NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4557 
Πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσό-
δων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (ενσωμάτω-
ση της Οδηγίας 2015/849/EE) και άλλες διατάξεις.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΚΟΠΟΣ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΟΡΙΣΜΟΙ,ΒΑΣΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ, ΥΠΟΧΡΕΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η ενσωμάτωση στην ελ-
ληνική έννομη τάξη της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής 
Μαΐου 2015 «σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποί-ησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομι-
μοποίηση εσόδων από παράνομε ς δραστηριότητες ή 
για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, την τροπο-
ποίηση του Κανονισμού (ΕΕ) 648/2012 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, και την κατάργηση 
της Οδηγίας 2005/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλί-
ου και του Συμβουλίου και της Οδηγίας 2006/70/ΕΚ της 
Επιτροπής» (ΕΕ L 141/5.6.2015) και η κωδικοποίηση των 
σχετικών διατάξεων της εθνικής νομοθεσίας.
Άρθρο 2
Αντικείμενο(άρθρο 1 της Οδηγίας 2015/849)
1. Αντικείμενο του παρόντος είναι η πρόληψη και κα-
ταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομο-
κρατίας, όπως αυτά τα αδικήματα ορίζονται κατωτέρω, 
καθώς και η προστασία του χρηματοπιστωτικού συστή-
ματος από τους κινδύνους που ενέχουν.
2. Νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες (ξέπλυμα χρήματος) συνιστούν οι εξής πράξεις:
α) H μετατροπή ή η μεταβίβαση περιουσίας εν γνώ-
σει του γεγονότος ότι προέρχεται από εγκληματική δραστηριότητα ή από πράξη συμμετοχής σε τέτοια 
δραστηριότητα με σκοπό την απόκρυψη ή τη συγκά-
λυψη της παράνομης προέλευσής της ή την παροχή 
συνδρομής σε οποιονδήποτε ενέχεται στη δραστηρι-
ότητα αυτή για να αποφύγει τις έννομες συνέπειες των πράξεών του,
β) η απόκρυψη ή η συγκάλυψη της αλήθειας, όσον 
αφορά τη φύση, την προέλευση, τη διάθεση, τη δια-
κίνηση ή τη χρήση περιουσίας ή τον τόπο όπου αυτή 
αποκτήθηκε ή βρίσκεται ή την κυριότητα επί περιουσίας 
ή σχετικών με αυτή δικαιωμάτων, εν γνώσει του γεγο-
νότος ότι η περιουσία αυτή προέρχεται από εγκληματι-
κή δραστηριότητα ή από πράξη συμμετοχής σε τέτοια δραστηριότητα,
γ) η απόκτηση, κατοχή ή χρήση περιουσίας, εν γνώσει, 
κατά το χρόνο της κτήσης ή της διαχείρισής της, του 
γεγονότος ότι η περιουσία προέρχεται από εγκληματι-
κή δραστηριότητα ή από πράξη συμμετοχής σε τέτοια δραστηριότητα,
δ) η χρησιμοποίηση του χρηματοπιστωτικού τομέα με 
την τοποθέτηση σε αυτόν ή τη διακίνηση μέσω αυτού 
εσόδων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηρι-
ότητες, με σκοπό να προσδοθεί νομιμοφάνεια στα εν 
λόγω έσοδα,
ε) η σύσταση οργάνωσης ή ομάδας δύο τουλάχιστον 
ατόμων για τη διάπραξη μίας ή περισσοτέρων από τις 
πράξεις που αναφέρονται στις περιπτώσεις α΄ έως και δ΄ 
και η συμμετοχή σε τέτοια οργάνωση ή ομάδα,
στ) η απόπειρα διάπραξης, η υποβοήθηση, η υποκίνη-
ση, η διευκόλυνση ή η παροχή συμβουλών σε τρίτο για 
τη διάπραξη μίας ή περισσοτέρων από τις πράξεις που 
αναφέρονται στις περιπτώσεις α΄ έως και δ΄.
3. Νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηρι-
ότητες υπάρχει και όταν οι δραστηριότητες από τις οποί-
ες προέρχεται η προς νομιμοποίηση περιουσία έχουν 
λάβει χώρα στο έδαφος άλλου κράτους, εφόσον αυτές 
θα ήταν βασικό αδίκημα αν διαπράττονταν στην Ελλάδα 
και θεωρούνται αξιόποινες, σύμφωνα με τη νομοθεσία 
του κράτους αυτού.
Άρθρο 3
Ορισμοί(άρθρο 3 της Οδηγίας 2015/849)
Για τους σκοπούς του παρόντος ισχύουν οι εξής ορι-
σμοί:ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
30 Ιουλίου 2018 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1399227
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9228 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
1. «Περιουσία»: περιουσιακά στοιχεία κάθε είδους, 
ενσώματα ή ασώματα, κινητά ή ακίνητα, υλικά ή άυλα, 
καθώς και έγγραφα ή στοιχεία οποιασδήποτε μορφής, έντυπης, ηλεκτρονικής ή ψηφιακής, που αποδεικνύουν 
τίτλο ιδιοκτησίας ή δικαιώματα προς απόκτηση τέτοιων 
περιουσιακών στοιχείων.
2. «Πιστωτικό Ίδρυμα»:α) Tο πιστωτικό ίδρυμα όπως ορίζεται στο σημείο 1) 
της παρ. 1 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 
575/2013, το οποίο λειτουργεί στην Ελλάδα, καθώς και 
τα υποκαταστήματα, σύμφωνα με την έννοια του σημεί-
ου 17 της ίδιας παραγράφου και άρθρου του ανωτέρω 
Κανονισμού, πιστωτικών ιδρυμάτων, η έδρα των οποίων 
βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή σε τρίτη χώρα,
β) το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.3. «Χρηματοπιστωτικός Οργανισμός»:α) Oι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που ασκούν δραστη-
ριότητες ασφαλίσεων ζωής,
β) οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές, όταν δραστη-
ριοποιούνται στον τομέα της ασφάλισης ζωής ή της 
παροχής υπηρεσιών που σχετίζονται με επενδύσεις, με την εξαίρεση των συνδεδεμένων ασφαλιστικών διαμε-
σολαβητών,
γ) οι εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης,δ) οι εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτή-
σεων τρίτων,
ε) οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων πιστωτικών 
ιδρυμάτων από δάνεια και πιστώσεις με τις προϋποθέ-
σεις της παρ. 25 του άρθρου 1 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176),
στ) οι εταιρείες παροχής πιστώσεων,ζ) τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος,η) τα ιδρύματα πληρωμών,
θ) οι ταχυδρομικές εταιρείες, στο μέτρο που παρέχουν 
υπηρεσίες πληρωμών,
ι) τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος,ια) οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου,ιβ) οι εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων,ιγ) οι εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και 
οι συνδεδεμένοι αντιπρόσωποί τους,
ιδ) οι εταιρείες επενδυτικής διαμεσολάβησης,ιε) οι εταιρείες κεφαλαίου επιχειρηματικών συμμετο-
χών,
ιστ) οι εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία,
ιζ) οι διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επεν-
δύσεων,
ιη) τα στερούμενα ιδίας νομικής προσωπικότητας υπο-
καταστήματα στην Ελλάδα χρηματοπιστωτικών οργανι-
σμών που έχουν την έδρα τους στην αλλοδαπή,
ιθ) άλλες επιχειρήσεις που δεν είναι πιστωτικά ιδρύμα-
τα και των οποίων η κύρια δραστηριότητα συνίσταται 
στην άσκηση μίας ή περισσοτέρων από τις δραστηριό-τητες που αναφέρονται στις περιπτώσεις β΄ έως ιβ΄, ιδ΄ 
και ιε΄ της παρ. 1 του άρθρου 11 του ν. 4261/2014 (Α΄ 
107). Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστε-
ρα από γνώμη του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, μπορεί να ορίζονται ως χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί 
και επιχειρήσεις που ασκούν άλλες χρηματοοικονομικές 
δραστηριότητες εκτός από τις ανωτέρω.4. «Όμιλος»: ο όμιλος επιχειρήσεων που αποτελείται 
από μια μητρική επιχείρηση, τις θυγατρικές της και τις 
οντότητες στις οποίες η μητρική επιχείρηση ή οι θυγα-
τρικές της διαθέτουν συμμετοχή, καθώς και επιχειρήσεις 
που συνδέονται μεταξύ τους με σχέση, σύμφωνα με το άρθρο 32 του ν. 4308/2014 (Α΄ 251).
5. «Αρχή»: η Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης 
Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες του άρθρου 
47.
6. «Πρόσωπο»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή κάθε 
είδους νομική οντότητα.
7. «Χρηματοπιστωτικός τομέας»: ο τομέας της οικονο-
μίας που αποτελείται από τα νομικά και φυσικά πρόσωπα 
που εποπτεύονται από την Τράπεζα της Ελλάδος και την 
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς.
8. «Εικονική τράπεζα»: το πιστωτικό ίδρυμα ή ο χρη-
ματοπιστωτικός οργανισμός ή το ίδρυμα που ασκεί 
δραστηριότητες αντίστοιχες με εκείνες των πιστωτικών 
ιδρυμάτων ή χρηματοπιστωτικών οργανισμών το οποίο:
α) Έχει συσταθεί σε χώρα ή δικαιοδοσία, όπου δεν έχει 
φυσική παρουσία και επομένως πραγματική έδρα και 
διοίκηση, και
β) δεν συνδέεται με χρηματοπιστωτικό όμιλο που 
πληροί τις απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας σχε-
τικά με τη ρύθμιση και εποπτεία αυτού ή τουλάχιστον 
ισοδύναμες απαιτήσεις.
9. «Πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα»: τα φυσικά πρό-
σωπα στα οποία έχουν ή είχαν ανατεθεί σημαντικά δη-μόσια λειτουργήματα όπως τα εξής:
α) οι αρχηγοί κρατών, αρχηγοί κυβερνήσεων, υπουρ-
γοί, αναπληρωτές υπουργοί και υφυπουργοί,
β) τα μέλη κοινοβουλίων ή αντίστοιχων νομοθετικών 
σωμάτων,
γ) τα μέλη των διοικητικών οργάνων πολιτικών κομ-
μάτων,
δ) τα μέλη ανώτατων δικαστηρίων, συνταγματικών 
δικαστηρίων ή άλλων υψηλού επιπέδου δικαστικών 
οργάνων των οποίων οι αποφάσεις δεν υπόκεινται σε 
περαιτέρω ένδικα μέσα, πλην εξαιρετικών περιστάσεων,
ε) τα μέλη ελεγκτικών δικαστηρίων,στ) τα μέλη διοικητικών συμβουλίων κεντρικών τρα-
πεζών,
ζ) οι πρέσβεις και επιτετραμμένοι διπλωμάτες,
η) οι υψηλόβαθμοι αξιωματικοί ενόπλων δυνάμεων,
θ) τα μέλη διοικητικών, διαχειριστικών ή εποπτικών 
οργάνων κρατικών επιχειρήσεων,
ι) οι διευθυντές, αναπληρωτές διευθυντές και μέλη 
του διοικητικού συμβουλίου ή πρόσωπα που κατέχουν ισοδύναμη θέση σε διεθνείς οργανισμούς.
Κανένα από τα ανωτέρω δημόσια λειτουργήματα δεν 
αφορά πρόσωπα που κατέχουν ενδιάμεσες ή χαμηλές 
θέσεις της υπαλληλικής ιεραρχίας.
10. «Στενοί συγγενείς»: στους στενούς συγγενείς των 
πολιτικώς εκτεθειμένων προσώπων περιλαμβάνονται:
α) Οι σύζυγοι ή πρόσωπα εξομοιούμενα με συζύγους, 
σύμφωνα με την εκάστοτε εθνική νομοθεσία, όπως εκεί-
να με τα οποία έχει συναφθεί σύμφωνο συμβίωσης, σύμ-
φωνα με το ελληνικό δίκαιο,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9229 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
β) τα τέκνα και οι σύζυγοί τους ή πρόσωπα εξομοιού-
μενα με τους τελευταίους, σύμφωνα με την εκάστοτε 
εθνική νομοθεσία,
γ) οι γονείς.11. «Στενοί συνεργάτες»: πρόσωπα που είναι γνωστά 
ως στενοί συνεργάτες των προσώπων που εμπίπτουν 
στην παράγραφο 9, στα οποία περιλαμβάνονται:
α) Φυσικά πρόσωπα για τα οποία είναι γνωστό ότι είναι 
από κοινού πραγματικοί δικαιούχοι νομικής οντότητας ή νομικού μορφώματος ή συνδέονται με οποιαδήποτε 
άλλη στενή επιχειρηματική σχέση με πολιτικώς εκτεθει-
μένο πρόσωπο,
β) φυσικά πρόσωπα τα οποία είναι οι μόνοι πραγματι-
κοί δικαιούχοι νομικής οντότητας ή νομικού μορφώμα-
τος που είναι γνωστό ότι έχει συσταθεί εν τοις πράγμασι 
προς όφελος πολιτικώς εκτεθειμένου προσώπου.
12. «Λογαριασμός πλάγιας πρόσβασης (payable - 
through account)»: τραπεζικός λογαριασμός που τη-
ρείται σε πιστωτικό ίδρυμα (ίδρυμα ανταποκριτής) και 
ανοίγεται στο πλαίσιο σχέσης τραπεζικής ανταπόκρισης 
με σκοπό την εξυπηρέτηση των πελατών πιστωτικού 
ιδρύματος (ιδρύματος πελάτη) για την εκ μέρους τους 
διενέργεια χρηματοπιστωτικών συναλλαγών.
13. «Σχέση ανταπόκρισης»:α) Η παροχή τραπεζικών υπηρεσιών από μια τράπεζα 
(«ανταποκριτής») σε άλλη τράπεζα («πελάτης»), συμπε-
ριλαμβανομένων της παροχής τρεχούμενου ή άλλου 
λογαριασμού υποχρεώσεως και συναφών υπηρεσιών, 
όπως της διαχείρισης των ταμειακών διαθεσίμων, των 
διεθνών μεταφορών χρηματικών ποσών, του συμψηφι-σμού επιταγών, των λογαριασμών πλάγιας πρόσβασης και των υπηρεσιών ξένου συναλλάγματος,
β) οι σχέσεις μεταξύ πιστωτικών ιδρυμάτων και χρη-
ματοπιστωτικών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων 
των περιπτώσεων στις οποίες παρέχονται παρόμοιες 
υπηρεσίες από ίδρυμα ανταποκριτή σε ίδρυμα πελάτη, 
καθώς και των σχέσεων που αφορούν συναλλαγές τίτλων 
ή μεταφορές χρηματικών ποσών.
14. «Ύποπτη συναλλαγή ή δραστηριότητα»: η συ-
ναλλαγή ή δραστηριότητα από την οποία εκτιμάται ότι 
προκύπτουν αποχρώσες ενδείξεις ή υπόνοιες για πιθανή 
απόπειρα ή διάπραξη των αδικημάτων του άρθρου 2 ή 
για εμπλοκή του συναλλασσόμενου ή του πραγματικού 
δικαιούχου σε εγκληματικές δραστηριότητες, με βάση 
την αξιολόγηση των στοιχείων της συναλλαγής, όπως η 
φύση της συναλλαγής, η κατηγορία χρηματοπιστωτικού 
μέσου, η συχνότητα, η πολυπλοκότητα και το ύψος της συναλλαγής, καθώς και η χρήση ή μη μετρητών, και του 
προσώπου, όπως το επάγγελμα, η οικονομική επιφά-
νεια, η συναλλακτική ή επιχειρηματική συμπεριφορά, η φήμη, το παρελθόν, το επίπεδο διαφάνειας του νομικού 
προσώπου-πελάτη και άλλα σημαντικά χαρακτηριστικά.
15. «Ασυνήθης συναλλαγή ή δραστηριότητα»: η συ-
ναλλαγή ή δραστηριότητα που δεν συνάδει με τη συναλ-
λακτική, επιχειρηματική ή επαγγελματική συμπεριφορά 
του συναλλασσόμενου ή του πραγματικού δικαιούχου 
ή με την οικονομική τους επιφάνεια ή που δεν έχει προ-φανή σκοπό ή κίνητρο οικονομικής, επαγγελματικής ή προσωπικής φύσεως.16. «Επιχειρηματική σχέση»: η επιχειρηματική, επαγ-
γελματική ή εμπορική σχέση η οποία συνδέεται με τις 
επαγγελματικές δραστηριότητες των υπόχρεων προσώ-
πων και η οποία αναμένεται, κατά το χρόνο σύναψής της, 
ότι θα έχει κάποια διάρκεια.
17. «Πραγματικός δικαιούχος»: το ή τα φυσικά πρόσω-
πα, στα οποία τελικά ανήκει ο πελάτης, νομικό πρόσωπο 
ή νομική οντότητα, ή τα οποία ελέγχουν αυτόν, καθώς 
και το ή τα φυσικά πρόσωπα για λογαριασμό των οποίων 
διεξάγεται συναλλαγή ή δραστηριότητα. Ως «πραγματι-
κός δικαιούχος» νοείται ιδίως:
α) Όσον αφορά τις εταιρείες:
αα) Το ή τα φυσικά πρόσωπα στα οποία τελικά ανήκει η 
εταιρεία ή τα οποία ελέγχουν αυτή διά της κατοχής ή του 
ελέγχου αμέσως ή εμμέσως ικανού ποσοστού των μετο-
χών ή των δικαιωμάτων ψήφου ή άλλων ιδιοκτησιακών 
δικαιωμάτων αυτής, μεταξύ άλλων και μέσω μετοχών 
στον κομιστή ή μέσω ελέγχου με άλλα μέσα.
Η κατοχή ποσοστού μετοχών άνω του 25% ή ιδιοκτη-
σιακού δικαιώματος άνω του 25% μιας εταιρείας από 
φυσικό πρόσωπο αποτελεί ένδειξη άμεσου ελέγχου 
αυτής. Η κατοχή ποσοστού μετοχών άνω του 25% ή ιδι-
οκτησιακού δικαιώματος άνω του 25% μιας εταιρείας 
από άλλη εταιρεία, ο έλεγχος της οποίας ασκείται από 
φυσικό ή φυσικά πρόσωπα ή από περισσότερες εταιρείες 
που ελέγχονται από το ίδιο ή τα ίδια φυσικά πρόσωπα, 
αποτελεί ένδειξη έμμεσου ελέγχου. Ο έλεγχος με άλλα 
μέσα μπορεί να εξακριβωθεί, μεταξύ άλλων, με βάση τις 
προϋποθέσεις των παραγράφων 2 έως και 5 του άρθρου 
32 του ν. 4308/2014.
Τα ανωτέρω δεν αφορούν την περίπτωση εισηγμένης 
σε οργανωμένη αγορά εταιρείας, υποκείμενης σε απαι-
τήσεις γνωστοποίησης, σύμφωνα με την ενωσιακή νομο-
θεσία ή ισοδύναμα διεθνή πρότυπα που εξασφαλίζουν 
επαρκή διαφάνεια σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο.
ββ) Αν, και μόνο εφόσον εξαντληθούν όλα τα δυνατά 
μέσα και ελλείψει βάσιμων υποψιών, δεν προσδιοριστεί 
κανένα πρόσωπο ως πραγματικός δικαιούχος, σύμφω-να με την περίπτωση αα΄ ή αν υπάρχουν αμφιβολίες ως 
προς το ότι το πρόσωπο που προσδιορίστηκε είναι ο 
πραγματικός δικαιούχος, το ή τα φυσικά πρόσωπα που 
κατέχουν θέση ανώτατου διοικητικού στελέχους διευ-
θύνοντος την εταιρεία. Τα υπόχρεα πρόσωπα τηρούν 
αρχεία των δράσεων που έχουν αναλάβει για να προσ-
διοριστεί ο πραγματικός δικαιούχος, σύμφωνα με τα 
ανωτέρω.
β) Όσον αφορά τα καταπιστεύματα (trusts):αα) ο ιδρυτής,
ββ) ο καταπιστευματοδόχος,γγ) ο προστάτης, αν υπάρχει,
δδ) οι δικαιούχοι ή, εφόσον οι δικαιούχοι της νομι-
κής οντότητας ή του νομικού μορφώματος δεν έχουν 
προσδιοριστεί ακόμη, η κατηγορία προσώπων προς το 
συμφέρον των οποίων κυρίως έχει συσταθεί ή λειτουργεί 
η νομική οντότητα ή το νομικό μόρφωμα,
εε) οποιοδήποτε άλλο φυσικό πρόσωπο στο οποίο 
τελικά ανήκει ή το οποίο ασκεί άμεσα ή έμμεσα με οποιο-
δήποτε μέσο τον έλεγχο του καταπιστεύματος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9230 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
γ) Όσον αφορά λοιπές νομικές οντότητες ή νομικά 
μορφώματα παρεμφερή με τα καταπιστεύματα συμπε-
ριλαμβάνονται τα πρόσωπα που κατέχουν αντίστοιχη ή 
ανάλογη θέση με τα πρόσωπα που αναφέρονται στην 
περίπτωση β΄.
18. «Ανώτερο διοικητικό στέλεχος»: το διευθυντικό 
στέλεχος ή ο υπάλληλος με υψηλή ιεραρχική θέση ικα-
νή για τη λήψη αποφάσεων ιδρύματος ή οργανισμού 
που επηρεάζουν την έκθεση σε κίνδυνο νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και χρηματο-
δότησης της τρομοκρατίας, ο οποίος γνωρίζει επαρκώς 
το βαθμό έκθεσης του ιδρύματος ή του οργανισμού στον 
ανωτέρω κίνδυνο χωρίς να είναι απαραίτητα μέλος του 
διοικητικού συμβουλίου.
19. «Υπηρεσίες τυχερών παιγνίων»: οι υπηρεσίες δι-
οργάνωσης ή διεξαγωγής χρηματικού στοιχήματος σε 
τυχερά παίγνια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με κά-ποιο στοιχείο δεξιότητας, όπως λαχεία, παίγνια καζίνο, 
παίγνια πόκερ και πράξεις στοιχηματισμού, που προσφέ-
ρονται σε συγκεκριμένο χώρο ή με οποιοδήποτε μέσο 
εξ αποστάσεως, με ηλεκτρονικά μέσα ή με κάθε άλλη 
τεχνολογία διευκόλυνσης της επικοινωνίας και ύστερα από ατομικό αίτημα του αποδέκτη των υπηρεσιών.
20. «Ηλεκτρονικό χρήμα»: το ηλεκτρονικό χρήμα όπως 
ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 4021/2011 
(Α΄218).
21. «Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές (ΕΕΑ)»: η Ευρωπα-
ϊκή Αρχή Τραπεζών, που έχει ιδρυθεί με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1093/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγ-
γελματικών Συντάξεων, που έχει ιδρυθεί με τον Κανο-
νισμό (ΕΕ) 1094/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου και η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών 
Αξιών και Αγορών, που έχει ιδρυθεί με τον Κανονισμό 
(ΕΕ) 1095/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου.
22. «Μονάδα Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών 
(ΜΧΠ)»: για την Ελλάδα η Αρχή Καταπολέμησης της 
Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηρι-
ότητες του άρθρου 47 και για τα άλλα κράτη - μέλη η 
αρμόδια Μονάδα για την πρόληψη, την ανίχνευση και 
την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και της χρη-
ματοδότησης της τρομοκρατίας.
23. «Εγκληματική δραστηριότητα»: η διάπραξη των 
βασικών αδικημάτων του άρθρου 4.
Άρθρο 4
Βασικά αδικήματα
(άρθρο 3 στοιχείο 4 της Οδηγίας 2015/849)
Για τους σκοπούς του παρόντος, ως «βασικά αδικήμα-
τα» νοούνται τα ακόλουθα:
α) Η εγκληματική οργάνωση, όπως ορίζεται στο άρθρο 
187 ΠΚ,
β) τρομοκρατικές πράξεις και χρηματοδότηση της τρο-
μοκρατίας, όπως ορίζονται στο άρθρο 187Α ΠΚ,
γ) δωροληψία και δωροδοκία υπαλλήλου, όπως ορί-
ζονται στα άρθρα 235 και 236 ΠΚ,δ) εμπορία επιρροής-μεσάζοντες και δωροληψία και 
δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα, όπως ορίζονται στα 
άρθρα 237Α και 237Β ΠΚ,
ε) δωροληψία και δωροδοκία πολιτικών προσώπων 
και δικαστικών λειτουργών, όπως ορίζονται στα άρθρα 
159, 159Α και 237 ΠΚ,
στ) εμπορία ανθρώπων, όπως ορίζεται στο άρθρο 
323Α ΠΚ,
ζ) απάτη με υπολογιστή, όπως ορίζεται στο άρθρο 
386Α ΠΚ,
η) σωματεμπορία, όπως ορίζεται στο άρθρο 351 ΠΚ,
θ) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα 20 έως 
και 23 του ν. 4139/2013 (Α΄ 74),
ι) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα 15 και 
17 του ν. 2168/1993 (Α΄ 147),
ια) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα 53, 54, 
55, 61 και 63 του ν. 3028/2002 (Α΄ 153),
ιβ) τα αδικήματα που προβλέπονται στις παραγρά-
φους 1 και 3 του άρθρου 8 του ν.δ. 181/1974 (Α΄ 347),
ιγ) τα αδικήματα που προβλέπονται στις παραγρά-
φους 5 έως και 8 του άρθρου 29 και στο άρθρο 30 του ν. 4251/2014 (Α΄ 80),
ιδ) τα αδικήματα που προβλέπονται στα άρθρα τέταρ-
το και έκτο του ν. 2803/2000 (Α΄ 48),
ιε) τα χρηματιστηριακά αδικήματα που προβλέπονται 
στα άρθρα 28 έως και 31 του ν. 4443/2016 (Α΄ 232),
ιστ) τα αδικήματα:
αα) φοροδιαφυγής που προβλέπονται στο άρθρο 66 
του ν. 4174/2013 (Α΄ 170) με την εξαίρεση του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 5,
ββ) λαθρεμπορίας που προβλέπονται στα άρθρα 155 
έως και 157 του ν. 2960/2001 (Α΄ 265),
γγ) μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο που προ-
βλέπονται στο άρθρο 25 του ν. 1882/1990 (Α΄ 43), με την 
εξαίρεση της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 1, καθώς και της μη καταβολής χρεών που προκύπτουν από χρη-ματικές ποινές ή πρόστιμα που έχουν επιβληθεί από τα δικαστήρια ή από διοικητικές και άλλες αρχές,
ιζ) τα αδικήματα που προβλέπονται στην παρ. 3 του 
άρθρου 28 του ν. 1650/1986 (Α΄ 160),
ιη) κάθε άλλο αδίκημα που τιμωρείται με ποινή στε-
ρητική της ελευθερίας, της οποίας το ελάχιστο όριο εί-ναι άνω των έξι (6) μηνών και από το οποίο προκύπτει περιουσιακό όφελος.
Άρθρο 5
Υπόχρεα πρόσωπα(άρθρο 2 παρ. 1, άρθρο 4 παρ. 1 και άρθρο 46 παρ. 1 εδάφιο γ΄ της Οδηγίας 2015/849, καθώς και άρθρο 1 παρ. 1 περιπτώσεις β΄ και γ΄ της Οδηγίας 2018/843)
1. Για τους σκοπούς του παρόντος, ως υπόχρεα νοού-
νται τα εξής πρόσωπα:
α) Τα πιστωτικά ιδρύματα και κάθε πιστωτικός φορέας 
του ν. 4438/2016 (Α΄ 220),
β) οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί,
γ) οι ορκωτοί ελεγκτές-λογιστές και οι εταιρείες ορκω-
τών ελεγκτών-λογιστών που έχουν εγγραφεί στο δημό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9231 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
σιο μητρώο της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίησης και 
Ελέγχων, καθώς και οι ιδιώτες ελεγκτές,
δ) οι εξωτερικοί λογιστές-φοροτεχνικοί και τα νομικά 
πρόσωπα παροχής λογιστικών-φοροτεχνικών υπηρε-
σιών,
ε) οι συμβολαιογράφοι και οι δικηγόροι όταν συμμε-
τέχουν, ενεργώντας εξ ονόματος και για λογαριασμό 
των πελατών τους, σε χρηματοπιστωτικές συναλλαγές 
ή συναλλαγές επί ακινήτων και όταν βοηθούν στο σχε-
διασμό ή τη διενέργεια συναλλαγών για τους πελάτες 
τους σχετικά με:
αα) την αγορά ή πώληση ακινήτων ή επιχειρήσεων,ββ) τη διαχείριση χρημάτων, τίτλων ή άλλων περιου-
σιακών στοιχείων των πελατών τους,
γγ) το άνοιγμα ή τη διαχείριση τραπεζικών λογαρια-
σμών, λογαριασμών ταμιευτηρίου ή λογαριασμών τίτ-
λων, καθώς και τη σύσταση χρηματικών παρακαταθηκών 
και προεχόντως αυτών που αφορούν εγγυοδοσίες που 
διατάσσονται από τη δικαστική αρχή στο πλαίσιο ποι-
νικών διαδικασιών,
δδ) τις αναγκαίες εισφορές για τη σύσταση, λειτουργία 
ή διοίκηση εταιρειών,
εε) τη σύσταση, λειτουργία ή διοίκηση εταιρειών, κα-
ταπιστευμάτων (trusts), εταιρειών καταπιστευματικής 
διαχείρισης, επιχειρήσεων, ιδρυμάτων ή ανάλογων σχη-
μάτων ή αντίστοιχων νομικών μορφωμάτων,
στ) φορείς παροχής υπηρεσιών σε εταιρείες καταπι-
στευματικής διαχείρισης ή επιχειρήσεις που δεν εμπί-
πτουν ήδη στο πεδίο εφαρμογής των περιπτώσεων γ΄, δ΄ και ε΄,
ζ) τα πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες σε εταιρείες ή 
καταπιστεύματα (trusts), εξαιρουμένων των προσώπων 
που αναφέρονται στις περιπτώσεις γ΄, δ΄ και ε΄, τα οποία 
παρέχουν κατά επιχειρηματική δραστηριότητα οποιαδή-
ποτε από τις εξής υπηρεσίες σε τρίτα μέρη:
αα) συστήνουν εταιρείες ή άλλα νομικά πρόσωπα,ββ) ασκούν τα ίδια ή μεριμνούν ώστε άλλο πρόσωπο 
να ασκήσει καθήκοντα διευθυντή, διαχειριστή ή εταίρου 
εταιρείας ή κατόχου αντίστοιχης θέσης σε άλλα νομικά πρόσωπα ή μορφώματα,
γγ) παρέχουν καταστατική έδρα, επιχειρηματική διεύ-
θυνση, ταχυδρομική ή διοικητική διεύθυνση και οποιεσ-
δήποτε άλλες σχετικές υπηρεσίες για εταιρεία ή κάθε 
άλλο νομικό πρόσωπο ή μόρφωμα,
δδ) ασκούν τα ίδια ή μεριμνούν ώστε άλλο πρόσωπο 
να ασκήσει καθήκοντα καταπιστευματοδόχου ρητού 
καταπιστεύματος (express trust) ή αντίστοιχου νομικού μορφώματος,
εε) ενεργούν τα ίδια ή μεριμνούν ώστε άλλο πρόσω-
πο να ενεργήσει ως πληρεξούσιος μετόχου εταιρείας, 
εφόσον η εταιρεία αυτή δεν είναι εισηγμένη σε οργανω-
μένη αγορά που υπόκειται σε απαιτήσεις γνωστοποίη-
σης, σύμφωνα με την ενωσιακή νομοθεσία ή ισοδύναμα 
διεθνή πρότυπα,
η) οι μεσίτες ακινήτων του ν. 4093/2012 (Α΄ 222), για 
συναλλαγές των οποίων η αξία ανέρχεται σε τουλάχι-
στον δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ, ανεξαρτήτως αν το 
ποσό αυτό αφορά αγορά, πώληση ή μηνιαίο μίσθωμα 
εκμίσθωσης ακινήτου, και οι μεσίτες πιστώσεων του ν. 4438/2016 (Α΄ 220) για σύμβαση πίστωσης που ανέρχε-
ται σε τουλάχιστον δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ,
θ) οι επιχειρήσεις καζίνο και τα καζίνο που λειτουργούν 
επί πλοίων στην Ελλάδα ή υπό ελληνική σημαία, καθώς 
και οι επιχειρήσεις, οργανισμοί και άλλοι φορείς που πα-
ρέχουν υπηρεσίες τυχερών παιγνίων και πρακτορεία που 
σχετίζονται με τις δραστηριότητες αυτές,
ι) οι έμποροι και οι εκπλειστηριαστές αγαθών μεγάλης 
αξίας, όταν η αξία της συναλλαγής ανέρχεται σε τουλάχι-
στον δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ, ανεξάρτητα από το αν 
αυτή διενεργείται με μία μόνο πράξη ή με περισσότερες, 
μεταξύ των οποίων φαίνεται να υπάρχει κάποια σχέση. Ως έμποροι αγαθών μεγάλης αξίας νοούνται ιδίως:
αα) Οι επιχειρήσεις εξόρυξης, παραγωγής, επεξεργα-
σίας και εμπορίας πολύτιμων και ημιπολύτιμων λίθων, 
οι επιχειρήσεις παραγωγής, επεξεργασίας και εμπορίας 
πολύτιμων μετάλλων και παράγωγων προϊόντων, οι επι-
χειρήσεις εμπορίας μαργαριταριών και κοραλλιών και 
οι επιχειρήσεις κατασκευής και εμπορίας κοσμημάτων 
και ρολογιών,
ββ) οι επιχειρήσεις εμπορίας παλαιών αντικειμένων 
αξίας (αντίκες), αρχαιοτήτων, μεταλλίων, παλαιών γραμ-
ματοσήμων και νομισμάτων και λοιπών συλλεκτικών ει-
δών αξίας, καθώς και οι επιχειρήσεις ή επαγγελματίες 
παραγωγής ή κατασκευής και εμπορίας έργων και αντι-κειμένων τέχνης γενικά, καθώς και μουσικών οργάνων,
γγ) πρόσωπα που εμπορεύονται ή ενεργούν ως μεσά-
ζοντες στο εμπόριο έργων τέχνης, συμπεριλαμβανομέ-
νου του εμπορίου που πραγματοποιείται σε αίθουσες 
έργων τέχνης και οίκους δημοπρασιών,
δδ) οι επιχειρήσεις παραγωγής και εμπορίας ταπήτων 
και χαλιών, ειδών γουνοποιίας, δερμάτινων ειδών και 
ενδυμάτων γενικά,
εε) οι επιχειρήσεις εμπορίας επιβατικών αυτοκινήτων 
ιδιωτικής χρήσης, ελικοπτέρων, αεροσκαφών και σκα-
φών αναψυχής γενικά,
ια) οι ενεχυροδανειστές και αργυραμοιβοί.
2. Όταν υπόχρεο φυσικό πρόσωπο αναλαμβάνει επαγ-
γελματική δραστηριότητα ως υπάλληλος υπόχρεου νο-
μικού προσώπου, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από 
τον παρόντα βαρύνουν το νομικό πρόσωπο και όχι το 
φυσικό. Αν αναλαμβάνει επαγγελματική δραστηριότητα 
ως υπάλληλος ή συνεργαζόμενος με οποιαδήποτε σύμ-βαση ή συμφωνία με μη υπόχρεο νομικό πρόσωπο, το 
υπόχρεο φυσικό πρόσωπο τηρεί τις υποχρεώσεις που 
απορρέουν από τον παρόντα, σύμφωνα με τις αποφά-
σεις της αρμόδιας αρχής που εποπτεύει την κατηγορία των υπόχρεων προσώπων στην οποία ανήκει το ανωτέ-
ρω φυσικό πρόσωπο.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Οικονομίας και Ανάπτυξης, ύστερα από εισήγηση της 
Αρχής, μπορεί να ορίζονται ειδικότερα κριτήρια για τον προσδιορισμό των υπόχρεων προσώπων των περιπτώ-
σεων ι΄ και ια΄, καθώς και οι ειδικότερες υποχρεώσεις στις 
οποίες αυτά υπόκεινται, κατά παρέκκλιση των διατάξεων 
των άρθρων 17 επ., εφόσον αυτό δικαιολογείται από τη φύση και το ύψος των συναλλαγών, καθώς και να προ-στίθενται νέες κατηγορίες επιχειρήσεων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9232 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΦΟΡΕΙΣ
Άρθρο 6
Αρμόδιες αρχές
(άρθρο 2 παρ. 2, άρθρο 5, άρθρο 46 παρ. 2, άρθρο 47 παρ. 3, άρθρο 48 παράγραφοι 4 έως 
και 8, άρθρο 50, άρθρο 61 παράγραφοι 1 και 2, άρθρο 62 παρ. 1 της Οδηγίας 2015/849)
1. Αρμόδιες αρχές για την εποπτεία της εφαρμογής 
των διατάξεων του παρόντος από τα υπόχρεα πρόσωπα 
ορίζονται οι εξής αρχές και φορείς:
α) Η Τράπεζα της Ελλάδος για:αα) τα πιστωτικά ιδρύματα,
ββ) τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και τους ασφαλιστι-
κούς διαμεσολαβητές,
γγ) τις εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης,δδ) τις εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαι-
τήσεων τρίτων,
εε) τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων πιστωτικών 
ιδρυμάτων από δάνεια και πιστώσεις,
στστ) τις εταιρείες παροχής πιστώσεων,
ζζ) τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος,ηη) τα ιδρύματα πληρωμών,
θθ) τις ταχυδρομικές εταιρείες, ως προς τις παρεχόμε-
νες υπηρεσίες πληρωμών,
ιι) τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος,
ιαια) τις επιχειρήσεις της περίπτωσης ιθ΄ του στοιχείου 
3 του άρθρου 3,
β) η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για:
αα) τις εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου,ββ) τις εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων,γγ) τις εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών και 
τους συνδεδεμένους αντιπροσώπους τους,
δδ) τις εταιρείες επενδυτικής διαμεσολάβησης,
εε) τις εταιρείες κεφαλαίου επιχειρηματικών συμμε-
τοχών,
στστ) τις εταιρείες επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία,
ζζ) τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επεν-
δύσεων,
γ) η Υπηρεσία Οικονομικής Αστυνομίας και Δίωξης 
Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (ΥΠ.Ο.Α.Δ.Η.Ε.) για τους ενε-
χυροδανειστές και τους αργυραμοιβούς,
δ) η Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων 
για τους ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές και τις εταιρείες 
ορκωτών ελεγκτών-λογιστών,
ε) η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) για:
αα) τους εξωτερικούς λογιστές-φοροτεχνικούς και τα 
νομικά πρόσωπα παροχής λογιστικών-φοροτεχνικών 
υπηρεσιών, καθώς και τους ιδιώτες ελεγκτές,
ββ) τους μεσίτες ακινήτων,γγ) τους εμπόρους και εκπλειστηριαστές αγαθών με-
γάλης αξίας,
στ) η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων για:αα) τις επιχειρήσεις καζίνο και τα καζίνο που λειτουρ-
γούν επί πλοίων στην Ελλάδα ή υπό ελληνική σημαία,
ββ) τις επιχειρήσεις, τους οργανισμούς και τους άλλους 
φορείς που παρέχουν υπηρεσίες τυχερών παιγνίων, κα-θώς και τα πρακτορεία που σχετίζονται με τις δραστη-
ριότητες αυτές,ζ) το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπί-
νων Δικαιωμάτων για τους συμβολαιογράφους και τους 
δικηγόρους,
η) το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης για τα πρό-
σωπα της περίπτωσης ι΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 5,
θ) για τα εγκατεστημένα στην Ελλάδα υποκαταστή-
ματα χρηματοπιστωτικών οργανισμών που έχουν την 
έδρα τους στην αλλοδαπή, αρμόδια αρχή είναι η κατά 
περίπτωση αρμόδια αρχή των ελληνικών χρηματοπι-
στωτικών οργανισμών, οι οποίοι ασκούν αντίστοιχες 
δραστηριότητες με τους ανωτέρω χρηματοπιστωτικούς 
οργανισμούς της αλλοδαπής.
2. Οι αρχές της προηγούμενης παραγράφου εποπτεύ-
ουν τα υπόχρεα πρόσωπα για τα οποία είναι αρμόδιες, 
ως προς τη συμμόρφωσή τους με τις υποχρεώσεις που 
επιβάλλει ο παρών νόμος. Η συχνότητα, η ένταση και 
η κατανομή των πόρων προς διενέργεια της εποπτείας 
εξαρτώνται από το βαθμό επικινδυνότητας των υπόχρε-
ων προσώπων και τους υφιστάμενους κινδύνους νομι-μοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, με βάση ιδίως 
την Έκθεση Εθνικής Εκτίμησης Κινδύνου, την αντίστοιχη 
έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τη γνώμη των ΕΕΑ 
σχετικά με τον κίνδυνο που χαρακτηρίζει τη χρηματοπι-
στωτική αγορά και τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις, τις 
οποίες εκδίδει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δυνάμει της παρ. 2 
του άρθρου 9 της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849. Η αξιολόγηση 
του βαθμού επικινδυνότητας των υπόχρεων προσώπων, 
συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων μη συμμόρφωσης, 
επανεξετάζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, καθώς και 
όταν συμβαίνουν σημαντικά γεγονότα ή εξελίξεις στη 
διαχείριση ή τη λειτουργία τους.
3. Οι ανωτέρω αρχές ασκούν τις εξής εποπτικές αρμο-
διότητες, με αποφάσεις που εκδίδονται, κατά περίπτωση, 
από τα αρμόδια όργανα διοίκησής τους:
α) Καθορίζουν τις λεπτομέρειες εφαρμογής των επί 
μέρους υποχρεώσεων που προβλέπονται στον παρό-
ντα για τα εποπτευόμενα πρόσωπα, συμπεριλαμβανο-
μένων των εγγράφων και στοιχείων που απαιτούνται 
για τη διενέργεια της πιστοποίησης και επαλήθευσης 
της ταυτότητας των πελατών τους, κατά την εφαρμο-
γή μέτρων συνήθους, απλουστευμένης ή αυξημένης 
δέουσας επιμέλειας. Οι υποχρεώσεις αυτές μπορεί να 
διαφοροποιούνται, αφού ληφθεί ιδίως υπόψη η φύση, 
το μέγεθος και το νομικό πλαίσιο των επαγγελματικών 
δραστηριοτήτων των ανωτέρω προσώπων, ο βαθμός 
κινδύνου που ενέχουν αυτές οι δ ραστηριότητες και οι 
διενεργούμενες συναλλαγές, καθώς και η αντικειμενι-
κή αδυναμία εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων από 
ορισμένες κατηγορίες υπόχρεων προσώπων. Ομοίως, 
μπορεί να καθορίζονται πρόσθετες ή αυστηρότερες 
υποχρεώσεις, εκτός όσων προβλέπονται στον παρόντα 
ή χαμηλότερα ποσοτικά όρια για να αντιμετωπίζονται 
αυξημένοι κίνδυνοι νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομο-
κρατίας.
β) Καθοδηγούν με κατάλληλες οδηγίες και εγκυκλίους 
ή άλλες πρόσφορες μεθόδους τα υπόχρεα πρόσωπα ως 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9233 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
προς την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων, 
τον καθορισμό πρακτικών συμπεριφοράς έναντι των 
πελατών, την επιλογή των κατάλληλων πληροφοριακών 
συστημάτων και την υιοθέτηση εσωτερικών διαδικασιών 
και διαδικασιών σε επίπεδο ομίλου για τον εντοπισμό 
ύποπτων ή ασύνηθων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων, 
που ενδέχεται να σχετίζονται με νομιμοποίηση εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότηση 
της τρομοκρατίας.
γ) Καταρτίζουν ή διανέμουν στα υπόχρεα πρόσωπα 
ανακοινώσεις και πληροφορίες για υποθέσεις στις οποίες 
χρησιμοποιήθηκαν νέες μέθοδοι και πρακτικές για τη 
διάπραξη των αδικημάτων του άρθρου 2 στην Ελλάδα 
ή στο εξωτερικό (τυπολογίες), καθώς και εκθέσεις για 
κινδύνους που συνδέονται με συγκεκριμένους κλάδους 
ή δραστηριότητες. Προς το σκοπό αυτόν συνεργάζονται 
μεταξύ τους, με τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα, με 
την Αρχή και ενδεχομένως με αλλοδαπές αντίστοιχες 
Αρχές, καθώς και παρακολουθούν τις σχετικές εργασίες 
διεθνών φορέων.
δ) Ενημερώνουν τα υπόχρεα πρόσωπα για πληροφο-
ρίες και ανακοινώσεις που αφορούν τη συμμόρφωση ή μη χωρών προς την ενωσιακή νομοθεσία και τις Συστά-
σεις της Ομάδας Χρηματοπιστωτικής Δράσης (Financial 
Action Task Force, εφεξής FATF).
ε) Διενεργούν τακτικούς και έκτακτους ελέγχους για 
την επάρκεια και καταλληλότητα των εσωτερικών πολι-τικών, των μέτρων και διαδικασιών που έχουν υιοθετή-σει και εφαρμόζουν τα υπ όχρεα πρόσωπα, περιλαμβα-
νομένων επιτόπιων ελέγχων στα κεντρικά γραφεία και 
τις εγκαταστάσεις τους, αλλά και σε υποκαταστήματα 
και θυγατρικές που εδρεύουν ή λειτουργούν στην Ελ-
λάδα ή το εξωτερικό, σε συνεργασία ενδεχομένως με 
τις αρμόδιες Αρχές της ξένης χώρας. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζουν δεόντως τις εκτιμήσεις κινδύνου στις οποίες 
προβαίνουν τα υπόχρεα πρόσωπα κατά την άσκηση της 
διακριτικής τους ευχέρειας, σύμφωνα με την παράγραφο 
11 του άρθρου 13, καθώς και την επάρκεια των εφαρ-
μοζόμενων μέτρων δέουσας επιμέλειας και εσωτερικών 
διαδικασιών.
στ) Διασφαλίζουν με εποπτικές δράσεις, ότι οι εγκατα-
στάσεις που λειτουργούν τα  υπόχρεα πρόσωπα άλλου 
κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ελλη-
νική Επικράτεια τηρούν τις διατάξεις του παρόντος. Για 
το σκοπό αυτό συνεργάζονται με την εκάστοτε αρμόδια 
εποπτική αρχή του κράτους - μέλους στο οποίο έχει την 
έδρα του το υπόχρεο πρόσωπο. Στην περίπτωση των 
εγκαταστάσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 6 
του άρθρου 36, η εποπτεία μπορεί να περιλαμβάνει τη 
λήψη κατάλληλων και αναλογικών μέτρων για την αντι-
μετώπιση σοβαρών ελλείψεων που απαιτούν άμεσες λύ-
σεις. Τα εν λόγω μέτρα είναι προσωρινά και λήγουν όταν 
αντιμετωπιστούν οι ελλείψεις που έχουν επισημανθεί με 
τη συνδρομή ή συνεργασία της εποπτικής αρχής του 
κράτους - μέλους καταγωγής του υπόχρεου προσώπου.
ζ) Απαιτούν από τα υπόχρεα πρόσωπα κάθε στοιχείο ή 
δεδομένο που είναι απαραίτητο για την εκπλήρωση των 
εποπτικών και ελεγκτικών τους καθηκόντων.η) Διασφαλίζουν ότι τα πρόσωπα που κατέχουν θέση 
ανώτερου διοικητικού στελέχους ή είναι πραγματικοί 
δικαιούχοι υπόχρεων προσώπων, πληρούν τις προϋπο-
θέσεις καταλληλότητας και διαθέτουν εχέγγυα εντιμό-
τητας και ήθους, όπως αυτές ορίζονται κατά περίπτωση 
στην κείμενη νομοθεσία.
θ) Θεσπίζουν αποτελεσματικούς και αξιόπιστους μη-
χανισμούς για την ενθάρρυνση των καταγγελιών που 
αφορούν παραβάσεις από τα υπόχρεα πρόσωπα των 
διατάξεων του παρόντος. Οι μηχανισμοί αυτοί περιλαμ-
βάνουν ειδικές διαδικασίες για την παραλαβή των σχετι-
κών καταγγελιών και την παρακολούθηση της έκβασής 
τους, κατάλληλα μέτρα προστασίας των εργαζομένων 
που καταγγέλλουν παραβάσεις που έχουν διαπραχθεί 
εντός του υπόχρεου προσώπου και των καταγγελλό-
μενων προσώπων, μέτρα προστασίας των δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα αυτών, καθώς και σαφείς κα-
νόνες ώστε να εξασφαλίζεται στο μέτρο του δυνατού η εμπιστευτικότητα των καταγγελιών.
ι) Επιβάλλουν μέτρα και διοικητικές κυρώσεις για πα-
ραβάσεις των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον 
παρόντα κατά των υπόχρεων προσώπων και των υπαλ-
λήλων τους, σύμφωνα με το άρθρο 46. Η Τράπεζα της 
Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ενημερώνουν 
τις Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές σχετικά με τα μέτρα και 
τις διοικητικές κυρώσεις που έχουν επιβάλει, συμπερι-
λαμβανομένης κάθε προσφυγής που έχει ασκηθεί και 
της έκβασής της.
4. Η Τράπεζα της Ελλάδος, εκτιμώντας τους κινδύνους 
νομιμοποίησης εσόδων από ε γκληματικές δραστηριότη-
τες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που μπορεί να 
ενέχουν ορισμένες εργασίες της, καθορίζει με απόφασή 
της κατάλληλα μέτρα για την αποτροπή τους.
5. Η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων, ύστε-
ρα από κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου στην οποία επι-σημαίνεται ο τρόπος με τον οποίο λήφθηκαν υπόψη τα 
πορίσματα σχετικών εκθέσεων που εκπονεί η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή, μπορεί με απόφασή της, να εξαιρεί ορισμένες 
υπηρεσίες τυχερών παιγνίων από το σύνολο ή μέρος 
των απαιτήσεων του παρόντος, εφόσον ο κίνδυνος που ενέχει η φύση και ενδεχομένως η έκταση των σχετικών 
υπηρεσιών εκτιμάται ως χαμηλός. Ανάμεσα στους πα-
ράγοντες που συνεκτιμώνται είναι και το πόσο ευάλω-
τες εμφανίζονται οι σχετικές συναλλαγές εν όψει των 
χρησιμοποιούμενων μεθόδων πληρωμής. Η απόφαση 
εξαίρεσης, μαζί με τη σχετική για την αιτιολόγησή της 
εκτίμηση κινδύνου, κοινοποιείται μέσω του Κεντρικού 
Συντονιστικού Φορέα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η πα-ραπάνω εξαίρεση δεν εφαρμόζεται για υπηρεσίες τυχε-ρών παιγνίων που παρέχονται από επιχειρήσεις καζίνο. 
Κατά τα λοιπά, η εν γένει εποπτική και ελεγκτική αρμο-
διότητα της Ε.Ε.Ε.Π. ασκείται, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 28 του ν. 4002/2011 (Α΄180) και του άρθρου 17 του ν. 3229/2004 (Α΄ 38).
6. Οι αρμόδιες Αρχές διαθέτουν επαρκείς οικονομι-
κούς, ανθρώπινους και τεχνικούς πόρους για την εκτέ-
λεση των καθηκόντων τους και διασφαλίζουν, μέσω της 
συνεχούς ενημέρωσης και εκπαίδευσης του προσωπικού 
τους, ότι το τελευταίο διατηρεί υψηλό επαγγελματικό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9234 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
επίπεδο μεταξύ άλλων σε ζητήματα εμπιστευτικότητας 
και προστασίας προσωπικών δεδομένων, διακρίνεται 
για την ακεραιότητά του και διαθέτει τα απαιτούμενα 
προσόντα. Με αποφάσεις του Διοικητή της Τράπεζας της 
Ελλάδας, του Προέδρου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, 
του Προέδρου της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίησης 
και Ελέγχων, του Προέδρου της Επιτροπής Εποπτείας 
και Ελέγχου Παιγνίων και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., 
κατά περίπτωση, συγκροτούνται ειδικές υπηρεσιακές 
μονάδες στις οποίες ανατίθενται τα ανωτέρω εποπτικά 
καθήκοντα. Στο προσωπικό των μονάδων αυτών παρέχε-
ται συνεχής ενημέρωση και εκπαίδευση για το χειρισμό 
ζητημάτων εμπιστευτικών και θεμάτων που άπτονται της 
προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
7. Οι αρμόδιες Αρχές υποβάλλουν τον πρώτο μήνα 
κάθε έτους αναλυτική έκθεση στον Κεντρικό Συντονιστι-
κό Φορέα σχετικά με την οργανωτική τους διάρθρωση, 
τις δραστηριότητες, τις κανονιστικές αποφάσεις και τις 
εγκυκλίους τους, τα αποτελέσματα των ελέγχων που 
έχουν διενεργηθεί και της αξιολόγησης των υπόχρεων 
προσώπων, καθώς και τα μέτρα ή τις κυρώσεις που έχουν 
επιβληθεί από αυτές. Η υποβολή των ανωτέρω εκθέσεων 
των αρμοδίων αρχών στον Κεντρικό Συντονιστικό Φο-
ρέα πραγματοποιείται κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή 
ειδικής διάταξης περί τραπεζικού, χρηματιστηριακού, 
φορολογικού ή επαγγελματικού απορρήτου.
8. Οι αρμόδιες Αρχές συνεργάζονται με τις Ευρωπαϊκές 
Εποπτικές Αρχές και παρέχουν σε αυτές όλες τις πληρο-
φορίες που τους είναι αναγκαίες για την εκτέλεση των 
καθηκόντων τους.
Άρθρο 7
Κεντρικός Συντονιστικός Φορέας(άρθρα 7 και 49 της Οδηγίας 2015/849)
1. Το Υπουργείο Οικονομικών, ως Κεντρικός Συντονι-
στικός Φορέας, έχει τις εξής αρμοδιότητες:
α) Εξετάζει, αναλύει και συγκρίνει τις ετήσιες εκθέσεις 
που υποβάλλουν οι αρμόδιες Αρχές, σύμφωνα με την 
παράγραφο 7 του άρθρου 6 και προτείνει τη λήψη κα-τάλληλων μέτρων για την ενίσχυση του εποπτικού τους ρόλου,
β) επιδιώκει τη συνεχή αναβάθμιση του επιπέδου συ-
νεργασίας των αρμόδιων Αρχών μεταξύ τους και με την Αρχή, ιδίως όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών, 
τη διενέργεια κοινών ελέγχων, την υιοθέτηση κοινών 
εποπτικών πρακτικών και την παροχή εναρμονισμένων 
οδηγιών προς τα υπόχρεα πρόσωπα, λαμβάνοντας υπό-
ψη τις διαφορές στη συγκρότηση, το οικονομικό μέγε-
θος, τις λειτουργικές δυνατότητες και τις επιχειρηματικές, 
συναλλακτικές ή επαγγελματικές δραστηριότητες των 
κατηγοριών των υπόχρεων προσώπων,
γ) διοργανώνει συναντήσεις, συσκέψεις και σεμινά-
ρια με εκπροσώπους της Αρχής, των αρμόδιων Αρχών και των υπόχρεων προσώπων για ανταλλαγή απόψεων, αντιμετώπιση συγκεκριμένων θεμάτων και ενημέρωση 
για τις εξελίξεις σε διεθνείς οργανισμούς και φορείς σχε-
τικά με την πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες, της χρημα-
τοδότησης της τρομοκρατίας και χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής,δ) συντονίζει τη σύνταξη μελετών, τη συγκρότηση 
ομάδων εργασίας για την εξέταση επί μέρους θεμάτων 
και την υποβολή προτάσεων για την αναθεώρηση του 
ισχύοντος νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου, σε συ-
νεννόηση με την Επιτροπή Στρατηγικής του άρθρου 8, την Αρχή και τις αρμόδιες Αρχές,
ε) αναλαμβάνει τη διεθνή εκπροσώπηση της χώρας 
στα θέματα της αρμοδιότητάς του, προετοιμάζει και 
συντονίζει τη συμμετοχή σε διασκέψεις, συνόδους και 
ομάδες εργασίας των διεθνών οργανισμών και φορέων 
που ασχολούνται με την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες, της χρημα-
τοδότησης της τρομοκρατίας και χρηματοδότησης της 
διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής στους οποίους η 
Ελλάδα είναι μέλος, ιδίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του 
Συμβουλίου της Ευρώπης και της FATF και προσκαλεί, 
όποτε παρίσταται αναγκαίο, εμπειρογνώμονες ή εξειδι-
κευμένο προσωπικό από άλλες υπηρεσίες και φορείς. 
Στο πλαίσιο της διεθνούς εκπροσώπησης, μεριμνά για 
τη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων που αποστέλ-
λουν οι διεθνείς οργανισμοί, για την υποβολή σχολίων 
ή προτάσεων προς αυτούς, για τη σύνταξη και υποβολή 
σχεδίων δράσης και για το συντονισμό των απαντήσεων 
στις διενεργούμενες από αυτούς αξιολογήσεις της χώρας, 
συνεργαζόμενο με την Αρχή, τις αρμόδιες Αρχές και τους 
φορείς εκπροσώπησης υπόχρεων προσώπων, ενημερώ-
νεται για τις εξελίξεις σε άλλους διεθνείς οργανισμούς ή φορείς στους οποίους συμμετέχουν η Αρχή, οι αρμόδιες 
Αρχές ή φορείς εκπροσώπησης ορισμένων κατηγοριών 
υπόχρεων προσώπων και φροντίζει για τη διαβίβαση των 
σχετικών πληροφοριών σε όλους τους ενδιαφερόμενους,
στ) παρέχει στον Πρόεδρο της Επιτροπής Στρατηγικής 
του άρθρου 8 πλήρη ενημέρωση για την αποτελεσματι-
κή εκπλήρωση του έργου της Επιτροπής,
ζ) επικοινωνεί με το Φορέα Διαβούλευσης του άρθρου 
10, του παρέχει κάθε δυνατή ενημέρωση και υποστήριξη 
και αξιολογεί τις προτάσεις και εισηγήσεις του,
η) ενημερώνει την Αρχή, τις αρμόδιες αρχές και τους 
φορείς εκπροσώπησης υπόχρεων προσώπων για τα απο-
τελέσματα των εκθέσεων εκτίμησης κινδύνου,
θ) λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω αποτελέσματα, 
εισηγείται στην Επιτροπή Στρατηγικής τη θέσπιση μέ-
τρων και την κατανομή πόρων για την καλύτερη αντιμε-
τώπιση ή το μετριασμό των κινδύνων που εντοπίστηκαν 
και προτείνει δράσεις στους εντοπισμένους τομείς που παρουσιάζουν υψηλή επικινδυνότητα.
2. Οι ανωτέρω αρμοδιότητες ασκούνται από την αρ-
μόδια υπηρεσία της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικής 
Πολιτικής που συνεργάζεται, όταν απαιτείται, με τις υπό-
λοιπες υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών.
Άρθρο 8
Επιτροπή Στρατηγικής για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής
(άρθρα 7 και 49 της Οδηγίας 2015/849)
1. Η Επιτροπή Στρατηγικής για την αντιμετώπιση της 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9235 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
τητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της 
χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής κατα-
στροφής (εφεξής Επιτροπή Στρατηγικής) που έχει συ-
σταθεί στο Υπουργείο Οικονομικών με το άρθρο 9 του ν. 
3691/2008 (Α΄166) είναι ο μηχανισμός που καθορίζει σε 
εθνικό επίπεδο τη στρατηγική για τις ανωτέρω ενέργειες.
2. Πρόεδρος της Επιτροπής Στρατηγικής είναι ο Γενι-
κός Γ ραμματέας Οικονομικής Πολιτικής του Υπουργείου 
Οικονομικών και μέλη της, οι εξής, με τους αναπληρωτές 
τους:
α) Ο Πρόεδρος της Αρχής και ο αναπληρωτής του,
β) ο Γενικός Διευθυντής Οικονομικής Πολιτικής του 
Υπουργείου Οικονομικών,
γ) ο Γενικός Διευθυντής Φορολογικής Διοίκησης της 
Α.Α.Δ.Ε.,
δ) ο Γενικός Διευθυντής Τελωνείων και Ειδικών Φόρων 
Κατανάλωσης της Α.Α.Δ.Ε.,
ε) ο Ειδικός Γ ραμματέας του Σώματος Δίωξης Οικονο-
μικού Εγκλήματος,
στ) ο Γενικός Γ ραμματέας Δημόσιας Τάξης του Υπουρ-
γείου Εσωτερικών,
ζ) ο Διευθυντής της Δ1 Διευθύνσεως ΟΗΕ και Διεθνών 
Ειδικευμένων Οργανισμών και Διασκέψεων του Υπουρ-γείου Εξωτερικών,
η) ο Γενικός Γ ραμματέας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων,
θ) ο Γενικός Γ ραμματέας Καταπολέμησης της Διαφθο-
ράς του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Αν-
θρωπίνων Δικαιωμάτων,
ι) ο Γενικός Γ ραμματέας Εμπορίου και Καταναλωτή του 
Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης,
ια) ο Γενικός Γ ραμματέας του Υπουργείου Ναυτιλίας 
και Νησιωτικής Πολιτικής,
ιβ) ο Γενικός Γ ραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής,
ιγ) ο Διευθυντής της Διεύθυνσης Επιθεώρησης Επο-
πτευόμενων Εταιρειών της Τράπεζας της Ελλάδος,
ιδ) ο Γενικός Διευθυντής της Επιτροπής Κεφαλαιαγο-
ράς,
ιε) ο Πρόεδρος της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίη-
σης και Ελέγχων,
ιστ) ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου 
Παιγνίων.
3. Ο αναπληρωτής κάθε μέλους της Επιτροπής Στρα-
τηγικής υποδεικνύεται από το τακτικό μέλος και πρέπει 
να είναι υψηλόβαθμο στέλεχος της ίδιας υπηρεσίας. Στις 
συνεδριάσεις της Επιτροπής τα μέλη μπορεί να συνεπι-κουρούνται από στελέχη εξειδικευμένα στα θέματα της εκάστοτε ημερήσιας διάταξης.
4. Η Επιτροπή Στρατηγικής συνεδριάζει ύστερα από 
πρόσκληση του Προέδρου, τουλάχιστον ανά εξάμηνο 
και εκτάκτως, με πρωτοβουλία του ιδίου. Ο Πρόεδρος 
μπορεί να συγκαλεί έκτακτες συνεδριάσεις με ορισμένα 
μέλη που συνδέονται με συγκεκριμένο αντικείμενο και 
να αναθέτει σε ομάδες εργασίας την εξέταση εξειδι-
κευμένων θεμάτων. Η Επιτροπή Στρατηγικής μπορεί 
να καλεί, κατά περίπτωση, να συμμετάσχουν στις συ-
νεδριάσεις της εκπρόσωποι άλλων δημόσιων ή ιδιω-
τικών φορέων, όπως ιδίως του φορέα διαβούλευσης του άρθρου 10, με σκοπό την εξέταση θεμάτων της 
αρμοδιότητάς τους.
5. Με απόφαση της Επιτροπής Στρατηγικής συντάσ-
σεται ο Κανονισμός Λειτουργίας της, ο οποίος εγκρίνε-
ται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών. Με τον 
Κανονισμό Λειτουργίας ορίζεται ο τρόπος κατάρτισης 
της ημερήσιας διάταξης των συνεδριάσεων, ο τρόπος 
λήψης αποφάσεων και οργάνωσης της γραμματειακής 
και επιστημονικής υποστήριξης, καθώς και κάθε άλλο 
σχετικό θέμα.
6. Γ ραμματειακή υποστήριξη στην Επιτροπή Στρατηγι-
κής παρέχει η Γενική Διεύθυνση Οικονομικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Οικονομικών.
7. Έργο της Επιτροπής Στρατηγικής είναι:α) Ο εντοπισμός, η ανάλυση, η εκτίμηση και η αντιμε-
τώπιση των εκάστοτε υφιστάμενων κινδύνων σε εθνικό 
επίπεδο στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες, της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της διάδοσης 
όπλων μαζικής καταστροφής, με παράλληλη μέριμνα 
για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. 
Για το σκοπό αυτόν, η Επιτροπή συντάσσει Έκθεση Εθνι-
κής Εκτίμησης Κινδύνου, η οποία επικαιροποιείται όταν 
κρίνεται αναγκαίο με αξιοποίηση, μεταξύ άλλων, της σχε-
τικής έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο πλαίσιο 
αυτό η Επιτροπή Στρατηγικής συντονίζει τη διαδικασία 
εκπόνησης, τακτής αναθεώρησης, επικαιροποίησης και 
δημοσιοποίησης των εκτιμήσεων κινδύνου, με στόχο 
το μετριασμό των κινδύνων και την αξιοποίηση των 
ευρημάτων στην κατανομή πόρων και στο σχεδιασμό 
δράσεων σε επιλεγμένους τομείς και ειδικότερα:
αα) Εντοπίζει τομείς ή πεδία που διατρέχουν χαμηλότε-
ρο ή υψηλότερο κίνδυνο και σχεδιάζει τη λήψη ενισχυμέ-
νων μέτρων από τα υπόχρεα πρόσωπα στις περιπτώσεις 
υψηλού κινδύνου,
ββ) χρησιμοποιεί τις ανωτέρω εκτιμήσεις για τη χά-
ραξη συγκεκριμένων πολιτικών και την προώθηση των κατάλληλων μέτρων νομοθετικής, κανονιστικής και ορ-γανωτικής φύσης για αντιμετώπιση των εντοπισμένων κινδύνων, καθώς και για την ιεράρχηση των προτεραι-
οτήτων ως προς την κατανομή των διαθέσιμων πόρων,
γγ) θέτει στη διάθεση των υπόχρεων προσώπων τις 
αναγκαίες πληροφορίες, προκειμένου αυτά να προβούν 
στις δικές τους εκτιμήσεις κινδύνου,
δδ) ενημερώνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις ΕΕΑ και 
τις αντίστοιχες αρχές άλλων κρατών - μελών της Ευρω-
παϊκής Ένωσης για τα αποτελέσματα των ανωτέρω εκτι-
μήσεων κινδύνου:
β) Η διασφάλιση της συμμόρφωσης της χώρας με τα 
διεθνή πρότυπα για την αντιμετώπιση της νομιμοποί-
ησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες, της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδό-
τησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής και την 
ταχεία και αποτελεσματική εφαρμογή των αποφάσεων 
του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων διεθνών οργανισμών και 
φορέων σχετικά με την αντιμετώπιση της χρηματοδότη-
σης της τρομοκρατίας και της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9236 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
γ) Η εξέταση τρόπων ενίσχυσης της αποτελεσματι-
κότητας της Αρχής, όσον αφορά ιδίως τη στελέχωσή 
της με εξειδικευμένο προσωπικό, την αναβάθμιση της 
συνεργασίας της με τις εποπτικές Αρχές και την ενεργο-
ποίηση και άλλων δημόσιων φορέων για την υποβολή αναφορών ή διαβίβαση πληροφοριών προς την Αρχή.
δ) Η υποβολή προτάσεων για τη βελτίωση της ασκού-
μενης εποπτείας εκ μέρους των αρμόδιων Αρχών και την 
ανάπτυξη της συνεργασίας των φορέων της παραγρά-φου 2, ιδίως μέσω διμερών ή πολυμερών μνημονίων.
ε) Η ανάπτυξη πρωτοβουλιών συνεργασίας με τον 
ιδιωτικό τομέα με σκοπό την ανταλλαγή εμπειριών και τη μελέτη των αναγκαίων προσαρμογών που απαιτού-νται για τη βελτίωση της συνεισφοράς των φορέων του 
ιδιωτικού τομέα στην αντιμετώπιση των αδικημάτων 
νομιμοποίησης εσόδων από ε γκληματικές δραστηριότη-
τες, χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρημα-
τοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής.
8. Η Επιτροπή Στρατηγικής αξιοποιεί για τους παρα-
πάνω σκοπούς το έργο του Κεντρικού Συντονιστικού 
Φορέα, της Αρχής, των αρμόδιων Αρχών και άλλων φο-
ρέων και παρακολουθεί τις σχετικές εξελίξεις σε διεθνείς 
οργανισμούς και φορείς, ιδίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 
το Συμβούλιο της Ευρώπης, το Διεθνές Νομισματικό Τα-
μείο και την FATF. Προς τούτο ενημερώνεται σχετικά από 
τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα και την Αρχή.
9. Η Επιτροπή Στρατηγικής καταρτίζει ετήσια έκθεση 
που υποβάλλει στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής στην οποία περιγράφονται τα αποτελέσμα-
τα των εκτιμήσεων κινδύνου που έχει διενεργήσει και 
οι δραστηριότητές της και προτείνονται πολιτικές και 
συγκεκριμένα μέτρα για την αναβάθμιση των εθνικών 
μηχανισμών που στοχεύουν στην πρόληψη και κατα-
πολέμηση των αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριό τητες, χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της διάδοσης 
όπλων μαζικής καταστροφής. Η έκθεση υποβάλλεται 
μέσα στο πρώτο τρίμηνο κάθε έτους.
10. Οι πληροφορίες που ανταλλάσσονται στο πλαίσιο 
λειτουργίας της Επιτροπής Στρατηγικής και των ομάδων 
εργασίας της θεωρούνται εμπιστευτικές.
Άρθρο 9
Άλλες δημόσιες αρχές
1. Οι αρμόδιες υπηρεσίες της Α.Α.Δ.Ε., οι οποίες συγκε-
ντρώνουν και καταχωρίζουν στοιχεία και έγγραφα για 
αγοραπωλησίες ακινήτων πάσης φύσεως ή εισπράττουν 
τους σχετικούς φόρους και τέλη λαμβάνουν τα αναγκαία 
οργανωτικά μέτρα για τον εντοπισμό πιθανών περιπτώ-
σεων διάπραξης αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας μέσω αυτών των συναλλαγών. Τα μέ-τρα αυτά είναι συμπληρωματικά με αυτά που ελέγχουν 
το πόθεν έσχες των αγοραστών ακινήτων και προβλέ-
πουν διαδικασίες εκτίμησης του βαθμού κινδύνου με 
κατηγοριοποίηση των συναλλαγών και των συναλλασ-
σομένων προσώπων που παρουσιάζουν μεγαλύτερο 
κίνδυνο και απαιτούν ενδελεχή έλεγχο. Με απόφαση 
του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. ορίζονται οι αρμόδιες υπηρε-σίες, οι αρμοδιότητες εκάστης, ο τρόπος συνεργασίας 
με αντίστοιχες υπηρεσίες ή φορείς του εσωτερικού ή 
του εξωτερικού, καθώς και οι διαδικασίες και τεχνικές 
λεπτομέρειες για την εφαρμογή των ανωτέρω μέτρων.
2. Οι αρμόδιες τελωνειακές και φορολογικές υπηρε-
σίες, η Ειδική Γ ραμματεία Σώματος Δίωξης Οικονομικού 
Εγκλήματος (Ε.Γ .Σ.Δ.Ο.Ε.), καθώς και η Διεύθυνση Ερευ-
νών Οικονομικού Εγκλήματος λαμβάνουν τα αναγκαία οργανωτικά μέτρα για την πρόληψη και καταστολή της 
διάπραξης αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες ή χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας μέσω του διασυνοριακού και εσωτερι-
κού εμπορίου. Τα μέτρα αυτά προβλέπουν διαδικασίες 
εκτίμησης του βαθμού κινδύνου αναλόγως του είδους και της ποσότητας των μεταφερόμενων εμπορευμάτων 
και αγαθών, της χώρας προέλευσης ή προορισμού, της 
συμβατότητας των ανωτέρω στοιχείων με την οικονομι-
κή επιφάνεια και τις επιχειρηματικές, εμπορικές ή επαγ-
γελματικές δραστηριότητες των συναλλασσομένων, της 
αξιοπιστίας των μεταφορικών εταιρειών και κάθε άλλου 
σχετικού παράγοντα. Οι ανωτέρω Αρχές συνεργάζονται 
και διασταυρώνουν στοιχεία με άλλες δημόσιες υπη-
ρεσίες και φορείς της ημεδαπής ή αλλοδαπής, καθώς 
και με τα πιστωτικά ιδρύματα που διενεργούν, άμεσα ή έμμεσα, συναλλαγές συνδεόμενες με τις ως άνω εμπο-
ρικές πράξεις ή έχουν επιχειρηματική σχέση με τους 
συναλλασσομένους. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. ορίζονται οι 
επί μέρους αρμόδιες υπηρεσί ες, οι αρμοδιότητες εκά-
στης, οι διαδικασίες και οι τεχνικές λεπτομέρειες για την 
εφαρμογή των ανωτέρω μέτρων.
3. Οι αρμόδιες φορολογικές υπηρεσίες, η Διεύθυν-
ση Ερευνών Οικονομικού Εγκλήματος, καθώς και η 
Ε.Γ .Σ.Δ.Ο.Ε., σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες 
του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης και άλλων, 
κατά περίπτωση, αρμόδιων Υπουργείων, λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την πρόληψη και καταστολή χρησι-
μοποίησης εταιρειών ή εταιρικών σχημάτων για σκοπούς 
διάπραξης αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες ή χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται ιδίως:
