις περιπτώσεις αποστολής της ένστασης 
με συστημένη αλληλογραφία, ως ημερομηνία κατάθε-
σης λογίζεται η ημερομηνία κατάθεσης της συστημένης 
αλληλογραφίας στο Ταχυδρομικό Κατάστημα.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 957 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
14. Η παράγραφος 8 του άρθρου 141 του ν. 3528/2007 
τροποποιείται ως εξής: 
«8. Οι αποφάσεις των πειθαρχικών συμβουλίων που 
εκδίδονται μετά την 9η Μαΐου 2013 και επιβάλλουν τις 
πειθαρχικές ποινές του υποβιβασμού και της οριστικής παύσης δεν υπόκεινται σε ένσταση από τον υπάλληλο 
που τιμωρήθηκε ενώπιον του Δευτεροβάθμιου Πειθαρ-
χικού Συμβουλίου αλλά σε προσφυγή ενώπιον του Συμ-
βουλίου της Επικρατείας.»
15. Η παράγραφος 1 του άρθρου 142 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«1. Δικαίωμα προσφυγής ενώπιον του Συμβουλίου της 
Επικρατείας έχουν οι μόνιμοι υπάλληλοι κατά των απο-
φάσεων του Δευτεροβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου 
και των πειθαρχικών συμβουλίων που επιβάλλουν τις 
πειθαρχικές ποινές του υποβιβασμού ή της οριστικής 
παύσης.».
16. Η παράγραφος 3 του άρθρου 142 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Δικαίωμα προσφυγής ενώπιον του Συμβουλίου της 
Επικρατείας έχει ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφά-
νειας με αίτημα την επιβολή της πειθαρχικής ποινής της 
οριστικής παύσης και ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου 
κατά τα ειδικώς οριζόμενα στις διατάξεις περί πειθαρχι-
κής αρμοδιότητας του Διοικητή της Αρχής.».
17. Η παράγραφος 8 του άρθρου 146Α του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
«8. Τα πειθαρχικά συμβούλια είναι υποχρεωμένα να 
ενημερώνουν ανά τετράμηνο το Δευτεροβάθμιο Πει-
θαρχικό Συμβούλιο για την πορεία και την έκβαση των 
πειθαρχικών υποθέσεων, από την εισαγωγή τους σε αυτά 
μέχρι την έκδοση της πειθαρχικής απόφασης.».
18. Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 13 του άρ-
θρου 146Α του ν. 3528/2007 αντικαθίσταται ως εξής:
«Τα τμήματα του Δευτεροβάθμιου Πειθαρχικού Συμ-
βουλίου βρίσκονται σε απαρτία όταν είναι παρόντα τέσ-
σερα (4) τουλάχιστον μέλη τους, στα οποία απαραιτήτως 
περιλαμβάνεται ο Πρόεδρος ή ο αναπληρωτής του.».
19. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 146Β του 
ν. 3528/2007 προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Γ ραμματέας του πειθαρχικού συμβουλίου ορίζεται 
υπάλληλος κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ με βαθμό τουλάχιστον Β΄.»
20. Η παράγραφος 4 του άρθρου 146Β του ν. 3528/2007, 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και 
Οικονομικών καθορίζεται η αποζημίωση των τακτικών 
και αναπληρωματικών μελών των πειθαρχικών συμ-
βουλίων, καθώς και του γραμματέα με βάση, ιδίως, τον αριθμό των συνεδριάσεων στις οποίες μετείχαν και τον αριθμό των υποθέσεων που ολοκληρώθηκαν.».
21. Στην παράγραφο 8 του άρθρου 146Β του 
ν. 3528/2007 οι αριθμοί «11, 12, 13, 14 και 15» αντικα-
θίστανται από τους αριθμούς «12, 13, 14, 15 και 16» 
αντίστοιχα.
Άρθρο 54
Πειθαρχικές διατάξεις για τους υπαλλήλους των ΟΤΑ α΄ βαθμού 
1. Τα άρθρα 120, 121, 122 και 123 του ν. 3584/2007 
αντικαθίστανται ως εξής:«Άρθρο 120
Πειθαρχικά όργανα
Πειθαρχική εξουσία στους υπαλλήλους ασκούν:
α. οι πειθαρχικώς Προϊστάμενοί τους,
β. το διοικητικό συμβούλιο του Νομικού Προσώπου 
Δημοσίου Δικαίου, του Ιδρύματος και του Συνδέσμου 
Δήμων,
γ. το αρμόδιο πειθαρχικό συμβούλιο,δ. το Δευτεροβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο,
ε. το Συμβούλιο της Επικρατείας, τα Διοικητικά Εφετεία 
και ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας.
Άρθρο 121
Πειθαρχικώς Προϊστάμενοι
Πειθαρχικώς Προϊστάμενοι των υπαλλήλων είναι:
α. ο Δήμαρχος επί όλων των υπαγόμενων στην αρμο-
διότητά του υπαλλήλων,
β. ο Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης,γ. ο Προϊστάμενος Διεύθυνσης,δ. ο Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Ιδρύ-
ματος,
ε. ο Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Νομι-
κού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου,
στ. ο Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Συν-
δέσμου Δήμων.
Άρθρο 122
Αρμοδιότητα πειθαρχικώς Προϊσταμένων
1. Όλοι οι πειθαρχικώς Προϊστάμενοι μπορούν να επι-
βάλουν την ποινή της έγγραφης επίπληξης. Την ποινή 
του προστίμου με τους παρακάτω περιορισμούς μπο-
ρούν να επιβάλουν οι εξής:
α. ο Δήμαρχος, έως και τις αποδοχές τριών (3) μηνών,
β. ο Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Νο-
μικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, του Ιδρύματος και 
του Συνδέσμου Δήμων, έως και τις αποδοχές ενός (1) 
μηνός,
γ. ο Προϊστάμενος Γενικής Διεύθυνσης, έως και τα δύο 
τρίτα (2/3) των μηνιαίων αποδοχών,
δ. ο Προϊστάμενος Διεύθυνσης, έως και το ένα τέταρτο 
(1/4) των μηνιαίων αποδοχών.
2. Η αρμοδιότητα των πειθαρχικώς Προϊσταμένων 
είναι αμεταβίβαστη, εκτός αν από ειδική διάταξη προ-
βλέπεται διαφορετικά.
3. Αρμόδιος πειθαρχικώς Προϊστάμενος είναι εκείνος 
στον οποίο υπάγεται οργανικά ο υπάλληλος κατά τον 
χρόνο τέλεσης του παραπτώματος. Αν ο υπάλληλος 
υπηρετεί σε άλλη υπηρεσία από αυτή της οργανικής 
του θέσης, αρμόδιος πειθαρχικώς Προϊστάμενος είναι 
ο προϊστάμενος της υπηρεσίας στην οποία υπηρετεί ο 
υπάλληλος κατά τον χρόνο τέλεσης του πειθαρχικού πα-
ραπτώματος, εφόσον το πειθαρχικό παράπτωμα σχετίζε-
ται με την άσκηση καθηκόντων του στην υπηρεσία αυτή.
4. Οι πειθαρχικώς Προϊστάμενοι και το διοικητικό συμ-
βούλιο του Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, του 
Ιδρύματος και του Συνδέσμου Δήμων επιλαμβάνονται 
αυτεπαγγέλτως.
5. Αν έχουν επιληφθεί αρμοδίως περισσότεροι πειθαρ-
χικώς Προϊστάμενοι, η πειθαρχική διαδικασία συνεχίζε-ται μόνο από εκείνον που κάλεσε πρώτος σε απολογία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 958 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
τον υπάλληλο. Ο ανώτερος πειθαρχικώς Προϊστάμενος ή 
το διοικητικό συμβούλιο του Νομικού Προσώπου Δημο-
σίου Δικαίου, του Ιδρύματος και του Συνδέσμου Δήμων 
έχουν, σε κάθε περίπτωση, δικαίωμα να ζητήσουν την 
παραπομπή της πειθαρχικής υπόθεσης σε αυτούς, εφό-
σον δεν έχει εκδοθεί πειθαρχική απόφαση.
6. Αν ο πειθαρχικώς Προϊστάμενος που έχει επιληφθεί, 
κρίνει ότι το παράπτωμα επισύρει ποινή ανώτερη της 
αρμοδιότητάς του, παραπέμπει την υπόθεση σε οποιον-
δήποτε ανώτερο αυτού πειθαρχικώς Προϊστάμενο μέχρι 
και τον δήμαρχο ή το διοικητικό συμβούλιο του Νομι-
κού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, του Ιδρύματος και 
του Συνδέσμου Δήμων, αν πρόκειται για υπάλληλο του 
Νομικού Προσώπου, του Ιδρύματος και του Συνδέσμου. 
Αν ο δήμαρχος ή το διοικητικό συμβούλιο του Νομικού 
Προσώπου Δημοσίου Δικαίου, του Ιδρύματος και του 
Συνδέσμου Δήμων κρίνει ότι η προσήκουσα ποινή είναι 
ανώτερη και της δικής του αρμοδιότητας, παραπέμπει το θέμα στο Πειθαρχικό Συμβούλιο.
Άρθρο 123
Αρμοδιότητα διοικητικών συμβουλίων Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, Ιδρυμάτων και συνδέσμων δήμων
Τα διοικητικά συμβούλια των Νομικών Προσώπων 
Δημοσίου Δικαίου, των Ιδρυμάτων και των Συνδέσμων 
Δήμων μπορεί να επιβάλουν τις ποινές της έγγραφης 
επίπληξης και του προστίμου έως και τις αποδοχές τριών 
(3) μηνών.».
2. Η παράγραφος 1 του άρθρου πέμπτου του 
ν. 4057/2012 αντικαθίσταται ως εξής: 
«1. Οι διατάξεις του παρόντος που αναφέρονται σε 
θέματα αργιών, καθώς και οι διατάξεις με τις οποίες 
προβλέπονται πειθαρχικά παραπτώματα και πειθαρχι-
κές ποινές, όπως και οι διαδικαστικής φύσεως διατάξεις εφαρμόζονται αναλόγως για το μόνιμο προσωπικό των δήμων, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, ιδρυμά-
των και Συνδέσμων Δήμων. Κατ’ εξαίρεση, για τα πει-
θαρχικά όργανα και τους πειθαρχικώς Προϊσταμένους, 
καθώς και την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους εφαρμό-
ζονται τα άρθρα 120 έως 123 του ν. 3584/2007. Ειδικό 
πειθαρχικό παράπτωμα για τους υπαλλήλους των ΟΤΑ α΄ 
βαθμού αποτελεί η άρνησή τους να φέρουν τα μέσα ατο-
μικής προστασίας που τους χορηγεί η υπηρεσία κατά τον 
χρόνο της εργασίας τους και η μη προσέλευσή τους στον 
προληπτικό ιατρικό έλεγχο. Η μη χορήγηση των μέσων 
ατομικής προστασίας στους δικαιούχους υπαλλήλους 
συνιστά σοβαρή παράβαση καθήκοντος του αρμόδιου οργάνου, η οποία τιμωρείται πειθαρχικώς.».
Άρθρο 55
Τροποποίηση του άρθρου 67 του Κώδικα 
Κατάστασης Δημόσιων Πολιτικών Διοικητικών 
Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. 
(ν. 3528/2007) 
Η παράγραφος 2 του άρθρου 67 του ν. 3528/2007 
αντικαθίσταται ως εξής:
«2.Δεν επιτρέπεται μετάθεση υπαλλήλου χωρίς αίτησή 
του, εφόσον ο ίδιος ή εξαρτώμενο μέλος της οικογενείας 
του παρουσιάζει αναπηρία σε ποσοστό 50% και άνω. Ως εξαρτώμενο μέλος για την εφαρμογή του προηγούμε-
νου εδαφίου νοείται ο σύζυγος, η σύζυγος ή το τέκνο, 
ανήλικο ή ενήλικο ανίκανο προς εργασία. Η μετάθεση 
υπαλλήλου μετά από αίτησή του, προηγείται της μετά-
θεσης χωρίς αίτηση. Η μετάθεση υπαλλήλου μετά από 
αίτησή του, που πάσχει από δυσίατο νόσημα, προηγείται 
των λοιπών κατηγοριών μεταθέσεων μετά από αίτηση. 
Μετάθεση πολύτεκνου και τέκνου πολύτεκνου δεν εί-
ναι δυνατή χωρίς αίτησή τους. Το προηγούμενο εδάφιο 
ισχύει και για υπαλλήλους που είναι γονείς τριών τέκνων 
ή για ένα τέκνο οικογένειας με τρία παιδιά, τα οποία ένα ή περισσότερα είναι υπάλληλοι. Αν στην τελευταία πε-ρίπτωση και οι γονείς είναι υπάλληλοι, το προηγούμενο 
εδάφιο εφαρμόζεται μόνο για τους γονείς ή μόνο για 
ένα τέκνο αυτών.».
Άρθρο 56
Τροποποίηση του άρθρου 6 του ν. 2190/1994
Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 6 του ν. 2190/1994 
αντικαθίστανται ως εξής:
«1. Οι αρμοδιότητες του ΑΣΕΠ κατανέμονται στην 
Ολομέλεια, σε Ελάσσονες συνθέσεις της Ολομέλειας, 
σε Τμήματα και σε Μονομελείς συνθέσεις. Οι αποφά-
σεις της Ολομέλειας και της Ελάσσονος Ολομέλειας είναι 
υποχρεωτικές για τα μέλη του ΑΣΕΠ. Η τοποθέτηση των 
Αντιπροέδρων και των Συμβούλων στις Ελάσσονες συν-
θέσεις της Ολομέλειας, στα Τμήματα και στις Μονομελείς 
συνθέσεις γίνεται με απόφαση του Προέδρου του ΑΣΕΠ. 
Σε κάθε περίπτωση, στις Ελάσσονες συνθέσεις της Ολο-
μέλειας τοποθετούνται ως μέλη όλοι οι Αντιπρόεδροι του 
ΑΣΕΠ. Η Ελάσσων Ολομέλεια του ΑΣΕΠ είναι επταμελής και συγκροτείται από τους Αντιπροέδρους και κατά σει-
ρά αρχαιότητας από τους Προέδρους των Τμημάτων και 
τους Συμβούλους. 
2. Στο ΑΣΕΠ συνιστώνται τρία (3) τουλάχιστον Τμή-
ματα, καθένα από τα οποία συγκροτείται από τρεις (3) 
συμβούλους. Με απόφαση του Προέδρου μπορούν να 
συμμετέχουν σε Τμήματα του ΑΣΕΠ Αντιπρόεδροι για 
την ταχύτερη διεκπεραίωση των υποθέσεων. Ειδικότε-
ρα, εάν η σύνθεση του Τμήματος είναι ελλιπής, για τη 
συγκρότηση νόμιμης σύνθεσης προεδρεύει εκτάκτως 
Αντιπρόεδρος, ανεξαρτήτως σειράς αρχαιότητας, μαζί 
με μέλη του Τμήματος.».
Άρθρο 57
Πάγια μέρη προκηρύξεων ΑΣΕΠ
Η παράγραφος 1 του άρθρου 10 του ν. 3051/2002 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«1. Με απόφαση της Ολομέλειας του ΑΣΕΠ, που δημο-
σιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καθορίζο-
νται τα πάγια μέρη του περιεχομένου των προκηρύξεων. 
Οι εκδιδόμενες προκηρύξεις παραπέμπουν εφεξής στην 
ανωτέρω απόφαση.».
Άρθρο 58
Απλούστευση διαδικασιών προσλήψεων
Στο τέλος του άρθρου 29 του π.δ. 50/2001 (Α΄ 39) προ-
στίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Ειδικώς, στις διαδικασίες πρόσληψης μέσω ΑΣΕΠ, 
σύμφωνα με τα άρθρα 17, 18 και 19 του ν. 2190/1994, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 959 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
τίτλοι γλωσσομάθειας στις γλώσσες αγγλική, γαλλική, 
γερμανική, ιταλική και ισπανική που πληρούν τους όρους 
του άρθρου 28 γίνονται δεκτοί χωρίς να απαιτείται με-
τάφρασή τους.».
Άρθρο 59
Τροποποίηση του άρθρου 15 του ν. 2190/1994
Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 9 του άρθρου 15 
του ν. 2190/1994 αντικαθίσταται ως εξής:
«9. Η κάλυψη θέσεων τακτικού προσωπικού των υπη-
ρεσιών και των νομικών προσώπων της παραγράφου 1 
του άρθρου 14 είναι δυνατόν να πραγματοποιείται μετά 
από σύμφωνη γνώμη του ΑΣΕΠ και του οικείου φορέα, χωρίς νέα προκήρυξη, από πίνακα επιλαχόντων προη-
γούμενου διαγωνισμού του ΑΣΕΠ, υπό την προϋπόθεση 
ότι οι νέες προς κάλυψη θέσεις αφορούν σε όμοιους κλά-
δους-ειδικότητες και σε πρόσθετα προσόντα και ότι έχει 
υποβληθεί αίτημα για έγκριση προς την Επιτροπή της υπ’ 
αριθμ. 33/2006 Π.Υ.Σ., πριν παρέλθουν εννέα (9) μήνες 
από τη δημοσίευση των αντίστοιχων πινάκων διοριστέ-
ων στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με την επιφύλαξη 
του άρθρου 11 του ν. 3833/2010 (Α΄ 40).
Στο πεδίο εφαρμογής του ανωτέρω εδαφίου εμπί-
πτουν και τα αιτήματα φορέων που έχουν υποβληθεί για 
έγκριση στην ανωτέρω Επιτροπή πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσης».
Άρθρο 60
Εμπειρία και ισοβαθμία υποψηφίων ΥΕ σε διαδικασίες πρόσληψης
Στην παράγραφο 6 του άρθρου 18 του ν. 2190/1994 
επέρχονται τροποποιήσεις ως εξής:
1. Η περίπτωση γ΄ αντικαθίσταται ως εξής: 
«γ) Εμπειρία με την έννοια της απασχόλησης με σχέση 
εργασίας ή σύμβαση έργου στον δημόσιο ή τον ιδιωτικό 
τομέα ή την άσκηση επαγγέλματος σε οποιαδήποτε κα-θήκοντα ανεξαρτήτως έτους κτήσης τίτλου σπουδών.».
2. Το τελευταίο εδάφιο αντικαθίσταται ως εξής: 
«Αν και πάλι ισοβαθμούν, προηγείται αυτός που έχει 
απολυτήριο γυμνασίου και μεταξύ αυτών αυτός που έχει 
μεγαλύτερο βαθμό και αν αυτός συμπίπτει, προηγείται 
ο μεγαλύτερος στην ηλικία με βάση την ημερομηνία 
γέννησής του, ενώ, αν εξαντληθούν όλα τα παραπάνω 
κριτήρια, η μεταξύ τους σειρά καθορίζεται με δημόσια κλήρωση, η οποία διενεργείται πριν από την κατάρτιση των οριστικών πινάκων.».
Άρθρο 61
Ρυθμίσεις ζητημάτων του ν. 2190/1994 
Στο άρθρο 21 του ν. 2190/1994 επέρχονται τροποποι-
ήσεις ως εξής:
1. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 αντικαθίσταται 
ως εξής: 
«3. Κατ’ εξαίρεση, για το προσωπικό που απασχολείται 
στον σχεδιασμό, τη διοικητική υποστήριξη, την εκτέλεση 
και την παρακολούθηση αναπτυξιακών προγραμμάτων 
ή έργων που χρηματοδοτούνται ή συγχρηματοδοτού-
νται ή επιδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους ή διεθνείς 
οργανισμούς ή απασχολείται σε ερευνητικά προγράμμα-
τα και προγράμματα τεχνικής βοήθειας του Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) ή για την εκ-
πλήρωση υποχρεώσεων που απορρέουν από συμβάσεις 
με διεθνείς οργανισμούς ή απασχολείται σε συμβάσεις 
έργου διάρκειας έως πέντε (5) ετών για την εκμετάλ-
λευση εστιατορίων, αναψυκτηρίων και γενικώς χώρων 
αναψυχής, επιτρέπεται η διάρκεια των συμβάσεων να 
είναι ισόχρονη με τη διάρκεια του εκτελούμενου προ-
γράμματος ή έργου ή την εκπλήρωση της υποχρέωσης, 
αποκλειόμενης σε κάθε περίπτωση της αναγνώρισής 
τους ως συμβάσεων αορίστου χρόνου.».
2. Στο τέλος της παραγράφου 11Α προστίθεται εδάφιο 
ως εξής:
«Επί ισοβαθμίας υποψηφίων στη συνολική βαθμολογία 
προηγείται αυτός που έχει τις περισσότερες μονάδες στο 
πρώτο κριτήριο και, αν συμπίπτουν, αυτός που έχει τις 
περισσότερες μονάδες στ ο δεύτερο κριτήριο και ούτω 
καθεξής. Αν και πάλι ισοβαθμούν, προηγείται ο μεγαλύ-
τερος στην ηλικία με βάση την ημερομηνία γέννησής 
του, ενώ, αν εξαντληθούν όλα τα παραπάνω κριτήρια, η 
μεταξύ τους σειρά καθορίζεται με δημόσια κλήρωση.».
Άρθρο 62
Αναπληρώσεις υποψηφίων σε διαδικασίες πρόσληψης μέσω ΑΣΕΠ
1. Στο άρθρο 17 του ν. 2190/1994 επέρχονται οι ακό-
λουθες μεταβολές:
α) Στην παράγραφο 11 προστίθεται πέμπτο εδάφιο 
ως εξής: 
«Ο χρόνος αυτός μπορεί να παραταθεί για όσο διά-
στημα μπορούν να διατεθούν προς διορισμό υποψήφιοι 
σύμφωνα με την παράγραφο 12.».
