NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 5000 
Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2019/2235 - Κύρωση Πρόσθετης Πρά-
ξης στο Νέο Συνυποσχετικό μεταξύ του Ελληνι-
κού Δημοσίου και της Ναυτιλιακής Κοινότητας 
και φορολογικές ρυθμίσεις για τη ναυτιλία - Επεί-
γουσες φορολογικές και τελωνειακές ρυθμίσεις - 
Θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της Κεντρικής Μο-
νάδας Κρατικών Ενισχύσεων και του Δικτύου 
Κρατικών Ενισχύσεων - Μισθολογικές ρυθμίσεις 
και άλλες διατάξεις οικονομικού και αναπτυξια-
κού χαρακτήρα.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ Α’: ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟ-
ΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2019/2235 ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ 
ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 2006/112/ΕΚ ΣXETIKA ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΣΥΣ-
ΤΗΜΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 
2008/118/ΕΚ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ 
ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΣΤΙΣ 
ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
(L 336) - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣ-
ΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ 
ΚΩΔΙΚΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΣΚΟΠΟΣ - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΆρθρο 1 ΣκοπόςΆρθρο 2 Αντικείμενο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΓ ΑΘΩΝ - 
ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΟ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ 
(Φ.Π.Α.) ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΙΔΙΚΟ ΦΟΡΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ (Ε.Φ.Κ.) - 
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕ-
ΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 3 Ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών από τις 
Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις στο πλαίσιο της Κοινής 
Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) - Τροποποίη-
ση άρθρου 12 ν. 2859/2000 (παρ. 1 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2235)
Άρθρο 4 Απαλλαγή από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξί-
ας (Φ.Π.Α.) αγαθών που εισάγονται ή παραδίδονται και 
υπηρεσιών που παρέχονται στην Ελλάδα, καθώς και αγα-
θών που παραδίδονται και υπηρεσιών που παρέχονται από την Ελλάδα προς άλλο κράτος μέλος και προορίζο-
νται για τις Ένοπλες Δυνάμεις οποιουδήποτε κράτους 
μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), στο πλαίσιο της 
Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) εκτός 
του κράτους μέλους στο οποίο ανήκουν - Τροποποίη-
ση άρθρου 27 ν. 2859/2000 (παρ. 2 και 3 του άρθρου 1 
Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2235)
Άρθρο 5 Απαλλαγή από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης 
(Ε.Φ.Κ.) για προϊόντα που αποκτώνται, στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) από τις 
Ένοπλες Δυνάμεις οποιουδήπο τε κράτους μέλους της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) πλην της Ελλάδας - Τροπο-
ποίηση άρθρου 68 ν. 2960/2001 (άρθρο 2 Οδηγίας (ΕΕ) 
2019/2235)
ΜΕΡΟΣ Β’: ΚΥΡΩΣΗ ΠΡΟΣΘΕΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟ 
ΣΥΝΥΠΟΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ 
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ
Άρθρο 6 Κύρωση της Πρόσθετης Πράξης στο Νέο Συ-
νυποσχετικό μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της 
Ναυτιλιακής Κοινότητας
Άρθρο 7 Υπαγωγή στον φόρο χωρητικότητας υπό 
όρους των φορέων εμπορικής εκμετάλλευσης πλοί-
ων που παρέχουν υπηρεσίες μεταφορών με πλήρως 
εξοπλισμένα και στελεχωμένα πλοία άλλων εταιρειών 
ναυλωμένα βάσει χρόνου/ταξιδίου παράλληλα με την 
εκμετάλλευση ιδιόκτητων πλοίων τους - Προσθήκη άρ-θρου 26δ στον ν. 27/1975
Άρθρο 8 Επιβολή τέλους στις αυτοκινούμενες βυθο-
κόρους και φορολόγηση μερισμάτων για τους μετόχους/
εταίρους αλιευτικών πλοίων και πλοιαρίων, καθώς και 
ρυμουλκών και αυτοκινούμενων βυθοκόρων - Τροπο-
ποίηση άρθρου 57 του ν. 4646/2019
ΜΕΡΟΣ Γ’: ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ 
ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙ-
ΣΕΙΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙ-
ΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (Φ.Π.Α.), ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ 
ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (Κ.Φ.Ε.Ε.) ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ, ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΩΝ, ΔΩΡΕΩΝ, ΓΟΝΙΚΩΝ ΠΑ-
ΡΟΧΩΝ ΚΑΙ ΚΕΡΔΩΝ ΑΠΟ ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΓΝΙΑ
Άρθρο 9 Παράταση της δυνατότητας υπαγωγής στο 
καθεστώς αναστολής του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας 
(Φ.Π.Α.) στα ακίνητα - Τροποποίηση παρ. 4α και 5 άρθρου 
6 του Κώδικα Φ.Π.Α.ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
9 Δεκεμβρίου 2022 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  2267317
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7318 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Άρθρο 10 Παράταση ισχύος μειωμένων και υπερ-
μειωμένων συντελεστών Φόρου Προστιθέμενης Αξίας 
(Φ.Π.Α.) για ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες - Τροποποί-
ηση των Κεφαλαίων Α’ και Β’ του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α.
Άρθρο 11 Ορισμός αποδεικτικού για τη μεταφορά του 
ελάχιστου ποσού της επένδυσης για την υπαγωγή στο 
άρθρο 5Α Κ.Φ.Ε. και συμπλήρωση εξουσιοδοτικών διατά-
ξεων - Τροποποίηση παρ. 3, 5, 9 και 10 άρθρου 5Α Κ.Φ.Ε.
Άρθρο 12 Προσθήκη μεταβατικών διατάξεων και πα-
ράταση προθεσμίας υποβολής αιτήσεων για τις αιτήσεις 
υπαγωγής στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης του 
άρθρου 5Α του Κ.Φ.Ε. για τα έτη 2020, 2021 και 2022 - 
Τροποποίηση παρ. 81 άρθρου 72 Κ.Φ.Ε.
Άρθρο 13 Παράταση ισχύος της μείωσης του φόρου 
εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων του 
άρθρου 39Β Κ.Φ.Ε. - Τροποποίηση παρ. 14 άρθρου 66 
ν. 4646/2019
Άρθρο 14 Παράταση της αναστολής ισχύος του άρ-
θρου 41 Κ.Φ.Ε. για την επιβολή φόρου υπεραξίας από 
μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας - Τροποποίηση παρ. 33 
άρθρου 72 Κ.Φ.Ε.
Άρθρο 15 Έκδοση πράξης προσδιορισμού του φόρου 
σε κάθε περίπτωση υποβ ολής τροποποιητικής δήλω-
σης στη φορολογία Κεφαλαίου - Τροποποίηση παρ. 5 
άρθρου 8 ν. 1587/1950 και παρ. 3 άρθρου 84 Κώδικα 
Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών 
και Κερδών από Τυχερά Παίγνια
Άρθρο 16 Παράταση ισχύος της μείωσης τελών κυκλο-
φορίας τουριστικών λεωφορείων και για το έτος 2023 - Τροποποίηση άρθρου 20 ν. 2948/2001
Άρθρο 17 Αναστολή εφαρμογής της περ. γ’ της παρ. 6 
της υποπαρ. Α.2 της παρ. Α’ του άρθρου πρώτου του 
ν. 4152/2013 σχετικά με την πιστοποίηση από ανεξάρ-
τητο εκτιμητή και την παροχή εγγύησης, τη διασφάλιση 
ή την εμπράγματη ασφάλεια για τις ρυθμίσεις οφειλών
Άρθρο 18 Απλοποίηση όρων και διαδικασίας ακι-
νητοποίησης οχημάτων που τίθενται στο τελωνειακό 
καθεστώς της προσωρινής εισαγωγής - Τροποποίηση 
παρ. 2 άρθρου 4 της Δ.247/13/1988 ΑΥΟ και μεταβατική 
διάταξη
Άρθρο 19 Παράταση φορολογίας μεταβίβασης αυτο-
κινήτων δημόσιας χρήσης δυνάμει του άρθρου 10 του 
ν. 2579/1998
Άρθρο 20 Χρηματοδότηση αθλητικών ομάδων από 
τα φορολογικά έσοδα τυχερών παιγνίων - Τροποποίηση 
παρ. 2 άρθρου δέκατου έκτου ν. 4787/2021
Άρθρο 21 Παράταση αναστολής καταβολής στο Δη-
μόσιο του ποσοστού πέντε τοις εκατό (5%) επί των νο-
σηλίων από τις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης - Τρο-
ποποίηση παρ. 2 άρθρου 30 ν. 3846/2010
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’: ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ 
ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ 
ΔΙΚΤΥΟΥ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
Άρθρο 22 ΟρισμοίΆρθρο 23 Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων
Άρθρο 24 Αποκεντρωμένες Μονάδες Κρατικών Ενι-
σχύσεων
Άρθρο 25 Διαδικασία γνωμοδότησης από την Κεντρι-
κή Μονάδα Κρατικών ΕνισχύσεωνΆρθρο 26 Συνεργασία με το Κέντρο Διεθνούς και Ευ-
ρωπαϊκού Οικονομικού Δίκαιου (ΚΔΕΟΔ)
Άρθρο 27 Κεντρικό Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών 
Ενισχύσεων
Άρθρο 28 Χρήση Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού 
Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων - Τροποποίηση παρ. 6 
άρθρου 56 ν. 4914/2022
Άρθρο 29 Διαλειτουργικότητα του Ολοκληρωμένου 
Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων και 
του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος  - 
Αντικατάσταση παρ. 2 άρθρου 59 ν. 4914/2022
Άρθρο 30 Ανάκτηση παράνομων και ασυμβίβαστων 
κρατικών ενισχύσεων
Άρθρο 31 Διαδικασία υλοποίησης της απόφασης ανά-
κτησης
Άρθρο 32 Υποχρέωση διαφάνειας κατά τη χορήγηση 
κρατικών ενισχύσεων
Άρθρο 33 Εξουσιοδοτικές διατάξειςΆρθρο 34 Μεταβατικές διατάξεις
Άρθρο 35 Καταργούμενες διατάξεις
ΜΕΡΟΣ Γ’: ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 36 Παροχές επικουρικού προσωπικού - Τροπο-
ποίηση παρ. 5 άρθρου 10 ν. 3329/2005
Άρθρο 37 Δαπάνες μετακίνησης και διαμονής των με-
λών του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Κοι-
νωνικών Λειτουργών Ελλάδος (Σ.Κ.Λ.Ε.) - Τροποποίηση 
παρ. 5 άρθρου 84 ν. 4488/2017
Άρθρο 38 Δαπάνες μετακίνησης και διαμονής των με-
λών των Περιφερειακών Συμβουλίων του Συνδέσμου 
Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (Σ.Κ.Λ.Ε.) - Κατάργηση 
παρ. 10 άρθρου 97 ν. 4488/2017
Άρθρο 39 Καθορισμός ορίων αμοιβής του Προέδρου 
και των μελών των επιτροπών του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου (Ε.Α.Π.) - Τροποποίηση περ. 3 άρθρου 2 ν. 2552/1997
Άρθρο 40 Κατάργηση των εξόδων κίνησης των μελών 
του Υπηρεσιακού Συμβουλίου της Κεντρικής Υπηρεσίας 
του Υπουργείου Υγείας - Τροποποίηση περ. 5 άρθρου 
29 ν. 2072/1992
Άρθρο 41 Υπερωριακή απασχόληση στο Εθνικό Κέ-
ντρο Αιμοδοσίας (Ε.ΚΕ.Α.) - Αντικατάσταση παρ. 6 άρ-
θρου 11 ν. 3402/2005
Άρθρο 42 Ημέρες μετακίνησης εκτός έδρας αιρετών - 
Τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 3 υποπαρ. Δ9 παρ. Δ’ άρ-θρου 2 ν. 4336/2015
Άρθρο 43 Έξοδα διανυκτέρευσης  - Τροποποίη-
ση παρ.  2 άρθρου 10 υποπαρ.  Δ9 παρ.  Δ’ άρθρου 2 
ν. 4336/2015
Άρθρο 44 Επιχορήγηση σε Δήμους και Περιφέρειες - 
Τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 38 ν. 3986/2011
Άρθρο 45 Ρυθμίσεις για την αποζημίωση της υπερω-
ριακής εργασίας του προσωπικού του Υπουργείου Πο-
λιτισμού και Αθλητισμού - Τροποποίηση περ. 3 παρ. Γ’ 
άρθρου 20 ν. 4354/2015
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’: ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 46 Σύσταση Γ ραφείου Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Άρθρο 47 Διορισμός Ορκωτού Ελεγκτή ή ελεγκτι-
κής εταιρείας  - Αντικατάσταση παρ.  4 άρθρου 42 
ν. 4449/2017
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7319 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Άρθρο 48 Διάρκεια της ελεγκτικής εργασίας - Τροπο-
ποίηση άρθρου 48 ν. 4449/2017
Άρθρο 49 Διόρθωση τίτλου του ΤΑΙΠΕΔ επί του ακινή-
του «Κτήμα Καραθώνα»
Άρθρο 50 Μίσθωση ακινήτου για την κάλυψη των 
στεγαστικών αναγκών της Επιτροπής Εξώδικης Επίλυ-
σης Φορολογικών Διαφορών - Τροποποίηση άρθρου 
16 ν. 4714/2020
Άρθρο 51 Προσδιορισμός αξίας ακινήτων - Τροποποί-
ηση παρ. 1Α άρθρου 41 ν. 1249/1982
Άρθρο 52 Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιού-
χων - Τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 20 ν. 4557/2018
Άρθρο 53 Κάλυψη στεγαστικών αναγκών της Διεύ-
θυνσης Ελέγχου Δράσεων του Μηχανισμού Ανάκαμψης 
και Ανθεκτικότητας - Αντικατάσταση παρ. 4 άρθρου 193 
ν. 4820/2021
Άρθρο 54 Όροι ειδικών δεσμευμένων καταπιστευτι-
κών λογαριασμών
Άρθρο 55 Προσωπικό Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού 
Ταμείου Ανάκαμψης - Αντικατάσταση παρ. 3 άρθρου 
278 ν. 4738/2020
Άρθρο 56 Ηλεκτρονική Διακίνηση Δικαιολογητικών
Άρθρο 57 Ανάθεση αρμοδιοτήτων στο Τεχνικό Επι-
μελητήριο Ελλάδος για δράσεις βιώσιμης τουριστικής 
ανάπτυξης
Άρθρο 58 Καθορισμός αναστελλόμενων μέτρων 
ατομικής δίωξης  - Τροποποίηση παρ.  1 άρθρου 72 
ν. 4307/2014
Άρθρο 59 Παράταση ειδικής διαχείρισης - Τροποποί-
ηση παρ. 1 άρθρου 76 ν. 4307/2014
Άρθρο 60 Διόρθωση παροράματος στην παρ. 5 του 
άρθρου 38 ν. 4994/2022
ΜΕΡΟΣ Δ’: ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ 
ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
Άρθρο 61 Ρυθμίσεις για την «Αθηναϊκή Ριβιέρα» - Τρο-
ποποίηση παρ. 1 και προσθήκη παρ. 5 στο άρθρο 6 του ν. 4918/2022
Άρθρο 62 Μισθολογικό καθεστώς και ειδικότερες 
ρυθμίσεις για τη ΔΕΘ HELEXPO - Τροποποίηση παρ. 1 
άρθρου 34 ν. 4972/2022
Άρθρο 63 Μεταβατική περίοδος για το θεσμικό πλαί-
σιο προμηθειών της ΔΕΘ HELEXPO - Τροποποίηση παρ. 4 
άρθρου 38 ν. 4972/2022
Άρθρο 64 Επιτροπές Κρατικής Αρωγής - Τροποποίηση 
άρθρου 16 ν. 4797/2021
Άρθρο 65 Στελέχωση της Διεύθυνσης Κρατικής Αρω-
γής - Προσθήκη παρ. 8 στο άρθρο 20 του ν. 4797/2021
Άρθρο 66 Αρμοδιότητες Διεύθυνσης Κρατικής Αρω-
γής - Μετακίνηση ομάδων εργασίας σε πληγείσες από 
θεομηνίες περιοχές - Επιτροπές κρατικής αρωγής και 
δικαιούχοι - Τροποποίηση άρθρου 22 ν. 4797/2021
Άρθρο 67 Μεταβατικές διατάξεις για ζητήματα κρα-
τικής αρωγής - Προσθήκη παρ. 10 και 11 στο άρθρο 24 του ν. 4797/2021
Άρθρο 68 Όριο δαπάνης Κινήτρου Επίτευξης Δημο-
σιονομικών Στόχων - Τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 25 
ν. 4940/2022
Άρθρο 69 Εξουσιοδοτική διάταξη για Κίνητρο Επίτευ-
ξης Δημοσιονομικών Στόχων - Τροποποίηση παρ. 10 άρ-
θρου 62 ν. 4940/2022Άρθρο 70 Υποβολή δήλωσης και καταβολή τέλους 
παρεπιδημούντων και τέλους επί των ακαθάριστων εσό-
δων - Αντικατάσταση παρ. 9 άρθρου 17 ν. 2130/1993
Άρθρο 71 Χορήγηση Πιστοποιητικού Ενιαίου Φόρου 
Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) στην ανώνυμη εταιρεία 
με την επωνυμία «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 
Α.Β.Ε.Ε.» για μακροχρόνια μίσθωση ακινήτου - Προσθήκη 
παρ. 2Α στο άρθρο 125 του ν. 4446/2016
Άρθρο 72 Παράταση απαλλαγής από Ειδικό Φόρο 
Κατανάλωσης των προϊόντων που διατίθενται από κα-
ταστήματα αφορολόγητων ειδών εγκατεστημένα εκτός 
αερολιμένα ή λιμένα και τα οποία μεταφέρονται στις 
προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών που μεταβαί-
νουν σε τρίτο έδαφος ή σε τρίτη χώρα δια ξηράς - Τρο-ποποίηση άρθρου 55 ν. 4447/2016
Άρθρο 73 Συμβάσεις ορισμένου χρόνου της υπό ει-
δική διαχείριση εταιρείας δυνάμει του άρθρου 21 του 
ν. 4664/2020 - Πρόβλεψη αποζημιώσεων για ψυχική οδύ-
νη συγγενών θανόντων σε εργατικά ατυχήματα ετών 
2015 έως και 2020 - Τροποποίηση παρ. 2 και 3 άρθρου 97 ν. 4941/2022
Άρθρο 74 Παραχώρηση ακινήτου ιδιοκτησίας του 
ελληνικού δημοσίου προς τη Γενική Γ ραμματεία Αθλη-
τισμού του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΜΕΡΟΣ Ε’: ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 75 Μεταβίβαση συνολικού ποσού κατ’ έτος από 
τον τακτικό προϋπολογισμό στους Δήμους και τις Περι-φέρειες - Κατάργηση άρθρου 80Α ν. 4472/2017
Άρθρο 76 Ημέρες μετακίνησης εκτός έδρας αιρετών 
της τοπικής αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού - Κατάργηση 
άρθρου 12 ν. 4674/2020
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’: ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 77 Έναρξη ισχύοςΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α’
ΜΕΡΟΣ Α’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ 
ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2019/2235 ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 2006/112/ΕΚ ΣXETIKA ME TO KOINO ΣΥΣΤΗΜΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 2008/118/ΕΚ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΣΤΙΣ ΑΜΥΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ (L 336) - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΣΚΟΠΟΣ - ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η ενσωμάτωση στον 
Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Κώδικας Φ.Π.Α., 
ν. 2859/2000, Α’ 248) και στον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα 
(ν. 2960/2001, Α’ 265) της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2235 της 
16ης Δεκεμβρίου 2019 του Συμβουλίου που τροποποιεί 
την Οδηγία 2006/112/ΕΚ σχετικά με το Κοινό Σύστημα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7320 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) και την Οδηγία 
2008/118/ΕΚ, σχετικά με το γενικό καθεστώς των ειδι-
κών φόρων κατανάλωσης όσον αφορά στις αμυντικές 
προσπάθειες στο πλαίσιο της Ένωσης (L 336), προκειμέ-
νου να εναρμονιστεί σε ενωσιακό επίπεδο η μεταχείριση 
όσον αφορά στον φόρο προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.) και 
τον ειδικό φόρο κατανάλωσης (Ε.Φ.Κ.) των αμυντικών 
προσπαθειών, οι οποίες αναλαμβάνονται στο πλαίσιο 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος αποτελεί η ρύθμιση των 
περιπτώσεων κατά τις οποίες:
α) εξομοιώνεται με ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών 
η χρησιμοποίηση αγαθών από τις Ελληνικές Ένοπλες 
Δυνάμεις που συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια 
για την υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαί-
σιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ), 
εφόσον τα αγαθά αποκτήθηκαν στο εσωτερικό άλλου 
κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.),
β) χορηγούνται απαλλαγές από τον φόρο προστιθέ-
μενης αξίας (Φ.Π.Α.) και τον ειδικό φόρο κατανάλωσης 
(Ε.Φ.Κ.) κατά περίπτωση, για αγαθά που εισάγονται, πα-
ραδίδονται ή αποκτώνται και υπηρεσιών που παρέχονται 
στην Ελλάδα, καθώς και για αγαθά που παραδίδονται και 
υπηρεσίες που παρέχονται από την Ελλάδα προς άλλο 
κράτος μέλος της Ε.Ε. και προορίζονται είτε για χρήση από 
τις ένοπλες δυνάμεις οποιουδήποτε κράτους μέλους της Ε.Ε. ή από το πολιτικό προσωπικό που τις συνοδεύει είτε 
για εφοδιασμό των λεσχών και κυλικείων τους, όταν οι 
δυνάμεις αυτές συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια για 
την υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαίσιο 
της ΚΠΑΑ εκτός του κράτους μέλους στο οποίο ανήκουν.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΑΓ ΑΘΩΝ - ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΟΡΟ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (Φ.Π.Α.) ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΙΔΙΚΟ ΦΟΡΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ (Ε.Φ.Κ.) - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 3
Ενδοκοινοτική απόκτηση αγαθών από τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις - Τροποποίηση 
άρθρου 12 ν. 2859/2000
(παρ. 1 άρθρου 1 Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2235)
Στο άρθρο 12 του Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης 
Αξίας (Κώδικας Φ.Π.Α., ν. 2859/2000, Α’248) προστίθεται περ. δ), για την εξομοίωση με ενδοκοινοτική απόκτηση 
της χρησιμοποίησης αγαθών από τις Ελληνικές Ένοπλες 
Δυνάμεις που συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια για 
την υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαί-
σιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ), 
εφόσον τα αγαθά αποκτήθηκαν στο εσωτερικό άλλου 
κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως εξής:
«δ) η χρησιμοποίηση από τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνά-
μεις που συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια για την υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαίσιο της 
Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) ή από 
το πολιτικό προσωπικό που τις συνοδεύει, αγαθών τα 
οποία δεν αγόρασαν με τους γενικούς όρους φορολόγη-
σης, που ισχύουν στην εσωτερική αγορά άλλου κράτους 
μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον η εισαγωγή 
των αγαθών αυτών δεν τυγχάνει της απαλλαγής που 
προβλέπεται στην περ. κα) της παρ. 1 του άρθρου 27.».
Άρθρο 4
Απαλλαγή από τον φόρο προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.) αγαθών που εισάγονται ή παραδίδονται και υπηρεσιών που παρέχονται στην Ελλάδα, καθώς και αγαθών που παραδίδονται και υπηρεσιών που παρέχονται από την Ελλάδα προς άλλο κράτος μέλος και προορίζονται για τις Ένοπλες Δυνάμεις οποιουδήποτε κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) εκτός του κράτους μέλους στο οποίο ανήκουν - Τροποποίηση άρθρου 27 ν. 2859/2000(παρ. 2 και 3 άρθρου 1 Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2235)
Στην παρ. 1 του άρθρου 27 του Κώδικα Φόρου Προ-
στιθέμενης Αξίας (ν. 2859/2000, Α’ 248) προστίθενται 
περ. κα) και κβ), για την απαλλαγή από τον φόρο προ-
στιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.) αγαθών που εισάγονται ή πα-
ραδίδονται και υπηρεσιών που παρέχονται στην Ελλάδα, 
καθώς και αγαθών που παραδίδονται και υπηρεσιών που 
παρέχονται από την Ελλάδα προς άλλο κράτος μέλος 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) και προορίζονται για τις 
Ένοπλες Δυνάμεις οποιουδήπο τε κράτους μέλους της 
Ε.Ε., εκτός του κράτους μέλους στο οποίο ανήκουν, οι 
οποίες συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια για την 
υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαίσιο της 
Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) της Ε.Ε., 
ως εξής:
«κα) η εισαγωγή αγαθών στην Ελλάδα που πραγμα-
τοποιούν οι Ένοπλες Δυνάμεις άλλων κρατών μελών 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), καθώς και η παράδοση 
αγαθών και η παροχή υπηρεσιών στο εσωτερικό της χώ-
ρας που προορίζονται είτε για χρήση από τις Ένοπλες 
Δυνάμεις των άλλων κρατών μελών ή από το πολιτικό 
προσωπικό που τις συνοδεύει είτε για εφοδιασμό των 
λεσχών ή των κυλικείων τους, εφόσον οι δυνάμεις αυτές 
συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια για την υλοποίη-
ση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαίσιο της κοινής 
πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ) εκτός του κρά-τους μέλους στο οποίο ανήκουν,
κβ) η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών από 
την Ελλάδα προς άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε., που προο-
ρίζονται για τις ένοπλες δυνάμεις οποιουδήποτε κράτους 
μέλους, εκτός από το ίδιο το κράτος μέλος προορισμού, 
για χρήση από αυτές τις ένοπλες δυνάμεις ή από το πολι-
τικό προσωπικό που τις συνοδεύει ή για τον εφοδιασμό 
των λεσχών και των κυλικείων τους, εφόσον οι δυνά-
μεις αυτές συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια για 
την υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο πλαίσιο 
της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ).».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7321 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Άρθρο 5
Απαλλαγή από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης για προϊόντα που αποκτώνται στο πλαίσιο της 
Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) 
από τις Ένοπλες Δυν άμεις οποιουδήποτε 
κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης πλην της Ελλάδας - Τροποποίηση άρθρου 68 ν. 2960/2001(άρθρο 2 Οδηγίας (ΕΕ) 2019/2235)
Στην παρ. 1 του άρθρου 68 του Εθνικού Τελωνειακού 
Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 265) προστίθεται περ. στ), για 
την απαλλαγή από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης για 
προϊόντα που αποκτώνται από τις Ένοπλες Δυνάμεις 
οποιουδήποτε κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένω-
σης (Ε.Ε.) πλην της Ελλάδας κατά τη συμμετοχή τους σε 
αμυντική προσπάθεια για την υλοποίηση ενωσιακής 
δραστηριότητας στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφά-
λειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ) της Ε.Ε., ως εξής:
«στ) από τις Ένοπλες Δ υνάμεις οποιουδήποτε κρά-
τους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης πλην της Ελλά-
δας, εντός της οποίας είναι απαιτητός ο ειδικός φόρος 
κατανάλωσης, για χρήση από τις δυνάμεις αυτές ή από το πολιτικό προσωπικό που τις συνοδεύει, ή για εφο-
διασμό των λεσχών ή των κυλικείων τους, εφόσον οι 
δυνάμεις αυτές συμμετέχουν σε αμυντική προσπάθεια 
για την υλοποίηση ενωσιακής δραστηριότητας στο 
πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας 
(ΚΠΑΑ).».
ΜΕΡΟΣ B’
ΚΥΡΩΣΗ ΠΡΟΣΘΕΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟ ΣΥΝΥΠΟΣΧΕΤΙΚΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ
Άρθρο 6
Κύρωση της Πρόσθετης Πράξης στο Νέο 
Συνυποσχετικό μεταξύ του Ελληνικού 
Δημοσίου και της Ναυτιλιακής Κοινότητας
Κυρώνεται και έχει ισχύ νόμου, από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η από 23 Νοεμβρίου 
2022 Πρόσθετη Πράξη, στο Νέο Συνυποσχετικό μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Ναυτιλιακής Κοινότη-τας, το κείμενο της οποίας έχει ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7322 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7323 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7324 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7325 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7326 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7327 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7328 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7329 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7330 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7331 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7332 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7333 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7334 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7335 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7336 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7337 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Άρθρο 7
Υπαγωγή στον φόρο χωρητικότητας υπό όρους των φορέων εμπορικής εκμετάλλευσης πλοίων που παρέχουν υπηρεσίες μεταφορών με πλήρως εξοπλισμένα και στελεχωμένα πλοία άλλων εταιρειών ναυλωμένα βάσει χρόνου/ταξιδίου παράλληλα με την εκμετάλλευση ιδιόκτητων πλοίων τους - Προσθήκη άρθρου 26δ στον ν. 27/1975
1. Μετά το άρθρο 26γ του ν. 27/1975 (Α’ 77) προστίθε-
ται νέο άρθρο 26δ ως εξής:
«Άρθρο 26δ
1. Οι φορείς εμπορικής εκμετάλλευσης των πλοίων 
που παρέχουν υπηρεσίες μεταφορών με πλήρως εξο-
πλισμένα και στελεχωμένα πλοία άλλων εταιρειών, ναυ-
λωμένα βάσει χρόνου/ταξιδίου, παράλληλα με την εκ-
μετάλλευση ιδιόκτητων και υπό γυμνή ναύλωση πλοίων 
τους, επωφελούνται από τη φορολογία χωρητικότητας 
για το σύνολο των ναυλωμένων πλοίων βάσει χρόνου/
ταξιδίου, υπό τον όρο ότι τουλάχιστον το είκοσι πέντε 
τοις εκατό (25%) του συνολικού στόλου του δικαιούχου, 
φέρει σημαία κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(Ε.Ε.) ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (Ε.Ο.Χ.) 
