NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4949 
Ενσωμάτωση της παρ. 5 του άρθρου 1 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2017/952 του Συμβουλίου της 29ης Μα-
ΐου 2017 για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 
2016/1164 όσον αφορά τις ασυμφωνίες στη με-
ταχείριση υβριδικών μέσων με τρίτες χώρες (L 
144), κύρωση της Σύμβασης μεταξύ του Ελλη-
νικού Δημοσίου και της Επιχείρησης Καζίνο Ευ-
ρέoς Φάσματος Ελληνικού Ανώνυμη Εταιρεία, 
για την παραχώρηση άδειας λειτουργίας επι-
χείρησης καζίνο (ΕΚΑΖ) ευρέος φάσματος δρα-
στηριοτήτων στον Μητροπολιτικό Πόλο Ελλη-
νικού - Αγίου Κοσμά, θέσπ ιση ολοκληρωμένου 
πλαισίου για την απόδοση βιώσιμης προοπτι-
κής ανάπτυξης και την εκ νέου λειτουργία των 
Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, τροποποιήσεις του 
Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακι-
νήτων και του Οργανισμού του Νομικού Συμ-
βουλίου του Κράτους, επείγουσες φορολογικές 
και τελωνειακές ρυθμίσεις και άλλες επείγου-
σες διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ Α’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ 
ΠΑΡ . 5 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 1 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2017/952 ΤΟΥ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 29ης ΜΑΪΟΥ 2017 ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟ-
ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2016/1164 ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ 
ΑΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΒΡΙΔΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΕ 
ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ (L 144) - ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ ΣΤΟ 
ΑΡΘΡΟ 66Β ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ
Άρθρο 1 ΣκοπόςΆρθρο 2 ΑντικείμενοΆρθρο 3 Ασυμφωνίες στη μεταχείριση αντίστροφων 
υβριδικών μέσων - Προσθήκη παρ. 10 και 11 στο άρ-
θρο 66Β του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (παρ. 5 άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2017/952)ΜΕΡΟΣ Β’
ΚΥΡΩΣΗ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΛ-
ΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΥΡΕOΣ 
ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑ-
ΖΙΝΟ (ΕΚΑΖ) ΕΥΡΕOΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 
ΣΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΟΛΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ  - ΑΓΙΟΥ 
ΚΟΣΜΑ
Άρθρο 4 Κύρωση Σύμβασης
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ, 
ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚ ΝΕΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΑΥΠΗΓΕΙΩΝ ΣΚΑ-
ΡΑΜΑΓΚΑ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ 
ΝΑΥΠΗΓΙΑΣ
Άρθρο 5 Σκοπός
Άρθρο 6 Υπαγωγή στο καθεστώς στρατηγικής επέν-
δυσης ταχείας αδειοδότησης
Άρθρο 7 Καθορισμός γενικού πλαισίου ολοκληρωμέ-
νης αξιοποίησης, βιώσιμης ανάπτυξης και λειτουργίας 
των Ναυπηγείων
Άρθρο 8 Εξειδίκευση και εφαρμογή επενδυτικού σχε-
δίου και έγκριση επιμέρους έργων για τη βιώσιμη ανά-
πτυξη και λειτουργία των Ναυπηγείων
Άρθρο 9 Υπαγωγή αυθαιρέτων στις ρυθμίσεις περί 
τακτοποίησης και έγκριση εργασιών κατεδάφισης
Άρθρο 10 Οικοδομικές άδειες
Άρθρο 11 Ρύθμιση ειδικότερων ζητημάτων
Άρθρο 12 Δικαστική και διαιτητική επίλυση διαφορών
Άρθρο 13 Μεταβατικές διατάξειςΜΕΡΟΣ Δ’
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΑΝΑΓΚΑ-
ΣΤΙΚΩΝ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ (Ν. 2882/2001)
Άρθρο 14 Τρόπος κήρυξης αναγκαστικής απαλλοτρί-
ωσης - Τροποποίηση περ. γ’ παρ. 1 και παρ. 3 άρθρου 1 του ν. 2882/2001
Άρθρο 15 Προϋποθέσεις κήρυξης αναγκαστικής 
απαλλοτρίωσης - Τροποποίηση παρ. 7 άρθρου 3 του 
ν. 2882/2001
Άρθρο 16 Μεταγραφή - Συνέπειες συντέλεσης - Τρο-
ποποίηση παρ. 1 άρθρου 9 του ν. 2882/2001ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
30 Ιουνίου 2022 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1264127
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4128 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Άρθρο 17 Παραγραφή - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 
10 του ν. 2882/2001
Άρθρο 18 Ανάκληση και άρση μη συντελεσμένης 
αναγκαστικής απαλλοτρίωσης - Τροποποίηση παρ. 3 
άρθρου 11 του ν. 2882/2001
Άρθρο 19 Ανάκληση συντελεσμένης αναγκαστικής 
απαλλοτρίωσης - Τροποποίηση παρ. 3 και 4 άρθρου 12 
του ν. 2882/2001
Άρθρο 20 Διάδικοι - Τροποποίηση παρ. 6 άρθρου 14 
του ν. 2882/2001
Άρθρο 21 Εκτίμηση αξίας απαλλοτριωμένου ακι-
νήτου  - Τροποποίηση παρ.  4 και 6 άρθρου 15 του 
ν. 2882/2001
ΜΕΡΟΣ Ε’ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ 
ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (Ν. 4831/2021)
Άρθρο 22 Αρμοδιότητες του ΝΣΚ  - Τροποποίηση 
παρ. 3 άρθρου 4 του ν. 4831/2021
Άρθρο 23 Συγκρότηση του ΝΣΚ ως συλλογικού ορ-
γάνου - Τροποποίηση παρ. 3, 4, 5 και 7 άρθρου 5 του 
ν. 4831/2021
Άρθρο 24 Αρμοδιότητες Τμημάτων και Ολομέλειας - 
Τροποποίηση παρ. 4 και 5 άρθρου 7 του ν. 4831/2021
Άρθρο 25 Δικαστικά Γ ραφεία του Νομικού Συμβουλί-
ου του Κράτους - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 21 του 
ν. 4831/2021
Άρθρο 26 Λειτουργικά και οικονομικά θέματα - Τρο-
ποποίηση παρ. 1 άρθρου 29 του ν. 4831/2021
Άρθρο 27 Κωλύματα διορισμού - Τροποποίηση παρ. 2 
άρθρου 38 του ν. 4831/2021
Άρθρο 28 Προκριματικό στάδιο  - Διεξαγωγή γρα-
πτής εξέτασης - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 45 του 
ν. 4831/2021
Άρθρο 29 Ασυμβίβαστα - Συμμετοχή σε επιτροπές, 
συμβούλια και συλλογικά όργανα της Διοίκησης - Τρο-ποποίηση παρ. 2 άρθρου 54 του ν. 4831/2021
Άρθρο 30 Μισθός - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 60 
του ν. 4831/2021
Άρθρο 31 Προαγωγές λειτουργών του ΝΣΚ - Τροπο-
ποίηση παρ. 9 άρθρου 65 του ν. 4831/2021
Άρθρο 32 Πειθαρχικά όργανα - Τροποποίηση περ. δ’ 
άρθρου 86 του ν. 4831/2021
Άρθρο 33 Άσκηση πειθαρχικής δίωξης - Τροποποίηση 
παρ. 2 άρθρου 90 του ν. 4831/2021
Άρθρο 34 Έφεση - Τροποποίηση παρ. 2 και 5 άρθρου 
99 του ν. 4831/2021
Άρθρο 35 Προσφυγή - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 
100 του ν. 4831/2021
Άρθρο 36 Οργανικές θέσεις - Τροποποίηση παρ. 6 άρ-
θρου 106 του ν. 4831/2021
Άρθρο 37 Κλάδοι Προϊσταμένων - Τροποποίηση περ. β’ 
παρ. 4 άρθρου 110 του ν. 4831/2021
Άρθρο 38 Ετήσια έκθεση - Τροποποίηση άρθρου 120 
του ν. 4831/2021
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΡΥΘ-
ΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 39 Παράταση ισχύος μειωμένων και υπερμει-
ωμένων συντελεστών Φ.Π.Α. για ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες - Τροποποίηση Πα ραρτήματος ΙΙΙ του Κώδι-
κα Φ.Π.Α.
Άρθρο 40 Ρύθμιση για τη φορολογία ακινήτων φυ-
σικών προσώπων - Αντικατάσταση τετάρτου εδαφίου 
παρ. 1 άρθρου 32 του ν. 3842/2010
Άρθρο 41 Απαλλαγή από το τέλος ταξινόμησης ασθε-
νοφόρων και ειδικών κινητών μονάδων Ν.Π.Ι.Δ. μη κερ-
δοσκοπικού χαρακτήρα - Προσθήκη παρ. 9Α στο άρθρο 
32 του ν. 2960/2001
ΜΕΡΟΣ Ζ’
ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ 
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Άρθρο 42 Παράταση αναστολής καταβολής στο Δη-
μόσιο ποσοστού πέντε τοις εκατό (5%) επί των νοσηλίων 
από τις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης - Τροποποίηση 
άρθρου 30 του ν. 3846/2010
Άρθρο 43 Ορισμός της Επιτροπής Δημοσιονομικού 
Ελέγχου (Ε.Δ.ΕΛ.) ως αρμόδιας για τον έλεγχο του ευ-
ρωπαϊκού μέσου προσωρινής στήριξης για τον μετρι-
ασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης 
ανάγκης (SURE) λόγω της επιδημικής έκρηξης της 
COVID-19
Άρθρο 44 Ειδική ρύθμιση για τα δάνεια που χορηγού-
νται με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότη-
τας - Προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 197 του ν. 4820/2021
Άρθρο 45 Νομοτεχνικές βελτιώσεις στο άρθρο 17 του 
ν. 4935/2022
Άρθρο 46 Αποσαφήνιση υποχρεώσεων καταβο-
λής ειδικής αμοιβής του βαθμού θέσης σε περίπτωση 
αναπλήρωσης - Προσθήκη παρ. 15 στο άρθρο 19 του 
ν. 4778/2021
Άρθρο 47 Ορισμοί του ν. 4261/2014 - Αντικατάσταση 
παρ. 3 άρθρου 3 του ν. 4261/2014
Άρθρο 48 Διοικητικό Συμβούλιο - Προσθήκη παρ. 9, 
10, 11 στο άρθρο 83 του ν. 4261/2014
Άρθρο 49 Ίδια κεφάλαια - Αντικατάσταση παρ. 1 άρ-
θρου 8 του ν. 4537/2018
Άρθρο 50 Αστική ευθύνη έναντι τρίτων - Αντικατάστα-
ση άρθρου 7 του π.δ. 237/1986
Άρθρο 51 Ρυθμίσεις για τη λειτουργία του Γ ραφείου 
Νομικού Συμβουλίου του Κράτους στην Ακαδημία Αθη-
νών - Τροποποίηση άρθρου 48 του ν. 4589/2019
Άρθρο 52 Ρυθμίσεις για την εναλλακτική φορολόγηση 
εισοδήματος στην αλλοδαπή φυσικών προσώπων που 
μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλά-
δα - Τροποποίηση παρ. 5 άρθρου 5Α και άρθρου 72 του ν. 4172/2013
Άρθρο 53 Παράταση προθεσμίας σύνταξης οριστικών 
συμβολαίων μεταβίβασης ακινήτων με επαχθή αιτία σε εκτέλεση προσυμφώνων, χωρίς την προσκόμιση πιστο-ποιητικών
Άρθρο 54 Παράταση της αναστολής επιβολής φόρου 
δωρεάς σε κοινωφελή νομικά πρόσωπα -Τροποποίηση 
άρθρου 300 του ν. 4738/2020
Άρθρο 55 Παράταση υπαγωγής στον υπερμειωμένο 
συντελεστή Φ.Π.Α. ειδών ατομικής υγιεινής και προ-
στασίας- Τροποποίηση παρ. 2 του άρθρου πρώτου της 
20.03.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4129 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Άρθρο 56 Παράταση υπαγωγής στον υπερμειωμένο 
συντελεστή Φ.Π.Α. για τα φίλτρα και τις γραμμές αιμο-
κάθαρσης, αιμοδιήθησης, αιμοδιαδιήθησης και πλασμα-
φαίρεσης - Τροποποίηση παρ. 47 Κεφαλαίου Α, «ΑΓ ΑΘΑ», 
του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α.
Άρθρο 57 Παράταση ισχύος μειωμένων συντελεστών 
Φ.Π.Α. για την εισαγωγή αντικειμένων τέχνης και τις πα-
ραδόσεις αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας - Τροποποί-
ηση άρθρου 299 του ν. 4738/2020
Άρθρο 58 Απαλλαγή από το τέλος επιτηδεύματος καλ-
λιτεχνών και χειροτεχνών - Προσθήκη παρ. 10 στο άρθρο 
31 του ν. 3986/2011
Άρθρο 59 Επιδότηση καλλιτεχνών και χειροτεχνών
Άρθρο 60 Παράταση υποβολής αιτήσεων και λει-
τουργίας Επιτροπής Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών 
Διαφορών - Τροποποίηση παρ. 3 και 6 άρθρου 16 του 
ν. 4714/2020
Άρθρο 61 Κατηγορίες τυχερών παιγνίων που υπο-
βάλλονται σε φόρο  - Τροποποίηση άρθρου 58 του 
ν. 2961/2001
Άρθρο 62 Συντελεστές φορολογίας κερδών από τυχε-
ρά παίγνια - Τροποποίηση άρθρου 60 του ν. 2961/2001
Άρθρο 63 Προθεσμία υποβολής της δήλωσης - Τρο-
ποποίηση άρθρου 92 του ν. 2961/2001
Άρθρο 64 Παράταση προθεσμίας αποστολής Απολο-
γισμού, Ισολογισμού και Λοιπών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και Διαδήλωσης οικονομικού έτους 2021 
από και προς το Ελεγκτικό Συνέδριο και εισαγωγής αυ-
τών στη Βουλή των Ελλήνων
Άρθρο 65 Δυνατότητα αποσπάσεων εντός της Ανεξάρ-
τητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων για την κάλυψη επιτα-κτικών υπηρεσιακών αναγκών - Προσθήκη παρ. 4Α στο άρθρο 25 του ν. 4389/2016
ΜΕΡΟΣ Η’ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣΆρθρο 66 Ορισμός Ενδιάμεσων Φορέων - Τροποποί-
ηση παρ. 7 άρθρου 13 του ν. 4314/2014
Άρθρο 67 Αναθεώρηση των Τομεακών και Περιφε-
ρειακών Προγραμμάτων (ΤΠΑ/ΠΠΑ) του Εθνικού Προ-
γράμματος Ανάπτυξης λόγω μεταβολής οικονομικών ή άλλων συνθηκών και τροποποίηση στοιχείων των ΤΠΑ/ΠΠΑ - Τροποποίηση άρθρου 128 του ν. 4635/2019
Άρθρο 68 Αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο 
της ενίσχυσης που καταβάλλ εται στο πλαίσιο της δράσης 
«Έκτακτη επιχορήγηση σε επιχειρήσεις που έχουν πληγεί 
από την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τις 
διεθνείς κυρώσεις που επιβλήθηκαν»
Άρθρο 69 Επιτροπή Επιλογής Υποψηφίων Εισηγητών 
και μελών της Επιτροπής Ανταγωνισμού - Τροποποίηση 
παρ. 3 άρθρου 12 του ν. 3959/2011
Άρθρο 70 Άσκηση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων ΔΙ.Μ.Ε.Α. - 
Προσθήκη παρ. 1Α στο άρθρο 13 του ν. 4712/2020
Άρθρο 71 Ενισχύσεις σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
-Τροποποίηση άρθρου 30 του ν. 4887/2022
Άρθρο 72 Υπαγόμενα επενδυτικά σχέδια - Τροποποί-
ηση παρ. 1 άρθρου 66 του ν. 4887/2022
Άρθρο 73 Ρυθμίσεις θεμάτων εκκρεμών επενδυτικών 
σχεδίων εξαιτίας μεταφοράς αρμοδιότητας εξέτασης 
μεταξύ των υπηρεσιών του Υπουργείου Ανάπτυξης και ΕπενδύσεωνΆρθρο 74 Συμβάσεις Σύμπραξης του ν. 3389/2005 για 
την υλοποίηση έργων διαχείρισης απορριμμάτων αρμο-
διότητας Φο.Δ.Σ.Α. - Προσθήκη παρ. 3α στο άρθρο 246 
του ν. 4555/2018
Άρθρο 75 Παράταση συμβάσεων ανάθεσης και υπεκ-
μίσθωσης συγκοινωνιακού έργου κατά την παρ. 3 άρ-
θρου 54 του ν. 4568/2018
Άρθρο 76 Ρύθμιση αντιλογισμού του Κλάδου Ελε-
γκτών Εναέριας Κυκλοφορίας
Άρθρο 77 Κίνητρο εκπλήρωσης στοχοθεσίας Ελεγκτών 
Εναέριας Κυκλοφορίας ετών 2022 και 2023
Άρθρο 78 Παράταση αναστολής πληρωμών, συμ-
ψηφισμού και διαδικασιών είσπραξης χρεών του Ορ-
γανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Ο.Σ.Ε.) έναντι του 
Δημοσίου που προέρχονται από καταπτώσεις εγγυή-
σεων δανείων
Άρθρο 79 Έκτακτα και επείγοντα μέτρα για την προ-
στασία των θέσεων εργασίας σε επιχειρήσεις που δρα-
στηριοποιούνται στον κλάδο της γουνοποιίας και οι 
οποίες πλήττονται από τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία
Άρθρο 80 Λιμενικά έργα - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 
9 του ν. 4404/2016
Άρθρο 81 Επιχορήγηση μεταφορικού κόστους και 
κόστους δημοσιογραφικού χάρτου των εκδοτικών επι-χειρήσεων
ΜΕΡΟΣ Θ’ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 82 Έναρξη ισχύος
ΜΕΡΟΣ Α’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ 
ΤΗΣ ΠΑΡ . 5 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 1 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 
(ΕΕ) 2017/952 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 29ης ΜΑΪΟΥ 2017 ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2016/1164 ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΑΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΒΡΙΔΙΚΩΝ 
ΜΕΣΩΝ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ 
ΠΑΡΑΓΡΑΦΩΝ ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ 66Β ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η ενσωμάτωση στην ελλη-
νική νομοθεσία της παρ. 5 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2017/952 του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 2017 για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/1164 όσον αφορά 
τις ασυμφωνίες στη μεταχείριση υβριδικών μέσων με τρί-
τες χώρες (L 144), προκειμένου να θεσπιστούν κανόνες 
για την εξουδετέρωση των ασυμφωνιών στη μεταχείριση 
αντίστροφων υβριδικών μέσων.
Άρθρο 2
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος είναι η θέσπιση κανόνων 
για την εξουδετέρωση των ασυμφωνιών στη μεταχείρι-ση αντίστροφων υβριδικών μέσων με τρίτες χώρες που 
οφείλονται στην αλληλεπίδραση μεταξύ των συστημά-των φορολόγησης εταιρειών των κρατών μελών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4130 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Άρθρο 3
Ασυμφωνίες στη μεταχείριση αντίστροφων 
υβριδικών μέσων - Προσθήκη παρ. 10 και 
11 στο άρθρο 66Β του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος
(παρ. 5 άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2017/952)
Στο άρθρο 66Β του ν. 4172/2013 (Α’ 167) προστίθενται 
παρ. 10 και 11 ως εξής:
«10. Εάν μία ή περισσότερες συνδεδεμένες επιχειρή-
σεις κατά την έννοια της παρ. 3, οι οποίες δεν έχουν φο-
ρολογική κατοικία στην Ελλάδα και διατηρούν συνολικά 
άμεσο ή έμμεσο συμφέρον σε ποσοστό πενήντα τοις 
εκατό (50%) ή και άνω των δικαιωμάτων ψήφου, των 
τόκων του κεφαλαίου ή του μεριδίου στα κέρδη μιας 
υβριδικής οντότητας που έχει συσταθεί ή είναι εγκατε-στημένη στην Ελλάδα, βρίσκονται σε δικαιοδοσία ή δι-καιοδοσίες που αντιμετωπίζουν την υβριδική οντότητα ως υποκείμενη σε φόρο στην Ελλάδα, τότε η υβριδική 
οντότητα θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδος και 
φορολογείται για το εισόδημά της στο μέτρο που το εν 
λόγω εισόδημα δεν φορολογείται διαφορετικά δυνάμει 
της ελληνικής νομοθεσίας ή της νομοθεσίας οποιασδή-
ποτε άλλης δικαιοδοσίας.
11. Η παρ. 10 δεν εφαρμόζεται σε οργανισμούς συλ-
λογικών επενδύσεων. Για τους σκοπούς του παρόντος 
άρθρου, ως «οργανισμός συλλογικών επενδύσεων» 
νοείται ο επενδυτικός οργανισμός ή η εταιρεία ευρείας 
συμμετοχής μετόχων που διατηρεί ένα διαφοροποι-ημένο χαρτοφυλάκιο κινητών αξιών και διέπεται από 
κανονισμό προστασίας του επενδυτή στη χώρα όπου ο 
οργανισμός ή η εταιρεία είναι εγκατεστημένα.»
ΜΕΡΟΣ Β’
ΚΥΡΩΣΗ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΕΥΡΕΟΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΚΑΖΙΝΟ (ΕΚΑΖ) ΕΥΡΕΟΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΟΛΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ
Άρθρο 4
Κύρωση Σύμβασης
1. Κυρώνεται και αποκτά ισχύ νόμου η Σύμβαση Παρα-
χώρησης Άδειας Λειτουργίας Επιχείρησης Καζίνο (ΕΚΑΖ) 
ευρέος φάσματος δραστηριοτή των στον Μητροπολιτικό 
Πόλο Ελληνικού - Αγίου Κοσμά μαζί με την προσαρτώμε-
νη σε αυτή σύνοψη χρηματοοικονομικού μοντέλου, που 
υπογράφηκε στην Αθήνα την 8η.6.2022 μεταξύ αφενός 
του Ελληνικού Δημοσίου και αφετέρου της εταιρείας με 
την επωνυμία «ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΖΙΝΟ ΕΥΡΕΟΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣ 
ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και τον διακριτικό 
τίτλο «ΕΚΑΖ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ Α.Ε.», το πρωτότυπο κείμενο 
της οποίας στην ελληνική και στην αγγλική γλώσσα 
ακολουθεί, μαζί με την προσαρτώμενη σε αυτή σύνοψη χρηματοοικονομικού μοντέλου, ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4131 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4132 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4133 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4134 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4135 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4136 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4137 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4138 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4139 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4140 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4141 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4142 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4143 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4144 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4145 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4146 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4147 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4148 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4149 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4150 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4151 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4152 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4153 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4154 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4155 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4156 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4157 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4158 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4159 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4160 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4161 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4162 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4163 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4164 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4165 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4166 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4167 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4168 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4169 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4170 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4171 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4172 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4173 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4174 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4175 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4176 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4177 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4178 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4179 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4180 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4181 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4182 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4183 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4184 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4185 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4186 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4187 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4188 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4189 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4190 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4191 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4192 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4193 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4194 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4195 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4196 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4197 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4198 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4199 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4200 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4201 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4202 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4203 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4204 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4205 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4206 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4207 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4208 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4209 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4210 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4211 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4212 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4213 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4214 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4215 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4216 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4217 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4218 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4219 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4220 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4221 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4222 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4223 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4224 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4225 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4226 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4227 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4228 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4229 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4230 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4231 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4232 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4233 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4234 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4235 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4236 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4237 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4238 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4239 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4240 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4241 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4242 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4243 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4244 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4245 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4246 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4247 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4248 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4249 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4250 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4251 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4252 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4253 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4254 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4255 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4256 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4257 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4258 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4259 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4260 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4261 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4262 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4263 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4264 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4265 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4266 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4267 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4268 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4269 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4270 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4271 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4272 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4273 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4274 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4275 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4276 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4277 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4278 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4279 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4280 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4281 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4282 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4283 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4284 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4285 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4286 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4287 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4288 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4289 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4290 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4291 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4292 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4293 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4294 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4295 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4296 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4297 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4298 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4299 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4300 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4301 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4302 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4303 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4304 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4305 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4306 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4307 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4308 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4309 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4310 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4311 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4312 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4313 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4314 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4315 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4316 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4317 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4318 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4319 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4320 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4321 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4322 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4323 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4324 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4325 Τεύχος A’ 126/30.06.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4326 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
2. Το παρόν άρθρο και η Σύμβαση που κυρώνεται με 
αυτό αποτελούν διατάξεις ειδικότερες και κατισχύουν 
κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης, που περιέχει ρυθμί-
σεις αντίθετες με αυτές, η δε Σύμβαση ισχύει από την 
8η.6.2022, ήτοι την ημερομηνία της υπογραφής της, 
σύμφωνα με όσα ειδικότερα προβλέπονται στο άρθρο 
3 της Σύμβασης.
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ, ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ 
ΠΡΟΟΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚ ΝΕΟΥ 
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΑΥΠΗΓΕΙΩΝ ΣΚΑΡΑΜΑΓΚΑ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ 
ΝΑΥΠΗΓΙΑΣ
Άρθρο 5
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η αξιοποίηση, η βιώσιμη 
ανάπτυξη και η εκ νέου λειτουργία των Ναυπηγείων Σκα-
ραμαγκά και ιδίως:
α. Η συμβολή στην επίτευξη των εθνικών αναπτυξι-
ακών στόχων με έμφαση στην καινοτομία και την εξω-
στρέφεια.
β. Η προώθηση και η εφαρμογή νέων προγραμμάτων 
ανάπτυξης, με σκοπό την προσέλκυση και τη στήριξη 
περαιτέρω επενδύσεων σε εθνικό επίπεδο και στο μη-τροπολιτικό επίπεδο της πρωτεύουσας.
γ. Η αναγέννηση, η ενίσχυση και η προώθηση της ελ-
ληνικής ναυτιλίας, καθώς και η ανάδειξη της χώρας σε 
κομβικό σημείο για τη ναυπήγηση πλοίων και παντός εί-
δους πλωτών ναυπηγημάτων, στην ευρύτερη περιοχή της 
Μεσογείου με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της.
δ. Η ενίσχυση της εθνικής άμυνας και ασφάλειας και η 
αξιοποίηση της στρατηγικής θέσης της χώρας, με σκο-
πό την εξασφάλιση της αυτάρκειας της χώρας και την 
προοπτική ενίσχυσης της στρατηγικής συνεργασίας με τους συμμάχους της.
ε. Ο περιβαλλοντικός και ενεργειακός εκσυγχρονισμός 
της παροχής υπηρεσιών ναυπή γησης και άλλων παρα-
γωγικών δραστηριοτήτων, με στόχο τη δημιουργία ενός 
βιώσιμου και πρωτοπόρου μοντέλου λειτουργίας των 
Ναυπηγείων Σκαραμαγκά.
στ. Η προαγωγή της κοινωνικής συνοχής, η ενίσχυση 
της απασχόλησης και η άρση των κοινωνικών ανισοτή-των σε εθνικό και ενδοπεριφερειακό επίπεδο.
ζ. Η επίσπευση της πλήρους εκ νέου λειτουργίας των 
Ναυπηγείων Σκαραμαγκά και η διατήρηση της διαρ-
κούς λειτουργίας τους, με παράλληλη εξασφάλιση της 
υλοποίησης σημαντικού επενδυτικού σχεδίου για τον 
εκσυγχρονισμό, την αναδιάρθρωση και την επέκταση 
των Ναυπηγείων σε άλλα πεδία δραστηριοτήτων, ώστε αυτά να αποτελέσουν πρότυπο πράσινης ναυπηγίας σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Άρθρο 6
Υπαγωγή στο καθεστώς στρατηγικής 
επένδυσης ταχείας αδειοδότησης
1. Το επενδυτικό σχέδιο για την αξιοποίηση και τη βι-
ώσιμη ανάπτυξη και λειτουργία των Ναυπηγείων Σκα-ραμαγκά συνιστά στρατηγική επένδυση ειδικής μορ-
φής, η οποία εντάσσεται αυτοδίκαια στις ρυθμίσεις του 
ν. 4864/2021 (Α’ 237) και υλοποιείται τηρουμένων των 
κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, 
με την έκδοση του διατάγματος του άρθρου 7 του πα-
ρόντος, η πραγματοποιούμενη επένδυση δύναται να 
κάνει χρήση της ταχείας αδειοδότησης του άρθρου 9 του 
ν. 4864/2021, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Στρατηγικών 
Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσε-
ων, προκειμένου οι αναγκαίες άδειες και εγκρίσεις να 
εκδίδονται κατά απόλυτη χρονική προτεραιότητα και 
σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 
αυτό.
2. Η επένδυση του παρόντος λαμβάνει επιπλέον τα 
κίνητρα της παρ.  1 του άρθρου 8 του ν.  4864/2021, 
καθώς και, διαζευκτικά, ένα από τα κίνητρα της παρ. 2 
του ίδιου άρθρου. Για την αξιοποίηση των υπόλοιπων 
κινήτρων του ν. 4864/2021, ακολουθείται η διαδικασία 
του Κεφαλαίου Δ’ , του Μέρους Α’ του ν. 4864/2021, με 
εξαίρεση τη διαδικασία της παρ. 1 του άρθρου 13 του 
ν. 4864/2021, η οποία παρέλκει. Η αίτηση υποβάλλεται απευθείας στη Γενική Γ ραμματεία Ιδιωτικών Επενδύσε-ων και Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, η οποία διαβι-
βάζει τον εισηγητικό φάκελο στη Συντονιστική Επιτροπή 
Στρατηγικών Επενδύσεων και προετοιμάζει την οικεία 
συνεδρίαση της Διυπουργικής Επιτροπής Στρατηγικών Επενδύσεων κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στις παρ. 2 και 3 του άρθρου 13 του ν. 4864/2021.
3. Στις διατάξεις του παρόντος είναι δυνατή η υπαγωγή 
και άλλων υφιστάμενων ναυπηγικών εγκαταστάσεων, 
η σημασία των οποίων κρίνεται αντίστοιχα σημαντική 
για την εθνική οικονομία, την ανάπτυξη, την εθνική 
άμυνα και ασφάλεια, το περιβάλλον και την κοινωνική 
συνοχή. Για τον σκοπό αυτόν, ο φορέας κάθε επένδυσης 
υποβάλλει σχετικό αίτημα στη Διυπουργική Επιτροπή 
Στρατηγικών Επενδύσεων. Η διαδικασία και τα επιμέ-
ρους δικαιολογητικά για την ολοκλήρωση της υπαγωγής 
αυτής, καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Εθνικής Άμυ-
νας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νη-σιωτικής Πολιτικής.
Άρθρο 7
Καθορισμός γενικού πλαισίου ολοκληρωμένης 
αξιοποίησης, βιώσιμης ανάπτυξης και λειτουργίας των Ναυπηγείων
1. Για τον καθορισμό του γενικού πλαισίου ολοκλη-
ρωμένης ανάπτυξης των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, τα 
οποία συνιστούν βιομηχανική υποδομή μείζονος ση-
μασίας για τη χώρα, καταρτίζεται και εγκρίνεται Σχέδιο 
Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης, με την έκδοση προεδρικού 
διατάγματος, μετά από πρόταση των Υπουργών Ανά-
πτυξης και Επενδύσεων, Οικονομικών, Εθνικής Άμυνας, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιω-
τικής Πολιτικής.
