NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4738 
Ρύθμιση οφειλών και παροχή δεύτερης ευκαιρί-
ας και άλλες διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Περιεχόμενα
ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΩΤΟΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ - ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΡΟ-
ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ
Άρθρο 1Σκοπός και ΕργαλείαΆρθρο 2Ηλεκτρονικός Μηχανισμός ΠροειδοποίησηςΆρθρο 3
Κέντρα Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών και Γ ραφεία Εξυ-
πηρέτησης Δανειοληπτών
Άρθρο 4
Επαγγελματικά Επιμελητήρια, Σύλλογοι και Ινστιτούτα 
Θεσμικών Κοινωνικών Εταίρων
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΕΞΩΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΡΥΘ-
ΜΙΣΗΣ ΟΦΕΙΛΩΝ
Άρθρο 5ΣκοπόςΆρθρο 6ΟρισμοίΆρθρο 7
Πεδίο εφαρμογής
Άρθρο 8
Αίτηση οφειλέτη και πρόσκληση πιστωτή για την εξω-
δικαστική ρύθμιση οφειλών
Άρθρο 9Βασικό περιεχόμενο της αίτησης του οφειλέτη
Άρθρο 10
Υποχρεωτικά συνυποβαλλόμενα με την αίτηση του 
οφειλέτη στοιχεία
Άρθρο 11
Αξία των ακινήτων της αίτησηςΆρθρο 12
Άδεια για την επεξεργασία και την κοινοποίηση των 
στοιχείων που δηλώνονται στην αίτηση
Άρθρο 13Συνέπειες από την υποβολή της αίτησης
Άρθρο 14
Υπογραφή και μορφές σύμβασης αναδιάρθρωσηςΆρθρο 15
Δικαίωμα διαμεσολάβησης μετά από την πρόταση των 
πιστωτών
Άρθρο 16
Προθεσμία για την υπογραφή της σύμβασης αναδι-
άρθρωσης
Άρθρο 17
Διαδικασία διαπραγματεύσεων, καθήκον αληθείας και 
υποχρέωση εχεμύθειας
Άρθρο 18
Αναστολή των μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης των 
συμμετεχόντων πιστωτών
Άρθρο 19Αποτελέσματα σύμβασης αναδιάρθρωσης
Άρθρο 20
Απαλλαγή από την ευθύνη υπαλλήλου κατά τις δια-
πραγματεύσεις για τη σύναψη σύμβασης αναδιάρθρω-
σης
Άρθρο 21
Συμμετοχή του Δημοσίου και των Φορέων Κοινωνικής 
Ασφάλισης
Άρθρο 22
Κανόνες και περιορισμοί στις συμβάσεις αναδιάρθρω-
σης οφειλών με το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης
Άρθρο 23
Αποτελέσματα των συμβάσεων αναδιάρθρωσης οφει-
λών με το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφά-λισης
Άρθρο 24
Διμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών με το 
Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης
Άρθρο 25Προηγούμενες ρυθμίσεις οφειλών που υπάγονται σε 
σύμβαση αναδιάρθρωσης
Άρθρο 26
Τήρηση και ολοκλήρωση της σύμβασης αναδιάρθρω-
σης από τον ΟφειλέτηΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
27 Οκτωβρίου 2020 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  20710925
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10926 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 27
Αθέτηση της σύμβασης αναδιάρθρωσης από τον οφει-
λέτη και καταγγελία από τον χρηματοδοτικό φορέα
Άρθρο 28Επιδότηση καταβολής δόσεωνΆρθρο 29Ηλεκτρονική πλατφόρμα εξωδικαστικού μηχανισμού 
ρύθμισης οφειλών
Άρθρο 30Συνεργασία χρηματοδοτικών φορέων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΠΡΟΠΤΩΧΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΞΥΓΙ-
ΑΝΣΗΣ
Άρθρο 31Ορισμός και σκοπός της εξυγίανσηςΆρθρο 32Πεδίο εφαρμογήςΆρθρο 33Αρμόδιο δικαστήριοΆρθρο 34
Συμφωνία εξυγίανσης και απαιτούμενη πλειοψηφία 
πιστωτών
Άρθρο 35
Συναίνεση οφειλέτη και σύμπραξη συνέλευσης μετό-
χων ή εταίρων
Άρθρο 36
Σύμπραξη τρίτωνΆρθρο 37
Συμμετοχή Δημοσίου και δημοσίων φορέωνΆρθρο 38
Απαλλαγή από την ευθύνη υπαλλήλου για την υπο-
γραφή συμφωνίας εξυγίανσης
Άρθρο 39Περιεχόμενο της συμφωνίας εξυγίανσηςΆρθρο 40Αιρέσεις επί της συμφωνίας εξυγίανσηςΆρθρο 41Ισχύς της συμφωνίας εξυγίανσης
Άρθρο 42
Τύπος της συμφωνίας εξυγίανσηςΆρθρο 43Επιχειρηματικό σχέδιοΆρθρο 44Αίτηση επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσηςΆρθρο 45Στοιχεία της αίτησης
Άρθρο 46
Συνοδευτικά έγγραφα αίτησης επικύρωσης συμφωνί-
ας εξυγίανσης με τη συμμετοχή του οφειλέτη
Άρθρο 47
Συνοδευτικά έγγραφα αίτησης επικύρωσης συμφωνί-
ας εξυγίανσης χωρίς τη συμμετοχή του οφειλέτη
Άρθρο 48Έκθεση του εμπειρογνώμονα
Άρθρο 49
Δικάσιμος και ΚλητεύσειςΆρθρο 50Αυτοδίκαιη αναστολή - προληπτικά μέτρα
Άρθρο 51
Διορισμός ειδικού εντολοδόχου
Άρθρο 52Ανάκληση ή μεταρρύθμιση ή παράταση της αναστο-λής προληπτικών μέτρων και πρόβλεψη εξαιρέσεων με 
απόφαση του δικαστηρίου
Άρθρο 53
Προληπτικά μέτρα πριν από την κατάθεση αίτησης 
επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης
Άρθρο 54
Επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης
Άρθρο 55
Ορισμός ειδικού εντολοδόχου
Άρθρο 56
Αιτιολογία και δημοσίευση της απόφασης επικύρωσης
Άρθρο 57ΤριτανακοπήΆρθρο 58ΈφεσηΆρθρο 59
Τροποποίηση της επικυρωθείσας συμφωνίας εξυγί-
ανσης
Άρθρο 60
Αποτελέσματα της επικύρωσης της συμφωνίας εξυ-
γίανσης
Άρθρο 61Εξάλειψη του αξιοποίνουΆρθρο 62Εκτελεστός τίτλοςΆρθρο 63Ακύρωση της συμφωνίας εξυγίανσηςΆρθρο 64
Μεταβιβάσεις περιουσίας και υποχρεώσεων επιχείρη-
σης σε εκτέλεση συμφωνίας εξυγίανσης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ - ΜΗΤΡΩΟ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝΆρθρο 65
Σύσταση και σκοπός του Μητρώου Εμπειρογνωμόνων
Άρθρο 66Μέλη του Μητρώου ΕμπειρογνωμόνωνΆρθρο 67Διορισμός ΕμπειρογνώμοναΆρθρο 68Εποπτεία και κατάρτιση εμπειρογνωμόνων
Άρθρο 69
Αμοιβή εμπειρογνώμοναΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ/ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ -
ΤΕΛΙΚΕΣ - ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 70
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του Μέρους ΠρώτουΆρθρο 71
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του Κεφαλαίου Α΄ του Μέ-
ρους Δευτέρου
Άρθρο 72
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του Κεφαλαίου Β΄ του Μέ-
ρους Δευτέρου
Άρθρο 73
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του Κεφαλαίου Γ΄ του Μέ-
ρους Δευτέρου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 74Τελικές διατάξεις του Κεφαλαίου Β΄ του Μέρους Δευ-
τέρου
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10927 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΤΩΧΕΥΣΗ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ - ΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΣΚΟΠΟΣ - ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ - ΠΤΩΧΕΥ-
ΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Άρθρο 75Σκοπός της πτώχευσηςΆρθρο 76Υποκειμενικές ΠροϋποθέσειςΆρθρο 77Αντικειμενικές ΠροϋποθέσειςΆρθρο 78Αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο - ΔιαδικασίαΆρθρο 79Αίτηση πτώχευσης - ΔικαιολογητικάΆρθρο 80Απόρριψη της αίτησηςΆρθρο 81Περιεχόμενο της απόφασηςΆρθρο 82Πτωχευτική ανακοπήΆρθρο 83
Αίτηση ανάκλησης
Άρθρο 84
Δημοσιεύσεις, καταχωρήσεις, Ηλεκτρονικό Μητρώο 
Φερεγγυότητας