α) Ο έλεγχος της αξιοπιστίας και της φερεγγυότητας 
των εταίρων και μετόχων, μελών διοικητικών συμβου-
λίων ή διευθυντικών στελεχών,
β) ο καθορισμός διαδικασιών πιστοποίησης της νόμι-
μης προέλευσης των αρχικών και νέων κεφαλαίων, ιδίως 
κατά την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ανωνύμων εται-
ρειών, εισηγμένων σε οργανωμένη αγορά ή μη,
γ) η αυξημένη εποπτεία για την ορθή και νόμιμη χρή-
ση των εθνικών και ενωσιακών επιδοτήσεων, χορηγή-
σεων και άλλων ενισχύσεων προς εταιρείες και άλλες 
επιχειρήσεις ή φυσικά πρόσωπα. Με κοινές αποφάσεις 
των Υπουργών Οικονομικών και Οικονομίας και Ανάπτυ-
ξης ή των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών και με 
αποφάσεις των αρμόδιων δημόσιων αρχών και φορέων 
ορίζονται οι αρμόδιες υπηρεσίες, οι επί μέρους αρμο-
διότητές τους, οι διαδικασίες και τεχνικές λεπτομέρειες 
συγκεκριμένων δράσεων και ενεργειών, με βάση την 
εκτίμηση του βαθμού κινδύνου και τη σχέση κόστους-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9237 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
οφέλους ως προς την επιβολή πρόσθετων υποχρεώσε-
ων των εταιρειών ή πρόσθετων ελέγχων των αρχών και 
υπηρεσιών, με σκοπό την αποτελεσματική εφαρμογή 
των ανωτέρω μέτρων.
4. Με κοινές αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών 
και των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών για την 
αδειοδότηση, καταχώριση, επιχορήγηση, έλεγχο και επο-
πτεία των αστικών εταιρειών, οργανισμών, οργανώσεων, 
σωματείων και άλλων μορφών ενώσεων προσώπων μη 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένων των 
μη κερδοσκοπικών οργανώσεων, που στο πλαίσιο του 
σκοπού τους διενεργούν εράνους, κάνουν δωρεές, λαμ-
βάνουν επιχορηγήσεις ή δωρεές, καθορίζονται τρόποι, μέτρα και διαδικασίες για την αποτροπή χρησιμοποίη-σης των ανωτέρω για σκοπούς διάπραξης αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-τητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται ιδίως η τήρηση μη-
τρώου των ανωτέρω από αρμόδια Αρχή, ανά κατηγορία, 
η υποχρεωτική διεκπεραίωση των κυριότερων συναλλα-
γών τους μέσω πιστωτικών ιδρυμάτων και η διενέργεια 
δειγματοληπτικών ελέγχων επί αυτών από αρμόδιες 
δημόσιες Αρχές, ανάλογα με το βαθμό κινδύνου.
5. Οι υπηρεσίες του Υπουργείου Εξωτερικών ή άλλων 
Υπουργείων, που είναι αρμόδιες για την εποπτεία και 
επιχορήγηση μη κερδοσκοπικών οργανώσεων ή μη 
κυβερνητικών οργανώσεων, καθορίζουν με αποφάσεις τους τα κατάλληλα μέτρα για την ορθή διαχείριση των 
επιδοτήσεων, επιχορηγήσεων ή χορηγήσεων πάσης φύ-
σεως. Ειδικά ως προς το Υπουργείο Εξωτερικών λαμβά-νονται υπόψη οι προβλεπόμενες από το άρθρο 27 του 
ν. 4110/2013 διατάξεις και επιδιώκεται ο συντονισμός 
των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου με την Οικο-
νομική Αστυνομία, τη Διεύθυνση Ερευνών Οικονομικού 
Εγκλήματος του Υπουργείου Οικονομικών και την Αρχή.
6. Τα Υπουργεία, οι αρμόδιες Αρχές και υπηρεσίες και 
οι άλλοι δημόσιοι φορείς που αναφέρονται στις παρα-γράφους 1 έως 5 αναφέρουν, χωρίς καθυστέρηση στην 
Αρχή, κάθε περίπτωση για την οποία υπάρχουν ενδείξεις 
ή υπόνοιες απόπειρας ή διάπραξης αδικημάτων νομι-
μοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ανεξάρτητα από 
τις άλλες ενέργειες στις οποίες μπορούν αρμοδίως να 
προβούν.
Άρθρο 10
Φορέας διαβούλευσης ιδιωτικού τομέα για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικέ ς δραστηριότητες 
και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας
1. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών ορίζονται 
τα μέλη του ειδικού Φορέα διαβούλευσης ιδιωτικού το-
μέα για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδό-
τησης της τρομοκρατίας (εφεξής Φορέας Διαβούλευσης) 
που έχει συσταθεί με το άρθρο 11 του ν. 3691/2008, τα 
οποία προέρχονται από τους φορείς εκπροσώπησης 
των επί μέρους κατηγοριών υπόχρεων προσώπων. Σε 
περίπτωση μη ύπαρξης φορέα εκπροσώπησης κάποιας κατηγορίας υπόχρεων προσώπων, ο Υπουργός Οικονο-
μικών μπορεί να ορίζει ως μέλος τον εκπρόσωπο της 
μεγαλύτερης σε όρους ενεργητικού ή κύκλου εργασιών 
επιχείρηση στη συγκεκριμένη κατηγορία.
2. Ως Πρόεδρος του Φορέα Διαβούλευσης ορίζεται ο 
Γενικός Γ ραμματέας της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. 
Τα μέλη προτείνονται από τους επί μέρους φορείς εκ-
προσώπησης των υπόχρεων προσώπων της απόφασης. 
Η θητεία των ανωτέρω είναι τριετής και μπορεί να ανα-
νεώνεται.
3. Έδρα του Φορέα Διαβούλευσης ορίζονται τα γρα-
φεία της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών. Ο Φορέας συ-
νεδριάζει σε ολομέλεια τακτικώς μια (1) τουλάχιστον 
φορά το εξάμηνο, εκτάκτως δε, με πρωτοβουλία του 
Προέδρου. Στην πρώτη συνεδρίαση ο Πρόεδρος και τα μέλη γνωστοποιούν τους αναπληρωτές που τους αντι-καθιστούν σε περίπτωση κωλύματος.
4. Ο Πρόεδρος μπορεί να καλεί ορισμένα μόνο μέλη 
σε ειδικές έκτακτες συνεδριάσεις για εξέταση συγκε-
κριμένων θεμάτων που αφορούν αυτά τα μέλη. Μπο-
ρεί, επίσης, να καλεί σε ειδικές έκτακτες συνεδριάσεις 
υπόχρεα πρόσωπα για τα οπ οία δεν υπάρχουν φορείς 
εκπροσώπησης και δεν έχει οριστεί μέλος, σύμφωνα με 
το τελευταίο εδάφιο της παράγραφο 1 με σκοπό την εξέ-
ταση συγκεκριμένων θεμάτων που τα αφορούν.
5. Με απόφαση της ολομέλειας του Φορέα Διαβούλευ-
σης καταρτίζεται ο Κανονισμός Λειτουργίας στον οποίο 
προσδιορίζονται οι διαδικασίες σύγκλησης των συνεδρι-
άσεων, η τήρηση πρακτικών, ο τρόπος κατάρτισης της 
ημερήσιας διάταξης των συνεδριάσεων, η γραμματειακή 
υποστήριξη και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Ο Κανονισμός 
περιλαμβάνει τις δραστηριότη τες και δράσεις του Φορέα 
Διαβούλευσης και δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της 
Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών.
6. Στις δράσεις του Φορέα περιλαμβάνονται ιδίως:
α) Η συνεργασία των συμμετεχόντων για την αποτε-
λεσματικότερη εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους που 
προβλέπονται στον παρόντα,
β) η ανταλλαγή της εμπειρίας και της γνώσης τους για 
τις εγχώριες και διεθνείς εξελίξεις, η μελέτη συγκεκριμέ-
νων προβλημάτων και ο εντοπισμός ευάλωτων τομέων 
ή κλάδων ή καταστάσεων για τους κινδύνους νομιμο-
ποίησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες ή 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας,
γ) η παροχή διευκρινιστικών οδηγιών, ύστερα από 
σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων Αρχών, προς τα υπό-
χρεα πρόσωπα, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία 
ανήκουν, για την αντιμετώπιση τεχνικών θεμάτων,
δ) η διάχυση των πληροφοριών που περιέχονται σε 
τυπολογίες και τεχνικά κείμενα ελληνικών φορέων και 
διεθνών οργανισμών, η μελέτη και ανάλυση αυτών και 
η υποβολή προτάσεων προς τους αρμόδιους φορείς για 
την αντιμετώπιση θεμάτων που ανακύπτουν,
ε) η συγκρότηση ομάδων εργασίας για την εξέταση 
θεμάτων που αφορούν όλους ή μερικούς από τους συμ-
μετέχοντες, ιδίως ως προς την αποτελεσματικότητα των 
εφαρμοζόμενων διαδικασιών, μέτρων και πρακτικών για 
τον εντοπισμό ύποπτων συναλλαγών ή δραστηριοτήτων 
και τη βελτίωση αυτών,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9238 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
στ) η διοργάνωση σεμιναρίων, ημερίδων ή συναντή-
σεων και η έκδοση ενημερωτικών φυλλαδίων και εκπαι-
δευτικού υλικού με σκοπό την ευαισθητοποίηση των 
υπόχρεων προσώπων για τους κινδύνους που ενέχουν 
τα αδικήματα του άρθρου 2 για την κοινωνία, την αξιο-
πιστία και τη φήμη τους, καθώς και την ενημέρωσή τους 
για ενδεχόμενη πειθαρχική, διοικητική ή ποινική ευθύνη 
τους λόγω μη τήρησης των υποχρεώσεών τους.
7. Κατά τη διενέργεια αξιολογήσεων της χώρας από 
διεθνείς οργανισμούς ή φορείς σχετικά με την εφαρμογή 
των διεθνών προτύπων όσον αφορά την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ο 
Φορέας Διαβούλευσης και οι επιμέρους φορείς εκπρο-σώπησης των υπόχρεων προσώπων συνεργάζονται με 
τις αρμόδιες Αρχές και τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα.
8. Ο Φορέας Διαβούλευσης καταρτίζει μέσα στο πρώτο 
εξάμηνο κάθε έτους ενημερωτική έκθεση για τις δρα-
στηριότητές του κατά το προηγούμενο έτος, την οποία υποβάλλει στις αρμόδιες Αρχές, την Αρχή, τον Κεντρικό 
Συντονιστικό Φορέα και την Επιτροπή Στρατηγικής. Η 
έκθεση πρέπει να είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών.
9. Οι πληροφορίες που έχουν εμπιστευτικό χαρακτήρα 
δεν επιτρέπεται να δημοσιοποιούνται. Με απόφαση της 
ολομέλειας του Φορέα, κατόπιν εισήγησης του Προέ-
δρου, μπορεί να καθορίζονται τα κριτήρια και οι κατη-γορίες εμπιστευτικών πληροφοριών που δεν πρέπει να 
δημοσιοποιηθούν, λαμβάνοντας υπόψη τη νομοθεσία 
προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την 
ανάγκη διασφάλισης του εμπορικού και βιομηχανικού 
απορρήτου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΔΕΟΥΣΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΕΛΑΤΗ
Άρθρο 11
Ανώνυμοι λογαριασμοί και μετοχές(άρθρο 10 της Οδηγίας 2015/849)
1. Απαγορεύεται τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρημα-
τοπιστωτικοί οργανισμοί να τηρούν μυστικούς, ανώνυ-
μους ή μόνον αριθμημένους λογαριασμούς, ανώνυμα 
βιβλιάρια καταθέσεων, ανώνυμες θυρίδες ασφαλείας, 
λογαριασμούς με εικονικά ονόματα ή λογαριασμούς που 
δεν έχουν το πλήρες όνομα του δικαιούχου τους, σύμφω-
να με τα έγγραφα πιστοποίησης της ταυτότητας και τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) στην Ελλάδα ή 
στη χώρα φορολογικής κατοικίας, εφόσον με τη χώρα 
αυτή υφίσταται σύμβαση ανταλλαγής πληροφοριών. 
Στην περίπτωση που ο δικαιούχος έχει τη φορολογική 
του κατοικία σε χώρα με την οποία δεν έχει συναφθεί 
σύμβαση ανταλλαγής πληροφοριών, τότε απαιτείται η 
απόκτηση Α.Φ.Μ. στην Ελλάδα.
Για κάθε είδους καταβολή συντάξεων, μισθοδοσίας, 
επιδοτήσεων, επιδομάτων προνοιακού ή μη χαρακτή-
ρα, μερισμάτων, επιστροφή φόρων κ.ο.κ., που πραγ-
ματοποιείται από το Δημόσιο, Ο.Τ.Α. ή Φορείς Κοινω-
νικής Ασφάλισης ή Πρόνοιας με πίστωση λογαριασμού 
πληρωμών (ΙΒΑΝ) του δικαιούχου, απαιτείται η προη-γούμενη ταυτοποίησή του με τον Α.Φ.Μ. του δικαιού-
χου ή συνδικαιούχου του λογαριασμού. Τα πιστωτικά 
ιδρύματα υποχρεούνται να διασταυρώνουν τα στοιχεία 
των δικαιούχων σύμφωνα με τους ειδικούς καταλόγους που αποστέλλονται από τους φορείς καταβολής και να 
επιβεβαιώνουν την επιτυχή ολοκλήρωση της σχετικής 
συναλλαγής. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών 
μπορεί να ρυθμίζεται κάθε τεχνικό θέμα που αφορά την 
ως άνω υποχρέωση.
2. Κομιστές ανώνυμων μετοχών εταιρειών που δεν εί-
ναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο οφείλουν, κατά την εξαργύρωση των μερισματαποδείξεων, να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 (Α΄ 75) ότι είναι οι κύριοι ή επικαρπωτές των μετοχών ή πληρεξούσιοι, αυ-τών, δηλώνοντας ταυτόχρονα τα στοιχεία των κυρίων ή 
επικαρπωτών και προσκομίζοντας τα σχετικά νομιμοποι-
ητικά έγγραφα. Οι πληρεξούσιοι οφείλουν, ταυτόχρονα, 
να δηλώσουν τα στοιχεία των κυρίων ή επικαρπωτών και 
να προσκομίσουν τα σχετικά νομιμοποιητικά έγγραφα.
Άρθρο 12
Περιπτώσεις εφαρμογής δέουσας επιμέλειας
(άρθρα 11 και 12 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τα μέτρα δέου-
σας επιμέλειας ως προς τον πελάτη στις εξής περιπτώ-σεις:
α) Όταν συνάπτουν επιχειρηματική σχέση,
β) όταν διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή που:αα) ανέρχεται σε ποσό ίσο ή μεγαλύτερο των δεκαπέ-
ντε χιλιάδων (15.000) ευρώ είτε η συναλλαγή αυτή πραγ-
ματοποιείται με μία και μόνη πράξη είτε με περισσότερες 
που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους,
ββ) αποτελεί μεταφορά χρηματικών ποσών, σύμφωνα 
με τον ορισμό του στοιχείου 9 του άρθρου 3 του Κανονι-
σμού (ΕΕ) 2015/847 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου (ΕΕ L 141) άνω των χιλίων (1.000) ευρώ,
γ) όταν πρόκειται για πρόσωπα που εμπορεύονται αγα-
θά και διενεργούν περιστασιακή συναλλαγή σε μετρητά 
που αφορά ποσό δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ τουλά-
χιστον, ανεξάρτητα από το αν διενεργείται με μία μόνη 
πράξη ή με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται 
μεταξύ τους,
δ) όταν πρόκειται για παρόχους υπηρεσιών τυχερών 
παιγνίων που διενεργούν συναλλαγή που αφορά ποσό 
δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ τουλάχιστον κατά την κατάθε-
ση του στοιχήματος, την είσπραξη των κερδών ή και στις 
δύο περιπτώσεις, ανεξάρτητα από το αν η συναλλαγή 
διενεργείται με μία μόνη πράξη ή με περισσότερες που φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους,
ε) όταν υπάρχει υπόνοια νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες ή χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας, ανεξάρτητα από κάθε παρέκκλιση, εξαί-
ρεση ή κατώτατο όριο ποσού,
στ) όταν υπάρχουν αμφιβολίες για την ακρίβεια, την 
πληρότητα ή την επάρκεια των στοιχείων που συγκε-
ντρώθηκαν προηγουμένως για την πιστοποίηση και την 
επαλήθευση της ταυτότητας του πελάτη ή του πραγμα-
τικού δικαιούχου,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9239 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
ζ) όταν πρόκειται για ηλεκτρονικό χρήμα ή για ειδικά 
προπληρωμένα μέσα που διαθέτουν δυνατότητα επανα-
φόρτισης με μηνιαίο όριο πράξεων πληρωμής άνω των δια-
κοσίων πενήντα (250) ευρώ, σε αμφότερες τις περιπτώσεις.
Τα ανωτέρω ποσά υπολογίζονται χωρίς Φ.Π.Α. ή άλλες 
νόμιμες κρατήσεις που επιβαρύνουν τον πελάτη.
2. Κατά παρέκκλιση της περίπτωσης ζ΄ της παραγρά-
φου 1, οι υπόχρεες οντότητες μπορεί να εφαρμόσουν 
μόνο τα μέτρα δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη των περιπτώσεων α΄ και β΄ της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 13 σε ό,τι αφορά το ηλεκτρονικό χρήμα αν πληρού-
νται σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις ελαχιστοποίησης του κινδύνου:
α) το μέσο πληρωμής δεν διαθέτει δυνατότητα επα-
ναφόρτισης ή έχει ανώτατο μηνιαίο όριο πράξεων πλη-ρωμής διακόσια πενήντα (250) ευρώ και μπορεί να χρη-
σιμοποιηθεί μόνο στην Ελλάδα,
β) το ανώτατο ποσό που αποθηκεύεται ηλεκτρονικά 
δεν υπερβαίνει τα πεντακόσια (500) ευρώ και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο στην Ελλάδα,
γ) το μέσο πληρωμής χρησιμοποιείται αποκλειστικά 
για την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών,
δ) το μέσο πληρωμής δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί 
με ανώνυμο ηλεκτρονικό χρήμα,
ε) ο εκδότης παρακολουθεί επαρκώς τις συναλλαγές ή 
την επιχειρηματική σχέση ώστε να είναι δυνατός ο εντο-
πισμός ασυνήθιστων ή ύποπτων συναλλαγών.
3. Η παράγραφος 2 δεν ισχύει σε περίπτωση εξόφλη-
σης σε μετρητά ή ανάληψης σε μετρητά της νομισματι-
κής αξίας του ηλεκτρονικού χρήματος, όταν το εξοφλού-
μενο ποσό υπερβαίνει τα εκατό (100) ευρώ.
4. Κατά την εκπλήρωση των ανωτέρω υποχρεώσε-
ών τους τα υπόχρεα πρόσωπα οφείλουν να ενεργούν, 
σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνου και δεν βασίζονται 
αποκλειστικά στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων 
των άρθρων 20 και 21.
Άρθρο 13
Μέτρα συνήθους δέουσας επιμέλειας
(άρθρο 13 παράγραφοι 1 έως 6, άρθρο 14 παράγραφοι 4 έως 5 και Παράρτημα I της 
Οδηγίας 2015/849)
1. Τα μέτρα της συνήθους δέουσας επιμέλειας που 
εφαρμόζουν τα υπόχρεα πρόσωπα ως προς τον πελάτη περιλαμβάνουν:
α) Την εξακρίβωση και την επαλήθευση της ταυτό-
τητας του πελάτη βάσει εγγράφων, δεδομένων ή πλη-
ροφοριών από αξιόπιστη και ανεξάρτητη πηγή. Όταν ο 
πελάτης ενεργεί μέσω εξουσιοδοτημένου προσώπου, το 
υπόχρεο πρόσωπο εξακριβώνει και επαληθεύει και την ταυτότητα του προσώπου αυτού, όπως και τα στοιχεία 
νομιμοποίησής του,
β) την εξακρίβωση της ταυτότητας του πραγματικού 
δικαιούχου, την επικαιροποίηση των στοιχείων και τη 
λήψη εύλογων μέτρων, όπως αυτά εξειδικεύονται με 
αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της Επιτρο-
πής Κεφαλαιαγοράς. Όσον αφορά τα νομικά πρόσωπα, τα καταπιστεύματα ή άλλα νομικά μορφώματα λαμβά-νονται εύλογα μέτρα για να γίνει γνωστή η διάρθρωση του καθεστώτος ιδιοκτησίας και ελέγχου του πελάτη,γ) την αξιολόγηση και, ανάλογα με την περίπτωση, τη 
συλλογή πληροφοριών για το αντικείμενο και το σκοπό της επιχειρηματικής σχέσης,
δ) την άσκηση συνεχούς εποπτείας όσον αφορά την 
επιχειρηματική σχέση, με ενδελεχή εξέταση των συναλ-
λαγών που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια αυτής, 
για να εξασφαλίζεται ότι οι συναλλαγές ή δραστηριό-τητες συνάδουν με τις γνώσεις που έχουν τα υπόχρεα 
πρόσωπα σχετικά με τον πελάτη, τις επαγγελματικές 
δραστηριότητες και το προφίλ κινδύνου του, καθώς και, 
εφόσον απαιτείται, την προέλευση των κεφαλαίων, σύμ-
φωνα με κριτήρια που μπορεί να ορίζουν οι αρμόδιες 
Αρχές. Τα υπόχρεα πρόσωπα διασφαλίζουν επιπλέον 
την τήρηση ενημερωμένων εγγράφων, δεδομένων ή 
πληροφοριών.
2. Αν το υπόχρεο πρόσωπο δεν μπορεί να συμμορφω-
θεί με τις απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας ως προς τον 
πελάτη που προβλέπονται στις περιπτώσεις α΄, β΄ και 
γ΄ της παραγράφου 1, οφείλει να αρνηθεί να εκτελέσει 
συναλλαγή του, δεν συνάπτει επιχειρηματική σχέση ή 
διακόπτει οριστικά αυτήν και εξετάζει αν συντρέχει υπο-
χρέωση αναφοράς στην Αρχή. Το προηγούμενο εδάφιο 
δεν εφαρμόζεται ως προς τους συμβολαιογράφους, τους 
δικηγόρους, τους ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές και τους 
λογιστές-φοροτεχνικούς συμβούλους, μόνον αν τα εν 
λόγω πρόσωπα εξακριβώνουν τη νομική θέση των πε-λατών τους ή εκτελούν τα καθήκοντά τους στο πλαίσιο της υπεράσπισης ή εκπροσώπησής τους σε δικαστικές 
διαδικασίες ή σχετικά με αυτές, συμπεριλαμβανομένης 
της παροχής συμβουλών αναφορικά με την κίνηση ή 
αποφυγή τέτοιων διαδικασιών.
3. Τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί 
οργανισμοί υποχρεούνται ειδικότερα:
α) Να συνεκτιμούν, σύμφωνα και με την παράγραφο 
1 του άρθρου 28 το συνολικό χαρτοφυλάκιο το οποίο 
διατηρεί ο συναλλασσόμενος σε αυτά και ενδεχομένως 
σε άλλες εταιρείες του ομίλου στον οποίο ανήκει το υπό-
χρεο πρόσωπο για να εξακριβώσουν τη συμβατότητα 
της υπό εξέταση συναλλαγής με την οικονομική-συ-
ναλλακτική του εικόνα, και β) να επαληθεύουν, κατά τη σύναψη επιχειρηματικής σχέσης, τα ετήσια εισοδήματα 
του πελάτη με βάση προσκομιζόμενη πρόσφατη πράξη 
διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος, εκτός 
αν ο πελάτης δεν υποχρεούται να υποβάλει δήλωση φό-
ρου εισοδήματος. Σε περίπτωση κοινών λογαριασμών 
καταθέσεων, τίτλων ή άλλης φύσεως χρηματοοικονομι-κών προϊόντων, οι δικαιούχοι των λογαριασμών αυτών θεωρούνται ως πελάτες και εφαρμόζονται γι’ αυτούς οι 
διαδικασίες δέουσας επιμέλειας.
4. Στην περίπτωση ασφαλίσεων ζωής, τα πιστωτικά 
ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί λαμβά-
νουν επιπλέον των μέτρων δέουσας επιμέλειας που απαι-
τούνται για τον πελάτη και τον πραγματικό δικαιούχο, 
τα εξής μέτρα δέουσας επιμέλειας για τους δικαιούχους 
ασφαλίσματος ασφαλιστήριου συμβολαίου ζωής μόλις ταυτοποιηθούν ή προσδιορισθούν οι δικαιούχοι:
α) Στην περίπτωση δικαιούχων ασφαλίσματος που 
ταυτοποιούνται ως συγκεκριμένα κατονομαζόμενα 
πρόσωπα ή νομικά μορφώματα, λαμβάνουν το όνομα 
ή την επωνυμία τους,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9240 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
β) στην περίπτωση δικαιούχων ασφαλίσματος που 
προσδιορίζονται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους 
ή ανά κατηγορία ή με άλλα μέσα, λαμβάνουν επαρκείς 
πληροφορίες σχετικά με τους εν λόγω δικαιούχους, ώστε 
να βεβαιωθούν ότι θα είναι σε θέση να προσδιορίσουν 
την ταυτότητα του δικαιούχου κατά το χρόνο της πλη-ρωμής του ασφαλίσματος.
5. Αν σε μία συναλλαγή ή σε σειρά συνδεόμενων συ-
ναλλαγών συμμετέχουν με οποιονδήποτε τρόπο δύο 
(2) ή περισσότερα υπόχρεα πρόσωπα, καθένα από αυτά 
οφείλει να εφαρμόσει τα μέτρα δέουσας επιμέλειας, με 
την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 19. Τα ανω-
τέρω ισχύουν ιδίως για ασφαλιστικά συμβόλαια, αγορα-
πωλησίες μετοχών, συμβολαίων παραγώγων, ομολόγων 
ή άλλων χρηματοπιστωτικών προϊόντων και για συναλ-λαγές με κάρτες οποιασδήποτε φύσεως.
6. Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος μπορεί να 
εξειδικεύονται διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 
2015/847 (ΕΕ L 141/5.6.2015), όσον αφορά τα στοιχεία 
που συνοδεύουν τις μεταφορές χρηματικών ποσών, λαμ-
βάνοντας υπόψη τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες 
των ΕΕΑ.
7. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφα ρμόζουν, την κατάλληλη 
χρονική στιγμή και ανάλογα με το βαθμό κινδύνου, τις 
διαδικασίες δέουσας επιμέλειας όχι μόνο στους νέους 
αλλά και στους υφιστάμενους πελάτες.
8. Στην περίπτωση δικαιούχων καταπιστευμάτων ή 
αντίστοιχων νομικών μορφωμάτων, οι οποίοι προσδι-
ορίζονται ανάλογα με τα ειδικά χαρακτηριστικά τους ή 
ανά κατηγορία, το υπόχρεο πρόσωπο λαμβάνει επαρκείς 
πληροφορίες σχετικά με το δικαιούχο, ώστε να βεβαι-
ωθεί ότι είναι σε θέση να προσδιορίσει την ταυτότητά 
του κατά το χρόνο της πληρωμής ή της άσκησης των 
δικαιωμάτων του δικαιούχου.
9. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τις διαδικασί-
ες δέουσας επιμέλειας, σύμφωνα με την παράγραφο 1, 
αλλά μπορούν να καθορίζουν την έκταση των μέτρων 
αυτών ανάλογα με το βαθμό κινδύνου, ο οποίος εξαρ-
τάται μεταξύ άλλων από την επαγγελματική δραστηρι-
ότητα και το οικονομικό μέγεθος του πελάτη, το σκοπό 
της επιχειρηματικής σχέσης, τον τύπο, τη συχνότητα και 
την αξία των διενεργούμενων συναλλαγών, καθώς και 
την αναμενόμενη προέλευση και τον προορισμό των 
κεφαλαίων, συμμορφούμενα με τις σχετικές αποφάσεις 
των αρμόδιων Αρχών που λαμβάνονται, σύμφωνα με την 
παράγραφο 3 του άρθρου 6. Τα υπόχρεα πρόσωπα πρέ-
πει να είναι σε θέση να αποδείξουν στις αρμόδιες Αρχές, 
ότι η έκταση των μέτρων είναι ανάλογη με τους κινδύ-
νους διάπραξης αδικημάτων νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστηριό τητες και χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας και ότι εφαρμόζουν αυτά τα μέτρα με 
συνέπεια και αποτελεσματικότητα.
Άρθρο 14
Χρόνος εφαρμογής δέουσας επιμέλειας
(άρθρο 13 παρ. 5 και άρθρο 14 παράγραφοι 1 
έως 3 της Οδηγίας 2015/849)
1. Με την επιφύλαξη των όσων προβλέπονται στις 
παραγράφους 2, 3 και 4, η πιστοποίηση και η επαλή-θευση των στοιχείων ταυτότητας του πελάτη και του 
πραγματικού δικαιούχου πραγματοποιείται πριν από τη 
σύναψη της επιχειρηματικής σχέσης ή τη διενέργεια της 
συναλλαγής.
2. Η επαλήθευση των στοιχείων ταυτότητας προσώ-
πων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 επιτρέπεται 
να ολοκληρώνεται κατά τη διάρκεια της σύναψης της 
επιχειρηματικής σχέσης, εφόσον αυτό απαιτείται για να 
μη διακοπεί η ομαλή διεξαγωγή των επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων και εφόσον ο κίνδυνος διάπραξης νο-
μιμοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας είναι μικρός. Στις 
περιπτώσεις αυτές, οι εν λόγω διαδικασίες επαλήθευσης 
περατώνονται το συντομότερο δυνατό μετά την αρχική 
επαφή.
3. Το άνοιγμα λογαριασμού σε πιστωτικό ίδρυμα ή 
χρηματοπιστωτικό οργανισμό, συμπεριλαμβανομένων 
λογαριασμών που επιτρέπουν τις συναλλαγές επί χρη-
ματοπιστωτικών μέσων, επιτρέπεται ακόμα και προτού εξασφαλιστεί η πλήρης συμμόρφωση με τις απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας που ορίζονται στις περιπτώσεις α΄ και β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου13, με τον όρο ότι 
υπάρχουν οι κατάλληλες εγγυήσεις που διασφαλίζουν 
ότι μέχρι τότε δεν θα πραγματοποιηθούν συναλλαγές 
από τον πελάτη ή για λογαριασμό του.
4. Στις περιπτώσεις ασφαλίσεων ζωής, η επαλήθευ-
ση της ταυτότητας των δικαιούχων ασφαλίσματος που 
ταυτοποιούνται ή προσδιορίζονται, σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στην παράγραφο 9 του άρθρου 13, πραγμα-
τοποιείται κατά το χρόνο πληρωμής. Σε περίπτωση εκ-
χώρησης σε τρίτον, εν όλω ή εν μέρει, των απαιτήσεων που απορρέουν από την ασφάλιση ζωής, τα πιστωτικά 
ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που 
έχουν γνώση της εκχώρησης ταυτοποιούν τον πραγμα-
τικό δικαιούχο κατά το χρόνο της εκχώρησης στο φυσικό 
ή νομικό πρόσωπο ή το νομικό μόρφωμα που λαμβάνει 
για ίδιο όφελος την αξία του εκχωρούμενου ασφαλιστή-
ριου συμβολαίου.
5. Οι επιχειρήσεις καζίνο και τα καζίνο που λειτουρ-
γούν επί πλοίων στην Ελλάδα ή υπό ελληνική σημαία 
οφείλουν να εξακριβώνουν την ταυτότητα των πελα-
τών τους κατά την είσοδό τους στις εγκαταστάσεις των 
παιγνίων. Αν τα ανωτέρω τηρούν μητρώα για τις πλη-
ρωμές κερδών και για την εξόφληση των μαρκών επ’ 
ονόματι πελατών, αυτά διατηρούνται τουλάχιστον επί 
μία πενταετία και είναι διαθέσιμα σε ελέγχους της Αρχής 
και των αρμόδιων αρχών. Με απόφαση της Επιτροπής 
Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων μπορεί να καθορίζονται 
οι διαδικασίες τήρησης των σχετικών μητρώων και κάθε 
αναγκαία λεπτομέρεια.
Άρθρο 15
Απλουστευμένη δέουσα επιμέλεια ως προς τον πελάτη(άρθρα 15 και 16 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν μέτρα απλου-
στευμένης δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη, 
αφού προηγουμένως συγκεντρώσουν επαρκείς πληρο-
φορίες και βεβαιωθούν ότι μια επιχειρηματική σχέση ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9241 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
συναλλαγή παρουσιάζει χαμηλότερο κίνδυνο νομιμο-
ποίησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες ή 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Στις περιπτώσεις 
αυτές, τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τα μέτρα δέ-
ουσας επιμέλειας των παραγράφων 1 και 4 του άρθρου 
13, προσαρμόζοντας κατάλληλα το ποσοτικό όριο, το 
χρόνο ή τον τρόπο εφαρμογής τους.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα, για να εκτιμήσουν αν μια επι-
χειρηματική σχέση ή συναλλαγή παρουσιάζει χαμηλό-
τερο κίνδυνο νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
λαμβάνουν υπόψη τουλάχιστον τους παράγοντες δυ-
νητικά χαμηλότερου κινδύνου του Παραρτήματος Ι, το 
οποίο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος, οι 
οποίοι σχετίζονται με πελάτες, χώρες και γεωγραφικές 
περιοχές, καθώς και με συγκεκριμένα προϊόντα, υπηρε-
σίες, συναλλαγές ή διαύλους παροχής υπηρεσιών.
3. Οι αρμόδιες αρχές των χρηματοπιστωτικών οργανι-
σμών εξειδικεύουν περαιτέρω, με απόφασή τους, τους 
παράγοντες δυνητικά χαμηλότερου κινδύνου και τα 
μέτρα απλουστευμένης δέουσας επιμέλειας που εφαρ-μόζονται σε επιχειρηματικές σχέσεις ή συναλλαγές χα-
μηλότερου κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές 
κατευθυντήριες οδηγίες των Ευρωπαϊκών Εποπτικών 
Αρχών. Οι λοιπές αρμόδιες αρχές μπορεί να εκδίδουν 
αντίστοιχου περιεχομένου απόφαση.
Άρθρο 16
Αυξημένη δέουσα επιμέλεια 
ως προς τον πελάτη(άρθρο 18 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν τα μέτρα αυ-
ξημένης δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη που 
ορίζονται στα άρθρα 17 και 18 στις περιπτώσεις που 
αναφέρονται σ’ αυτά. Ομοίως, τα υπόχρεα πρόσωπα 
εφαρμόζουν μέτρα αυξημένης δέουσας επιμέλειας ως 
προς τον πελάτη, όταν συναλλάσσονται με πρόσωπα με 
εγκατάσταση σε τρίτες χώρες που χαρακτηρίζονται από 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως υψηλού κινδύνου νομιμο-
ποίησης εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες ή 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς επίσης και 
σε άλλες περιπτώσεις επιχειρηματικών σχέσεων ή συ-
ναλλαγών υψηλού κινδύνου, σύμφωνα με όσα ορίζονται 
στην παράγραφο 4.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα δεν προβαίνουν σε αυτόματη 
εφαρμογή ενισχυμένων μέτρων δέουσας επιμέλειας ως 
προς τον πελάτη, σε περίπτωση υποκαταστημάτων ή 
θυγατρικών πλειοψηφικής συμμετοχής που ευρίσκονται 
σε τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου και των οποίων την κυ-
ριότητα έχουν υπόχρεες οντότη τες εγκατεστημένες στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν τα εν λόγω υποκαταστήματα ή 
οι θυγατρικές πλειοψηφικής συμμετοχής τηρούν πλήρως 
τις πολιτικές και τις διαδικασίες που εφαρμόζονται σε 
επίπεδο ομίλου, σύμφωνα με το άρθρο 36. Στις εν λόγω 
περιπτώσεις υιοθετούν προσέγγιση βάσει του κινδύνου.
3. Τα υπόχρεα πρόσωπα εξετάζουν με ιδιαίτερη προ-
σοχή το ιστορικό και το σκοπό των πολύπλοκων ή ασυ-
νήθιστα μεγάλων συναλλαγών, καθώς και τα ασυνήθιστα 
είδη συναλλαγών που πραγματοποιούνται χωρίς προ-
φανή οικονομικό σκοπό ή νόμιμο σκοπό. Τα υπόχρεα πρόσωπα αυξάνουν το βαθμό και προσαρμόζουν τον 
τρόπο παρακολούθησης της επιχειρηματικής σχέσης, 
για να προσδιορίσουν αν οι εν λόγω συναλλαγές ή δρα-στηριότητες είναι ασυνήθεις ή ύποπτες.
4. Τα υπόχρεα πρόσωπα, για να εκτιμήσουν αν μια επι-
χειρηματική σχέση ή συναλλαγή παρουσιάζει υψηλότε-
ρο κίνδυνο νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, 
λαμβάνουν υπόψη τουλάχιστον τους παράγοντες δυ-
νητικά υψηλότερου κινδύνου του Παραρτήματος ΙΙ που 
αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος, οι οποίοι 
σχετίζονται με πελάτες, χώρες και γεωγραφικές περιο-
χές, καθώς και με συγκεκριμένα προϊόντα, υπηρεσίες, 
συναλλαγές ή διαύλους παροχής υπηρεσιών.
5. Η Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαια-
γοράς μπορεί να εξειδικεύουν περαιτέρω, με αποφά-
σεις τους τους παράγοντες δυνητικά υψηλότερου κιν-
δύνου και τα μέτρα αυξημένης δέουσας επιμέλειας που 
εφαρμόζονται σε επιχειρηματικές σχέσεις ή συναλλαγές 
υψηλότερου κινδύνου, λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές 
κατευθυντήριες οδηγίες των Ευρωπαϊκών Εποπτικών 
Αρχών για τα υπόχρεα πρόσωπα που εποπτεύουν, αντί-
στοιχα. Οι λοιπές αρμόδιες αρχές μπορεί να εκδίδουν 
αντίστοιχου περιεχομένου αποφάσεις.
Άρθρο 17
Διασυνοριακές σχέσεις ανταπόκρισης(άρθρα 19 και 24 της Οδηγίας 2015/849)
1. Στις διασυνοριακές σχέσεις ανταπόκρισης με ίδρυ-
μα πελάτη από τρίτη χώρα, τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί οφείλουν, πλέον των μέτρων δέουσας επιμέλειας του άρθρου13, να:
α) Συγκεντρώνουν επαρκείς πληροφορίες, σχετικά 
με το ίδρυμα πελάτη για να κατανοήσουν πλήρως τη 
φύση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του και να εκτιμήσουν, από τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, τη φήμη του ιδρύματος και την ποιότητα της εποπτείας που ασκείται επ’ αυτού,
β) αξιολογούν τους ελέγχους που διενεργεί το ίδρυμα 
πελάτης κατά της νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας,
γ) λαμβάνουν την έγκριση ανώτερου διοικητικού στε-
λέχους πριν από τη σύναψη νέων σχέσεων ανταπόκρι-σης,
δ) προσδιορίζουν ρητά τις αρμοδιότητες του κάθε μέ-
ρους στο πλαίσιο της σύμβασης ανταπόκρισης,
ε) διασφαλίζουν, επί λογαριασμών πλάγιας πρόσβα-
σης (payable through accounts), ότι το ίδρυμα πελάτης 
επαληθεύει την ταυτότητα των πελατών και ασκεί συνε-
χή δέουσα επιμέλεια ως προς τους πελάτες που έχουν 
άμεση πρόσβαση στους λογαριασμούς του ιδρύματος 
ανταποκριτή, καθώς και ότι μπορεί να παράσχει στοιχεία 
και δεδομένα, σχετικά με την δέουσα επιμέλεια ως προς 
τους πελάτες, ύστερα από σχετικό αίτημα του ιδρύματος 
ανταποκριτή.
2. Τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί 
οργανισμοί δεν επιτρέπεται να συνάπτουν ή να συνε-
χίζουν σχέση ανταπόκρισης με εικονική τράπεζα ή με 
πιστωτικό ίδρυμα ή με χρηματοπιστωτικό οργανισμό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9242 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
που είναι γνωστό ότι επιτρέπει να χρησιμοποιούνται οι 
λογαριασμοί του από εικονικές τράπεζες.
Άρθρο 18
Πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα(άρθρα 20, 21, 22 και 23 της Οδηγίας 2015/849)
1. Όσον αφορά τις συναλλαγές ή επιχειρηματικές σχέ-
σεις με πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα, στενούς συγγε-
νείς και στενούς συνεργάτες τους, τα υπόχρεα πρόσωπα 
οφείλουν, πλέον των μέτρων δέουσας επιμέλειας του 
άρθρου13, να:
α) Διαθέτουν κατάλληλα συστήματα διαχείρισης κιν-
δύνου και να εφαρμόζουν διαδικασίες ανάλογες με το 
βαθμό κινδύνου, για να διαπιστώνουν αν ο πελάτης ή ο 
πραγματικός δικαιούχος ανήκουν στις ανωτέρω κατη-
γορίες προσώπων,
β) λαμβάνουν την έγκριση ανώτερου διοικητικού στε-
λέχους για τη σύναψη ή διατήρηση επιχειρηματικών σχέ-
σεων με τους πελάτες αυτούς,
γ) λαμβάνουν επαρκή μέτρα για να διαπιστώνουν την 
πηγή του πλούτου και την προέλευση των κεφαλαίων, 
τα οποία αφορά η επιχειρηματική σχέση ή συναλλαγή,
δ) διενεργούν στενότερη και συνεχή παρακολούθηση 
των εν λόγω επιχειρηματικών σχέσεων.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα λαμβάνουν εύλογα μέτρα, για 
να διαπιστώνουν κατά πόσον οι δικαιούχοι ασφαλίσμα-
τος ασφαλιστηρίου συμβολαίου ζωής ή, ενδεχομένως, ο 
πραγματικός δικαιούχος αυτού είναι πολιτικώς εκτεθει-
μένο πρόσωπο, στενός συγγενής του ή στενός συνεργά-
της του. Τα μέτρα αυτά λαμβάνονται το αργότερο κατά 
το χρόνο πληρωμής του ασφαλίσματος ή εκχώρησης, εν 
όλω ή εν μέρει, του ασφαλιστήριου συμβολαίου. Όταν 
εντοπίζεται υψηλότερος κίνδυνος, τα υπόχρεα πρόσωπα 
οφείλουν, πλέον της εφαρμογής των μέτρων δέουσας 
επιμέλειας του άρθρου 13, να:
α) Ενημερώνουν ανώτερο διοικητικό στέλεχος πριν 
από την πληρωμή του προϊόντος του ασφαλιστήριου 
συμβολαίου,
β) διενεργούν αυστηρότερο έλεγχο του συνόλου της 
επιχειρηματικής σχέσης με τον αντισυμβαλλόμενο.
3. Όταν ένα πολιτικώς εκτεθειμένο πρόσωπο έχει 
παύσει να ασκεί σημαντικό δημόσιο λειτούργημα σε 
ένα κράτος - μέλος της Ένωσης ή τρίτη χώρα ή να κα-
τέχει σημαντική δημόσια θέση σε διεθνή οργανισμό, 
τα υπόχρεα πρόσωπα απ αιτείται να λαμβάνουν υπόψη 
για χρονικό διάστημα ενός (1) τουλάχιστον έτους τον 
κίνδυνο που συνεχίζει να θέτει το εν λόγω πρόσωπο 
και να εφαρμόζουν τα κατάλληλα μέτρα, ανάλογα με 
το βαθμό κινδύνου, έως ότου κρίνουν ότι το πρόσωπο 
αυτό δεν ενέχει πλέον κίνδυνο που χαρακτηρίζει ειδικά τα πολιτικώς εκτεθειμένα πρόσωπα.
Άρθρο 19
Εφαρμογή μέτρων δέουσαςεπιμέλειας από τρίτα μέρη(άρθρα 25, 26, 27, 28 και 29της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα μπορούν να βασίζονται σε τρί-
τα μέρη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που προ-
βλέπονται στις περιπτώσεις α΄, β΄ και γ΄ της παραγράφου 1 και στην παράγραφο 4 του άρθρου 13. Η τελική ευθύνη 
για την εκπλήρωση των εν λόγω υποχρεώσεων εξακο-
λουθεί να βαρύνει το υπόχρεο πρόσωπο.
2. Για τους σκοπούς του παρόντος, ως τρίτα μέρη νο-
ούνται:
α) τα πιστωτικά ιδρύματα,β) οι εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης,
γ) οι εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτή-
σεων τρίτων,
δ) οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου,ε) οι εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων,στ) οι εταιρείες παροχής επενδυτικών υπηρεσιών,ζ) οι εταιρείες επενδυτικής διαμεσολάβησης,η) οι ασφαλιστικές εταιρείες,
θ) τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος που εδρεύουν 
σε κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε τρίτη 
χώρα που είναι μέλος της FATF.
3. Τα υπόχρεα πρόσωπα που στηρίζονται σε τρίτο 
μέρος:
α) Λαμβάνουν από το τρίτο μέρος κάθε πληροφορία 
που αυτό αποκτά, εφαρμόζοντας τα μέτρα δέουσας επι-
μέλειας ως προς τον πελάτη και τον πραγματικό δικαιού-
χο που προβλέπονται στις περιπτώσεις α΄, β΄ και γ΄ της παραγράφου 1 και στην παράγραφο 4 του άρθρου13,
β) διασφαλίζουν ότι τους διαβιβάζονται αμελλητί, 
ύστερα από αίτημά τους, αντίγραφα, σε έντυπη ή ηλε-κτρονική μορφή, των εγγράφων που έχει αποκτήσει το τρίτο μέρος κατά την εφαρμογή των ανωτέρω μέτρων δέουσας επιμέλειας.
4. Τα υπόχρεα πρόσωπα που βασίζονται σε άλλη εται-
ρεία του ομίλου ως τρίτο μέρος θεωρείται ότι πληρούν τις διατάξεις του παρόντος εφόσον:
α) Ο όμιλος εφαρμόζει πολιτική και διαδικασίες κα-
ταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας, καθώς και μέτρα δέουσας επιμέλειας ως 
προς τον πελάτη και τον πραγματικό δικαιούχο, σύμφω-
να με όσα προβλέπονται στον παρόντα ή σε ισοδύναμες 
με την Οδηγία (ΕΕ) 2015/849 διατάξεις,
β) η αποτελεσματική εφαρμογή των προβλέψεων της 
περίπτωσης α΄ υπόκειται σε εποπτεία σε επίπεδο ομίλου 
από εποπτική αρχή κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης ή τρίτης χώρας μέλους της FATF.
5. Το παρόν δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις εξωτε-
ρικής ανάθεσης ή αντιπροσώπευσης, αν, δυνάμει της 
σύμβασης, ο φορέας παροχής της εξωτερικής υπηρεσίας 
ή ο αντιπρόσωπος είναι μέρος του υπόχρεου προσώπου.
6. Με αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς μπορεί να εξειδικεύονται τα 
κριτήρια και οι προϋποθέσεις με τις οποίες τα εποπτευ-
όμενα από αυτές υπόχρεα πρόσωπα βασίζονται σε τρίτα 
μέρη, σύμφωνα με το παρόν.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑΜΕ ΤΟΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟ
Άρθρο 20
Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων
1. Οι εταιρικές και άλλες οντότητες που έχουν έδρα 
στην Ελλάδα υποχρεούνται να συλλέγουν και να φυλάσ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9243 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
σουν, σε ειδικό μητρώο που τηρούν στην έδρα τους, 
επαρκείς, ακριβείς και επίκαιρες πληροφορίες σχετικά με 
τους πραγματικούς δικαιούχους τους. Οι πληροφορίες 
αυτές περιλαμβάνουν τουλάχιστον το ονοματεπώνυμο, 
την ημερομηνία γέννησης, την υπηκοότητα και τη χώρα 
διαμονής των πραγματικών δικαιούχων, καθώς επίσης 
και το είδος και την έκταση των δικαιωμάτων που κατέ-
χουν. Το ειδικό αυτό μητρώο τηρείται επαρκώς τεκμη-ριωμένο και επικαιροποιημένο με ευθύνη του νομίμου 
εκπροσώπου ή ειδικώς εξουσιοδοτημένου προσώπου με 
απόφαση αρμόδιου εταιρικού καταστατικού οργάνου, 
και καταχωρίζεται στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών 
Δικαιούχων εντός εξήντα (60) ημερών από την έναρξη 
λειτουργίας του, με τη χρήση κωδικών εισαγωγής στην ηλεκτρονική πλατφόρμα taxisnet. Η καταχώριση τυχόν αλλαγών στα στοιχεία των πραγματικών δικαιούχων γί-νεται εντός εξήντα (60) ημερών.
2. Η τήρηση του ειδικού μητρώου της παραγράφου 1 
γίνεται με επιμέλεια του υπευθύνου εταιρικής συμμόρ-
φωσης για εισηγμένες εταιρείες σε οργανωμένη αγορά 
ή σε Πολυμερή Μηχανισμό Διαπραγμάτευσης ή του αρμόδιου ανώτατου στελέχους διοίκησης ανάλογου 
τμήματος σε κάθε άλλο νομικό πρόσωπο ή οντότητα, 
εφαρμοζομένων των διατάξεων του ν. 2472/1997 (Α΄50) 
για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, σύμ-
φωνα με το άρθρο 31.
3. Τα νομικά αυτά πρόσωπα και οντότητες χορηγούν 
τις πληροφορίες τόσο για το νόμιμο όσο και για τον 
πραγματικό δικαιούχο τους στα υπόχρεα πρόσωπα, 
όταν αυτά λαμβάνουν μέτρα δέουσας επιμέλειας, 
καθώς επίσης και στην Αρχή, τις αρμόδιες αρχές και τις εισαγγελικές ή άλλες αρχές με ερευνητικές ή ελε-
γκτικές αρμοδιότητες στον τομέα της νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ύστερα από αί-
τημά τους.
4. Στη Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων 
(Γ .Γ .Π.Σ.) δημιουργείται, με χρήση διαδικτυακής ηλεκτρο-
νικής εφαρμογής, Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δι-
καιούχων, το οποίο συνδέεται ηλεκτρονικά με το Α.Φ.Μ. 
κάθε νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας και για το 
οποίο η Α.Α.Δ.Ε. διαθέτει τα απαραίτητα στοιχεία από 
το φορολογικό μητρώο κατά παρέκκλιση των κειμένων 
διατάξεων. Η Γ .Γ .Π.Σ. σχεδιάζει, αναπτύσσει και λειτουργεί 
παραγωγικά, πληροφοριακό σύστημα και διαδικτυακές 
εφαρμογές για την υλοποίηση του Κεντρικού Μητρώου. 
Η είσοδος στο πληροφοριακό σύστημα γίνεται με την ει-
σαγωγή των κωδικών του φυσικού ή νομικού προσώπου 
ή εξουσιοδοτούμενου αυτών, που παρέχονται από το 
Υπουργείο Οικονομικών σε συνεργασία με την Α.Α.Δ.Ε.Η Γ .Γ .Π.Σ. μεριμνά ως φορέας παραγωγικής λειτουργίας για την εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία του πληροφο-
ριακού συστήματος που φιλοξενείται στις υποδομές της.
5. Το Κεντρικό Μητρώο μπορεί, επίσης, να συνδέεται 
με το Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ .Ε.ΜΗ.) του Υπουργείου 
Οικονομίας και Ανάπτυξης, από το οποίο διατίθενται τα απαραίτητα στοιχεία για το νομικό πρόσωπο ή τη νομι-
κή οντότητα, καθώς και με τα Αποθετήρια Τίτλων, ή και 
κάθε άλλο φορέα όπου τηρούνται πληροφορίες σχετι-κά με τους πραγματικούς δικαιούχους των εταιρικών 
και λοιπών οντοτήτων που έχουν έδρα στην Ελλάδα. Οι 
δημόσιες υπηρεσίες Υπουργείων, Ανεξάρτητων Αρχών 
και οι υπηρεσίες κάθε άλλου φορέα υποχρεούνται να 
συνεργάζονται με τη Γ .Γ .Π.Σ. και να παρέχουν τα στοι-
χεία που είναι απαραίτητα για την τροφοδότηση του Κε-
ντρικού Μητρώου. Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Οικονομίας και Ανάπτυξης μπορεί να 
ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα σχετικά με τη σύνδεση του Κεντρικού Μητρώου με τα στοιχεία του Γ .Ε.ΜΗ.
6. Πρόσβαση στο Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων 
έχουν η Αρχή και οι αρμόδιες εισαγγελικές ή άλλες αρχές 
με ερευνητικές ή ελεγκτικές αρμοδιότητες στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες, των βασικών αδικημάτων και της χρηματο-
δότησης της τρομοκρατίας χωρίς κανένα περιορισμό, 
καθώς και οι αρμόδιες αρχές και τα υπόχρεα πρόσωπα 
αποκλειστικά στο πλαίσιο της εφαρμογής των μέτρων 
δέουσας επιμέλειας. Η Αρχή, και οι άλλες αρχές των άρ-
θρων 6 και 9 διαβιβάζουν τα στοιχεία στις αντίστοιχες 
αρχές άλλων κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
ύστερα από αιτιολογημένο αίτημά τους. Οι αρχές που 
έχουν πρόσβαση στο Κεντρικό Μητρώο, οι εποπτικές 
αρχές των υπόχρεων οντοτήτων, οι αρμόδιες αρχές που 
ασκούν καθήκοντα διερεύνησης ή δίωξης της νομιμο-
ποίησης εσόδων από παράνομε ς δραστηριότητες, των 
συναφών βασικών αδικημάτων και της χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας, υποχρεούνται να αναφέρουν στον 
Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα και στη Γ .Γ .Π.Σ. οποιαδή-
ποτε αναντιστοιχία εντοπίζουν μεταξύ των πληροφορι-
ών σχετικά με τον πραγματικό δικαιούχο που τηρούνται 
στο Κεντρικό Μητρώο και των στοιχείων που βρίσκονται 
στη διάθεσή τους.
7. Πληροφόρηση ως προς τα ελάχιστα στοιχεία του 
Μητρώου της παραγράφου 4 μπορεί να έχει κάθε πρό-
σωπο ή οργανισμός που αποδεικνύει ειδικό έννομο συμ-
φέρον και υποβάλλει σχ ετικό αίτημα πλήρως τεκμηριω-
μένο στον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα. Με απόφαση 
του Υπουργού Οικονομικών, ύστερα από εισήγηση της 
Αρχής, μπορεί να θεσπίζονται περιορισμοί στην πρό-
σβαση των προσώπων αυτών, ως προς το σύνολο ή μέ-
ρος των πληροφοριών που αφορούν τον πραγματικό 
δικαιούχο, όταν η πρόσβαση αυτή αιτιολογημένα μπορεί 
να εκθέσει τον πραγματικό δικαιούχο σε κίνδυνο εξα-
πάτησης, απαγωγής, εκβιασμού, βίας ή εκφοβισμού ή 
αν ο πραγματικός δικαιούχος είναι ανήλικος ή με άλλον τρόπο ανίκανος για δικαιοπραξία.
8. Η μη συμμόρφωση με την υποχρέωση των παρα-
γράφων 1 και 2 συνεπάγεται τη δέσμευση χορήγησης 
αποδεικτικού έκδοσης φορολογικής ενημερότητας 
των υπόχρεων νομικών προσώπων και οντοτήτων. Η 
αρμόδια φορολογική διοίκηση και η Αρχή ενημερώνεται 
μέσω της διαδικτυακής ηλεκτρονικής εφαρμογής του 
Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων με την 
παρέλευση εξήντα (60) ημερών από τη λήξη της προ-
θεσμίας της παραγράφου 1 για τη συμμόρφωση των 
υπόχρεων προσώπων.
9. Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης της 
παραγράφου 1, με απόφαση της Αρχής επιβάλλεται σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9244 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
βάρος των υπόχρεων νομικών προσώπων και οντοτή-
των πρόστιμο δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ και τίθεται 
προθεσμία για τη συμμόρφωσή τους. Σε περίπτωση μη 
συμμόρφωσης ή υποτροπής, το πρόστιμο διπλασιάζεται. 
Το πρόστιμο αποτελεί έσοδο του κρατικού προϋπολο-γισμού και εισπράττεται, σύμφωνα με το ν.δ. 356/1974 
«Περί Κώδικος Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων» (Κ.Ε.Δ.Ε., 
Α΄ 90).
10. Τα πιστωτικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί 
οργανισμοί μπορεί να συνιστούν κοινά πληροφοριακά 
συστήματα τα οποία επιτρέπουν την καταχώριση, την 
ανταλλαγή και την αποθήκευση επαρκών, ακριβών και 
επίκαιρων πληροφοριών για τους νόμιμους και τους 
πραγματικούς δικαιούχους των νομικών προσώπων που 
είναι πελάτες τους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που 
εδρεύουν στην αλλοδαπή. Για το σκοπό αυτό, τα πιστω-
τικά ιδρύματα και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί μπο-
ρεί να ιδρύουν ειδικά νομικά πρόσωπα ή να αξιοποιούν 
υπάρχοντα νομικά πρόσωπα εξειδικευμένα στη συγκέ-
ντρωση, την επεξεργασία και τη διάθεση εμπορικών και 
διατραπεζικών πληροφοριών. Στα πληροφοριακά αυτά συστήματα πρέπει να παρέχεται πρόσβαση της Αρχής, της Τράπεζας της Ελλάδος, της Επιτροπής Κεφαλαιαγο-
ράς και των αρμόδιων εισαγγελικών ή άλλων αρχών με ερευνητικές ή ελεγκτικές αρμοδιότητες στον τομέα της 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-τητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
11. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών ρυθμί-
ζονται ειδικότερα θέματα σχετικά με την τήρηση και τη 
λειτουργία του Κεντρικού Μητρώου της παραγράφου 
4, τον τρόπο και τη σειρά καταχώρισης σε αυτό των 
στοιχείων των ειδικών μητρώων της παραγράφου 1 του 
παρόντος άρθρου και της παραγράφου 1 του άρθρου 
21, τη διασύνδεσή τους με τα Αποθετήρια Τίτλων και τα πληροφοριακά συστήματα της παραγράφου 10, τη δια-δικασία ηλεκτρονικής εγγραφής αιτήματος χορήγησης 
πληροφοριών, την καταβολή τέλους για τα διοικητικά 
έξοδα διάθεσης των πληροφοριών, συμπεριλαμβανο-
μένων των δαπανών ανάπτυξης και συντήρησης του 
Κεντρικού Μητρώου, την εξειδίκευση των τεχνικών λε-πτομερειών για τη λειτουργία του συστήματος και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
12. Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. που εκδί-
δεται μέσα σε τρεις (3) μήνες από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος νόμου μπορεί να ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα σχετικά με την εντολή δέσμευσης και την άρση 
της δέσμευσης χορήγησης αποδεικτικού ενημερότητας.
13. Η λειτουργία του Μητρώου Πραγματικών Δικαιού-
χων τίθεται σε πλήρη ισχύ μέσα σε έξι (6) μήνες από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.
Άρθρο 21
Μητρώο πραγματικών δικαιούχων καταπιστευμάτων(άρθρο 31 της Οδηγίας 2015/849)
1. Οι καταπιστευματοδόχοι σε σχήμα ρητής καταπι-
στευματικής διαχείρισης (express trust) που διέπεται από 
την ελληνική νομοθεσία, υποχρεούνται να συλλέγουν και 
να φυλάσσουν επαρκείς, ακριβείς και επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους 
του καταπιστεύματος σε ειδικό μητρώο που τηρούν στην 
έδρα τους, το οποίο συνδέεται με το Κεντρικό Μητρώο 
πραγματικών δικαιούχων της παραγράφου 4 του άρ-
θρου 20.
Οι εν λόγω πληροφορίες περιλαμβάνουν την ταυτό-
τητα: α) του ιδρυτή, β) του ή των καταπιστευματοδόχων, 
γ) του προστάτη (ενδεχομένως), δ) των δικαιούχων ή 
της κατηγορίας δικαιούχων, ε) οποιουδήποτε άλλου 
φυσικού προσώπου ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο επί 
του καταπιστεύματος. Η τήρηση του ειδικού μητρώου 
γίνεται με επιμέλεια του διαχειριστή, εφαρμοζομένων 
των διατάξεων του ν. 2472/1997 για την προστασία των 
προσωπικών δεδομένων, σύμφωνα με το άρθρο 31. Οι 
σχετικές πληροφορίες καταχωρίζονται σε ειδική μερίδα 
του Κεντρικού Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων της 
παραγράφου 4 του άρθρου 20, εντός εξήντα (60) ημερών 
από την έναρξη λειτουργίας του, με τη χρήση κωδικών 
εισαγωγής στην ηλεκτρονική πλατφόρμα taxisnet. Η κα-
ταχώριση τυχόν αλλαγών στα στοιχεία των πραγματικών 
δικαιούχων γίνεται εντός εξήντα (60) ημερών.
2. Οι καταπιστευματοδόχοι γνωστοποιούν την ιδιό-
τητά τους αυτή και παρέχουν εγκαίρως στις υπόχρεες 
οντότητες τις πληροφορίες της παραγράφου 1, όταν, 
ως καταπιστευματοδόχοι, συνάπτουν επιχειρηματική 
σχέση ή πραγματοποιούν περιστασιακή συναλλαγή που 
υπερβαίνει τα όρια που προβλέπονται στις περιπτώσεις 
β΄, γ΄ και δ΄ του άρθρου 12.
3. Στις πληροφορίες της παραγράφου 1 έχουν άμεση 
πρόσβαση η Αρχή και οι αρμόδιες αρχές του άρθρου 6.
4. Αν το σχήμα καταπιστευματικής διαχείρισης πα-
ράγει φορολογικές υποχρεώσεις, οι πληροφορίες της 
παραγράφου 1 καταχωρίζονται, επίσης, σε ειδική μερίδα 
του Μητρώου της παραγράφου 4 του άρθρου 20, στην 
οποία εξασφαλίζεται άμεση και απεριόριστη πρόσβαση 
της Αρχής, των μονάδων χρηματοοικονομικών πληρο-φοριών και των αρμόδιων αρχών, χωρίς να ειδοποιείται 
το ερευνώμενο σχήμα. Οι υπόχρεες οντότητες έχουν, 
επίσης, άμεση πρόσβαση στο Μητρώο στο πλαίσιο δέ-
ουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη.
5. Οι αρμόδιες αρχές και οι ΜΧΠ παρέχουν εγκαίρως τις 
πληροφορίες που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 
4 στις αρμόδιες αρχές και τις ΜΧΠ άλλων κρατών - μελών.
6. Τα μέτρα που προβλέπονται στο παρόν εφαρμό-
ζονται σε άλλα είδη νομικών μορφωμάτων με δομή ή 
λειτουργία παρεμφερή με τα καταπιστεύματα.
7. Ο Κεντρικός Φορέας Συντονισμού κοινοποιεί στην 
Επιτροπή τα χαρακτηριστικά των μηχανισμών του πα-
ρόντος.
8. Η μη συμμόρφωση με την υποχρέωση των παρα-
γράφων 1 και 2 συνεπάγεται την αναστολή έκδοσης 
φορολογικής ενημερότητας του σχήματος. Η αρμόδια 
φορολογική διοίκηση και η Αρχή ενημερώνεται μέσω της 
διαδικτυακής ηλεκτρονικής εφαρμογής του Κεντρικού 
Μητρώου Πραγματικών Δικαιούχων με την παρέλευση 
εξήντα (60) ημερών από τη λήξη της προθεσμίας της 
παραγράφου 1 για τη συμμόρφωση των υπόχρεων προ-
σώπων.
9. Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης της πα-
ραγράφου 1, με απόφαση της Αρχής επιβάλλεται σε βά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9245 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
ρος των υπόχρεων οντοτήτων πρόστιμο δέκα χιλιάδων 
(10.000) ευρώ και τίθεται προθεσμία για τη συμμόρφωσή 
τους. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ή υποτροπής, το 
πρόστιμο διπλασιάζεται. Το πρόστιμο αποτελεί έσοδο 
του κρατικού προϋπολογισμού και εισπράττεται σύμ-
φωνα με τον Κ.Ε.Δ.Ε.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣΚΑΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ
Άρθρο 22
Αναφορές ύποπτων συναλλαγών προς την Αρχή(άρθρο 33 και άρθρο 34 παρ. 2 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα και οι υπάλληλοί τους, στους 
οποίους περιλαμβάνονται τα διευθυντικά στελέχη, οφεί-
λουν να:
α) Ενημερώνουν αμελλητί, με δική τους πρωτοβουλία, 
την Αρχή, όταν γνωρίζουν ή έχουν σοβαρές ενδείξεις ή 
υποψίες ότι χρηματικά ποσά, ανεξαρτήτως του ύψους 
τους, συνιστούν έσοδα από εγκληματικές δραστηριότη-
τες ή σχετίζονται με χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. 
Η υποχρέωση αυτή αφορά και κάθε περίπτωση απόπει-
ρας ύποπτης συναλλαγής,
β) παρέχουν αμελλητί στην Αρχή, στην αρμόδια αρχή 
και σε άλλες δημόσιες αρχές που είναι επιφορτισμένες 
με καθήκοντα για την καταπολέμηση της νομιμοποίη-
σης εσόδων από εγκληματικές  δραστηριότητες ή της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, ύστερα από αίτημά 
τους, όλες τις απαιτούμενες πληροφορίες και στοιχεία, 
σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπουν οι κείμενες 
διατάξεις.
2. Οι υποχρεώσεις της παραγράφου 1 δεν εφαρμό-
ζονται από τους συμβολαιογράφους, τους δικηγόρους, 
τους ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές και τους λογιστές-φο-
ροτεχνικούς συμβούλους αποκλειστικά και μόνον για τις 
πληροφορίες που λαμβάνουν από ή σχετικά με πελάτη 
τους, κατά την αξιολόγηση της νομικής κατάστασης 
του εν λόγω πελάτη ή όταν τον υπερασπίζονται ή τον 
εκπροσωπούν σε δίκη ή σχετικά με δίκη, συμπεριλαμ-
βανομένης της παροχής συμβουλών για την κίνηση ή 
την αποφυγή δίκης, ανεξαρτήτως αν οι πληροφορίες 
λαμβάνονται πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τη δίκη.
3. Αν το υπόχρεο πρόσωπο έχει διορίσει υπεύθυνο για 
τον έλεγχο συμμόρφωσης σε επίπεδο διοίκησης, η ανα-
φορά ύποπτων συναλλαγών προς την Αρχή υποβάλλεται 
από αυτόν.
4. Η αναφορά ύποπτων συναλλαγών προς την Αρχή 
από τα πιστωτικά ιδρύματα, τους χρηματοπιστωτικούς 
οργανισμούς και τους χρηματοπιστωτικούς ομίλους υπο-
βάλλεται, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στο άρθρο 38.
Άρθρο 23
Αποχή από συναλλαγές
(άρθρο 35 της Οδηγίας 2015/849)
Τα υπόχρεα πρόσωπα απέχουν υποχρεωτικώς από 
τη διενέργεια συναλλαγών, για τις οποίες γνωρίζουν ή υποπτεύονται ότι σχετίζονται με προϊόντα εγκληματικών 
δραστηριοτήτων ή συνδέονται με χρηματοδότηση της 
τρομοκρατίας, προτού ολοκληρώσουν τις απαραίτητες 
ενέργειες της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 1 του 
άρθρου 22 και συμμορφωθούν με τις οδηγίες της Αρ-
χής. Εφόσον η αποφυγή της διενέργειας των ανωτέρω 
συναλλαγών είναι αδύνατη ή ενδέχεται να εμποδίσει τις 
προσπάθειες δίωξης των δικαιούχων αυτών, τα υπόχρεα 
πρόσωπα ενημερώνουν την Αρχή αμέσως μετά τη συ-ναλλαγή.
Άρθρο 24
Υποχρεώσεις αναφοράς των αρμόδιων αρχών, των διαχειριστών αγορών και
των γραφείων αντιπροσωπείας
(άρθρο 36 της Οδηγίας 2015/849)
1. Οι αρμόδιες αρχές ενημερώνουν αμελλητί την Αρχή 
αν, κατά τη διάρκεια των ελέγχων που πραγματοποιούν 
σε υπόχρεα πρόσωπα, πληροφορηθούν ή διαπιστώσουν 
με οποιονδήποτε τρόπο γεγονό τα, που μπορεί να συν-
δέονται με νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.
2. Οι διαχειριστές των αγορών μετοχών, ομολόγων, 
άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων, παραγώγων και 
συναλλάγματος υποχρεούνται να αναφέρουν στην 
Αρχή περιπτώσεις για τις οποίες υπάρχουν αποχρώσες 
ενδείξεις νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. 
Στις ανωτέρω αγορές περιλαμβάνονται η Ηλεκτρονική 
Δευτερογενής Αγορά Τίτλων (Η.Δ.Α.Τ.), τα Πολυμερή Συ-
στήματα Διαπραγμάτευσης χρηματοπιστωτικών μέσων 
του ν. 4514/2018 (Α΄18) και οι εσωτερικοποιημένες αγο-
ρές τέτοιων μέσων που λειτουργούν εντός πιστωτικού 
ιδρύματος ή εταιρείας παροχής επενδυτικών υπηρεσιών.
3. Την ίδια υποχρέωση αναφοράς έχουν και τα στε-
ρούμενα ιδίας νομικής προσωπικότητας γραφεία αντι-
προσωπείας στην Ελλάδα πιστωτικών ιδρυμάτων και 
χρηματοπιστωτικών οργανισμών που έχουν την έδρα 
τους στην αλλοδαπή, καθώς και οι εταιρείες διαχείρι-
σης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις που δεν πλη-
ρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 25 του άρθρου 1 του ν. 
4354/2015, όταν έχουν σοβαρές ενδείξεις ότι επιχειρείται 
να διαπραχθεί νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.
4. Η Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαιαγο-
ράς λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση 
της συμμόρφωσης των προσώπων των παραγράφων 
2 και 3 με τις υποχρεώσεις του παρόντος και ιδίως, επι-καιροποιούν τους μηχανισμούς ελέγχου, τον τρόπο πα-
ρακολούθησης και αξιολόγησης της αποτελεσματικής 
εφαρμογής της πολιτικής που έχουν θεσπίσει για την 
πρόληψη και καταστολή της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες και για τη χρηματοδότη-
ση της τρομοκρατίας.
Άρθρο 25
Υποβολή αναφορών για αδικήματα ειδικής αρμοδιότητας
1. Για τα αδικήματα της φορολογικής και τελωνειακής 
νομοθεσίας, καθώς και για τα λοιπά αδικήματα αρμοδι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9246 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
ότητας ελέγχου του Σ.Δ.Ο.Ε. που υπάγονται στα βασικά 
αδικήματα του άρθρου 4, ορίζονται τα εξής:
α) Το Σ.Δ.Ο.Ε., όταν συντάσσει έκθεση ελέγχου ή πορι-
σματική αναφορά για νομιμοποίηση εσόδων από εγκλη-
ματική δραστηριότητα, η διερεύνηση της οποίας εμπί-
πτει στις αρμοδιότητές του, υποβάλλει αυτήν και στην 
Αρχή. Επιπροσθέτως, μπορεί να αναφέρει στην Αρχή 
υποθέσεις για τις οποίες έχει συντάξει έκθεση ελέγχου 
ή πορισματική αναφορά μόνο για το βασικό αδίκημα 
και να συνεργαστεί με αυτή, διενεργώντας έρευνες από 
κοινού σε υποθέσεις συντρέχουσας αρμοδιότητας,
β) οι Δημόσιες Οικονομικές Υπ ηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και τα 
ελεγκτικά κέντρα, όταν διαπιστώνουν παραβάσεις της 
φορολογικής νομοθεσίας ή λοιπές παραβάσεις αρμο-
διότητάς τους που υπάγονται στα βασικά αδικήματα, 
υποβάλλουν αναφορές στην Αρχή, ενημερώνοντας συγ-