ή το μερίδιο των ναυλωμένων βάσει χρόνου/ταξιδίου πλοίων που δεν φέρουν σημαία κράτους Ε.Ε. ή Ε.Ο.Χ., 
δεν υπερβαίνει το εβδομήντα πέντε τοις εκατό (75%) 
του ιδιόκτητου και υπό γυμνή ναύλωση στόλου του 
δικαιούχου που φορολογείται σύμφωνα με τη χωρη-
τικότητα.
Οι δικαιούχοι του φόρου χωρητικότητας σε κάθε έτος 
κατά το πρώτο εδάφιο εξακολουθούν να υπέχουν την 
υποχρέωση να αυξήσουν ή τουλάχιστον να διατηρή-
σουν το μερίδιο σε χωρητικότητα σε πλοία με σημαία 
κράτους μέλους της Ε.Ε. ή Ε.Ο.Χ. του ιδιόκτητου και του 
ναυλωμένου βάσει γυμνού πλοίου στόλου τους σε σχέση 
με το προηγούμενο έτος.
2. α. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής καθορίζονται ο 
τρόπος και ο χρόνος διαπίστωσης της εκπλήρωσης των 
όρων της παρ. 1 και της συμμόρφωσης των φορέων 
εμπορικής εκμετάλλευσης των πλοίων της παρ. 1 με 
τους όρους αυτούς, καθώς και κάθε ειδικότερo θέμα 
που συνδέεται με την υπαγωγή στον φόρο χωρητι-
κότητας των φορέων εμπορικής εκμετάλλευσης των 
πλοίων.
β. Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων καθορίζονται ο τύπος και το περι-
εχόμενο της δήλωσης φόρου πλοίων, τα απαιτούμενα 
δικαιολογητικά, κατά περίπτωση, τα οποία υποβάλλο-
νται στη Φορολογική Διοίκηση και κάθε αναγκαία λε-
πτομέρεια σχετική με τη διαδικασία για την εφαρμογή του παρόντος.».
2. Η ισχύς του παρόντος αφορά στην εμπορική εκ-
μετάλλευση πλοίων από το φορολογικό έτος 2023 και μετά.Άρθρο 8
Επιβολή τέλους στις αυτοκινούμενες βυθοκόρους και φορολόγηση μερισμάτων για τους μετόχους/εταίρους αλιευτικών πλοίων και πλοιαρίων, καθώς και ρυμουλκών και αυτοκινούμενων βυθοκόρων - Τροποποίηση άρθρου 57 ν. 4646/2019
Το άρθρο 57 του ν. 4646/2019 (Α’ 201) τροποποιείται: 
α) ως προς τον τίτλο του άρθρου με την προσθήκη των αυτοκινούμενων βυθοκόρων, β) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 1, με την προσθήκη των αυτοκινούμενων βυθοκό-ρων στα υποκείμενα σε τέλος πλοία, γ) με την αντικατά-σταση της παρ. 2, δ) στην παρ. 3, με την προσθήκη των 
αυτοκινούμενων βυθοκόρων, ε) στην παρ. 5, με την προ-
σθήκη εα) της λεμβολόγησης και του λεμβολογίου στο 
πρώτο εδάφιο και εβ) εδαφίων τέταρτου και πέμπτου, 
στ) στο πρώτο εδάφιο της παρ. 7, με την προσθήκη 
των Βιβλίων Εγγραφής Μικρών Σκαφών (ΒΕΜΣ), ζ) με 
την αντικατάσταση των παρ. 8 και 9, η) στην παρ. 10, 
με την προσθήκη των αυτοκινούμενων βυθοκόρων και 
την αντικατάσταση της λέξης «ρυμουλκών» από τη λέξη 
«πλοίων», θ) στην παρ. 11, με την επικαιροποίηση της 
παραπομπής στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, 
ι) στην παρ. 12, με την αρίθμηση της παραγράφου σε 
περ. α’ , κα) με την προσθήκη περ. β’ , ια) με την αντικατά-σταση της παρ. 13, ιβ) με την προσθήκη παρ. 14, και το άρθρο 57 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 57
Προσδιορισμός και καταβολή τέλους 
ρυμουλκών, αυτοκινούμενων βυθοκόρων και 
αλιευτικών πλοίων
1. Επιβάλλεται τέλος υπέρ του Δημοσίου, σε όλα τα υπό 
ελληνική σημαία αλιευτικά πλοία και πλοιάρια, καθώς 
και στα ρυμουλκά και στις αυτοκινούμενες βυθοκόρους 
των οποίων ο χρόνος δραστηριοποίησης σε υπηρεσίες θαλασσίων μεταφορών δεν υπερβαίνει το πενήντα τοις εκατό (50%) του συνολικού χρόνου δραστηριοποίησής 
τους. Από την υποχρέωση καταβολής του τέλους εξαι-
ρούνται τα αμιγώς ναυαγοσωστικά πλοία που εκτελούν 
αποκλειστικά εργασίες διάσωσης και θαλάσσιας αρωγής.
2. Υπόχρεοι σε καταβολή του τέλους είναι οι πλοιοκτή-
τες ή πλοιοκτήτριες εταιρείες των πλοίων της παρ. 1 που 
είναι εγγεγραμμένοι στο οικείο νηολόγιο ή λεμβολόγιο/
Βιβλία Εγγραφής Μικρών Σκαφών (ΒΕΜΣ), ανεξάρτητα από την κατοικία ή τη διαμονή ή την έδρα αυτών στην 
ημεδαπή ή αλλοδαπή ή ο νόμιμος εκπρόσωπός τους που 
έχει αποδεχθεί εγγράφως τον διορισμό του.
Αλληλέγγυα υπόχρεο είναι κάθε πρόσωπο που κατ’ 
εντολή του πλοιοκτήτη ή οποιασδήποτε αρχής ή από 
οποιαδήποτε άλλη αιτία, διαχειρίζεται το πλοίο και ει-
σπράττει ναύλους.
3. Το τέλος για τα ρυμουλκά και τις αυτοκινούμενες 
βυθοκόρους της παρ. 1 υπολογίζεται σύμφωνα με την 
ακόλουθη κλίμακα, με βάση τη συνολική ιπποδύναμη 
αυτών:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7338 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Συνολική ισχύς πλοίου
σε ίππους (ΒHP)Ετήσιο τέλος
σε ευρώ
μέχρι 500  6.000
από 501 μέχρι 1000  6.500
από 1001 μέχρι 1500  7.000
από 1501 μέχρι 2000  8.000
από 2001 μέχρι 2500  9.000
από 2501 μέχρι 3000 10.000από 3001 μέχρι 3500 11.000
από 3501 μέχρι 4000 12.000
από 4001 μέχρι 4500 13.000
από 4501 μέχρι 5000 14.000
από 5001 και άνω 15.000
4. Το τέλος για τα αλιευτικά πλοία και πλοιάρια υπο-
λογίζεται σύμφωνα με την ακόλουθη κλίμακα, με βάση 
το ολικό μήκος αυτών:
Ολικό μήκος πλοίου
σε μέτραΕτήσιο τέλος
σε ευρώ
μέχρι 6  100
από 6,01 μέχρι 8  150
από 8,01 μέχρι 10  225
από 10,01 μέχρι 12  338
από 12,01 μέχρι 15  506από 15,01 μέχρι 18  759από 18,01 μέχρι 24 1.139από 24,01 μέχρι 30 1.709
από 30,01 μέχρι 36 2.563
από 36,01 μέχρι 45 3.844
από 45,01 και άνω 5.767
5. Η επιβολή του τέλους έχει εφαρμογή από τη νηολό-
γηση/λεμβολόγηση των πλοίων της παρ. 1 σε ελληνικό 
λιμένα και μέχρι τον χρόνο κατά τον οποίο λαμβάνει 
χώρα το γεγονός που επιβάλλει τη διαγραφή τους από 
το νηολόγιο/λεμβολόγιο.
Ειδικά για τα ρυμουλκά, ο χρόνος αναμονής αυτών 
μέσα στο έτος εξομοιώνεται με το είδος των υπηρεσι-
ών που παρασχέθηκαν μέχρι να τεθούν σε αναμονή, 
οι οποίες μπορεί να συνιστούσαν ή όχι θαλάσσιες με-
ταφορές. Οι υπηρεσίες ρυμούλκησης που εκτελούνται 
σε λιμένες, καθώς και αυτές που αφορούν στην παροχή 
βοήθειας σε αυτοκινούμενο σκάφος για να προσλιμε-
νιστεί ή να διέλθει διώρυγα δεν συνιστούν θαλάσσιες 
μεταφορές.Για τις αυτοκινούμενες βυθοκόρους ως δραστηριό-
τητες θαλάσσιας μεταφοράς θεωρούνται ο πλους με-
ταξύ λιμένος και σημείου εκσκαφής, ο πλους μεταξύ 
διαφορετικών σημείων εκσκαφής, ο πλους μεταξύ του 
σημείου εκσκαφής και του σημείου όπου πρόκειται 
να εκφορτωθούν τα εκσκαφθέντα υλικά, η εκφόρτω-
ση των εκσκαφθέντων υλικών και ο πλους μεταξύ του 
σημείου φόρτωσης και του λιμένα. Η εξόρυξη ή η καθ’ αυτή βυθοκόρηση και ο πλους κατά τη διάρκεια βυθο-
κόρησης δεν θεωρούνται δραστηριότητες θαλάσσιας 
μεταφοράς.
6. Για τα έτη έναρξης ή διακοπής της εκμετάλλευσης 
των πλοίων της παρ. 1, το τέλος υπολογίζεται ανάλο-
γα με τις ημέρες εκμετάλλευσης αυτών μέσα στο έτος. Σε περίπτωση πλήρους αποδεδειγμένης αργίας λόγω 
επισκευών ή ελλείψεως εργασιών των πλοίων αυτών 
για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τις είκοσι (20) 
συνεχείς ημέρες ανά έτος εκμετάλλευσης, το τέλος μει-
ώνεται ανάλογα με τις ημέρες αργίας. Για τη μείωση του 
τέλους λόγω αργίας του πλοίου απαιτείται η υποβολή από τον φορολογούμενο σχετικής αίτησης συνοδευό-
μενης από τα απαραίτητα δικαιολογητικά στην αρμόδια 
για το πλοίο φορολογική αρχή και η έγκριση από αυτή, 
πριν την υποβολή της αρχικής εμπρόθεσμης δήλωσης 
καταβολής του τέλους για το έτος που έλαβε χώρα η 
αργία.
7. Για την απόδοση του τέλους, οι υπόχρεοι που είναι 
εγγεγραμμένοι στο νηολόγιο ή λεμβολόγιο/Βιβλία Εγ-
γραφής Μικρών Σκαφών (ΒΕΜΣ) την 31η Δεκεμβρίου 
κάθε έτους, υποβάλλουν μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μηνός Μαρτίου του επόμενου έτους, δήλω-ση στην αρμόδια για το πλοίο φορολογική αρχή με την οποία γίνεται άμεσος προσδιορισμός του τέλους. Η κα-
ταβολή του τέλους γίνεται σε δύο (2) δόσεις στο έτος 
υποβολής της δήλωσης και ειδικότερα, μέχρι την τελευ-
ταία εργάσιμη ημέρα των μηνών Ιουνίου και Οκτωβρίου 
αντίστοιχα.
8. α) Σε περίπτωση μεταβίβασης της κυριότητας του 
πλοίου ή υποθήκευσης αυτού, καθώς και στην περίπτω-
ση εκούσιας διάλυσης αυτού εφαρμόζεται το άρθρο 19 
του ν. 27/1975 (Α’ 77).
β) Σε περίπτωση που το πλοίο τεθεί σε πλειστηριασμό, 
ο πλοιοκτήτης είναι υπόχρεος σε τέ λος κατά το ποσό που 
αναλογεί μέχρι τον χρόνο έκδοσης της σχετικής κατα-
κυρωτικής πράξης υπέρ του υπερθεματιστή. Η υποβολή 
της δήλωσης του τέλους και η εφάπαξ καταβολή αυτού 
γίνονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επό-
μενου μήνα από εκείνον που αναφέρεται στον χρόνο 
έκδοσης της κατακυρωτικής πράξης. Ο αποκτών είναι εξ 
ολοκλήρου υπόχρεος σε καταβολή του τέλους από τον 
χρόνο έκδοσης της σχετικής κατακυρωτικής πράξης και 
μετά, με την προϋπόθεση ότι το πλοίο παραμένει στην ελληνική σημαία.
9. Σε περίπτωση ολικής καταστροφής ή βύθισης του 
πλοίου, ο πλοιοκτήτης είναι υπόχρεος σε τέλος κατά το 
ποσό που αναλογεί μέχρι τον χρόνο κατά τον οποίο λαμ-
βάνει χώρα το γεγονός που επιβάλλει τη διαγραφή του πλοίου από το βιβλίο της λιμενικής αρχής στο οποίο το 
πλοίο εγγράφηκε κατά την ένταξή του στην ελληνική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7339 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
σημαία. Η υποβολή της δήλωσης και η εφάπαξ καταβολή 
του τέλους γίνονται μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέ-
ρα του μεθεπόμενου μήνα από εκείνον κατά τον οποίο έλαβε χώρα το γεγονός.
10. Ειδικά οι πλοιοκτήτες ρυμουλκών και αυτοκι-
νούμενων βυθοκόρων που είναι εγγεγραμμένοι στο 
νηολόγιο την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους, υποχρε-
ούνται μέχρι το τέλος του μηνός Φεβρουαρίου του 
επόμενου έτους αντίστοιχα και πριν την υποβολή 
των δηλώσεων του τέλους, να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση μαζί με κατάσταση με τα στοιχεία όλων των 
πλοίων κυριότητάς τους, διαχωρίζοντας αυτά σε υπα-
γόμενα και μη στο τέλος, στην αρμόδια για το πλοίο φορολογική αρχή.
11. Σε περίπτωση παράλειψης υποβολής δήλωσης από 
τον υπόχρεο του τέλους ή υποβολής από αυτόν εκπρόθε-
σμης ή ανακριβούς δήλωσης εφαρμόζονται οι διατάξεις 
του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4987/2022, Α’ 206).
12. α) Με την καταβολή του τέλους εξαντλείται κάθε 
άλλη φορολογική υποχρέωση των ως άνω φυσικών ή/
και νομικών προσώπων από κάθε φόρο, εισφορά, τέλος, 
κράτηση ή οποιαδήποτε άλλη φορολογικής φύσης επι-βάρυνση, εκτός από την επιβολή της ειδικής εισφοράς 
αλληλεγγύης για το εισόδημα από την εκμετάλλευση των 
πλοίων αυτών. Ως εισόδημα απαλλασσόμενο νοείται και 
η υπεραξία πραγματοποιούμενη από εκποίηση πλοίου, είσπραξη ασφαλιστικής αποζημίωσης ή είσπραξη από οποιαδήποτε άλλη αιτία.
β) Τα μερίσματα που λαμβάνουν οι μέτοχοι/εταίροι 
των επιχειρήσεων οποιασδήποτε νομικής μορφής από 
τη διανομή των κερδών που προκύπτουν από την εκ-
μετάλλευση των πλοίων του παρόντος φορολογούνται 
με τον συντελεστή φόρου μερισμάτων των γενικών 
διατάξεων φορολογίας εισοδήματος. Ο φόρος αυτός 
προσδιορίζεται ετησίως κατά τον χρόνο εκπλήρωσης 
των φορολογικών υποχρεώσεων των δικαιούχων των 
εισοδημάτων αυτών με την υποβολή της δήλωσης φο-ρολογίας εισοδήματος.
13. α. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομι-
κών, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και Αγροτικής 
Ανάπτυξης και Τροφίμων, κατόπιν εισήγησης του Διοι-
κητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), 
ορίζονται οι προϋποθέσεις αναγνώρισης της αργίας, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ο τρόπος προσδιορισμού 
του χρόνου δραστηριοποίησης των ρυμουλκών και των 
αυτοκινούμενων βυθοκόρων στις θαλάσσιες μεταφο-
ρές και κάθε άλλο σχετικό θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.
β. Με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ καθορίζονται 
ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης, η διαδικασία 
για τη βεβαίωση και είσπραξη του τέλους και κάθε άλλη 
σχετική λεπτομέρεια.
14. Με την επιφύλαξη της παρ. 12β, το παρόν εφαρ-
μόζεται για εκμετάλλευση πλοίων από 1ης.1.2020 και 
μετά και ειδικά για τις αυτοκινούμενες βυθοκόρους από 
1ης.1.2022 και μετά. Η παρ. 12β εφαρμόζεται για μερί-σματα που λαμβάνουν οι δικαιούχοι από την 1η.1.2022 και μετά.».ΜΕΡΟΣ Γ’
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗΣ ΑΞΙΑΣ (Φ.Π.Α.), ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ (Κ.Φ.Ε.) ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ, ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΩΝ, ΔΩΡΕΩΝ, ΓΟΝΙΚΩΝ ΠΑΡΟΧΩΝ ΚΑΙ ΚΕΡΔΩΝ ΑΠΟ ΤΥΧΕΡΑ ΠΑΙΓΝΙΑ
Άρθρο 9
Παράταση της δυνατότητας υπαγωγής στο καθεστώς αναστολής του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) στα ακίνητα - Τροποποίηση παρ. 4α και 5 άρθρου 6 του Κώδικα Φ.Π.Α.
1. Η παρ.  4α του άρθρου 6 του Κώδικα Φ.Π.Α. 
(ν.  2859/2000, Α’ 248), τροποποιείται: α) στο πρώτο 
εδάφιο ως προς την ημερομηνία λήξης της αναστολής εφαρμογής του Φ.Π.Α., β) με τη διαγραφή του τετάρτου εδαφίου και η παρ. 4α διαμορφώνεται ως εξής:
«4α. Με αίτηση του υποκειμένου στον φόρο, κατα-
σκευαστή οικοδομών προς πώληση, αναστέλλεται, υπο-
χρεωτικά μέχρι τις 31.12.2024, η εφαρμογή του Φ.Π.Α. 
στα ακίνητα των παρ. 1 και 2α του παρόντος άρθρου και 
επιβάλλεται φόρος μεταβίβασης ακινήτων. Η αναστολή αφορά το σύνολο των αδιάθετων παραπάνω ακινήτων 
του υποκειμένου. Μαζί με την αίτηση ο υποκείμενος 
υποβάλλει κατάσταση με τα αδιάθετα ακίνητα και το 
ποσό του φόρου που αντιστοιχεί στο κάθε ακίνητο προς 
διακανονισμό.».
2. Αναστολές που χορηγήθηκαν σε εφαρμογή της 
παρ. 4α του άρθρου 6 του Κώδικα Φ.Π.Α. με ισχύ έως τις 31.12.2022, παρατείνονται έως τις 31.12.2024.
3. Η παρ. 5 του άρθρου 6 του Κώδικα Φ.Π.Α. αντικαθί-
σταται ως εξής:
«5. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, μετά 
από εισήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, μπορεί να ορί-
ζεται κάθε διαδικαστικό θέμα και λεπτομέρεια για την 
εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς και για την παρακο-
λούθηση της εφαρμογής του καθεστώτος της παρ. 4α.».
Άρθρο 10Παράταση ισχύος μειωμένων και υπερμειωμένων συντελεστών Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.) για ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες - Τροποποίηση των Κεφαλαίων Α’ και Β’ του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α.
1. Η παρ. 2 του άρθρου 11 του ν. 4690/2020 (Α’ 104), 
τροποποιείται α) ως προς τον χρόνο ισχύος του μειωμέ-νου συντελεστή δεκατρία τοις εκατό (13%) ή του υπερ-
μειωμένου συντελεστή έξι τοις εκατό (6%) του Φόρου 
Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.), στα μη αλκοολούχα ποτά 
και αεριούχα νερά, στις μεταφορές προσώπων και των αποσκευών τους, καθώς και στην εστίαση και το τουρι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7340 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
στικό πακέτο και β) ως προς την εξειδίκευση της παρα-
πομπής στις ρυθμιζόμενες περιπτώσεις, και η παρ. 2 του 
άρθρου 11 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Οι διατάξεις του Παραρτήματος ΙΙΙ «Αγαθά και Υπη-
ρεσίες που υπάγονται σε μειωμένο συντελεστή σύμφω-
να με την παρ. 1 του άρθρου 21» του Κώδικα Φόρου Προ-
στιθέμενης Αξίας, όπως τροποποιούνται με τις περ. α’ , 
γ’ και δ’ της παρ. 1 εφαρμόζονται από την 1.6.2020 έως 
και τις 30.6.2023.».
2. Οι παρ. 9 και 10 του Κεφαλαίου Β’ «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ», 
του Παραρτήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α’ 248) τροποποιούνται ως προς τον χρόνο ισχύος του 
μειωμένου συντελεστή Φ.Π.Α. στις υπηρεσίες που παρέ-
χονται από γυμναστήρια και σχολές εκμάθησης χορού, και διαμορφώνονται ως εξής:
«9. Η παροχή υπηρεσιών από γυμναστήρια από την 
1.10.2021 έως και τις 30.6.2023.
10. Η παροχή υπηρεσιών από σχολές εκμάθησης χο-
ρού από την 1.10.2021 έως και τις 30.6.2023 και εφόσον δεν απαλλάσσονται με το άρθρο 22.».
3. Η παρ. 2 του εσωτερικού άρθρου πρώτου της από 
20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83), 
τροποποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του υπερμειω-
μένου συντελεστή Φ.Π.Α., που εφαρμόζεται για κάποια 
αγαθά ατομικής υγιεινής και προστασίας, και διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«2. Η παρ. 1 ισχύει έως και τις 30.6.2023.».
4. Το τρίτο εδάφιο της παρ. 47 του Κεφαλαίου Α’ «ΑΓ Α-
ΘΑ», του Παραρτήματος ΙΙΙ, του Κώδικα Φ.Π.Α. τροπο-
ποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του υπερμειωμένου 
συντελεστή έξι τοις εκατό (6%) του Φόρου Προστιθέμε-
νης Αξίας, για τα φίλτρα και τις γραμμές αιμοκάθαρσης, 
αιμοδιήθησης, αιμοδιαδιήθησης και πλασμαφαίρεσης, 
και διαμορφώνεται ως εξής:
«Ο υπερμειωμένος συντελεστής του προηγούμενου 
εδαφίου εφαρμόζεται έως και τις 30.6.2023 και μετά την 
ημερομηνία αυτή τα είδη αυτά υπάγονται στον μειωμένο 
συντελεστή Φ.Π.Α. δεκατρία τοις εκατό (13%).».
5. Η παρ. 2 του άρθρου 299 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) 
τροποποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του μειωμένου 
συντελεστή δεκατρία τοις εκατό (13%) του Φόρου Προ-
στιθέμενης Αξίας, στην εισαγωγή αντικειμένων τέχνης 
και στις παραδόσεις αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας 
από τον δημιουργό τους ή τους διαδόχους του και δια-μορφώνεται ως εξής:
«2. Η παρ. 1 ισχύει από την ψήφιση του νόμου μέχρι 
και τις 30.6.2023.».
6. Η παρ. 5 του άρθρου 49 του ν. 4772/2021 (Α’ 17), 
τροποποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος του μειωμέ-
νου συντελεστή δεκατρία τοις εκατό (13%) του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας, για τα εισιτήρια για ζωολογικούς κήπους και διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Το άρθρο 36 ισχύει από τη δημοσίευση του παρό-
ντος και εφαρμόζεται μέχρι και τις 30.6.2023.».
7. Η παρ. 54 του Κεφαλαίου Α’ «ΑΓ ΑΘΑ», του Παραρτή-
ματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α. τροποποιείται ως προς τον 
χρόνο ισχύος του υπερμειωμένου συντελεστή έξι τοις 
εκατό (6%) Φ.Π.Α., στους απινιδωτές της ΔΚ ΕΧ 9018 και 
διαμορφώνεται ως εξής:«54. Απινιδωτές (Δ.Κ. ΕΧ 9018). Ο συντελεστής του 
φόρου για τα αγαθά της παρούσας ορίζεται σε έξι τοις 
εκατό (6%) και ισχύει έως και τις 30.6.2023.».
8. Η παρ. 1 του Κεφαλαίου Β’ , «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ» του Παραρ-
τήματος ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α. αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Εισιτήρια θεατρικών παραστάσεων και συναυλιών 
για τα οποία ο συντελεστής του φόρου ορίζεται σε έξι 
τοις εκατό (6%).».
9. Στο Κεφάλαιο Β’ «ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ» του Παραρτήματος 
ΙΙΙ του Κώδικα Φ.Π.Α. προστίθεται νέα παρ. 1δ, ως εξής:
«1δ. Εισιτήρια κινηματογράφων για τα οποία ο συντε-
λεστής του φόρου ορίζεται σε έξι τοις εκατό (6%) από 
1.1.2023 έως και τις 30.06.2023.».
Άρθρο 11
Ορισμός αποδεικτικού για τη μεταφορά του ελάχιστου ποσού της επένδυσης για την υπαγωγή στο άρθρο 5Α Κ.Φ.Ε. και συμπλήρωση 
εξουσιοδοτικών διατάξεων - Τροποποίηση παρ. 3, 5, 9 και 10 άρθρου 5Α Κ.Φ.Ε.
Το άρθρο 5Α του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος 
(ν. 4172/2013, Α’ 167) τροποποιείται α) στην παρ. 3, αα) στο πρώτο εδάφιο με την προσθήκη αποδεικτικού για τη μεταφορά του ελάχιστου ποσού της επένδυσης που 
συνυποβάλλεται στη Φορολογική Διοίκηση, αβ) στο τρί-
το εδάφιο με την αντικατάσταση του μήνα Σεπτεμβρίου 
από τον μήνα Ιούνιο, β) στην παρ. 5, βα) στο πρώτο εδά-
φιο με την προσθήκη περ. β’ και αναδιαμόρφωση της 
υφιστάμενης διάταξης ως περ. α’ , ββ) με νομοτεχνικές 
βελτιώσεις, γ) στις παρ. 9 και 10 ως προς το αντικείμενο 
της εξουσιοδότησης και το άρθρο 5Α διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 5Α
Εναλλακτική φορολόγηση εισοδήματος που προκύπτει στην αλλοδαπή φυσικών προσώπων 
που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία 
στην Ελλάδα
1. Ο φορολογούμενος, φυσικό πρόσωπο, που μετα-
φέρει τη φορολογική κατοικία του στην Ελλάδα δύναται 
να υπαχθεί σε εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης, όπως 
ορίζεται στην παρ. 2, για το εισόδημα που προκύπτει 
στην αλλοδαπή κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 5, εφόσον σωρευτικά:
α) δεν ήταν φορολογικός κάτοικος της Ελλάδος τα 
προηγούμενα επτά (7) από τα οκτώ (8) έτη πριν τη με-
ταφορά της φορολογικής κατοικίας του στην Ελλάδα, και
β) αποδεικνύει ότι επενδύει o ίδιος ή συγγενικό του 
πρόσωπο, κατά την έννοια της περ. στ’ του άρθρου 2 ή μέσω νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας στο 
οποίο ή στην οποία, αντίστοιχα, έχει την πλειοψηφία 
των μετοχών ή μεριδίων, σε ακίνητα ή επιχειρήσεις ή 
κινητές αξίες ή μετοχές ή μερίδια σε νομικά πρόσω-
πα ή νομικές οντότητες με έδρα την Ελλάδα. Το ποσό 
της επένδυσης αυτής δεν μπορεί να είναι μικρότερο 
των πεντακοσίων χιλιάδων (500.000) ευρώ. Η επένδυ-
ση πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός τριών (3) ετών 
από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης κατά την παρ. 3.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7341 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Δεν απαιτείται να συντρέχει η προϋπόθεση της περ. β’ , 
εφόσον πρόκειται για φυσικό πρόσωπο που έχει απο-
κτήσει και διατηρεί άδεια διαμονής για επενδυτική δρα-
στηριότητα στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 16 του ν. 4251/2014, όπως ισχύει.
Το εν λόγω φυσικό πρόσωπο υπόκειται σε φόρο για το 
φορολογητέο εισόδημά του που προκύπτει στην ημεδα-
πή, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 5, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του παρόντος Κώδικα.