2. Με το Σχέδιο της παρ. 1:
α. οριοθετείται σε χάρτη κλίμακας 1:500 ή 1:1.000 η 
χερσαία και η θαλάσσια έκταση των Ναυπηγείων,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4327 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
β. καθορίζονται τα όρια της χερσαίας και της θαλάσσι-
ας λιμενικής ζώνης, εφόσον αυτό απαιτείται,
γ. ρυθμίζεται το χωρικό καθεστώς των ακινήτων που 
εντάσσονται στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, με τον κα-
θορισμό, ανά τομέα, των επιτρεπόμενων χρήσεων γης και σχετικών κατευθύνσεων σχεδιασμού για τη χερσαία και τη θαλάσσια ζώνη των Ναυπηγείων. Ειδικότερα, με-
ταξύ των χρήσεων αυτών μπορεί να περιλαμβάνονται 
βιοτεχνικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις χαμηλής, 
μέσης και υψηλής όχλησης, επαγγελματικά εργαστήρια, 
διοίκηση, περίθαλψη, εμπόριο και παροχή προσωπικών 
υπηρεσιών, γραφεία, στάθμευση, πρατήρια παροχής 
καυσίμων και ενέργειας, αποθήκες χαμηλής, μέσης και 
υψηλής όχλησης, εγκαταστάσεις εφοδιαστικής, εγκατα-
στάσεις μέσων μαζικής μεταφοράς, τουρισμός - αναψυ-
χή ή τουριστικοί λιμένες, εγκαταστάσεις ανακύκλωσης 
συσκευασιών και υλικών, εγκαταστάσεις παραγωγής, 
αποθήκευσης και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, ύδρευσης, τηλεπικοινωνιών, και συνα-φείς εγκαταστάσεις, καθώς και εγκαταστάσεις Ανανεώ-
σιμων Πηγών Ενέργειας, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, 
κέντρα δεδομένων και τεχνολογικής υποστήριξης επιχει-
ρήσεων και λοιπές συνοδευτικές δραστηριότητες (Data Centers),
δ. καθορίζονται, ανά τομέα, οι ειδικοί όροι και περιορι-
σμοί δόμησης για την ανέγερση, επέκταση, μετατροπή ή 
μετασκευή κτιρίων και εγκαταστάσεων. Στο πλαίσιο αυτό 
χορηγούνται οι αναγκαίες παρεκκλίσεις από τις γενικώς ισχύουσες πολεοδομικές διατάξεις, για την κάλυψη των 
ειδικών αναγκών των ναυπηγικών εγκαταστάσεων κα-
θώς και των συνοδών εγκαταστάσεων,
ε. εγκρίνονται οι περιβαλλοντικές κατευθύνσεις και 
μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος για την ανάπτυξη 
και λειτουργία των Ναυπηγείων και των συνοδών εγκα-
ταστάσεων, καθώς και το σύστημα περιβαλλοντικής 
παρακολούθησης, ύστερα από Στρατηγική Μελέτη Πε-ριβαλλοντικών Επιπτώσεων, η οποία συντάσσεται κατά 
το άρθρο 6 και δημοσιοποιείται κατά το άρθρο 7 της 
κοινής απόφασης υπ’ αρ. 107017/2006 των Υπουργών 
Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροτα-ξίας και Δημοσίων Έργων και του Υφυπουργού Εσωτε-
ρικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης (Β’ 1225),
στ. καθορίζονται οι οριογραμμές των, τυχόν υφιστάμε-
νων εντός της έκτασης των Ναυπηγείων, υδατορεμάτων. 
Τα τυχόν αναγκαία έργα διευθέτησης εγκρίνονται στο 
στάδιο της χωροθέτησης του σχεδίου, όπως περιγρά-
φεται στην παρ. 1 του άρθρου 8,
ζ. καθορίζεται κάθε άλλο μέτρο, όρος ή περιορισμός 
που επιβάλλεται για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη της 
ευρύτερης περιοχής των Ναυπηγείων.
3. Με το ίδιο Σχέδιο καθορίζονται επιπλέον οι ειδικό-
τεροι όροι, περιορισμοί και προϋποθέσεις για την πραγ-
ματοποίηση της επένδυσης, όπως ιδίως:
α. το ελάχιστο ύψος της επένδυσης, οι πηγές και οι κατ’ 
αρχήν φορείς χρηματοδότησης της νέας επένδυσης. Στο 
ύψος της επένδυσης προσμετράται υποχρεωτικά η αξία 
απόκτησης της έκτασης των Ναυπηγείων,
β. η υποχρέωση του φορέα υλοποίησης της επένδυσης 
να δημιουργήσει συγκεκριμένο ελάχιστο αριθμό θέσεων εργασίας, ιδίως σε τομείς ανάπτυξης και καινοτομίας, 
καθώς και η υποχρέωση διατήρησης των θέσεων αυτών 
για διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών από την υλο-ποίηση της επένδυσης για την ανάπτυξη και λειτουργία των Ναυπηγείων,
γ. οι όροι και προϋποθέσεις για την αξιοποίηση των 
Ναυπηγείων, τα αντισταθμιστικά οφέλη στην τοπική 
κοινωνία και στο Δημόσιο, πρόγραμμα αποκατάστασης 
του φυσικού περιβάλλοντος στην ευρύτερη περιοχή και 
ανάπτυξη προγραμμάτων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης 
για χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών από 
την υλοποίηση της επένδυσης,
δ. οι κυρώσεις οι οποίες επιβάλλονται, από συγκεκρι-
μένα όργανα και με τήρηση συγκεκριμένης διαδικασίας, 
σε περίπτωση μη τήρησης των όρων υλοποίησης του 
επενδυτικού σχεδίου,
ε. κάθε άλλο μέτρο, όρος, υποχρέωση ή περιορισμός 
που απαιτείται για την επίτευξη της αξιοποίησης και 
πλήρους ανάπτυξης και λειτουργίας των Ναυπηγείων.
4. Για την έγκριση του σχεδίου του παρόντος, ο φο-
ρέας υλοποίησης της επένδυσης υποβάλλει στη Γενική 
Διεύθυνση Στρατηγικών Επενδύσεων του Υπουργείου 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων αίτηση, η οποία συνοδεύεται 
από φάκελο με τα ακόλουθα δικαιολογητικά:
α. Έκθεση στην οποία περιγράφονται και τεκμηρι-
ώνονται οι βασικές επιλογές του Σχεδίου και η οποία 
περιλαμβάνει ενδεικτικά:
αα. Τα χωρικά χαρακτηριστικά των ακινήτων που 
εντάσσονται στα Ναυπηγεία, με αναφορά ιδίως στα 
στοιχεία του φυσικού, πολιτιστικού και δομημένου πε-
ριβάλλοντος, στην υπάρχουσα συγκοινωνιακή υποδομή 
και τις λοιπές εξυπηρετήσεις, στις γειτνιάζουσες χρήσεις 
και δραστηριότητες, καθώς και στη θέση της περιοχής 
στο ευρύτερο μητροπολιτικό συγκρότημα της Αθήνας,
αβ. τα όρια της έκτασης που καταλαμβάνουν τα Ναυ-
πηγεία, τόσο στον χερσαίο όσο και στον θαλάσσιο χώρο, 
τα όρια των ειδικότερων τομέων ανάπτυξης των Ναυ-
πηγείων, τον βασικό χωρικό προορισμό κάθε τομέα, τις 
προτεινόμενες χρήσεις γης και τους προτεινόμενους 
όρους και περιορισμούς δόμησης, τις τυχόν αναγκαίες παρεκκλίσεις, τα αναγκαία έργα εσωτερικής και εξωτε-
ρικής υποδομής, καθώς και τους φορείς και τις φάσεις 
εκτέλεσης και τον τρόπο χρηματοδότησης αυτών,
αγ. τεκμηρίωση της συμβατότητας του προτεινόμενου 
Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης προς τα δεδομέ-
να του υφιστάμενου χωροταξικού σχεδιασμού και προς 
τους ευρύτερους αναπτυξιακούς και δημοσιονομικούς 
στόχους, καθώς και τις αναγκαίες τροποποιήσεις που το 
Σχέδιο επιφέρει στον χωρο ταξικό σχεδιασμό περιφερει-
ακού ή υποκείμενου επιπέδου,
β. Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων 
(ΣΜΠΕ), η οποία συντάσσεται κατά το άρθρο 6 και δη-
μοσιοποιείται κατά το άρθρο 7 της κοινής υπουργικής 
απόφασης 107017/2006. Ως αρμόδια αρχή για τις ανά-
γκες εφαρμογής του παρόντος νοείται η αρμόδια υπηρε-
σία περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας που ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 4 της 
πιο πάνω κοινής υπουργικής απόφασης. Η αρμόδια αρχή 
διενεργεί κατά απόλυτη προτεραιότητα τη Στρατηγική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4328 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Περιβαλλοντική Εκτίμηση για το Σχέδιο Ολοκληρωμένης 
Ανάπτυξης. Οι αρμόδιοι φορείς διατυπώνουν τις γνώμες 
τους κατά απόλυτη χρονική προτεραιότητα και με ειδική 
τεκμηρίωση,
γ. τεχνική έκθεση, που συνοδεύεται από υδρολογικά, 
υδραυλικά και περιβαλλοντικά στοιχεία ή μελέτες βά-
σει των οποίων προτείνονται οι οριογραμμές των τυχόν 
υφιστάμενων ή υπό ανασύσταση υδατορεμάτων στο 
τοπογραφικό διάγραμμα ή διαγράμματα της περ. δ’ ,
δ. τοπογραφικό διάγραμμα ή τοπογραφικά διαγράμ-
ματα της όλης έκτασης σε κλίμακα 1:5.000 ή σε άλλη 
κατάλληλη κλίμακα, με συντεταγμένες κορυφών, βασι-
ζόμενες στο Εθνικό Γεωδαιτικό Σύστημα Αναφοράς ΕΓΣΑ 
’87, όπως αυτό ισχύει, στα οποία αποτυπώνονται ιδίως:
δα. οι διαστάσεις, το εμβαδό και τα όρια του ακινήτου, 
τα όρια αιγιαλού παραλίας και παλαιού αιγιαλού, καθώς 
και της θαλάσσιας ζώνης που αξιοποιούν τα Ναυπηγεία,
δβ. οι επιμέρους τομείς ανάπτυξης και οι επιτρεπόμε-
νες εντός εκάστου τομέα χρήσεις γης και όροι και περι-ορισμοί δόμησης,
δγ. τα υφιστάμενα κτίσματα και εγκαταστάσεις, τα 
οποία προτείνεται να διατηρηθούν, συνυπολογιζόμε-
να στην προτεινόμενη ανά τομέα μέγιστη δόμηση και 
εκμετάλλευση,
δδ. τυχόν υφιστάμενα ή υπό ανασύσταση υδατορέ-
ματα, όπως ιδίως ρέματα που έχουν καλυφθεί, και οι 
προτεινόμενες οριογραμμές αυτών,
δε. τα υφιστάμενα και προτεινόμενα έργα εσωτερικής 
και εξωτερικής υποδομής και, ιδίως, οι δρόμοι προσπέ-
λασης, το πλάτος και οι χαρακτηρισμοί αυτών, καθώς 
και τα λιμενικά έργα,
ε. το πρόγραμμα ανάπτυξης κατά φάσεις εκτέλεσης, 
συνοδευόμενο από χρονοδιάγραμμα και υπόδειξη των 
έργων και εγκαταστάσεων που θα πραγματοποιηθούν 
ανά φάση,
στ. κάθε άλλη μελέτη, έκθεση, διάγραμμα ή άλλο στοι-
χείο που τυχόν απαιτείται για την περιγραφή και τεκμη-
ρίωση των ρυθμίσεων της παρ. 2.
5. Τα δικαιολογητικά της παρ. 4 είναι δυνατόν να κα-
τατίθενται σε απόρρητη και μη εμπιστευτική εκδοχή, 
εφόσον περιλαμβάνονται στοιχεία που αφορούν σε 
στρατιωτικά απόρρητα ή θέματα εθνικής άμυνας και 
ασφάλειας. Στην περίπτωση αυτή, η δημοσιοποίηση των 
στοιχείων, με εξαίρεση τη διαδικασία επεξεργασίας από 
το Συμβούλιο της Επικρατείας, περιλαμβάνει αποκλει-
στικά τη μη εμπιστευτική εκδοχή των δικαιολογητικών.
6. Για την έκδοση του προεδρικού διατάγματος του πα-
ρόντος απαιτείται η προηγούμενη εισήγηση του Κεντρι-
κού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβη-
τήσεων που προβλέπεται στο άρθρο 24 του ν. 4495/2017 
(Α’ 167), καθώς και του Κεντρικού Συμβουλίου Διοίκησης 
για την Αξιοποίηση της Δημόσιας Περιουσίας που προ-βλέπεται στο άρθρο 16 του ν. 3986/2011 (Α’ 152).
7. Η αναθεώρηση του Σχεδίου επιτρέπεται μόνον εφό-
σον τηρηθεί η διαδικασία που προβλέπεται από τις δια-
τάξεις του παρόντος. Κατ’ εξαίρεση, με αποφάσεις των 
Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, 
Εθνικής Άμυνας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυ-τιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ύστερα από εισήγηση του Κεντρικού Συμβουλίου Διοίκησης για την Αξιοποίη-
ση της Δημόσιας Περιουσίας, καθώς και του Κεντρικού 
Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσε-
ων, όπου απαιτείται, μπορεί να επέρχονται μεμονωμένες 
και μη ουσιώδεις τροποπ οιήσεις στο πιο πάνω Σχέδιο, 
στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων εκάστου Υπουργού. Οι 
αποφάσεις αυτές εκδίδονται εντός δύο (2) μηνών από 
την υποβολή πλήρους φακέλου, μετά από τήρηση της 
διαδικασίας του άρθρου 5 της κοινής υπουργικής από-φασης 107017/2006.
8. Αρμόδιο για τη σύνταξη του προεδρικού διατάγ-
ματος της παρ. 1, είναι το Τμήμα Ειδικών Σχεδίων Χωρι-
κής Ανάπτυξης Στρατηγικών Επενδύσεων, της Γενικής 
Διεύθυνσης Στρατηγικών Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων.
Άρθρο 8
Εξειδίκευση και εφαρμογή επενδυτικού 
σχεδίου και έγκριση επιμέρους έργων για τη βιώσιμη ανάπτυξη και λειτουργία των Ναυπηγείων
1. Για την εξειδίκευση και εφαρμογή του ολοκληρω-
μένου πλαισίου για την υλοποίηση του επενδυτικού 
σχεδίου αξιοποίησης, ανάπτυξης και λειτουργίας των 
Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, εκδίδεται κοινή απόφαση των 
Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Οικονομικών, 
Εθνικής Άμυνας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ναυ-τιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Με την απόφαση αυτή εγκρίνονται τα επιμέρους έργα και επιπλέον:
α. ρυθμίζεται η ακριβής χωροθέτηση των επιμέρους 
εγκαταστάσεων των Ναυπηγείων, εξειδικεύονται οι όροι 
και οι περιορισμοί δόμησης σε επ ιμέρους υποενότητες ή 
οικοδομικά τετράγωνα εντός των τομέων ανάπτυξης που 
έχουν καθοριστεί με το διάταγμα του άρθρου 7,
β. εγκρίνονται οι τυχόν απαιτούμενες προσχώσεις επί 
της θάλασσας και οι χρήσεις αυτών, τα μόνιμα ή προ-
σωρινά έργα, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων 
βυθοκορήσεων, και εγκαταστάσεις που απαιτούνται να πραγματοποιηθούν επί του αιγιαλού και της παραλίας, 
καθώς και επί του συνεχόμενου ή παρακείμενου θαλάσ-
σιου χώρου ή του πυθμένα για την εξυπηρέτηση των 
Ναυπηγείων, καθώς και η ανάληψη από τον φορέα υλο-
ποίησης της επένδυσης της εκτέλεσης των έργων αυτών,
γ. επανακαθορίζονται τα όρια του αιγιαλού και της 
παραλίας, όπου απαιτείται, και εγκρίνεται η κατασκευή 
επιμέρους έργων εσωτερικής ή εξωτερικής υποδομής 
και ιδίως των λιμενικών έργων,
δ. εγκρίνονται οι περιβαλλοντικοί όροι των έργων και 
των δραστηριοτήτων που απαιτούνται για την οργά-
νωση και τη λειτουργία των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, 
ύστερα από υποβολή Μελέτης Περιβαλλοντικών Επι-
πτώσεων και την τήρηση της διαδικασίας που ορίζεται 
στις παρ. 2β και 3 του άρθρου 3 του ν. 4014/2011 (Α’ 209),
ε. παραχωρείται στον φορέα υλοποίησης της επέν-
δυσης το δικαίωμα χρήσης του αιγιαλού και της παρα-λίας, καθώς και του παλαιού αιγιαλού και της αναγκαίας 
προκείμενης θαλάσσιας ζώνης για την εξυπηρέτηση των 
Ναυπηγείων, με τον καθορισμό αντίστοιχου ανταλλάγ-ματος, σύμφωνα με τις ειδικότερες διατάξεις του παρό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4329 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
ντος κατά παρέκκλιση του άρθρου 5 του ν. 4864/2021 
(Α’ 237).
2. Για την εξειδίκευση και εφαρμογή του Σχεδίου 
Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης και για τυχόν διευθέτηση 
υδατορεμάτων, ο φορέας υλοποίησης της επένδυσης 
υποβάλλει στη Γενική Διεύθυνση Στρατηγικών Επενδύ-
σεων του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων αίτη-
ση, η οποία συνοδεύεται από φάκελο με τα ακόλουθα 
δικαιολογητικά:
α. Αναλυτική έκθεση ανάπτυξης και τεκμηρίωσης για 
την εξειδίκευση και εφαρμογή του Σχεδίου σε κάθε το-
μέα ανάπτυξης, καθώς και στις ζώνες αιγιαλού και παρα-
λίας και στην αναγκαία, συνεχόμενη θαλάσσια έκταση.
β. Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η 
οποία συντάσσεται και δημοσιοποιείται κατά τα οριζό-
μενα στο Κεφάλαιο Α’ του ν. 4014/2011. Η αρμόδια αρχή 
διενεργεί κατά απόλυτη προτεραιότητα την περιβαλ-
λοντική εκτίμηση με βάση τη ΜΠΕ. Οι αρμόδιοι φορείς 
διατυπώνουν τις γνώμες τους κατά απόλυτη χρονική 
προτεραιότητα και με ειδική τεκμηρίωση.
γ. Τοπογραφικό διάγραμμα ή τοπογραφικά διαγράμ-
ματα της όλης έκτασης σε κλίμακα 1:5.000 ή σε άλλη 
κατάλληλη κλίμακα, με συντεταγμένες κορυφών, βα-
σιζόμενες στο Εθνικό Γεωδαιτικό Σύστημα Αναφοράς 
ΕΓΣΑ ’87, όπως αυτό ισχύει, στα οποία αποτυπώνονται 
τα επιμέρους έργα, εγκαταστάσεις, κτίρια, δίκτυα και 
υποδομές για τον εκσυγχρονισμό, την επέκταση και επα-
ναλειτουργία των Ναυπηγείων και των συνοδών αυτών εγκαταστάσεων και έργων, καθώς και τα όρια αιγιαλού παραλίας και παλαιού αιγιαλού.
δ. Άλλες απαιτούμενες εξειδικευμένες μελέτες, για θέ-
ματα όπως διευθέτησης υδατορεμάτων.
3. Η απόφαση του παρόντος εκδίδεται κατά απόλυτη 
χρονική προτεραιότητα και, πάντως, μέσα σε διάστημα ενός (1) έτους από την έκδοση του προεδρικού διατάγ-
ματος του άρθρου 7.
4. Για την έγκριση της παραχώρησης του αιγιαλού και 
της παραλίας και της αναγκαίας, συνεχόμενης θαλάσσιας 
έκτασης και τον καθορισμό σχετικού ανταλλάγματος, τα 
δικαιολογητικά της παρ. 2 αξιολογούνται από τη Γενική 
Διεύθυνση Στρατηγικών Επενδύσεων του Υπουργείου 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, η οποία ζητεί τη γνώμη ή 
συνδρομή της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας. Ακο-
λούθως, η ίδια Γενική Διεύθυνση υποβάλλει σχετική 
πρόταση προς το Κεντρικό Συμβούλιο Διοίκησης για 
την Αξιοποίηση της Δημόσιας Περιουσίας, προκειμένου 
το τελευταίο να διαμορφώσει αντίστοιχα την εισήγησή 
του, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 5. Για τον υπο-
λογισμό του ανταλλάγματος συνεκτιμάται η αξία των 
λιμενικών έργων, τα οποία παραμένουν στην ιδιοκτησία 
του ελληνικού Δημοσίου, καθώς και συγκριτικά στοι-
χεία, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης προώθησης 
της καινοτομίας και της ναυπηγίας στη χώρα. Το τίμη-
μα αντιστοιχεί σε όρους αγοράς, λαμβανομένης υπόψη 
της αποτίμησης του ανταλλάγματος παραχώρησης από 
ανεξάρτητο εκτιμητή. Η παραχώρηση διενεργείται για 
τουλάχιστον σαράντα (40) έτη, με δυνατότητα υπό όρους 
παράτασης. Για το αντάλλαγμα προβλέπεται μηχανισμός 
αναπροσαρμογής ανά πέντε (5) έτη.5. Για την έκδοση της κοινής υπουργικής απόφασης 
του παρόντος απαιτείται η προηγούμενη εισήγηση του 
Κεντρικού Συμβουλίου Διοίκησης για την Αξιοποίηση της 
Δημόσιας Περιουσίας που προβλέπεται στο άρθρο 16 
του ν. 3986/2011 (Α’ 152), καθώς και του Κεντρικού Συμ-
βουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων 
που προβλέπεται στο άρθρο 24 του ν. 4495/2017 (Α’ 167).
6. Εφόσον υποβληθούν τα δικαιολογητικά της παρ. 2 
του παρόντος, είναι δυνατή η σωρευτική ρύθμιση του 
συνόλου ή μέρους των ζητημάτων του παρόντος άρ-
θρου με το διάταγμα του άρθρου 7.
7. Η αναθεώρηση της κοινής υπουργικής απόφασης 
της παρ. 1 επιτρέπεται μόνον εφόσον τηρηθεί η διαδικα-
σία που προβλέπεται στο παρόν άρθρο. Κατ’ εξαίρεση, 
με αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυ-
ξης και Επενδύσεων, Εθνικής Άμυνας, Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, 
ύστερα από εισήγηση του Κεντρικού Συμβουλίου Δι-
οίκησης για την Αξιοποίηση της Δημόσιας Περιουσίας, 
καθώς και του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών 
Θεμάτων και Αμφισβητήσεων, όπου απαιτείται, μπορεί 
να επέρχονται μεμονωμένες και μη ουσιώδεις τροπο-
ποιήσεις στην πιο πάνω κοινή απόφαση, στο πλαίσιο 
των αρμοδιοτήτων εκάστου Υπουργού. Οι αποφάσεις 
αυτές εκδίδονται εντός δύο (2) μηνών από την υποβολή 
πλήρους φακέλου, μετά από τήρηση της διαδικασίας του 
άρθρου 6 του ν. 4014/2011.
Άρθρο 9
Υπαγωγή αυθαιρέτων στις ρυθμίσεις περί τακτοποίησης και έγκριση εργασιών κατεδάφισης
1. Για την ολοκλήρωση της τακτοποίησης των αυθαι-
ρέτων κτιρίων, κατασκευών και χρήσεων που βρίσκο-
νται εντός της έκτασης των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά 
ισχύουν τα ειδικά προβλεπόμενα στις επόμενες παρα-
γράφους κατά παρέκκλιση των άρθρων 86 έως 89 του 
ν. 4495/2017 (Α’ 167).
2. Η περαίωση της δήλωσης για την υπαγωγή στις 
ρυθμίσεις του ν.  4495/2017 προς νομιμοποίηση και 
προς κατεδάφιση, καθώς και η καταβολή του σχετικού 
ενιαίου ειδικού προστίμου λαμβάνουν χώρα μετά την 
έκδοση του προεδρικού διατάγματος του άρθρου 7 και 
της κοινής απόφασης του άρθρου 8 του παρόντος. Μέ-
χρι τότε, επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση η ολοκλήρωση της 
μεταβίβασης των ακινήτων των Ναυπηγείων στον φορέα 
υλοποίησης της επένδυσης, υπό την αίρεση οριστικοποί-
ησης της σχετικής δήλωσης υπαγωγής και καταβολής 
του προβλεπόμενου προστίμου.
3. Για όσες αυθαίρετες κατασκευές και χρήσεις έχει 
γίνει υπαγωγή σε τακτοποίηση πριν την απόκτηση των ακινήτων των Ναυπηγείων από τον φορέα υλοποίησης 
της επένδυσης και δεν παραβιάζουν το καθεστώς δό-
μησης που θεσπίζεται με το διάταγμα του άρθρου 7 του 
παρόντος, ο φορέας δύναται να προβεί στην έκδοση 
άδειας νομιμοποίησης, προ πάσης καταβολής προστί-
μου, υποβάλλοντας τροποποιητικό φάκελο ενώπιον της υπηρεσίας που διαπίστωσε την υπαγωγή. Άδεια νομιμο-
ποίησης εκδίδεται, επίσης, με απόφαση της ίδιας υπη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4330 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
ρεσίας ύστερα από αιτιολογημένη γνώμη του Γενικού 
Επιτελείου Ναυτικού για όσα κτίρια ή κατασκευές έχουν 
υπαχθεί στην τακτοποίηση και συνδέονται, άμεσα ή έμ-
μεσα, με την εξυπηρέτηση σκοπών εθνικής άμυνας και 
ασφάλειας. Ενόσω εκκρεμεί η έκδοση άδειας νομιμο-
ποίησης δεν υπολογίζεται ούτε καταβάλλεται το ενιαίο 
ειδικό πρόστιμο. Κατά τα λοιπά ισχύει το άρθρο 106 του 
ν. 4495/2017.
4. Για όσες αυθαίρετες κατασκευές και χρήσεις υφί-
σταντο επί ακινήτων που βρίσκονταν στην κυριότητα 
της Εταιρείας Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤ.Α.Δ.) Α.Ε. 
έως τη μεταβίβασή τους στον φορέα υλοποίησης της 
επένδυσης είναι δυνατή η υπαγωγή τους στις διατάξεις 
του ν. 4495/2017, σύμφωνα με τα ειδικότερα προβλε-
πόμενα στο άρθρο 8 του ν. 4664/2020 (Α’ 32), χωρίς την 
καταβολή παραβόλου και ενιαίου ειδικού προστίμου. 
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας και Οικονομικών ρυθμίζεται κάθε ειδικότερο 
θέμα σχετικά με τον επιμερισμό των ποσών παραβό-
λων και ενιαίων ειδικών προστίμων σε εισπραττόμενα 
ή μη καταβαλλόμενα με βάση το κριτήριο κυριότητας 
που προαναφέρθηκε, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια 
ως προς τη διαδικασία υπολογισμού και είσπραξης των 
ποσών. Η σχετική δήλωση υπαγωγής είναι κατ’ εξαίρεση 
δυνατό να υποβάλλεται και από τον φορέα υλοποίησης της επένδυσης για λογαριασμό της ΕΤ.Α.Δ. Α.Ε..
5. Κτίρια και εγκαταστάσεις που υπάγονται στο καθε-
στώς τακτοποίησης αυθαιρέτων δύνανται να κατεδα-
φίζονται κατά παρέκκλιση από τις ισχύουσες διατάξεις. 
Για την έκδοση της άδειας κατεδάφισης αρμόδια είναι 
η Κεντρική Υπηρεσία Δόμησης (ΚΥΔΟΜ) του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Μέχρι την έναρξη 
λειτουργίας αυτής αρμόδια είναι η Γενική Διεύθυνση 
Στρατηγικών Επενδύσεων του υπουργείου Ανάπτυξης 
και Επενδύσεων, μετά από σχετικό αίτημα του φορέα 
υλοποίησης της επένδυσης κ αι την προσκόμιση των εξής 
περιοριστικά αναφερόμενων δικαιολογητικών:
α. περιγράμματος των εν λόγω κτιρίων και εγκαταστά-
σεων,
β. τεχνικής έκθεσης μηχανικού, στην οποία περιγρά-
φονται συνοπτικά τα εν λόγω κτίρια και εγκαταστάσεις,
γ. σκαριφηματικής τομής κάτοψης του κτιρίου,
δ. φωτογραφικής αποτύπωσης του κτιρίου,
ε. δηλώσεων ανάθεσης ανάληψης μελετητών/επιβλε-
πόντων,
στ. αποδεικτικών κατάθεσης των απαιτούμενων ει-
σφορών υπέρ του Δημοσίου, του οικείου δήμου και του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης,
ζ. αντιγράφου απόδειξης παροχής υπηρεσιών ή τιμο-
λογίου, που αφορά στην καταβολή της συμφωνηθείσας αμοιβής των μελετητών/επιβλεπόντων μηχανικών, κα-θώς και στον Φόρο Εισοδήματος Μηχανικών αυτής.
6. Οι άδειες κατεδάφισης δύναται να εκδίδονται ενιαίες 
για περισσότερα από ένα κτίρια και εν γένει κτίσματα 
και κατασκευές. Η εκτέλεση των εργασιών κατεδάφισης 
διενεργείται τμηματικά ή ενιαία για περισσότερα από ένα 
κτίρια και εν γένει κτίσματα και κατασκευές και, πάντως, 
ολοκληρώνεται εντός δύο (2) ετών από την έκδοση της κοινής απόφασης του άρθρου 8 του παρόντος.Άρθρο 10
Οικοδομικές άδειες
1. Για όλες τις οικοδομικές εργασίες εντός των Ναυπη-
γείων Σκαραμαγκά απαιτείται η έκδοση άδειας κατά τις 
διατάξεις του ν. 4495/2017 (Α’ 167) και κατά τις ειδικό-
τερες διατάξεις του παρόντος.
2. Οι τυχόν προεγκρίσεις οικοδομικών αδειών, καθώς 
και η θεώρηση όρων και περιορισμών δόμησης και 
σχετικών τοπογραφικών διαγραμμάτων και η έκδοση 
βεβαιώσεων χρήσεων γης, εκδίδονται από την Κεντρική 
Υπηρεσία Δόμησης (ΚΥΔΟΜ) του Υπουργείου Περιβάλ-
λοντος και Ενέργειας. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας της 
ΚΥΔΟΜ, τα ανωτέρω εκδίδονται από τη Γενική Διεύθυν-ση Στρατηγικών Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυ-ξης και Επενδύσεων.
3. Οι αρμοδιότητες της έγκρισης των υψομετρικών 
μελετών οδών για τις εργασίες αυτές ασκούνται από το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Υποδομών και Μετα-φορών. Προς τον σκοπό αυτόν, υποβάλλεται στη Διεύ-
θυνση Οδικών Υποδομών του Υπουργείου Υποδομών 
και Μεταφορών σχετική αίτηση, συνοδευόμενη από:
α. πινακίδες σε κλίμακα 1:500 των πολεοδομικών με-
λετών και των μελετών έγκρισης χωρικής οργάνωσης,
β. διαγράμματα υψομετρικών μελετών σε κλίμακα 
1:1000/1:100 και
γ. τεύχος στοιχείων πολυγωνομετρίας, στοιχείων χω-
ροσταθμικού δικτύου, συντεταγμένων κορυφών οικοδο-
μικών τετραγώνων και αξονοδιασταυρώσεων.
Η έγκριση της υψομετρικής μελέτης παρέχεται εντός 
αποκλειστικής προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την 
υποβολή πλήρους φακέλου. Εφόσον υπάρχει εγκεκριμέ-
νη υψομετρική μελέτη, οι βεβαιώσεις που απαιτούνται 
για την έκδοση της οικοδομικής άδειας, χορηγούνται 
από την υπηρεσία της παρ. 2, εντός πέντε (5) ημερών 
από την υποβολή της αίτησης. Με την πάροδο της προ-
θεσμίας άπρακτης, η βεβαίωση θεωρείται χορηγηθείσα.
4. Οι διατάξεις του ν. 4495/2017 εφαρμόζονται για την 
έκδοση των κάθε είδους οικοδομικών αδειών. Αρμόδια για 
την εφαρμογή, τον έλεγχο και την τήρηση της νομοθεσίας 
είναι η Κεντρική Υπηρεσία Δόμησης (ΚΥΔΟΜ) του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και μέχρι την έναρ-
ξη λειτουργίας αυτής η Γενική Διεύθυνση Στρατηγικών 
Επενδύσεων του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων.
5. Εφόσον απαιτείται, κατά τις κείμενες διατάξεις, 
γνωμοδότηση Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής επί των 
αρχιτεκτονικών μελετών που υποβάλλονται για την έκ-
δοση οικοδομικής άδειας, αυτή παρέχεται από το Κε-
ντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής του άρθρου 13 του 
ν. 4495/2017.
Άρθρο 11
Ρύθμιση ειδικότερων ζητημάτων
1. Κάθε αναγκαία άδεια για την ανάπτυξη και λειτουρ-
γία των εγκαταστάσεων εντός της έκτασης των ναυπη-
γείων εκδίδεται κατά προτεραιότητα, σύμφωνα με τα 
ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 6. Η ειδικότερη διαδι-
κασία, καθώς και τα επιμέρους δικαιολογητικά για την 
έκδοση των αδειών αυτών είναι δυνατό να καθορίζονται 
με το διάταγμα του άρθρου 7.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4331 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
2. Ειδικά για την έκδοση άδειας λειτουργίας, είναι 
δυνατή η σταδιακή ένταξη σε καθεστώς λειτουργίας 
τμημάτων της εγκατάστασης κατά το χρονικό διάστη-
μα εκσυγχρονισμού, αναβάθμισης ή κατασκευής, με 
αντίστοιχη τροποποίηση της άδειας λειτουργίας, όπως αυτή προκύπτει σύμφωνα με όσα ειδικότερα ορίζονται 
στην παρ. 3 του άρθρου 13 του παρόντος και στην παρ. 3 
του άρθρου 8 του ν. 4664/2020 (Α’ 32). Για τον σκοπό 
αυτόν, ο φορέας υλοποίησης της επένδυσης υποβάλλει 
σχετική αίτηση σύμφωνα με όσα ειδικότερα ορίζονται 
κατά την παρ. 1. Η άδεια που εκδίδεται θεωρείται τρο-ποποίηση της αρχικής. Επιτρέπεται και η έκδοση συνο-
λικής νέας άδειας λειτουργίας μετά την ολοκλήρωση του 
επενδυτικού σχεδίου, εφόσον πληρούνται οι όροι του 
διατάγματος και των αποφάσεων των άρθρων 7 και 8 
του παρόντος.