Άρθρο 85Καταχωρήσεις εμπραγμάτων δικαιωμάτων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑΆρθρο 86
Προληπτικά μέτρα
Άρθρο 87Σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίαςΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΑΝΤΙΚΛΗΤΟΙ - ΕΞΟΔΑ - ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ
Άρθρο 88Αντίκλητοι και κοινοποιήσειςΆρθρο 89
Τα δικαστικά έξοδα
Άρθρο 90Οι προθεσμίεςΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ - ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΟΦΕΙΛΕΤΗ
Άρθρο 91Στερήσεις που αφορούν τον οφειλέτη
Άρθρο 92
Πτωχευτική περιουσίαΆρθρο 93Πτωχευτική απαλλοτρίωσηΆρθρο 94Ανάθεση στον οφειλέτηΆρθρο 95Υποχρέωση ενημέρωσης και συνεργασίας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ ΩΣ ΠΡΟΣ 
ΤΟΥΣ ΠΙΣΤΩΤΕΣ
Άρθρο 96Πτωχευτικός πιστωτής - ομαδικός πιστωτήςΆρθρο 97Απαιτήσεις υπό αίρεσηΆρθρο 98
Μη ληξιπρόθεσμες απαιτήσειςΆρθρο 99
Παύση τοκογονίαςΆρθρο 100Αναστολή των ατομικών καταδιώξεωνΆρθρο 101Ρυθμίσεις για τους ενέγγυους πιστωτέςΆρθρο 102Οφειλέτες εις ολόκληρονΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ ΩΣ ΠΡΟΣ 
ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ
Άρθρο 103Λύση συμβάσεων και εξαιρέσειςΆρθρο 104Δικαίωμα επιλογής
Άρθρο 105
Συμβάσεις που συνάπτονται από τον σύνδικοΆρθρο 106Συμβάσεις που λύονται ή διατηρούνταιΆρθρο 107Δικαίωμα καταγγελίαςΆρθρο 108Μεταβίβαση της συμβατικής σχέσηςΆρθρο 109Συμβάσεις εργασίαςΆρθρο 110Επιφύλαξη κυριότηταςΆρθρο 111Συμψηφισμός
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΤΩΧΕΥΤΙΚΗ ΔΙ-
ΕΚΔΙΚΗΣΗ
Άρθρο 112Δικαίωμα αποχωρισμούΆρθρο 113
Πτωχευτική διεκδίκησηΆρθρο 114
Διεκδίκηση πωλητήΆρθρο 115
Άσκηση της διεκδίκησης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ ΠΤΩΧΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗΆρθρο 116ΚανόναςΆρθρο 117
Πράξεις υποχρεωτικής ανάκλησης
Άρθρο 118Πράξεις δυνητικής ανάκλησηςΆρθρο 119Δόλια βλάβη των πιστωτών
Άρθρο 120Εξαιρούμενες πράξειςΆρθρο 121
Ειδικές ρυθμίσεις επί χρηματοοικονομικών συναλλα-
γών
Άρθρο 122
Πληρωμή χρηματογράφωνΆρθρο 123Δικαστική απόφαση - Νομιμοποίηση
Άρθρο 124
Συνέπειες της απόφασης
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10928 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 125
Αξιώσεις του αντισυμβαλλομένουΆρθρο 126Παραγραφή της ανακλητικής αξίωσηςΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑΆρθρο 127
Αστική ευθύνη διοικητών εταιριών σε περίπτωση παύ-
σης πληρωμών
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ ΟΡΓ ΑΝΑ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗΆρθρο 128Τα όργανα της πτώχευσης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΠΤΩΧΕΥΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Άρθρο 129Αρμοδιότητα
Άρθρο 130Διαδικασία
Άρθρο 131
Ανακοπή, έφεση και αναίρεσηΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ΕΙΣΗΓΗΤΗΣΆρθρο 132
Ορισμός εισηγητήΆρθρο 133Καθήκοντα του εισηγητή επί της διοίκησης της πτώ-
χευσης
Άρθρο 134Διατάξεις του εισηγητήΆρθρο 135Ανακριτικά καθήκοντα του εισηγητήΆρθρο 136Επιβολή κυρώσεων κατά του οφειλέτηΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΣΥΝΔΙΚΟΣΆρθρο 137Ποιος διορίζεται σύνδικοςΆρθρο 138Αντικατάσταση συνδίκουΆρθρο 139Συντηρητικά μέτραΆρθρο 140Εκποίηση πραγμάτων που υπόκεινται σε φθορά κ.λπ.
Άρθρο 141
Αποσφράγιση - απογραφή
Άρθρο 142Ενημέρωση εισηγητή
Άρθρο 143
Επιστολές και άλλα μέσα επικοινωνίας του οφειλέτηΆρθρο 144Είσπραξη απαιτήσεων - κατάθεση και ανάληψη χρη-
μάτων
Άρθρο 145Συμβιβασμός επί απαιτήσεωνΆρθρο 146
Πρόσληψη προσώπων με ειδικές γνώσεις
Άρθρο 147Εξέταση εμπορικών βιβλίων - ισολογισμόςΆρθρο 148
Υποβολή εγκλήσεων για αδικήματα κατά του οφειλέτη
Άρθρο 149Αντιμισθία του συνδίκουΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΤΩΝ
Άρθρο 150Σύγκληση της συνέλευσηςΆρθρο 151Ποιοι συμμετέχουν - απαρτία - πλειοψηφίαΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ - ΕΞΕΛΕΓΞΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΑΝΑΓΓΕΛΙΑΆρθρο 152Πρόσκληση για αναγγελίαΆρθρο 153Προθεσμία αναγγελίας και ανακοπήΆρθρο 154Τύπος και περιεχόμενο της αναγγελίαςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗΆρθρο 155Πώς γίνεται η επαλήθευσηΆρθρο 156Δημοσιοποίηση πίνακα πτωχευτικών πιστωμάτωνΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟΗ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΗ ΚΑΙ 
Η ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΣ ΠΙΣΤΩΤΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗΆρθρο 157
Ρευστοποίηση του ενεργητικού και διανομή στους 
πιστωτές
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗΕΚΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΗ ΩΣ ΣΥ-
ΝΟΛΟΥ Ή ΤΩΝ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΑΥΤΗΣ
Άρθρο 158Απογραφή - Διάθεση του ενεργητικούΆρθρο 159Έγκριση ή απόρριψη της συναλλαγής
Άρθρο 160Μεταβίβαση του ενεργητικούΆρθρο 161
Περάτωση διαδικασίας εκποίησης του συνόλου ή επι-
μέρους λειτουργικών συνόλων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΕΚΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤ΄ΙΔΙΑΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Άρθρο 162
Γενικές διατάξεις για την κατ’ ιδίαν εκποίηση
Άρθρο 163
Διαδικασία ΠλειστηριασμούΆρθρο 164
Επανάληψη πλειστηριασμούΆρθρο 165Διαδικασία εκποίησης κινητών μικρής αξίαςΆρθρο 166Αντιστοιχία προς τις πράξεις εκτελέσεως του Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας
Άρθρο 167
Διανομή εκπλειστηριάσματος και πίνακας κατάταξης
Άρθρο 168
Ανακοπές κατά του πίνακα κατάταξηςΆρθρο 169
Συνέπειες χρονικής σειράς εκποιήσεων ακινήτων και 
κινητών - κατάταξη ενυπόθηκων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 170
Φορολογικές και διοικητικές διευκολύνσεις - εξαιρε-
τικές διατάξεις
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10929 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 171
Λοιπές διευκολύνσεις - περιορισμός δικαιωμάτων και 
αμοιβών - εξαιρετικές διατάξεις
ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ - ΠΤΩΧΕΥΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΤΩΧΕΥ-
ΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Άρθρο 172Διαδικασία και αρμόδιο δικαστήριο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΛΟΠΟΙ-
ΗΜΕΝΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΠΤΩΧΕΥΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙ-
ΜΕΝΟΥ
Άρθρο 173Αίτηση πτώχευσης μικρού αντικειμένου και ορισμός 
εισηγητή και διορισμός συνδίκου
Άρθρο 174Περιεχόμενο της αίτησης πτώχευσηςΆρθρο 175Προληπτικά μέτραΆρθρο 176Παύση πληρωμώνΆρθρο 177Άσκηση παρέμβασηςΆρθρο 178Ανεπάρκεια μη βεβαρυμμένων στοιχείων της περιου-
σίας του οφειλέτη