β) Η παράγραφος 12 αντικαθίσταται ως εξής: 
«12. Οι επιτυχόντες υποψήφιοι διατίθενται με από-
φαση του ΑΣΕΠ κατά τη σειρά που έχουν στον οικείο 
πίνακα επιτυχίας, σε συνδυασμό με τη δήλωση προτίμη-
σής τους, στις οικείες υπηρεσίες και τα νομικά πρόσωπα 
για διορισμό. Οι υπηρεσίες και τα νομικά πρόσωπα στις 
οποίες διατίθενται από το ΑΣΕΠ υποψήφιοι για διορι-
σμό, σε περίπτωση διαπίστωσης κωλύματος διορισμού υποψηφίου ή διαπίστωσης μη γνησιότητας των δικαιο-
λογητικών διορισμού του ή μη αποδοχής του διορισμού 
από μέρους του διατεθέντος υποψηφίου ή παραίτησης ή θανάτου υποψηφίου, εντός ενός (1) έτους από τον δι-
ορισμό του, υποχρεούνται να γνωστοποιούν το γεγονός 
αυτό στο ΑΣΕΠ αμελλητί, προκειμένου το τελευταίο να 
προβεί στην αντικατάστασή του. Σε κάθε περίπτωση 
δεν γίνεται δεκτό αίτημα του φορέα για αντικατάσταση 
μετά από τη συμπλήρωση αποκλειστικής προθεσμίας 
δύο (2) ετών από τη δημοσίευση της τελευταίας από-
φασης κατανομής της παραγράφου 5 του άρθρου 11 
του ν. 3833/2010 (Α΄ 40), με την οποία ολοκληρώνεται η 
κατανομή του συνόλου των διατιθέμενων προς διορισμό 
υποψηφίων από τον οικείο πίνακα διοριστέων. Για τους 
διορισμούς για τους οποίους δεν απαιτείται η ως άνω 
απόφαση κατανομής, η προθεσμία υποβολής αιτήματος 
ορίζεται σε τρία (3) έτη από τη δημοσίευση των πινάκων 
διοριστέων στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ή, άλλως, 
σε τρία (3) έτη από την έναρξη ισχύος των διατάξεων 
με τις οποίες οι διορισμοί αυτοί εξαιρέθηκαν από την 
υποχρέωση έκδοσης απόφασης κατανομής.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 960 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
γ) Η παράγραφος 14 αντικαθίσταται ως εξής: 
«14. Αν συνεπεία των δηλώσεων προτίμησης δεν κα-
λύπτονται όλες οι προκηρυχθείσες θέσεις ενός ή περισ-σότερων φορέων, προστίθενται στους οικείους πίνακες διοριστέων οι επόμενοι στον πίνακα κατάταξης - επιτυ-χίας υποψηφίων, κατά τη σειρά που έχουν σε αυτόν και κατά τη σειρά με την οποία οι ανωτέρω φορείς αναγρά-φονται στην προκήρυξη. Αν παραμείνουν κενές θέσεις 
σε έναν ή περισσότερους φορείς συνεπεία διαπίστω-
σης κωλύματος διορισμού υποψηφίου, ή διαπίστωσης 
μη γνησιότητας των δικαιολογητικών διορισμού του ή 
μη αποδοχής του διορισμού από μέρους του διατεθέ-
ντος για διορισμό υποψηφίου ή παραίτησης ή θανάτου υποψηφίου εντός ενός (1) έτους από τον διορισμό του, διατίθεται για διορισμό ο πρώτος κατά σειρά από τους 
αδιάθετους επιτυχόντες, ο οποίος έχει περιλάβει στη 
δήλωση προτίμησής του τον συγκεκριμένο φορέα και 
ούτω καθεξής. Αν και πάλι δεν καλυφθούν οι θέσεις κατά 
τη διαδικασία του προηγούμενου εδαφίου, εφαρμόζεται 
το πρώτο εδάφιο της παρούσας. Προς τον σκοπό αυτόν, 
ο υποψήφιος καλείται από το ΑΣΕΠ, με κάθε πρόσφορο τρόπο, να δηλώσει αν αποδέχεται την κενή θέση, εντός 
αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών. Η δήλωση 
αποδοχής του υποψηφίου πρέπει να είναι εμπρόθεσμη, 
ρητή και χωρίς επιφυλάξεις, διαφορετικά τεκμαίρεται ότι 
δεν αποδέχεται τον διορισμό του. Η δήλωση αποδοχής ή 
μη αποδοχής της θέσης υποβάλλεται στο ΑΣΕΠ από τον 
υποψήφιο με υπεύθυνη δήλωση η οποία φέρει βεβαί-
ωση του γνήσιου της υπογραφής. Σε κάθε περίπτωση ο 
επιτυχών υποψήφιος που διατίθεται για διορισμό βάσει της δήλωσης προτίμησής του ή κατά τη διαδικασία της 
παρούσας, διαγράφεται από τον πίνακα κατάταξης - 
επιτυχίας υποψηφίων, ανεξάρτητα αν αποδεχθεί ή όχι 
τον διορισμό του, ή κωλυθεί ο διορισμός του λόγω έλ-
λειψης νόμιμης προϋπόθεσης. Για την κατά τα ως άνω 
αναπλήρωση υποψηφίων δεν απαιτείται δημοσίευση 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως συμπληρωματικού 
πίνακα διοριστέων.».
2. Η ισχύς του παρόντος άρθρου αρχίζει τέσσερις (4) 
μήνες μετά από την έναρξη ισχύος του παρόντος νό-
μου. Η εξέταση αιτημάτων φορέων για αντικατάσταση - 
αναπλήρωση, που έχουν υποβληθεί στο ΑΣΕΠ μέχρι την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, θα ολοκληρωθεί. Κάθε 
αντίθετη διάταξη καταργείται.
Άρθρο 63
Δικαιολογητικά διαδικασιών πλήρωσης
θέσεων προσωπικού με σειρά προτεραιότητας
Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 8 
του ν. 4590/2019 (A΄ 17) αντικαθίσταται ως ακολούθως: 
«Οι υποψήφιοι που αντιστοιχούν σε αριθμό διπλάσιο 
τουλάχιστον του συνόλου των θέσεων που προκηρύσσο-
νται καλούνται να υποβάλουν τα απαιτούμενα δικαιολο-
γητικά μέσα σε προθεσμία δέκα (10) εργάσιμων ημερών 
που ορίζεται από το ΑΣΕΠ.».
Άρθρο 64
Πίνακες Κατάταξης Υποψηφίων
Στο τέλος της παραγράφου 10 του άρθρου 17 και της 
παραγράφου 9 του άρθρου 18 του ν. 2190/1994 προστί-
θενται τα παρακάτω εδάφια: «Αν από τον αυτεπάγγελτο ή κατ’ ένσταση έλεγχο επέρ-
χεται μεταβολή της σειράς του υποψηφίου στον πίνακα 
κατάταξης είτε διότι διαγράφεται είτε διότι τίθεται σε 
σειρά κατώτερη εκείνης που είχε ήδη, δύναται να ασκή-
σει ενώπιον του ΑΣΕΠ την προβλεπόμενη από την παρά-
γραφο 1 του άρθρου 24 του ν. 2690/1999 (Α΄ 45) αίτηση 
θεραπείας, μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριών (3) 
μηνών από την επομένη της δημοσίευσης των πινάκων 
διοριστέων στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και, στην 
περίπτωση των αναπληρώσεων από την επομένη της 
κοινοποίησης στον υποψήφιο της απόφασης διάθεσης προς διορισμό. Ομοίως, αίτηση θεραπείας εντός της ως 
άνω προθεσμίας, αρχομένης από την ημερομηνία κοι-
νοποίησης σε αυτόν της σχετικής απόφασης, μπορεί να υποβάλει και ο υποψήφιος που θίγεται κατόπιν αποδο-
χής αίτησης θεραπείας άλλου υποψηφίου. Η υποβολή 
της ως άνω αίτησης θεραπείας δεν αποτελεί προϋπόθε-
ση του παραδεκτού της άσκησης ένδικου βοηθήματος.». 
Άρθρο 65
Αποσπάσεις στο ΑΣΕΠ
Η παράγραφος 8 του άρθρου 7 του ν. 2190/1994 αντι-
καθίσταται ως εξής:
«8. Για την κάλυψη έκτακτων υπηρεσιακών αναγκών 
της Γ ραμματείας του ΑΣΕΠ, επιτρέπεται η διενέργεια 
αποσπάσεων μόνιμων ή με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού 
δικαίου αορίστου χρόνου υπαλλήλων από φορείς της Γε-
νικής Κυβέρνησης, όπως ορίζεται στην περίπτωση β΄ της 
παραγράφου 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), 
εκτός των Ν.Π.Ι.Δ. και των δημόσιων επιχειρήσεων, κατά 
παρέκκλιση κάθε άλλης, γενικής ή ειδικής, διάταξης. Η διάρκεια των αποσπάσεων ανέρχεται σε δύο (2) έτη με 
δυνατότητα ισόχρονης ανανέωσης για μία (1) φορά. H 
απόσπαση διενεργείται με κοινή απόφαση του Προέ-
δρου του ΑΣΕΠ και του κατά περίπτωση αρμόδιου για τον διορισμό ή την πρόσληψη οργάνου, χωρίς να απαι-
τείται η γνώμη των οικείων Υπηρεσιακών Συμβουλίων 
ή των οργάνων που εξομοιούνται με αυτά. Ειδικά για τις 
αποσπάσεις υπαλλήλων ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού απαιτείται 
η προηγούμενη σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου για τον 
διορισμό, οργάνου του φορέα προέλευσης.».
Άρθρο 66
Μεταφορά προσωπικού
1. Προσωπικό των φορέων που προβλέπονται στο 
άρθρο 40 του ν. 4440/2016 και στο άρθρο 23 του 
ν. 4587/2018, το οποίο δεν δύναται να μεταφερθεί λόγω 
έλλειψης των απαιτούμενων τυπικών προσόντων σύμ-φωνα με το π.δ. 50/2001, επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, να 
μεταφερθεί σε θέσεις φορέων υγείας κατηγορίας ΥΕ, 
εφόσον διαθέτει απολυτήριο πρωτοβάθμιας εκπαίδευ-
σης ανεξαρτήτως του χρόνου κτήσης του. Η μεταφο-
ρά μπορεί να πραγματοποιηθεί έπειτα από αίτηση που 
υποβάλλεται στη Γενική Γ ραμματεία Ανθρώπινου Δυ-
ναμικού Δημόσιου Τομέα του Υπουργείου Εσωτερικών, εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός (1) μήνα από την 
έναρξη ισχύος του παρόντος. Κατά τα λοιπά, εφαρμόζε-
ται η διαδικασία που προβλέπεται για τη μεταφορά του 
προσωπικού που υπάγεται στις διατάξεις του άρθρου 40 
του ν. 4440/2016 και του άρθρου 23 του ν. 4587/2018.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 961 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
2. Στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 11 του 
ν. 4404/2016 (Α΄ 126) περιλαμβάνονται και οι δικηγόροι 
με έμμισθη εντολή του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς 
Α.Ε. (ΟΛΠ Α.Ε.) και του Οργανισμού Λιμένος Θεσσαλο-
νίκης Α.Ε. (ΟΛΘ Α.Ε.).
Άρθρο 67
Ρύθμιση θεμάτων κατασκηνώσεων και παιδικών εξοχών
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Εσωτερικών καθορίζεται το ύψος των αποδοχών του 
προσωπικού των κατασκηνώσεων των ΟΤΑ α΄ βαθμού, 
με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και Εσωτερικών 
καθορίζεται το ύψος των αποδοχών του προσωπικού 
με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου 
των παιδικών εξοχών και κατασκηνώσεων, η λειτουργία 
των οποίων ανατίθεται στους οικείους ΟΤΑ α΄ βαθμού 
στο πλαίσιο του Κρατικού Προγράμματος, σύμφωνα με 
τις παραγράφους 4 και 6 του άρθρου 19 του ν. 2646/1998 
(Α΄ 236).
Άρθρο 68
Ζητήματα προσωπικού προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι»
Η παράγραφος 4 του άρθρου 91 του ν. 4583/2018 
αντικαθίσταται ως εξής:
«4. Όσοι διορίζονται στις θέσεις που συστήνονται 
σύμφωνα με την παράγραφο 1 δεσμεύονται να υπηρε-τήσουν στη θέση διορισμού τους επί δέκα (10) τουλάχι-
στον έτη από τον διορισμό τους. Μέχρι τη συμπλήρωση 
του διαστήματος αυτού εκτελούν καθήκοντα που αφο-ρούν στην παροχή των υπηρεσιών του Προγράμματος 
«Βοήθεια στο Σπίτι» και μπορούν να τους ανατίθενται 
παράλληλα καθήκοντα συναφή με τον κλάδο τους για 
την εξυπηρέτηση υπηρεσιακών αναγκών. Οι υπάλληλοι αυτοί δεν μετακινούνται, αποσπώνται ή μετατάσσονται σε άλλες θέσεις.».
Άρθρο 69
Εισαγωγική εκπαίδευση υπαλλήλων ΙΔΑΧ
Η παράγραφος 7 του άρθρου 170 του ν. 3584/2007 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«7. Για το προσωπικό ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρό-
νου εφαρμόζονται αναλόγως οι παράγραφοι 2, 3 και 4 του άρθρου 45.». 
Άρθρο 70
Τροποποίηση του άρθρου 114 του ν. 4623/2019
Στο άρθρο 114 του ν. 4623/2019 επέρχονται τροπο-
ποιήσεις ως εξής:
1. Η παράγραφος 3 αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Στην παράγραφο 5α του άρθρου 18 του 
ν. 1735/1987 (Α΄ 195), όπως αντικαταστάθηκε με το άρ-
θρο 32 του ν. 4257/2014 (Α΄ 93), προστίθεται εδάφιο 
ως εξής:
«Οι ανωτέρω υπάλληλοι, εφόσον εκλεγούν και δεν κα-
ταλάβουν θέση ευθύνης ή απωλέσουν τη θέση ευθύνης 
τους, μπορούν, έπειτα από αίτησή τους και απόφαση του αρμόδιου για τον διορισμό οργάνου, να επανέλθουν 
στην ενεργό υπηρεσία. Η απόφαση αυτή δημοσιεύεται 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και ανατρέχει στην 
ημερομηνία της αίτησης επανόδου. Στην περίπτωση 
επανόδου, οι υπάλληλοι αποσπώνται υποχρεωτικά για 
όλο το διάστημα της εκλογικής τους θητείας σε άλλη 
υπηρεσία, εντός των διοικητικών ορίων του δήμου 
όπου εξελέγησαν. Η μισθοδοσία υπαλλήλων φορέων 
εκτός Γενικής Κυβέρνησης, κατά τη διάρκεια της από-
σπασής τους, βαρύνει τον φορέα προέλευσης. Αν δεν 
υπάρχει αντίστοιχη υπηρεσία ή θέση, αποσπώνται στην 
πλησιέστερη στον δήμο όπου εξελέγησαν υπηρεσία. 
Για την πραγματοποίηση της απόσπασης, υποβάλλεται 
από τον ενδιαφερόμενο αίτηση με την υπηρεσία προτί-μησης. Η απόσπαση διενεργείται κατά παρέκκλιση του 
ν. 4440/2016 (Α΄ 224) και λήγει αυτοδίκαια με την καθ’ 
οιονδήποτε τρόπο λήξη της εκλογικής τους θητείας.»».
2. Μετά από την παράγραφο 3, προστίθεται παράγρα-
φος 3Α ως εξής: 
«3Α. Η παράγραφος 3 ισχύει για τους αναφερόμενους 
σε αυτή υπαλλήλους αναδρομικά από την έκδοση της 
απόφασης του πολυμελούς Πρωτοδικείου του άρθρου 
44 του ν. 3852/2010 και εφόσον έχουν ορκισθεί νομίμως 
αιρετοί στον δήμο όπου ήταν υπάλληλοι. Εάν οι εν λόγω 
υπάλληλοι επανήλθαν στην υπηρεσία τους το αναφερό-
μενο αυτό χρονικό διάστημα, υπάγονται στις διατάξεις της παρούσας.». 
Άρθρο 71
Τροποποίηση της υπ’ αριθμ. 33/2006 
Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου 
Η παράγραφος 4 του άρθρου 3 της υπ’ αριθμ. 33/2006 
Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου καταργείται.
Άρθρο 72
Τροποποίηση του άρθρου 15 του ν. 4257/2014
Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 15 του ν. 4257/2014 
αντικαθίστανται ως εξής:
«1. Επιτρέπεται η μετακίνηση υπαλλήλων από δήμο 
σε νομικά πρόσωπα ή ιδρύματα του ιδίου δήμου ή σε 
σύνδεσμο στον οποίο συμμετέχει ο δήμος, καθώς και σε 
νομικά πρόσωπα διαδημοτικού χαρακτήρα του άρθρου 
156 του ν. 4600/2019 και αντίστροφα, καθώς και μεταξύ 
των φορέων αυτών και η διάθεσή τους για την κάλυψη υπηρεσιακών αναγκών, για χρονικό διάστημα έως δύο (2) έτη, που μπορεί να παραταθεί για δύο (2) ακόμα έτη, εφόσον υφίσταται η υπηρεσιακή ανάγκη. Εξαιρείται το προσωπικό του κλάδου διεκπεραίωσης υποθέσεων πο-
λιτών των ΚΕΠ, το οποίο μπορεί να μετακινείται με την 
ίδια διαδικασία σε αντίστοιχη υπηρεσία (ΚΕΠ) εντός του 
ιδίου δήμου και διέπεται από την παράγραφο 19 του 
άρθρου 12 του ν. 4071/2012.
2. Η μετακίνηση διενεργείται με απόφαση του οικείου 
δημάρχου, μετά από αίτημα του φορέα υποδοχής. Ειδικά 
η μετακίνηση υπαλλήλου από ή προς σύνδεσμο ΟΤΑ ή 
νομικά πρόσωπα διαδημοτικού χαρακτήρα του άρθρου 
156 του ν. 4600/2019 διενεργείται με κοινή απόφαση του 
οικείου δημάρχου και του Προέδρου του Συνδέσμου ή 
του Προέδρου νομικών προσώπων διαδημοτικού χαρα-
κτήρα του άρθρου 156 του ν. 4600/2019.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 962 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
Άρθρο 73
Συμμετοχή αιρετών σε Υπηρεσιακά Συμβούλια ΟΤΑ
Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 10 του 
ν. 3584/2007 προστίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Ως αιρετοί εκπρόσωποι στο Υπηρεσιακό Συμβούλιο 
μετέχουν ο εκλεγμένος με τους περισσότερους σταυ-
ρούς προτίμησης μόνιμος υπάλληλος από τον πλειοψη-
φούντα συνδυασμό, με αναπληρωτή του τον δεύτερο 
σε σταυρούς, και ο εκλεγμένος υπάλληλος ιδιωτικού 
δικαίου αορίστου χρόνου ή ο αναπληρωτής του υπό τις ανάλογες προϋποθέσεις.».
Άρθρο 74
Υποχρέωση παραμονής σε ανταποδοτικές 
υπηρεσίες ΟΤΑ
Υπάλληλοι που διορίστηκαν ή προσλήφθηκαν σύμ-
φωνα με την ειδική διαδικασία του άρθρου 24 του ν.  4479/2017, σε θέσεις υπηρε σιών ανταποδοτικού 
χαρακτήρα των ΟΤΑ α΄ βαθμού και των Ν.Π.Ι.Δ. που 
υπάγονται σε αυτούς, δεν αποσπώνται, μετακινούνται 
ή μετατάσσονται, εάν δεν παρέλθουν επτά (7) τουλάχι-στον έτη από τον διορισμό ή την πρόσληψή τους. Εξαι-
ρούνται οι αποσπάσεις για λόγους υγείας και συνυπη-
ρέτησης, καθώς και οι αμοιβαίες μετατάξεις, σύμφωνα 
με την παράγραφο 5 του άρθρου 7 και το άρθρο 10 του 
ν. 4440/2016. Το παρόν άρθρο καταλαμβάνει και υπαλ-
λήλους που διορίστηκαν ή προσλήφθηκαν σύμφωνα με 
την υπ’ αρ. 3Κ/2018 προκήρυξη του ΑΣΕΠ.
Άρθρο 75
Τροποποίηση Οργανισμούτου Υπουργείου Εσωτερικών
1. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 14 του π.δ. 133/2017 
(Α΄ 161) προστίθεται περίπτωση ζ΄ ως εξής: 
«ζ) Σχεδιασμός των κατάλληλων πολιτικών για την 
αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού με αναπηρίες 
που υπηρετεί στη δημόσια διοίκηση.».
2. Η περίπτωση β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 12 
του π.δ. 84/2019 (Α΄ 123) καταργείται.
3. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 12 του π.δ. 84/2019 
προστίθεται περίπτωση γ΄ ως ακολούθως:
«γ) Από το πρώην Υπουργείο Διοικητικής Ανασυγκρό-
τησης, η Γενική Διεύθυνση Δημοσίων Οργανώσεων, πλην 
των υπηρεσιών που μεταφέρθηκαν στο Υπουργείο Ψηφι-
ακής Διακυβέρνησης με το άρθρο 1 του π.δ. 81/2019.». 
Άρθρο 76
Ρύθμιση θεμάτων προσωπικού Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών
1. Στο άρθρο 3 του ν. 4440/2016 προστίθεται παρά-
γραφος 7 ως εξής: 
«7. Η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (Ε.Υ.Π.) δεν συμ-
μετέχει στο Ενιαίο Σύστημα Κινητικότητας. Όσον αφο-
ρά την Ε.Υ.Π. εξακολουθούν να εφαρμόζονται τα άρθρα 16 και 17 του ν. 3649/2008 (Α΄ 39) και το άρθρο 49 του π.δ. 1/2017 (Α΄ 2).
2. Η παράγραφος 3 του άρθρου 17 του ν. 3649/2008 
αντικαθίσταται ως εξής: «3. Απαγορεύεται η απόσπαση εκτός Ε.Υ.Π. του πολι-
τικού προσωπικού της, με εξαίρεση τη συνυπηρέτηση 
με σύζυγο ή συμβιούντα που έχει την ιδιότητα μόνιμου 
υπαλλήλου ή υπαλλήλου ιδιωτικού δικαίου αορίστου 
χρόνου δημόσιας υπηρεσίας ή νομικού προσώπου δη-
μοσίου ή ιδιωτικού δικαίου. Η απόσπαση διενεργείται 
έπειτα από αίτηση του υπαλλήλου και κατά παρέκκλιση 
των κείμενων διατάξεων, σε υπηρεσία του Δημοσίου 
ή του ευρύτερου δημόσιου τομέα, στην περιοχή όπου 
υπηρετεί ο σύζυγος ή ο συμβιών, για όσο διάστημα 
εξυπηρετείται η ανάγκη της συνυπηρέτησης, με κοι-
νή απόφαση του Διοικητή της Ε.Υ.Π. και του αρμόδιου 
Υπουργού του φορέα υποδοχής, ύστερα από γνώμη του 
Υπηρεσιακού Συμβουλίου της Ε.Υ.Π.. Σε περίπτωση από-
σπασης για συνυπηρέτηση στο εξωτερικό, εφαρμόζεται 
το άρθρο 48 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224).».
3. Η παράγραφος 1 του άρθρου 49 του π.δ. 1/2017 
αντικαθίσταται ως εξής: 
«1. Απαγορεύεται η απόσπαση εκτός Ε.Υ.Π. του πολι-
τικού προσωπικού της, με εξαίρεση τη συνυπηρέτηση 
με σύζυγο ή συμβιούντα, που έχει την ιδιότητα μόνιμου 
υπαλλήλου ή υπαλλήλου ιδιωτικού δικαίου αορίστου 
χρόνου δημόσιας υπηρεσίας ή νομικού προσώπου δη-
μοσίου ή ιδιωτικού δικαίου. Η απόσπαση διενεργείται 
έπειτα από αίτηση του υπαλλήλου και κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων, σε κενή ή συνιστώμενη προ-
σωποπαγή θέση σε υπηρεσία του Δημοσίου ή του ευρύ-
τερου δημόσιου τομέα, στην περιοχή όπου υπηρετεί ο 
σύζυγος ή ο συμβιών, για όσο διάστημα εξυπηρετείται 
η ανάγκη της συνυπηρέτησης, με κοινή απόφαση του 
Διοικητή της Ε.Υ.Π. και του αρμόδιου Υπουργού του 
φορέα υποδοχής, ύστερα από γνώμη του Υπηρεσιακού 
Συμβουλίου της Ε.Υ.Π.. Σε περίπτωση απόσπασης για 
συνυπηρέτηση στο εξωτερικό, εφαρμόζεται το άρθρο 
48 του ν. 4440/ 2016 (Α΄ 224).».