3. Στο πλαίσιο προώθησης της καινοτομίας, λαμβάνε-
ται ειδική μέριμνα για την ελαχιστοποίηση του ενεργει-ακού αποτυπώματος των Ναυπηγείων, μέσα ιδίως από 
την παραγωγή ή αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας από 
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, εναλλακτικά καύσιμα ή 
άλλες πηγές, τόσο στον χερσαίο όσο και στον θαλάσσιο 
χώρο των Ναυπηγείων. Ενόψει αυτού, ο φορέας υλοποίη-
σης της επένδυσης δύναται να υποβάλει ολοκληρωμένο 
σχέδιο ενεργειακής ανασυγκρότησης των Ναυπηγείων 
κατά το στάδιο εξειδίκευσης και εφαρμογής του επενδυ-
τικού σχεδίου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 8. Ο 
σχετικός φάκελος διαβιβάζεται προς γνωμοδότηση στη 
Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), προκειμένου το σχέδιο 
να εγκριθεί συνολικά με τα επιμέρους προβλεπόμενα 
έργα. Η γνώμη της ΡΑΕ δίνεται κατά απόλυτη χρονική 
προτεραιότητα και, πάντως, μετά την άπρακτη πάροδο τριάντα (30) ημερών, θεωρείται ότι έχει δοθεί.
4. Προς τον σκοπό αξιοποίησης και βιώσιμης ανάπτυ-
ξης και λειτουργίας των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, είναι δυνατή η επίσπευση διαδικασιών αναγκαστικής απαλ-λοτρίωσης υπέρ και με δαπάνες του φορέα υλοποίησης 
της επένδυσης, σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα 
στον ν. 2882/2001 (Α’ 17).
Άρθρο 12
Δικαστική και διαιτητική επίλυση διαφορών
1. Αιτήσεις ακύρωσης κατά πράξεων, που εκδίδο-
νται κατ’ εφαρμογή του παρόντος, εκδικάζονται από το 
Συμβούλιο της Επικρατείας. Οι αιτήσεις ακύρωσης του 
πρώτου εδαφίου εισάγονται στο αρμόδιο Τμήμα ή στην 
Ολομέλεια με πράξη του Προέδρου του Δικαστηρίου, με 
την οποία ορίζεται ταχεία δικάσιμος για την εκδίκασή 
τους. Με την ίδια πράξη του Προέδρου του Συμβουλίου 
της Επικρατείας ή του Τμήματος, στο οποίο έχει παρα-πεμφθεί η υπόθεση, τάσσεται στη Διοίκηση προθεσμία, που δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δέκα (10) ημέρες, για 
την αποστολή του φακέλου και την έκθεση των απόψεών 
της. Η μη τήρηση της προθεσμίας αυτής γνωστοποιείται 
από τον Πρόεδρο του Δικαστηρίου ή του οικείου Τμή-ματος στον αρμόδιο Υπουργό.
2. Εφόσον συναινεί ο φορέας υλοποίησης της επένδυ-
σης, κάθε διαφορά με το Δημόσιο παραπέμπεται και επι-
λύεται οριστικώς με διαιτησία, που διεξάγεται σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 1 του Κανονισμού Διαφάνειας 
στις δυνάμει Συνθήκης Διαιτησίες Επενδυτών -Κρατών, 
όπως υιοθετήθηκε το 2013 («UNCITRAL Arbitration Rules 
with new article 1 par. 4, as adopted in 2013, Rules on 
Transparency in Treaty based In vestor-State Arbitration») 
της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για το Διεθνές 
Εμπορικό Δίκαιο. To διαιτητικό δικαστήριο αποτελείται 
από δύο (2) διαιτητές, οι οποίοι ορίζονται αντίστοιχα 
από το Ελληνικό Δημόσιο και τον φορέα υλοποίησης της 
επένδυσης, καθώς και έναν (1) επιδιαιτητή εγνωσμένου 
κύρους, που ορίζεται από τους ανωτέρω διαιτητές.
Άρθρο 13
Μεταβατικές διατάξεις
1. Η υφιστάμενη παραχώρηση του δικαιώματος 
αποκλειστικής χρήσης επί της ζώνης ή τμημάτων της 
ζώνης αιγιαλού, όπως έχει καθορισθεί με την υπ’ αρ. 16301/30.9.1994 απόφαση της Νομάρχη Δυτικής Ατ-τικής (Δ’  1147) έμπροσθεν των εγκαταστάσεων των 
ναυπηγείων Σκαραμαγκά, καθώς και επί του αναγκαίου θαλάσσιου χώρου, παραμένει σε ισχύ μέχρι την έκδοση 
του διατάγματος του άρθρου 7 και της απόφασης του 
άρθρου 8 του παρόντος για την οριστική παραχώρηση 
του αιγιαλού, της παραλίας και του αναγκαίου θαλασσίου 
χώρου. Με την οριστική παραχώρηση που διενεργείται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος υπολογίζεται 
αναδρομικά το αντάλλαγμα, το οποίο καταβάλλεται από 
την ημερομηνία μεταβίβασης των ακινήτων στον φορέα 
υλοποίησης της επένδυσης.
2. Η υφιστάμενη περιβαλλοντική αδειοδότηση των 
εγκαταστάσεων ή τμημάτων των εγκαταστάσεων των 
Ναυπηγείων Σκαραμαγκά παραμένει σε ισχύ τουλάχι-
στον μέχρι την έκδοση της απόφασης του άρθρου 8 
και την περιβαλλοντική αδειοδότηση του συνόλου των έργων, τα οποία εντάσσονται στο πρόγραμμα αξιοποί-
ησης και εκσυγχρονισμού των Ναυπηγείων. Η διαπίστω-
ση παραβάσεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας ή της 
υφιστάμενης περιβαλλοντικής αδειοδότησης σε εγκα-
ταστάσεις που υφίστανται ήδη πριν την απόκτηση της 
κυριότητας των ακινήτων των Ναυπηγείων Σκαραμαγκά 
από τον φορέα υλοποίησης της επένδυσης δεν καταλο-
γίζεται στον φορέα. Σε περίπτωση τέτοιας διαπίστωσης, 
ο φορέας αναλαμβάνει την εκπόνηση ολοκληρωμένου 
προγράμματος αποκατάστασης της περιβαλλοντικής 
ζημίας και καταθέτει σχετική πρόταση που συνοδεύεται 
από τεκμηριωμένη τεχνική έκθεση αποκατάστασης περι-
βαλλοντικής ζημίας στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Με την έγκριση των 
εργασιών αποκατάστασης, ο φορέας υλοποίησης ανα-
λαμβάνει την υποχρέωση έγκαιρης ολοκλήρωσης των 
εργασιών. Το σχετικό κόστος επιβαρύνει τον αντίστοιχο 
δικαιοπάροχο του φορέα υλοποίησης της επένδυσης, 
με βάση το ακίνητο στο οποίο διαπιστώθηκε η ζημία.
3. Η υφιστάμενη άδεια λειτουργίας, σύμφωνα με την 
υπ’ αρ. 120/01/12.7.2001 απόφαση της Νομαρχίας Αθη-
νών για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας (ανανέωση) 
μετά από μηχανολογικό εκσυγχρονισμό του Ναυπηγεί-
ου κατασκευής και επισκευής πλοίων - σκαφών της Α.Ε. 
«Ελληνικά Ναυπηγεία», εξακολουθεί να ισχύει, ειδικά ως 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4332 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
προς τα ναυπηγεία της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου 
(Ε.Τ.Α.Δ. - Α.Ε.). Για τους σκοπούς του παρόντος, η άδεια 
αυτή θεωρείται ότι περιλαμβάνει μόνο την εναπομέ-
νουσα δυναμικότητα, μετά την έκδοση της διαπιστωτι-
κής πράξης, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 479777/11.6.2021 απόφαση του Περιφερειάρχη Αττικής για το ναυπηγείο 
της Εταιρείας Ελληνικά Ναυπηγεία (Ε.Ν.Α.Ε.), χωρίς να 
απαιτείται η υποβολή δικαιολογητικών, ούτε η έκδοση νέας πράξης.
4. Το Σχέδιο του άρθρου 7 του παρόντος εντάσσεται 
στην κατηγορία σχεδίων του άρθρου 8 του ν. 4447/2016 
(Α’ 241). Κατά τα λοιπά, εφαρμόζεται ο ν. 4447/2016, ιδίως 
για την εφαρμογή του σχεδίου.
ΜΕΡΟΣ Δ’
TΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΠΑΛΛΟΤΡΙΩΣΕΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ (Ν. 2882/2001)
Άρθρο 14
Τρόπος κήρυξης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης - Τροποποί ηση περ. γ’ παρ. 1 
και παρ. 3 άρθρου 1 του ν. 2882/2001
1. Στην περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 2882/2001 
(Α’ 17) η λέξη «εποπτεύοντα» αντικαθίσταται από τη λέξη 
«αρμόδιου», προστίθεται η φράση «ανάλογα με τον σκο-
πό της απαλλοτρίωσης», διαγράφεται η φράση «όταν 
κηρύσσεται υπέρ νομικού προσωπικού είτε του Δημο-
σίου είτε ιδιωτικού» και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου, καθώς και 
η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος σε βάρος αυτού 
για δημόσια ωφέλεια, εφόσον επιτρέπεται από τον νόμο, 
κηρύσσεται:
α. Με απόφαση του αρμοδίου Υπουργού, ανάλογα με 
το σκοπό της απαλλοτρίωσης,
β. με απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για 
έργα αρμοδιότητας της οικείας Περιφέρειας, πλην της 
περίπτωσης κατά την οποία η απαλλοτριούμενη έκταση 
βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλεως και είναι μικρότερη των 
δέκα πέντε χιλιάδων (15.000) τετραγωνικών μέτρων για το σύνολο των απαιτήσεων του έργου σε χώρο, οπότε κηρύσσεται με απόφαση του Περιφερειάρχη,
γ. με κοινή απόφαση του αρμόδιου Υπουργού, ανάλο-
γα με τον σκοπό της απαλλοτρίωσης, και του Υπουργού Οικονομικών όταν η δαπάνη της απαλλοτρίωσης βαρύ-νει τις πιστώσεις του Τακτικού Προϋπολογισμού.»
2. Στην παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 2882/2001, στο 
πρώτο εδάφιο η φράση «στο Υπουργείο Οικονομικών» 
αντικαθίσταται από τη φράση «στην κατά τόπο αρμόδια 
Κτηματική Υπηρεσία της Γενικής Γ ραμματείας Φορολογι-
κής Πολιτικής και Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου 
Οικονομικών», η φράση «Επίσης, από ένα (1) αντίτυπο 
αναλογικού και ηλεκτρονικού αρχείου των κτηματολογι-
κών στοιχείων αποστέλλεται εντός της ίδιας προθεσμίας 
από το αρμόδιο όργανο της παραγράφου 1 στην οικεία 
Κτηματική Υπηρεσία της Γενικής Γ ραμματείας Δημόσιας 
Περιουσίας του Υπουργείου Οικονομικών» διαγράφεται, 
τα δύο πρώτα εδάφια συγχωνεύονται και η παρ. 3 δια-μορφώνεται ως εξής:«3. Τα κατά περίπτωση αρμόδια για την κήρυξη της 
απαλλοτρίωσης όργανα της παραγράφου 1, αποστέλλουν 
στην κατά τόπο αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία της Γενικής 
Γ ραμματείας Φορολογικής Πολιτικής και Δημόσιας Περι-
ουσίας του Υπουργείου Οικονομικών, εντός δεκαπέντε 
(15) ημερών από τη δημοσίευση της απόφασης κήρυξης, 
δύο (2) αντίτυπα του οικείου κτηματολογικού πίνακα και 
του διαγράμματος σε αναλογική μορφή και ένα (1) σε 
ηλεκτρονική μορφή, προς γνώση της για τη σύνταξη έκ-
θεσης, εάν υπάρχουν καταγεγραμμένα δικαιώματα του 
Δημοσίου ή του Παλαιού Εκκλησιαστικού Ταμείου (ΠΕΤ) 
επί της απαλλοτριούμενης έκτασης, με την επιφύλαξη των 
διατάξεων του άρθρου 32 του ν. 1473/1984 (Α’ 127) και 
στην οικεία Δασική Υπηρεσία για σύνταξη έκθεσης, εάν 
υπάρχουν δικαιώματα του Δημοσίου επί ακινήτων που 
φέρονται ως ιδιωτικά ή διεκδικούνται από ιδιώτες, ενώ 
εμπίπτουν στο καθεστώς προστασίας του ν. 3208/2003 
(Α’ 303), με βάση τα στοιχε ία που τηρεί. Αμφότερες οι 
υπηρεσίες του προηγούμενου εδαφίου διαβιβάζουν τις 
εκθέσεις τους στην Αρχή που κήρυξε την απαλλοτρίωση 
και στο βαρυνόμενο με τη δαπάνη αυτής, εντός τριμήνου 
από την υποβολή του σχετικού αιτήματος. Οι εκθέσεις 
αυτές δύναται να συντάσσονται και πριν την κήρυξη της 
απαλλοτρίωσης ύστερα από την υποβολή σχετικού αιτή-
ματος του αρμόδιου για την κήρυξη της απαλλοτρίωσης 
οργάνου της παρ. 1 κατά τη σύνταξη του κτηματολογικού 
πίνακα και διαγράμματος, εφόσον έχει οριστικοποιηθεί 
το εύρος της απαλλοτριούμενης έκτασης.»
Άρθρο 15
Προϋποθέσεις κήρυξης αναγκαστικής 
απαλλοτρίωσης - Τροποποίηση παρ. 7 άρθρου 
3 του ν. 2882/2001
Το έβδομο εδάφιο της παρ.  7 του άρθρου 3 του 
ν. 2882/2001 (Α’ 17) τροποποιείται ως προς την πρόβλε-
ψη ανάκλησης της απόφασης κήρυξης της αναγκαστικής 
απαλλοτρίωσης σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης κατά-
θεσης της προβλεπόμενης εγγυητικής επιστολής και η παρ. 7 διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Εφόσον υπόχρεος για την καταβολή της αποζημί-
ωσης είναι το Δημόσιο ή Ν.Π.Δ.Δ., απαιτείται βεβαίωση του αρμόδιου για την έκδοση της πράξης οργάνου για 
το μέγεθος της δαπάνης και τον τρόπο καλύψεώς της, 
με μνεία του αντίστοιχου φορέα και Κωδικού αριθμού 
εξόδου του οικείου προϋπολογισμού από την εγγεγραμ-
μένη πίστωση των οποίων πρόκειται να καλυφθεί η εν 
λόγω δαπάνη. Σε περίπτωση, που δεν έχει εγγραφεί σχε-
τική πίστωση στον προϋπολογισμό ή η εγγεγραμμένη 
έχει εξαντληθεί ή είναι ανεπαρκής, αναγράφεται η κατά 
τα άρθρα 15-18 του Κώδικα Δημοσίου Λογιστικού [ν. 
2362/1995 (Α’ 247)] απόφαση του Υπουργού Οικονο-
μικών για εγγραφή ή μεταφορά πιστώσεως ή, εν πάση 
περιπτώσει, η πηγή από την οποία θα καλυφθεί η σχετική 
δαπάνη. Η βεβαίωση αυτή μνημονεύεται υποχρεωτικά 
στο προοίμιο της πράξης κήρυξης της απαλλοτρίωσης.
Εφόσον υπόχρεος για την καταβολή της αποζημίω-
σης είναι Ν.Π.Ι.Δ. ή φυσικό πρόσωπο, με το έγγραφο που 
απευθύνει στην αρμόδια για την κήρυξη της αναγκα-
στικής απαλλοτρίωσης αρχή και με το οποίο ζητεί την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4333 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
κήρυξη, πρέπει να προσδιορίζει κατά προσέγγιση την 
απαιτούμενη για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης δα-
πάνη και να δηλώνει ρητά την πρόθεση και δυνατότητά του να προβεί στη συντέλεση μέσα στις νόμιμες προθε-
σμίες. Η διάταξη της παρ. 6 του άρθρου 15 εφαρμόζε-
ται και στην περίπτωση αυτήν. Στην πράξη κήρυξης της απαλλοτρίωσης περιέχεται υποχρεωτικά όρος κατά τον 
οποίο ο υπέρ ου πρέπει να καταθέσει σε προθεσμία τριών 
(3) μηνών από την κοινοποίηση της πράξης εγγυητική 
επιστολή αναγνωρισμένου πιστωτικού ιδρύματος για το 
είκοσι τοις εκατό (20%) της προβλεπόμενης δαπάνης. Αν 
η εγγυητική επιστολή δεν κατατεθεί εμπρόθεσμα από τον 
φορέα υπέρ του οποίου είχε κηρυχθεί η απαλλοτρίωση, η απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης 
ανακαλείται με απόφαση του οργάνου που είναι αρμόδιο 
για την κήρυξη σύμφωνα με το την παρ. 1 του άρθρου 1. Αν ο υπέρ ου δεν προβεί στη συντέλεση στις νόμιμες προθεσμίες, η εγγυητική επιστολή καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου και των αναγνωρισμένων δικαιούχων σε πο-σοστό πενήντα τοις εκατό (50%) για τον καθένα».
Άρθρο 16
Μεταγραφή - Συνέπειες συντέλεσης - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 9 του ν. 2882/2001
Στην παρ. 1 του άρθρου 9 του ν. 2882/2001 (Α’ 17), α) 
τροποποιείται το πρώτο εδάφιο ως προς την υποχρέ-
ωση του υπέρ ου η απαλλοτρίωση, αρμόδιου φορέα 
να προβεί στη μεταγραφή της απόφασης κήρυξης στο 
κατά τόπο αρμόδιο υποθηκοφυλακείο και Κτηματολο-γικό Γ ραφείο, προσκομίζοντας και το κτηματολογικό δι-
άγραμμα και τον κτηματολογικό πίνακα της απαλλοτρί-ωσης, β) αντικαθίσταται το δεύτερο εδάφιο και η παρ. 1 
διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Μετά τη συντέλεση της αναγκαστικής απαλλοτρίω-
σης ο υπέρ ου αυτή, ως εκ του σκοπού της απαλλοτρίω-
σης αρμόδιος φορέας, υποχρεούται να ενεργήσει χωρίς 
υπαίτια καθυστέρηση για τη μεταγραφή της απόφασης 
κήρυξης αυτής, στο κατά τόπον αρμόδιο υποθηκοφυ-
λακείο και Κτηματολογικό Γ ραφείο, προσκομίζοντας τα στοιχεία που αποδεικνύουν τη συντέλεση της απαλλο-
τρίωσης, το κτηματολογικό διάγραμμα και τον κτηματο-
λογικό πίνακα της απαλλοτρίωσης, καθώς και αντίγρα-
φο της απόφασης αναγνώρισης δικαιούχων, εφόσον η 
αναγνώριση έχει γίνει με την ίδια απόφαση με την οποία 
καθορίστηκε η αποζημίωση. Σε κάθε περίπτωση ο φο-
ρέας υπέρ του οποίου έχει κηρυχθεί η απαλλοτρίωση 
υποχρεούται να τηρεί αρχείο στο οποίο φυλάσσονται η 
απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, το 
κτηματολογικό διάγραμμα και ο κτηματολογικός πίνακας 
της απαλλοτριούμενης έκτασης.»
Άρθρο 17
Παραγραφή - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 10 
του ν. 2882/2001
Στην παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 2882/2001 (Α’ 17), α) 
στο πρώτο εδάφιο ο χρόνος παραγραφής της αξίωσης 
για την είσπραξη της αποζημίωσης που προσδιορίσθηκε 
προσωρινά ή οριστικά τροποποιείται σε επταετία από τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, β) στο δεύτερο εδάφιο 
η φράση «και την κατάληψη του ακινήτου» διαγράφεται 
και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Η αξίωση για την είσπραξη της αποζημίωσης που 
προσδιορίσθηκε προσωρινά ή οριστικά παραγράφεται 
μετά την παρέλευση επταετίας από τη συντέλεση της 
απαλλοτρίωσης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 7. Εάν η οριστική αποζημίωση καθορισθεί μετά τη συ-
ντέλεση της απαλλοτρίωσης, η αξίωση για την είσπραξη 
της τυχόν διαφοράς μεταξύ οριστικής και προσωρινής 
αποζημίωσης παραγράφεται μετά την παρέλευση πεντα-
ετίας από τη δημοσίευση της απόφασης που καθορίζει την οριστική τιμή.»
Άρθρο 18
Ανάκληση και άρση μη συντελεσμένης αναγκαστικής απαλλοτ ρίωσης - Τροποποίηση 
παρ. 3 άρθρου 11 του ν. 2882/2001
Η παρ. 3 του άρθρου 11 του ν. 2882/2001 (Α’ 17), τρο-
ποποιείται α) στο δεύτερο εδάφιο ως προς την προθε-σμία έκδοσης της βεβαιωτικής πράξης που ορίζεται σε 
έξι (6) μήνες αντί για τέσσερις (4), β) στο τέταρτο εδάφιο 
η φράση «την αρχή που εξέδωσε την απαλλοτριωτική 
απόφαση» αντικαθίσταται από τη φράση «τον υπέρ ου 
η απαλλοτρίωση φορέα» και η προθεσμία υποβολής 
αίτησης και υπεύθυνης δήλωσης για τη διατήρηση της 
απαλλοτρίωσης ορίζεται σε έξι (6) μήνες αντί ενός (1) 
έτους, γ) στο πέμπτο εδάφιο: γα) πριν τη λέξη «αίτημα» 
προστίθεται η λέξη «παραπάνω», γβ) η φράση «την αρχή 
που κήρυξε την απαλλοτρίωση» αντικαθίσταται από τη 
φράση «τον υπέρ ου η απαλλοτρίωση, ως εκ του σκοπού 
της απαλλοτρίωσης αρμόδιο φορέα», γγ) η λέξη «και» 
αντικαθίσταται από τη φράση «ο οποίος» και η παρ. 3 
διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Η αναγκαστική απαλλοτρίωση αίρεται αυτοδικαίως 
εάν δεν συντελεστεί μέσα σε ενάμισι έτος από τη δη-
μοσίευση της απόφασης προσωρινού καθορισμού της 
αποζημίωσης και, σε περίπτωση απευθείας οριστικού 
καθορισμού αυτής, από τη δημοσίευση της σχετικής 
απόφασης. Η αρμόδια για την κήρυξη της απαλλοτρίω-σης αρχή υποχρεούται να εκδώσει μέσα σε έξι (6) μήνες 
από τη λήξη της προθεσμίας του προηγούμενου εδα-
φίου βεβαιωτική πράξη για την επελθούσα αυτοδίκαιη άρση. Η πράξη αυτή δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως.
Εφόσον οι θιγόμενοι ιδιοκτήτες επιθυμούν τη διατή-
ρηση της απαλλοτρίωσης που άρθηκε αυτοδίκαια λόγω 
παρέλευσης της ως άνω δεκαοκτάμηνης προθεσμίας, 
μπορούν να υποβάλλουν αίτηση και υπεύθυνη δήλωση 
μέσα σε προθεσμία έξι (6) μηνών από την παρέλευση 
της προθεσμίας του πρώτου εδαφίου προς τον υπέρ 
ου η απαλλοτρίωση φορέα περί διατήρησης της απαλ-λοτρίωσης και καταβολής της δικαστικά καθορισμένης 
προσωρινής ή οριστικής αποζημίωσης. Αν το παραπάνω 
αίτημα γίνει δεκτό από τον υπέρ ου η απαλλοτρίωση, ως 
εκ του σκοπού της απαλλοτρίωσης αρμόδιο φορέα, ο 
οποίος υποχρεούται στην καταβολή της αποζημίωσης, 
δεν επιτρέπεται ο ανακαθορισμός της αποζημίωσης ή η 
αναζήτηση τόκων υπερημερίας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4334 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Οι διατάξεις του τέταρτου και πέμπτου εδαφίου της 
παρ. 1 εφαρμόζονται και σε απαλλοτριώσεις που έχουν 
κηρυχθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου 
και έχει επέλθει αυτοδίκαιη άρση, λόγω παρέλευσης της 
δεκαοκτάμηνης προθεσμίας.
Κατ’ εξαίρεση των διατάξεων του προηγούμενου εδα-
φίου στις περιπτώσεις που υφίσταται κατάληψη του 
ακινήτου κατά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, ο 
ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει δήλωση διατήρη-
σης της απαλλοτρίωσης μέχρι 31.12.2018 με την προ-
ϋπόθεση ότι δεν έχει παρέλθει διάστημα μεγαλύτερο 
των δέκα (10) ετών από τον χρόνο που έχει επέλθει η 
αυτοδίκαιη άρση αυτής. Στην περίπτωση αυτή η δήλωση 
διατήρησης της απαλλοτρίωσης γίνεται υποχρεωτικά 
αποδεκτή από την αρχή που έχει κηρύξει την απαλλο-
τρίωση, εφαρμοζομένων αναλόγως των διατάξεων του προηγούμενου εδαφίου.»
Άρθρο 19
Ανάκληση συντελεσμένης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης - Τροποποίηση παρ. 3 και 4 άρθρου 12 του ν. 2882/2001
1. Στην παρ. 3 του άρθρου 12 του ν. 2882/2001 (Α’ 17), 
α) στο δεύτερο εδάφιο, αα) στην περ. α’ η φράση «εάν 
η απαλλοτρίωση έχει κηρυχθεί υπέρ του Δημοσίου» 
αντικαθίσταται από τη φράση «εάν η δαπάνη της απαλ-
λοτρίωσης βαρύνει τις πιστώσεις του Τακτικού Προϋ-
πολογισμού», αβ) στην περ. β’ η φράση «με απόφαση 
του υπέρ ου η απαλλοτρίωση σε κάθε άλλη περίπτωση» 
αντικαθίσταται από τη φράση «σε κάθε άλλη περίπτωση, 
με απόφαση του υπέρ ου η απαλλοτρίωση, ως εκ του 
σκοπού αρμόδιου φορέα», β) στο τρίτο εδάφιο επέρχε-ται διόρθωση παροράματος, γ) προστίθεται νέο δέκατο εδάφιο και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Η κατά τις διατάξεις του παρόντος άρθρου ολι-
κή ή μερική ανάκληση της απαλλοτρίωσης, γίνεται με 
απόφαση της Αρχής η οποία την έχει κηρύξει και με την 
διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 1, ύστερα από κατα-
βολή, στο δημόσιο ή άλλο πρόσωπο που βαρύνεται με την δαπάνη της απαλλοτρίωσης, αποζημίωσης ίσης με την αξία του ακινήτου κατά τον χρόνο προσδιορισμού αυτής, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στην παρ. 4.
Ο καθορισμός της καταβλητέας αποζημίωσης γίνε-
ται: α) με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, εάν η 
δαπάνη της απαλλοτρίωσης βαρύνει τις πιστώσεις του 
Τακτικού Προϋπολογισμού και β) σε κάθε άλλη περίπτω-
ση με απόφαση του υπέρ ου η απαλλοτρίωση, ως εκ του 
σκοπού αρμόδιου φορέα.
Για τον καθορισμό του ποσού της αποζημίωσης του 
ακινήτου, γνωμοδοτεί η Επιτροπή της παρ. 1 του άρθρου 
15, ή Ανεξάρτητος Πιστοποιημένος Εκτιμητής κατά την 
κρίση του αρμόδιου φορέα, εντός δύο (2) μηνών από τη 
διαβίβαση του σχετικού φακέλου. Ως κριτήρια για την 
εκτίμηση της αξίας του ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, 
ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο καθορι-σμού της, παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, καθώς και οι δυνατότητες προσόδου του ακινήτου. Η εκτιμώμενη 
αξία του ακινήτου δεν μπορεί να είναι μικρότερη της 
αντικειμενικής του αξίας.Σε περίπτωση διαφωνίας ως προς το ύψος της επιστρε-
πτέας αποζημίωσης, ο οριστικός καθορισμός της γίνεται 
κατόπιν αιτήσεως κάθε ενδιαφερομένου στα αρμόδια 
δικαστήρια κατά τα άρθρα 18 έως 25 του παρόντος, η 
οποία ασκείται εντός εξήντα (60) ημερών, από της κοινο-
ποιήσεως της απόφασης καθορισμού της. Στην περίπτω-
ση αυτή, ο αρμόδιος δικαστής προσδιορίζει δικάσιμο 
προς συζήτηση της αίτησης σε χρόνο όχι βραχύτερο από 
τριάντα (30) ημέρες και όχι μακρότερο από εξήντα (60) 
ημέρες από την κατάθεση της και συγχρόνως διατάσ-
σει να επιδοθεί η αίτηση με την πράξη προσδιορισμού 
δικασίμου, με επιμέλεια του αιτούντος και τουλάχιστον είκοσι (20) ημέρες πριν από την δικάσιμο, σε κάθε ενδι-
αφερόμενο. Κατά τα λοιπά ισχύουν, αναλογικώς εφαρ-μοζόμενα, οι διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 19.
Εάν ο καθ’ ου η απαλλοτρίωση δεν έχει εισπράξει την 
αποζημίωση που έχει παρακατατεθεί ως επιστρεπτέο 
από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, ποσό κα-θορίζεται μόνο το ποσό της αποζημίωσης που έχει πα-ρακατατεθεί χωρίς αναπροσαρμογή.
Η Επιτροπή του άρθρου 15 είναι αρμόδια για τον κα-
θορισμό του ποσού της επιστρεπτέας αποζημίωσης 
ύστερα από αίτηση του αρμόδιου από τον σκοπό της 
απαλλοτρίωσης φορέα.
Επίσης, εάν ο καθ’ ου η απαλλοτρίωση δεν έχει εισπρά-
ξει την αποζημίωση για την οποία έχει εκδοθεί χρηματικό 
ένταλμα πληρωμής κατά το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 7, ως επιστρεπτέο ποσό καθορίζεται μόνο 
το ποσό της αποζημίωσης του οποίου έχει ενταλθεί η 
πληρωμή, χωρίς αναπροσαρμογή.»
