ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4734 
Τροποποίηση του ν. 4557/2018 (Α’ 139) για την 
πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσό-
δων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας -Ενσωμάτω-
ση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843 (L 156) και του άρθρου 3 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2019/2177 (L 334) και λοιπές διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΆρθρο 1:  Σκοπός
Άρθρο 2:  Ορισμοί - Τροποποίηση του άρθρου 3 του 
ν. 4557/2018 (περ. β’ , γ’ , δ’ της παρ. 2 του άρ-θρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 3:  Βασικά αδικήματα - Τροποποίηση του άρ-
θρου 4 του ν. 4557/2018 (περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 4:  Υπόχρεα πρόσωπα - Τροποποίηση του άρ-
θρου 5 του ν. 4557/2018 (περ. α’ και υπο-
περ. ζ’ , η’ και ι’ της περ. γ’ της παρ. 1 του άρ-
θρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 5:  Αρμόδιες αρχές - Τροποποίηση του άρθρου 6 
του ν. 4557/2018 (παρ. 29, 30 (β), (γ), (δ) και 39 
(α) του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 6:  Κεντρικός Συντονιστικός Φορέας  - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 7 του ν. 4557/2018 
(παρ. 30 (α) του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843 και 2 (α) του άρθρου 3 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2019/2177)
Άρθρο 7:  Επιτροπή Στρατηγικής - Τροποποίηση του 
άρθρου 8 του ν. 4557/2018 (παρ. 4 και 31 
του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843 και 
περ. β’ της παρ. 2 του άρθρου 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2177)
Άρθρο 8:  Περιπτώσεις εφαρμογής δέουσας επιμέ-
λειας  - Τροποποίηση του άρθρου 12 του 
ν. 4557/2018 (παρ. 7 του άρθρου 1 της Οδη-γίας (ΕΕ) 2018/843)Άρθρο 9:  Μέτρα συνήθους δέουσας επιμέλειας- Τρο-
ποποίηση του άρθρου 13 του ν. 4557/2018 (παρ. 8 και 9 (β) του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/843 και 5 του άρθρου 2 του Κανο-νισμού (ΕΕ) 2015/847)
Άρθρο 10:  Χρόνος εφαρμογής δέουσας επιμέλει-
ας  - Τροποποίηση του άρθρου 14 του 
ν. 4557/2018 (παρ. 9 (α) του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 11:  Αυξημένη δέουσα επιμέλεια ως προς τον 
πελάτη - Τροποποίηση του άρθρου 16 του 
ν. 4557/2018 (παρ. 10 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 12:  Τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου - Προσθήκη 
άρθρου 16A στον ν. 4557/2018 (παρ. 11 του 
άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 13:  Διασυνοριακές σχέσεις ανταπόκρισης - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 17 του ν. 4557/2018 
(παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843)
Άρθρο 14:  Πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα - Τροπο-
ποίηση του άρθρου 18 του ν. 4557/2018 
(παρ. 13 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843)
Άρθρο 15:  Εφαρμογή μέτρων δέουσας επιμέλει-
ας  - Τροποποίηση του άρθρου 19 του ν. 4557/2018 (παρ. 14 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 16:  Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιού-
χων  - Τροποποίηση του άρθρου 20 του 
ν. 4557/2018 (στοιχ. ιι της περ. α’ και περ. β’ , 
γ’ , δ’ , ε’ , στ’ , ζ’ της παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 17:  Μητρώο πραγματικών δικαιούχων εμπι-
στευμάτων - Τροποποίηση άρθρου 21 του 
ν. 4557/2018 (παρ. 16 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 18:  Κεντρικός αυτοματοποιημένος μηχα-
νισμός ηλεκτρονικής ανάκτησης δεδο-μένων  - Προσθήκη άρθρου 21 Α στον ν. 4557/2018 (παρ. 19 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας 2018/843)ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
8 Οκτωβρίου 2020 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  19610747
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10748 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
Άρθρο 19:  Αναφορές ύποπτων συναλλαγών προς την 
Αρχή - Τροποποίηση του άρθρου 22 του 
ν. 4557/2018 (παρ. 21 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 20:  Μέτρα προστασίας των αναφερόντων προ-
σώπων - Τροποποίηση του άρθρου 26 του 
ν. 4557/2018 (παρ. 23 και 39 (β) του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 21:  Φύλαξη αρχείων και στοιχείων από υπόχρεα 
πρόσωπα - Τροποποίηση του άρθρου 30 
του ν. 4557/2018 (παρ. 25 του άρθρου 1 
της (Οδηγίας ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 22:  Επεξεργασία προσωπικών δεδομένων  - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 31 του ν. 4557/2018 
(παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843)
Άρθρο 23:  Συλλογή, τήρηση και επεξεργασία στατιστι-
κών στοιχείων από δημόσιες αρχές - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 32 του ν. 4557/2018 
(παρ. 27 του άρθρου 1 της Οδηγίας (EE) 
2018/843)
Άρθρο 24:  Συνεργασία και ανταλλαγή πληροφορι-
ών  - Τροποποίηση του άρθρου 34 του 
ν. 4557/2018 (παρ. 20, 33, 34, 35 και 36 του άρθρου 1 της Οδηγίας 2018/843)
Άρθρο 25:  Συνεργασία μεταξύ των ελληνικών και 
των αρμόδιων αρχών των κρατών- με-λών  - Προσθήκη του άρθρου 34Α στον ν. 4557/2018 (παρ. 32 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας 2018/843)
Άρθρο 26:  Συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών 
που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και 
χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και άλ-
λων αρχών που δεσμεύονται από επαγγελ-
ματικό απόρρητο - Προσθήκη του άρθρου 
34Β στον ν. 4557/2018 (παρ. 37 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 27:  Ανταλλαγή πληροφοριών σε εξαιρετικές 
περιστάσεις - Προσθήκη του άρθρου 34Γ 
στον ν. 4557/2018 (παρ. 37 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 28:  Εσωτερικές διαδικασίες - Τροποποίηση του 
άρθρου 35 του ν. 4557/2018 (περ. α’ και β’ της παρ. 39 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843)
Άρθρο 29:  Εσωτερικές διαδικασίες σε επίπεδο ομί-
λου  - Τροποποίηση του άρθρου 36 του ν. 4557/2018 (παρ. 28 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (EE) 2018/843 και περ. α της παρ. 6 
του άρθρου 3 της Οδηγίας (EE) 2019/2177)
Άρθρο 30:  Ποινικές κυρώσεις - Τροποποίηση του άρ-
θρου 39 του ν. 4557/2018 (παρ. 38 του άρ-
θρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Άρθρο 31:  Εξουσίες των Μονάδων της Αρχής - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 49 του ν. 4557/2018 
(παρ. 20 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843)
Άρθρο 32:  Επιτροπή Δικηγόρων - Τροποποίηση του 
άρθρου 29 του ν. 4557/2018ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΒΟΛΗ
ΠΟΣΩΝ ΜΕΙΩΣΕΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ
Άρθρο 33:  Καταβολή ποσών μειώσεων συντάξεων 
Δημοσίου και Ν.Π.Δ.Δ.
Άρθρο 34:  Καταβολή ποσών μειώσεων συντάξεων 
ιδιωτικού τομέα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 35:  Παράταση προθεσμίας προσκόμισης φο-
ρολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας 
Α.Α.Ε. και Τ.Α.Α.
Άρθρο 36:  Παράταση προθεσμίας υποβολής αίτησης 
για τη χορήγηση συνεισφοράς του Δημοσί-
ου στην αποπληρωμή δανείων (Πρόγραμ-
μα «Γέφυρα»)
Άρθρο 37:  Ρύθμιση για τη ναυπήγηση δύο Ταχέων 
Περιπολικών Κατευθυνόμενων Βλημάτων 
(ΤΠΚ) του Πολεμικού Ναυτικού
Άρθρο 38:  Ρύθμιση για την ολοκλήρωση εργασιών σε 
υποβρύχια (Υ/Β) του Πολεμικού Ναυτικού
Άρθρο 39: Έναρξη ισχύος
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
Άρθρο 1Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η περαιτέρω ενίσχυση του 
νομοθετικού πλαισίου για την πρόληψη και καταστολή 
της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
όπως αυτά τα αδικήματα ορίζονται στο παρόν, καθώς 
και η προστασία του χρηματοπιστωτικού συστήμα-
τος από τους κινδύνους που ενέχουν. Ο σκοπός αυτός επιτυγχάνεται μέσω της ενσωμάτωσης στην ελληνική 
νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843 του Ευρωπαϊ-
κού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 
2018, για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 
σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρη-
ματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσό-
δων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρημα-τοδότηση της τρομοκρατίας, και για την τροποποίηση των Οδηγιών 2009/138/ΕΚ και 2013/36/ΕΕ.
Άρθρο 2
Ορισμοί - Τροποποίηση του άρθρου 3 του 
ν. 4557/2018 
(περ. β’ , γ’ , δ’ της παρ. 2 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
1. Στις περ. ια’ , ιε’ και ιστ’ της παρ. 3 του άρθρου 3 του 
ν. 4557/2018, προστίθεται η φράση «έως την εισαγωγή τους σε ρυθμιζόμενη αγορά ή σε Πολυμερή Μηχανισμό 
Διαπραγμάτευσης» και οι παρ. 1,2,3 και 4 αναριθμούνται 
αντίστοιχα σε 2,3,4,και 5.
2. Οι περ.  β’ και γ’ της παρ.  17 του άρθρου 3 του 
ν.  4557/2018 (Α’  139) αντικαθίστανται, προστίθεται 
περ. δ’ και η παρ. 17 διαμορφώνεται ως εξής:
«17. «Πραγματικός δικαιούχος»: το ή τα φυσικά πρόσω-
πα, στα οποία τελικά ανήκει ο πελάτης, νομικό πρόσωπο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10749 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
ή νομική οντότητα, ή τα οποία ελέγχουν αυτόν, καθώς 
και το ή τα φυσικά πρόσωπα για λογαριασμό των οποίων 
διεξάγεται συναλλαγή ή δραστηριότητα. Ως «πραγματι-
κός δικαιούχος» νοείται ιδίως:
α) Όσον αφορά στις εταιρείες:
αα) Το ή τα φυσικά πρόσωπα στα οποία τελικά ανήκει η 
εταιρεία ή τα οποία ελέγχουν αυτή διά της κατοχής ή του 
ελέγχου αμέσως ή εμμέσως ικανού ποσοστού των μετο-
χών ή των δικαιωμάτων ψήφου ή άλλων ιδιοκτησιακών 
δικαιωμάτων αυτής, μεταξύ άλλων και μέσω μετοχών 
στον κομιστή ή μέσω ελέγχου με άλλα μέσα.
Η κατοχή ποσοστού μετοχών άνω του 25% ή ιδιοκτη-
σιακού δικαιώματος άνω του 25% μιας εταιρείας από 
φυσικό πρόσωπο αποτελεί ένδειξη άμεσου ελέγχου 
αυτής. Η κατοχή ποσοστού μετοχών άνω του 25% ή ιδι-
οκτησιακού δικαιώματος άνω του 25% μιας εταιρείας 
από άλλη εταιρεία, ο έλεγχος της οποίας ασκείται από 
φυσικό ή φυσικά πρόσωπα ή από περισσότερες εταιρείες 
που ελέγχονται από το ίδιο ή τα ίδια φυσικά πρόσωπα, 
αποτελεί ένδειξη έμμεσου ελέγχου. Ο έλεγχος με άλλα 
μέσα μπορεί να εξακριβωθεί, μεταξύ άλλων, με βάση τις 
προϋποθέσεις των παρ. 2 έως και 5 του άρθρου 32 του 
ν. 4308/2014.
Τα ανωτέρω δεν αφορούν στην περίπτωση εισηγμένης 
εταιρείας σε ρυθμιζόμενη αγορά που υπόκειται σε απαι-
τήσεις γνωστοποίησης, σύμφωνα με την ενωσιακή νομο-
θεσία ή ισοδύναμα διεθνή πρότυπα που εξασφαλίζουν 
επαρκή διαφάνεια σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο 
ή εταιρείας που διαπραγματεύεται σε Πολυμερή Μηχα-
νισμό Διαπραγμάτευσης και υπόκειται σε απαιτήσεις 
γνωστοποίησης ισοδύναμες αυτών της ρυθμιζόμενης 
αγοράς.
αβ) Αν, και μόνο εφόσον εξαντληθούν όλα τα δυνατά 
μέσα και ελλείψει βάσιμων υποψιών, δεν προσδιοριστεί 
κανένα πρόσωπο ως πραγματικός δικαιούχος, σύμφωνα 
με την περ. αα’ ή αν υπάρχουν αμφιβολίες ως προς το ότι 
το πρόσωπο που προσδιορίστηκε είναι ο πραγματικός 
δικαιούχος, το ή τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν θέση 
ανώτατου διοικητικού στελέχους διευθύνοντος την εται-
ρεία. Τα υπόχρεα πρόσωπα τηρούν αρχεία των δράσεων 
που έχουν αναλάβει για να προσδιοριστεί ο πραγματικός 
δικαιούχος, σύμφωνα με τα ανωτέρω.
β) Όσον αφορά στα εμπιστεύματα (trusts):
βα) ο ή οι εμπιστευματοπάροχοι,
ββ) ο ή οι εμπιστευματοδόχοι,βγ) ο ή οι προστάτες, αν υπάρχουν,
βδ) οι δικαιούχοι ή, εφόσον οι δικαιούχοι της νομι-
κής οντότητας ή του νομικού μορφώματος δεν έχουν 
προσδιοριστεί ακόμη, η κατηγορία προσώπων προς το 
συμφέρον των οποίων κυρίως έχει συσταθεί ή λειτουργεί 
η νομική οντότητα ή το νομικό μόρφωμα,
βε) οποιοδήποτε άλλο φυσικό πρόσωπο στο οποίο 
τελικά ανήκει ή το οποίο ασκεί άμεσα ή έμμεσα με οποιο-
δήποτε μέσο τον έλεγχο του εμπιστεύματος.
γ) Όσον αφορά σε λοιπές νομικές οντότητες ή νομικά 
μορφώματα παρεμφερή με τα εμπιστεύματα, πραγματι-
κοί δικαιούχοι είναι τα πρόσωπα που κατέχουν αντίστοι-
χη ή ανάλογη θέση με τα πρόσωπα της περ. β’ .δ) Όσον αφορά σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, 
πραγματικός δικαιούχος είναι το ή τα φυσικά πρόσωπα 
που κατέχουν θέση ανώτερου διοικητικού στελέχους.».
3. Η παρ. 18 του άρθρου 3 του ν. 4557/2018 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«18. «Ανώτερο διοικητικό στέλεχος»: το διευθυντικό 
στέλεχος ή ο υπάλληλος, ή το αιρετό ή διορισμένο μο-
νομελές όργανο ή μέλος συλλογικού οργάνου διοίκησης 
με υψηλή ιεραρχική θέση, εφόσον γνωρίζει επαρκώς 
τον βαθμό έκθεσης του ιδρύματος ή του οργανισμού 
σε κίνδυνο νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας 
και συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων που την επηρεά-ζουν, χωρίς να είναι απαραίτητα μέλος του διοικητικού συμβουλίου.».
4. Η παρ. 20 του άρθρου 3 του ν. 4557/2018 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«20. «Ηλεκτρονικό χρήμα»: Το ηλεκτρονικό χρή-
μα, όπως ορίζεται στην παρ.  1 του άρθρου 10 του 
ν. 4021/2011 (Α’ 218), με εξαίρεση τη νομισματική αξία, 
όπως αναφέρεται στις υποπερ. αα’ και ββ’ της περ. α’ της 
παρ. 3 του άρθρου 11 του ίδιου νόμου.».
5. Στο άρθρο 3 του ν. 4557/2018 προστίθενται παρ. 24 
και 25 ως εξής:
«24. «Εικονικά νομίσματα»: Η ψηφιακή αναπαράσταση 
αξίας που δεν εκδίδεται από κεντρική τράπεζα ή δημό-
σια αρχή, ούτε έχει την εγγύησή τους, δεν συνδέεται 
κατ’ ανάγκη με νομίμως κυκλοφορούν νόμισμα και δεν 
διαθέτει το νομικό καθεστώς νομίσματος ή χρήματος, 
όμως γίνεται αποδεκτή από φυσικά ή νομικά πρόσω-
πα ως μέσο συναλλαγής και μπορεί να μεταφέρεται, να αποθηκεύεται ή να διακινείται ηλεκτρονικά.
25. «Πάροχος υπηρεσιών θεματοφυλακής ψηφιακών 
πορτοφολιών»: Η οντότητα που παρέχει υπηρεσίες 
για τη διασφάλιση ιδιωτικών κρυπτογραφικών κλει-
διών για λογαριασμό των πελατών της, με στόχο τη 
διακράτηση, αποθήκευση και μεταβίβαση εικονικών 
νομισμάτων.».
Άρθρο 3
Βασικά αδικήματα - Τροποποίηση του άρθρου 
4 του ν. 4557/2018 (περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Η περ. β) του άρθρου 4 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντι-
καθίσταται και το άρθρο 4 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 4
Βασικά αδικήματα (παρ. 4 του άρθρου 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849)
Για τους σκοπούς του παρόντος, ως «βασικά αδικήμα-
τα» νοούνται τα ακόλουθα:
α) η εγκληματική οργάνωση, όπως ορίζεται στο άρθρο 
187 ΠΚ,
β) οι τρομοκρατικές πράξεις, η τρομοκρατική οργάνω-
ση, η αξιόποινη υποστήριξή τους (χρηματοδότηση της 
τρομοκρατίας) και τα τρομοκρατικά εγκλήματα, όπως 
ορίζονται στα άρθρα 187Α και 187Β ΠΚ και στα άρθρα 32 έως 35 του ν. 4689/2020 (Α’ 103),
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10750 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
γ) η δωροληψία και δωροδοκία υπαλλήλου, όπως ορί-
ζονται στα άρθρα 235 και 236 ΠΚ,
δ) η εμπορία επιρροής-μεσάζοντες και δωροληψία και 
δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα, όπως ορίζονται στα 
άρθρα 237α και 237β ΠΚ,
ε) η δωροληψία και δωροδοκία πολιτικών προσώπων 
και δικαστικών λειτουργών, όπως ορίζονται στα άρθρα 159, 159α και 237 ΠΚ,
στ) η εμπορία ανθρώπων, όπως ορίζεται στο άρθρο 
323α ΠΚ,
ζ) η απάτη με υπολογιστή, όπως ορίζεται στο άρθρο 
386α ΠΚ,
η) η σωματεμπορία, όπως ορίζεται στο άρθρο 351 ΠΚ,
θ) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα 20 έως 
και 23 του ν. 4139/2013 (Α’ 74),
ι) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα 15 και 
17 του ν. 2168/1993 (Α’ 147),
ια) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα 53, 54, 
55, 61 και 63 του ν. 3028/2002 (Α’ 153),
ιβ) τα αδικήματα που προβλέπονται στις παρ. 1 και 3 
του άρθρου 8 του ν.δ. 181/1974 (Α’ 347),
ιγ) τα αδικήματα που προβλέπονται στις παρ. 5 έως 
και 8 του άρθρου 29 και στο άρθρο 30 του ν. 4251/2014 (Α’ 80),
ιδ) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα τέταρ-
το και έκτο του ν. 2803/2000 (Α’ 48),
ιε) τα χρηματιστηριακά αδικήματα που προβλέπονται 
στα άρθρα 28 έως και 31 του ν. 4443/2016 (Α’ 232),
ιστ) τα αδικήματα: αα) φοροδιαφυγής που προβλέ-
πονται στο άρθρο 66 του ν. 4174/2013 (Α’ 170) με την 
εξαίρεση του πρώτου εδαφίου της παρ. 5, ββ) λαθρε-
μπορίας που προβλέπονται στα άρθρα 155 έως και 
157 του ν. 2960/2001 (Α’ 265), γγ) μη καταβολής χρε-
ών προς το Δημόσιο που προβλέπονται στο άρθρο 25 
του ν. 1882/1990 (Α’ 43), με την εξαίρεση της περ. α’ της 
παρ. 1, καθώς και της μη καταβολής χρεών που προ-
κύπτουν από χρηματικές ποινές ή πρόστιμα που έχουν 
επιβληθεί από τα δικαστήρια ή από διοικητικές και άλλες 
αρχές,
ιζ) τα αδικήματα που προβλέπονται στην παρ. 3 του 
άρθρου 28 του ν. 1650/1986 (Α’ 160),
ιη) κάθε άλλο αδίκημα από το οποίο προκύπτει περι-
ουσιακό όφελος και τιμωρείται με ποινή φυλάκισης.».
Άρθρο 4
Υπόχρεα πρόσωπα - Τροποποίηση του άρθρου 5 του ν. 4557/2018 (περ. α’ και υποπερ. ζ’ , η’ και ι’ της περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Οι περ.  δ), ε) και ζ) της παρ.  1 του άρθρου 5 του 
ν.  4557/2018 (Α’  139) αντικαθίστανται, προστίθεται 
υποπερ. ιστ) στην περ. ι) και περ. ιβ) και ιγ) και η παρ. 1 
διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Για τους σκοπούς του παρόντος, ως υπόχρεα νο-
ούνται τα εξής πρόσωπα:
α) τα πιστωτικά ιδρύματα και κάθε πιστωτικός φορέας 
του ν. 4438/2016 (Α’ 220),
β) οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί,γ) οι ορκωτοί ελεγκτές-λογιστές και οι εταιρείες ορκω-
τών ελεγκτών-λογιστών που έχουν εγγραφεί στο δημό-
σιο μητρώο της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων, καθώς και οι ιδιώτες ελεγκτές,
δ) οι εξωτερικοί λογιστές-φοροτεχνικοί και κάθε άλλο 
πρόσωπο που αναλαμβάνει να παρέχει, είτε άμεσα είτε μέσω άλλων συνδεδεμένων προσώπων, υλική βοήθεια, 
συνδρομή ή συμβουλές σχετικά με φορολογικά θέματα, 
ως κύρια επιχειρηματική ή επαγγελματική δραστηριό-
τητα,
ε) οι συμβολαιογράφοι και οι δικηγόροι, όταν συμ-
μετέχουν, ενεργώντας εξ ονόματος και για λογαριασμό 
των πελατών τους, σε χρηματοπιστωτικές συναλλαγές ή 
συναλλαγές επί ακινήτων και όταν βοηθούν στον σχε-
διασμό ή τη διενέργεια συναλλαγών για τους πελάτες 
τους σχετικά με: εα) την αγορά ή πώληση ακινήτων ή 
επιχειρήσεων, εβ) τη διαχείριση χρημάτων, τίτλων ή άλ-λων περιουσιακών στοιχείων των πελατών τους, εγ) το άνοιγμα ή τη διαχείριση τραπεζικών λογαριασμών, λο-
γαριασμών ταμιευτηρίου ή λογαριασμών τίτλων, καθώς 
και τη σύσταση χρηματικών παρακαταθηκών και προ-εχόντως αυτών που αφορούν σε εγγυοδοσίες που δια-τάσσονται από τη δικαστική αρχή στο πλαίσιο ποινικών 
διαδικασιών, εδ) τις αναγκαίες εισφορές για τη σύσταση, 
λειτουργία ή διοίκηση εταιρειών, εε) τη σύσταση, λει-
τουργία ή διοίκηση εταιρειών, εμπιστευμάτων (trusts), 
εταιρειών εμπιστευματικής διαχείρισης, επιχειρήσεων, 
ιδρυμάτων ή ανάλογων σχημάτων ή αντίστοιχων νομι-κών μορφωμάτων,
στ) φορείς παροχής υπηρεσιών σε εταιρείες εμπιστευ-
ματικής διαχείρισης ή επιχειρήσεις που δεν εμπίπτουν 
ήδη στο πεδίο εφαρμογής των περ. γ), δ) και ε),
ζ) τα πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες σε εταιρείες 
ή εμπιστεύματα (trusts), στα οποία συμπεριλαμβάνονται 
αυτά που αναφέρονται στις περ. γ), δ) και ε), τα οποία 
παρέχουν κατά επιχειρηματική δραστηριότητα οποια-
δήποτε από τις εξής υπηρεσίες σε τρίτα μέρη: ζα) συ-
στήνουν εταιρείες ή άλλα νομικά πρόσωπα, ζβ) ασκούν 
τα ίδια ή μεριμνούν, ώστε άλλο πρόσωπο να ασκήσει 
καθήκοντα διευθυντή, διαχειριστή ή εταίρου εταιρείας ή κατόχου αντίστοιχης θέσης σε άλλα νομικά πρόσωπα 
ή μορφώματα, ζγ) παρέχουν καταστατική έδρα, επιχειρη-
ματική διεύθυνση, ταχυδρομική ή διοικητική διεύθυνση 
και οποιεσδήποτε άλλες σχετικ ές υπηρεσίες για εταιρεία 
ή κάθε άλλο νομικό πρόσωπο ή μόρφωμα, ζδ) ασκούν 
τα ίδια ή μεριμνούν, ώστε άλλο πρόσωπο να ασκήσει 
καθήκοντα εμπιστευματοδόχου ρητού εμπιστεύματος 
(express trust) ή αντίστοιχου νομικού μορφώματος, 
ζε) ενεργούν τα ίδια ή μεριμνούν, ώστε άλλο πρόσωπο 
να ενεργήσει ως πληρεξούσιος μετόχου εταιρείας, εφό-σον η εταιρεία αυτή δεν είναι εισηγμένη σε οργανωμέ-νη αγορά που υπόκειται σε απαιτήσεις γνωστοποίησης, 
σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία ή ισοδύναμα δι-
εθνή πρότυπα,
η) οι μεσίτες ακινήτων του ν. 4093/2012 (Α’ 222), για 
συναλλαγές των οποίων η αξία ανέρχεται σε δέκα χι-
λιάδες (10.000) τουλάχιστον ευρώ, ανεξαρτήτως αν το 
ποσό αυτό αφορά σε αγορά, πώληση ή μηνιαίο μίσθω-μα εκμίσθωσης ακινήτου, και οι μεσίτες πιστώσεων του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10751 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
ν. 4438/2016 (Α’ 220) για σύμβαση πίστωσης που ανέρ-
χεται σε δέκα χιλιάδες (10.000) τουλάχιστον ευρώ,
θ) οι επιχειρήσεις καζίνο και τα καζίνο που λειτουργούν 
επί πλοίων στην Ελλάδα ή υπό ελληνική σημαία, καθώς 
και οι επιχειρήσεις, οργανισμοί και άλλοι φορείς που πα-
ρέχουν υπηρεσίες τυχερών παιγνίων και πρακτορεία που 
σχετίζονται με τις δραστηριότητες αυτές,
ι) οι έμποροι και οι εκπλειστηριαστές αγαθών μεγάλης 
αξίας, όταν η αξία της συναλλαγής ανέρχεται σε δέκα 
χιλιάδες (10.000) τουλάχιστον ευρώ, ανεξάρτητα από το 
αν αυτή διενεργείται με μία μόνο πράξη ή με περισσό-
τερες, μεταξύ των οποίων φαίνεται να υπάρχει κάποια 
σχέση. Ως έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας νοούνται ιδί-
ως: ια) Οι επιχειρήσεις εξόρυξης, παραγωγής, επεξεργα-
σίας και εμπορίας πολύτιμων και ημιπολύτιμων λίθων, 
οι επιχειρήσεις παραγωγής, επεξεργασίας και εμπορί-
ας πολύτιμων μετάλλων και παράγωγων προϊόντων, οι 
επιχειρήσεις εμπορίας μαργαριταριών και κοραλλιών 
και οι επιχειρήσεις κατασκευής και εμπορίας κοσμημά-των και ρολογιών, ιβ) οι επιχειρήσεις εμπορίας παλαιών 
αντικειμένων αξίας (αντίκες), αρχαιοτήτων, μεταλλίων, 
παλαιών γραμματοσήμων και νομισμάτων και λοιπών 
συλλεκτικών ειδών αξίας, καθώς και οι επιχειρήσεις ή 
επαγγελματίες παραγωγής ή κατασκευής και εμπορί-
ας έργων και αντικειμένων τέχνης γενικά, καθώς και 
μουσικών οργάνων, ιγ) πρόσωπα που εμπορεύονται ή 
ενεργούν ως μεσάζοντες στο εμπόριο έργων τέχνης, συ-
μπεριλαμβανομένου του εμπ ορίου που πραγματοποιεί-
ται σε αίθουσες έργων τέχνης και οίκους δημοπρασιών, 
ιδ) οι επιχειρήσεις παραγωγής και εμπορίας ταπήτων και 
χαλιών, ειδών γουνοποιίας, δερμάτινων ειδών και ενδυ-
μάτων γενικά, ιε) οι επιχειρήσεις εμπορίας επιβατικών 
αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης, ελικοπτέρων, αεροσκα-
φών και σκαφών αναψυχής γενικά, ιστ) πρόσωπα που 
αποθηκεύουν, εμπορεύονται ή ενεργούν ως μεσάζοντες 
στο εμπόριο έργων τέχνης, όταν αυτό πραγματοποιείται 
από ελεύθερους λιμένες,
ια) οι ενεχυροδανειστές και αργυραμοιβοί,
ιβ) οι πάροχοι υπηρεσιών ανταλλαγής μεταξύ εικονι-
κών νομισμάτων και παραστατικών νομισμάτων,
ιγ) οι πάροχοι υπηρεσιών θεματοφυλακής ψηφιακών 
πορτοφολιών.».