2. Εφόσον γίνει δεκτή, σύμφωνα με τη διαδικασία 
που προβλέπεται στην παρ. 3, η υπαγωγή του φορο-
λογούμενου σε εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης για 
το εισόδημα που προκύπτει στην αλλοδαπή, το φυσικό 
πρόσωπο καταβάλλει κάθε φορολογικό έτος φόρο κατ’ 
αποκοπή, ανεξαρτήτως του ύψους εισοδήματος που 
αποκτήθηκε στην αλλοδαπή, ποσού εκατό χιλιάδων 
(100.000) ευρώ. Το φυσικό πρόσωπο έχει τη δυνατότη-
τα να ζητήσει την επέκταση της εφαρμογής του άρθρου 
αυτού σε συγγενικό του πρόσωπο, κατά την έννοια της περ. στ’ του άρθρου 2, και στην περίπτωση αυτή κατα-
βάλλεται ποσό φόρου ίσο με είκοσι χιλιάδες (20.000) 
ευρώ για κάθε συγγενικό πρόσωπο και δεν εφαρμόζο-
νται οι διατάξεις της φορολογίας δωρεών, κληρονομιών 
και γονικών παροχών. Ο φόρος της παραγράφου αυτής 
καταβάλλεται κάθε φορολογικό έτος σε μία (1) δόση μέ-
χρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μηνός Ιουλίου και 
δεν συμψηφίζεται με άλλες φορολογικές υποχρεώσεις 
ή τυχόν πιστωτικά υπόλοιπα των προσώπων που έχουν υπαχθεί στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης. Τυχόν 
φόρος που έχει καταβληθεί από τα ίδια αυτά πρόσωπα 
στην αλλοδαπή για τα εισοδήματα που καλύπτονται από 
τον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης δεν συμψηφίζεται 
έναντι οποιασδήποτε φορολογικής τους υποχρέωσης 
στην Ελλάδα.
Για το πρώτο έτος υπαγωγής στις διατάξεις του παρό-
ντος το φυσικό πρόσωπο οφείλει να αποδώσει το κατ’ 
αποκοπή ποσό φόρου εντός τριάντα (30) ημερών από 
την έγκριση της αίτησής του κατά την παρ. 3.
3. Η αίτηση μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας με 
υπαγωγή στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης εισο-
δήματος που προκύπτει στην αλλοδαπή κατά το παρόν 
άρθρο υποβάλλεται στη Φορολογική Διοίκηση από το 
φυσικό πρόσωπο μέχρι την 31η Μαρτίου του εκάστοτε 
φορολογικού έτους και συνοδεύεται από αποδεικτικό 
για τη μεταφορά του ελάχιστου ποσού της επένδυσης 
της περ. β’ της παρ. 1 σε λογαριασμό χρηματοπιστωτικού 
ιδρύματος εγκατεστημένου στην Ελλάδα. Εντός της ίδιας 
προθεσμίας δύνανται να υποβάλουν αίτηση υπαγωγής 
στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης εισοδήματος 
που προκύπτει στην αλλοδαπή κατά το παρόν άρθρο 
και φυσικά πρόσωπα π ου πληρούν τις προϋποθέσεις 
της παρ. 1 και έχουν ήδη μεταφέρει τη φορολογική τους 
κατοικία στην Ελλάδα εντός του προηγούμενου φορο-
λογικού έτους. Η Φορολογική Διοίκηση εξετάζει την αί-τηση και εκδίδει απόφαση, με την οποία την εγκρίνει ή την απορρίπτει, έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του 
μηνός Ιουνίου του έτους υποβολής της αίτησης. Με την 
έγκριση της αίτησης του φορολογούμενου εκδίδεται για 
το πρώτο έτος υπαγωγής στις διατάξεις του παρόντος πράξη διοικητικού προσδιορισμού του φόρου, σύμφωνα 
με το άρθρο 32 παρ. 2 του ΚΦΔ, για τον φορολογούμενο 
και για κάθε συγγενικό του πρόσωπο κατά την έννοια 
της περ. στ’ του άρθρου 2 για το οποίο επεκτείνεται η 
εφαρμογή του άρθρου αυτού.
Το φυσικό πρόσωπο δηλώνει στην αίτησή του το κρά-
τος στο οποίο είχε την τελευταία φορολογική κατοικία 
του μέχρι την υποβολή της αίτησής του. Η Φορολογική 
Διοίκηση ενημερώνει τις φορολογικές αρχές του κρά-
τους αυτού σχετικά με τη μεταφορά της φορολογικής 
κατοικίας του εν λόγω φορολογουμένου, σύμφωνα με τις 
διατάξεις περί διεθνούς διοικητικής συνεργασίας όπως αυτές ισχύουν.
4. Η εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος αρχίζει 
από το πρώτο φορολογικό έτος για το οποίο υποβάλλε-ται η αίτηση του φυσικού προσώπου για την υπαγωγή του στις διατάξεις του παρόντος άρθρου και λήγει μετά 
το πέρας δεκαπέντε (15) φορολογικών ετών. Η υπαγωγή 
στις διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν δύναται να πα-
ραταθεί πέραν των δεκαπέντε (15) φορολογικών ετών.
5. Το φυσικό πρόσωπο που εντάσσεται στις διατάξεις 
του παρόντος, εφόσον:
α) σε κάποιο φορολογικό έτος δεν καταβάλλει ολόκλη-
ρο το οριζόμενο στην παρ. 2 κατ’ αποκοπή ποσό φόρου, 
παύει να υπάγεται στις διατάξεις του παρόντος και από το οικείο φορολογικό έτος και εφεξής φορολογείται για 
το παγκόσμιο εισόδημά του βάσει των γενικών διατάξε-
ων του παρόντος Κώδικα ή
β) διαπιστωθεί μετά την παρέλευση της τριετίας ότι 
δεν ολοκλήρωσε την επένδυση κατά τα οριζόμενα στην 
περ. β’ της παρ. 1, αίρεται η υπαγωγή του στις διατάξεις του παρόντος άρθρου από το έτος ένταξής του και φο-
ρολογείται για το παγκόσμιο εισόδημά του βάσει των 
γενικών διατάξεων του παρόντος Κώδικα.
Στις ανωτέρω περιπτώσεις, το συνολικό ποσό του 
καταβλητέου στην ημεδαπή φόρου για τα εισοδήματα 
αλλοδαπής προέλευσης των αντίστοιχων φορολογικών 
ετών, δεν δύναται να υπολείπεται του ποσού των εκατό 
χιλιάδων (100.000) ευρώ, κατ’ έτος, που ορίζεται στην 
παρ. 2. Το καταβλητέο ποσό του φόρου που προκύπτει 
βάσει της νομοθεσίας για το εισόδημα αλλοδαπής προ-
έλευσης των ετών αυτών, μειώνεται κατά το καταβληθέν 
ποσό φόρου της παρ. 2 για τα εκάστοτε φορολογικά έτη. 
Η μείωση του φόρου εισοδήματος που προβλέπεται στο 
δεύτερο εδάφιο δεν δύναται να υπερβαίνει το καταβλη-
τέο ποσό του φόρου που προκύπτει για τα εισοδήματα αλλοδαπής προέλευσης βάσει της νομοθεσίας.
6. Το φυσικό πρόσωπο δύναται σε οποιοδήποτε φο-
ρολογικό έτος κατά τη διάρκεια της προβλεπόμενης 
στην παρ. 4 εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος 
να υποβάλει αίτηση για την ανάκληση της υπαγωγής 
του στις διατάξεις αυτές. Σε περίπτωση ανάκλησης, το 
φυσικό πρόσωπο υπάγεται σε φορολογία σύμφωνα με 
τις γενικές διατάξεις για το φορολογικό έτος εντός του 
οποίου υποβάλλει την αίτησ η ανάκλησης και εφεξής 
δεν υποχρεούται στην καταβολή του οριζόμενου κατ’ 
αποκοπή ποσού φόρου για το έτος αυτό.
7. Η δήλωση φορολογίας εισοδήματος για το φορο-
λογητέο εισόδημα του προσώπου που υπάγεται στις δι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7342 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
ατάξεις του παρόντος, το οποίο τυχόν προκύπτει στην 
ημεδαπή, κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 5 του παρόντος, υποβάλλεται και η καταβολή του φόρου διε-
νεργείται κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 67 του παρόντος 
Κώδικα.
8. Με την καταβολή του κατ’ αποκοπή ποσού φόρου 
της παρ. 2 εξαντλείται κάθε φορολογική υποχρέωση του 
φυσικού προσώπου που έχει υπαχθεί στις διατάξεις του 
παρόντος για εισόδημα που προκύπτει στην αλλοδαπή και το φυσικό πρόσωπο απαλλάσσεται από φόρο κλη-
ρονομιών ή δωρεών περιουσίας που βρίσκεται στην 
αλλοδαπή.
9. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων καθορίζονται οι επιλέξιμες 
κατηγορίες επενδύσεων, ο χρόνος διατήρησής τους στην 
Ελλάδα, η χορήγηση της δυνατότητας μεταβολής της 
επένδυσης άπαξ εντός της τριετίας, η διαδικασία για τη 
διαπίστωση ολοκλήρωσης της επένδυσης εντός της τρι-
ετίας, η παρακολούθηση της διατήρησης της επένδυσης, 
η διαδικασία υποβολής του αιτήματος του υπαγόμενου προσώπου για τη διαπίστωση ολοκλήρωσης της επέν-
δυσης, οι προθεσμίες έκδοσης των πράξεων της Διοί-
κησης, η διαδικασία κοινοποίησης της πράξης για τη 
διαπίστωση της ολοκλήρωσης ή μη της επένδυσης στη 
φορολογική διοίκηση και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια 
για την εφαρμογή του παρόντος.
10. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων 
καθορίζονται η διαδικασία υπαγωγής στις διατάξεις του 
παρόντος, συμπεριλαμβανομένης της μεταφοράς της 
φορολογικής κατοικίας, η αρμόδια υπηρεσία για την 
υποβολή, εξέταση και έγκριση της αίτησης, τα δικαιο-
λογητικά που συνοδεύουν την αίτηση, οι προθεσμίες 
έκδοσης πράξεων της Διοίκησης, η διαδικασία ανάκλη-
σης της παρ. 6, η ανάκληση της υπαγωγής μετά την πα-
ρέλευση τριετίας σε περίπτωση μη πραγματοποίησης ή μη ολοκλήρωσης της επένδυσης, η υποβολή της δήλω-σης φορολογίας εισοδήματος, η καταβολή του φόρου, 
καθώς και κάθε άλλο αναγκαίο θέμα ή λεπτομέρεια για 
την εφαρμογή του παρόντος.».
2. α) Οι παρ. 3, 9 και 10 του άρθρου 5Α του ν. 4172/2013, 
όπως τροποποιούνται με την παρ. 1 του παρόντος, ισχύ-
ουν για περιπτώσεις υπαγωγής στην εναλλακτική φορο-
λόγηση από το έτος 2022 και εφεξής.
β) Η παρ. 5 του άρθρου 5Α του ν. 4172/2013, όπως 
τροποποιείται με την παρ. 1 του παρόντος, ισχύει για τα φορολογικά έτη 2021 και επόμενα.
Άρθρο 12
Προσθήκη μεταβατικών διατάξεων και παράταση προθεσμίας υποβολής αιτήσεων για 
τις αιτήσεις υπαγωγής στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης του άρθρου 5Α Κ.Φ.Ε. για τα έτη 
2020, 2021 και 2022 - Τροποποίηση παρ. 81 άρθρου 72 Κ.Φ.Ε.
Η παρ. 81 του άρθρου 72 του Κώδικα Φορολογίας Ει-
σοδήματος (ν. 4172/2013, Α’ 167) τροποποιείται με την 
προσθήκη περ. β’ και γ’ και την υποδιαίρεση του πρώτου 
εδαφίου ως περ. α’ και διαμορφώνεται ως εξής:«81.α. Ειδικά τα φυσικά πρόσωπα με πρώτο έτος υπα-
γωγής στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης για το ει-σόδημα που προκύπτει στην αλλοδαπή του άρθρου 5Α 
του παρόντος, το φορολογικό έτος 2021, κατά παρέκκλι-
ση των παρ. 2 και 5 του ίδιου άρθρου, εφόσον καταβάλ-
λουν το κατ’ αποκοπή ποσό φόρου της παρ. 2 του άρθρου 
αυτού για το εισόδημα που προκύπτει στην αλλοδαπή 
κατά το φορολογικό έτος 2021 έως και την 20ή.7.2022, 
εξακολουθούν να υπάγονται στο καθεστώς του άρθρου 5Α του παρόντος και εκδοθείσες αποφάσεις άρσης της 
υπαγωγής τους για το φορολογικό έτος 2021, κατ’ εφαρ-μογή της παρ. 5 του ίδιου άρθρου, ανακαλούνται.
β. Ειδικά για τα φυσικά πρόσωπα που έχουν υπαχθεί 
στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης για το εισόδη-
μα που προκύπτει στην αλλοδαπή του άρθρου 5Α κατά 
τα φορολογικά έτη 2020 και 2021, η προϋπόθεση της 
περ. β) της παρ. 1 του ίδιου άρθρου πληρούται, εφόσον διαπιστωθεί ότι ολοκληρώθηκε η προβλεπόμενη στην ίδια διάταξη επένδυση εντός της τιθέμενης προθεσμίας των τριών (3) ετών από την υποβολή της αίτησης σύμ-φωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου.
γ. Ειδικά για το φορολογικό έτος 2022, η αίτηση υπα-
γωγής στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης του άρ-
θρου 5Α υποβάλλεται στη Φορολογική Διοίκηση από 
το φυσικό πρόσωπο μέχρι τη 15η Δεκεμβρίου 2022. Η 
Φορολογική Διοίκηση εξετάζει την αίτηση και εκδίδει 
απόφαση, με την οποία την εγκρίνει ή την απορρίπτει, 
έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μηνός Δεκεμβρί-
ου του έτους 2022.».
Άρθρο 13
Παράταση ισχύος της μείωσης του φόρου 
εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων του άρθρου 39Β Κ.Φ.Ε. - Τροποποίηση παρ. 14 άρθρου 66 ν. 4646/2019
Η παρ. 14 του άρθρου 66 του ν. 4646/2019 (Α’ 201) 
τροποποιείται με την παράταση της ισχύος της μείω-
σης του φόρου εισοδήματος για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων σύμφωνα με το άρθρο 39Β του Κώδικα Φορο-
λογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α’ 167) και η παρ. 14 διαμορφώνεται ως εξής:
«14. Οι διατάξεις του άρθρου 39Β, το οποίο προστί-
θεται με το άρθρο 16 του παρόντος, εφαρμόζονται για δαπάνες που πραγματοποιούνται στα φορολογικά έτη που αρχίζουν από 1.1.2020 έως και 31.12.2024.».
Άρθρο 14
Παράταση της αναστολής ισχύος του άρθρου 41 Κ.Φ.Ε. για την επιβολή φόρου υπεραξίας από μεταβίβαση ακίνητης περιουσίας - Τροποποίηση παρ. 33 άρθρου 72 Κ.Φ.Ε.
Η περ. α’ της παρ. 33 του άρθρου 72 του Κώδικα Φορο-
λογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α’ 167) τροποποιείται 
ως προς την ημερομηνία λήξης της αναστολής της ισχύ-
ος του άρθρου 41 του ιδίου Κώδικα περί επιβολής φόρου 
στο εισόδημα που προκύπτει από υπεραξία μεταβίβασης 
ακίνητης περιουσίας και διαμορφώνεται ως εξής:
«α. Η ισχύς του άρθρου 41 αναστέλλεται μέχρι και την 
31η Δεκεμβρίου 2024.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7343 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Άρθρο 15
Έκδοση πράξης προσδιορισμού του φόρου σε κάθε περίπτωση υποβο λής τροποποιητικής 
δήλωσης στη φορολογία Κεφαλαίου - Τροποποίηση παρ. 5 άρθρου 8 ν. 1587/1950 και παρ. 3 άρθρου 84 Κώδικα Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών από Τυχερά Παίγνια
1. Η παρ. 5 του άρθρου 8 του ν. 1587/1950 (Α’ 294) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«5. Σε περίπτωση υποβολ ής τροποποιητικής δήλωσης 
με την οποία μειώνεται η φορολογητέα αξία, εκδίδεται 
πράξη προσδιορισμού του φόρου σύμφωνα με τα άρ-
θρα 32 και 34 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας 
(ν. 4987/2022 Α’ 206). Με απόφαση του Διοικητή της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων καθορίζονται 
τα όργανα, οι όροι, οι προϋποθέσεις, τα κριτήρια, ο τρό-
πος, η διαδικασία και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια 
για την επαλήθευση της ορθότητας και πληρότητας των 
υποβαλλόμενων δηλώσεων.».
2. Η παρ. 3 του άρθρου 84 του Κώδικα Φορολογίας 
Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών 
από Τυχερά Παίγνια (ν. 2961/2001, Α’ 266) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«3. Σε περίπτωση υποβολ ής τροποποιητικής δήλωσης 
με την οποία μειώνεται η φορολογητέα αξία, εκδίδεται 
πράξη προσδιορισμού του φόρου σύμφωνα με τα άρ-
θρα 32 και 34 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας 
(ν. 4987/2022, Α’ 206). Με απόφαση του Διοικητή της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων καθορίζονται τα 
όργανα, οι όροι, οι προϋποθέσεις, τα κριτήρια, ο τρόπος, 
η διαδικασία και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για 
την επαλήθευση της ορθότητας και πληρότητας των 
υποβαλλόμενων δηλώσεων.».
Άρθρο 16
Παράταση ισχύος των μειωμένων τελών κυκλοφορίας τουριστικών λεωφορείων και για το έτος 2023 - Τροποποίηση άρθρου 20 ν. 2948/2001
Οι υποπερ. δ1) και δ2) της περ. Α’ της παρ. 1 του άρ-
θρου 20 του ν. 2948/2001 (Α’ 242) τροποποιούνται, με 
την παράταση και κατά το έτος 2023 της μείωσης των 
τελών κυκλοφορίας των τουριστικών λεωφορείων που 
ίσχυσε για τα έτη 2021 και 2022 και οι υποπερ. δ1) και δ2) διαμορφώνονται ως εξής:
«δ1) Εξαιρετικά για τα έτη 2021, 2022 και 2023, για τα 
τουριστικά λεωφορεία καταβάλλονται τέλη κυκλοφορί-
ας σύμφωνα με τον κατωτέρω πίνακα:
Κατηγορία 
Τουριστικάθέσεις 
καθήμενων τέλη  
κυκλοφορίας 
(σε ευρώ)
Α’ έως 40  215
Β’ 41 και άνω  300
δ2) Εξαιρετικά για τα έτη 2021, 2022 και 2023, επιπλέον 
ποσά τελών κυκλοφορίας που έχουν καταβληθεί από 
ιδιοκτήτες τουριστικών λεωφορείων βάσει του τρίτου 
πίνακα της υποπερ. δ’ (τουριστικά λεωφορεία) είναι αχρε-ωστήτως καταβληθέντα και επιστρέφονται σύμφωνα με 
τις κείμενες διατάξεις.».
Άρθρο 17
Αναστολή εφαρμογής της περ. γ’ της παρ. 6 της υποπαρ. Α.2 της παρ. Α’ του άρθρου πρώτου 
του ν. 4152/2013 σχετικά με την πιστοποίηση 
από ανεξάρτητο εκτιμητή και την παροχή εγγύησης, τη διασφάλιση ή την εμπράγματη ασφάλεια για τις ρυθμίσεις οφειλών
Η ισχύς της περ. γ’ της παρ. 6 της υποπαρ. Α.2 της 
παρ. Α’ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013 (Α’ 107), 
αναστέλλεται, ως προς τις προϋποθέσεις πιστοποίησης από ανεξάρτητο εκτιμητή και παροχής εγγύησης ή δια-
σφάλισης ή εμπράγματης ασφάλειας, από τις 28.10.2022 
έως και τις 27.10.2023. Η αναστολή καταλαμβάνει και τις 
ήδη χορηγηθείσες ρυθμίσεις. Εγγυήσεις, διασφαλίσεις 
ή εμπράγματες ασφάλειες που έχουν παρασχεθεί κατ’ 
εφαρμογή των διατάξεων που αναφέρονται στο παρόν εξακολουθούν να ισχύουν.
Άρθρο 18
Απλοποίηση όρων και διαδικασίας ακινητοποίησης οχημάτων που τίθενται στο τελωνειακό καθεστώς της προσωρινής εισαγωγής - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 4 της Δ.247/13/1988 ΑΥΟ - Μεταβατική διάταξη
1. Η παρ.  2 του άρθρου 4 της υπό στοιχεία 
Δ.247/13/1.3.1988 απόφασης του Αναπληρωτή Υπουρ-
γού Οικονομικών (ΑΥΟ, Β’195 και Β’ 307 [διόρθωση 
σφαλμάτων]), η οποία κυρώθηκε με την παρ. 4 του άρ-
θρου 11 του ν. 1839/1989 (Α’ 90), αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Η διάρκεια παραμονής των ειδών ορίζεται στους 
έξι (6) μήνες, συνεχείς ή όχι, ανά περίοδο δώδεκα (12) 
μηνών. Όσον αφορά στα επιβατηγά οχήματα, με τη λήξη 
της παραπάνω διάρκειας κυκλοφορίας τους, εφόσον δεν 
επανεξάγονται, ακινητοποιούνται με ευθύνη και δαπάνες 
του δικαιούχου προσώπου, κατόπιν υποβολής αίτησης 
και έγκρισής της από την αρμόδια τελωνειακή αρχή, 
για διάστημα που δεν μπορεί να υπερβαίνει τους είκοσι 
τέσσερις (24) μήνες, με την επιφύλαξη της παρ. 3 του 
άρθρου 13 του ν. 2873/2000 (Α’ 285). Για την ακινητοποί-
ηση απαιτείται εγγύηση, η οποία καλύπτει τους αναλο-γούντες στο όχημα δασμούς και φόρους. Τα επιβατηγά 
οχήματα που βρίσκονται σε ακινητοποίηση λόγω λήξης 
της διάρκειας κυκλοφορίας τους, τίθενται εκ νέου σε 
κυκλοφορία με το καθεστώς της προσωρινής εισαγωγής, 
από το δικαιούχο πρόσωπο, κατόπιν αιτήματός του στην 
αρμόδια τελωνειακή αρχή και με την επιφύλαξη τήρησης 
των λοιπών προϋποθέσεων υπαγωγής στο καθεστώς.
Εάν το διάστημα των είκοσι τεσσάρων (24) μηνών της 
τελωνειακής ακινητοποίησης παρέλθει ή εφόσον λήξει παράταση που χορηγήθηκε σύμφωνα με την παρ. 3 του 
άρθρου 13 του ν. 2873/2000, χωρίς το δικαιούχο πρόσω-
πο να προβεί στη νόμιμη τακτοποίηση του επιβατηγού 
οχήματος, εφαρμόζονται οι διατάξεις περί αζήτητων των 
άρθρων 43 έως και 49 του Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα 
(ν. 2960/2001, Α’ 265).
Η μη τήρηση των όρων της παρούσας επισύρει τα 
πρόστιμα της παρ. Α1 του άρθρου 137 του ν. 2960/2001.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7344 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσό-
δων καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι και η διαδικασία 
της ακινητοποίησης και του ελέγχου των επιβατηγών 
οχημάτων που ακινητοποιούνται σύμφωνα με την πα-
ρούσα, το είδος της παρεχόμενης εγγύησης και κάθε 
άλλο σχετικό θέμα.».
2. Για τα οχήματα που είναι ήδη ακινητοποιημένα σύμ-
φωνα με την υπό στοιχεία Δ.247/13/1.1.3.1988 ΑΥΟ, η 
παρ. 2 του άρθρου 4 της ίδιας ΑΥΟ, όπως τροποποιεί-
ται με την παρ. 1 του παρόντος, εφαρμόζεται μετά την 
πρώτη αποσφράγισή τους από τις τελωνειακές αρχές.
Άρθρο 19
Παράταση φορολογίας μεταβίβασης αυτοκινήτων δημόσιας χρήσης - Παράταση 
προθεσμίας παρ. 1 και 2 άρθρου 10 
ν. 2579/1998
1. Η προθεσμία του δεκάτου εδαφίου της παρ. 1 και 
του εβδόμου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 10 του 
ν. 2579/1998 (Α’ 31), ως προς τα οριζόμενα ποσά φόρου 
για κάθε μεταβίβαση αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης από 
επαχθή αιτία, περιλαμβανομένης και της ανταλλαγής 
του, παρατείνεται και ισχύει για τις μεταβιβάσεις που 
πραγματοποιούνται έως και την 31η.12.2024.
2. Από την παράταση της προθεσμίας της παρ. 1 εξαι-
ρείται η περ. ε’ της παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 2579/1998.
Άρθρο 20Χρηματοδότηση αθλητικών ομάδων από τα φορολογικά έσοδα τυχερών παιγνίων - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου δέκατου έκτου ν. 4787/2021
Η παρ. 2 του άρθρου δέκατου έκτου του ν. 4787/2021 
(Α’ 44) τροποποιείται α) με την παράταση της ισχύος 
εφαρμογής της και για τα έτη 2022 και 2023, β) με τη 
διαγραφή της λέξης «ανεκχώρητο» ως προς το ποσοστό 
φορολογικών εσόδων από τυχερά παίγνια και η παρ. 2 
διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Κατ’ εξαίρεση για τα έτη 2021, 2022 και 2023 το 
ποσοστό των εσόδων που χρησιμοποιείται για τη χρη-
ματοδότηση αθλητικών ομάδων σύμφωνα με την παρ. 2 
του άρθρου 60 του ν. 2961/2001, είναι ακατάσχετο στα 
χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε 
γενικής και ειδικής διάταξης, δεν υπόκεινται σε οποια-δήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς τη Φορο-λογική Διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους, 
τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά 
ιδρύματα.».
Άρθρο 21
Παράταση αναστολής καταβολής στο Δημόσιο του ποσοστού πέντε τοις εκατό (5%) επί των νοσηλίων από τις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 30 ν. 3846/2010
Η παρ. 2 του άρθρου 30 του ν. 3846/2010 (Α’ 66) τρο-
ποποιείται α) ως προς το διάστημα ισχύος της, β) με την επικαιροποίηση της αναφοράς στον Κώδικα Είσπραξης 
Δημοσίων Εσόδων και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Για το διάστημα από την 1.1.2020 έως και την 
30ή.6.2023, αναστέλλεται η εφαρμογή της παρ. 1 και τα 
καταβληθέντα ποσά που αφορούν στο διάστημα της πα-
ρούσας δύνανται να επιστρέφονται ή να συμψηφίζονται 
με οφειλές προς το Δημόσιο, σύμφωνα με τον Κώδικα 
Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’190).».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
Άρθρο 22
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος ισχύουν οι ακόλουθοι 
ορισμοί:
α) «Κρατικές ενισχύσεις»: Ενισχύσεις οι οποίες πλη-
ρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 107 της 
Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 
χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή σε οντότητες που 
ασκούν οικονομική δραστηριότητα από τα κράτη μέλη.
β) «Αποκεντρωμένη Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων» 
(ΑΜΚΕ): Η υπηρεσία κάθε υπουργείου που είναι αρμόδια 
για ζητήματα κρατικών ενισχύσεων. Αν δεν υφίσταται 
ΑΜΚΕ, το έργο της ασκεί η κατά περίπτωση χορηγούσα αρχή.
γ) «Δίκτυο ΑΜΚΕ»: το σύνολο των ΑΜΚΕ του δημόσιου 
τομέα.
δ) «Καθεστώς ενισχύσεων»: δα) κάθε πράξη βάσει της 
οποίας χορηγούνται μεμονωμένες ενισχύσεις σε δικαι-
ούχους και οι οποίες ορίζονται στην εν λόγω πράξη κατά 
τρόπο γενικό και αφηρημένο, δβ) κάθε πράξη βάσει της 
οποίας χορηγείται ενίσχυση μη συνδεόμενη με συγκε-
κριμένο έργο σε μια ή περισσότερες επιχειρήσεις για 
αόριστο χρονικό διάστημα ή για απροσδιόριστο ποσό.
ε) «Ad hoc ενίσχυση»: Η ενίσχυση προς μεμονωμένο δι-
καιούχο που δεν χορηγείται βάσει καθεστώτος ενισχύσεων.
στ) «Μεμονωμένη ενίσχυση»: Η ενίσχυση που χορη-
γείται σε μεμονωμένο δικαιούχο βάσει καθεστώτος ενι-σχύσεων.
ζ) «Μέτρο ενίσχυσης»: Κάθε καθεστώς ενισχύσεων ή 
ad hoc ενίσχυση.
η) «State Aid Notifications Interactive» (SAΝI): Διαδι-
κτυακή εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με την 
οποία τα κράτη μέλη κοινοποιούν τα μέτρα κρατικών 
ενισχύσεων.
θ) «State Aid Reporting Interactive» (SARI): Διαδικτυα-
κή εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με την οποία 
τα κράτη μέλη υποβάλλουν τις ετήσιες εκθέσεις δαπα-
νών κρατικών ενισχύσεων.
ι) «Transparency Award Module» (TAM): Δημόσια 
προσβάσιμη διαδικτυακή εφαρμογή της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής, με την οποία τα κράτη μέλη δημοσιοποιούν 
στοιχεία κρατικών ενισχύσεων ανά δικαιούχο για λόγους 
διαφάνειας.
ια) «Χορηγούσα αρχή»: ο φορέας που επισπεύδει τη 
νομική πράξη βάσει της οποίας θεσπίζεται η κρατική ενί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7345 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
σχυση. Αν δεν δύναται να προσδιοριστεί ο ως άνω φορέ-
ας, ως χορηγούσα αρχή νοείται ο φορέας που εφαρμόζει 
το μέτρο με το οποίο χορηγήθηκε η κρατική ενίσχυση.
ιβ) «Σχέδιο μέτρου»: Σχέδιο νόμου, κανονιστικής ή άλ-
λης διοικητικής πράξης που μπορεί να ενέχει στοιχεία 
κρατικής ενίσχυσης και συνιστά καθεστώς ενίσχυσης ή 
ad hoc ενίσχυση.