2. Στην παρ. 4 του άρθρου 12 του ν. 2882/2001, α) στο 
πρώτο εδάφιο η φράση «Η ανάκληση της απαλλοτρί-
ωσης θεωρείται ότι έχει συντελεσθεί με την εφάπαξ» 
αντικαθίσταται με τη φράση «Μετά την κοινοποίηση της 
απόφασης καθορισμού επιστρεπτέας αποζημίωσης ο 
καθ’ ου προβαίνει στην εφάπαξ», β) στο τρίτο εδάφιο 
μετά τη λέξη «Το υπόλοιπο» προστίθεται η λέξη «ποσο-
στό», γ) στο τέταρτο εδάφιο γα) πριν τη λέξη «δικαιούχο» 
προστίθεται η φράση «στον υπέρ ου η απαλλοτρίωση», 
γβ) πριν τη λέξη «κατάθεση» προστίθεται η λέξη «εμπρό-
θεσμη» και γγ) μετά τη φράση «επιστρεπτέας αποζημίω-
σης», προστίθεται η φράση «οπότε εκδίδεται απόφαση ανάκλησης από την αρμόδια για την κήρυξη της απαλ-
λοτρίωσης αρχή», δ) στο πέμπτο εδάφιο προστίθεται ότι 
«η ανάκληση θεωρείται αυτοδικαίως ματαιωθείσα και τα 
ποσά που κατέβαλε ο αιτών την ανάκληση θεωρούνται 
επιστρεπτέα, ως αχρεωστήτως καταβληθέντα», ε) στο 
έκτο εδάφιο εα) πριν τη λέξη «απαλλοτρίωσης» προστί-
θεται η λέξη «συντελεσμένης», εβ) η λέξη «έκδοση» αντι-
καθίσταται από τη λέξη «κοινοποίηση», εγ) η φράση «με 
την οποία κηρύσσεται ματαιωθείσα η ανάκληση» αντικα-
θίσταται από τη φράση «καθορισμού της επιστρεπτέας αποζημίωσης» και η παρ. 4 διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Μετά την κοινοποίηση της απόφασης καθορισμού 
επιστρεπτέας αποζημίωσης ο καθ’ ου προβαίνει στην 
εφάπαξ παρακατάθεση ποσού ίσου με το τριάντα τοις 
εκατό (30%) της αξίας του ακινήτου που έχει καθορι-
σθεί αρμοδίως, κατά την προηγούμενη παράγραφο στο 
Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με δικαιούχο τον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4335 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
φορέα υπέρ του οποίου έχει συντελεσθεί η απαλλοτρίω-
ση. Το ως άνω ποσοστό παρακατατίθεται εντός τριών (3) 
μηνών από την κοινοποίηση της απόφασης καθορισμού 
της αξίας του ακινήτου από την αρμόδια για την ανά-
κληση της απαλλοτρίωσης αρχή. Το υπόλοιπο ποσοστό 
της επιστρεπτέας αποζημίωσης παρακατατίθεται στο 
Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων σε τέσσερις τριμη-
νιαίες δόσεις. Τα ως άνω ποσά αποδίδονται εκ μέρους 
του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων στον υπέρ 
ου η απαλλοτρίωση δικαιούχο μετά την εμπρόθεσμη 
κατάθεση του συνόλου της επιστρεπτέας αποζημίωσης, 
οπότε εκδίδεται απόφαση ανάκλησης από την αρμόδια 
για την κήρυξη της απαλλοτρίωσης αρχή. Αν οι δόσεις 
δεν παρακατατεθούν εντός του προβλεπόμενου χρόνου, 
η ανάκληση θεωρείται αυτοδικαίως ματαιωθείσα και τα ποσά που κατέβαλε ο αιτών την ανάκληση θεωρούνται 
επιστρεπτέα, ως αχρεωστήτως καταβληθέντα. Νέα αί-
τηση για ανάκληση της συντελεσμένης απαλλοτρίωσης 
δεν δύναται να κατατεθεί πριν την παρέλευση πενταετίας 
από την κοινοποίηση της απόφασης καθορισμού της 
επιστρεπτέας αποζημίωσης.»
Άρθρο 20
Διάδικοι - Τροποποίηση παρ. 6 άρθρου 14 του ν. 2882/2001
Στην παρ. 6 του άρθρου 14 του ν. 2882/2001 (Α’ 17), α) 
στο πρώτο εδάφιο αα) η φράση «αρχή που την κήρυξε» αντικαθίσταται από τη φράση «τον υπέρ ου η απαλλο-
τρίωση ως εκ του σκοπού αυτής αρμόδιο φορέα», αβ) 
ορίζονται τα στοιχεία της απαλλοτρίωσης που τηρούνται 
στον φάκελο, β) το δεύτερο και τρίτο εδάφιο διαγράφο-
νται, δ) στο τελευταίο εδάφιο δα) η φράση «των δικα-
στηρίων» αντικαθίσταται από τη φράση «του εκάστοτε 
αρμόδιου δικαστηρίου», δβ) η φράση «στις παραπάνω 
αρχές» αντικαθίσταται από τη φράση «στον ως άνω αρ-μόδιο φορέα», δγ) η λέξη «ξεχωριστό» διαγράφεται, δδ) η λέξη «αυτό» διαγράφεται και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«6. Για κάθε απαλλοτρίωση τηρείται από τον υπέρ ου 
η απαλλοτρίωση, ως εκ του σκοπού αυτής αρμόδιο φο-
ρέα, ιδιαίτερος φάκελος, στον οποίο καταχωρίζονται όλα 
τα σχετικά με την απαλλοτρίωση στοιχεία, καθώς και 
ο κτηματολογικός πίνακας και το διάγραμμα. Καθένας 
που αποδεικνύει έννομο συμφέρον δικαιούται να λάβει 
γνώση του φακέλου και να ζητήσει αντίγραφα των στοι-
χείων της απαλλοτρίωσης. Τα αντίγραφα χορηγούνται 
με δαπάνη του αιτούντος. Οι Γ ραμματείς του εκάστοτε 
αρμόδιου δικαστηρίου υποχρεούνται να αποστέλλουν 
στον ως άνω αρμόδιο φορέα αντίγραφο κάθε απόφασης 
που αφορά συγκεκριμένη απαλλοτρίωση, προκειμένου 
να τεθεί στον φάκελο.»
Άρθρο 21
Εκτίμηση αξίας απαλλοτριωμένου ακινήτου - 
Τροποποίηση παρ. 4 και 6 άρθρου 15 του 
ν. 2882/2001
1. Στην παρ. 4 του άρθρου 15 του ν. 2882/2001 (Α’ 17) 
η φράση «σχετική βεβαίωση» αντικαθίσταται από τη 
φράση «έκθεση εκτίμησης της αξίας του ακινήτου σύμ-φωνα με το αντικειμενικό σύστημα αξιών» και η παρ. 4 
διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Εάν η κατά την προηγούμενη παράγραφο έκθεση 
δεν συντάχθηκε, για οποιονδήποτε λόγο, μέσα σε σα-
ράντα (40) τουλάχιστον ημέρες από την υποβολή της 
αίτησης για τη διενέργεια της εκτίμησης, ο Πρόεδρος της 
Επιτροπής υποχρεούται να χορηγεί έκθεση εκτίμησης 
της αξίας του ακινήτου σύμφωνα με το αντικειμενικό 
σύστημα αξιών σε κάθε ενδιαφερόμενο.»
2. Στην παρ. 6 του άρθρου 15 του ν. 2882/2001, α) 
στο πρώτο εδάφιο αα) πριν τη λέξη «απαλλοτριώσεων» προστίθεται η λέξη «κηρύξεων», αβ) η λέξη «δύνανται» 
αντικαθίσταται από τη λέξη «δύναται», β) προστίθεται 
διαζευκτικά η δυνατότητας σύνταξης έκθεσης προεκτί-
μησης από την Επιτροπή του άρθρου 15 και η πρόβλεψη 
ότι η σχετική δυνατότητα υφίσταται σε οποιοδήποτε 
στάδιο της διαδικασίας καθορισμού της αποζημίωσης, β) το δεύτερο εδάφιο διαγράφεται και η παρ. 6 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«6. Σε περιπτώσεις κηρύξεων απαλλοτριώσεων μεγά-
λου οικονομικού ενδιαφέροντος, ο υπέρ ου η απαλλοτρί-
ωση ή ο υπόχρεος προς αποζημίωση δύναται να ζητήσει 
σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας καθορισμού της 
αποζημίωσης είτε τη σύνταξη έκθεσης εκτίμησης των 
απαλλοτριωμένων από ανεξάρτητο και πιστοποιημένο 
Εκτιμητή είτε τη σύνταξη έκθεσης προεκτίμησης από 
την Επιτροπή του άρθρου 15.
Η έκθεση του ανεξάρτητου Εκτιμητή καλύπτει το σύ-
νολο της αξίας των απαλλοτριωμένων ακινήτων και των 
επικειμένων τους, την μείωση της αξίας των απομενό-
ντων τμημάτων μετά την απαλλοτρίωση και την ύπαρξη 
ή μη ωφέλειας των παρόδιων ιδιοκτητών, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 653/1977 (Α’ 214).
Το δικαστήριο υποχρεούται να αιτιολογεί ειδικά την 
τυχόν απόκλιση της προσδιοριζόμενης από το ίδιο αξί-
ας του ακινήτου τόσο από την προκύπτουσα κατά το 
αντικειμενικό σύστημα αξία του όσο και από την προ-
κύπτουσα από την έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής 
της παρ. 1 του παρόντος ή του ανεξάρτητου εκτιμητή 
της παρούσας παραγράφου.»
ΜΕΡΟΣ Ε’
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ (Ν. 4831/2021)
Άρθρο 22
Αρμοδιότητες του ΝΣΚ - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 4 του ν. 4831/2021
Το πρώτο εδάφιο της παρ.  3 του άρθρου 4 του 
ν. 4831/2021 (Α’ 170) τροποποιείται ως προς την απο-
σαφήνιση της έδρας του πολιτειακού και του διαιτητικού 
δικαστηρίου και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων, σε κάθε εί-
δους αντιδικία, όπου η Ελληνική Δημοκρατία ή το νο-
μικό πρόσωπο του Δημοσίου είναι ή θεωρείται διάδικο ή τρίτο μέρος, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους είναι αντίκλητός του για την παραλαβή των δικογράφων που 
απευθύνονται σε κάθε είδους πολιτειακό δικαστήριο της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4336 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
αλλοδαπής ή διαιτητικό δικαστήριο της ημεδαπής ή αλ-
λοδαπής, καθώς και των σχετικών εγγράφων και απο-
φάσεων των παραπάνω δικαστηρίων. Η παράλειψη της 
επίδοσης αυτών στο ΝΣΚ συνεπάγεται την ακυρότητα 
των επιδόσεων.»
Άρθρο 23
Συγκρότηση του ΝΣΚ ως συλλογικού οργάνου - Τροποποίηση παρ. 3, 4, 5 και 7 άρθρου 5 του 
ν. 4831/2021
Στο άρθρο 5 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), α) στην παρ. 3 
προστίθεται νέο τέταρτο εδάφιο, β) το πρώτο εδάφιο 
της παρ. 4 τροποποιείται με την προσθήκη των λέξε-
ων «κατά βαθμό» μετά τη λέξη «αρχαιότερος», γ) στην 
παρ. 5 προστίθεται νέο τέταρτο εδάφιο, δ) στην παρ. 7 
προστίθεται νέο τρίτο εδάφιο, και οι παρ. 3, 4, 5 και 7 
διαμορφώνονται ως εξής:
«3. Η Τακτική Ολομέλεια αποτελείται από τον Πρόε-
δρο, τους Αντιπροέδρους του ΝΣΚ και τους Νομικούς 
Συμβούλους του Κράτους και λειτουργεί σε δυο συνθέ-σεις, την Α’ και τη Β’ . Πριν από την έναρξη κάθε δικαστι-κού έτους, με απόφαση του Προέδρου του ΝΣΚ, ορίζο-νται οι Αντιπρόεδροι του ΝΣΚ και οι Νομικοί Σύμβουλοι 
του Κράτους, που συγκροτούν καθεμιά από τις συνθέσεις 
της Τακτικής Ολομέλειας, με κριτήριο το Τμήμα του ΝΣΚ 
όπου αυτοί συμμετέχουν. Επίσης, με την ίδια απόφαση, κατανέμονται στις δύο συνθέσεις και οι λειτουργοί του ΝΣΚ που υπηρετούν στο Γ ραφείο Επιθεώρησης. Οι Νο-μικοί Σύμβουλοι που υπηρετούν στην Κεντρική Υπηρε-
σία του ΝΣΚ, συμμετέχουν και στις δύο συνθέσεις της 
Τακτικής Ολομέλειας.
Η Τακτική Ολομέλεια συνεδριάζει νόμιμα, όταν πα-
ρίστανται τουλάχιστον τα τρία πέμπτα (3/5) των μελών της.»
«4. Στην Ολομέλεια, Πλήρη, Τακτική ή Διακοπών, προ-
εδρεύει ο Πρόεδρος του ΝΣΚ και αν δεν υπάρχει, είναι απών ή κωλύεται, ο αρχαιότερος κατά βαθμό από τους λειτουργούς του ΝΣΚ που παρίσταται. Εισηγητής ορίζε-ται μέλος της Ολομέλειας ή Πάρεδρος του ΝΣΚ.»
«5. Τα Τμήματα αποτελούνται από Αντιπροέδρους του 
ΝΣΚ και Νομικούς Συμβούλους του Κράτους. Ο αριθμός 
και η συγκρότηση των Τμημάτων ορίζονται πριν από 
την έναρξη κάθε δικαστικού έτους, με απόφαση του Προέδρου. Με την ίδια απόφαση, κατανέμονται στις συνθέσεις των Τμημάτων και οι λειτουργοί του ΝΣΚ 
που υπηρετούν στο Γ ραφείο Επιθεώρησης. Οι Νομικοί 
Σύμβουλοι που υπηρετούν στην Κεντρική Υπηρεσία του 
ΝΣΚ, μπορούν να συμμετέχουν σε όλα τα Τμήματα. Τα 
Τμήματα συνεδριάζουν νόμιμα όταν παρίστανται πε-
ρισσότερα από τα μισά μέλη που συμμετέχουν σε αυτά. Στα Τμήματα προεδρεύει Αντιπρόεδρος του ΝΣΚ και αν 
δεν υπάρχει, απουσιάζει ή κωλύεται, ο αρχαιότερος από 
τους λειτουργούς του ΝΣΚ που παρίστανται. Ο Πρόεδρος 
του ΝΣΚ μπορεί να προεδρεύει σε οποιοδήποτε Τμήμα. Εισηγητής ορίζεται ο λειτουργός του ΝΣΚ που του έχει 
ανατεθεί ο χειρισμός της υπόθεσης που εισάγεται στο 
Τμήμα.»
«7. Λειτουργοί του ΝΣΚ, στους οποίους έχει ανατεθεί 
ο χειρισμός ερωτημάτων ή υποθέσεων αρμοδιότητας άλλης Τακτικής Ολομέλειας ή άλλου Τμήματος από αυτά 
στα οποία υπάγονται οι υπη ρεσιακές μονάδες όπου 
υπηρετούν, εισηγούνται και εφόσον φέρουν τον βαθμό 
του Αντιπροέδρου του ΝΣΚ ή του Νομικού Συμβούλου 
του Κράτους, συμμετέχουν στη σύνθεση της Τακτικής 
Ολομέλειας ή του Τμήματος που εξετάζει το ερώτημα 
ή την υπόθεση. Στις συνεδριάσεις μπορεί επίσης να 
καλούνται και λειτουργοί του ΝΣΚ, οι οποίοι έχουν χει-ριστεί τις υποθέσεις που συζη τούνται, προκειμένου να 
παράσχουν διευκρινίσεις σχετικά με αυτές. Οι υποθέσεις 
των Γ ραφείων της περιφέρειας, στα οποία δεν υπηρετεί 
Νομικός Σύμβουλος, εισάγονται στο Τμήμα ή στην Ολο-
μέλεια από Νομικό Σύμβουλ ο ή Πάρεδρο που υπηρετεί 
στο καθ’ ύλην αρμόδιο Γ ραφείο Νομικού Συμβουλίου 
Υπουργείων, Ανεξάρτητων Αρχών, Ν.Π.Δ.Δ., Αυτοτελών 
Υπηρεσιών και Ειδικών Γ ραφείων που εδρεύουν στην 
Περιφέρεια Αττικής.»
Άρθρο 24
Αρμοδιότητες Τμημάτων και Ολομέλειας - Τροποποίηση παρ. 4 και 5 άρθρου 7 του ν. 4831/2021
1. Στην παρ. 4 του άρθρου 7 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), 
α) στην περ. α) προστίθεται η φράση «και την επεξεργα-
σία της ρήτρας διαιτησίας σε συμβάσεις του Δημοσίου», 
β) η περ. στ) καταργείται, γ) προστίθεται νέο τελευταίο 
εδάφιο και η παρ. 4 διαμορφώνεται ως εξής:
«4. Η Τακτική Ολομέλεια ή η Ολομέλεια Διακοπών 
γνωμοδοτεί: α) για την υποβολή διαφορών του Δημο-
σίου, Ν.Π.Δ.Δ. και Ανεξάρτητων Αρχών που η νομική 
υποστήριξή τους ανήκει στο ΝΣΚ σε διαιτησία, εφόσον 
τούτο δεν προβλέπεται από ειδική διάταξη, και την 
επεξεργασία της ρήτρας διαιτησίας σε συμβάσεις του 
Δημοσίου, β) για τον ορισμό διαιτητών του Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ. και Ανεξάρτητων Αρχών των οποίων η νομική 
υποστήριξη ανήκει στο ΝΣΚ, γ) για την άσκηση ή μη 
ενδίκων βοηθημάτων κατά των διαιτητικών αποφάσεων, 
καθώς και για τους λόγους που πρέπει αυτές να προ-
σβληθούν, δ) για υποθέσεις, οι οποίες παραπέμπονται 
σε αυτήν από τον Πρόεδρο ή το Τμήμα, στην τελευταία 
δε περίπτωση, λόγω ισοψηφίας ή ιδιαίτερης σπουδαι-
ότητας των υποθέσεων αυτών ή για υποθέσεις που η 
απευθείας παραπομπή τους στην Ολομέλεια ζητείται 
από την ερωτώσα υπηρεσία, ε) για ερωτήματα, για τα 
οποία προηγήθηκε γνωμοδότηση Τμήματος που δεν 
έγινε αποδεκτή από το αρμόδιο όργανο και ζητείται από 
αυτό η παραπομπή στην Ολομέλεια. Η Τακτική Ολομέ-
λεια ή η Ολομέλεια Διακοπών είναι αρμόδια για κάθε 
υπόθεση, για την οποία δεν προβλέπεται αρμοδιότητα 
της Πλήρους Ολομέλειας.»
2. Το πρώτο εδάφιο της παρ.  5 του άρθρου 7 του 
ν. 4831/2021 τροποποιείται ως προς την αντικατάστα-
ση της αναφοράς «σε συμβάσεις που καταρτίζουν» σε 
«διαφορές», στο πλαίσιο εθνικής ή διεθνούς διαιτησίας, κατά την οποία το ΝΣΚ παρέχει νομική υποστήριξη και η παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Για εθνικές και διεθνείς διαιτησίες, οι οποίες αφο-
ρούν σε διαφορές του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4337 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Ανεξάρτητων Αρχών που η νομική τους υποστήριξη 
διεξάγεται από το ΝΣΚ με τρίτους, το Νομικό Συμβούλιο 
του Κράτους, γνωμοδοτεί με τη διαδικασία της περ. β’ 
της παρ. 4 και διαιτητής από πλευράς του Δημοσίου ή του Ν.Π.Δ.Δ. ή της Ανεξάρτητης Αρχής, ορίζεται ανώ-
τατος δικαστικός λειτουργός ή λειτουργός του Νομικού 
Συμβουλίου του Κράτους, με βαθμό τουλάχιστον Νο-μικού Συμβούλου του Κράτους, Καθηγητής ή Αναπλη-ρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ή Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο, εφόσον ο τελευταίος διαθέτει αποδεδειγ-
μένα εξειδίκευση στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Σε 
εξαιρετικές περιπτώσεις διαιτησιών που διέπονται από 
ειδικό καθεστώς ή διεξάγονται ενώπιον διεθνών διαι-τητικών κέντρων, οι κανόνες των οποίων προβλέπουν 
ειδικό τρόπο επιλογής υποψηφίων διαιτητών, είναι δυ-
νατός ο ορισμός Ελλήνων ή αλλοδαπών διαιτητών, οι οποίοι δεν έχουν μεν μία από τις παραπάνω ιδιότητες, πλην όμως, διαθέτουν αποδεδειγμένα πλούσια εμπει-ρία και σημαντική εξειδίκευση στο αντικείμενο της δι-
αφοράς και στη συγκεκριμένη διαιτητική διαδικασία 
και ο ορισμός τους είναι συμβατός με τους κανόνες του 
διεθνούς κέντρου, ενώπιον του οποίου θα υποβληθεί η διαφορά.»
Άρθρο 25
Δικαστικά Γ ραφεία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 21 του ν. 4831/2021
Στην παρ. 3 του άρθρου 21 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), η 
λέξη «ορίζεται» αντικαθίσταται με τη λέξη «τοποθετείται» 
και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Με απόφαση του Προέδρου του ΝΣΚ, μπορεί σε 
Δικαστικά Γ ραφεία που εδρεύουν σε έδρες Περιφέρειας, 
να τοποθετείται ως προϊστάμενος, λειτουργός του ΝΣΚ, με τον βαθμό του Νομικού Συμβούλου του Κράτους.»
Άρθρο 26
Λειτουργικά και οικονομικά θέματα - 
Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 29 του ν. 4831/2021
Στην παρ. 1 του άρθρου 29 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), 
περί στελέχωσης της γραμματείας των Γ ραφείων του 
Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, διαγράφεται η φρά-
ση «σε κάθε περίπτωση», προστίθεται η λέξη «και» και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Η γραμματεία των Γ ραφείων του Νομικού Συμ-
βουλίου του Κράτους που λειτουργούν σε Υπουργεία, 
Ν.Π.Δ.Δ., Ανεξάρτητες Αρχές και ΑΕΙ στελεχώνεται και 
από υπαλλήλους των αντίστοιχων φορέων, Κλάδων ΠΕ 
και ΤΕ Διοικητικού - Λογιστικού ή Πληροφορικής ή ΔΕ 
Διοικητικών Γ ραμματέων και Προσωπικού Η/Υ.»
Άρθρο 27
Κωλύματα διορισμού - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 38 του ν. 4831/2021
Στην παρ. 2 του άρθρου 38 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), 
περί του χρόνου στον οποίο πρέπει να μην συντρέχουν 
τα κωλύματα διορισμού, η λέξη «ή» αντικαθίσταται με τη 
λέξη «και» και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:«2. Τα κωλύματα της παρ. 1 δεν πρέπει να υπάρχουν 
κατά την ημέρα έναρξης του διαγωνισμού, όπως ορίζεται 
στην προκήρυξη, και κατά την ημέρα του διορισμού.»
Άρθρο 28
Προκριματικό στάδιο - Διεξαγωγή γραπτής εξέτασης - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 45 του ν. 4831/2021
Η περ. γ) του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 
45 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), τροποποιείται με την προ-σθήκη και της Διοικητικής Εκτέλεσης στα εξεταζόμενα μαθήματα και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Το προκριματικό στάδιο περιλαμβάνει γραπτή εξέ-
ταση στα παρακάτω μαθήματα του άρθρου 43, κατανεμη-
μένα σε τρεις (3) ενότητες: α) Συνταγματικό Δίκαιο, Δίκαιο 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΕΣΔΑ, Διοικητικό Δίκαιο και 
Διοικητική Δικονομία, β) Αστικό Δίκαιο, Εμπορικό Δίκαιο, 
γ) Πολιτική Δικονομία, Αναγκαστική Εκτέλεση και Διοι-
κητική Εκτέλεση. Η εξέταση διεξάγεται σε διαφορετική 
ημέρα για καθεμία από τις τρεις (3) ενότητες μαθημάτων.»
Άρθρο 29Ασυμβίβαστα - Συμμετοχή σε επιτροπές, συμβούλια και συλλογικά όργανα της Διοίκησης - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 54 του ν. 4831/2021
Στην παρ. 2 του άρθρου 54 του ν. 4831/2021 (Α’ 170) 
τροποποιούνται: α) η περ. β) του πρώτου εδαφίου, ως 
προς τον τρόπο ορισμού των διαιτητών, και β) το δεύτε-
ρο εδάφιο με την προσθήκη των αμοιβών επιδιαιτητών 
και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται: α) να εκλέγονται μέλη 
της Ακαδημίας ή μέλη Δ.Ε.Π. Ανώτατων Εκπαιδευτικών 
Ιδρυμάτων, β) να ορίζονται ως διαιτητές ή επιδιαιτητές σε 
εθνικές ή διεθνείς διαιτησίες από το Ελληνικό Δημόσιο, 
τα Ν.Π.Δ.Δ., τις Ανεξάρτητες Αρχές και τα νομικά πρόσω-
πα του δημοσίου τομέα. Οι παρ. 2 και 3 του άρθρου του άρθρου 6 του ν. 1816/1988 (Α’ 251), για την υποχρέωση 
καταβολής ποσοστού από τις αμοιβές των διαιτητών 
ή επιδιαιτητών στους ειδικούς λογαριασμούς του ΝΣΚ 
εφαρμόζονται σε όλες τις περιπτώσεις ορισμού λειτουρ-
γών του ΝΣΚ ως διαιτητών, σε εθνικές, διεθνείς ή ad hoc διαιτησίες, γ) να μετέχουν σε συμβούλια ή επιτροπές ή ομάδες εργασίας ή σε διοικητικά συμβούλια δημόσιων 
φορέων, όταν αυτό προβλέπεται από ειδικές διατάξεις. Ο 
ορισμός γίνεται ύστερα από ερώτημα της αρμόδιας υπη-
ρεσίας ή του φορέα και πρόταση του Προέδρου του ΝΣΚ, 
ενώ, κατά τα λοιπά, ισχύουν οι διατάξεις που διέπουν τη συγκρότηση και τη λειτουργία του συμβουλίου, της επι-τροπής ή της ομάδας εργασίας ή του δημόσιου φορέα.»
Άρθρο 30
Μισθός - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 60 του ν. 4831/2021
Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 60 του 
ν. 4831/2021 (Α’ 170) διαγράφεται η φράση «ενώ μπορεί 
να τάσσει σε αυτόν προθεσμία για την εκτέλεση της υπη-
ρεσίας ή την περαίωση της εκκρεμότητας» και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4338 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
«3. Στην περίπτωση της παρ. 2, πέρα από την τυχόν 
πειθαρχική ευθύνη του λειτουργού, ο μισθός περικόπτε-
ται με πράξη του Προέδρου του ΝΣΚ. Ο Πρόεδρος, πριν 
προβεί στην έκδοση της πράξης, καλεί τον λειτουργό 
του ΝΣΚ να εκφράσει γραπτά τις απόψεις του. Η πράξη 
περικοπής τίθεται στον ατομικό φάκελο του λειτουργού 
του ΝΣΚ και συνεκτιμάται για την προαγωγή του.»
Άρθρο 31
Προαγωγές λειτουργών του ΝΣΚ - Τροποποίηση παρ. 9 άρθρου 65 του ν. 4831/2021
Στην παρ. 9 του άρθρου 65 του ν. 4831/2021 (Α’ 170) 
προστίθεται μετά την περ. στ) νέο εδάφιο και η παρ. 9 διαμορφώνεται ως εξής:
«9. Η προαγωγή των λειτουργών του ΝΣΚ στον βαθ-
μό του Παρέδρου γίνεται κατ’ εκλογή μεταξύ όσων συ-γκεντρώνουν τα τυπικά και τα ουσιαστικά προσόντα με βάση:
α) το ήθος και την κοινωνική παράσταση,β) το σθένος και την υπηρεσιακή συμπεριφορά,γ) την επιστημονική κατάρτιση,
δ) την κρίση, αντίληψη και ικανότητα στην κατανόηση 
των υποθέσεων, ικανότητα στη διατύπωση των εισηγή-σεων και των δικογράφων,
ε) την επιμέλεια, εργατικότητα, ποιοτική και ποσοτική 
υπηρεσιακή απόδοση,
στ) την ικανότητα διαχείρισης φόρτου υποθέσεων και 
εκκρεμοτήτων, ικανότητα ανταπόκρισης και προσαρμο-
γής σε πιθανά νέα και πρόσθετα καθήκοντα.
Όλα τα παραπάνω ουσιαστικά προσόντα πρέπει να 
διαπιστώνεται ότι διατίθενται τουλάχιστον σε βαθμό 
πολύ καλό. Για την προαγωγή συνεκτιμάται η πολύ καλή 
εξοικείωση και ευχέρεια των υποψηφίων στη χρήση τε-χνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ΤΠΕ).»
Άρθρο 32
Πειθαρχικά όργανα - Τροποποίηση περ. δ’ άρθρου 86 του ν. 4831/2021
Η περ. δ) του άρθρου 86 του ν. 4831/2021 (Α’ 170) τρο-
ποποιείται, προκειμένου να εξειδικευθεί ο σχηματισμός 
της Ολομέλειας ως πειθαρχικού οργάνου, και το άρθρο 
86 διαμορφώνεται ως εξής:
«Πειθαρχικά όργανα είναι: α) Ο Υπουργός Οικονομι-
κών, β) ο Πρόεδρος του ΝΣΚ, γ) τα Πειθαρχικά Συμβούλια 
του άρθρου 10, δ) η Τακτική Ολομέλεια ή η Ολομέλεια Διακοπών του ΝΣΚ, ως δευτεροβάθμιο πειθαρχικό όρ-
γανο για τους Παρέδρους και τους Δικαστικούς Πληρε-
ξούσιους και ε) το Συμβούλιο της Επικρατείας.»
Άρθρο 33
Άσκηση πειθαρχικής δίωξης - Τροποποίηση παρ.  2 άρθρου 90 του ν. 4831/2021
Η παρ. 2 του άρθρου 90 του ν. 4831/2021 (Α’ 170) τρο-
ποποιείται με την προσθήκη της φράσης «ή παράλειψη» 
μετά τη λέξη «πράξη» και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως 
εξής:
«2. Ο Πρόεδρος όταν λάβει με οποιονδήποτε τρόπο 
γνώση ότι τελέστηκε από λειτουργό του ΝΣΚ πράξη ή παράλειψη που μπορεί να χαρακτηρισθεί πειθαρχικό 
παράπτωμα υποχρεούται, είτε να κινήσει τη διαδικασία 
άσκησης πειθαρχικής αγωγής από τον Υπουργό Οικονο-
μικών είτε να την ασκήσει ο ίδιος αν συντρέχει η περ. β’ 
της παρ. 1.»
Άρθρο 34
Έφεση - Τροποποίηση παρ. 2 και 5 άρθρου 99 του ν. 4831/2021
1. Στην παρ. 2 του άρθρου 99 του ν. 4831/2021 (Α’ 170) 
η φράση «Ολομέλειας του ΝΣΚ» αντικαθίσταται με τη 
φράση «Τακτικής Ολομέλειας ή της Ολομέλειας του Τμή-
ματος Διακοπών του ΝΣΚ», και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Οι αποφάσεις των Πειθαρχικών Συμβουλίων της 
παρ.  3 του άρθρου 10, καθώς και οι αποφάσεις του 
Υπουργού Οικονομικών ή του Προέδρου της παρ. 2 του άρθρου 87 κατά των λειτουργών του ΝΣΚ, έως και τον 
βαθμό του Παρέδρου, υπόκεινται σε έφεση ενώπιον της 
Τακτικής Ολομέλειας ή της Ολομέλειας του Τμήματος 
Διακοπών του ΝΣΚ.»
2. Στην παρ. 5 του άρθρου 99 του ν. 4831/2021 πριν τη 
λέξη «Ολομέλεια» προστίθεται η λέξη «παραπάνω» και η παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Με την άσκηση της έφεσης, η υπόθεση μεταβιβάζε-
ται στην παραπάνω Ολομέλεια ως Δευτεροβάθμιο Συμ-βούλιο, το οποίο δεν μπορεί να χειροτερεύσει τη θέση 
του διωκόμενου, αν έχει ασκήσει έφεση μόνο αυτός.»
Άρθρο 35
Προσφυγή - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 100 του ν. 4831/2021
Στην παρ. 2 του άρθρου 100 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), 
μετά τη φράση «σε δεύτερο βαθμό» προστίθεται η φρά-
ση «ή, προκειμένου περί Νομικού Συμβούλου, από το 
Πειθαρχικό Συμβούλιο της παρ. 2 του άρθρου 10» και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Αν για το πειθαρχικό παράπτωμα στο οποίο υπέ-
πεσε λειτουργός του ΝΣΚ μέχρι τον βαθμό του Νομικού 
Συμβούλου του Κράτους η προσήκουσα πειθαρχική ποι-
νή είναι εκείνη της οριστικής παύσης, αλλά του επιβλή-θηκε κατώτερη ποινή από την Ολομέλεια του ΝΣΚ που 
έκρινε σε δεύτερο βαθμό ή, προκειμένου περί Νομικού 
Συμβούλου, από το Πειθαρχικό Συμβούλιο της παρ. 2 του 
άρθρου 10, ο Υπουργός Οικονομικών μπορεί να ασκήσει 
προσφυγή ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.»
Άρθρο 36
Οργανικές θέσεις - Τροποποίηση παρ. 6 άρθρου 106 του ν. 4831/2021
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 106 του 
ν. 4831/2021 (Α’ 170) τροποποιείται ως προς τη διαγραφή 
της φράσης «στους Κλάδους ΠΕ Νομικών, ΠΕ Πληροφο-ρικής και ΤΕ Πληροφορικής και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«6. Κάθε οργανική θέση του διοικητικού προσωπικού 
του ΝΣΚ που μετά τη δημοσίευση του παρόντος, κενώ-
νεται με οποιονδήποτε τρόπο, μετατρέπεται σε οργα-
νική θέση δημοσίου δικαίου. Οι κενούμενες θέσεις του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4339 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
κλάδου ΔΕ Διοικητικών Γ ραμματέων, μετατρέπονται 
κατά σειρά και εναλλάξ στους κλάδους ΠΕ Νομικών, ΠΕ 
Διοικητικού - Οικονομικού, ΤΕ Διοικητικού - Λογιστικού, ΠΕ Πληροφορικής και ΤΕ Πληροφορικής.»