Άρθρο 77
Σύσταση Επιτροπής Θεμάτων Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα
1. Συστήνεται Επιτροπή Θεμάτων Ανθρώπινου Δυνα-
μικού Δημοσίου Τομέα, η οποία αποτελείται από: α) τον 
Γενικό Γ ραμματέα Ανθρωπίνου Δυναμικού Δημοσίου 
Τομέα ως Πρόεδρο, β) τον Γενικό Γ ραμματέα Δημοσι-
ονομικής Πολιτικής, γ) τον Γενικό Γ ραμματέα Συντονι-
σμού Εσωτερικών Πολιτικών, δ) τον Προϊστάμενο της 
Γενικής Διεύθυνσης Δημοσιονομικής Πολιτικής και Προ-
ϋπολογισμού της Γενικής Γ ραμματείας Δημοσιονομικής Πολιτικής, ε) τον Προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης 
Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα της Γενικής 
Γ ραμματείας Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα, στ) τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Προϋπολογισμού Γενικής Κυβέρνησης της Γενικής Γ ραμματείας Δημοσιο-νομικής Πολιτικής, ζ) τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης 
Εισοδηματικής Πολιτικής της Γενικής Γ ραμματείας Δημο-
σιονομικής Πολιτικής, η) τον Προϊστάμενο της Διεύθυν-σης Προγραμματισμού και Δημοσιονομικών Στοιχείων 
της Γενικής Γ ραμματείας Δημοσιονομικής Πολιτικής, 
θ) τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Διαχείρισης Ανθρώ-
πινου Δυναμικού της Γενικής Γ ραμματείας Ανθρώπινου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 963 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
Δυναμικού Δημοσίου Τομέα, ι) τον Προϊστάμενο της 
Διεύθυνσης Προγραμματισμού και Ανάπτυξης Ανθρώ-
πινου Δυναμικού της Γενικής Γ ραμματείας Ανθρώπινου 
Δυναμικού Δημοσίου Τομέα. Χρέη γραμματέα ασκεί υπάλληλος, μόνιμος ή ΙΔΑΧ, της Γενικής Γ ραμματείας 
Ανθρώπινου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα που ορίζεται με απόφαση του οικείου Γενικού Γ ραμματέα. 
2. Έργο της Επιτροπής είναι: 
i) η υποβολή εισήγησης επί του συγκεντρωτικού τε-
τραετούς σχεδίου προγραμματισμού προσλήψεων της 
παραγράφου 2 του άρθρου 3 του ν. 4590/2019, όπως 
ισχύει, 
ii) η υποβολή εισήγησης για τον ετήσιο προγραμματι-
σμό προσλήψεων κάθε επόμενου έτους, σύμφωνα με την 
παράγραφο 7 του άρθρου 51 του ν. 4622/2019, 
iii) η υποβολή εισήγησης για τον μηνιαίο προγραμ-
ματισμό προσλήψεων προσωπικού Ιδιωτικού Δικαίου 
Ορισμένου Χρόνου για κάθε επόμενο έτος και 
iv) η παρακολούθηση και καταγραφή του συνόλου 
των κανονιστικών ρυθμίσεων που αφορούν σε θέματα μισθολογίου / παροχών και στελέχωσης του Δημοσίου Τομέα, 
v) η διαμόρφωση και υποβολή προτάσεων και ειση-
γήσεων προς τους καθ’ ύλην αρμόδιους Υπουργούς επί θεμάτων μισθολογίου του ανθρώπινου δυναμικού του Δημοσίου Τομέα, 
vi) η διαμόρφωση και υποβολή προτάσεων και ειση-
γήσεων προς τους καθ’ ύλην αρμόδιους Υπουργούς επί 
θεμάτων που αφορούν στη στελέχωση και στις σχετικές 
διαδικασίες στελέχωσης των φορέων του Δημοσίου Το-
μέα είτε μέσω διαδικασιών πρόσληψης είτε μέσω κινη-τικότητας και 
vii) η διαμόρφωση και υποβολή επεξεργασμένων 
προτάσεων προς την Κεντρική Επιτροπή Κινητικότητας 
του άρθρου 5 του ν. 4440/2016, όπως ισχύει, αναφορικά 
με τις ανάγκες στελέχωσης των φορέων του Δημοσίου Τομέα.
3. Η Επιτροπή συνεδριάζει σε μηνιαία βάση κατόπιν 
πρόσκλησης του Προέδρου. Τα μέλη της Επιτροπής, κα-
θώς και ο γραμματέας αυτής, πλην των συμμετεχόντων 
Γενικών Γ ραμματέων, δύνανται να αμείβονται βάσει κοι-
νής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Εσωτε-ρικών που θα εκδοθεί προς τον σκοπό αυτόν. 
4. Η Επιτροπή συντάσσει κάθε έξι (6) μήνες και υποβάλ-
λει στο Υπουργικό Συμβούλιο έκθεση πεπραγμένων και 
καταγραφής προόδου του προγραμματισμού προσλή-ψεων και της υλοποίησης των σχεδίων αυτών.
Άρθρο 78
Τροποποίηση του άρθρου 37 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133)
Στο τέλος του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 3 
του άρθρου 37 του ν. 4622/2019 προστίθεται η φράση «ή άλλο όργανο.».
Άρθρο 79
Μεταβατικές διατάξεις
1. Ειδικά για τις εκκρεμείς διαδικασίες των προηγούμε-
νων κύκλων κινητικότητας, οι αποφάσεις για μετάταξη ή 
απόσπαση εκδίδονται σε αποκλειστική προθεσμία έως τις 31 Μαΐου 2020. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε περαι-
τέρω ενέργεια σε περίπτωση παρέλευσης άπρακτης της 
αποκλειστικής προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, 
με μόνη εξαίρεση τις αποφάσεις μετάταξης οι οποίες 
έχουν σταλεί για δημοσίευση στο Εθνικό Τυπογραφείο 
ή αποσπάσεις για τις οποίες έχει διατυπωθεί η σύμφωνη 
γνώμη του αρμόδιου συλλογικού οργάνου αξιολόγησης 
της αίτησης.
2. Δεν ανασυγκροτούνται και δεν καταργούνται υφι-
στάμενα κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος τριμελή όργανα αξιολόγησης της παραγράφου 1 του άρθρου 7 
του ν. 4440/2016, εφόσον έχουν ήδη ξεκινήσει τη δια-
δικασία αξιολόγησης των υποψηφίων. 
3. Κατά την πρώτη εφαρμογή των άρθρων 84 έως 86 
του ν. 3528/2007, όπως τροποποιούνται με το άρθρο 47 
του παρόντος, για την τελική μοριοδότηση, ο συνολικός 
αριθμός των μορίων κάθε κατηγορίας πολλαπλασιάζεται 
με τους εξής συντελεστές για όλα τα επίπεδα θέσεων 
ευθύνης:
33% για την ομάδα κριτηρίων (α),
33% για την ομάδα κριτηρίων (β),34% για την ομάδα κριτηρίων (δ).4. Κατά την πρώτη εφαρμογή των άρθρων 87 έως 89 
του ν. 3584/2007, όπως τροποποιούνται με το άρθρο 48 
του παρόντος, για την τελική μοριοδότηση, ο συνολικός 
αριθμός των μορίων κάθε κατηγορίας πολλαπλασιάζε-
ται με τους παρακάτω συντελεστές για όλα τα επίπεδα θέσεων ευθύνης ως εξής:
33% για την ομάδα κριτηρίων (α),
33% για την ομάδα κριτηρίων (β),34% για την ομάδα κριτηρίων (δ).
5. Άδειες που έχουν χορηγηθεί σύμφωνα με τον 
ν.  3528/2007 και τον ν. 3584/2007, καθώς και το 
π.δ. 410/1988, όπως ίσχυαν πριν από την τροποποίησή 
τους με τον παρόντα, συνυπολογίζονται για τον καθορι-
σμό του ανώτατου αριθμού δικαιούμενων αδειών σύμ-φωνα με το άρθρο 49 του παρόντος.
6. Ειδικά για την αξιολογική περίοδο του έτους 2019, 
η προθεσμία της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 2 του 
άρθρου 16 του ν. 4369/2016 (Α΄ 33), όπως τροποποιείται 
με το άρθρο 53 του παρόντος, αρχίζει την 1η.4.2020 και λήγει στις 30.9.2020.
7. Για την έκδοση κάθε εκκρεμούς απόφασης μετάτα-
ξης ή απόσπασης υπαλ λήλων της Ελληνικής Αεροπο-
ρικής Βιομηχανίας, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του 
άρθρου 7 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224), απαιτείται η προη-
γούμενη σύμφωνη γνώμη του εποπτεύοντος Υπουργού 
Οικονομικών.
8. Οι διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 4 του 
ν. 4440/2016 (Α΄ 224), όπως τροποποιούνται με τις δια-
τάξεις του παρόντος, ισχύουν και για τον Α΄ κύκλο κινη-
τικότητας έτους 2019.».
9. Για τους προσληφθέντες με την υπ’ αριθμ. 3Κ/2018 
προκήρυξη του Α.Σ.Ε.Π., ο χρόνος υπηρεσίας που δια-
νύθηκε με βάση τους προσωρινούς πίνακες του Α.Σ.Ε.Π. 
σε οποιονδήποτε ΟΤΑ, σε θέση της ίδιας κατηγορίας και 
ειδικότητας ή παρεμφερούς, λογίζεται ως χρόνος πραγ-
ματικής δημόσιας υπηρεσίας στον ΟΤΑ διορισμού και 
προσμετράται για τη συμπλήρωση της διετούς δοκιμα-
στικής υπηρεσίας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 964 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
ΜΕΡΟΣ Β΄
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ 
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 80
Τροποποιήσεις του άρθρου 45 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167) 
για το Εθνικό Πρόγραμμα Απλούστευσης Διαδικασιών
Στο άρθρο 45 του ν. 4635/2019 επέρχονται οι εξής 
τροποποιήσεις:
1. Η παράγραφος 3 αντικαθίσταται ως εξής: «3. Στο Εθνικό Πρόγραμμα Απλούστευσης Διαδικασι-
ών (ΕΠΑΔ) εντάσσονται πολιτικές, ενέργειες, δράσεις ή πρωτοβουλίες φορέων του Δημοσίου Τομέα, σύμφωνα 
με την περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), οι οποίες στοχεύουν στην καταπολέμηση της γραφειοκρατίας ή τη μείωση των δι-οικητικών βαρών, και οι οποίες εντάσσονται σε άξονες παρέμβασης οι οποίοι περιέχουν κατηγορίες δράσεων 
όπως ενδεικτικά: (α) ανασχεδιασμός και απλούστευση 
διοικητικών διαδικασιών και ροής εργασιών ή τροποποί-
ηση, βελτίωση ή κατάργηση δικαιολογητικών, διατυπώ-
σεων ή υποχρεώσεων πληροφόρησης προς τη Δημόσια 
Διοίκηση ή προς τρίτους, εφόσον αυτό απαιτείται από 
νόμο ή κανονιστική πράξη, (β) πρόταση για τροποποί-ηση, προσαρμογή, απλούστευση και εν γένει βελτίωση του νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου υφιστάμε-
νων ρυθμίσεων ή κωδικοποίηση της νομοθεσίας, διοι-
κητική ή νομοθετική, σύμφωνα με τα άρθρα 65-67 του 
ν. 4622/2019 (Α΄ 133), (γ) ψηφιοποίηση των διαδικασιών 
και δράσεις διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών 
συστημάτων, (δ) βελτίωση της πληροφόρησης των πολι-
τών ή των επιχειρήσεων με προσβάσιμο και φιλικό προς 
τον χρήστη τρόπο, για κάθε διοικητική διαδικασία ή για υποχρεώσεις πληροφόρησης προς τη διοίκηση ή προς τρίτους, εφόσον αυτό απαιτείται από νόμο ή κανονιστι-κή πράξη, και (ε) αναβάθμιση της εξυπηρέτησης όλων των πολιτών, χωρίς αποκλεισμούς, από φυσικά σημεία 
εξυπηρέτησης και υπηρεσίες υποδοχής κοινού. Στο πλαί-
σιο αυτό, οι ως άνω δράσεις σχεδιάζονται, προτείνονται, 
υλοποιούνται και παρακολουθούνται ως συνεκτικά και 
αλληλεξαρτώμενα μέρη του Προγράμματος με σκοπό 
τη διασφάλιση της συνοχής, της συνέργειας και της δι-
αλειτουργικότητας των δράσεων, καθώς και οικονομιών 
κλίμακας και τη μεγιστοποίηση του οφέλους που προκύ-
πτει από την υλοποίησή τους. Οι διοικητικές διαδικασίες 
που ανασχεδιάζονται, απλοποιούνται ή ψηφιοποιούνται 
βάσει των ανωτέρω και οι οπ οίες αποδεδειγμένα μειώ-
νουν τα διοικητικά βάρη προς πολίτες, επιχειρήσεις ή 
δημοσίους υπαλλήλους, πιστοποιούνται ως διαδικασίες 
ΕΠΑΔ από τη Συντονιστική Επιτροπή της παραγράφου 8 
του παρόντος.».
2. Οι παράγραφοι 6, 7, 8 και 11 αντικαθίστανται ως 
εξής: 
«6. Το ΕΠΑΔ υλοποιείται μέσω Προγραμματικών Συμ-
φωνιών μεταξύ του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-νησης και των οικείων υπουργών ή μέσω Μνημονίων 
Συνεργασίας μεταξύ του Γενικού Γ ραμματέα Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών και των 
οικείων Γενικών ή Ειδικών Γ ραμματέων και λειτουργεί 
με την υποστήριξη ομάδων και υπο-ομάδων εργασί-
ας, οι οποίες συγκροτούνται με απόφαση του Γενικού 
Γ ραμματέα Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευ-
σης Διαδικασιών. Στις ομάδες και υπο-ομάδες εργασίας 
συμμετέχουν Γενικοί ή Ειδικοί Γ ραμματείς, υπηρεσιακοί 
παράγοντες ή συνεργάτες των ιδιαίτερων γραφείων με-λών της Κυβέρνησης και μπορούν να συμμετέχουν και ιδιώτες εμπειρογνώμονες. Αντικείμενο των ομάδων και 
υπο-ομάδων εργασίας είναι: α) η ανάλυση και επεξερ-
γασία των δράσεων απλούστευσης διαδικασιών, όπως 
αυτές καθορίζονται στις παραγράφους 3 και 4 του παρό-
ντος και έχουν συμφωνηθεί στις ως άνω Προγραμματικές 
Συμφωνίες ή Μνημόνια Συνεργασίας, β) η ανάλυση και 
επεξεργασία των δράσεων που υποβάλλονται στην ειδι-
κή πλατφόρμα της παραγράφου 5, γ) η ανάλυση και επε-
ξεργασία των δράσεων που προκύπτουν από πρόταση ή 
πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού ή του Υπουργού Ψη-φιακής Διακυβέρνησης, σύμφωνα με την παράγραφο 4 
του παρόντος, ανάλογα με το πεδίο πολιτικής στο οποίο 
ανήκουν και δ) η συμβολή στην εκπόνηση των τεχνικών 
προδιαγραφών, η παρακολούθηση του ανατιθέμενου 
έργου και των παραδοτέων αυτού, καθώς και η μέριμνα 
για την εφαρμογή του, εφόσον απαιτηθεί η ανάθεση του 
σχεδιασμού και της υλοποίησης της δράσης, με ανάθε-
ση του σχετικού έργου σε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα, 
σύμφωνα με τον νόμο.
7. Το ΕΠΑΔ υποστηρίζεται διοικητικά και επιστημονικά 
από τη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, η οποία εκπονεί και εκδίδει Οδηγό σχε-
διασμού και υλοποίησης των δράσεων, βάσει του οποίου 
εργάζονται οι ομάδες και υπο-ομάδες εργασίας, και ο 
οποίος περιλαμβάνει τα αναγκαία κοινά πρότυπα και 
κοινές προδιαγραφές, καθώς και τη μεθοδολογία σχεδια-
σμού και υλοποίησης των δράσεων, με τελικό σκοπό την 
προτυποποίηση των λειτουργιών και των διαδικασιών 
της Δημόσιας Διοίκησης, την ψηφιοποίησή τους και τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητάς τους.
8. Η παρακολούθηση της υλοποίησης και η αξιολόγη-
ση του Ετήσιου Προγραμματισμού του ΕΠΑΔ πραγμα-
τοποιείται από Συντονιστική Επιτροπή, που ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
αποτελείται από γενικούς γραμματείς, στην οποία προε-
δρεύει ο Γενικός Γ ραμματέας Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και Απλούστευσης Διαδικασιών. Αντικείμενο της Συντο-
νιστικής Επιτροπής αποτελεί, επιπλέον, η μέριμνα για 
ζητήματα διϋπουργικού χαρακτήρα, η έγκριση και επι-
καιροποίηση του Οδηγού της παραγράφου 7, η έγκριση 
του απολογισμού του πριν αυτό υποβληθεί στον Πρω-
θυπουργό και τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και η πιστοποίηση των απλουστευμένων διαδικασιών, 
σύμφωνα με την παράγραφο 3. 
11. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της 
Κυβέρνησης, καθορίζονται ο τρόπος εκπόνησης του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 965 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
Εθνικού Προγράμματος Απλούστευσης Διαδικασιών, ο 
τρόπος ένταξης κάθε δράσης σε αυτό, ο τρόπος χρη-
ματοδότησης, ο τρόπος και τα κριτήρια πιστοποίησης 
των διαδικασιών, ο τρόπος υποβολής προτάσεων προς 
αξιολόγηση από φορείς της κοινωνίας και της αγοράς, 
καθώς και το σύστημα διοίκησης-παρακολούθησης - 
αξιολόγησης - επικαιροποίησης και κάθε αναγκαία λε-
πτομέρεια σχεδιασμού και υλοποίησης των δράσεων 
του Προγράμματος, η συγκρότηση της Συντονιστικής 
Επιτροπής της παραγράφου 8 και κάθε άλλο θέμα σχε-τικό με την εφαρμογή του παρόντος.».
Άρθρο 81
Τροποποιήσεις του ν. 4339/2015 (Α΄ 133) για το Εθνικό Κέντρο Οπτικοακουστικών Μέσων και Επικοινωνίας
Στο άρθρο 45 του ν. 4339/2015 επέρχονται οι εξής 
τροποποιήσεις:
1. Η παράγραφος 2 αντικαθίσταται ως εξής: 
«2. Η εταιρεία είναι, ιδίως, αρμόδια για: α) την παρακο-
λούθηση, μελέτη και έρευνα των εξελίξεων στον χώρο των οπτικοακουστικών μέσων και της ψηφιακής τεχνο-λογίας σε θεσμικό, κοινωνικό, πολιτικό και τεχνικό επί-
πεδο, β) τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή 
ερευνητικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την υποστήριξη των τομέων των οπτικοακουστικών μέσων 
και της ψηφιακής τεχνολογίας και των στελεχών τους, 
γ) την οργάνωση, ψηφιοποίηση, διαχείριση και εκμε-
τάλλευση εθνικού αρχείου οπτικοακουστικών μέσων 
και μέσων ψηφιακής προβολής, ψηφιακής επικοινωνί-
ας και πληροφόρησης, δ) την οργάνωση και λειτουργία 
βιβλιοθήκης και τράπεζας δεδομένων, ε) την έκδοση 
εγχειριδίων, βιβλίων, μελετών και ενημερωτικών δελτί-ων, καθώς και τη διάδοση κοινωνικών μηνυμάτων, που αφορούν στα οπτικοακουστικά μέσα και στην ψηφιακή τεχνολογία, στ) την οργάνωση συνεδρίων, συμποσίων, εκθέσεων, διαλέξεων και άλλων σχετικών εκδηλώσεων, 
ζ) την παραγωγή και διαχείριση οπτικοακουστικού υλι-
κού και μέσων ψηφιακής επικοινωνίας και πληροφόρη-σης, η) την υποβοήθηση του Δημοσίου στην εφαρμογή 
των επικοινωνιακών πολιτικών στους τομείς των οπτικο-
ακουστικών μέσων και της ψηφιακής τεχνολογίας, καθώς 
και στην ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ δημοσίων και 
ιδιωτικών φορέων για την προώθηση των πολιτικών 
αυτών, θ) την υλοποίηση ευρωπαϊκών και διεθνών προ-
γραμμάτων στους τομείς των οπτικοακουστικών μέσων 
και της ψηφιακής τεχνολογίας, ι) τον εθνικό συντονισμό 
των δράσεων των φορέων του Δημοσίου Τομέα, σύμ-
φωνα με την περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 του άρ-θρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143) και των φορέων του 
ευρύτερου Δημοσίου Τομέα, σύμφωνα με το άρθρο 3 
του ν. 3979/2011 (Α΄ 138), που συλλέγουν, κατέχουν και εκμεταλλεύονται οπτικοακουστικό υλικό στην Ελλάδα, καθώς και τη δημιουργία ενιαίου καταλόγου του συνό-
λου του οπτικοακουστικού υλικού, το οποίο κατέχουν 
οι ως άνω φορείς, καθώς και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού 
δικαίου ή φυσικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων, ια) την 
υποστήριξη, ενίσχυση και ανάδειξη της δημιουργίας και 
των δημιουργών στα οπτικοακουστικά μέσα και την επι-κοινωνία στη Χώρα, μέσα από μια σειρά προγραμμάτων 
και πρωτοβουλιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ιδίως, 
τη βελτίωση της παραγωγικής διαδικασίας στα οπτικοα-
κουστικά μέσα και την επικοινωνία στην Ελλάδα, την εξα-
σφάλιση των κατάλληλων υποδομών για την ενίσχυση 
της επιχειρηματικότητας και την ανάληψη επενδυτικών πρωτοβουλιών από τον ιδιωτικό τομέα, ιβ) την προσέλ-
κυση άμεσων ξένων επενδύσεων στη Χώρα στον κλά-
δο των οπτικοακουστικών μέσων και της επικοινωνίας, 
προβολή και προώθηση της Ελλάδας στο εξωτερικό, 
ως τόπου κατάλληλου για την πραγματοποίηση οπτι-
κοακουστικών παραγωγών και την προσέλκυση στην 
Ελλάδα διεθνών οπτικοακουστικών παραγωγών, με 
αξιοποίηση των επενδυτικών, φορολογικών και άλλων κινήτρων που ισχύουν, τον εθνικό συντονισμό των συ-
ναρμόδιων φορέων, οργανισμών, υπουργείων, καθώς και 
της περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης για τη δη-
μιουργία και λειτουργία των κατάλληλων υποδομών, έτσι 
ώστε να μπορούν να υλοποιηθούν στην Ελλάδα οι διε-θνείς οπτικοακουστικές παραγωγές, ιγ) την καταγραφή, 
αποθήκευση και ψηφιοποίηση του προγράμματος που 
εκπέμπουν οι πάροχοι περιεχομένου επίγειας ψηφιακής 
τηλεοπτικής ευρυεκπομπής εθνικής και περιφερειακής 
εμβέλειας, που διαθέτουν νόμιμη άδεια εκπομπής, με 
στόχο τη διάσωση, διαφύλαξη και δημιουργία ενός ολο-
κληρωμένου και συγκεντρωτικού αρχείου της εθνικής 
πολιτιστικής οπτικοακουστικής μνήμης.».