χρόνως και τη Γενική Διεύθυνση Φορολογικής Διοίκησης 
της Α.Α.Δ.Ε.,
γ) οι Τελωνειακές Υπηρεσίες, όταν διαπιστώνουν παρα-
βάσεις της τελωνειακής νομοθεσίας ή λοιπές παραβάσεις 
αρμοδιότητάς τους που υπάγονται στα βασικά αδικήμα-
τα, υποβάλλουν αναφορές στην Αρχή, ενημερώνοντας 
συγχρόνως τη Γενική Διεύθυνση Τελωνείων και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης της Α.Α.Δ.Ε.
2. Οι αναφορές των περιπτώσεων β΄ και γ΄ της παρα-
γράφου 1 υποβάλλονται στην Αρχή για αδικήματα που 
διαπράχθηκαν από την 5η Αυγούστου 2008, ημερομη-νία θέσης σε ισχύ του ν. 3691/2008 και εξής, εφόσον τα 
οικεία ποσά υπερβαίνουν τις πενήντα χιλιάδες (50.000) 
ευρώ. Για τα αδικήματα της περίπτωσης γ΄ λαμβάνονται 
υπόψη αθροιστικώς τα επιμέρους ποσά που προκύπτουν 
από επιμέρους πράξεις του ίδιου αδικήματος ή και από 
διαφορετικά αδικήματα λαθρεμπορίας που διαπιστώ-
νονται κατά τον εκάστοτε έλεγχο.
Άρθρο 26
Μέτρα προστασίας των αναφερόντων προσώπων(άρθρα 37 και 38 της Οδηγίας 2015/849)
1. Η καλόπιστη γνωστοποίηση πληροφοριών προς την 
Αρχή ή εντός του υπόχρεου προσώπου, σύμφωνα με το 
άρθρο 22 δεν αποτελεί παράβαση τυχόν νομοθετικής, 
κανονιστικής, διοικητικής ή συμβατικής απαγόρευσης 
γνωστοποίησης πληροφοριών και δεν συνεπάγεται 
οποιουδήποτε είδους ευθύνη για το υπόχρεο πρόσωπο 
και τους υπαλλήλους του, ακόμη και αν αποδειχθεί ότι 
δεν υπήρξε εγκληματική δραστη ριότητα, ούτε μπορεί να 
αποτελέσει λόγο καταγγελίας της εργασιακής σύμβασης 
ή μεταβολή των όρων της επί το δυσμενέστερον.
2. Τα φυσικά πρόσωπα που αναφέρουν τις υπόνοιές 
τους για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δρα-
στηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, προ-
στατεύονται από πιθανή εκδίκηση ή εκφοβισμό, σύμ-
φωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 2928/2001 
(Α΄ 141).
3. Με αποφάσεις των αρμόδιων αρχών ορίζονται διαδι-
κασίες και μηχανισμοί αναφοράς και προστασίας των ερ-
γαζομένων στα εποπτευόμενα υπόχρεα πρόσωπα, που 
αναφέρουν τις υπόνοιές τους για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότηση 
της τρομοκρατίας έναντι αντιποίνων ή άλλων μορφών 
διακριτικής μεταχείρισης.
Άρθρο 27
Απαγόρευση γνωστοποίησης
(άρθρο 39 παράγραφοι 1 και 6 της Οδηγίας 
2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα, τα διευθυντικά στελέχη και 
οι υπάλληλοί τους απαγορεύεται να γνωστοποιούν στον 
εμπλεκόμενο πελάτη ή σε τρίτους ότι διαβιβάστηκαν ή 
θα διαβιβαστούν αρμοδίως πληροφορίες ή ότι διεξάγε-
ται ή ενδέχεται να διεξαχθεί έρευνα ή ανάλυση για νομι-
μοποίηση εσόδων από εγκληματικ ές δραστηριότητες ή 
χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Τα ανωτέρω ισχύουν 
και για τα μέλη της διοίκησης, τα διευθυντικά στελέχη και 
τους υπαλλήλους των εποπτικών αρχών, καθώς και για 
δημόσιους υπαλλήλους που γνωρίζουν τις πληροφορίες 
του προηγούμενου εδαφίου. Η παράβαση του ανωτέρω 
καθήκοντος εχεμύθειας επισύρει ποινή φυλάκισης του-
λάχιστον τριών (3) μηνών.
2. Η απόπειρα των υπόχρεων προσώπων των περι-
πτώσεων γ΄, δ΄ και ε΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
5 να αποτρέψουν πελάτη να εμπλακεί σε εγκληματική 
δραστηριότητα, δεν συνιστά γνωστοποίηση κατά την 
έννοια του παρόντος.
Άρθρο 28
Εξαιρέσεις της απαγόρευσης γνωστοποίησης(άρθρο 39 παράγραφοι 3, 4 και 5 της Οδηγίας 2015/849)
1. Η απαγόρευση του άρθρου 27 δεν κωλύει την ανταλ-
λαγή πληροφοριών μεταξύ πιστωτικών ιδρυμάτων και 
χρηματοπιστωτικών οργανισμών που εδρεύουν στην 
Ελλάδα ή σε άλλο κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένω-σης και ανήκουν στον ίδιο χρηματοπιστωτικό όμιλο. Το ίδιο ισχύει και για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ 
πιστωτικών ιδρυμάτων και χρηματοπιστωτικών οργανι-
σμών που εδρεύουν στην Ελλάδα και υποκαταστημάτων 
ή θυγατρικών τους που εδρεύουν σε τρίτη χώρα, εφόσον 
αυτά συμμορφώνονται πλήρως προς τις πολιτικές και 
τις διαδικασίες που ισχύουν σε επίπεδο ομίλου, συμπε-
ριλαμβανομένων των διαδικασιών που προβλέπονται 
στο άρθρο 36.
2. Η απαγόρευση του άρθρου 27 δεν κωλύει την ανταλ-
λαγή πληροφοριών μεταξύ των υπόχρεων προσώπων 
των περιπτώσεων γ΄, δ΄ και ε΄ της παραγράφου 1 του 
άρθρου 5 που λειτουργούν στην Ελλάδα ή σε άλλο κρά-
τος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον τα ανωτέρω 
πρόσωπα ασκούν τις επαγγελματικές δραστηριότητές 
τους είτε με σχέση εξαρτημένης εργασίας είτε όχι, στο 
πλαίσιο του ίδιου νομικού προσώπου ή ευρύτερης δομής, στην οποία υπάγεται το νομικό πρόσωπο και 
η οποία διαθέτει κοινή κυριότητα, διοίκηση ή έλεγχο 
της συμμόρφωσης προς τις διατάξεις που διέπουν τη 
λειτουργία των νομικών προσώπων. Το ίδιο ισχύει για 
την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ανωτέρω 
υπόχρεων προσώπων και αντίστοιχων προσώπων από 
τρίτες χώρες, που επιβάλλουν υποχρεώσεις τουλάχιστον 
ισοδύναμες με εκείνες του παρόντος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9247 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
3. Τα υπόχρεα πρόσωπα των περιπτώσεων α΄, β΄, γ΄, δ΄ 
και ε΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 5 που εδρεύουν ή 
ασκούν τις δραστηριότητές τους στην Ελλάδα μπορεί να 
ανταλλάσσουν με υπόχρεα πρόσωπα που ανήκουν στην 
ίδια κατηγορία ή επαγγελματικό κλάδο με αυτά πληρο-
φορίες που αφορούν τον ίδιο πελάτη και συναλλαγή ή 
δραστηριότητα στην οποία συμμετέχουν από κοινού. Τα 
ανωτέρω ισχύουν και για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των ανωτέρω ημεδαπών υπόχρεων προσώπων 
και ίδιας κατηγορίας ή επαγγελματικού κλάδου υπόχρε-
ων προσώπων που εδρεύουν ή ασκούν τις δραστηριότη-
τές τους σε άλλο κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
ή σε τρίτη χώρα που επιβάλλει υποχρεώσεις τουλάχιστον 
ισοδύναμες με εκείνες του παρόντος, καθώς και υπο-
χρεώσεις, σχετικά με το επαγγελματικό απόρρητο και 
την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
4. Με αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς μπορεί να ρυθμίζονται η δι-
αδικασία ανταλλαγής πληροφοριών, τα πρόσωπα που 
είναι υπεύθυνα για την τήρηση της διαδικασίας αυτής και 
κάθε άλλο σχετικό θέμα με την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 29
Επιτροπή Δικηγόρων
(άρθρο 34 παρ. 1 της Οδηγίας 2015/849)
Συνιστάται Επιτροπή Δικηγόρων η οποία απαρτίζε-
ται από πέντε (5) μέλη που ορίζονται με τριετή θητεία 
από την Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών 
Συλλόγων Ελλάδος και εδρεύει στα γραφεία του Δικη-
γορικού Συλλόγου Αθηνών. Η Επιτροπή αυτή λαμβάνει τις αναφορές των δικηγόρων για ύποπτες ή ασυνήθεις 
δραστηριότητες ή συναλλαγέ ς, ελέγχει αν υποβάλλονται, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου και τις 
διαβιβάζει χωρίς καθυστέρηση στην Αρχή. Με απόφα-
ση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρω-
πίνων Δικαιωμάτων, ύστερα από γνώμη της ανωτέρω 
Ολομέλειας, μπορεί να ορίζεται ο τρόπος λειτουργίας 
της Επιτροπής αυτής, ο τρόπος διαβίβασης των αναφο-
ρών των δικηγόρων όλης της Επικράτειας στην Αρχή, 
καθώς και η διαδικασία συνεργασίας και επικοινωνίας 
της με την Αρχή.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΦΥΛΑΞΗ ΑΡΧΕΙΩΝ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ
ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Άρθρο 30
Φύλαξη αρχείων και στοιχείων από υπόχρεα πρόσωπα(άρθρα 40 και 42 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα οφείλουν να φυλάσσουν τα 
εξής έγγραφα και πληροφορίες για σκοπούς πρόληψης, 
εντοπισμού και διερεύνησης από την Αρχή, τις αρμόδιες 
ή άλλες δημόσιες αρχές ενδεχόμενης νομιμοποίησης 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες ή χρηματο-
δότησης της τρομοκρατίας:
α) Τα έγγραφα και τις πληροφορίες που απαιτούνται 
για τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις δέουσας επιμέ-
λειας που ορίζονται στο άρθρο 13,β) τα πρωτότυπα ή αντίγραφα παραστατικά που είναι 
αναγκαία για τον προσδιορισμό των συναλλαγών,
γ) τα εσωτερικά έγγραφα που αφορούν εγκρίσεις ή 
διαπιστώσεις ή εισηγήσεις για υποθέσεις που σχετίζονται 
με τη διερεύνηση των ανωτέρω αδικημάτων ή αναφερ-
θείσες ή μη υποθέσεις στην Αρχή,
δ) τα στοιχεία της επιχειρηματικής, εμπορικής και επαγ-
γελματικής αλληλογραφίας με τους πελάτες, όπως αυτά μπορεί να προσδιορίζονται από τις εποπτικές αρχές.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα π ου παρέχουν υπηρεσίες 
τυχερών παιγνίων υποχρεούνται, πέραν όσων προβλέ-
πονται στην παράγραφο 1, να τηρούν μητρώο για τις 
πληρωμές απόδοσης κερδών ανά παίκτη, με τις προϋπο-
θέσεις και τα ποσοτικά όρια που ορίζονται με απόφαση 
της εποπτικής αρχής. Ειδικά, οι επιχειρήσεις καζίνο, εκτός 
του ανωτέρω μητρώου, τηρούν και μητρώο για την εξό-
φληση των μαρκών επ’ ονόματι πελατών.
3. Τα στοιχεία των παραγράφων 1 και 2 φυλάσσονται 
σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή για χρονικό διάστημα 
πέντε (5) ετών μετά το τέλος της επιχειρηματικής σχέσης 
με τον πελάτη ή την ημερομηνία της περιστασιακής συ-ναλλαγής. Κατά τη λήξη της προθεσμίας αυτής τα υπό-χρεα πρόσωπα διαγράφουν τα δεδομένα προσωπικού 
χαρακτήρα, εκτός αν επιτρέπεται ή επιβάλλεται αιτιολο-
γημένα από άλλη διάταξη νόμου ή κανονιστική απόφα-ση η φύλαξή τους για μακρότερο χρονικό διάστημα, το 
οποίο δεν μπορεί να υπερβαίνει τη δεκαετία. Για στοιχεία 
που αφορούν υποθέσεις για τις οποίες στις 25 Ιουνίου 
2015 εκκρεμούσε έλεγχος ή έρευνα για νομιμοποίηση 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες ή χρηματο-
δότηση της τρομοκρατίας και είχαν ζητηθεί πληροφο-
ρίες ή έγγραφα από υπόχρεο πρόσωπο, το τελευταίο 
οφείλει να διατηρήσει όλες τις σχετικές πληροφορίες ή 
έγγραφα μέχρι τις 25 Ιουνίου 2020 και, αν εκκρεμούσε ήδη ποινική διαδικασία, μέχρι τις 25.6.2025.
4. Τα ανωτέρω στοιχεία πρέπει να τηρούνται κατά τέ-
τοιον τρόπο, ώστε το υπόχρεο πρόσωπο να μπορεί να ανταποκρίνεται πλήρως και χωρίς καθυστέρηση, μέσω διαύλων που εξασφαλίζουν το απόρρητο των ερευνών, 
σε αίτημα της Αρχής, της αρμόδιας ή άλλης δημόσιας 
αρχής ως προς το αν διατηρεί ή είχε συνάψει κατά τη 
διάρκεια των τελευταίων πέντε (5) ετών επιχειρηματι-
κή σχέση με συγκεκριμένα πρόσωπα ως προς το είδος 
της επιχειρηματικής σχέσης, καθώς και για κάθε σχετική 
συναλλαγή.
Άρθρο 31
Επεξεργασία προσωπικών δεδομένων(άρθρα 41 και 43 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα υποβάλλονται 
σε επεξεργασία από τα υπόχρεα πρόσωπα, σύμφωνα με 
τον παρόντα νόμο, μόνο με σκοπό την πρόληψη της νο-
μιμοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας απαγορεύε-
ται να χρησιμοποιηθούν ή να τύχουν επεξεργασίας για 
άλλους σκοπούς.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα παρέχουν στους νέους πε-
λάτες τις πληροφορίες που απαιτούνται, σύμφωνα με 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9248 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
το άρθρο 11 του ν. 2472/1997 πριν από τη σύναψη επι-
χειρηματικής σχέσης ή τη διενέργεια περιστασιακής συ-
ναλλαγής. Στις εν λόγω πληροφορίες περιλαμβάνεται 
συγκεκριμένα γενική ενημέρωση, αναφορικά με τις νο-
μικές υποχρεώσεις των υπόχρεων προσώπων, σύμφωνα 
με τον παρόντα νόμο για επεξεργασία των δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα, με σκοπό την πρόληψη της νο-
μιμοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
3. Η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρα-
κτήρα, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο με σκοπό την 
πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρα-
τίας θεωρείται ζήτημα δημόσιου συμφέροντος, σύμφω-
να με το ν. 2472/1997.
4. Κατ’ εφαρμογή της απαγόρευσης γνωστοποίησης 
που προβλέπεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 27, ο 
περιορισμός εν όλω ή εν μέρει, του δικαιώματος πρό-
σβασης του υποκειμένου των δεδομένων στα δεδομένα 
προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν, εφαρμόζεται 
στις περιπτώσεις όπου τα  υπόχρεα πρόσωπα, οι αρμό-
διες αρχές, η Αρχή και οι υπεύθυνοι επεξεργασίας των 
αρχείων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 4 του 
άρθρου 20 και στην παράγραφο 1 του άρθρου 21 εκπλη-
ρώνουν τα καθήκοντά τους για τους σκοπούς του παρό-
ντος, κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μην παρεμποδίζεται η διενέργεια επίσημων ή νομικών ερευνών, αναλύσεων ή διαδικασιών και για να εξασφαλιστεί ότι δεν διακυβεύ-
ονται η πρόληψη, η διερεύνηση και ο εντοπισμός της 
νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες 
και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Άρθρο 32
Συλλογή, τήρηση και επεξεργασία στατιστικώνστοιχείων από δημόσιες αρχές(άρθρο 44 της Οδηγίας 2015/849)
1. Οι εμπλεκόμενες δημόσιες αρχές, περιλαμβανο-
μένων του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, των αρμόδιων αρχών, κα-
θώς και των δικαστικών, εισαγγελικών, αστυνομικών, 
φορολογικών αρχών και υπηρεσιών, τηρούν πλήρη και 
ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία, σχετικά με τομείς ή 
θέματα της αρμοδιότητάς τους. Τα στοιχεία αυτά συ-
γκεντρώνονται ετησίως από τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα και διαβιβάζονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
2. Οι στατιστικές αυτές καλύπτουν τουλάχιστον:
α) Μετρήσιμα δεδομένα σχετικά με το μέγεθος και 
τη σημασία των διάφορων τομέων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου, συμπεριλαμβα-
νομένου του αριθμού των υπόχρεων προσώπων και δε-
δομένων σχετικά με την οικονομική σημασία κάθε τομέα,
β) μετρήσιμα δεδομένα από τα επιμέρους στάδια 
αναφοράς, διερεύνησης και εκδίκασης των υποθέσεων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
τητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, στα οποία 
συμπεριλαμβάνονται σε ετήσια βάση:
αα) ο αριθμός των αναφορών ύποπτων ή ασύνηθων 
συναλλαγών ή δραστηριοτήτων που υποβλήθηκαν στην 
Αρχή,ββ) η κατηγοριοποίηση αυτών των αναφορών ανάλο-
γα με τους αποστέλλοντες,
γγ) ο αριθμός των υποθέσεων που έχουν διερευνηθεί,
δδ) ο αριθμός των υποθέσεων που έχουν τεθεί στο 
αρχείο,
εε) ο αριθμός των πορισμάτων που έχουν υποβληθεί 
στον Εισαγγελέα,
στστ) τα είδη των βασικών αδικημάτων που έχουν 
εντοπιστεί,
ζζ) ο αριθμός των προσώπων που έχουν διωχθεί για 
αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας,
ηη) ο αριθμός των προσώπων που έχουν καταδικαστεί 
για τα ανωτέρω αδικήματα,
θθ) η αξία των περιουσιακών στοιχείων που έχουν 
δεσμευθεί, κατασχεθεί ή δημευθεί,
γ) δεδομένα όσον αφορά τον αριθμό των διασυνορι-
ακών αιτήσεων παροχής πληροφοριών που έχουν υπο-
βληθεί, απορριφθεί και απαντηθε ί πλήρως ή εν μέρει 
από την Αρχή,
δ) τη συλλογή, ταξινόμηση και επεξεργασία των στοι-
χείων του άρθρου 33,
ε) τα στατιστικά στοιχεία τα οποία αναφέρονται στην 
παράγραφο 7 του άρθρου 6 και περιλαμβάνονται στις 
εκθέσεις των αρμόδιων αρχών.
3. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρω-
πίνων Δικαιωμάτων, η Αρχή και οι αρμόδιες αρχές δη-
μοσιεύουν συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία για την 
επαρκή ενημέρωση του κοινού.
Άρθρο 33
Συλλογή δικαστικών δεδομένων και στοιχείων
Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας 
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορίζονται η διαδικασία και 
οι τεχνικές λεπτομέρειες για τη συλλογή, την ταξινόμη-ση και την επεξεργασία στατιστικών στοιχείων, σχετικά 
με τις εκδικαζόμενες υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστηριό τητες και χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας, οποιουδήποτε βαθμού δικαιοδοσίας, 
τον αριθμό των περιπτώσεων που έχουν ερευνηθεί και 
των προσώπων που έχουν διωχθεί, τις σχετικές δικα-
στικές αποφάσεις ή βουλεύματα και τα κατασχεθέντα 
ή δημευθέντα περιουσιακά στοιχεία. Με την ίδια από-
φαση ορίζεται, επίσης, η διαδικασία παρακολούθησης 
της δικαστικής εξέλιξης των αναφορών που υποβάλλει 
η Αρχή στον αρμόδιο Εισαγγελέα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄
ΜΕΤΡΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 34
Συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών(άρθρο 32 παράγραφοι 4, 5, 6 και άρθρα 53, 54, όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 34 του άρθρου 1 της Οδηγίας 2018/843, 55 και 57 της Οδηγίας 2015/849)
1. Η Αρχή διαβιβάζει και ανταλλάσσει πληροφορίες 
εμπιστευτικής φύσης, συμπεριλαμβανομένων των απο-
τελεσμάτων των αναλύσεών της, με τις αρμόδιες εισαγ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9249 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
γελικές ή άλλες αρχές με ερευνητικές ή ελεγκτικές αρ-
μοδιότητες στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότητες, των βασικών αδικημάτων 
και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς και 
με τις εποπτικές αρχές, εφόσον οι πληροφορίες αυτές 
κρίνονται αναγκαίες για το έργο τους και για την εκπλή-
ρωση των νόμιμων καθηκόντων τους. Επίσης, μπορεί 
να ζητεί ενημέρωση για τα αποτελέσματα των ερευνών 
που έχουν διεξαχθεί από τις εν λόγω αρχές, καθώς και 
κάθε πληροφορία που προβλέπεται από το άρθρο 49.
Η Αρχή μπορεί να αρνηθεί την παροχή των πληροφο-
ριών, αν αυτή μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στις 
διεξαγόμενες έρευνες ή αναλύσεις ή αν η γνωστοποίηση 
των πληροφοριών είναι σαφώς δυσανάλογη προς τα 
έννομα συμφέροντα ενός φυσικού ή νομικού προσώπου 
ή δεν εξυπηρετεί το σκοπ ό για τον οποίον ζητείται.
Η Αρχή ενημερώνει μέσα σε δύο (2) εργάσιμες ημέρες 
την Α.Α.Δ.Ε. για τις περιπτώσεις δέσμευσης περιουσια-
κών στοιχείων που σχετίζονται με νομιμοποίηση εσόδων, 
που προέρχονται από φορολογικά αδικήματα, τελωνει-
ακά αδικήματα ή αδικήματα μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο. Μέσα στην ίδια προθεσμία, ενημερώνει το 
Σ.Δ.Ο.Ε. για τις δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων που 
αφορούν εν γένει αδικήματα, που εμπίπτουν στις αρμο-
διότητές του, καθώς και για περιπτώσεις αποκάλυψης 
εστιών οικονομικού εγκλήματος, απάτης, διαφθοράς 
και ύποπτης κίνησης κεφαλαίων που έχουν περιέλθει 
σε γνώση της, σύμφωνα με τα άρθρα 22 και 24.
2. Η Αρχή ανταλλάσσει, με δική της πρωτοβουλία ή 
ύστερα από αίτημα, με ΜΧΠ άλλων κρατών - μελών της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης πληροφορίες εμπιστευτικής φύσης, 
που μπορεί να είναι χρήσιμες για τις επιχειρησιακές τους 
αναλύσεις. Για τη λήψη αιτήματος παροχής πληροφο-
ριών από ΜΧΠ άλλων κρατών - μελών, η Αρχή ορίζει 
τουλάχιστον έναν υπεύθυνο ή σημείο επικοινωνίας. Αν 
λαμβάνει αναφορές ύποπτων ή ασύνηθων συναλλαγών 
που αφορούν άλλο κράτος - μέλος, τις διαβιβάζει αμελ-
λητί στην αντίστοιχη ΜΧΠ.
3. Τα εκατέρωθεν αιτήματα ανταλλαγής πληροφοριών 
πρέπει να περιλαμβάνουν τα πραγματικά περιστατικά 
και το πλαίσιο διενέργειας της έρευνας, τους λόγους 
υποβολής του αιτήματος και τον τρόπο με τον οποίο θα 
χρησιμοποιηθούν οι ζητούμενες πληροφορίες. Η Αρχή εκτελεί μόνο αιτήματα που πληρούν αυτές τις προϋπο-
θέσεις. Επιπλέον η Αρχή μπορεί να αρνηθεί την παροχή 
πληροφοριών για λόγους εθνικής ασφάλειας και στις 
περιπτώσεις που η παροχή των πληροφοριών παραβιά-
ζει το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης.
4. Κατά την ανταλλαγή πληροφοριών με ΜΧΠ άλλων 
κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να 
επιβάλλονται περιορισμοί και προϋποθέσεις ως προς 
τη χρήση τους. Οι πληροφορίες που προέρχονται από 
Μονάδες άλλων κρατών - μελών, μπορούν να χρησιμο-
ποιούνται από την Αρχή μόνο για το σκοπό για τον οποίο 
ζητήθηκαν και με σεβασμό των επιβληθέντων περιορι-
σμών ή προϋποθέσεων. Οπ οιαδήποτε διαβίβαση των 
πληροφοριών αυτών σε άλλη αρχή ή φορέα ή χρήση 
του για σκοπούς πέραν των αρχικώς εγκριθέντων, υπό-κειται σε προηγούμενη συγκατάθεση της Μονάδας που 
παρέχει τις πληροφορίες. Αν ζητείται η συγκατάθεση της 
Αρχής για τη διαβίβαση των πληροφοριών που έχει πα-
ράσχει σε άλλες αρχές ή φορείς του αιτούντος κράτους -
μέλους, η Αρχή δεν αρνείται τη σχετική συγκατάθεση, 
παρά μόνον αν η διαβίβαση δεν εμπίπτει στο πεδίο 
εφαρμογής των διατάξεων για την καταπολέμηση της 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
τητες ή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, καθώς 
και αν η διαβίβαση θα μπορούσε να παρακωλύσει τη 
διενέργεια εγχώριας ποινικής έρευνας ή να προξενήσει 
σαφώς δυσανάλογη βλάβη στα έννομα συμφέροντα 
ενός προσώπου ή στο δημόσιο συμφέρον ή να αντίκει-
ται σε θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου. Η άρνηση 
συγκατάθεσης αιτιολογείται δεόντως.
5. Οι αρμόδιες αρχές μπορεί ομοίως να ανταλλάσσουν 
εμπιστευτικής φύσης πληροφορίες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους από τον παρόντα και να αλλη-
λοενημερώνονται για τα αποτελέσματα των σχετικών 
ερευνών. Με διμερή ή πολυμερή μνημόνια συνεργασίας 
μπορεί να εξειδικεύονται οι διαδικασίες και οι τεχνικές 
λεπτομέρειες της ανωτέρω ανταλλαγής πληροφοριών.
6. Οι αρχές της παραγράφου 1 μπορεί να διενεργούν 
κοινούς ελέγχους σε υποθέσεις κοινής αρμοδιότητας και 
ενδιαφέροντος για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών 
τους από τον παρόντα.
7. Για τους σκοπούς εφαρμογής των διατάξεων του πα-
ρόντος, ως πληροφορίες εμπιστευτικής φύσης νοούνται 
εκείνες που αφορούν την επιχειρηματική, επαγγελματική 
ή εμπορική συμπεριφορά προσώπων, τα στοιχεία των 
συναλλαγών και δραστηριοτήτων τους, τα φορολογικά 
στοιχεία τους, καθώς και πληροφορίες που σχετίζονται 
με ποινικά αδικήματα και φορολογικές, τελωνειακές ή 
άλλες διοικητικές παραβάσεις. Οι διαφορές μεταξύ των 
ορισμών των φορολογικών εγκλημάτων, σύμφωνα με το 
εκάστοτε εθνικό δίκαιο δεν εμποδίζουν την ικανότητα 
των ΜΧΠ να ανταλλάσσουν πληροφορίες ή να παρέχουν 
συνδρομή σε άλλη ΜΧΠ, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, 
σύμφωνα με την οικεία εθνική νομοθεσία.
Άρθρο 35
Εσωτερικές διαδικασίες
(άρθρο 8 και άρθρο 61 παρ. 3της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα, 
για να εντοπίζουν και να εκτιμούν τους κινδύνους νομι-μοποίησης εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, λαμβάνοντας 
υπόψη παράγοντες κινδύνου, όπως αυτούς που σχετί-
ζονται με τους πελάτες τους, τις χώρες ή τις γεωγραφικές 
περιοχές, τα προϊόντα, τις υπηρεσίες, τις συναλλαγές ή 
τους διαύλους παροχής υπηρεσιών.
2. Οι εκτιμήσεις κινδύνων των υπόχρεων προσώπων 
τεκμηριώνονται, επικαιροποιούνται και τίθενται στη δι-
άθεση της αρμόδιας αρχής.
3. Τα υπόχρεα πρόσωπα εφαρμόζουν εσωτερικές πολι-
τικές, ελέγχους και διαδικασίες, ώστε να αντιμετωπίζουν 
αποτελεσματικά τους κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστηριό τητες και χρηματοδότησης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9250 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
της τρομοκρατίας σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επί-
πεδο και να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση με τις υπο-
χρεώσεις του παρόντος.
Οι ανωτέρω πολιτικές, έλεγχοι και διαδικασίες είναι 
ανάλογες προς το χαρακτήρα και το μέγεθος των υπό-χρεων προσώπων και αφορούν:
α) Την αξιολόγηση και διαχείριση των κινδύνων, τα 
μέτρα δέουσας επιμέλειας ως προς τον πελάτη και τον 
πραγματικό δικαιούχο, την υποβολή αναφορών ύπο-
πτων συναλλαγών, την τήρηση αρχείου, τον ορισμό 
υπευθύνου σε επίπεδο διοίκησης για τον έλεγχο της 
συμμόρφωσης και τον έλεγχο καταλληλότητας των ερ-γαζομένων,
β) τη συγκρότηση και λειτουργία ανεξάρτητης υπη-
ρεσίας ελέγχου για την εξακρίβωση της εφαρμογής των 
εσωτερικών πολιτικών, ελέγχων και διαδικασιών.
Επιπρόσθετα, τα υπόχρεα πρόσωπα θεσπίζουν δια-
δικασίες που επιτρέπουν στους εργαζομένους τους να 
καταγγέλλουν παραβάσεις εσωτερικά, μέσω ειδικού, 
ανεξάρτητου και ανώνυμου διαύλου, ανάλογου προς 
το χαρακτήρα και το μέγεθος του εκάστοτε υπόχρεου 
προσώπου.
4. Οι εφαρμοζόμενες εσωτερικές πολιτικές, έλεγχοι 
και διαδικασίες εγκρίνονται από τα ανώτερα διοικητικά στελέχη, τα οποία παρακολουθούν και, όπου ενδείκνυ-
ται, ενισχύουν τα μέτρα που έχουν ληφθεί.
5. Οι αρμόδιες αρχές καθορίζουν με απόφασή τους 
συγκεκριμένες υποχρεώσεις που εμπίπτουν στο παρόν, 
λαμβάνοντας ιδίως υπόψη το μέγεθος και τη φύση των 
επαγγελματικών δραστηριοτήτων των υπόχρεων προ-σώπων. Οι αρμόδιες αρχές μπορεί να αποφασίσουν ότι 
δεν χρειάζονται επιμέρους τεκμηριωμένες εκτιμήσεις 
κινδύνων, όταν οι εγγενείς για την κατηγορία υπόχρεων προσώπων κίνδυνοι είναι σαφείς και κατανοητοί.
Άρθρο 36
Εσωτερικές διαδικασίες σε επίπεδο ομίλου
(άρθρο 45 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα υπόχρεα πρόσωπα που ανήκουν σε όμιλο εφαρ-
μόζουν επαρκείς και κατάλληλες πολιτικές και διαδικα-
σίες για τους σκοπούς του παρόντος σε επίπεδο ομί-
λου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την 
ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και την προστασία των 
προσωπικών δεδομένων. Η εν λόγω υποχρέωση ισχύ-
ει και για τις θυγατρικές και τα υποκαταστήματα που 
ανήκουν κατά πλειοψηφία στα υπόχρεα πρόσωπα και 
βρίσκονται σε κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και τρίτες χώρες.
2. Τα υπόχρεα πρόσωπα που λειτουργούν εγκαταστά-
σεις σε άλλο κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
εξασφαλίζουν ότι οι εν λόγω εγκαταστάσεις τηρούν τις σχετικές εθνικές διατάξεις του κράτους υποδοχής.
3. Τα υποκαταστήματα και οι θυγατρικές εταιρείες, που 
ανήκουν κατά πλειοψηφία στα υπόχρεα πρόσωπα και 
βρίσκονται σε τρίτες χώρες όπου οι ελάχιστες απαιτή-
σεις καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες και της χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας είναι λιγότερο αυστηρές από τις δια-
τάξεις του παρόντος νόμου, εφαρμόζουν τις τελευταίες, συμπεριλαμβανομένων αυτών για την προστασία των 
δεδομένων, στο βαθμό που το επιτρέπει η νομοθεσία 
της τρίτης χώρας. Αν η νομοθεσία της τρίτης χώρας 
δεν το επιτρέπει, τα υπόχρεα πρόσωπα διασφαλίζουν 
ότι τα υποκαταστήματα και οι θυγατρικές τους, εφαρ-
μόζουν επιπρόσθετα μέτρα, ώστε να αντιμετωπίζουν 
αποτελεσματικά τον κίνδυνο νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες ή χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας και ενημερώνουν σχετικά την αρμό-δια αρχή. Η αρμόδια αρχή, αν θεωρεί ότι τα επιπρόσθε-
τα μέτρα δεν επαρκούν, εφαρμόζει συμπληρωματικές 
εποπτικές δράσεις, στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να 
απαιτήσει από το υπόχρεο πρόσωπο να μη συνάψει ή να 
τερματίσει επιχειρηματικές σχέσεις και να μην εκτελέσει 
συναλλαγές και, εφόσον το κρίνει απαραίτητο, να παύσει 
τις δραστηριότητές του στην τρίτη χώρα.
4. Αν η νομοθεσία τρίτης χώρας δεν επιτρέπει την 
εφαρμογή των πολιτικών και διαδικασιών, σύμφωνα με 
την παράγραφο 1 σε υποκαταστήματα και θυγατρικές 
των υπόχρεων προσώπων στη χώρα αυτή, τα υπόχρεα πρόσωπα ενημερώνουν την Αρχή, την κατά περίπτωση 
αρμόδια αρχή και τον Κεντρικό Συντονιστικό Φορέα. Η 
Τράπεζα της Ελλάδος και η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς 
ενημερώνουν ακολούθως τις αντίστοιχες Ευρωπαϊκές 
Εποπτικές Αρχές.
5. Πληροφορίες οι οποίες περιλαμβάνονται σε αναφο-
ρές ασύνηθων ή ύποπτων συναλλαγών που υποβάλλο-
νται στην Αρχή από τα υπόχρεα πρόσωπα και αφορούν κεφάλαια που αποτελούν προϊόντα εγκληματικής δρα-
στηριότητας ή σχετίζονται με τη χρηματοδότηση της 
τρομοκρατίας, επιτρέπεται να ανταλλάσσονται εντός 
του ομίλου, εκτός αν δοθούν διαφορετικές οδηγίες από την Αρχή.
6. Οι εκδότες ηλεκτρονικού χρήματος και οι πάροχοι 
υπηρεσιών πληρωμών, που είναι εγκατεστημένοι στην 
Ελλάδα με μορφή διαφορετική από υποκατάστημα και 
των οποίων η έδρα βρίσκεται σε άλλο κράτος - μέλος 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορίζουν ένα κεντρικό σημείο 
επαφής στην Ελλάδα, για να εξασφαλίζει για λογαριασμό 
τους τη συμμόρφωση με τις διατάξεις του παρόντος και 
να διευκολύνει την εποπτεία από την Τράπεζα της Ελ-
λάδος, συμπεριλαμβανομένης της παροχής εγγράφων 
και πληροφοριών σ’ αυτήν ύστερα από σχετικό αίτημα.
Άρθρο 37
Κατάρτιση και εκπαίδευση(άρθρο 46 παρ. 1 εδάφια α΄ και β΄της Οδηγίας 2015/849)
Τα υπόχρεα πρόσωπα οφείλουν να λαμβάνουν μέτρα 
ανάλογα με τους εκτιμώμενους κινδύνους, τη φύση και 
το μέγεθός τους, ώστε οι υπάλληλοί τους να λάβουν 
γνώση των διατάξεων του παρόντος και των σχετικών 
κανονιστικών πράξεων, συμπεριλαμβανομένων των 
σχετικών υποχρεώσεων για την προστασία των δεδο-
μένων. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, 
τη συμμετοχή των υπαλλήλων σε ειδικά προγράμματα 
κατάρτισης για τον εντοπ ισμό των δραστηριοτήτων που 
συνδέονται με νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότηση της τρομοκρατίας 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9251 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
και την εκμάθηση του τρόπου με τον οποίο πρέπει να 
ενεργούν στις περιπτώσεις αυτές.
Άρθρο 38
Αρμόδια στελέχη
(άρθρο 46 παρ. 4 της Οδηγίας 2015/849)
1. Κάθε πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοπιστωτικός οργα-
νισμός οφείλει να ορίσει ένα διευθυντικό στέλεχος, στο 
οποίο τα άλλα διευθυντικά στελέχη και οι υπάλληλοι 
αναφέρουν κάθε συναλλαγή που θεωρούν ασυνήθη ή ύποπτη για διάπραξη νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες ή χρηματοδότησης της 
τρομοκρατίας, καθώς και κάθε γεγονός που λαμβάνουν 
γνώση λόγω της υπηρεσίας τους και το οποίο μπορεί 
να αποτελέσει ένδειξη τέτοιων πράξεων. Στα υποκατα-
στήματα ή σε ειδικές διευθύνσεις ή μονάδες η αναφορά 
αυτή γίνεται κατευθείαν στον διευθυντή του υποκατα-
στήματος ή της διεύθυνσης ή της μονάδας, ο οποίος 
αναφέρεται αμέσως στο αρμόδιο διευθυντικό στέλεχος, 
εφόσον συμμερίζεται τις υπόνοιες. Αν ο διευθυντής ή ο 
αναπληρωτής του κωλύεται ή αρνείται ή αμελεί ή δεν 
συμμερίζεται τις υπόνοιες του αναφέροντος υπαλλήλου, 
τότε ο υπάλληλος μπορεί να αναφερθεί στο αρμόδιο 
διευθυντικό στέλεχος. Το τελευταίο ενημερώνει σχετικά, 
τηλεφωνικώς ή με εμπιστευτικό έγγραφο ή με ασφαλές 
ηλεκτρονικό μέσο, την Αρχή, παρέχοντάς της συγχρό-
νως κάθε χρήσιμη πληροφορία ή στοιχείο, αν μετά την 
εξέταση που πραγματοποιεί, κ ρίνει ότι οι πληροφορίες 
και τα υπάρχοντα στοιχεία δικαιολογούν την αναφορά.
Οι αρμόδιες αρχές μπορούν με απόφασή τους να επι-
βάλουν αντιστοίχως την εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας και σε άλλα υπόχρεα νομικά πρόσωπα.
2. Αν περισσότερα υπόχ ρεα πρόσωπα ανήκουν σε 
όμιλο, αυτός ορίζει διευθυντικό στέλεχος από τη μεγα-
λύτερη εταιρεία του ομίλου ως συντονιστή για την εξα-σφάλιση της τήρησης των υποχρεώσεων του παρόντος από τις επί μέρους εταιρείες του ομίλου. Προς τούτο το 
στέλεχος αυτό συνεργάζεται και ανταλλάσσει πληροφο-
ρίες με τα διευθυντικά στελέχη των επί μέρους εταιρειών 
του ομίλου που ορίζονται, σύμφωνα με την παράγραφο 
1, λαμβάνει γνώση των αναφορών τους προς την Αρχή και μπορεί να υποβάλει αναφορές σ΄ αυτήν και ο ίδιος, παρέχοντας στοιχεία από όλες τις εταιρείες του ομίλου.
3. Με αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και της 
Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς μπορεί να προσδιορίζονται 
διαδικασίες και υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούν οι 
όμιλοι και οι εταιρείες κάθε ομίλου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄
ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ, 
ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΕΥΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Άρθρο 39
Ποινικές κυρώσεις(άρθρο 58 παρ. 1 της Οδηγίας 2015/849)
1.α) Με κάθειρξη μέχρι δέκα (10) ετών και με χρημα-
τική ποινή από είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ έως ένα 
εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ τιμωρείται ο υπαίτιος πράξεων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες.
β) Ο υπαίτιος των πράξεων της περίπτωσης α΄ τιμω-
ρείται με κάθειρξη και με χρηματική ποινή από τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ έως ένα εκατομμύριο πεντακό-
σιες χιλιάδες (1.500.000) ευρώ, αν έδρασε ως υπάλληλος 
υπόχρεου νομικού προσώπου ή αν το βασικό αδίκημα 
περιλαμβάνεται στα αδικήματα των περιπτώσεων γ΄ και 
ε΄ του άρθρου 4, ακόμη και αν για αυτά προβλέπεται 
ποινή φυλάκισης.
γ) Ο υπαίτιος των πράξεων της περίπτωσης α΄ τιμω-
ρείται με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών και με 
χρηματική ποινή από πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ 
έως δύο εκατομμύρια (2.000.000) ευρώ, αν ασκεί τέτοιου 
είδους δραστηριότητες κατ` επάγγελμα ή κατά συνήθεια 
ή είναι υπότροπος ή έδρασε για λογαριασμό, προς όφε-
λος ή εντός των πλαισίων εγκληματικής ή τρομοκρατικής 
οργάνωσης ή ομάδας.
δ) Με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών τιμωρείται ο υπάλ-
ληλος του υπόχρεου νομικού προσώπου ή όποιο άλλο 
υπόχρεο προς αναφορά ύποπτων συναλλαγών πρό-
σωπο παραλείπει από πρόθεση να αναφέρει αρμοδίως 
ύποπτες ή ασυνήθεις συναλλαγές  ή δραστηριότητες ή 
παρουσιάζει ψευδή ή παραπλανητικά στοιχεία, κατά 
παράβαση των σχετικών νομοθετικών, διοικητικών ή 
κανονιστικών διατάξεων και κανόνων, εφόσον για την 
πράξη του δεν προβλέπεται βαρύτερη ποινή από άλλες 
διατάξεις.
ε) Η ποινική ευθύνη για το βασικό αδίκημα δεν απο-
κλείει την τιμωρία των υπαιτίων, αυτουργού και συμμέ-
τοχων, για τις πράξεις των περιπτώσεων α΄, β΄ και γ΄ , 
εφόσον τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των 
πράξεων νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δρα-
στηριότητες είναι διαφορετικά από εκείνα του βασικού αδικήματος.
στ) Αν η προβλεπόμενη ποινή για βασικό αδίκημα είναι 
φυλάκιση, ο υπαίτιος αυτού τιμωρείται για το αδίκημα 
της νομιμοποίησης εσόδων με φυλάκιση τουλάχιστον 
ενός (1) έτους και με χρηματική ποινή από δέκα χιλιάδες 
(10.000) ευρώ έως πεντακόσιες χιλιάδες (500.000) ευρώ. 
Με την ίδια ποινή τιμωρείται ο υπαίτιος του εγκλήματος της νομιμοποίησης εσόδων, που δεν είναι συμμέτοχος 
στη διάπραξη του βασικού αδικήματος, εφόσον είναι 
συγγενής εξ αίματος ή εξ αγχιστείας σε ευθεία γραμμή ή 
εκ πλαγίου μέχρι και του β΄ βαθμού ή σύζυγος, θετός γο-
νέας ή θετό τέκνο του υπαιτίου του βασικού αδικήματος.
ζ) Αν εχώρησε καταδίκη του υπαιτίου για βασικό αδί-
κημα, η ποινή κατ’ αυτού ή τρίτου από τους αναφερόμε-
νους στο δεύτερο εδάφιο της περίπτ. στ΄ για το αδίκημα 
της νομιμοποίησης εσόδων που έχουν προκύψει από το 
ίδιο βασικό αδίκημα δεν μπορεί να υπερβαίνει την επι-
βληθείσα ποινή για την τέλεση του βασικού αδικήματος.
η) Οι περιπτώσεις στ΄ και ζ΄ δεν ισχύουν στις περιστά-
σεις της περίπτωσης γ΄ και στα βασικά αδικήματα που αναφέρονται στην περίπτωση β΄.
θ) Αν η προβλεπόμενη ποινή για βασικό αδίκημα είναι 
φυλάκιση και τα έσοδα που έχουν προκύψει δεν υπερ-
βαίνουν το ποσό των δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ, 
η ποινή για το αδίκημα της νομιμοποίησης εσόδων από 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9252 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
εγκληματικές δραστηριότητε ς είναι φυλάκιση έως δύο 
(2) ετών. Αν στην περίπτωση αυτή συντρέχουν στο πρό-
σωπο του υπαιτίου του βασικού αδικήματος ή τρίτου οι 
περιστάσεις της περίπτωσης γ΄, η ποινή για το αδίκημα 
της νομιμοποίησης εσόδων είναι φυλάκιση τουλάχιστον 
δύο (2) ετών και χρηματική ποινή από τριάντα χιλιάδες 
(30.000) ευρώ έως πεντακόσιες χιλιάδες (500.000) ευρώ.
ι) Στα εγκλήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες, για την εφαρμογή των άρθρων 
88 έως 93 ΠΚ, λαμβάνονται υπόψη και οι αμετάκλητες 
καταδικαστικές αποφάσεις που εκδίδουν δικαστήρια 
άλλων κρατών μερών της Σύμβασης του Συμβουλίου 
της Ευρώπης του έτους 2005 για τη νομιμοποίηση, την ανίχνευση, την κατάσχεση και τη δήμευση εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότη τες και τη χρηματοδότηση 
της τρομοκρατίας (ν. 4478/2017, Α΄ 91).
2. Η άσκηση ποινικής δίωξης και η καταδίκη για νομι-
μοποίηση εσόδων από εγκλ ηματικές δραστηριότητες 
δεν προϋποθέτει ποινική δίωξη ή καταδίκη του υπαιτίου 
για το βασικό αδίκημα.
3. Στις περιπτώσεις εξάλειψης του αξιόποινου, αθώω-
σης λόγω του ότι η πράξη κατέστη ανέγκλητη ή απαλλα-
γής του υπαιτίου από την ποινή λόγω ικανοποίησης του ζημιωθέντος για το βασικό αδίκημα, για το οποίο προ-
βλέπεται ότι η ικανοποίηση του ζημιωθέντος επιφέρει 
αυτό το αποτέλεσμα, αίρεται το αξιόποινο ή κηρύσσεται 
αθώος ή απαλλάσσεται αντίστοιχα ο υπαίτιος από την 
ποινή και για τις συναφείς πράξεις νομιμοποίησης εσό-
δων. Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται όταν το αξιόποινο 
εξαλείφθηκε λόγω παραγραφής.
4. Όπου στο παρόν άρθρο προβλέπεται αθροιστικά 
ποινή στερητική της ελευθερίας και χρηματική ποινή, 
δεν εφαρμόζεται η περίπτωση ε΄ του άρθρου 83 ΠΚ.
5. Τα κακουργήματα που προβλέπονται στο άρθρο 2 
δικάζονται από το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων.
Άρθρο 40
Δήμευση περιουσιακών στοιχείων(άρθρα 58 και 59 της Οδηγίας 2015/849)
1. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποτελούν προϊόν βα-
σικού αδικήματος του άρθρου 4 ή των αδικημάτων του 
άρθρου 2 ή που έχουν αποκτηθεί αμέσως ή εμμέσως 
από προϊόν τέτοιων αδικημάτων ή τα μέσα που έχουν 
χρησιμοποιηθεί ή προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν 
προς τέλεση αυτών των αδικημάτων, κατάσχονται και, 
εφόσον δεν συντρέχει περίπτωση απόδοσής τους στον ιδιοκτήτη, σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 
310 και του τελευταίου εδαφίου του άρθρου 373 του 
Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ), δημεύονται υποχρε-
ωτικά με την καταδικαστική απόφαση. Σε περίπτωση 
ανάμειξης του προϊόντος του αδικήματος με περιουσία που προέρχεται από νόμιμες πηγές, η κατάσχεση και η 
δήμευση επιβάλλονται μέχρι του ποσού της αξίας του 
προϊόντος αυτού. Η δήμευση επιβάλλεται ακόμη και αν 
τα περιουσιακά στοιχεία ή μέσα ανήκουν σε τρίτο, εφό-σον αυτός τελούσε εν γνώσει του βασικού αδικήματος ή των αδικημάτων του άρθρου 2 κατά το χρόνο κτήσης 
τους. Οι διατάξεις της παρούσας παραγράφου ισχύουν 
και σε περίπτωση απόπειρας των ανωτέρω αδικημάτων.2. Αν η περιουσία ή το προϊόν, σύμφωνα με την παρά-
γραφο 1 δεν υπάρχει πλέον, δεν έχει βρεθεί ή δεν είναι δυνατόν να κατασχεθεί, κατάσχονται και δημεύονται με 
τους όρους της παραγράφου 1 περιουσιακά στοιχεία 
ίσης αξίας προς εκείνη της προαναφερθείσας περιουσί-ας ή του προϊόντος κατά το χρόνο της καταδικαστικής 
απόφασης, όπως την προσδιορίζει το δικαστήριο. Το δι-
καστήριο μπορεί να επιβάλει και χρηματική ποινή μέχρι 
του ποσού της αξίας της περιουσίας ή του προϊόντος, αν 
κρίνει ότι δεν υπάρχουν πρόσθετα περιουσιακά στοιχεία 
προς δήμευση ή τα υπάρχοντα υπολείπονται της αξίας της περιουσίας ή του προϊόντος.
Η δήμευση που επιβάλλεται με τους όρους της παρα-
γράφου 1 και της παρούσας παραγράφου δεν θίγει προ-
γενέστερα δικαιώματα που έχουν αποκτήσει καλόπιστοι 
τρίτοι επί των περιουσιακών στοιχείων. Τα δικαιώματα 
αυτά μπορούν να ασκηθούν, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του ιδιωτικού δικαίου και του Κώδικα Πολιτικής Δικο-
νομίας.
3. Δήμευση διατάσσεται και όταν δεν έχει ασκηθεί 
δίωξη λόγω θανάτου του υπαιτίου ή η δίωξη που είχε 
ασκηθεί έπαυσε οριστικώς ή κηρύχθηκε απαράδεκτη. 
Στις περιπτώσεις αυτές, η δήμευση διατάσσεται με βού-
λευμα του δικαστικού συμβουλίου ή με απόφαση του 
δικαστηρίου που παύει ή κηρύσσει απαράδεκτη την 
ποινική δίωξη και αν δεν έχει ασκηθεί δίωξη, με βού-
λευμα του κατά τόπον αρμόδιου συμβουλίου πλημμελει-
οδικών. Το άρθρο 492 και η παράγραφος 3 του άρθρου 
504 ΚΠΔ εφαρμόζονται αναλόγως και στην προκειμένη 
περίπτωση.
4. Η παράγραφος 2 του άρθρου 310 και το τελευταίο 
εδάφιο του άρθρου 373 ΚΠΔ εφαρμόζονται αναλόγως 
και αν έχει διαταχθεί δήμευση κατά της περιουσίας τρί-
του, ο οποίος δεν συμμετείχε στη δίκη ούτε κλητεύθηκε σε αυτήν.
Άρθρο 41
Αποζημίωση υπέρ του Δημοσίου(άρθρα 58 και 59 της Οδηγίας 2015/849)
1. Το Δημόσιο μπορεί, ύστερα από πρακτικό ή γνω-
μοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, να 
αξιώσει ενώπιον των αρμόδιων πολιτικών δικαστηρίων από τον αμετακλήτως καταδικασμένο σε στερητική της 
ελευθερίας ποινή τουλάχιστον τριών (3) ετών για ποινικό 
αδίκημα της παραγράφου 2, κάθε άλλη περιουσία που αυτός έχει αποκτήσει από άλλο αδίκημα της παραγρά-
φου 2, έστω και αν δεν έχει ασκηθεί για το αδίκημα αυτό 
δίωξη, λόγω θανάτου του υπαιτίου ή η δίωξη που είχε 
ασκηθεί έπαυσε οριστικά ή κηρύχθηκε απαράδεκτη.
2. Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται στα παρακάτω ποινι-
κά αδικήματα, εφόσον αυτά αμέσως ή εμμέσως μπορούν 
να οδηγήσουν σε οικονομικό όφελος:
α) Σε εκείνα των περιπτώσεων α΄ έως και θ΄ του άρ-
θρου 4,
β) σε εκείνα των άρθρων 207 έως 208Α ΠΚ,
γ) σε εκείνα των άρθρων 216, 372, 374 έως 375 και 
394 ΠΚ, εφόσον αφορούν μέσα πληρωμής πλην των 
μετρητών,
δ) σε εκείνα των άρθρων 348Α έως 348Γ , 349 παρά-
γραφοι 1-2 ΠΚ,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9253 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
ε) σε εκείνα των άρθρων 292Β παρ. 2-3 και 381Α πα-
ράγραφοι 2-3 ΠΚ.
3. Αν η περιουσία που αναφέρεται στην παράγραφο 1 
έχει μεταβιβαστεί σε τρίτο, ο καταδικασμένος υποχρε-ούται σε αποζημίωση ίση με την αξία της κατά το χρόνο συζήτησης της αγωγής. Η παραπάνω αξίωση μπορεί να 
ασκηθεί και κατά τρίτου που απέκτησε από χαριστική 
αιτία, εφόσον κατά το χρόνο της κτήσης ήταν σύζυγος ή συγγενής εξ αίματος κατ’ ευθεία γραμμή με τον κατα-δικασμένο ή αδελφός του ή θετό τέκνο του, καθώς και εναντίον κάθε τρίτου που απέκτησε την περιουσία μετά την άσκηση κατά του καταδικασμένου ποινικής δίωξης 
για το πιο πάνω έγκλημα, αν τα ανωτέρω πρόσωπα κατά 
το χρόνο που την απέκτησαν, γνώριζαν την άσκηση ποι-
νικής δίωξης κατά του καταδικασμένου. Ο τρίτος και ο καταδικασμένος ευθύνονται εις ολόκληρον.
Άρθρο 42
Δέσμευση και απαγόρευση εκποίησηςπεριουσιακών στοιχείων(άρθρα 58 και 59 της Οδηγίας 2015/849)
1. Όταν διεξάγεται τακτική ανάκριση για τα αδικήματα 
του άρθρου 2 μπορεί ο ανακριτής, με σύμφωνη γνώμη 
του εισαγγελέα, να απαγορεύσει την κίνηση κάθε είδους 
λογαριασμών, τίτλων ή χρηματοπιστωτικών προϊόντων 
που τηρούνται σε πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοπιστω-
τικό οργανισμό, καθώς και το άνοιγμα των θυρίδων θησαυροφυλακίου του κατηγορουμένου, έστω και 
κοινών οποιουδήποτε είδους με άλλο πρόσωπο, εφό-
σον υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι οι λογαριασμοί, 
οι τίτλοι, τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα ή οι θυρίδες 
περιέχουν χρήματα ή πράγματα που προέρχονται από 
τέλεση των αδικημάτων του άρθρου 2. Το ίδιο ισχύει 
και όταν διεξάγεται ανάκριση για βασικό αδίκημα και 
υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι οι λογαριασμοί, οι τίτλοι, 
τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα ή οι θυρίδες περιέχουν χρήματα ή πράγματα που προέρχονται από την τέλεση 
του ανωτέρω αδικήματος ή που υπόκεινται σε δήμευση, 
σύμφωνα με το άρθρο 40. Σε περίπτωση διεξαγωγής 
προκαταρκτικής εξέτασης ή προανάκρισης, η απαγό-
ρευση της κίνησης των λογαριασμών, των τίτλων, των 
χρηματοπιστωτικών προϊόντων ή του ανοίγματος των 
θυρίδων μπορεί να διαταχθεί από το δικαστικό συμβού-
λιο. Η διάταξη του ανακριτή ή το βούλευμα του συμ-
βουλίου επέχει θέση έκθεσης κατάσχεσης, εκδίδεται 
χωρίς προηγούμενη κλήση του κατηγορουμένου ή του 
τρίτου, δεν είναι απαραίτητο να αναφέρει συγκεκριμένο 
λογαριασμό, τίτλο, χρηματοπιστωτικό προϊόν ή θυρί-
δα, γνωστοποιείται με κάθε μέσο, με προϋποθέσεις που 
εξασφαλίζουν την έγγραφη απόδειξη και επιτρέπουν τη 
διαπίστωση της γνησιότητάς τους, στο πιστωτικό ίδρυμα 
ή το χρηματοπιστωτικό οργανισμό και επιδίδεται στον 
κατηγορούμενο. Σε περίπτωση κοινών λογαριασμών, 
τίτλων ή χρηματοπιστωτικών προϊόντων επιδίδεται και 
στον συνδικαιούχο, σε περίπτωση δε θυρίδων και στον 
πληρεξούσιο του μισθωτή.
2. Η απαγόρευση που προβλέπεται στην παράγρα-
φο 1 ισχύει από τη χρονική στιγμή της αποδεδειγμένης γνωστοποίησης της διάταξης του ανακριτή ή του βου-λεύματος στο πιστωτικό ίδρυμα ή στο χρηματοπιστω-
τικό οργανισμό. Από τότε απαγορεύεται το άνοιγμα της 
θυρίδας και είναι άκυρη έναντι του Δημοσίου εκταμίευ-
ση χρημάτων από το λογαριασμό ή εκποίηση τίτλων ή 
χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Διευθυντικό στέλεχος 
ή υπάλληλος του πιστωτικού ιδρύματος ή του χρηματο-
πιστωτικού οργανισμού που παραβαίνει με πρόθεση τις 
διατάξεις της παρούσας τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι 
δύο (2) ετών και με χρηματική ποινή. Η απαγόρευση δεν 
θίγει προγενέστερα δικαιώματα που έχουν αποκτήσει 
καλόπιστοι τρίτοι επί του λογαριασμού, των τίτλων ή 
των χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Τα δικαιώματα αυτά 
μπορούν να ασκηθούν, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
ιδιωτικού δικαίου και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
3. Αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου1, 
μπορεί ο ανακριτής ή το δικαστικό συμβούλιο να διατά-
ξει την απαγόρευση εκποίησης ορισμένου ακινήτου ή 
άλλου περιουσιακού στοιχείου του κατηγορουμένου. Η 
διάταξη του ανακριτή ή το βούλευμα επέχει θέση έκθε-
σης κατάσχεσης, εκδίδεται χωρίς προηγούμενη κλήση 
του κατηγορουμένου και γνωστοποιείται με κάθε μέσο, 
με προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν την έγγραφη από-
δειξη και επιτρέπουν τη διαπίστωση της γνησιότητάς 
τους, κατά περίπτωση στον αρμόδιο υποθηκοφύλακα ή 
προϊστάμενο κτηματολογικού γραφείου ή νηολογίου ή άλλης αρμόδιας υπηρεσίας προς καταχώρηση της σχε-
τικής εγγραφής, οι οποίοι υποχρεούνται να προβούν την 
ίδια ημέρα σε σχετική σημείωση στα οικεία βιβλία και 
να αρχειοθετήσουν το έγγραφο που τους έχει κοινοποι-ηθεί. Η διάταξη του ανακριτή ή το βούλευμα επιδίδεται 
στον κατηγορούμενο. Κάθε δικαιοπραξία, υποθήκη, κα-
τάσχεση ή άλλη πράξη που εγγράφεται στα βιβλία των 
ανωτέρω αρμόδιων υπηρεσιών μετά την εγγραφή της 
ανωτέρω σημείωσης είναι άκυρη έναντι του Δημοσίου. 
Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ρυθμίζεται κάθε θέμα σχετικό 
με την εφαρμογή της παρούσας παραγράφου.
4. Ο κατηγορούμενος, ο ύποπτος τέλεσης αξιόποινης 
πράξης των αδικημάτων των άρθρων 2 και 4 και ο τρί-
τος δικαιούνται να ζητήσουν την άρση της διάταξης του 
ανακριτή ή την ανάκληση του βουλεύματος, με αίτηση 
που απευθύνεται προς το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο 
και κατατίθεται στον ανακριτή ή τον εισαγγελέα, μέσα σε 
είκοσι (20) μέρες από την επίδοση σε αυτόν της διάταξης 
ή του βουλεύματος. Στη σύνθεση του συμβουλίου δεν μετέχει ο ανακριτής. Η υποβολή της αίτησης και η προ-θεσμία προς τούτο δεν αναστέλλουν την εκτέλεση της διάταξης ή του βουλεύματος. Η διάταξη ή το βούλευμα ανακαλείται αν προκύψουν νέα στοιχεία.
5. Όταν διεξάγεται έρευνα από την Αρχή, η απαγό-
ρευση της κίνησης λογαριασμών, τίτλων και χρηματο-
πιστωτικών προϊόντων, του ανοίγματος θυρίδων και της 
μεταβίβασης ή εκποίησης οπ οιουδήποτε περιουσιακού 
στοιχείου μπορεί να διαταχθεί σε επείγουσες περιπτώ-
σεις από τον Πρόεδρο της Αρχής, με τους όρους και τις 
προϋποθέσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 
1 έως 3. Τα σχετικά, με τη δέσμευση, στοιχεία και αντί-
γραφο του φακέλου της υπόθεσης διαβιβάζονται στον 
αρμόδιο Εισαγγελέα, χωρίς αυτό να παρακωλύει τη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9254 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
συνέχιση της έρευνας από την Αρχή. Τα πρόσωπα που 
βλάπτονται από την παραπάνω δέσμευση έχουν τα δι-καιώματα που προβλέπονται στην παράγραφο 4.
6. Τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, με αίτησή τους που 
απευθύνεται στην αρχή που αποφάσισε τη δέσμευση ή 
με την προσφυγή που προβλέπεται στις παραγράφους 4 
και 5, μπορούν να ζητούν την αποδέσμευση συγκεκριμέ-
νων ποσών, αναγκαίων για την κάλυψη των γενικότερων 
δαπανών διαβίωσης, συντήρησης ή λειτουργίας τους, 
των εξόδων για τη νομική τους υποστήριξη και των βα-
σικών εξόδων για τη διατήρηση των δεσμευμένων ως 
άνω στοιχείων.
7. Το παρόν εφαρμόζεται αναλόγως εκτός των πιστω-
τικών ιδρυμάτων και χρηματοπιστωτικών οργανισμών 
και στα λοιπά υπόχρεα πρόσωπα του άρθρου 5.
Άρθρο 43
Εφαρμογή κυρώσεων επιβαλλόμενωναπό διεθνείς οργανισμούς(άρθρα 58 και 59 της Οδηγίας 2015/849)
1. Όταν για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας επιβάλλεται, με Αποφάσεις του Συμ-
βουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ή 
με Αποφάσεις και Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
η δέσμευση περιουσιακών στοιχείων συγκεκριμένων 
προσώπων και η απαγόρευση της παροχής χρηματο-
οικονομικών υπηρεσιών σε αυτά, ακολουθείται η εξής 
διαδικασία, ύστερα από την ένταξη των εν λόγω Αποφά-
σεων ή Κανονισμών στην ελληνική έννομη τάξη, σύμφω-
να με τις κείμενες διατάξεις και όπου αυτή απαιτείται:
α) Οι ανωτέρω Αποφάσεις και Κανονισμοί, καθώς και 
οι τροποποιητικές ή αναθεωρητικές αυτών Αποφάσεις 
διαβιβάζονται άμεσα μετά την έκδοσή τους από το 
Υπουργείο Εξωτερικών στην Μονάδα της παραγράφου 
3 του άρθρου 48 της Αρχής, η οποία τηρεί αναλυτικούς καταλόγους των κατονομαζόμενων προσώπων.
β) Η Μονάδα ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση όλα τα 
υπόχρεα πρόσωπα του άρθρου 5 για τις ανωτέρω Απο-
φάσεις και Κανονισμούς και ζητεί επισταμένη έρευνα για 
τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων πάσης φύσεως 
των κατονομαζόμενων προσώπων. Στα περιουσιακά 
στοιχεία περιλαμβάνονται και αυτά που άμεσα ή έμμε-σα ανήκουν ή ελέγχονται από τα ανωτέρω πρόσωπα. Η 
Μονάδα ζητεί, επίσης, αναλυτικά στοιχεία για τις κάθε 
είδους συναλλαγές ή δραστηριότητες των ανωτέρω προσώπων κατά την τελευταία πενταετία, για το αν 
αυτά είχαν ή έχουν οποιαδήποτε επιχειρηματική σχέ-
ση με το αναφέρον υπόχρεο πρόσωπο, καθώς και κάθε 
άλλο σχετικό στοιχείο ή πληροφορία. Επίσης, παρέχει 
οδηγίες για τη διαδικασία εντοπισμού και διαχωρισμού των προς δέσμευση περιουσιακών στοιχείων, για τη δι-αδικασία αποδέσμευσης μέρους ή του συνόλου αυτών, 
σύμφωνα με την περίπτωση στ΄ και για τον τρόπο άρσης 
των μέτρων δέσμευσης κατά διαγραφέντων από τους 
καταλόγους προσώπων, σύμφωνα με την περίπτωση ζ΄.
γ) Η Μονάδα μπορεί να διαβιβάσει τους σχετικούς 
καταλόγους και σε δημόσιες αρχές που τηρούν αρχεία και διαθέτουν ενδεχομένως πληροφορίες για τον εντο-
πισμό των ανωτέρω προσώπων ή περιουσιακών τους 
στοιχείων.δ) Η Μονάδα εκτελεί άμεσα τα μέτρα που προβλέ-
πονται στις Αποφάσεις και στους Κανονισμούς σχετικά 
με τη δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων των κα-
τονομαζόμενων προσώπων, την απαγόρευση κίνησης 
λογαριασμών και του ανοίγματος τραπεζικών θυρίδων 
από μέρους τους, την απαγόρευση παροχής χρηματοπι-
στωτικών ή επενδυτικών υπηρεσιών σε αυτά, καθώς και 
κάθε άλλο προβλεπόμενο μέτρο. Η εκτελεστική διάταξη 
της Μονάδας επιδίδεται στα παραπάνω πρόσωπα.
ε) Το πρόσωπο του οποίου έχουν δεσμευθεί περιουσι-
ακά στοιχεία, καθώς και οποιοσδήποτε τρίτος έχει έννο-
μο συμφέρον δικαιούνται να προσβάλουν την ανωτέρω 
διάταξη ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων μέσα σε 
προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την επίδοσή της. 
Οι προσφεύγοντες μπορούν να αμφισβητήσουν μόνο 
τη συνδρομή των προϋποθέσεων της δέσμευσης ή της 
απαγόρευσης.
στ) Η Μονάδα μπορεί να χορηγήσει, ύστερα από αί-
τηση των ενδιαφερόμενων προσώπων, ειδική άδεια για την επαύξηση, αποδέσμευση ή χρησιμοποίηση του συ-
νόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων που έχουν 
δεσμευθεί, για τους λόγους και με τη διαδικασία που 
αναφέρονται στις σχετικές Αποφάσεις και Κανονισμούς 
του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων 
Εθνών ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
ζ) Σε περίπτωση διαγραφής προσώπου από τους σχε-
τικούς καταλόγους, ύστερα από Απόφαση του Συμβου-
λίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ή 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης π ου αναθεωρεί ή τροποποιεί 
προηγούμενη Απόφαση ή Κανονισμό, η Μονάδα δι-
ατάσσει άμεσα την άρση της δέσμευσης και κάθε άλ-
λου μέτρου που έχει ληφθεί, ενημερώνοντας σχετικά 
τα ενδιαφερόμενα μέρη. Τα ονόματα των προσώπων 
που έχουν διαγραφεί από τον κατάλογο και των οποίων 
τα οικονομικά στοιχεία έχουν αποδεσμευθεί μπορεί να 
αναρτώνται στην ιστοσελίδα της Αρχής, με τη συναίνεση 
των προσώπων αυτών.
η) Όποιο υπόχρεο φυσικό πρόσωπο ή στέλεχος ή 
υπάλληλος υπόχρεου προσώπου αποκρύπτει την ταυτό-
τητα ή τα στοιχεία ταυτότητας ή την ύπαρξη επιχειρημα-
τικής σχέσης ή όλα ή μέρος των περιουσιακών στοιχείων 
των προσώπων τα οποία ταυτίζονται με πρόσωπα από 
αυτά που διαλαμβάνονται στις παραπάνω Αποφάσεις και 
Κανονισμούς ή αρνείται να προβεί στη δέσμευση περι-
ουσιακών τους στοιχείων τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι 
δέκα (10) ετών και με χρηματική ποινή από δέκα χιλιά-δες (10.000) ευρώ μέχρι πεντακόσιες χιλιάδες (500.000) ευρώ. Αν από αμέλεια δεν εντοπίσει περιουσιακά τους 
στοιχεία ή δεν διαπιστώσει επιχειρηματική σχέση με 
αυτά, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών και με χρηματική ποινή από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ μέχρι διακόσιες χιλιάδες (200.000) ευρώ.
θ) Σε βάρος των υπόχρεων νομικών προσώπων ή οντο-
τήτων που παραβαίνουν τις υπ οχρεώσεις που απορρέ-
ουν από το παρόν άρθρο επιβάλλονται από την αρμόδια 
αρχή οι διοικητικές κυρώσεις των υποπεριπτώσεων αα΄, 
εε΄ και στστ΄ της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 1 του 
άρθρου 46, εφαρμοζομένων αντιστοίχως των όρων, 
προϋποθέσεων και εκεί διαλαμβανόμενων διακρίσεων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9255 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
2. Η παράγραφος 1 ισχύει και για την εφαρμογή του 
μέτρου της δέσμευσης των περιουσιακών στοιχείων 
προσώπων που επιβάλλεται από Αποφάσεις του Συμ-
βουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ή Αποφάσεις 
και Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχετικά με 
την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της διάδοσης 
όπλων μαζικής καταστροφής, καθώς και για άλλους, 
πλην της καταπολέμησης της χρηματοδότησης της τρο-
μοκρατίας, λόγους, όπως καθορίζονται στις ανωτέρω 
Αποφάσεις ή Κανονισμούς.
Άρθρο 44
Πρόσβαση δικαστικών αρχών σε αρχεία και στοιχεία
Σε περίπτωση διεξαγωγής προκαταρκτικής εξέτα-
σης, προανάκρισης, ανάκρισης ή δίκης για αδικήματα 
των άρθρων 2 και 4, επιτρέπεται στον εισαγγελέα, τον 
ανακριτή και το δικαστήριο να λαμβάνουν γνώση των 
βιβλίων και στοιχείων τα οποία κατά τις κείμενες διατά-
ξεις τηρούν τα υπόχρεα πρόσωπα και να επισυνάπτουν 
στη δικογραφία μόνο απόσπασμα των βιβλίων ή των 
στοιχείων με τις σχετικές εγγραφές που αφορούν το πρό-
σωπο για το οποίο διεξάγεται η έρευνα. Την ακρίβεια του 
αποσπάσματος βεβαιώνει ο εκπρόσωπος του υπόχρεου 
νομικού προσώπου ή οντότητας ή το υπόχρεο φυσικό 
πρόσωπο. Ο εισαγγελέας, ο ανακριτής και το δικαστήριο 
δικαιούνται να ελέγξουν τα βιβλία και τα στοιχεία αυτά 
για να διαπιστώσουν την ακρίβεια των περιεχομένων στο 
απόσπασμα εγγραφών ή την ύπαρξη άλλων εγγραφών 
που αφορούν το ανωτέρω πρόσωπο. Το πρόσωπο αυτό μπορεί να ελέγξει μόνο την ύπαρξη των εγγραφών που ισχυρίζεται ότι το αφορούν.
Άρθρο 45
Ευθύνη νομικών προσώπων και οντοτήτων
(άρθρα 58 και 59 της Οδηγίας 2015/849)
1. Αν αξιόποινη πράξη νομιμοποίησης εσόδων από 
εγκληματικές δραστηριότητες ή κάποιο από τα βασικά 
αδικήματα τελείται προς όφελος ή για λογαριασμό νομι-
κού προσώπου ή οντότητας από φυσικό πρόσωπο που 
ενεργεί είτε ατομικά είτε ως μέλος οργάνου του νομικού 
προσώπου ή της οντότητας και κατέχει διευθυντική θέση 
εντός αυτών ή έχει εξουσία εκπροσώπησής τους ή εξου-
σιοδότηση για τη λήψη αποφάσεων για λογαριασμό τους 
ή για την άσκηση ελέγχου εντός αυτών, επιβάλλονται 
αιτιολογημένα στο νομικό πρόσωπο ή την οντότητα, 
σωρευτικά ή διαζευκτικά, οι εξής κυρώσεις:
α) Διοικητικό πρόστιμο από πενήντα χιλιάδες (50.000) 
ευρώ έως δέκα εκατομμύρια (10.000.000) ευρώ. Το ακρι-
βές ποσό του προστίμου ορίζεται κατ’ ελάχιστον στο 
διπλάσιο του ποσού του κέρδους που προήλθε από την 
παράβαση, εφόσον το κέρδος μπορεί να προσδιοριστεί, 
είτε εφόσον δεν μπορεί να προσδιοριστεί σε ένα εκατομ-
μύριο (1.000.000) ευρώ.