Άρθρο 179Σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίαςΆρθρο 180Παραίτηση και διορισμός συνδίκουΆρθρο 181Αναγγελίες και επαληθεύσεις των πιστώσεωνΆρθρο 182Παρακράτηση πιστώματοςΆρθρο 183Εκποίηση πραγμάτων που υπόκεινται σε φθοράΆρθρο 184Ειδικός λογαριασμόςΆρθρο 185Ειδικές προβλέψειςΆρθρο 186Εκποίηση περιουσιακών στοιχείωνΆρθρο 187ΈφεσηΆρθρο 188
Μη περάτωση της πτώχευσης με την απλοποιημένη 
διαδικασία
ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ - ΠΕΡΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΑ - Η ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΟΥ
Άρθρο 189
Γενικά
Άρθρο 190Η λογοδοσία του συνδίκου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΠΑΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓ ΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
Άρθρο 191Παύση εργασιών πτώχευσης
ΜΕΡΟΣ ΟΓ ΔΟΟ - ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣΆρθρο 192
Απαλλαγή του οφειλέτηΆρθρο 193
Προσφυγή κατά της απαλλαγής
Άρθρο 194
Οφειλές που δημιουργήθηκαν από δόλο ή βαριά αμέ-
λεια
Άρθρο 195Απαλλαγή εκπροσώπων νομικού προσώπουΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣΆρθρο 196
Συνέπειες απαλλαγής στην ρευστοποίηση και διανομή 
- επίπτωση σε συνοφειλέτες ή σε οφειλές τρίτων εγγυη-
μένες από τον οφειλέτη
ΜΕΡΟΣ ΕΝΑΤΟΕΙΔΙΚΕΣ ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 197ΧρεοκοπίαΆρθρο 198Ευνοϊκή μεταχείριση πιστωτήΆρθρο 199Ποινική ευθύνη τρίτωνΆρθρο 200
Ποινική ευθύνη οφειλετών, συζύγων, συμβίων και 
συγγενών
Άρθρο 201
Αδικήματα συνδίκωνΆρθρο 202
Ποινική ευθύνη των διαχειριστών κ.λπ. των νομικών 
προσώπων
Άρθρο 203Δικονομικές διατάξειςΜΕΡΟΣ ΔΕΚΑΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ -ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ /ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ 
-ΤΕΛΙΚΕΣ - ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 204Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους ΠρώτουΆρθρο 205Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους ΔευτέρουΆρθρο 206Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους ΤρίτουΆρθρο 207Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους ΠέμπτουΆρθρο 208Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους ΈκτουΆρθρο 209Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους ΕβδόμουΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 210Τελικές διατάξεις Μέρους ΔευτέρουΆρθρο 211
Τελικές διατάξεις Μέρους ΤρίτουΒΙΒΛΙΟ ΤΡΙΤΟ
ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΡΗΤΡΕΣ 
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ - ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΧΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝΆρθρο 212Ηλεκτρονικά Μέσα Επικοινωνίας
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10930 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 213
Ηλεκτρονικό Μητρώο ΦερεγγυότηταςΆρθρο 214
Ανταλλαγή πληροφοριών
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ 
ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Άρθρο 215Συλλογή ΣτοιχείωνΆρθρο 216Κατανομή ΣτοιχείωνΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΥΑΛΩΤΟΥΣ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΟΡΙΣΜΟΙΆρθρο 217ΟρισμοίΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΦΟΡΕΑΣ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΜΙΣ-
ΘΩΣΗΣ
Άρθρο 218
Παραχώρηση καθηκόντων και αρμοδιοτήτων σε φο-
ρέα απόκτησης και επαναμίσθωσης
Άρθρο 219
Μεταβίβαση κύριας κατοικίας στον φορέα απόκτησης 
και επαναμίσθωσης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣΆρθρο 220Μίσθωση κύριας κατοικίαςΆρθρο 221Καταγγελία μίσθωσηςΆρθρο 222Επαναγορά κύριας κατοικίας από ευάλωτοΆρθρο 223Στεγαστικό Επίδομα - Λοιπές υποχρεώσεις οφειλέτηΆρθρο 224Άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτουΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ/ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ 
- ΤΕΛΙΚΕΣ - ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 225Εξουσιοδοτικές διατάξεις Μέρους ΔευτέρουΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 226Τελικές διατάξεις Μέρους ΔευτέρουΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΡΥΘΜΙΣΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗ-
ΤΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 227ΟρισμοίΆρθρο 228Διαχειριστές αφερεγγυότηταςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 229Επιτροπή Διαχείρισης ΑφερεγγυότηταςΆρθρο 230Διαχειριστές αφερεγγυότη τας - Προϋποθέσεις διορι-σμού του διαχειριστή αφερεγγυότητας - εγγραφής στο 
μητρώο διαχειριστών αφερεγγυότητας ανά βαθμίδα
Άρθρο 231Παροχή πιστοποίησης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΟΡΓ ΑΝΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 232Εξετάσεις για απόκτηση πιστοποίησηςΆρθρο 233Επιτροπή εξετάσεωνΆρθρο 234Μητρώο Πιστοποιημένων ΠροσώπωνΆρθρο 235Διαρκής επιμόρφωση πιστοποιημένων προσώπων
Άρθρο 236Μητρώο διαχειριστών αφερεγγυότηταςΆρθρο 237
Διορισμός διαχειριστή σε διαδικασία αφερεγγυότητας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 238
KωλύματαΆρθρο 239Κανόνες επαγγελματικής συμπεριφοράς
Άρθρο 240Έκθεση περιοδικής ενημέρωσης
Άρθρο 241Αμοιβή διαχειριστή αφερεγγυότητας
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 242
Γενικές ΑρχέςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 243Πειθαρχικά παραπτώματαΆρθρο 244
Παραγραφή πειθαρχικών παραπτωμάτωνΆρθρο 245Πειθαρχικές ποινέςΆρθρο 246Επιμέτρηση ποινήςΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ΟΡΓ ΑΝΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 247Πειθαρχικά ΣυμβούλιαΆρθρο 248Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό ΣυμβούλιοΆρθρο 249
Ανώτατο Πειθαρχικό ΣυμβούλιοΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΚΛΗ-
ΣΗ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ
Άρθρο 250Διαχείριση επιλήψιμων πράξεων και ανάθεση προκα-
ταρκτικής πειθαρχικής εξέτασης
Άρθρο 251
Προκαταρκτική πειθαρχική εξέτασηΆρθρο 252Άσκηση της πειθαρχικής δίωξηςΆρθρο 253
Η διαδικασία της πειθαρχικής δίωξης
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10931 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 254
Ακροαματική διαδικασία και έκδοση απόφασης από 
το Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο
Άρθρο 255Υποβολή ΈφεσηςΆρθρο 256Έκδοση αποφάσεωνΆρθρο 257Εξαίρεση μελών των Πειθαρχικών ΣυμβουλίωνΆρθρο 258Ανάκληση αδείαςΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟΕΥΘΥΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣΆρθρο 259Έκταση Ευθύνης διαχειριστή αφερεγγυότηταςΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ/ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ -
ΤΕΛΙΚΕΣ - ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΆρθρο 260
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του Κεφαλαίου Β΄ του Μέ-