Άρθρο 23
Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων
1. Στη Γενική Διεύθυνση Κρατικών Ενισχύσεων και 
Αρωγής της Γενικής Γ ραμματείας Οικονομικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Οικονομικών λειτουργεί οργανική μο-νάδα επιπέδου διεύθυνσης με την ονομασία «Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων» (ΚεΜΚΕ), η οποία απο-
τελεί το μοναδικό επίσημο σημείο επαφής της χώρας με 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και με λοιπούς ευρωπαϊκούς 
και διεθνείς φορείς για θέματα κρατικών ενισχύσεων.
2. Η ΚεMKE έχει ενδεικτικά τις εξής αρμοδιότητες:
α. Γνωμοδοτεί επί σχεδίων μέτρων ως προς την ύπαρξη 
κρατικής ενίσχυσης και ως προς τη συμβατότητά τους με 
τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων πριν τη θέση τους σε 
ισχύ, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 25.
β. Διαχειρίζεται το ηλεκτρονικό σύστημα SANI μέσω 
του οποίου:
βα. Κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδια μέ-
τρων, εφόσον διαπιστώσει ότι πρέπει να αξιολογηθεί 
από αυτή η συμβατότητά τους ή χάριν ασφάλειας δι-
καίου, σύμφωνα με το άρθρο 108 της Συνθήκης για τη 
Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).
ββ. Υπογράφει και υποβάλλει μέτρα ή σχέδια μέτρων 
για τα οποία δεν απαιτείται κοινοποίηση στην Ευρωπα-ϊκή Επιτροπή.
γ. Συντονίζει τα θέματα κρατικών ενισχύσεων σε εθνι-
κό επίπεδο μέσω του δικτύου των ΑΜΚΕ και μεριμνά 
για την τήρηση προθεσμιών που θέτει η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή.
δ. Επιβλέπει και παρακολουθεί την πρόοδο των υπο-
θέσεων κρατικών ενισχύσεων, ιδίως όσων βρίσκονται σε 
στάδιο εξέτασης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή αφο-
ρούν στην ανάκτηση παράνομων και ασυμβίβαστων με 
την εσωτερική αγορά κρατικών ενισχύσεων, συντονίζει 
τις ενέργειες των αρμόδιων αρχών για την υλοποίηση 
των αποφάσεων ανάκτησης και ενημερώνει τους εμπλε-
κόμενους φορείς για τις απαιτούμενες ενέργειες.
ε. Συμμετέχει στη διαμόρφωση απαντήσεων των ελ-
ληνικών αρχών προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για θέμα-
τα κρατικών ενισχύσεων και τις ελέγχει πριν την τελική αποστολή τους σε αυτή.
στ. Συμβάλλει στη διαμόρφωση της πολιτικής των 
κρατικών ενισχύσεων.
ζ. Συγκεντρώνει τα απαραίτητα στοιχεία και υποβάλλει 
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την περιοδική έκθεση για τις 
Υπηρεσίες Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος (ΥΓΟΣ), σε 
συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς.
η. Υπογράφει τις δαπάνες κρατικών ενισχύσεων που 
πραγματοποιήθηκαν κατ’ έτος και που οι ΑΜΚΕ καταχω-
ρούν στο σύστημα SARI για μέτρα που έχουν κοινοποι-ηθεί στο σύστημα SANI.θ. Συμμετέχει σε συμβουλευτικά όργανα της Γενικής 
Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
για τον καθορισμό των νέων κανόνων, ανακοινώσεων και 
διαδικασιών σε θέματα κρατικών ενισχύσεων.
ι. Παρέχει εκπαίδευση και τεχνογνωσία σε θέματα κρα-
τικών ενισχύσεων, σε συνεργασία με αρμόδιους φορείς, 
καθώς και υποστηρικτικό υλικό για θέματα πολιτικής και 
διαδικασιών κρατικών ενισχύσεων.
ια. Είναι υπεύθυνη για την επιχειρησιακή λειτουργία 
του Κεντρικού Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών 
Ενισχύσεων (ΚΠΣΚΕ), σύμφωνα με το άρθρο 27.
ιβ. Δημοσιοποιεί στο ΤΑΜ τα στοιχεία του άρθρου 
32, τα οποία καταχωρίζονται σε αυτό από τις αρμόδιες ΑΜΚΕ.
ιγ. Παρέχει πρόσβαση στους χρήστες για τα συστήμα-
τα SANI, SARI και TAM, ως εθνικός διαχειριστής αυτών 
των συστημάτων.
Άρθρο 24
Αποκεντρωμένες Μονάδες Κρατικών Ενισχύσεων
Οι ΑΜΚΕ έχουν ενδεικτικά τις εξής αρμοδιότητες:
α) Διενεργούν έλεγχο στα σχέδια μέτρων αρμοδιότητάς 
τους, ως προς την ύπαρξη κρατικών ενισχύσεων και τη 
συμβατότητα αυτών με τους κανόνες κρατικών ενισχύ-
σεων. Στην αρμοδιότητα κάθε ΑΜΚΕ εμπίπτουν τα σχέδια 
μέτρων που προωθούνται σε αυτή από τις υπηρεσίες του 
υπουργείου στο οποίο υπάγεται, τους φορείς που επο-
πτεύονται από αυτό, τους φορείς οι οποίοι εισηγούνται 
προς το εν λόγω υπουργείο το μέτρο ενίσχυσης, περιλαμ-
βανομένων των ανεξάρτητων αρχών που εμπίπτουν στην 
αρμοδιότητα του κάθε υπουργείου, καθώς και τους φορείς 
για τους οποίους έχει οριστεί αυτή ως αρμόδια ΑΜΚΕ. Οι 
ΑΜΚΕ δύναται να προτείνουν βελτιώσεις επί των σχεδίων 
μέτρων που λαμβάνουν πριν τα διαβιβάσουν στην ΚεΜΚΕ.
β) Διαβιβάζουν στην ΚεΜΚΕ τα σχέδια της περ. α) για 
γνωμοδότηση, συνοδευόμενα από σχετική εισήγησή 
τους, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 25 του 
παρόντος.
γ) Εγκρίνουν τα σχέδια μέτρων ενισχύσεων που δεν 
απαιτούν κοινοποίηση, κατόπιν των οδηγιών της ΚεΜΚΕ.
δ) Καταχωρίζουν και οριστικοποιούν τα σχέδια μέ-
τρων αρμοδιότητάς τους στο σύστημα SANI μέσω του 
εξουσιοδοτημένου από την ΚεΜΚΕ για τον σκοπό αυτόν 
χρήστη.
ε) Καταχωρίζουν και οριστικοποιούν στο σύστημα 
SARI τις δαπάνες κρατικών ενισχύσεων αρμοδιότητάς 
τους μέσω του εξουσιοδοτημένου από την ΚεΜΚΕ για 
τον σκοπό αυτόν χρήστη.
στ) Ελέγχουν, επεξεργάζονται και οριστικοποιούν τα 
στοιχεία που καταχωρίζονται στο Κεντρικό Σύστημα 
Κρατικών Ενισχύσεων από τις χορηγούσες αρχές για τα 
μέτρα αρμοδιότητάς τους, σύμφωνα με το άρθρο 27.
ζ) Καταχωρίζουν και οριστικοποιούν στο σύστημα 
ΤΑΜ, μέσω του εξουσιοδοτημένου από την ΚεΜΚΕ για 
τον σκοπό αυτό χρήστη, τα στοιχεία του άρθρου 32.
η) Προβαίνουν στις προβλεπόμενες στα άρθρα 30 και 
31 ενέργειες, αναφορικά με την υλοποίηση αποφάσεων 
ανάκτησης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7346 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
θ) Παρέχουν υποστήριξη στην ΚεΜΚΕ στις περιπτώ-
σεις κοινοποίησης μέτρων ενίσχυσης στην Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή.
Άρθρο 25
Διαδικασία γνωμοδότησης από την Κεντρική Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων
Τα σχέδια μέτρων υποβάλλονται στην ΚεΜΚΕ για γνω-
μοδότηση, πριν την υιοθέτησή τους από το αρμόδιο όρ-
γανο, με την ακόλουθη διαδικασία:
1. Η ΑΜΚΕ εξετάζει κάθε σχέδιο μέτρου, σύμφωνα 
με την περ. α’ του άρθρου 24 και το αποστέλλει στην 
ΚεΜΚΕ, συνοδευόμενο από εισήγηση με τεκμηρίωση, 
συμπληρωμένη λίστα ελέγχου, όπου υφίσταται και από 
το απαραίτητο υποστηρικτικό υλικό, εντός είκοσι (20) 
εργάσιμων ημέρων από την ημερομηνία παραλαβής 
τους από τη χορηγούσα αρχή.
2. Εφόσον η ΚεΜΚΕ αξιολογεί ότι το σχέδιο μέτρου 
που έλαβε δεν περιέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, 
αποστέλλει έγγραφη θετική γνωμοδότηση στη χορη-
γούσα αρχή μέσω της αρμόδιας ΑΜΚΕ, εντός είκοσι (20) 
εργάσιμων ημερών.
3. Εφόσον η ΚεΜΚΕ αξιολογεί ότι το σχέδιο μέτρου που 
έλαβε περιέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, αποστέλλει 
στη χορηγούσα αρχή μέσω της αρμόδιας ΑΜΚΕ και εντός 
είκοσι (20) εργάσιμων ημερών, έγγραφη γνωμοδότηση 
ως προς τη συμβατότητα του μέτρου με τους κανόνες 
κρατικών ενισχύσεων ως ακολούθως:
α. δύναται να προτείνει τροποποιήσεις και βελτιώσεις 
για τον αποκλεισμό ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης ή για 
την επίτευξη συμβατότητας του μέτρου με τους κανόνες 
κρατικών ενισχύσεων,
β. διαπιστώνει τη συμβατότητα με τους κανόνες κρα-
τικών ενισχύσεων.
4. Στη γνωμοδότηση της παρ. 3, η ΚεΜΚΕ ενημερώνει 
τη χορηγούσα αρχή για ενέργειες που απαιτούνται για την υιοθέτηση του μέτρου. Εφόσον κρίνει ότι το μέτρο 
χρήζει κοινοποίησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμ-
φωνα με την παρ. 3 του άρθρου 108 της Συνθήκης για 
τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενημερώνει την 
ΑΜΚΕ παρέχοντας κατευθύνσεις για την προετοιμασία του φακέλου κοινοποίησης.
5. Η προθεσμία των παρ. 2 και 3 εκκινεί με την υποβολή 
στην ΚεΜΚΕ πλήρους φακέλου από την αρμόδια ΑΜΚΕ, 
σύμφωνα με την παρ. 1. Η γνωμοδότηση της ΚεΜΚΕ προ-
σαρτάται ως αναπόσπαστο τμήμα στο σχέδιο μέτρου.
6. Σχέδιο μέτρου υιοθετείται κατόπιν θετικής γνωμο-
δότησης ή ενσωμάτωσης των προτεινόμενων τροποποι-
ήσεων και βελτιώσεων, και υλοποίησης απαιτούμενων 
ενεργειών. Εφόσον κριθεί ότι το σχέδιο μέτρου χρήζει 
κοινοποίησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με 
το άρθρο 108 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης, αυτό υιοθετείται μετά την έκδοση 
σχετικής απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή με την 
ενσωμάτωση ρήτρας αναστολής.
7. Η ΚεΜΚΕ, σε περίπτωση που λαμβάνει γνώση με 
επίσημη έγγραφη ενημέρωση από οποιονδήποτε φορέα 
του δημόσιου τομέα, όπως αυτός ορίζεται στην περ. (α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), ότι έχει υιοθετηθεί μέτρο κρατικής ενίσχυσης χωρίς να έχει 
υποβληθεί στην εν λόγω υπηρεσία για να τηρηθεί η δι-
αδικασία ελέγχου της συμβατότητάς της με το ενωσιακό 
δίκαιο, ενημερώνει τη χορηγούσα αρχή για τις συνέπειες 
που μπορεί να επιφέρει η υλοποίηση του μέτρου εάν δεν 
τηρηθεί η ως άνω διαδικασία.
8. Στην περίπτωση σχεδίων μέτρων και πράξεων που 
αφορούν έργα της περ. α’ της παρ. 5 του άρθρου 21 του ν. 4914/2022 (Α’ 61), η διαδικασία του παρόντος εφαρ-μόζεται μόνο για τα σχέδια μέτρων και τις πράξεις που 
χρήζουν γνωστοποίησης ελλείψει οδηγιών της ΚεμΚΕ, 
κατά την περ. γ’ του άρθρου 24 του παρόντος και κοι-
νοποίησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με το 
άρθρο 108 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρω-
παϊκής Ένωσης.
Άρθρο 26
Συνεργασία με το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δίκαιου (ΚΔΕΟΔ)
Η ΚΕΜΚΕ και οι ΑΜΚΕ επικουρούνται σε θέματα κρατι-
κών ενισχύσεων από τη Μονάδα Κρατικών Ενισχύσεων του ΚΔΕΟΔ, η οποία ειδικότερα:
α) γνωμοδοτεί επί ερωτημάτων ως προς την αξιολόγη-
ση μέτρων από άποψη κανόνων κρατικών ενισχύσεων 
και ως προς θέματα ανάκτησης, κατά προτεραιότητα, και
β) καταρτίζει ερωτηματολόγια κατά το πρότυπο των 
ερωτηματολογίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατόπιν αιτήματος της ΚεΜΚΕ, τα οποία χρησιμοποιούνται από τις ΑΜΚΕ κατά τον έλεγχο των σχεδίων μέτρων του άρ-θρου 24.
Άρθρο 27
Κεντρικό Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων
1. Για την ηλεκτρονική καταχώριση, επεξεργασία και 
παρακολούθηση των κρατικών ενισχύσεων οι οποίες 
χορηγούνται στην ελληνική επικράτεια, αναπτύσσεται 
και λειτουργεί το Κεντρικό Πληροφοριακό Σύστημα Κρα-
τικών Ενισχύσεων (ΚΠΣΚΕ).
2. Η ΚεΜΚΕ είναι αρμόδια για την επιχειρησιακή 
λειτουργία του ΚΠΣΚΕ, σύμφωνα με το π.δ. 142/2017 
(Α’ 192). Η Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημά-
των Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης ορίζεται ως φορέας λειτουργίας του ΚΠΣΚΕ 
και υποστηρίζει τεχνικά την παραγωγική λειτουργία του, 
σύμφωνα με τα άρθρα 85 έως και 88 του ν. 4727/2020 
(Α’ 184), για τις πληροφοριακές υποδομές.
3. Στο ΚΠΣΚΕ καταχωρίζονται τα μέτρα ενισχύσεων 
και οι μεμονωμένες ενισχύσεις. Κάθε μέτρο κρατικής 
ενίσχυσης λαμβάνει μοναδικό αναγνωριστικό κωδικό 
με την καταχώρισή του στο ΚΠΣΚΕ. Η είσοδος και η αυ-
θεντικοποίηση των χρηστών στην εφαρμογή γίνονται με 
χρήση των προσωπικών κωδικών taxisnet ή με κωδικό δημόσιας διοίκησης.
4. Η καταχώριση των στοιχείων της παρ. 3 πραγματο-
ποιείται από τις χορηγούσες αρχές.
5. Ο έλεγχος, η επεξεργασία και η οριστικοποίηση των 
στοιχείων της παρ. 3 πραγματοποιούνται από την ΑΜΚΕ 
κάθε υπουργείου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7347 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
6. Τα στοιχεία που αφορούν στις μεμονωμένες ενι-
σχύσεις καταχωρίζονται και οριστικοποιούνται από τις 
χορηγούσες αρχές.
7. Οι χορηγούσες αρχές και οι ΑΜΚΕ που διαθέτουν 
πληροφοριακά συστήματα, στα οποία τηρούνται δε-δομένα κρατικών ενισχύσεων, διασυνδέονται με το 
ΚΠΣΚΕ μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας (ΚΕΔ) 
της Γενικής Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων 
Δημόσιας Διοίκησης. Το ΚΠΣΚΕ δύναται να διασυνδέεται 
και με τα πληροφοριακά συστήματα της Ευρωπαϊκής Επι-
τροπής SANI, SARI, TAM, στα οποία τηρούνται δεδομένα 
κρατικών ενισχύσεων.
Άρθρο 28
Χρήση Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων - Τροποποίηση παρ. 6 άρθρου 56 ν. 4914/2022
Η παρ. 6 του άρθρου 56 του ν. 4914/2022 (Α’ 61), περί 
χρήσης του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστή-
ματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ), διαμορφώνεται 
ως περ. α), προστίθενται περ. β), γ), δ) και ε) και η παρ. 6 
διαμορφώνεται ως εξής:
«6. α) Η χρήση του ΟΠΣΚΕ είναι υποχρεωτική για το 
σύνολο των φορέων που υλοποιούν δράσεις κρατικών 
ενισχύσεων και ήσσονος σημασίας, που χρηματοδοτού-
νται από τα Ταμεία και το ΕΓΤΑΑ. Επιπλέον, στο ΟΠΣΚΕ 
δύνανται να καταχωρίζονται και δεδομένα που αφορούν 
σε προγράμματα, δράσεις ή έργα που χρηματοδοτού-
νται από εθνικούς ή ενωσιακούς πόρους, όπως το Εθνικό 
Πρόγραμμα Ανάπτυξης, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθε-
κτικότητας και ο τακτικός προϋπολογισμός.
β) Η επικοινωνία στο ΟΠΣΚΕ πραγματοποιείται απο-
κλειστικά ηλεκτρονικά, αφού προηγηθεί η διαδικασία 
αυθεντικοποίησης των χρηστών με χρήση προσωπι-
κών κωδικών- διαπιστευτηρίων της Γενικής Γ ραμματεί-
ας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης 
του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (taxisnet) ή 
διαδικασία ταυτοποίησης των χρηστών στο ΟΠΣΚΕ.
γ) Ειδικότερα η κοινοποίηση εγγράφων, αποφάσεων 
και σχετικών ειδοποιήσεων, οι οποίες αφορούν στις 
δράσεις του ΟΠΣΚΕ προς φυσικά και νομικά πρόσωπα, 
γίνεται αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικής αλληλογρα-
φίας. Εφόσον τα έγγραφα, οι αποφάσεις ή οι ειδοποι-
ήσεις αφορούν σε φυσικό πρόσωπο, η κοινοποίηση 
πραγματοποιείται ηλεκτρονικά με ανάρτηση στον λο-
γαριασμό επικοινωνίας του εν λόγω προσώπου ή του 
νόμιμου εκπροσώπου του στο ΟΠΣΚΕ, την οποία ακο-
λουθεί ηλεκτρονική ειδοποίηση στη δηλωθείσα στο ΟΠΣΚΕ διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του 
φυσικού προσώπου. Εφόσον τα έγγραφα, οι αποφάσεις ή οι σχετικές ειδοποιήσεις αφορούν σε νομικό πρόσω-
πο, η κοινοποίηση πραγματοποιείται ηλεκτρονικά, με 
ανάρτηση στον λογαριασμό του νομικού προσώπου ή 
του νόμιμου εκπροσώπου του στο ΟΠΣΚΕ, την οποία 
ακολουθεί ηλεκτρονική ειδοποίηση στη δηλωθείσα στο 
ΟΠΣΚΕ διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του νο-μικού προσώπου.
δ) Η κοινοποίηση του παρόντος επέχει θέση κοινο-
ποίησης, κατά την έννοια του άρθρου 19 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’ 45), ολοκλη-
ρώνεται με την αποστολή ηλεκτρονικής ειδοποίησης 
στη δηλωθείσα στο ΟΠΣΚΕ διεύθυνση ηλεκτρονικού 
ταχυδρομείου του φυσικού ή νομικού προσώπου και 
επιφέρει όλες τις νόμιμες συνέπειες.
ε) Οι περ. β), γ) και δ) εφαρμόζονται και για το Ολο-
κληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του άρθρου 54.».
Άρθρο 29
Διαλειτουργικότητα του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων και του Ολοκληρωμένου 
Πληροφοριακού Συστήματος - Αντικατάσταση 
παρ. 2 άρθρου 59 ν. 4914/2022
Η παρ. 2 του άρθρου 59 του ν. 4914/2022 (Α’ 61), περί 
της διαλειτουργικότητας του Ολοκληρωμένου Πληρο-
φοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΟΠΣΚΕ), 
αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Το ΟΠΣΚΕ διαλειτουργεί ομοίως υποχρεωτικά και 
με υψηλή διαθεσιμότητα με τα αναφερόμενα στην παρ. 1 
πληροφοριακά συστήματα, με το Πληροφοριακό Σύστη-
μα Σώρευσης Ενισχύσεων Ήσσονος Σημασίας, καθώς 
και με τα λοιπά συστήματα της δημόσιας διοίκησης, για την άντληση και ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομέ-
νων που σχετίζονται με τη διαχείριση, την υλοποίηση 
και τον έλεγχο των πράξεων που υλοποιούνται μέσω 
αυτού. Τα αιτήματα των Ειδικών Υπηρεσιών της Εθνικής 
Αρχής Συντονισμού για νέες διαδικτυακές υπηρεσίες 
κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 3 της υπό στοι-
χεία 118944 ΕΞ/23.10.2019 απόφασης του Υπουργού 
Επικρατείας (Β’ 3990), εγκρίνονται μέσω του Κέντρου 
Διαλειτουργικότητας (ΚΕΔ) της Γενικής Γ ραμματείας 
Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η ένταξή τους 
σε παραγωγική λειτουργία ολοκληρώνεται κατά τη μέγι-
στη δυνατή προτεραιότητα. Αν τα αιτήματα περιέχουν 
ελλείψεις, η αιτούσα ενημερώνεται σχετικά εγγράφως 
μέσω του ΚΕΔ, εντός αποκλειστικής προθεσμίας είκοσι 
(20) ημερών από την υποβολή του αιτήματος. Οι φορείς - 
πάροχοι κατά την έννοια του άρθρου 1 της ανωτέρω 
απόφασης εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους για τη 
διάθεση των νέων διαδικτυακών υπηρεσιών, κατά τη 
μέγιστη δυνατή προτεραιότητα. Η παρούσα εφαρμόζε-ται και για τα αιτήματα που εκκρεμούν κατά την έναρξη 
ισχύος του παρόντος και δεν εφαρμόζεται για το Κεντρι-
κό Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων. Τα 
δεύτερο, τρίτο και τέταρτο εδάφια εφαρμόζονται και 
για το ΟΠΣ της παρ. 1.».
Άρθρο 30
Ανάκτηση παράνομων και ασυμβίβαστων κρατικών ενισχύσεων
1. Κρατικές ενισχύσεις οι οποίες έχουν κριθεί από την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης παράνομες ή ασυμβίβαστες με την εσωτερική 
αγορά, σύμφωνα με τα άρθρα 107 έως και 109 της Συν-
θήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 
ζητείται η ανάκτησή τους δυνάμει απόφασης της Ευρω-
παϊκής Επιτροπής (απόφαση ανάκτησης) ή απόφασης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7348 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανακτώνται 
από την χορηγούσα αρχή.
2. Αν χορηγούσα αρχή είναι υπηρεσία ή εποπτευό-
μενος φορέας του Υπουργείου Οικονομικών, αρμόδια 
υπηρεσία για την ανάκτηση και την εφαρμογή της δια-
δικασίας του παρόντος άρθρου και του άρθρου 31 είναι 
η ΑΜΚΕ του Υπουργείου Οικονομικών.
3. Αναστέλλεται η καταβολή κάθε συμβιβάσιμης 
κρατικής ενίσχυσης σε οποιονδήποτε αποδέκτη οφεί-
λει να επιστρέψει παράνομη και ασυμβίβαστη με την 
εσωτερική αγορά ενίσχυση, σύμφωνα με προηγούμενη απόφαση ανάκτησης της παρ. 1, μέχρι ο αποδέκτης να 
επιστρέψει την παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση 
που έλαβε, εκτός αν άλλως προβλέπεται από την κατά περίπτωση εφαρμοστέα ενωσιακή νομική βάση.
Άρθρο 31
Διαδικασία υλοποίησης της απόφασης 
ανάκτησης
1. Η ΚεΜΚΕ καθορίζει και συντονίζει τις ενέργειες της 
αρμόδιας ΑΜΚΕ, της χορηγούσας αρχής και κάθε άλλου 
κατά περίπτωση εμπλεκόμενου φορέα, για την υλοποί-
ηση της απόφασης ανάκτησης, σύμφωνα με το άρθρο 
16 του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/1589 του Συμβουλίου της 
13ης Ιουλίου 2015 περί λεπτομερών κανόνων για την 
εφαρμογή του άρθρου 108 της Συνθήκης για τη Λειτουρ-
γία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (L 248).
Ειδικότερα:α. αποστέλλει αμελλητί στην αρμόδια ΑΜΚΕ την από-
φαση ανάκτησης και κάθε άλλο σχετικό στοιχείο,
β. ενημερώνει σε τακτική βάση την Ευρωπαϊκή Επιτρο-
πή για τις ενέργειες και τα μέτρα που λαμβάνονται από τις ελληνικές αρχές, σχετικά με την πορεία υλοποίησης 
της απόφασης ανάκτησης. Σε περίπτωση δυσχερειών 
κατά την υλοποίηση της απόφασης ανάκτησης, η ΚεΜΚΕ 
συνεργάζεται με τους εμπλεκόμενους φορείς και την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εξεύρεση τρόπων αντιμε-τώπισης αυτών.
2. Κάθε AMKE, με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρ-
θρου 30, επικουρεί τη χορηγούσα αρχή στις ενέργειες 
για την υλοποίηση της απόφασης ανάκτησης εντός της 
προθεσμίας που ορίζει η απόφαση αυτή και σύμφωνα 
με τις οδηγίες της ΚεΜΚΕ.
Ειδικότερα:
α. προωθεί αμελλητί στη χορηγούσα αρχή την από-
φαση ανάκτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και κάθε 
άλλο σχετικό υποστηρικτικό υλικό,
β. καθοδηγεί τη χορηγούσα αρχή στις ενέργειες υλο-
ποίησης της ανάκτησης,
γ. ενημερώνει την ΚεΜΚΕ για την πορεία υλοποίησης 
της απόφασης ανάκτησης, και
δ. παρέχει σε αυτή όλα τα στοιχεία και έγγραφα που 
ζητούνται.
3. Η χορηγούσα αρχή εκδίδει σχετική πράξη όπου 
προσδιορίζονται οι υπόχρεοι ανάκτησης και το προς 
ανάκτηση ποσό από έκαστο εξ αυτών ως ακολούθως:
α. Συλλέγει τα απαραίτητα στοιχεία και προσδιορίζει 
τους αποδέκτες της ενίσχυσης και υπόχρεους ανάκτη-
σης, προβαίνοντας σε κάθε απαιτούμενη προς τον σκοπό αυτό ενέργεια. Υπολογίζει το προς ανάκτηση από έκα-
στο υπόχρεο ποσό ανάκτησης, το  οποίο περιλαμβάνει 
τόκους ανάκτησης, υπολογιζόμενους σύμφωνα με την 
Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 2008/C14/02, 
για τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς 
και προεξόφλησης, καθώς και όσα προβλέπονται στα 
άρθρα 9 έως και 11 του Κεφαλαίου V του Κανονισμού 
(ΕΕ) 794/2004 της Επιτροπής της 21ης Απριλίου 2004 
(L 140). Οι τόκοι αυτοί υπολογίζονται από την ημερομη-
νία που η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του αποδέκτη αυτής, μέχρι την ημερομηνία οικειοθελούς επιστροφής του ανακτητέου ποσού από τον υπόχρεο ή αποστολής 
χρηματικού καταλόγου στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. Μετά την 
αποστολή του χρηματικού καταλόγου, η απαίτηση λαμ-
βάνει νόμιμες προσαυξήσεις της βεβαιωμένης οφειλής 
κατά την ισχύουσα νομοθεσία, οι οποίες προσαυξάνουν 
αντίστοιχα το καταβλητέο ποσό. Για τον υπολογισμό των 
τόκων ανάκτησης δύναται να χρησιμοποιηθεί η σχετική 
ηλεκτρονική εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
β. Αποστέλλει στην ΚεΜΚΕ, μέσω της αρμόδιας ΑΜΚΕ, 
το τελικό ανακτητέo ποσό για έλεγχο πριν την υποβολή 
του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
γ. Εκδίδει σχετική πράξη όπου προσδιορίζονται οι 
υπόχρεοι ανάκτησης και το προς ανάκτηση ποσό από 
έκαστο εξ αυτών, σύμφωνα με τις περ. α’ και β’ .
δ. Αποστέλλει στον αποδέκτη της ενίσχυσης και υπό-
χρεο ανάκτησης αντίγραφο της απόφασης της Ευρωπα-
ϊκής Επιτροπής και απόσπασμα της πράξης της περ. γ’ 
της παρ. 3 με αίτημα την καταβολή εντός προθεσμίας 
τριάντα (30) ημερολογιακών ημερών από την ημερομη-
νία παραλαβής των ανωτέρω εγγράφων του ανακτητέου 
ποσού στη Δ.Ο.Υ. φορολογίας εισοδήματος του αποδέ-κτη της ενίσχυσης και υπόχρεου ανάκτησης.