Άρθρο 37
Κλάδοι Προϊσταμένων - Τροποποίηση περ. β’ παρ. 4 άρθρου 110 του ν. 4831/2021
Στην περ. β’ της παρ. 4 του άρθρου 110 του ν. 4831/2021 
(Α’ 170) η φράση «σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 6 του 
άρθρου 11» αντικαθίσταται με τη φράση «σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 4 του άρθρου 122» και η παρ. 4 δια-μορφώνεται ως εξής:
«4. Ο Προϊστάμενος Διεύθυνσης έχει τις εξής αρμο-
διότητες:
α) Εποπτεύει, συντονίζει και κατευθύνει το έργο της 
Διεύθυνσης, της οποίας προΐσταται, σύμφωνα με τις 
εντολές του Προέδρου του ΝΣΚ και σε συνεργασία με 
αυτόν ή με τον Νομικό Σύμβουλο του Κράτους ή τον 
Πάρεδρο του ΝΣΚ που έχει οριστεί από τον Πρόεδρο 
του ΝΣΚ.
β) Προΐσταται και εποπτεύει τους διοικητικούς υπαλ-
λήλους της Διεύθυνσής του και υπογράφει τα έγγραφα, για τα οποία του χορηγήθηκε από τον Πρόεδρο σχετική εξουσιοδότηση, σύμφωνα με την περ. β’ της παρ. 4 του άρθρου 122.»
Άρθρο 38
Ετήσια έκθεση - Τροποποίηση άρθρου 120 του ν. 4831/2021
Στο άρθρο 120 του ν. 4831/2021 (Α’ 170), α) στο πρώτο 
εδάφιο, η λέξη «δικαστικό» διαγράφεται και η λέξη «Νο-
εμβρίου» αντικαθίσταται από τη λέξη «Ιουνίου», β) στο 
δεύτερο εδάφιο, η λέξη «δικαστικό» διαγράφεται, γ) 
προστίθεται τρίτο εδάφιο σχετικά με τη διαβίβαση, πα-
ράδοση και παρουσίαση της Ετήσιας Έκθεσης του έτους 
2021 και το άρθρο 120 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 120
Ετήσια έκθεση
Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους συντάσσει Έκθε-
ση για κάθε έτος, η οποία διαβιβάζεται στον Υπουργό Οικονομικών, παραδίδεται στον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων και παρουσιάζεται στη Διαρκή Επιτροπή 
Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύ-
νης της Βουλής των Ελλήνων, μέχρι τα τέλη Ιουνίου 
κάθε έτους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κανονισμό 
της Βουλής. Στην έκθεση αυτή γίνεται καταγραφή και αποτίμηση του έργου του ΝΣΚ για το έτος που πέρασε και περιλαμβάνονται παρατηρήσεις και προτάσεις για 
τις ρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για τη βελτίωση της 
λειτουργίας και της οργάνωσης του ΝΣΚ, την αντιμε-
τώπιση των προβλημάτων σχετικά με τη λειτουργία 
της Διοίκησης και της Δικαιοσύνης, καθώς και την αρ-
τιότερη και επωφελέστερη για το Δημόσιο δικαστική 
παράσταση ή εξώδικη εκπροσώπησή του. Ειδικά για 
το έτος 2021 η Έκθεση του παρόντος διαβιβάζεται, 
παραδίδεται και παρουσιάζεται μέχρι το τέλος Νοεμ-βρίου 2022.»ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 39
Παράταση ισχύος μειωμένων και υπερμειωμένων συντελεστών Φ.Π.Α. για ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες - Τροποποίηση Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α.
1. Η παρ. 2 του άρθρου 11 του ν. 4690/2020 (Α’ 104), 
τροποποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του μειωμένου 
ή υπερμειωμένου, κατά περίπτωση, συντελεστή Φ.Π.Α. 
στα μη αλκοολούχα ποτά και αεριούχα νερά, στα εισι-
τήρια κινηματογράφων, στις μεταφορές προσώπων και 
των αποσκευών τους, καθώς και στην εστίαση και δια-μορφώνεται ως εξής:
«2. Οι διατάξεις του Παραρτήματος ΙΙΙ «Αγαθά και Υπη-
ρεσίες που υπάγονται σε μειωμένο συντελεστή σύμφω-
να με την παρ. 1 του άρθρου 21» του Κώδικα Φόρου Προ-
στιθέμενης Αξίας, όπως τροποποιούνται από την παρ. 1, 
εφαρμόζονται από την 1.6.2020 έως και τις 31.12.2022.»
2. Η παρ. 5 του άρθρου 49 του ν. 4772/2021 (Α’ 17), 
τροποποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του μειωμένου 
συντελεστή Φ.Π.Α. για τα εισιτήρια για ζωολογικούς κή-πους και διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Το άρθρο 36 ισχύει από τη δημοσίευση του παρό-
ντος και εφαρμόζεται μέχρι και τις 31.12.2022.»
3. Οι παρ. 9 και 10 του Κεφαλαίου Β’ , «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ» του 
Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α. τροποποιούνται ως 
προς τον χρόνο ισχύος του μειωμένου συντελεστή Φ.Π.Α. 
στις υπηρεσίες που παρέχονται από γυμναστήρια και 
σχολές εκμάθησης χορού και διαμορφώνονται ως εξής:
«9. Η παροχή υπηρεσιών από γυμναστήρια από την 
1.10.2021 έως και τις 31.12.2022.
10. Η παροχή υπηρεσιών από σχολές εκμάθησης χο-
ρού από την 1.10.2021 έως και τις 31.12.2022 και εφόσον 
δεν απαλλάσσονται με το άρθρο 22.»
Άρθρο 40
Ρύθμιση για τη φορολογία ακινήτων φυσικών 
προσώπων - Αντικατάσταση τετάρτου εδαφίου παρ. 1 άρθρου 32 του ν. 3842/2010
Το τέταρτο εδάφιο της παρ.  1 του άρθρου 32 του 
ν. 3842/2010 (Α’ 58) αντικαθίσταται και η παρ. 1 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«1. Ως φορολογητέα αξία των ακινήτων ή των εμπράγ-
ματων σε αυτά δικαιωμάτων των φυσικών προσώπων, 
νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων ορίζεται 
το γινόμενο που προκύπτει από τις τιμές εκκίνησης ή 
αφετηρίας, που καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 41 και 41Α του ν. 1249/1982, όπως ισχύει, 
όπου εφαρμόζεται το αντικειμενικό σύστημα προσδιο-
ρισμού αξίας ακινήτων, επί τους συντελεστές αυξομείω-
σης, όπως καθορίζονται κατωτέρω ανά είδος ακινήτου 
ή κτιρίου.
Ως Συντελεστής Αξιοποίησης Οικοπέδου (ΣΑΟ), για 
τον υπολογισμό της φορολογητέας αξίας, λαμβάνεται 
ο ΣΑΟ που περιλαμβάνεται στις αποφάσεις προσδιο-
ρισμού αντικειμενικής αξίας ακινήτων (μικρότερος ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4340 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
μεγαλύτερος), ανεξάρτητα αν ο συντελεστής δόμησης 
που ισχύει στην περιοχή είναι διαφορετικός.
Για τα έτη 2012 και 2013 και εφεξής λαμβάνονται υπό-
ψη οι τιμές εκκίνησης και οι συντελεστές αυξομείωσης, όπως είχαν αναπροσαρμοσθεί κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις 41 και 41 Α του ν. 1249/1982 και ίσχυαν κατά την 31.12.2008, καθώς και οι τιμές εκκίνησης και οι συ-
ντελεστές αυξομείωσης όπως αναπροσαρμόστηκαν 
μετά την 31.12.2008 σε εκτέλεση ακυρωτικής αποφά-
σεως του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία ακύρω-
σε τιμές εκκίνησης και συντελεστές αυξομείωσης που 
είχαν αναπροσαρμοστεί μέχρι 31.12.2008 από τον φόρο 
ακίνητης περιουσίας και τον ενιαίο φόρο ιδιοκτησίας 
ακινήτων.
Αν έχει βεβαιωθεί φόρος με βάση τιμές εκκίνησης και 
συντελεστές αυξομείωσης διαφορετικούς από αυτούς που ορίζονται στο προηγούμενο εδάφιο, διενεργείται 
νέος προσδιορισμός του φόρου από τη φορολογική 
διοίκηση και, σε περίπτωση θεμελίωσης σχετικής αξί-ωσης, ο φόρος συμψηφίζεται μέχρι την τελευταία ερ-
γάσιμη ημέρα του έτους 2025, με την επιφύλαξη των 
διατάξεων περί παραγραφής. Οι διατάξεις των δύο 
προηγούμενων εδαφίων δεν εφαρμόζονται για ακίνη-
τα περιοχών που εντάχθηκαν στο σύστημα του αντι-
κειμενικού προσδιορισμού για πρώτη φορά μετά την 
31.12.2008.
Αν το οικόπεδο είναι δεσμευμένο για κοινωφελή χρή-
ση ο Σ.Α.Ο. είναι ίσος με το συντελεστή δόμησης του 
οικοδομικού τετραγώνου, όπως έχει καθοριστεί με προ-
εδρικό διάταγμα.
Αν το οικόπεδο βρίσκεται σε περιοχή, στην οποία δεν 
έχουν καθοριστεί με τις αποφάσεις που προβλέπονται 
στην προηγούμενη περίπτωση, συντελεστής οικοπέδου 
(Σ.Οικ.), συνολική τιμή εκκίνησης του οικοπέδου και συ-
ντελεστής αξιοποίησης οικοπέδου (Σ.Α.Ο.), λαμβάνονται 
οι κατώτεροι αντίστοιχοι συντελεστές Σ.Οικ., συνολική 
τιμή εκκίνησης του οικοπέδου και Σ.Α.Ο. της ζώνης με τη 
χαμηλότερη τιμή ζώνης της οικ είας Δημοτικής Ενότητας, 
όπως ορίζονται κάθε φορά στις αποφάσεις του Υπουρ-
γού Οικονομικών που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση 
του άρθρου 41 του ν. 1249/1982. Αν δεν έχουν καθορι-
στεί τέτοιες ζώνες και τέτοιοι συντελεστές στη Δημοτική 
Ενότητα, λαμβάνονται οι κατώτερες αντίστοιχες τιμές 
του οικείου Δήμου, και, αν δεν έχουν καθοριστεί ούτε 
στο Δήμο, λαμβάνονται οι κατώτερες αντίστοιχες τιμές 
της οικείας Περιφερειακής Ενότη τας και, αν δεν έχουν 
καθοριστεί ούτε στην Πε ριφερειακή Ενότητα, λαμβά-
νονται οι κατώτερες αντίστοιχες τιμές της οικείας Πε-
ριφέρειας.
Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορί-
ζονται, για τις περιοχές που εντάσσονται στο σύστημα 
του αντικειμενικού προσδιορισμού αξίας ακινήτων για 
πρώτη φορά, οι συντελεστές αξιοποίησης οικοπέδου, 
καθώς και κάθε άλλο θέμα για τον προσδιορισμό της 
αξίας των ακινήτων για τη φορολογία ακίνητης περι-
ουσίας.
Για την εφαρμογή των διατάξεων των προηγούμενων 
εδαφίων ως δήμοι και κοινότητες νοούνται οι δήμοι και κοινότητες του ν. 2539/1997 (Α’ 244).»Άρθρο 41
Απαλλαγή από το τέλος ταξινόμησης ασθενοφόρων και ειδικών κινητών μονάδων Ν.Π.Ι.Δ. μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα - Προσθήκη παρ. 9Α στο άρθρο 132 του ν. 2960/2001
Στο άρθρο 132 του «Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα» 
(ν. 2960/2001, Α’ 265), προστίθεται παρ. 9Α, ως εξής:
«9Α. Απαλλάσσονται από το τέλος ταξινόμησης τα 
ασθενοφόρα και οι ειδικές κινητές μονάδες, καινού-
ρια ή μεταχειρισμένα, που αποκτώνται από Ν.Π.Ι.Δ. μη 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα, εφόσον τα οχήματα αυτά 
παρέχουν υπηρεσίες για λογαριασμό του ΕΚΑΒ ή παρα-
χωρούνται για χρήση στο ΕΚΑΒ. Αν η παροχή υπηρεσιών 
για λογαριασμό του ΕΚΑΒ ή η παραχώρηση της χρήσης των ανωτέρω οχημάτων στο ΕΚΑΒ, λήξουν πριν από τη 
συμπλήρωση πέντε (5) ετών από την ημερομηνία χορή-
γησης της απαλλαγής, εισπράττεται το ποσό του τέλους 
ταξινόμησης που υπολείπεται, κατά τον χρόνο λήξης της 
παροχής των ανωτέρω υπηρεσιών για λογαριασμό του 
ΕΚΑΒ ή λήξης της παραχώρησης της ως άνω χρήσης στο 
ΕΚΑΒ. Το αναλογούν τέλος ταξινόμησης υπολογίζεται 
με βάση το τέλος ταξινόμησης για το οποίο χορηγήθη-κε η απαλλαγή και τους μήνες που υπολείπονται για τη 
συμπλήρωση της πενταετίας. Για τον υπολογισμό του 
αναλογούντος τέλους ταξινόμησης λογίζεται ως μήνας διάστημα μεγαλύτερο των δεκαπέντε (15) ημερών.»
ΜΕΡΟΣ Ζ’
ΑΛΛΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Άρθρο 42
Παράταση αναστολής καταβολής στο Δημόσιο ποσοστού πέντε τοις εκατό (5%) επί των νοσηλίων από τις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης - Τροποποίηση άρθρου 30 του ν. 3846/2010
Η παρ. 2 του άρθρου 30 του ν. 3846/2010 (Α’ 66) τρο-
ποποιείται ως προς την ημερομηνία λήξης της αναστο-
λής καταβολής στο Δημόσιο του ποσοστού πέντε τοις 
εκατό (5%) επί των νοσηλίων από τις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης, και διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Για το διάστημα από την 1.1.2020 έως και τις 
31.12.2022, αναστέλλεται η εφαρμογή της παρ. 1 και τα 
καταβληθέντα ποσά που αφορούν στο διάστημα της πα-
ρούσας δύνανται να επιστρέφονται ή να συμψηφίζονται 
με οφειλές προς το Δημόσιο, σύμφωνα με τον Κώδικα 
Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, Α’ 90).»
Άρθρο 43
Ορισμός της Επιτροπής Δημοσιονομικού 
Ελέγχου (Ε.Δ.ΕΛ.) ως αρμόδιας για τον έλεγχο του ευρωπαϊκού μέσου προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε 
κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) λόγω της 
επιδημικής έκρηξης της COVID-19
1. Η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (Ε.Δ.ΕΛ.) που 
συστάθηκε με το άρθρο 11 του ν. 4314/2014 (Α’ 265) ορί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4341 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
ζεται αρμόδια για τον έλεγχο του ευρωπαϊκού μέσου 
προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων 
ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) λόγω 
της επιδημικής έκρηξης της COVID-19 (εφεξής: «μέσο»), 
που συστάθηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/672 του Συμ-
βουλίου της 19ης Μαΐου 2020 (L 159/1).
2. Οι έλεγχοι διενεργούνται από τη Γενική Διεύθυν-
ση Ελέγχων Συγχρηματοδοτούμενων Προγραμμάτων 
(Γ .Δ.Ε.Σ.Π.), η οποία υπάγεται στην Ειδική Γ ραμματεία 
Δημοσιονομικών Ελέγχων της Γενικής Γ ραμματείας Δη-
μοσιονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Οικονομικών 
και υποστηρίζει διοικητικά την Ε.Δ.ΕΛ. και συγκεκριμέ-
να από τη Διεύθυνση Β’ Ελέγχου Διαχείρισης Συγχρη-
ματοδοτούμενων Προγραμμάτων του άρθρου 63 του 
π.δ. 142/2017 (Α’ 181). Η Διεύθυνση Σχεδιασμού και Αξι-
ολόγησης Ελέγχων (Δ.Σ.Α.Ε.) της Γ .Δ.Ε.Σ.Π. ασκεί για τους 
εν λόγω ελέγχους τις αρμοδιότητες που προβλέπονται στο άρθρο 61 του π.δ. 142/2017.
3. Για τη διενέργεια των ελέγχων εφαρμόζονται οι 
διαδικασίες και η μεθοδολογία που προβλέπονται στο 
άρθρο 12 του ν. 4314/2014 (Α’ 265) και στο Εγχειρίδιο 
Ελέγχου της Ε.Δ.ΕΛ..
4. Για τους ανωτέρω ελέγχους έχει εφαρμογή η παρ. 4 
του άρθρου 65 του ν. 4646/2019 (Α’ 201). Η δαπάνη για τη διενέργεια των ελέγχων καλύπτεται από πόρους του τακτικού προϋπολογισμού.
Άρθρο 44
Ειδική ρύθμιση για τα δάνεια που χορηγούνται με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας - Προσθήκη παρ. 4 στο άρθρο 197 του ν. 4820/2021
Στο άρθρο 197 του ν. 4820/2021 (Α’ 130) προστίθεται 
παρ. 4 και το άρθρο 197 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 197
Χρηματοδότηση επιχειρήσεων μέσω του Ταμείου 
Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας
1. Στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης είναι 
δυνατή η χρηματοδότηση επιχειρήσεων για την προώ-θηση επενδύσεων με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης 
και Ανθεκτικότητας. Για τον σκοπό αυτόν το Ελληνικό 
Δημόσιο, εκπροσωπούμενο από τον αρμόδιο για την 
Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης Υπουργό, δύναται να συνάπτει συμβάσεις:
(α) με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την 
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης,
(β) με πιστωτικά ιδρύματα που πληρούν τους όρους 
και τις προϋποθέσεις που ορίζονται σε δημόσια πρό-
σκληση, την οποία εκδίδει ο ανωτέρω Υπουργός, ύστερα 
από εισήγηση της ανωτέρω υπηρεσίας,
(γ) με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων 
Α.Ε. ύστερα από εισήγηση της Ειδικής Υπηρεσίας Συντο-
νισμού του Ταμείου Ανάκαμψης, δυνάμει της οποίας η 
τελευταία δύναται να αναλάβει τη διαχείριση πόρων του 
Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την εκπλή-ρωση των σκοπών του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και 
Ανθεκτικότητας. Στη σύμβαση καθορίζονται επιπλέον 
οι όροι για τη διαχείριση των πόρων από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων Α.Ε., τα δικαιώματα 
και οι υποχρεώσεις των μερών, καθώς και κάθε άλλο 
σχετικό ζήτημα και
(δ) στο πλαίσιο του προγράμματος «Invest EU», κατό-
πιν σχετικής εισήγησης της Ειδικής Υπηρεσίας Συντονι-
σμού του Ταμείου Ανάκαμψης.
Με απόφαση του αρμόδιου για την Ειδική Υπηρεσία 
Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης Υπουργού συστή-
νεται Επενδυτικό Συμβούλιο, αρμόδιο για την παρακο-
λούθηση της σύναψης και εκτέλεσης των δανειακών 
συμβάσεων που συνάπτονται στο πλαίσιο αξιοποίησης 
των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας 
και ιδίως των υποχρεώσεων των πιστωτικών ιδρυμάτων, 
των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών θεσμών και των 
φορέων των περ. γ) και δ).
2. Με απόφαση του αρμόδιου για την Ειδική Υπηρεσία 
Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης Υπουργού, που 
εκδίδεται ύστερα από σχετική εισήγηση της Υπηρεσίας, ορίζονται η διαδικασία διάθεσης των αναγκαίων κεφα-
λαίων στους ευρωπαϊκούς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς 
και τα πιστωτικά ιδρύματα και φορείς της παρ. 1, το 
άνοιγμα και η τήρηση ειδικών τραπεζικών λογαριασμών 
για τη διακίνηση των εν λόγω κεφαλαίων και η παροχή 
κάθε αναγκαίας εντολής, εξουσιοδότησης και πληρε-
ξουσιότητας για τη διενέργεια αναλήψεων, καταθέσεων, 
χρεώσεων, πιστώσεων και μεταφορών από και προς τους 
λογαριασμούς αυτούς, οι όροι και προϋποθέσεις της δι-αδικασίας χορήγησης των δανείων στις επιχειρήσεις, η 
εκπροσώπηση του Ελληνικού Δημοσίου κατά τη διοργά-
νωση, διαπραγμάτευση, κατάρτιση και θέση σε ισχύ των 
σχετικών δανειακών και εξασφαλιστικών συμβάσεων 
που δύνανται να συνάπτονται στο όνομα ή/και για λογα-
ριασμό του Ελληνικού Δημοσίου, εξειδικεύονται περαιτέ-
ρω τα κριτήρια και ο τρόπος ελέγχου της επιλεξιμότητας 
των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται με πόρους του 
Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και ορίζονται η 
διαδικασία, οι όροι ανάθεσης και τα κριτήρια ανάθεσης 
σε αξιολογητές της παρ. 3 του άρθρου 8, οι αρμοδιότη-
τες, η σύνθεση του Επενδυτικού Συμβουλίου της παρ. 1, 
οι προϋποθέσεις για τη νόμιμη συγκρότηση και λειτουρ-
γία του, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια. Με 
την ίδια ως άνω απόφαση δύνανται να εξαιρούνται από 
τη διαδικασία της ανάθεσης σε αξιολογητές της παρ. 3 
του άρθρου 8, οι ευρωπαϊκοί χρηματοπιστωτικοί θεσμοί, 
ειδικότερα η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Ευ-ρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, καθορί-
ζονται οι αποζημιώσεις και αμοιβές των τακτικών και 
αναπληρωματικών μελών του Επενδυτικού Συμβουλίου, 
καθώς και η αμοιβή του γραμματέα κατά τις συνεδριά-
σεις του Επενδυτικού Συμβουλίου της παρ. 1. Για τον 
καθορισμό των αποζημιώσεων και αμοιβών του προ-
ηγούμενου εδαφίου δεν εφαρμόζεται το άρθρο 21 του ν. 4354/2015 (Α’ 176).
4. Τα πάσης φύσης δάνεια που χορηγούνται με πόρους 
του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας σύμφωνα 
με τις παρ. 1 και 2 του παρόντος απαλλάσσονται της ει-
σφοράς της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 128/1975 (Α’ 178), 
όπως εκάστοτε ισχύει.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4342 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Άρθρο 45
Νομοτεχνικές βελτιώσεις στο άρθρο 17 του ν. 4935/2022
Στην παρ. 1 του άρθρου 17 του ν. 4935/2022 (Α’ 103), 
η λέξη «δευτέρου» αντικαθίσταται από τη λέξη «τρίτου», 
επέρχεται νομοτεχνική βελτίωση και η παρ. 1 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δύναται να κα-
θορίζονται η διαδικασία και τα δικαιολογητικά για τη 
χορήγηση της απαλλαγής και τον έλεγχο των προϋποθέ-
σεων του άρθρου 15 και του τρίτου εδαφίου του άρθρου 
4, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την 
εφαρμογή των ως άνω άρθρων.»
Άρθρο 46
Αποσαφήνιση υποχρεώσεων καταβολής ειδικής αμοιβής του βαθμού θέσης σε περίπτωση αναπλήρωσης - Προσθήκη παρ. 15 στο άρθρο 19 του ν. 4778/2021
Στο άρθρο 19 του ν. 4778/2021 (Α’ 26) προστίθεται 
παρ. 15 ως εξής:
«15. Στην περίπτωση που προϊστάμενοι οργανικών 
μονάδων, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 16 του 
ν. 4354/2015, απουσιάζουν προσωρινά από τα καθή-
κοντά τους, κατά τη διάρκεια θεσμοθετημένων αδειών, πλην της κανονικής, για συνεχόμενο χρονικό διάστημα άνω του ενός (1) μήνα, η ειδική αμοιβή που αντιστοιχεί 
στον βαθμό της θέσης τους καταβάλλεται στον υπάλλη-
λο που ασκεί νόμιμα χρέη αναπληρωτή, μέχρι την οριστι-
κή επιστροφή του δικαιούχου στα καθήκοντά του. Για το 
διάστημα που η ειδική αμοιβή της θέσης ευθύνης κατα-
βάλλεται στον νόμιμο αναπληρωτή, ο προϊστάμενος που 
απουσιάζει λαμβάνει την ειδική αμοιβή του υψηλότερου 
Βαθμού Θέσης Εργασίας υπαλλήλου που υφίσταται στην 
οργανική μονάδα στην οποία υπηρετεί. Στην περίπτωση 
απουσίας των προϊσταμένων λόγω θέσης τους σε δια-
θεσιμότητα ή αργία, εφαρμόζονται αντίστοιχα οι παρ. 3 και 4 του παρόντος.»
Άρθρο 47
Ορισμοί του ν. 4261/2014 - Αντικατάσταση παρ. 3 άρθρου 3 του ν. 4261/2014
Η παρ. 3 του άρθρου 3 του ν. 4261/2014 (Α’ 107) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«3. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις και 
οι εποπτικές εξουσίες του παρόντος νόμου και του Κανο-
νισμού (ΕΕ) 575/2013 εφαρμόζονται σε ενοποιημένη και 
υποενοποιημένη βάση σύμφωνα με τον παρόντα νόμο και τον εν λόγω Κανονισμό, οι όροι «ίδρυμα», «μητρικό 
ίδρυμα εγκατεστημένο σε κράτος μέλος», «μητρικό ίδρυ-
μα εγκατεστημένο στην ΕΕ» και «μητρική επιχείρηση» 
περιλαμβάνουν επίσης:
α) χρηματοδοτικές εταιρείες συμμετοχών και μικτές 
χρηματοοικονομικές εταιρείες συμμετοχών στις οποίες έχει χορηγηθεί έγκριση σύμφωνα με το άρθρο 22Α,
β) καθορισμένα ιδρύματα που ελέγχονται από μητρική 
χρηματοδοτική εταιρεία συμμετοχών εγκατεστημένη 
στην ΕΕ, μητρική μικτή χρηματοοικονομική εταιρεία συμμετοχών εγκατεστημένη στην ΕΕ, μητρική χρημα-
τοδοτική εταιρεία συμμετοχών εγκατεστημένη σε κρά-
τος μέλος ή μητρική μικτή χρηματοοικονομική εταιρεία 
συμμετοχών εγκατεστημένη σε κράτος μέλος, εφόσον η 
οικεία μητρική εταιρεία δεν υπόκειται σε έγκριση σύμ-φωνα με την παρ. 5 του άρθρου 22Α, και
γ) χρηματοδοτικές εταιρείες συμμετοχών, μικτές χρη-
ματοοικονομικές εταιρείες συμμετοχών ή ιδρύματα που 
ορίζονται σύμφωνα με την περ. δ) της παρ. 9 του άρθρου 
22Α.»
Άρθρο 48
Διοικητικό Συμβούλιο - Προσθήκη παρ. 9, 10, 11 στο άρθρο 83 του ν. 4261/2014
Στο άρθρο 83 του ν. 4261/2014 (Α’ 107) προστίθενται 
παρ. 9, 10 και 11 και το άρθρο 83 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 83
Διοικητικό Συμβούλιο(άρθρο 91 της Οδηγίας 2013/36/ΕΕ)
1. Τα ιδρύματα, οι χρηματοδοτικές εταιρείες συμμετο-
χών και οι μικτές χρηματοοικονομικές εταιρείες συμμε-τοχών έχουν την πρωταρχική ευθύνη να διασφαλίζουν 
ότι τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου έχουν ανά πάσα 
στιγμή επαρκώς καλή φήμη και διαθέτουν επαρκείς 
γνώσεις, δεξιότητες και εμπειρία για την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Ειδικότερα, τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου πληρούν τις απαιτήσεις που καθορίζονται στις παρ. 2 έως 8. Όταν μέλη του Διοικητικού Συμβουλί-ου δεν πληρούν τις απαιτήσεις που καθορίζονται στην παρούσα παράγραφο, η Τράπεζα της Ελλάδος ή η Επι-τροπή Κεφαλαιαγοράς έχει την εξουσία να απομακρύ-
νει τα εν λόγω πρόσωπα από το Διοικητικό Συμβούλιο. 
Η Τράπεζα της Ελλάδος ή η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς 
εξακριβώνει ιδίως κατά πόσο οι απαιτήσεις που καθο-
ρίζονται στην παρούσα παράγραφο εξακολουθούν να 
πληρούνται όταν έχει βάσιμες υποψίες ότι διαπράττε-
ται ή έχει διαπραχθεί, επιχειρείται ή έχει επιχειρηθεί να 
διαπραχθεί νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας 
ή υπάρχει αυξημένος τέτοιος κίνδυνος σε σχέση με το 
εν λόγω ίδρυμα.
2. Όλα τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου αφιερώ-
νουν επαρκή χρόνο για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.
3. Ο αριθμός των θέσεων σε διοικητικά συμβούλια 
που μπορεί να κατέχει ταυτόχρονα ένα μέλος Διοικητι-
κού Συμβουλίου ιδρύματος συναρτάται με τις ιδιαίτερες 
συνθήκες και τη φύση, το μέγεθος και την πολυπλο-
κότητα των δραστηριοτήτων του ιδρύματος. Εξαιρου-
μένων των εκπροσώπων του Ελληνικού Δημοσίου, τα 
μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου ιδρύματος το οποίο 
είναι σημαντικό από πλευράς μεγέθους, εσωτερικής ορ-
γάνωσης και της φύσεως, εύρους και πολυπλοκότητας 
των δραστηριοτήτων του δεν επιτρέπεται να κατέχουν, 
από την 1η Ιουλίου 2014, περισσότερες της μιας εκ του 
ακόλουθου συνδυασμού θέσεων σε Διοικητικά Συμ-
βούλια ταυτόχρονα:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4343 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
α) μία (1) θέση εκτελεστικού μέλους Διοικητικού Συμ-
βουλίου και δύο (2) θέσεις μη εκτελεστικού μέλους Δι-οικητικού Συμβουλίου,
β) τέσσερις (4) θέσεις μη εκτελεστικού μέλους Διοικη-
τικού Συμβουλίου.
4. Για τους σκοπούς της παρ. 3, τα ακόλουθα υπολογί-
ζονται ως κατοχή μίας θέσης Διοικητικού Συμβουλίου:
α) θέσεις εκτελεστικού ή μη εκτελεστικού μέλους Διοικη-
τικού Συμβουλίου που κατέχονται εντός του ιδίου ομίλου,
β) θέσεις εκτελεστικού ή μη εκτελεστικού μέλους Δι-
οικητικού Συμβουλίου στο πλαίσιο:
αα) ιδρυμάτων που είναι μέλη του ίδιου θεσμικού συ-
στήματος προστασίας κατά την έννοια του άρθρου 113 
του Κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 575/2013, εφόσον πληρού-νται οι εκεί διαλαμβανόμενες προϋποθέσεις που καθο-
ρίζονται στην παρ. 7 του εν λόγω άρθρου, ή
ββ) επιχειρήσεων (περιλαμβανομένων μη χρηματο-
οικονομικών οντοτήτων) στις οποίες το ίδρυμα κατέχει ειδική συμμετοχή.
5. Οι θέσεις μέλους σε όργανα διοίκησης οντοτήτων 
που δεν επιδιώκουν πρωτίστως εμπορικούς στόχους δεν 
λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς της παρ. 3.
6. Η Τράπεζα της Ελλάδος ή η Επιτροπή Κεφαλαι-
αγοράς μπορεί να επιτρέπει σε μέλη του Διοικητικού 
Συμβουλίου να διατηρούν μια πρόσθετη θέση μη εκτε-λεστικού μέλους Διοικητικού Συμβουλίου. Οι αρμόδιες αρχές ενημερώνουν σχετικά την ΕΑΤ, σε τακτική βάση.
7. Το Διοικητικό Συμβούλιο κατέχει ως σύνολο επαρ-
κείς γνώσεις, δεξιότητες και εμπειρία, ώστε να μπορεί να 
κατανοήσει τις δραστηριότητες του ιδρύματος, περιλαμ-
βανομένων των κυριότερων κινδύνων στους οποίους 
εκτίθεται ή ενδέχεται να εκτεθεί. Η συνολική σύνθεση 
του Διοικητικού Συμβουλίου πρέπει να αντικατοπτρίζει ένα επαρκώς ευρύ φάσμα εμπειριών.
8. Κάθε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου ενεργεί με 
ειλικρίνεια, ακεραιότητα κ αι ανεξάρτητη βούληση, ώστε 
να είναι σε θέση να αξιολογεί και να θέτει υπό αμφισβή-
τηση τις αποφάσεις των ανώτερων διοικητικών στελε-
χών, όποτε απαιτείται, να επιβλέπει αποτελεσματικά και 
να παρακολουθεί τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων. 