Άρθρο 5
Αρμόδιες αρχές - Τροποποίηση του άρθρου 6 
του ν. 4557/2018 (παρ. 29, 30 (β), (γ), (δ) και 39 (α) του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
1. Στην περ.  β) της παρ.  1 του άρθρου 6 του 
ν. 4557/2018 (Α’ 139) προστίθενται οι υποπερ. βη) και βθ), 
οι υποπερ. βα), βε) και βσ τ) τροποποιούνται, η περ. γ) 
αντικαθίσταται, η περ. η) καταργείται και η παρ. 1 δια-
μορφώνεται ως εξής:
«1. Αρμόδιες αρχές για την εποπτεία της εφαρμογής 
των διατάξεων του παρόντος από τα υπόχρεα πρόσωπα 
ορίζονται οι εξής αρχές και φορείς:
α) Η Τράπεζα της Ελλάδος για:
αα) τα πιστωτικά ιδρύματα, αβ) τις ασφαλιστικές επιχει-
ρήσεις και τους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές, αγ) τις εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης, αδ) τις εταιρείες 
πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων τρίτων, αε) τις 
εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων πιστωτικών ιδρυμά-
των από δάνεια και πιστώσεις, αστ) τις εταιρείες παροχής 
πιστώσεων, αζ) τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος, 
αη) τα ιδρύματα πληρωμών, αθ) τις ταχυδρομικές εται-
ρείες, ως προς τις παρεχόμενες υπηρεσίες πληρωμών, 
αι) τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος, αια) τις επιχειρή-
σεις της περ. ιθ’ του στοιχείου 3 του άρθρου 3, αιβ) τα 
ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων.
β) Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για: βα) τις εταιρείες 
επενδύσεων χαρτοφυλακίου μέχρι την εισαγωγή τους 
σε ρυθμιζόμενη αγορά ή πολυμερή μηχανισμό δια-
πραγμάτευσης, ββ) τις εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων 
κεφαλαίων, βγ) τις εταιρείες παροχής επενδυτικών υπη-
ρεσιών και τους συνδεδεμένους αντιπροσώπους τους, 
βδ) τις εταιρείες επενδυτικής διαμεσολάβησης, βε) τις 
εταιρείες κεφαλαίου επιχειρηματικών συμμετοχών μέχρι 
την εισαγωγή τους σε ρυθμιζόμενη αγορά ή Πολυμερή 
Μηχανισμό Διαπραγμάτευσης, βστ) τις εταιρείες επενδύ-
σεων σε ακίνητη περιουσία μέχρι την εισαγωγή τους σε 
ρυθμιζόμενη αγορά ή πολυμερή μηχανισμό διαπραγμά-
τευσης, βζ) τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών 
επενδύσεων, βη) τους παρόχους υπηρεσιών ανταλλαγής 
μεταξύ εικονικών νομισμάτων και παραστατικών νομι-
σμάτων, βθ) τους παρόχους υπηρεσιών θεματοφυλακής 
ψηφιακών πορτοφολιών. Στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς 
τηρείται μητρώο των παρό χων των υποπερ. βη) και βθ). 
Με απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς ρυθμίζονται 
ειδικότερα θέματα σχετικά με την τήρηση και λειτουργία 
του, καθώς και τα δικαιολογητικά που υποχρεούνται να 
υποβάλουν οι πάροχοι των υποπερ. βη’ και βθ’ για την 
εγγραφή τους.
γ) Το Αρχηγείο της Ελληνικής Αστυνομίας για τους ενε-
χυροδανειστές και τους αργυραμοιβούς.
δ) Η Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων 
για τους ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές και τις εταιρείες 
ορκωτών ελεγκτών-λογιστών, που έχουν εγγραφεί στο 
δημόσιο μητρώο της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίη-σης και Ελέγχων, καθώς και για τους ιδιώτες ελεγκτές.
ε) Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) για: 
εα) τους εξωτερικούς λογιστές-φοροτεχνικούς, τα νομικά 
πρόσωπα παροχής λογιστικών-φοροτεχνικών υπηρε-
σιών, καθώς και κάθε άλλο πρόσωπο που αναλαμβάνει 
να παρέχει, είτε άμεσα είτε μέσω άλλων συνδεδεμένων 
προσώπων, υλική βοήθεια, συνδρομή ή συμβουλές σχε-
τικά με φορολογικά θέματα, ως κύρια επιχειρηματική ή 
επαγγελματική δραστηριότητα, εβ) τους μεσίτες ακινή-
των, εγ) τους εμπόρους και εκπλειστηριαστές αγαθών 
μεγάλης αξίας.
στ) Η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων για: 
στα) τις επιχειρήσεις καζίνο και τα καζίνο που λειτουρ-
γούν επί πλοίων στην Ελλάδα ή υπό ελληνική σημαία, 
στβ) τις επιχειρήσεις, τους οργανισμούς και τους άλλους 
φορείς που παρέχουν υπηρεσίες τυχερών παιγνίων, κα-θώς και τα πρακτορεία που σχετίζονται με τις δραστη-
ριότητες αυτές.
ζ) Το Υπουργείο Δικαιοσύνης για τους συμβολαιογρά-
φους και τους δικηγόρους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10752 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
η) (Καταργείται).
θ) Για τα εγκατεστημένα στην Ελλάδα υποκαταστή-
ματα χρηματοπιστωτικών οργανισμών που έχουν την 
έδρα τους στην αλλοδαπή, αρμόδια αρχή είναι η κατά 
περίπτωση αρμόδια αρχή των ελληνικών χρηματοπι-
στωτικών οργανισμών, οι οποίοι ασκούν αντίστοιχες 
δραστηριότητες με τους ανωτέρω χρηματοπιστωτικούς 
οργανισμούς της αλλοδαπής.».
2. Οι περ. ε), στ), θ) και ι) της παρ. 3 του άρθρου 6 του 
ν. 4557/2018 αντικαθίστανται και η παρ. 3 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«3. Οι ανωτέρω αρχές ασκούν τις εξής εποπτικές αρμο-
διότητες, με αποφάσεις που εκδίδονται, κατά περίπτωση, 
από τα αρμόδια όργανα διοίκησής τους:
α) Καθορίζουν τις λεπτομέρειες εφαρμογής των επί 
μέρους υποχρεώσεων που προβλέπονται στον παρό-
ντα για τα εποπτευόμενα πρόσωπα, συμπεριλαμβανο-
μένων των εγγράφων και στοιχείων που απαιτούνται 
για τη διενέργεια της πιστοποίησης και επαλήθευσης 
της ταυτότητας των πελατών τους, κατά την εφαρμο-
γή μέτρων συνήθους, απλουστευμένης ή αυξημένης 
δέουσας επιμέλειας. Οι υποχρεώσεις αυτές μπορεί να 
διαφοροποιούνται, αφού ληφθεί ιδίως υπόψη, η φύση, το μέγεθος και το νομικό πλαίσιο των επαγγελματικών 
δραστηριοτήτων των ανωτέρω προσώπων, ο βαθμός 
κινδύνου που ενέχουν αυτές οι δ ραστηριότητες και οι 
διενεργούμενες συναλλαγές, καθώς και η αντικειμενι-
κή αδυναμία εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων από 
ορισμένες κατηγορίες υπόχρεων προσώπων. Ομοίως, 
μπορεί να καθορίζονται πρόσθετες ή αυστηρότερες 
υποχρεώσεις, εκτός όσων προβλέπονται στον παρόντα 
ή χαμηλότερα ποσοτικά όρια για να αντιμετωπίζονται 
αυξημένοι κίνδυνοι νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομο-
κρατίας,
β) καθοδηγούν με κατάλληλες οδηγίες και εγκυκλίους 
ή άλλες πρόσφορες μεθόδους τα υπόχρεα πρόσωπα ως 
προς την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων, 
τον καθορισμό πρακτικών συμπεριφοράς έναντι των 
πελατών, την επιλογή των κατάλληλων πληροφοριακών 
συστημάτων και την υιοθέτηση εσωτερικών διαδικασιών 
και διαδικασιών σε επίπεδο ομίλου για τον εντοπισμό 
ύποπτων ή ασύνηθων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων, 
που ενδέχεται να σχετίζονται με νομιμοποίηση εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότηση 
της τρομοκρατίας,
γ) καταρτίζουν ή διανέμουν στα υπόχρεα πρόσωπα 
ανακοινώσεις και πληροφορίες για υποθέσεις στις οποίες 
χρησιμοποιήθηκαν νέες μέθοδοι και πρακτικές για τη 
διάπραξη των αδικημάτων του άρθρου 2 στην Ελλάδα 
ή στο εξωτερικό (τυπολογίες), καθώς και εκθέσεις για 
κινδύνους που συνδέονται με συγκεκριμένους κλάδους 
ή δραστηριότητες. Προς τον σκοπό αυτόν συνεργάζο-
νται μεταξύ τους, με τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα, 
με την Αρχή και ενδεχομένως με αλλοδαπές αντίστοιχες 
Αρχές, καθώς και παρακολουθούν τις σχετικές εργασίες 
διεθνών φορέων,
δ) ενημερώνουν τα υπόχρεα πρόσωπα για πληροφο-
ρίες και ανακοινώσεις που αφορούν στη συμμόρφωση ή μη χωρών προς την ενωσιακή νομοθεσία και τις Συστά-
σεις της Ομάδας Χρηματοπιστωτικής Δράσης (Financial 
Action Task Force, εφεξής FATF),
ε) διενεργούν τακτικούς και έκτακτους ελέγχους για 
την επάρκεια και καταλληλότητα των εσωτερικών πο-
λιτικών, των μέτρων και διαδικασιών που έχουν υιοθε-τήσει και εφαρμόζουν τα υπόχρεα πρόσωπα, περιλαμ-
βανομένων επιτόπιων ελέγχων στα κεντρικά γραφεία 
και τις εγκαταστάσεις τους, καθώς και σε υποκαταστή-
ματα και θυγατρικές που εδρεύουν ή λειτουργούν στην 
Ελλάδα ή το εξωτερικό, σε συνεργασία, όταν κρίνεται 
απαραίτητο, με τις αρμόδιες Αρχές της ξένης χώρας. Στο 
πλαίσιο αυτό εξετάζουν δεόντως τις εκτιμήσεις κινδύνου 
στις οποίες προβαίνουν τα υπόχρεα πρόσωπα κατά την 
άσκηση της διακριτικής τους ευχέρειας, σύμφωνα με 
την παρ. 9 του άρθρου 13, καθώς και την επάρκεια των εφαρμοζόμενων μέτρων δέουσας επιμέλειας και εσω-
τερικών διαδικασιών. Ειδικότερα, στον τομέα παροχής 
υπηρεσιών τυχερών παιγνίων, η αρμόδια εποπτική αρχή 
διενεργεί ελέγχους στα υπόχρεα πρόσωπα που παρέ-
χουν τις σχετικές υπηρεσίες στην Ελληνική Επικράτεια 
και έχει πλήρη πρόσβαση στις εγκαταστάσεις λειτουργί-
ας τους, στους χώρους και στα συστήματα διεξαγωγής των παιγνίων, καθώς και στους χώρους φιλοξενίας των 
συστημάτων αυτών, ανεξαρτήτως του τόπου εγκατά-
στασής τους,
στ) διασφαλίζουν με εποπτικές δράσεις ότι όλα τα υπό-
χρεα πρόσωπα που λειτουργούν εγκαταστάσεις στην 
Ελληνική Επικράτεια τηρούν τις διατάξεις του παρόντος. 
Ειδικότερα, στον τομέα παροχής υπηρεσιών τυχερών 
παιγνίων, η αρμόδια εποπτική αρχή διασφαλίζει με επο-
πτικές δράσεις, ότι όλα τα  υπόχρεα πρόσωπα τηρούν τις 
διατάξεις του παρόντος, ανεξαρτήτως του τόπου εγκατά-
στασης των χώρων λειτουργίας τους, καθώς και των χώ-
ρων και συστημάτων διεξαγωγής των παιγνίων και των 
χώρων φιλοξενίας αυτών. Στην περίπτωση υπόχρεων 
προσώπων που ανήκουν σε όμιλο του οποίου η μητρι-
κή επιχείρηση εδρεύει στην Ελλάδα, οι αρμόδιες αρχές 
διασφαλίζουν ότι οι εγκαταστάσεις που λειτουργούν τα 
υπόχρεα αυτά πρόσωπα σε άλλες χώρες εφαρμόζουν 
αποτελεσματικά τις πολιτικές και διαδικασίες σε επίπεδο 
ομίλου, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 36. Στην 
περίπτωση υπόχρεων προσώπων που ανήκουν σε όμιλο, 
η μητρική επιχείρηση του οποίου εδρεύει σε άλλο κρά-
τος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι αρμόδιες αρχές 
συνεργάζονται με την εκάστοτε αρμόδια εποπτική αρχή 
του κράτους - μέλους στο οποίο έχει την έδρα του το 
υπόχρεο πρόσωπο, καθώς και των κρατών - μελών στα 
οποία είναι εγκατεστημένα τα ιδρύματα που αποτελούν 
μέρος του ομίλου.
Στην περίπτωση των εγκαταστάσεων της παρ. 6 του 
άρθρου 36, η εποπτεία μπορεί να περιλαμβάνει τη 
λήψη κατάλληλων και αναλογικών μέτρων για την αντι-
μετώπιση σοβαρών ελλείψεων που απαιτούν άμεσες 
λύσεις. Τα εν λόγω μέτρα είναι προσωρινά και λήγουν 
όταν αντιμετωπισθούν οι ελλείψεις που έχουν επιση-
μανθεί με τη συνδρομή ή συνεργασία της εποπτικής 
αρχής του κράτους - μέλους καταγωγής του υπόχρεου 
προσώπου,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10753 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
ζ) απαιτούν από τα υπόχρεα πρόσωπα κάθε στοιχείο ή 
δεδομένο που είναι απαραίτητο για την εκπλήρωση των 
εποπτικών και ελεγκτικών τους καθηκόντων,
η) διασφαλίζουν ότι τα πρόσωπα που κατέχουν θέση 
ανώτερου διοικητικού στελέχους ή είναι πραγματικοί 
δικαιούχοι υπόχρεων προσώπων, πληρούν τις προϋπο-θέσεις καταλληλότητας, όπως αυτές ορίζονται κατά πε-
ρίπτωση στην κείμενη νομοθεσία και διαθέτουν εχέγγυα 
εντιμότητας και ήθους,
θ) θεσπίζουν αποτελεσματικούς και αξιόπιστους μη-
χανισμούς για την ενθάρρυνση των καταγγελιών που 
αφορούν σε παραβάσεις από τα υπόχρεα πρόσωπα των 
διατάξεων του παρόντος. Για τον σκοπό αυτόν, παρέχουν 
έναν ή περισσότερους ασφαλείς διαύλους επικοινωνίας 
για άτομα που επιθυμούν να προβούν σε τέτοιου είδους 
αναφορές ή καταγγελίες. Οι μηχανισμοί αυτοί περιλαμ-
βάνουν ειδικές διαδικασίες για την παραλαβή των σχετι-
κών καταγγελιών και την παρακολούθηση της έκβασής 
τους, μέτρα προστασίας των δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα των καταγγελλόντων, σαφείς κανόνες, ώστε να εξασφαλίζεται η εμπιστευτικότητα των καταγγελιών, 
καθώς και κατάλληλα μέτρα προστασίας των εργαζομέ-
νων που καταγγέλλουν παραβάσεις που έχουν διαπρα-χθεί εντός του υπόχρεου προσώπου,
ι) επιβάλλουν μέτρα και διοικητικές κυρώσεις για πα-
ραβάσεις των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον 
παρόντα κατά των υπόχρεων προσώπων και των υπαλ-
λήλων τους σύμφωνα με το άρθρο 46. Η Τράπεζα της 
Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών σχετικά με τα μέτρα και 
τις διοικητικές κυρώσεις που έχουν επιβάλλει, συμπερι-
λαμβανομένης κάθε προσφυγής που έχει ασκηθεί και 
της έκβασής της.».
3. Η παρ. 6 του άρθρου 6 του ν. 4557/2018 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«6. Οι αρμόδιες αρχές διαθέτουν επαρκείς οικονο-
μικούς, ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους για την εκτέλεση των καθηκόντων τους και διασφαλίζουν, 
μέσω της συνεχούς ενημέρωσης και εκπαίδευσης του προσωπικού τους, ότι αυτό διαθέτει ακεραιότητα και κατάλληλη κατάρτιση, διατη ρεί δε υψηλό επαγγελμα-
τικό επίπεδο, μεταξύ άλλων, σε ζητήματα εμπιστευτι-κότητας, προστασίας δεδομένων και κανόνων για την 
αποφυγή καταστάσεων σύγκρουσης συμφερόντων. 
Με αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων των αρχών της 
παρ. 1 κατά περίπτωση, συγκροτούνται ειδικές υπηρε-
σιακές μονάδες στις οποίες ανατίθενται τα εποπτικά 
καθήκοντα του πρώτου εδαφίου. Στο προσωπικό των 
μονάδων αυτών παρέχεται συνεχής ενημέρωση και 
εκπαίδευση για τον χειρισμό εμπιστευτικών ζητημά-
των και θεμάτων που άπτονται της προστασίας των 
δεδομένων.».
4. Η παρ. 8 του άρθρου 6 του ν. 4557/2018 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«8. Οι αρμόδιες αρχές συνεργάζονται με την Ευρω-
παϊκή Αρχή Τραπεζών και παρέχουν σε αυτήν όλες τις 
πληροφορίες που της είναι αναγκαίες για την εκτέλεση 
των καθηκόντων της.».Άρθρο 6
Κεντρικός Συντονιστικός Φορέας - Τροποποίηση του άρθρου 7 του ν. 4557/2018 (παρ. 30 (α) του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843 και 2 (α) του άρθρου 3 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2019/2177)
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 7 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) 
προστίθεται περ. ι) και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Το Υπουργείο Οικονομικών, ως Κεντρικός Συντονι-
στικός Φορέας, έχει τις εξής αρμοδιότητες:
α) Εξετάζει, αναλύει και συγκρίνει τις ετήσιες εκθέσεις 
που υποβάλλουν οι αρμόδιες Αρχές, σύμφωνα με την 
παρ. 7 του άρθρου 6 και προτείνει τη λήψη κατάλληλων μέτρων για την ενίσχυση του εποπτικού τους ρόλου,
β) επιδιώκει τη συνεχή αναβάθμιση του επιπέδου συ-
νεργασίας των αρμόδιων Αρχών μεταξύ τους και με την 
Αρχή, ιδίως όσον αφορά στην ανταλλαγή πληροφοριών, 
τη διενέργεια κοινών ελέγχων, την υιοθέτηση κοινών 
εποπτικών πρακτικών και την παροχή εναρμονισμένων 
οδηγιών προς τα υπόχρεα πρόσωπα, λαμβάνοντας υπό-
ψη τις διαφορές στη συγκρότηση, το οικονομικό μέγε-
θος, τις λειτουργικές δυνατότητες και τις επιχειρηματικές, 
συναλλακτικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες των 
κατηγοριών των υπόχρεων προσώπων,
γ) διοργανώνει συναντήσεις, συσκέψεις και σεμινά-
ρια με εκπροσώπους της Αρχής, των αρμόδιων Αρχών και των υπόχρεων προσώπων για ανταλλαγή απόψεων, αντιμετώπιση συγκεκριμένων θεμάτων και ενημέρωση 
για τις εξελίξεις σε διεθνείς οργανισμούς και φορείς σχε-
τικά με την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες, της χρημα-
τοδότησης της τρομοκρατίας και χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής,
δ) συντονίζει τη σύνταξη μελετών, τη συγκρότηση 
ομάδων εργασίας για την εξέταση επί μέρους θεμάτων 
και την υποβολή προτάσεων για την αναθεώρηση του 
ισχύοντος νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου, σε συ-
νεννόηση με την Επιτροπή Στρατηγικής του άρθρου 8, την Αρχή και τις αρμόδιες Αρχές,
ε) αναλαμβάνει τη διεθνή εκπροσώπηση της Χώρας 
στα θέματα της αρμοδιότητάς του, προετοιμάζει και 
συντονίζει τη συμμετοχή σε διασκέψεις, συνόδους και 
ομάδες εργασίας των διεθνών οργανισμών και φορέων 
που ασχολούνται με την αντιμετώπιση της νομιμοποί-ησης εσόδων από εγκληματικές  δραστηριότητες, της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και χρηματοδότη-
σης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής στους 
οποίους η Ελλάδα είναι μέλος, ιδίως της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, του Συμβουλίου της Ευρώπης και της FATF 
και προσκαλεί, όποτε παρίσταται αναγκαίο, εμπει-
ρογνώμονες ή εξειδικευμένο προσωπικό από άλλες 
υπηρεσίες και φορείς. Στο πλαίσιο της διεθνούς εκ-
προσώπησης, μεριμνά για τη συμπλήρωση των ερωτη-
ματολογίων που αποστέλλουν οι διεθνείς οργανισμοί, 
για την υποβολή σχολίων ή προτάσεων προς αυτούς, 
για τη σύνταξη και υποβολή σχεδίων δράσης και για 
τον συντονισμό των απαντήσεων στις διενεργούμενες 
από αυτούς αξιολογήσεις της Χώρας, συνεργαζόμενο 
με την Αρχή, τις αρμόδιες Αρχές και τους φορείς εκ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10754 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
προσώπησης υπόχρεων προσώπων, ενημερώνεται για 
τις εξελίξεις σε άλλους διεθνείς οργανισμούς ή φορείς 
στους οποίους συμμετέχουν η Αρχή, οι αρμόδιες Αρ-
χές ή φορείς εκπροσώπησης ορισμένων κατηγοριών 
υπόχρεων προσώπων και φροντίζει για τη διαβίβαση 
των σχετικών πληροφοριών σε όλους τους ενδιαφε-
ρόμενους,
στ) παρέχει στον Πρόεδρο της Επιτροπής Στρατηγικής 
του άρθρου 8 πλήρη ενημέρωση για την αποτελεσματι-
κή εκπλήρωση του έργου της Επιτροπής,
ζ) επικοινωνεί με τον Φορέα Διαβούλευσης του άρ-
θρου 10, του παρέχει κάθε δυνατή ενημέρωση και υπο-στήριξη και αξιολογεί τις προτάσεις και εισηγήσεις του,
η) ενημερώνει την Αρχή, τις αρμόδιες αρχές και τους 
φορείς εκπροσώπησης υπόχρεων προσώπων για τα απο-
τελέσματα των εκθέσεων εκτίμησης κινδύνου,
θ) λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω αποτελέσματα, ει-
σηγείται στην Επιτροπή Στρατηγικής τη θέσπιση μέτρων 
και την κατανομή πόρων για την καλύτερη αντιμετώπιση 
ή τον μετριασμό των κινδύνων που εντοπίστηκαν και 
προτείνει δράσεις στους εντοπισμένους τομείς που πα-ρουσιάζουν υψηλή επικινδυνότητα,
ι) διαβιβάζει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον κατάλογο 
των αρμόδιων αρχών της παρ. 1 του άρθρου 6, συμπε-ριλαμβανομένων των στοιχείων επικοινωνίας τους, και διασφαλίζει ότι οι πληροφορίες αυτές παραμένουν επι-καιροποιημένες.».