β) Οριστική ή προσωρινή, για χρονικό διάστημα από 
ένα (1) μήνα έως δύο (2) έτη, ανάκληση ή αναστολή της άδειας λειτουργίας ή απαγόρευση άσκησης της επιχει-ρηματικής δραστηριότητας.γ) Απαγόρευση άσκησης ορισμένων επιχειρηματικών 
δραστηριοτήτων ή εγκατάστασης υποκαταστημάτων ή 
αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου, για το ίδιο χρονικό διάστημα.
δ) Οριστικός ή προσωρινός για το ίδιο χρονικό διά-
στημα αποκλεισμός από δημόσιες παροχές, ενισχύσεις, επιδοτήσεις και διαφημίσεις του Δημοσίου ή των νομι-κών προσώπων του δημόσιου τομέα.
Το διοικητικό πρόστιμο της περίπτωσης α΄ επιβάλλεται 
πάντοτε ανεξαρτήτως της επιβολής άλλων κυρώσεων. Οι 
ίδιες κυρώσεις επιβάλλονται και όταν φυσικό πρόσωπο που έχει κάποια από τις αναφερόμενες στο πρώτο εδά-
φιο ιδιότητες είναι ηθικός αυτουργός ή συνεργός στις 
ίδιες πράξεις.
2. Όταν η έλλειψη εποπτείας ή ελέγχου από φυσικό 
πρόσωπο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 κατέστησε 
δυνατή την τέλεση από ιεραρχικά κατώτερο στέλεχος ή από εντολοδόχο του νομικού προσώπου ή της οντότη-
τας της πράξης νομιμοποίησης εσόδων από εγκλημα-
τικές δραστηριότητες ή του βασικού αδικήματος προς όφελος ή για λογαριασμό του νομικού προσώπου ή της 
οντότητας, επιβάλλονται αιτιολογημένα στο νομικό πρό-
σωπο ή την οντότητα, σωρευτικά ή διαζευκτικά, οι εξής κυρώσεις:
α) Διοικητικό πρόστιμο από δέκα χιλιάδες (10.000) 
ευρώ έως πέντε εκατομμύρια (5.000.000) ευρώ.
Το ακριβές ποσό του προστίμου ορίζεται κατ’ ελάχι-
στον στο διπλάσιο του ποσού του κέρδους που προήλθε 
από την παράβαση, εφόσον το κέρδος μπορεί να προσ-διοριστεί, είτε εφόσον δεν μπορεί να προσδιοριστεί σε ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ.
β) Οι προβλεπόμενες στις περιπτώσεις β΄, γ΄ και δ΄ της 
παραγράφου 1 κυρώσεις, για χρονικό διάστημα έως ένα 
(1) έτος.
3. Αν πρόκειται για υπόχρεο νομικό πρόσωπο ή οντό-
τητα, οι ανωτέρω κυρώσεις επιβάλλονται με αιτιολο-
γημένη απόφαση της αρμόδιας εποπτικής αρχής. Αν 
πρόκειται για μη υπόχρεο νομικό πρόσωπο ή οντότητα, επιβάλλονται με αιτιολογημένη απόφαση του Προϊστα-
μένου της αρμόδιας Επιχειρησιακής Διεύθυνσης Σ.Δ.Ο.Ε..
4. Για τη σωρευτική ή διαζευκτική επιβολή των κυρώ-
σεων που προβλέπονται στις παραγράφους 1, 2 και 3 και 
για την επιμέτρηση των κυρώσεων αυτών λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές περιστάσεις και ιδίως:
α) η βαρύτητα και η διάρκεια της παράβασης,
β) ο βαθμός ευθύνης του νομικού προσώπου ή της 
οντότητας,
γ) η οικονομική επιφάνεια του νομικού προσώπου ή 
της οντότητας,
δ) το ύψος των παράνομων εσόδων ή του προκύψα-
ντος οφέλους,
ε) οι ζημίες τρίτων που προέκυψαν από το αδίκημα,
στ) οι ενέργειες του νομικού προσώπου ή της οντότη-
τας μετά την τέλεση της παράβασης,
ζ) η υποτροπή του νομικού προσώπου ή της οντό-
τητας.
5. Καμιά κύρωση δεν επιβάλλεται χωρίς προηγούμε-
νη κλήτευση των νόμιμων εκπροσώπων του νομικού 
προσώπου ή της οντότητας για παροχή εξηγήσεων. Η 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9256 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
κλήση κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο τουλάχιστον 
δέκα (10) πλήρεις ημέρες πριν από την ημέρα της ακρό-
ασης. Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται οι παράγραφοι 1 και 
2 του άρθρου 6 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας 
(ν. 2690/1999, Α΄ 45). Για τη διαπίστωση τέλεσης των 
παραβάσεων και για την επιβολή των προβλεπόμενων 
κυρώσεων, οι αρμόδιες αρχές ασκούν τις ελεγκτικές αρ-
μοδιότητες που έχουν, σύμφ ωνα με τις διατάξεις που 
διέπουν τη λειτουργία τους.
6. Η εφαρμογή των διατάξεων των παραγράφων 1 έως 
5 είναι ανεξάρτητη από την αστική, πειθαρχική ή ποινική 
ευθύνη των φυσικών προσώπων που αναφέρονται σε 
αυτές.
7. Οι εισαγγελικές αρχές ενημερώνουν αμέσως, κατά 
περίπτωση, την αρμόδια για την επιβολή των κυρώσεων 
αρχή για την άσκηση ποινικής δίωξης επί υποθέσεων 
στις οποίες υπάρχει εμπλοκή νομικού προσώπου ή οντό-
τητας, σύμφωνα με την έννοια των παραγράφων 1 και 
2 και τους αποστέλλουν αντίγραφο της σχετικής δικο-
γραφίας. Σε περίπτωση καταδίκης φυσικού προσώπου για τις αξιόποινες πράξεις που αναφέρονται στις παρα-
γράφους 1 και 2, το δικαστήριο μπορεί αντίστοιχα να 
διατάξει την αποστολή αντιγράφου της καταδικαστικής 
απόφασης και της σχετικής δικογραφίας στην αρμόδια 
για την επιβολή των κυρώσεων αρχή.
8. Η ευθύνη των νομικών προσώπων ή οντοτήτων για 
τα κακουργήματα της παρ. 6 του άρθρου 187Α ΠΚ κα-
θορίζεται στο άρθρο 41 του ν. 3251/2004 (Α΄93). Ειδικές 
διατάξεις, με τις οποίες καθιερώνεται ευθύνη νομικών 
προσώπων για άλλα βασικά αδικήματα, διατηρούνται 
σε ισχύ.
Άρθρο 46
Διοικητικές κυρώσεις(άρθρα 58 έως 60 της Οδηγίας 2015/849)
1. Στα υπόχρεα πρόσωπ α που παραβαίνουν τις υπο-
χρεώσεις τους από τις διατάξεις του παρόντος, του 
Κανονισμού (ΕΕ) υπ’ αριθμ. 847/2015 και των σχετικών 
αποφάσεων που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότησή τους 
επιβάλλεται με απόφαση των αρμόδιων εποπτικών αρ-
χών, σωρευτικά ή διαζευκτικά, είτε η λήψη συγκεκριμέ-
νων διορθωτικών μέτρων μέσα σε τακτό χρονικό διά-
στημα είτε μία ή περισσότερες από τις εξής κυρώσεις:
α) Στα υπόχρεα νομικά πρόσωπα ή οντότητες:
αα) Πρόστιμο σε βάρος του νομικού προσώπου ή της 
οντότητας έως ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ και, 
αν το υπόχρεο πρόσωπο είναι πιστωτικό ίδρυμα ή χρη-
ματοπιστωτικός οργανισμός, έως πέντε εκατομμύρια 
(5.000.000) ευρώ,
ββ) πρόστιμο σε βάρος των μελών του διοικητικού 
συμβουλίου, του διευθύνοντος συμβούλου, των διευ-
θυντικών στελεχών ή άλλων υπαλλήλων του νομικού 
προσώπου ή της οντότητας, υπευθύνων για την τέλε-
ση των παραβάσεων ή ασκούντων ανεπαρκή έλεγχο ή εποπτεία επί των υπηρεσιών, υπαλλήλων και δραστηρι-
οτήτων του νομικού προσώπου ή της οντότητας, λαμβα-
νομένης υπόψη της θέσης ευθύνης και των εν γένει κα-
θηκόντων τους, έως ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ και, αν το υπόχρεο πρόσωπο είναι πιστωτικό ίδρυμα ή χρηματοπιστωτικός οργανισμός, έως πέντε εκατομμύρια 
(5.000.000) ευρώ,
γγ) απομάκρυνση των ανωτέρω προσώπων από τη 
θέση τους, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, και απαγό-
ρευση ανάληψης άλλης αντίστοιχης θέσης,
δδ) δημόσια ανακοίνωση που αναφέρει το νομικό 
πρόσωπο ή την οντότητα και τη φύση της παράβασης,
εε) οριστική απαγόρευση της άσκησης ορισμένων 
δραστηριοτήτων του νομικού προσώπου ή της οντό-
τητας, της ίδρυσης νέων υποκαταστημάτων στην Ελλάδα 
ή σε άλλη χώρα ή της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου 
αν πρόκειται για ανώνυμη εταιρεία,
στστ) σε περίπτωση σοβαρών ή επανειλημμένων 
παραβάσεων, οριστική ή προσωρινή ανάκληση ή ανα-
στολή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα της άδειας 
λειτουργίας του νομικού προσώπου ή της οντότητας 
ή απαγόρευση της άσκησης της επιχειρηματικής δρα-
στηριότητας. Η διάρκεια της αναστολής δεν μπορεί να 
υπερβαίνει τους τρεις (3) μήνες. Στην απόφαση αναστο-
λής μπορεί να τίθεται σύντομη προθεσμία στo νομικό 
πρόσωπο ή την οντότητα μέσα στην οποία οφείλει να 
λάβει τα αναγκαία μέτρα για την παύση των παραβάσεων 
ή την άρση των συνεπειών τους. Η προσωρινή ανάκληση 
ή αναστολή λειτουργίας των ανωτέρω, όταν υπάρχουν 
σοβαρές ενδείξεις παράβασης της παραγράφου 1 που 
καθιστούν τη λειτουργία τους επικίνδυνη για την εύρυθ-
μη λειτουργία της αγοράς. Η προσωρινή ανάκληση ή 
αναστολή μπορεί να αποφασίζεται και για ορισμένες 
μόνον από τις υπηρεσίες, ως προς τις οποίες έχει πα-
ρασχεθεί άδεια λειτουργίας. Η διάρκεια της ανάκλησης 
ή αναστολής δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τρεις (3) 
μήνες. Στην απόφαση αναστολής μπορεί να τίθεται σύ-
ντομη προθεσμία στους παραβάτες μέσα στην οποία 
οφείλουν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την παύση 
των παραβάσεων ή την άρση των συνεπειών τους. Η 
περί προσωρινής αναστολής απόφαση είναι αμέσως 
εκτελεστή, γνωστοποιείται στα υπόχρεα πρόσωπα με 
κάθε πρόσφορο μέσο και δημοσιοποιείται στο διαδικτυ-
ακό τόπο και στα μέσα ενημέρωσης. Το αργότερο μέχρι 
την παρέλευση του χρόνου αναστολής, και αφού λάβει υπόψη της τις θέσεις η αρμόδια εποπτική αρχή αποφα-
σίζει είτε την άρση της αναστολής και ενδεχομένως την 
επιβολή κυρώσεων είτε την ανάκληση της άδειας της 
λειτουργίας.
β) Στα υπόχρεα φυσικά πρόσωπα:
αα) επίπληξη ή πρόστιμο ύψους μέχρι ενός εκατομ-
μυρίου (1.000.000) ευρώ ή ίσο με το διπλάσιο του τυχόν 
οφέλους που απεκόμισε ο παραβάτης από την παρά-
βαση,
ββ) δημόσια ανακοίνωση που αναφέρει το φυσικό 
πρόσωπο και τη φύση της παράβασης,
γγ) οριστική ή προσωρινή απαγόρευση της άσκησης 
της επιχειρηματικής ή επαγγελματικής τους δραστηρι-
ότητας. Η διάρκεια της προσωρινής απαγόρευσης δεν 
μπορεί να υπερβαίνει τους τρεις (3) μήνες. Στην απόφαση 
προσωρινής απαγόρευσης μπορεί να τίθεται σύντομη 
προθεσμία στo υπόχρεο φυσικό πρόσωπο μέσα στην 
οποία οφείλει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την παύση 
των παραβάσεων ή την άρση των συνεπειών τους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9257 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
Οι κυρώσεις της παρούσας είναι ανεξάρτητες από εκεί-
νες του άρθρου 50 του παρόντος και του άρθρου 41 του 
ν. 3251/2004. Καμιά κύρωση δεν επιβάλλεται χωρίς προ-
ηγούμενη κλήτευση για παροχή εξηγήσεων των νόμιμων 
εκπροσώπων του νομικού προσώπου ή της οντότητας 
ή των υπαίτιων φυσικών προσώπων, σύμφωνα με όσα 
προβλέπονται στην παράγραφο 5 του άρθρου 45.
2. Τα υπόχρεα νομικά πρόσωπα ή οντότητες μπορεί να 
θεωρηθούν υπαίτια για παραβάσεις που τελούνται προς 
όφελός τους από φυσικό πρόσωπο που ενεργεί είτε ατο-
μικώς είτε ως μέλος οργάνου του νομικού προσώπου ή 
της οντότητας και κατέχει διευθυντική θέση εντός αυτού 
με βάση εξουσία εκπροσώπησ ής του ή εξουσιοδότηση 
για τη λήψη αποφάσεων για λογαριασμό του ή για την άσκηση ελέγχου εντός αυτού. Μπορεί, επίσης, να θεω-
ρηθούν υπαίτια όταν η έλλειψη εποπτείας ή ελέγχου από 
φυσικό πρόσωπο που αναφέρεται στο προηγούμενο 
εδάφιο κατέστησε δυνατή την τέλεση της παράβασης 
από ιεραρχικά κατώτερο στέλεχος προς όφελος του νο-μικού προσώπου ή της οντότητας.
3. Οι αποφάσεις επιβολής των κυρώσεων δημοσιεύ-
ονται, όταν γίνουν αμετάκλητες, με ανάρτησή τους για 
χρονικό διάστημα πέντε (5) ετών στον επίσημο διαδικτυ-
ακό τόπο της αρμόδιας εποπτικής αρχής. Εξαιρούνται 
οι περιπτώσεις στις οποίες η δημοσίευση είναι πιθανό 
να προκαλέσει δυσανάλογη ζημία στο πρόσωπο στο 
οποίο επιβάλλεται η κύρωση ή να θέσει σε κίνδυνο την έκβαση διεξαγόμενης έρευνας ή την σταθερότητα των 
χρηματοπιστωτικών αγορών. Στις περιπτώσεις αυτές η 
δημοσίευση μπορεί να γίνει μόνο μετά την έκλειψη των 
σχετικών λόγων ή, ενδεχομένως, χωρίς αναφορά της 
ταυτότητας των υπαίτιων προσώπων.
4. Οι αρμόδιες αρχές, με απόφασή τους που δημο-
σιεύεται: α) ταξινομούν, κατά λόγο αρμοδιότητας, τις 
επιμέρους υποχρεώσεις των εποπτευόμενων από αυ-
τές προσώπων, καθώς και των στελεχών και υπαλλήλων 
τους, είτε ξεχωριστά είτε ανά κατηγορίες, ιδίως όσον 
αφορά την εφαρμογή των μέτρων δέουσας επιμέλειας, την αναφορά υπόπτων συναλλαγών, την τήρηση αρχεί-
ων και τις εσωτερικές διαδικασίες, β) ορίζουν το βαθμό 
σπουδαιότητας κάθε υποχρέωσης ή κατηγορίας υπο-
χρεώσεων, με ενδεικτική αναφορά πιθανών κυρώσεων 
για μη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις αυτές, καθώς 
και γενικά ή ειδικά κριτήρια προσδιορισμού και επιμέ-τρησης των κυρώσεων, τα οποία λαμβάνει υπόψη της η εκάστοτε αρμόδια αρχή. Στα κριτήρια αυτά περιλαμβά-
νονται οπωσδήποτε η σοβαρότητα και η διάρκεια της 
παράβασης, ο βαθμός ευθύνης του υπαίτιου προσώπου, 
η οικονομική ισχύς του, το κέρδος που αποκόμισε από 
την παράβαση, οι ζημίες που προκλήθηκαν σε τρίτους, 
ο βαθμός συνεργασίας του υπαίτιου προσώπου με την 
αρμόδια αρχή και προηγούμενες παραβάσεις του.
5. Αν υπόχρεο φυσικό πρόσωπο παραβαίνει τις υπο-
χρεώσεις του, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
και των σχετικών κανονιστικών αποφάσεων, εφόσον ο 
πειθαρχικός έλεγχος αυτού ασκείται, σύμφωνα με τις 
κείμενες διατάξεις από ειδικό πειθαρχικό όργανο, η αρ-
μόδια αρχή παραπέμπει το υπόχρεο φυσικό πρόσωπο 
στο παραπάνω όργανο, στο οποίο διαβιβάζει και όλα τα 
στοιχεία της παράβασης.6. Οι κυρώσεις των παραγράφων 1 έως 5 επιβάλλονται, 
εκτός αν με άλλες διατάξεις προβλέπονται βαρύτερες 
κυρώσεις, κατά των αναφερόμενων υπόχρεων προσώ-
πων και των υπαλλήλων τους.
7. Τα πρόστιμα που προβλέπονται στο παρόν και στο 
άρθρο 45 και επιβάλλονται από τα αναφερόμενα σε 
αυτά δημόσια όργανα βεβαιώνονται από τις καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες και εισπράττονται, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κ.Ε.Δ.Ε..
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΟΡΓ ΑΝΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΗΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΣΟΔΩΝΑΠΟ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Άρθρο 47
Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες (άρθρο 32 παράγραφοι 1 και 3 της Οδηγίας 2015/849)
1. Η «Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης 
Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της 
Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου των 
Δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης», η οποία έχει συ-
σταθεί με το άρθρο 7 του ν. 3691/2008 μετονομάζεται σε «Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριό τητες». Σκοπός της Αρχής 
είναι: α) η λήψη και εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων 
για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την καταπολέμηση 
της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, β) 
ο προσδιορισμός των σχετιζόμενων με την τρομοκρατία 
προσώπων και η επιβολή χρηματοοικονομικών κυρώσε-
ων σε βάρος τους και σε βάρος προσώπων που καθο-
ρίζονται με Αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του 
Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και των οργάνων του ή με 
Αποφάσεις και Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γ) 
ο έλεγχος των δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης των 
προσώπων που αναφέρονται στην περίπτωση αα΄ της 
παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 3213/2003 (Α΄ 309).
2. Η Αρχή απολαμβάνει διοικητικής και λειτουργικής 
ανεξαρτησίας. Η έδρα της είναι στο Νομό Αττικής, σε 
τόπο που καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οι-
κονομικών, ύστερα από πρόταση του Προέδρου της. Ο 
προϋπολογισμός της Αρχής αποτελεί τμήμα του προϋπο-
λογισμού του Υπουργείου Οικονομικών. Η Αρχή μπορεί 
να συμμετέχει σε συγχρηματοδοτούμενα ή χρηματοδο-
τούμενα προγράμματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή διε-
θνείς οργανισμούς, με σκοπό τη λειτουργική υποστήριξή 
της σε ελεγκτικό και τεχνολογικό επίπεδο.
3. Η Αρχή μπορεί με απόφασή της να εγκαθιστά και να 
λειτουργεί γραφεία της και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. 
Για οποιαδήποτε διαφορά διοικητικής ή αστικής φύσης 
ανακύπτει από τη λειτουργία της αποκλειστικά αρμόδια 
είναι τα δικαστήρια της Αθήνας. Η Αρχή εκπροσωπείται 
δικαστικώς και εξωδίκως από τον Πρόεδρό της, η δε 
εν γένει νομική και δικαστική υποστήριξη των υποθέ-
σεών της και το γνωμοδοτικό έργο διεξάγεται από το 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9258 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Ν.Σ.Κ.), σύμφωνα με 
τις διατάξεις του Οργανισμού του (ν. 3086/2002, Α΄324) 
και ειδικότερα από το Γ ραφείο Νομικού Συμβούλου του Υπουργείου Οικονομικών. Νομική υποστήριξη παρέχει παράλληλα στην Αρχή και το Αυτοτελές Γ ραφείο Νομι-κής Υποστήριξης της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Οικονομικών.
4. Η Αρχή συγκροτείται από τον Πρόεδρο και δεκαε-
πτά (17) μέλη, καθώς και από ισάριθμους αναπληρωτές 
τους, οι οποίοι πρέπει να διαθέτουν τις ίδιες ιδιότητες και 
προσόντα με τα μέλη που αναπληρώνουν. Ο Πρόεδρος 
και τα μέλη της Αρχής απολαμβάνουν κατά την άσκη-
ση των καθηκόντων τους προσωπικής και λειτουργικής 
ανεξαρτησίας και δεσμεύονται μόνο από το νόμο και τη 
συνείδησή τους. Η θητεία τους ορίζεται υποχρεωτικά 
τριετής και μπορεί να ανανεώνεται, σε καμιά όμως περί-
πτωση δεν μπορεί να υπερβεί συνολικά τα έξι (6) έτη. Σε 
περίπτωση πρόωρης λήξης της θητείας του Προέδρου 
ή μέλους, διορίζεται νέος Πρόεδρος ή μέλος για το υπό-
λοιπο της θητείας του αποχωρήσαντος μέλους. Μέχρι 
το διορισμό του νέου Προέδρου ή τακτικού μέλους, τη θέση του καταλαμβάνει ο αναπληρωτής του.
5. Πρόεδρος της Αρχής ορίζεται ανώτατος εισαγγε-
λικός λειτουργός εν ενεργεία, με γνώση της αγγλικής 
γλώσσας, ο οποίος επιλέγεται μαζί με τον αναπληρωτή 
του με απόφαση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. 
Ο Πρόεδρος της Αρχής είναι πλήρους απασχόλησης. Ο 
διορισμός του Προέδρου και του αναπληρωτή του γί-
νεται με την απόφαση της παραγράφου 6 μέσα σε προ-
θεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση 
στον Υπουργό Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων της απόφασης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου.
6. Τα μέλη της Αρχής και οι αναπληρωτές τους διορί-
ζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Οικονομι-
κών, ύστερα από πρόταση των Υπουργών Εσωτερικών, 
Εξωτερικών, Υπουργών Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Αν-
θρωπίνων Δικαιωμάτων, Οικονομικών και του Διοικητή 
της Α.Α.Δ.Ε., του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος 
και του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφα-
λαιαγοράς, της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων και της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παι-
γνίων, όπως ορίζεται ειδικότερα στο επόμενο άρθρο. Τα 
πρόσωπα που προτείνονται πρέπει να διακρίνονται για την επιστημονική τους κατάρτιση, το ήθος τους, καθώς 
και την επαγγελματική τους ικανότητα και εμπειρία στον 
τραπεζικό, οικονομικό, νομικό ή επιχειρησιακό τομέα, 
ανάλογα με τις απαιτήσεις των επιμέρους Μονάδων της 
Αρχής. Ο διορισμός των τακτικών και των αναπληρωμα-
τικών μελών γίνεται αφού προηγηθεί γνώμη της Μόνιμης 
Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για την 
καταλληλότητα των προτεινόμενων προσώπων.
Άρθρο 48
Μονάδες και αρμοδιότητες της Αρχής(άρθρα 32 παράγραφοι 7 και 8, 46 παρ. 3
και άρθρο 52 της Οδηγίας 2015/849)
1. Η Αρχή απαρτίζεται από τρεις (3) αυτοτελείς Μο-
νάδες, με διακριτές αρμοδιότητε ς, προσωπικό και υπο-δομές, με κοινό Πρόεδρο. Οι Μονάδες συνεδριάζουν 
νόμιμα εφόσον μετέχουν στη συνεδρίαση ο Πρόεδρος 
ή ο αναπληρωτής του και τα μισά τουλάχιστον από τα 
μέλη τους ή τους αναπληρωτές τους και αποφασίζουν με 
την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών. Σε περί-
πτωση ισοψηφίας υπερισχύει η ψήφος του Προέδρου. Οι 
Μονάδες και οι αρμοδιότητές τους περιγράφονται στις 
παραγράφους 2 έως 4.
2. Α΄ Μονάδα Διερεύνησης Χρηματοοικονομικών Πλη-
ροφοριών
α) Η Α΄ Μονάδα συγκροτείται από τον Πρόεδρο και 
έντεκα (11) μέλη της Αρχής με τους αναπληρωτές τους, με γνώση της αγγλικής γλώσσας, και ειδικότερα:
αα) ένα στέλεχος από τη Διεύθυνση Ερευνών Οικο-
νομικού Εγκλήματος, ένα από την Ειδική Γ ραμματεία Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (Σ.Δ.Ο.Ε.) 
και ένα από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Οικονομικών που προτείνονται από τον 
αρμόδιο Υπουργό,
ββ) ένα στέλεχος από την Α.Α.Δ.Ε. που προτείνεται από 
τον Διοικητή της,
γγ) ένα στέλεχος από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Δια-
φάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που προτείνεται από τον αρμόδιο Υπουργό,
δδ) ένα στέλεχος από την Τράπεζα της Ελλάδος που 
προτείνεται από τον Διοικητή της,
εε) ένα στέλεχος από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς 
που προτείνεται από το Διοικητικό της Συμβούλιο,
στστ) ένα στέλεχος από το Αρχηγείο της Ελληνικής 
Αστυνομίας που προτείνεται από τον Αναπληρωτή 
Υπουργό Εσωτερικών αρμόδιο για θέματα Προστασίας του Πολίτη,
ζζ) ένα στέλεχος από το Αρχηγείο του Λιμενικού Σώμα-
τος - Ελληνικής Ακτοφυλακής που προτείνεται από τον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής,
ηη) ένα στέλεχος από την Επιτροπή Εποπτείας και 
Ελέγχου Παιγνίων που προτείνεται από τον Πρόεδρό της,
θθ) ένα στέλεχος από την Επιτροπή Λογιστικής Τυπο-
ποίησης και Ελέγχων που προτείνεται από τον Πρόεδρό 
της.
β) Η Μονάδα πλαισιώνεται και υποστηρίζεται αυτοτε-
λώς από διοικητικό και βοηθητικό προσωπικό, καθώς 
και από προσωπικό με ειδικές γνώσεις και εμπειρία 
στην αντιμετώπιση υποθέσεων νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστη ριότητες, χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας ή αντίστοιχης σοβαρής οικονομικής 
εγκληματικότητας, κατά προτίμηση δε και με γνώση της 
αγγλικής γλώσσας. Για τους ανωτέρω σκοπούς, συνιστώ-
νται στην Αρχή πενήντα (50) θέσεις, από τις οποίες οι 
είκοσι πέντε (25) τουλάχιστον είναι θέσεις προσωπικού 
με ειδικές γνώσεις και εμπειρία. Δύο (2) κατ’ ανώτατο 
όριο θέσεις επιστημονικού προσωπικού μπορούν να 
πληρούνται με πρόσωπα εκτός του δημόσιου τομέα, 
με εξαιρετικά επιστημονικά ή επαγγελματικά προσό-
ντα και τουλάχιστον πενταετή εμπειρία στο αντικείμενο 
της Μονάδας. Το εν λόγω προσωπικό προσλαμβάνεται κατ’ επιλογή του Προέδρου, κατά παρέκκλιση από κάθε 
αντίθετη διάταξη, με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δι-
καίου που λύεται αυτοδικαίως με την αποχώρηση του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9259 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
Προέδρου. Η παροχή υπηρεσίας στις θέσεις αυτές δεν 
γεννά οποιοδήποτε δικαίωμα αποζημίωσης ή άλλη αξίω-
ση. Η ιδιότητα του επιστημονικού συνεργάτη της Αρχής 
δεν είναι ασυμβίβαστη με την επαγγελματική του δρα-
στηριότητα. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών 
ρυθμίζονται, κατά παρέκκλιση από κάθε άλλη διάταξη, 
τα θέματα που αφορούν τις αποδοχές του εν λόγω προ-
σωπικού, σύμφωνα με την περίπτωση ιστ΄ της παρ. 1 του 
άρθρου 7 του ν. 4354/2015.
γ) Το προσωπικό της Μονάδας είναι αρμόδιο για:
αα) τη λήψη, τη διερεύνηση, την ανάλυση, την αξιολό-
γηση, τη συσχέτιση των αναφορών ύποπτων ή ασύνη-
θων συναλλαγών και την απάντηση αιτήσεων ελέγχου 
που υποβάλλονται στην Αρχή  από τα υπόχρεα πρόσωπα,
ββ) τη συνεργασία με τις Μονάδες Χρηματοοικονομι-
κών Πληροφοριών άλλων κρατών,
γγ) την παροχή κατευθύνσεων και οδηγιών στα υπό-
χρεα πρόσωπα και τους ανωτέρω φορείς αναφορικά με 
τη διαχείριση μιας υπόθεσης που εμπίπτει στην αρμοδι-
ότητά της και ενημέρωση αυτών σχετικά με την εξέλιξη 
των αναφορών τους, όπου αυτό είναι εφικτό,
δδ) τη διενέργεια επιχειρησιακών αναλύσεων, όταν 
υφίστανται ενδείξεις ή υπόνοιες διάπραξης σοβαρής ή 
οργανωμένης νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατί-
ας, με στόχο τη διασύνδεση υποθέσεων, τον εντοπισμό εγκληματικών δικτύων ή ομάδων ή μεμονωμένων υπό-πτων και την εξακρίβωση του τρόπου δράσης αυτών,
εε) την εκπόνηση στρατηγικών αναλύσεων αναφορικά 
με τις τάσεις και τις συνήθεις πρακτικές της νομιμοποίη-
σης εσόδων από εγκληματικές  δραστηριότητες και της 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
δ) Σε επείγουσες περιπτώσεις, όταν υπάρχει υπόνοια 
ότι περιουσία ή συναλλαγή σχετίζεται με νομιμοποίηση 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες ή με χρημα-
τοδότηση της τρομοκρατίας, ο Πρόεδρος διατάσσει την 
προσωρινή δέσμευση της περιουσίας ή την αναστολή 
εκτέλεσης της συγκεκριμένης συναλλαγής, για να διε-
ρευνηθεί η βασιμότητα της υπόνοιας το συντομότερο 
δυνατόν και πάντως μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) 
εργάσιμων ημερών. Εφόσον η έρευνα ολοκληρωθεί πριν 
από την εκπνοή της προθεσμίας χωρίς επιβεβαίωση της 
υπόνοιας, ο Πρόεδρος αίρει την προσωρινή δέσμευση 
ή την αναστολή. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας 
η προσωρινή δέσμευση ή αναστολή αίρεται αυτοδικαί-
ως. Η προσωρινή δέσμευση ή αναστολή διατάσσεται 
με τους ίδιους όρους και όταν ζητείται από αντίστοιχη 
αρχή άλλου κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Όταν από την έρευνα της Αρχής προκύπτουν βάσιμες 
υπόνοιες για τέλεση των ανωτέρω αδικημάτων, ο Πρό-εδρος διατάσσει τη δέσμευση των περιουσιακών στοι-
χείων των ελεγχόμενων προσώπων, σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στην παράγραφο 5 του άρθρου 42 . Μετά το πέρας της εκάστοτε έρευνας, η Μονάδα αποφασίζει αν 
πρέπει να τεθεί η υπόθεση στο αρχείο ή να παραπεμφθεί 
με αιτιολογημένο πόρισμά της στον αρμόδιο εισαγγε-
λέα, εφόσον τα συλλεγέντα στοιχεία κρίνονται επαρκή 
για τέτοια παραπομπή. Υπόθεση που έχει αρχειοθετηθεί 
μπορεί οποτεδήποτε να ανασυρθεί για να συνεχιστεί η έρευνα ή να συσχετιστεί με οποιαδήποτε άλλη έρευνα 
της Αρχής.
ε) Η Μονάδα συμμετέχει σε ομάδες εργασίας διεθνών 
οργανισμών και φορέων που ασχολούνται με την αντι-
μετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρα-
τίας, ιδίως στην FATF, στην ομάδα Έγκμοντ των Μονάδων 
Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών (Egmont Group of 
FIUs) και στην Ομάδα Χρηματοοικονομικών Πληροφο-
ριών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FIU Platform).
στ) Στο τέλος κάθε έτους η Μονάδα συντάσσει έκθεση 
των πεπραγμένων της, η οποία υποβάλλεται μέχρι τις 
15 Φεβρουαρίου του επόμενου έτους στην Επιτροπή 
Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, στους Υπουργούς 
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
και Οικονομικών, καθώς και στον Αναπληρωτή Υπουργό 
Εσωτερικών αρμόδιο για θέματα Προστασίας του Πο-
λίτη.
3. Β΄ Μονάδα Χρηματοοικονομικών Κυρώσεων
α) Η Β΄ Μονάδα συγκροτείται από τον Πρόεδρο και 
δύο (2) μέλη της Αρχής με γνώση της αγγλικής γλώσσας, 
και ειδικότερα:
αα) ένα στέλεχος από το Αρχηγείο της Ελληνικής 
Αστυνομίας ή την Υ.Π.Ο.Α.Δ.Η.Ε., που προτείνεται από 
τον Αναπληρωτή Υπουργό Εσωτερικών αρμόδιο για θέ-
ματα Προστασίας του Πολίτη,
ββ) ένα στέλεχος από το Υπουργείο Εξωτερικών που 
προτείνεται από τον αρμόδιο Υπουργό.
β) Η Μονάδα πλαισιώνεται και υποστηρίζεται αυτοτε-
λώς από διοικητικό και βοηθητικό προσωπικό, καθώς 
και από προσωπικό με ειδικές γνώσεις και εμπειρία στην 
αντιμετώπιση υποθέσεων τρομοκρατίας κατά προτίμη-
ση δε και με γνώση της αγγλικής γλώσσας. Για τους ανω-
τέρω σκοπούς, συνιστώνται στην Αρχή πέντε (5) θέσεις 
από τις οποίες οι δύο (2) είναι θέσεις προσωπικού με 
ειδικές γνώσεις και εμπειρία. Οι θέσεις αυτές πληρούνται 
με αποσπάσεις από τα Υπουργεία από όπου προέρχονται 
τα μέλη της Μονάδας.
γ) Το προσωπικό της Μονάδας συγκεντρώνει και αξιο-
λογεί τις πληροφορίες που διαβιβάζονται στην Αρχή από 
τις αστυνομικές και εισαγγελικές αρχές ή περιέρχονται σε 
αυτήν με οποιονδήποτε άλλον τρόπο και αφορούν την 
τέλεση πράξης από αυτές που περιγράφονται στο άρθρο 
187Α ΠΚ. Ομοίως, διερευνά και αξιολογεί κάθε τέτοια 
πληροφορία που διαβιβάζεται στην Αρχή από φορείς 
της αλλοδαπής, με τους οποίους και συνεργάζεται για 
την παροχή κάθε δυνατής συνδρομής.
δ) Ο Πρόεδρος και τα μέλη της Μονάδας είναι αρμό-
διοι για τις ενέργειες που προβλέπονται στο άρθρο 43 
σχετικά με την εφαρμογή του μέτρου της δέσμευσης 
περιουσιακών στοιχείων που επιβάλλεται με Αποφάσεις 
του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και των οργάνων 
του και με Αποφάσεις και Κανονισμούς της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης.
Η Μονάδα είναι επίσης αρμόδια για τον προσδιορισμό 
των προσώπων που σχετίζονται με την τρομοκρατία και 
τη δέσμευση των περιουσιακών τους στοιχείων, σύμφω-
να με ορίζονται στο άρθρο 47.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9260 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
ε) Στο τέλος κάθε έτους η Μονάδα συντάσσει έκθεση 
των πεπραγμένων της, η οποία υποβάλλεται μέχρι τις 
15 Φεβρουαρίου του επόμενου έτους στους Υπουρ-
γούς Εξωτερικών και Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Αν-
θρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς και στον Αναπληρωτή 
Υπουργό Εσωτερικών αρμόδιο για θέματα Προστασίας 
του Πολίτη.
4. Γ΄ Μονάδα Ελέγχου Δηλώσεων Περιουσιακής Κα-
τάστασης
α) Η Γ΄ Μονάδα συγκροτείται από τον Πρόεδρο και 
τέσσερα (4) μέλη της Αρχής κατά προτίμηση δε και με γνώση της αγγλικής γλώσσας και ειδικότερα:
αα) ένα στέλεχος από τη Γενική Γ ραμματεία Πληρο-
φοριακών Συστημάτων και Διοικητικής Υποστήριξης 
του Υπουργείου Οικονομικών που προτείνεται από τον 
αρμόδιο Υπουργό,
ββ) ένα στέλεχος από την Τράπεζα της Ελλάδος που 
προτείνεται από το Διοικητικό της Συμβούλιο,
γγ) ένα στέλεχος από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς 
που προτείνεται από το Διοικητικό της Συμβούλιο,
δδ) ένα στέλεχος από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Δι-
αφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων με πτυχίο νομι-
κής σχολής νομικού τμήματος που προτείνεται από τον αρμόδιο Υπουργό.
β) Η Μονάδα πλαισιώνεται και υποστηρίζεται αυτοτε-
λώς από διοικητικό και βοηθητικό προσωπικό, καθώς 
και από προσωπικό με ειδικές γνώσεις και εμπειρία στον 
έλεγχο περιουσιακών στοιχείων και τη διερεύνηση οικο-
νομικών συναλλαγών. Για τους ανωτέρω σκοπούς, συνι-
στώνται στην Αρχή τριάντα (30) θέσεις, από τις οποίες 
οι δέκα (10) τουλάχιστον είναι θέσεις προσωπικού με 
ειδικές γνώσεις και εμπειρία κατά προτίμηση δε και με γνώση της αγγλικής γλώσσας. Οι θέσεις αυτές πληρού-νται με αποσπάσεις από τα Υπουργεία και τους φορείς 
από όπου προέρχονται τα μέλη της Μονάδας, καθώς και 
από την Α.Α.Δ.Ε..
γ) Η Μονάδα δέχεται τις δηλώσεις περιουσιακής κα-
τάστασης των προσώπων που αναφέρονται στην περί-
πτωση αα΄ της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 3213/2003 
και προβαίνει κατά την κρίση της σε δειγματοληπτικό ή 
στοχευμένο έλεγχο των δηλώσεων αυτών εφαρμόζοντας 
κριτήρια και τεχνικές ανάλυσης κινδύνου. Στο πλαίσιο 
αυτό διερευνά και αξιολογεί τις πληροφορίες που δι-
αβιβάζονται ή περιέρχονται στην Αρχή σχετικά με τη 
μη υποβολή ή με ανακρίβειες των δηλώσεων αυτών. Ο 
έλεγχος, εκτός από τη διαπίστωση της υποβολής και του 
αληθούς περιεχομένου της δήλωσης, περιλαμβάνει τη 
διακρίβωση κατά πόσον η απόκτηση νέων περιουσιακών 
στοιχείων ή η επαύξηση υφιστάμενων δικαιολογείται 
από το ύψος των πάσης φύσεως εσόδων των υπόχρεων 
σε δήλωση προσώπων, σε συνδυασμό με τις δαπάνες 
διαβίωσής τους. Η παράγραφος 3 του άρθρου 3 του 
ν. 3213/2003 εφαρμόζεται αναλόγως.
Η Μονάδα προβαίνει κατά προτεραιότητα, σύμφωνα 
με τα ανωτέρω, σε έλεγχο των δηλώσεων:
αα) των Γενικών και Ειδικών Γ ραμματέων της Βουλής 
και της Γενικής Κυβέρνησης,
ββ) των Γενικών Γ ραμματέων των Αποκεντρωμένων 
Διοικήσεων και των Συντονιστών Αποκεντρωμένων Δι-οικήσεων,γγ) των Προέδρων, των Αντιπροέδρων, των Διοικητών 
και των διευθυνόντων συμβούλων των νομικών προ-
σώπων δημοσίου δικαίου, δημόσιων επιχειρήσεων και 
δημόσιων οργανισμών,
δδ) των Δικαστικών και Εισαγγελικών λειτουργών των 
Ανώτατων Δικαστηρίων της χώρας,
εε) του Προέδρου και των Αντιπροέδρων του Νομικού 
Συμβουλίου του Κράτους,
στστ) των ιδιοκτητών, των βασικών μετόχων, των προ-
έδρων, των διευθυνόντων συμβούλων, των διαχειριστών, 
καθώς και των γενικών διευθυντών και των διευθυντών 
ειδήσεων και ενημέρωσης κάθε μορφής επιχειρήσεων 
ή εταιρειών που κατέχουν άδεια λειτουργίας ή εν γένει 
έχουν την εκμετάλλευση: i) τηλεοπτικών σταθμών, ελεύ-
θερης λήψης ή παροχής κάθε μορφής συνδρομητικών 
τηλεοπτικών υπηρεσιών, ii) επιχειρήσεων ή εταιρειών 
που εκμεταλλεύονται ή εκδίδουν ημερήσια ή περιοδικά 
έντυπα πανελλήνιας κυκλοφορίας,
ζζ) των Αρχηγών και των Υπαρχηγών της Ελληνικής 
Αστυνομίας, του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής Ακτο-φυλακής και του Πυροσβεστικού Σώματος.
Σε εξαιρετικά σύνθετες περιπτώσεις ελέγχου δηλώ-
σεων περιουσιακής κατάστασης, η Μονάδα μπορεί να αναθέτει τη διενέργεια λογιστικής ή οικονομικής 
πραγματογνωμοσύνης ή άλλων ελεγκτικών πράξεων 
σε ορκωτούς ελεγκτές εγγεγραμμένους στο μητρώο 
που τηρείται στην Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης 
και Ελέγχων, καθώς και σε ειδικούς επιστήμονες, κατά 
παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης, οι οποίοι 
εξετάζουν λεπτομερώς τα στοιχεία των δηλώσεων και 
των αντίστοιχων δικαιολογητικών και συντάσσουν ανα-
λυτική έκθεση που υποβάλλεται στη Μονάδα για την 
υποβοήθηση του έργου της. Με απόφαση του Υπουργού 
Οικονομικών ρυθμίζονται η διαδικασία, ο προϋπολογι-σμός και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της 
παρούσας. Η Μονάδα παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες 
στα υπόχρεα προς δήλωση περιουσιακής κατάστασης 
πρόσωπα και στους αρμόδιους φορείς για τη σύνταξη 
καταλόγων υπόχρεων προσώπων, καθώς και για οποια-
δήποτε λεπτομέρεια εμπίπτει  στην αρμοδιότητά της. 
Μπορεί δε να καλεί τους ελεγχόμενους για να δώσουν 
διευκρινίσεις ή να προσκομίσουν συμπληρωματικά 
παραστατικά στοιχεία ή να προβούν σε οποιαδήποτε 
περαιτέρω ενέργεια που σχετίζεται με τον έλεγχο, μέσα 
στην προθεσμία που αναφέρεται στην παράγραφο 4 του 
άρθρου 3 του ν. 3213/2003.
δ) Μετά το πέρας ενός ελέγχου, η Μονάδα αποφα-
σίζει αν πρέπει να τεθεί η υπόθεση στο αρχείο ή να 
παραπεμφθεί με αιτιολογημένο πόρισμά της στον αρ-
μόδιο, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 10 
του ν. 3213/2003, Εισαγγελέα, εφόσον τα συλλεγέντα 
στοιχεία κρίνονται επαρκή για μια τέτοια παραπομπή. 
Αν συντρέχει περίπτωση καταλογισμού, σύμφωνα με το 
άρθρο 12 του ν. 3213/2003, το πόρισμα αποστέλλεται 
και στον Γενικό Επίτροπο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό 
Συνέδριο. Αν διαπιστωθεί ανάγκη διερεύνησης θεμάτων 
που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα φορολογικής ή άλλης 
αρχής, το πόρισμα αποστέλλεται και στην αρχή αυτή. 
Υπόθεση που έχει αρχειοθετηθεί μπορεί οποτεδήποτε να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9261 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
ανασυρθεί για να συνεχισθεί ο έλεγχος ή να συσχετισθεί 
με οποιαδήποτε άλλη έρευνα της Αρχής.
ε) Η Μονάδα συμμετέχει σε ευρωπαϊκούς και διεθνείς 
οργανισμούς, καθώς και σε φορείς ανταλλαγής πληρο-
φοριών μεταξύ αντίστοιχων με αυτήν αρχών, παρακο-
λουθεί τις εργασίες τους και συμμετέχει σε ομάδες εργα-
σίας των εν λόγω φορέων για θέματα αρμοδιότητάς της.
στ) Στο τέλος κάθε έτους η Μονάδα συντάσσει έκθεση 
των πεπραγμένων της, η οποία υποβάλλεται μέχρι τις 
15 Φεβρουαρίου του επόμενου έτους στην Επιτροπή 
Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής, καθώς και στους 
Υπουργούς Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων και Οικονομικών.
Άρθρο 49
Εξουσίες των Μονάδων της Αρχής(άρθρο 56 της Οδηγίας 2015/849)
1. Οι Μονάδες της Αρχής έχουν πρόσβαση σε κάθε 
μορφής αρχείο δημόσιας αρχής ή οργανισμού που τηρεί 
και επεξεργάζεται δεδομένα, καθώς και στο σύστημα 
«Τειρεσίας». Όπου λειτουργούν ηλεκτρονικά συστήμα-
τα δημόσιας αρχής ή οργανισμού, η πρόσβαση γίνεται μέσω της απευθείας σύνδεσης με αυτά.
2. Οι Μονάδες μπορεί να ζητούν στο πλαίσιο των 
ελέγχων και των ερευνών τους τη συνεργασία και την 
παροχή στοιχείων κάθε είδους από φυσικά πρόσωπα, 
δικαστικές, προανακριτικές ή ανακριτικές αρχές, δημό-
σιες υπηρεσίες, νομικά πρόσωπα δημόσιου ή ιδιωτικού 
δικαίου και οργανισμούς οποιασδήποτε μορφής. Ενη-
μερώνουν εγγράφως ή με ασφαλές ηλεκτρονικό μέσο 
τους διαβιβάζοντες τις πληροφορίες ότι τις έλαβαν και 
τους παρέχουν άλλα σχετικά στοιχεία, στο μέτρο που 
δεν παραβιάζεται το απόρρητο των ερευνών τους και 
δεν δυσχεραίνεται η άσκηση των αρμοδιοτήτων τους. 
Τα αιτήματα της Αρχής εκτελούνται κατά προτεραιότητα.
Οι Μονάδες μπορεί, επιπλέον, σε σοβαρές, κατά την 
κρίση τους, υποθέσεις, να διενεργούν ειδικούς επιτόπι-
ους ελέγχους σε οποιοδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα, 
καθώς και σε οποιοδήποτε ελεγχόμενο ή διερευνώμενο 
από αυτές φυσικό ή νομικό πρόσωπο για να διερευνηθεί 
η τέλεση των εγκλημάτων του παρόντος, συνεργαζόμε-
νες, αν κριθεί αναγκαίο, με τις εκάστοτε αρμόδιες αρχές.
3. Οι Μονάδες ζητούν από τα υπόχρεα πρόσωπα όλες 
τις πληροφορίες που απαιτούνται για την εκπλήρωση 
των καθηκόντων τους, στις οποίες περιλαμβάνονται και 
ομαδοποιημένες πληροφορίες που αφορούν ορισμένες 
κατηγορίες συναλλαγών ή δραστηριοτήτων προσώπων 
της ημεδαπής ή της αλλοδαπής. Επιπλέον, μπορούν να 
διενεργούν επιτόπιους ελέγχους και στις εγκαταστάσεις 
των υπόχρεων προσώπων, με την προϋπόθεση τήρησης 
των άρθρων 9 παράγραφος 1, 9Α και 19 παράγραφος 1 
του Συντάγματος, και ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές 
για περιπτώσεις ελλιπούς συνεργασίας ή μη συμμόρφω-
σης των εν λόγω προσώπων προς τις υποχρεώσεις τους, 
σύμφωνα με τον παρόντα νόμο.
4. Έναντι των Μονάδων δεν ισχύει, κατά τη διάρκεια 
των ελέγχων και ερευνών τους, οποιοδήποτε τραπεζικό, 
χρηματιστηριακό, φορολογικό ή επαγγελματικό απόρ-
ρητο, με την επιφύλαξη των άρθρων 212, 261 και 262 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.5. Οι Μονάδες μπορεί να συνεργάζονται και να ανταλ-
λάσσουν πληροφορίες με τους φορείς που αναφέρονται 
στο άρθρο 34 και τηρούν στατιστικά στοιχεία, σύμφωνα 
με το άρθρο 32.
6. Για την ανταλλαγή πληροφοριών με άλλους φορείς 
της ημεδαπής ή αλλοδαπής οι Μονάδες χρησιμοποι-
ούν διαύλους επικοινωνίας που διασφαλίζουν πλήρως 
την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, 
καθώς και, όπου είναι εφικτό, τεχνολογίες αιχμής που 
επιτρέπουν την ανώνυμη σύγκριση δεδομένων. Ειδικά 
η Α΄ Μονάδα χρησιμοποιεί για την επικοινωνία της με 
φορείς της αλλοδαπής ασφαλείς διαύλους, όπως ιδίως το δίκτυο FlU.Net ή το διάδοχό του και το δίκτυο ασφα-
λούς ανταλλαγής πληροφοριών της ομάδας Egmont των 
Μονάδων Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών (Egmont 
Secure Web). Για την εκπλήρωση του σκοπού τους, οι 
Μονάδες μπορεί να συνάπτουν Μνημόνια Συνεργασίας με αρχές και φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ημεδαπής ή αλλοδαπής.
7. Κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, ο Πρόε-
δρος, τα μέλη και το προσωπικό της Αρχής έχουν υπο-
χρέωση να τηρούν τις αρχές της αντικειμενικότητας 
και της αμεροληψίας και να απέχουν από την εξέταση 
υποθέσεων για τις οποίες υπάρ χει πιθανότητα σύγκρου-
σης συμφερόντων ή στις οποίες εμπλέκονται πρόσωπα 
συγγενικά ή οικεία. Επίσης, έχουν καθήκον να τηρούν 
εχεμύθεια για πληροφορίες των οποίων λαμβάνουν γνώ-
ση κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Η υποχρέ-
ωση αυτή διατηρείται και μετά την εκούσια ή ακούσια 
αποχώρησή τους από την Αρχή. Όσοι παραβαίνουν το 
ανωτέρω καθήκον εχεμύθειας τιμωρούνται με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών (3) μηνών.
Άρθρο 50
Αρμοδιότητες της Αρχής για την επιβολή κυρώσεων κατά υπόπτων τρομοκρατίας
1. Η Αρχή δια της αρμόδιας Μονάδας της παραγρά-
φου 3 του άρθρου 48 προσδιορίζει τα πρόσωπα που 
σχετίζονται με την τρομοκρατία, βασιζόμενη σε ακρι-
βείς πληροφορίες ή στοιχε ία που υποβάλλονται από 
τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών ή 
τις εισαγγελικές, δικαστικές ή άλλες διωκτικές αρχές. Οι πληροφορίες και τα στοιχεία αυτά αφορούν συγκεκρι-
μένα πρόσωπα που διαμένουν ή εδρεύουν ή κατέχουν 
περιουσία, σύμφωνα με την έννοια της παραγράφου 6 του άρθρου 187Α ΠΚ στην ημεδαπή και τα οποία έχουν 
διαπράξει ή διαπράττουν ή αποπειρώνται να διαπρά-
ξουν ή συμμετέχουν ή με οποιονδήποτε τρόπο διευκο-
λύνουν την τέλεση τρομοκρατικών πράξεων, όπως αυτές 
ορίζονται στο άρθρο 187Α ΠΚ. Ειδικότερα, στην Αρχή 
υποβάλλονται τα εξής:
α) Τα αποδεικτικά στοιχεία ή οι πληροφορίες οποιου-
δήποτε είδους που έχουν προκύψει από τη διενέργεια 
ελέγχων σε βάρος νομικών προσώπων ή οντοτήτων 
που ανήκουν ή ελέγχονται από τρομοκράτες ή τρομο-
κρατικές οργανώσεις ή σε βάρος προσώπων που είτε 
βοηθούν ή παρέχουν οικονομική, υλική, τεχνολογική 
ή οποιαδήποτε άλλη υποστή ριξη με σκοπό την υποβο-
ήθηση τρομοκρατικών ενεργειών, είτε συνδέονται με 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9262 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
οποιονδήποτε τρόπο με τρομοκράτες ή τρομοκρατικές 
οργανώσεις,
β) οι ασκηθείσες ποινικές διώξεις για τρομοκρατικές 
πράξεις ή χρηματοδότηση τρομοκρατών ή τρομοκρα-τικών οργανώσεων,
γ) οι καταδικαστικές αποφάσεις για την τέλεση τρο-
μοκρατικών πράξεων,
δ) οι καταδικαστικές αποφάσεις για τη χρηματοδό-
τηση μεμονωμένων τρομοκρατών ή τρομοκρατικών 
οργανώσεων.
Η Αρχή συντάσσει και τηρε ί κατάλογο που περιλαμβά-
νει τα ονόματα των προσδιοριζόμενων ως σχετιζόμενων 
με την τρομοκρατία προσώπων, καταχωρίζοντας σε αυ-
τόν επαρκή συμπληρωματικά στοιχεία που επιτρέπουν 
την αποτελεσματική διαπίστωση της ταυτότητάς τους, διευκολύνοντας έτσι την αποφυγή λήψης μέτρων κατά 
εκείνων που φέρουν το αυτό ή παρόμοιο όνομα, επω-
νυμία ή διακριτικό τίτλο.
2. Η Αρχή ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση όλα τα 
υπόχρεα πρόσωπα του άρθρου 5 και ζητεί επισταμένη έρευνα για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων πά-
σης φύσεως των αναφερόμενων προσώπων. Τα υπόχρεα 
πρόσωπα οφείλουν να παράσχουν αμελλητί τα αιτούμε-
να στοιχεία. Σε διαφορετική περίπτωση, υπόκεινται στις 
κυρώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 46.
3. Με την επιφύλαξη τυχόν ενεργειών των αρμόδιων ει-
σαγγελικών αρχών, η Αρχή με απόφασή της διατάσσει τη 
δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων των προσώπων 
που περιλαμβάνονται στον κατάλογο, καθώς και των πε-
ριουσιακών στοιχείων που ελέγχουν μέσω παρένθετων 
προσώπων ή κατέχουν μαζί με άλλους, την απαγόρευση 
κίνησης λογαριασμών και ανοίγματος τραπεζικών θυ-
ρίδων, την απαγόρευση παροχής χρηματοοικονομικών 
υπηρεσιών στα ανωτέρω πρόσωπα, σύμφωνα με την 
έννοια του στοιχείου 3 του άρθρου 1 του Κανονισμού 
(ΕΚ) 2580/2001 του Συμβουλίου (EE L 344/28.12.2001), 
καθώς και τη λήψη κάθε άλλου αναγκαίου μέτρου αν 
συντρέχουν προς τούτο σοβαροί δικαιολογητικοί λόγοι. 
Η δέσμευση εκτείνεται και στις προσόδους των ανωτέρω 
περιουσιακών στοιχείων. Ως δέσμευση, σύμφωνα με την 
έννοια του παρόντος νοείται η απαγόρευση οποιασδή-
ποτε κίνησης, μεταβίβασης, μεταβολής, χρήσης ή δι-
απραγμάτευσης περιουσιακών στοιχείων η οποία θα 
καθιστούσε δυνατή τη χρησιμοποίησή τους, περιλαμ-
βανομένης και της διαχείρισης χαρτοφυλακίων.
4. Η Αρχή διαβιβάζει σε αρμόδιες αλλοδαπές αρχές 
πληροφορίες και στοιχεία, σύμφωνα με την έννοια της 
παραγράφου 1 σε βάρος των προσδιοριζόμενων ως 
σχετιζόμενων με την τρομοκρατία προσώπων που δι-
αμένουν ή εδρεύουν ή κατέχουν περιουσία, σύμφωνα 
με την έννοια της παραγράφου 6 του άρθρου 187Α ΠΚ στην εδαφική τους επικράτεια και υποβάλλει αιτήματα, για να περιληφθούν τα ονόματα αυτών των προσώπων 
στους αντίστοιχους καταλόγους που τηρούνται στις χώ-
ρες αυτές και να δεσμευθούν τα υπάρχοντα περιουσιακά 
τους στοιχεία. Ομοίως, η Αρχή εξετάζει αιτήματα που 
υποβάλλονται από αρμόδιες αλλοδαπές αρχές, ελέγχο-ντας αν συντρέχουν σοβαροί δικαιολογητικοί λόγοι για να διατάξει με απόφασή της τη δέσμευση των περιου-σιακών στοιχείων των προσώπων που αναφέρονται σε 
αυτά. Αν κρίνεται αναγκαίο μπορεί να ζητηθούν από τις αρμόδιες αλλοδαπές αρχές επιπρόσθετα στοιχεία.
5. Οι πληροφορίες που παρέχονται στην Αρχή ή ανταλ-
λάσσονται με αυτήν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά και 
μόνο για τους σκοπούς επιβολής των οικονομικών κυρώ-
σεων. Η Αρχή εκδίδει οδηγίες για τον εντοπισμό και τη 
δέσμευση των περιουσιακών στοιχείων των προσώπων 
που περιλαμβάνονται στον κατάλογο.
6. Η Αρχή προβαίνει στην εξέταση των στοιχείων και 
πληροφοριών που της υποβάλλονται, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην παράγραφο 1 ή των αιτημάτων της παραγράφου 4 και αποφασίζει χωρίς καθυστέρηση για 
την ένταξη των προσώπων στον κατάλογο ή τη δέσμευ-
ση της περιουσίας τους.
7. Η επίδοση της απόφασης της Αρχής στα θιγόμενα 
πρόσωπα γίνεται, σύμφωνα με τη διάταξη του πρώτου 
εδαφίου της παραγράφου 1 του άρθρου 155 του ΚΠΔ 
αμέσως μετά την ένταξη των ονομάτων τους στον κατά-
λογο ή τη δέσμευση των περιουσιακών τους στοιχείων.
8. Η Αρχή μπορεί να ανακαλέσει την απόφασή της 
για την ένταξη του ονόματος στο σχετικό κατάλογο ή 
τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων οποιουδήποτε 
προσώπου, είτε αυτεπαγγέλτως είτε ύστερα από σχετική 
αίτηση του προσδιοριζόμενου στην απόφαση πραγμα-
τικού δικαιούχου ή οποιουδήποτε τρίτου έχει έννομο 
συμφέρον, επί της οποίας αποφαίνεται μέσα σε δέκα 
(10) ημέρες, αν πειστεί ότι δεν συντρέχουν οι λόγοι που επέβαλαν τη λήψη της σχετικής απόφασης.
9. Τα πρόσωπα των οποίων η ανωτέρω αίτηση δεν έγι-
νε δεκτή μπορούν μέσα σε διάστημα τριάντα (30) ημε-ρών από την επίδοση της απορριπτικής απόφασης της Αρχής να προσφύγουν ενώπιον του ποινικού τμήματος 
του Αρείου Πάγου, που συνεδριάζει με τριμελή σύνθεση 
ως συμβούλιο.
10. Το συμβούλιο του Αρείου Πάγου αποφαίνεται για 
την προσφυγή που ασκείται, σύμφωνα με την παράγρα-
φο 9 μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την κατάθεσή 
της, ύστερα από έγγραφη πρόταση του οικείου εισαγγε-
λέα που υποβάλλεται στ ο συμβούλιο μέσα σε δέκα (10) 
ημέρες από την κατάθεση της προσφυγής. Ο αιτών έχει 
δικαίωμα αυτοπρόσωπης εμφάνισης ενώπιον του συμ-
βουλίου μαζί με τους συνηγόρους του για να ακουστεί και να δώσει κάθε διευκρίνιση, καλείται δε για το σκοπό 
αυτό πριν από τουλάχιστον είκοσι τέσσερις (24) ώρες.
11. Η Αρχή μπορεί, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερό-
μενου προσώπου, να αποφασίσει μέσα σε δέκα (10) ημέ-
ρες την αποδέσμευση συγκεκριμένων ποσών, αναγκαίων 
για την κάλυψη των γενικότερων δαπανών διαβίωσης, 
συντήρησης ή λειτουργίας του, των εξόδων για τη νομική 
του υποστήριξη και των βασικών εξόδων για τη διατή-
ρηση των δεσμευμένων περιουσιακών του στοιχείων. 
Κατά της απορριπτικής απόφασης επιτρέπεται η άσκηση 
προσφυγής ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων. Η 
προσφυγή εκδικάζεται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα. Η 
εκδιδόμενη επί της προσφυγής απόφαση υπόκειται στα 
ένδικα μέσα που προβλέπονται από τον Κώδικα Διοικητι-
κής Δικονομίας, η εκδίκαση των οποίων προσδιορίζεται 
επίσης κατ’ απόλυτη προτεραιότητα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9263 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
12. Τα ονόματα των προσώπων που περιλαμβάνονται 
στον κατάλογο είναι δυνατόν να επανεξετάζονται και 
αυτεπαγγέλτως, για να διασφαλίζεται ότι η διατήρησή 
τους στον κατάλογο είναι δικαιολογημένη.
13. Η Αρχή ενημερώνει τις αρμόδιες Επιτροπές των 
Ηνωμένων Εθνών και τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊ-
κής Ένωσης και συνεργάζεται, με τον όρο της τήρησης 
της αρχής της αμοιβαιότητας, με τις αλλοδαπές αρχές 
που αιτούνται τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων για 
τις έρευνες και διαδικασίες τις οποίες διεξάγουν.
14. Οι συνεδριάσεις της Αρχής είναι μυστικές και πραγ-
ματοποιούνται σε ειδικό χώρο ασφαλείας.
15. Κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας, οι δι-
καστικές αρχές συνεργάζονται στενά με την Αρχή για να 
διασφαλιστεί η προστασία του διαβαθμισμένου υλικού.
16. Σε περίπτωση παραβίασης του παρόντος, εφαρμό-
ζονται αντίστοιχα οι κυρώσεις του άρθρου 43.
Άρθρο 51
Προσωπικό και λειτουργία της Αρχής
1. Οι θέσεις του προσωπικού των Μονάδων της Αρχής 
πληρούνται με αποσπάσεις από τα Υπουργεία και τους φορείς από όπου προέρχονται τα μέλη της κάθε Μονά-
δας. Οι αποσπάσεις είναι τριετούς διάρκειας και γίνονται 
ύστερα από πρόταση του Πρόεδρου της Αρχής κατά 
παρέκκλιση των κειμένων διατάξεων:
α) Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του αρμόδιου κατά περίπτωση Υπουργού, αν ο αποσπώ-
μενος προέρχεται από Υπουργείο ή Γ ραμματεία Δικαστη-
ρίου ή Εισαγγελίας,
β) με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστερα 
από γνώμη του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, του 
Προέδρου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, του Προέ-
δρου της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων, 
του Προέδρου της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίησης 
και Ελέγχων, αν ο αποσπώμενος προέρχεται από τους 
φορείς αυτούς,
γ) με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε., αν ο απο-
σπώμενος προέρχεται από την Α.Α.Δ.Ε..
2. Ο Πρόεδρος της Αρχής προτείνει προς απόσπαση 
υπάλληλους που έχουν την απαιτούμενη επιστημονική κατάρτιση, την ακεραιότη τα, την υπηρεσιακή εμπειρία 
και την ικανότητα για την ανάληψη θέσης σε Μονά-
δα της Αρχής, καθώς και άριστο υπηρεσιακό μητρώο, 
κατά προτίμηση δε και γνώση της αγγλικής γλώσσας 
και δεν συντρέχει στο πρόσωπό τους κώλυμα συμφέρο-
ντος κατά την έννοια του άρθρου 36 του ν. 3528/2007 
(Υπαλληλικός Κώδικας, Α΄ 26). Για το σκοπό αυτόν μπορεί 
να απευθύνει προσκλήσεις εκδήλωσης ενδιαφέροντος, 
προσδιορίζοντας τα απαιτούμενα κάθε φορά προσό-
ντα. Οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να μεριμνούν για την 
επαρκή στελέχωση της Αρχής και την ικανοποίηση των προτάσεων του Προέδρου.
Η διαδικασία της απόσπασης ολοκληρώνεται υποχρε-
ωτικά μέσα σε προθεσμία δύο (2) μηνών από την πρότα-
ση του Προέδρου της Αρχής. Ο χρόνος απόσπασης λογί-
ζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας στη θέση που ο 
αποσπώμενος υπάλληλος κατέχει οργανικά. Ο Πρόεδρος 
με απόφασή του τοποθετεί ή μετακινεί τους υπαλλήλους στις επιμέρους Μονάδες της Αρχής. Η απόσπαση μπορεί 
να ανανεώνεται, κατόπιν σχετικής πρότασης του Προ-
έδρου που υποβάλλεται στο φορέα προέλευσης δύο 
(2) μήνες πριν τη λήξη της και παύεται οποτεδήποτε για 
λόγους αποκλειστικά αναγόμενους στην άσκηση των 
καθηκόντων του αποσπώμενου προσωπικού και την επί-
δραση στην εύρυθμη λειτουργία της Αρχής, ύστερα από 
πρόταση του Προέδρου της. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, 
ύστερα από αιτιολογημένη πρόταση της κάθε Μονάδας 
για λόγους που αφορούν αποκλειστικά την εύρυθμη λει-
τουργία της Αρχής, επιτρέπεται η παράταση της λήξης 
της απόσπασης για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί 
να υπερβεί τους έξι (6) μήνες.
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορίζο-
νται, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, η αποζημί-
ωση του Προέδρου και των μελών της Αρχής, καθώς και 
οι πρόσθετες αμοιβές του προσωπικού που υπηρετεί σε 
αυτήν με απόσπαση. Όσοι υπηρετούν με απόσπαση λαμ-
βάνουν το σύνολο των αποδοχών και επιδομάτων της 
οργανικής τους θέσης, καθώς και τις προαναφερόμενες 
πρόσθετες αμοιβές και τις πραγματοποιούμενες υπερω-
ρίες. Οι πρόσθετες αμοιβές δεν υπόκεινται σε κρατήσεις 
υπέρ τρίτων. Οι αποδοχές του αποσπασθέντος προσω-
πικού συνεχίζουν να καταβάλλονται από την υπηρεσία προέλευσής του, κατ’ εξαίρεση της παρ. 2 του άρθρου 
23 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176).
4. Ο Πρόεδρος της Αρχής αποφασίζει για την κατανο-
μή των υποθέσεων, καθώς και σε ποιες περιπτώσεις είναι 
αναγκαία η εμπλοκή δύο ή και όλων των Μονάδων στην 
έρευνα της ίδιας υπόθεσης. Για τη διοικητική και γραμ-
ματειακή υποστήριξη του έργου της Αρχής, συνιστάται 
αυτοτελές γραφείο διοικητικής υποστήριξης έως δέκα 
(10) θέσεων που υπάγεται απευθείας στον Πρόεδρο και 
στελεχώνεται, σύμφωνα με τη διαδικασία των παραγρά-
φων 1 έως και 3.
5. Ο Πρόεδρος και τα μέλη της κάθε Μονάδας μερι-
μνούν για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και τη συνεχή 
κατάρτιση του προσωπικού της, συντονίζουν, επιβλέ-
πουν και αξιολογούν το έργο του και λαμβάνουν μέτρα 
για την αποτελεσματικότερη λειτουργία της Μονάδας. 
Στο τέλος κάθε έτους ο Πρόεδρος συντάσσει έκθεση 
αναφορικά με την απόδοση και τη συμπεριφορά κάθε 
αποσπασμένου υπαλλήλου της Αρχής, την οποία απο-
στέλλει στο φορέα από τον οποίο προέρχεται ο υπάλλη-
λος . Η αξιολόγηση του προσωπικού και των προϊσταμέ-
νων διενεργείται κατ’ ανάλογη εφαρμογή των σχετικών διατάξεων του υπαλληλικού κώδικα.
6. Ο Πρόεδρος, τα μέλη και οι υπάλληλοι της Αρχής 
που παραβαίνουν εκ δόλου ή βαρείας αμέλειας τα κα-
θήκοντα και τις υποχρεώσεις του παρόντος υπέχουν 
πειθαρχική ευθύνη ανεξαρτήτως τυχόν ποινικής. Η πει-
θαρχική δίωξη κατά του Προέδρου ασκείται και η υπό-
θεση εκδικάζεται από τα όργανα που προβλέπονται 
στο Σύνταγμα και τον Κώδικα Δικαστικών Λειτουργών. 
Η πειθαρχική δίωξη κατά των μελών ασκείται ύστερα 
από αναφορά του Πρόεδρου της Αρχής ενώπιον των 
πειθαρχικών συμβουλίων των φορέων προέλευσης των 
μελών από τον εποπτεύοντα Υπουργό ή κατά περίπτωση 
Διοικητή ή Πρόεδρο του φορέα. Τα αρμόδια πειθαρχικά 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9264 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
όργανα αποφασίζουν σε πρώτο και τελευταίο βαθμό 
για την απαλλαγή ή την παύση του εγκαλουμένου. Η 
πειθαρχική δίωξη κατά των υπαλλήλων ασκείται και η 
υπόθεση εκδικάζεται από τα αρμόδια πειθαρχικά όργανα 
των φορέων από τους οποίους προέρχονται, ύστερα από 
σχετική αναφορά του Προέδρου της Αρχής.
7. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση 
του Υπουργού Οικονομικών, ύστερα από εισήγηση του 
Προέδρου και των μελών της Αρχής, ρυθμίζονται ειδι-
κότερα θέματα που αφορούν τη λειτουργία της Αρχής 
και των επί μέρους Μονάδων της, το οργανόγραμμα, τον 
κανονισμό λειτουργίας, τη διαδικασία αξιολόγησης του προσωπικού και επιλογής προϊσταμένων, την πειθαρχι-κή ευθύνη και δίωξη, τις ειδικότερες αρμοδιότητες του 
Προέδρου, των μελών και του προσωπικού τους, τον 
τρόπο διαχείρισης των υποθέσεων και τη συνεργασία 
της Αρχής και των επιμέρους Μονάδων με τις εθνικές 
και τις αλλοδαπές αρχές και κάθε θέμα αναγκαίο για την εύρυθμη λειτουργία της Αρχής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β ΄
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ, ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 52
Άσκηση αρμοδιοτήτων από την Α.Α.Δ.Ε.ως αρχή του άρθρου 6
Οι εποπτικές αρμοδιότητες της Α.Α.Δ.Ε. που αφορούν 
τον έλεγχο των υπόχρεων προσώπων και την επιβολή 
των σχετικών κυρώσεων, σύμφωνα με όσα ορίζονται στις 
περιπτώσεις ε΄, ζ΄, και θ΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 
6 ασκούνται από τις υπηρεσίες της Α.Α.Δ.Ε. που είναι 
αρμόδιες για το φορολογικό έλεγχο των κατά περίπτωση 
υπόχρεων προσώπων. Ειδικά για την επιβολή των κυρώ-
σεων της περίπτωσης θ΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 
6 από τις ανωτέρω ελεγκτικές υπηρεσίες, εκτός από την 
επιβολή προστίμων και διορθωτικών μέτρων, απαιτείται 
και η σύμφωνη γνώμη του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε.. Για την 
άσκηση των ανωτέρω αρμοδιοτήτων εφαρμόζεται ανα-
λόγως ο ν. 4174/2013 (Α΄ 170).
Άρθρο 53
Μεταβατικές διατάξεις
1. Μέσα σε δύο (2) μήνες από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος, διορίζονται τα επιπλέον μέλη των Μονάδων 
της Αρχής στις θέσεις που έχουν συσταθεί με την πα-
ράγραφο 2 του άρθρου 48, τροποποιείται αναλόγως 
η 61260/29.8.2017 κοινή απόφαση των Υπουργών Δι-
καιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
και Οικονομικών (ΥΟΔΔ 426), η οποία κατά τα λοιπά 
εξακολουθεί να ισχύει, και εφαρμόζεται το τελευταίο 
εδάφιο της παραγράφου 6 του άρθρου 47 για τα ήδη 
διορισθέντα αναπληρωματικά μέλη της Αρχής.
2. Οι κανονιστικές πράξεις που εκδόθηκαν κατ’ εξου-
σιοδότηση των νόμων 2331/1995 (Α΄173) και 3691/2008 
(Α΄166) παραμένουν σε ισχύ μέχρι την τροποποίηση ή 
κατάργησή τους, εφόσον δεν αντίκεινται στις διατάξεις 
του παρόντος.3. Όπου στην κείμενη νομοθεσία γίνεται αναφορά 
στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων 
από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της Χρηματοδό-
τησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου των Δηλώσεων Πε-
ριουσιακής Κατάστασης του άρθρου 7 του ν. 3691/2008, 
νοείται η Αρχή.
4. Όπου στην κείμενη νομοθεσία γίνεται αναφορά στα 
άρθρα 1 έως 54 του ν. 3691/2008, νοούνται οι, κατά πε-
ριεχόμενο, αντίστοιχες διατάξεις του παρόντος.
Άρθρο 54
Τροποποιούμενες - καταργούμενες διατάξεις(άρθρο 66 της Οδηγίας 2015/849)
1. Κατά το χρόνο ισχύος της παρ. 7 του άρθρου 184 του 
ν. 4548/2018 (Α΄ 104), οι ανώνυμες μετοχές εταιρειών μη 