Η ιδιότητα μέλους συνδεόμενων εταιρειών ή συνδεόμε-
νων οντοτήτων δεν συνιστά από μόνη της εμπόδιο για να ενεργεί κάποιος με ανεξάρτητη βούληση.
9. Τα ιδρύματα αφιερώνουν επαρκές προσωπικό και 
οικονομικούς πόρους. προκειμένου να διευκολύνουν 
την ανάληψη και άσκηση των καθηκόντων των μελών 
του Διοικητικού Συμβουλίου.
10. Τα ιδρύματα και οι αντίστοιχες επιτροπές ανάδει-
ξης υποψηφίων εξασφαλίζουν ευρύ φάσμα προσόντων 
και δεξιοτήτων κατά την εκλογή μελών στο Διοικητικό 
Συμβούλιο εφαρμόζοντας προς τον σκοπό αυτό πολιτική 
που προωθεί το κατάλληλο επίπεδο διαφοροποίησης 
στο Διοικητικό Συμβούλιο.
11. Η Τράπεζα της Ελλάδος συλλέγει τις πληροφορί-
ες που δημοσιοποιούνται σύμφωνα με την περ. γ’ της 
παρ. 2 του άρθρου 435 του Κανονισμού (ΕΕ) 575/2013, 
τις χρησιμοποιεί για τη συγκριτική αξιολόγηση των πο-
λιτικών διαφοροποίησης στα Διοικητικά Συμβούλια και τις διαβιβάζει στην ΕΑΤ.»Άρθρο 49
Ίδια κεφάλαια - Αντικατάσταση παρ. 1 άρθρου 8 του ν. 4537/2018
Στην παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 4537/2018 (Α’ 84) η 
φράση «τα οποία αποτελούνται από ένα ή περισσότερα 
από τα στοιχεία που ορίζονται στις περ. α’ έως ε’ της παρ. 1 
του άρθρου 26 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 575/2013,» 
διαγράφεται και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Τα ίδια κεφάλαια του ιδρύματος πληρωμών δεν 
υπολείπονται του μεγαλύτερου ποσού μεταξύ του αρχι-
κού κεφαλαίου, όπως αναφέρεται στο άρθρο 7, και του 
ποσού των ιδίων κεφαλαίων όπως υπολογίζεται σύμφω-
να με το άρθρο 9 του παρόντος νόμου.»
Άρθρο 50
Αστική ευθύνη έναντι τρίτων - Αντικατάσταση άρθρου 7 του π.δ. 237/1986
Το άρθρο 7 του π.δ. 237/1986 (Α’ 110) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 7
Δεν θεωρείται τρίτος, κατά την έννοια της παρ. 1 του 
άρθρου 2 και της παρ. 2 του άρθρου 6, ο οδηγός
του αυτοκινήτου που προξένησε τη ζημιά.»
Άρθρο 51
Ρυθμίσεις για τη λειτουργία του Γ ραφείου Νομικού Συμβουλίου του Κράτους στην 
Ακαδημία Αθηνών - Τροποποίηση άρθρου 48 
του ν. 4589/2019
Στο άρθρο 48 του ν. 4589/2019 (Α’ 13) επέρχονται οι 
εξής τροποποιήσεις: α) το πρώτο εδάφιο της παρ. 1 τρο-
ποποιείται ως προς τη στελέχωση του Γ ραφείου και με 
λειτουργό με τον βαθμό του Παρέδρου, β) στην περ. α’ 
της παρ. 1 γίνεται παραπομπή στον ν. 4831/2021 (Α’ 170), 
περί Οργανισμού του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, 
η λέξη «γραπτά» διαγράφεται, μετά τη λέξη «υποβάλλο-
νται» προστίθεται η λέξη «εγγράφως» και διευκρινίζονται 
τα αρμόδια όργανα της Ακαδημίας που υποβάλλουν τα 
ερωτήματα, γ) στην περ. β’ της παρ. 1 πριν τη λέξη «υπη-
ρεσιών» προστίθεται η λέξη «διοικητικών» και οι λέξεις 
«όλων» και «απλών» διαγράφονται, δ) το δεύτερο εδάφιο 
της παρ. 2 τροποποιείται ως προς την προσθήκη της 
φράσης «και επί θεμάτων που αφορούν την ερμηνεία και 
εφαρμογή του Οργανισμού της Ακαδημίας», ε) η παρ. 3 
αντικαθίσταται, στ) στην παρ. 4, στα) στο πρώτο εδάφιο 
η φράση «υποχρεούται να» διαγράφεται και στβ) στο 
δεύτερο εδάφιο προστίθεται η πρόβλεψη για την πα-
ροχή από τον Γενικό Διευθυντή (Έφορο) της Ακαδημίας προς το Γ ραφείο Ν.Σ.Κ. κάθε εγγράφου και πληροφορί-ας, αναγκαίας για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, η φράση «Πρόεδρος της Ακαδημίας» αντικαθίσταται από 
τη φράση «Γενικός Γ ραμματέας της Ακαδημίας», ο αριθ-
μός των διοικητικών υπαλλήλων διορθώνεται σε έναν (1), 
η φράση «για το χρονικό διάστημα έως δύο (2) έτη, το 
οποίο μπορεί να παραταθεί» διαγράφεται, προστίθεται η 
φράση «ο οποίος ασκεί τα καθήκοντά του αποκλειστικά 
στο Γ ραφείο του Ν.Σ.Κ. της Ακαδημίας» και το άρθρο 48 
διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4344 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
«Άρθρο 48
Σύσταση Γ ραφείου Νομικού Συμβούλου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους στην Ακαδημία Αθηνών
1. Στην Ακαδημία Αθηνών συνιστάται Γ ραφείο του 
Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (Ν.Σ.Κ.), στο οποίο 
προΐσταται Νομικός Σύμβουλος του Κράτους ή Πάρε-
δρος του Ν.Σ.Κ., ο οποίος έχει τη γενική εποπτεία του 
Γ ραφείου, την επιμέλεια για την ομαλή και απρόσκοπτη 
λειτουργία του και τη διεκπεραίωση των υποθέσεων της 
αρμοδιότητάς του, η οποία συνίσταται αποκλειστικά: 
α) στην παροχή γνωμοδοτήσεων, σύμφωνα με τις δια-τάξεις του Οργανισμού του Ν.Σ.Κ (ν. 4831/2021, Α’ 170), 
σε νομικής φύσης ερωτήματα, που του υποβάλλονται 
εγγράφως από την Ολομέλεια, τη Σύγκλητο, τον Πρόε-δρο ή τον Γενικό Γ ραμματέα της Ακαδημίας και β) στην 
καθοδήγηση των διοικητικών υπηρεσιών της Ακαδημίας 
με συμβουλές επί νομικών ζητημάτων που του θέτουν.
2. Η αποδοχή ή μη των γνωμοδοτήσεων της προη-
γούμενης παραγράφου ανήκει στην αρμοδιότητα της 
Συγκλήτου της Ακαδημίας. Επί σοβαρών ή γενικότερης 
σημασίας για την Ακαδημία θεμάτων και επί θεμάτων 
που αφορούν την ερμηνεία και εφαρμογή του Οργα-
νισμού της Ακαδημίας, η Σύγκλητος ή ο Πρόεδρος της 
Ακαδημίας δύνανται να παραπέμψουν τη γνωμοδότηση 
προς αποδοχή ή μη στην Ολομέλεια της Ακαδημίας.
3. Το Γ ραφείο του Ν.Σ.Κ. συνεργάζεται με τη Νομική 
Επιτροπή της Ακαδημίας και τους παρέχοντες νομικές 
υπηρεσίες στην Ακαδημία.
4. Η Ακαδημία παρέχει στο Γ ραφείο του Ν.Σ.Κ. την απα-
ραίτητη για τη λειτουργία του υλικοτεχνική υποδομή. 
Ο Γενικός Διευθυντής (Έφορος) της Ακαδημίας παρέχει στο Γ ραφείο του Ν.Σ.Κ. κάθε έγγραφο και πληροφορία, που είναι αναγκαία για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του. Για τη γραμματειακή υποστήριξη του Γ ραφείου του 
Ν.Σ.Κ. ο Γενικός Γ ραμματέας της Ακαδημίας διαθέτει έναν 
(1) διοικητικό υπάλληλο της Ακαδημίας, ο οποίος ασκεί τα καθήκοντά του αποκλειστικά στο Γ ραφείο του Ν.Σ.Κ. της Ακαδημίας.
5. Οι οργανικές θέσεις των Νομικών Συμβούλων του 
Ν.Σ.Κ. αυξάνονται κατά μία (1).»
Άρθρο 52
Ρυθμίσεις για την εναλλακτική φορολόγηση εισοδήματος στην αλλοδαπή φυσικών προσώπων που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα - Τροποποίηση παρ. 5 άρθρου 5Α και άρθρου 72 του ν. 4172/2013
1. Στην παρ. 5 του άρθρου 5Α του ν. 4172/2013 (Α’ 167) 
προστίθενται δεύτερο, τρίτο και τέταρτο εδάφια και η 
παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Το φυσικό πρόσωπο που εντάσσεται στις διατάξεις 
του παρόντος, εφόσον σε κάποιο φορολογικό έτος δεν 
καταβάλλει ολόκληρο το οριζόμενο στην παρ. 2 κατ’ 
αποκοπή ποσό φόρου, παύει να υπάγεται στις διατάξεις 
του παρόντος άρθρου και από το οικείο φορολογικό έτος 
και εφεξής φορολογείται για το παγκόσμιο εισόδημά 
του βάσει των γενικών διατάξεων του παρόντος Κώδικα.Στην περίπτωση του πρώτου εδαφίου, το συνολικό 
ποσό του καταβλητέου στην ημεδαπή φόρου για τα ει-
σοδήματα αλλοδαπής προέλευσης του οικείου φορο-
λογικού έτους, δεν δύναται να υπολείπεται του ποσού 
των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ που ορίζεται στην 
παρ. 2. Το καταβλητέο ποσό του φόρου που προκύπτει 
βάσει της νομοθεσίας για το εισόδημα αλλοδαπής προέ-
λευσης του έτους αυτού, μειώνεται κατά το καταβληθέν 
ποσό φόρου της παρ. 2 για το οικείο φορολογικό έτος. Η 
μείωση του φόρου εισοδήματος που προβλέπεται στο 
δεύτερο εδάφιο της παρούσας, δεν δύναται να υπερ-
βαίνει το καταβλητέο ποσό του φόρου που προκύπτει 
για τα εισοδήματα αλλοδαπής προέλευσης βάσει της 
νομοθεσίας.»
2. Στο τέλος του άρθρου 72 του ν. 4172/2013 προστί-
θεται παρ. 81 ως εξής:
«81. Ειδικά τα φυσικά πρόσωπα με πρώτο έτος υπαγω-
γής στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης για το εισό-
δημα που προκύπτει στην αλλοδαπή του άρθρου 5Α του 
παρόντος, το φορολογικό έτος 2021, κατά παρέκκλιση 
των παρ. 2 και 5 του ίδιου άρθρου, εφόσον καταβάλλουν 
το κατ’ αποκοπή ποσό φόρου της παρ. 2 του άρθρου 
αυτού για το εισόδημα που προκύπτει στην αλλοδαπή κατά το φορολογικό έτος 2021 έως και την 20ή.7.2022, 
εξακολουθούν να υπάγονται στο καθεστώς του άρθρου 
5Α του παρόντος και εκδοθείσες αποφάσεις άρσης της 
υπαγωγής τους για το φορολογικό έτος 2021, κατ’ εφαρ-
μογή της παρ. 5 του ίδιου άρθρου, ανακαλούνται.»
3. Η παρ. 1 ισχύει για το φορολογικό έτος 2021 και 
επόμενα.
Άρθρο 53
Παράταση προθεσμίας σύνταξης οριστικών συμβολαίων μεταβίβασης ακινήτων με επαχθή αιτία σε εκτέλεση προσυμφώνων, χωρίς την προσκόμιση πιστοποιητικών
Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου της παρ. 5 του άρ-
θρου 18 του ν. 1587/1950 (Α’ 294), για τη σύνταξη ορι-
στικών συμβολαίων μεταβίβασης ακινήτων σε εκτέλεση 
προσυμφώνων, παρατείνεται έως την 31η.12.2022.
Άρθρο 54
Παράταση της αναστολής επιβολής φόρου δωρεάς σε κοινωφελή νομικά πρόσωπα - Τροποποίηση άρθρου 300 του ν. 4738/2020
Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 300 του ν. 4738/2020 
(Α’ 207) τροποποιείται ως προς την καταληκτική ημε-
ρομηνία αναστολής και το άρθρο 300 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 300
Αναστολή εφαρμογής διάταξης στη φορολογία δωρεών
Η περ.  α’ της ενότητας Β’ του άρθρου 43 του 
ν. 2961/2001 (Α’ 266) αναστέλλεται για δωρεές που πραγ-
ματοποιούνται από την ψήφιση του νόμου μέχρι την 
31η.12.2022. Για το χρονικό διάστημα της παρούσας τα 
νομικά πρόσωπα της παρ. 3 του άρθρου 25 απαλλάσσο-
νται από τον φόρο δωρεάς.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4345 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Άρθρο 55
Παράταση υπαγωγής στον υπερμειωμένο συντελεστή Φ.Π.Α. ειδών ατομικής υγιεινής και προστασίας - Τροποποίηση παρ. 2 του άρθρου πρώτου της από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου
1. Η παρ. 2 του άρθρου πρώτου της από 20.3.2020 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυ-ρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83), τροπο-ποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του υπερμειωμένου 
συντελεστή Φ.Π.Α. που εφαρμόζεται για αγαθά ατομικής 
υγιεινής και προστασίας και διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Η παρ. 1 ισχύει έως τις 31.12.2022.»
Άρθρο 56
Παράταση υπαγωγής στον υπερμειωμένο συντελεστή Φ.Π.Α. για τα φίλτρα και τις γραμμές αιμοκάθαρσης, αιμοδιήθησης, αιμοδιαδιήθησης και πλασμαφαίρεσης - Τροποποίηση παρ. 47 Κεφαλαίου Α’ , «ΑΓ ΑΘΑ», του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α.
Το τρίτο εδάφιο της παρ.  47 του Κεφαλαίου Α’ , 
«ΑΓ ΑΘΑ», του Παραρτήματος ΙΙΙ, του Κώδικα Φ.Π.Α. 
(ν. 2859/2000, Α’ 248) τροποποιείται ως προς τον χρόνο 
ισχύος του υπερμειωμένου συντελεστή Φ.Π.Α. για τα 
φίλτρα και τις γραμμές αιμοκάθαρσης, αιμοδιήθησης, 
αιμοδιαδιήθησης και πλασμαφαίρεσης και διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«Ο υπερμειωμένος συντελεστής του προηγούμενου 
εδαφίου εφαρμόζεται έως τις 31.12.2022 και μετά την 
ημερομηνία αυτή τα είδη αυτά υπάγονται στον μειωμένο 
συντελεστή Φ.Π.Α. δεκατρία τοις εκατό (13%).»
Άρθρο 57
Παράταση ισχύος μειωμένων συντελεστών Φ.Π.Α. για την εισαγωγή αντικειμένων τέχνης και τις παραδόσεις αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας - Τροποποίηση άρθρου 299 του ν. 4738/2020
Η παρ. 2 του άρθρου 299 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) 
τροποποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του μειωμένου 
συντελεστή Φ.Π.Α. στην εισαγωγή αντικειμένων τέχνης 
και στις παραδόσεις αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας 
από τον δημιουργό τους ή τους διαδόχους του και δια-μορφώνεται ως εξής:
«2. Η παρ. 1 ισχύει από την ψήφιση του νόμου μέχρι 
την 31η.12.2022.»
Άρθρο 58
Απαλλαγή από το τέλος επιτηδεύματος καλλιτεχνών και χειροτεχνών - Προσθήκη παρ. 10 στο άρθρο 31 του ν. 3986/2011
Στο άρθρο 31 του ν. 3986/2011 (Α’ 152) προστίθεται 
παρ. 10, ως εξής:
«10. α) Ειδικά για τα φορολογικά έτη 2022, 2023 και 
2024 φυσικά πρόσωπα, καλλιτέχνες, δημιουργοί, επαγ-
γελματίες της τέχνης και του πολιτισμού και χειροτέχνες, 
οι οποίοι είχαν προβεί σε διακοπή εργασιών κατά το 
χρονικό διάστημα από την 1η.1.2010 έως την έναρξη ισχύος του παρόντος, εξαιρούνται από την υποχρέωση 
καταβολής του τέλους επιτηδεύματος, εφόσον:
αα) είχαν, πριν από τη διακοπή και έχουν, μετά τη νέα 
έναρξη εργασιών, δηλώσει στο φορολογικό μητρώο της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) ως κύριο 
Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (ΚΑΔ) έναν από τους 
αναφερόμενους στην απόφαση της περ. γ) και
αβ) η επανέναρξη εργασιών γίνεται έως και τις 
30.6.2023. Όσα φυσικά πρόσωπα υπαχθούν στη ρύθμιση 
της παρούσας, θεωρούνται δικαιούχοι χρηματοδότησης 
καθεστώτος ενίσχυσης του Έργου με κωδικό 16715 που 
περιλαμβάνεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης «Ελλάδα 
2.0» και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
β) Ειδικά για τα φορολογικά έτη 2022, 2023 και 2024, 
φυσικά πρόσωπα, καλλιτέχνες, δημιουργοί, επαγγελ-
ματίες της τέχνης και του πολιτισμού και χειροτέχνες, 
καταβάλλουν μειωμένο τέλος επιτηδεύματος ποσού τε-
τρακοσίων (400) ευρώ κατ’ έτος, εφόσον έχουν δηλώσει 
στο φορολογικό μητρώο της ΑΑΔΕ ως κύριο ΚΑΔ έναν από τους αναφερόμενους στην απόφαση της περ. γ).
γ) Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Πολιτισμού και Αθλητισμού καθορίζονται οι ΚΑΔ 
για τους οποίους εφαρμόζεται η απαλλαγή ή η μείωση 
των περ. α) και β), οι όροι και η διαδικασία εφαρμογής, ο 
τρόπος απαλλαγής των δικαιούχων της περ. α) και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του πα-
ρόντος, τηρουμένων των κανόνων περί κρατικών ενισχύ-
σεων. Με την ίδια απόφαση μπορούν να παρατείνονται οι προθεσμίες της παρούσας.»
Άρθρο 59
Επιδότηση καλλιτεχνών και χειροτεχνών
1. Φυσικά πρόσωπα που εμπίπτουν στην περ. α) της 
παρ. 10 του άρθρου 31 ν. 3986/2011 (Α’ 152) δικαιούνται 
επιδότησης για τα φορολογικά έτη 2022, 2023 και 2024 
με ποσό ίσο με ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) επί 
του ετήσιου κύκλου εργασιών τους και μέχρι του ποσού 
των πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ συνολικά. Η ανωτέρω 
ρύθμιση εφαρμόζεται στα πρώτα τρεις χιλιάδες εκατό 
(3.100) φυσικά πρόσωπα που θα υποβάλλουν αίτηση 
έναρξης στο φορολογικό μητρώο της Ανεξάρτητης Αρ-χής Δημοσίων Εσόδων.
2. Όσοι υπαχθούν στο καθεστώς επιδότησης της 
παρ. 1 θεωρούνται δικαιούχοι χρηματοδότησης καθε-
στώτος ενίσχυσης του Έργου με κωδικό 16715 που πε-
ριλαμβάνεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης «Ελλάδα 
2.0» και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και 
Ανθεκτικότητας και εφαρμόζεται σε αυτούς το άρθρο 58 
του ν. 4915/2022 (Α’ 63) περί ειδικών δεσμευμένων κατα-
πιστευτικών λογαριασμών (escrow accounts). Ως απόφα-
ση έγκρισης της χρηματοδότησης εκάστου δικαιούχου από το αρμόδιο όργανο της παρ. 1 του άρθρου 58 του 
ως άνω νόμου νοείται η επανέναρξη της δραστηριότητάς 
τους σύμφωνα με την παρ. 1 του παρόντος.
3. Με την κοινή απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 58 
του ν. 4915/2022 καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, 
ο τρόπος διαπίστωσης της επανέναρξης δραστηριότη-τας των πρώτων τριών χιλιάδων εκατό (3.100) φυσικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4346 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
προσώπων και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για 
την εφαρμογή του παρόντος, τηρουμένων των κανό-
νων περί κρατικών ενισχύσεων. Με την ίδια απόφαση 
μπορεί να καθορίζεται και το ποσό της προκαταβολής 
χρηματοδότησης της παρ. 2 του άρθρου 58 του ως άνω 
νόμου, το οποίο δύναται να εκταμιευθεί προς τον ειδικό 
δεσμευμένο καταπιστευτικό λογαριασμό κάθε δικαιού-
χου και που δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.
Άρθρο 60
Παράταση υποβολής αιτήσεων και λειτουργίας Επιτροπής Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών - Τροποποίηση παρ. 3 και 6 άρθρου 16 του ν. 4714/2020
Στο άρθρο 16 του ν. 4714/2020 (Α’ 148), α) στην παρ. 3 
παρατείνονται οι προθεσμίες του δευτέρου και του τρί-
του εδαφίου και προστίθεται νέο τελευταίο εδάφιο, β) 
στην παρ. 6 παρατείνονται οι προθεσμίες του πρώτου 
και του δευτέρου εδαφίου και οι παρ. 3 και 6 διαμορ-
φώνονται ως εξής:
«3. Ο διάδικος φορολογούμενος σε εκκρεμείς ενώπιον 
του Συμβουλίου της Επικρατείας και των Τακτικών Δι-
οικητικών Δικαστηρίων διαφορές από πράξη επιβολής 
φόρου ή προστίμων κατά τη φορολογική νομοθεσία 
μπορεί να υποβάλει αίτηση ενώπιον της Επιτροπής της παρ. 1 με αίτημα την εξώδικη επίλυση της διαφοράς. Η 
αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά έως τις 30 Δεκεμβρίου 
2022. Το αίτημα μπορεί να αφορά μόνο σε υποθέσεις 
που εκκρεμούν και δεν έχουν συζητηθεί, ενώπιον του 
Συμβουλίου της Επικρατείας και των τακτικών διοικητι-κών δικαστηρίων έως τις 29 Ιουλίου 2022. Το προηγού-μενο εδάφιο καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς υποθέσεις 
ενώπιον της Επιτροπής της παρ. 1. Σε υποθέσεις για τις 
οποίες είχε υποβληθεί αίτηση και απορρίφθηκαν από την 
Επιτροπή για τυπικούς λόγους, επιτρέπεται η υποβολή 
νέας αίτησης εντός της ως άνω προθεσμίας.»
«6. Η εξέταση των αιτήσεων εξώδικης επίλυσης ολο-
κληρώνεται το αργότερο έως τις 30 Ιουνίου 2023 και 
τα πρακτικά εξώδικης επίλυσης εκδίδονται έως τις 29 
Σεπτεμβρίου 2023, ημερομηνία, κατά την οποία λήγει 
η θητεία του Γενικού Προϊσταμένου, των μελών των 
Τμημάτων της Επιτροπής και των Γ ραμματέων. Αιτήσεις που δεν εξετάστηκαν μέχρι τις 30 Ιουνίου 2023, θεωρεί-
ται ότι απορρίφθηκαν σιωπηρά και επανεισάγονται με 
επιμέλεια της Γ ραμματείας των Επιτροπών στο αρμό-
διο Δικαστήριο χωρίς τη σύνταξη πρακτικού. Για όσο 
διάστημα η υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον των Επιτροπών, 
η δίκη ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του 
αρμοδίου τακτικού διοικητικού δικαστηρίου αναστέλ-
λεται. Η αναστολή δεν καταλαμβάνει την προσωρινή 
δικαστική προστασία.»
Άρθρο 61
Κατηγορίες τυχερών παιγνίων που 
υποβάλλονται σε φόρο - Τροποποίηση άρθρου 58 του ν. 2961/2001
Στο άρθρο 58 του ν. 2961/2001 (Α’ 266), α) στην παρ. 1 
αα) η περ. β) τροποποιείται ως προς την αναφορά των τυχερών παιγνίων, αβ) οι περ. γ) και δ) αντικαθίστανται, 
αγ) προστίθεται περ. στ), β) στην παρ. 2 προστίθεται 
δεύτερο εδάφιο, γ) η παρ. 5 καταργείται και το άρθρο 
58 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 58
Αντικείμενο, υποκείμενο του φόρου και χρόνος φορολογίας
1. Σε φόρο υποβάλλονται:
α) τα κέρδη από τα λαχεία, περιλαμβανομένου του 
αμοιβαίου λαχειοφόρου ιπποδρομιακού στοιχήματος 
(SWEEPSTAKE), που κυκλοφορούν στην Ελλάδα,
β) τα κέρδη από το τυχερό παίγνιο «Στοίχημα» της 
περ. γ’ του άρθρου 25 του ν. 4002/2011 (Α’ 180) περιλαμ-
βανομένων βα) των στοιχημάτων προκαθορισμένης ή 
μη απόδοσης της παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 2433/1996 
(Α’ 180) ββ) των στοιχημάτων προκαθορισμένης ή μη 
απόδοσης που διεξάγουν αδειοδοτημένοι πάροχοι δυ-
νάμει του άρθρου 45 του ν. 4002/2011, βγ) του αμοιβαίου 
στοιχήματος επί ιπποδρομιών που διεξάγεται σύμφωνα 
με τον ν. 4338/2015 (Α’ 131),
γ) τα κέρδη από τα τυχερά παίγνια που διεξάγονται σε 
παικτικές συνεδρίες από αδειοδοτημένους παρόχους, 
δυνάμει των άρθρων 39 και 45 του v. 4002/2011, ήτοι 
τα κέρδη από τα τυχερά παίγνια που διεξάγονται με παι-
γνιομηχανήματα, τα τυχερά παίγνια καζίνο και το πόκερ 
και οι παραλλαγές του. Ως παικτική συνεδρία νοείται το 
χρονικό διάστημα από τη στιγμή που ο παίκτης εισάγει 
την ατομική κάρτα παίκτη σε παιγνιομηχάνημα ή από τη 
στιγμή που συνδέεται με το κεντρικό πληροφοριακό σύ-
στημα (ΚΠΣ) ενός παρόχου τυχερών παιγνίων στο διαδί-
κτυο, μέχρι που, κατά περίπτωση ως ανωτέρω, είτε εξάγει 
την ατομική κάρτα παίκτη από το παιγνιομηχάνημα είτε 
αποσυνδέεται από το ΚΠΣ του διαδικτυακού παρόχου. Σε κάθε περίπτωση, έκαστη παικτική συνεδρία λήγει με την πάροδο εικοσιτεσσάρων (24) ωρών από τη στιγμή που ο παίκτης εισάγει την ατομική κάρτα παίκτη σε παι-
γνιομηχάνημα ή από τη στιγμή που συνδέεται με το ΚΠΣ 
διαδικτυακού παρόχου. Στην περίπτωση συμμετοχής 
του παίκτη σε τουρνουά πόκερ, ο φόρος παρακρατείται 
αυτοτελώς κατά την απόδοση των κερδών (επάθλων) 
του τουρνουά,
δ) τα κέρδη από τα τυχερά παίγνια που διεξάγονται από 
την ΟΠΑΠ Α.Ε. δυνάμει του άρθρου 27 του ν. 2843/2000 (Α’ 219), εκτός αυτών των περ. β) και γ) της παρούσας,
ε) τα κέρδη από τις λαχειοφόρες ομολογίες και τις λα-
χειοφόρες αγορές, τα οποία προκύπτουν από κληρώ-
σεις που γίνονται στην Ελλάδα, καθώς και οι κάθε είδους 
παροχές που προσφέρονται σε όσους συμμετέχουν σε 
παιχνίδια ή διαγωνισμούς ραδιοφωνικούς, τηλεοπτικούς 
και λοιπούς παρεμφερείς οποιασδήποτε μορφής που 
διενεργούνται στην Ελλάδα,
στ) τα έσοδα από έπαθλα που λαμβάνουν ερασιτέ-
χνες ιδιοκτήτες δρομώνων ίππων. Φυσικό πρόσωπο που 
έχει στην ιδιοκτησία ή συνιδιοκτησία του μέχρι πέντε 
(5) δρόμωνες ίππους ή ποσοστιαία μερίδια κυριότητας δρομώνων ίππων που αθροιστικά αποτελούν πέντε (5) δρόμωνες ίππους, τεκμαίρεται ότι είναι ερασιτέχνης ως προς τη δραστηριότητά του αυτή. Οι κύριοι δρομώνων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4347 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
ίππων που δεν είναι ερασιτέχνες φορολογούνται για τη 
δραστηριότητα τους αυτή σύμφωνα με τον Κώδικα Φο-ρολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α’167).
2. Υπόχρεος στον φόρο είναι ο δικαιούχος του κέρ-
δους. Κέρδος από τυχερό παίγνιο των περ. β), γ) και δ) της παρ. 1 είναι το ποσό που πληρώνεται ή πιστώνεται 
στον παίκτη ως αποτέλεσμα του τυχερού παιγνίου, αφαι-
ρουμένου του ποσού που κατέβαλε για τη συμμετοχή 
του στο παίγνιο αυτό.
3. Η φορολογική υποχρέωση γεννάται κατά τον χρόνο 
καταβολής του κέρδους ή της παροχής.
4. Αν αντικείμενο του φόρου είναι κινητό ή ακίνητο 
ή άλλο περιουσιακό στοιχείο, για τον υπολογισμό του 
φόρου λαμβάνεται υπόψη η αξία του, που εξευρίσκεται 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 9 έως και 16 και 18.
5. Καταργείται.»
Άρθρο 62
Συντελεστές φορολογίας κερδών από τυχερά παίγνια - Τροποποίηση άρθρου 60 του ν. 2961/2001
Στο άρθρο 60 του ν. 2961/2001, α) οι παρ. 1 και 2 
αντικαθίσταται, β) η παρ. 3 καταργείται και το άρθρο 60 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 60
Υπολογισμός του φόρου
1. Τα κέρδη της παρ. 1 του άρθρου 58 υποβάλλονται 
σε φόρο ως εξής:
α) Τα κέρδη της περ. α) υποβάλλονται σε φόρο αυτοτε-
λώς ανά γραμμάτιο λαχείου, μετά την αφαίρεση αφορο-
λόγητου ποσού εκατό (100) ευρώ, με συντελεστή δέκα 
τοις εκατό (10%), εφόσον πρόκειται για κέρδη μέχρι χίλια 
(1.000) ευρώ, και με συντελεστή δεκαπέντε τοις εκατό 
(15%), εφόσον πρόκειται για κέρδη από χίλια ευρώ και ένα λεπτό (1.000,01) και πάνω.
β) Τα κέρδη της περ. β) υποβάλλονται σε φόρο ανά 
δελτίο παιχνιδιού, σύμφωνα με την ακόλουθη κλίμακα:
Κέρδη ανά δελτίο (σε €) Συντελεστής κλιμακίου
0-100 0,0%
100,01-200 2,5%200,01-500 5%
>500 7,5%
Για τα παίγνια της περίπτωσης αυτής, ως δελτίο νοείται 
η καταχώριση πρόβλεψης του παίκτη, ανεξαρτήτως εάν 
αφορά σε ένα ή περισσότερα στοιχηματικά γεγονότα. Αν 
το δελτίο αφορά σε ένα στοιχηματικό γεγονός, η απόδο-
ση της πρόβλεψης ισούται με την προσφερόμενη από-
δοση του επιλεγέντος στοιχηματικού γεγονότος. Αν το δελτίο αφορά σε περισσότερα στοιχηματικά γεγονότα, 
η απόδοση της πρόβλεψης ισούται με το γινόμενο όλων 
των προσφερόμενων αποδόσεων καθενός από τα επι-λεγέντα στοιχηματικά γεγονότα.
γ) Τα κέρδη της περ. γ), που πληρώνονται ή πιστώνο-
νται στον Ηλεκτρονικό Λογαριασμό Παίκτη, υποβάλλο-νται σε φόρο μετά την αφαίρεση αφορολόγητου ποσού 
εκατό (100) ευρώ, αυτοτελώς ανά παικτική συνεδρία, με συντελεστή δεκαπέντε τοις εκατό (15%), εφόσον πρό-
κειται για κέρδη μέχρι πεντακόσια (500) ευρώ, και με 
συντελεστή είκοσι τοις εκατό (20%), εφόσον πρόκειται 
για κέρδη από πεντακόσια ευρώ και ένα λεπτό (500,01) και πάνω.