ρους Πρώτου
Άρθρο 261
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του Κεφαλαίου Γ΄ του Μέ-
ρους Πρώτου
Άρθρο 262
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του Κεφαλαίου Δ΄ του Μέ-
ρους Πρώτου
ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ ΚΟΙΝΕΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙ-
ΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 263Μεταβατικό δίκαιο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ 
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 264
Απόκτηση κινητών αξιών - Διάθεση κινητών αξιών 
ΑΕΠΕΥ στο πλαίσιο των διαδικασιών του παρόντος  - 
Ανατροπή της διαδικασίας ειδικής διαχείρισης - Τροπο-
ποίηση ν. 3461/2006 (Α’ 106), ν. 4514/2018 (Α΄ 14) και
ν. 4307/2014  (Α΄ 246)
Άρθρο 265Καταργούμενες διατάξεις
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝΆρθρο 266
Διαχείριση ανάκτησης ενισχύσεων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΦΟΡΕ-
ΩΝ ΑΠΟ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ 
ΛΟΓΩ ΑΘΕΤΗΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ 
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 4412/2016
Άρθρο 267
Αποκλεισμός οικονομικών φορέων από διαδικασία 
ανάθεσης δημόσιας σύμβασης λόγω αθέτησης φορο-
λογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων - Τροποποίη-ση της παρ. 2 και προσθήκη παρ. 2Α στο άρθρο 73 του ν. 4412/2016ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΩΝ
Άρθρο 268
Αναπροσαρμογή ασφαλίστρων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΠΛΗΡΩΜΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΣΤΑΘΕΡΟΥ, ΔΙ-
ΑΡΚΟΥΣ ΄Η ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
Άρθρο 269
Πληρωμή Δαπανών σταθερού, διαρκούς ή περιοδικού 
χαρακτήρα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ 
ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΜΗΧΑ-
ΝΙΣΜΟΥ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ “NEXT GENERATION EU” ΚΑΙ ΤΟΥ 
ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΣΕ ΑΥΤΟΝ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΚΑΙ 
ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ (RECOVERY & RESILIENCE FACILITY – 
ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ)
Άρθρο 270Αντικείμενο
Άρθρο 271
Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού Ταμείου ΑνάκαμψηςΆρθρο 272
ΔιοικητήςΆρθρο 273
Διάρθρωση της Ειδικής ΥπηρεσίαςΆρθρο 274
Διεύθυνση Υποστήριξης Προγραμμάτων και Έργων
Άρθρο 275Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης
Άρθρο 276Διεύθυνση Εκθέσεων και Αναφορών
Άρθρο 277Γ ραφείο Διοικητή Ειδικής Υπηρεσίας
Άρθρο 278
Προσωπικό Ειδικής ΥπηρεσίαςΆρθρο 279
Προϊστάμενοι των οργανικών μονάδων της Ειδικής 
Υπηρεσίας
Άρθρο 280Δαπάνες λειτουργίας - Ειδικές διατάξειςΆρθρο 281Εξουσιοδοτικές διατάξειςΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄Άρθρο 282
Κατεπείγουσες ρυθμίσεις για τη διασφάλιση της θα-
λάσσιας συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης νησιωτικών 
περιοχών και την ανάκτηση του ακτοπλοϊκού δικτύου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄
Άρθρο 283
Μηχανισμός ενίσχυσης της απασχόλης «ΣΥΝ- ΕΡ-
Γ ΑΣΙΑ» - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 31 
του ν. 4690/2020 και της παρ. 2 του άρθρου 123 του 
ν. 4714/2020
Άρθρο 284
Έκτακτα μέτρα στήριξης εργαζομένων σε επιχειρήσεις -
εργοδότες σε Περιφερειακές Ενότητες που εντάσσονται 
σε επιδημιολογικό επίπεδο «πολύ υψηλό»
Άρθρο 285
Έκτακτα μέτρα στήριξης εργαζομένων σε επιχειρήσεις -
εργοδότες σε Περιφερειακές Ενότητες που εντάσσονται 
σε επιδημιολογικό επίπεδο «υψηλό», «μέτριο», «χαμηλό»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10932 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄
Άρθρο 286
Παράταση δυνατότητας μίσθωσης τουριστικών κατα-
λυμάτων του άρθρου 135 του ν. 4692/2020
Άρθρο 287
Παράταση ισχύος ρυθμίσεων αρμοδιότητας Υπουργεί-
ου Παιδείας και Θρησκευμάτων για την αντιμετώπιση της 
διασποράς και των συνεπειών του κορωνοϊού COVID - 19
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄Άρθρο 288Εξουσιοδοτική διάταξη για τη ρύθμιση θεμάτων σχε-
τικά με τη διενέργεια των εκλογικών διαδικασιών κατ’ 
εφαρμογή του π.δ. 1/2003
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΦΕΙΛΩΝ 
ΚΑΙ ΟΦΕΙΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ 
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΑΝΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΤΑΒΟΛΩΝ
Άρθρο 289Ρύθμιση οφειλών για τις οποίες έχει χορηγηθεί παρά-
ταση προθεσμιών καταβολής ή και αναστολή είσπραξης 
στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των επιπτώσεων του κο-
ρωνοϊού COVID-19
Άρθρο 290
Παράταση καταβολής δόσεων ρυθμίσεων για τους 
πληγέντες από την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19
Άρθρο 291
Επανένταξη πληγέντων από την πανδημία του κορω-
νοϊού COVID-19 στις ρυθμίσεις των άρθρων 1-17 του 
ν. 4321/2015 και των άρθρων 98-109 του ν. 4611/2019
Άρθρο 292
Παροχή δεύτερης ευκαιρίας για απωλεσθείσες φορο-
λογικές ρυθμίσεις
Άρθρο 293
Ρυθμίσεις οφειλών που προέρχονται από επιχειρηματι-
κά δάνεια και δάνεια φυσικών προσώπων, καθώς και από 
καταπτώσεις της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και 
λοιπές συνοδευτικές διατάξεις για την εφαρμογή τους
’Αρθρο 294
Προϋποθέσεις πιστοποίησης από ανεξάρτητο εκτιμη-
τή και παροχής εγγύησης, διασφάλισης ή εμπράγματης ασφάλειας - Αναστολή εφαρμογής της περ. γ΄ της παρ. 6 της υποπαρ. Α.2 της παρ. Α΄ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013
Άρθρο 295
Παράταση αναστολής καταβολής ΦΠΑ για πληγεί-
σες επιχειρήσεις που είχαν συναλλαγές με την εταιρεία 
«Thomas Cook Group PLC»
Άρθρο 296
Αναστολή καταβολής στο Δημόσιο του ποσοστού 5% 
επί των νοσηλίων από τις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρ-
σης
Άρθρο 297
Ρυθμίσεις για την καταβολή έκδοσης διαταγών πλη-
ρωμής και την παροχή ευεργετήματος μη καταχώρησης 
αξιογράφων σε αρχεία δεδομένων οικονομικής συμπε-ριφοράς
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ 
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 298
Απαλλαγή της επιβολής ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης στα εισοδήματα του άρθρου 43Α ΚΦΕ με εξαίρεση τα 
εισοδήματα από μισθωτή εργασία και συντάξεις
Άρθρο 299
Μείωση συντελεστή ΦΠΑ για την εισαγωγή αντικειμέ-
νων τέχνης, συλλογών ή αρχαιοτήτων και την εισαγωγή και παράδοση αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας
Άρθρο 300
Αναστολή εφαρμογής διάταξης στη φορολογία δω-
ρεών
Άρθρο 301
Αύξηση εμβαδού ακινήτου προς κάλυψη στεγαστικών 
αναγκών - Τροποποίηση του άρθρου 1 του ν. 1078/1980
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΠΡΟΘΕΣΜΙΩΝ ΤΟΥ Ν. 