ε. Συντάσσει, μετά την άπρακτη παρέλευση της προ-
θεσμίας της περ. δ’ , χρηματικό κατάλογο χωρίς υπαίτια 
καθυστέρηση στον οποίο αναγράφονται το όνομα και ο 
Α.Φ.Μ. του αποδέκτη της ενίσχυσης και υπόχρεου ανά-
κτησης, οι Α.Φ.Μ. συνυπόχρεων για την καταβολή της 
οφειλής του βεβαιωθέντος ποσού, το προς ανάκτηση 
ποσό, ο αναλυτικός λογαριασμός εσόδου, καθώς και ο χρόνος καταβολής, ο οποίος δεν μπορεί να υπερβαίνει 
την προθεσμία ανάκτησης που τίθεται στην απόφαση 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και τον αποστέλλει στην 
οικεία Δ.Ο.Υ., προκειμένου να γίνουν η βεβαίωση και η 
είσπραξη του ποσού, σύμφωνα με τη διαδικασία του Κώ-
δικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190).
στ. Παρακολουθεί τη διαδικασία βεβαίωσης και εί-
σπραξης των προς ανάκτηση ποσών, συμπεριλαμβανο-
μένων μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, μέχρι την πλήρη 
ολοκλήρωση της ανάκτησης και ενημερώνει σχετικά την 
αρμόδια ΑΜΚΕ και την ΚεΜΚΕ.
ζ. Σε περίπτωση εταιρειών σε καθεστώς αφερεγγυό-
τητας, η χορηγούσα αρχή διασφαλίζει ότι το ελληνικό 
δημόσιο αναγγέλλεται για τα ποσά της ανάκτησης στον πίνακα κατάταξης πιστωτών ή στον πίνακα διανομής.
4. Οφειλές που αφορούν σε ανάκτηση κρατικής ενί-
σχυσης βάσει απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν υπάγο-
νται σε οποιαδήποτε διευκόλυνση ή ρύθμιση καταβο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7349 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
λής ληξιπρόθεσμων οφειλών ή χορήγηση διοικητικής 
ή εκ του νόμου αναστολής. Οποιαδήποτε χορηγηθείσα 
διευκόλυνση ή ρύθμιση καταβολής ληξιπρόθεσμων χρε-
ών ή κάθε είδους διοικητική ή εκ του νόμου αναστολή 
καταργείται.
5. Νόμιμο τίτλο για την είσπραξη του ποσού αποτε-
λούν η απόφαση ανάκτησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
και το απόσπασμα της πράξης της παρ. 3.
6. Αρμόδια Δ.Ο.Υ. για τη βεβαίωση και είσπραξη των 
ποσών που ανακτώνται κατά το παρόν άρθρο ορίζεται 
η Δ.Ο.Υ. φορολογίας εισοδήματος του αποδέκτη της 
ενίσχυσης.
7. Από την εφαρμογή του παρόντος άρθρου δεν θίγο-
νται ειδικότερες διατάξεις που αφορούν στη διαδικασία 
ανάκτησης κρατικών ενισχύσεων ως αχρεωστήτως κα-ταβληθέντων ποσών σε συγχρηματοδοτούμενα έργα.
Άρθρο 32
Υποχρέωση διαφάνειας κατά τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων
1. Αναρτώνται στο ΤΑΜ συνοπτικά στοιχεία για χο-
ρηγηθείσες μεμονωμένες κρατικές ενισχύσεις μετά την 
1η.7.2016 για λόγους διαφάνειας, σύμφωνα με τους ενω-
σιακούς κανόνες κρατικών ενισχύσεων.
2. Τα στοιχεία, που δημοσιεύονται, περιλαμβάνουν 
ιδίως την επωνυμία και τον Α.Φ.Μ. του δικαιούχου, το 
είδος και τον τομέα δραστηριότητας της επιχείρησης, 
το ποσό ενίσχυσης και το μέσο ενίσχυσης, καθώς και 
κάθε άλλο στοιχείο που προβλέπεται από την ενωσιακή 
νομική βάση χορήγησης της ενίσχυσης. Η συναίνεση 
του δικαιούχου για τη δημοσίευση των στοιχείων του 
πρώτου εδαφίου τεκμαίρεται με τη λήψη της ενίσχυσης.
3. Τα στοιχεία των παρ. 1 και 2 παρέχονται στις ΑΜΚΕ 
από τις χορηγούσες αρχές. Οι ΑΜΚΕ τα καταχωρίζουν 
στο ΤΑΜ και τα στοιχεία εγκρίνονται προς δημοσίευση από την ΚεΜΚΕ. Οι χρήστες του ΤΑΜ εξουσιοδοτούνται από την ΚεΜΚΕ, μετά από αίτηση των ΑΜΚΕ.
Άρθρο 33
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του καθ’ ύλην αρμόδιου υπουργού, δύναται να συστή-νεται νέα ΑΜΚΕ για την εφαρμογή των άρθρων 24 έως 27 και των άρθρων 30 έως και 32.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται οι τεχνικές και 
λειτουργικές απαιτήσεις του ΚΠΣΚΕ, οι χρήστες και οι 
ρόλοι τους, τα ζητήματα διασύνδεσης και διαλειτουργι-
κότητας του ΚΠΣΚΕ με λοιπά πληροφοριακά συστήματα, 
οργανωτικά και τεχνικά θέματα και κάθε άλλη λεπτομέ-
ρεια σχετική με την ανάπτυξη και λειτουργία του ΚΠΣΚΕ 
του άρθρου 27.
3. Για την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του 
ΚΠΣΚΕ του άρθρου 27, τη διασύνδεσή του με τα πλη-
ροφοριακά συστήματα που τηρούν στοιχεία κρατικών 
ενισχύσεων και τη σταδιακή επέκταση της εφαρμογής 
του από τις χορηγούσες Αρχές ή τις ΑΜΚΕ εκδίδεται δι-απιστωτική πράξη του Γενικού Γ ραμματέα Οικονομικής Πολιτικής.4. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του καθ’ ύλην αρμοδίου Υπουργού δύναται να προσδι-ορίζεται η αρμόδια για την ανάκτηση υπηρεσία, αν για αντικειμενικούς λόγους δεν μπορεί να προσδιοριστεί η 
χορηγούσα αρχή ή εάν η αρχή που υλοποιεί το μέτρο 
δεν μπορεί να ανταποκριθεί για αντικειμενικούς λόγους 
στις απαιτήσεις υλοποίησης της απόφασης ανάκτησης για την εφαρμογή των άρθρων 30 και 31.
Άρθρο 34
Μεταβατικές διατάξεις
1. Με απόφαση του αρμόδιου οργάνου του Υπουργεί-
ου Οικονομικών, μετά από σύμφωνη γνώμη του Προ-
ϊσταμένου της ΚεΜΚΕ, αποσπασμένοι υπάλληλοι που 
υπηρετούν στην ΚεΜΚΕ έως τη δημοσίευση του παρό-ντος και προέρχονται από φορείς του δημοσίου τομέα, 
όπως ορίζεται στην περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του 
ν. 4270/2014 (Α’ 143), μετατάσσονται στην ΚεΜΚΕ κατά 
τη λήξη της απόσπασης, εφόσον υποβάλλουν σχετική 
αίτηση, κατά παρέκκλιση του ν. 4440/2016 (Α’ 224). Οι 
υπάλληλοι μετατάσσονται σε κενή οργανική θέση του 
ιδίου κλάδου, με τον βαθμό και το μισθολογικό κλιμάκιο 
που κατέχουν, την ίδια σχέση εργασίας και με διατήρηση 
τυχόν προσωπικής διαφοράς στις αποδοχές. Υπάλληλοι 
που προέρχονται από φορέα στον οποίο εφαρμόζεται 
διαφορετικό βαθμολογικό ή μισθολογικό καθεστώς, 
κατατάσσονται βάσει των αντίστοιχων διατάξεων που 
ισχύουν για το Υπουργείο Οικονομικών. Εάν η απόσπαση 
λήξει πριν από τη δημοσίευση της πράξης μετάταξης, 
παρατείνεται αυτοδικαίως μέχρι την έκδοση της πρά-
ξης μετάταξης και πάντως μέχρι χρονικό διάστημα έξι 
(6) μηνών. Οι υπάλληλοι που δεν υποβάλλουν αίτηση ή 
δεν μετατάσσονται επιστρέφουν στην υπηρεσία στην 
οποία ανήκει η οργανική τους θέση μετά τη λήξη της 
απόσπασης.
2. Η Διυπουργική Επιτροπή Κρατικών Ενισχύσεων που 
συστάθηκε βάσει της υποπαρ. Β.5 της παρ. Β’ του άρθρου 
πρώτου του ν. 4152/2013 (Α’ 107) εξακολουθεί να ισχύει, 
μέχρι τη σύσταση της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικών 
Ενισχύσεων, σύμφωνα με το άρθρο 8 του ν. 4622/2019 (Α’ 133).
3. Τα άρθρα 30 και 31 του παρόντος δεν τυγχάνουν 
εφαρμογής στις περιπτώσεις αποφάσεων ανάκτησης την 
υλοποίηση των οποίων έχει ήδη, πριν από την έναρξη 
ισχύος του παρόντος, ξεκινήσει η αρμόδια, με βάση το 
προϊσχύσαν νομικό καθεστώς, υπηρεσία, ή για τις οποίες 
έχει ήδη αυτή προβεί σε σχετικές προπαρασκευαστικές ενέργειες. Το άρθρο 36 του ν. 4351/2015 (Α’ 164) διατη-ρείται σε ισχύ.
Άρθρο 35
Καταργούμενες διατάξεις
1. Οι υποπαρ. Β.2. έως και Β.9 της παρ. Β’ του άρθρου 
πρώτου του ν. 4152/2013 (Α’ 107) για τη σύσταση, τη 
στελέχωση, τη λειτουργία διαδικασίας γνωμοδότησης 
και υποστήριξης της ΚεΜΚΕ, τη λειτουργία του Δικτύ-
ου Κρατικών Ενισχύσεων, της Διυπουργικής Επιτροπής 
Κρατικών Ενισχύσεων, του Κεντρικού Πληροφοριακού 
Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων και ανακτήσεων κα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7350 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
ταργούνται, με την εξαίρεση της περ. στ’ της παρ. 2 της 
υποπάρ. Β3 και με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 
34 του παρόντος.
2. Οι περ. 1 έως και 5 και 8 της υποπαρ. Β.10 της παρ. Β’ 
του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013, περί διαδικασίας 
ανάκτησης παράνομων κρατικών ενισχύσεων, καταρ-
γούνται.
3. Η υποπαρ. Β.11 της παρ. Β’ του άρθρου πρώτου του 
ν. 4152/2013 για την ανάρτηση και καταχώριση συγκε-κριμένων στοιχείων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, καταργείται.
4. Η υποπαρ. Β.12 της παρ. Β’ του άρθρου πρώτου του 
ν. 4152/2013, περί τελικών και μεταβατικών διατάξεων, 
καταργείται.
5. Οι υποπερ. α’ και β’ της περ. 6 της παρ. ε’ του άρθρου 
πρώτου του ν. 4254/2014 (Α’ 85) για τη στελέχωση της Κε-
ντρικής Μονάδας Κρατικών Ενισχύσεων, καταργούνται.
6. Το άρθρο 22 του ν. 4002/2011 (Α’ 180), για την ανά-
κτηση παράνομων κρατικών ενισχύσεων, καταργείται.
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΜΙΣΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 36
Παροχές επικουρικού προσωπικού - 
Τροποποίηση παρ. 5 άρθρου 10 ν. 3329/2005
Το πέμπτο εδάφιο της περ. β’ της παρ. 5 του άρθρου 
10 του ν. 3329/2005 (Α’ 81) τροποποιείται με την αντικα-τάσταση των λέξεων «τα επιδόματα» από τις λέξεις «τις 
παροχές» και η περ. β’ διαμορφώνεται ως εξής:
«β) Το επικουρικό προσωπικό, κατά τον χρόνο απα-
σχόλησής του, αμείβεται σύμφωνα με τις διατάξεις 
που ισχύουν για το προσωπικό με σύμβαση εργασίας 
ορισμένου χρόνου των ίδιων φορέων. Η δαπάνη για 
την αμοιβή του βαρύνει τις πιστώσεις του προϋπολο-
γισμού του φορέα, στον οποίο εργάζονται. Η δαπάνη 
για την αμοιβή του προσωπικού του παρόντος άρθρου δύναται να καλύπτεται και από ενωσιακούς πόρους και 
συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Στην περίπτωση 
του προηγούμενου εδαφίου η διάρκεια της σύμβασης 
δύναται να ανανεώνεται, πέραν της διετίας και μέχρι τη λήξη των ως άνω προγραμμάτων.
Οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας, όπως αυτές 
για τις άδειες των εργαζομένων και για τις παροχές που 
αυτοί δικαιούνται, ισχύουν και εφαρμόζονται και για το επικουρικό προσωπικό.».
Άρθρο 37
Δαπάνες μετακίνησης και διαμονής των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (Σ.Κ.Λ.Ε.) - Τροποποίηση παρ. 5 άρθρου 84 ν. 4488/2017
Στην παρ. 5 του άρθρου 84 του ν. 4488/2017 (Α’ 137), 
καταργούνται το δεύτερο και το τρίτο εδάφιο, περί δαπα-
νών μετακίνησης και διαμονής των μελών του Διοικητι-
κού Συμβουλίου του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών 
Ελλάδος, και η παρ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Οι θέσεις στο Δ.Σ. είναι τιμητικές και άμισθες. Τα 
μέλη του Δ.Σ. του ΣΚΛΕ, εφόσον είναι υπάλληλοι δημόσι-ου ή ιδιωτικού φορέα, δεν μετατίθενται κατά τη διάρκεια 
της θητείας τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους.».
Άρθρο 38
Δαπάνες μετακίνησης και διαμονής των μελών των Περιφερειακών Συμβουλίων του 
Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (Σ.Κ.Λ.Ε.) - Κατάργηση παρ. 10 άρθρου 97 ν. 4488/2017
Η παρ. 10 του άρθρου 97 του ν. 4488/2017 (Α’ 137), 
περί δαπανών μετακίνησης και διαμονής των μελών των 
Περιφερειακών Συμβουλίων του Συνδέσμου Κοινωνικών 
Λειτουργών Ελλάδος, καταργείται.
Άρθρο 39
Καθορισμός ορίων αμοιβής του Προέδρου και των μελών των επιτροπών του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου (Ε.Α.Π.) - 
Τροποποίηση παρ. 3 άρθρου 2 ν. 2552/1997
Η περ. γ’ της παρ. 3 του άρθρου 2 του ν. 2552/1997 
(Α’ 266), τροποποιείται α) με τη διαγραφή της ρύθμισης 
για την αμοιβή του προέδρου και των μελών στο έβδομο 
εδάφιο, β) με την προσθήκη ένατου, δέκατου, ενδέκα-
του και δωδέκατου εδαφίου και η περ. γ’ της παρ. 3 του άρθρου 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«γ) Οι συντονιστές των Ομάδων Διδακτικού Προσω-
πικού (Ο.Δ.Π.) των Θ.Ε. και των Ε.Θ.Ε. που συγκροτούν 
ένα προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπου-
δών αποτελούν την Επιτροπή Προγράμματος Σπουδών 
(Ε.Π.Σ.), η οποία συντονίζει την ακαδημαϊκή οργάνω-
ση και λειτουργία του προγράμματος. Οι ειδικότερες 
αρμοδιότητες της επιτροπής καθορίζονται στον εσω-
τερικό κανονισμό του Ε.Α.Π. Στην Ε.Π.Σ. προεδρεύει ο 
Διευθυντής του οικείου προγράμματος σπουδών. Σε 
περίπτωση νέων προγραμμάτων σπουδών και έως 
την ανάπτυξη του συνόλου των Θ.Ε. και των Ε.Θ.Ε. που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των προγραμμάτων 
αυτών, ο συντονισμός της ακαδημαϊκής οργάνωσης και 
λειτουργίας τους ασκείται από ακαδημαϊκές επιτροπές, 
οι οποίες συγκροτούνται με απόφαση της Συγκλήτου, 
ύστερα από γνώμη της οικείας Κοσμητείας. Η θητεία 
των επιτροπών αυτών ορίζεται σε τέσσερα (4) έτη για τα 
προπτυχιακά προγράμματα σπουδών και σε δύο (2) έτη 
για τα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών και λήγει 
αυτοδικαίως με τη συγκρότηση της οικείας Ε.Π.Σ. Μέλη 
των ακαδημαϊκών επιτροπών ορίζονται οι συντονιστές των Ο.Δ.Π. των λειτουργούντων στο οικείο πρόγραμμα 
σπουδών Θ.Ε. και Ε.Θ.Ε., καθώς και άλλα μέλη Δ.Ε.Π. του 
Ιδρύματος ή άλλων Α.Ε.Ι. της ημεδαπής ή ερευνητές ή 
Έλληνες επιστήμονες, οι οποίοι κατέχουν θέση καθη-
γητή οποιασδήποτε βαθμίδας σε ομοταγές ίδρυμα της 
αλλοδαπής, ή επιστήμονες αναγνωρισμένου κύρους, 
οι οποίοι θεραπεύουν συναφές γνωστικό αντικείμενο 
με το οικείο πρόγραμμα σπουδών. Με την απόφαση 
συγκρότησης ορίζονται ο Πρόεδρος και τα μέλη κάθε 
επιτροπής, οι ειδικότερες αρμοδιότητές της και κάθε 
θέμα σχετικό με τη λειτουργία της. Η γνώμη της Κο-
σμητείας για τη συγκρότηση της επιτροπής θεωρείται 
ότι δόθηκε και η απόφαση της Συγκλήτου λαμβάνεται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7351 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
νομίμως μετά την άπρακτη παρέλευση τριάντα (30) 
ημερών από την περιέλευση του ερωτήματος σε αυ-
τήν. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Παιδείας και Θρησκευμάτων, η οποία εκδίδεται μετά 
από πρόταση της Συγκλήτου και εφαρμόζεται από το 
επόμενο ακαδημαϊκό έτος, καταρτίζεται κανονισμός 
αμοιβών του Προέδρου και των μελών των επιτροπών. 
Με τον κανονισμό ορίζονται το ύψος και το ανώτατο 
όριο της κατά περίπτωση αμοιβής, ο τρόπος καταβολής 
της, καθώς και κάθε σχετικό ζήτημα για την εφαρμογή 
του παρόντος. Η προκαλούμενη δαπάνη καλύπτεται 
από ιδίους πόρους του Πανεπιστημίου. Έως την έκδοση 
της ως άνω κοινής απόφασης εφαρμόζεται το ισχύον 
θεσμικό πλαίσιο.».
Άρθρο 40
Κατάργηση των εξόδων κίνησης των μελών του Υπηρεσιακού Συμβουλίου της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας - Τροποποίηση περ. 5 άρθρου 29 ν. 2072/1992
Στην περ. 5 του άρθρου 29 του ν. 2072/1992 (Α’ 125), 
τροποποιείται το πέμπτο εδάφιο με τη διαγραφή των λέ-
ξεων «και έξοδα κίνησης» και με την αντίστοιχη νομοτε-
χνική προσαρμογή και η περ. 5 διαμορφώνεται ως εξής:
«5) Τον Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσο-
κομειακών Ιατρών Ελλάδος (ΟΕΝΙΕ) με αναπληρωτή του 
τον Αντιπρόεδρο της ίδιας Ομοσπονδίας.
Η θητεία των μελών του Συμβουλίου είναι τριετής και 
η συγκρότησή του γίνεται με απόφαση του Υπουργού 
Υγείας.
Χρέη Εισηγητή στο Συμβούλιο εκτελεί ο εκάστοτε 
Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Ανθρωπίνων Πόρων 
Νομικών Προσώπων του Υπουργείου Υγείας, με ανα-
πληρωτή το νόμιμο αναπληρωτή του.
Γ ραμματέας του Συμβουλίου ορίζεται με την απόφαση 
της συγκρότησής του υπάλληλος του Υπουργείου Υγείας, 
κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ με τουλάχιστον πενταετή προϋπη-ρεσία στο Δημόσιο ή τουλάχιστον τριετή προϋπηρεσία για τους αποφοίτους της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Δι-οίκησης και Αυτοδιοίκησης.
Στον Πρόεδρο, τα μέλη, τον Εισηγητή και το Γ ραμματέα 
του παραπάνω Υπηρεσιακού Συμβουλίου καταβάλλεται 
αμοιβή, το ύψος της οποίας καθορίζεται με κοινή από-φαση των Υπουργών Οικονομικών και Υγείας.».
Άρθρο 41
Υπερωριακή απασχόληση στο Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας (Ε.ΚΕ.Α.) - Αντικατάσταση παρ. 6 άρθρου 11 ν. 3402/2005
Στην παρ. 6 του άρθρου 11 του ν. 3402/2005 (Α’ 258), το 
δεύτερο και το τρίτο εδάφιο αντικαθίστανται, το τέταρτο 
εδάφιο καταργείται και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«6. Οι ιατροί του Ε.Σ.Υ. όλων των βαθμών, καθώς και 
οι φαρμακοποιοί, χημικοί, βιοχημικοί, κλινικοί χημικοί, 
βιολόγοι, φυσικοί νοσοκομείων - ακτινοφυσικοί που 
υπηρετούν στο Ε.ΚΕ.Α., υποχ ρεούνται σε εφημερία στο 
Ε.ΚΕ.Α. σύμφωνα με τις ανάγκες των τμημάτων, εργαστη-
ρίων και εν γένει σύμφωνα με τις ανάγκες για την απρό-
σκοπτη λειτουργία του Ε.ΚΕ.Α. Στο ιατρικό προσωπικό καταβάλλεται αποζημίωση εφημεριών, κατά αναλογική 
εφαρμογή του άρθρου 45 του ν. 3205/2003 (Α’ 297). Στις 
λοιπές ως άνω κατηγορίες επιστημονικού προσωπικού 
καταβάλλεται αποζημίωση για υπερωριακή απασχόλη-
ση, σύμφωνα με το άρθρο 20 του ν. 4354/2015 (Α’ 176).».
Άρθρο 42Ημέρες μετακίνησης εκτός έδρας αιρετών - Τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 3 υποπαρ. Δ9 παρ. Δ’ άρθρου 2 ν. 4336/2015
Η παρ. 10 του άρθρου 3 της υποπαρ. Δ9 της παρ. Δ’ 
του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (Α’ 94), τροποποιείται α) 
με την αφαίρεση της δυνητικής εφαρμογής της εξουσιο-
δοτικής διάταξης, β) με την παραπομπή και στην παρ. 2 
ως προς τα προσδιοριζόμενα όρια, γ) με την αύξηση των 
ημερών μετακίνησης εκτός έδρας έως εκατόν ογδόντα 
(180) ετησίως, δ) με νομοτεχνική βελτίωση και η παρ. 10 
διαμορφώνεται ως εξής:
«10. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών 
και Οικονομικών, καθορίζονται οι ημέρες μετακίνησης 
εκτός έδρας κατ’ έτος και πέραν των ανωτέρω ορίων 
των παρ. 1 και 2, μέχρι εκατόν ογδόντα (180) ημέρες 
συνολικά για τα αιρετά όργανα των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και τους αιρετούς που συμμετέχουν στα 
πάσης φύσεως συλλογικά όργανα των Περιφερειακών 
Ενώσεων Δήμων, της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος 
και της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος.».
Άρθρο 43
Έξοδα διανυκτέρευσης - Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 10 υποπαρ. Δ9 παρ. Δ’ άρθρου 2 ν. 4336/2015
Η παρ. 2 του άρθρου 10 της υποπαρ. Δ9 της παρ. Δ’ του 
άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (Α’ 94) τροποποιείται α) ως 
προς την προσαύξηση του ποσού εξόδων διανυκτέρευ-
σης σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) για τις κατηγο-
ρίες των περ. α’ και β’ , β) ως προς την έναρξη ισχύος του 
προσαυξημένου αυτού ποσού, γ) ως προς την επέκταση 
αυτής της προσαύξησης και στη νησιωτική χώρα από την 
1η Μαΐου έως και την 30ή Σεπτεμβρίου εκάστου έτους, 
δ) ως προς την αντικατάσταση του πέμπτου εδαφίου και 
η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Το ποσό των εξόδων διανυκτέρευσης αναγνωρίζε-
ται ανάλογα με την κατηγορία, στην οποία εντάσσονται 
οι δικαιούχοι βάσει των διατάξεων του άρθρου 5 του 
παρόντος και βάσει του καταβληθέντος ποσού, και ορί-ζεται ως εξής:
α. Κατηγορία Ι, μέχρι 80 ευρώ ανά διανυκτέρευση
β. Κατηγορία ΙΙ, μέχρι 60 ευρώ ανά διανυκτέρευση.
Τα ανωτέρω ποσά προσαυξάνονται έως τις 31.12.2022 
κατά είκοσι τοις εκατό (20%) και από 1ης.1.2023 κατά τρι-
άντα τοις εκατό (30%) για διαμονή εντός των ορίων των 
δήμων Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Η ως άνω προσαύξη-
ση ισχύει και για διαμονή στη νησιωτική χώρα από την 1η Μαΐου έως και την 30ή Σεπτεμβρίου εκάστου έτους. 
Σε περίπτωση διανυκτέρευσης σε κατάλυμα κόστους 
υψηλότερου του οριζόμενου, ανά κατηγορία στην πα-
ρούσα παράγραφο, η δαπάνη αναγνωρίζεται μέχρι του οριζόμενου αυτού ποσού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7352 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Νόμοι και υπουργικές αποφάσεις που εκδόθηκαν κατ’ 
εξουσιοδότησή τους μετά την 1η.1.2016 και καθορίζουν 
ποσά εξόδων διανυκτέρευσης διαφορετικά από αυτά της 
παρούσας, εξακολουθούν να ισχύουν.».
Άρθρο 44
Επιχορήγηση σε Δήμους και Περιφέρειες - Τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 38 ν. 3986/2011
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 38 του 
ν. 3986/2011 (Α’ 152) τροποποιείται α) με την προσθήκη 
παραπομπής στα άρθρα 259 και 260 του ν. 3852/2010 (Α’ 87), β) με την αναπροσαρμογή του ορίου του μεταβι-
βαζόμενου ποσού κατ’ έτος και η παρ. 4 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«4. Το συνολικό ποσό των προβλεπόμενων στα άρ-
θρα 259 και 260 του ν. 3852/2010 Κεντρικών Αυτοτε-
λών Πόρων (ΚΑΠ) των Δήμων και Περιφερειών μειώνεται 
κατά το ποσό απόδοσης των περιλαμβανομένων στο 
Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 
παρεμβάσεων, που αφορούν τους Οργανισμούς Τοπι-
κής Αυτοδιοίκησης. Το συνολικό ποσό που μεταβιβά-
ζεται κατ’ έτος, σύμφωνα με τα άρθρα 259 και 260 του 
ν. 3852/2010, από τον Τακτικό Προϋπολογισμό στους 
Δήμους και τις Περιφέρειες δε ν μπορεί να υπερβαίνει 
τα τρία δισεκατομμύρια πεντακόσια είκοσι οκτώ εκα-
τομμύρια (3.528.000.000) ευρώ.».
Άρθρο 45
Ρυθμίσεις για την αποζημίωση της υπερωριακής εργασίας του προσωπικού του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού - 
Τροποποίηση περ. 3 παρ. Γ’ άρθρου 20 
ν. 4354/2015
Στην περ. 3 της παρ. Γ’ του άρθρου 20 του ν. 4354/2015 
(Α’ 176), περί του καθορισμού με απόφαση του καθ’ ύλην 
αρμόδιου υπουργού του αριθμού των ωρών της υπε-ρωριακής εργασίας, κατά τις νυχτερινές ώρες, κατά τις 
Κυριακές, πέραν του πενθημέρου και σε λοιπές εξαιρέ-
σιμες ημέρες, του προσωπικού που ανήκει σε συγκε-
κριμένες υπηρεσίες, επέρχονται οι ακόλουθες τροπο-
ποιήσεις: α) στο πρώτο εδάφιο: αα) επικαιροποιείται η αναφορά ως προς το υπουργείο που είναι αρμόδιο για το προσωπικό στα καταστήματα κράτησης, αβ) επέρ-
χεται νομοτεχνική βελτίωση ως προς τη νομοθετική 
παραπομπή, β) μετά από το πρώτο εδάφιο προστίθεται 
νέο δεύτερο εδάφιο, γ) το υφιστάμενο δεύτερο εδά-
φιο τροποποιείται με νομοτεχνική βελτίωση ως προς 
τη νομοθετική παραπομπή και δ) το υφιστάμενο τέταρ-
το εδάφιο τροποποιείται ώστε αφενός να συμπεριλη-
φθεί στο ρυθμιστικό του πεδίο και το προσωπικό που αναφέρεται στο νέο δεύτερο εδάφιο και αφετέρου να επικαιροποιηθεί η αναφορά στο όργανο που καταβάλ-λει την προκαλούμενη δαπάνη, και η περ. 3 της παρ. Γ’ διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Ο αριθμός των ωρών νυκτερινής, Κυριακών, πέ-
ραν του πενθημέρου και λοιπών εξαιρέσιμων ημερών 
εργασίας για το φυλακτικό προσωπικό και το προσω-
πικό καθαριότητας των μουσείων και αρχαιολογικών χώρων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Κέντρου Λήψεως και Επεξεργασίας Σημάτων Συ-
ναγερμού (ΚΕ.Λ.Ε.Σ.Σ.), των Ν.Π.Δ.Δ. που εποπτεύονται 
από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, του προ-
σωπικού των καταστημάτων κράτησης αρμοδιότητας 
του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, του προσω-
πικού των Οργανισμών Λιμένος Α.Ε. που υπάγεται στο 
πεδίο εφαρμογής του Κεφαλαίου Β’ του παρόντος νόμου, 
των τελωνειακών και φοροελεγκτικών υπηρεσιών του 
Υπουργείου Οικονομικών, καθώς και των υπαλλήλων του 
Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους καθορίζεται με από-φαση του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού, κατ’ εξαίρεση της υποπερ. β’ της περ. 2 της παρ. Α’ του παρόντος, στο πλαίσιο των εγκεκριμένων σχετικών πιστώσεων.