εισηγμένων σε οργανωμένη αγορά ή Πολυμερή Μηχανι-
σμό Διαπραγμάτευσης, καθώς και τα δικαιώματα αγοράς 
αυτών μεταβιβάζονται με συμβολαιογραφικό έγγραφο 
ή ιδιωτικό έγγραφο βεβαίας χρονολογίας ταυτόχρονα 
με την παράδοση τίτλων, όπου απαιτείται.
2. Με την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργούνται:α) τα άρθρα 1 έως και 54 του ν. 3691/2008,
β) το άρθρο 62Α του ν. 4170/2013 (Α΄163),
γ) η 1077797/20542/ΔΕ−Ε/8.6.2010 (Β΄ 918) κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας,
δ) κάθε άλλη διάταξη νόμου, διατάγματος ή κανονι-
στικής απόφασης που αντίκειται στις διατάξεις του πα-ρόντος.
Άρθρο 55
Μετά το άρθρο 3 του ν. 4182/2013 (Α΄ 185) προστίθε-
ται άρθρο 3Α, ως εξής:
«Άρθρο 3Α
Ρύθμιση θεμάτων δωρεών προς φορείς δημόσιου τομέα
1. Συμβάσεις προμήθειας αγαθών, παροχής υπηρεσιών 
ή εκτέλεσης έργων, οι οποίες συνάπτονται από φορείς του δημόσιου τομέα, όπως αυτός προσδιορίζεται στην 
περίπτωση α΄ της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 
(Α΄ 143), για την υλοποίηση αντίστοιχων δωρεών αγαθών 
ή υπηρεσιών ή έργων από ιδιώτες προς τους δημόσιους 
αυτούς φορείς, δεν θεωρούνται δημόσιες συμβάσεις και 
εξαιρούνται της κείμενης νομοθεσίας για την ανάθεση 
και εκτέλεση δημοσίων συμβάσεων, εφόσον στη σύμβα-
ση δωρεάς που καταρτίζεται μεταξύ του ιδιώτη (εφεξής «Ο δωρητής») και του φορέα του δημοσίου τομέα (εφε-ξής «Ο δωρεοδόχος»), καθορίζονται τα εξής:
α. Το αντικείμενο της δωρεάς, αγαθό, υπηρεσία ή έργο. 
Σε περίπτωση που η δωρεά περιλαμβάνει αναλώσιμα 
υλικά ή κόστος συντήρησης θα αναφέρεται ρητά το χρο-
νικό διάστημα για το οποίο ο δωρητής αναλαμβάνει την 
κάλυψη αυτών των εξόδων.
β. Η δαπάνη, η οποία καλύπτεται εξ ολοκλήρου από 
τον δωρητή.
γ. Η διαδικασία της εκ μέρους του δωρεοδόχου υπό-
δειξης στον δωρητή του οικονομικού φορέα, ο οποίος 
κρίνεται ο πλέον κατάλληλος για την εκπλήρωση του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9265 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
αντικειμένου της δωρεάς, καθώς και ο χρόνος ολοκλή-
ρωσης της σχετικής διαδικασίας. Προς το σκοπό αυτόν, 
ο δωρεοδόχος συγκροτεί επιτροπή, στην οποία συμμετέ-
χουν οι αρμόδιοι εκπρόσωποί του, καθώς και εκπρόσω-
πος ή εμπειρογνώμονας εκ μέρους του δωρητή, εφόσον 
ο δωρητής το κρίνει απαραίτητο. Έργο της επιτροπής 
είναι, ενδεικτικά:
αα) η σύνταξη τεχνικών προδιαγραφών,
ββ) η τυχόν προσθήκη κριτηρίων τεχνικής καταλληλό-
λητας ή επαγγελματικής ικανότητας ή οικονομικής και 
χρηματοοικονομικής επάρκειας,
γγ) η έρευνα αγοράς και η υποβολή στον δωρητή του-
λάχιστον τριών (3) προσφορών,
δδ) η υποβολή συγκριτικών στοιχείων τιμών από την 
Ελλάδα ή το εξωτερικό, εφόσον ζητηθεί από τον δωρητή,
εε) η εφαρμογή κανόνων ακεραιότητας,
στστ) η εξέταση των προσφορών με σκοπό την ανά-
δειξη της πλέον συμφέρουσας και καταλληλότερης για 
τους σκοπούς της δωρεάς προσφοράς,
ζζ) ειδικά για τις περιπτώσεις δωρεών ιατρικού εξο-
πλισμού, η πρόβλεψη για υποχρέωση του οικονομικού 
φορέα σε υποβολή προσφοράς, η οποία να καλύπτει τη 
συντήρηση καθ’ όλη τη διάρκεια του λειτουργικού κύ-
κλου ζωής του εξοπλισμού, όπως αυτός θα ορισθεί από τον δωρεοδόχο και σύμφωνα με τις προδιαγραφές λει-
τουργίας και τα πρωτόκολλα ελέγχου του κατασκευαστή,
ηη) η επανάληψη της διαδικασίας, σε περίπτωση άγο-
νου αποτελέσματος, εφόσον ζητηθεί από τον δωρητή.
δ. Η υποχρέωση του δωρητή να εγκρίνει ή να απορρί-
ψει τον επιλεγέντα από την επιτροπή οικονομικό φορέα.
ε. Η υποχρέωση του δωρεοδόχου να συνάψει τη σύμ-
βαση με τον οικονομικό φορέα, για λογαριασμό του δω-
ρητή, προς εκπλήρωση του σκοπού της δωρεάς.
στ. Η υποχρέωση του δωρεοδόχου να παραλάβει το 
αντικείμενο της δωρεάς και η διαδικασία παραλαβής και 
τυχόν θέσης του σε λειτουργία.
ζ. Η υποχρέωση του δωρεοδόχου να παραλάβει τα 
σχετικά τιμολόγια και λοιπά παραστατικά, τα οποία ο 
οικονομικός φορέας εκδίδει στο όνομα του δωρεοδόχου 
και η πρόβλεψη ότι επί των τιμολογίων αυτών αναγρά-
φεται ότι θα εξοφληθούν από τον δωρητή, με μνεία της 
παρούσας διάταξης.
η. Η υποχρέωση του δωρεοδόχου να ειδοποιεί τον δω-
ρητή αμελλητί για την τμηματική ή οριστική παραλαβή 
του έργου, της προμήθειας ή της υπηρεσίας, σύμφω-
να με όσα προβλέπονται στη σχετική σύμβαση με τον 
οικονομικό φορέα και να υποβάλει το ανάλογο αίτημα 
πληρωμής προς τον δωρητή.
θ. Η υποχρέωση του δωρητή, εφόσον πληρούνται τα 
όσα προβλέπονται στη σύμβαση με τον οικονομικό φο-
ρέα, καθώς και στη σύμβαση δωρεάς, να εξοφλήσει το 
οικονομικό αντάλλαγμα απευθείας προς τον οικονομικό 
φορέα εντός της προθεσμίας που ορίζεται στη σχετική 
σύμβαση. Ο οικονομικός φορέας υποχρεούται να εκδώ-
σει εξοφλητική απόδειξη στο όνομα του δωρεοδόχου, η 
οποία θα αναφέρει ότι η εξόφληση έγινε από τον δωρητή 
κάνοντας μνεία στην παρούσα διάταξη.
2. Για τις συμβάσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμο-
γής του παρόντος άρθρου, δεν έχουν εφαρμογή οι διατά-ξεις της κείμενης νομοθεσίας για τις διαδικασίες και τον 
έλεγχο των δημοσίων δαπανών και λογαριασμών. Έναντι 
του οικονομικού φορέα δεν θεμελιώνεται οποιαδήποτε 
ευθύνη του δωρεοδόχου - δημόσιου φορέα.
3. Κάθε σύμβαση δωρεάς μεταξύ δωρητή και δωρεο-
δόχου, οι σχετικές συμβάσεις προμήθειας αγαθών ή πα-
ροχής υπηρεσιών ή εκτέλεσης έργου που προβλέπονται 
στην παράγραφο 1, καθώς και η εξόφληση τιμολογίων και αποδείξεων που εκδίδονται αναφορικά με τις συμ-
βάσεις αυτές, απαλλάσσονται από τέλη χαρτοσήμου και 
φόρο δωρεών.».
Άρθρο 56
Η εποπτεία λειτουργίας του Οικοδομικού Συνεταιρι-
σμού Μονίμων Αξιωματικών Ελληνικού Στρατού (ΟΣΜΑ-
ΕΣ) παραμένει στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και εξακο-
λουθεί να διέπεται από τις διατάξεις του α.ν. 564/1968 (Α΄ 
220) μέχρι τις 15.9.2019. Εντός του τελευταίου τριμήνου 
της προθεσμίας του προηγούμενου εδαφίου, το διοικη-
τικό συμβούλιο του ΟΣΜΑΕΣ οφείλει να εναρμονίσει το 
καταστατικό λειτουργίας του με τις διατάξεις του άρθρου 
39 του ν. 4030/2011 (Α΄ 249), άλλως εφαρμόζεται η πα-
ράγραφος 14 του άρθρου αυτού. Με την καταχώριση 
του καταστατικού στο οικείο μητρώο του αρμόδιου 
κατά τόπο Ειρηνοδικείου, σύμφωνα με το άρθρο 1 του
ν. 1667/1986 (Α΄ 196), η εποπτεία του ΟΣΜΑΕΣ περι-
έρχεται αυτοδικαίως στο Υπουργείο Οικονομικών και 
συγκαλείται Γενική Συνέλευση για την ανάδειξη νέου 
Διοικητικού και Εποπτικού Συμβουλίου.
Άρθρο 57
Υπολογισμός καταβαλλόμενων μερισμάτωναπό το Μετοχικό Ταμείο Ναυτικού
1. Μετά το άρθρο 66 του π.δ. 21/31.10.1932 (Α΄ 387) 
προστίθεται νέο άρθρο 66Α, ως εξής:
«Άρθρο 66Α
1. Ειδικά για τους μετόχους του Μετοχικού Ταμείου 
Ναυτικού που εξέρχονται από την υπηρεσία μετά την 
έναρξη ισχύος των διατάξεων του Κεφαλαίου Β΄ του 
Μέρους ΣΤ΄ του ν. 4472/2017 (Α΄ 74), το δικαιούμενο 
μέρισμα προσδιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 66 ανά 
κατηγορία μισθολογικής κατάταξης και βαθμό ή θέση, 
βάσει των οποίων ήταν καταταγμένοι στο οικείο μισθο-
λογικό κλιμάκιο κατά την έξοδό τους από την υπηρεσία.
2. Το δικαιούμενο μέρισμα, όπως προσδιορίζεται σύμ-
φωνα με την παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου σε 
συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 70, προσαυξά-
νεται πολλαπλασιαζόμενο με το Συντελεστή Μεταβολής 
Μισθολογικού Κλιμακίου (ΣΜΜΚ), ο οποίος συνίσταται 
στο πηλίκο που προκύπτει από τη διαίρεση του βασι-
κού μισθού του μισθολογικού κλιμακίου στο οποίο ο 
μέτοχος ήταν καταταγμένος κατά την έξοδό του από 
την υπηρεσία διά του βασικού μισθού του εισαγωγικού 
μισθολογικού κλιμακίου της ίδιας μισθολογικής κατηγο-
ρίας, στο ύψος που οι βασικοί αυτοί μισθοί ανέρχονταν κατά την ως άνω ημερομηνία εξόδου του.
3. Σε περίπτωση που οι δικαιούχοι μερίσματος της 
παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου δεν έχουν συ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9266 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
μπληρώσει δώδεκα (12) τουλάχιστον μήνες καταβολής 
της πάγιας μηνιαίας κράτησης υπέρ του Ταμείου και της 
μηνιαίας εισφοράς του Ειδικού Κλάδου Οικονομικής Ενί-
σχυσης Μερισματούχων Ναυτικού (ΕΚΟΕΜΝ) επί του 
βασικού μισθού του μισθολογικού κλιμακίου με το οποίο 
μισθοδοτούνταν κατά την έξοδό τους από την υπηρε-
σία, υποχρεούνται να καταβάλουν τις υπολειπόμενες 
κρατήσεις και εισφορές στους οικείους φορείς. Οι ως 
άνω κρατήσεις και εισφορές παρακρατούνται αυτεπάγ-γελτα από το μέρισμα και την οικονομική ενίσχυση που 
καταβάλλονται από το Ταμείο και τον Ειδικό Κλάδο αντί-
στοιχα, κατόπιν απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου 
του Ταμείου.
4. Το καταβαλλόμενο μέρισμα υπολογίζεται με βάση 
τα στοιχεία που προκύπτουν από την πράξη κανονισμού 
της σύνταξης και, ελλείψει των απαιτούμενων στοιχείων 
συμπληρωματικά, από άλλα διοικητικά έγγραφα, ιδίως 
το Αντίγραφο Φύλλου Μητρώου και το Φύλλο Διακοπής 
Μισθοδοσίας κάθε μετόχου.
5. Το ποσό που προκύπτει από τον υπολογισμό του 
κατώτατου ορίου μερίσματος της παραγράφου 6 του 
άρθρου 70, το οποίο ισχύει για τους μετόχους που εξήλ-
θαν από την υπηρεσία μέχρι 31.12.2016, εφαρμόζεται ως 
κατώτερο όριο μερίσματος και για τους μετόχους της πα-
ραγράφου 1, ανεξαρτήτως βαθμού και ετών υπηρεσίας.».
Η παρούσα παράγραφος ισχύει αναδρομικά από 
1.1.2017.
2. Στην παρ. 4 του άρθρου 70 του π.δ. 21/31.10.1932 
προστίθεται δεύτερο εδάφιο, ως εξής:
«Ειδικά για τους μετόχους που εξέρχονται από την 
υπηρεσία μετά την έναρξη ισχύος των διατάξεων του 
Κεφαλαίου Β΄ του Μέρους ΣΤ΄ του ν. 4472/2017 (Α΄ 74) και έχουν συμπληρώσει περισσότερα από είκοσι πέντε 
(25) χρόνια υπηρεσίας, το πλήρες μέρισμα προσαυξάνε-
ται κατά ένα πεντηκοστό (1/50) για κάθε επιπλέον έτος, χωρίς η προσαύξηση αυτή να μπορεί να υπερβεί τα δε-καεπτά πεντηκοστά (17/50) του πλήρους μερίσματος.».
Η παρούσα παράγραφος ισχύει αναδρομικά από 
1.1.2017.
3. Μετά το τρίτο εδάφιο του άρθρου 52 του α.ν. 1005/ 
1937 (Α΄ 520), προστίθενται νέα εδάφια, ως εξής:
«Ειδικά για τον προσδιορισμό του δικαιούμενου, με 
βάση το άρθρο 126 του π.δ. 21/31.10.1932 (Α΄ 387), μερί-
σματος των μονίμων πολιτικών υπαλλήλων του Ταμείου 
των οποίων η υπαλληλική σχέση λύθηκε ή λύεται μετά 
την 1.1.2017, ισχύει η εξής αντιστοιχία:
α. Υπάλληλοι Κατηγορίας Πανεπιστημιακής Εκπαίδευ-
σης:
αα) Με τριάντα ένα (31) και άνω έτη υπηρεσίας, λαμ-
βάνουν μέρισμα Αρχιπλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας μισθο-
λογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
ββ) Με είκοσι ένα (21) έως τριάντα ένα (31) έτη υπη-
ρεσίας, λαμβάνουν μέρισμα Πλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας 
μισθολογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
γγ) Με δεκαέξι (16) έως είκοσι ένα (21) έτη υπηρεσίας, 
λαμβάνουν μέρισμα Αντιπλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας μι-
σθολογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
δδ) Με έντεκα (11) έως δεκαέξι (16) έτη υπηρεσίας, 
λαμβάνουν μέρισμα Πλωτάρχη Α΄ Κατηγορίας μισθολο-
γικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.εε) Με έξι (6) έως έντεκα (11) έτη υπηρεσίας, λαμβά-
νουν μέρισμα Υποπλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας μισθολογι-
κής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
στστ) Με έτη υπηρεσίας έως έξι (6), λαμβάνουν μέ-
ρισμα Ανθυποπλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας μισθολογικής 
κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
β. Υπάλληλοι Κατηγορίας Τεχνολογικής Εκπαίδευσης:
αα) Με τριάντα ένα (31) και άνω έτη υπηρεσίας, λαμ-
βάνουν μέρισμα Πλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας μισθολογικής 
κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
ββ) Με είκοσι ένα (21) έως τριάντα ένα (31) έτη υπηρε-
σίας, λαμβάνουν μέρισμα Αντιπλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας 
μισθολογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
γγ) Με δεκαέξι (16) έως είκοσι ένα (21) έτη υπηρεσίας, 
λαμβάνουν μέρισμα Πλωτάρχη Α΄ Κατηγορίας μισθολο-
γικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
δδ) Με έντεκα (11) έως δεκαέξι (16) έτη υπηρεσίας, 
λαμβάνουν μέρισμα Υποπλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας μι-
σθολογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
εε) Με έξι (6) έως έντεκα (11) έτη υπηρεσίας, λαμβά-
νουν μέρισμα Ανθυποπλοιάρχου Α΄ Κατηγορίας μισθο-λογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
στστ) Με έτη υπηρεσίας έως έξι (6), λαμβάνουν μέρι-
σμα Σημαιοφόρου Α΄ Κατηγορίας μισθολογικής κατάτα-
ξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
γ. Υπάλληλοι Κατηγορίας Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευ-
σης:
αα) Με τριάντα ένα (31) και άνω έτη υπηρεσίας, λαμ-
βάνουν μέρισμα Αντιπλοιάρχου Β΄ Κατηγορίας μισθολο-
γικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
ββ) Με είκοσι ένα (21) έως τριάντα ένα (31) έτη υπη-
ρεσίας, λαμβάνουν μέρισμα Πλωτάρχη Β΄ Κατηγορίας 
μισθολογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
γγ) Με δεκαέξι (16) έως είκοσι ένα (21) έτη υπηρεσίας, 
λαμβάνουν μέρισμα Υποπλοιάρχου Β΄ Κατηγορίας μι-
σθολογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
δδ) Με έντεκα (11) έως δεκαέξι (16) έτη υπηρεσίας, 
λαμβάνουν μέρισμα Ανθυποπλοιάρχου Β΄ Κατηγορίας 
μισθολογικής κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
εε) Με έξι (6) έως έντεκα (11) έτη υπηρεσίας, λαμβά-
νουν μέρισμα Σημαιοφόρου Β΄ Κατηγορίας μισθολογικής 
κατάταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
στστ) Με έτη υπηρεσίας έως έξι (6), λαμβάνουν μέρι-
σμα Ανθυπασπιστή Β΄ Κατηγορίας μισθολογικής κατά-
ταξης με τα ίδια έτη υπηρεσίας.
Το μέρισμα το οποίο υπολογίζεται σύμφωνα με την 
ανωτέρω αντιστοιχία προσαυξάνεται πολλαπλασιαζόμε-
νο με το συντελεστή μεταβολής μισθολογικού κλιμακίου 
με τον οποίο θα προσαυξανόταν το αντίστοιχο μέρισμα του στρατιωτικού.».
Άρθρο 58
Υπολογισμός καταβαλλόμενων μερισμάτων 
από το Μετοχικό Ταμείο Αεροπορίας
Μετά το τέλος της παρ. 6 του άρθρου 9 του α.ν. 1988/ 
1939 (Α΄ 414), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, προστί-θεται νέα παράγραφος 6Α, από 1.1.2017, ως εξής:
«6Α. α. Με την επιφύλαξη των περιπτώσεων β΄ και στ΄ 
της παραγράφου 6 του παρόντος άρθρου, στους μετό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9267 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
χους του Ταμείου που εξέρχονται από την υπηρεσία μετά 
την έναρξη ισχύος των διατάξεων του Κεφαλαίου Β΄ του 
Μέρους ΣΤ΄ του ν. 4472/2017 (Α΄ 74) διανέμονται τα κά-
τωθι μερίδια από τα ετήσια καθαρά έσοδα του Ταμείου 
ανά Κατηγορία μισθολογικής κατάταξης και μισθολογικό 
Κλιμάκιο, στο οποίο οι μέτοχοι ήταν καταταγμένοι κατά την έξοδό τους από την υπηρεσία, βάσει του βαθμού ή της θέσης τους, ως εξής:
αα. Α΄ Κατηγορία μισθολογικής κατάταξης:
(1) Αρχηγός Γ .Ε.ΕΘ.Α. (Κλιμάκιο 1): μερίδια 36.(2) Αρχηγός Γ .Ε.Α. (Κλιμάκιο 2): μερίδια 35.(3) Αρχηγός Α.Τ.Α. (Κλιμάκιο 3): μερίδια 34.
(4) Αντιπτέραρχος: μερίδια 33,5 για τα Κλιμάκια 4 και 5.
(5) Υποπτέραρχος: μερίδια 32,3 για τα Κλιμάκια 5 και 
6 και μερίδια 32 για τα Κλιμάκια 7 έως 9.
(6) Ταξίαρχος: μερίδια 32 για τα Κλιμάκια 6 και 7, με-
ρίδια 31 για τα Κλιμάκια 8 και 9, μερίδια 30,5 για τα Κλι-μάκια 10 και 11 και μερίδια 30 για τα Κλιμάκια 12 και 13.
(7) Σμήναρχος: μερίδια 30 για τα Κλιμάκια 7 έως 11, και 
μερίδια 28 για τα Κλιμάκια 12 έως 19.
(8) Αντισμήναρχος: μερίδια 27 για τα Κλιμάκια 9 έως 
12, μερίδια 26 για τα Κλιμάκια 13 έως 17 και μερίδια 24 για τα Κλιμάκια 18 έως 26.
(9) Επισμηναγός: μερίδια 26 για τα Κλιμάκια 11 έως 17, 
μερίδια 23 για τα Κλιμάκια 18 έως 24 και μερίδια 20 για τα Κλιμάκια 25 έως 28.
(10) Σμηναγός: μερίδια 22 για τα Κλιμάκια 12 έως 21, 
μερίδια 20 για τα Κλιμάκια 22 έως 25 και μερίδια 17 για 
τα Κλιμάκια 26 έως 31.
(11) Υποσμηναγός: μερίδια 20 για τα Κλιμάκια 15 έως 
22, μερίδια 19 για τα Κλιμάκια 23 έως 27 και μερίδια 15 για τα Κλιμάκια 28 έως 33.
(12) Ανθυποσμηναγός: μερίδια 18 για τα Κλιμάκια 21 
και 22, μερίδια 15 για τα Κλιμάκια 23 έως 29 και μερίδια 14 για τα Κλιμάκια 30 έως 35.
ββ. Β΄ Κατηγορία μισθολογικής κατάταξης:(1) Σμήναρχος: μερίδια 27 για τα Κλιμάκια 1 και 2.
(2) Αντισμήναρχος: μερίδια 26,7 για το Κλιμάκιο 2, μερί-
δια 26,5 για το Κλιμάκιο 3 και μερίδια 26 για τα Κλιμάκια 4 έως 7.
(3) Επισμηναγός: μερίδια 26,7 για το Κλιμάκιο 3, μερί-
δια 26,5 για το Κλιμάκιο 4, μερίδια 26 για τα Κλιμάκια 5 και 6 και μερίδια 24 για τα Κλιμάκια 7 έως 9.
(4) Σμηναγός: μερίδια 26,5 για το Κλιμάκιο 4, μερίδια 
26 για τα Κλιμάκια 5 και 6, μερίδια 25 για τα Κλιμάκια 7 
και 8, μερίδια 23 για το Κλιμάκιο 9 και μερίδια 22 για τα 
Κλιμάκια 10 έως 13.
(5) Υποσμηναγός: μερίδια 26 για τα Κλιμάκια 5 και 6, 
μερίδια 25 για τα Κλιμάκια 7 έως 9, μερίδια 23 για τα 
Κλιμάκια 10 και 11, μερίδια 21 για τα Κλιμάκια 12 έως 14 
και μερίδια 17 για τα Κλιμάκια 15 έως 17.
(6) Ανθυποσμηναγός: μερίδια 26 για τα Κλιμάκια 6 έως 
8, μερίδια 25 για τα Κλιμάκια 9 και 10, μερίδια 23 για τα Κλιμάκια 11 και 12, μερίδια 21 για τα Κλιμάκια 13 και 14 
και μερίδια 16 για τα Κλιμάκια 15 έως 20.
(7) Ανθυπασπιστής: μερίδια 26 για τα Κλιμάκια 7 και 
8, μερίδια 23 για τα Κλιμάκια 9 έως 11, μερίδια 22 για τα Κλιμάκια 12 και 13, μερίδια 21 για τα Κλιμάκια 14 και 15, μερίδια 16 για τα Κλιμάκια 16 έως 20 και μερίδια 14 για 
τα Κλιμάκια 21 έως 24.(8) Αρχισμηνίας: μερίδια 23 για τα Κλιμάκια 10 και 11, 
μερίδια 21 για τα Κλιμάκια 12 και 13, μερίδια 18 για τα 
Κλιμάκια 14 έως 16, μερίδια 15 για τα Κλιμάκια 17 έως 
22, μερίδια 13 για τα Κλιμάκια 23 και 24 και μερίδια 11 για τα Κλιμάκια 25 έως 27.
(9) Επισμηνίας: μερίδια 14 για τα Κλιμάκια 20 έως 22, 
μερίδια 13 για τα Κλιμάκια 23 και 24 και μερίδια 11 για τα Κλιμάκια 25 έως 27.
(10) Σμηνίας: μερίδια 13 για τα Κλιμάκια 23 και 24, με-
ρίδια 11 για τα Κλιμάκια 25 και 26 και μερίδια 10 για τα 
Κλιμάκια 27 και 28.
γγ. Γ΄ Κατηγορία μισθολογικής κατάταξης:(1) Ανθυπασπιστής: μερίδια 25 για τα Κλιμάκια 1 έως 
3, μερίδια 23 για τα Κλιμάκια 4 και 5, μερίδια 20 για τα Κλιμάκια 6 και 7, μερίδια 17 για τα Κλιμάκια 8 έως 10 και μερίδια 15 για τα Κλιμάκια 11 έως 14.
(2) Αρχισμηνίας: μερίδια 24 για τα Κλιμάκια 3 και 4, 
μερίδια 22 για τα Κλιμάκια 5 και 6, μερίδια 19 για το Κλι-μάκιο 7, μερίδια 16 για τα Κλιμάκια 8 έως 10, μερίδια 14 για τα Κλιμάκια 11 έως 14 και μερίδια 13 για τα Κλιμάκια 15 και 16.
(3) Επισμηνίας: μερίδια 21 για τα Κλιμάκια 5 έως 7, με-
ρίδια 16 για το Κλιμάκιο 8, μερίδια 15 για τα Κλιμάκια 9 και 10, μερίδια 13 για τα Κλιμάκια 11 έως 15 και μερίδια 
12 για τα Κλιμάκια 16 και 17.
(4) Σμηνίας: μερίδια 15 για τα Κλιμάκια 9 και 10, μερί-
δια 12 για τα Κλιμάκια 11 έως 16 και μερίδια 11 για τα 
Κλιμάκια 17 και 18.
(5) Υποσμηνίας: μερίδια 10 για τα Κλιμάκια 18 και 19 
και μερίδια 7 για τα Κλιμάκια 20 και 21.
(6) Σμηνίτης: μερίδια 6 για τα Κλιμάκια 20 έως 22.
β. Τα μερίσματα της περίπτωσης α΄ συνιστούν το άρτιο 
μέρισμα που καταβάλλεται στους δικαιούχους, με μόνη 
επιπλέον προσαύξηση αυτήν της περίπτωσης στ΄ της πα-
ραγράφου 6, εφόσον υφίσταται πραγματική συντάξιμη υπηρεσία πέραν των είκοσι πέντε (25) ετών.
γ. Από 1.1.2017 το άρτιο μέρισμα που καταβάλλεται 
στους στρατιωτικούς που τελούν σε κατάσταση πολεμι-
κής αποστρατείας ή πολεμικής διαθεσιμότητας και μέχρι 
τις 31.12.2016 δεν καταλήφθηκαν από το όριο ηλικίας 
του βαθμού τους, υπολογίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις 
της παρούσας παραγράφου.
δ. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Άμυνας 
και Οικονομικών, που εκδίδεται μετά από εισήγηση του 
Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου, μπορεί να επα-
νακαθορίζεται ο αριθμός των μεριδίων που αποτελούν το άρτιο μέρισμα των δικαιούχων, σύμφωνα με την πε-
ρίπτωση α΄, με την επιφύλαξη της περίπτωσης β΄ της 
παραγράφου 6.».
Άρθρο 59
Χορήγηση προσωρινού μερίσματος - προσωρινής οικονομικής ενίσχυσης
1. Μέχρι την έκδοση οριστικής πράξης κανονισμού σύ-
νταξης στους μετόχους των Μετοχικών Ταμείων Στρατού, 
Ναυτικού και Αεροπορίας, οι οποίοι εξέρχονται από την 
ενεργό υπηρεσία και δικαιούνται σύνταξη από τον κύριο 
συνταξιοδοτικό τους φορέα και λαμβάνουν προκαταβο-
λή αυτής, μπορεί να χορηγείται προσωρινό μέρισμα και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9268 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
προσωρινή οικονομική ενίσχυση από το οικείο Ταμείο 
και τον οικείο Ειδικό Κλάδο Οικονομικής Ενίσχυσης, 
αντίστοιχα, κατόπιν αίτησής τους και απόφασης των 
αρμοδίων οργάνων διοίκησης των ως άνω φορέων. Το 
ύψος των παροχών αυτών υπολογίζεται σύμφωνα με τις 
εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις, με βάση τα στοιχεία που προκύπτουν από την πράξη προκαταβολής της σύντα-
ξης και, συμπληρωματικά, από άλλα διοικητικά έγγραφα 
και, ιδίως, το Αντίγραφο Φύλλου Μητρώου και το Φύλλο 
Διακοπής Μισθοδοσίας κάθε μετόχου.
2. Ομοίως, στα μέλη χηρευουσών οικογενειών των 
θανόντων μετόχων ή μερισματούχων των ως άνω Με-
τοχικών Ταμείων, εφόσον δικαιούνται σύνταξη από τον κύριο συνταξιοδοτικό τους φορέα και λαμβάνουν προ-καταβολή αυτής, μέχρι την έκδοση της οριστικής πρά-
ξης κανονισμού σύνταξης, μπορεί να χορηγείται προ-
σωρινό μέρισμα και προσωρινή οικονομική ενίσχυση 
ή να μεταβιβάζεται προσωρινά το δικαιούμενο μέρος 
του μερίσματος και της οικονομικής ενίσχυσης που κα-
ταβάλλονται στον μερισματούχο, κατά περίπτωση. Το 
ύψος των προσωρινών αυτών παροχών καθορίζεται με 
απόφαση των αρμόδιων οργάνων διοίκησης των οικείων 
φορέων βάσει του ποσοστού της κύριας σύνταξης που δικαιούνται οι χηρεύουσες οικογένειες σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις.
3. Μετά την έκδοση της οριστικής πράξης κανονισμού 
σύνταξης, το Μετοχικό Ταμείο και ο οικείος Ειδικός Κλά-
δος Οικονομικής Ενίσχυσης εκδίδουν τις οριστικές απο-
φάσεις απονομής μερίσματος και οικονομικής ενίσχυ-
σης, αντίστοιχα, με βάση τις οποίες αναπροσαρμόζονται 
αναδρομικά οι καταβαλλόμενες παροχές. Σε περίπτωση 
που τα ποσά που κατα βλήθηκαν προσωρινά υπολείπο-
νται του ύψους των οριστικά δικαιούμενων παροχών, οι 
διαφορές αυτές καταβάλλονται εφάπαξ στους δικαιού-
χους και σε περίπτωση που το υπερβαίνουν, οι διαφορές 
αυτές παρακρατούνται αυτεπάγγελτα από τις επόμενες 
πληρωμές των αντίστοιχων παροχών από τους οικείους 
φορείς.
Άρθρο 60
1. Οι διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία των Μετοχι-
κών Ταμείων Ναυτικού και Αεροπορίας και των οικείων 
Ειδικών Κλάδων Οικονομικής Ενίσχυσης εξακολουθούν 
να εφαρμόζονται για τον υπολογισμό των παροχών των 
δικαιούχων που εμπίπτουν στις διατάξεις του παρόντος, 
κατά το μέτρο που δεν αντίκεινται σε αυτές.
2. Το μέρισμα και η οικονομική ενίσχυση που κατα-
βάλλονται στους μετόχους των Μετοχικών Ταμείων Ναυ-
τικού και Αεροπορίας και των οικείων Ειδικών Κλάδων Οικονομικής Ενίσχυσης που εξήλθαν από την υπηρεσία 
πριν από την έναρξη ισχύος των διατάξεων του Κεφα-
λαίου Β΄ του Μέρους ΣΤ΄ του ν. 4472/2017 (Α΄ 74) υπολο-
γίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν κατά την ημερομηνία εξόδου τους από την υπηρεσία.
3. Οι κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται κατ’ εξου-
σιοδότηση των διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας και καθορίζουν τον τρόπο υπολογισμού των παροχών που 
καταβάλλουν τα Μετοχικά Ταμεία Στρατού, Ναυτικού και 
Αεροπορίας και οι οικείοι Ειδικοί Κλάδοι Οικονομικής Ενίσχυσης ή την καταβολή κρατήσεων και εισφορών των 
μερισματούχων υπέρ των φορέων αυτών μπορούν να 
έχουν αναδρομική ισχύ από 1.1.2017, εφόσον εκδίδονται 
μέχρι 31.12.2018.
Άρθρο 61
Τροποποίηση του άρθρου 26 του ν. 4258/2014 (Α΄ 94)
Στην παρ. 5 του άρθρου 26 του ν. 4258/2014, όπως 
ισχύει, προστίθενται τα παρακάτω εδάφια ως εξής:
«Επιπλέον ποσό, μέχρι 35 εκ. ευρώ, διατίθεται από 
πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων 
(Εθνικό Σκέλος) του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, για 
την ολοκλήρωση πρόσθετων εργασιών για την πλήρη 
επιχειρησιακή απόδοση των Υ/Β, την αντιμετώπιση 
βλαβών που προκύπτουν από τις εν εξελίξει δοκιμές, 
καθώς και για τη συντήρηση των συνοδών πλοίων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των δοκιμών των Υ/Β κατ’ εφαρμογή των σε ανωτέρω παράγραφο 4 αναγρα-
φομένων διαδικασιών. Οι πληρωμές μισθοδοσίας του 
προγράμματος (αποζημίωση εργαζομένων, ασφαλιστι-κές εισφορές και φορολογικές υποχρεώσεις) που τυχόν θα βαρύνουν το ΠΔΕ σε εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου πραγματοποιούνται με μεταφορά των ποσών 
σε εμπορικούς λογαριασμούς του Γενικού Επιτελείου 
Ναυτικού που έχουν ήδη συσταθεί για το σκοπό αυτόν.
Τα υλικά που χορηγήθηκαν στο Πολεμικό Ναυτικό 
από τις αποθήκες των ΕΝΑΕ Α.Ε., μετά την έκδοση του 
ν. 4258/2014 και αποκτήθηκαν για την ολοκλήρωση του 
προγράμματος κατασκευής και επιχειρησιακής λειτουρ-
γίας των Υ/Β «ΠΙΠΙΝΟΣ», «ΜΑΤΡΩΖΟΣ», «ΚΑΤΣΩΝΗΣ» και 
«ΩΚΕΑΝΟΣ», θα τακτοποιηθούν δημοσιολογιστικά από το παραπάνω ποσό.».
Άρθρο 62
Τροποποίηση του άρθρου 32 του ν. 4361/2016
Στο άρθρο 32 του ν. 4361/2016, όπως ισχύει, προστί-
θεται νέα παράγραφος 7 ως εξής:
«7. Επιπλέον ποσό, μέχρι 31,070 εκ. ευρώ, διατίθεται 
από πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσε-
ων (Εθνικό Σκέλος) του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, για 
την ομαλή εξέλιξη ναυπήγησης των ΤΠΚ υπ’ αριθμ. 6 και 
7. Το εναπομείναν ποσό της κυρωθείσας τριμερούς συμ-
φωνίας θα διατεθεί προς αυτόν το σκοπό. Τα ποσά που 
τελικά θα διατεθούν από τις ανωτέρω χρηματοδοτήσεις 
θα καταλογισθούν στα ΝΒΕΕ Α.Ε. με την ολοκλήρωση του 
προγράμματος. Επιπλέον, η καταβολή, από το Πολεμικό 
Ναυτικό, των μηνιαίων αμοιβών των εργαζομένων πα-
ρατείνεται για χρονικό διάστημα δώδεκα (12) μηνών, 
από την 1η Ιουλίου 2018, όσο και το χρονικό διάστημα 
παράτασης του προγράμματος ναυπήγησης. Η ισχύς των 
υπογραφεισών/συναφθεισών ατομικών δηλώσεων απο-
δοχής ενασχόλησης, μεταξύ του Πολεμικού Ναυτικού 
και των εργαζομένων της ΝΒΕΕ Α.Ε., παρατείνεται μέ-
χρι τις 30 Ιουνίου 2019. Οι πληρωμές μισθοδοσίας του 
προγράμματος (αποζημίωση εργαζομένων, ασφαλιστι-
κές εισφορές και φορολογικές υποχρεώσεις) που τυχόν θα βαρύνουν το ΠΔΕ σε εφαρμογή των προηγούμενων εδαφίων πραγματοποιούνται με μεταφορά των ποσών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9269 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
σε εμπορικούς λογαριασμούς του Γενικού Επιτελείου 
Ναυτικού που έχουν ήδη συσταθεί για το σκοπό αυτόν.
Το Πολεμικό Ναυτικό δεν παραιτείται από οποιοδή-
ποτε συμβατικό ή νόμιμο δικαίωμα απορρέει από την 
κυρωθείσα τριμερή συμφωνία, η ισχύς της οποίας πα-
ρατείνεται έως τις 30 Ιουνίου 2019.».
Άρθρο 63
Τροποποίηση του α.ν. 1920/1939
1. Το άρθρο 3 του α.ν. 1920/1939 «Περί τροποποιήσε-
ως, συμπληρώσεως και κωδικοποιήσεως των διατάξεων 
περί διοικήσεως της υπό του Ευαγγέλη Ζάππα καταλει-
φθείσης εις το Έθνος περιουσίας» (Α΄ 346) αντικαθίστα-ται ως εξής:
«Άρθρο 3
1.α. Η Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων διοι-
κείται από εννεαμελές Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, 
που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. 
Με την εν λόγω απόφαση, ορίζονται ο Πρόεδρος και ο 
Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου. Οι ανωτέρω, 
καθώς και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου επιλέγο-
νται από τον Υπουργό Οικονομικών από κατάλογο είκοσι 
(20) προτεινόμενων μελών, ο οποίος καταρτίζεται από το 
Κεντρικό Συμβούλιο Κοινωφελών Περιουσιών της Γενι-κής Γ ραμματείας Δημόσιας Περιουσίας του Υπουργείου Οικονομικών, τουλάχιστον δεκαπέντε (15) ημέρες πριν από τη λήξη της θητείας του απερχόμενου Διοικητικού 
Συμβουλίου, ύστερα από πρόσκληση ενδιαφέροντος 
από τον Υπουργό Οικονομικών, η οποία δημοσιεύεται 
στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Οικονομικών και της 
Επιτροπής τουλάχιστον ένα (1) μήνα πριν από τη λήξη 
της θητείας του Διοικητικού Συμβουλίου. Για την υπο-
βολή αίτησης υποψηφιότητας απαιτείται γνώση και 
εμπειρία του αιτούντος στα θέματα νομοθεσίας και δι-
αχείρισης κοινωφελών περιουσιών, καθώς και αξιόλογη 
υπηρεσιακή και κοινωνική δράση. Για την κατάρτιση του 
καταλόγου, η Διεύθυνση Κοινωφελών Περιουσιών της Γε-
νικής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας και Κοινωφελών 
Περιουσιών του Υπουργείου Οικονομικών απευθύνει, 
επίσης, μέσα στην ίδια προθεσμία του ενός (1) μηνός έγ-
γραφο αίτημα για την υποβολή σχετικής πρότασης προς:
1) τον Υπουργό Εξωτερικών,2) τον Υπουργό Οικονομίας και Ανάπτυξης,3) τον Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού,4) τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων,5) τον Υπουργό Τουρισμού,6) τον Γενικό Γ ραμματέα της Περιφέρειας Αττικής,7) τον Δήμαρχο Αθηναίων,
8) τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών,
9) το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο,10) το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών,11) το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών,
12) την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών,
13) το Οικονομικό και Εμπορικό Επιμελητήριο Αθηνών 
και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος,
14) τον Εμπορικό Σύλλογο Αθηνών,15) το Σύνδεσμο των εν Ελλάδι Τουριστικών και Ταξι-
διωτικών Γ ραφείων,
16) την Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Ελλάδας.Οι ερωτώμενοι φορείς προτείνουν μέλη τους για την 
κατάρτιση του καταλόγου ή ενημερώνουν για την αδυ-
ναμία τους να προτείνουν μέλος, μέσα σε προθεσμία 
δέκα (10) ημερών από τη λήψη του σχετικού έγγραφου αιτήματος.
Το Κεντρικό Συμβούλιο Κοινωφελών Περιουσιών μπο-
ρεί να συμπληρώνει τον κατάλογο και αυτεπαγγέλτως 
με προσωπικότητες που διακρίνονται για την πνευμα-
τική, οικονομική, κοινωνική ή κοινωφελή τους δράση, 
καθώς και με απογόνους της οικογένειας Ευαγγέλη και 
Κωνσταντίνου Ζάππα. Η ιδιότητα του Προέδρου, του 
Αντιπροέδρου και των μελών του Διοικητικού Συμβου-λίου είναι τιμητική.
β. Η θητεία του Διοικητικού Συμβουλίου είναι διετής. 
Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών μπορεί να ορί-
ζεται για τον Πρόεδρο, τα μέλη του Διοικητικού Συμβου-
λίου και τον Γενικό Γ ραμματέα της Επιτροπής, που συμ-
μετέχει στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου, 
αποζημίωση, κατά μήνα ή κατά συνεδρίαση, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του άρθρου 21 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176).
γ. Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής 
συνεχίζουν να ασκούν τα καθήκοντά τους και μετά την 
λήξη της θητείας τους και μέχρι το διορισμό και ανάληψη 
καθηκόντων των νέων μελών, κατά παρέκκλιση από κάθε 
άλλη γενική ή ειδική διάταξη.».
2. Η παρ. 1 του άρθρου 23 του α.ν. 1920/1939 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«1. Στην Επιτροπή Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων 
υφίσταται μία (1) οργανική θέση εκτελεστικού οργά-
νου της Διοίκησης της Επιτροπής, επιλεγόμενο κατά τη διαδικασία που ορίζεται στο δεύτερο εδάφιο της περί-
πτωσης α΄ της παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 4369/2016 (Α΄ 
33), την οποία καταλαμβάνει ο Γενικός Γ ραμματέας της Επιτροπής, ο οποίος είναι ο Προϊστάμενος των οργανι-
κών μονάδων της. Υφίστανται, επίσης, οι εξής οργανικές 
θέσεις μόνιμου προσωπικού: α) Δύο (2) θέσεις κατηγο-
ρίας ΠΕ, κλάδου Διοικητικού/Οικονομικού. β) Μία (1) 
θέση κατηγορίας ΠΕ, κλάδου Γεωπόνων. γ) Μία (1) θέση 
κατηγορίας ΤΕ, Τεχνολόγων Εφαρμογών. δ) Μία (1) θέση 
κατηγορίας ΔΕ, κλάδου Γ ραφικών Τεχνών. ε) Πέντε (5) 
θέσεις κατηγορίας ΔΕ, κλάδου Διοικητικού/Λογιστικού. 
στ) Μία (1) θέση κατηγορίας ΔΕ, κλάδου Δακτυλογρά-
φων. ζ) Μία (1) θέση κατηγορίας ΔΕ, επιμελητή κήπων, 
κλάδου Γεωργικού. η) Δύο (2) θέσεις κατηγορίας ΔΕ, 
κλάδου Τεχνικού, ενός ηλεκτρολόγου και ενός υδραυ-
λικού. θ) Δεκαπέντε (15) θέσεις κατηγορίας ΔΕ, κλάδου Δενδροανθοκηπουρών, ι) Μία (1) θέση κατηγορίας ΔΕ, 
κλάδου Χειριστών Η/Υ. ια) Δύο (2) θέσεις κατηγορίας ΥΕ, 
του κλάδου Τεχνικού, ενός ελαιοχρωματιστή και ενός 
ξυλουργού (μαραγκού). ιβ) Δύο (2) θέσεις κατηγορίας 
ΥΕ, του κλάδου Φυλάκων - Νυχτοφυλάκων. ιγ) Τρεις (3) 
θέσεις κατηγορίας ΥΕ, του κλάδου Κλητήρων - Θυρωρών. 
ιδ) Πέντε (5) θέσεις κατηγορίας ΥΕ, του κλάδου Καθαρι-στών - Καθαριστριών.
Κάθε άλλη θέση μόνιμου προσωπικού ή με σύμβαση 
εργασίας αορίστου χρόνου της Επιτροπής Ολυμπίων και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9270 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
Κληροδοτημάτων, που προβλέπε ται από ειδικές διατά-
ξεις, καταργείται.
Με απόφαση της Επιτροπής, που εγκρίνεται από τον 
Υπουργό Οικονομικών, το προσωπικό που υπηρετεί κατά 
τη δημοσίευση του παρόντος νόμου σε μόνιμη θέση ή σε θέση με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, κατα-
τάσσεται ή εντάσσεται στις παραπάνω μόνιμες θέσεις, 
εφόσον έχει τα νόμιμα προσόντα.».
3. Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 25 του α.ν. 1920/ 
1939, αντικαθίστανται ως εξής:
«1. Οι υπάλληλοι της Επιτροπής, πλην του Γενικού 
Γ ραμματέα, διορίζονται κατά τη διαδικασία διορισμού 
των μόνιμων πολιτικών δημοσίων υπαλλήλων. Η απόφα-
ση για την κίνηση διαδικασίας προσλήψεων λαμβάνεται 
από το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής, μετά από εισήγηση του Γενικού Γ ραμματέα της, η οποία συντάσ-
σεται κατ’ έτος και από την οποία ενημερώνεται το Δι-
οικητικό Συμβούλιο για τις κενές οργανικές θέσεις ανά κλάδο και ειδικότητα, καθώς και για τις διαμορφωμένες 
υπηρεσιακές ανάγκες που επιβάλλουν την πλήρωση κα-
θεμιάς από τις προτεινόμενες προς κάλυψη θέσεις. Μετά 
την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής η πρόσληψη 
γίνεται με απόφαση της Επιτροπής. Ο υπάλληλος διανύει 
ετήσια δοκιμαστική υπηρεσία, μετά την ολοκλήρωση 
της οποίας κρίνεται από το Διοικητικό Συμβούλιο της 
Επιτροπής αν πρέπει να καταστεί μόνιμη η πρόσληψή 
του. Οι αποφάσεις πρόσληψης, μονιμοποίησης και προ-
αγωγής των υπαλλήλων εγκρίνονται από τον Υπουργό Οικονομικών.
2. Για την πλήρωση της θέσης του Γενικού Γ ραμματέα 
το Διοικητικό Συμβούλιο συνεδριάζει τουλάχιστον ένα 
(1) μήνα πριν τη λήξη της θητείας του. Σε περίπτωση που 
η θέση είναι κενή, το θέμα εισάγεται με επιμέλεια του 
Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής. Ο Γενικός Γ ραμματέας ορίζεται με τετραετή θητεία, που 
μπορεί να ανανεωθεί μία φορά, με τη διαδικασία της 
διάταξης του δευτέρου εδαφίου της περίπτωσης α΄ της 
παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 4369/2016 (Α΄ 33).
Για την προς πλήρωση θέση, δικαίωμα υποβολής αί-
τησης υποψηφιότητας έχουν τα μέλη του Μητρώου του 
άρθρου 1 του ν. 4369/2016, καθώς και υποψήφιοι που 
δεν υπηρετούν στο δημόσιο τομέα κατά την έννοια της 
περίπτωσης α΄ της παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4369/2016 
ή υπηρετούν στο δημόσιο τομέα με σχέση άλλη από 
τη σχέση τακτικού μόνιμου υπαλλήλου ή υπαλλήλου 
με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου 
(ΙΔΑΧ).
Κατά τη διάρκεια της θητείας του Γενικού Γ ραμματέα 
και μετά τη λήξη της, για τα θέματα που αφορούν ή συν-
δέονται με τις υποχρεώσεις, τα ασυμβίβαστα και την πρό-
ληψη των περιπτώσεων σύγκρουσης συμφερόντων σε σχέση με την άσκηση των καθηκόντων του, εφαρμόζο-
νται οι διατάξεις των άρθρων 20 έως 23 του ν. 4440/ 2016 
(Α΄ 224). Η άσκηση των καθηκόντων Γενικού Γ ραμματέα 
της Επιτροπής θεωρείται χρόνος πραγματικής υπηρε-
σίας ως προς όλες τις συνέπειες. Ο Γενικός Γ ραμματέας, 
μετά τη λήξη της θητείας του, επανέρχεται στη θέση που 
υπηρετούσε πριν την ανάληψη των καθηκόντων του, αν 
προέρχεται από το δημόσιο τομέα. Σε περίπτωση που η θέση αυτή έχει καταργηθεί, συνιστάται προσωποπαγής 
θέση για όλο το χρόνο παραμονής του στην υπηρεσία. Ο 
Γενικός Γ ραμματέας είναι υπεύθυνος για το συντονισμό 
των υπηρεσιών της Επιτροπής όσον αφορά την κατάρτι-
ση ολοκληρωμένου σχεδίου ανάπτυξης της δράσης της 
(master plan), με τετραετές χρονοδιάγραμμα, με στόχο 
την αύξηση της προβολής του έργου και την επέκταση 
του κύκλου των δραστηριοτήτων της. Επεξεργάζεται 
προτάσεις για την τροποποίηση του νομοθετικού και 
κανονιστικού πλαισίου λειτουργίας της Επιτροπής, με 
υπόδειξη του Διοικητικού Συμβ ούλιου, και τις υποβάλλει 
σ’ αυτό προς συζήτηση. Κατ’ έτος καταρτίζει, με τη συ-
νεργασία των υπηρεσιών, κ αι υποβάλλει στο Διοικητικό 
Συμβούλιο κατάλογο με τις διακριθείσες προσωπικότη-τες στον ελληνικό χώρο και την ομογένεια, με βάση τον 
οποίο η Επιτροπή αποφασίζει τη βράβευση επιφανών 
Ελλήνων. Λοιπές αρμοδιότητές του που ορίζονται από 
την κείμενη νομοθεσία και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο 
εξακολουθούν να ισχύουν.».
4. Στο τέλος της παρ. 4 του άρθρου 26 του α.ν. 1920/ 
1939 προστίθενται εδάφια ως εξής:
«Για τα πρόσωπα που υπηρέτησαν με την ιδιότητα 
του Γενικού Γ ραμματέα, αν προέρχονται από το δημό-
σιο τομέα, ο χρόνος της υπηρεσίας τους στην Επιτροπή 
θεωρείται χρόνος πραγματικής υπηρεσίας στη θέση που 
υπηρετούσαν πριν από την ανάληψη των καθηκόντων τους. Για τα πρόσωπα αυτά η Επιτροπή καταβάλλει, σε κάθε περίπτωση, τις ασφαλιστικές εισφορές που βαρύ-
νουν τον εργοδότη, στον τομέα που είχαν ασφαλισθεί, 
κύρια και επικουρικά, κατά τον αμέσως προηγούμενο 
του διορισμού τους εργασιακό χρόνο, από τον οποίο το-
μέα και μόνο μπορούν να αξιώνουν, κατά τις κείμενες δι-
ατάξεις, ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα.».
5. Η διαδικασία ανάδειξης νέου Διοικητικού Συμβου-
λίου της Επιτροπής Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων κι-
νείται με τη θέση σε ισχύ του παρόντος νόμου. Η θητεία του υφισταμένου σήμερα Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής παρατείνεται μέχρι το διορισμό νέου, και πά-
ντως μέχρι τις 10.8.2018. Η προθεσμία αυτή μπορεί να 
παρατείνεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.
6. Υπουργικές αποφάσεις εκδοθείσες κατ’ εξουσιοδό-
τηση των διατάξεων των άρθρων που αντικαθίστανται ή τροποποιούνται από το παρόν άρθρο, εξακολουθούν να ισχύουν.
7. Μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών πλήρω-
σης της θέσης του Γενικού Γ ραμματέα κατά τις διατάξεις 
του παρόντος άρθρου, εφαρμόζονται οι ήδη ισχύουσες 
σχετικές διατάξεις.
8. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, καταργείται 
κάθε διάταξη νόμου που ρυθμίζει με τρόπο αντίθετο τα θέματα που ρυθμίζονται από το άρθρο αυτό.
Άρθρο 64
Τροποποίηση του άρθρου 30 του ν. 3296/2004
1. Η περίπτωση ε΄ της παρ. 5 του άρθρου 30 του 
ν. 3296/2004 (Α΄ 253) αντικαθίσταται ως εξής:
«Δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών, περιεχομένου 
θυρίδων και περιουσιακών εν γένει στοιχείων, κινητών 
και ακινήτων, για τη διασφάλιση των συμφερόντων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9271 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
του Δημοσίου, σε επείγουσες περιπτώσεις επί ερευνών 
οικονομικού εγκλήματος που πραγματοποιεί η Ειδική 
Γ ραμματεία Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος 
(Ε.Γ . Σ.Δ.Ο.Ε.) σύμφωνα με την παράγραφο 2, εφόσον η 
εκτιμώμενη ζημία του Ελληνικού Δημοσίου ή της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των τυχόν 
προστίμων και προσαυξήσεων, υπερβαίνουν συνολικά το ποσό των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) ευρώ, κατά περίπτωση.
Η δέσμευση γίνεται, χωρίς προηγούμενη κλήση του 
καθ’ ου ή του τρίτου, με αιτιολογημένη πράξη του Προ-
ϊσταμένου της αρμόδιας Επιχειρησιακής Διεύθυνσης 
Σ.Δ.Ο.Ε.. Η δέσμευση γνωστοποιείται εντός είκοσι τεσ-
σάρων (24) ωρών στον Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλή-ματος και ισχύει από τη χρονική στιγμή της αποδεδειγ-
μένης κοινοποίησης - γνωστο ποίησης με οποιονδήποτε 
πρόσφορο τρόπο - της πράξης, προς τον οργανισμό ή 
την Υπηρεσία προς την οποία απευθύνεται.
Η πράξη δέσμευσης επιδίδεται, εντός δέκα (10) ημε-
ρών από την ισχύ της, στον καθ’ ου ή στον τρίτο - σε πε-
ρίπτωση κοινών λογαριασμών, τίτλων, χρηματοπιστωτι-
κών προϊόντων ή κοινής θυρίδας - οι οποίοι δύνανται να 
υποβάλουν έγγραφες αντιρρήσεις ενώπιον του οργάνου 
που εξέδωσε την πράξη δέσμευσης, εντός προθεσμίας 
δεκαπέντε (15) ημερών από την επίδοση. Κατά τη δι-
άρκεια της έρευνας το όργανο που εξέδωσε την πράξη 
δέσμευσης δύναται να τροποποιήσει ή να ανακαλέσει 
αυτήν ολικά ή μερικά κατ’ εκτίμηση των αντιρρήσεων ή των ευρημάτων της έρευνας.
Τα πρόσωπα εις βάρος των οποίων έχει εκδοθεί η πρά-
ξη δέσμευσης, δύνανται, με αίτησή τους προς το όργα-νο που εξέδωσε αυτήν, να ζητήσουν την αποδέσμευση συγκεκριμένων ποσών, αναγκαίων για την κάλυψη των δαπανών διαβίωσης.
Η δέσμευση ισχύει μέχρι την περαίωση της έρευνας, η 
οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα (1) έτος. Ο χρόνος 
αυτός μπορεί να παραταθεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις 
έως έξι (6) το πολύ μήνες με ειδικά αιτιολογημένη νέα 
πράξη του οργάνου που εξέδωσε την πράξη δέσμευ-
σης.».
2. Οι υφιστάμενες, κατά την έναρξη ισχύος του παρό-
ντος, δεσμεύσεις, οι οποίες έχουν επιβληθεί κατ’ εφαρ-
μογή του άρθρου 30 του ν. 3296/2004, και αφορούν υπο-
θέσεις που εκκρεμούν στην Ε.Γ . Σ.Δ.Ο.Ε., αίρονται μετά 
από αίτηση του καθ’ ου η πράξη δέσμευσης, δύνανται δε 
να επιβληθούν εκ νέου σύμφωνα με τις αναφερόμενες 
στη διάταξη αυτή προϋποθέσεις.
3. Οι δεσμεύσεις που έχουν επιβληθεί από την Ε.Γ . 
Σ.Δ.Ο.Ε., κατ’ εφαρμογή του άρθρου 30 του ν. 3296/2004 
και αφορούν υποθέσεις για τις οποίες έχει αποσταλεί 
έκθεση ελέγχου στις φορολογικές ή τελωνειακές αρχές, υποθέσεις της υποπαραγράφου Δ7 της παραγράφου Δ΄ του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (Α΄ 94) και του άρθρου 
61 του ν. 4410/2016 (Α΄ 141), οι οποίες μεταφέρονται 
από την Ε.Γ . Σ.Δ.Ο.Ε. στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων 
Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), καθώς και λοιπές φορολογικές ή τελω-
νειακές υποθέσεις της Ε.Γ . Σ.Δ.Ο.Ε. που έχουν περιέλθει 
στην αρμοδιότητα της Α.Α.Δ.Ε . με οποιονδήποτε τρόπο, 
αίρονται κατά περίπτωση ως εξής:α) Για τις φορολογικές υποθέσεις κατόπιν αίτησης του 
φορολογούμενου στη Φορολογική Διοίκηση, με εξαίρε-
ση τις περιπτώσεις για τις οποίες υφίσταται το δικαίωμα 
του Δημοσίου για έκδοση πράξεων και προτεραιοποιού-
νται για έλεγχο, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 
26 του Κ.Φ.Δ., εφόσον ο έλεγχος ολοκληρώνεται εντός 
δεκαοκτώ (18) μηνών από την έναρξη ισχύος του πα-
ρόντος και
β) για τις τελωνειακές υποθέσεις με απόφαση της Δι-
εύθυνσης Στρατηγικής Τελωνειακών Ελέγχων και Πα-
ραβάσεων της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και ΕΦΚ, 
κατόπιν αίτησης του προσώπου σε βάρος του οποίου 
έχει ληφθεί από την Ε.Γ . Σ.Δ.Ο.Ε. το μέτρο της δέσμευσης, 
εφόσον διαζευκτικά:
αα) έχει εξοφληθεί ολοσχερώς το οφειλόμενο ποσό 
βάσει καταλογιστικής πράξης της αρμόδιας τελωνεια-
κής αρχής στην οποία έχει αποσταλεί η σχετική έκθεση ελέγχου ή βάσει δικαστικής απόφασης μεταρρύθμισης της καταλογιστικής πράξης,
ββ) έχει εκδοθεί δικαστική απόφαση που ακυρώνει 
την καταλογιστική πράξη στο σύνολό της και για λόγους 
ουσίας,
γγ) έχει εκδοθεί απαλλακτική πράξη από την αρμόδια 
τελωνειακή αρχή, στην οποία έχει αποσταλεί η σχετική 
έκθεση ελέγχου για το πρόσωπο σε βάρος του οποίου, 
έχει ληφθεί το μέτρο της δέσμευσης,
δδ) έχει καταβληθεί ποσό ίσο ή μεγαλύτερο του 70% 
των διαφυγόντων δασμών και φόρων και λοιπών επι-
βαρύνσεων, καθώς και των αναλογούντων τόκων. Σε 
περίπτωση που δεν έχει εκδοθεί καταλογιστική πράξη, το πρόσωπο σε βάρος του οποίου έχει ληφθεί το μέτρο 
της δέσμευσης, υποβάλλει σχετική αίτηση στον Προϊστά-
μενο της αρμόδιας τελωνειακής αρχής, στην οποία έχει αποσταλεί η έκθεση ελέγχου, ο οποίος υποχρεούται να εκδώσει καταλογιστική πράξη εντός δύο (2) μηνών από 
την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, άλλως το μέτρο 
της δέσμευσης αίρεται αυτοδικαίως,
εε) έχουν ληφθεί τα προβλεπόμενα κατά τον Κώδικα 
Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, Α΄90) ανα-
γκαστικά μέτρα είσπραξης.
4. Στο τέλος της παρ. 6 του άρθρου 30 του ν. 3296/2004 
προστίθεται εδάφιο, ως εξής:
«Οι ως άνω υπάλληλοι δύνανται να προβαίνουν στη 
διενέργεια όλων των αναγκαίων ελεγκτικών επαληθεύ-σεων για τη διασφάλιση αξιόπιστων αποτελεσμάτων.».
Άρθρο 65
Τροποποίηση του άρθρου 53Α του ν. 2960/2001 «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας»
1. Η περίπωση ε΄ της παρ. 3 του άρθρου 53Α του 
ν. 2960/2001 «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας» (Α΄ 265), 
όπως προστέθηκε με την παρ. 3 του άρθρου 9 του 
ν. 4410/2016 (Α΄ 141), αντικαθίσταται ως εξής:
«ε) Ως «ηλεκτρικά θερμαινόμενο προϊόν καπνού»: το 
βιομηχανοποιημένο προϊόν, το οποίο περιέχει καπνό 
και παράγει αερόλυμα μέσω διαδικασίας θέρμανσης και 
όχι καύσης.».
2. Στο τέλος της παρ. 5 του άρθρου 53Α του ν. 2960/ 
2001, προστίθεται εδάφιο ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9272 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
«Οι διατάξεις της περίπτωσης ε΄ της παραγράφου 1 
του άρθρου 102, αναφορικά με τις ειδικές απαλλαγές 
βιομηχανοποιημένων καπνών, εφαρμόζονται αναλόγως 
και για τα προϊόντα της περίπτωσης στ΄ της παραγράφου 
1 του παρόντος άρθρου.».
3. Η ισχύς της διατάξεως της παραγράφου 2 του πα-
ρόντος άρθρου αρχίζει από 1.3.2018.
Άρθρο 66
1. Η τέλεση των εγκλημάτων των άρθρων 308 έως 311, 
333, 361 και 361Α του Ποινικού Κώδικα σε βάρος υπαλ-
λήλου του Υπουργείου Οικονομικών και της Ανεξάρτη-
της Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), κατά την εκτέλεση 
της υπηρεσίας του ή για λόγους σχετικούς με την εκτέ-λεσή της, συνιστά ιδιαίτερα επιβαρυντική περίσταση.
2. Μετά το άρθρο 33 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94) εισάγεται 
νέο άρθρο 33Α, ως εξής:
«Άρθρο 33Α
Νομική Υπεράσπιση - Δικαστικά έξοδα
1. Ο Διοικητής ο Πρόεδρος τα μέλη του Συμβουλίου Δι-
οίκησης ο Εμπειρογνώμονας και οι υπάλληλοι της ΑΑΔΕ, 
εν ενεργεία και διατελέσαντες, εφόσον εξετάζονται ή δι-
ώκονται ή ενάγονται για πράξεις ή παραλείψεις κατά την 
εκτέλεση ή με αφορμή την εκτέλεση των καθηκόντων 
τους ενώπιον των ποινικών ή πολιτικών δικαστηρίων, 
παρίστανται και εκπροσωπούνται από μέλος του Νομι-
κού Συμβουλίου του Κράτους ύστερα από απόφαση του 
Προέδρου του, κατόπιν εγγράφου αιτήματος του Διοι-
κητή της ΑΑΔΕ προς το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους. 
Το εν λόγω αίτημα υποβάλλεται υποχρεωτικά από τον 
Διοικητή, εφόσον περιέλθει σε αυτόν έγγραφη αίτηση 
εξεταζόμενου, διωκόμενου ή εναγόμενου υπαλλήλου, η 
οποία συνοδεύεται από θετική εισήγηση του Προϊστα-
μένου της Γενικής Διεύθυνσης στην οποία υπάγεται η 
υπηρεσία που υπηρετεί ή του Προϊσταμένου Διεύθυνσης 
ή Αυτοτελούς Τμήματος ή του Υπευθύνου Αυτοτελούς Γ ραφείου, στις περιπτώσεις υπηρεσιών, που υπάγονται 
απευθείας στον Διοικητή. Στις περιπτώσεις του Διευθυ-
ντή Γ ραφείου του Διοικητή, των Προϊσταμένων Γενικής Διεύθυνσης, Διεύθυνσης ή Αυτοτελούς Τμήματος ή των 
Υπευθύνων Αυτοτελών Γ ραφείων που υπάγονται στον 
Διοικητή, η έγγραφη αίτηση πρέπει να συνοδεύεται από 
θετική εισήγηση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης 
Εσωτερικών Υποθέσεων της ΑΑΔΕ, στην περίπτωση δε 
του τελευταίου, από θετική εισήγηση του Προϊσταμένου 
της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου της ΑΑΔΕ.
2. Η εκπροσώπηση του Διοικητή, του Προέδρου, των 
μελών του Συμβουλίου Διοίκησης, του Εμπειρογνώμονα 
και των υπαλλήλων της ΑΑΔΕ από μέλος του Νομικού 
Συμβουλίου του Κράτους δεν αποκλείει την εκπροσώ-
πησή τους διά ή μετά πληρεξουσίου δικηγόρου της 
επιλογής τους σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Η εκ-
προσώπησή τους διά ή μετά πληρεξουσίου δικηγόρου 
αποκλείει την εκπροσώπησή τους παράλληλα και από 
μέλος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
3. Σε περίπτωση εκπροσώπησης του Διοικητή, του 
Προέδρου, των μελών του Συμβουλίου Διοίκησης, του 
Εμπειρογνώμονα και των υπαλλήλων της ΑΑΔΕ, εν ενεργεία ή διατελεσάντων, διά ή μετά πληρεξουσίου 
δικηγόρου, η ΑΑΔΕ υποχρεούται, με απόφαση του Δι-
οικητή, να καλύψει τα έξοδα στα οποία υποβάλλονται 
κατά την προκαταρκτική διαδικασία ή με την ιδιότητα 
του κατηγορουμένου, του εναγόμενου ή του πολιτικώς 
ενάγοντος, σε δίκες που αφορούν πράξεις ή παραλείψεις 
που έλαβαν χώρα κατά την εκτέλεση των καθηκόντων 
τους και εξ αφορμής αυτών και μέχρι την αμετάκλητη 
εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων , εφόσον υποβληθεί 
σχετικό προς τούτο αίτημα, συνοδευόμενο από θετική εισήγηση. Στην περίπτωση υπάλληλου της ΑΑΔΕ, απαι-
τείται θετική εισήγηση του Προϊσταμένου της Γενικής 
Διεύθυνσης, στην οποία υπάγετ αι η υπηρεσία που υπη-
ρετεί ή του Προϊσταμένου Διεύθυνσης ή Αυτοτελούς 
Τμήματος ή του Υπευθύνου Αυτοτελούς Γ ραφείου, στις 
περιπτώσεις υπηρεσιών π ου υπάγονται απευθείας στον 
Διοικητή. Στις περιπτώσεις του Διευθυντή Γ ραφείου του 
Διοικητή ΑΑΔΕ, των Προϊσταμένων Γενικής Διεύθυνσης, 
Διεύθυνσης ή Αυτοτελούς Τμήματος ή των Υπευθύνων 
Αυτοτελών Γ ραφείων που υπάγονται στον Διοικητή, το 
σχετικό αίτημα απαιτείται να συνοδεύεται από θετική 
εισήγηση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Εσωτε-
ρικών Υποθέσεων της ΑΑΔΕ, στην περίπτωση δε του 
τελευταίου, από θετική εισήγηση του Προϊσταμένου 
της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου της ΑΑΔΕ. Στην 
περίπτωση του Διοικητή, του Προέδρου, των μελών του 
Συμβουλίου Διοίκησης και του Εμπειρογνώμονα, για την 
εκπροσώπησή τους αρκεί μόνο η υποβολή αιτήματός 
τους προς τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών 
της ΑΑΔΕ.
Στις ανωτέρω δίκες, καθώς και σε εκείνες στις οποί-
ες ο Διοικητής, ο Πρόεδρος, τα μέλη του Συμβουλίου 
Διοίκησης, ο Εμπειρογνώμονας και οι υπάλληλοι της 
ΑΑΔΕ έχουν την ιδιότητα του ενάγοντος και αφορούν 
την εκτέλεση των καθηκόντων τους ή εξ αφορμής αυτών, 
έχουν εφαρμογή οι εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις περί ατελειών του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
4. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει θετική εισήγηση, τα 
ως άνω έξοδα καταβάλλονται εκ των υστέρων, εφόσον 
για τις ποινικές υποθέσεις εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση, 
με την οποία τα ως άνω πρόσωπα κηρύσσονται αθώα ή 
απαλλάσσονται των κατηγοριών ή τελεσίδικο βούλευμα 
δικαστικού συμβουλίου με το οποίο παύει οριστικά η 
ποινική δίωξη εναντίον τους ή τίθεται η υπόθεση στο 
αρχείο. Για όσους φέρουν την ιδιότητα του πολιτικώς 
ενάγοντος απαιτείται να έχει εκδοθεί αμετάκλητη δικα-
στική απόφαση από την οποία να προκύπτει η διάπρα-
ξη του σε βάρος τους εγκλήματος κατά την εκτέλεση 
των καθηκόντων τους ή εξαιτίας αυτών. Για τις αστικές 
υποθέσεις απαιτείται η έκ δοση αμετάκλητης δικαστικής 
απόφασης, με την οποία απορρίπτεται η σε βάρος τους 
ασκηθείσα αγωγή.
5. Το σχετικό κόστος επιβαρύνει τον προϋπολογισμό 
της ΑΑΔΕ, στον οποίο εγγράφονται οι σχετικές πιστώ-
σεις. Η καταβολή των ανωτέρω δαπανών γίνεται εφόσον 
προσκομισθούν τα νόμιμα παραστατικά. Το αιτούμενο 
ποσό δεν δύναται να υπερβαίνει το τριπλάσιο του ποσού 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9273 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
αναφοράς κάθε διαδικαστικής πράξης ή υπηρεσίας, όπως προσδιορίζεται στους πίνακες του Κώδικα Δικηγόρων 
και των παραρτημάτων αυτού, όπως εκάστοτε ισχύουν.
6. Εάν ο Διοικητής, ο Πρόεδρος, τα μέλη του Συμβουλίου Διοίκησης, ο Εμπειρογνώμονας ή υπάλληλος της ΑΑΔΕ 
καταδικασθούν αμετάκλητα ή γίνει αμετάκλητα δεκτή αγωγή εναντίον τους για πράξεις ή παραλείψεις κατά την 
άσκηση των καθηκόντων τους ή απορριφθεί αμετάκλητα αγωγή ή πολιτική αγωγή που άσκησαν για αδικήματα και πράξεις ή παραλείψεις που έλαβαν χώρα σε βάρος τους κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους και εξ αφορμής αυτών, υποχρεούνται να επιστρέψουν στην ΑΑΔΕ τις ως άνω δαπάνες. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση αμετά-κλητης αθώωσης του καθ’ ου η πολιτική αγωγή.
7. Με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ καθορίζονται οι προϋποθέσεις και η διαδικασία παροχής νομικής υπε-
ράσπισης και κάλυψης των παραπάνω εξόδων, το ύψος του ποσού που καταβάλλεται ως δικηγορική αμοιβή, η 
προθεσμία υποβολής του αιτήματος για την πληρωμή των δαπανών, η διαδικασία επιστροφής των δαπανών, καθώς 
και κάθε άλλο αναγκαίο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
8. Οι ρυθμίσεις του παρόντος κατισχύουν κάθε άλλης αντίθετης γενικής ή ειδικής διάταξης.».3. Τα οριζόμενα στις παραγράφους 2 έως και 6 του άρθρου 33Α του ν. 4389/2016 έχουν εφαρμογή και στις κατά 
την έναρξη ισχύος του παρόντος εκκρεμείς υποθέσεις για διαδικ αστικές πράξεις που ασκούνται ή υπηρεσίες που 
παρέχονται από 1.1.2018 και μετά.
Άρθρο 67
Τροποποίηση του Παραρτήματος Γ΄ της παρ. 7του άρθρου 196 του ν. 4389/2016
Το Παράρτημα Γ΄ της παρ. 7 του άρθρου 196 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94), με τίτλο «ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΤΑΙΠΕΔ» τρο-
ποποιείται, ως προς το ακίνητο με αύξοντα αριθμό 15, όπως τούτο εμφαίνεται στο από Μαρτίου 2017 τοπογραφικό 
διάγραμμα του Τοπογράφου - Μηχανικού Τ.Ε. Ιωάννη Αλεξίου, που προσαρτάται στο παρόν ως Παράρτημα I, ως εξής:
«.....
Α/ΑΟΝΟΜΑ ΑΚΙΝΗΤΟΥ/
ΔιεύθυνσηΑΒΚ ΚΜ ΝΟΜΟΣΔΗΜΟΣ/
Περιοχή
15 ΓΟΥΡΝΕΣ
ΗΡΑΚΛΕΙΟΥΤμήμα 345.567
τ.μ. εκ τουακινήτου με ΑΒΚ289, όπως τοτμήμα αυτόεμφαiνεται υπόστοιχεία. 1, 2, 3, 4, 5........ 59, 60, 61, 62, 1στο από Μάρτιο2017ΤοπογραφικόΔιάγραμμα Τ-1κλίμακας 1:2000που συvτάχθηκεαπό τονΤοπογράφοΜηχανικό ΙωάννηΑλεξίουΝ. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χερσονήσου
».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9274 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
Ȋʌ
ĮȡȚșȝǺȊʌȠȣȡȖȚțȒǹʌȩĳĮıȘĭǼȀǻ
ǹ,
ǹ,ǹ,ǹ,ǹ,
Ȇ
Ȇ
ȆȆȆȆīȡĮȝȝȒȆĮȡĮȜȓĮȢīȡĮȝȝȒǹȚȖȚĮȜȠȪ
Ȇǹ,īȡĮȝȝȒȆĮȡĮȜȓĮȢīȡĮȝȝȒǹȚȖȚĮȜȠȪ
ǹ,
ȆȆȆ
ǹǹ01ȅȉ
ȄȄȄȄǺ
Ǻ Ǻ
Ǻ Ǻ
ǺǺǺǺǺǺǺ
ȈȉǹĬȂǼȊȈǾȈĬǼȈǼǿȈȕȚȠȜȠȖȚțȩȢ02ȅȉ
17ȆȆ
ȆȆ
Ȇ
Ȇ
ȆǻǼȄǹȂ
Ȇ
161312 10
1109 0807
ȊʌȠįȠȝȑȢ
ȆȅȁǼȂǿȀǾȈǹǼȇȅȆȅȇǿǹȈȈȂǾȃǹȇȋǿǹȂǹȋǾȈīǼǹ
ȁȊȅȂǼȃȅ
ȀȊȁǿȀǼǿȅǿǼȁ
ȋȍȇȅȈȂȆǹȈȀǼȉ ȋȍȇȅȈǺȅȁȁǼȊǿȆȈȀǼȆǹȈȉȇȅǿȆȈȀǼȆǹȈȉȇȅ
ǼǿȈȅǻȅȊ
ǹȈǹȃȈǼȇȈȀǼȆǹȈȉȇȅ
ǼǿȈȅǻȅȊȆȁTMHMAǹȃǼȊȅȇȅĭǾȈ
ȂǼȂǼȉǹȁȁǿȀǼȈǻȅȀȅȊȈǿȆ
ȈȀǼȆǹȈȉȇȅȈȀǼȆǹȈȉȇȅ
ǼǿȈȅǻȅȊ
ǿȈ.ȁȊȅȂǼȃȅǿȈȅīǼǿȅ
ȁȊȅȂǼȃȅ
ĭȊȁǹȀǿȅxxx
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
xx x x x x x x x x x x x xx x x x x x xx x
x
x
xxxxǹȈĭǹȁȉȅǻȇȅȂȅȈ 616350 3909650  616400
 3909600
 616400
ȜȆ
ȁȁ
ȇȊ
ȂȅȉȅȂǿȀǾīȇǹȂȂ
ǾȈȋǼǻȆȅȁīȅȊȇȃȍȃȆǼȇīȀȅȁǹ
ȀȉǿȈȂǹ%
ȊȆȅ
ȈȉǼīȅȅȉ
ǹĬ132ȅȉ121ȅȉ113ȅȉȆǹȀȋ
133Ȁȋ
136ȅȉ
138ȅȉ
139ȅȉ2.09
23.5526.93
ȊǹǻǾȂȅȊīȅȊǺȍȃȆǼǾȇǹȀȁǼǿȅȊȆȅȁǼȅǻȅȂǿȀǾȂǼȁǼȉǾīȅȊȇȃȍȃ
ǻǼȄǹȂ
64
63143616059571355655545351104
103
102
101
96
95
94
90
89
88
86
85
84
83
82
81
80
79
78
77
76
74 73 72
71
70
69
6867
65ȁȁ
ȁ
ȁ
ȁ
ȁ
ȁ
ȁ
ȁȁȀ
ȀȀ
ǼǼ Ǽǻ ǻİȓıȠįȠȢ
İȓıȠįȠȢ
27.6324.6423.41
23.7522.2321.0715.7315.6014.5617.913.942.94
117116
119
120121110109108
100101102103104105106
8AOT
ǹȈȀǼȆǼȈǹȈȀǼȆǼȈȆ
ǹȈȀǼȆǼȈ
ǹȈȀǼȆǼȈ
ȆȐȞİȜȆȐȞİȜȆȇȅȈǹīȃǿȀȅȁǹȅ !107
73
7271
9493
92 91
90
898887868584
958381
8076743029
28272625242322
ȆǹȁǹǿǹǼĬȃǿȀǾȅǻȅȈȆȆȆ
Ȇ
Ȇ
ȆȈȊȃǼǻȇǿǹȀȅȀǼȃȉȇȅȆ
ȅ
515049484746454443
424140
3938
373635 3433
323130
29282726252423222120191817 14 13 12 11 10 9 8 765 4 32 1120119118117115114113112111110109108107
17321ȅȉ
Į
ȕ2.94
117ȄȄȄȄ
ǽ
ǽǽǽ
ǼǼǼǼǻĬǼȈǼǿȈȈȉǹĬȂǼȊȈǾȈ
ĬǼȈǼǿȈȈȉǹĬȂǼȊȈǾȈ8ȅȉ
13ȅȉ
464544
43
40ȆȂȃǾȂǼǿȅ
Ȇ Ȇ
ȆȆȆǻǾȂǹȇȋǼǿȅȄȄ
ī īǺ
ǺǺǺǺ
13ȅȉ05ȅȉ02ȅȉ
18Ȇ
16
79113ȅȉ
x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
x x x x x x x x x x x xx x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x ȋȫȡȠȢȆȡȠĲİȚȞȩȝİȞȘȢȂĮȡȓȞĮȢ
ȈȋȅȅǹȆ
ĬǹȁǹȈȈǹ
ĬǹȁǹȈȈǹ
$țĲȠȖȡĮȝȝȒ$țĲȠȖȡĮȝȝȒȂ
ȋȫȡȠȢȆȡȠĲİȚȞȩȝİȞȘȢȂĮȡȓȞĮȢ
ȈȋȅȅǹȆ
ǹ,617200617000
616800616600616400616200
3910600
3910400
3910200
3910000
3909800
39096003910600 3910400 3910200
3910000
3909800 3909600
39094003909400617200617000
616800616600616400616200
ȊȌȅȂǼȉȇȅ ȈǾȂǼǿȅȊ
ǺȅȇȇǹȈ
ȅȇǿȅīȇǹȂȂǾǹǿīǿǹȁȅȊ
ȅȇǿȅīȇǹȂȂǾȆǹȇǹȁǿǹȈ
ǹȀȉȅīȇǹȂȂǾ
ȅȇǿǹȆǹȇǹȋȍȇǾȂǼȃȍȃȉȂǾȂǹȉȍȃ
ȇȊȂȅȉȅȂǿȀǾīȇǹȂȂǾ
ȅǿȀȅǻȅȂǿȀǾīȇǹȂȂǾ10.02
ȆǹȇǹȋȍȇǾȈǾȈȉȅǻǾȂȅīȅȊǺȍȃ
ȆǹȇǹȋȍȇǾȈǾȈȉǾȃȃǹǾȇǹȀȁǼǿȅȊ
ȋȇǾȈǾǹȆȅīǼǹȈȂǾȃǹȇȋǿǹȂǹȋǾȈ
ȆȅȁǼȂǿȀǾȈǹǼȇȅȆȅȇǿǹȈ
ȆǹȇǹȋȍȇǾȈǾȈȉǾȃǹȃǹȆȉȊȄǿǹȀǾǼȉǹǿȇǼǿǹ
īȅȊȇȃȍȃǹǼǼǿȇǾȃǾ
ȋȇǾȈǾǹȆȅȃǹǾȇǹȀȁǼǿȅȊȋȍȇǿȈ
ȆǹȇǹȋȍȇǾȉǾȇǿȅȊȆȅȂȃǾȂǹȈȊȂǺȅȁǿȈȂȅȊ
ȋȇǾȈǾǹȆȅĭǿȁȅǽȍǿȀǾȅȇīǹȃȍȈǾȋȍȇȅȈ
ĭȊȁǹȄǾȈǹǻǼȈȆȅȉȍȃǽȍȍȃȋȍȇǿȈ
ȆǹȇǹȋȍȇǾȉǾȇǿȅȊȆȅȂȃǾȂǹȈȊȂǺȅȁǿȈȂȅȊ