2308/1995 ΚΑΙ ΤΟΥ Ν. 4701/2020, ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ 
ΤΟΥ Ν. 4387/2016 ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ 
ΤΟΥ Ν. 4261/2014 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗΣ - ΡΥΘΜΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕ-
ΛΕΧΩΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΙΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑΣ 
ΣΤΟΝ Ο.Ο.Σ.Α.
Άρθρο 302
Παράταση αναστολής εξέτασης των ενστάσεων του 
άρθρου 7 του ν. 2308/1995
Άρθρο 303
Παράταση προθεσμίας σύγκλησης Γενικής Συνέλευ-
σης των αστικών συνεταιρισμών - Τροποποίηση του 
ν. 4701/2020
Άρθρο 304
Πόροι και Περιουσία Τ.Μ.Ε .Δ.Ε.- Τροποποίηση της παρ. 
2 του άρθρου 88 του ν. 4387/2016
Άρθρο 305
Διατάξεις για τη συμπλήρωση του ν. 3986/2011 ως 
προς τις ρυθμίσεις για το δικαίωμα επιφανείας
Άρθρο 306
Μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων εκκαθάρισης 
πιστωτικών ιδρυμάτων - Προσθήκη του άρθρου 145Β 
στον ν. 4261/2014
Άρθρο 307
Ρύθμιση για τη στελέχωση της Μόνιμης Ελληνικής 
Αντιπροσωπείας στον Ο.Ο.Σ.Α.
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
Άρθρο 308
Έναρξη ισχύος
ΒΙΒΛΙΟ ΠΡΩΤΟ
ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ -
ΕΓΚΑΙΡΗ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ
Άρθρο 1
Σκοπός και εργαλεία
1. Σκοπός των διατάξεων του παρόντος μέρους είναι η 
θέσπιση διαδικασίας πρόσβασης οφειλετών σε σαφή και 
διαφανή εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης, τα οποία 
μπορούν να εντοπίζουν περισ τάσεις που μπορεί να οδη-
γήσουν σε αφερεγγυότητα, καθώς και να επισημαίνουν 
στον οφειλέτη την ανάγκη άμεσης αντίδρασης.
2. Στα εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης περιλαμ-
βάνονται ηλεκτρονικοί μηχανισμοί ειδοποίησης του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10933 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
οφειλέτη, καθώς και συμβουλευτικές υπηρεσίες παρε-
χόμενες από τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών και 
τους Επαγγελματικούς Φορείς, όπως τα Επιμελητήρια, οι 
Επαγγελματικοί Σύλλογοι και τα Ινστιτούτα Θεσμικών 
Κοινωνικών Εταίρων.
3. Οι οφειλέτες έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες 
σχετικά με τη διαθεσιμότητα πρόσβασης στα εργαλεία 
έγκαιρης προειδοποίησης της παρ. 2, καθώς και στις δι-αδικασίες και τα μέτρα αναδιάρθρωσης και απαλλαγής 
από το χρέος, σύμφωνα με τις διατάξεις των Βιβλίων 
Πρώτου και Δευτέρου, μέσω της ιστοσελίδας της Ειδικής 
Γ ραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Άρθρο 2
Ηλεκτρονικός Μηχανισμός Προειδοποίησης
1. Εισάγεται ηλεκτρονικός μηχανισμός έγκαιρης προει-
δοποίησης οφειλετών τριών (3) επιπέδων κινδύνου αφε-
ρεγγυότητας, χαμηλού-μέτριου-υψηλού, για φυσικά και 
νομικά πρόσωπα, ο οποίος εποπτεύεται από την Ειδική 
Γ ραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Ο ηλεκτρο-
νικός μηχανισμός παρέχεται και υλοποιείται μέσω της 
ηλεκτρονικής πλατφόρμας του άρθρου 29, έπειτα από σχετική αίτηση του ενδιαφερομένου.
2. Η αίτηση υπαγωγής της παρ. 1 παρέχει άδεια από 
τον ενδιαφερόμενο προς την εποπτεύουσα αρχή για την 
αναζήτηση, την πρόσβαση, τη συλλογή, την επεξεργα-σία και τη διασταύρωση δεδομένων που τον αφορούν, προκειμένου να προσδιορίσει το επίπεδο του κινδύνου αφερεγγυότητας, να κατατάξει τον ενδιαφερόμενο, κα-θώς και να αποτυπώσει απόψεις και προτάσεις για την αντιμετώπιση του κινδύνου.
Άρθρο 3
Κέντρα Εξυπηρέτησης Δανειοληπτώνκαι Γ ραφεία Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών
1. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας του άρθρου 
2, κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο δεν αποκτά εισόδη-μα από επιχειρηματική δραστηριότητα ή από ελεύθερο επάγγελμα, κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 21 και 47 του 
ν. 4172/2013 (Α΄ 167), το οποίο κατατάχθηκε κατά τα 
οριζόμενα στο άρθρο 2 του παρόντος σε επίπεδο κινδύ-
νου μέτριο ή υψηλό, μπορεί να απευθυνθεί στο Κέντρο 
Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών (Κ.Ε.Υ.Δ.) ή στο Γ ραφείο 
Εξυπηρέτησης Δανειοληπτών (Γ .Ε.Υ.Δ.) του άρθρου 92 
και της παρ. 3 του άρθρου 97 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94) της 
περιφέρειας της μόνιμης κατοικίας του, προκειμένου να 
λάβει δωρεάν εξειδικευμένες υπηρεσίες που αφορούν:
α. ενημέρωση για το νομικό πλαίσιο και τους γενικούς 
όρους των δανειακών συμβάσεων και των συμφωνιών 
ρύθμισης οφειλών σε σχέση με τα δικαιώματα και τις 
υποχρεώσεις του δανειολήπτη,
β. συνδρομή για την κατανόηση προταθέντων όρων 
δανειακών συμφωνιών ρύθμισης οφειλών λαμβάνοντας 
υπόψη τις δυνατότητες αποπληρωμής και τις ιδιαίτερες 
ατομικές του ιδιότητες,
γ. συνδρομή αναφορικά με την κατάρτιση οικογενεια-
κού προϋπολογισμού, με σκοπό ιδίως την τήρηση ρυθ-
μίσεων αποπληρωμής οφειλών,δ. εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες που αφο-
ρούν στην οικονομική διαχείριση του νοικοκυριού του.
2. Πριν την έναρξη της διαδικασίας της παρ. 1 παρέ-
χεται από τον ενδιαφερόμενο έγγραφη άδεια προς το 
Κ.Ε.Υ.Δ. ή το Γ .Ε.Υ.Δ. για αναζήτηση, πρόσβαση, συλλο-
γή, επεξεργασία και διασταύρωση δεδομένων που τον 
αφορούν, καθώς και για την ανάκτηση και επεξεργασία των δεδομένων της ηλεκτρονικής πλατφόρμας κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2.