Ο αριθμός των ωρών νυκτερινής, Κυριακών, πέραν 
του πενθημέρου και λοιπών εξαιρέσιμων ημερών ερ-
γασίας για το προσωπικό του Υπουργείου Πολιτισμού 
και Αθλητισμού που απασχολείται στην οδήγηση των 
ηλεκτροκίνητων αυτοκινήτων εξυπηρέτησης ατόμων 
με αναπηρία (ΑμεΑ) σε αρχαιολογικούς χώρους που 
εποπτεύονται από το ίδιο υπουργείο, καθώς και για το 
προσωπικό του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης 
Πολιτιστικών Πόρων (Ο.Δ.Α.Π.) που απασχολείται στη 
λειτουργία του συστήματος ηλεκτρονικού εισιτηρίου 
καθορίζεται με την απόφαση του δευτέρου εδαφίου 
ή με όμοια απόφαση κατ’ εξαίρεση της υποπερ. β’ της 
περ. 2 της παρ. Α’ , στο πλαίσιο των εγκεκριμένων σχετι-κών πιστώσεων.
Το ωρομίσθιο της υπερωριακής εργασίας για όλους 
τους ανωτέρω υπαλλήλους καθορίζεται σύμφωνα με 
την περ. 3 της παρ. Α’ , περί του καθορισμού της ωριαίας αποζημίωσης για υπερωριακή εργασία.
Η ωριαία αμοιβή για εργασία πέραν του πενθημέρου 
είναι ίδια με αυτή που παρέχεται για υπερωριακή ερ-
γασία απογευματινών ωρών και μέχρι την 22.00 ώρα, 
προσαυξημένη κατά εικοσι πέντε τοις εκατό (25%).
Η προκαλούμενη δαπάνη για τις πέραν του πενθη-
μέρου αποζημιώσεις του φυλακτικού προσωπικού, του 
προσωπικού καθαριότητας των μουσείων και αρχαιο-
λογικών χώρων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητι-
σμού, καθώς και του προσωπικού του δευτέρου εδαφίου, 
βαρύνει τον προϋπολογισμό του Ο.Δ.Α.Π. και καταβάλ-λεται από αυτόν.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 46
Σύσταση Γ ραφείου Νομικού Συμβουλίου του Κράτους στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
1. Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 
(ΑΠΘ) συστήνεται Γ ραφείο του Νομικού Συμβουλίου του 
Κράτους (ΝΣΚ). Το Γ ραφείο αποτελεί υπηρεσιακή μονάδα 
του ΝΣΚ, λειτουργεί και ασκεί τις αρμοδιότητές του σύμ-
φωνα με τον ν. 4831/2021 (Α’ 170) και στελεχώνεται από 
λειτουργούς του ΝΣΚ, με βαθμούς Νομικού Συμβούλου 
του Κράτους, Παρέδρου και Δικαστικού Πληρεξουσίου.
2. Στην αρμοδιότητα του Γ ραφείου ανήκει η νομική 
υποστήριξη και εκπροσώπηση του ΑΠΘ ενώπιον κάθε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7353 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Δικαστηρίου και Αρχής, καθώς και η έκδοση γνωμοδοτή-
σεων σε νομικής φύσεως ερωτήματα που υποβάλλονται 
αρμοδίως, και ιδίως:
α) η νομική υποστήριξη και εκπροσώπηση του ΑΠΘ 
ενώπιον των εθνικών, αλλοδαπών, ενωσιακών και διε-
θνών δικαστηρίων και δικαιοδοτικών οργάνων, ενώπι-
ον των διαιτητικών δικαστηρίων, καθώς και κάθε άλλης 
δικαστικής ή διοικητικής αρχής,
β) η έκδοση γνωμοδοτήσεων, κατά τις κείμενες δια-
τάξεις για το ΝΣΚ, σε νομικής φύσεως ερωτήματα που υποβάλλονται από τον Πρύτανη,
γ) η γνωμοδότηση για τη συμβιβαστική επίλυση δι-
αφορών, την αναγνώριση απαιτήσεων, τη μη άσκηση 
αγωγών ή άλλων ενδίκων βοηθημάτων, την παραίτηση 
από αγωγές ή άλλα ένδικα βοηθήματα, την αποδοχή 
αγωγών ή άλλων ενδίκων βοηθημάτων, τη μη άσκηση 
ενδίκων μέσων κατά δικαστικών αποφάσεων που έχουν 
εκδοθεί και την παραίτηση από ένδικα μέσα που έχουν ασκηθεί, καθώς και την υπαγωγή διαφορών στη διαιτη-σία, όπου τούτο επιτρέπεται από τις κείμενες διατάξεις,
δ) η νομική υποστήριξη του ΑΠΘ κατά την κατάρτιση 
συμβάσεων, και
ε) η νομοτεχνική υποστήριξη του ΑΠΘ κατά την επε-
ξεργασία προτάσεων σχεδίων νόμων και την κατάρτιση 
κανονιστικών πράξεων που αφορούν στο Πανεπιστήμιο.
3. Στο Γ ραφείο προΐσταται Νομικός Σύμβουλος του 
Κράτους, ο οποίος έχει τη γενική εποπτεία του Γ ραφείου, 
την επιμέλεια για την ομαλή και απρόσκοπτη λειτουργία 
του και τη διεκπεραίωση των πάσης φύσεως υποθέσεων 
της αρμοδιότητάς του.
4. Η νομική υποστήριξη και εκπροσώπηση του ΑΠΘ σε 
δικαστικές και εξώδικες υποθέσεις διενεργείται είτε από 
τους λειτουργούς του ΝΣΚ που υπηρετούν στο Γ ραφείο του Νομικού Συμβουλίου είτε από δικηγόρους, μεταξύ 
των οποίων κατανέμονται οι υποθέσεις με ευθύνη του 
Προϊσταμένου του Γ ραφείου του Νομικού Συμβουλίου.
5. Η τριμελής επιτροπή του Γ ραφείου λειτουργεί σύμ-
φωνα με τις κείμενες διατάξεις για το ΝΣΚ. Ο δικηγό-
ρος, στον οποίο έχει ανατεθεί ο χειρισμός δικαστικής ή 
εξώδικης υπόθεσης, συντάσσει υποχρεωτικά έγγραφη 
προεισήγηση προς την τριμελή επιτροπή που εξετάζει 
την υπόθεση που χειρίστηκε και, εάν κριθεί απαραίτη-
το από τον πρόεδρο της επιτροπής, παρίσταται και στη συνεδρίαση της επιτροπής για να παράσχει εξηγήσεις.
6. Ο Πρύτανης, ύστερα από έγκριση της Συγκλήτου 
και αιτιολογημένη γνώμη του προϊσταμένου του Γ ρα-
φείου του Νομικού Συμβουλίου, αν αυτό επιβάλλεται 
από το πλήθος των υποθέσεων που εκκρεμούν ή λόγω της βαρύτητας της υπόθεσης και της πολυπλοκότητας 
των νομικών ζητημάτων της, μπορεί να αναθέτει την 
υπεράσπιση του Πανεπιστημίου, για συγκεκριμένη υπό-
θεση που εκκρεμεί σε οπ οιουδήποτε βαθμού, εθνικό, 
αλλοδαπό, ενωσιακό ή διεθνές, διαιτητικό δικαστήριο 
ή διοικητική αρχή, σε δικηγόρο ή δικηγόρους που δεν 
καλύπτουν θέση δικηγόρου με έμμισθη εντολή στο 
ΑΠΘ. Για την αμοιβή των δικηγόρων αυτών εφαρμό-
ζεται ανάλογα η νομοθεσία για τις αμοιβές των δικη-
γόρων του Δημοσίου για υποθέσεις ανάλογες αυτών 
της παρούσας.7. Τα όργανα διοίκησης του ΑΠΘ, οι υπηρεσίες και 
το προσωπικό κάθε κατηγορίας του Ιδρύματος και τα 
όργανα διαχείρισης του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυ-
λίων Έρευνας (Ε.Λ.Κ.Ε.) υποχρεούνται να παρέχουν στο 
Γ ραφείο του Νομικού Συμβουλίου κάθε έγγραφο που 
κατέχουν και τους ζητείται από αυτό για τη νομική υπο-
στήριξη του Πανεπιστημίου στις εκκρεμείς στο Γ ραφείο 
υποθέσεις της αρμοδιότητάς του, καθώς και να παρέχουν 
σε αυτό γραπτά το ιστορικό των εκκρεμών υποθέσεων.
8. Το ΑΠΘ υποχρεούται να παρέχει στο Γ ραφείο του 
Νομικού Συμβουλίου τους απαραίτητους χώρους και την 
υλικοτεχνική υποδομή για τη στέγαση και τη λειτουργία 
του και να διαθέτει τουλάχιστον τρεις (3) διοικητικούς 
υπαλλήλους για τη γραμματειακή του υποστήριξη.
9. Οι δικηγόροι με έμμισθη εντολή, που υπηρετούν 
κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος στο Δικαστικό 
Γ ραφείο του ΑΠΘ, υπάγονται στο Γ ραφείο του Νομικού 
Συμβουλίου και χειρίζονται τις υποθέσεις που τους ανα-
θέτει ο προϊστάμενος του Γ ραφείου σύμφωνα με την 
παρ. 4. Οι υφιστάμενες θέσεις δικηγόρων με έμμισθη 
εντολή διατηρούνται. Για την πρόσληψη σε κενές ή 
κενούμενες από τις παραπάνω θέσεις εφαρμόζεται το 
άρθρο 43 του Κώδικα Δικηγόρων (ν. 4194/2013, Α’ 208).
10. Οι οργανικές θέσεις του κύριου προσωπικού του 
ΝΣΚ στον βαθμό του Δικαστικού Πληρεξουσίου αυξά-
νονται κατά δύο (2).
11. Από την έναρξη λειτουργίας του Γ ραφείου, με την 
έκδοση της πράξης τοποθέτησης του προϊσταμένου του 
από τον Πρόεδρο του ΝΣΚ, για την οποία εκδίδεται δια-πιστωτική πράξη του Πρύτανη, που δημοσιεύεται στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καταργείται κάθε άλλη 
διάταξη που διέπει την εσωτερική λειτουργία του ΑΠΘ και είναι αντίθετη προς το παρόν.
Άρθρο 47
Διορισμός Ορκωτού Ελεγκτή ή ελεγκτικής 
εταιρείας - Αντικατάσταση παρ. 4 άρθρου 42 ν. 4449/2017
Η παρ. 4 του άρθρου 42 του ν. 4449/2017 (Α’ 7) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«4. Για την περιφρούρηση της ανεξαρτησίας του ορ-
κωτού ελεγκτή λογιστή ή της ελεγκτικής εταιρείας, όσον 
αφορά τους υποχρεωτικούς ελέγχους σε οντότητες οι 
οποίες δεν είναι δημοσίου συμφέροντος, οι κύριοι εταί-ροι ελέγχου που είναι υπεύθυνοι για τη διενέργεια του 
υποχρεωτικού ελέγχου παύουν τη συμμετοχή τους στον 
υποχρεωτικό έλεγχο της ελεγχόμενης οντότητας το αρ-γότερο επτά (7) χρόνια από την ημερομηνία διορισμού 
τους και δεν δύνανται να συμμετάσχουν εκ νέου στον 
υποχρεωτικό έλεγχο της ελεγχόμενης οντότητας πριν 
παρέλθουν τρία (3) έτη από την παύση αυτή.».
Άρθρο 48
Διάρκεια της ελεγκτικής εργασίας - 
Τροποποίηση άρθρου 48 ν. 4449/2017
Το άρθρο 48 του ν. 4449/2017 (Α’ 7) τροποποιείται ως 
προς το ανώτατο χρονικό όριο παύσης της συμμετοχής των κύριων εταίρων ελέγχου στον υποχρεωτικό έλεγχο και διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7354 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
«Άρθρο 48
Διατάξεις για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014 Διάρκεια της ελεγκτικής εργασίας(άρθρο 17 του Κανονισμού)
Οι κύριοι εταίροι ελέγχου που είναι υπεύθυνοι για τη 
διενέργεια του υποχρεωτικού ελέγχου, σύμφωνα με το 
άρθρο 16 του Κανονισμού (ΕΕ) 537/2014, παύουν τη συμ-
μετοχή τους στον υποχρεωτικό έλεγχο της ελεγχόμενης 
οντότητας το αργότερο επτά (7) έτη από την ημερομηνία 
διορισμού τους.».
Άρθρο 49
Διόρθωση τίτλου του ΤΑΙΠΕΔ επί του ακινήτου «Κτήμα Καραθώνα»
Η ψιλή κυριότητα επί των ακινήτων με ΚΑΕΚ 
020494801090, εμβαδού τετρακοσίων είκοσι έξι χιλιά-
δων εννιακοσίων εννέα (426.909) τ.μ. και 020494801074, 
εμβαδού εννέα χιλιάδων εκατόν ογδόντα πέντε (9.185) 
τ.μ. και η πλήρης κυριότητα των ακινήτων με ΚΑΕΚ 
020494801071, εμβαδού τεσσάρων χιλιάδων επτακο-
σίων εβδομήντα ένα κόμμα τριάντα τεσσάρων (4.771,34) 
τ.μ. και 020494801077, εμβαδού πέντε χιλιάδων οκτακο-
σίων πενήντα έξι (5.856) τ.μ., που είναι καταγεγραμμένα 
στο Κτηματολογικό Γ ραφείο Πελοποννήσου, βρίσκονται 
στη θέση ΚΑΡΑΘΩΝΑ του Δήμου Ναυπλιέων της Περι-φερειακής Ενότητας Αργολ ίδας της Περιφέρειας Πελο-
ποννήσου και αποτελούν τμήμα του ακινήτου «Κτήμα 
Καραθώνα», εκτάσεως ενός εκατομμυρίου εννιακοσίων 
έντεκα χιλιάδων οκτακοσίων ενενήντα τριών (1.911.893) 
τ.μ. που μεταβιβάσθηκε στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιω-
τικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ) δυνάμει της 
παρ. 36 του Κεφαλαίου ΙΙ του άρθρου μόνου της υπ’ 
αρίθμ. 234/24.4.2013 (Β’ 1020) απόφασης της Διυπουρ-
γικής Επιτροπής Αναδιαρθρώσεων και Αποκρατικοποιή-
σεων, μεταβιβάζεται χωρίς αντάλλαγμα από το Ελληνικό 
Δημόσιο στο ΤΑΙΠΕΔ.
Άρθρο 50
Μίσθωση ακινήτου για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών της Επιτροπής 
Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών - 
Τροποποίηση άρθρου 16 ν. 4714/2020
Στο άρθρο 16 του ν. 4714/2020 (Α’ 148) προστίθεται 
παρ. 16 ως εξής:
«16. Το Υπουργείο Οικονομικών μέσω του Προϊσταμέ-
νου της Διεύθυνσης Tεχνικών Υπηρεσιών δύναται έως τις 
31.12.2022 να προβεί στη σύναψη σύμβασης μίσθωσης 
ακινήτου για τα έτη 2020 έως και 2023 για την κάλυψη 
των στεγαστικών αναγκών της Επιτροπής Εξώδικης Επί-
λυσης Φορολογικών Διαφορών, κατά παρέκκλιση των 
κείμενων διατάξεων περί μισθώσεων ακινήτων για τη 
στέγαση δημοσίων υπηρεσιών.».
Άρθρο 51
Προσδιορισμός αξίας ακινήτων - Τροποποίηση 
παρ. 1Α άρθρου 41 ν. 1249/1982
Στην παρ. 1Α του άρθρου 41 του ν. 1249/1982 (Α’ 43) 
προστίθενται εδάφια όγδοο, ένατο, δέκατο, ενδέκατο 
και δωδέκατο ως εξής:«Ειδικά για τις τιμές ζώνης που ισχύουν από 1ης Ιανου-
αρίου 2022 βάσει της υπό στοιχεία 57732 ΕΞ 2021 κοινής 
απόφασης του Υπουργού και του Υφυπουργού Οικονο-
μικών (Β’ 2375) οι δήμοι δύνανται από τις 10.12.2022 έως 
και τις 20.1.2023 να υποβάλουν τη γνώμη του έβδομου 
εδαφίου για τις τιμές ζώνης της χωρικής τους αρμοδι-
ότητας. Οι αιτιολογημένες γνώμες κατατίθενται ηλε-
κτρονικά στη βάση δεδομένων που τηρείται στη Γενική 
Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας 
Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και συνοδεύονται από κάθε πραγματικό αποδεικτικό 
στοιχείο, που ανάγεται στο χρονικό διάστημα συλλο-
γής στοιχείων, όπως ορίζεται με την υπό στοιχεία 8843 
ΕΞ 2020 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (Β’ 130). Η Επιτροπή, ύστερα από πρόσβαση στη βάση δεδομέ-
νων του προηγούμενου εδαφίου, εξετάζει τις γνώμες 
χωρίς προηγούμενη εισήγηση του Αυτοτελούς Τμήμα-
τος Εκτιμήσεων και Προσδιορισμού Αξιών Ακινήτων, και 
εισηγείται στον Υπουργό Οικονομικών τις ζώνες για τον καθορισμό των τιμών εκκίνησης των οποίων πιθανολο-γείται ισχυρά η ανάγκη επανάληψης της διαδικασίας. Ο 
Υπουργός Οικονομικών δύναται, βάσει της εισήγησης 
αυτής, να αποφασίσει την επανάληψη της διαδικασίας. 
Αν πραγματοποιηθεί επανάληψη της διαδικασίας για 
συγκεκριμένες ζώνες, οι αξίες που καθορίζονται κατό-
πιν αυτής ισχύουν από την έναρξη ισχύος της σχετικής απόφασης κι εφεξής.».
Άρθρο 52
Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων - Τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 20 ν. 4557/2018
Η παρ. 10 του άρθρου 20 του ν. 4557/2018 (Α’ 139) τρο-
ποποιείται α) στο πρώτο εδάφιο ως προς τη διαγραφή 
της αναφοράς στην εξαίρεση της περ. β’ και την αρμοδι-
ότητα σύνταξης χρηματικού καταλόγου, ο οποίος διαβι-
βάζεται εφεξής με την Έκθεση Βεβαίωσης Παράβασης, β) με την προσθήκη νέου δεύτερου και τρίτου εδαφίου, γ) με την αφαίρεση από την εξουσιοδοτική διάταξη του 
δευτέρου και πλέον τετάρτου εδαφίου της εξαίρεσης της 
περ. β’ της παρ. 8, δ) με τη διαγραφή των δύο τελευταίων 
εδαφίων και η παρ. 10 διαμορφώνεται ως εξής:
«10. Σε περίπτωση διαπίστωσης παράβασης της παρ. 8 
ο προϊστάμενος της κατά τόπον αρμόδιας επιχειρησια-
κής διεύθυνσης της Γ .Δ.Σ.Δ.Ο.Ε. διαβιβάζει Έκθεση Βε-
βαίωσης Παράβασης με τον χρηματικό κατάλογο στις 
αρμόδιες υπηρεσίες της ΑΑΔΕ, για τη βεβαίωση του 
προστίμου, τον καταλογισμό και την είσπραξη αυτού. 
Το πρόστιμο, το οποίο βεβαιώνεται και εισπράττεται 
σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων 
(ν. 4978/2022, Α’ 190), αποτελεί έσοδο του κρατικού προ-
ϋπολογισμού.
Ειδικά σε περίπτωση παράβασης της περ. β’ της παρ. 8, 
το πρόστιμο επιβάλλεται κατόπιν σχετικής ενημέρωσης 
από το Κ.Μ.Π.Δ.
Με την απόφαση του Υπουργού Οικονομικών του δευ-
τέρου εδαφίου της παρ. 11 καθορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τη διαδικασία διενέργειας ελέγχου και 
διαπίστωσης παράβασης της παρ. 8, καθώς και υπόδειγ-
μα της Έκθεσης Βεβαίωσης Παράβασης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7355 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Η πράξη επιβολής διοικητικής κύρωσης υπόκειται σε 
ενδικοφανή προσφυγή, η οποία ασκείται ενώπιον του 
επικεφαλής της υπηρεσίας των ελεγκτών, εντός τριάντα 
(30) εργάσιμων ημερών από την έκδοση της έκθεσης βε-
βαίωσης. Η απόφαση επί της ενδικοφανούς προσφυγής 
εκδίδεται εντός τριάντα (30) εργάσιμων ημερών από την 
κατάθεσή της.
Οι παραβάσεις των περ. α’ , γ’ και δ’ της παρ. 8 συνεπά-
γονται τη δέσμευση χορήγησης αποδεικτικού φορολο-
γικής ενημερότητας των υπόχρεων νομικών προσώπων 
και οντοτήτων, η οποία ισχύει έως την άρση της παρά-βασης και σύμφωνα με την απόφαση του Διοικητή της 
ΑΑΔΕ που προβλέπεται στην παρ. 12.».
Άρθρο 53
Κάλυψη στεγαστικών αναγκών της Διεύθυνσης Ελέγχου Δράσεων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας - Αντικατάσταση παρ. 4 άρθρου 193 ν. 4820/2021
Η παρ. 4 του άρθρου 193 του ν. 4820/2021 (Α’ 130) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«4. Κατόπιν πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος 
του Υπουργού Οικονομικών, ο Προϊστάμενος της Δι-εύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Οι-κονομικών, δύναται έως τις 30.4.2023 να προβεί στη 
σύναψη σύμβαση μίσθωσης ακινήτου για την κάλυψη 
στεγαστικών αναγκών της Διεύθυνσης Ελέγχου Δρά-
σεων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. 
Στην πρόσκληση του πρώτου εδαφίου περιγράφονται 
αναλυτικά οι όροι μίσθωσης του ακινήτου, οι οποίοι είναι 
δυνατόν να παρεκκλίνουν από τα άρθρα 3 έως και 17 
του ν. 3130/2003 (Α’ 76). Για την παραλαβή του ακινή-
του συστήνεται τριμελής επιτροπή που απαρτίζεται από 
υπαλλήλους του Υπουργείου Οικονομικών. Το πρακτικό 
της Επιτροπής του προηγούμενου εδαφίου εγκρίνεται 
από τον Υπουργό Οικονομικών.».
Άρθρο 54
Όροι ειδικών δεσμευμένων καταπιστευτικών λογαριασμών
Στο άρθρο 58 του ν. 4915/2022 (Α’ 63), α) η παρ. 2 αντι-
καθίσταται, β) η παρ. 3 τροποποιείται με την προσθήκη 
νέου δεύτερου εδαφίου και με την τροποποίηση του 
παλαιού δεύτερου εδαφίου ως προς τη φορολογική 
μεταχείριση των τόκων, γ) η παρ. 4 καταργείται, δ) προ-στίθενται παρ. 5, 6, 7, 8 και 9, και το άρθρο 58 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 58
Άνοιγμα ειδικών δεσμευμένων καταπιστευτικών λογαριασμών (escrow accounts)
1. Οι δικαιούχοι χρηματοδότησης καθεστώτων ενισχύ-
σεων, χρηματοδοτικών προγραμμάτων, έργων, προμη-
θειών, υπηρεσιών και αγορών που περιλαμβάνονται στο 
Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» και εντάσσονται 
προς χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Αν-
θεκτικότητας δύνανται, κατόπιν της έκδοσης απόφασης 
έγκρισης της χρηματοδότησης από το αρμόδιο όργανο, 
να προχωρούν σε άνοιγμα ειδικών δεσμευμένων καταπι-στευτικών λογαριασμών (escrow accounts) σε πιστωτικά 
ιδρύματα ή στον δεσμευμένο τομέα του Ταμείου Παρα-
καταθηκών και Δανείων.
2. Στους λογαριασμούς της παρ. 1, κατόπιν του ανοίγ-
ματός τους, δύναται να εκταμιεύονται από τους εκάστοτε 
φορείς χρηματοδότησης προκαταβολές χρηματοδό-
τησης, ποσό ή μέρος του ποσού που αντιστοιχεί στην 
εγκεκριμένη επιδότηση. Το ποσό παραμένει δεσμευμένο 
στον λογαριασμό και αποδεσμεύεται κατόπιν έγκρισης από την αρμόδια για τις πληρωμές του Προγράμματος/
Έργου Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών του 
εκάστοτε φορέα χρηματοδότησης, και κοινοποίησης αυ-
τής στο οικείο πιστωτικό ίδρυμα ή στο Ταμείο Παρακα-ταθηκών και Δανείων, αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία υποβολής και ελέγχου των απαραίτητων για κάθε Πρό-
γραμμα/Έργο δικαιολογητικών σε συνέχεια του σχετικού 
αιτήματος πληρωμής του ωφελούμενου/δικαιούχου.
Οι προκαταβολές και ενδιάμεσες πληρωμές των δι-
καιούχων δεν κατάσχονται και οι ανωτέρω λογαριασμοί 
είναι ακατάσχετοι έναντι όλων των δανειστών τους, για 
χρέη και οφειλές τους από κάθε αιτία. Σε περίπτωση ανα-
γκαστικής διάσωσης μέσω χρηματοδότησης, το Ελληνι-
κό Δημόσιο ικανοποιείται προνομιακά έναντι των λοιπών 
δανειστών. Οι προκαταβολές και οι ενδιάμεσες πληρω-
μές των δικαιούχων δεν υπόκεινται σε κανενός είδους 
παρακράτηση, δεν συμψηφίζονται με τυχόν οφειλές του 
δικαιούχου της επιδότησης προς το Ελληνικό Δημόσιο 
ή ασφαλιστικά ταμεία και δεν δύνανται να αποτελούν 
αντικείμενο εκχώρησης ή οποιασδήποτε διάθεσης εκ 
μέρους των δικαιούχων.
3. Το κόστος ανοίγματος των λογαριασμών της παρ. 1 
βαρύνει τους δικαιούχους. Στην κοινή απόφαση της 
παρ. 9 ορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις αποδέ-
σμευσης των ποσών που βρίσκονται εντός των λογαρια-
σμών. Οι τόκοι που τυχόν δημιουργούνται από την πα-
ραμονή των πιστώσεων στους λογαριασμούς της παρ. 1, 
επιστρέφονται στο Ελληνικό Δημόσιο, δεν αποτελούν 
φορολογητέο εισόδημα του ωφελούμενου/δικαιούχου 
και εξαιρούνται της παρακράτησης φόρου των άρθρων 
61 έως και 64 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος 
(ν. 4172/2013, Α’ 167).
4. [Καταργείται]
5. Στους λογαριασμούς της παρ. 1 μεταφέρονται ποσά 
που δεν υπερβαίνουν τις δαπάνες που προβλέπονται για 
το Πρόγραμμα/Έργο των επόμενων έξι (6) μηνών. Με την 
απόφαση της παρ. 9 δύναται να ορίζεται για τις ανάγκες 
του προγράμματος μεγαλύτερο του ανωτέρω χρονικό 
διάστημα, το οποίο πάντως δεν υπερβαίνει τους δώδεκα 
(12) μήνες, εντός του οποίου επιτρέπεται η μεταφορά 
ποσών προβλεπόμενων δαπανών.
Ποσά που δεν αποδεσμεύονται μετά την παρέλευση 
των δώδεκα (12) μηνών ή του διαστήματος που ορίζεται 
με την απόφαση της παρ. 9, επιστρέφονται σε λογαρια-
σμό με δικαιούχο το ελληνικό δημόσιο που τηρείται στην 
Τράπεζα της Ελλάδος, κατόπιν αιτήματος του φορέα 
επιδότησης προς το πιστωτικό ίδρυμα ή τον δεσμευ-
μένο τομέα του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Ο δικαιούχος/ωφελούμενος δύναται να αιτηθεί εκ νέου τη μεταφορά ποσού, εφόσον τούτο απαιτείται και προ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7356 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
βλέπεται στο σχετικό Πρόγραμμα/Έργο, με αντίστοιχη 
τροποποίηση των οικονομικών στοιχείων του έργου στο 
Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (Π.Δ.Ε.).
6. Το ελληνικό δημόσιο μπορεί να ζητήσει, κατόπιν 
αιτήματος του εκάστοτε φορέα χρηματοδότησης προς 
το πιστωτικό ίδρυμα ή τον δεσμευμένο τομέα του Τα-
μείου Παρακαταθηκών και Δανείων, την επιστροφή του 
συνόλου ή μέρους των ποσών που τηρούνται στους εν 
λόγω λογαριασμούς, χωρίς τη συναίνεση του δικαιούχου, 
είτε με κοινή απόφαση του κατά περίπτωση αρμόδιου 
Υπουργού του υπουργείου χρηματοδότησης και του 
αρμόδιου για την Ειδική Υπηρεσία Ταμείου Ανάκαμψης 
Υπουργού, είτε με τη λήξη του Προγράμματος/Έργου. 