2. Η παρ. 2 του άρθρου 7 του ν. 4557/2018 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«2. Οι ανωτέρω αρμοδιότητες ασκούνται από την αρ-
μόδια υπηρεσία της Διεύθυνσης Χρηματοοικονομικής 
Πολιτικής. Η ταυτότητα και τα στοιχεία της υπηρεσίας, 
καθώς και η περιγραφή του μηχανισμού της Επιτροπής Στρατηγικής του άρθρου 8 κοινοποιούνται στην Ευρω-
παϊκή Επιτροπή, στην Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών και τα 
άλλα κράτη - μέλη.».
Άρθρο 7
Επιτροπή Στρατηγικής - Τροποποίηση του άρθρου 8 του ν. 4557/2018 (παρ. 4 και 31 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843 και περ. β’ της παρ. 2 του άρθρου 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2177)
Το άρθρο 8 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 8
Επιτροπή Στρατηγικής
1. Συστήνεται, στο Υπουργείο Οικονομικών, Επιτροπή 
Στρατηγικής για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες, της χρημα-
τοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης 
της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής (εφεξής 
Επιτροπή Στρατηγικής). Η Επιτροπή Στρατηγικής απο-
τελεί τον μηχανισμό που καθορίζει σε εθνικό επίπεδο τη 
στρατηγική για τις ανωτέρω πράξεις και συγκροτείται με 
απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.».
2. Πρόεδρος της Επιτροπής Στρατηγικής είναι ο Γενικός 
Γ ραμματέας Οικονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Οικο-νομικών, και μέλη της οι εξής, με τους αναπληρωτές τους:
α) ο Πρόεδρος της Αρχής και ο αναπληρωτής του,
β) ο Γενικός Διευθυντής Οικονομικής Πολιτικής του 
Υπουργείου Οικονομικών,
γ) ο Γενικός Διευθυντής Φορολογικής Διοίκησης της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.),
δ) ο Γενικός Διευθυντής Τελωνείων και Ειδικών Φόρων 
Κατανάλωσης της Α.Α.Δ.Ε.,
ε) ο Γενικός Γ ραμματέας Φορολογικής Πολιτικής και 
Δημόσιας Περιουσίας,
στ) ο Υπηρεσιακός Γ ραμματέας του Υπουργείου Οι-
κονομικών,
ζ) ο Γενικός Γ ραμματέας Δημόσιας Τάξης του Υπουρ-
γείου Προστασίας του Πολίτη,
η) ο Διευθυντής της Δ1 Διεύθυνσης ΟΗΕ και Διεθνών 
Ειδικευμένων Οργανισμών και Διασκέψεων του Υπουρ-γείου Εξωτερικών,
θ) ο Γενικός Γ ραμματέας του Υπουργείου Δικαιοσύνης,
ι) ο Διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας,
ια) ο Γενικός Γ ραμματέας Εμπορίου και Προστασίας 
του Καταναλωτή του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επεν-
δύσεων,
ιβ) ο Αρχηγός του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτο-
φυλακής,
ιγ) ο Γενικός Γ ραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου,
ιδ) ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Επιθεώρησης Επο-
πτευόμενων Εταιρειών της Τράπεζας της Ελλάδος,
ιε) ο Πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς,ιστ) ο Πρόεδρος της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποί-
ησης και Ελέγχων,
ιζ) ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου 
Παιγνίων.
3. Ο αναπληρωτής κάθε μέλους της Επιτροπής 
Στρατηγικής υποδεικνύεται από το τακτικό μέλος και πρέπει να είναι υψηλόβαθμο στέλεχος της ίδιας υπη-
ρεσίας. Στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Στρατηγικής 
τα μέλη μπορεί να συνεπικουρούνται από στελέχη 
εξειδικευμένα στα θέματα της εκάστοτε ημερήσιας 
διάταξης. Η Επιτροπή συνεδριάζει νομίμως με επιτόπι-
ες ή ηλεκτρονικές συνεδριάσεις, όταν υπάρχει απαρτία 
των μελών της. Λαμβάνει αποφάσεις κατά πλειοψη-
φία των παρόντων μελών. Σε περίπτωση ισοψηφίας, 
υπερισχύει η ψήφος του Προέδρου. Για κάθε θέμα 
που δεν ρυθμίζεται ειδικά στο παρόν, εφαρμόζεται 
συμπληρωματικά ο Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’45).
4. Η Επιτροπή Στρατηγικής συνεδριάζει ύστερα από 
πρόσκληση του Προέδρου, τουλάχιστον μια φορά ανά 
εξάμηνο και εκτάκτως, με πρωτοβουλία του ιδίου. Ο 
Πρόεδρος μπορεί να συγκαλεί έκτακτες συνεδριάσεις 
με ορισμένα μέλη που συνδέονται με συγκεκριμένο αντι-
κείμενο και να αναθέτει σε ομάδες εργασίας την εξέτα-
ση εξειδικευμένων θεμάτων. Η Επιτροπή Στρατηγικής 
μπορεί να καλεί, κατά περίπτωση, να συμμετάσχουν 
στις συνεδριάσεις της εκπρόσωποι άλλων δημόσιων ή 
ιδιωτικών φορέων, όπως ιδίως του φορέα διαβούλευ-
σης του άρθρου 10, με σκοπό την εξέταση θεμάτων της αρμοδιότητάς τους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10755 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
5. Γ ραμματειακή υποστήριξη στην Επιτροπή Στρατηγι-
κής παρέχει η Διεύθυνση Χρηματοοικονομικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Οικονομικών.
6. Έργο της Επιτροπής Στρατηγικής είναι:α) Ο εντοπισμός, η ανάλυση, η εκτίμηση και η αντιμε-
τώπιση των εκάστοτε υφιστάμενων κινδύνων σε εθνικό 
επίπεδο στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες, της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της διάδοσης 
όπλων μαζικής καταστροφής, με παράλληλη μέριμνα για 
την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Για 
τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή συντάσσει Έκθεση Εθνικής 
Εκτίμησης Κινδύνου, η οποία επικαιροποιείται όταν κρί-
νεται αναγκαίο με αξιοποίηση, μεταξύ άλλων, της σχε-
τικής έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο πλαίσιο 
αυτό η Επιτροπή Στρατηγικής συντονίζει τη διαδικασία 
εκπόνησης, τακτής αναθεώρησης, επικαιροποίησης και 
δημοσιοποίησης των εκτιμήσεων κινδύνου, με στόχο 
τον μετριασμό των κινδύνων και την αξιοποίηση των 
ευρημάτων στην κατανομή πόρων και στον σχεδιασμό δράσεων σε επιλεγμένους τομείς και ειδικότερα:
αα) εντοπίζει τομείς ή πεδία που διατρέχουν χαμηλότε-
ρο ή υψηλότερο κίνδυνο και σχεδιάζει τη λήψη ενισχυμέ-
νων μέτρων από τα υπόχρεα πρόσωπα στις περιπτώσεις 
υψηλού κινδύνου,
ββ) χρησιμοποιεί τις ανωτέρω εκτιμήσεις για τη χά-
ραξη συγκεκριμένων πολιτικών και την προώθηση των κατάλληλων μέτρων νομοθετικής, κανονιστικής και ορ-γανωτικής φύσης για αντιμετώπιση των εντοπισμένων 
κινδύνων, καθώς και για την ιεράρχηση των προτεραι-οτήτων ως προς την κατανομή των διαθέσιμων πόρων,
γγ) θέτει στη διάθεση των υπόχρεων προσώπων τις 
αναγκαίες πληροφορίες, προκειμένου αυτά να προβούν 
στις δικές τους εκτιμήσεις κινδύνου,
δδ) ενημερώνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρω-
παϊκή Αρχή Τραπεζών και τις αντίστοιχες αρχές άλλων 
κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα αποτε-
λέσματα των ανωτέρω εκτιμήσεων κινδύνου,
εε) αναφέρει τις εθνικές προσπάθειες, τη θεσμική δομή 
και τις διαδικασίες του συστήματος καταπολέμησης της 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
τητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της 
χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής κατα-
στροφής που εφαρμόζουν, μεταξύ άλλων, η Αρχή του 
άρθρου 47 και οι φορολογικές και εισαγγελικές αρχές, 
καθώς και τους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους 
(ανθρώπινο δυναμικό και προϋπολογισμός), στον βαθμό 
που οι πληροφορίες αυτές είναι διαθέσιμες.
β) Η διασφάλιση της συμμόρφωσης της Χώρας με τα 
διεθνή πρότυπα για την αντιμετώπιση της νομιμοποί-
ησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες, της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδό-
τησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής και την 
ταχεία και αποτελεσματική εφαρμογή των αποφάσεων 
του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων διεθνών οργανισμών και 
φορέων σχετικά με την αντιμετώπιση της χρηματοδότη-
σης της τρομοκρατίας και της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής.γ) Η εξέταση τρόπων ενίσχυσης της αποτελεσματι-
κότητας της Αρχής, όσον αφορά ιδίως, στη στελέχωσή 
της με εξειδικευμένο προσωπικό, την αναβάθμιση της 
συνεργασίας της με τις εποπτικές Αρχές και την ενερ-
γοποίηση και άλλων δημόσιων φορέων για την υπο-
βολή αναφορών ή τη διαβίβαση πληροφοριών προς 
την Αρχή.
δ) Η υποβολή προτάσεων για τη βελτίωση της ασκού-
μενης εποπτείας εκ μέρους των αρμόδιων αρχών και την 
ανάπτυξη της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ 
των φορέων της παρ. 2.
ε) Η ανάπτυξη πρωτοβουλιών συνεργασίας με τον 
ιδιωτικό τομέα με σκοπό την ανταλλαγή εμπειριών και τη μελέτη των αναγκαίων προσαρμογών που απαιτού-νται για τη βελτίωση της συνεισφοράς των φορέων του 
ιδιωτικού τομέα στην αντιμετώπιση των αδικημάτων 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
τητες, χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και χρημα-
τοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής.
7. Η Επιτροπή Στρατηγικής αξιοποιεί για τους παρα-
πάνω σκοπούς το έργο του Κεντρικού Συντονιστικού 
Φορέα, της Αρχής, των αρμόδιων αρχών και άλλων φο-
ρέων και παρακολουθεί τις σχετικές εξελίξεις σε διεθνείς 
οργανισμούς και φορείς, ιδίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 
το Συμβούλιο της Ευρώπης, το Διεθνές Νομισματικό Τα-
μείο και τη FATF. Προς τούτο, ενημερώνεται σχετικά από 
τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα και την Αρχή.
8. Η Επιτροπή Στρατηγικής καταρτίζει ετήσια έκθεση 
που υποβάλλει στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας 
της Βουλής, στην οποία περιγράφονται τα αποτελέ-
σματα των εκτιμήσεων κινδύνου που έχει διενεργήσει 
και οι δραστηριότητές της και προτείνονται πολιτι-
κές και συγκεκριμένα μέτρα για την αναβάθμιση των 
εθνικών μηχανισμών που στοχεύουν στην πρόληψη 
και καταπολέμηση των αδικημάτων νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, χρημα-
τοδότησης της τρομοκρατίας και χρηματοδότησης 
της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής. Η έκθεση 
υποβάλλεται μέσα στο πρώτο τρίμηνο κάθε έτους. 
Αντίγραφο της έκθεσης κοινοποιείται στον Κεντρικό 
Συντονιστικό Φορέα και στους Υπηρεσιακούς Γ ραμ-
ματείς των Υπουργείων που εκπροσωπούνται. Η Επι-
τροπή Στρατηγικής δημοσιεύει περίληψη της έκθεσης 
στην επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου Οικονομι-
κών παραλείποντας διαβαθμισμένες πληροφορίες που 
περιέχονται σε αυτήν.
9. Οι πληροφορίες που ανταλλάσσονται στο πλαίσιο 
λειτουργίας της Επιτροπής Στρατηγικής και των ομάδων 
εργασίας της θεωρούνται εμπιστευτικές.».
Άρθρο 8
Περιπτώσεις εφαρμογής δέουσας επιμέλειας - Τροποποίηση του άρθρου 12 του ν. 4557/2018 
(παρ. 7 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Η περ. ζ) της παρ. 1 του άρθρου 12 του ν. 4557/2018 
(Α’ 139) διαγράφεται, το πρώτο εδάφιο και οι περ. α) και β) της παρ. 2 και η παρ. 3 τροποποιούνται, προστίθεται παρ. 5, και το άρθρο 12 διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10756 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
«Άρθρο 12
Περιπτώσεις εφαρμογής δέουσας επιμέλειας (άρθρα 11 και 12 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τα μέτρα δέου-
σας επιμέλειας ως προς τον πελάτη στις εξής περιπτώ-σεις όταν:
α) συνάπτουν επιχειρηματική σχέση,
β) διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που: βα) ανέρ-
χεται σε ποσό ίσο ή μεγαλύτερο των δεκαπέντε χιλιάδων 
(15.000) ευρώ είτε η συναλλαγή αυτή πραγματοποιείται 
με μία και μόνη πράξη είτε με περισσότερες που φαίνεται 
να συνδέονται μεταξύ τους, ββ) αποτελεί μεταφορά χρη-
ματικών ποσών, σύμφωνα με τον ορισμό του στοιχείου 
9 του άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/847 του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 141) 
άνω των χιλίων (1.000) ευρώ,
γ) πρόκειται για πρόσωπα που εμπορεύονται αγαθά 
και διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή σε μετρητά 
που αφορά σε ποσό δέκα χιλιάδων (10.000) τουλάχιστον 
ευρώ, ανεξάρτητα από το αν διενεργείται με μία μόνη 
πράξη ή με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται 
μεταξύ τους,
δ) πρόκειται για παρόχους υπηρεσιών τυχερών παιγνί-
ων που διενεργούν συναλλαγή που αφορά σε ποσό δύο 
χιλιάδων (2.000) τουλάχιστον ευρώ κατά την κατάθεση 
του στοιχήματος, την είσπραξη των κερδών ή και στις 
δύο περιπτώσεις, ανεξάρτητα από το αν η συναλλαγή 
διενεργείται με μία μόνη πράξη ή με περισσότερες που 
φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους,
ε) υπάρχει υπόνοια νομιμοποίησ ης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομο-
κρατίας, ανεξάρτητα από κάθε παρέκκλιση, εξαίρεση ή 
κατώτατο όριο ποσού,
στ) υπάρχουν αμφιβολίες για την ακρίβεια, την πληρό-
τητα ή την επάρκεια των στοιχείων που συγκεντρώθηκαν 
προηγουμένως για την πιστοποίηση και την επαλήθευση 
της ταυτότητας του πελάτη ή του πραγματικού δικαι-
ούχου.
Τα ανωτέρω ποσά υπολογίζονται χωρίς Φ.Π.Α. ή άλλες 
νόμιμες κρατήσεις που επιβαρύνουν τον πελάτη.
2. Κατά παρέκκλιση των περ. α), β) και γ) της παρ. 1 του 
άρθρου 13, της παρ. 3 του άρθρου 14 και βάσει κατάλ-
ληλης αξιολόγησης περί μικρού κινδύνου τα υπόχρεα 
πρόσωπα μπορεί να μην εφαρμόζουν ορισμένα μέτρα δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη σε ό,τι αφορά 
στο ηλεκτρονικό χρήμα, αν πληρούνται σωρευτικά οι 
εξής προϋποθέσεις ελαχιστοποίησης του κινδύνου:
α) το μέσο πληρωμής δεν διαθέτει δυνατότητα επανα-
φόρτισης ή έχει ανώτατο μηνιαίο όριο πράξεων εκατόν 
πενήντα (150) ευρώ και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο 
στην Ελλάδα,
β) το ανώτατο ποσό που αποθηκεύεται ηλεκτρονικά 
δεν υπερβαίνει τα εκατόν πενήντα (150) ευρώ και μπορεί 
να χρησιμοποιηθεί μόνο στην Ελλάδα,
γ) το μέσο πληρωμής χρησιμοποιείται αποκλειστικά 
για την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών,
δ) το μέσο πληρωμής δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί 
με ανώνυμο ηλεκτρονικό χρήμα,ε) ο εκδότης παρακολουθεί επαρκώς τις συναλλαγές 
ή την επιχειρηματική σχέση, ώστε να είναι δυνατός ο 
εντοπισμός ασυνήθιστων ή ύποπτων συναλλαγών.
3. Η παρ. 2 δεν ισχύει σε περίπτωση εξόφλησης σε 
μετρητά ή ανάληψης σε μετρητά της νομισματικής αξίας 
του ηλεκτρονικού χρήματος, όταν το εξοφλούμενο ποσό 
υπερβαίνει τα πενήντα (50) ευρώ ανά συναλλαγή ή σε 
περίπτωση εξ αποστάσεως πράξης πληρωμής, όπως ορί-
ζεται στην παρ. 6 του άρθρου 4 του ν. 4537/2018 (Α’ 84), 
όταν το καταβαλλόμενο ποσό υπερβαίνει τα πενήντα 
(50) ευρώ.
4. Κατά την εκπλήρωση των ανωτέρω υποχρεώσεών 
τους τα υπόχρεα πρόσωπα οφείλουν να ενεργούν σύμ-
φωνα με την αξιολόγηση κινδύνου και δεν βασίζονται 
αποκλειστικά στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δι-
καιούχων των άρθρων 20 και 21.
5. Τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί 
οργανισμοί που ενεργούν ως αποδέκτες καρτών πληρω-
μής δέχονται τις πληρωμές που πραγματοποιούνται με 
ανώνυμες προπληρωμένες κάρτες μόνον εφόσον αυτές 
έχουν εκδοθεί από υπόχρεα πρόσωπα με εγκατάσταση 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση.».
6. Ειδικότερα, οι παρ. 2, 3 και 5 δεν ισχύουν σε περί-
πτωση υπηρεσιών τυχερών παιγνίων που διεξάγονται με 
τη χρήση ηλεκτρονικού λογαριασμού παίκτη της περ. ιε’ 
του άρθρου 25 του ν. 4002/2011 (Α’ 180), εφόσον τα θέ-ματα αυτά ρυθμίζονται αυστηρότερα, σύμφωνα με τον ν. 4002/2011 και τις κατ’ εξουσιοδότηση αυτού κανονι-
στικές αποφάσεις.
Άρθρο 9
Μέτρα συνήθους δέουσας επιμέλειας - 
Τροποποίηση του άρθρου 13 του ν. 4557/2018 (παρ. 8 και 9 (β) του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843 και 5 του άρθρου 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/847)
1. Το πρώτο εδάφιο της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 
13 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται, στην περ. β’ 
προστίθεται τρίτο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Τα μέτρα της συνήθους δέουσας επιμέλειας που 
εφαρμόζουν τα υπόχρεα πρόσωπα ως προς τον πελάτη 
περιλαμβάνουν:
α) την εξακρίβωση και την επαλήθευση της ταυτότητας 
του πελάτη βάσει εγγράφων, δεδομένων ή πληροφοριών 
από αξιόπιστη και ανεξάρτητη πηγή, συμπεριλαμβανομέ-
νων, όπου υπάρχουν, μέσων ηλεκτρονικής ταυτοποίησης, 
σχετικών υπηρεσιών εμπιστοσύνης, όπως ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 910/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 2014 σχετικά με την 
ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης 
για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές στην εσωτερική αγορά (L 
257) ή οποιασδήποτε άλλης ασφαλούς, εξ αποστάσεως ή 
ηλεκτρονικής, διαδικασίας ταυτοποίησης που ρυθμίζεται, 
αναγνωρίζεται, εγκρίνεται ή γίνεται δεκτή από την εκάστο-
τε αρμόδια αρχή του άρθρου 6. Όταν ο πελάτης ενεργεί 
μέσω εξουσιοδοτημένου προσώπου, το υπόχρεο πρόσω-
πο εξακριβώνει και επαληθεύει και την ταυτότητα του προ-
σώπου αυτού, όπως και τα στοιχεία νομιμοποίησής του,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10757 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
β) την εξακρίβωση της ταυτότητας του πραγματικού 
δικαιούχου, την επικαιροποίηση των στοιχείων και τη 
λήψη εύλογων μέτρων, όπως αυτά εξειδικεύονται με 
αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της Επιτροπής 
Κεφαλαιαγοράς. Όσον αφορά στα νομικά πρόσωπα, τα 
εμπιστεύματα ή άλλα νομικά μορφώματα λαμβάνονται 
εύλογα μέτρα για να γίνει γνωστή η διάρθρωση του 
καθεστώτος ιδιοκτησίας και ελέγχου του πελάτη. Σε 
περίπτωση που ο πραγματικός δικαιούχος που προσ-
διορίζεται είναι το ανώτατο διοικητικό στέλεχος που 
αναφέρεται στην υποπερ. ββ’ της περ. α’ της παρ. 17 
του άρθρου 3, τα υπόχρεα πρόσωπα λαμβάνουν τα 
αναγκαία εύλογα μέτρα για την εξακρίβωση της ταυ-
τότητας του φυσικού προσώπου που κατέχει τη θέση 
του ανώτατου διοικητικού στελέχους και τηρούν αρχείο 
με τις δράσεις που αναλήφθηκαν, καθώς και τις ενδεχό-
μενες δυσκολίες που διαπιστώθηκαν κατά τη διαδικασία 
επαλήθευσης.
γ) την αξιολόγηση και, ανάλογα με την περίπτωση, τη 
συλλογή πληροφοριών για το αντικείμενο και το σκοπό της επιχειρηματικής σχέσης,
δ) την άσκηση συνεχούς εποπτείας όσον αφορά στην 
επιχειρηματική σχέση, με ενδελεχή εξέταση των συναλ-
λαγών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια αυτής, 
για να εξασφαλίζεται ότι οι συναλλαγές ή δραστηριό-
τητες συνάδουν με τις γνώσεις που έχουν τα υπόχρεα 
πρόσωπα σχετικά με τον πελάτη, τις επαγγελματικές δραστηριότητες και το προφίλ κινδύνου του, καθώς 
και, εφόσον απαιτείται, την προέλευση των κεφαλαίων, 
σύμφωνα με κριτήρια που μπορεί να ορίζουν οι αρμόδι-
ες Αρχές. Τα υπόχρεα πρόσωπα διασφαλίζουν επιπλέον 
την τήρηση ενημερωμένων εγγράφων, δεδομένων ή 
πληροφοριών.».
2. Οι παρ. 6 και 7 του άρθρου 13 του ν. 4557/2018 αντι-
καθίστανται ως εξής:
«6. Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος μπορεί να 
εξειδικεύονται διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/847 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
20ής Μαΐου 2015 περί στοιχείων που συνοδεύουν τις 
μεταφορές χρηματικών ποσών (L 141), λαμβάνοντας 
υπόψη τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπα-
ϊκής Αρχής Τραπεζών. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2015/847 δεν 
εφαρμόζεται στις μεταφορές ποσών εντός της Ελλάδας 
σε λογαριασμό πληρωμών του δικαιούχου που επιτρέπει 
πληρωμή αποκλειστικά για την παροχή αγαθών ή υπηρε-
σιών, όταν πληρούνται όλες οι παρακάτω προϋποθέσεις:
α) ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου 
υπόκειται στον παρόντα,
β) ο πάροχος υπηρεσιών πληρωμών του δικαιούχου 
της πληρωμής είναι σε θέση να ανιχνεύει, μέσω του δι-
καιούχου, με αποκλειστικό αναγνωριστικό κωδικό συ-
ναλλαγής, τη μεταφορά ποσών από το πρόσωπο που 
έχει συνάψει συμφωνία με τον δικαιούχο της πληρωμής για την παροχή αγαθών ή υπηρεσιών και
γ) το ποσό που μεταφέρεται δεν υπερβαίνει τα χίλια 
(1.000) ευρώ.
7. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τα μέτρα δέου-
σας επιμέλειας στους νέους και υφιστάμενους πελάτες την κατάλληλη χρονική στιγμή, ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου ή όταν μεταβάλλονται οι σχετικές περιστάσεις 
του πελάτη ή όταν έχουν οποιαδήποτε νομική υποχρέ-
ωση που απορρέει από τον παρόντα, τον ν. 4172/2013 
(Α’ 167) ή τις αποφάσεις των εκάστοτε αρμόδιων εποπτι-
κών αρχών, κατά τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους 
να επικοινωνήσουν με τον πελάτη με σκοπό την αναθεώ-
ρηση κάθε ουσιαστικής πληροφορίας που σχετίζεται με 
τον πραγματικό δικαιούχο ή έχουν έννομη υποχρέωση από τον ν. 4170/2013 (Α’ 163).».
Άρθρο 10
Χρόνος εφαρμογής δέουσας επιμέλειας - Τροποποίηση του άρθρου 14 του ν. 4557/2018 (παρ. 9 (α) του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Στην παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) 
προστίθεται δεύτερο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Με την επιφύλαξη των όσων προβλέπονται στις 
παρ. 2, 3 και 4, η πιστοποίηση και η επαλήθευση των 
στοιχείων ταυτότητας του πελάτη και του πραγματικού 
δικαιούχου πραγματοποιείται πριν από τη σύναψη της 
επιχειρηματικής σχέσης ή τη διενέργεια της συναλλαγής. 
Κάθε φορά που συνάπτεται νέα επιχειρηματική σχέση 
με νομικό πρόσωπο, με εμπίστευμα ή νομικό μόρφωμα 
που έχει δομή ή λειτουργίες παρεμφερείς των εμπιστευ-
μάτων που υπόκεινται στην καταχώριση πληροφοριών 
σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους σύμφωνα 
με τα άρθρα 20 και 21, τα υπόχρεα πρόσωπα συλλέγουν 
σχετικό αποδεικτικό εγγραφής σε μητρώο πραγματικών 
δικαιούχων.».