ȆǹȇǹȋȍȇǾȈǾȈȉȅǼȁȁǾȃǿȀȅȀǼȃȉȇȅ
ĬǹȁǹȈȈǿȍȃǼȇǼȊȃȍȃǼȁȀǼĬǼ
ǹȇȋǹǿȅȁȅīǿȀǾǹȃǹȈȀǹĭǾǼȆȀǹǻǿǼȀǻǿȀȅȊȂǼȃȅȉȂǾȂǹ
ǹȆȅȅȉǼǹȀǿȃǾȉǹȅȇȅǿǻȅȂǾȈǾȈ
Ȇǻ ĭǼȀ ǻ
ǹȃ ĭǼȀǻ
ȃ ĭǼȀ ǹ
ǹʌȩĳĮıȘīİȞȚțȠȪīȡĮȝȝĮĲȑĮȆİȡȚĳȑȡİȚĮȢȀȡȒĲȘȢ
ȅǿȀĭǼȀǹǹȆȈȋȅȅǹȆ
ǹʌȩĳĮıȘīİȞȚțȠȪīȡĮȝȝĮĲȑĮǹʌȠțİȞĲȡȦȝȑȞȘȢǻȚȠȓțȘıȘȢȀȡȒĲȘȢ 
ĭǼȀǹǹȆ
ȆȡȫȘȞǹȝİȡȚțĮȞȚțȒǺȐıȘīȠȣȡȞȫȞȈȋȅȅǹȆ
īȚĮĲȘȞʌİȡȚȠȤȒȘȠʌȠȓĮȑȤİȚʌĮȡĮȤȦȡȘșİȓȖȚĮĲȚȢİȖțĮĲĮıĲȐıİ ȚȢĲȠȣǼȁȀǼĬǼȝİĲȚȢĮȞĮȖțĮȓİȢ
ȖȚĮĲȘȞȜİȚĲȠȣȡȖȓĮĲȠȣİȚįȚțȑȢȤȡȒıİȚȢȚıȤȪİȚĮȞȫĲĮĲȠȢȈǻ 
īȚĮĲȘȞʌİȡȚȠȤȒĲȘȞȠʌȠȓĮțĮĲĮȜĮȝȕȐȞİȚȠȣĳȚıĲȐȝİȞȠȢȠȚțȚıȝȩ ȢĮȟȚȦȝĮĲȚțȫȞȝİȤȡȒıȘĮȝȚȖȠȪȢ
țĮĲȠȚțȓĮȢȚıȤȪİȚĮȞȫĲĮĲȠȢȈǻ
īȚĮĲȠȣʌȩȜȠȚʌȠĲȝȒȝĮȚıȤȪİȚĮȞȫĲĮĲȠȢȈǻıĲȠıȪȞȠȜȠĲȠȣ İȝȕĮįȠȪĲȠȣİȞĮʌȠȝİȓȞĮȞĲȠȢ
ĲȝȒȝĮĲȠȢ
ǾıȣȞȠȜȚțȒįȠȝȘȝȑȞȘİʌȚĳȐȞİȚĮįİȞİʌȚĲȡȑʌİĲĮȚȞĮȣʌİȡȕĮȓȞİȚĲȠ ĲȘȢıȣȞȠȜȚțȒȢȑțĲĮıȘȢĲȘȢ
ʌİȡȚȠȤȒȢʌȡȠțİȚȝȑȞȠȣȞĮįȚĮıĳĮȜȚıĲȠȪȞȀȋțĮȚİȜİȪșİȡȠȚȤȫȡȠȚ ʌȡĮıȓȞȠȣıİʌȠıȠıĲȩ
ȂȑȤȡȚĲȘȞȑȖțȡȚıȘĲȘȢȝİȜȑĲȘȢʌȠȜİȠįȩȝȘıȘȢİʌȚĲȡȑʌİĲĮȚȘįȩȝȘıȘ ȝȩȞȠıĲȠȣȢȒįȘ
ʌĮȡĮȤȦȡȘȝȑȞȠȣȢȖȚĮıȣȖțİțȡȚȝȑȞȘȤȡȒıȘȤȫȡȠȣȢțĮșȫȢİʌȓıȘȢȖȚĮ ĮȞȐȖțİȢıȤȠȜȚțȒȢıĲȑȖȘȢ
ıȪȝĳȦȞĮȝİĲȚȢįȚĮĲȐȟİȚȢĲȘȢİțĲȩȢıȤİįȓȠȣįȩȝȘıȘȢ
ȈȋȅȅǹȆǻǾȂȅȊīȅȊǺȍȃ
ȆǼȇǿȅȋǾȆǹǺīȆİȡȚȠȤȒȆȡȫȘȞǹȝİȡȚțȐȞȚțȘȢǺȐıȘȢīȠȣȡȞȫȞ
ǾȆǹǺīșĮȝİĲĮĲȡĮʌİȓıİʌȠȜȚĲȚıĲȚțȩʌĮȚįĮȖȦȖȚțȩʌȞİȪȝȠȞĮĲȠȣǻ ȒȝȠȣȣʌİȡĲȠʌȚțȒȢıȘȝĮıȓĮȢ
īȚĮĲȠıțȠʌȩĮȣĲȩșĮȖȓȞİȚȝİȜȑĲȘʌȠȜİȠįȩȝȘıȘȢıȪȝĳȦȞĮȝİĲȚȢį ȚĮĲȐȟİȚȢĲȠȣȃȩʌȦȢ
ȚıȤȪİȚıȒȝİȡĮ
ǼʌȚĲȡİʌȩȝİȞİȢȋȡȒıİȚȢ
ȀĮĲȠȚțȓĮȝȩȞȠȖȚĮĲȘȞʌİȡȚȠȤȒıĲȘȞȠʌȠȓĮĮȞĮʌĲȪııİĲĮȚȠʌȡȫ ȘȞȠȚțȚıȝȩȢǹȟȚȦȝĮĲȚțȫȞ
ȀĲȓȡȚĮİțʌĮȓįİȣıȘȢȑȡİȣȞĮȢ
ǼȞȣįȡİȓĮțĮȚıȣȞĮĳİȓȢİȖțĮĲĮıĲȐıİȚȢ
ȆȠȜȚĲȚıĲȚțȐțĲȓȡȚĮțĮȚİȞȖȑȞİȚʌȠȜȚĲȚıĲȚțȑȢȜİȚĲȠȣȡȖȓİȢ
ȀĲȓȡȚĮțȠȚȞȦȞȚțȒȢʌȡȩȞȠȚĮȢǹșȜȘĲȚțȑȢİȖțĮĲĮıĲȐıİȚȢ
ȈȣȞİįȡȚĮțȩțȑȞĲȡȠ
ǼıĲȚĮĲȩȡȚĮȤȦȡȘĲȚțȩĲȘĲĮȢȑȦȢȐĲȠȝĮȝȑȖȚıĲȘįȣȞĮȝȚțȩĲȘĲĮ ȖȚĮȩȜȘĲȘȞȑțĲĮıȘȆǹǺī
ǹȞĮȥȣțĲȒȡȚĮȤȦȡȘĲȚțȩĲȘĲĮȢȑȦȢȐĲȠȝĮȝȑȖȚıĲȘįȣȞĮȝȚțȩĲȘĲ ĮȖȚĮȩȜȘĲȘȞȑțĲĮıȘȆǹǺī
ȄİȞȫȞİȢȦȢȣʌȠıĲȘȡȚțĲȚțȑȢİȖțĮĲĮıĲȐıİȚȢįȚĮȝȠȞȒȢțĮȚįȚĮȕȓ ȦıȘȢĲȦȞʌĮȡĮʌȐȞȦȤȡȒıİȦȞ
	ȝȑȖȚıĲȘįȣȞĮȝȚțȩĲȘĲĮȖȚĮȩȜȘĲȘȞȑțĲĮıȘĲȘȢȆǹǺī țȜȓȞİȢ
ȋȫȡȠȚıȣȞȐșȡȠȚıȘȢțȠȚȞȠȪ
ȀĲȓȡȚĮǻȚȠȓțȘıȘȢĳȠȡȑȦȞĲȠʌȚțȒȢǹȣĲȠįȚȠȓțȘıȘȢǹ
	Ǻ
ȕĮșȝȠȪ țĮȚĲȦȞǼĲĮȚȡİȚȫȞ	
ȅȡȖĮȞȚıȝȫȞıĲȚȢȠʌȠȓİȢĮȣĲȠȓıȣȝȝİĲȑȤȠȣȞ
ǼțșİıȚĮțȩțȑȞĲȡȠțĮȚİțșİıȚĮțȠȓȤȫȡȠȚ
ȀĲȓȡȚĮȖȒʌİįĮıĲȐșȝİȣıȘȢǼȝʌȠȡȚțȐțĮĲĮıĲȒȝĮĲĮȝİȝȑȖȚıĲȘıȣȞȠȜȚțȒİʌȚĳȐȞİȚĮĮȞȐțĮĲȐ ıĲȘȝĮĲȝ
ȀȑȞĲȡȠȣȖİȓĮȢĮıĲȚțȠȪĲȪʌȠȣ
ǼȜȚțȠįȡȩȝȚȠ
ȆǼȇǿȅȋǾȆǼȆǹȆǿȆĮȡȐțĲȚĮȢǽȫȞȘȢ
ǼʌȓȕȐȜȜİĲĮȚʌȡȠıĲĮıȓĮĲȘȢʌĮȡȐțĲȚĮȢȗȫȞȘȢȝȑȤȡȚțĮȚĲȠȩȡȚȠ ĲȠȣıȤİįȓȠȣʌȩȜȘȢıĲȚȢ
ʌȠȜİȠįȠȝȘȝȑȞİȢțĮȚȣʌȩʌȠȜİȠįȩȝȘıȘʌİȡȚȠȤȑȢȀȐĲȦīȠȪȕİȢīȠȪȡȞ İȢȀȩțțȚȞȘȋȐȞȚ
īȚĮĲȚȢİțĲȩȢıȤİįȓȠȣʌİȡȚȠȤȑȢțĮșȠȡȓȗİĲĮȚȗȫȞȘʌȡȠıĲĮıȓĮȢ ȝĮʌȩĲȘȞțĮșȠȡȚıȝȑȞȘȖȡĮȝȝȒ
ĮȚȖȚĮȜȠȪțĮȚȝĮʌȩĲȠȤİȚȝȑȡȚȠțȪȝĮıİʌİȡȓʌĲȦıȘȝȘțĮșȠȡȚı ȝȑȞȠȣĮȚȖȚĮȜȠȪȅʌİȡȚȠȡȚıȝȩȢ
ĲȦȞȝȚıȤȪİȚȦȢİȜȐȤȚıĲȘĮʌȩıĲĮıȘĮʌȩĲȘȖȡĮȝȝȒĮȚȖȚĮȜȠȪțĮȚ ȖȚĮȩȜİȢĲȚȢĲȠȣȡȚıĲȚțȑȢ
İȖțĮĲĮıĲȐıİȚȢĮȞİȟȐȡĲȘĲĮĮʌȩĲȘȞȑțĲĮıȘĲȠȣȠȚțȠʌȑįȠȣĲȠȣȢ
ǼʌȚĲȡİʌȩȝİȞİȢȋȡȒıİȚȢ
ȉȠʌȠșȑĲȘıȘȝȘȝȩȞȚȝȦȞȜȣȩȝİȞȦȞȝİĲĮĳİȡȩȝİȞȦȞțĮĲĮıțİȣȫȞȖȚ ĮĲȘȞİȟȣʌȘȡȑĲȘıȘĲȦȞ
ȜȠȣȠȝȑȞȦȞȪıĲİȡĮĮʌȩıȤİĲȚțȒȑȖțȡȚıȘǻȒȝȠȣ	ǼȆǹǼ
ǾȝİĲĮĲȡȠʌȒĲȦȞȣĳȚıĲȐȝİȞȦȞĲȝȘȝȐĲȦȞĲȠȣʌĮȡĮȜȚĮțȠȪįȡȩȝȠȣıİ ʌİȗȩįȡȠȝȠʌȠįȘȜĮĲȩįȡȠȝȠȝİ
İȚįȚțȑȢȡȣșȝȓıİȚȢȖȚĮĲȘȞİȟȣʌȘȡȑĲȘıȘĲȦȞĮȞĮȖțȫȞĲȦȞİʌȚȤİȚȡȒı İȦȞțĮȚĲȦȞȝȩȞȚȝȦȞțĮĲȠȚțȚȫȞ
ǾĲȠʌȠșȑĲȘıȘțȚȞȘĲȠȪİȟȠʌȜȚıȝȠȪıĲȚȢʌĮȡĮȜȓİȢȠȝʌȡȑȜİȢțĮ ȡȑțȜİȢțȜʌȝİĲȐĮʌȩȝİȜȑĲȘʌȠȣ
șĮİțʌȠȞȒıİȚȠǻȒȝȠȢȝİĲȠȞʌİȡȚȠȡȚıȝȩȞĮʌĮȡĮȝİȓȞİȚİȜİȪșİȡȘȗ ȫȞȘİȜȐȤȚıĲȠȣʌȜȐĲȠȣȢʌȠȣșĮ
țĮșȠȡȓȗİĲĮȚțĮĲȐʌİȡȓʌĲȦıȘĮȞȐȜȠȖĮȝİĲȘȝȠȡĳȠȜȠȖȓĮĲȘȢʌĮȡĮȜȓĮ ȢĮʌȩĲȘȞĮțĲȠȖȡĮȝȝȒ
ǾİȖțĮĲȐıĲĮıȘȜȣȩȝİȞȦȞȠȚțȓıțȦȞȝȩȞȠʌȡȠıȦȡȚȞȐȖȚĮİȡȖȠĲȐȟȚĮ ȒȖȚĮȜȩȖȠȣȢȑțĲĮțĲȘȢĮȞȐȖțȘȢ
ȉȅȆǿȀȅȇȊȂȅȉȅȂǿȀȅǼȁȀǼĬǼĬǹȁǹȈȈǹ
ȈȊȇȂǹȉȅȆȁǼīȂǹ
ȊĭǿȈȉǹȂǼȃȅȀȉǿȈȂǹ
ȅȉ
10ǹȇȅǿȀȅǻȅȂǿȀȅȊȉǼȉȇǹīȍȃȅȊȉȅǿȋǿȅ
ȈȊȈȉǹǻǹǻǼȃȉȇȍȃ
ǻǼȃȉȇȅ
ȈȉǼīǹȈȉȇȅ
93ǹȇǿĬȂǾȈǾȀȉǿȈȂǹȉȅȈ
Ȁȋ
14ǹȇȀȅǿȃȅȋȇǾȈȉȅȊȋȍȇȅȊȆȇȍȉǼȊȅȊȈǼȈǿȈȅȏȌǼǿȈȀǹȂȆȊȁǼȈ
ȋȇǾȈǾǹȆȅǻǾȂȅīȅȊǺȍȃȋȍȇȅȈ
ǹȆȅȇȇǿȂȂǹȉȅĭȅȇȍȃȋȍȇǿȈ
ȆǹȇǹȋȍȇǾȉǾȇǿȅȆȇǹȄǼǿȈȋǹȇǹȀȉǾȇǿȈȂȅȊǻȃȈǾȈǻǹȈȍȃǾȇǹȀȁǼǿȅȊ
ǾȑțĲĮıȘİȝȕĮįȠȪǼ ĲȝȑȤİȚȤĮȡĮțĲȘȡȚıĲİȓȦȢīİȦȡȖȚțȒ ȑțĲĮıȘıȪȝĳȦȞĮȝİĲȘȞȣʌ
ĮȡȚșȝȆȡȐȟȘȋĮȡĮțĲȘȡȚıȝȠȪĲȘȢǻĮıȚțȒȢȊʌȘȡİıȓĮ ȢǾȡĮțȜİȓȠȣǼʌȓıȘȢĲȠ
ıȪȞȠȜȠĲȘȢȑțĲĮıȘȢİȣȡȓıțİĲĮȚİȞĲȩȢȤĮȡĮțĲȘȡȚıȝȑȞȘȢȝȘįĮıȚțȒȢ ʌİȡȚȠȤȒȢĮȣĲİʌȐȖȖİȜĲȘ
ıȪȝĳȦȞĮȝİĲȘȞȣʌ
ĮȡȚșȝȆȡȐȟȘȋĮȡĮțĲȘȡȚıȝȠȪĲ ȘȢǻĮıȚțȒȢȊʌȘȡİıȓĮȢ
ǾȡĮțȜİȓȠȣĲİȜİıȓįȚțȘ ǼʌȓıȘȢȝİĲȘȞȣʌ
ĮȡȚșȝ ȆȡȐȟȘȋĮȡĮțĲȘȡȚıȝȠȪĲȘȢ
ǻĮıȚțȒȢȊʌȘȡİıȓĮȢǾȡĮțȜİȓȠȣĲİȜİıȓįȚțȘȤĮȡĮțĲȘȡȓıĲȘțĮȞȦȢȝȘ įĮıȚțȑȢİțĲȐıİȚȢĲĮĲȝȒȝĮĲĮ
İȝȕĮįȩȞǼ Ĳȝ	Ǽ Ĳȝ
ǹȆȅȈȆǹȈȂǹȋǹȇȉǾīȊȈ :50.000ǹȆȅȈȆǹȈȂǹȋǹȇȉǾīȊȈ :10.000 (ȈȝȪțȡȚȞıȘĲȠȣ :5.000)ǹȆȅȈȆǹȈȂǹȅȇĬȅĭȍȉȅȋǹȇȉǾȀȉǾȂǹȉȅȁȅīǿȅȊǹȆȅȈȆǹȈȂǹȋǹȇȉǾȈȋȅȅǹȆǻīȅȊǺȍȃĭǼȀȉǹǹȆ
ȈȊȃȅȁǿȀǾǻȅȂǾȈǾ0104ȆȆȆ
Ȇ
ȁȃ
ȃȃȃȃ
ȃ
114118119
15ȅȉǹȈȀǼȆǼȈ
ǹȆȅȉǾȃȅȉǼǹȀǿȃǾȉǹǹǼǻǿǼȀǻǿȀȅȊȂǼȃȅȉȂǾȂǹ56545352
5150
4948
47ȁ
66
6473
70
69
68
6784
658079 7877
6362
6159
585721
ȆȆ
ȆȆȆ
Ȇ
ȆȆ112
113
114
56
555150
4947
464542
41
40393837
363534
3318
603231
3029
585720
19
ȆȆȆ
Ȇ
Ȇ
Ȇ
ȆȆȆȆ
T9
T8 T7
T6
T5T4T3T2
T1100
99
8793
91
51'9998
97
96
BetonǺȐıȘȆ
ǹȈȀǼȆǼȈȁ
Ȇ
1514
75
62
61
ȆȆȆȆ
ȆȆȆ
ȆǿȈȅīǼǿȅ
ȁȊȅȂǼȃȅ
ǿȈȅīǼǿȅ
ȁȊȅȂǼȃȅ
ǿȈȅīǼǿȅ
ȁȊȅȂǼȃȅǿȈȅīǼǿȅ
ȁȊȅȂǼȃȅȆ
Ȇ01
060504 03
Ȇ
ȆȆȁ02ȆȆ
ĮȁǿȂǼȃǿȈȀȅȈ$țĲȠȖȡĮȝȝȒ
Ȋʌ
ĮȡȚșȝǺȊʌȠȣȡȖȚțȒǹʌȩĳĮıȘĭǼȀǻ