Άρθρο 4
Επαγγελματικά Επιμελητήρια, Σύλλογοικαι Ινστιτούτα Θεσμικών Κοινωνικών Εταίρων
1. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας του άρθρου 
2, κάθε φυσικό πρόσωπο, το οποίο αποκτά εισόδημα 
από ελεύθερο επάγγελμα και κάθε φυσικό ή νομικό πρό-
σωπο, το οποίο αποκτά εισόδημα από επιχειρηματική 
δραστηριότητα, σύμφωνα με τα άρθρα 21 και 47 του 
ν. 4172/2013 (Α΄ 167), το οποίο κατατάχθηκε κατά τα 
οριζόμενα στο άρθρο 2 του παρόντος σε επίπεδο κιν-
δύνου μέτριο ή υψηλό, μπορεί να απευθυνθεί στο οικείο 
Επαγγελματικό Επιμελητήριο ή Επαγγελματικό Σύλλογο 
ή Ινστιτούτο Θεσμικών Κοινωνικών Εταίρων προκειμέ-
νου να λάβει δωρεάν εξειδικευμένες υπηρεσίες συμβού-
λου επιχειρήσεων, που στόχο έχουν την επιχειρηματική υποστήριξη, καθοδήγηση, εμψύχωση και ενδυνάμωση της επιχειρηματικής σκέψης και κουλτούρας του ενδια-
φερόμενου, προς άρση του κινδύνου. Οι εξειδικευμένες 
υπηρεσίες της παρούσας δεν υποκαθιστούν κάθε είδους 
υπηρεσίες τεχνοκρατικού χαρακτήρα, όπως, ενδεικτικά, 
μελέτες και έρευνες, εκπόνηση επιχειρηματικών σχεδίων, 
νομικές, λογιστικές και φοροτεχνικές υπηρεσίες, καθώς και τεχνικές συμβουλές και εκθέσεις που αφορούν την πληροφορική, τη διασφάλιση ποιότητας, την ασφάλεια και υγιεινή στον χώρο εργασίας.
2. Πριν την έναρξη της διαδικασίας της παρ. 1 πα-
ρέχεται από τον ενδιαφερόμενο έγγραφη άδεια προς 
τον οικείο επαγγελματικό φορέα για την αναζήτηση, 
την πρόσβαση, τη συλλογή, την επεξεργασία και τη δι-
ασταύρωση δεδομένων που τον αφορούν, καθώς και 
για την ανάκτηση και την επεξεργασία των δεδομένων 
της ηλεκτρονικής πλατφόρμας κατά τα οριζόμενα στο 
άρθρο 2. Η διαδικασία του παρόντος άρθρου διέπεται από την Πολιτική Ασφαλείας Προσωπικών Δεδομένων της Ειδικής Γ ραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΕΞΩΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣΡΥΘΜΙΣΗΣ ΟΦΕΙΛΩΝ
Άρθρο 5
Σκοπός
1. Οι διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου ρυθμίζουν 
θέματα εξωδικαστικής ρύθμισης χρηματικών οφειλών 
προς χρηματοδοτικούς φορείς, το Δημόσιο και Φορείς 
Κοινωνικής Ασφάλισης. Ο εξωδικαστικός μηχανισμός 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10934 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
αποσκοπεί να παρέχει στους συμμετέχοντες πιστωτές 
λειτουργικό περιβάλλον διαμόρφωσης προτάσεων 
ρύθμισης των οφειλών του οφειλέτη και αποφυγής του 
κινδύνου αφερεγγυότητάς του, έπειτα από αίτηση του 
οφειλέτη ή έπειτα από δική τους πρωτοβουλία.
2. Οι χρηματοδοτικοί φορείς διατηρούν διακριτική ευ-
χέρεια ως προς την υποβολή πρότασης ρύθμισης οφει-
λών και ως προς το περιεχόμενό της και δεν υποχρεού-
νται να υποβάλουν προτάσεις σε όλες τις περιπτώσεις 
που τους απευθύνεται αίτηση. Αποτελέσματα ως προς το 
σύνολο των χρηματοδοτικών φορέων και, υπό τις προ-
ϋποθέσεις του παρόντος, ως προς το Δημόσιο και τους 
Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, παράγονται εντούτοις, 
εφόσον η πλειοψηφία των χρηματοδοτικών φορέων 
αποδέχεται την αίτηση και συναινεί στη διατύπωση συ-γκεκριμένης πρότασης ρύθμισης οφειλών.
Άρθρο 6
Ορισμοί
1. Για τις ανάγκες του παρόντος κεφαλαίου ισχύουν οι 
ακόλουθοι ορισμοί:
α) Ως «αίτηση» νοείται η αίτηση του άρθρου 8.
β) Ως «ασκών επιχειρηματική δραστηριότητα» νοείται 
κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί δραστηριό-
τητα που υπόκειται στις διατάξεις των άρθρων 21 ή 47 του ν. 4172/2013.
γ) Ως «χρηματοδοτικός φορέας» νοούνται:
γα) τα πιστωτικά ή χρηματοδοτικά ιδρύματα, μεταξύ 
των οποίων και εκείνα που τελούν υπό ειδική εκκαθά-
ριση,
γβ) οι εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης,
γγ) οι εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαι-
τήσεων,
γδ) οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και 
πιστώσεις του άρθρου 1 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176), ενερ-
γώντας για λογαριασμό προσώπων που έχουν αποκτήσει 
δάνεια και πιστώσεις του άρθρου 1 του ν. 4354/2015, 
εφόσον τελούν υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελ-
λάδος ή του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού, καθώς και
γε) τα νομικά πρόσωπα που αποκτούν απαιτήσεις προς 
τιτλοποίηση.
δ) Ως «πιστωτές» νοούνται οι χρηματοδοτικοί φορείς, 
το Δημόσιο και οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, που 
έχουν χρηματικές απαιτήσεις κατά του οφειλέτη.
ε) Ως «πλειοψηφία συμμετεχόντων πιστωτών» νοείται 
το ποσοστό εξήντα τοις εκατό (60%) επί του συνόλου 
των απαιτήσεων των χρηματοδοτικών φορέων, οι οποίοι 
συμμετέχουν ως πιστωτές.
στ) Ως «ποσοστό συμμετεχόντων πιστωτών με ειδικό 
προνόμιο» νοείται το ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%) 
επί του συνόλου των απαιτήσεων των χρηματοδοτικών 
φορέων που εξασφαλίζονται με υποθήκη, προσημείωση 
υποθήκης, ενέχυρο ή άλλο ειδικό προνόμιο του άρθρου 
976 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, οι οποίοι συμμε-τέχουν ως πιστωτές.
ζ) Ως «σύμβαση αναδιάρθρωσης» νοείται η δικαιο-
πραξία που καταρτίζεται μεταξύ του οφειλέτη και των 
συναινούντων πιστωτών, στο πλαίσιο εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος κεφαλαίου και έχει ως αντι-
κείμενο την αναδιάρθρωση των οφειλών του οφειλέτη.
η) Ως «σύζυγος» νοείται και ο αντισυμβαλλόμενος σε 
σύμφωνο συμβίωσης του ν. 4356/2015 (Α΄ 181) ή του 
ν. 3719/2008 (Α΄ 241).
θ) Ως «Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Εξωδικαστικής Ρύθ-
μισης Οφειλών» ή «ηλεκτρονική πλατφόρμα» νοείται η ηλεκτρονική πλατφόρμα του άρθρου 29.
ι) Ως «συμμετέχων πιστωτής» νοείται κάθε πιστωτής 
που έχει συμβληθεί στη σύμβαση συμμετοχής στη δια-
δικασία εξωδικαστικής ρύθμισης μέσω της ηλεκτρονικής 
πλατφόρμας, σύμφωνα με το άρθρο 71. Το Δημόσιο και 
οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης συμμετέχουν αυτο-
δικαίως στη διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης και 
καταλαμβάνονται από τον ορισμό του «συμμετέχοντα 
πιστωτή».
ια) Ως «συναινών πιστωτής» νοείται ο συμμετέχων 
πιστωτής που συναινεί στην κατάρτιση της σύμβασης 
αναδιάρθρωσης.