Άρθρο 11
Αυξημένη δέουσα επιμέλεια ως προς τον πελάτη - Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 4557/2018 (παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Οι παρ. 1 και 3 του άρθρου 16 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) 
αντικαθίστανται και το άρθρο 16 διαμορφώνεται ως 
εξής:
«Άρθρο 16
Αυξημένη δέουσα επιμέλεια ως προς τον πελάτη (άρθρο 18 της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τα μέτρα αυξη-
μένης δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, τα οποία 
προβλέπονται στα άρθρα 16Α, 17 και 18. Ομοίως, τα υπό-
χρεα πρόσωπα εφαρμόζουν μέτρα αυξημένης δέουσας 
επιμέλειας ως προς τον πελάτη, όταν συναλλάσσονται 
με πρόσωπα με εγκατάσταση σε τρίτες χώρες που χα-
ρακτηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως υψη-
λού κινδύνου νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
καθώς επίσης και σε άλλες περιπτώσεις επιχειρηματικών 
σχέσεων ή συναλλαγών υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με 
την παρ. 4.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα δεν προβαίνουν σε αυτόματη 
εφαρμογή ενισχυμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας ως 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10758 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
προς τον πελάτη, σε περίπτωση υποκαταστημάτων ή 
θυγατρικών πλειοψηφικής συμμετοχής που ευρίσκονται 
σε τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου και των οποίων την κυ-
ριότητα έχουν υπόχρεες οντότη τες εγκατεστημένες στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν τα εν λόγω υποκαταστήματα ή 
οι θυγατρικές πλειοψηφικής συμμετοχής τηρούν πλήρως 
τις πολιτικές και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται σε 
επίπεδο ομίλου, σύμφωνα με το άρθρο 36. Στις εν λόγω 
περιπτώσεις υιοθετούν προσέγγιση βάσει του κινδύνου.
3. Τα υπόχρεα πρόσωπα εξετάζουν, όσο είναι ευλόγως 
δυνατό, το ιστορικό και τον σκοπό όλων των συναλλα-
γών που πληρούν τουλάχιστον μια από τις ακόλουθες 
περιπτώσεις:
α) είναι πολύπλοκες,β) είναι ασυνήθιστα μεγάλες,γ) ακολουθούν μια ασυνήθιστη πρακτική,δ) πραγματοποιούνται χωρίς προφανή οικονομικό ή 
νόμιμο σκοπό.
Τα υπόχρεα πρόσωπα αυξάνουν τον βαθμό και προ-
σαρμόζουν τον τρόπο παρακολούθησης της επιχειρη-
ματικής σχέσης για να προσδιορίσουν αν οι εν λόγω συ-
ναλλαγές ή δραστηριότη τες είναι ασυνήθεις ή ύποπτες.
4. Τα υπόχρεα πρόσωπα, για να εκτιμήσουν αν 
μια επιχειρηματική σχέση ή συναλλαγή παρουσιά-
ζει υψηλότερο κίνδυνο νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες ή χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας, λαμβάνουν υπόψη τουλάχιστον τους 
παράγοντες δυνητικά υψηλότερου κινδύνου του Πα-
ραρτήματος ΙΙ που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του 
παρόντος, οι οποίοι σχετίζονται με πελάτες, χώρες και 
γεωγραφικές περιοχές, καθώς και με συγκεκριμένα 
προϊόντα, υπηρεσίες, συναλλαγές ή διαύλους παροχής 
υπηρεσιών.
5. Η Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαια-
γοράς μπορεί να εξειδικεύουν περαιτέρω, με αποφάσεις 
τους, τους παράγοντες δυνητικά υψηλότερου κινδύ-
νου και τα μέτρα αυξημένης δέουσας επιμέλειας που 
εφαρμόζονται σε επιχειρηματικές σχέσεις ή συναλλαγές 
υψηλότερου κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές 
κατευθυντήριες οδηγίες των Ευρωπαϊκών Εποπτικών 
Αρχών για τα υπόχρεα πρόσωπα που εποπτεύουν, αντί-
στοιχα. Οι λοιπές αρμόδιες αρχές μπορεί να εκδίδουν 
αντίστοιχου περιεχομένου αποφάσεις.».
Άρθρο 12
Τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου - Προσθήκη άρθρου 16A στον ν. 4557/2018 
(παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Μετά από το άρθρο 16 προστίθεται άρθρο 16Α στον 
ν. 4557/2018 (Α’ 139) ως εξής:
«Άρθρο 16Α
Τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τα ακόλουθα μέ-
τρα αυξημένης δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, 
όταν συναλλάσσονται με πρόσωπα με εγκατάσταση σε τρίτες χώρες που χαρακτηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως υψηλού κινδύνου νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας:
α) συλλέγουν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τον 
πελάτη και τον πραγματικό δικαιούχο ή δικαιούχους, 
τον σχεδιαζόμενο χαρακτήρα της επιχειρηματικής σχέ-
σης, την προέλευση των κεφαλαίων και την πηγή του 
πλούτου του πελάτη και του πραγματικού δικαιούχου ή δικαιούχων, καθώς και την αιτιολογία των συναλλαγών που σχεδιάζονται ή εκτελούνται,
β) εξασφαλίζουν την έγκριση ανώτερων διοικητικών 
στελεχών για την έναρξη ή τη συνέχιση της επιχειρημα-τικής σχέσης,
γ) διενεργούν ενισχυμένη και συνεχή παρακολούθηση 
των εν λόγω επιχειρηματικών σχέσεων, μέσω της αύ-
ξησης του αριθμού και της τακτικότητας των ελέγχων 
που εφαρμόζουν και μέσω της επιλογής προτύπων των 
συναλλαγών που χρήζουν περαιτέρω εξέτασης και
δ) εξασφαλίζουν, κατά περίπτωση, ότι η πρώτη πληρω-
μή πραγματοποιείται μέσω λογαριασμού στο όνομα του 
πελάτη σε πιστωτικό ίδρυμα που υπάγεται σε πρότυπα 
δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, τα οποία δεν 
είναι λιγότερο αυστηρά από εκείνα που προβλέπονται 
στον παρόντα νόμο.
2. Εκτός από τα μέτρα που προβλέπονται στην παρ. 1, 
τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμό ζουν, όπου απαιτείται, ένα 
ή περισσότερα από τα παρακάτω μέτρα μετριασμού του 
κινδύνου σε πρόσωπα που πραγματοποιούν συναλλαγές 
με τρίτες χώρες που χαρακτηρίζονται από την Ευρω-
παϊκή Επιτροπή ως υψηλού κινδύνου νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες ή χρηματο-
δότησης της τρομοκρατίας:
α) απαίτηση πρόσθετων στοιχειών ενισχυμένης δέ-
ουσας επιμέλειας,
β) εφαρμογή ενισχυμένων μηχανισμών παρακολούθη-
σης και συστηματικής αναφοράς χρηματοοικονομικών συναλλαγών,
γ) εφαρμογή αποκλεισμού ή περιορισμού επιχειρημα-
τικών σχέσεων ή συναλλαγών με πρόσωπα από τρίτες 
χώρες που χαρακτηρίζονται ως χώρες υψηλού κινδύνου.
3. Εκτός από τα μέτρα που προβλέπονται στην παρ. 1, 
οι αρμόδιες αρχές του άρθρου 6 εφαρμόζουν, όπου 
απαιτείται, ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω μέτρα 
σχετικά με τρίτες χώρες που χαρακτηρίζονται από την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως υψηλού κινδύνου νομιμοποί-
ησης εσόδων από εγκληματικές  δραστηριότητες ή χρη-
ματοδότησης της τρομοκρατίας:
α) άρνηση ίδρυσης θυγατρικών, υποκαταστημάτων ή 
γραφείων εκπροσώπησης υπόχρεων προσώπων από την 
ενδιαφερόμενη χώρα υψηλού κινδύνου, ή συνεκτίμηση 
με άλλο τρόπο του γεγονότ ος ότι το σχετικό υπόχρεο 
πρόσωπο προέρχεται από χώρα που δεν διαθέτει επαρ-
κή καθεστώτα ΚΞΧ/ΧΤ,
β) απαγόρευση σε υπόχρεα πρόσωπα να ιδρύουν υπο-
καταστήματα ή γραφεία εκπροσώπησης στην ενδιαφε-
ρόμενη χώρα υψηλού κινδύνου, ή συνεκτίμηση με άλλον 
τρόπο του γεγονότος ότι το σχετικό υποκατάστημα ή 
γραφείο εκπροσώπησης θα βρισκόταν σε χώρα που δεν 
διαθέτει επαρκή καθεστώτα ΚΞΧ/ΧΤ,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10759 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
γ) απαίτηση για αυξημένη εποπτική εξέταση ή για αυ-
ξημένο εξωτερικό έλεγχο για τα υποκαταστήματα και τις 
θυγατρικές υπόχρεων προσώπων που έχουν εγκατάστα-
ση σε χώρα υψηλού κινδύνου,
δ) αυξημένο εξωτερικό έλεγχο για τους χρηματοπι-
στωτικούς ομίλους σε σχέση με οποιοδήποτε υποκα-
τάστημα ή θυγατρική τους βρίσκεται σε χώρα υψηλού 
κινδύνου,
ε) απαίτηση προς τα πιστωτικά ιδρύματα και τους χρη-
ματοπιστωτικούς οργανισμούς που λειτουργούν στην 
Ελλάδα να αναθεωρούν και να τροποποιούν ή, αν είναι απαραίτητο, να τερματίζουν τις διασυνοριακές σχέσεις 
ανταπόκρισης με πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοπιστωτικό 
οργανισμό από χώρα υψηλού κινδύνου.
4. Η Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαια-
γοράς εξειδικεύουν περαιτέρω, με αποφάσεις τους τα 
μέτρα μετριασμού του κινδύνου λαμβάνοντας υπόψη 
κατά περίπτωση, σχετικές εκτιμήσεις, αξιολογήσεις ή εκ-
θέσεις που συντάσσουν διεθνείς οργανισμοί και φορείς 
καθορισμού προτύπων με αρμοδιότητες στον τομέα της 
πρόληψης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και της καταπολέμησης της χρηματο-δότησης της τρομοκρατίας, σχετικά με τους κινδύνους που αντιπροσωπεύουν συγκεκριμένες τρίτες χώρες. Οι λοιπές αρμόδιες αρχές μπορεί να εκδίδουν αντίστοιχου 
περιεχομένου αποφάσεις. Κατά την έναρξη ισχύος ή την 
εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται στις παρ. 2 και 
3 λαμβάνονται υπόψη τα ανωτέρω.
5. Τα μέτρα που προβλέπονται στις παρ. 2 και 3 κοι-
νοποιούνται, από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές, στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από την έναρξη ισχύος ή την εφαρμογή τους.».
Άρθρο 13
Διασυνοριακές σχέσεις ανταπόκρισης - Τροποποίηση του άρθρου 17 του ν. 4557/2018 (παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Το πρώτο εδάφιο της παρ.  1 του άρθρου 17 του 
ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται και η παρ. 1 δια-
μορφώνεται ως εξής:
«1. Στις διασυνοριακές σχέσεις ανταπόκρισης που 
αφορούν σε εκτέλεση πληρωμών με ίδρυμα πελάτη από 
τρίτη χώρα, τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπι-
στωτικοί οργανισμοί, όταν συνάπτουν επιχειρηματική 
σχέση, οφείλουν, πλέον των μέτρων δέουσας επιμέλειας 
του άρθρου 13, να:
α) συγκεντρώνουν επαρκείς πληροφορίες, σχετικά 
με το ίδρυμα πελάτη για να κατανοήσουν πλήρως τη 
φύση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του και να εκτιμήσουν, από τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, τη φήμη του ιδρύματος και την ποιότητα της εποπτείας που ασκείται επ’ αυτού,
β) αξιολογούν τους ελέγχους που διενεργεί το ίδρυμα 
πελάτης κατά της νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας,
γ) λαμβάνουν την έγκριση ανώτερου διοικητικού στε-
λέχους πριν από τη σύναψη νέων σχέσεων ανταπόκρισης,δ) προσδιορίζουν ρητά τις αρμοδιότητες του κάθε μέ-
ρους στο πλαίσιο της σύμβασης ανταπόκρισης,
ε) διασφαλίζουν, επί λογαριασμών πλάγιας πρόσβα-
σης (payable through accounts), ότι το ίδρυμα πελάτης 
επαληθεύει την ταυτότητα των πελατών και ασκεί συνε-
χή δέουσα επιμέλεια ως προς τους πελάτες που έχουν 
άμεση πρόσβαση στους λογαριασμούς του ιδρύματος 
ανταποκριτή, καθώς και ότι μπορεί να παράσχει στοιχεία 
και δεδομένα, σχετικά με την δέουσα επιμέλεια ως προς 
τους πελάτες, ύστερα από σχετικό αίτημα του ιδρύματος 
ανταποκριτή.».
Άρθρο 14
Πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα - Τροποποίηση του άρθρου 18 του ν. 4557/2018 
(παρ. 13 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Στο άρθρο 18 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) προστίθενται 
παρ. 4 και 5 και το άρθρο 18 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 18
Πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα 
(άρθρα 20, 21, 22 και 23 της Οδηγίας 2015/849)
1. Όσον αφορά στις συναλλαγές ή επιχειρηματικές 
σχέσεις με πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα, στενούς 
συγγενείς και στενούς συνεργάτες τους, τα υπόχρεα πρό-
σωπα οφείλουν, πλέον των μέτρων δέουσας επιμέλειας 
του άρθρου 13, να:
α) διαθέτουν κατάλληλα συστήματα διαχείρισης κιν-
δύνου και να εφαρμόζουν διαδικασίες ανάλογες με τον βαθμό κινδύνου, για να διαπιστώνουν αν ο πελάτης ή ο 
πραγματικός δικαιούχος ανήκουν στις ανωτέρω κατη-
γορίες προσώπων,
β) λαμβάνουν την έγκριση ανώτερου διοικητικού στε-
λέχους για τη σύναψη ή διατήρηση επιχειρηματικών σχέ-
σεων με τους πελάτες αυτούς,
γ) λαμβάνουν επαρκή μέτρα για να διαπιστώνουν την 
πηγή του πλούτου και την προέλευση των κεφαλαίων, 
τα οποία αφορά η επιχειρηματική σχέση ή συναλλαγή,
δ) διενεργούν στενότερη και συνεχή παρακολούθηση 
των εν λόγω επιχειρηματικών σχέσεων.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα λαμβάνουν εύλογα μέτρα, για 
να διαπιστώνουν κατά πόσον οι δικαιούχοι ασφαλίσμα-
τος ασφαλιστηρίου συμβολαίου ζωής ή, ενδεχομένως, ο 
πραγματικός δικαιούχος αυτού είναι πολιτικώς εκτεθει-
μένο πρόσωπο, στενός συγγενής του ή στενός συνεργά-
της του. Τα μέτρα αυτά λαμβάνονται το αργότερο κατά τον χρόνο πληρωμής του ασφαλίσματος ή εκχώρησης, 
εν όλω ή εν μέρει, του ασφαλιστήριου συμβολαίου. Όταν 
εντοπίζεται υψηλότερος κίνδυνος, τα υπόχρεα πρόσωπα 
οφείλουν, πλέον της εφαρμογής των μέτρων δέουσας 
επιμέλειας του άρθρου 13, να:
α) ενημερώνουν ανώτερο διοικητικό στέλεχος πριν 
από την πληρωμή του προϊόντος του ασφαλιστήριου 
συμβολαίου,
β) διενεργούν αυστηρότερο έλεγχο του συνόλου της 
επιχειρηματικής σχέσης με τον αντισυμβαλλόμενο.
3. Όταν ένα πολιτικώς εκτεθειμένο πρόσωπο έχει 
παύσει να ασκεί σημαντικό δημόσιο λειτούργημα σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10760 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
ένα κράτος - μέλος της Ένωσης ή τρίτη χώρα ή να κα-
τέχει σημαντική δημόσια θέση σε διεθνή οργανισμό, 
τα υπόχρεα πρόσωπα απ αιτείται να λαμβάνουν υπόψη 
για χρονικό διάστημα ενός (1) τουλάχιστον έτους τον 
κίνδυνο που συνεχίζει να θέτει το εν λόγω πρόσωπο και 
να εφαρμόζουν τα κατάλληλα μέτρα, ανάλογα με τον 
βαθμό κινδύνου, έως ότου κρίνουν ότι το πρόσωπο αυτό 
δεν ενέχει πλέον κίνδυνο που χαρακτηρίζει ειδικά τα 
πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα.
4. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του Προέδρου της Βουλής μετά από εισήγηση της Ειδικής 
Υπηρεσίας Επιτροπής Ελέγχου Δηλώσεων Περιουσιακής 
Κατάστασης της Βουλής, που διατυπώνεται σύμφωνα με 
τις παρ. 1 έως 4 του άρθρου 11 (Μέρος Α’), την παρ. 2 του 
άρθρου 30Γ και το άρθρο 97 (Μέρος Β’), του Κανονισμού 
της Βουλής, καθορίζονται τα ακριβή καθήκοντα και οι 
αρμοδιότητες όσων, με βάση την παρ. 9 του άρθρου 3, 
ασκούν ή άσκησαν σημαντικό δημόσιο λειτούργημα και 
ρυθμίζονται ειδικότερα ζητήματα σχετικά με τη σύνταξη, 
τήρηση, έκδοση και επικαιροποίηση του εθνικού κατα-λόγου, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Ο κατάλογος 
αυτός αναρτάται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Οι-
κονομικών και κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
5. Οι διεθνείς οργανισμοί που είναι διαπιστευμένοι 
στην Ελληνική Επικράτεια εκδίδουν και τηρούν ενήμε-ρο κατάλογο των σημαντικών δημόσιων λειτουργημά-των καθενός σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 3. Οι κατάλογοι αυτοί αναρτώνται στην ιστοσελίδα τους και υποβάλλονται τον πρώτο μήνα κάθε έτους στον Κεντρι-
κό Συντονιστικό Φορέα, ο οποίος τις κοινοποιεί στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή.».
Άρθρο 15
Εφαρμογή μέτρων δέουσας επιμέλειας από τρίτα μέρη - Τροποποίηση του άρθρου 19 του ν. 4557/2018 (παρ. 14 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
1. Η περ. θ) της παρ. 2 του άρθρου 19 του ν. 4557/2018 
(Α’ 139) αντικαθίσταται και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Για τους σκοπούς του παρόντος, ως τρίτα μέρη 
νοούνται:
α) τα πιστωτικά ιδρύματα,
β) οι εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης,γ) οι εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτή-
σεων τρίτων,
δ) οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου,ε) οι εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων,στ) οι εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών,ζ) οι εταιρείες επενδυτικής διαμεσολάβησης,η) οι ασφαλιστικές εταιρείες,θ) τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος,
που εδρεύουν σε κράτος- μέλος της Ευρωπαϊκής Ένω-
σης ή σε τρίτη χώρα που είναι μέλος της FATF και η οποία 
δεν έχει επισημανθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως 
τρίτη χώρα υψηλού κινδύνου νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας.».2. Η περ. β) της παρ. 3 του άρθρου 19 του ν. 4557/2018 
αντικαθίσταται και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Τα υπόχρεα πρόσωπα που στηρίζονται σε τρίτο 
μέρος:
α) λαμβάνουν από το τρίτο μέρος κάθε πληροφορία 
που αυτό αποκτά, εφαρμόζοντας τα μέτρα δέουσας επι-
μέλειας ως προς τον πελάτη και τον πραγματικό δικαι-ούχο που προβλέπονται στις περ. α’ , β’ και γ’ της παρ. 1 και στην παρ. 4 του άρθρου 13,
β) διασφαλίζουν ότι τους διαβιβάζονται αμελλητί, 
ύστερα από αίτημά τους, κατάλληλα αντίγραφα, σε 
έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, των εγγράφων και των 
δεδομένων εξακρίβωσης και ελέγχου της ταυτότητας, 
συμπεριλαμβανομένων, εφόσον είναι διαθέσιμα, μέσων 
ηλεκτρονικής ταυτοποίησης, σχετικών υπηρεσιών εμπι-
στοσύνης, όπως ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 910/2014 
σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρε-
σίες εμπιστοσύνης για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές στην 
εσωτερική αγορά, ή οποιασδήποτε άλλης ασφαλούς, εξ 
αποστάσεως ή ηλεκτρονικής, διαδικασίας ταυτοποίησης 
που έχει αποκτήσει το τρίτο μέρος κατά την εφαρμογή 
των ανωτέρω μέτρων δέουσας επιμέλειας.».
Άρθρο 16
Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων - Τροποποίηση του άρθρου 20 του ν. 4557/2018 (στοιχ. ιι της περ. α’ και περ. β’ , γ’ , δ’ , ε’ , στ’ , ζ’ της παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Το άρθρο 20 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 20
Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων
1. Οι εταιρικές και άλλες νομικές οντότητες που είτε 
έχουν μόνιμη εγκατάσταση, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στο άρθρο 6 του ν. 4172/2013 και είναι υπόχρεοι σε 
υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος είτε έχουν 
έδρα στην Ελλάδα υποχρεούνται να συλλέγουν και να 
φυλάσσουν σε ειδικό μητρώο που τηρούν στην έδρα ή τη μόνιμη εγκατάστασή τους επαρκείς, ακριβείς και 
επίκαιρες πληροφορίες σχετικά με τους πραγματικούς 
δικαιούχους τους. Οι πληροφορίες αυτές περιλαμβά-
νουν τουλάχιστον το ονοματεπώνυμο, την ημερομηνία 
γέννησης, την υπηκοότητα και τη χώρα διαμονής των 
πραγματικών δικαιούχων, καθώς επίσης και το είδος 
και την έκταση των δικαιωμάτων που κατέχουν. Συ-
μπληρώνονται δε με κάθε αναγκαίο στοιχείο για την 
ταυτοποίηση του πραγματικού δικαιούχου. Το ειδικό 
αυτό μητρώο τηρείται επαρκώς τεκμηριωμένο και επι-
καιροποιημένο με ευθύνη του νομίμου εκπροσώπου 
ή ειδικώς εξουσιοδοτημένου προσώπου με απόφαση 
του αρμόδιου εταιρικού καταστατικού οργάνου. Με την 
επιφύλαξη της παρ. 2, τα στοιχεία αυτού του μητρώου 
καταχωρίζονται στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών 
Δικαιούχων (Κ.Μ.Π.Δ.), με τη χρήση των κωδικών  - 
διαπιστευτηρίων (taxisnet) της Γενικής Γ ραμματείας 
Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.), 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10761 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
εντός της προθεσμίας που καθορίζει η απόφαση της 
παρ. 11. Η καταχώριση αλλαγών στα στοιχεία των πραγ-
ματικών δικαιούχων πραγματοποιείται εντός εξήντα 
(60) ημερών από την ημερομηνία επέλευσής τους. Οι 
πραγματικοί δικαιούχοι των εταιρικών ή άλλων νομι-
κών οντοτήτων, μεταξύ άλλων μέσω μετοχών, δικαιω-
μάτων ψήφου, δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, μετοχών στον 
κομιστή, ή ελέγχου με άλλα μέσα, υποχρεούνται να 
παρέχουν στις εν λόγω οντότητες όλες τις πληροφορίες 
που είναι αναγκαίες, προκειμένου η εταιρική ή άλλη 
νομική οντότητα να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις 
του παρόντος. Οι πληροφορίες που καταχωρίζονται 
στο Κ.Μ.Π.Δ. καθίστανται διαθέσιμες για δέκα (10) έτη 
από τη διαγραφή της εταιρικής ή άλλης νομικής οντό-
τητας από αυτό. Από τις υποχρεώσεις του παρόντος 
εξαιρούνται οι φορείς που περιλαμβάνονται στο Μη-
τρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης που τηρείται από 
την Ελληνική Στατιστική Αρχή και οι αρμόδιες αρχές 
του άρθρου 6.
2. Οι εισηγμένες εταιρίες σε ρυθμιζόμενη αγορά ή σε 
Πολυμερή Μηχανισμό Διαπραγμάτευσης τηρούν ως ει-δικό μητρώο της παρ. 1 στην έδρα τους αρχείο γνωστο-
ποιήσεων του ν. 3556/2007 (Α’ 91) και το επικαιροποιούν 
κάθε φορά που λαμβάνει χώρα γεγονός που γνωστοποι-
είται στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς σύμφωνα με τον 
ν. 3556/2007, χωρίς να απαιτείται η καταχώρισή του στο 
Κ.Μ.Π.Δ.
3. Οι εταιρικές και άλλες νομικές οντότητες της παρ. 1 
χορηγούν τις πληροφορίες για τους νόμιμους ιδιοκτήτες 
και για τους πραγματικούς δικαιούχους τους στα υπό-
χρεα πρόσωπα του παρόντος, όταν αυτά λαμβάνουν μέ-
τρα δέουσας επιμέλειας, καθώς επίσης και στην Αρχή, 
τις αρμόδιες αρχές και τις εισαγγελικές ή άλλες αρχές με ερευνητικές ή ελεγκτικές αρμοδιότητες στον τομέα της 
νομιμοποίησης εσόδων από ε γκληματικές δραστηριότη-
τες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ύστερα 
από αίτημά τους.
4. Το Κ.Μ.Π.Δ. δημιουργείται στη Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης με τη χρήση 
διαδικτυακής ηλεκτρονικής εφαρμογής και συνδέεται 
ηλεκτρονικά με τον Α.Φ.Μ. κάθε νομικού προσώπου ή 
νομικής οντότητας για το οποίο η Ανεξάρτητη Αρχή Δη-
μοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) διαθέτει τα απαραίτητα στοι-χεία από το φορολογικό μητρώο κατά παρέκκλιση των 
κειμένων διατάξεων. Η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. σχεδιάζει, αναπτύσσει 
και λειτουργεί παραγωγικά πληροφοριακό σύστημα και 
διαδικτυακές εφαρμογές για την υλοποίηση του Κ.Μ.Π.Δ. 
Η είσοδος στο πληροφοριακό σύστημα γίνεται με την 
εισαγωγή των κωδικών-διαπιστευτηρίων της Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. 