δ) Τα κέρδη της περ. δ) υποβάλλονται σε φόρο ανά 
δελτίο παιχνιδιού, σύμφωνα με την ακόλουθη κλίμακα:
Κέρδη ανά δελτίο (σε €) Συντελεστής κλιμακίου
0-100 0,0%
100,01-200 2,5%200,01-500 5%
500,01-2.500 10%
>2.500 20%
Ως δελτίο νοείται η καταχώριση κάθε συνόλου επιλο-
γών του παίκτη το οποίο συνιστά μία αυτοτελή συμμε-
τοχή του σε μία κλήρωση ή έναν διαγωνισμό εκάστου 
παιγνίου.
ε) Τα κέρδη και οι παροχές της περ. ε) υποβάλλονται σε 
φόρο αυτοτελώς με συντελεστή είκοσι τοις εκατό (20%) 
μετά την αφαίρεση αφορολόγητου ποσού χιλίων (1.000) 
ευρώ ανά αντικείμενο.
στ) Τα έσοδα της περ. στ) φορολογούνται αυτοτελώς 
με συντελεστή δέκα πέντε τοις εκατό (15%).
2. Ποσοστό των εσόδων από τις κατηγορίες φόρων 
των περ. β) και δ) της παρ. 1 χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αθλητικών ομάδων, κατόπιν κοινής 
απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Πολιτισμού 
και Αθλητισμού. Με την ίδια απόφαση δύναται να καθο-
ρίζονται οι δικαιούχοι, ο τρόπος κατανομής της εν λόγω 
χρηματοδότησης και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.»
Άρθρο 63Προθεσμία υποβολής της δήλωσης - Τροποποίηση άρθρου 92 του ν. 2961/2001
Στο άρθρο 92 του ν. 2961/2001 (Α’ 266), περί φορολο-
γίας κτήσης κερδών από λαχεία, προστίθεται δεύτερο 
εδάφιο και το άρθρο 92 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 92
Προθεσμία υποβολής δήλωσης
Η δήλωση υποβάλλεται μέχρι την τελευταία εργάσιμη 
ημέρα του επόμενου μήνα από την καταβολή του κέρ-
δους στον δικαιούχο. Ειδικά για τα έσοδα της περ. στ) 
της παρ. 1 του άρθρου 58 η δήλωση υποβάλλεται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του δεύτερου μήνα από 
την καταβολή του επάθλου.»
Άρθρο 64
Παράταση προθεσμίας αποστολής Απολογισμού, Ισολογισμού και Λοιπών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων και 
Διαδήλωσης οικονομικού έτους 2021 από και 
προς το Ελεγκτικό Συνέδριο και εισαγωγής 
αυτών στη Βουλή των Ελλήνων
1. Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του 
άρθρου 167 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), για την αποστολή 
από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους στο Ελεγκτι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4348 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
κό Συνέδριο, του Απολογισμού και του Ισολογισμού 
μαζί με τις λοιπές χρηματοοικονομικές καταστάσεις 
του οικονομικού έτους 2021 παρατείνεται μέχρι τις 31 
Ιουλίου 2022.
2. Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 1 του 
άρθρου 167 του ν. 4270/2014, για την αποστολή από 
το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Υπουργείο Οικονομικών 
της Έκθεσής του (Διαδήλωσης) επί της ορθότητας 
και αξιοπιστίας του Απολογισμού, του Ισολογισμού 
και των λοιπών χρηματοοικονομικών καταστάσεων 
του οικονομικού έτους 2021 παρατείνεται μέχρι τις 
30 Νοεμβρίου 2022.
3. Η προθεσμία της παρ.  2 του άρθρου 167 του 
ν. 4270/2014, για την εισαγωγή από τον Υπουργό Οι-
κονομικών στη Βουλή για κύρωση του Απολογισμού, 
του Ισολογισμού και των λοιπών χρηματοοικονομικών 
καταστάσεων του οικονομικού έτους 2021, μαζί με τη 
Διαδήλωση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παρατείνεται 
μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2022. Η εισαγωγή του πρώτου 
εδαφίου προηγείται της ψήφισης του κρατικού προϋπο-
λογισμού του οικονομικού έτους 2023.
Άρθρο 65
Δυνατότητα αποσπάσεων εντός της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων για την κάλυψη επιτακτικών υπηρεσιακών αναγκών - Προσθήκη παρ. 4Α στο άρθρο 25 του ν. 4389/2016
Μετά την παρ. 4 του άρθρου 25 του ν. 4389/2016 (Α’ 94) 
προστίθεται νέα παρ. 4Α για τη δυνατότητα αποσπάσε-ων εντός της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η οποία έχει ως εξής:
«4Α. Για την κάλυψη επιτακτικών υπηρεσιακών ανα-
γκών της Αρχής, κατά την περίοδο από την 1η Ιουνίου 
έως την 30ή Σεπτεμβρίου εκάστου έτους, επιτρέπεται 
η απόσπαση υπαλλήλων εντός της Αρχής σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4 του παρόντος, κατόπιν πρόσκλησης εκ-
δήλωσης ενδιαφέροντος και αντίστοιχης αίτησης των 
ενδιαφερομένων, κατά παρέκκλιση της παρ. 11 του άρ-θρου 68 του ν. 3528/2007 (Α’ 26).»
ΜΕΡΟΣ Η’
ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 66
Ορισμός Ενδιάμεσων Φορέων - Τροποποίηση παρ. 7 άρθρου 13 του ν. 4314/2014
Στην παρ. 7 του άρθρου 13 του ν. 4314/2014 (Α’ 265) 
προστίθεται περ. η’ ως εξής:
«η. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επεν-
δύσεων, ορίζονται οι φορείς που διαχειρίζονται δράσεις 
ολοκληρωμένων χωρικών επενδύσεων ή βιώσιμης αστι-
κής ανάπτυξης, σύμφωνα με τις παρ. 7 και 6 του άρθρου 
123 του Κανονισμού, ως Ενδιάμεσοι Φορείς, οι οποίοι 
αναλαμβάνουν την άσκηση των αρμοδιοτήτων της Δι-αχειριστικής Αρχής του ΕΠ «ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ», για πράξεις του Τομέα Περιβάλλοντος που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής».Άρθρο 67
Αναθεώρηση των Τομεακών και Περιφερειακών Προγραμμάτων (ΤΠΑ/ΠΠΑ) του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης λόγω μεταβολής οικονομικών ή άλλων συνθηκών και τροποποίηση στοιχείων των ΤΠΑ/ΠΠΑ - Τροποποίηση άρθρου 128 του ν. 4635/2019
Το άρθρο 128 του ν. 4635/2019 (Α’ 167) τροποποιείται, 
α) με την προσθήκη περ. δ’ στην παρ. 2, β) με την προ-
σθήκη παρ. 5 και το άρθρο 128 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 128Παρακολούθηση, αξιολόγηση και αναθεώρηση των ΤΠΑ και ΠΠΑ
1. Σύμφωνα με τις διαδικασίες της απόφασης της πα-
ραγράφου Γ’ του άρθρου 129 του παρόντος, η Υπηρεσία 
Διαχείρισης του ΤΠΑ ή ΠΠΑ συντάσσει και υποβάλλει 
στη Δι.Δι.Ε.Π. ενδιάμεση έκθεση προόδου σχετικά με 
την εφαρμογή και υλοποίηση του προγράμματος, με 
συγκεντρωτικά στοιχεία για την οικονομική και φυσική 
πρόοδό του. Στην έκθεση αναφέρονται επίσης οι χρο-νικές ή άλλες αποκλίσεις που διαπιστώνονται κατά την υλοποίηση του προγράμματος και ο βαθμός επίτευξης των στόχων του ΕΠΑ. Στις εκθέσεις οι αρμόδιες υπηρε-
σίες διαχείρισης οφείλουν να χρησιμοποιούν δείκτες 
εκροής ή άλλους δείκτες, οι οποίοι περιλαμβάνονται 
αντίστοιχα στα κείμενα των οικείων προγραμμάτων και προσκλήσεων για να αποτυπώσουν την πρόοδο 
της υλοποίησης.
2. Με πρωτοβουλία του φορέα κατάρτισης ή του 
Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων τα ΤΠΑ και ΠΠΑ 
μπορεί να επανεξετάζονται και, αν απαιτείται, να ανα-
θεωρούνται, σε μια ή περισσότερες από τις εξής περι-
πτώσεις:
α) ύστερα από αναθεώρηση του ΕΠΑ,
β) εφόσον από τις εκθέσεις προόδου της παραγρά-
φου 1 και τα λοιπά δεδομένα της παρακολούθησης και αξιολόγησης του προγράμματος προκύπτει ότι δεν έχει 
συντελεστεί η προγραμματισμένη πρόοδος της υλοποί-
ησής του,
γ) μετά την κατανομή των αποθεματικών,δ) εξαιτίας της μεταβολής των οικονομικών ή άλλων 
συνθηκών.
3. Οι υπηρεσίες διαχείρισης των ΤΠΑ και ΠΠΑ συντάσ-
σουν το αναθεωρημένο πρόγραμμα, το οποίο εγκρίνεται 
από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων και δη-
μοσιεύεται σύμφωνα με την παράγραφο 6 του άρθρου 125 του παρόντος.
4. Εντός έξι (6) μηνών από τη λήξη της περιόδου εφαρ-
μογής των ΤΠΑ και ΠΠΑ, οι αρμόδιες υπηρεσίες διαχεί-ρισης υποβάλλουν στη Δι.Δι.Ε .Π. έκθεση ολοκλήρωσης 
του προγράμματος, σύμφωνα με τις οριζόμενες στην 
απόφαση της παραγράφου Γ’ του άρθρου 129 προδι-
αγραφές.
5. Πριν ή μετά την υποβολή της ενδιάμεσης έκθεσης 
προόδου του ΤΠΑ/ΠΠΑ, κατόπιν αιτιολογημένης πρότα-
σης του αρμοδίου οργάνου, δύναται να τροποποιούνται 
στοιχεία της παρ. 2 του άρθρου 125 που περιλαμβάνο-νται στα εγκεκριμένα προγράμματα και ειδικότερα:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4349 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
α) να προστίθενται νέοι δείκτες εκροών και δυνητικοί 
δικαιούχοι,
β) να προστίθενται στους χρηματοδοτικούς πίνακες 
της περ. δ’ της παρ. 2 του άρθρου 125 άξονες προτεραι-
ότητας σε αναπτυξιακούς στόχους που προβλέπονται 
στο ΤΠΑ/ΠΠΑ και να ανακατανέμεται ο προϋπολογισμός 
μεταξύ των αξόνων προτεραιότητας του προγράμματος 
και των υποπρογραμμάτων του,
γ) να ανακατανέμεται ο προϋπολογισμός μεταξύ των 
αξόνων προτεραιότητας του προγράμματος και των υπο-
προγραμμάτων του στους χρηματοδοτικούς πίνακες της 
περ. δ’ της παρ. 2 του άρθρου 125.
Οι τροποποιήσεις των περ. α’ , β’ και γ’ λαμβάνονται 
υπόψη σε αναθεώρηση του προγράμματος, στην ενδι-άμεση έκθεση προόδου και στην έκθεση ολοκλήρωσης 
των ΤΠΑ/ΠΠΑ».
Άρθρο 68
Αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο της ενίσχυσης που καταβά λλεται στο πλαίσιο της 
δράσης «Έκτακτη επιχορήγηση σε επιχειρήσεις που έχουν πληγεί από την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τις διεθνείς κυρώσεις που επιβλήθηκαν»
Η ενίσχυση που καταβάλλεται στο πλαίσιο της συγ-
χρηματοδοτούμενης από το Ε.Σ.Π.Α. δράσης «Έκτακτη 
επιχορήγηση σε επιχειρήσεις που έχουν πληγεί από την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τις διεθνείς 
κυρώσεις που επιβλήθηκαν» δεν υπόκειται σε οποιον-
δήποτε φόρο, τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του 
Δημοσίου, συμπεριλαμβανομένης της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης του άρθρου 43A του ν. 4172/2013 (Α’ 167), 
μη εφαρμοζομένης της παρ.  1 του άρθρου 47 του 
ν. 4172/2013, σε περίπτωση διανομής ή κεφαλαιοποίησής 
της, είναι ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δη-
μοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης αντίθετης 
γενικής ή ειδικής διάταξης, δεν δεσμεύεται και δεν συμ-
ψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη στη Φορολογική Διοίκηση 
και το Δημόσιο εν γένει, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου 
δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκη-
σης (Ο.Τ.Α.) και τα νομικά πρόσωπά τους, τα ασφαλιστικά 
ταμεία και τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζεται 
στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε 
παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα. Οι δικαι-
ούχοι της ενίσχυσης του παρόντος απαλλάσσονται από 
την υποχρέωση προσκόμισης αποδεικτικού φορολογικής 
και ασφαλιστικής ενημερότητας για τη συμμετοχή τους 
στη δράση και την είσπραξη της ενίσχυσης.
Άρθρο 69
Επιτροπή Επιλογής Υποψηφίων Εισηγητών και μελών της Επιτροπής Ανταγωνισμού - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 12 του ν. 3959/2011
Η περ. γ’ του έκτου εδαφίου της παρ. 3 του άρθρου 
12 του ν. 3959/2011 (Α’ 93) τροποποιείται με την αντικα-τάσταση των λέξεων «οριζόμενο με κλήρωση» από τις 
λέξεις «που υποδεικνύεται από τον Υπουργό Ανάπτυξης 
και Επενδύσεων» και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:«3. Ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού επιλέγονται με απόφαση της Διάσκεψης 
των Προέδρων της Βουλής των Ελλήνων, κατ’ ανάλογη 
εφαρμογή του άρθρου 101Α του Συντάγματος. Η απόφα-
ση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής κοινοποιεί-
ται αμελλητί στον Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων, 
ο οποίος οφείλει να εκδώσει την πράξη διορισμού εντός 
προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίη-
ση. Μέχρι να επέλθει η αναγκαία τροποποίηση του Κα-νονισμού της Βουλής, ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ανταγωνισμού επιλέγονται, ύστερα από 
εισήγηση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, 
με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου, η οποία εκδίδεται 
ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Θεσμών 
και Διαφάνειας της Βουλής.
Η επιλογή των Εισηγητών και των δύο (2) τακτικών και 
αναπληρωματικών μελών της Επιτροπής Ανταγωνισμού 
γίνεται από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων, 
κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, βάσει καταλόγου υποψηφίων, 
ο οποίος καταρτίζεται από Επιτροπή Επιλογής, ύστε-
ρα από ανοικτό διαγωνισμό, ο οποίος δεν περιλαμβά-
νει εξεταστική διαδικασία, αλλά κατάθεση ατομικού 
φακέλου. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως και αναρτάται στο διαδίκτυο, σύμφωνα 
με τα άρθρα 75 έως 80 του ν. 4727/2020 (Α’ 184), καθο-
ρίζονται η διαδικασία προκήρυξης του διαγωνισμού, 
η γραμματειακή υποστήριξη της Επιτροπής Επιλογής, 
καθώς και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της 
παρούσας. Η πρώτη φάση επιλογής γίνεται από ανεξάρ-
τητη πενταμελή Επιτροπή Επιλογής, η οποία αποτελείται 
από: α) τον Πρόεδρο ή Αντιπρόεδρο του Συμβουλίου 
της Επικρατείας ή τον Πρόεδρο ή Αντιπρόεδρο του 
Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ως Πρόεδρο, β) τον 
Πρόεδρο ή Αντιπρόεδρο του Ανώτατου Συμβουλίου 
Επιλογής Προσωπικού (Α.Σ.Ε.Π.), γ) έναν πρώην Πρόε-
δρο ή Αντιπρόεδρο της Επιτροπής Ανταγωνισμού, που 
υποδεικνύεται από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων, δ) ένα μέλος ΔΕΠ Α.Ε.Ι. με εξειδίκευση στο δίκαιο 
ανταγωνισμού, που υποδεικνύεται από τον Υπουργό 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, και ε) ένα μέλος ΔΕΠ Α.Ε.Ι. με εξειδίκευση στα οικονομικά του ανταγωνισμού, που 
υποδεικνύεται από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων. Η Επιτροπή Επιλογής συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων. Η Επιτροπή 
Επιλογής καταρτίζει κατάλογο των υποψηφίων, με βάση 
τα κριτήρια της προκήρυξης, ο οποίος αποτελείται από διπλάσιο αριθμό υποψηφίων από τον αριθμό των σχε-τικών θέσεων και υποβάλλεται στον Υπουργό Ανάπτυ-
ξης και Επενδύσεων. Αν οι υποψήφιοι είναι λιγότεροι 
από τον διπλάσιο αριθμό των θέσεων, στον κατάλογο 
περιλαμβάνονται όλοι οι υποψήφιοι. Σε δεύτερη φάση, 
ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων επιλέγει από 
τον κατάλογο τους υποψηφίους οι οποίοι θα πληρώ-
σουν τις κενωθείσες θέσεις με τη σύμφωνη γνώμη της 
Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για κάθε 
έναν από αυτούς ξεχωριστά, σύμφωνα με τα ειδικότε-
ρα προβλεπόμενα στον Κανονισμό της Βουλής. Αν η 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4350 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας δεν εγκρίνει έναν ή 
περισσότερους από τους προταθέντες υποψηφίους, ο 
Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων προτείνει εναλ-
λακτικούς υποψηφίους από τον κατάλογο των υποψη-
φίων. Σε περίπτωση που εξαντληθεί ο κατάλογος των 
υποψηφίων, χωρίς να έχει επιτευχθεί σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για 
τον απαραίτητο αριθμό υποψηφίων, ώστε να υπάρξει 
νόμιμη σύνθεση της Επιτροπής, σύμφωνα με την παρ. 7 
του άρθρου 15, πραγματοποιείται νέος διαγωνισμός για 
τις υπολειπόμενες κενωθείσες θέσεις.
Τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού, καθώς και οι Εισηγητές διορίζονται με 
απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, 
που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η 
θητεία του Προέδρου, του Αντιπροέδρου, των Εισηγη-
τών και των λοιπών μελών της Επιτροπής Ανταγωνισμού 
είναι πενταετής και μπορεί να ανανεωθεί μία φορά. Η 
διαδικασία διορισμού των μελών της Επιτροπής κινείται 
κάθε φορά δύο (2) μήνες πριν από τη λήξη της θητείας των προηγούμενων μελών.
Αν πεθάνει, παραιτηθεί ή εκπέσει μέλος της Επιτρο-
πής Ανταγωνισμού, διορίζεται νέο μέλος για πλήρη 
θητεία. Μέχρι τον διορισμό νέου μέλους, η λειτουργία 
της Επιτροπής δεν διακόπτεται, εκτός από την περί-
πτωση που προβλέπεται στην παρ. 7 του άρθρου 15. 
Δεν μπορούν να οριστούν μέλη της Επιτροπής Αντα-
γωνισμού, τα πρόσωπα που έχουν εκπέσει από την ιδι-
ότητα του μέλους αυτής για τους λόγους που ορίζονται 
στον παρόντα νόμο. Η θητεία των μελών της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού παρατείνεται αυτοδικαίως μέχρι τον δι-
ορισμό νέων.
Ειδικά, ως προς τον χρόνο αποχώρησής τους, ο Πρόε-
δρος και ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ανταγωνισμού αποχωρούν αυτοδικαίως με τη συμπλήρωση του εβδο-
μηκοστού τρίτου (73) έτους της ηλικίας τους και τα μέλη 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού με τη συμπλήρωση του 
εβδομηκοστού (70) έτους της ηλικίας τους.»
Άρθρο 70
Άσκηση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων ΔΙ.Μ.Ε.Α. 
- Προσθήκη παρ. 1Α στο άρθρο 13 του ν. 4712/2020
Στο άρθρο 13 του ν. 4712/2020 (Α’ 146) προστίθεται 
παρ. 1Α και το άρθρο 13 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 13
Ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
1. Για τον έλεγχο της αγοράς και την αντιμετώπιση του 
παράνομου εμπορίου, η Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συ-
νεργασίας για τον Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπι-
ση του Παράνομου Εμπορίου στελεχώνεται με ελεγκτές.
1Α. Για την επίτευξη των σκοπών της παρ. 2 του άρ-
θρου 1, οι ελεγκτικές αρμοδιότητες δύναται να ασκού-
νται και από τα πρόσωπα της παρ. 9 του άρθρου 152 του 
ν. 4512/2018 (Α’ 5), κατ’ εφαρμογή της εν λόγω διάταξης, 
για την υποβοήθηση του έργου των ανακριτικών υπαλ-
λήλων της ΔΙ.ΜΕ.Α., με εξαίρεση την άσκηση οιασδήποτε 
φύσης ανακριτικών καθηκόντων.2. Οι έλεγχοι από υπαλλήλους της παρ. 3 του άρθρου 
12 πραγματοποιούνται μόνο κατά το μέρος, που αφορά 
στην αρμοδιότητα των φορέων στους οποίους αυτοί 
ανήκουν οργανικά, ενώ κατά την εκτέλεση των ελεγκτι-
κών τους καθηκόντων ενεργούν ως ειδικοί ανακριτικοί υπάλληλοι της παρ. 1 του άρθρου 31 του ν. 4620/2019 
(Α’ 96), χωρίς όμως να αποκτούν και την ιδιότητα του 
ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου.
3. Οι παραβάσεις που διαπιστώνονται από τους υπαλ-
λήλους της παρ. 3 του άρθρου 12, διαβιβάζονται στις 
υπηρεσίες όπου ανήκουν οργανικά, οι οποίες και ολο-
κληρώνουν τη διαδικασία της επιβολής των κυρώσεων.
4. Στα μικτά κλιμάκια, δύναται να συμμετέχουν και άλ-
λοι εκπρόσωποι των συνεργαζόμενων υπηρεσιών, πέραν 
των οριζόμενων στην παρ. 3 του άρθρου 12, έπειτα από 
αίτημα του Διοικητού της ΔΙ.Μ.Ε.Α. προς τον Προϊστά-
μενο του φορέα από όπου προέρχονται και αποδοχή 
του τελευταίου.
5. Είναι δυνατή η συγκρότηση μικτών κλιμακίων με 
τη συμμετοχή ενός και μόνο ελεγκτή/υπαλλήλου από 
κάθε ελεγκτική υπηρεσία. Οι συμμετέχοντες σε τέτοια 
κλιμάκια βεβαιώνουν από κοινού τις παραβάσεις που 
εντοπίζονται και η επισπεύδουσα υπηρεσία προβαίνει, μετά από τη βεβαίωση των παραβάσεων, στην επιβολή 
των κυρώσεων και στις προβλεπόμενες ενέργειες για τη 
διεκπεραίωση των υποθέσεων αυτών.
6. Οι ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α., όταν κατά την άσκηση των 
καθηκόντων τους ενεργούν ανακριτικές πράξεις ή συμ-
μετέχουν σε αυτές, δεν αποκλείεται να εξετασθούν ως 
μάρτυρες κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο.
Οι ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α. δύνανται, με την ιδιότητα του 
ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου, να διενεργούν προκα-ταρκτική εξέταση ή προανάκριση κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, μόνο για υποθέσεις για τις οποίες διενερ-γείται ή έχει διενεργηθεί επιθεώρηση - έλεγχος από τη ΔΙ.Μ.Ε.Α.. Στις προκαταρκτικές εξετάσεις ή προανακρί-
σεις, που διενεργούνται από τη ΔΙ.Μ.Ε.Α., μπορούν να 
εκτελούν χρέη β’ ανακριτικού υπαλλήλου και διοικητικοί 
υπάλληλοι ΠΕ, ΤΕ ή ΔΕ , οι οποίοι υπηρετούν με οποιαδή-
ποτε σχέση στη ΔΙ.Μ.Ε.Α..
7. Οι ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α., κατά την άσκηση των κα-
θηκόντων τους, συντάσσουν και αποστέλλουν έγγραφα 
σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, στα οποία αναφέρονται 
αφενός οι διατάξεις με τις οποίες θεμελιώνεται η υποχρέ-
ωση των προσώπων αυτών να υποβάλουν τα ζητούμενα 
στοιχεία και αφετέρου αναλυτικά τα στοιχεία που πρέ-
πει να υποβληθούν, οι κυρώσεις που επιβάλλονται στην 
περίπτωση άρνησης προσκόμισης και γνωστοποίησης 
των στοιχείων, καθώς και το χρονικό διάστημα μέσα στο 
οποίο είναι υποχρεωμένα να υπ οβάλουν τα στοιχεία. Το 
προαναφερθέν χρονικό διάστημα δεν μπορεί σε καμία 
περίπτωση να είναι μικρότερο των πέντε (5) και μεγα-
λύτερο των δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών, από την 
κοινοποίηση του εγγράφου.
8. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων συστήνεται Μητρώο Ελεγκτών, το οποίο απαρτίζε-
ται από υπαλλήλους ΠΕ, ΤΕ και ΔΕ, μετά από πρόσκληση 
ενδιαφέροντος. Με την ίδια απόφαση ορίζεται η διαδι-
κασία ένταξης των ελεγκτών της ΔΙ.Μ.Ε.Α. στο Μητρώο 
του προηγούμενου εδαφίου.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4351 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Άρθρο 71
Ενισχύσεις σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις - Τροποποίηση άρθρου 30 του ν. 4887/2022
Το άρθρο 30 του ν. 4887/2022 (Α’ 16), τροποποιείται 
α) στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 με τη διαγραφή των 
λέξεων «με διάρκεια ισχύος κάθε προκήρυξης τους τρεις 
(3) μήνες, χωρίς τη δυνατότητα χορήγησης παράτασης», 
β) την προσθήκη νέας παρ. 7 και το άρθρο 30 διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 30
Προκήρυξη καθεστώτων
1. Οι προκηρύξεις καθεστώτων έχουν σταθερό ετήσιο 
κύκλο. Στην περίπτωση της άμεσης αξιολόγησης, η προ-
κήρυξη γίνεται άπαξ ετησίως. Στην περίπτωση της συ-γκριτικής αξιολόγησης, οι προκηρύξεις κάθε καθεστώ-τος γίνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα κατ’ έτος. Τα 
καθεστώτα ενισχύσεων του παρόντος προκηρύσσονται 
με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων.
2. H απόφαση προκήρυξης περιλαμβάνει κατ’ ελάχι-
στον τα παρακάτω:
α. τον στόχο του καθεστώτος,β. τη διάρκεια του καθεστώτος και των κύκλων υπο-
βολής των αιτήσεων υπαγωγής,
γ. τον συνολικό προϋπολογισμό του καθεστώτος και 
την προέλευση της δημόσιας χρηματοδότησης για κάθε 
κύκλο υποβολής,
δ. το είδος των επενδυτικών σχεδίων, τη μορφή, το πο-
σοστό και το ύψος των χορηγούμενων ενισχύσεων, καθώς 
και τον τρόπο χρηματοδότησης των επενδυτικών σχεδί-ων, ανάλογα με το είδος της χορηγούμενης ενίσχυσης,
ε. τους αρμόδιους φορείς εφαρμογής του καθεστώτος 
ενίσχυσης,
στ. τις προϋποθέσεις, τις προδιαγραφές, τους πρό-
σθετους όρους και τους περιορισμούς για την υπαγωγή επενδυτικών σχεδίων στο καθεστώς,
ζ. τα είδη, το ποσοστό ενίσχυσης και τους κανόνες επι-
λεξιμότητας δαπανών, όπου αυτό απαιτείται,
η. τα κριτήρια αξιολόγησης, καθώς και την ελάχιστη 
βαθμολογία που απαιτείται να λάβει το σχέδιο, προκει-μένου να είναι επιλέξιμο,
θ. τα δικαιολογητικά για την υποβολή των αιτήσεων 
υπαγωγής και τροποποίησης της απόφασης υπαγωγής,
ι. τα δικαιολογητικά για την υποβολή αιτημάτων τα-
κτικού ελέγχου,
ια. τα δικαιολογητικά για την υποβολή αίτησης για 
την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης των επενδυτικών 
σχεδίων,
ιβ. τους όρους και τις προϋποθέσεις για την πιστοποί-
ηση της ολοκλήρωσης και έναρξης της παραγωγικής 
λειτουργίας της επένδυσης,
ιγ. το ύψος του παραβόλου για την υποβολή αιτήσεων 
υπαγωγής, αιτημάτων τροποποίησης των αποφάσεων 
υπαγωγής, καθώς και ελέγχου επενδυτικών σχεδίων,
ιδ. τις υποχρεώσεις των ενισχυόμενων φορέων, τόσο 
κατά το στάδιο πραγματοποίησης του σχεδίου, όσο και μετά από την ολοκλήρωσή του,
ιε. άλλους όρους που προβλέπονται στις διατάξεις των 
καθεστώτων ενίσχυσης.3. Η απόφαση προκήρυξης του καθεστώτος ενίσχυ-
σης συνιστά αυτοδίκαιη πρόταση εγγραφής ενάριθμου 
έργου στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Το ποσό 
ενίσχυσης της επιχορή γησης, της επιδότησης χρημα-
τοδοτικής μίσθωσης (leasing) και της επιδότησης του 
μισθολογικού κόστους, όπως ορίζεται με την κοινή από-
φαση της παρ. 1 του άρθρου 29, αποτελεί τον προϋπο-
λογισμό του ενάριθμου έργου.
4. Στις συλλογικές αποφάσεις του συγχρηματοδοτού-
μενου σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύ-
σεων, εγγράφονται οι αποφάσεις υπαγωγής των επεν-
δυτικών σχεδίων του παρόντος, οι οποίες δύνανται να 
συγχρηματοδοτηθούν από επιχειρησιακά προγράμμα-τα του Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (Ε.Σ.Π.Α.) της περιόδου 2021-2027.
5. Στην απόφαση προκήρυξης των καθεστώτων «Ψη-
φιακός και τεχνολογικός μετασχηματισμός επιχειρήσε-
ων», «Πράσινη μετάβαση - Περιβαλλοντική αναβάθμιση 
επιχειρήσεων», «Έρευνα και εφαρμοσμένη καινοτομία», 
«Αγροδιατροφή - πρωτογενής παραγωγή και μεταποίη-ση γεωργικών προϊόντων - αλιεία», «Μεταποίηση - Εφο-
διαστική αλυσίδα», «Επιχειρηματική εξωστρέφεια», «Ενί-
σχυση τουριστικών επενδύσεων», «Εναλλακτικές μορφές 
τουρισμού», «Μεγάλες επενδύσεις», «Ευρωπαϊκές αλυ-
σίδες αξίας», «Επιχειρηματικότητα 360ο», που αφορούν 
την ενίσχυση επενδυτικών σχεδίων στις περιοχές των 
Εδαφικών Σχεδίων Δίκαιης Μετάβασης (Ε.Σ.ΔΙ.Μ.), στις 
οποίες δεν συντρέχουν οι κανόνες επιλεξιμότητας του 
Προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 
(ΠΔΑΜ), δύναται να καθορίζονται το είδος ή η ένταση 
ή το ανώτατο ποσό των χορηγούμενων ενισχύσεων κατά 
παρέκκλιση του άρθρου 12 ή η χρήση της διαδικασίας 
ταχείας αδειοδότησης, όπως αυτή προβλέπεται στο άρ-
θρο 9 του ν. 4864/2021 (Α’ 237), ανάλογα με το μέγεθος 
των επιχειρήσεων, το είδος των επενδυτικών σχεδίων, 
τις επιλέξιμες δαπάνες και την περιοχή υλοποίησης των 
επενδυτικών σχεδίων. Ειδικά για τις περιοχές που ανή-
κουν στις Ζώνες Απολιγνιτοποίησης, σύμφωνα με τον 
ν. 4759/2020 (Α’ 245) (Φλώρινα, Κοζάνη, Μεγαλόπολη) 
δύναται να ορίζεται για τις μεσαίες επιχειρήσεις συνδυ-
ασμός των ενισχύσεων της επιχορήγησης και της φορο-
λογικής απαλλαγής, διάφορος του προβλεπόμενου από 
τις λοιπές διατάξεις του παρόντος. Επιπλέον δύναται να ορίζεται, ανεξαρτήτως μεγέθους επιχείρησης, ποσοστι-
αία προσαύξηση επί της συνολικής βαθμολογίας του 
επενδυτικού σχεδίου, την οποία λαμβάνουν σύμφωνα 
με το άρθρο 18.