ιβ) Ως «πρόσωπα συνδεδεμένα με τον οφειλέτη» νο-
ούνται:
ιβα) όταν ο οφειλέτης είναι φυσικό πρόσωπο, οι σύ-
ζυγοι ή συμβίοι, οι συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας 
μέχρι δευτέρου βαθμού, καθώς και τα νομικά πρόσωπα που ελέγχονται από τον οφειλέτη,
ιββ) όταν ο οφειλέτης είναι νομικό πρόσωπο, τα φυσι-
κά ή νομικά πρόσωπα που ελέγχουν το νομικό πρόσω-πο του οφειλέτη, καθώς και οι σύζυγοι ή συμβίοι και οι 
συγγενείς εξ αίματος ή εξ αγχιστείας μέχρι του δευτέρου 
βαθμού των ανωτέρω φυσικών προσώπων. Επίσης, τα 
νομικά πρόσωπα που ελέγχονται από τον οφειλέτη. Ένα 
φυσικό ή νομικό πρόσωπο θεωρείται ότι ασκεί έλεγχο 
όταν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις του άρθρου 32 του ν. 4308/2014 (Α΄ 251).
ιγ) Ως «καταλαμβανόμενος πιστωτής» νοείται το πρό-
σωπο και ο φορέας που δεσμεύονται από σύμβαση ανα-
διάρθρωσης οφειλών.
ιδ) Ως «οφειλές προς το Δημόσιο» νοούνται οι βεβαιω-
μένες απαιτήσεις του Δημοσίου, σύμφωνα με τις διατά-ξεις του ν.δ. 356/1974 (Α΄ 90), του ν. 4174/2013 (Α΄ 170) 
και του ν. 2960/2001 (Α΄ 265), συμπεριλαμβανομένων 
προσαυξήσεων, προστίμων και τόκων εκπρόθεσμης 
καταβολής, κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης της παρ. 1 του άρθρου 8.
ιε) Ως «οφειλές προς χρηματοδοτικό φορέα» νοούνται 
οι οφειλές του οφειλέτη προς χρηματοδοτικούς φορείς 
από κάθε αιτία, στο ύψος που διαμορφώνονται κατά τον 
χρόνο υποβολής της αίτησης της παρ. 1 του άρθρου 8.
ιστ) Ως «οφειλές υπέρ τρίτων» νοούνται οι βεβαιωμέ-
νες οφειλές υπέρ τρίτων πιστωτών, οι οποίες βεβαιώ-
νονται και εισπράττονται από τη Φορολογική Διοίκηση, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.δ. 356/1974, συμπερι-
λαμβανομένων προσαυξήσεων ή τόκων εκπρόθεσμης 
καταβολής, κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης της παρ. 1 του άρθρου 8.
ιζ) Ως «οφειλές προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφά-
λισης» νοούνται οι απαιτήσεις των Φορέων Κοινωνικής 
Ασφάλισης, οι οποίες βεβαιώνονται, συμπεριλαμβανομέ-
νων προσαυξήσεων, προστίμων και τόκων εκπρόθεσμης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10935 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
καταβολής, κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης της 
παρ. 1 του άρθρου 8.
ιη) Στην έννοια των «οφειλών» συμπεριλαμβάνονται 
και οι οφειλές νομικών ή φυσικών προσώπων που προ-
ήλθαν από διαδοχή επιχειρήσεων, σύμφωνα με το άρ-
θρο 479 του Αστικού Κώδικα ή ως συνέπεια καθολικής 
διαδοχής.
2. Για τις ανάγκες του άρθρου 21 του παρόντος Κε-
φαλαίου ως προς οφειλές προς το Δημόσιο, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α. Ως «βασική οφειλή» νοείται το ποσό της οφειλής 
που αρχικά βεβαιώθηκε, χωρίς τους τόκους ή τις προ-
σαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής που την επιβα-
ρύνουν σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδι-
κασίας (ν. 4174/2013), τον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα
(ν. 2960/2001) ή τον Κ.Ε.Δ.Ε. (ν.δ. 356/1974), όπως το 
ποσό αυτό έχει διαμορφωθεί από τον χρόνο καταχώ-
ρισης της οφειλής στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων έως την υποβολή της αίτησης του άρθρου, μετά από τυχόν καταβολές, συμψηφισμό, αναγκαστική είσπραξη ή δια-γραφή βάσει νόμιμου τίτλου.
β. Ως «διαγραφή» νοείται η διαγραφή βασικής οφει-
λής, τόκων, προσαυξήσεων ή προστίμων εκπρόθεσμης καταβολής.
γ. Ως «προσαυξήσεις» ή «τόκοι εκπρόθεσμης καταβο-
λής» νοούνται οι προσαυξήσεις ή τόκοι εκπρόθεσμης 
καταβολής κατά τα άρθρα 53 του Κώδικα Φορολογικής 
Διαδικασίας και 6 του Κ.Ε.Δ.Ε., όπως τα ποσά αυτά έχουν 
διαμορφωθεί την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για 
υπαγωγή στις διατάξεις του παρόντος.
δ. Το Δημόσιο εκπροσωπείται στην εξωδικαστική 
ρύθμιση οφειλών από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.).
3. Για τις ανάγκες του άρθρου 21 του παρόντος Κεφα-
λαίου ως προς οφειλές προς τους Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α. Ως «βασική οφειλή» νοείται το ποσό της οφειλής 
που αρχικά βεβαιώθηκε, χωρίς τους τόκους ή τις προ-
σαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής που την επιβαρύ-
νουν σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, όπως αυτό έχει 
διαμορφωθεί από τον χρόνο κατά τον οποίο η οφειλή 
κατέστη ληξιπρόθεσμη έως την υποβολή της αίτησης, 
ύστερα από τυχόν καταβολές, συμψηφισμό, αναγκαστι-
κή είσπραξη ή διαγραφή βάσει νόμιμου τίτλου.
β. Ως «διαγραφή» νοείται η διαγραφή βασικής οφει-
λής, τόκων, προσαυξήσεων ή προστίμων εκπρόθεσμης καταβολής.
γ. Ως «προσαυξήσεις» ή «τόκοι εκπρόθεσμης καταβο-
λής» νοούνται οι προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής 
ή τόκοι εκπρόθεσμης καταβολής σύμφωνα με το άρθρο 
πρώτο παρ. ΙΑ΄ υποπαρ. ΙΑ΄.2 περ. 11 του ν. 4152/2013, 
όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 2 του 
ν. 4158/2013, και το άρθρο 6 του Κ.Ε.Δ.Ε., όπως τα ποσά 
των προσαυξήσεων ή τόκων εκπρόθεσμης καταβολής 
έχουν διαμορφωθεί την ημερομηνία υποβολής της αίτη-
σης για υπαγωγή στις διατάξεις του παρόντος.
δ. Οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης εκπροσωπούνται 
στην εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών από το Κέντρο Εί-σπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (Κ.Ε.Α.Ο.) του άρθρου 101 του ν. 4172/2013 (Α΄ 167).Άρθρο 7
Πεδίο εφαρμογής
1. Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο με πτωχευτική ικα-
νότητα μπορεί να υποβάλει αίτηση για εξωδικαστική 
ρύθμιση οφειλών.
2. Από το πεδίο εφαρμογής της παρ. 1 εξαιρούνται:
α) οι πάροχοι επενδυτικών υπηρεσιών και τα υποκατα-
στήματα αλλοδαπών παρόχων επενδυτικών υπηρεσιών 
που λειτουργούν στην Ελλάδα,
β) οι Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές 
Αξίες (ΟΣΕΚΑ) και οι Οργανισμοί Εναλλακτικών Επενδύ-σεων (ΟΕΕ), καθώς και οι διαχειριστές τους,
γ) τα πιστωτικά και χρηματοδοτικά ιδρύματα, καθώς 
και τα υποκαταστήματα αλλοδαπών πιστωτικών ή χρη-
ματοδοτικών ιδρυμάτων που λειτουργούν στην Ελλάδα,
δ) οι ασφαλιστικές ή αντασφαλιστικές επιχειρήσεις.