(taxisnet) του φυσικού ή νομικού προσώπου ή εξουσι-οδοτημένου αυτών, που παρέχονται από το Υπουργείο 
Οικονομικών σε συνεργασία με την Α.Α.Δ.Ε. Η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. 
μεριμνά για την εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία του 
πληροφοριακού συστήματος που φιλοξενείται στις υπο-
δομές της. Η Διεύθυνση Χρηματοοικονομικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Οικονομικών ενημερώνει τη Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. 
για κάθε νέα απαίτηση που χρήζει ενσωμάτωσης στις 
διαδικτυακές εφαρμογές του Κ.Μ.Π.Δ., σύμφωνα με την παρ. 11.5. Το Κ.Μ.Π.Δ. μπορεί να συνδέεται μέσω διαλειτουρ-
γικότητας με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ .Ε.ΜΗ.) του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, από το οποίο διατίθενται τα απαραίτητα στοιχεία για το νομικό πρό-
σωπο ή τη νομική οντότητα, καθώς και με τα Αποθετήρια 
Τίτλων, ή και κάθε άλλον φορέα όπου τηρούνται πλη-
ροφορίες σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους 
των εταιρικών και άλλων οντοτήτων που έχουν έδρα 
στην Ελλάδα. Οι δημόσιες υπηρεσίες υπουργείων, ανε-
ξάρτητων αρχών και οι υπηρεσίες κάθε άλλου φορέα 
που σχετίζεται με την καταπολέμηση της νομιμοποίη-
σης εσόδων από εγκληματικές  δραστηριότητες και της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας συνεργάζονται με 
τη Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. και παρέχουν κάθε απαραίτητο στοιχείο 
για την τροφοδότηση του Κ.Μ.Π.Δ. Με κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης μπορεί να ρυθμίζονται 
ειδικότερα θέματα σχετικά με τη διασύνδεση μεταξύ 
Κ.Μ.Π.Δ. και Γ .Ε.ΜΗ.
6. Πρόσβαση στο Κ.Μ.Π.Δ. έχουν, άμεσα, χωρίς κανέ-
ναν περιορισμό και χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση του 
οικείου προσώπου, η Αρχή, οι αρμόδιες εισαγγελικές ή άλλες αρχές με ερευνητικές ή ελεγκτικές αρμοδιότητες 
στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκλημα-
τικές δραστηριότητες, των βασικών αδικημάτων του 
άρθρου 4 και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
οι αρμόδιες αρχές του άρθρου 6 στο πλαίσιο άσκησης 
της εποπτείας σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος και τα υπόχρεα πρόσωπα αποκλειστικά στο πλαίσιο της εφαρμογής μέτρων δέουσας επιμέλειας. Η Αρχή και οι άλλες αρχές των άρθρων 6 και 9 διαβιβάζουν εγκαίρως 
και ατελώς τα στοιχεία που καταχωρούνται στο Κ.Μ.Π.Δ. 
στις αντίστοιχες αρχές άλλων κρατών- μελών της Ευρω-
παϊκής Ένωσης, ύστερα από αιτιολογημένο αίτημά τους. 
Οι αρχές που έχουν πρόσβαση στο Κ.Μ.Π.Δ., οι αρχές του 
άρθρου 6, τα υπόχρεα πρόσωπα και οι αρμόδιες αρχές 
που ασκούν καθήκοντα διερεύνησης ή δίωξης της νομι-
μοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες, 
των βασικών αδικημάτων και της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας υποχρεούνται να αναφέρουν στον Κεντρι-
κό Συντονιστικό Φορέα και στη Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. οποιαδήπο-
τε αναντιστοιχία εντοπίζουν μεταξύ των πληροφοριών 
σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο που τηρούνται στο 
Κ.Μ.Π.Δ. και των στοιχείων που βρίσκονται στη διάθεσή 
τους.
7. α) Πρόσβαση σε πληροφορίες του Κ.Μ.Π.Δ. που 
αφορούν τουλάχιστον στο όνομα, τον μήνα και το έτος 
γέννησης, τη χώρα διαμονής και την υπηκοότητα του 
πραγματικού δικαιούχου, καθώς επίσης και στο είδος 
και την έκταση των δικαιωμάτων που κατέχει, μπορεί 
να έχει και οποιοδήποτε μέλος του κοινού. Τα υπόχρεα 
πρόσωπα του πρώτου εδαφίου της παρ. 1, καθώς και 
μέλη του ευρύτερου κοινού, ύστερα από απόδειξη ειδι-
κού εννόμου συμφέροντος που διαπιστώνεται κατόπιν 
εισαγγελικής παραγγελίας σύμφωνα με το άρθρο 34 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019, Α’ 96), 
μπορούν να έχουν πρόσβαση και σε επιπρόσθετες πλη-
ροφορίες που επιτρέπουν την ταυτοποίηση του πραγμα-
τικού δικαιούχου, οι οποίες περιλαμβάνουν τουλάχιστον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10762 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
την ημερομηνία γέννησης ή στοιχεία επικοινωνίας. Για 
την ανωτέρω πρόσβαση επιβάλλεται ειδικό τέλος που 
εισπράττεται με την έκδοση ηλεκτρονικού παράβολου, 
το ύψος του οποίου καθορίζεται με την απόφαση της 
παρ. 11.
β) Όταν η πρόσβαση στις πληροφορίες του Κ.Μ.Π.Δ. 
μπορεί να εκθέσει τον πραγματικό δικαιούχο σε δυσανά-
λογο κίνδυνο εξαπάτησης, απαγωγής, εκβιασμού, εκβί-
ασης, παρενόχλησης, βίας ή εκφοβισμού ή εάν ο πραγ-
ματικός δικαιούχος είναι ανήλικος ή άλλως ανίκανος 
για δικαιοπραξία, μπορεί να ζητήσει, με αιτιολογημένο αίτημά του στον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα, τον κατ’ 
εξαίρεση περιορισμό στην πρόσβαση μέρους ή συνόλου 
των πληροφοριών που τον αφορούν. Για τον περιορισμό 
στην πρόσβαση των υπόχρεων οντοτήτων και των με-
λών του ευρύτερου κοινού, στο σύνολο ή μέρος των πλη-
ροφοριών που αφορούν στον συγκεκριμένο πραγματικό 
δικαιούχο, εκδίδεται απόφαση του Υπουργού Οικονομι-
κών που δεν δημοσιεύεται, κατόπιν σχετικής εισήγησης 
της Αρχής. Σε περίπτωση χορήγησης των εξαιρέσεων 
της παρούσας, δημοσιοποιούνται από τον Κεντρικό Συ-
ντονιστικό Φορέα ετήσια στατιστικά στοιχεία σχετικά 
με τον αριθμό των εξαιρέσεων που χορηγήθηκαν και 
τους λόγους που δηλώθηκαν και γνωστοποιούνται στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στην παρούσα δεν ισχύουν για τα πιστωτικά ιδρύματα, 
τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και τους δικηγό-
ρους που υπηρετούν στους Φορείς Γενικής Κυβέρνησης 
του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 με καθεστώς πάγιας 
αντιμισθίας.
8. Η μη συμμόρφωση με την υποχρέωση της παρ. 1 
συνεπάγεται τη δέσμευση χορήγησης αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας των υπόχρεων νομικών 
προσώπων και οντοτήτων. Η αρμόδια φορολογική δι-
οίκηση και η Αρχή ενημερώνονται, μέσω του Κ.Μ.Π.Δ. 
μετά από την παρέλευση εξήντα (60) ημερών από τη 
λήξη της προθεσμίας της παρ. 1 για τη συμμόρφωση 
των υπόχρεων προσώπων.
9. Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης της 
παρ. 1, με απόφαση της Αρχής επιβάλλεται σε βάρος 
των υπόχρεων εταιρικών και άλλων νομικών οντοτή-
των πρόστιμο δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ και τίθεται προθεσμία για τη συμμόρφωση τους. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ή υποτροπής, το πρόστιμο διπλασιάζε-
ται. Το πρόστιμο αποτελεί έσοδο του κρατικού προϋ-
πολογισμού και εισπράττεται, σύμφωνα με τον Κώδικα 
Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε.) (ν.δ. 356/1974, 
Α’ 90).».
10. Τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί 
οργανισμοί μπορεί να συνιστούν κοινά πληροφοριακά συστήματα, τα οποία επιτρέπουν την καταχώριση, την ανταλλαγή και την αποθήκευση επαρκών, ακριβών και 
επίκαιρων πληροφοριών για τους νόμιμους και τους 
πραγματικούς δικαιούχους των νομικών προσώπων που 
είναι πελάτες τους, στα οποία συμπεριλαμβάνονται εκεί-
να που εδρεύουν στην αλλοδαπή. Για τον σκοπό αυτόν, 
τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί οργα-
νισμοί μπορεί να ιδρύουν ειδικά νομικά πρόσωπα ή να αξιοποιούν υπάρχοντα νομικά πρόσωπα εξειδικευμένα στη συγκέντρωση, επεξεργασία και διάθεση εμπορικών 
και διατραπεζικών πληροφοριών. Πρόσβαση σε αυτά τα 
πληροφοριακά συστήματα έχουν η Αρχή, οι εποπτικές 
αρχές του άρθρου 6, καθώς και οι αρμόδιες εισαγγελικές 
ή άλλες αρχές με ερευνητικές ή ελεγκτικές αρμοδιότη-
τες στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας.
11. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών ρυθμί-
ζονται ειδικότερα θέματα σχετικά με την τήρηση και τη 
λειτουργία του Κ.Μ.Π.Δ., τον χρόνο, τον τρόπο και τη 
σειρά καταχώρισης σε αυτό των ειδικών μητρώων της 
παρ. 1 του παρόντος και της παρ. 1 του άρθρου 21 και τη δυνατότητα συγκρότησης συνεργείων ελέγχου με 
προσωπικό των ελεγκτικών μηχανισμών του Υπουργεί-
ου Οικονομικών για επιτόπιους ή τακτικούς ελέγχους. 
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης ρυθμίζονται ειδικότερα 
θέματα σχετικά με τη διασύνδεση των μητρώων του 
προηγούμενου εδαφίου με τα Αποθετήρια Τίτλων και 
τα πληροφοριακά συστήματα της παρ. 10, τη διαδι-
κασία ηλεκτρονικής εγγραφής αιτήματος χορήγησης πληροφοριών, την καταβολή τέλους για τα διοικητικά 
έξοδα διάθεσης των πληροφοριών, συμπεριλαμβανο-
μένων των δαπανών ανάπτυξης και συντήρησης του 
Κ.Μ.Π.Δ., την εξειδίκευση των τεχνικών λεπτομερειών 
για τη λειτουργία του συστήματος και κάθε άλλο τε-
χνικό θέμα.
12. Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., που εκδί-
δεται μέσα σε τρεις (3) μήνες από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος, μπορεί να ρυθμίζονται θέματα σχετικά με την 
εντολή δέσμευσης και την άρση δέσμευσης χορήγησης 
αποδεικτικού ενημερότητας.
13. Η έναρξη παραγωγικής λειτουργίας του Κ.Μ.Π.Δ. 
ορίζεται με την απόφαση της παρ. 11. Με κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης μπορεί να τίθεται εκτός λειτουργίας το πληροφορι-
ακό σύστημα, ύστερα από αίτημα της αρμόδιας Διεύ-
θυνσης Χρηματοοικονομικής Πολιτικής ή της Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. 
για λόγους συντήρησης, αναβάθμισης και προσαρμογής 
στις αλλαγές της νομοθεσίας για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των εξήντα (60) ημερών ανά έτος. Κατά το 
διάστημα αυτό αναστέλλονται οι προθεσμίες υποβολής 
στο Κ.Μ.Π.Δ.
14. Το Κ.Μ.Π.Δ. διασυνδέεται με τα αντίστοιχα μητρώα 
των κρατών-μελών μέσω της ευρωπαϊκής κεντρικής πλατφόρμας της παρ. 1 του άρθρου 22 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2017/1132 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 2017 (L 169) σχετικά με 
ορισμένες πτυχές του εταιρικού δίκαιου.».
Άρθρο 17
Μητρώο πραγματικών δικαιούχων εμπιστευμάτων - Τροποποίηση του άρθρου 21 του ν. 4557/2018 
(παρ. 16 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843)
Το άρθρο 21 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10763 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
«Άρθρο 21
Μητρώο πραγματικών δικαιούχων εμπιστευμάτων (άρθρο 31 της Οδηγίας 2015/849)
1. Οι εμπιστευματοδόχοι σε σχήμα ρητής εμπιστευ-
ματικής διαχείρισης (express trust) που ασκείται στην 
Ελλάδα ή διαμένουν στην Ελλάδα και είναι υπόχρεοι 
σε υποβολή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος υπο-
χρεούνται να συλλέγουν και να φυλάσσουν επαρκείς, 
ακριβείς και επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά 
με τους πραγματικούς δικαιούχους του εμπιστεύματος.
Οι εν λόγω πληροφορίες περιλαμβάνουν την ταυτό-
τητα:
α) του ή των εμπιστευματοπαρόχων,β) του ή των εμπιστευματοδόχων,γ) του ή των προστατών, εφόσον υφίστανται,δ) των δικαιούχων ή της κατηγορίας δικαιούχων και
ε) οποιουδήποτε άλλου φυσικού προσώπου ασκεί 
αποτελεσματικό έλεγχο επί του εμπιστεύματος.
Το ειδικό μητρώο συλλογής και φύλαξης των παρα-
πάνω πληροφοριών τηρείται με επιμέλεια του εμπι-
στευματοδόχου, εφαρμοζόμενης της κείμενης νομο-
θεσίας για την προστασία των δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα, ιδίως του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών 
προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προ-
σωπικού χαρακτήρα και την ελεύθερη κυκλοφορία 
των δεδομένων αυτών και του ν. 4624/2019 (Α’ 137), σύμφωνα με το άρθρο 31 του παρόντος. Οι σχετικές πληροφορίες καταχωρίζονται στο Κεντρικό Μητρώο 
Πραγματικών Δικαιούχων (Κ.Μ.Π.Δ.) της παρ. 4 του 
άρθρου 20 μέσα σε εξήντα (60) ημέρες από την έναρ-
ξη λειτουργίας του, με τη χρήση κωδικών εισαγωγής 
στην ηλεκτρονική πλατφόρμα taxisnet. Η καταχώριση 
αλλαγών στα στοιχεία των πραγματικών δικαιούχων 
γίνεται εντός εξήντα (60) ημερών από την αρχική κα-
ταχώριση.
Αντίστοιχες πληροφορίες καταχωρίζονται αν ο τόπος 
εγκατάστασης ή διαμονής του εμπιστευματοδόχου βρί-
σκεται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ο τελευταί-
ος συνάπτει επιχειρηματική σχέση ή αποκτά ακίνητη 
περιουσία στην Ελληνική Επικράτεια εξ ονόματος του 
εμπιστεύματος.
Σε περίπτωση πολλαπλής εγκατάστασης ή διαμονής 
του εμπιστευματοδόχου σε διαφορετικά κράτη- μέλη ή 
όταν αυτός συνάπτει πολλαπλές επιχειρηματικές σχέσεις 
εξ ονόματος του εμπιστεύματος σε διαφορετικά κράτη - 
μέλη, η υποχρέωση καταχώρισης πληρούται μέσω της 
εγγραφής σε αντίστοιχο μητρώο κράτους - μέλους, η 
οποία αποδεικνύεται από σχετικό πιστοποιητικό εγγρα-
φής ή απόσπασμα πληροφοριών.
2. Οι εμπιστευματοδόχοι ή τα πρόσωπα που κατέχουν 
ισοδύναμη θέση σε παρεμφερείς νομικές οντότητες γνω-
στοποιούν την ιδιότητά τους αυτή και παρέχουν εγκαί-ρως στα υπόχρεα πρόσωπα τις πληροφορίες της παρ. 1 όταν, ως εμπιστευματοδόχοι ή πρόσωπα που κατέχουν 
ισοδύναμη θέση σε παρεμφερή νομικά μορφώματα, 
συνάπτουν επιχειρηματική σχέση ή πραγματοποιούν περιστασιακή συναλλαγή που υπερβαίνει τα όρια που 
προβλέπονται στις περ. β’ , γ’ και δ’ της παρ. 1 του άρ-
θρου 12.
3. Πρόσβαση στις πληροφορίες της παρ. 1 έχουν:
α) η Αρχή, οι αρμόδιες αρχές του άρθρου 6 και οι 
αρμόδιες εισαγγελικές ή άλλες αρχές με ερευνητικές ή 
ελεγκτικές αρμοδιότητες στον τομέα της νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, των βασι-
κών αδικημάτων και της χρηματοδότησης της τρομο-
κρατίας, χωρίς κανένα περιορισμό,
β) τα υπόχρεα πρόσωπα, αποκλειστικά στο πλαίσιο της 
εφαρμογής των μέτρων δέουσας επιμέλειας ως προς τον 
πελάτη σύμφωνα με τον παρόντα,
γ) κάθε πρόσωπο που μπορεί να αποδείξει έννομο 
συμφέρον,
δ) κάθε πρόσωπο που υποβ άλλει έγγραφη αίτηση που 
αφορά σε εμπίστευμα ή παρεμφερές νομικό μόρφωμα 
το οποίο κατέχει ή έχει στην κυριότητά του ελέγχουσα 
συμμετοχή σε οποιαδήποτε εταιρική ή άλλη νομική 
οντότητα, πλην εκείνων που αναφέρονται στην παρ. 1 
του άρθρου 20, μέσω άμεσης ή έμμεσης κυριότητας, 
μεταξύ άλλων, μέσω μετοχών στον κομιστή ή μέσω ελέγ-
χου με άλλα μέσα.
Οι πληροφορίες που είναι προσβάσιμες από τα πρό-
σωπα των περ. γ) και δ) συνίστανται στο όνομα, τον μήνα 
και το έτος γέννησης, τη χώρα διαμονής και την υπηκο-
ότητα του πραγματικού δικαιούχου, καθώς επίσης και 
στο είδος και την έκταση των δικαιωμάτων που κατέχει. 
Πρόσβαση σε επιπρόσθετες πληροφορίες που επιτρέ-
πουν την ταυτοποίηση του πραγματικού δικαιούχου και 
περιλαμβάνουν τουλάχιστον ημερομηνία γέννησης ή 
στοιχεία επικοινωνίας, σύμφωνα με τους κανόνες προ-
στασίας δεδομένων, μπορούν να έχουν τα πρόσωπα των 
περ. γ) και δ), υπό την προϋπόθεση απόδειξης εννόμου 
συμφέροντος κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, σύμ-
φωνα με το άρθρο 34 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ν. 4620/2019, Α’ 96).
Όταν η πρόσβαση μπορεί να εκθέσει τον πραγματικό 
δικαιούχο σε δυσανάλογο κίνδυνο εξαπάτησης, απαγω-
γής, εκβιασμού, εκβίασης, παρενόχλησης, βίας ή εκφο-
βισμού ή εάν ο πραγματικός δικαιούχος είναι ανήλικος ή 
άλλως ανίκανος για δικαιοπραξία, μπορεί να ζητήσει, με 
αιτιολογημένο αίτημά του στον Κεντρικό Συντονιστικό 
Φορέα, τον κατ’ εξαίρεση περιορισμό στην πρόσβαση 
μέρους ή συνόλου των πληροφοριών που τον αφορούν. 
Για τον περιορισμό στην πρόσβαση των υπόχρεων οντο-
τήτων και των μελών του ευρύτερου κοινού, στο σύνολο 
ή μέρος των πληροφοριών που αφορούν στον συγκε-
κριμένο πραγματικό δικαιούχο, εκδίδεται απόφαση του 
Υπουργού Οικονομικών που δεν δημοσιεύεται, κατόπιν 
σχετικής εισήγησης της Αρχής. Σε περίπτωση χορήγη-
σης των εξαιρέσεων της παρούσας, δημοσιοποιούνται 
από τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα ετήσια στατιστικά 
στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των εξαιρέσεων που χο-
ρηγήθηκαν και τους λόγους που δηλώθηκαν και γνωστο-
ποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι εξαιρέσεις που 
προβλέπονται στην παρούσα δεν ισχύουν για τα πιστωτι-
κά ιδρύματα, τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και 
τους δικηγόρους που υπηρετούν στους Φορείς Γενικής 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10764 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
Κυβέρνησης του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 με καθε-
στώς πάγιας αντιμισθίας.
4. Αν το σχήμα ρητής εμπιστευματικής διαχείρισης 
παράγει φορολογικές υποχρεώσεις, οι πληροφορίες της 
παρ. 1 καταχωρίζονται επίσης σε ειδική μερίδα του μη-τρώου της παρ. 4 του άρθρου 20, στην οποία εξασφαλί-ζεται άμεση και απεριόριστη πρόσβαση της Αρχής, των Μονάδων Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών και των 
αρμόδιων αρχών των άρθρων 6 και 9, χωρίς προηγούμε-
νη ειδοποίηση του ερευνώμε νου υπόχρεου προσώπου.
5. Η Αρχή και οι άλλες αρχές των άρθρων 6 και 9 δια-
βιβάζουν τις πληροφορίες που αναφέρονται στις παρ. 1 
έως 4 στις αντίστοιχες αρχές άλλων κρατών- μελών της 
Ε.Ε. το συντομότερο δυνατό και χωρίς οικονομική επι-
βάρυνση.
6. Ο Κεντρικός Συντονιστικός Φορέας κοινοποιεί στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα χαρακτηριστικά των μηχανι-
σμών του παρόντος.
7. Η μη συμμόρφωση με την υποχρέωση των παρ. 1 
και 2 συνεπάγεται τη δέσμευση χορήγησης αποδεικτικού 
φορολογικής ενημερότητας του εμπιστευματοδόχου ή 
του σχήματος. Η αρμόδια φορολογική διοίκηση και η 
Αρχή ενημερώνονται μέσω της διαδικτυακής ηλεκτρο-
νικής εφαρμογής του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών 
Δικαιούχων με την παρέλευση εξήντα (60) ημερών από τη λήξη της προθεσμίας της παρ. 1 για τη συμμόρφωση των υπόχρεων προσώπων.
Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., που εκδίδεται 
μέσα σε τρεις (3) μήνες από την έναρξη ισχύος του πα-
ρόντος, μπορεί να ρυθμίζονται θέματα σχετικά με την 
εντολή δέσμευσης και την άρση δέσμευσης χορήγησης αποδεικτικού ενημερότητας.
8. Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης της 
παρ. 1, με απόφαση της Αρχής επιβάλλεται σε βάρος των 
υπόχρεων οντοτήτων πρόστιμο δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ και τίθεται προθεσμία για τη συμμόρφωσή τους. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ή υποτροπής, το πρό-
στιμο διπλασιάζεται. Το πρόστιμο αποτελεί έσοδο του 
κρατικού προϋπολογισμού και εισπράττεται, σύμφωνα με τον Κώδικα Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε.).».
Άρθρο 18
Κεντρικός αυτοματοποιημένος μηχανισμός ηλεκτρονικής ανάκτησης δεδομένων - Προσθήκη του άρθρου 21Α στον ν. 4557/2018 (παρ. 19 του άρθρου 1 της Οδηγίας 2018/843)
Μετά από το άρθρο 21 προστίθεται άρθρο 21Α στον 
ν. 4557/2018 (Α’ 139) ως εξής:
«Άρθρο 21Α
Κεντρικός αυτοματοποιημένος μηχανισμός ηλεκτρονικής ανάκτησης δεδομένων
1. Το Σύστημα Μητρώων Τραπεζικών Λογαριασμών 
και Λογαριασμών Πληρωμών (Σ.Μ.Τ.Λ. και Λ.Π.) του άρ-
θρου 62 του ν. 4170/2013 (Α’ 163) αποτελεί τον κεντρικό 
αυτοματοποιημένο μηχανισμό ηλεκτρονικής ανάκτησης 
δεδομένων για την έγκαιρη εξακρίβωση οποιωνδήποτε 
προσώπων κατέχουν ή ελέγχουν:
α) λογαριασμούς πληρωμής,β) τραπεζικούς λογαριασμούς προσδιοριζόμενους 
από αριθμό ΙΒΑΝ, όπως ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 
260/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου της 14ης Μαρτίου 2012 σχετικά με την καθιέρω-
ση τεχνικών απαιτήσεων και επιχειρηματικών κανόνων 
για τις μεταφορές πίστωσης και τις άμεσες χρεώσεις 
σε ευρώ και με την τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΚ) 
υπ’ αρ. 924/2009 (L 94) ή από μοναδικό αριθμό λογα-
ριασμού,
γ) θυρίδες ασφαλείας, και
δ) κάθε στοιχείο και πληροφορία για φυσικό ή νομι-
κό πρόσωπο ή νομική οντότητα που τηρούνται από τα 
πιστωτικά ιδρύματα του ν. 4261/2014 (Α’ 107), συμπερι-
λαμβανομένων και των υποκαταστημάτων αλλοδαπών πιστωτικών ιδρυμάτων, των ιδρυμάτων πληρωμών του 
ν. 4537/2018 (Α’ 84) και των ιδρυμάτων ηλεκτρονικού 
χρήματος του ν. 4021/2011 (Α’ 218) που λειτουργούν 
στην Ελληνική Επικράτεια, με ή χωρίς φυσική εγκατά-
σταση, και τηρούνται στο Μητρώο της Τράπεζας της 
Ελλάδος, καθώς και των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών 
που αποδέχονται συναλλαγές καρτών πληρωμών (card acquirers) με έδρα το εξωτερικό και οι οποίοι δραστη-
ριοποιούνται στην Ελλάδα, εξυπηρετώντας επιχειρήσεις 
στην Ελληνική Επικράτεια.
Η ηλεκτρονική ανάκτηση των δεδομένων γίνεται με 
σκοπό τη διευκόλυνση της διαβίβασης των αιτημάτων 
παροχής πληροφοριών από το σύνολο των υπηρεσι-
ών της Α.Α.Δ.Ε. και του Σώματος Δίωξης Οικονομικού 
Εγκλήματος του Υπουργείου Οικονομικών, τη Μονάδα 
Εσωτερικού Ελέγχου του Υπουργείου Οικονομικών, 
την Οικονομική Αστυνομία, το σύνολο των υπηρεσιών 
του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών του 
Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης 
(e-ΕΦΚΑ), τον οικονομικό εισαγγελέα, τον εισαγγελέα 
εγκλημάτων διαφθοράς, την Αρχή, καθώς και τις αρμό-
διες αρχές του άρθρου 6.