ȁĬǼȈǼǿȈȈȉǹĬȂǼȊȈǾȈ
Ȇ
ǹȈȀǼȆǼȈȁ
ȁ
ȆȆȆ
Ȇ
Ȇ
Ȇ
ȆȁȁȆȆ ȆȆ
ȆȆȆ
Ȇ
Ȇ
ȆȆ
Ȇ
Ȇ
ȆȆȆ
Ȇ
Ȇ
Ȇ
Ȇ
ȆȆȁ
Ȇ
ȆȆȆ122Ȇ
Ȇ 123
124125
126
127128
129130
131
132ȆȆȆǼȆǹȆǿ
ȆĮȡȐțĲȚĮǽȫȞȘ50ȅȡȚȠȆĮȡȐțĲȚĮȢǽȫȞȘȢ
ĭǼȀǻȊǹǻǾȂȅȊīȅȊǺȍȃȆǼǾȇǹȀȁǼǿȅȊȆȅȁǼȅǻȅȂǿȀǾȂǼȁǼȉǾīȅȊȇȃȍȃȆǼȆǻ9
ȁȠȚʌȑȢȆİȡȚȠȤȑȢ
ȆİȡȚȠȡȚıȝȠȪįȩȝȘıȘȢ
ȈȋȅȅǹȆ
ȆǼȆǻ9,
ȉȠȣȡȚıĲȚțȒȢ
ȈȋȅȅǹȆǹȞȐʌĲȣȟȘȢ
ȀīȠȣȕȫȞȊʌȠȑȖțȡȚıȘʌȠȜİȠįȠȝȚțȒȝİȜȑĲȘ
ȆȆ
x
xxxx
25.6727.63
6258
5752321615
75 74 72
71
66ȄȄ
ȄȄ
139ȈȉǹĬȂǼȊȈǾȈĬǼȈǼǿȈ
17.4313.721.691.93
2.21 2.432.90
20.28
İȜȑȖȤșȘțİ
ȣʌȠȖȡĮĳȒıĳȡĮȖȓįĮȝİȜİĲȘĲȒțȦįȑȡȖȠȣ7232*5$),.2ıȤİįȚȐıșȘțİȘȝİȡȠȝȘȞȓĮ0$ȇȉǿȅȈ
țȦįİȞĲȪʌȠȣ7232*5$),.2ĮĮıȤİįȓȠȣ
ǻǹȁǼȄǿȅȊĲȓĲȜȠȢıȤİįȓȠȣ
țȜȓȝĮțĮ
,$ȁǼȄǿȅȊȅȂǹǻǹȂǼȁǼȉǾȈ
ǼȡȖȠǼȡȖȠįȩĲȘȢ
ĬȑıȘȑȡȖȠȣȉǹǿȆǼǻǹǼ
ǹȆȅȉȊȆȍȈǾǹȀǿȃǾȉȅȊīȅȊȇȃȍȃȀȇǾȉǾȈ
ǾȇǹȀȁǼǿȅȊ
ȆȇȍǾȃǹȂǼȇǿȀǹȃǿȀǾǺǹȈǾīȅȊȇȃȍȃ
ǻǾȂȅȉǿȀǾǼȃȅȉǾȉǹȀǹȉȍīȅȊǺȍȃ
ǻǾȂȅȈȋǼȇȈȅȃǾȈȅȊ
ȆǼȇǿĭǼȇǼǿǹȀǾǼȃȅȉǾȉǹǾȇǹȀȁǼǿȅȊ
ȆǼȇǿĭǼȇǼǿǹȀȇǾȉǾȈ
ǿȦȐȞȞȘȢǹȜİȟȓȠȣȉȠʌȠȖȡȐĳȠȢȂȘȤțȠȢ
ǻȘȝȘĲȡȚȠȢǹȜİȟȓȠȣȉȠʌȠȖȡȐĳȠȢȂȘȤțȠȢȉȅȆȅīȇǹĭǿȀȅǻǿǹīȇǹȂȂǹ
ǼȆǿȀǹǿȇȅȆȅǿǾȈǾ