2. Οι παράγραφοι 4, 5 και 6 αντικαθίστανται ως εξής: 
«4. Το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε., ως δημόσιος φορέας αρμόδιος για τη 
δημιουργία του εθνικού αποθετηρίου οπτικοακουστι-
κών αρχείων, και σύμφωνα με την επικρατούσα διεθνή 
πρακτική, τηρεί κινηματογραφικό αρχείο, αρχείο ήχου, μουσικής, τηλεόρασης, φωτογραφιών, γραφιστικής τέ-
χνης, βίντεο, κινούμενου σχεδίου (animation), ψηφιακών 
δημιουργιών και ψηφιακών παιγνιδιών. Το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε είναι 
αρμόδιο να συγκεντρώνει, να διαφυλάσσει, να ψηφιοποι-
εί, να αρχειοθετεί και να συντηρεί οπτικοακουστικά και 
κινηματογραφικά έργα, καθώς και έντυπα κάθε είδους, 
φωτογραφίες και αντικείμενα που αναφέρονται στην 
τέχνη και την ιστορία των οπτικοακουστικών μέσων και 
του κινηματογράφου. Το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. δύναται, στο πλαίσιο 
του καταστατικού του σκοπού, να εντοπίζει, να διασώζει, 
να αποκαθιστά, να διατηρεί, να καταγράφει, να τεκμη-ριώνει, να καταλογογραφεί, να ευρετηριάζει, να διαχει-ρίζεται και να αναδεικνύει τα ανωτέρω αρχεία. Επίσης, 
το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. τηρεί αρχείο για τα ντοκιμαντέρ, τις σει-
ρές μικρού μήκους, τις τηλεταινίες και τις διαδικτυακές παραγωγές, με σκοπό τη συγκέντρωση, τη διαφύλαξη, 
την ψηφιοποίηση, την αρχειοθέτηση και τη συντήρη-
ση του ανωτέρω υλικού και δύναται, στο πλαίσιο του 
καταστατικού του σκοπού, να προβαίνει στις ενέργειες 
του προηγούμενου εδαφίου. Με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Πολιτισμού και Αθλητισμού και Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης καθορίζονται η διαδικασία, οι προϋπο-
θέσεις, οι τεχνικές προδιαγραφές, καθώς και ο τρόπος 
κατάθεσης του ανωτέρω υλικού στο Ε.Κ.Ο.Μ.Ε., καθώς 
και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
5. α) Για την υλοποίηση του εθνικού αποθετηρίου οπτι-
κοακουστικών αρχείων από το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε., ο παραγωγός 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 966 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
κινηματογραφικών έργων και κάθε άλλος κάτοχος ή νο-
μέας πρωτότυπου υλικού φο ρέα ταινίας υποχρεούται να 
παραδώσει στο Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. ένα αντίτυπο σε ψηφιακή μορ-
φή ή σε φιλμ. Στους ανωτέρω παραγωγούς καταβάλλεται 
το κόστος αναπαραγωγής του αντιτύπου, στο μέτρο που 
αποκλείεται η αναπαραγωγή ψηφιακού αντιτύπου με τε-
χνικά μέσα του Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. και χορηγείται βεβαίωση κατά-
θεσής του. Αν ο παραγωγός δεν παραδώσει το αντίτυπο 
του κινηματογραφικού έργου, στερείται του δικαιώματος 
ένταξης στα μέτρα ενίσχυσης του Τρίτου Κεφαλαίου του 
ν. 3905/2010 (Α΄ 219). Η παράδοση ή περισυλλογή του 
αντιτύπου ή του πρωτοτύπου του κινηματογραφικού 
έργου ή και των δύο δεν συνεπάγεται τη μεταβίβαση 
του ηθικού και περιουσιακού δικαιώματος των δικαιού-
χων του έργου και δεν παρέχει στο Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. εξουσίες 
εκμετάλλευσης του έργου, πλην αυτών που αφορούν 
στους σκοπούς που αναφέρονται στο παρόν άρθρο. Οι 
δημιουργούμενοι κατ’ εφαρμογή του παρόντος υλικοί 
φορείς ψηφιακού υλικού ανήκουν στο Ε.Κ.Ο.Μ.Ε..
β) Εφόσον το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. κληθεί από φορείς ή του Δη-
μόσιου Τομέα, σύμφωνα με την περίπτωση α΄ της παρα-
γράφου 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143) και από φορείς του ευρύτερου Δημοσίου Τομέα, σύμφωνα 
με το άρθρο 3 του ν. 3979/2011 (Α΄ 138) ή από ιδιώτες κα-
τόχους ή νομείς ή κληρονόμους οπτικοακουστικού υλι-
κού με αξία για την εθνική πολιτιστική οπτικοακουστική 
μνήμη να το παραλάβει, δύναται να παραλάβει το υλικό 
συντάσσοντας πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής. 
Το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. δύναται να λαμβάνει κάθε αναγκαίο μέτρο 
για τη διάσωση, την προστασία, τη διατήρηση και την 
ένταξη του υλικού στο εθνικό αποθετήριο οπτικοακου-
στικών αρχείων. Στην περίπτωση που το οπτικοακουστι-
κό υλικό φυλάσσεται σε ακατάλληλες συνθήκες με κίν-
δυνο καταστροφής, το Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. δύναται να επεμβαίνει 
για τη διάσωση, προστασία και ένταξη του υλικού αυτού 
στο εθνικό αποθετήριο οπτικοαουστικών αρχείων με τη 
μορφή ψηφιακού αρχείου και να συνεργάζεται προς τον 
σκοπό αυτόν με κάθε συναρμόδιο φορέα.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Πολιτισμού και 
Αθλητισμού και Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται 
η διαδικασία, οι προϋποθέσεις, οι τεχνικές προδιαγραφές 
και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την κατάθεση των κινη-
ματογραφικών έργων στο Ε.Κ.Ο.Μ.Ε. και την ενημέρωση 
των συναρμόδιων φορέων σχετικά με τις ενέργειες που έλαβαν χώρα, σύμφωνα με την περίπτωση β΄ της παρα-γράφου 5 του παρόντος, καθώς και οι όροι και οι προϋ-
ποθέσεις για την αναπαραγωγή και χρήση τους, εφόσον 
υπάρχει έγγραφη συναίνεση του νόμιμου δικαιούχου 
των δικαιωμάτων εκάστου έργου και δεν ελλοχεύει κίν-δυνος για τη διαφύλαξη και συντήρηση του υλικού.».
Άρθρο 82
Οργανωτικά ζητήματα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και των εποπτευόμενων φορέων του
1. Οργανικές μονάδες του Υπουργείου Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης δύνανται να παρέχουν υπηρεσίες ταυτοποί-
ησης ως Αρχή Εγγραφής, κατά την έννοια του άρθρου 
20 του ν. 3448/2006 (Α΄ 57), σε εγκεκριμένους παρόχους 
υπηρεσιών εμπιστοσύνης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 24 του Κανονισμού (ΕΕ) 910/2014 του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης 
Ιουλίου 2014 (ΕΕ L 257). Οι ως άνω οργανικές μονάδες ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-βέρνησης.
2. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 49 του 
ν. 4339/2015 (Α΄ 133) προστίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Για τη στελέχωση του ΕΚΟΜΕ δύναται να εφαρμόζεται 
και το άρθρο 13 του ν. 3429/2005 (Α΄ 314), εντός των 
ορίων του εγκεκριμένου προϋπολογισμού.».
3. Οι παράγραφοι 1, 2, 4 και 5 του άρθρου 55 του 
ν. 4623/2019 (Α΄ 134) εφαρμόζονται αναλογικά και για 
το προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Οπτικοακουστικών 
Μέσων και Επικοινωνίας, καθώς και για το Ν.Π.Ι.Δ. «ΕΛ-ΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΟΣ.».
Άρθρο 83
Διατάξεις για την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ)
1. Για τον έλεγχο και τη διεκπεραίωση των αιτημάτων 
αδειοδότησης κατασκευών κεραιών του άρθρου 34 του 
ν. 4635/2019 (Α΄ 167) και την ανάπτυξη του Συστήματος 
Ηλεκτρονικής Υποβολής Αιτήσεων Κατασκευών Κεραιών 
(ΣΗΛΥΑ) μπορούν να απασχολούνται στελέχη της ΕΕΤΤ, 
ιδίως, εφόσον απασχολούνται σε σχετικό αντικείμενο ή διαθέτουν σχετική εμπειρία, εκτός του κανονικού ωρα-
ρίου εργασίας και εκτός του χρόνου που καλύπτεται από 
υπερωριακή απασχόληση. Με απόφαση της ΕΕΤΤ καθο-
ρίζεται αποζημίωση ανά ώρα, έλεγχο ή παραδοτέο έργο, 
κατά τα οριζόμενα στις παραγράφους 2 και 9 του άρθρου 
21 του ν. 4354/2015, το ύψος της οποίας δεν δύναται να υπερβαίνει το οριζόμενο στο τελευταίο εδάφιο της πα-
ραγράφου 2 του άρθρου 21 του ν. 4354/2015. Οι σχετικές 
δαπάνες βαρύνουν αποκλειστικά τον προϋπολογισμό 
της ΕΕΤΤ, κατά τις κείμενες διατάξεις και δεν προκαλούν 
επιβάρυνση του Κρατικού Προϋπολογισμού.
2. Για την κάλυψη των έκτακτων αναγκών της ΕΕΤΤ που 
προκύπτουν από τις διατάξεις του παρόντος αναφορικά 
με τη διεκπεραίωση των αιτημάτων αδειοδότησης και 
την ανάπτυξη του ΣΗΛΥΑ, με κοινή απόφαση της ΕΕΤΤ 
και του κατά περίπτωση αρμοδίου οργάνου, διενεργού-
νται αποσπάσεις υπαλλήλων μόνιμων ή με σύμβαση ερ-
γασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, σύμφωνα 
με τη διαδικασία που ορίζεται στην παράγραφο 8 του 
άρθρου 7 του ν. 2190/1994 (Α΄ 28), όπως προστέθηκε με 
την παράγραφο 1 του άρθρου 9 του ν. 4590/2019 (Α΄ 17).
3. Στο άρθρο 13 του ν. 4070/2012 (Α΄ 82) προστίθεται 
παράγραφος 13 ως εξής: 
«13. Τακτικοί υπάλληλοι και υπάλληλοι με σχέση ερ-
γασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου και μέλη του 
Ειδικού Επιστημονικού Προσωπικού της ΕΕΤΤ, οι οποίοι, 
κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, υπηρετούν ως 
αποσπασμένοι στην ΕΕΤΤ, σύμφωνα με τον ν. 4440/2016 
(Α΄ 224) και, ιδίως, δυνάμει των άρθρων 2, 4, 6 και 7, ή των οποίων η απόσπαση έληξε τέσσερις (4) μήνες κατ’ 
ανώτατο όριο πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος 
μπορούν να αιτηθούν στην ΕΕΤΤ τη μετάταξή τους, χωρίς 
γνώμη των Υπηρεσιακών Συμβουλίων των φορέων προ-
έλευσης. Η μετάταξη διενεργείται με κοινή απόφαση των 
αρμοδίων οργάνων διορισμού των φορέων υποδοχής 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 967 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
και προέλευσης, σε κενή θέση κλάδου της ίδιας ή ανώ-
τερης κατηγορίας και αν δεν υπάρχει, με μεταφορά της θέσης που κατέχει ο υπάλληλος, και εφόσον διαθέτει τα 
απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, μετά από 
θετική γνώμη του Υπηρεσιακού Συμβουλίου της ΕΕΤΤ, με 
την ίδια σχέση εργασίας και διατήρηση της προσωπικής 
διαφοράς στις αποδοχές του, εφόσον υπάρχει.».
Άρθρο 84
Διατάξεις αρμοδιότητας Γενικής Γ ραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων
1. Στο τέλος του άρθρου 20 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167) 
προστίθεται περίπτωση ιγ΄ ως εξής: 
«ιγ) Δορυφορικός Σταθμός Εδάφους, νοείται κεραία 
εκπομπής / λήψης δορυφορικών σημάτων, που περιλαμ-
βάνει κατασκευές στήριξης, έναν ή περισσότερους πο-
μπούς και δέκτες, εξαρτήματα και λοιπά παρελκόμενα.».
2. Η παράγραφος 4 του άρθρου 21 του ν. 4635/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«4. Η ΕΕΤΤ δημοσιοποιεί τις θέσεις των κατασκευών 
κεραιών, για τις οποίες έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία 
αδειοδότησης, με χρήση γεωγραφικού πληροφοριακού 
συστήματος (GIS), καθώς και το περιεχόμενο του φακέ-λου της άδειας κατασκευής κεραίας, με την επιφύλαξη της νομοθεσίας περί προστασίας προσωπικών δεδομέ-νων.».
3. Στο άρθρο 22 του ν. 4635/2019 προστίθεται παρά-
γραφος 9 ως εξής: 
«9. Ειδικά για τους Δορυφορικούς Σταθμούς Εδάφους, 
η αίτηση για χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυ-χνοτήτων έπεται της άδειας κατασκευής νέου Δορυφο-ρικού Σταθμού Εδάφους ή νέου Κέντρου Δορυφορικών Επικοινωνιών. Στην αίτηση για αδειοδότηση που αναρ-
τάται στο ΣΗΛΥΑ γνωστοποιούνται στην ΕΕΤΤ και στους 
συναρμόδιους φορείς όλα τα στοιχεία που απαιτούνται 
και επαρκούν για τη χορήγηση άδεια κατασκευής, συ-
μπεριλαμβανομένων των πιθανών ζωνών συχνοτή-
των στο πλαίσιο των οποίων δύναται να λειτουργήσει 
ο Δορυφορικός Σταθμός Εδάφους. Η ΕΕΤΤ προχωρά 
στη χορήγηση άδειας Κατασκευής, υπό την αίρεση της 
χορήγησης δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυχνοτήτων, 
ενώ η λειτουργία του Δορυφορικού Σταθμού Εδάφους σταθμού επιτρέπεται μόνο μετά από τον ακριβή προσ-διορισμό της συχνότητας και την αντίστοιχη εκχώρηση συχνοτήτων από την ΕΕΤΤ.».
4. Οι υποπεριπτώσεις αα΄ και ββ΄ της περίπτωσης θ΄ 
της παραγράφου 4 του άρθρου 23 του ν. 4635/2019 αντι-
καθίστανται ως εξής:
«αα) για κατασκευή κεραίας επί εδάφους: τομή, όψη 
και κάτοψη των δομικών κατασκευών κεραίας και των συστημάτων των κεραιών ραδιοκάλυψης εκπομπής και 
λήψης ραδιοσημάτων, με υψόμετρα, διαστασιολόγηση 
και επιφάνεια σε κλίμακα 1:50 (ένα προς πενήντα) ή 1:100 
(ένα προς εκατό) και διάγραμμα κάλυψης, εφόσον για 
τις δομικές αυτές κατασκευές απαιτείται ο έλεγχος των 
πολεοδομικών μεγεθών,
ββ) για κατασκευή κεραίας επί κτιρίων: τομή, όψη και 
τις κατόψεις που αποτυπώνουν τις δομικές κατασκευές κεραίας και τα συστήματα των κεραιών ραδιοκάλυψης εκπομπής και λήψης ραδιοσημάτων με το χώρο μηχα-νημάτων, με υψόμετρα, διαστασιολόγηση και επιφάνεια 
σε κλίμακα 1:50 (ένα προς πενήντα) ή 1:100 (ένα προς 
εκατό),».
5. Η παράγραφος 5 του άρθρου 23 του ν. 4635/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι δυνατή 
η τροποποίηση, προσθήκη ή αντικατάσταση των παρα-
πάνω δικαιολογητικών, σύμφωνα με τις κατά περίπτωση 
ανάγκες, τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις απαιτήσεις της 
κείμενης νομοθεσίας. Με όμοια απόφαση, δύναται να κα-
θορίζονται οι ειδικότερες διαδικασίες ηλεκτρονικής υπο-
βολής της αίτησης και της έγκρισης δομικών κατασκευών 
κεραίας, τα προσβάσιμα στο κοινό στοιχεία και κάθε άλλο 
θέμα σχετικό με το ζήτημα αυτό. Με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης μπορούν να θεσπίζονται 
τέλη υπέρ του Τ.Ε.Ε. για την κατάθεση των αιτήσεων του παρόντος στο ηλεκτρονικό σύστημα e-Άδειες.».
6. Η παράγραφος 8 του άρθρου 24 του ν. 4635/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«8. Σε περίπτωση καταγγελίας που αφορά στη νο-
μιμότητα ήδη εγκατεστημένων δομικών κατασκευών 
κεραίας, ο σχετικός έλεγχος διενεργείται από ελεγκτή 
δόμησης, ο οποίος συντάσσει πόρισμα ελέγχου, το οποίο 
υποβάλλει στο e-Άδειες. Αν κατά τον έλεγχο διαπιστωθεί 
ότι, οι δομικές κατασκευές κεραίας κατασκευάστηκαν 
κατά παράβαση της χορηγηθείσας έγκρισης δομικών 
κατασκευών κεραίας, ο κάτοχος της κατασκευής κεραίας 
δύναται να συμμορφωθεί, μέσα σε προθεσμία τριάντα 
(30) ημερών από την ενημέρωση του e-Άδειες ή, σε πε-ρίπτωση νομιμοποίησής της βάσει των κειμένων διατά-
ξεων περί αυθαίρετων κατασκευών της πολεοδομικής 
νομοθεσίας, μέσα σε προθεσμία τεσσάρων (4) μηνών 
από την ενημέρωση του e-Άδειες. Στη συνέχεια, σύμ-
φωνα με τα ανωτέρω, υποβάλλει αίτημα για έλεγχο της 
συμμόρφωσης. Το σχετικό πόρισμα ελέγχου υποβάλ-
λεται από τον ελεγκτή δόμησης στο e-Άδειες. Αν η εν 
λόγω προθεσμία παρέλθει άπρακτη, η κατασκευή κε-
ραίας απομακρύνεται, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο 
άρθρο 25. Μέσω του ΣΗΛΥΑ ενημερώνονται η ΕΕΤΤ για τις δικές της ενέργειες και οι οργανισμοί κοινής ωφέλει-
ας για να διακόψουν άμεσα κάθε παροχή. Επίσης, μέσω 
του e-Άδειες ενημερώνεται η αρμόδια Υπηρεσία Δόμη-σης (ΥΔΟΜ), η οποία ανακαλεί τη χορηγηθείσα έγκριση 
δομικών κατασκευών κεραίας. Στις περιπτώσεις αυτές 
η αρμόδια ΥΔΟΜ εκδίδει πράξη επιβολής προστίμου, 
σύμφωνα με το πόρισμα και προβαίνει σε κάθε άλλη 
απαιτούμενη ενέργεια, σύμφωνα με τις κείμενες περί 
αυθαιρέτων πολεοδομικές διατάξεις.».
7. Στο άρθρο 26 του ν. 4635/2019 (Α΄167) προστίθεται 
παράγραφος 2 ως εξής: 
«2. Για την εγκατάσταση και λειτουργία του ηλεκτρο-
νικού εξοπλισμού και των κατασκευών κεραιών του 
Εθνικού Συστήματος Εποπτείας Φάσματος της ΕΕΤΤ, οι 
πάροχοι δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών υποχρε-
ούνται να παρέχουν στην ΕΕΤΤ, κατόπιν αιτήματός της, 
υπηρεσίες συνεγκατάστασης και από κοινού χρήσης ευ-
κολιών, υπό εύλογους όρους, οι οποίοι εξειδικεύονται 
σε συμφωνία πλαίσιο, σύμφωνα με το άρθρο 7 της υπ’ 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 968 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
αριθμ. 859/3/16.7.2018 απόφασης της ΕΕΤΤ (Β΄ 3907). 
Η ΕΕΤΤ καταβάλλει εύλογο τέλος συνεγκατάστασης και 
από κοινού χρήσης ευκολιών, το οποίο υπολογίζεται 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 12 της ανωτέρω 
απόφασής της.».
8. Η περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 29 
του ν. 4635/2019 αντικαθίσταται ως εξής:
«α) οι κατασκευές κεραιών των Ενόπλων Δυνάμεων, 
των Σωμάτων Ασφαλείας, της Εθνικής Υπηρεσίας Πλη-
ροφοριών (ΕΥΠ), της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ), 
του Λιμενικού Σώματος, του Εθνικού Κέντρου Άμεσης 
Βοήθειας (ΕΚΑΒ), του Εθνικού Συστήματος Διαχείρισης 
και Εποπτείας Φάσματος Ραδιοσυχνοτήτων (ΕΣΔΕΦΡ) 
της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομεί-
ων (ΕΕΤΤ) καθώς και του σταθμού που προβλέπεται στην 
περίπτωση κστ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 4 του 
ν. 4070/2012 (A΄ 82). Οι ανωτέρω κατασκευές κεραιών χαρακτηρίζονται ως Εθνικής Σημασίας. Η εγκατάσταση 
κεραιοσυστημάτων των ως άνω φορέων σε αδειοδο-
τημένες κατασκευές κεραιών δεν απαιτεί την έκδοση 
νέας άδειας κατασκευής κεραίας ή την τροποποίηση 
της υπάρχουσας άδειας κατασκευής κεραίας, ούτε την 
έκδοση νέων επιμέρους εγκρίσεων για την κατασκευή 
κεραίας, παρά μόνο την επικαιροποίηση των σχετικών 
μελετών, εφόσον απαιτείται βάσει των πραγματοποι-
ούμενων τροποποιήσεων στην κατασκευή κεραίας για 
τη φιλοξενία των κεραιοσυστημάτων των ως άνω φο-
ρέων. Επιτρέπεται η εγκατάσταση οικίσκου στέγασης 
μηχανημάτων των σταθμών ραδιοεπικοινωνίας των ως 
άνω φορέων εμβαδού μέχρι δέκα (10) τετραγωνικών 
μέτρων που δεν προσμετράται στα οριζόμενα όρια του 
άρθρου 27 του παρόντος. Ως προς το ύψος του οικί-
σκου, εφαρμόζονται όσα ορίζονται στο άρθρο 27 του 
παρόντος και για την κατασκευή του δεν απαιτείται η 
έκδοση νέας πολεοδομικής έγκρισης ή η τροποποίηση της υφιστάμενης.».
9. α) Η παράγραφος 1 του άρθρου 34 αντικαθίσταται 
ως εξής:
«1. Υφιστάμενες δομικές κατασκευές κεραιών υπάγο-
νται στις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 106 
του ν. 4495/2017, κατ’ εξαίρεση των οριζομένων στο άρ-
θρο 89 του ιδίου νόμου όσον αφορά στις δασικές εκτά-σεις της παραγράφου 1γ του άρθρου 27 του παρόντος, υπό τις εξής προϋποθέσεις:
α) βρίσκεται σε ισχύ άδεια κατασκευής η οποία έχει 
εκδοθεί από την ΕΕΕΤ ή άλλον αρμόδιο φορέα, κατά το προϊσχύσαν δίκαιο, και
β) εκδίδεται διοικητική πράξη έγκρισης δομικών κατα-
σκευών κεραίας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 
23 του παρόντος. 