2. Τα αιτήματα παροχής πληροφοριών αφορούν σε 
κάθε στοιχείο και πληροφορία για κάθε πρόσωπο της 
παρ. 1 για την άρση του τραπεζικού και επαγγελματικού 
απορρήτου, καθώς και του απορρήτου των στοιχείων 
έναντι των αρχών και υπηρεσιών του Δημοσίου του τε-
λευταίου εδαφίου της παρ. 1 και της αυτοματοποιημένης 
πρόσβασής τους σε αυτό. Ειδικά για την Αρχή, οι ως άνω 
πληροφορίες είναι άμεσα προσβάσιμες, απευθείας και 
χωρίς παρεμβολές. Η Αρχή παρέχει εγκαίρως, κατόπιν 
αιτήματος από Μονάδες Χρηματοοικονομικών Πληρο-
φοριών (ΜΧΠ) άλλου κράτους- μέλους, πληροφορίες 
που ανακτώνται μέσω του μηχανισμού της παρ. 1, σύμ-
φωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 34.
3. Οι πληροφορίες που είναι π ροσβάσιμες και μπορεί 
να αναζητηθούν μέσω του μηχανισμού της παρ. 1 είναι οι ακόλουθες:
α) για τον κάτοχο λογαριασμού πελάτη: το ονομα-
τεπώνυμο, συμπληρωμένο είτε με τα άλλα στοιχεία 
αναγνώρισης που απαιτούνται, σύμφωνα με την περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 13 είτε με ένα μοναδικό αριθμό 
αναγνώρισης,
β) για τον πραγματικό δικαιούχο του κατόχου λογα-
ριασμού πελάτη: το ονοματεπώνυμο, συμπληρωμένο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10765 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
είτε με τα άλλα στοιχεία αναγνώρισης που απαιτούνται 
σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 13 είτε με έναν μοναδικό αριθμό αναγνώρισης,
γ) για τον τραπεζικό λογαριασμό ή τον λογαριασμό 
πληρωμών: ο αριθμός ΙΒΑΝ ή ο μοναδικός αριθμός λο-
γαριασμού και η ημερομηνία ανοίγματος και κλεισίματος 
του λογαριασμού και το προοδευτικό υπόλοιπο, καθώς και η κίνηση του λογαριασμού για τη χρονική περίοδο 
των τελευταίων - από το αίτημα - δέκα (10) ετών και
δ) για την ενεργή θυρίδα ασφαλείας: το ονοματεπώνυ-
μο του μισθωτή, συμπληρωμένο είτε με τα άλλα στοιχεία 
αναγνώρισης που απαιτούνται σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 13 είτε έναν ενιαίο αριθμό ανα-γνώρισης και τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης,
ε) για τον λογαριασμό χορηγήσεων: η ημερομηνία 
ανοίγματος και κλεισίματος του λογαριασμού, καθώς 
και η κίνηση αυτού για τη χρονική περίοδο των τελευ-ταίων - από το αίτημα - δέκα (10) ετών,
στ) για τις πιστωτικές κάρτες: η ημερομηνία ανοίγ-
ματος και κλεισίματος της κάρτας, καθώς και η κίνηση 
αυτής για τη χρονική περίοδο των τελευταίων - από το αίτημα - δέκα (10) ετών.
4. Ο Κεντρικός Συντονιστικός Φορέας κοινοποιεί στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα χαρακτηριστικά του μηχανι-
σμού της παρ. 1.».
Άρθρο 19
Αναφορές ύποπτων συναλλαγών προς την Αρχή - Τροποποίηση του άρθρου 22 του ν. 4557/2018(παρ. 21 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Η περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 22 του ν. 4557/2018 
(Α’ 139) τροποποιείται και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Τα υπόχρεα πρόσωπα και οι υπάλληλοί τους, στους 
οποίους περιλαμβάνονται τα διευθυντικά στελέχη, οφεί-
λουν να:
α) ενημερώνουν αμελλητί, με δική τους πρωτοβουλία, 
την Αρχή, όταν γνωρίζουν ή έχουν σοβαρές ενδείξεις ή 
υποψίες ότι χρηματικά ποσά, ανεξαρτήτως του ύψους 
τους, συνιστούν έσοδα από εγκληματικές δραστηριό-
τητες ή σχετίζονται με χρηματοδότηση της τρομοκρα-τίας. Η υποχρέωση αυτή αφορά και σε κάθε περίπτωση απόπειρας ύποπτης συναλλαγής,
β) παρέχουν αμελλητί στην Αρχή, την αρμόδια αρχή 
και σε άλλες δημόσιες αρχές που είναι επιφορτισμένες με καθήκοντα για την καταπολέμηση της νομιμοποίη-
σης εσόδων από εγκληματικές  δραστηριότητες ή της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ύστερα από αίτημά 
τους, όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες και στοιχεία.».
Άρθρο 20
Μέτρα προστασίας των αναφερόντων προσώπων - Τροποποίηση του άρθρου 26 του 
ν. 4557/2018 
(παρ. 23 και περ. β’ της παρ. 39 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Το άρθρο 26 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντικαθίσταται 
ως εξής:«Άρθρο 26
Μέτρα προστασίας των αναφερόντων προσώπων (άρθρα 37 και 38 της Οδηγίας 2015/849)
1. Η καλόπιστη γνωστοποίηση πληροφοριών προς την 
Αρχή ή εντός του υπόχρεου προσώπου σύμφωνα με το 
άρθρο 22 δεν αποτελεί παράβαση νομοθετικής, κανονι-
στικής, διοικητικής ή συμβατικής απαγόρευσης γνωστο-
ποίησης πληροφοριών, ούτε συνεπάγεται οποιουδήποτε 
είδους ευθύνη για το υπόχρεο πρόσωπο και τους εργα-
ζόμενους σε αυτό ή τους νόμιμους εκπροσώπους του, 
ακόμη και αν αποδειχθεί, ότι δεν υπήρξε εγκληματική 
δραστηριότητα, ούτε μπορεί να αποτελέσει λόγο κα-
ταγγελίας της εργασιακής σύμβασης ή μεταβολής των 
όρων της επί το δυσμενέστερον.
2. Τα φυσικά πρόσωπα που αναφέρουν τις υπόνοι-
ές τους για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, 
προστατεύονται από πιθανές περιπτώσεις εκδίκησης ή εκφοβισμού, σύμφωνα με το άρθρο 9 του ν. 2928/2001 (Α’ 141). Τα φυσικά αυτά πρόσωπα, στα οποία συμπερι-λαμβάνονται οι εργαζόμενοι και οι αντιπρόσωποι υπό-
χρεων προσώπων, όταν αναφέρουν τις υπόνοιές τους 
εσωτερικά ή στην Αρχή, τυγχάνουν νομικής προστασίας 
από την έκθεσή τους σε απειλές, αντίποινα ή εχθρικές 
ενέργειες, ιδίως δε από εργασιακές ενέργειες που είναι δυσμενείς ή εισάγουν διακρίσεις. Τα άτομα που εκτίθε-νται σε απειλές, εχθρικές ενέργειες ή εργασιακές ενέρ-γειες που είναι δυσμενείς ή εισάγουν διακρίσεις επειδή 
αναφέρουν υπόνοιες για νομιμοποίηση εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες ή χρηματοδότηση της 
τρομοκρατίας, εσωτερικά ή στην Αρχή, έχουν δικαίωμα 
να υποβάλλουν καταγγελία κατά τρόπο ασφαλή στις 
αντίστοιχες αρμόδιες αρχές. Χωρίς να θίγεται ο εμπι-
στευτικός χαρακτήρας των πληροφοριών που συλλέγει 
η Αρχή, τα οικεία άτομα έχουν το δικαίωμα αποτελεσμα-
τικής προσφυγής για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων 
τους βάσει της παρούσας.».
3. Με αποφάσεις των αρμόδιων αρχών ορίζονται διαδι-
κασίες και μηχανισμοί αναφοράς και προστασίας των ερ-
γαζομένων στα εποπτευόμενα υπόχρεα πρόσωπα, που 
αναφέρουν τις υπόνοιές τους για νομιμοποίηση εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότηση 
της τρομοκρατίας έναντι αντιποίνων ή άλλων μορφών 
διακριτικής μεταχείρισης.».
Άρθρο 21
Φύλαξη αρχείων και στοιχείων από υπόχρεα πρόσωπα - Τροποποίηση του άρθρου 30 του ν. 4557/2018 (παρ. 25 του άρθρου 1 της (ΕΕ) Οδηγίας 2018/843)
1. Η περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 30 του ν. 4557/2018 
(Α’ 139) τροποποιείται και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως 
εξής:
«1. Τα υπόχρεα πρόσωπα οφείλουν να φυλάσσουν τα 
εξής έγγραφα και πληροφορίες για σκοπούς πρόληψης, 
εντοπισμού και διερεύνησης από την Αρχή, τις αρμόδιες 
ή άλλες δημόσιες αρχές ενδεχόμενης νομιμοποίησης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10766 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες ή χρηματο-
δότησης της τρομοκρατίας:
α) τα έγγραφα και τις πληροφορίες που απαιτούνται 
για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις δέουσας επιμέλει-
ας που ορίζονται στο άρθρο 13, συμπεριλαμβανομένων, 
όπου είναι διαθέσιμες, πλ ηροφοριών που αποκτώνται 
με μέσα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης, σχετικές υπηρεσί-
ες εμπιστοσύνης, όπως ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 
910/2014 (L 257), ή με οποιαδήποτε άλλη ασφαλή, εξ 
αποστάσεως ή ηλεκτρονική, διαδικασία ταυτοποίησης 
που ρυθμίζεται, αναγνωρίζεται, εγκρίνεται ή γίνεται δε-
κτή από την ΕΕΤΤ,
β) τα πρωτότυπα ή αντίγραφα παραστατικά που είναι 
αναγκαία για τον προσδιορισμό των συναλλαγών,
γ) τα εσωτερικά έγγραφα που αφορούν σε εγκρίσεις ή 
διαπιστώσεις ή εισηγήσεις για υποθέσεις που σχετίζονται 
με τη διερεύνηση των ανωτέρω αδικημάτων ή αναφερ-
θείσες ή μη υποθέσεις στην Αρχή,
δ) τα στοιχεία της επιχειρηματικής, εμπορικής και επαγ-
γελματικής αλληλογραφίας με τους πελάτες, όπως αυτά 
μπορεί να προσδιορίζονται από τις εποπτικές αρχές.».
2. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 30 του 
ν. 4557/2018 τροποποιείται και η παρ. 3 διαμορφώνε-
ται ως εξής:
«3. Τα στοιχεία των παρ. 1 και 2, καθώς και τα δεδομένα 
που είναι προσβάσιμα μέσω των κεντρικών μηχανισμών 
που αναφέρονται στο άρθρο 21A, φυλάσσονται σε έντυ-
πη ή ηλεκτρονική μορφή για χρονικό διάστημα πέντε 
(5) ετών μετά από το τέλος της επιχειρηματικής σχέσης με τον πελάτη ή την ημερομηνία της περιστασιακής συ-ναλλαγής. Κατά τη λήξη της προθεσμίας αυτής τα υπό-χρεα πρόσωπα διαγράφουν τα δεδομένα προσωπικού 
χαρακτήρα, εκτός αν επιτρέπεται ή επιβάλλεται από άλλη 
διάταξη νόμου ή κανονιστική απόφαση η φύλαξή τους για μακρότερο χρονικό διάστημα, το οποίο δεν μπορεί 
να υπερβαίνει τη δεκαετία. Για στοιχεία που αφορούν 
σε υποθέσεις για τις οποίες στις 25.6.2015 εκκρεμούσε 
έλεγχος ή έρευνα για νομιμοποίηση εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομο-
κρατίας και είχαν ζητηθεί πληροφορίες ή έγγραφα από 
υπόχρεο πρόσωπο, το τελευταίο οφείλει να διατηρή-
σει όλες τις σχετικές πληροφορίες ή έγγραφα μέχρι τις 
25.6.2020 και, αν εκκρεμούσε ήδη ποινική διαδικασία, 
μέχρι τις 25.6.2025.».
Άρθρο 22
Επεξεργασία προσωπικών δεδομένων - Τροποποίηση του άρθρου 31 του ν. 4557/2018 (παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Η παρ. 2 του άρθρου 31 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) τρο-
ποποιείται, η παρ. 3 αυτού αντικαθίσταται και το άρθρο 
31 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 31
Επεξεργασία προσωπικών δεδομένων (άρθρα 41 και 43 της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849)
1. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα υποβάλλονται 
σε επεξεργασία από τα υπόχρεα πρόσωπα, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, μόνο με σκοπό την πρόληψη της νο-
μιμοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και απαγο-
ρεύεται να χρησιμοποιηθούν ή να τύχουν επεξεργασίας 
για άλλους σκοπούς.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα παρέχουν στους νέους πε-
λάτες τις πληροφορίες που απαιτούνται, σύμφωνα με 
το άρθρο 13 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679, πριν από 
τη σύναψη επιχειρηματικής σχέσης ή τη διενέργεια 
περιστασιακής συναλλαγής. Στις εν λόγω πληροφορί-
ες περιλαμβάνεται συγκεκριμένα γενική ενημέρωση, 
αναφορικά με τις νομικές υποχρεώσεις των υπόχρεων 
προσώπων, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο για επε-
ξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με 
σκοπό την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες και της χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας.
3. Η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρα-
κτήρα, κατά την εφαρμογή του παρόντος με σκοπό την 
πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρα-
τίας θεωρείται ζήτημα δημοσίου συμφέροντος, σύμφω-
να με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679, τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1275 και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137).
4. Κατ’ εφαρμογή της απαγόρευσης γνωστοποίησης 
που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 27, ο περιορι-
σμός εν όλω ή εν μέρει, του δικαιώματος πρόσβασης του 
υποκειμένου των δεδομένων στα δεδομένα προσωπικού 
χαρακτήρα που το αφορούν, εφαρμόζεται στις περιπτώ-
σεις όπου τα υπόχρεα π ρόσωπα, οι αρμόδιες αρχές, η 
Αρχή και οι υπεύθυνοι επεξεργασίας των αρχείων που 
αναφέρονται στις παρ. 1 και 4 του άρθρου 20 και στην 
παρ. 1 του άρθρου 21 εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους 
για τους σκοπούς του παρόντος, κατά τέτοιο τρόπο ώστε 
να μην παρεμποδίζεται η διενέργεια επίσημων ή νομικών 
ερευνών, αναλύσεων ή διαδικασιών και για να εξασφα-
λιστεί ότι δεν διακυβεύονται η πρόληψη, η διερεύνηση 
και ο εντοπισμός της νομιμοποίησης εσόδων από πα-
ράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας.».
Άρθρο 23
Συλλογή, τήρηση και επεξεργασία στατιστικών στοιχείων από δημόσιες αρχές- Τροποποίηση 
του άρθρου 32 του ν. 4557/2018 
(παρ. 27 του άρθρου 1 της Οδηγίας (EE) 2018/843)
1. Η περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 32 του ν. 4557/2018 
(Α’ 139) τροποποιείται, μετά από την περ. ε) προστίθενται 
περ. στ) και ζ) και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Οι στατιστικές αυτές καλύπτουν τουλάχιστον:α) μετρήσιμα δεδομένα σχετικά με το μέγεθος και τη 
σημασία των διάφορων τομέων που εμπίπτουν στο πε-δίο εφαρμογής του παρόντος νόμου, συμπεριλαμβανο-
μένου του αριθμού των υπόχρεων προσώπων και δεδο-
μένων σχετικά με την οικονομική σημασία κάθε τομέα,
β) μετρήσιμα δεδομένα από τα επιμέρους στάδια 
αναφοράς, διερεύνησης και εκδίκασης των υποθέσεων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10767 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
τητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, στα οποία 
συμπεριλαμβάνονται σε ετήσια βάση: βα) ο αριθμός των 
αναφορών ύποπτων ή ασύνηθων συναλλαγών ή δρα-
στηριοτήτων που υπ οβλήθηκαν στην Αρχή, ββ) η κα-
τηγοριοποίηση αυτών των αναφορών ανάλογα με τους 
αποστέλλοντες, βγ) ο αριθμός των υποθέσεων που έχουν 
διερευνηθεί, βδ) ο αριθμός των υποθέσεων που έχουν 
τεθεί στο αρχείο, βε) ο αριθμός των πορισμάτων που 
έχουν υποβληθεί στον Εισαγγελέα, βστ) τα είδη των βα-
σικών αδικημάτων που έχουν εντοπιστεί, βζ) ο αριθμός των προσώπων που έχουν διωχθεί για αδικήματα νομι-μοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, βη) ο αριθμός 
των προσώπων που έχουν καταδικαστεί για τα ανωτέρω 
αδικήματα, βθ) η αξία των περιουσιακών στοιχείων που 
έχουν δεσμευθεί, κατασχεθεί ή δημευθεί,
γ) δεδομένα όσον αφορά στον αριθμό των διασυνορι-
ακών αιτήσεων παροχής πληροφοριών που έχουν υπο-
βληθεί, απορριφθεί και απαντηθε ί πλήρως ή εν μέρει 
από την Αρχή, ανά αντισυμβαλλόμενη χώρα,
δ) τη συλλογή, ταξινόμηση και επεξεργασία των στοι-
χείων του άρθρου 33,
ε) τα στατιστικά στοιχεία τα οποία αναφέρονται στην 
παρ. 7 του άρθρου 6 και περιλαμβάνονται στις εκθέσεις των αρμόδιων αρχών,
στ) τους ανθρώπινους πόρους που έχουν διατεθεί 
στην Αρχή και τις αρμόδιες αρχές του άρθρου 6, για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους που απορρέουν από τις διατάξεις του παρόντος, και
ζ) τον αριθμό των εποπτικών δράσεων, επιτόπιων και 
μη, τον αριθμό των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν 
βάσει εποπτικών δράσεων, καθώς και τις κυρώσεις ή/
και τα διοικητικά μέτρα που επιβλήθηκαν από τις επο-πτικές αρχές.».
2. Η παρ. 3 του άρθρου 32 του ν. 4557/2018 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«3. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, η Αρχή και οι αρμόδιες 
αρχές της παρ. 1 δημοσιεύουν σε ετήσια βάση συγκε-
ντρωτικά στατιστικά στοιχεία για την ενημέρωση του 
κοινού.».
Άρθρο 24
Συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών - Τροποποίηση του άρθρου 34 του ν. 4557/2018 (παρ. 20, 33, 34, 35 και 36 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Οι παρ. 2, 4 και 7 του άρθρου 34 του ν. 4557/2018 
(Α’ 139) τροποποιούνται, προστίθεται παρ. 8 και το άρ-θρο 34 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 34
Συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών (άρθρο 32 παρ. 4, 5, 6 και άρθρα 53, 54, όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 34 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843, 55 και 57 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2015/849)
1. Η Αρχή διαβιβάζει και ανταλλάσσει πληροφορί-
ες εμπιστευτικής φύσης, συμπεριλαμβανομένων των 
αποτελεσμάτων των αναλύσεών της, με τις αρμόδιες εισαγγελικές ή άλλες αρχές με ερευνητικές ή ελεγκτικές 
αρμοδιότητες στον τομέ α της νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστηριότητες, των βασικών αδι-
κημάτων και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
καθώς και με τις εποπτικές αρχές, εφόσον οι πληροφο-
ρίες αυτές κρίνονται αναγκαίες για το έργο τους και για 
την εκπλήρωση των νόμιμων καθηκόντων τους. Επίσης, 
μπορεί να ζητεί ενημέρωση για τα αποτελέσματα των 
ερευνών που έχουν διεξαχθεί από τις εν λόγω αρχές, 
καθώς και κάθε πληροφορία που προβλέπεται από το 
άρθρο 49.
Η Αρχή μπορεί να αρνηθεί την παροχή των πληροφο-
ριών, αν αυτή μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στις 
διεξαγόμενες έρευνες ή αναλύσεις ή αν η γνωστοποίηση 
των πληροφοριών είναι σαφώς δυσανάλογη προς τα 
έννομα συμφέροντα ενός φυσικού ή νομικού προσώπου 
ή δεν εξυπηρετεί τον σκοπ ό για τον οποίον ζητείται.
Η Αρχή ενημερώνει μέσα σε δύο (2) εργάσιμες ημέρες 
την Α.Α.Δ.Ε. για τις περιπτώσεις δέσμευσης περιουσια-
κών στοιχείων που σχετίζονται με νομιμοποίηση εσόδων, 
που προέρχονται από φορολογικά αδικήματα, τελωνει-
ακά αδικήματα ή αδικήματα μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο. Μέσα στην ίδια προθεσμία, ενημερώνει το 
Σ.Δ.Ο.Ε. για τις δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων που 
αφορούν σε εν γένει αδικήματα, που εμπίπτουν στις αρ-
μοδιότητές του, καθώς και για περιπτώσεις αποκάλυψης 
εστιών οικονομικού εγκλήματος, απάτης, διαφθοράς και 
ύποπτης κίνησης κεφαλαίων που έχουν περιέλθει σε 
γνώση της, σύμφωνα με τα άρθρα 22 και 24.
2. Η Αρχή ανταλλάσσει, με δική της πρωτοβουλία ή 
ύστερα από αίτημα, με ΜΧΠ άλλων κρατών- μελών της Ε.Ε. πληροφορίες εμπιστευτικής φύσης, που μπορεί να 
είναι χρήσιμες για τις επιχειρησιακές τους αναλύσεις, στις 
οποίες συμπεριλαμβάνονται όσες αφορούν στο εμπλε-κόμενο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από το 
είδος των συναφών βασικών αδικημάτων και ακόμη και 
αν το είδος των συναφών βασικών αδικημάτων δεν ταυ-
τοποιείται κατά την ανταλλαγή. Η Αρχή, όταν λαμβάνει 
αιτήματα παροχής πληροφοριών, διαβιβάζει αμελλητί 
τις σχετικές απαντήσεις, αξιοποιώντας όλες τις εξουσίες 
και τα μέσα που διαθέτει. Για τη λήψη αιτήματος παρο-
χής πληροφοριών από ΜΧΠ άλλων κρατών- μελών, η 
Αρχή ορίζει τουλάχιστον έναν υπεύθυνο ή σημείο επι-
κοινωνίας. Αν λαμβάνει αναφορές ύποπτων ή ασυνήθων 
συναλλαγών που αφορούν σε άλλο κράτος- μέλος, τις 
διαβιβάζει αμελλητί στην αντίστοιχη ΜΧΠ.
3. Τα εκατέρωθεν αιτήματα ανταλλαγής πληροφοριών 
πρέπει να περιλαμβάνουν τα πραγματικά περιστατικά 
και το πλαίσιο διενέργειας της έρευνας, τους λόγους 
υποβολής του αιτήματος και τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν οι ζητούμενες πληροφορίες. Η Αρχή 
εκτελεί μόνο αιτήματα που πληρούν αυτές τις προϋπο-
θέσεις. Επιπλέον η Αρχή μπορεί να αρνηθεί την παροχή 
πληροφοριών για λόγους εθνικής ασφάλειας και στις πε-
ριπτώσεις που η παροχή των πληροφοριών παραβιάζει τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.
4. Κατά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της Αρ-
χής και ΜΧΠ άλλων κρατών- μελών της Ε.Ε. μπορεί να 
επιβάλλονται περιορισμοί και προϋποθέσεις ως προς τη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10768 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
χρήση τους. Οι πληροφορίες που προέρχονται από ΜΧΠ 
άλλων κρατών- μελών μπορεί να χρησιμοποιούνται από 
την Αρχή μόνο για τον σκοπό για τον οποίο ζητήθηκαν 
και με σεβασμό των επιβληθέντων περιορισμών ή των 
επιβληθεισών προϋποθέσεων . Οποιαδήποτε διαβίβαση 
των πληροφοριών αυτών σε άλλη αρχή ή φορέα ή χρή-
ση τους για σκοπούς πέραν των αρχικώς εγκριθέντων 
υπόκειται σε προηγούμενη συγκατάθεση της ΜΧΠ που 
παρέχει τις πληροφορίες.
Σε περίπτωση που ζητείται η συγκατάθεση της Αρχής 
για τη διαβίβαση των πληροφοριών αυτών σε άλλη αρ-μόδια αρχή ή φορέα ή χρήση τους για σκοπούς πέραν 
των αρχικώς εγκριθέντων, η συγκατάθεση αυτή παρέχε-
ται αμελλητί και στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, ανε-ξαρτήτως του βασικού αδικήματος. Η Αρχή παρέχει τη 
συγκατάθεσή της για τη διαβίβαση των πληροφοριών 
αυτών, εκτός αν η διαβίβαση δεν εμπίπτει στο πεδίο 
εφαρμογής των διατάξεων για την καταπολέμηση της 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-τητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ή αν η 
διαβίβαση θα μπορούσε να παρακωλύσει τη διενέργεια 
εγχώριας ποινικής έρευνας ή αντίκειται σε θεμελιώδεις 
αρχές του ελληνικού δικαίου. Άρνηση συγκατάθεσης 
πρέπει να είναι επαρκώς αιτιολογημένη.
5. Οι αρμόδιες αρχές μπορεί ομοίως να ανταλλάσσουν 
εμπιστευτικής φύσης πληροφορίες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους από τον παρόντα και να αλλη-
λοενημερώνονται για τα αποτελέσματα των σχετικών 
ερευνών. Με διμερή ή πολυμερή μνημόνια συνεργασίας 
μπορεί να εξειδικεύονται οι διαδικασίες και οι τεχνικές λεπτομέρειες της ανωτέρω ανταλλαγής πληροφοριών.
6. Οι αρχές της παρ. 1 μπορεί να διενεργούν κοινούς 
ελέγχους σε υποθέσεις κοινής αρμοδιότητας και ενδια-
φέροντος για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους 
από τον παρόντα νόμο.