6. Στα επενδυτικά σχέδια που υλοποιούνται από μεσαί-
ες επιχειρήσεις στις περιφερειακές ενότητες Ροδόπης, 
Έβρου και Ξάνθης, παρέχεται και το κίνητρο της επι-
χορήγησης στα καθεστώτα του παρόντος, σε ποσοστό εξήντα τοις εκατό (60%) για την Περιφερειακή Ενότητα 
Έβρου και τριάντα τοις εκατό (30%) για τις Περιφερειακές 
Ενότητες Ροδόπης και Ξάνθης, του προβλεπόμενου από 
τις λοιπές διατάξεις του παρόντος ποσοστού ενίσχυσης με τα υπολειπόμενα ποσοστά φορολογικής απαλλαγής 
να διαμορφώνονται σε σαράντα τοις εκατό (40%) και 
εβδομήντα τοις εκατό (70%) αντίστοιχα. Στις ανωτέρω περιοχές, ανεξαρτήτως μεγέθους επιχείρησης, παρέχε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4352 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
ται προσαύξηση δέκα τοις εκατό (10%) για την Περιφε-
ρειακή Ενότητα Έβρου και πέντε τοις εκατό (5%) για τις 
Περιφερειακές Ενότητες Ροδόπης και Ξάνθης, επί της 
συνολικής βαθμολογίας του επενδυτικού σχεδίου, την 
οποία λαμβάνουν σύμφωνα με το άρθρο 18.
7. Στην απόφαση προκήρυξης των καθεστώτων «αγρο-
διατροφή-πρωτογενής παραγωγή και μεταποίηση γεωρ-
γικών προϊόντων-αλιεία-υδατοκαλλιέργεια», «μεταποίη-
ση-εφοδιαστική αλυσίδα» και «επιχειρηματικότητα 360ο», 
δύνανται να περιλαμβάνονται και επενδυτικά σχέδια με δα-
πάνες ενισχύσεων προς Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ), 
σύμφωνα με το άρθρο 17 του Κανονισμού (ΕΚ) 651/2014 
της 17ης Ιουνίου 2014, για την κήρυξη ορισμένων κατηγο-
ριών ενισχύσεων ως συμβατών με την εσωτερική αγορά κατ’ εφαρμογή των άρθρων 107 και 108 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (L 187/1).
Τα επενδυτικά σχέδια αυτά υποβάλλονται στις μη επι-
λέξιμες για περιφερειακή ενίσχυση περιοχές, πρέπει να 
έχουν ολοκληρωμένο χαρακτήρα αρχικής επένδυσης 
σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 16, εφαρμόζονται 
αναλογικά τα άρθρα 6, 8, 9 και 12 και δύνανται να συ-
μπληρώνονται με πρόσθετες επιλέξιμες δαπάνες της 
παρ. 2 των άρθρων 67, 74 και 113, κατ’ αντιστοιχία του 
κάθε οικείου καθεστώτος και σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που τίθενται στο Παράρτημα Β’ .»
Άρθρο 72
Υπαγόμενα επενδυτικά σχέδια - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 66 του ν. 4887/2022
Στην παρ. 1 του άρθρου 66 του ν. 4887/2022 (Α’ 16) 
προστίθεται περ. δ’ ως εξής:
«δ. Κατ’ εξαίρεση δύναται να υπάγονται επενδυτικά 
σχέδια που αφορούν στη μεταποίηση γεωργικών προϊ-
όντων, χωρίς από την επέμβαση να προκύπτει γεωργικό 
προϊόν, σύμφωνα με τον ορισμό της παρ. 10 του άρθρου 
2 του Γ .Α.Κ. και με την προϋπόθεση ότι αποτελούν ενιαίο 
επενδυτικό σχέδιο, με το αντίστοιχο τμήμα της γεωργι-
κής καλλιέργειας.»
Άρθρο 73
Ρυθμίσεις θεμάτων εκκρεμών επενδυτικών σχεδίων εξαιτίας μεταφοράς αρμοδιότητας εξέτασης μεταξύ των υπηρεσιών του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων
1. Η παρ. 3 του άρθρου 130 του ν. 4887/2022 (Α’ 16) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Κατ’ εξαίρεση για τις εκκρεμείς υποθέσεις επενδύ-
σεων, που εγκρίθηκαν και υλοποιούνται στο πλαίσιο των 
αναπτυξιακών νόμων, υπάγονταν έως την έναρξη ισχύος 
του π.δ. 5/2022 (Α’ 15) στην αρμοδιότητα της Γενικής 
Γ ραμματείας Βιομηχανίας του Υπουργείου Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων και περιήλθαν έκτοτε, δυνάμει του άρθρου 
85 του π.δ. 5/2022, στην αρμοδιότητα της Διεύθυνσης 
Αναπτυξιακών Νόμων της Γενικής Γ ραμματείας Ιδιωτικών 
Επενδύσεων και Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού 
Τομέα του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, 
εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι κανονιστικές απο-
φάσεις που ισχύουν για τις προϋποθέσεις υλοποίησης, 
ολοκλήρωσης, καταβολής των ενισχύσεων και τήρησης 
των μακροχρονίων υποχρεώσεών τους.Για τον έλεγχο αυτών των επενδυτικών σχεδίων εφαρ-
μόζεται το άρθρο 120.
Για τα επενδυτικά σχέδια για τα οποία απαιτείται προ-
ηγούμενη γνωμοδότηση, αρμόδια είναι η Γνωμοδοτική Επιτροπή του άρθρου 122 και για τα λοιπά θέματα ακο-
λουθούνται οι αντίστοιχες διαδικασίες οργανωτικού χα-
ρακτήρα, που προβλέπονται για την αρμόδια υπηρεσία 
της Διεύθυνσης Αναπτυξιακών Νόμων, κατά την εξέταση 
των θεμάτων των αναπτυξιακών νόμων.»
2. Καταργούνται οι Γνωμοδοτικές Επιτροπές που προ-
βλέπονται στην περ. β’ της παρ. 15 του άρθρου 7 του 
ν. 3299/2004 (Α’ 261) και έχουν επανασυσταθεί σύμφωνα 
με το άρθρο 27 και τις παρ. 2 και 7 του άρθρου 85 του ν. 4399/2016 (Α’ 117).
3. Οι παρ. 1 και 2 ισχύουν από την έναρξη ισχύος του 
π.δ. 5/2022 (Α’ 15).
Άρθρο 74
Συμβάσεις Σύμπραξης του ν. 3389/2005 για την υλοποίηση έργων διαχείρισης απορριμμάτων αρμοδιότητας Φο.Δ.Σ.Α. - Προσθήκη παρ. 3α στο άρθρο 246 του ν. 4555/2018
Στο άρθρο 246 του ν. 4555/2018 (Α’ 133), προστίθεται 
παρ. 3α ως εξής:
«3α. Συμβάσεις Σύμπραξης του ν. 3389/2005 (Α’ 232), 
που αφορούν στην υλοποίηση έργων διαχείρισης απορ-
ριμμάτων αρμοδιότητας Φο.Δ.Σ.Α. και βρίσκονται στο 
στάδιο λειτουργίας των εγκαταστάσεων, εφόσον αντισυμ-
βαλλόμενος του Ιδιωτικού Φορέα Σύμπραξης δεν είναι ο οικείος Φο.Δ.Σ.Α. αλλά τρίτος φορέας, δυνάμει προγραμ-
ματικής σύμβασης του άρθρου 100 του ν.  3852/2010 
(Α’ 87), η οποία είχε συναφθεί για λόγους που ανάγονται 
στην έλλειψη διοικητικής και τεχνικής επάρκειας του 
Φο.Δ.Σ.Α., αναλαμβάνονται εξ ολοκλήρου από τον τελευ-
ταίο, με υπεισέλευσή του στο σύνολο των δικαιωμάτων και 
των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη Σύμβαση Σύ-
μπραξης, υπό τους όρους της παρούσας. Η υποκατάσταση 
επέρχεται αυτοδίκαια, με διαπιστωτική πράξη του Συντο-
νιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, που δημο-
σιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και εκδίδεται 
μετά από εισήγηση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης 
Διοίκησης του Τμήματος Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Νο-
μικών Προσώπων της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, 
αφού έχει προηγηθεί γραπτό αίτημα εκ μέρους του ενδια-
φερομένου Φο.Δ.Σ.Α., στο οποίο σωρευτικά αναφέρονται 
τα στοιχεία που τεκμηριώνουν την επάρκειά του, ήτοι:
α. η σύστασή του, σύμφωνα με τη νομοθεσία,
β. η οργανωτική του διάρθρωση και η κατάρτιση 
Οργανισμού Εσωτερικής Λειτουργίας, αν ο Φο.Δ.Σ.Α. 
λειτουργεί υπό τη νομική μορφή Συνδέσμου Ο.Τ.Α., ή 
Κανονισμού Εργασίας, αν ο Φο.Δ.Σ.Α. λειτουργεί υπό τη νομική μορφή Α.Ε., καθώς και
γ. η σύσταση των υπηρεσιών και οργανωτικών μονά-
δων που προβλέπονται σε αυτόν.
Εφόσον συντρέχουν οι ως άνω προϋποθέσεις, η έκ-
δοση της διαπιστωτικής πράξης είναι υποχρεωτική για 
τη Διοίκηση εντός προθεσμίας εξήντα (60) ημερών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος του Φο.Δ.Σ.Α.. Με τη δημοσίευση της διαπιστωτικής πράξης στην Εφημε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4353 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
ρίδα της Κυβερνήσεως, οι προηγηθείσες προγραμμα-
τικές συμβάσεις λύονται αυτοδικαίως και οι Φο.Δ.Σ.Α. 
καθίστανται διάδοχοι των τρίτων φορέων στις Συμβά-
σεις Σύμπραξης και οι αντισυμβαλλόμενοι των Ιδιωτικών 
Φορέων Σύμπραξης υπεισέρχονται στα δικαιώματα και 
τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτές. Οι τρίτοι 
φορείς υποχρεούνται να παραδώσουν αμελλητί στους 
Φο.Δ.Σ.Α. κατά χρήση τις εγκαταστάσεις που διαχειρίζο-
νται σύμφωνα με τις Συμβάσεις Σύμπραξης, τα περιου-
σιακά στοιχεία και τους λογαριασμούς που εξυπηρετούν 
τις εγκαταστάσεις και την αποπληρωμή τους, συντάσ-
σοντας σχετικό πρωτόκολλο παράδοσης - παραλαβής. 
Εκκρεμείς δίκες ή διαδικασίες επίλυσης διαφορών ή δι-
αιτησίας, κατά την έκδοση της διαπιστωτικής πράξης, 
συνεχίζονται αυτοδικαίως από τον οικείο Φο.Δ.Σ.Α., χω-ρίς να απαιτείται ειδική διαδικαστική πράξη συνέχισης για καθεμία από αυτές. Η παρούσα δεν εφαρμόζεται σε προγραμματικές συμβάσεις με αντικείμενο την υλοποί-
ηση έργων διαχείρισης απορριμμάτων με Σύμπραξη 
Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, τα οποία βρίσκονται σε 
φάση ωρίμανσης, δημοπράτησης ή κατασκευής. Στις 
περιπτώσεις αυτές, η υποκατάσταση επέρχεται μετά από 
την ολοκλήρωση της περιόδου κατασκευής των εγκατα-
στάσεων, συμπεριλαμβανομένης της δοκιμαστικής λει-τουργίας αυτών. Στην περίπτωση Συμβάσεων Σύμπρα-
ξης, στις οποίες προβλέπεται, πέρα από τη δοκιμαστική, 
και μεταβατική περίοδος λειτουργίας των εγκαταστά-
σεων, η υποκατάσταση επέρχεται με την ολοκλήρωση 
της μεταβατικής λειτουργίας τους και την επέλευση της ημερομηνίας διαθεσιμότητ ας των υπηρεσιών.»
Άρθρο 75
Παράταση συμβάσεων ανάθεσης και υπεκμίσθωσης συγκοινωνιακού έργου κατά την παρ. 3 άρθρου 54 του ν. 4568/2018
Συμβάσεις ανάθεσης συγκοινωνιακού έργου, καθώς 
και συμβάσεις υπεκμίσθωσης, που έχουν υπογραφεί έως 
την έναρξη ισχύος του παρόντος μεταξύ του Οργανι-
σμού Αστικών Συγκοινωνιών Αθηνών Α.Ε. (Ο.Α.Σ.Α. Α.Ε.) 
ή του Οργανισμού Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονί-
κης Α.Ε. (Ο.Σ.Ε.Θ. Α.Ε.) και των οικείων Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε., κατ’ 
εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 54 του ν. 4568/2018 
(Α’ 178), δύνανται να παραταθούν έως και ένα (1) έτος 
από τη λήξη τους και να προσαυξηθεί το έργο που τους έχει ανατεθεί που αφορά στις γραμμές, τα δρομολόγια 
και τα οχηματοχιλιόμετρα έως ποσοστού είκοσι πέντε 
τοις εκατό (25%). Η παράταση των συμβάσεων ανάθεσης 
και των συμβάσεων υπεκμίσθωσης, ως και το πρόσθετο 
προς ανάθεση έργο, κατ’ εφαρμογή του παρόντος, συνι-
στά τροποποίηση των υφισταμένων συμβάσεων μόνο 
ως προς αυτούς τους όρους και υπόκειται στην έγκριση 
του αρμοδίου οργάνου.
Άρθρο 76
Ρύθμιση αντιλογισμού του Κλάδου Ελεγκτών 
Εναέριας Κυκλοφορίας
Ποσά που καταβλήθηκαν για το έτος 2020 στο προ-
σωπικό της περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 34 και της 
υποπερ. αα’ της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 34α του ν. 2682/1999 (Α’ 16) και υπερβαίνουν τις αποζημιώσεις 
και τα επιδόματα των άρθρων 34 και 34α του ως άνω νό-
μου δεν αναζητούνται και δεν συμψηφίζονται με οφειλές 
ή χρηματικές παροχές που δεν έχουν καταβληθεί ακόμα 
στους υπαλλήλους, κατά παρέκκλιση κάθε σχετικής γε-
νικής ή ειδικής διάταξης.
Άρθρο 77
Κίνητρο εκπλήρωσης στοχοθεσίας Ελεγκτών 
Εναέριας Κυκλοφορίας ετών 2022 και 2023
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Οικονομικών, η οποία εκδίδεται εντός 
ενός (1) μηνός από την έναρξη ισχύος του παρόντος, 
καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι και οι προϋποθέσεις 
εκπλήρωσης στοχοθεσίας για την καταβολή του κινή-
τρου της υποπερ. βα’ της περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 
34α του ν. 2682/1999 (Α’ 16) για τα έτη 2022 και 2023, 
ανεξάρτητα από την πλήρωση ή μη των προϋποθέσε-
ων που ορίζονται από τις υποπερ. ββ’ , βγ’ , βδ’ της περ. β’ 
της ίδιας παραγράφου. Με την κοινή απόφαση του πρώ-
του εδαφίου ορίζονται επιπλέον οι δικαιούχοι Ελεγκτές Εναέριας Κυκλοφορίας, το δικαιούμενο ποσό, ο τρόπος 
καταβολής του, η χρονική περίοδος αξιολόγησής τους, η 
αρμοδιότητα έκδοσης της διαπιστωτικής πράξης εκπλή-
ρωσης των στόχων και κάθε ειδικότερο σχετικό ζήτημα.
Άρθρο 78Παράταση αναστολής πληρωμών, συμψηφισμού και διαδικασιών είσπραξης χρεών του Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (Ο.Σ.Ε.) έναντι του Δημοσίου που προέρχονται από καταπτώσεις εγγυήσεων δανείων
Το χρονικό διάστημα της παρ. 3 του άρθρου 45 του 
ν. 4313/2014 (Α’ 261) παρατείνεται μέχρι τις 31.12.2022. 
Εφόσον οι οφειλές προέρχονται αποκλειστικά από κατα-
πτώσεις εγγυήσεων, επιστροφές και χρηματικά εντάλμα-
τα, αυτές αποδίδονται στον δικαιούχο αμελλητί. Μέχρι 
τις 31.12.2022, αίρονται οι δεσμεύσεις που έχουν επι-
βληθεί από τον δικαιούχο Ο.Τ.Α., σύμφωνα με την υπ’ αρ. 
45081/1997 κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, 
Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομικών 
(Β’ 1029), ως προς τη χορήγηση του αποδεικτικού ενη-μερότητας του Ο.Σ.Ε..
Άρθρο 79
Έκτακτα και επείγοντα μέτρα για την προστασία των θέσεων εργασίας σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται 
στον κλάδο της γουνοποιίας και οι οποίες πλήττονται από τις συνέπειες του πολέμου 
στην Ουκρανία
1. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες του ιδιωτικού τομέα που 
έχουν κύριο Κωδικό Αριθμό Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.), 
την 30ή.4.2022, ή δευτερεύοντα Κ.Α.Δ., με τα μεγαλύτερα 
έσοδα το φορολογικό έτος 2020, σύμφωνα με τις δηλώ-
σεις φορολογίας εισοδήματος π ου έχουν υποβληθεί έως 
και την 31η.12.2021, έναν από τους κάτωθι:
α) 01.49.19.02 «Εκτροφή γουνοφόρων ζώων (αλεπούς, 
μινκ, μυοκάστορα, τσιντσιλά και άλλων)»,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4354 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
β) 01.49.3 «Παραγωγή ακατέργαστων γουνοδερμάτων 
και διάφορων ακατέργαστων προβιών και δερμάτων»,
γ) 14.20 «Κατασκευή γούνινων ειδών»,
δ) 15.11 «Κατεργασία και δέψη δέρματος, κατεργασία 
και βαφή γουναρικών»,
ε) 46.42.11.27 «Χονδρικό εμπόριο δεψασμένων ή κα-
τεργασμένων γουνοδερμάτων»,
στ) 46.42.11.29 «Χονδρικό εμπόριο ειδών ένδυσης, 
εξαρτημάτων ρουχισμού και άλλων ειδών από γουνό-
δερμα (εκτός από καλύμματα κεφαλιού)»,
ζ) 46.42.11.36 «Χονδρικό εμπόριο εξαρτημάτων ρουχι-
σμού από γουνόδερμα (εκτός από καλύμματα κεφαλιού)»,
η) 46.42.11.40 «Χονδρικό εμπόριο ημιέτοιμων γου-
ναρικών» και
θ) 46.42.11.58 «Χονδρικό εμπόριο χονδράδων (απο-
κομμάτων) γουναρικών», μπορούν να θέτουν σε ανα-
στολή τις συμβάσεις εργασίας των εργαζομένων τους οι 
οποίοι είχαν προσληφθεί μέχρι την 31η.5.2022, για τους 
μήνες Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο του έτους 2022. 
Σε περίπτωση τετραψήφιου Κ.Α.Δ., συμπεριλαμβάνο-
νται όλες οι υποκατηγορίες πενταψήφιων, εξαψήφιων 
και οκταψήφιων Κ.Α.Δ. και, σε περίπτωση πενταψήφιου 
Κ.Α.Δ. συμπεριλαμβάνονται όλες οι υποκατηγορίες εξα-
ψήφιων και οκταψήφιων Κ.Α.Δ..
2. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες της παρ. 1 υποχρεούνται 
να μην προβούν σε μειώσεις προσωπικού με καταγγελία 
των συμβάσεων εργασίας, για το χρονικό διάστημα για 
το οποίο θέτουν τις συμβάσεις εργασίας των εργαζο-
μένων τους σε αναστολή, σύμφωνα με την παρ. 1. Αν 
προβούν σε μειώσεις προσωπικού με καταγγελία των 
συμβάσεων εργασίας, οι καταγγελίες αυτές είναι άκυρες.
3. Οι εργαζόμενοι, των οποίων οι συμβάσεις εργασίας 
τελούν σε αναστολή, σύμφωνα με την παρ. 1, είναι δικαι-
ούχοι έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης, ως αποζημίωσης 
ειδικού σκοπού, ύψους πεντακοσίων τριάντα τεσσάρων (534) ευρώ, που αντιστοιχεί σε τριάντα (30) ημέρες, κατ’ 
αναλογία των ημερών διάρκειας της αναστολής των 
συμβάσεων εργασίας τους, καθώς και αναλογίας δώρου 
Χριστουγέννων. Στους εργαζόμενους, των οποίων οι συμ-
βάσεις εργασίας τελούν σε αναστολή, παρέχεται πλήρης 
ασφαλιστική κάλυψη, υπολογιζόμενη επί του ονομαστι-κού τους μισθού, και αναλογία δώρου Χριστουγέννων.
4. Η αποζημίωση της παρ. 3 είναι αφορολόγητη, ανεκ-
χώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή τρί-
των, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, 
δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφο-
ρά, συμπεριλαμβανομένης και της ειδικής εισφοράς αλ-
ληλεγγύης του άρθρου 43 Α του ν. 4172/2013 (Α’ 167), 
δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα 
χρέη προς τη Φορολογική Διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά τα-
μεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.
5. Οι συμβάσεις εργασίας των εργαζομένων της παρ. 1 
αναστέλλονται και οι εργαζόμενοι δικαιούνται να λά-
βουν την αποζημίωση ειδικού σκοπού μετά από την υπο-
βολή από τον εργοδότη σχετικής υπεύθυνης δήλωσης, 
στην οποία δηλώνονται οι εργαζόμενοι, των οποίων οι 
συμβάσεις εργασίας πρόκειται να τεθούν σε αναστολή, 
στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓ ΑΝΗ» του Υπουργείου 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.6. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες της παρ. 1 υποχρεούνται 
να γνωστοποιήσουν στους εργαζόμενους, των οποίων οι 
συμβάσεις τέθηκαν σε αναστολή, εγγράφως ή ηλεκτρο-
νικά, την υπεύθυνη δήλωση της παρ. 6 και τον αριθμό 
πρωτοκόλλου καταχώρισής της στο Πληροφοριακό Σύ-
στημα «ΕΡΓ ΑΝΗ». Για τη λήψη της αποζημίωσης ειδικού 
σκοπού, οι δικαιούχοι εργαζόμενοι υποβάλλουν σχε-
τική αίτηση, η οποία επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης 
του ν. 1599/1986 (Α’ 75), στην ηλεκτρονική πλατφόρμα 
του ειδικού μηχανισμού στήριξης των εργαζομένων 
(supportemployees.services.gov.gr) της Γενικής Γ ραμ-
ματείας Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείου Εργασίας 
και Κοινωνικών Υποθέσεων, μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής 
Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ) του άρθρου 
22 του ν. 4727/2020 (Α’ 184).
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ρυθμίζονται 
ειδικότεροι όροι ένταξης των επιχειρήσεων στο μέτρο 
της αναστολής των συμβάσεων εργασίας των εργαζομέ-
νων τους, το ποσοστό των εργαζομένων, των οποίων οι 
συμβάσεις εργασίας δύνανται να τίθενται σε αναστολή, 
οι όροι και οι προϋποθέσεις χορήγησης, καθώς και η 
διαδικασία καταβολής της αποζημίωσης ειδικού σκο-
πού, τα στοιχεία των υπεύθυνων δηλώσεων εργοδοτών 
και εργαζομένων και κάθε άλλο ειδικότερο ζήτημα και 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος. 
Με την ίδια ή όμοια απόφαση δύναται να παρατείνεται η ισχύς του παρόντος και να προβλέπεται η εφαρμογή του για έτερα χρονικά διαστήματα.
8. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνι-
κών Υποθέσεων δύνανται να καθορίζονται οι όροι και 
κάθε αναγκαία λεπτομέρεια ειδικώς για την εφαρμογή 
του παρόντος μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος 
«ΕΡΓ ΑΝΗ».
Άρθρο 80
Λιμενικά έργα - Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 9 
του ν. 4404/2016
Στην παρ. 3 του άρθρου 9 του ν. 4404/2016 (Α’ 126), 
α) τροποποιείται το πρώτο εδάφιο, αα) με την εξειδί-
κευση των έργων σε κατηγορίες υποχρεωτικών και μη 
υποχρεωτικών επενδύσεων, που αναλαμβάνει η εταιρεία 
«Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς Α.Ε.» και τα οποία περι-
λαμβάνονται στο «Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και Μελέτη 
Διαχείρισης Λιμένα», αβ) με την προσθήκη του ελληνικού 
Δημοσίου, όταν εκτελεί το ίδιο αντίστοιχα έργα, β) προ-στίθενται τέταρτο, πέμπτο και έκτο εδάφιο και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Οι οριστικές μελέτες σχετικά με έργα υποχρεωτι-
κών και μη υποχρεωτικών επενδύσεων που αναλαμβά-
νονται από την «Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς Α.Ε.» ή 
για λογαριασμό της ή από το ελληνικό Δημόσιο και περι-
λαμβάνονται στο «Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και Μελέτη 
Διαχείρισης Λιμένα» (Master Plan), όπως εγκεκριμένο 
ισχύει, λαμβάνουν τη διοικητική έγκριση της Διεύθυνσης 
Τεχνικών Υπηρεσιών της Περιφέρειας Αττικής. Για τους 
σκοπούς της παρούσας παραγράφου 3, οριστική μελέτη 
που υποβάλλεται στη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών 
της Περιφέρειας Αττικής τεκμαίρεται ότι συνοδεύεται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4355 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
από πλήρη φάκελο δικαιολογητικών τεκμηρίωσης, 
εφόσον υποβάλλεται μαζί με ενυπόγραφη δήλωση του 
Ανεξάρτητου Μηχανικού, όπως αυτός ορίζεται στη Σύμ-
βαση Παραχώρησης, με την οποία και βεβαιώνεται ότι 
η μελέτη έχει ελεγχθεί από τον Ανεξάρτητο Μηχανικό, 
πληροί τις προδιαγραφές των άρθρων 7.6 και 7.7 της 
Σύμβασης Παραχώρησης και ο συνοδευτικός φάκελος 
είναι πλήρης. Η εν λόγω έγκριση τεκμαίρεται ότι έχει 
χορηγηθεί εντός ενενήντα (90) ημερών από την ημερο-
μηνία υποβολής της οριστικής μελέτης, συνοδευόμενης 
από πλήρη φάκελο δικαιολογητικών τεκμηρίωσης.
Στην ως άνω διαδικασία υπόκεινται και οποιεσδήποτε 
τροποποιήσεις των εγκεκριμένων οριστικών μελετών 
των ως άνω έργων, οι οποίες κρίνονται αναγκαίες από 
τον Ο.Λ.Π. εντός της αντίστοιχης επενδυτικής περιόδου. 
Ειδικά σε ό,τι αφορά στις τροποποιήσεις των Υποχρεω-
τικών Επενδύσεων που υλοποιεί ο Ο.Λ.Π., αυτές επιτρέ-πονται μόνο εφόσον:
(α) δεν μειώνεται το αρχικό συμβατικό αντικείμενο 
του έργου,
(β) δεν τροποποιούνται ουσιωδώς τα βασικά χαρακτη-
ριστικά του έργου και
(γ) δεν προκαλείται καθυστέρηση στην προγραμμα-
τισμένη συμβατική ολοκλήρωση του κατασκευαστικού έργου.
Όλες οι τροποποιήσεις των εγκεκριμένων οριστι-
κών μελετών των Υποχρεωτικών Επενδύσεων κατά τη 
διάρκεια του κατασκευαστικού έργου λαμβάνουν την 
έγκριση του Ανεξάρτητου Μηχανικού, καταγράφονται 
στη λίστα τροποποιήσεων εγκεκριμένης οριστικής μελέ-
της, όπως συντάσσεται από κοινού και συνυπογράφεται 
από τον Ο.Λ.Π. και τον Ανεξάρτητο Μηχανικό πριν τη 
διενέργεια της προσωρινής παραλαβής του έργου και 
διαβιβάζονται για ενημέρωση της Διεύθυνσης Τεχνικών 
Υπηρεσιών της Περιφέρειας Αττικής μετά το πέρας της Προσωρινής Παραλαβής του Έργου.»
Άρθρο 81
Επιχορήγηση μεταφορικού κόστους και κόστους δημοσιογραφικού χάρτου των εκδοτικών επιχειρήσεων
1. Στις εκδοτικές επιχειρήσεις που εκδίδουν εφημερί-
δες και περιοδικά πανελλήνιας κυκλοφορίας και στις επι-
χειρήσεις έκδοσης περιφερειακών και τοπικών εφημερί-
δων και περιοδικών δύναται να παρέχεται, τηρουμένων 
των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, επιχορήγηση 
του μεταφορικού κόστους για τη διανομή αυτών των 
εντύπων, εφόσον η διανομή γίνεται από πρακτορείο 
διανομής ή με ιδία μέσα των επιχειρήσεων, καθώς και 
επιχορήγηση για το κόστος δημοσιογραφικού χάρτου.
2. Η διάρκεια της επιχορήγησης καθορίζεται σε τέσ-
σερα (4) ημερολογιακά τρίμηνα αρχής γενομένης από 
1ης.1.2022. Η επιχορήγηση καταβάλλεται ανά ημερολο-
γιακό τρίμηνο σε τραπεζικό λογαριασμό, τον οποίο οι επι-
χορηγούμενες εκδοτικές επιχειρήσεις γνωστοποιούν στη 
διαδικτυακή πύλη www. aade.gr της Α.Α.Δ.Ε., στο TAXISnet.
3. Το ύψος της ενίσχυσης του μεταφορικού κόστους 
είναι ανάλογο του συνολικού μεταφορικού κόστους του 
κάθε τριμήνου. Το μέγιστο ποσό της επιχορήγησης ισού-ται με το μεταφορικό κόστος του αντίστοιχου τριμήνου 
του αμέσως προηγούμενου φορολογικού έτους, όπως 
αυτό πιστοποιείται:
α. από το εκάστοτε Πρακτορείο Διανομής, βάσει των 
τηρουμένων λογιστικών αρχείων και των εκδιδόμενων στοιχείων του κατ’ εφαρμογή του ν. 4308/2014 (Α’ 251) 
και
β. από τα παραστατικά και λοιπά αποδεικτικά των λει-
τουργικών εξόδων των ιδίων μέσων των επιχειρήσεων.
4. Το ύψος της ενίσχυσης του κόστους δημοσιογραφι-
κού χάρτου είναι ανάλογο του συνολικού κόστους αυτού 
ανά τρίμηνο. Το μέγιστο ποσό της επιχορήγησης ισούται 
με ποσοστό πενήντα τοις εκατό (50%) του επιπλέον κό-
στους δημοσιογραφικού χάρτου του αντίστοιχου τρι-
μήνου του αμέσως προηγούμενου φορολογικού έτους, όπως αυτό αποδεικνύεται:
α. από τα παραστατικά αγοράς των επιχειρήσεων,β. τα παραστατικά εκτυπώσεως,γ. λοιπά στοιχεία που παρέχουν οι επιχειρήσεις εκτύ-
πωσης και,
δ. από έκθεση ορκωτού λογιστή.
5. Η επιχορήγηση είναι ανεκχώρητη και ακατάσχετη 
στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε 
γενικής και ειδικής διάταξης, δεν υπόκειται σε οποια-
δήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς τη Φορο-λογική Διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους, 
τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά 
ιδρύματα. Εξαιρούνται της εφαρμογής του παρόντος 
ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τη Φορολογική Διοίκηση 
και τα ασφαλιστικά ταμεία που δεν έχουν υπαχθεί σε 
καθεστώς ρύθμισης τμηματικής καταβολής εν ισχύ ή 
σε δικαστικά επικυρωμένη συμφωνία εξυγίανσης και 
αποπληρώνονται βάσει αυτής.
6. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του αρμόδιου υπουργού για θέματα της Γενικής Γ ραμμα-
τείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, κατόπιν εισήγησης 
του διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, 
καθορίζονται η διαδικασία πιστοποίησης των παρ. 3 και 
4 και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
του παρόντος.
ΜΕΡΟΣ Θ’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 82
Έναρξη ισχύος
1. Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημο-
σίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με την 
επιφύλαξη των παρ. 2, 3 και 4.
2. Τα άρθρα 1, 2 και 3 ισχύουν από την 1η.1.2022.
3. Το άρθρο 46 ισχύει από την 1η.6.2021.
4. Η παρ. 1 του άρθρου 52 ισχύει για το φορολογικό 
έτος 2021 και επόμενα.
5. Η ισχύς των άρθρων 61, 62 και 63 αρχίζει από την 
1η.9.2022 και καταλαμβάνει τα κέρδη και τα έσοδα που 
καταβάλλονται από κληρώσεις, παίγνια, λαχειοφόρες 
αγορές και διαγωνισμούς που διενεργούνται από την 
ημερομηνία αυτή και εφεξής.  
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4356 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 29 Ιουνίου 2022
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΑνάπτυξης και Επενδύσεων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ  Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  
Υγείας
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΕΥΡΗΣ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  Προστασίας του Πολίτη
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕOΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  
Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ  Τουρισμού
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  Υφυπουργόςστον Πρωθυπουργό
ΙΩΑΝΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 29 Ιουνίου 2022
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός 
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4358 Τεύχος A’ 126/30.06.2022
*01001263006220232*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,