 Σε περίπτωση αλλαγής χωροθέτησης ερμαρίων και 
οικίσκων εντός του χώρου εγκατάστασης που έγινε σε συμμόρφωση με τα μεγέθη που προβλέπονται από την 
παράγραφο 2 του άρθρου 27 του παρόντος, για την 
παροχή έγκρισης εγκατάστασης δομικών κατασκευών 
κεραίας δεν απαιτείται η έκδοση νέας άδειας από την 
ΕΕΤΤ, αλλά ενημερώνεται ο φάκελος μέσω του προβλε-
πόμενου πληροφοριακού συστήματος του άρθρου 25 
(ΣΗΛΥΑ - e - Άδειες).».β) Η παράγραφος 3 του άρθρου 34 του ν. 4635/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Για τις κατασκευές κεραιών της παραγράφου 2, 
μετά από την έκδοση της άδειας κατασκευής κεραίας 
από την ΕΕΤΤ, ακολουθούνται οι διαδικασίες υπαγωγής 
που προβλέπονται στον ν. 4495/2017 κατ’ εξαίρεση των 
οριζομένων στο άρθρο 89 του ιδίου νόμου όσον αφορά 
στις δασικές εκτάσεις της παραγράφου 1γ του άρθρου 27 του παρόντος, καθώς και του παρόντος νόμου.».
γ) Η παράγραφος 4 του άρθρου 34 του ν. 4635/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«4. Κατασκευές κεραιών, που δεν αδειοδοτούνται από 
την ΕΕΤΤ μέσα σε προθεσμία δεκαοκτώ (18) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, απομακρύνο-νται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 25, μέσα σε 
προθεσμία τριών (3) μηνών από τη λήξη της ανωτέρω 
προθεσμίας. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Δι-ακυβέρνησης, η άνω προθεσμία των δεκαοκτώ μηνών μπορεί να παρατείνεται έως έξι (6) μήνες.».
10. Οι προβλεπόμενες τετράμηνες προθεσμίες των 
περιπτώσεων α΄ και β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 
34 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167) παρατείνονται κατά τρεις 
(3) μήνες από τη λήξη τους.
11. Η παράγραφος 5 του άρθρου 39 του ν. 4635/2019 
(Α΄ 167) αντικαθίσταται ως εξής:
«5. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 6 του άρθρου 
31 εκκρεμείς διαδικασίες ελέγχου και επιβολής κυρώσε-
ων από την ΕΕΤΤ ολοκληρώνονται, σύμφωνα με τη νο-μοθεσία που ίσχυε κατά τον χρόνο έκδοσης της πράξης με την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση.».
Άρθρο 85
Τροποποίηση του άρθρου 8 του ν. 4053/2012 (Α΄ 44)
1. Στο πρώτο και το τέταρτο εδάφιο της παραγράφου 
6 του άρθρου 8 του ν. 4053/2012 (Α΄ 44) η φράση «έως 
και 2019» αντικαθίσταται από τη φράση «έως και 2020».
2. Στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 6 του άρθρου 
8 του ν. 4053/2012 η φράση «2018 και 2019» αντικαθί-σταται από τη φράση «2018, 2019 και 2020.».
3. Μετά το έκτο εδάφιο της παραγράφου 6 του άρθρου 
8 του ν. 4053/2012, προστίθεται νέο εδάφιο ως εξής: «Για 
το έτος 2020 το ανωτέρω ποσό μπορεί να κατατεθεί στον 
φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας, κατόπιν αιτήμα-τός του προς τη Γενική Γ ραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, πριν από την επαλήθευση του καθαρού κόστους 
παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας από 
την ΕΕΤΤ, εφόσον η Αρχή προβλέπει, βάσει των κοστο-
λογικών - οικονομικών στοιχείων παροχής της καθολικής 
ταχυδρομικής υπηρεσίας κατά το πρώτο τρίμηνο του 
έτους 2020, σε συνδυασμό με το ετήσιο καθαρό κόστος 
παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας για τα 
έτη 2013 έως και 2017, ότι το σχετικό κόστος θα υπερβεί 
για το έτος 2020 το ποσό των δεκαπέντε εκατομμυρίων 
(15.000.000) ευρώ. Εάν το αίτημα υποβληθεί πριν την 
παρέλευση του πρώτου τριμήνου του έτους, τότε η ΕΕΤΤ 
λαμβάνει υπόψη της για την πρόβλεψη τα κοστολογικά - 
οικονομικά στοιχεία παροχής της καθολικής ταχυδρομι-
κής υπηρεσίας του προηγούμενου έτους».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 969 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ 
Άρθρο 86
Οικονομική στήριξη των επιχειρήσεων έκδοσης εφημερίδων
1. Επιχειρήσεις έκδοσης εφημερίδων μπορούν να 
χρηματοδοτούνται διαμέσου ειδικά σχεδιασμένων προ-
γραμμάτων, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, εφόσον 
πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που αφορούν 
στη δημοσιογραφική ηθική και δεοντολογία και προά-
γουν την πολυφωνία, τον πλουραλισμό και την ποιότητα 
στον δημόσιο διάλογο. Τα προγράμματα χρηματοδότη-
σης υλοποιούνται με την υποστήριξη ειδικής Γνωμοδο-τικής Επιτροπής που συστήνεται για τον σκοπό αυτόν.
2. Η Γνωμοδοτική Επιτροπή της παραγράφου 1 απο-
τελείται, κατά περίπτωση, από πέντε (5) έως επτά (7) 
μέλη, εκπροσώπους ενώσεων συντακτών και ιδιοκτητών 
εφημερίδων, καθώς και πρόσωπα εγνωσμένου κύρους 
με εμπειρία στον χώρο των μέσων ενημέρωσης. Έργο 
της Γνωμοδοτικής Επιτροπής είναι η διατύπωση απλής 
γνώμης για την πλήρωση των προϋποθέσεων υπαγωγής 
των επιχειρήσεων στα προγράμματα χρηματοδότησης, 
στη βάση ειδικότερων κριτηρίων που αποσκοπούν στην 
αξιολόγηση των εντύπων, ιδίως, ως προς την τήρηση της 
δημοσιογραφικής ηθικής και δεοντολογίας, όπως προσ-
διορίζονται στους σχετικούς Κώδικες Επαγγελματικής 
Ηθικής και Δεοντολογίας.
3. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών 
και του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό, στον οποίο 
έχουν ανατεθεί οι αρμοδιότητες της Γενικής Γ ραμματείας 
Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, καθορίζονται οι κατηγο-ρίες των επιχειρήσεων που μπορούν να υπαχθούν στα 
προγράμματα χρηματοδότησης, οι όροι και οι προϋπο-
θέσεις υπαγωγής, το ύψος της ενίσχυσης, η διάρκεια των 
προγραμμάτων, ο έλεγχος και οι διοικητικές κυρώσεις, οι 
οποίες μπορούν να ανέλθουν μέχρι το ύψος του ποσού 
της ενίσχυσης, και πάντως ανάλογα με τη βαρύτητα της 
παράβασης, και οι οποίες μπορούν να επιβληθούν σε 
περίπτωση μη τήρησης των όρων και προϋποθέσεων 
υπαγωγής στα προγράμματα χρηματοδότησης, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Με την ανωτέρω απόφαση 
συγκροτείται η Γνωμοδοτική Επιτροπή της παραγράφου 
1 και ρυθμίζεται κάθε θέμα που αφορά στη σύνθεση, λει-
τουργία και τις ειδικότερες αρμοδιότητες αξιολόγησης της εν λόγω Επιτροπής.
4. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργεί-
ται το άρθρο 51 του ν. 4609/2019 (Α΄ 67), καθώς και οι κατ’ εξουσιοδότηση αυτού εκδοθείσες κοινές υπουργι-
κές αποφάσεις υπ’ αριθμ. 78/06.05.2019 (Β΄ 1676) και 
107/18.6.2019 (Β΄ 2355).
Άρθρο 87
Τροποποίηση των διατάξεων 
σχετικά με το Μητρώο περιφερειακού 
και τοπικού Τύπου
1. Το άρθρο 2 του ν. 3548/2007 (Α΄ 68) τροποποιείται 
ως εξής:α) Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 2 αντικαθίσταται 
ως εξής:
«2. Οι περιφερειακές και τοπικές εφημερίδες καταχω-
ρίζονται στο Μητρώο, ύστερα από αίτηση του νόμιμου 
εκπροσώπου τους προς τη Διεύθυνση Εποπτείας Μέσων 
Ενημέρωσης της Γενικής Γ ραμματείας Επικοινωνίας και 
Ενημέρωσης, κατά το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 
Μαρτίου κάθε έτους.».
β) Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 2 διαγράφεται.
γ) Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 6 αντικαθί-
σταται ως ακολούθως:
«Η απόφαση κοινοποιείται στην ηλεκτρονική διεύθυν-
ση των αιτούντων και αναρτάται στο Διαδίκτυο.».
δ) Στην παράγραφο 9 προστίθενται εδάφιο ως εξής:«Επικαιροποιημένος πίνακας των περιφερειακών και 
τοπικών εφημερίδων που καταχωρίζονται στο Μητρώο, 
αναρτάται στην ιστοσελίδα της Γενικής Γ ραμματείας Επι-
κοινωνίας και Ενημέρωσης.». 
2. Όπου στο άρθρο 2 του ν. 3548/2007 (Α΄ 68) αναφέ-
ρεται η Γενική Γ ραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας 
του Υπουργείου Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών 
και Ενημέρωσης, νοείται η Γενική Γ ραμματεία Επικοινω-
νίας και Ενημέρωσης της Προεδρίας της Κυβέρνησης. 
Άρθρο 88
Ρύθμιση ζητημάτων διοικητικής υποστήριξης του προσωπικού της Γενικής Γ ραμματείαςΕπικοινωνίας και Ενημέρωσης
Η προθεσμία της παραγράφου 4 του άρθρου 61 του 
ν. 4623/2019 (Α΄ 134) ως προς το προσωπικό της Γενικής 
Γ ραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης της Προε-
δρίας της Κυβέρνησης παρατείνεται από τις 31.12.2019 
μέχρι την έκδοση της διαπιστωτικής απόφασης του Πρω-
θυπουργού, σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 
116 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133). 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΩΝ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
Άρθρο 89
Παράταση ισχύος του Πίνακα διοριστέων με βάση την 8Κ/2017 Προκήρυξη του Α.Σ.Ε.Π.
Η ισχύς του πίνακα διοριστέων με σειρά προτεραιό-
τητας των υποψηφίων για την πλήρωση εκατόν είκοσι 
τριών (123) θέσεων τακτικού προσωπικού κατηγορίας 
Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του κλάδου/ειδικότητας 
ΔΕ Γ ραμματέων στο Υπουργείο Δικαιοσύνης (Δικαστήρια 
και Δικαστικές Υπηρεσίες της Χώρας), που προκηρύχθη-
κε με την 8Κ/2017 Προκήρυξη του Α.Σ.Ε.Π. (Α.Σ.Ε.Π. 23), 
παρατείνεται έως τις 31.12.2020.
Άρθρο 90
Τροποποίηση του άρθρου 50 του ν. 3028/2002 (Α΄ 153)
1. Η περίπτωση γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 50 
του ν. 3028/2002 καταργείται.
2. Η περίπτωση δ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 50 
του ν. 3028/2002 αντικαθίσταται ως εξής: «Έξι (6) αρ-
χαιολόγους Προϊσταμένους περιφερειακών ή ειδικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 970 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
περιφερειακών οργανικών μονάδων του Υπουργείου 
Πολιτισμού επιπέδου Διεύθυνσης με ειδικότητες που 
σχετίζονται με τις αρμοδιότητες του ΚΑΣ, αναπληρού-
μενους από πρόσωπα με τα ίδια προσόντα.».
3. Η περίπτωση ε΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 50 
του ν. 3028/2002 αντικαθίσταται ως εξής: «Οκτώ καθη-
γητές ή αναπληρωτές καθηγητές Α.Ε.Ι. ή αντίστοιχης 
βαθμίδας ερευνητές αναγνωρισμένων ερευνητικών 
ιδρυμάτων ή άλλους έγκριτους επιστήμονες, υπαλλή-
λους ή μη του Υπουργείου Πολιτισμού, με υπερδεκαετή 
επαγγελματική και επιστημονική εμπειρία μετά την από-
κτηση διδακτορικού διπλώματος στην αρχαιολογία, την 
αρχιτεκτονική, τη συντήρηση αρχαιοτήτων, την ιστορία της τέχνης, τη γεωλογία, την επιστήμη και τεχνική των 
υλικών, τη δομοστατική, την εδαφομηχανική ή άλλη επι-
στήμη σχετική με την προστασία των αρχαίων μνημείων 
και χώρων, αναπληρούμενους από πρόσωπα με τα ίδια προσόντα.»
4. Η περίπτωση γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 50 
του ν. 3028/2002 καταργείται. 
5. Η περίπτωση ε΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 50 
του ν. 3028/2002 αντικαθίσταται ως εξής: «Οκτώ καθη-
γητές ή αναπληρωτές καθηγητές Α.Ε.Ι. ή αντίστοιχης 
βαθμίδας ερευνητές αναγνωρισμένων ερευνητικών 
ιδρυμάτων ή άλλους έγκριτους επιστήμονες, υπαλλή-
λους ή μη του Υπουργείου Πολιτισμού, με υπερδεκαετή επαγγελματική και επιστημονική εμπειρία, με ειδικότη-τα στην αρχαιολογία, την αρχιτεκτονική, τη συντήρηση 
έργων τέχνης, την ιστορία της τέχνης, την επιστήμη και 
τεχνική των υλικών, τη δομοστατική, την εδαφομηχανική 
ή άλλη επιστήμη σχετική με την προστασία των αρχαίων 
μνημείων και χώρων, αναπληρούμενους από πρόσωπα 
με τα ίδια προσόντα.».
Άρθρο 91
Οικονομική ενίσχυση των αθλητών «Είμαστε μαζί σας 2020»
1. Οι αθλητές ατομικών και ομαδικών αθλημάτων που 
έχουν ήδη προκριθεί ή θα προκριθούν για να συμμετέ-
χουν στους Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες 
του Τόκυο 2020, ενισχύονται οικονομικά από τη Γενική 
Γ ραμματεία Αθλητισμού του Υπουργείου Πολιτισμού 
και Αθλητισμού με πόρους, οι οποίοι προέρχονται από χρηματικές εισφορές φυσικών και νομικών προσώπων, 
ημεδαπής και αλλοδαπής, δημοσίου ή ιδιωτικού δι-
καίου, εκτός των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Για 
τον σκοπό αυτόν δημιουργείται στη Γενική Γ ραμματεία 
Αθλητισμού του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού 
ψηφιακή πλατφόρμα για την υποστήριξη των αθλητών, 
που θα συμμετέχουν στους Ολυμπιακούς και Παραο-
λυμπιακούς Αγώνες του Τόκυο 2020, με τίτλο «Είμαστε μαζί σας 2020.».
2. Οι εν λόγω πόροι συγκεντρώνονται το αργότερο 
έως και την ημέρα έναρξης αντιστοίχως των Ολυμπια-
κών και Παραολυμπιακών αγώνων του Τόκυο 2020, σε 
τραπεζικό λογαριασμό Κεντρικής Διοίκησης που ανοί-
γεται στην Τράπεζα της Ελλάδος, σύμφωνα με το άρ-
θρο 69Α του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), όπως το άρθρο αυτό 
τροποποιήθηκε δυνάμει του άρθρου 80 παράγραφος 1 του ν. 4549/2018 (Α΄ 105), εγγράφονται καθ’ ύψος στον 
Προϋπολογισμό της Γενικής Γ ραμματείας Αθλητισμού, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4270/2014 και αποδί-
δονται δια του Κρατικού Προϋπολογισμού, ύστερα από 
απόφαση του αρμόδιου για τον αθλητισμό Υπουργού, 
η οποία αναρτάται στη «Διαύγεια», κατά την ακόλουθη 
διαδικασία: 
α) Με εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών 
Υπηρεσιών (Γ ΔΟΥ) του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλη-
τισμού προσδιορίζεται κατά μήνα το αποδοτέο ποσό σε 
κάθε αθλητή ατομικού αθλήματος και στο αθλητικό σω-
ματείο, στη δύναμη του οποίου εντάσσεται ο τελευταίος.
β) Το κατά μήνα αποδοτέο ποσό κατανέμεται μεταξύ 
αφενός του αθλητή, για τον οποίον το ποσό αυτό κατατέ-
θηκε στον λογαριασμό της παραγράφου 1 του παρόντος 
άρθρου και αφετέρου του οικείου αθλητικού σωματείου, 
ως εξής: ποσοστό 85% αποδίδεται στον αθλητή, μετά 
την εκ μέρους του υπογραφή δήλωσης περί αποδοχής συμμετοχής στην ομώνυμη με τον ως άνω λογαριασμό διαδικτυακή πλατφόρμα και ποσοστό 15% αποδίδεται στο αθλητικό σωματείο, στη δύναμη του οποίου ο ανω-τέρω αθλητής είναι εγγεγραμμένος.
γ) Ειδικώς, για τους αθλητές των ομαδικών αθλημάτων 
ισχύουν τα εξής: 
γα) Αν πρόκειται για επαγγελματίες αθλητές το ποσό 
που θα έχει συγκεντρωθεί για την εθνική ομάδα, υπέρ 
της οποίας κατατέθηκε στον ανωτέρω λογαριασμό, επι-
μερίζεται ισομερώς και μετά το πέρας των αγώνων απο-
δίδεται εφάπαξ σε κάθε αθλητή που είτε ως βασικός είτε 
ως αναπληρωματικός συμμετείχε στους Ολυμπιακούς ή 
Παραολυμπιακούς αγώνες. 
γβ) Αν πρόκειται για αθλητές που είναι εγγεγραμμένοι 
σε ερασιτεχνικά αθλητικά σωματεία, το σχετικό ποσό 
αποδίδεται μετά το πέρας των αγώνων τόσο στους 
αθλητές, όσο και στα οικεία αθλητικά σωματεία, κατά 
τις ποσοστιαίες αναλογίες που αναφέρονται ανωτέρω, 
στην περίπτωση β΄ της παρούσας παραγράφου. 
3. Το ποσό της οικονομικής ενίσχυσης, που σύμφω-
να με το οριζόμενα στο παρόν άρθρο λαμβάνει κάθε 
αθλητής, είναι αφορολόγητο, ακατάσχετο στα χέρια του 
Δημοσίου ή οποιουδήποτε τρίτου, κατά παρέκκλιση 
κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης, δεν επιδέχεται κανενός 
είδους συμψηφισμό, δεν προσμετράται στο εισόδημά 
του, δεν εμπίπτει σε καμία κατηγορία εισοδήματος, δεν 
υπόκειται σε φόρο εισοδήματος ούτε και στην ειδική 
εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α του ν. 4172/2013 
και δεν υπάρχει υποχρέωση παρακράτησης, δεν δύνα-
ται δε, να υπερβεί το ποσό των 20.000,00 ευρώ για τον 
αθλητή και των 3.500,00 ευρώ για το σωματείο, στη δύ-
ναμη του οποίου ανήκει. Ποσά που υπερβαίνουν το όριο 
του προηγούμενου εδαφίου εντάσσονται στα αδιάθετα 
και με ειδική απόφαση του αρμόδιου για τον αθλητισμό 
Υπουργού διανέμονται στους υπόλοιπους αθλητές που 
έλαβαν μέρος στους Ολυμπιακούς ή Παραολυμπιακούς 
Αγώνες μέχρι τη συμπλήρωση του ανωτέρω ορίου. Σε 
περίπτωση που ακόμη και μετά τη διανομή του αμέσως 
προηγούμενου εδαφίου προκύπτει πλεόνασμα, αυτό πε-
ριέρχεται αυτοδικαίως στα αδιάθετα ταμειακά διαθέσιμα 
του Δημοσίου και πιστώνεται στον προϋπολογισμό του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 971 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για τη Γενική 
Γ ραμματεία Αθλητισμού, με απόφαση δε του αρμόδι-
ου οργάνου διατίθεται για την επιχορήγηση αθλητικών 
φορέων.
4. Το ποσό της οικονομικής ενίσχυσης, που καταβάλλει 
κατά τα οριζόμενα στο παρόν άρθρο, φυσικό ή νομικό 
πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, είναι αφορο-
λόγητο ή εκπιπτόμενο αντίστοιχα για τον δότη, κατά 
τις ειδικότερες διατάξεις περί φορολογίας εισοδήματος φυσικών ή νομικών προσώπων.
5. Δεν δικαιούται την οικονομική ενίσχυση του παρό-
ντος άρθρου αθλητής ο οποίος, καίτοι προκρίθηκε να 
λάβει μέρος στους Ολυμπιακούς ή Παραολυμπιακούς 
αγώνες, αποκλείστηκε τελικά από τους αγώνες, είτε 
πριν την έναρξή τους είτε κατά τη διάρκειά τους, λόγω παραβίασης της νομοθεσίας περί φαρμακοδιέγερσης ή για οποιονδήποτε άλλον λό γο που επισύρει ποινή απο-
κλεισμού ή οποιαδήποτε άλλη κύρωση που λειτουργεί 
κατ’ αποτέλεσμα ως αποκλεισμός, όπως η αφαίρεση της 
διαπίστευσης. Στις περιπτώσεις αυτές αναζητούνται, ως 
αχρεωστήτως καταβληθέντα, τα ποσά που τυχόν έχουν 
αποδοθεί στον αθλητή έως και τον χρόνο του αποκλει-σμού του. Τα προβλεπόμενα στα προηγούμενα εδάφια 
της παρούσας παραγράφου δεν εφαρμόζονται στην 
περίπτωση που ο αθλητής δεν λαμβάνει μέρος στους 
αγώνες λόγω τραυματισμού.
6. Με απόφαση του αρμόδιου για τον αθλητισμό 
Υπουργού δύνανται να ρυθμίζεται και κάθε άλλο ζήτη-μα ή λεπτομέρεια για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου. 
Άρθρο 92
Ρύθμιση θεμάτων ΟΤΑ α΄ βαθμού
Η παράγραφος 3 του άρθρου 231 του ν. 3852/2010 
(Α΄87) αντικαθίσταται με παραγράφους 3 και 4, ως εξής:
«3. Οι δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, καθώς 
και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου των δήμων και των περι-
φερειών, έχουν υποχρέωση συμμόρφωσης με τις υπο-
δείξεις της αρμόδιας για τον έλεγχο και την εποπτεία 
Αρχής, οι οποίες γίνονται στο πλαίσιο ελέγχου νομιμό-τητας απόφασης ή εξέτασης προσφυγής.
4. Η μη τήρηση των υποχρεώσεων των παραγράφων 
1, 2 και 3 συνιστά σοβαρή παράβαση καθήκοντος, η 
οποία ελέγχεται πειθαρχικά κατά τις οικείες διατάξεις 
που διέπουν τους αιρετούς και το προσωπικό των ανω-τέρω νομικών προσώπων.».
Άρθρο 93
Τροποποιήσεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων
1. Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 219 του Κώδικα 
Δήμων και Κοινοτήτων, όπως κυρώθηκε με το άρθρο 
πρώτο του ν. 3463/2006 (Α΄ 114) αντικαθίστανται, ως 
εξής:
«1. Οι δήμοι συνεργάζονται με αντίστοιχους φορείς 
τοπικής αυτοδιοίκησης της αλλοδαπής, στο πλαίσιο των 
αρμοδιοτήτων τους και υπό την επιφύλαξη των διεθνών 
υποχρεώσεων της Χώρας: α. Σε διεθνές επίπεδο, για την προαγωγή της συνεργα-
σίας και της αλληλεγγύης, καθώς και τη συμμετοχή τους 
σε δίκτυα πόλεων και ενώσεων.
β. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για τη συμμετοχή τους σε 
δίκτυα, προγράμματα και πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης.
2. Οι δήμοι, στο πλαίσιο των ρυθμίσεων της προηγού-
μενης παραγράφου, μπορούν, μεταξύ άλλων, να πραγ-
ματοποιούν πολιτιστικές, καλλιτεχνικές και αθλητικές 
εκδηλώσεις και ανταλλαγές αποστολών για θέματα που 
άπτονται των αρμοδιοτήτων τους, να συνάπτουν μνημό-
νια συνεργασίας για θέματα συναντίληψης, καθώς και να 
συμμετέχουν σε δράσεις διεθνούς αλληλεγγύης, ιδίως, 
σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, με την παροχή αγαθών ή υπηρεσιών προς τις πληγείσες περιοχές.».
2. Οι διατάξεις του άρθρου 219 του Κώδικα Δήμων 
και Κοινοτήτων εφαρμόζονται αναλογικά και για τις Πε-ριφέρειες.
3. Η παράγραφος 5 του άρθρου 247 του Κώδικα Δήμων 
και Κοινοτήτων, όπως κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του 
ν. 3463/2006 (Α΄ 114) αντικαθίσταται, ως εξής:
«5. Στην περίπτωση που Σύνδεσμος δεν διαθέτει Τα-
μειακή Υπηρεσία, δύναται να εξυπηρετείται από την 
αντίστοιχη Υπηρεσία ενός εκ των μελών του.».
Άρθρο 94
Τροποποίηση του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας
Το τρίτο εδάφιο της περίπτωσης δ΄ της παραγράφου 1 
του άρθρου 5 του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας όπως 
κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3284/2004 (Α΄ 217), 
αντικαθίσταται ως εξής:
«Για τους κατόχους ιθαγένειας κράτους-μέλους της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης, τους συζύγους Έλληνα ή Ελληνίδας 
με τέκνο, όσους έχουν τη γονική μέριμνα τέκνου ελληνι-
κής ιθαγένειας, που έχει γεννηθεί στην Ελλάδα, καθώς και 
τους ανιθαγενείς, αρκεί η προηγούμενη νόμιμη διαμονή 
αυτών στην Ελλάδα επί μια τουλάχιστον συνεχή τριετία.».
Άρθρο 95Σύνταξη και θεώρηση μελετώντων ΟΤΑ α΄ βαθμού
Η παράγραφος 4 του άρθρου 209 του Κώδικα Δήμων 
και Κοινοτήτων, όπως κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του 
ν. 3463/2006 (Α΄ 114), αντικαθίστανται ως εξής:
«4. α. Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 
189 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147), οι μελέτες έργων και παρο-
χής τεχνικών και συναφών επιστημονικών υπηρεσιών και 
τα τεύχη δημόσιου διαγωνισμού ανάθεσης μελετών των 
δήμων συντάσσονται και θεωρούνται από την τεχνική 
υπηρεσία τους. Οι μελέτες των έργων και παροχής υπη-ρεσιών και τα τεύχη δημόσιου διαγωνισμού ανάθεσης μελετών ή παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επι-στημονικών υπηρεσιών των νομικών προσώπων δημο-
σίου δικαίου των δήμων, των Συνδέσμων, των ιδρυμάτων 
τους, των φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων και των δημοτικών επιχειρήσεων ύδρευσης - αποχέτευσης 
του ν. 1069/1980 (Α΄ 191) και του ν. 890/1979 (Α΄ 80) 
συντάσσονται και θεωρούνται από την τεχνική υπηρε-
σία τους και, αν δεν υπάρχει τέτοια υπηρεσία ή αυτή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 972 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
αδυνατεί, από την τεχνική υπηρεσία του δήμου που τα 
έχει συστήσει ή σε περίπτωση Συνδέσμου από τεχνική 
υπηρεσία δήμου που συμμετέχει σε αυτούς. Αν η τεχνική 
υπηρεσία του δήμου αδυνατεί να συντάξει τη μελέτη, 
αδυναμία που βεβαιώνεται από τον Προϊστάμενο της, 
επιτρέπεται με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση της Προ-
ϊσταμένης Αρχής, η ανάθεση εκπόνησης μελετών πάσης 
φύσης σε ιδιώτες μελετητές και ιδιωτικά γραφεία μελε-
τών, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4412/2016. Εφόσον 
ο δήμος έχει αναθέσει με προγραμματική σύμβαση την 
τεχνική του υπηρεσία σε άλλον φορέα κατά τις διατάξεις 
της παραγράφου 2 του άρθρου 44 του ν. 4412/2016, η 
σύνταξη και θεώρηση λαμβάνει χώρα από τη νέα τεχνική 
υπηρεσία, κατ’ ανάλογη εφαρμογή των προηγούμενων 
εδαφίων.
β. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, ορίζονται σε:
i. δέκα εκατομμύρια (10.000.000) ευρώ, μη συμπερι-
λαμβανομένου του ΦΠΑ, το όριο προϋπολογισμού των μελετών έργων και υπηρεσιών των ΟΤΑ α΄ βαθμού, πέ-
ραν του οποίου απαιτείται θεώρηση από την αρμόδια 
τεχνική υπηρεσία, κατόπιν γνώμης του Περιφερειακού Συμβουλίου Δημοσίων Έργων,
ii. είκοσι εκατομμύρια (20.000.000) ευρώ, μη συμπε-
ριλαμβανομένου του ΦΠΑ, το όριο προϋπολογισμού 
των μελετών έργων και υπηρεσιών των ΟΤΑ α΄ βαθμού, πλην των Δήμων Αθηναίων, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, 
των Συνδέσμων τους, των Νομικών τους Προσώπων Δη-
μοσίου Δικαίου, των Ιδρυμάτων τους και των ΔΕΥΑ του 
ν. 1069/1980 και του ν. 890/1979, πέραν του οποίου απαι-
τείται θεώρηση κατά την περίπτωση γ΄ του παρόντος 
άρθρου, ύστερα από γνώμη του Τεχνικού Συμβουλίου,
iii. είκοσι πέντε εκατομμύρια (25.000.000) ευρώ, μη 
συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, το όριο προϋπολογι-
σμού μελετών έργων και υπηρεσιών των Δήμων Αθη-
ναίων, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, των Συνδέσμων στους 
οποίους συμμετέχουν οι ανωτέρω ΟΤΑ, των Νομικών 
τους Προσώπων Δημοσίου Δικαίου και των Ιδρυμάτων 
τους, πέραν του οποίου απαιτείται θεώρηση κατά την 
περίπτωση γ΄ του παρόντος άρθρου, ύστερα από γνώμη 
του Τεχνικού Συμβουλίου.
Τα ως άνω χρηματικά όρια δύνανται να αναπροσαρ-
μόζονται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών.
γ. Όπου στην κείμενη νομοθεσία, προβλέπεται θεώ-
ρηση από την Τεχνική Υπηρεσία του Υπουργείου Εσω-
τερικών, ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου Δημοτικών 
και Κοινοτικών Έργων και Θεώρησης Μελετών του ίδιου 
Υπουργείου, η αρμοδιότητα της θεώρησης μεταβιβάζε-
ται στην αρμόδια υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκη-
σης, ύστερα από σύμφωνη γνώμη Τεχνικού Συμβουλίου 
που συγκροτείται στην έδρα κάθε Αποκεντρωμένης Διοί-
κησης με απόφαση του Συντονιστή της και αποτελείται από τους:
i. Τον Γενικό Διευθυντή Χωροταξικής και Περιβαλλοντι-
κής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης με ανα-
πληρωτή του τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Τεχνικού 
Ελένχου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης.
ii. Έναν (1) μηχανικό της Αποκεντρωμένης Διοίκησης 
με τον αναπληρωτή του.
iii. Έναν (1) μηχανικό της Περιφέρειας στην έδρα της 
Αποκεντρωμένης Διοίκησης με τον αναπληρωτή του.iν. Έναν (1) κοινό εκπρόσωπο των συνδέσμων ΣΑΤΕ 
και ΣΤΕΑΤ με τον αναπληρωτή του. 
v. Έναν (1) εκπρόσωπο της Περιφερειακής Ένωσης 
Δήμων με τον αναπληρωτή του. 
δ. Η γνώμη του αρμοδίου κάθε φορά Τεχνικού Συμ-
βουλίου, όταν ζητείται και αφορά το στάδιο πριν την 
ανάθεση της σύμβασης, παρέχεται μέσα σε αποκλειστι-
κή προθεσμία δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών από 
την παραλαβή του υποβληθέντος αιτήματος. Σε περί-
πτωση που εντός της παραπάνω προθεσμίας ζητηθούν 
συμπληρωματικά στοιχεία, η προθεσμία παρατείνεται 
κατά δέκα (10) εργάσιμες ημέρες από την αποστολή των 
συμπληρωματικών στοιχείων. Αν η ταχθείσα προθεσμία 
παρέλθει άπρακτη, η Αναθέτουσα ή Προϊσταμένη Αρχή 
δύναται να προχωρήσει στις περαιτέρω ενέργειες, χωρίς 
τη γνώμη του Τεχνικού Συμβουλίου. 
ε. Σε όσες περιπτώσεις στην κείμενη νομοθεσία προ-
βλέπεται γνώμη από το αρμόδιο Τεχνικό Συμβούλιο, ως 
Τεχνικό Συμβούλιο για τα νομικά πρόσωπα του παρό-
ντος, νοείται το Περιφερειακό Συμβούλιο Δημοσίων Έρ-
γων της οικείας Περιφέρειας. Σ τις συμβάσεις που ο προ-
ϋπολογισμός υπερβαίνει το όριο των υποπεριπτώσεων 
ii και iii της περίπτωσης β΄ της παρούσης παραγράφου, 
ως οικείο Τεχνικό Συμβούλιο νοείται, το Τεχνικό Συμ-
βούλιο της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Ειδικά 
για τους διαβαθμιδικούς συνδέσμους, ως οικείο Τεχνικό 
Συμβούλιο νοείται, σε κάθε περίπτωση το Περιφερειακό 
Συμβούλιο Δημοσίων Έργων της οικείας Περιφέρειας.
στ. Η εγκριτική απόφαση της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 189 του ν. 4412/2016 εκδίδεται από τη Διευθύ-
νουσα Υπηρεσία.
ζ. Οι μελέτες παροχής υπηρεσιών και τα τεύχη προ-
μηθειών (περιγραφή, συγγραφές υποχρεώσεων και 
τεχνικές προδιαγραφές), για την εκτέλεση των οποίων 
δεν απαιτούνται τεχνικές γνώσεις ή τεχνική εμπειρία, 
μπορεί να συντάσσονται από υπάλληλο της υπηρεσίας που διαχειρίζεται την πίστωση, σύμφωνα με τις ισχύου-
σες διατάξεις και να θεωρούνται από τον Προϊστάμενο 
της αντίστοιχης κατά περίπτωση αρμόδιας υπηρεσίας 
του δήμου, τηρουμένων κατά τα λοιπά των ισχυουσών 
διατάξεων. Η επίβλεψη, η παρακολούθηση και εποπτεία 
των ανωτέρω συμβάσεων γίνεται από τις αντίστοιχες 
καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες του δήμου, με ανάλογη 
εφαρμογή των σχετικών διατάξεων. Για τις ανωτέρω 
υπηρεσίες και προμήθειες, εφόσον η δαπάνη τους δεν υπερβαίνει το ποσό μέχρι του οποίου γίνεται απευθείας 
ανάθεση, η ανάθεση γίνεται με βάση την προϋπολογι-
ζόμενη δαπάνη, την περιγραφή της υπηρεσίας, την πε-
ριγραφή της προμήθειας και τα τυχόν λοιπά στοιχεία, τα 
οποία περιέχονται σε σχετική απόφαση της Οικονομικής 
Επιτροπής, η οποία υποκαθιστά τη μελέτη και τα ανω-
τέρω τεύχη.».
Άρθρο 96
Ρύθμιση θεμάτων Εθνικού Κέντρου 
Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης
1. Το διοικητικό προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Δη-
μόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης (ΕΚΔΔΑ), το οποίο 
εξαιρέθηκε με το άρθρο 82 του ν. 4590/2019 (Α΄ 17) από 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 973 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
τις διατάξεις του ν. 4440/2016 (Α΄ 224) για το Ενιαίο Σύ-
στημα Κινητικότητας, εξαιρείται εκ νέου από τις διατά-
ξεις αυτές για ένα (1) έτος από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος.
2. Στο χρονικό διάστημα της παραγράφου 1 εξακο-
λουθούν να ισχύουν οι διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 12 του π.δ. 57/2007 (Α΄ 59). Με τη λήξη 
του χρονικού αυτού διαστήματος λήγουν αυτοδίκαια 
οι αποσπάσεις του διοικητικού προσωπικού στο ΕΚΔΔΑ 
που έχουν πραγματοποιηθεί, δυνάμει των διατάξεων του 
προηγούμενου εδαφίου.
Άρθρο 97
Αναστολή εξέτασης αιτήσεων προσωπικού στο πλαίσιο της κινητικότητας
1. Αιτήσεις προσωπικού όλων ανεξαιρέτως των νο-
σηλευτικών ιδρυμάτων της ημεδαπής, της Κεντρικής 
Υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας, καθώς και των λοι-
πών εποπτευόμενων φορέων του Υπουργείου Υγείας, 
οι οποίες έχουν υποβληθεί στον Α΄ κύκλο Κινητικότητας 
2019 στο πλαίσιο του Ενιαίου Συστήματος Κινητικότητας, 
καθώς και εκκρεμείς αιτήσεις των εν λόγω υπαλλήλων 
από προηγούμενους κύκλους κινητικότητας δεν εξετά-
ζονται και αναστέλλεται η διαδικασία αξιολόγησής τους, 
με μόνη εξαίρεση τις αιτήσεις μετάταξης, οι οποίες εκ-
κρεμούν προς δημοσίευση, κατά την έναρξη ισχύος του 
παρόντος. Επαναξιολόγηση των αιτήσεων αυτών, δύνα-
ται να πραγματοποιηθεί κατόπιν υποβολής νέας αίτησης 
των ενδιαφερομένων σε επόμενο κύκλο κινητικότητας.
2. Αιτήσεις προσωπικού των Δήμων Μυτιλήνης, Δυτι-
κής Λέσβου, Χίου, Ανατολικής Σάμου και Δυτικής Σάμου, 
οι οποίες έχουν υποβληθεί στον Α΄ κύκλο Κινητικότητας 
2019 στο πλαίσιο του Ενιαίου Συστήματος Κινητικότητας, 
καθώς και εκκρεμείς αιτήσεις των εν λόγω υπαλλήλων 
από προηγούμενους κύκλους κινητικότητας δεν εξε-
τάζονται και αναστέλλεται η διαδικασία αξιολόγησής 
τους, με μόνη εξαίρεση τις αιτήσεις μετάταξης, οι οποίες 
εκκρεμούν προς δημοσίευση, κατά την έναρξη ισχύος 
του παρόντος.
Άρθρο 98
Ίδρυση Κλιμακίων Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων
1. Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του 
Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) είναι 
δυνατή η ίδρυση Κλιμακίων Προστασίας Ασυνόδευ-
των Ανηλίκων, των οποίων η έδρα, η τοπική και η καθ’ 
ύλην αρμοδιότητα, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια 
ορίζονται με την ως άνω απόφαση, προκειμένου να 
καλυφθούν αυξημένες ανάγκες που συνδέονται με την 
αποστολή της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων 
Ανηλίκων του ΕΚΚΑ, λαμβανομένου υπόψη και του αριθ-
μού των εισερχομένων χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις 
ασυνόδευτων ή χωρισμένων από την οικογένειά τους 
ανηλίκων.
2. Τα Κλιμάκια λειτουργούν ως περιφερειακά γραφεία 
του αρμοδίου Τμήματος της Διεύθυνσης Προστασίας 
Ασυνόδευτων Ανηλίκων με το οποίο συνδέεται η απο-
στολή τους, όπως ορίζεται από την απόφαση του Διοι-κητικού Συμβουλίου του ΕΚΚΑ και μπορούν να συστεγά-
ζονται άνευ καταβολής μισθώματος εντός των Κέντρων 
Κοινότητας ή των Γ ραφείων Παροχής Κοινωνικών Υπο-στηρικτικών Υπηρεσιών των δήμων ή των περιφερειών ή σε δημοτικά ακίνητα που παραχωρούνται δωρεάν για 
τον σκοπό αυτόν, κατά τις διατάξεις της παραγράφου 2Α 
του άρθρου 185 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Για τη συστέγαση ή την παραχώρηση ακινήτου, υποβάλλε-ται αίτημα του ΕΚΚΑ προς τον ΟΤΑ, το οποίο εισάγεται 
αμελλητί στο αρμόδιο δημο τικό ή περιφερειακό συμ-
βούλιο. Το κόστος λειτουργίας των Κλιμακίων βαρύνει 
αποκλειστικά τον προϋπολογισμό του ΕΚΚΑ.
3. Αν ο αριθμός των τελούντων υπό επιτροπεία ασυνό-
δευτων ανηλίκων, που ανήκουν στην αρμοδιότητα ενός 
Κλιμακίου Ασυνόδευτων Ανηλίκων, μέσα σε διάστημα 
τεσσάρων (4) μηνών παρουσιάζει μείωση τουλάχιστον 
πενήντα τοις εκατό (50%) σε σχέση με το προηγούμενο 
τετράμηνο, η λειτουργία του Κλιμακίου αυτού μπορεί να 
αναστέλλεται με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου 
του ΕΚΚΑ.
4. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών και Εργα-
σίας και Κοινωνικών Υποθέσεων καθορίζεται ο τρόπος 
λειτουργίας των Κλιμακίων, τα θέματα στελέχωσής τους 
από επαγγελματίες Επιτρόπους που εντάσσονται στο 
Μητρώο Επιτρόπων της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυ-
νόδευτων Ανηλίκων, η διαδικασία και τα όργανα παρα-κολούθησης και πιστοποίησης των εργασιών του προ-
σωπικού αυτού, ως και κάθε άλλη συναφής λεπτομέρεια 
για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 99
Σύσταση Ειδικών Διαδημοτικών 
Τεχνικών Υπηρεσιών (Ε.Δι.Τ.Υ.)
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Εσωτερικών, ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Κεντρικής 
Ένωσης Δήμων Ελλάδος (Κ.Ε.Δ.Ε.), μπορεί να συστήνεται 
ανά περιφέρεια αυτοτελής Ειδική Διαδημοτική Τεχνική Υπηρεσία (Ε.Δι.Τ.Υ.) σε επίπεδο γενικής διεύθυνσης για την υποβοήθηση των τεχνικών υπηρεσιών των δήμων. 
Η Ε.Δι.Τ.Υ. ασκεί το σύνολο των αρμοδιοτήτων των τε-
χνικών υπηρεσιών των δήμων, εντός της περιφέρειάς 
τους. Με την απόφαση σύστασης καθορίζεται η έδρα, 
η διάρθρωση κατά διευθύνσεις, τμήματα και γραφεία, 
η στελέχωσή τους και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.
2. Οι Ε.Δι.Τ.Υ. στελεχώνονται κατά τις διατάξεις του 
ν. 2190/1994 (Α΄ 28), καθώς και με απόσπαση υπαλλήλων 
των τεχνικών υπηρεσιών των δήμων που συμμετέχουν. 
Η διαδικασία της απόσπασης και η χρονική διάρκειά της 
ρυθμίζονται με την απόφαση της παραγράφου 4. Πα-
ράλληλα με τη συμμετοχή τους σε Ε.Δι.Τ.Υ., οι τεχνικές 
υπηρεσίες εξακολουθούν να ασκούν τις αρμοδιότητές 
τους, που απορρέουν από τον οικείο Οργανισμό και την 
κείμενη νομοθεσία. Των Ε.Δι.Τ.Υ. προΐσταται Γενικός Δι-
ευθυντής κλάδου ΠΕ Μηχανικών με βαθμό Α΄, ο οποίος 
τοποθετείται ύστερα από έκδοση προκήρυξης, η οποία εκδίδεται από τη Γενική Διεύθυνση Αποκέντρωσης και 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών. 
Δικαίωμα αίτησης έχουν μόνιμοι ή ΙΔΑΧ υπάλληλοι τε-
χνικών υπηρεσιών δήμων ή άλλης υπηρεσίας του Δη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 974 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
μοσίου Τομέα. Η διαδικασία επιλογής ρυθμίζεται με την 
απόφαση της παραγράφου 4 του παρόντος.
3. Τη λειτουργία εκάστης Ε.Δι.Τ.Υ. κατευθύνει, παρακο-
λουθεί και ελέγχει Εποπτικό Συμβούλιο αποτελούμενο από τους δημάρχους που συμπράττουν, με αναπληρω-
τές τους, τους αρμόδιους Αντιδημάρχους. Στο Εποπτικό 
Συμβούλιο προεδρεύουν εναλλάξ ανά εξάμηνο όλοι οι δήμαρχοι των δήμων που συμμετέχουν στην Ε.Δι.Τ.Υ.. Η σειρά εναλλαγής καθορίζεται με κλήρωση μεταξύ τους. 
Η γραμματειακή υποστήριξη του Συμβουλίου γίνεται 
από υπαλλήλους των συμμετεχόντων δήμων. Για τη λει-
τουργία του Εποπτικού Συμβουλίου ισχύουν οι διατάξεις 
του ν. 2690/1999 (Α΄ 45). Στο Εποπτικό Συμβούλιο συμ-μετέχει και ο Γενικός Διευθυντής της υπηρεσίας, χωρίς 
δικαίωμα ψήφου. Το Εποπτικό Συμβούλιο συνεδριάζει 
σε τακτά χρονικά διαστήματα και καθορίζει, πέραν των 
τρεχουσών υπηρεσιακών αναγκών, τον προγραμματισμό 
και την υλοποίηση των μελετών και έργων για κάθε δήμο 
που συμμετέχει στη σύμπραξη.
4. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, ύστερα 
από σύμφωνη γνώμη της Κ.Ε.Δ.Ε., ρυθμίζονται θέματα 
λειτουργίας και προσωπικού των Ε.Δι.Τ.Υ., ως και κάθε 
άλλη αναγκαία και συναφής λεπτομέρεια για την εφαρ-μογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 100
Σύσταση φορέα «Εθνικός Κήπος - Μητροπολιτικό Πράσινο Α.Ε.»
1. Συστήνεται ανώνυμη εταιρεία ΟΤΑ με την επωνυ-
μία «Εθνικός Κήπος - Μητροπολιτικό Πράσινο Α.Ε.». Η 
συνιστώμενη εταιρεία λειτουργεί χάριν του δημοσίου 
συμφέροντος, σύμφωνα με τους κανόνες της ιδιωτικής 
οικονομίας, διέπεται από τις διατάξεις των επόμενων 
άρθρων του παρόντος, τις διατάξεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006 (Α΄ 114) και ιδίως των άρθρων 252 και 265 αυτού, καθώς και, συμπληρωματικώς, τις διατάξεις του ν. 4548/2018 (Α΄ 104), εφόσον δεν αντίκεινται στις δια-τάξεις του παρόντος.