7. Για τους σκοπούς εφαρμογής του παρόντος, ως πλη-
ροφορίες εμπιστευτικής φύσης νοούνται εκείνες που 
αφορούν στην επιχειρηματική, επαγγελματική ή εμπο-
ρική συμπεριφορά προσώπων, τα στοιχεία των συναλλα-
γών και δραστηριοτήτων τους, τα φορολογικά στοιχεία 
τους, καθώς και πληροφορίες που σχετίζονται με ποινικά 
αδικήματα και φορολογικές, τελωνειακές ή άλλες διοι-κητικές παραβάσεις. Οι διαφορές μεταξύ των ορισμών 
των βασικών αδικημάτων, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο 
δεν εμποδίζουν την Αρχή να ανταλλάσσει πληροφορίες 
ή να παρέχει συνδρομή σε ΜΧΠ άλλων κρατών-μελών.
8. Οι αρμόδιες εισαγγελικές ή άλλες αρχές με ερευνη-
τικές ή ελεγκτικές αρμοδιότητες στον τομέα της νομιμο-
ποίησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες και 
της καταπολέμησης της τρομοκρατίας έχουν πρόσβαση 
σε πληροφορίες που επιτρέπουν την έγκαιρη εξακρί-
βωση οποιωνδήποτε προσώπων κατέχουν ακίνητη πε-
ριουσία, μεταξύ άλλων μέσω μητρώων ή ηλεκτρονικών 
συστημάτων ανάκτησης δεδομένων, όπου αυτά είναι 
διαθέσιμα. Με κοινές αποφάσεις του Υπουργού Οικο-
νομικών και των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών 
μπορεί να ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα σχετικά με τα εν λόγω μητρώα ή συστήματα.».Άρθρο 25
Συνεργασία μεταξύ των ελληνικών και των αρμόδιων αρχών των κρατών-μελών - Προσθήκη του άρθρου 34Α στον ν. 4557/2018 (παρ. 32 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Μετά από το άρθρο 34 του ν. 4557/2018 (Α’ 139), προ-
στίθεται άρθρο 34 Α ως εξής:
«Άρθρο 34Α
Συνεργασία μεταξύ των ελληνικών και των αρμόδιων αρχών των κρατών- μελών
Οι αρμόδιες αρχές του άρθρου 6 και κάθε άλλη αρχή 
που είναι αρμόδια για την καταπολέμηση της νομιμο-
ποίησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες ή 
της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και των βασι-
κών αδικημάτων αυτών δεν απαγορεύουν ούτε θέτουν 
αναιτιολόγητους ή υπερβολικά περιοριστικούς όρους 
στην ανταλλαγή πληροφοριών ή τη συνδρομή μεταξύ 
αυτών και των αρμόδιων αρχών των κρατών- μελών. 
Ειδικότερα, οι αρμόδιες ελληνικές αρχές δεν δύνανται 
να απορρίψουν αίτημα για συνδρομή με την αιτιολό-
γηση ότι:
α) το αίτημα θεωρείται ότι περιλαμβάνει επίσης φο-
ρολογικά θέματα,
β) η εθνική νομοθεσία απαιτεί από το υπόχρεο πρό-
σωπο να τηρεί απόρρητο ή εμπιστευτικότητα, εκτός 
από τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πληροφορίες 
που ζητούνται προστατεύονται από νομικό προνόμιο 
ή επαγγελματικό απόρρητο, όπως αυτά περιγράφονται στην παρ. 2 του άρθρου 22,
γ) βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα, διερεύνηση ή διαδικα-
σία, εκτός εάν η συνδρομή θα παρεμπόδιζε την εν λόγω 
έρευνα, διερεύνηση ή διαδικασία,
δ) η φύση ή η κατάσταση της ομολόγου αρμόδιας 
αρχής που υποβάλλει το αίτημα είναι διαφορετική από εκείνη της αρμόδιας αρχής προς την οποία αυτό απευ-θύνεται.».
Άρθρο 26
Συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και άλλων αρχών που δεσμεύονται από επαγγελματικό απόρρητο - Προσθήκη του άρθρου 34Β στον ν. 4557/2018 (παρ. 37 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Μετά από το άρθρο 34Α του ν. 4557/2018 (Α’ 139), 
προστίθεται άρθρο 34Β ως εξής:
«Άρθρο 34Β
Συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και άλλων αρχών που δεσμεύονται από επαγγελματικό απόρρητο
1. Τα πρόσωπα που εργάζονται ή έχουν εργαστεί στις 
αρμόδιες αρχές των περ. α’ και β’ της παρ. 1 του άρθρου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10769 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
6, που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και χρηματοπι-
στωτικούς οργανισμούς ως προς τη συμμόρφωση τους 
με τον παρόντα νόμο, και οι ελεγκτές ή οι εμπειρογνώμο-
νες που ενεργούν για λογαριασμό αυτών των αρμόδιων 
αρχών, δεσμεύονται από την υποχρέωση τήρησης του 
επαγγελματικού απορρήτου. Με την επιφύλαξη των ποι-
νικών ερευνών και διαδικασιών, οι εμπιστευτικές πληρο-
φορίες που λαμβάνουν τα πρόσωπα του προηγούμενου 
εδαφίου, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, δυνά-
μει του παρόντος νόμου, μπορούν να γνωστοποιούνται 
μόνο σε συνοπτική ή συγκεντρωτική μορφή, κατά τρόπο 
ώστε να μην μπορεί να προσδιοριστεί η ταυτότητα με-μονωμένων πιστωτικών ιδρυμάτων και χρηματοπιστω-τικών οργανισμών.
2. Οι διατάξεις της παρ. 1 δεν εμποδίζουν την ανταλ-
λαγή πληροφοριών μεταξύ:
α) των αρμόδιων αρχών των περ. α’ και β’ της παρ. 1 του 
άρθρου 6 και άλλων εθνικών αρμόδιων αρχών που επο-
πτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και χρηματοπιστωτικούς 
οργανισμούς, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο ή άλλες 
νομοθετικές πράξεις που συνδέονται με την εποπτεία 
των πιστωτικών ιδρυμάτων και των χρηματοπιστωτικών 
οργανισμών,
β) των αρμόδιων αρχών των περ. α’ και β’ της παρ. 1 
του άρθρου 6 και των αρμόδιων αρχών άλλων κρατών- μελών που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και χρημα-
τοπιστωτικούς οργανισμούς, σύμφωνα με την Οδηγία 
(ΕΕ) 2015/849 ή άλλες νομοθετικές πράξεις που συνδέ-
ονται με την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και 
των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, συμπεριλαμβανο-
μένης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) όταν ενεργεί σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1024/2013 του 
Συμβουλίου της 15ης Οκτωβρίου 2013 για την ανάθεση 
ειδικών καθηκόντων στην ΕΚΤ σχετικά με τις πολιτικές που αφορούν στην προληπτική εποπτεία των πιστωτι-
κών ιδρυμάτων (L 287). Αυτή η ανταλλαγή πληροφοριών 
υπόκειται στους όρους του επαγγελματικού απόρρητου, 
όπως αναφέρεται στην παρ. 1.
Μετά από την έναρξη ισχύος του παρόντος, οι αρμό-
διες αρχές των περ. α’ και β’ της παρ. 1 του άρθρου 6 που 
εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και χρηματοπιστωτι-
κούς οργανισμούς σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, κα-
ταλήγουν, με τη στήριξη των Ευρωπαϊκών Εποπτικών 
Αρχών, σε συμφωνία με την ΕΚΤ, η οποία ενεργεί σύμ-
φωνα με την παρ. 2 του άρθρου 27 του Κανονισμού (ΕΕ) 
1024/2013, σχετικά με την προληπτική εποπτεία των 
πιστωτικών ιδρυμάτων και το άρθρο 54 του ν. 4261/2014 
(Α’ 107), σχετικά με τους πρακτικούς όρους της ανταλλα-
γής πληροφοριών με την ΕΚΤ.
3. Οι αρμόδιες αρχές των περ. α’ και β’ της παρ. 1 του 
άρθρου 6 και οι αρμόδιες αρχές που εποπτεύουν πιστω-
τικά ιδρύματα και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, 
σύμφωνα με άλλες νομοθετικές πράξεις που συνδέο-
νται με την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και των 
χρηματοπιστωτικών οργανισμών που λαμβάνουν εμπι-στευτικές πληροφορίες, όπως αναφέρεται στην παρ. 1, 
χρησιμοποιούν τις πληροφορίες αυτές μόνο στις ακό-
λουθες περιπτώσεις:α) κατά την άσκηση των καθηκόντων τους σύμφωνα 
με τον παρόντα νόμο ή σύμφωνα με άλλες νομοθετικές και κανονιστικές πράξεις στους τομείς της καταπολέμη-σης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δρα-στηριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
της προληπτικής ρύθμισης και εποπτείας πιστωτικών 
ιδρυμάτων και χρηματοπιστωτικών οργανισμών, συμπε-
ριλαμβανομένης της επιβολής κυρώσεων,
β) κατά την άσκηση προσφυγής κατά απόφασής τους, 
συμπεριλαμβανομένης δικαστικής διαδικασίας,
γ) στο πλαίσιο δικαστικών διαδικασιών που έχουν κι-
νηθεί δυνάμει των διατάξεων που προβλέπονται από τον 
παρόντα νόμο ή τις ρυθμίσεις εποπτείας των πιστωτικών 
ιδρυμάτων και των χρηματοπιστωτικών οργανισμών.
4. Οι αρμόδιες αρχές των περ. α’ και β’ της παρ. 1 του 
άρθρου 6 και οι αρμόδιες αρχές, που εποπτεύουν πιστω-
τικά ιδρύματα και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς 
σύμφωνα με άλλες νομοθετικές πράξεις που συνδέο-
νται με την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και 
των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, συνεργάζονται 
μεταξύ τους και με τις αντίστοιχες αρμόδιες αρχές άλ-
λων κρατών-μελών που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα 
και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς σύμφωνα με τις 
εκάστοτε εθνικές διατάξεις οι οποίες ενσωματώνουν την 
Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, 
ανεξάρτητα από τη νομική τους φύση ή το αντίστοιχο 
καθεστώς τους. Αυτή η συνεργασία περιλαμβάνει επίσης 
τη δυνατότητα διενέργειας ερευνών, στο πλαίσιο των 
αρμοδιοτήτων της ερωτώμενης αρμόδιας αρχής, για 
λογαριασμό αιτούσας αρμόδιας αρχής, και την επακό-
λουθη ανταλλαγή των πληροφοριών που λαμβάνονται μέσω αυτών των ερευνών.
5. Οι αρμόδιες αρχές των περ. α’ και β’ της παρ. 1 του 
άρθρου 6 μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες συνερ-
γασίας και ανταλλαγής πληροφοριών με τις αρμόδιες 
αρχές τρίτων χωρών που αποτελούν ομολόγους των εν λόγω εθνικών αρμόδιων αρχών, με βάση την αμοιβαιό-τητα και μόνο εφόσον οι πληροφορίες που παρέχονται 
καλύπτονται από απαιτήσεις επαγγελματικού απορρή-
του τουλάχιστον ισοδύναμες με αυτές που αναφέρονται 
στην παρ. 1. Οι εμπιστευτικές πληροφορίες που γίνο-
νται αντικείμενο ανταλλαγής, όπως προβλέπουν αυτές 
οι συμφωνίες συνεργασίας, χρησιμοποιούνται για τον 
σκοπό της εκτέλεσης των εποπτικών καθηκόντων των 
εν λόγω αρχών.
Όταν η πληροφορία που γίνεται αντικείμενο ανταλλα-
γής προέρχεται από άλλο κράτος- μέλος, γνωστοποιείται 
μόνο κατόπιν ρητής συμφωνίας της αρμόδιας αρχής που 
τη γνωστοποίησε και, κατά περίπτωση, μόνο για τους 
σκοπούς για τους οποίους έδωσε τη συγκατάθεσή της 
η αρχή αυτή.».
Άρθρο 27
Ανταλλαγή πληροφοριών σε εξαιρετικές περιστάσεις - Προσθήκη του άρθρου 34Γ στον 
ν. 4557/2018 
(παρ. 37 άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Μετά από το άρθρο 34Β του ν. 4557/2018 (Α’ 139), 
προστίθεται άρθρο 34Γ , ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10770 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
«Άρθρο 34Γ
Ανταλλαγή πληροφοριών σε εξαιρετικές περιστάσεις 1. Κατά παρέκκλιση από τις παρ. 1 και 3 του άρθρου 34Β και με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 22, επιτρέπεται η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ:
α) των αρμόδιων αρχών των περ. α’ και β’ της παρ. 1 
του άρθρου 6 που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύματα και 
χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς σύμφωνα με τον πα-
ρόντα νόμο,
β) των αρμόδιων αρχών της περ. α’ ανωτέρω, με αντί-
στοιχες αρμόδιες αρχές που εποπτεύουν πιστωτικά ιδρύ-
ματα και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς σύμφωνα με 
την Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 σε διαφορετικά κράτη - μέλη, και
γ) των αρμόδιων αρχών της περ. α’ ανωτέρω και των 
αρχών στις οποίες έχει ανατεθεί η προληπτική ρύθμιση και εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και χρηματο-πιστωτικών οργανισμών.
Οι πληροφορίες που λαμβάνονται υπόκεινται σε απαι-
τήσεις επαγγελματικού απορρήτου αντίστοιχες με εκεί-νες της παρ. 1 του άρθρου 34Β.
2. Επιτρέπεται η γνωστοποίηση πληροφοριών σχετικά 
με την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων και χρηματο-
πιστωτικών οργανισμών, όσον αφορά στη συμμόρφωση 
προς τον παρόντα νόμο, προς τις εξεταστικές επιτροπές 
κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, σύμφωνα με τα 
άρθρα 145 έως 147 του Κανονισμού της Βουλής και τις 
δικαστικές και εισαγγελικές αρχές που αναλαμβάνουν τη 
διενέργεια ερευνών, υπό τις εξής προϋποθέσεις:
α) έχουν αρμοδιότητα να ερευνούν ή να ελέγχουν τις 
ενέργειες των αρχών που είναι επιφορτισμένες με την 
εποπτεία αυτών των πιστωτικών ιδρυμάτων ή με τη θέ-σπιση νόμων σχετικά με την εν λόγω εποπτεία ή
β) οι πληροφορίες είναι απολύτως αναγκαίες για την 
εκπλήρωση της εντολής που αναφέρεται στην περ. α) ή
γ) τα πρόσωπα που έχουν πρόσβαση στις πληροφο-
ρίες υπόκεινται σε απαιτήσεις επαγγελματικού απορρή-
του τουλάχιστον ισοδύναμες με εκείνες της παρ. 1 του άρθρου 34Β ή
δ) όταν η πληροφορία προέρχεται από άλλο κράτος - 
μέλος, γνωστοποιείται μόνο με τη ρητή συγκατάθεση 
των αρμόδιων αρχών που τη γνωστοποίησαν και μόνο 
για τους σκοπούς για τους οποίους αυτές έδωσαν τη 
συγκατάθεσή τους.».
Άρθρο 28
Εσωτερικές διαδικασίες -Τροποποίηση του άρθρου 35 του ν. 4557/2018 (περ. β’ της παρ. 39 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 35 του 
ν. 4557/2018 (Α’ 139) τροποποιείται και η παρ. 3 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«3. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν εσωτερικές 
πολιτικές, ελέγχους και διαδικασίες, ώστε να αντιμετω-πίζουν αποτελεσματικά τους κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και χρημα-
τοδότησης της τρομοκρατίας σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση 
με τις υποχρεώσεις του παρόντος.
Οι ανωτέρω πολιτικές, έλεγχοι και διαδικασίες είναι 
ανάλογες προς τον χαρακτήρα και το μέγεθος των υπό-
χρεων προσώπων και αφορούν:
α) στην αξιολόγηση και διαχείριση των κινδύνων, τα 
μέτρα δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη και τον 
πραγματικό δικαιούχο, την υποβολή αναφορών ύπο-
πτων συναλλαγών, την τήρηση αρχείου, τον ορισμό υπευθύνου σε επίπεδο διοίκησης για τον έλεγχο της 
συμμόρφωσης και τον έλεγχο καταλληλότητας των ερ-γαζομένων,
β) στη συγκρότηση και λειτουργία ανεξάρτητης υπη-
ρεσίας ελέγχου για την εξακρίβωση της εφαρμογής των 
εσωτερικών πολιτικών, ελέγχων και διαδικασιών. Επιπρό-
σθετα, τα υπόχρεα πρόσωπ α θεσπίζουν διαδικασίες που 
επιτρέπουν στους εργαζομένους τους να καταγγέλλουν 
παραβάσεις εσωτερικά, μέσω ειδικού, ανεξάρτητου και 
ανώνυμου διαύλου, ανάλογου προς τον χαρακτήρα και 
το μέγεθος του εκάστοτε υπόχρεου προσώπου, όπως 
προβλέπεται ειδικότερα στην παρ. 2 του άρθρου 26.».
Άρθρο 29
Εσωτερικές διαδικασίες σε επίπεδο ομίλου - Τροποποίηση του άρθρου 36 του ν. 4557/2018(παρ. 28 του άρθρου 1 της Οδηγίας (EE) 2018/843 και περ. α’ της παρ. 6 του άρθρου 3 της Οδηγίας (EE) 2019/2177)
Οι παρ. 4, 5 και 6 του άρθρου 36 του ν. 4557/2018 
(Α’ 139) αντικαθίστανται και το άρθρο 36 διαμορφώνε-ται ως εξής:
«Άρθρο 36
Εσωτερικές διαδικασίες σε επίπεδο ομίλου (άρθρο 45 της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα που ανήκουν σε όμιλο εφαρ-
μόζουν επαρκείς και κατάλληλες πολιτικές και διαδικα-
σίες για τους σκοπούς του παρόντος σε επίπεδο ομίλου, 
συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν στην 
ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και την προστασία των 
προσωπικών δεδομένων. Η εν λόγω υποχρέωση ισχύ-
ει και για τις θυγατρικές και τα υποκαταστήματα που 
ανήκουν κατά πλειοψηφία στα υπόχρεα πρόσωπα και 
βρίσκονται σε κράτη - μέλη της Ε.Ε. και τρίτες χώρες.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα που λειτουργούν εγκαταστά-
σεις σε άλλο κράτος- μέλος της Ε.Ε. εξασφαλίζουν, ότι 
οι εν λόγω εγκαταστάσεις τηρούν τις σχετικές εθνικές 
διατάξεις του κράτους υποδοχής.
3. Τα υποκαταστήματα και οι θυγατρικές εταιρείες, που 
ανήκουν κατά πλειοψηφία στα υπόχρεα πρόσωπα και 
βρίσκονται σε τρίτες χώρες όπου οι ελάχιστες απαιτή-
σεις καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες και της χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας είναι λιγότερο αυστηρές από τις δια-
τάξεις του παρόντος νόμου, εφαρμόζουν τις τελευταίες, 
συμπεριλαμβανομένων αυτών για την προστασία των 
δεδομένων, στον βαθμό που το επιτρέπει η νομοθεσία 
της τρίτης χώρας. Αν η νομοθεσία της τρίτης χώρας 
δεν το επιτρέπει, τα υπόχρεα πρόσωπα διασφαλίζουν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10771 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
ότι τα υποκαταστήματα και οι θυγατρικές τους εφαρ-
μόζουν επιπρόσθετα μέτρα, ώστε να αντιμετωπίζουν 
αποτελεσματικά τον κίνδυνο νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας και ενημερώνουν σχετικά την αρμό-
δια αρχή. Η αρμόδια αρχή, αν θεωρεί ότι τα επιπρόσθε-
τα μέτρα δεν επαρκούν, εφαρμόζει συμπληρωματικές 
εποπτικές δράσεις, στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να 
απαιτήσει από το υπόχρεο πρόσωπο να μη συνάψει ή να 
τερματίσει επιχειρηματικές σχέσεις και να μην εκτελέσει 
συναλλαγές και, εφόσον το κρίνει απαραίτητο, να παύσει 
τις δραστηριότητές του στην τρίτη χώρα.
4. Αν η νομοθεσία τρίτης χώρας δεν επιτρέπει την 
εφαρμογή των πολιτικών και διαδικασιών, σύμφωνα 
με την παρ. 1, σε υποκαταστήματα και θυγατρικές των 
υπόχρεων προσώπων στη χώρα αυτήν, τα υπόχρεα 
πρόσωπα ενημερώνουν την Αρχή, την κατά περίπτωση αρμόδια αρχή του άρθρου 6 και τον Κεντρικό Συντονι-
στικό Φορέα. Η Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή Κε-
φαλαιαγοράς ενημερώνουν ακολούθως την Ευρωπαϊκή 
Αρχή Τραπεζών. Η Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή 
Κεφαλαιαγοράς, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Αρχή 
Τραπεζών, όταν εκτιμούν ποιες τρίτες χώρες δεν επι-
τρέπουν την εφαρμογή των πολιτικών και διαδικασιών 
που απαιτούνται βάσει της παρ. 1, λαμβάνουν υπόψη 
νομικούς περιορισμούς που μπορεί να παρεμποδίζουν 
την ορθή εφαρμογή αυτών των πολιτικών και διαδικασι-
ών, μεταξύ των οποίων το απόρρητο, η προστασία των 
δεδομένων και άλλοι περιορισμοί στην ανταλλαγή των 
πληροφοριών που μπορεί να είναι χρήσιμες γι’ αυτόν 
τον σκοπό.
5. Πληροφορίες που περι λαμβάνονται σε αναφορές 
ασυνήθιστων ή ύποπτων συναλλαγών που υποβάλλο-
νται στην Αρχή από τα υπόχρεα πρόσωπα και αφορούν 
σε κεφάλαια που αποτελούν προϊόντα εγκληματικής 
δραστηριότητας ή σχετίζονται με τη χρηματοδότηση 
της τρομοκρατίας απαιτείται να ανταλλάσσονται εντός 
του ομίλου, εκτός αν η Αρχή δώσει διαφορετικές οδηγίες.
6. Οι εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος και οι πάροχοι 
υπηρεσιών πληρωμών που είναι εγκατεστημένοι στην 
Ελλάδα με μορφή διαφορετική από υποκατάστημα και 
των οποίων η έδρα βρίσκεται σε άλλο κράτος-μέλος της 
Ε.Ε. ορίζουν ένα κεντρικό σημείο επαφής στην Ελλάδα με 
βάση τα κριτήρια του άρθρου 3 του κατ’ εξουσιοδότηση 
Κανονισμού (ΕΕ) 2018/1108, της 7ης Μαΐου 2018, της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμπλήρωση της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου με ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα που 
προσδιορίζουν τα κριτήρια για τον ορισμό κεντρικών 
σημείων επαφής από τους εκδότες ηλεκτρονικού χρή-
ματος και τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, καθώς 
και με τους κανόνες σχετικά με τα καθήκοντα των εν 
λόγω κεντρικών σημείων επαφής (L 203). Το κεντρικό 
αυτό σημείο επαφής είναι αρμόδιο να εξασφαλίζει για 
λογαριασμό τους τη συμμόρφωση με τις διατάξεις του 
παρόντος και να διευκολύνει την εποπτεία από την Τρά-
πεζα της Ελλάδος, συμπεριλαμβανομένης της παροχής 
εγγράφων και πληροφοριών προς αυτήν ύστερα από 
σχετικό αίτημα.».Άρθρο 30
Ποινικές κυρώσεις - Τροποποίηση του άρθρου 39 του ν. 4557/2018 (παρ. 38 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/843)
Στο άρθρο 39 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) προστίθεται 
παρ. 6 και το άρθρο 39 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 39
Ποινικές κυρώσεις (άρθρο 58 παρ. 1 της Οδηγίας 2015/849)
1. α) Με κάθειρξη μέχρι δέκα (10) ετών και με χρημα-
τική ποινή από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ έως ένα 
εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ τιμωρείται ο υπαίτιος 
πράξεων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες.
β) Ο υπαίτιος των πράξεων της περ. α) τιμωρείται με 
κάθειρξη και με χρηματική ποινή από τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ έως ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιά-
δες (1.500.000) ευρώ, αν έδρασε ως υπάλληλος υπόχρε-
ου νομικού προσώπου ή αν το βασικό αδίκημα περιλαμ-
βάνεται στα αδικήματα των περ. γ) και ε) του άρθρου 4, ακόμη και αν για αυτά προβλέπεται ποινή φυλάκισης.
γ) Ο υπαίτιος των πράξεων της περ. α) τιμωρείται με 
κάθειρξη δέκα (10) τουλάχιστον ετών και με χρηματι-
κή ποινή από πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ έως δύο εκατομμύρια (2.000.000) ευρώ, αν ασκεί τέτοιου είδους 
δραστηριότητες κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια ή εί-
ναι υπότροπος ή έδρασε για λογαριασμό, προς όφελος 
ή εντός των πλαισίων εγκληματικής ή τρομοκρατικής 
οργάνωσης ή ομάδας.
δ) Με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών τιμωρείται ο υπάλ-
ληλος του υπόχρεου νομικού προσώπου ή όποιο άλλο 
υπόχρεο προς αναφορά ύποπτων συναλλαγών πρό-
σωπο παραλείπει από πρόθεση να αναφέρει αρμοδίως 
ύποπτες ή ασυνήθεις συναλλαγές  ή δραστηριότητες ή 
παρουσιάζει ψευδή ή παραπλανητικά στοιχεία, κατά 
παράβαση των σχετικών νομοθετικών, διοικητικών ή 
κανονιστικών διατάξεων και κανόνων, εφόσον για την 
πράξη του δεν προβλέπεται βαρύτερη ποινή από άλλες 
διατάξεις.
ε) Η ποινική ευθύνη για το βασικό αδίκημα δεν απο-
κλείει την τιμωρία των υπαιτίων, αυτουργού και συμμέ-τοχων, για τις πράξεις των περ. α), β) και γ), εφόσον τα 
στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των πράξεων νο-
μιμοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
είναι διαφορετικά από εκείνα του βασικού αδικήματος.