147ȅȉ
146ȅȉ
145ȅȉ125ȅȉ
132ȅȉ121ȅȉ113112ȅȉ
144ȅȉ133Ȁȋ
136ȅȉ
138ȅȉ
139ȅȉȆǼȇǿȅȋǾ
ǹȆȅȇȇǿȌǾȈ
ȁȊȂǹȉȍȃ
ǹǻǼȈȆȅȉȍȃǽȍȍȃȆȇȅȈȉǹȈǿǹȈȀǼȃȉȇȅ
ȋȍȇǿȈȆǹȇǹȋȍȇǾȈǾȆȆ
Ȇ
Ȇ
141
ȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈ

	
ȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈȀȋȆȇǹȈǿȃȅ
ȀȋȆȇǹȈǿȃȅ
ȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈ



	
























 



ȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈȆǼǽȅǻȇȅȂȅ Ȉ
ǹȈĭǹȁȉȅȈ
ȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈĲȠȝȑĮȢ TȅȡȚȠİʌȑțĲĮıȘȢȠȚțȚıȝȠȪȀīȠȣȕȫȞĲȠȝȑĮȢǺ
ȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈȆǼǽȅǻȇȅȂȅȈ
ǿǻǿȅȀȉǾȈǿǹȉǹǿȆǼǻǹǼ
ȚıȠįȚȐıĲĮıȘȝȆ
ǿ
ǿ
ǿ
ǿǿǿǿ
ȇȇ
ȇȇȃȄȄȄȄ
Ĭ
ĬǾ
Ǿ
ǾǾǾǾ
Ǿǽ
ǽǽǽǼǼǼǼǼīī īǺ Ǻ
ǺǺǺ
ȅȅȅ
ȅǻ
ǻ
ȆȠȜİȠįȠȝȚțȩțȑȞĲȡȠ
ȈȋȅȅǹȆǹ,
Ȇ
ǹȃȅǿȋȉȅȈǹīȍīȅȈǹȃȅǿȋȉȅȈǹīȍīȅȈ
ȆțȠȜȣȝȕȘĲȚțȒʌȚıȓȞĮ
ǿȈ.ȁȊȅȂǼȃȅǿȈ.ȁȊȅȂǼȃȅ
ǿȈ.ȁȊȅȂǼȃȅȆȆ1/KȄȄȄȄ
ȁ
ȃ
ȃȃȃȃ
ȃ
ȃ
ȃȂȂ
ȁ
ȁ
ȁȁ
ȁ
ȁ
ȁ
ȁȁ
ȀȀȀ Ȁ
ǿ
ǿ
ǿ
ǿǿǿǿĬ
ĬǾ
Ǿ
ǾǾǾǾ
Ǿǽ
ǽǽǽǽǽ
ǼǼǼǼǼ Ǽǻ ǻǻ
ǻīīī īǺ
Ǻ Ǻ
Ǻ Ǻ
ǺǺǺǺǺǺǺǺǺǹǹǹǹȁ
ȅȇȇ
ȇȇ
63143616071ȁȁȁȁȁ
ȅȅȅ
ȅ
14Ȁȋ12ȅȉ100Ǻ2,50
5,00
10,007,50
12,50
15,00
17,5020,00
22,50
27,50īİȞȚțȒȀĮĲȠȚțȓĮǺ
ȈȋȅȅǹȆīī īīīīīīī
īȊȆǹǿĬȇǿȅȈȋȍȇȅȈȈȉǹĬȂǼȊȈǾȈǹ
ǹǹǹǹǹǹ
01ȅȉȆ
īȡĮȝȝȒȆĮȡĮȜȓĮȢīȡĮȝȝȒǹȚȖȚĮȜȠȪ
ĭȊȁǹȀǿȅ
ǿȆ
ǿȆǿȆǿȆǿȆ
WC
ȉȅȁȁ
ǿȁȊ
ǿȁȊǿȁȊ
ǿȆ2
1
34
5
6
7
89
10ƶƸƶƷƬưƧ  ƶƸƱƷƪƷƧīưƪƱƻƱ
ƪīƶƧ  '87
ƶƸƱƷƪƷƧīưƪƱƪƶ  ƮƳƵƸĭƻƱ
ƪƮƷƧƶƬƶ  ƷƧƭƴƪƩ





	



	


	

	
	
	
	



		


	





	
	



			



	
	

	




	



	



	


	
	
	
	
	

		
	

		


	
	
	

		

	
	
		


	


		
					
	


	






		


	


		
	




	

		



	


		
	
	



	









		


	


	
	



	
	






	


			
	
	

	

		
	
		



	








	

	

	







		

	
	
  E = 345.567 Ĳǋ
ȅȇǿȅȆǹȇǹȀȉǿǹȈǽȍȃǾȈ
8
9
13
3137383940424345464849505455561
2
163

1736
34
35155758
10
32 302928272625242221414447515253
ȆǹȁǹǿǹǼĬȃǿȀǾȅǻȅȈ63
64
3362
6061
59
11
1214
18201923
ȅȇǿȅǿǻǿȅȀȉǾȈǿǹȈȉǹǿȆǼǻƪưƨƧƩƳưƪƷƵƬƶƪƭƶ
1. ƪưƨƧƩƳƱ  ƭƩƭƳƮƷƬƶƭƧƶ  ƷƧƭƴƪƩ
ƪ (1,2,3,…..12,13,….17,18,…. 35,36,....,60,61,62,1) = 345.567 Ĳ.ǋ.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9275 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
Άρθρο 68
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν άλλως ορί-
ζεται στις επιμέρους διατάξεις.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι
(Παράρτημα II της Οδηγίας 2015/849, όπως τροποποι-
ήθηκε με την Οδηγία 2018/843)
Ενδεικτικός κατάλογος των παραγόντων και των τύ-
πων αποδεικτικών στοιχείων ως προς την ύπαρξη δυ-
νητικά χαμηλότερου κινδύνου, σύμφωνα με την παρ. 2 
του άρθρου 15.
1. Παράγοντες κινδύνου ως προς τον πελάτη:
α) εταιρεία, της οποίας οι μετοχές είναι εισηγμένες σε 
χρηματιστήριο που λειτουργεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ή 
σε άλλο κράτος με νομοθεσία συμβατή προς τις διατάξεις 
της Οδηγίας 2014/65/ΕΕ (L 173/12.06.2014), που διασφαλί-
ζει επαρκή διαφάνεια ως προς τον πραγματικό δικαιούχο,
β) δημόσια αρχή ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου 
ή επιχείρηση που ανήκει κατά πλειοψηφία σε κρατικό 
φορέα, ή όργανο ή οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
ή δημόσιος διεθνής οργανισμός,
γ) πελάτες που είναι κάτοικοι ή εδρεύουν σε γεωγραφι-
κές περιοχές χαμηλότερου κινδύνου, όπως καθορίζονται 
στο σημείο 3.
2. Παράγοντες κινδύνου ως προς προϊόντα, υπηρεσίες 
συναλλαγές ή διαύλους παροχής προϊόντων ή υπηρε-
σιών:
α) ασφαλιστικές συμβάσεις ζωής, όταν το ποσό των 
ασφαλίστρων που πρόκειται να καταβληθούν κατά τη 
διάρκεια ενός έτους είναι χαμηλό,
β) συμβάσεις συνταξιοδοτικής ασφάλισης, με τον όρο 
ότι οι συμβάσεις αυτές δεν περιλαμβάνουν ρήτρα εξα-
γοράς, ούτε μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως εγγύηση,
γ) προγράμματα συνταξιοδοτικής ασφάλισης, σύμφω-
να με τα οποία οι εισφορές των εργαζομένων καταβάλ-
λονται από τις αποδοχές τους και των οποίων οι όροι 
δεν επιτρέπουν την εκχώρηση των δικαιωμάτων των 
ασφαλισμένων,
δ) χρηματοοικονομικά προϊόντα ή υπηρεσίες που 
έχουν σχεδιαστεί για να διευκολύνουν την πρόσβαση 
ορισμένων κατηγοριών πελατών σε περιορισμένες, κα-
τάλληλα καθορισμένες υπηρεσίες του χρηματοπιστω-
τικού τομέα,
ε) προϊόντα όπου οι κίνδυνοι νομιμοποίησης εσόδων 
από εγκληματικές δραστηριό τητες και χρηματοδότησης 
της τρομοκρατίας περιορίζονται από άλλους παράγο-
ντες, όπως τα χαμηλά όρια των διακινούμενων χρημα-
τικών ποσών ή η διαφάνεια ως προς την ταυτότητα του πελάτη.
3. Γεωγραφικοί παράγοντες κινδύνου-καταχώριση, 
έδρα, διαμονή σε:
α) κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
β) τρίτες χώρες που έχουν αναγνωρισθεί με βάση 
λεπτομερείς εκθέσεις αξιολόγησης δημόσιων διεθνών 
οργανισμών ως χαμηλού επιπέδου διαφθοράς, οργα-
νωμένου εγκλήματος ή άλλων εγκληματικών δραστη-
ριοτήτων,γ) τρίτες χώρες οι οποίες, σύμφωνα με αξιόπιστες πη-
γές όπως, λεπτομερείς εκθέσεις αξιολόγησης δημόσιων 
διεθνών οργανισμών, έχουν θεσπίσει και εφαρμόζουν 
αποτελεσματικά ρυθμίσεις για την καταπολέμηση της 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
τητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που 
συνάδουν προς τις αναθεωρημένες συστάσεις της FΑΤF.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
(Παράρτημα III της Οδηγίας 2015/849, όπως τροπο-
ποιήθηκε με την Οδηγία 2018/843)
Ενδεικτικός κατάλογος των παραγόντων και των τύ-
πων αποδεικτικών στοιχείων ως προς την ύπαρξη δυ-
νητικά υψηλότερου κινδύνου, σύμφωνα με την παρ. 4 
του άρθρου 16
1. Παράγοντες κινδύνου ως προς τον πελάτη:
α) επιχειρηματική σχέση που αναπτύσσεται σε ασυ-
νήθιστες περιστάσεις,
β) πελάτες που είναι κάτοικοι γεωγραφικών περιοχών 
υψηλότερου κινδύνου, όπως καθορίζονται στο στοιχείο 3,
γ) νομικά πρόσωπα ή οντότητες που είναι φορείς κα-
τοχής προσωπικών περιουσιακών στοιχείων,
δ) εταιρείες που έχουν μετόχους ασκούντες καθήκοντα 
εξ ονόματος άλλου προσώπου ή μετοχές στον κομιστή (ανώνυμες),
ε) επιχειρήσεις έντασης μετρητών,
στ) ιδιοκτησιακή δομή εταιρείας που φαίνεται ασυνή-
θιστη ή υπερβολικά πολύπλοκη, δεδομένης της φύσης των δραστηριοτήτων της εταιρείας,
ζ) ο πελάτης που είναι υπήκοος τρίτης χώρας και υπο-
βάλει αίτηση για χορήγηση δικαιώματος διαμονής ή ιθα-
γένειας στο κράτος-μέλος με αντάλλαγμα μεταφορές 
κεφαλαίων, αγορά ιδιοκτησίας ή κρατικών ομολόγων 
ή επενδύσεις σε εταιρείες στο εν λόγω κράτος - μέλος.
2. Παράγοντες κινδύνου ως προς προϊόντα, υπηρεσίες, 
συναλλαγές ή διαύλους παροχής προϊόντων ή υπηρε-
σιών:
α) ιδιωτική τραπεζική,
β) προϊόντα ή συναλλαγές που ευνοούν την ανωνυμία,
γ) επιχειρηματικές σχέσεις ή συναλλαγές χωρίς φυσική 
παρουσία των μερών, χωρίς ορισμένες διασφαλίσεις, 
όπως μέσα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης, σχετικές υπη-
ρεσίες εμπιστοσύνης, όπως ορίζονται στον Κανονισμό 
(ΕΕ) αριθμ. 910/2014, ή οποιαδήποτε άλλη ασφαλής εξ 
αποστάσεως ή ηλεκτρονική διαδικασία ταυτοποίησης 
που ρυθμίζεται, αναγνωρίζεται, εγκρίνεται ή γίνεται δε-κτή από τις σχετικές εθνικές αρχές,
δ) πληρωμές που λαμβάνονται από τρίτους με τους 
οποίους δεν προκύπτει η ύπαρξη οποιασδήποτε σχέσης,
ε) νέα προϊόντα και νέες επιχειρηματικές πρακτικές, 
συμπεριλαμβανομένων νέων διαύλων παροχής προϊό-
ντων ή υπηρεσιών, καθώς και της χρήσης νέων ή ανα-πτυσσόμενων τεχνολογιών,
στ) συναλλαγές που συνδέονται με πετρέλαιο, πολύ-
τιμα μέταλλα, προϊόντα καπνού, πολιτιστικά τεχνουρ-
γήματα και άλλα αντικείμενα αρχαιολογικής, ιστορικής, 
πολιτιστικής και θρησκευτικής σημασίας ή σπάνιας 
επιστημονικής αξίας, καθώς και ελεφαντοστό και προ-
στατευόμενα είδη.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9276 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
3. Γεωγραφικοί παράγοντες κινδύνου:
α) χώρες στις οποίες έχει διαπιστωθεί σύμφωνα με α ξιόπιστες πηγές, πέραν των σχετικών πράξεων της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής, όπως λεπτομερείς εκθέσεις αξιολόγησης δημόσιων διεθνών οργανισμών, η έλλειψη αποτελεσματικών 
συστημάτων καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδό-
τησης της τρομοκρατίας,
β) χώρες στις οποίες έχουν διαπιστωθεί, σύμφωνα με αξιόπ ιστες πηγές, όπως λεπτομερείς εκθέσεις αξιολόγησης 
δημόσιων διεθνών οργανισμών, υψηλά επίπεδα διαφθοράς, οργανωμένου εγκλήματος ή άλλων εγκληματικών 
δραστηριοτήτων,
γ) χώρες που υπόκεινται σε κυρώσεις, εμπορικό αποκλε ισμό ή παρεμφερή περιοριστικά μέτρα που έχουν επιβληθεί 
από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών,
δ) χώρες που παρέχουν χρηματοδότηση ή υποστήριξη σε τρομοκρατικές δραστηριότη τες ή που στο έδαφος 
τους δρουν οργανώσεις χαρακτηρισμένες ως τρομοκρατικές.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 30 Ιουλίου 2018
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης  
και Υπουργός Οικονομίας  Αναπληρωτής Υπουργόςκαι Ανάπτυξης Εσωτερικών Εσωτερικών
ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΡΑΓΑΣΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΚΟΥΡΛΕΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΟΣΚΑΣ
Αναπληρωτής Υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής,  
Οικονομίας και Ανάπτυξης Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης Εθνικής Άμυνας
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΧΑΡΙΤΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΠΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΜΜΕΝΟΣ
Αναπληρωτής Υπουργός Παιδείας, Έρευνας Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης
Εθνικής Άμυνας και Θρησκευμάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
ΦΩΤΙΟΣ-ΦΑΝΟΥΡΙΟΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΧΤΣΙΟΓΛΟΥ
Υφυπουργός  Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης  Δικαιοσύνης, Διαφάνειαςκαι Κοινωνικής Αλληλεγγύης Εξωτερικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΟΤΖΙΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΝΤΟΝΗΣ
 Αναπληρωτής Υπουργός ΥφυπουργόςΟικονομικών Οικονομικών Οικονομικών
ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΑΠΑΝΑΤΣΙΟΥ
Υγείας Διοικητικής Ανασυγκρότησης Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΑΝΔΡΕΑΣ ΞΑΝΘΟΣ ΟΛΓΑ ΓΕΡΟΒΑΣΙΛΗ ΛΥΔΙΑ ΚΟΝΙΟΡΔΟΥ
  ΝαυτιλίαςΥποδομών και Μεταφορών Μεταναστευτικής Πολιτικής και Νησιωτικής Πολιτικής
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΠΙΡΤΖΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΤΣΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΡΟΥΜΠΛΗΣ
 Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Τουρισμού
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΕΛΕΝΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 30 Ιουλίου 2018
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΝΤΟΝΗΣ

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9278 Τεύχος Α’ 139/30.07.2018
*01001393007180052*Την ευθύνη για την εκτύπωση, διαχείριση και κυκλοφορία των φύλλων της Εφημερίδας της 
Κυβερνήσεως, (ΦΕΚ) στην έντυπη και ηλεκτρονική έκδοση, έχει το Εθνικό Tυπογραφείο το 
οποίο αποτελεί δημόσια υπηρεσία η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικη-τικής Ανασυγκρότησης. Το Εθνικό Τυπογραφείο έχει επίσης την ευθύνη για την κάλυψη των εκτυπωτικών αναγκών του Δημοσίου. (Ν. 3469/2006, Α΄ 131).
ùõìöê÷îê÷  õôù õçöêûêî  øô êíòîïô  øùõôéöçúêîô
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ)
Η ηλεκτρονική μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται δωρεάν από την ιστοσελίδα www.et.gr.  Για 
τα ΦΕΚ που δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωρισθεί στην πιο πάνω ιστοσελίδα δίνεται η δυνατότητα δωρεάν αποστολής με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, μετά από αίτηση που υποβάλ-λεται ηλεκτρονικά με τη συμπλήρωση ειδικής φόρμας.
Η έντυπη μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται για μεμονωμένα φύλλα με το ανάλογο κόστος από 
το τμήμα Πωλήσεων απευθείας ή με ταχυδρομική αποστολή μέσω αίτησης παραγγελίας στα ΚΕΠ, ενώ για ετήσια συνδρομή από το τμήμα Συνδρομητών. Tο κόστος για ασπρόμαυρο ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1€, προσαυξανόμενο κατά 0,20€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού. Το κόστος για έγχρωμο ΦΕΚ είναι 1,50€ από 1 έως 16 σελίδες, προσαυξανόμενο κατά 0,30€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού.
Τρόπος αποστολής κειμένων προς δημοσίευση
-  Τα κείμενα για δημοσίευση στο ΦΕΚ, από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και τους φορείς 
του δημόσιου τομέα, αποστέλλονται στην διεύθυνση webmaster.et@et.gr  με  χρήση 
προηγμένης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης.
-  Οι περιλήψεις Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων, αποστέλλονται στην ηλεκτρονική δι-
εύθυνση dds@et.gr με τη χρήση απλού  ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
-  Κατ’ εξαίρεση, πολίτες οι οποίοι δεν έχουν αποκτήσει προηγμένη ηλεκτρονική υπογρα-
φή, μπορούν να αποστέλλουν ταχυδρομικά ή να καταθέτουν  με εκπρόσωπό τους κείμε-να προς δημοσίευση αποτυπωμένα σε χαρτί, στο Τμήμα Παραλαβής Δημοσιευτέας Ύλης.
Πληροφορίες σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την 
πώληση των τευχών και τους ισχύοντες τιμοκαταλόγους για όλες τις υπηρεσίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας και στη διαδρομή Εξυπηρέτηση κοινού - τμήμα πωλήσεων ή συν-δρομητών. Επίσης στην ιστοσελίδα μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, εφόσον γνωρίζετε τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύμα-τος (ΚΑΔ). Τον ΚΑΔ εκδίδει το Εθνικό Tυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προ-
ϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΚΑΛΥΨΗ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ του Δημοσίου και των φορέων του  
Το Εθνικό Τυπογραφείο μετά από αίτημα φορέα του Δημοσίου αναλαμβάνει να σχεδιάσει 
και να εκτυπώσει κάρτες, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανογραφικά έντυπα, φακέλους, φακέλους αλληλογραφίας, κ.ά. Επίσης σχεδιάζει και κατασκευάζει σφραγίδες. 
Eõîïôîòòîç  ñê øô êíòîïô  øùõôéöçúêîô
Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεων:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Συνδρομητών:  (Ημιόροφος, τηλ. 210 5279136) 
Πληροφοριών:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβής Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστοσελίδα:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
της ιστοσελίδας:  helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.gr