2. Έδρα της εταιρείας ορίζεται ο Δήμος Αθηναίων.
3. Η διάρκεια της εταιρείας ορίζεται σε σαράντα (40) 
έτη και αρχίζει από την καταχώρηση του καταστατικού 
της στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ .Ε.ΜΗ.) της Γενικής 
Γ ραμματείας Εμπορίου. Η διάρκεια δύναται να παραταθεί 
με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της Εταιρείας.
4. Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ορίζεται σε πε-
νήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ, διαιρεμένο σε πεντακό-
σιες (500) ονομαστικές μετοχές των εκατό (100) ευρώ 
η καθεμία, αποκλειστικής και πλήρους κυριότητας του Δήμου Αθηναίων.
5. Η εταιρεία αποκτά νομική προσωπικότητα με την 
καταχώρηση του καταστατικού της στο Γ .Ε.ΜΗ.. Με 
απόφαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης 
Αττικής, η οποία εκδίδεται μετά από πρόταση του δη-
μοτικού συμβουλίου του Δήμου Αθηναίων, καταρτίζεται 
και κυρώνεται το αρχικό καταστατικό της εταιρείας, με 
το οποίο ρυθμίζονται όλα τα θέματα, που προβλέπονται 
στην κείμενη για τις ανώνυμες εταιρείες νομοθεσία, κα-
θώς και στο πλαίσιο που καθορίζεται με τα επόμενα άρ-θρα του παρόντος, και καταχωρίζεται στο Γ .Ε.ΜΗ., σύμ-
φωνα με τις ισχύουσες διατάξεις περί δημοσιότητας. Το Καταστατικό της Εταιρείας μπορεί να τροποποιείται και να κωδικοποιείται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4548/2018.
Άρθρο 101
Σκοποί - Πόροι
1. Σκοπός της εταιρείας είναι η διαχείριση του Εθνι-
κού Κήπου και του Λόφου Φιλοπάππου. Η εταιρεία ανα-λαμβάνει τη διαχείριση των χώρων του προηγούμενου 
εδαφίου μετά από σύμβαση που καταρτίζει με τον Δήμο 
Αθηναίων εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία κα-
ταχώρησης του καταστατικού της εταιρείας στο Γ .Ε.ΜΗ.. 
Η σύμβαση ορίζει, μεταξύ άλλων, και την αμοιβή που η εταιρεία θα λαμβάνει για τη διαχείριση αυτή. Με προε-
δρικό διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από πρόταση του 
Υπουργού Εσωτερικών, η εταιρεία μπορεί να αναλαμβά-
νει τη διαχείριση και άλλων συναφών με τους σκοπούς της χώρων.
2. Για την εξυπηρέτηση των σκοπών της, η εταιρεία 
δύναται, ενδεικτικώς, να προβαίνει:
α. Στην εκπόνηση μελετών ή την αξιοποίηση ήδη υφι-
σταμένων ή δωριζομένων μελετών ή στην ανάθεση της σύνταξης μελετών σε τρίτους, καθώς και στην εποπτεία 
και παραλαβή αυτών, κατά τις διατάξεις του ν. 4412/2016 
(Α΄ 147).
β. Στην εκτέλεση έργων ή ανάθεση σε τρίτους έργων 
για τη διαχείριση, συντήρηση, ανάδειξη ή ανάπλαση του χώρου που διαχειρίζεται, κατά τις διατάξεις του 
ν. 4412/2016. 
γ. Στην ανάληψη ως δικαιούχου της εκτέλεσης έργων 
ή δράσεων στο πλαίσιο των, συναφών με τους σκοπούς της, επιχειρησιακών ή άλλων προγραμμάτων.
δ. Στην οργάνωση ή/και συμμετοχή σε προγράμματα, 
εκθέσεις, συνέδρια και εκδηλώσεις δημοσιότητας συνα-
φών με τα θεματικά πεδία της.
ε. Στην αποδοχή κληρονομιών, κληροδοσιών, δωρεών, 
χορηγιών και πάσης φύσεως ενισχύσεων για την επίτευ-
ξη των σκοπών της.
στ. Στη συνεργασία με φορείς και οργανισμούς της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης για ζητήματα ενδιαφέροντος της 
εταιρείας.
3. Πόροι της εταιρείας είναι οι εξής:α. Οι αμοιβές που λαμβάνει από τον Δήμο Αθηναίων 
για τη διαχείριση των χώρων της παραγράφου 1 του 
παρόντος.
β. Οι πρόσοδοι από την εν γένει διαχείριση και αξιο-
ποίηση περιουσιακών στοιχε ίων της, στις οποίες περι-
λαμβάνεται και η εκμίσθωση χώρων που διαχειρίζεται.
γ. Επιχορηγήσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επεν-
δύσεων, περιλαμβανομένων και προγραμμάτων τεχνικής 
βοήθειας, που συγχρηματοδοτούνται ή χρηματοδοτού-
νται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή Διεθνείς Οργανισμούς 
ή εθνικούς πόρους.
δ. Δωρεές, κληρονομιές, κλη ροδοσίες, χορηγίες και 
πάσης φύσεως ενισχύσεις νομικών ή φυσικών προ-
σώπων, ημεδαπών ή αλλοδαπών για την επίτευξη του 
σκοπού της. 
ε. Έσοδα από κάθε άλλη νόμιμη αιτία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 975 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
Άρθρο 102
Διοικητικό Συμβούλιο
1. Το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρείας είναι ενδε-
καμελές και αποτελείται από τον Δήμαρχο Αθηναίων ως 
Πρόεδρο ή πρόσωπο που ο Δήμαρχος Αθηναίων υπο-
δεικνύει ως Πρόεδρο και δέκα (10) μέλη που ορίζονται από το δημοτικό συμβούλιο, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του άρθρου 6 του ν. 4623/2019 (Α΄ 134).
2. Η θητεία των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου 
είναι τετραετής και μπορεί να ανανεώνεται χωρίς πε-
ριορισμό.
Άρθρο 103
Μετοχικό Κεφάλαιο - Μετοχές
1. Το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ανέρχεται στο 
ποσό των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ, διαιρεμένο 
σε πεντακόσιες (500) ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής 
αξίας εκατό (100) ευρώ η καθεμία. Το μετοχικό κεφάλαιο 
αναλαμβάνεται εξ ολοκλήρου από τον Δήμο Αθηναίων 
και καταβάλλεται με μετρητά το αργότερο εντός δύο (2) 
μηνών από τη σύσταση της εταιρείας.
2. Οι μετοχές της εταιρείας είναι ονομαστικές, αδιαί-
ρετες και αμεταβίβαστες.
Άρθρο 104
Προσωπικό
1. Η εταιρεία, για την κάλυψη των λειτουργικών ανα-
γκών της, προσλαμβάνει τακτικό και έκτακτο προσωπικό 
κατά τις διατάξεις του ν. 2190/1994 (Α΄ 28).
2. Με απόφαση του Δημάρχου Αθηναίων διατίθεται 
προσωπικό που υπηρετεί στον Δήμο Αθηναίων ή στα 
νομικά πρόσωπα αυτού για τη λειτουργία της εταιρείας, 
κατά τις διατάξεις του άρθρου 15 παράγραφοι 1 έως 6 του ν. 4257/ 2014 (Α΄ 93).
Άρθρο 105
Τροποποίηση του άρθρου 59 
του ν. 4497/2017 (Α΄ 171)
Αντικαθίσταται η παράγραφος 3 του άρθρου 59 του 
ν. 4497/2017 ως εξής:
 «3. Οι Περιφέρειες υποχ ρεούνται να προκηρύσσουν 
θέσεις λαϊκών αγορών για επαγγελματίες πωλητές που 
δραστηριοποιούνται στις λαϊκές αγορές ευθύνης τους 
και για λιγότερες από πέντε (5) ημέρες εβδομαδιαίως. 
Στην περίπτωση που η ανωτέρω διαδικασία διεξήχθη 
δύο φορές και οι θέσεις λαϊκών αγορών παραμένουν 
αδιάθετες, δύναται οι ίδιες θέσεις να επαναπροκηρυ-
χθούν από τις Περιφέρειες. Στην προκήρυξη συμμετέ-
χουν επαγγελματίες πωλητές που δραστηριοποιούνται 
σε λαϊκές αγορές κάθε Πε ριφέρειας για λιγότερες από 
πέντε (5) ημέρες εβδομαδιαίως. Στις ανωτέρω περι-
πτώσεις, μοναδικό κριτήριο για τη μοριοδότηση είναι 
οι ημέρες που δεν δρασ τηριοποιείται ο υποψήφιος και 
αυτός λαμβάνει ένα (1) μόριο για κάθε ημέρα μη δρα-
στηριοποίησής του. Σε περίπτωση ισοβαθμίας, οι υπο-
ψήφιοι κατατάσσονται ανάλογα με το οικογενειακό τους 
εισόδημα, όπως αυτό προκύπτει με βάση το τελευταίο 
εκκαθαριστικό σημείωμα φορολογίας εισοδήματος. Σε 
περιπτώσεις εκ νέου ισοβαθμίας, διενεργείται κλήρωση 
μεταξύ των ισοβαθμούντων.».Άρθρο 106
Τροποποίηση του άρθρου 12του ν. 2672/1998 (Α΄ 290)
Προστίθεται τελευταίο εδάφιο στην παράγραφο 4 του 
άρθρου 12 του ν. 2672/1998, ως εξής: «Οι διατάξεις της παρούσας παραγράφου διατηρούνται σε ισχύ κατά πα-ρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης».
Άρθρο 107
Ρυθμίσεις θεμάτων της «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.»
1. Η εταιρεία «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.» 
και οι άμεσα θυγατρικές της εταιρείες δεν ανήκουν στον 
δημόσιο ή ευρύτερο δημόσιο τομέα και δεν εφαρμόζο-νται σε αυτές οι διατάξεις που διέπουν τις επιχειρήσεις 
του δημόσιου ή ευρύτερου δημόσιου τομέα.
2. Η εταιρεία «Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας Α.Ε.» 
και οι άμεσα θυγατρικές της εταιρείες δεν χρηματοδο-
τούνται κατά το μεγαλύτερο μέρος από κρατικές αρχές, αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης ή οργανισμούς δημοσίου 
δικαίου και η διαχείρισή τους δεν υπόκειται στον έλεγχο 
των ανωτέρω φορέων.
3. Η ισχύς του παρόντος άρθρου ανατρέχει στον χρό-
νο συστάσεως της εταιρείας «Ελληνικό Χρηματιστήριο 
Ενέργειας Α.Ε.».
Άρθρο 108
Συγκρότηση Συμβουλίων Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) και Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής (Σ.Α.)
1. Μετά το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 7 του ν. 4495/2017 (Α΄ 167) προστίθεται εδάφιο 
ως εξής:
«Κατ’ εξαίρεση στις Περιφέ ρειες Βορείου και Νοτίου 
Αιγαίου και Ιονίων Νήσων δύναται κατόπιν πρότασης 
του Γενικού Γ ραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστι-
κού Περιβάλλοντος να μην συγκροτείται Σ.Α. σε κάθε 
περιφερειακή ενότητα, αλλά να συγκροτούνται με από-
φαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Σ.Α. 
με αρμοδιότητα σε περισσότε ρες της μίας περιφερειακές 
ενότητες.».
2. Η περίπτωση β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 8 
του ν. 4495/2017 τροποποιείται ως εξής:
«β) Έναν (1) αρχιτέκτονα - μηχανικό της οικείας Υπηρε-
σίας Δόμησης (ΥΔΟΜ), με τον αναπληρωτή του. Αν δεν 
υπάρχει υπάλληλος με τέτοια ιδιό τητα, μπορεί να οριστεί 
υπάλληλος δήμου της οικείας περιφερειακής ενότητας ή 
άλλου φορέα του ευρύτερου δημόσιου τομέα, που έχει 
ειδικότητα αρχιτέκτονα.».
3. Η παράγραφος 1 του άρθρου 20 του ν. 4495/2017 
τροποποιείται ως εξής: 
«1. Σε κάθε περιφερειακή ενότητα συνιστώνται δύο 
(2) ή και περισσότερα, σε περ ίπτωση που κριθεί ανα-
γκαίο, Συμβούλια Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβη-
τήσεων (ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.), υπό τον διακριτό τίτλο (Α) και (Β), 
τα οποία συγκροτούνται με απόφαση του Συντονιστή 
Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Κατ’ εξαίρεση στις Περι-
φέρειες Βορείου και Νοτίου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων 
δύναται κατόπιν πρότασης του Γενικού Γ ραμματέα Χω-
ρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος να μην 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 976 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
συγκροτούνται ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. σε κάθε περιφερειακή ενότη-
τα, αλλά να συγκροτούνται με απόφαση του Συντονιστή 
Αποκεντρωμένης Διοίκησης ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. με αρμοδιότητα 
σε περισσότερες της μίας περιφε ρειακές ενότητες.».
4. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 20 του 
ν. 4495/ 2017 (Α΄ 167) προστίθενται εδάφια ως εξής:
«Έως τη σύσταση του Μητρώου δικηγόρων ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. 
της παραγράφου 5 του παρόντος, ή σε περίπτωση που 
είναι αδύνατη η εύρεση μέλους από το Μητρώο δικηγό-
ρων ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., υποδεικνύεται από τον οικείο δικηγορι-
κό σύλλογο δικηγόρος, τουλάχιστον παρ’ Εφέταις, με τον 
αναπληρωτή του. Σε περίπτωση που δεν ορισθεί δικηγό-
ρος από τον οικείο δικηγορικό σύλλογο, εντός πέντε (5) 
εργάσιμων ημερών από την παραλαβή της πρόσκλησης 
από τον Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, 
την οποία ο τελευταίος αποστέλλει υποχρεωτικά εντός 
(5) ημερών από τη διαπίστωση της μη επάρκειας μελών, 
τότε το ανωτέρω όργανο συγκροτείται νομίμως, χωρίς 
τη συμμετοχή αυτού.».
Άρθρο 109
Σύναψη συμβάσεων ορισμένου χρόνου
1. Για την κάλυψη εκτάκτων αναγκών του Υπουργείου 
Μετανάστευσης και Ασύλου μπορεί να προσλαμβάνεται 
προσωπικό με συμβάσεις διάρκειας τριών (3) ετών και 
δυνατότητα παράτασης για επιπλέον τρία (3) έτη.
2. Οι προσλήψεις διενεργούνται ύστερα από δημόσια 
προκήρυξη, η οποία εκδίδεται από τις αρμόδιες υπηρε-σίες του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, μετά 
από έλεγχο του ΑΣΕΠ σύμφωνα με την παράγραφο 4 
του παρόντος. Με τη δημόσια προκήρυξη καθορίζονται 
ιδίως τα εξής:
α) Ο αριθμός του προσωπικού που θα προσληφθεί ανά 
εκπαιδευτική βαθμίδα και ειδικότητα.
β) Τα απαιτούμενα προσόντα, τυπικά και ουσιαστικά, 
ανά εκπαιδευτική βαθμίδα και ειδικότητα.
γ) Τα κριτήρια επιλογής.
δ) Η προθεσμία υποβολής των αιτήσεων των υποψη-
φίων, ο τρόπος υποβολής τους  και η υπηρεσία υποδοχής 
τους.
ε) Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και ο τρόπος και ο 
χρόνος υποβολής τους.
στ) Η διαδικασία αξιολόγησης και επιλογής υποψηφί-
ων, συμπεριλαμβανομένης τυχόν συνέντευξης, η δια-
δικασία σύνταξης των πινάκων κατάταξης, τα αρμόδια 
όργανα, η διαδικασία ελέγχου νομιμότητας των πινάκων 
κατάταξης και η ολοκλήρωση της διαδικασίας.
ζ) Το δικαίωμα άσκησης ένστασης, ο τρόπος και χρό-
νος άσκησής της και το όργανο εξέτασής της.
3. Οι προβλέψεις της προκήρυξης και ιδίως τα στοι-
χεία α΄ έως ζ΄ της παραγράφου 1 καθορίζονται κατά 
παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής νομοθετικής διάτα-
ξης, καθώς και χωρίς έγκριση από την Επιτροπή της ΠΥΣ 
33/2006, τηρουμένων των αρχών της διαφάνειας, της 
αξιοκρατίας και της ισότητας, σύμφωνα με τις ανάγκες 
και τις εσωτερικές διαδικασίες του Υπουργείου.
4. Το σχέδιο προκήρυξης αποστέλλεται στο Α.Σ.Ε.Π., το 
οποίο το εγκρίνει ή το τροποποιεί μέσα σε πέντε (5) εργά-
σιμες ημέρες από την περιέλευση σε αυτό. Αν παρέλθει 
άπρακτη η προθεσμία των πέντε (5) ημερών, τεκμαίρεται 
σύμφωνη γνώμη του Α.Σ.Ε.Π..5. Η σύνταξη του προσωρινού πίνακα κατάταξης των 
υποψηφίων πραγματοποιείται από Τριμελή Επιτροπή 
που συγκροτείται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου 
του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου και αποτε-
λείται από: α) τον Γενικό Γ ραμματέα Υποδοχής αιτούντων 
Άσυλο με τον αναπληρωτή του, οριζόμενο από το αρμό-
διο όργανο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, 
β) έναν εκπρόσωπο του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής 
Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.) με τον αναπληρωτή του, οριζό-
μενους από τον Πρόεδρό του και γ) έναν Προϊστάμενο 
Γενικής Διεύθυνσης της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυ-
τοποίησης του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου 
με τον αναπληρωτή του, που ορίζεται από το αρμόδιο 
όργανο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. 
Χρέη Προέδρου της Τριμελούς Επιτροπής αναλαμβάνει 
ο εκπρόσωπός του Α.Σ.Ε.Π. και, όταν αυτός κωλύεται, 
ο αναπληρωτής του. Χρέη γραμματέα της Επιτροπής 
εκτελεί υπάλληλος της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυ-
τοποίησης με βαθμό Α΄ ή Β΄, ο οποίος ορίζεται, με τον 
αναπληρωτή του, με την ίδια απόφαση.
6. Ο προσωρινός πίνακας κατάταξης αναρτάται στην 
ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύ-
λου με μέριμνα της Επιτροπής. Ένσταση κατά του προ-
σωρινού πίνακα κατάταξης ασκείται μόνο για λόγους 
νομιμότητας, εντός αποκλειστικής προθεσμίας πέντε 
(5) ημερών από την επομένη της ανάρτησής του στην 
ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. 
Οι ενστάσεις εξετάζονται από Επιτροπή Ενστάσεων που 
συγκροτείται με την απόφαση της παραγράφου 5 και 
αποτελείται από: α) τον Γενικό Γ ραμματέα Μεταναστευ-
τικής Πολιτικής με τον αναπληρωτή του, οριζόμενο από 
το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Μετανάστευσης και 
Ασύλου, β) έναν εκπρόσωπο του Α.Σ.Ε.Π. με τον αναπλη-
ρωτή του, οριζόμενους από τον Πρόεδρό του, και γ) τον 
Προϊστάμενο της Γενικής Διεύθυνσης Διοικητικών και Οι-
κονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Μετανάστευσης 
και Ασύλου με τον αναπληρωτή του, που ορίζεται από 
το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου. Η Επιτροπή Ενστά-
σεων καταρτίζει και τον οριστικό πίνακα προσληπτέων και απορριπτέων, τον οποίο αποστέλλει στο Α.Σ.Ε.Π. για έλεγχο εντός πέντε (5) ημερών από την κατάρτισή του. 
Το Α.Σ.Ε.Π. ελέγχει τη νομιμότητα του οριστικού πίνακα, 
τον εγκρίνει και τον αποστέλλει στο Υπουργείο Μετανά-
στευσης και Ασύλου εντός επτά (7) εργασίμων ημερών. 
Αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αυτή, τεκμαίρεται 
έγκριση του οριστικού πίνακα προσληπτέων και απορ-ριπτέων από το Α.Σ.Ε.Π..
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Εσωτερικών και Μετανάστευσης και Ασύλου καθορί-
ζονται η διαπίστωση των εκτάκτων αναγκών της παρα-
γράφου 1 του παρόντος, η διαδικασία πρόσληψης, τα 
απαιτούμενα δικαιολογητικά, η δυνατότητα παράτασης 
των συμβάσεων, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο ζήτημα 
για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 110
Απόσπαση - μετάταξη υπαλλήλων στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου
1. Στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου μπο-
ρούν να αποσπαστούν ή να μεταταχθούν, κατά παρέκ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 977 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
κλιση των κείμενων διατάξεων, υπάλληλοι μόνιμοι και με 
σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, που 
υπηρετούν σε υπηρεσίες, κεντ ρικές και περιφερειακές, 
του Δημοσίου, των Ανεξάρτητων Αρχών, των Οργανι-
σμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) α΄ και β΄ βαθμού και 
των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), 
καθώς και των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου 
(Ν.Π.Ι.Δ.), εφόσον ανήκουν στους φορείς Γενικής Κυβέρ-
νησης, όπως εκάστοτε ορίζεται από την Ελληνική Στατι-
στική Αρχή στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης.
2. Η απόσπαση ή μετάταξη διενεργείται με κοινή από-
φαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Μετανά-
στευσης και Ασύλου και του αρμοδίου οργάνου του 
κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργείου από το οποίο 
προέρχεται ο υπάλληλος, έπειτα από πρόσκληση ή από 
αίτηση του ενδιαφερομένου υπαλλήλου. Η απόσπαση 
διενεργείται για χρονικό διάστημα δύο (2) ετών με δυ-
νατότητα ανανέωσης για επιπλέον δύο (2) έτη και μπο-ρεί να ανακληθεί είτε με αίτηση του υπαλλήλου είτε με απόφαση του φορέα υποδοχής.
3. Η δαπάνη μισθοδοσίας των αποσπασμένων υπαλ-
λήλων βαρύνει τον φορέα υποδοχής. Η μετάταξη διε-
νεργείται σε κενή οργανική θέση, σε κλάδο της ίδιας ή ανώτερης κατηγορίας, για την οποία ο υπάλληλος έχει 
τα απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, και 
γίνεται με τον βαθμό και το μισθολογικό κλιμάκιο που 
κατέχει. Σε περίπτωση μετάταξης από Ν.Π.Ι.Δ. ο υπάλλη-
λος κατατάσσεται βαθμολογικά και μισθολογικά βάσει 
των διατάξεων που ισχύουν για τους μόνιμους πολιτι-
κούς διοικητικούς υπαλλήλους. Για την ως άνω κατάταξη 
λαμβάνεται υπόψη ο συνολικός πραγματικά διανυθείς 
χρόνος υπηρεσίας στην υπηρεσία προέλευσης.
4. Σε περίπτωση μετάταξης σε κλάδο ανώτερης κατη-
γορίας, ο χρόνος υπηρεσίας που έχει διανυθεί στον βαθ-
μό με τον οποίο μετατάσσεται ο υπάλληλος, θεωρείται ότι έχει διανυθεί στον βαθμό της θέσης στην οποία με-
τατάσσεται, εφόσον έχει διανυθεί με τον τίτλο σπουδών 
που απαιτείται για τον κλάδο αυτόν. Όσοι μεταταχθούν 
στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου διατηρούν 
το ίδιο ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό καθεστώς, κα-
θώς και τυχόν προσωπική διαφορά στις αποδοχές τους.