στ) Αν η προβλεπόμενη ποινή για βασικό αδίκημα 
είναι φυλάκιση, ο υπαίτιος αυτού τιμωρείται για το αδί-
κημα της νομιμοποίησης εσόδων με φυλάκιση ενός 
(1) τουλάχιστον έτους και με χρηματική ποινή από 
δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ, έως πεντακόσιες χιλιάδες 
(500.000) ευρώ. Με την ίδια ποινή τιμωρείται ο υπαίτιος 
του εγκλήματος της νομιμοποίησης εσόδων, που δεν 
είναι συμμέτοχος στη διάπραξη του βασικού αδικήμα-τος, εφόσον είναι συγγενής εξ αίματος ή εξ αγχιστείας σε ευθεία γραμμή ή εκ πλαγίου μέχρι και του β’ βαθμού ή σύζυγος, θετός γονέας ή θετό τέκνο του υπαιτίου του βασικού αδικήματος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10772 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
ζ) Αν εχώρησε καταδίκη του υπαιτίου για βασικό αδί-
κημα, η ποινή κατ’ αυτού ή τρίτου από τους αναφερό-
μενους στο δεύτερο εδάφιο της περ. στ) για το αδίκημα 
της νομιμοποίησης εσόδων που έχουν προκύψει από το 
ίδιο βασικό αδίκημα δεν μπορεί να υπερβαίνει την επι-
βληθείσα ποινή για την τέλεση του βασικού αδικήματος.
η) Οι περ. στ) και ζ) δεν ισχύουν στις περιστάσεις της 
περ. γ) και στα βασικά αδικήματα που αναφέρονται στην 
περ. β).
θ) Αν η προβλεπόμενη ποινή για βασικό αδίκημα είναι 
φυλάκιση και τα έσοδα που έχουν προκύψει δεν υπερ-
βαίνουν το ποσό των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ, 
η ποινή για το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότητε ς είναι φυλάκιση έως δύο 
(2) ετών. Αν στην περίπτωση αυτή συντρέχουν στο πρό-
σωπο του υπαιτίου του βασικού αδικήματος ή τρίτου οι 
περιστάσεις της περ. γ), η ποινή για το αδίκημα της νομι-
μοποίησης εσόδων είναι φυλάκιση δύο (2) τουλάχιστον 
ετών και χρηματική ποινή από τριάντα χιλιάδες (30.000) 
ευρώ, έως πεντακόσιες χιλιάδες (500.000) ευρώ.
ι) Στα εγκλήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες, για την εφαρμογή των άρθρων 
88 έως 93 ΠΚ, λαμβάνονται υπόψη και οι αμετάκλητες 
καταδικαστικές αποφάσεις που εκδίδουν δικαστήρια 
άλλων κρατών - μερών της Σύμβασης της Βαρσοβίας της 
16ης Μαΐου 2005 του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη 
νομιμοποίηση, την ανίχνευση, την κατάσχεση και τη δή-
μευση εσόδων από εγκληματικές  δραστηριότητες και τη 
χρηματοδότηση της τρομοκρατίας (ν. 4478/2017, Α’ 91).
2. Η άσκηση ποινικής δίωξης και η καταδίκη για νομι-
μοποίηση εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
δεν προϋποθέτει ποινική δίωξη ή καταδίκη του υπαιτίου 
για το βασικό αδίκημα.
3. Στις περιπτώσεις εξάλειψης του αξιόποινου, αθώω-
σης λόγω του ότι η πράξη κατέστη ανέγκλητη ή απαλλα-
γής του υπαιτίου από την ποινή λόγω ικανοποίησης του ζημιωθέντος για το βασικό αδίκημα, για το οποίο προ-
βλέπεται ότι η ικανοποίηση του ζημιωθέντος επιφέρει 
αυτό το αποτέλεσμα, αίρεται το αξιόποινο ή κηρύσσεται 
αθώος ή απαλλάσσεται αντίστοιχα ο υπαίτιος από την 
ποινή και για τις συναφείς πράξεις νομιμοποίησης εσό-
δων. Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται, όταν το αξιόποινο 
εξαλείφθηκε λόγω παραγραφής.
4. Όπου στο παρόν άρθρο προβλέπεται αθροιστικά 
ποινή στερητική της ελευθερίας και χρηματική ποινή, 
δεν εφαρμόζεται η περ. ε’ του άρθρου 83 ΠΚ.
5. Τα κακουργήματα που προβλέπονται στο άρθρο 2 
δικάζονται από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων.
6. Όταν οι αρχές του άρθρου 6 εντοπίζουν αξιόποινες 
πράξεις, ενημερώνουν αμελλητί τις αρμόδιες εισαγγε-
λικές αρχές.».
Άρθρο 31
Εξουσίες των Μονάδων της Αρχής - Τροποποίηση του άρθρου 49 του ν. 4557/2018 
(παρ. 20 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/843)
Η παρ. 1 του άρθρου 49 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) αντι-
καθίσταται και το άρθρο 49 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 49
Εξουσίες των Μονάδων της Αρχής (άρθρο 56 της Οδηγίας 2015/849)
1. Οι Μονάδες της Αρχής έχουν πρόσβαση σε κάθε 
μορφής αρχείο δημόσιας αρχής ή οργανισμού που τηρεί 
και επεξεργάζεται δεδομένα, στα δεδομένα και αρχεία της διατραπεζικής εταιρίας «Τειρεσίας Α.Ε.», καθώς και 
σε άλλες πληροφορίες που επιτρέπουν την έγκαιρη εξα-
κρίβωση οποιωνδήποτε προσώπων κατέχουν ακίνητη 
περιουσία, μεταξύ άλλων μέσω μητρώων ή ηλεκτρο-
νικών συστημάτων ανάκτησης δεδομένων. Όπου λει-
τουργούν ηλεκτρονικά συστήματα δημόσιας αρχής ή 
οργανισμού, η πρόσβαση γίνεται μέσω της απευθείας 
σύνδεσης με αυτά.
2. Οι Μονάδες μπορεί να ζητούν στο πλαίσιο των 
ελέγχων και των ερευνών τους τη συνεργασία και την παροχή στοιχείων κάθε είδους από φυσικά πρόσωπα, 
δικαστικές, προανακριτικές ή ανακριτικές αρχές, δημό-
σιες υπηρεσίες, νομικά πρόσωπα δημόσιου ή ιδιωτικού 
δικαίου και οργανισμούς οποιασδήποτε μορφής. Ενη-μερώνουν εγγράφως ή με ασφαλές ηλεκτρονικό μέσο τους διαβιβάζοντες τις πληροφορίες ότι τις έλαβαν και 
τους παρέχουν άλλα σχετικά στοιχεία, στο μέτρο που 
δεν παραβιάζεται το απόρρητο των ερευνών τους και δεν δυσχεραίνεται η άσκηση των αρμοδιοτήτων τους. 
Τα αιτήματα της Αρχής εκτελούνται κατά προτεραιό-
τητα.
Οι Μονάδες μπορεί, επιπλέον, σε σοβαρές, κατά την 
κρίση τους, υποθέσεις, να διενεργούν ειδικούς επιτό-
πιους ελέγχους σε οποιονδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό 
φορέα, καθώς και σε οποιοδήποτε ελεγχόμενο ή διε-
ρευνώμενο από αυτές φυσικό ή νομικό πρόσωπο για να 
διερευνηθεί η τέλεση των εγκλημάτων του παρόντος, 
συνεργαζόμενες, αν κριθεί αναγκαίο, με τις εκάστοτε 
αρμόδιες αρχές.
3. Οι Μονάδες ζητούν από τα υπόχρεα πρόσωπα όλες 
τις πληροφορίες που απαιτούνται για την εκπλήρωση 
των καθηκόντων τους, στις οποίες περιλαμβάνονται και ομαδοποιημένες πληροφορίες που αφορούν σε 
ορισμένες κατηγορίες συναλλαγών ή δραστηριοτήτων 
προσώπων της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. Επιπλέον, 
μπορούν να διενεργούν επιτόπιους ελέγχους και στις 
εγκαταστάσεις των υπόχρεων προσώπων, με την προϋ-
πόθεση τήρησης της παρ. 1 του άρθρου 9, του άρθρου 
9Α και της παρ. 1 του άρθρου 19 του Συντάγματος, και 
ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές για περιπτώσεις ελ-
λιπούς συνεργασίας ή μη συμμόρφωσης των εν λόγω 
προσώπων προς τις υποχρεώσεις τους, σύμφωνα με τον 
παρόντα νόμο.
4. Έναντι των Μονάδων δεν ισχύει, κατά τη διάρκεια 
των ελέγχων και ερευνών τους, οποιοδήποτε τραπεζικό, 
χρηματιστηριακό, φορολογικό ή επαγγελματικό απόρ-
ρητο, με την επιφύλαξη των άρθρων 212, 261 και 262 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
5. Οι Μονάδες μπορεί να συνεργάζονται και να ανταλ-
λάσσουν πληροφορίες με τους φορείς που αναφέρονται 
στο άρθρο 34 και τηρούν στατιστικά στοιχεία, σύμφωνα 
με το άρθρο 32.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10773 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
6. Για την ανταλλαγή πληροφοριών με άλλους φο-
ρείς της ημεδαπής ή αλλοδαπής οι Μονάδες χρησι-
μοποιούν διαύλους επικοινωνίας που διασφαλίζουν 
πλήρως την προστασία δεδομένων προσωπικού χα-
ρακτήρα, καθώς και, όπου είναι εφικτό, τεχνολογίες 
αιχμής που επιτρέπουν την ανώνυμη σύγκριση δε-
δομένων. Ειδικά η Α’ Μονάδα χρησιμοποιεί για την 
επικοινωνία της με φορείς της αλλοδαπής ασφαλείς 
διαύλους, όπως ιδίως το δίκτυο FlU.Net ή το διάδοχό 
του και το δίκτυο ασφαλούς ανταλλαγής πληροφο-
ριών της ομάδας Egmont των Μονάδων Χρηματοοι-
κονομικών Πληροφοριών (Egmont Secure Web). Για 
την εκπλήρωση του σκοπού τους, οι Μονάδες μπορεί 
να συνάπτουν Μνημόνια Συνεργασίας με αρχές και 
φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ημεδαπής 
ή αλλοδαπής.
7. Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, ο Πρό-
εδρος, τα μέλη και το προσωπικό της Αρχής έχουν 
υποχρέωση να τηρούν τις αρχές της αντικειμενικό-
τητας και της αμεροληψίας και να απέχουν από την 
εξέταση υποθέσεων για τις οποίε ς υπάρχει πιθανότητα 
σύγκρουσης συμφερόντων ή στις οποίες εμπλέκονται 
πρόσωπα συγγενικά ή οικεία. Επίσης, έχουν καθήκον 
να τηρούν εχεμύθεια για πληροφορίες των οποίων 
λαμβάνουν γνώση κατά την άσκηση των καθηκόντων 
τους. Η υποχρέωση αυτή διατηρείται και μετά από την 
εκούσια ή ακούσια αποχώρησή τους από την Αρχή. 
Όσοι παραβαίνουν το ανωτέρω καθήκον εχεμύθει-
ας τιμωρούνται με φυλάκιση τριών (3) τουλάχιστον 
μηνών.».
Άρθρο 32
Επιτροπή Δικηγόρων - Τροποποίηση του άρθρου 29 του ν. 4557/2018
Στο άρθρο 29 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) προστίθεται τε-
λευταίο εδάφιο και το άρθρο 29 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 29
Επιτροπή Δικηγόρων
Συστήνεται Επιτροπή Δικηγόρων, η οποία απαρ-
τίζεται από πέντε (5) μέλη που ορίζονται με τριετή 
θητεία από την Ολομέλεια των Προέδρων των Δικη-
γορικών Συλλόγων Ελλάδος και εδρεύει στα γραφεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. Η Επιτροπή αυτή 
λαμβάνει τις αναφορές των δικηγόρων για ύποπτες 
ή ασυνήθεις δραστηριότητες ή συναλλαγές, ελέγχει 
αν υποβάλλονται, σύμφωνα με τις διατάξεις του πα-
ρόντος νόμου και τις διαβιβάζει χωρίς καθυστέρηση στην Αρχή. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, ύστερα από γνώμη της ανωτέρω Ολομέλειας, μπορεί 
να ορίζεται ο τρόπος λειτουργίας της Επιτροπής αυτής, 
ο τρόπος διαβίβασης των αναφορών των δικηγόρων 
όλης της Επικράτειας στην Αρχή, καθώς και η διαδι-
κασία συνεργασίας και επικοινωνίας της με την Αρχή. 
Η Επιτροπή Δικηγόρων δημοσιεύει ετήσια έκθεση, η 
οποία περιλαμβάνει τον αριθμό των αναφορών ύπο-
πτων ή ασυνήθων συναλλαγών που ελήφθησαν από 
τους δικηγόρους και τον αριθμό των αναφορών που 
διαβιβάστηκαν στην Αρχή.».ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΒΟΛΗΠΟΣΩΝ ΜΕΙΩΣΕΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ
Άρθρο 33
Καταβολή ποσών μειώσεων συντάξεων Δημοσίου και Ν.Π.Δ.Δ.
1. Ποσά, τα οποία αντιστοιχούν σε περικοπές και μει-
ώσεις κύριων συντάξεων συνταξιούχων του Δημοσίου, 
οι οποίες επιβλήθηκαν κατ’  εφαρμογή της υποπαρ. Β3 
της παρ. Β’ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (Α’ 222) 
και αφορούν το χρονικό διάστημα από τις 11.6.2015 και 
μέχρι τη δημοσίευση του ν. 4387/2016 (Α’ 85), καταβάλ-
λονται άτοκα στους δικαιούχους.
2. Τα καταβαλλόμενα ποσά της παρ. 1 είναι ανεκχώ-
ρητα και ακατάσχετα στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, 
κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, 
δεν δεσμεύονται και δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμέ-να χρέη προς τη Φορολογική Διοίκηση και το Δημόσιο 
εν γένει, τους Δήμους, τις Περιφέρειες, τα Ασφαλιστικά 
Ταμεία ή τα Πιστωτικά Ιδρύματα. Κατά την καταβολή των 
ποσών της παρ. 1 δεν διενεργείται παρακράτηση φόρου, 
σύμφωνα με το άρθρο 60 του ν. 4172/2013 (Α’ 167), ούτε 
παρακράτηση ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, σύμφωνα 
με την παρ. 6 του άρθρου 43Α του ν. 4172/2013.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ρυθμίζονται 
ο τρόπος, η διαδικασία και οι λεπτομέρειες καταβολής 
των προς επιστροφή ποσών, η οποία ολοκληρώνεται 
έως την 31η Δεκεμβρίου 2020.
4. Με την καταβολή των ποσών της παρ. 1 οι αξιώσεις 
των συνταξιούχων του Δημοσίου για ποσά που αντιστοι-
χούν σε περικοπές, μειώσεις και καταργήσεις κύριων, 
επικουρικών συντάξεων, επιδομάτων αδείας και εορτών 
Χριστουγέννων και Πάσχα, για το χρονικό διάστημα από 
11.6.2015 έως τη δημοσίευση του ν. 4387/2016, δυνάμει 
του ν. 4093/2012, αποσβένονται.
5. Η παρ. 4 δεν καταλαμβάνει τις εκκρεμείς ενώπιον 
των δικαστηρίων δίκες κατά τον χρόνο της δημοσίευσης 
του παρόντος, ως προς τις αξιώσεις που υπερβαίνουν το 
καταβαλλόμενο ποσό της παρ. 1.
6. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται αναλό-
γως και για τους υπαλλήλους των Ο.Τ.Α. και των άλλων 
Ν.Π.Δ.Δ. που διέπονται από το ίδιο με τους δημοσίους 
υπαλλήλους συνταξιοδοτικό καθεστώς είτε οι συντάξεις 
τους βαρύνουν το Δημόσιο είτε τους οικείους φορείς, 
καθώς και για το προσωπικό του Οργανισμού Σιδηρο-
δρόμων Ελλάδος και των υπαλλήλων των ασφαλιστικών 
Ταμείων του προσωπικού των Σιδηροδρομικών Δικτύ-ων, που διέπονται από το καθεστώς του ν.δ. 3395/1955 (Α’ 276).
Άρθρο 34
Καταβολή ποσών μειώσεων συντάξεων 
ιδιωτικού τομέα
Το άρθρο 114 του ν. 4714/2020 (Α’ 148) αντικαθίσταται 
από τότε που ίσχυσε ως ακολούθως:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10774 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
«Άρθρο 114
Καταβολή ποσών μειώσεων συντάξεων ιδιωτικού τομέα
1. Ποσά, τα οποία αντιστοιχούν σε περικοπές και 
μειώσεις κύριων συντάξεων συνταξιούχων του ιδιωτι-
κού τομέα, οι οποίες επιβλήθηκαν κατ’ εφαρμογή της 
παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 4051/2012 (Α’ 40), της υπ’ αρ. 
476/28.2.2012 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονο-
μικών και Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας 
(Β’ 499) και της περ. 1 της υποπαρ. ΙΑ.5 της παρ. ΙΑ’ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (Α’ 222) και αφορούν το χρονικό διάστημα από 11.6.2015 και μέχρι τη δημο-σίευση του ν. 4387/2016 (Α’ 185), καταβάλλονται άτοκα στους δικαιούχους.
2. Τα καταβαλλόμενα ποσά της παρ. 1 είναι ανεκχώ-
ρητα και ακατάσχετα στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, 
κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, 
δεν δεσμεύονται και δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμέ-να χρέη προς τη Φορολογική Διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους Δήμους, τις Περιφέρειες, τα Ασφαλιστικά 
Ταμεία ή τα Πιστωτικά Ιδρύματα. Κατά την καταβολή των 
ποσών της παρ. 1 δεν διενεργείται παρακράτηση φόρου, 
σύμφωνα με το άρθρο 60 του ν. 4172/2013 (Α’ 167), ούτε 
παρακράτηση ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, σύμφωνα 
με την παρ. 6 του άρθρου 43Α του ν. 4172/2013.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ρυθμίζονται 
ο τρόπος, η διαδικασία και οι λεπτομέρειες καταβολής 
των προς επιστροφή ποσών, η οποία ολοκληρώνεται 
μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2020.
4. Με την καταβολή των ποσών της παρ. 1 οι αξιώ-
σεις των συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα για ποσά 
που αντιστοιχούν σε περικοπές, μειώσεις και καταρ-γήσεις κύριων, επικουρικών συντάξεων, επιδομάτων 
αδείας και εορτών Χριστουγέννων και Πάσχα, κατά το 
χρονικό διάστημα από τις 11.6.2015 έως τη δημοσίευ-
ση του ν. 4387/2016, δυνάμει του ν. 4051/2012 και του ν. 4093/2012, αποσβένονται.
5. Η παρ. 4 δεν καταλαμβάνει τις εκκρεμείς ενώπιον 
των δικαστηρίων δίκες κατά τον χρόνο της δημοσίευσης 
του παρόντος, ως προς τις αξιώσεις που υπερβαίνουν το 
καταβαλλόμενο ποσό της παρ. 1.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 35
Παράταση προθεσμίας προσκόμισης φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας Α.Α.Ε. και Τ.Α.Α.
Οι Αθλητικές Ανώνυμες Εταιρείες (Α.Α.Ε.) και τα Τμή-
ματα Αμειβόμενων Αθλητών (Τ.Α.Α.) που δικαιούνται 
συμμετοχή στα επαγγελματικά πρωταθλήματα, αποκλει-
στικά για την αγωνιστική περίοδο 2020-2021, μπορούν 
να προσκομίζουν φορολογική και ασφαλιστική ενημερό-
τητα στην Επιτροπή Επαγγελματικού Αθλητισμού (Ε.Ε.Α.), 
κατά τα προβλεπόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 77Α του 
ν. 2725/1999 (Α’ 121) εντός προθεσμίας δύο (2) μηνών 
από την έναρξη του οικείου πρωταθλήματος.Άρθρο 36
Παράταση προθεσμίας υποβολής αίτησης για τη χορήγηση συνεισφοράς του Δημοσίου στην αποπληρωμή δανείων (Πρόγραμμα «Γέφυρα»)
1. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 75 του 
ν. 4714/2020 (Α’ 148) τροποποιείται ως εξής:
«Φυσικό πρόσωπο, στο οποίο συντρέχουν οι προ-
ϋποθέσεις επιλεξιμότητας του άρθρου 71, μπορεί να 
υποβάλει αίτηση για τη χορήγηση συνεισφοράς του 
Δημοσίου στην αποπληρωμή των δανειακών του υπο-
χρεώσεων εντός αποσβεστικής προθεσμίας, από την 
έναρξη ισχύος του παρόντος έως και την 31η Οκτω-
βρίου 2020.».
2. Η ισχύς της παρ. 1 άρχεται από την 30ή Σεπτεμβρίου 
2020.
Άρθρο 37
Ρύθμιση για τη ναυπήγηση δύο Ταχέων Περιπολικών Κατευθυνόμενων Βλημάτων (ΤΠΚ) του Πολεμικού Ναυτικού
Στo στοιχείο Α’ του άρθρου 32 του ν. 4361/2016 (Α’ 10) 
προστίθεται παρ. 12 ως εξής:
«12. Επιπλέον ποσό μέχρι τρία εκατομμύρια πεντα-
κόσιες εβδομήντα πέντε χιλιάδες (3.575.000) ευρώ 
διατίθεται από πιστώσεις του Προγράμματος Δημο-
σίων Επενδύσεων (Εθνικό Σκέλος) του Υπουργείου 
Εθνικής Άμυνας για την ομαλή εξέλιξη ναυπήγησης 
του Ταχέος Περιπολικού Κατευθυνόμενων Βλημάτων (ΤΠΚ) υπ’ αρ. 6, που έχει ήδη παραληφθεί από το Πο-
λεμικό Ναυτικό, και του ΤΠΚ υπ’ αρ. 7. Τα ποσά που 
θα διατεθούν από τις ανωτέρω χρηματοδοτήσεις και 
αφορούν στη συμβασιοποίηση προμήθειας υλικών 
και ανάθεσης εργασιών-παροχής υπηρεσιών, που 
εκκρεμούν και αφορούν σε υλικά και υπηρεσίες για 
τη συνέχιση ναυπήγησης των ανωτέρω ΤΠΚ και στην πληρωμή της μισθοδοσίας, των λογαριασμών κοινής 
ωφελείας (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ) και των υπηρεσιών μετακί-
νησης προσωπικού, θα καταλογιστούν στην εταιρεία 
«Ναυπηγικές και Βιομηχανικές Επιχειρήσεις Ελευσίνας 
Α.Ε.» (ΝΒΕΕ Α.Ε.). Η καταβολή από το Πολεμικό Ναυ-
τικό των μηνιαίων αμοιβών των εργαζομένων παρα-
τείνεται εκ νέου για χρονικό διάστημα τριών μηνών 
από την 1η Οκτωβρίου 2020, όσο και το χρονικό δι-άστημα παράτασης του προγράμματος ναυπήγησης. 
Η ισχύς των υπογραφεισών/συναφθεισών ατομικών 
δηλώσεων αποδοχής ενασχόλησης μεταξύ του Πο-
λεμικού Ναυτικού και των εργαζομένων της ΝΒΕΕ 
Α.Ε., παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2020. Το 
Ελληνικό Δημόσιο επιφυλάσσεται παντός νομίμου ή 
συμβατικού δικαιώματός του είτε αυτό απορρέει από 
τη σύμβαση υπ’ αρ. 001Β/2000 είτε από την κυρωθείσα 
τριμερή συμφωνία, η οποία παρατείνεται έως την 31η 
Δεκεμβρίου 2020. Επί των εγκριθεισών με το άρθρο 62 
του ν. 4557/2018 (Α’ 139), το άρθρο εικοστό τρίτο του ν. 4618/2019 (Α’ 89), το άρθρο 216 του ν. 4635/2019 (Α’ 167), το άρθρο 67 του ν. 4688/2020 (Α’ 101) και το 
άρθρο 80 του ν. 4712/2020 (Α’ 146) πιστώσεων, χο-
ρηγείται παράταση ανάληψης νομικών δεσμεύσεων 
δαπανών έως και τον Δεκέμβριο 2020.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10775 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
Άρθρο 38
Ρύθμιση για την ολοκλήρωση εργασιών σε υποβρύχια (Υ/Β) του Πολεμικού Ναυτικού
Στην παρ. 5 του άρθρου 26 του ν. 4258/2014 (Α’ 94), προστίθενται εδάφια δέκατο τέταρτο και δέκατο πέμπτο ως 
εξής:
«Επιπλέον ποσό μέχρι δέκα εκατομμύρια εκατόν πενήντα χιλιάδες (10.150.000) ευρώ, διατίθεται από πιστώσεις 
του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (Εθνικό Σκέλος) του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, για την ολοκλή-
ρωση πρόσθετων εργασιών για την πλήρη επιχειρησιακή απόδοση των Υ/Β, την αντιμετώπιση βλαβών που 
προκύπτουν από τις εν εξελίξει δοκιμές, καθώς και για τη συντήρηση των συνοδών πλοίων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των δοκιμών των Υ/Β, κατ’ εφαρμογή των αναγραφόμενων διαδικασιών στις παρ. 3 και 4. Επί των εγκριθεισών με το άρθρο 61 του ν. 4557/2018 (Α’ 139), το άρθρο εικοστό δεύτερο του ν. 4618/2019 
(Α’ 89), το άρθρο 215 του ν. 4635/2019 (Α’ 167) και το άρθρο 66 του ν. 4688/2020 (Α’ 101) πιστώσεων, χορηγείται 
παράταση ανάληψης νομικών δεσμεύσεων δαπανών έως τον Δεκέμβριο 2020.».
Άρθρο 39
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εξαι-
ρουμένης της παρ. 5 του άρθρου 12 του ν. 4557/2018 (Α’ 139), όπως τροποποιείται με το άρθρο 7 του παρόντος, η ισχύς της οποίας αρχίζει από τις 10.7.2020.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 8 Οκτωβρίου 2020
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  
Προστασίας του Πολίτη
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  Εργασίας και
Κοινωνικών Υποθέσεων
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΡΟΥΤΣΗΣ  
Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Μετανάστευσης και Ασύλου
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΗΤΑΡΑΚΗΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
ΝαυτιλίαςκαιΝησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 8 Οκτωβρίου 2020
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ   


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10778 Τεύχος A’ 196/08.10.2020
*01001960810200032*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,