Οι λογαριασμοί της παρ. 1 κλείνουν με αίτημα του φο-ρέα χρηματοδότησης προς το πιστωτικό ίδρυμα ή τον 
δεσμευμένο τομέα του Ταμείου Παρακαταθηκών και 
Δανείων.
7. Οι αρμόδιες οικονομικές υπηρεσίες των Φορέων 
Χρηματοδότησης του κάθε Προγράμματος/Έργου κα-
ταθέτουν ταμειακό προγραμματισμό στην αρμόδια Δι-
εύθυνση του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, στην 
Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού του Ταμείου Ανάκαμψης 
και στις υπηρεσίες του υπουργείου που είναι αρμόδιο 
για το ΠΔΕ, στον οποίο παρατίθεται τόσο ο εκτιμώμενος 
χρόνος μεταφοράς των ποσών προς τους λογαριασμούς 
της παρ. 1 όσο και ο χρόνος αποδέσμευσης των ποσών που έχουν μεταφερθεί.
8. Επί των λογαριασμών της παρ. 1, δεν ισχύουν οι δια-
τάξεις περί επαγγελματικού και τραπεζικού απορρήτου, 
συμπεριλαμβανομένου του απορρήτου των τραπεζικών 
καταθέσεων του άρθρου 1 του ν.δ. 1059/1971 (Α’ 270), 
έναντι του ελληνικού δημοσίου και των εκάστοτε οριζο-
μένων Συμβούλων του, καθώς και έναντι των Φορέων 
Χρηματοδότησης και Φορέων Υλοποίησης, όπως αυτοί 
ορίζονται στην εκάστοτε απόφαση ένταξης/έγκρισης 
χρηματοδότησης του αρμόδιου οργάνου. Με την αίτηση 
συμμετοχής παρέχεται από τον δικαιούχο χρηματοδό-
τησης, εξουσιοδότηση προς τους ως άνω Φορείς, προ-
κειμένου οι τελευταίοι να προβαίνουν, αντ’ αυτού και 
για λογαριασμό του, στην άντληση, από τα πιστωτικά 
ιδρύματα, των δεδομένων του που απαιτούνται για το 
άνοιγμα και τη λειτουργία των λογαριασμών κατά την 
παρ. 1, καθώς και στην περαιτέρω διαβίβαση των δεδο-
μένων αυτών, για τους σκοπούς υλοποίησης του Εθνικού 
Σχεδίου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0». Η εξουσιοδότηση 
του προηγούμενου εδαφίου συνεπάγεται την άρση του απορρήτου των λογαριασμών της παρ. 1.
9. Με κοινή απόφαση του αρμόδιου για την Ειδική Υπη-
ρεσία Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης Υπουργού, του Υπουργού Οικονομικών, του Υπουργού Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων και του εκάστοτε αρμόδιου για τα καθε-
στώτα ή τα προγράμματα της παρ. 1 Υπουργού, καθο-ρίζονται οι όροι και η διαδικασία χρηματοδότησης των 
λογαριασμών και χορήγησης των χρηματοδοτήσεων, 
οι όροι σχετικά με τη διαδικασία ανοίγματος και τη λει-
τουργία των ως άνω λογαριασμών, οι λογαριασμοί στους 
οποίους επιστρέφονται και η διαδικασία επιστροφής των 
δημιουργούμενων τόκων και επιστρεπτέων ποσών προς 
το ελληνικό δημόσιο, τα στοιχεία και οι πληροφορίες που διαβιβάζονται από τα πιστωτικά ιδρύματα στα πρόσωπα 
της παρ. 8, κάθε αναγκαίο θέμα για τη διαβίβαση των 
στοιχείων αυτών, καθώς και κάθε αναγκαίο ειδικότερο 
θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.».
Άρθρο 55
Προσωπικό Ειδικής Υπηρεσίας Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης - Αντικατάσταση παρ. 3 άρθρου 278 ν. 4738/2020
Στην παρ. 3 του άρθρου 278 του ν. 4738/2020 (Α’ 207) 
τροποποιούνται α) το πρώτο εδάφιο με την αντικατάστα-
ση της φράσης «των κείμενων διατάξεων» με τη φράση 
«κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης» και με την προσθήκη εξαιρέσεων από την παρέκκλιση, β) το δεύτερο εδάφιο 
με την προσθήκη της φράσης «χωρίς να απαιτείται από-
φαση ή σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων Υπηρεσιακών 
Συμβουλίων ή του αρμοδίου οργάνου διοίκησης του 
φορέα προέλευσης», γ) προστίθεται νέο τρίτο εδάφιο 
για την περίπτωση της απόσπασης σε άλλη υπηρεσία 
και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Οι θέσεις προσωπικού της παρ. 1, με την εξαίρε-
ση της περ. δ) αυτής, καλύπτονται τουλάχιστον κατά 
τα δύο τρίτα με αποσπάσεις μονίμων υπαλλήλων ή 
υπαλλήλων Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου που 
απασχολούνται στους Φορείς Γενικής Κυβέρνησης του 
Μητρώου Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης της Ελλη-
νικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), κατά παρέκκλιση 
κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης με εξαίρεση το άρθρο 
35 του ν 4873/2021 (Α’ 248), την παρ. 1 του άρθρου 
177 του ν. 4876/2021 (Α’ 251) και το άρθρο 68 του 
ν. 4954/2022 (Α’ 136). Η απόσπαση του προσωπικού 
διενεργείται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του 
Υπουργείου Οικονομικών, χωρίς να απαιτείται από-
φαση ή σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων Υπηρεσιακών 
Συμβουλίων ή του αρμοδίου οργάνου διοίκησης του φορέα προέλευσης, κατόπιν αίτησης των ενδιαφερο-
μένων υπαλλήλων, ύστερα από δημόσια πρόσκληση 
που εκδίδει ο Υπουργός Οικονομικών κατόπιν εισήγη-
σης του Διοικητή. Εάν ο επιλεγείς υπάλληλος υπηρετεί 
με απόσπαση σε άλλη υπηρεσία, με την έκδοση της 
απόφασης απόσπασης στην Ειδική Υπηρεσία αίρεται 
αυτοδικαίως η απόσπασή του στην προηγούμενη υπη-
ρεσία. Η απόσπαση γίνεται ύστερα από αξιολόγηση 
των υποψηφίων από τον Διοικητή και εισήγησή του 
στο αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Οικονομικών, 
για τρία (3) έτη με δυνατότητα παράτασης μία φορά 
για ίσο χρονικό διάστημα κατ’ ανώτατο όριο. Ο χρόνος 
υπηρεσίας των αποσπασμένων λογίζεται ως χρόνος 
πραγματικής υπηρεσίας στην οργανική τους θέση 
για θέματα βαθμολογικής και μισθολογικής εξέλιξης, 
καθώς και για κάθε άλλη συνέπεια. Οι αποδοχές των 
αποσπασμένων βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ει-
δικής Υπηρεσίας.».
Άρθρο 56
Ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων - Τροποποίηση άρθρου 69ΣΤ ν. 4270/2014
Το άρθρο 69ΣΤ του ν. 4270/2014 (Α’ 143) τροποποι-
είται: α) με την υποδιαίρεσή του σε παρ. 1, 2 και την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7357 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
προσθήκη νέας παρ. 3, β) στην παρ. 1, βα) στο δεύτερο 
εδάφιο, με τη διαγραφή της λέξης «Επιτρόπου» πριν τη φράση «του Ελεγκτικού Συνεδρίου», του αρκτικόλεξου 
(Χ.Ε.), της φράσης «και τη θεώρηση των Χ.Ε. αντίστοιχα» 
και της λέξης «προληπτικού» πριν τη λέξη «ελέγχου», 
ββ) με την αντικατάσταση του τρίτου εδαφίου, βγ) με 
την προσθήκη τέταρτου εδαφίου, γ) στην παρ. 2 γα) με 
την υποδιαίρεση των δύο εξουσιοδοτικών διατάξεων σε 
περ. α’ και β’ και ως προς το αντικείμενο της εξουσιοδότη-
σης, γβ) με την προσθήκη νέας εξουσιοδοτικής διάταξης 
ως περ. γ’ και το άρθρο 69ΣΤ διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 69ΣΤ
Ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων
1. Τα δικαιολογητικά βάσει των οποίων εκκαθαρίζο-
νται και εντέλλονται προς πληρωμή οι δημόσιες δαπάνες 
και οι δαπάνες των Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, 
σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, δύναται να υποβάλ-λονται ηλεκτρονικά. Ομοίως δύναται να υποβάλλονται 
ηλεκτρονικά και στις αρμόδιες υπηρεσίες του Ελεγκτικού 
Συνεδρίου τα δικαιολογητικά και τα εκδοθέντα για την 
πληρωμή της δαπάνης χρηματικά εντάλματα για την 
άσκηση ελέγχου στις προβλεπόμενες περιπτώσεις, με 
την επιφύλαξη των προβλεπομένων στο άρθρο 31. Τα δι-
καιολογητικά εκκαθάρισης, τα οποία υποβάλλονται από 
τον διατάκτη και δεν παράγονται πλήρως αυτοματοποι-
ημένα μέσω ειδικού πληροφοριακού συστήματος ή δεν 
διατίθενται σε ψηφιακή μορφή στο Σύστημα Ηλεκτρονι-
κής Διακίνησης Εγγράφων (ΣΗΔΕ) του φορέα ή δεν είναι 
αναρτημένα σε δημόσιο ιστότοπο, τηρούνται σε φυσική 
μορφή από τις οικείες υπηρεσίες των διατακτών και τί-
θενται στη διάθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την 
άσκηση του ελέγχου του, σύμφωνα με τις κείμενες διατά-
ξεις. Μέχρι την παραγωγή πλήρως αυτοματοποιημένων 
των τίτλων πληρωμής και λοιπών παραστατικών για την 
εξόφληση από τα οικεία πληροφοριακά συστήματα των 
οικονομικών υπηρεσιών των φορέων, αυτά τηρούνται σε 
φυσικό αρχείο στις υπηρεσίες αυτές.
2.α. Με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Οικονομικών, 
Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 
καθορίζονται οι φορείς της Κεντρικής Διοίκησης που 
υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής των ρυθμίσεων του πα-
ρόντος, ο χρόνος υπαγωγής αυτών, ο τρόπος εισαγωγής 
από τους διατάκτες των στοιχείων στο πληροφοριακό 
σύστημα που χρησιμοποιεί κάθε φορέας, η διαδικασία επεξεργασίας των αιτημάτων πληρωμής δαπανών από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία, ο τρόπος εκκαθάρι-σης και πληρωμής μιας δαπάνης, η διαδικασία υποβο-λής των ηλεκτρονικών στοιχείων των δικαιολογητικών και των τίτλων πληρωμής στο Ελεγκτικό Συνέδριο στις προβλεπόμενες περιπτώσεις, ο τρόπος ακύρωσης των 
δικαιολογητικών και των χρηματικών ενταλμάτων στη 
φυσική τους μορφή και κάθε αναγκαία τεχνική ή άλλη 
λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος.
β. Με την ίδια ως άνω απόφαση καθορίζεται η διαδικα-
σία εφαρμογής της ηλεκτρονικής διακίνησης δικαιολο-
γητικών στους λοιπούς φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, 
καθώς και κάθε αναγκαία τεχνική ή άλλη λεπτομέρεια 
για την εφαρμογή του παρόντος στους φορείς αυτούς.γ. Με κοινές αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών 
και του κατά περίπτωση εποπτεύοντος υπουργού κα-
θορίζονται οι λοιποί φορείς της Γενικής Κυβέρνησης 
που υπάγονται υποχρεωτικά στο πεδίο εφαρμογής του 
παρόντος και ο χρόνος υπαγωγής αυτών.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης ρυθμίζονται: α) θέματα ασφά-
λειας των διακινούμενων στοιχείων, πιστοποίησης και 
επιβεβαίωσης της ταυτότητας των εξουσιοδοτούμενων 
υπαλλήλων των αρμόδιων υπηρεσιών (αυθεντικοποίη-ση) και ευθυνών των πιστοποιημένων χειριστών - χρη-στών, β) το πρωτόκολλο ή οι κανόνες που ακολουθού-
νται, εφόσον δεν υφίσταται σχετική εξαίρεση για τα 
διαβαθμισμένα, εμπιστευτικά ή απόρρητα, δικαιολογη-
τικά τα οποία εισάγονται στο πληροφοριακό σύστημα 
των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης για ηλεκτρονική 
διακίνηση, καθώς και κάθε άλλο σχετικό ζήτημα.».
Άρθρο 57
Ανάθεση αρμοδιοτήτων στο Τεχνικό 
Επιμελητήριο Ελλάδος για δράσεις βιώσιμης 
τουριστικής ανάπτυξης
1. Με απόφαση του Υπουργού Τουρισμού δύναται 
να ανατίθενται στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 
καθήκοντα υλοποίησης και διαχείρισης δράσεων του 
Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης, με σκοπό την 
προώθηση βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, τη βελ-
τίωση της ανταγωνιστικότητας και τη διαφοροποίηση 
του τουριστικού προϊόντος, την αναβάθμιση και ανά-
πτυξη ιδιωτικών και δημόσιων τουριστικών υποδομών 
και εξοπλισμού, την πιστοποίηση της προσβασιμότητας 
τουριστικών προορισμών και επιχειρήσεων για τα άτο-
μα με αναπηρία και τη διαχείριση και υποστήριξη των 
αντίστοιχων πληροφοριακών συστημάτων, σύμφωνα 
με τους όρους και τις προϋποθέσεις των ανωτέρω δρά-σεων. Τα καθήκοντα αυτά ασκούνται σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Τουρισμού και 
τους συναρμόδιους φορείς.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Τουρισμού καθορίζονται το ποσό που αντιστοιχεί 
σε διαχειριστικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένης της 
τεχνικής βοήθειας και υποστήριξης από τον φορέα για την υλοποίηση και διαχείριση των δράσεων της παρ. 1, 
καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια. Το ποσοστό 
του προϋπολογισμού των δράσεων που διαχειρίζεται ο φορέας, για την κάλυψη των διαχειριστικών του δαπα-
νών, συμπεριλαμβανομένης της τεχνικής βοήθειας και 
υποστήριξης, ανάλογα με το εύρος των εργασιών που 
αναλαμβάνει, ανέρχεται έως το δύο τοις εκατό (2%) επί του προϋπολογισμού των δράσεων και βαρύνει τη σχε-τική Συλλογική Απόφαση Ταμείου Ανάκαμψης (Σ.Α.Τ.Α.) του Υπουργείου Τουρισμού.
Άρθρο 58
Καθορισμός αναστελλόμενων μέτρων ατομικής δίωξης - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 72 ν. 4307/2014
Στην παρ. 1 του άρθρου 72 του ν. 4307/2014 (Α’ 246), 
περί έκτακτης διαδικασίας ειδικής διαχείρισης, προστίθε-
ται δεύτερο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7358 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
«1. Η αποδοχή της αίτησης συνεπάγεται την αυτοδί-
καιη αναστολή όλων των ατομικών διώξεων κατά της 
επιχείρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της ειδικής διαχείρι-
σης, συμπεριλαμβανομένων και των μέτρων διοικητικής 
εκτέλεσης από το Δημόσιο και τους ΦΚΑ, καθώς και των 
μέτρων διασφάλισης της οφειλής κατά τις διατάξεις του 
άρθρου 46 του ν. 4174/2013.
Ως αναστελλόμενο μέτρο ατομικής δίωξης, κατά το 
πρώτο εδάφιο, λογίζεται εν προκειμένω και ο αυτεπάγ-
γελτος συμψηφισμός βεβαιωμένων υπέρ του Δημοσίου 
ή φορέων κοινωνικής ασφάλισης, χρεών με χρηματι-
κές απαιτήσεις, οι οποίες έχουν επιδικαστεί, μέχρι την 
έναρξη ισχύος του παρόντος εδαφίου, σε βάρος του 
Δημοσίου βάσει αμετάκλητων δικαστικών ή διαιτητικών 
αποφάσεων και οι οποίες γεννήθηκαν κατά την πραγ-
ματοποίηση ναυπηγοεπισκευαστικών εργασιών για την 
εκτέλεση εξοπλιστικών προγραμμάτων των ενόπλων 
δυνάμεων της χώρας από επιχειρήσεις που έχουν υπα-
χθεί πριν την ισχύ του παρόντος εδαφίου στην ειδική 
διαχείριση των άρθρων 68 έως και 77 του ν. 4307/2014 (Α’ 246).».
Άρθρο 59
Παράταση ειδικής διαχ είρισης - Τροποποίηση 
παρ. 1 άρθρου 76 ν. 4307/2014
Στην παρ. 1 του άρθρου 76 του ν. 4307/2014 (Α’ 246), 
περί έκτακτης διαδικασίας ειδικής διαχείρισης, προστί-
θενται τέταρτο, πέμπτο, έκτο και έβδομο εδάφιο και η 
παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Σε περίπτωση που δεν ολοκληρωθεί η όλη διαδικα-
σία μεταβίβασης τουλάχιστον του ενενήντα τοις εκατό 
(90%) του συνόλου του ενεργητικού της εταιρείας (ως 
λογιστική αξία) εντός της προθεσμίας του άρθρου 69 
παρ. 3, τότε η διαδικασία θεωρείται ότι έχει λήξει και ο 
ειδικός διαχειριστής υποχρεούται να υποβάλει αίτηση 
πτώχευσης της επιχείρησης.
Σε περίπτωση που εκκρεμεί αίτηση πτώχευσης 
προχωρά η εξέτασή της. Κατ’ εξαίρεση, εάν εντός της 
ανωτέρω προθεσμίας εκκρεμεί πλειοδοτική διαδι-
κασία και υποβολή αίτησης προς το δικαστήριο για 
αποδοχή προσφοράς, με την οποία να επιτυγχάνεται 
(λαμβανομένων υπόψη και τυχόν προηγούμενων δια-
θέσεων) η διάθεση τουλάχιστον του 90% του συνόλου 
του ενεργητικού της εταιρίας (ως λογιστική αξία και 
ανεξαρτήτως τρόπου διάθεσης), τότε η ειδική διαχεί-
ριση παρατείνεται αυτοδικαίως μέχρι την έκδοση των σχετικών αποφάσεων από το αρμόδιο δικαστήριο και 
την ολοκλήρωση της διαδικασίας μεταβίβασης των 
σχετικών στοιχείων.
Σε κάθε περίπτωση που έχει διενεργηθεί δημόσιος 
πλειοδοτικός διαγωνισμός και έχει επικυρωθεί δικαστι-
κώς το αποτέλεσμα του διαγωνισμού, με το οποίο επιτυγ-
χάνεται (λαμβανομένων υπόψη και τυχόν προηγουμένων 
διαθέσεων) η διάθεση τουλάχιστον του ενενήντα τοις 
εκατό (90%) του συνόλου του ενεργητικού της εταιρείας 
(ως λογιστική αξία και ανεξαρτήτως τρόπου διάθεσης), στον βαθμό που εκκρεμεί η ολοκλήρωση ενεργειών εκ μέρους του ειδικού διαχειριστή στο πλαίσιο της επωφε-
λέστερης εκμετάλλευσης του ενεργητικού της εταιρείας, η ειδική διαχείριση δύναται να παρατείνεται με απόφαση 
της συνέλευσης των πιστωτών της εταιρείας, η οποία 
συγκαλείται και αποφασίζει κατά πλειοψηφία, σύμφωνα 
με τα οριζόμενα στην παρ. 8 του άρθρου 73, για όσο 
χρονικό διάστημα ορίζεται ειδικώς στην απόφασή της, 
το οποίο σε καμία περίπτωση δεν δύναται να υπερβαίνει 
το χρονικό διάστημα των δεκαοκτώ (18) μηνών από το 
πέρας του χρονικού διαστήματος του πρώτου εδαφίου της παρ. 3 του άρθρου 69 ή τυχόν παρατάσεων αυτού.
Εφόσον η συνέλευση των πιστωτών συγκαλείται πριν 
τη λήξη της ειδικής διαχείρισης ή της παράτασης αυτής, 
συμπεριλαμβανομένης και της αυτοδίκαιης παράτασης, 
η διαδικασία και το λειτούργημα του ειδικού διαχειριστή 
παρατείνονται αυτοδικαίως, μέχρι τη λήψη αποφάσεως 
από τη συνέλευση, υπό την προϋπόθεση ότι η απόφαση 
της συνέλευσης των πιστωτών είναι θετική. Εφόσον η 
απόφαση της συνέλευσης των πιστωτών είναι θετική, 
η ως άνω παράταση ισχύει αναδρομικά από τη δημο-
σίευση της πρόσκλησης σύμφωνα με την παρ. 8 του 
άρθρου 73.
Η ισχύς της παρούσας εκτείνεται και στις διαδικασίες 
ειδικής διαχείρισης, οι οποίες ήδη τελούν σε αυτοδίκαιη 
παράταση σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 
του άρθρου 76.».
Άρθρο 60
Διόρθωση παροράματος στην παρ. 5 του 
άρθρου 38 του ν. 4994/2022
Στο πρώτο εδάφιο της παρ.  5 του άρθρου 38 του 
ν. 4994/2022 (Α’ 215), περί προσωρινής απαγόρευσης 
εξαγωγής προϊόντων υλοτομίας σε τρίτα κράτη, γίνεται 
διόρθωση παροράματος ως προς τη μη εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 158 του ν. 2960/2001 (Α’ 265), και το 
άρθρο 38 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 38
Προσωρινή απαγόρευση εξαγωγής προϊόντων 
υλοτομίας σε τρίτα κράτη
1. Από τη δημοσίευση του παρόντος έως και την 1η 
Μαρτίου 2023 απαγορεύεται η εξαγωγή επεξεργασμέ-νων ή ανεπεξέργαστων προϊόντων υλοτομίας που προ-
ορίζονται για καύση (καυσόξυλα, μπρικέτες, πέλλετ, 
προσάναμμα) από την Επικράτεια σε τρίτα κράτη.
2. Αρμόδιες αρχές για την απαγόρευση της εξαγωγής 
των εμπορευμάτων της παρ. 1 είναι οι τελωνειακές αρχές.
3. Η παραβίαση της απαγόρευσης της παρ. 1 ως προς 
τις εξαγωγές συνιστά λαθρεμπορία, σύμφωνα με την 
περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 155 του Εθνικού Τελω-
νειακού Κώδικα (ν. 2960/2001, Α’ 265), για την οποία 
επιβάλλονται σωρευτικά:
α) ως διοικητική κύρωση πρόστιμο ύψους διακοσί-
ων (200) ευρώ ανά κυβικό μέτρο προϊόντων υλοτομί-
ας που επιχειρείται να εξαχθεί ή αποδεικνύεται ότι έχει εξαχθεί από την Επικράτεια, το οποίο επιβάλλεται με τη διαδικασία του Κεφαλαίου Α’ του Πέμπτου Μέρους του 
ν. 2960/2001, και
β) ποινή φυλάκισης ενός (1) τουλάχιστον έτους.4. Το διοικητικό πρόστιμο της παρ. 3 αποτελεί έσοδο 
του κρατικού προϋπολογισμού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7359 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
5. Το σύνολο των προϊόντων υλοτομίας που επιχει-
ρείται να εξαχθούν κατάσχεται, μη εφαρμοζομένης της 
παρ. 2 του άρθρου 158 του ν. 2960/2001. Τα κατασχε-
μένα παραδίδονται άμεσα στην κατά τόπον αρμόδια 
Διεύθυνση Ανάπτυξης της οικείας Περιφέρειας, ώστε να 
διατίθενται για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης 
ή την εκπλήρωση κοινωφελούς σκοπού ή τη διενέργεια 
δράσεων φιλανθρωπικού χαρακτήρα.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων, Οικονομικών, Εσωτερικών και του Διοικητή 
της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων μπορούν να 
εξειδικεύονται ζητήματα που αφορούν στη διαδικασία 
ελέγχου για την εφαρμογή του παρόντος, στη διαδικασία 
είσπραξης των προστίμων και στη διάθεση των κατασχε-
μένων προϊόντων υλοτομίας.».
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
Άρθρο 61
Ρυθμίσεις για την «Αθηναϊκή Ριβιέρα»- 
Τροποποίηση παρ. 1 και προσθήκη παρ. 5 στο 
άρθρο 6 του ν. 4918/2022
1. Στο άρθρο 6 του ν. 4918/2022 (Α’ 68) επέρχονται οι 
ακόλουθες τροποποιήσεις:
α. Η παρ. 1 τροποποιείται: αα) ως προς την αφαίρεση 
από το πρώτο εδάφιο του χρόνου ανάθεσης στην Περι-
φέρεια Αττικής της αρμοδιότητας για τη λειτουργία και 
τη συντήρηση του έργου και αβ) ως προς την αντικατά-
σταση του δευτέρου εδαφίου και η παρ. 1 διαμορφώ-
νεται ως εξής:
«1. Για το έργο «Αθηναϊκή Ριβιέρα (Παρεμβάσεις σε 
αστικές περιοχές και στο κτιριακό απόθεμα)» που έχει 
ενταχθεί στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Συμβάσεων 
Στρατηγικής Σημασίας του ν. 4799/2021 (Α’ 78) και πε-
ριλαμβάνεται στο εγκεκριμένο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμ-
ψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και στο άρθρο 30 και 
στο Παράρτημα XIV του ν. 4277/2014 (Α’ 156, διόρθωση σφάλματος Α’ 165), αναθέτουσα αρχή, κατά την έννοια 
του ν. 4412/2016 (Α’ 147), ορίζεται η Περιφέρεια Αττικής, 
η οποία και είναι αρμόδια για τη λειτουργία και τη συ-
ντήρηση του έργου. Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Εσωτερικών και Οικονομικών καθορίζονται η προέλευση 
των αναγκαίων πόρων για τη λειτουργία και τη συντήρη-
ση του έργου της παρούσας, ο τρόπος μεταφοράς τους 
στην Περιφέρεια Αττικής, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία 
λεπτομέρεια για τη χρηματ οδότηση της αρμοδιότητας 
του πρώτου εδαφίου.».
β. Προστίθεται παρ. 5, ως εξής:«5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών, παραχω-
ρείται για λόγους δημόσιας ωφέλειας, χωρίς αντάλλαγ-
μα, στην Περιφέρεια Αττικής, ως αναθέτουσα αρχή, το δικαίωμα χρήσης αιγιαλού και παραλίας για την εκτέ-
λεση του έργου της παρ. 1, μετά την έγκριση των με-
λετών της παρ. 3 και τη σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας 
Κτηματικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Οικονομικών, 
για τη συνδρομή των προϋποθέσεων εκτέλεσης κοι-νόχρηστου και κοινωφελούς έργου, για τους κοινόχρη-
στους χώρους αρμοδιότητάς της, εντός των οποίων 
εμπίπτουν τα τμήματα του έργου. Με την ίδια απόφαση 
ορίζεται το χρονικό διάστημα της παραχώρησης, κα-
θώς και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
της παρούσας. Η απόφαση του πρώτου εδαφίου επέχει 
θέση άδειας παραχώρησης για την εκτέλεση έργων του 
ν. 2971/2001 (Α’ 285), κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης.».
2. Η ισχύς της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 4918/2022, 
όπως τροποποιείται με την παρ. 1 του παρόντος, αρ-
χίζει από τη δημοσίευση της απόφασης του δεύτερου 
εδαφίου της.
Άρθρο 62
Μισθολογικό καθεστώς και ειδικότερες ρυθμίσεις για τη ΔΕΘ HELEXPO - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 34 ν. 4972/2022
1. Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 34 του 
ν. 4972/2022 (Α’ 181) τροποποιείται: α) με την υποδιαίρε-
ση του μισθολογικού καθεστώτος των ΕΛ.ΤΑ. ως περ. α’ , β) με την προσθήκη του μισθολογικού καθεστώτος της 
ΔΕΘ HELEXPO ως περ. β’ , και η παρ. 1 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Το μισθολογικό καθεστώς του πάσης φύσεως προ-
σωπικού που απασχολείται στις λοιπές θυγατρικές εται-ρείες της Ε.Ε.ΣΥ.Π., οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης, ρυθμίζεται από τα άρθρα 7 έως 35 του ν. 4354/2015 (Α’ 176). Ειδικά για: 
α) τα Ελληνικά Ταχυδρομεία (ΕΛ.ΤΑ.) Α.Ε. το μισθολογικό 
καθεστώς ρυθμίζεται από το άρθρο 41 του ν. 4758/2020 
(Α’ 242) και την περ. β’ της παρ. 6 του άρθρου 31 του 
ν. 4141/2013 (Α’ 81) και β) τη ΔΕΘ HELEXPO το μισθολο-
γικό καθεστώς ρυθμίζεται από την παρ. 18 του άρθρου 
12 του ν. 4109/2013 (Α’ 16).».
2. Η ισχύς της περ. β’ της παρ. 1 του παρόντος αρχίζει 
από την έναρξη ισχύος του ν. 4972/2022.