Άρθρο 111
Αποχώρηση αναγνωρισμένων δικαιούχων και διακοπή παροχών
Το άρθρο 114 του ν. 4636/2019 (Α΄ 169) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 114
1. Από την έκδοση της απόφασης αναγνώρισης πα-
ροχής καθεστώτος διεθνούς ή επικουρικής προστασίας 
διακόπτονται οι υλικές συνθήκες υποδοχής σε μορφή 
χρηματικού ποσού και σε είδος. Οι ως άνω δικαιούχοι 
που διαμένουν σε δομές φιλοξενίας, συμπεριλαμβανο-
μένων ξενοδοχείων και διαμερισμάτων, υποχρεούνται 
να αποχωρήσουν από αυτές, εντός προθεσμίας τριάντα 
(30) ημερών από την επίδοση σε αυτούς της απόφασης 
αναγνώρισης. Ειδικά για τους ασυνόδευτους ανήλικους, 
η ανωτέρω προθεσμία εκκινεί από την ενηλικίωσή τους. Σε περίπτωση μη ανεύρεσης του δικαιούχου διεθνούς 
ή επικουρικής προστασίας, η επίδοση της απόφασης 
γίνεται στον προϊστάμενο του οικείου κέντρου, καταστή-
ματος ή εγκατάστασης, ο οποίος μεριμνά για την άμεση 
επίδοσή της, όπως προβλέπεται στις παραγράφους 4 
και 5 του άρθρου 82. Με το πέρας είκοσι τεσσάρων (24) 
ωρών από την επίδοση στον προϊστάμενο, εκκινεί η ανω-
τέρω προθεσμία των τριάντα (30) ημερών. Με απόφαση 
του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου καθορίζονται 
ειδικές κατηγορίες δικαιούχων για τις οποίες παρατεί-
νεται η παροχή υλικών συνθηκών υποδοχής ή η προθε-
σμία αποχώρησης, όπως ιδίως για όσους πάσχουν από σοβαρή ασθένεια.
2. Για όσα ορίζονται στην παράγραφο 1 του παρόντος, 
οι δικαιούχοι ενημερώνονται σε γλώσσα που ευλόγως 
κατανοούν, τους παρέχεται δε κάθε συνδρομή όσον 
αφορά τη διερμηνεία στη γλώσσα που κατανοούν από τις Εθνικές Αρχές, καθώς και την Ύπατη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.».
Άρθρο 112
Ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων στις δομές φιλοξενίας
Η διάταξη της παραγράφου 21 του άρθρου 136 του 
ν. 4251/2014 (Α΄ 80) ισχύει και για την εκτέλεση έργων ανάπτυξης πληροφοριακών συστημάτων για τον έλεγ-χο της πρόσβασης και τη διάθεση παροχών στις δομές 
προσωρινής υποδοχής και φιλοξενίας προσφύγων και 
μεταναστών, καθώς και τα Προαναχωρησιακά Κέντρα 
Κράτησης Αλλοδαπών, καθώς και τις απολύτως συναφείς 
με τα συστήματα αυτά προμήθειες.
Άρθρο 113
Κάλυψη θέσεων προϊσταμένων Υπηρεσιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου
1. Η θέση του προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, 
της Αρχής Προσφυγών και της Υπηρεσίας Υποδοχής 
και Ταυτοποίησης του Υπουργείου Μετανάστευσης και 
Ασύλου μπορεί να πληρούται από: (α) δημόσιο υπάλλη-λο κάτοχο πτυχίου Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος 
ελληνικού πανεπιστημίου ή ισότιμου τίτλου σπουδών 
πανεπιστημιακού ιδρύματος της αλλοδαπής και γνώ-
ση μίας ξένης γλώσσας, με σχέση εργασίας δημοσίου 
δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, που 
υπηρετεί σε υπηρεσίες, κεντρικές, αποκεντρωμένες ή 
περιφερειακές του Δημοσίου, των Ανεξάρτητων Αρχών, 
των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) α΄ και β΄ 
βαθμού και των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου 
(Ν.Π.Δ.Δ.), καθώς και των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού 
Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.), που υπάγονται στο Μητρώο Φορέων 
Γενικής Κυβέρνησης, όπως εκάστοτε ορίζεται από την 
Ελληνική Στατιστική Αρχή, με τοποθέτηση, μετακίνηση 
ή βάσει των διατάξεων περί αναπλήρωσης του Υπαλ-
ληλικού Κώδικα, έπειτα από απόφαση του αρμοδίου 
οργάνου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, 
εφόσον ο υπάλληλος ανήκει οργανικά στον φορέα, ή με 
απόσπαση, έπειτα από κοινή απόφαση του αρμοδίου 
οργάνου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, 
του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Εσωτερικών και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 978 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
του αρμοδίου οργάνου του κατά περίπτωση αρμόδιου 
Υπουργείου, κατά παρέκκλιση από τις κείμενες διατάξεις, 
για δύο (2) έτη και με δυνατότητα παράτασης για επιπλέ-
ον δύο (2) έτη, ή (β) με διορισμό μετακλητού υπαλλή-
λου του κλάδου Ειδικών Θέσεων με Β΄ βαθμό, κατόχου 
πτυχίου Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος ελληνικού πανεπιστημίου ή ισότιμου τίτλου σπουδών πανεπιστη-
μιακού ιδρύματος της αλλοδαπής και γνώση μίας ξένης 
γλώσσας, ο οποίος διορίζεται με απόφαση του αρμοδίου 
οργάνου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
2. Οι προϊστάμενοι της Υπηρεσίας Ασύλου και της 
Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης φέρουν τον 
τίτλο του Διοικητή. Η Υπηρεσία Ασύλου και η Υπηρεσία 
Υποδοχής και Ταυτοποίησης λειτουργούν σε επίπεδο 
Γενικής Διεύθυνσης.
3. Στην Υπηρεσία Ασύλου και την Υπηρεσία Υποδοχής 
και Ταυτοποίησης συστήνονται από μία θέση Υποδιοικη-
τή. Η θέση Υποδιοικητή δύναται να πληρούται από: (α) 
δημόσιο υπάλληλο που κατέχει πτυχίο Ανώτατου Εκπαι-
δευτικού Ιδρύματος ελληνικού πανεπιστημίου ή ισότιμο 
τίτλο σπουδών πανεπιστημιακού ιδρύματος της αλλο-
δαπής, με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού 
δικαίου αορίστου χρόνου, που υπηρετεί σε υπηρεσίες, 
κεντρικές, αποκεντρωμένες ή περιφερειακές του Δημο-
σίου, των Ανεξάρτητων Αρχών, των Οργανισμών Τοπικής 
Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) α΄ και β΄ βαθμού και των Νομικών 
Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), καθώς και των 
Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.), που 
υπάγονται στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης, 
όπως εκάστοτε ορίζεται από την Ελληνική Στατιστική 
Αρχή, με τοποθέτηση, μετακίνηση ή βάσει των διατά-
ξεων περί αναπλήρωσης του Υπαλληλικού Κώδικα με 
απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Με-τανάστευσης και Ασύλου, εφόσον ο υπάλληλος ανήκει 
οργανικά στον φορέα, ή με απόσπαση, με κοινή απόφα-
ση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Μετανάστευ-
σης και Ασύλου, του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου 
Εσωτερικών και του αρμοδίου οργάνου του κατά πε-
ρίπτωση αρμόδιου Υπουργείου, κατά παρέκκλιση από 
τις κείμενες διατάξεις για δύο (2) έτη και με δυνατότητα παράτασης για επιπλέον δύο (2) έτη, ή (β) με διορισμό 
μετακλητού υπαλλήλου που κατέχει πτυχίο Ανώτατου 
Εκπαιδευτικού Ιδρύματος ελληνικού πανεπιστημίου ή 
ισότιμο τίτλο σπουδών πανεπιστημιακού ιδρύματος της 
αλλοδαπής, ο οποίος διορίζεται με απόφαση του αρ-
μοδίου οργάνου του Υπουργείου Μετανάστευσης και 
Ασύλου. Για τα προσόντα των μετακλητών υπαλλήλων 
που διορίζονται σε θέση προϊσταμένου εφαρμόζεται το 
άρθρο 48 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133).
4. Οι αποδοχές των Διοικητών και Υποδιοικητών της 
Υπηρεσίας Ασύλου και της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης καθορίζονται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών και Μετανάστευσης και Ασύλου.
Άρθρο 114
Σύσταση Γ ραφείου Νομικού Συμβούλου 
στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου
Στο Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου συστήνε-
ται Γ ραφείο Νομικού Συμβούλου, το οποίο λειτουργεί, στελεχώνεται και ασκεί τις αρμοδιότητές του, σύμφωνα 
με την εκάστοτε κείμενη περί Νομικού Συμβουλίου του Κράτους νομοθεσία.
Άρθρο 115
Τροποποίηση του άρθρου 4 του ν. 3270/2004
Η περίπτωση γγ΄ της περίπτωσης β΄ της παραγράφου 1 
του άρθρου 4 του ν. 3270/2004 (Α΄ 187) αντικαθίσταται ως εξής:
«γγ) Οι πάσης φύσεως δράσεις προώθησης και προ-
βολής της Χώρας και του ελληνικού τουρισμού που 
εντάσσονται σε προγράμματα επικοινωνίας στην Ελλάδα 
και το εξωτερικό για τα έτη 2020 και 2021 και αφορούν 
σε πάσης φύσεως διοργανώσεις, συνέδρια, εκδηλώ-
σεις, θεματικές παρουσιάσεις-εκπαιδευτικά σεμινάρια 
(workshops, roadshows, webinars), ταξίδια εξοικείωσης 
για τουριστικούς πράκτορες, δημοσιογράφους, bloggers, 
κινηματογραφικά και τηλεοπτικά συνεργεία, σημαντι-
κές προσωπικότητες της διεθνούς αγοράς και εν γένει 
προσωπικότητες κύρους με επιρροή στην κοινή γνώμη, 
καθώς και σε κάθε άλλη δράση ή ενέργεια, προμήθεια 
ή υπηρεσία που αποβλέπει στην προώθηση του ελληνι-
κού τουρισμού και την ενίσχυση της εικόνας της Χώρας, 
για συμβάσεις με εκτιμώμενη αξία κάτω των ορίων των παραγράφων γ΄ και δ΄ του άρθρου 5 του ν. 4412/2016, 
ανατίθενται και εκτελούνται κατά παρέκκλιση των δι-
ατάξεων του ν. 4412/2016, κατ’ αναλογική εφαρμογή 
των διατάξεων περί απευθείας ανάθεσης και των κατά 
περίπτωση αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου 
του EOT, τηρούμενων των διατάξεων περί δημοσίου λο-
γιστικού και υπό την επιφύλαξη της καταχώρισης στο 
Κ.Η.Μ.Δ.Η.Σ. των τυχόν προκηρύξεων και διακηρύξεων, 
των αποφάσεων κατακύρωσης ή ανάθεσης, των συμφω-
νητικών και των εντολών πληρωμής. Σε κάθε περίπτωση 
κατά την ανάθεση των συμβάσεων πρέπει να τηρούνται 
οι αρχές της διαφάνειας, της αναλογικότητας και της ίσης 
μεταχείρισης των οικονομικών φορέων.
Ως «ταξίδι εξοικείωσης» ορίζεται το σύνολο των υπη-
ρεσιών, σχετικών με την προμήθεια αεροπορικών και 
ακτοπλοϊκών εισιτηρίων, μεταφορών και μετακινήσεων εντός της Χώρας, διαμονής, γευμάτων, δείπνων και ξε-ναγήσεων του EOT για την προβολή και προώθηση της Χώρας στο εξωτερικό.».
Άρθρο 116
Αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών της Γενικής Γ ραμματείας Δημόσιας Τάξης
1. Σε περίπτωση έκτακτης και απρόβλεπτης ανάγκης 
που επιβάλλει την άμεση λήψη και εφαρμογή μέτρων για 
την προστασία της δημόσιας τάξης, ασφάλειας και υγεί-
ας, και μόνο στο μέτρο που είναι απολύτως απαραίτητο 
για την αντιμετώπιση των αναγκών αυτών, ο Υπουργός 
Προστασίας του Πολίτη ή τα νομίμως εξουσιοδοτημένα 
από αυτόν όργανα, μπορούν να συνάπτουν νέες συμβά-
σεις έργων, υπηρεσιών και προμηθειών, όπως μίσθωσης 
και ναύλωσης πλωτών και χερσαίων μέσων, προμήθει-
ας υλικοτεχνικού εξοπλισμού και εφοδίων, μετακίνησης 
προσωπικού, με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, 
ανεξαρτήτως ποσού, κατά παρέκκλιση κάθε εθνικής, γε-
νικής ή ειδικής, διάταξης περί δημοσίων συμβάσεων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 979 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
2. Οι ανωτέρω δαπάνες καλύπτονται κατόπιν σχετι-
κής έγκρισης και μεταφοράς πιστώσεων από το Υπουρ-
γείο Οικονομικών, μετά από αιτιολογημένο αίτημα του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
Η έναρξη ισχύος του παρόντος ορίζεται στις 28.2.2020 
και αυτό παραμένει σε ισχύ για χρονική περίοδο έξι (6) μηνών.
Άρθρο 117
Ρύθμιση αρμοδιοτήτων Οικονομικής Επιτροπής
1. Η παράγραφος 1 του άρθρου 61 του ν. 3979/2011 
(Α΄ 138) αντικαθίσταται, ως εξής:
«1. Η οικονομική επιτροπή, μπορεί κατά την κρίση της, 
να αποφασίζει για τη σύναψη και ανάθεση δημόσιας 
σύμβασης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4412/2016 
(Α΄ 147) για την εκτέλεση συγκεκριμένων υπηρεσιών 
συλλογής και μεταφοράς στερεών αποβλήτων και ανα-
κυκλώσιμων υλικών, καθαριότητας κοινόχρηστων χώ-
ρων και δημοτικών κτιρίων, καθώς και συντήρησης χώ-
ρων πρασίνου και ηλεκτροφωτισμού, εφόσον οι σχετικές 
πιστώσεις είναι εγγεγραμμένες στον προϋπολογισμό. 
Με την ως άνω απόφαση της οικονομικής επιτροπής 
καθορίζονται ιδίως το αντικείμενο των παρεχόμενων 
υπηρεσιών, η διάρκεια και η περιοχή, εντός της οποίας αυτές παρέχονται.».
2. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 72 του ν. 3852/2010 
(Α΄ 87) προστίθεται περίπτωση κβ΄, ως εξής:
«κβ. Αποφασίζει για την υποβολή προτάσεων εκ μέ-
ρους του Δήμου για τη χρηματοδότηση ή επιχορήγηση 
δράσεων, προγραμμάτων και αντίστοιχων έργων από 
εθνικούς πόρους ή/και πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
ή/και οποιουδήποτε άλλου φορέα.».
Άρθρο 118
Ρυθμίσεις Εθνικής Πινακοθήκης
Επιτρέπεται η μετάταξη του τακτικού προσωπικού του 
κοινωφελούς ιδρύματος υπό την επωνυμία «ΙΔΡΥΜΑ 
ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΚΟΥΤΛΙΔΗ» στο νομικό πρόσωπο δημοσίου 
δικαίου «ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ - ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝ-
ΔΡΟΥ ΣΟΥΤΣΟΥ» σε κενή οργανική θέση αντίστοιχη των 
τυπικών προσόντων που κατέχει και των καθηκόντων 
που ασκεί. Η μετάταξη διενεργείται με κοινή απόφαση των αρμοδίων οργάνων των Υπουργείων Οικονομικών 
και Πολιτισμού και Αθλητισμού, κατόπιν αίτησης του 
ανωτέρω προσωπικού που υποβάλλεται στον φορέα 
υποδοχής, εντός δέκα (10) ημερών από τη δημοσίευση του παρόντος. Η μισθοδοσία των μετατασσομένων θα βαρύνει τις πιστώσεις του φορέα υποδοχής. Οι εν λόγω 
υπάλληλοι κατατάσσονται σε βαθμό και μισθολογικό 
κλιμάκιο με βάση τον χρόνο υπηρεσίας που διανύθηκε στον φορέα προέλευσης.
Άρθρο 119
Τροποποίηση του άρθρου 51 του ν. 3028/2002 (Α΄ 153)
Η περίπτωση β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 51 του 
ν. 3028/2002 αντικαθίσταται ως εξής:
«β) τρεις (3) επιστήμονες αρχαιολόγους ή αρχιτέκτο-
νες ή μουσειολόγους ή ιστορικούς τέχνης, κατόχους δι-δακτορικών διπλωμάτων, υπαλλήλους του Υπουργείου 
Πολιτισμού και Αθλητισμού ή μέλη ΔΕΠ των ΑΕΙ ή μέλη 
των Ερευνητικών Ιδρυμάτων και τον Προϊστάμενο της 
αρμόδιας Υπηρεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού και 
Αθλητισμού, που αναπληρώνονται από πρόσωπα με 
ανάλογα προσόντα.».
Άρθρο 120
Αναστολή υποχρέωσης μετεγκατάστασης ή απομάκρυνσης πρατηρίων καυσίμων, υγραερίου, φυσικού αερίου με νόμιμη χρήση, που επιβλήθηκε για λόγους αλλαγής χρήσεων γης
Προστίθενται εδάφια στην παράγραφο 3 του άρθρου 
51 του ν. 4178/2013 (Α΄ 174), ως εξής:
«Η αναστολή της υποχρέωσης μετεγκατάστασης ή 
απομάκρυνσης πρατηρίων καυσίμων, υγραερίου, φυ-
σικού αερίου με νόμιμη χρήση, κατόπιν αδείας που 
εκδόθηκε στο παρελθόν, που επιβλήθηκε για λόγους 
αλλαγής των προβλεπόμενων χρήσεων γης της περιοχής 
του εδαφίου α΄ παρατείνεται μέχρι την έγκριση τοπικού 
ή ειδικού χωρικού σχεδίου του ν. 4447/2016 και σε κάθε 
περίπτωση όχι πέραν της 31ης.12.2020.
Στην περίοδο αυτή μπορούν να εκτελούνται οι δρα-
στηριότητες του εδαφίου γ΄, πλην της κτιριακής επέκτα-
σης.».
Άρθρο 121
1. Δαπάνες για την εξόφληση υποχρεώσεων των ΟΤΑ 
α΄ βαθμού, που διενεργήθηκαν κατά το χρονικό διάστη-
μα από 01.12.2017 έως και 31.12.2019, για τις οποίες δεν 
τηρήθηκαν οι τυπικές προϋποθέσεις των άρθρων 66 και 
68 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), του π.δ. 80/2016 (Α΄ 145), 
των άρθρων 2 έως 4 του ν. 3861/2010 (Α΄ 112) και του άρ-
θρου 11 του ν. 4013/2011 (Α΄ 204), λόγω τυπικών ελλεί-
ψεων που αφορούν στη διαδικασία ανάληψης, ανατρο-
πής και ανάκλησης των υποχρεώσεων, τις διαδικασίες 
ελέγχου της ανάληψης υποχρεώσεων και την ανάρτηση 
πράξεων στο πρόγραμμα «ΔΙΑΥΓΕΙΑ» ή στο ηλεκτρονικό 
σύστημα ΚΗΜΔΗΣ, θεωρούνται κανονικές και νόμιμες 
και δύνανται να εκκαθαρισθούν σε βάρος των προϋπο-
λογισμών των αντίστοιχων ΟΤΑ α΄ βαθμού του τρέχοντος 
ή των επομένων ετών, εφαρμοζομένων κατά τα λοιπά, 
των διατάξεων του άρθρου 91 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), 
εφόσον αναρτηθούν στο πρόγραμμα «ΔΙΑΥΓΕΙΑ» ή στο ηλεκτρονικό σύστημα ΚΗΜΔΗΣ, ανάλογα, εντός μηνός από την έναρξη ισχύος της παραγράφου αυτής.
2. Για το προσωπικό των αναπτυξιακών ανωνύμων 
εταιρειών ΟΤΑ έχουν ανάλογη εφαρμογή οι διατάξεις 
που ισχύουν κάθε φορά για το προσωπικό των Αναπτυ-ξιακών Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Άρθρο 122
Η παράγραφος 7 του άρθρου 10 του ν. 3870/2010 
τροποποιείται, ως εξής: «Δεν επιβάλλονται κυρώσεις σε 
βάρος του επικεφαλής του συνδυασμού ή του διαχει-
ριστή των οικονομικών για παράβαση του άρθρου 10 
του ν. 3870/2010, για τις δημοτικές και περιφερειακές 
εκλογές του 2010. Πρόστιμα που επεβλήθησαν από τις 
Επιτροπές Ελέγχου Δαπανών και Εκλογικών Παραβά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 980 Τεύχος A’ 53/11.03.2020
σεων, για τη συγκεκριμένη εκλογική αναμέτρηση, δι-
αγράφονται αυτοδικαίως από τους χρηματικούς κατα-
λόγους. Κάθε άλλη διάταξη που ρυθμίζει διαφορετικά, 
καταργείται.».
Άρθρο 123
Σε περίπτωση λύσης Κοινωφελούς Επιχείρησης ή 
Δ.Ε.Υ.Α. ή ανώνυμης εταιρείας ΟΤΑ ή των αμιγών επιχει-
ρήσεων του π.δ. 410/1995, σύμφωνα με το άρθρο 76 του 
ν. 4443/2016 σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 
265 του ν. 3463/2006, απαλείφονται κάθε μορφής πρό-
σθετοι φόροι, πρόστιμα και προσαυξήσεις εκπρόθεσμης 
καταβολής από τυχόν οφειλές τους προς το Δημόσιο και 
τα ασφαλιστικά ταμεία και ο Δήμος αναλαμβάνει μόνο 
την κύρια οφειλή, εφόσον η σχετική απόφαση του οικεί-ου Δημοτικού Συμβουλίου για λύση της επιχείρησης έχει 
ληφθεί πριν την ψήφιση του άρθρου 15 του ν. 4483/2017 
του Ιουλίου 2017 και του άρθρου 220 παράγραφοι 1 και 4 
αντίστοιχα του ν. 4555/2018. Με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Εσωτερικών, Οικονομικών και Εργασίας και 
Κοινωνικών Υποθέσεων που εκδίδεται σε αποκλειστι-
κή προθεσμία τριών (3) μηνών, καθορίζονται οι όροι, οι 
προϋποθέσεις και οι διαδικασίες για την εφαρμογή του άρθρου αυτού.
Άρθρο 124
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημοσί-
ευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν 
άλλως ορίζεται στις επιμέρους διατάξεις του.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 10 Μαρτίου 2020
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών Ανάπτυξης και Επενδύσεων Εξωτερικών
XΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ
Προστασίας του Πολίτη Εθνικής Άμυνας Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ
Εργασίας 
και Κοινωνικών Υποθέσεων Υγείας Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΡΟΥΤΣΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ
 ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού Πολιτισμού και Αθλητισμού Δικαιοσύνης
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
Εσωτερικών Μετανάστευσης και Ασύλου Υποδομών και Μεταφορών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΗΤΑΡΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ
Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής Τουρισμού Επικρατείας
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ
Υφυπουργόςστον Πρωθυπουργό
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 11 Μαρτίου 2020
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01000531103200060*