Άρθρο 63
Μεταβατική περίοδος για το θεσμικό πλαίσιο προμηθειών της ΔΕΘ HELEXPO - Τροποποίηση παρ. 4 άρθρου 38 ν. 4972/2022
1. Η παρ. 4 του άρθρου 38 του ν. 4972/2022 (Α’ 181) 
τροποποιείται α) με την υπ οδιαίρεση της υπό επιφύλαξη 
παραπομπής ως περ. α’ , β) με την προσθήκη δεύτερης 
υπό επιφύλαξη παραπομπής ως περ. β’ , και η παρ. 4 δι-αμορφώνονται ως εξής:
«4. Μέχρι την έγκριση του Κανονισμού Έργων, Προ-
μηθειών και Υπηρεσιών, σύμφωνα με την παρ.  3, οι 
εταιρείες, ως προς τις συμβάσεις δημόσιων έργων, προ-μηθειών και υπηρεσιών, εφαρμόζουν τις διατάξεις του 
ν. 4412/2016, με την επιφύλαξη α) του τρίτου εδαφίου 
της παρ. 1 του άρθρου 48 του ν. 4758/2020 (Α’ 242), περί 
της πολιτικής προμηθειών της Ανώνυμης Εταιρείας Ελλη-
νικά Ταχυδρομεία, και β) της παρ. 18 του άρθρου 12 του 
ν. 4109/2013 (Α’ 16), περί συγχώνευσης των ανωνύμων 
εταιρειών ΔΕΘ Α.Ε. και HELEXPO A.E.».
2. Η ισχύς της περ. β’ της εσωτερικής παρ. 4 της παρ. 1 
αρχίζει από την έναρξη ισχύος του ν. 4972/2022.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7360 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
3. Στην παρ. 2 του άρθρου 38 του ν. 4972/2022, προ-
στίθεται τέταρτο εδάφιο ως εξής: «Ειδικά για την εταιρεία 
ΔΕΘ - HELEXPO A.E. και μετά την κατάρτιση των ως άνω 
κανονισμών διατηρείται σε ισχύ η παρ. 18 του άρθρου 12 του ν. 4109/2013 (Α’ 16).».
Άρθρο 64
Επιτροπές Κρατικής Αρωγής - Τροποποίηση άρθρου 16 ν. 4797/2021
Στην παρ. 1 του άρθρου 16 του ν. 4797/2021 (Α’ 66) 
προστίθεται δεύτερο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Μετά από θεομηνία, με απόφαση του Αντιπεριφε-
ρειάρχη στον οποίο έχουν ανατεθεί οι αρμοδιότητες που 
απορρέουν από το άρθρο 160 του ν. 3852/2010 (Α’ 87), η 
οποία εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του περιφερεια-
κού συντονιστή κρατικής αρωγής, συστήνονται και συ-
γκροτούνται, αμελλητί, επιτροπές κρατικής αρωγής ανά 
περιφερειακή ενότητα. Οι επιτροπές κρατικής αρωγής 
συγκροτούνται από τρία (3) τουλάχιστον μέλη, σύμφωνα 
με την παρ. 2 του άρθρου 13 του Κώδικα Διοικητικής 
Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’ 45).».
Άρθρο 65
Στελέχωση της Διεύθυνσης Κρατικής Αρωγής - Προσθήκη παρ. 8 στο άρθρο 20 του ν. 4797/2021
Στο άρθρο 20 του ν. 4797/2021 (Α’ 66) προστίθεται 
παρ. 8 ως εξής:
«8. Με απόφαση του αρμόδιου οργάνου του Υπουρ-
γείου Οικονομικών, μετά από σύμφωνη γνώμη του 
Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Κρατικής Αρωγής, απο-σπασμένοι υπάλληλοι που υπηρετούν στην Διεύθυνση 
Κρατικής Αρωγής έως τις 31.12.2022 και προέρχονται 
από φορείς του δημοσίου τομέα, όπως αυτός ορίζεται 
στην περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 
(Α’ 143), μετατάσσονται στη Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής 
κατά τη λήξη της απόσπασης, εφόσον υποβάλουν σχετι-
κή αίτηση, κατά παρέκκλιση του ν. 4440/2016 (Α’ 224), τη-
ρουμένων του άρθρου 35 του ν. 4873/2021 (Α’ 248), της παρ. 1 του άρθρου 177 του ν. 4876/2021 (Α’ 251) και του άρθρου 68 του ν. 4954/2022 (Α’ 136), κατά περίπτωση. 
Οι υπάλληλοι μετατάσσονται σε κενή οργανική θέση του 
ιδίου κλάδου, με τον βαθμό και το μισθολογικό κλιμάκιο 
που κατέχουν, την ίδια σχέση εργασίας και με διατήρη-
ση τυχόν προσωπικής διαφοράς στις αποδοχές. Εάν η 
απόσπαση λήγει πριν από τη δημοσίευση της πράξης 
μετάταξης, παρατείνεται αυτοδικαίως μέχρι την έκδοση 
της πράξης μετάταξης και πάντως για χρονικό διάστημα 
που δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες. Οι υπάλληλοι που δεν υποβάλλουν αίτηση ή δεν μετατάσ-
σονται, επιστρέφουν στην υπηρεσία, στην οποία ανήκει 
η οργανική τους θέση, μετά τη λήξη της απόσπασης. Για 
τους υπαλλήλους που μετατάσσονται και προέρχονται από φορέα, στον οποίο δεν εφαρμόζεται ενιαίο μισθο-
λόγιο, η κατάταξή τους γίνεται με προσμέτρηση α) του 
χρόνου υπηρεσίας στον φορέα που υπηρετούν και β) 
του χρόνου υπηρεσίας που έχει διανυθεί στον φορέα 
προέλευσης, σύμφωνα με τον ν. 4354/2015 (Α’ 176).».Άρθρο 66
Αρμοδιότητες Διεύθυνσης Κρατικής Αρωγής - Μετακίνηση ομάδων εργασίας σε πληγείσες από θεομηνίες περιοχές - Επιτροπές κρατικής αρωγής και δικαιούχοι - Τροποποίηση άρθρου 22 ν. 4797/2021
Στο άρθρο 22 του ν. 4797/2021 (Α’ 66), α) παρατείνεται 
η προθεσμία του πρώτου εδαφίου έως την 30ή.6.2023, 
β) προστίθεται παρ. 15, και οι παρ. 14 και 15 του άρθρου 
22 διαμορφώνονται ως εξής:
«14. Ειδικώς μέχρι την 30ή.6.2023 και σε εξαιρετικές 
περιπτώσεις θεομηνιών με μεγάλο αριθμό πληγέντων, οι 
αρμοδιότητες του Τμήματος Α’ της Διεύθυνσης Κρατικής 
Αρωγής της Γενικής Γ ραμματείας Οικονομικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Οικονομικών αναφορικά με την κατάρ-
τιση και έκδοση κανονιστικών πράξεων για την παροχή επιχορήγησης, προκαταβολής έναντι επιχορήγησης και 
πρώτης αρωγής σε επιχειρήσεις και φορείς που έχουν 
πληγεί από θεομηνίες, κατόπιν επεξεργασίας σχετικών στοιχείων, εκτός του σταδίου ελέγχου, εκκαθάρισης και πληρωμής, δύνανται να ασκούνται και από τα Τμήματα Β’ και Γ’ της Διεύθυνσης, κατόπιν απόφασης του Υπουρ-
γού Οικονομικών, μετά από πρόταση της Διεύθυνσης 
Κρατικής Αρωγής. Με την ίδια απόφαση δύναται να κα-
θορίζεται το ειδικότερο χρονικό διάστημα και κάθε άλλη 
λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας.
15. Κατά παρέκκλιση της παρ. 1 του άρθρου 4 της υπο-
παρ. Δ9 του άρθρου 2 του Μέρους Β’ του ν. 4336/2015 
(Α’ 94), οι αποφάσεις μετακίνησης των μελών των ομά-
δων εργασίας του άρθρου 5Α της υπ’ αρ. 3/2021 Πράξης 
Υπουργικού Συμβουλίου (Α’ 56) σε πληγείσες από θεομη-
νίες περιοχές, για την εκτέλεση του έργου τους, εκδίδο-
νται από τον Υπουργό Οικονομικών, μετά από αίτημα του 
Προέδρου της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρω-
γής. Τα έξοδα κίνησης, τα έξοδα διανυκτέρευσης και η 
ημερήσια αποζημίωση των μελών των ομάδων εργασίας 
βαρύνουν τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Οικονο-
μικών. Για τις μετακινήσεις εντός και εκτός έδρας, τα μέλη 
των ομάδων εργασίας δύνανται να μισθώνουν επιβατικό 
αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης, με προσωπική ευθύνη για 
ατύχημα ή ζημία, κατόπιν έγκρισης του αρμοδίου οργά-
νου. Στην τελευταία αυτή περίπτωση αναγνωρίζονται 
το ποσό του κόστους μίσθωσης και η χιλιομετρική απο-ζημίωση. Το τρίτο και το τέταρτο εδάφιο εφαρμόζονται και για τις μετακινήσεις εκτός έδρας των υπαλλήλων της Διεύθυνσης Κρατικής Αρωγής του άρθρου 19.».
Άρθρο 67
Μεταβατικές διατάξεις για ζητήματα κρατικής αρωγής - Προσθήκη παρ. 10 και 11 στο άρθρο 24 του ν. 4797/2021
Στο άρθρο 24 του ν. 4797/2021 (Α’ 66) προστίθενται 
παρ. 10 και 11 ως εξής:
«10. Οι επιτροπές κρατικής αρωγής που έχουν συγκρο-
τηθεί και λειτουργήσει με δύο (2) μέλη μέχρι την έναρξη 
ισχύος του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 16, 
έχουν νόμιμη συγκρότηση, σύμφωνα με την εξαίρεση 
της παρ. 2 του άρθρου 13 του Κώδικα Διοικητικής Δια-δικασίας (ν. 2690/1999, Α’ 45).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7361 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
11. Στους δικαιούχους κρατικής αρωγής συμπεριλαμ-
βάνονται και οι κοινωνίες αστικού και κληρονομικού δι-καίου που έχουν πληγεί από θεομηνίες που συνέβησαν από την 1η Ιουνίου 2020 και εφεξής.».
Άρθρο 68
Όριο δαπάνης Κινήτρου Επίτευξης Δημοσιονομικών Στόχων - Τροποποίηση παρ. 4 
άρθρου 25 ν. 4940/2022
Στο τρίτο εδάφιο της παρ.  4 του άρθρου 25 του 
ν. 4940/2022 (Α’ 112) τροποποιείται το όριο της συνολι-κής δαπάνης για την καταβολή του Κινήτρου Επίτευξης 
Δημοσιονομικών Στόχων (Κ.Ε.Δ.Σ.), και η παρ. 4 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«4. Το Κ.Ε.Δ.Σ. υπολογίζεται επί του βασικού μισθού 
και του επιδόματος θέσης ευθύνης, δεν συμψηφίζεται 
με την προσωπική διαφορά της παρ. 1 του άρθρου 27 
του ν. 4354/2015 και την αντίστοιχη του άρθρου 155 
του ν. 4472/2017 (Α’ 74), δεν μπορεί να υπερβαίνει, ανά 
έτος, το δεκαπέντε τοις εκατό (15%) του αθροίσματος 
του ετήσιου βασικού μισθού και του επιδόματος θέσης 
ευθύνης κάθε υπαλλήλου και υπόκειται στις ασφαλι-
στικές εισφορές και λοιπές κρατήσεις των πρόσθετων 
αποδοχών. Από το Κ.Ε.Δ.Σ. εξαιρούνται οι υπάλληλοι που 
λαμβάνουν κάποια από τις ανταμοιβές των άρθρων 23 ή 
24 ή 26 ή 27. Η συνολική δαπάνη για την καταβολή του 
Κ.Ε.Δ.Σ. δεν μπορεί να υπερβαίνει τα εννέα εκατομμύρια 
(9.000.000) ευρώ ανά έτος.».
Άρθρο 69
Εξουσιοδοτική διάταξη για Κίνητρο Επίτευξης Δημοσιονομικών Στόχων - Τροποποίηση παρ. 10 άρθρου 62 ν. 4940/2022
Στο άρθρο 62 του ν. 4940/2022 (Α’ 112), τροποποιείται 
η παρ. 10 με την προσθήκη της αναφοράς σε μέγιστο 
ύψος ετήσιας δαπάνης του Κ.Ε.Δ.Σ. ανά υπηρεσία, και η παρ. 10 διαμορφώνεται ως εξής:
«10. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών εξει-
δικεύονται οι ποσοτικοί στόχοι για κάθε υπηρεσία, οι 
λοιπές υπηρεσίες και οι φορείς, που εποπτεύονται ή 
υπάγονται στο Υπουργείο Οικονομικών, οι οποίοι λαμ-βάνουν το Κίνητρο Επίτευξης Δημοσιονομικών Στόχων 
(Κ.Ε.Δ.Σ.), η μέθοδος και το σύστημα αξιολόγησης της 
απόδοσης, το ύψος του Κ.Ε.Δ.Σ., το μέγιστο ύψος της 
ετήσιας δαπάνης του Κ.Ε.Δ.Σ. ανά υπηρεσία, ο χρόνος 
και ο τρόπος καταβολής, καθώς και κάθε άλλο θέμα που 
σχετίζεται με την εφαρμογή του άρθρου 25.».
Άρθρο 70
Υποβολή δήλωσης και καταβολή τέλους παρεπιδημούντων και τέλους επί των ακαθάριστων εσόδων - Αντικατάσταση παρ. 9 άρθρου 17 ν. 2130/1993
Η παρ. 9 του άρθρου 17 του ν. 2130/1993 (Α’ 62) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«9. Οι υπόχρεοι σε καταβολή τέλους παρεπιδημούντων 
ή τέλους επί των ακαθάριστων εσόδων, εφόσον υπο-
χρεούνται στην υποβολή δήλωσης Φ.Π.Α., υποβάλλουν 
την προβλεπόμενη από την κείμενη νομοθεσία δήλωση απόδοσης τέλους παρεπιδημούντων ή τέλους επί των 
ακαθάριστων εσόδων, μέσω της ψηφιακής εφαρμογής 
της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), στον 
ίδιο χρόνο με την υποβολή της δήλωσης Φ.Π.Α., σύμφω-
να με τις παρ. 1, 2 και 4 του άρθρου 38 του Κώδικα Φ.Π.Α.
Για τους υπόχρεους σε καταβολή τέλους παρεπιδημού-
ντων ή τέλους επί των ακαθάριστων εσόδων μη υπόχρε-
ους στην υποβολή δήλωσης Φ.Π.Α., η δήλωση απόδοσης 
τέλους παρεπιδημούντων ή τέλους επί των ακαθάριστων 
εσόδων υποβάλλεται στον ίδιο χρόνο που προβλέπεται η 
υποβολή της δήλωσης Φ.Π.Α. για όσους χρησιμοποιούν 
απλογραφικό λογιστικό σύστημα.
Στις περιπτώσεις εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης 
ή μη καταβολής των τελών, επιβάλλεται εις βάρος του 
υπόχρεου, αντί του τόκου εκπροθέσμου καταβολής σύμ-
φωνα με το άρθρο 6 του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190), προσαύξηση ίση με δύο 
τοις εκατό (2%) επί του τέλους που δεν καταβλήθηκε για 
κάθε μήνα καθυστερήσεως, μη δυνάμενη να υπερβεί το 
εκατό τοις εκατό (100%) του οφειλόμενου κάθε φορά 
χρέους. Η εν λόγω προσαύξηση επιβάλλεται από την 
ΑΑΔΕ, στις περιπτώσεις υποβολής δηλώσεων μέσω της ψηφιακής εφαρμογής της ΑΑΔΕ.
Ειδικά για ποσά οφειλόμενων τελών παρεπιδημού-
ντων και ακαθάριστων εσόδων έτους 2022, η δήλωση 
απόδοσης υποβάλλεται για το σύνολο των οφειλόμενων 
ποσών έως και τις 28.2.2023 και η καταβολή διενεργείται 
έως και την ίδια ως άνω ημερομηνία.
Ο τρόπος υλοποίησης της ως άνω διαδικασίας, καθώς 
και κάθε λεπτομέρεια για την είσπραξη των τελών και 
την απόδοσή τους στους δικαιούχους δήμους μέσω 
αυτής καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Εσωτερικών, ύστερα από γνώμη της 
ΑΑΔΕ, μέσα σε τρεις (3) μήνες από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος.».
Άρθρο 71
Χορήγηση Πιστοποιητικού Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) στην 
ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α.Β.Ε.Ε.» για 
μακροχρόνια μίσθωση ακινήτου - Προσθήκη 
παρ. 2Α στο άρθρο 125 του ν. 4446/2016
Στο άρθρο 125 του ν. 4446/2016 (Α’ 240) προστίθεται 
παρ. 2Α, ως εξής:
«2Α. Για τις ανάγκες σύνταξης συμβολαιογραφικής 
πράξης μακροχρόνιας μίσθωσης των ακινήτων, που ανή-
κουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή στην ανώ-
νυμη εταιρεία με την επωνυμία «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΜΥΝΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Α.Β.Ε.Ε.» και βρίσκονται εκτός σχεδίου πό-
λεως, εκτός ζώνης, στη θέ ση «Μπερμπάτι» της Δημοτικής 
Κοινότητας Μαρτίνου της δημο τικής Ενότητας Οπουντί-
ων του Δήμου Λοκρών της Περιφερειακής Ενότητας Φθι-
ώτιδος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, σε περίπτωση 
που εκμισθωθούν ως ενιαίο ακίνητο, χορηγούνται από τη 
Φορολογική Διοίκηση, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και 
ειδικής διάταξης, αποκλειστικά πιστοποιητικά Ενιαίου 
Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.), σύμφωνα με τα 
οποία τα ακίνητα περιλαμβάνονται στη δήλωση ΕΝ.Φ.Ι.Α. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7362 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
και έχει καταβληθεί ο επιμεριστικά αναλογών φόρος των 
ακινήτων αυτών, συμπεριλαμβανομένων και των τόκων 
εκπρόθεσμης καταβολής τους. Μόνο τα πιστοποιητικά 
του πρώτου εδαφίου μνημονεύονται και επισυνάπτονται 
στην οικεία συμβολαιογραφική πράξη. Το πρώτο εδάφιο 
ισχύει μέχρι το πέρας της προθεσμίας της παρ. 1.».
Άρθρο 72
Παράταση απαλλαγής από Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης των προϊόντων που διατίθενται από καταστήματα αφορολόγητων ειδών εγκατεστημένα εκτός αερολιμένα ή λιμένα και τα οποία μεταφέρονται στις προσωπικές αποσκευές των ταξιδιωτών που μεταβαίνουν σε τρίτο έδαφος ή σε τρίτη χώρα δια ξηράς - Τροποποίηση άρθρου 55 ν. 4447/2016
Το άρθρο 55 του ν. 4447/2016 (Α’ 241) τροποποιείται με 
την παράταση της αναστολής εφαρμογής της διάταξης και διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 55
Η εφαρμογή της υποπαρ. 2 της παρ. 13 του άρθρου 
85 του ν.  3842/2010 (Α’  58) αναστέλλεται μέχρι τις 
31.12.2023.».
Άρθρο 73
Συμβάσεις ορισμένου χρόνου της υπό ειδική διαχείριση εταιρείας δυνάμει του άρθρου 21 
του ν. 4664/2020 - Πρόβλεψη αποζημιώσεων για ψυχική οδύνη συγγενών θανόντων σε εργατικά ατυχήματα ετών 2015 έως και 2020 - Τροποποίηση παρ. 2 και 3 άρθρου 97 ν. 4941/2022
Στο άρθρο 97 του ν. 4941/2022 (Α’ 113) τροποποιείται: 
α) η παρ. 2 αα) στο πρώτο εδάφιο με την αύξηση κατά έναν (1) μήνα του προβλεπόμενου χρονικού διαστήμα-
τος, αβ) με την προσθήκη δευτέρου εδαφίου, β) η παρ. 3 
βα) στο πρώτο εδάφιο, με την παράταση της προθεσμίας 
για έναν (1) μήνα, ββ) με την προσθήκη δύο τελευταίων 
εδαφίων και οι παρ. 2 και 3 διαμορφώνονται ως εξής:
«2. Μετά την έγκυρη λύση των συμβάσεων εργασίας 
των εργαζομένων της παρ. 1 προς τον σκοπό της συνέ-χισης λειτουργίας της εταιρείας ή της συντήρησης του ενεργητικού της και εντός της προθεσμίας της παρ. 10 του άρθρου 21 του ν. 4664/2020, ο ειδικός διαχειριστής δύναται να επιλέγει το κατά περίπτωση αναγκαίο προ-σωπικό, για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες από την καταγγελία του συνόλου των συμ-
βάσεων εργασίας των εργαζομένων στην εταιρεία και να 
προβαίνει στη σύναψη συμβάσεων εργασίας ορισμένου 
χρόνου, μηνιαίας ή διμηνιαίας διάρκειας. Το ανωτέρω 
χρονικό διάστημα απασχόλησης δεν δύναται να θεμε-
λιώσει τη μετατροπή των συμβάσεων σε συμβάσεις αο-ρίστου χρόνου.
3. Ειδικώς μέχρι την 31η.1.2023 κάθε σχετική δα-
πάνη της εταιρείας με σκοπό: (α) την καταγγελία των 
συμβάσεων εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της 
δαπάνης για τις αποζημιώσεις καταγγελίας των συμ-
βάσεων της παρ. 1, (β) τη σύναψη των συμβάσεων της παρ. 2, επιχορηγείται από το ελληνικό δημόσιο, 
μέσω του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
με επιβάρυνση του Αποθεματικού του κρατικού προ-
ϋπολογισμού σε πίστωση του λογαριασμού ταμειακής 
διαχείρισης που τηρεί η εταιρεία του άρθρου 21 του 
ν. 4664/2020 στην Τράπεζα της Ελλάδας, προς ισό-
ποση κάλυψη των ως άνω δαπανών, κατόπιν ειδικά 
αιτιολογημένων αιτημάτων του ειδικού διαχειριστή, 
στα οποία προσδιορίζεται το ύψος των αιτούμενων 
ποσών για τους σκοπούς των παρ. 1 και 2 σύμφωνα με 
τους υπολογισμούς του. Τα δε επιχορηγούμενα, κατά 
περίπτωση, ποσά καταβάλλονται αποκλειστικά για την 
κάλυψη της εγκριθείσας δαπάνης με την προσκόμιση 
των δικαιολογητικών των παρ. α’ , β’ , γ’ της ενότητας 
Α’ του άρθρου 1 της υπ’ αρ. 2/39539/0026/11.6.2015 
(Β’ 1138) κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομίας, 
Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού και Οικονομικών. 
Κατά τα λοιπά εφαρμόζονται τα εδάφια τρίτο και τέ-
ταρτο της παρ. 4 του άρθρου 21 του ν. 4664/2020. Για τους υπολογισμούς των ποσών για τους σκοπούς των 
παρ. 1 και 2, καθώς και για κάθε σχετική με τα ποσά 
αυτά διαφορά ευθύνεται ο ειδικός διαχειριστής του 
άρθρου 21 του ν. 4664/2020.
Πλέον των ανωτέρω, ο ειδικός διαχειριστής ή ο σύν-
δικος πτώχευσης δύναται, δυνάμει δικαστικής απόφα-
σης και, στη συνέχεια αυτής, επίτευξης εξωδικαστικού 
συμβιβασμού, να καταβάλλει αποζημιώσεις για ψυχική 
οδύνη συγγενών των θανόντων σε εργατικά ατυχήματα 
κατά τα έτη 2015 έως 2020 ύψους μέχρι του ποσού των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ ανά ατύχημα στο σύνο-λο των δικαιούχων ανεξαρτήτως έκβασης της ποινικής 
διαδικασίας. Αν καταβληθεί το ποσό της αποζημίωσης 
του προηγούμενου εδαφίου, τεκμαίρεται η παραίτηση 
των δικαιούχων από τις απαιτήσεις τους για τη συγκε-
κριμένη αιτία.».
Άρθρο 74
Παραχώρηση ακινήτου ιδιοκτησίας του ελληνικού δημοσίου προς τη Γενική Γ ραμματεία 
Αθλητισμού του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού
1. Το ακίνητο συνολικής επιφανείας εκατόν οκτώ χι-
λιάδων είκοσι πέντε τετραγωνικών μέτρων και τριάντα 
πέντε εκατοστών (108.025,35 τ.μ.) μετά των εντός αυτού 
κειμένων κτηριακών και λοιπών αθλητικών εγκαταστά-
σεων και του περιβάλλοντος χώρου αυτών, ιδιοκτησί-
ας του ελληνικού δημοσίου, που βρίσκεται στη θέση 
«Κόντρες», στα διοικητικά όρια της Δημοτικής Ενότη-
τας Παιανίας του Δήμου Παιανίας της Περιφερειακής 
Ενότητας Ανατολικής Αττικής της Περιφέρειας Αττικής, 
παραχωρείται άνευ ανταλλάγματος κατά κυριότητα προς 
τη Γενική Γ ραμματεία Αθλητισμού (Γ .Γ .Α.) του Υπουργείου 
Πολιτισμού και Αθλητισμού.
2. Το ακίνητο της παρ. 1, που απεικονίζεται μαζί με τα 
παραχωρούμενα κτήρια, τις αθλητικές εγκαταστάσεις 
και τους υπαίθριους χώρους με τους περιμετρικούς 
αριθμούς 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-...-80-
81-82-83-84-85-1 στο από Νοεμβρίου 2021 και υπό κλί-
μακα 1:500 τοπογραφικό διάγραμμα, με τίτλο έργου «Το 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7363 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Σπίτι του Βόλλευ», που συντάχθηκε από τον τοπογράφο 
μηχανικό Νικηφόρο Κουφόπουλο, έχει θεωρηθεί από 
την Προϊσταμένη της Διεύθυνσης της Τεχνικής Υπηρε-
σίας του Δήμου Παιανίας και αποτελεί αναπόσπαστο 
μέρος του παρόντος (Παράρτημα A’), παραχωρείται με 
σκοπό την εκ μέρους της Γ .Γ .Α. περαιτέρω παραχώρησή 
του κατά χρήση στο νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαί-
ου με την επωνυμία «ΟΛΥΜΠΙΑΚΟ ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑΣ (Ο.Α.Κ.Α.) ΣΠΥΡΟΣ ΛΟΥΗΣ», σύμφωνα με το 
άρθρο 14 του ν. 1646/1986 (Α’ 138), προκειμένου το 
τελευταίο να φροντίσει για την ανακαίνιση, συντήρηση 
και λειτουργία των εντός αυτού αθλητικών εγκαταστά-σεων, καθώς και για την ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο μετα-
βολή της χρήσης του ακινήτου της παρ. 1, καθώς και 
η υπέρβαση των σκοπών για τους οποίους γίνεται η 
παραχώρηση.
3. Με απόφαση του αρμόδιου για τον αθλητισμό 
Υπουργού γίνεται αποδοχή της παραχώρησης κατά κυριότητα του ακινήτου της παρ. 1. Η απόφαση του 
πρώτου εδαφίου, στην οποία περιγράφονται το μετα-
βιβασθέν ακίνητο και το δικαίωμα επ’ αυτού, καθώς και 
όλα τα άλλα απαιτούμενα εκ της ισχύουσας νομοθεσίας 
στοιχεία, αποτελεί τον τίτλο της μεταβίβασης του ακι-
νήτου και καταχωρίζεται στο αρμόδιο κτηματολογικό 
γραφείο.
4. Για την περαιτέρω κατά χρήση παραχώρηση από 
τη Γ .Γ .Α. στο Ο.Α.Κ.Α., σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο της παρ. 2, εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του αρμόδιου για 
τον αθλητισμό Υπουργού, η οποία δημοσιεύεται στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.ΜΕΡΟΣ Ε’
ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 75
Μεταβίβαση συνολικού ποσού κατ’ έτος από τον τακτικό προϋπολογισμό στους Δήμους και τις Περιφέρειες - Κατάργηση άρθρου 80Α ν. 4472/2017
Το άρθρο 80Α του ν. 4472/2017 (Α’ 74), περί του συνο-
λικού ποσού μεταβίβασης κατ’ έτος προς τους Οργανι-σμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καταργείται.
Άρθρο 76
Ημέρες μετακίνησης εκτός έδρας αιρετών της τοπικής αυτοδιοίκησης α’και β’ βαθμού - Κατάργηση άρθρου 12 ν. 4674/2020
Το άρθρο 12 του ν. 4674/2020 (Α’ 53), περί ορίου των 
ημερών μετακίνησης εκτός έδρας των αιρετών, καταρ-γείται.
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 77
Έναρξη ισχύος
1. Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή 
του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, με την επιφύλα-
ξη των παρ. 2, 3 και 4.
2. Η ισχύς του Μέρους Α’ αρχίζει από την 1η.7.2022.3. Η ισχύς του άρθρου 16 αρχίζει από την 1η.11.2022.4. Η ισχύς των άρθρων 40, 42, 43, 44, 75 και 76 αρχίζει 
από την 1η.1.2023.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7364 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α΄
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7365 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7366 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7367 Τεύχος A’ 226/09.12.2022

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7368 Τεύχος A’ 226/09.12.2022
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 8 Δεκεμβρίου 2022
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΙΚΡΑΜΜΕΝΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΑνάπτυξης και Επενδύσεων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  
Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΕΥΡΗΣ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  
Προστασίας του Πολίτη
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕOΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  
Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  
Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΑΝΤΑΣ  
Τουρισμού
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ  Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  
Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 8 Δεκεμβρίου 2022
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01002260912220052*