3. Η υποβολή αίτησης για υπαγωγή στη διαδικασία 
εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών δεν επιτρέπεται εφό-σον:
α) ενενήντα τουλάχιστον τοις εκατό (90%) των συνολι-
κών οφειλών του προσώπου της παρ. 1 σε χρηματοδοτι-
κούς φορείς, στο Δημόσιο και στους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης οφείλεται σε έναν χρηματοδοτικό φορέα ή το σύνολο των οφειλών του προς τα πρόσωπα αυτά δεν υπερβαίνει το ποσό των δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ,
β) το πρόσωπο της παρ. 1 έχει υποβάλει αίτηση ενώ-
πιον του αρμόδιου δικαστηρίου για την επικύρωση συμ-
φωνίας εξυγίανσης ή για την κήρυξή του σε πτώχευση ή 
για υπαγωγή στη διαδικασία του ν. 3588/2007 (Α΄ 153) ή του ν. 3869/2010 (Α΄ 130) ή του ν. 4605/2019 (Α΄ 52) ή του ν. 4469/2017 (Α΄ 62), εκτός εάν έχει υπάρξει έγκυρη 
παραίτησή του από τις εν λόγω διαδικασίες, μέχρι την 
ημερομηνία υποβολής της αίτησης για υπαγωγή στη 
διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών,
γ) το πρόσωπο της παρ. 1 έχει τεθεί σε λύση ή εκκα-
θάριση,
δ) έχει εκδοθεί οριστική απόφαση υπαγωγής σε μία 
από τις αναφερόμενες στην περ. β΄ διαδικασίες ή στη 
διαδικασία του άρθρου 68 του ν. 4307/2015, ή έχει συ-
ζητηθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου η αίτηση 
υπαγωγής του στις παραπάνω διαδικασίες και εκκρεμεί 
η έκδοση δικαστικής απόφασης ή δεν έχουν παρέλθει 
δεκαπέντε (15) τουλάχιστον μήνες από την απόφαση 
υπαγωγής ή δεν έχουν παρέλθει τουλάχιστον δώδεκα 
(12) μήνες από την με οποιοδή ποτε τρόπο ολοκλήρωση 
διαδικασίας του παρόντος Κεφαλαίου Α΄ ή
ε) εα) οιοδήποτε φυσικό πρόσωπο, καθώς και κάθε 
πρόσωπο εντεταλμένο στη διαχείριση νομικού προσώ-
που από τον νόμο ή από ιδιωτική βούληση ή με δικα-
στική απόφαση, και ιδίως αυτό που φέρει την ιδιότητα 
του προέδρου ή του διευθύνοντος συμβούλου ή του 
διαχειριστή ή του εταίρου, έχει καταδικαστεί με αμετά-
κλητη απόφαση για ένα από τα ακόλουθα αδικήματα:
i) φοροδιαφυγή,
ii) νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριό-
τητες, υπεξαίρεση, εκβίαση, πλαστογραφία, δωροδοκία, 
δωροληψία, λαθρεμπορία, καταδολίευση δανειστών, 
χρεοκοπία, ή απάτη, σε βαθμό κακουργήματος. Στην 
περίπτωση της απάτης, αν ο παθών είναι το Δημόσιο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10936 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ή Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης, αρκεί η καταδίκη σε 
βαθμό πλημμελήματος,
εβ) ειδικά επί νομικών προσώπων, η ποινική καταδίκη 
των προσώπων της υποπερ. εα΄ πρέπει να αφορά αξιό-
ποινη πράξη που τελέστηκε στο πλαίσιο της δραστηρι-
ότητας του νομικού προσώπου που αιτείται την ένταξή 
του στη διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών,
στ) ο οφειλέτης, ο οποίος έχει εξυπηρετούμενες ή 
ενήμερες οφειλές προς το σύνολο των πιστωτών του, 
δεν επικαλείται γεγονότα από τα οποία να προκύπτει η επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης σε ποσο-στό είκοσι τουλάχιστον τοις εκατό (20%). Η επιδείνωση της παρούσας μπορεί να οφείλεται είτε στη μείωση των εισοδημάτων του είτε στην αύξηση των δαπανών του.
4. Στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος δεν υπάγο-
νται απαιτήσεις από ανακτήσεις κρατικών ενισχύσεων 
λόγω παραβίασης της Συνθήκης για τη Λειτουργία της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 3 του ν.δ. 356/1974 (Α΄ 90), οφειλές από 
τελωνειακούς δασμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης που 
αποτελούν έσοδό της και αποδίδονται στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, οφειλές προς αλλοδαπό Δημόσιο, κα-θώς και οφειλές υπέρ τρίτων.
Άρθρο 8
Αίτηση οφειλέτη και πρόσκληση πιστωτήγια την εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών
1. Η αίτηση για την εξωδικαστική ρύθμιση οφειλών 
υποβάλλεται από τον οφειλέτη ηλεκτρονικά στην Ειδική 
Γ ραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (Ε.Γ .Δ.Ι.Χ.) με 
τη χρήση της Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας Εξωδικαστι-
κής Ρύθμισης Οφειλών του άρθρου 29. Τα δεδομένα του 
οφειλέτη τηρούνται στη βάση δεδομένων της Ε.Γ .Δ.Ι.Χ. 
για τρία (3) χρόνια από τη λήξη της εκτέλεσης της σύμβα-
σης αναδιάρθρωσης. Αν η αίτηση του οφειλέτη δεν κα-ταλήξει σε σύμβαση αναδιάρθρωσης, τα δεδομένα του 
διαγράφονται από το ηλεκτρονικό αρχείο της Ε.Γ .Δ.Ι.Χ. 
τρία (3) χρόνια μετά την υποβολή τους. Η Ε.Γ .Δ.Ι.Χ. ορί-ζεται ως υπεύθυνος και ως εκτελών την τήρηση και την 
επεξεργασία των ανωτέρω δεδομένων σύμφωνα με τον 
Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 για την προστασία των φυ-
σικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδο-
μένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη 
κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προ-στασία Δεδομένων).
2. Το Δημόσιο, οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ή οι 
χρηματοδοτικοί φορείς μπορούν ως πιστωτές να κινή-
σουν τη διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών 
κοινοποιώντας στον οφειλέτη με ηλεκτρονική επιστολή 
ή με δικαστικό επιμελητή ή με συστημένη επιστολή ή με 
ισοδύναμου τύπου ταχυδρομική επιστολή ή αυτοπρό-
σωπη παράδοση, εφόσον διασφαλίζονται με ισοδύνα-
μο τρόπο η επιβεβαίωση αποστολής, παραλαβής και 
εμπιστευτικότητας, πρόσκληση για την εξωδικαστική 
αναδιάρθρωση των οφειλών του θέτοντας προθεσμία 
για την υποβολή της αίτησης της παρ. 1 έως 45 ημε-
ρολογιακές ημέρες. Η πρόσκληση του προηγούμενου 
εδαφίου κοινοποιείται με επιμέλεια του πιστωτή και στην Ε.Γ .Δ.Ι.Χ. Η μη υποβολή αίτησης από τον οφειλέτη εντός 
της ανωτέρω προθεσμίας συνεπάγεται την αυτοδίκαιη 
περάτωση της διαδικασίας και αξιολογείται σε περίπτω-
ση μεταγενέστερης υποβολής αίτησης του παρόντος 
άρθρου από τον οφειλέτη.
3. Η υποβολή πρόσκλησης της παρ. 2 ανήκει στη δια-
κριτική ευχέρεια κάθε φορέα.
Άρθρο 9
Βασικό περιεχόμενο της αίτησης του οφειλέτη
Η αίτηση οφειλέτη για εξωδικαστική ρύθμιση των 
οφειλών του περιέχει υποχρεωτικά τα εξής:
α. πλήρη στοιχεία του οφειλέτη (ονοματεπώνυμο/
επωνυμία, διεύθυνση, Α.Φ.Μ., ΚΑΔ, εφόσον ασκεί επι-
χειρηματική δραστηριότητα ή είναι νομικό πρόσωπο, 
τηλέφωνο, ηλεκτρονική διεύθυνση), αναφορά στον κύ-κλο εργασιών του ή το εισόδημά του κατά το τελευταίο οικονομικό έτος πριν από την υποβολή της αίτησης και 
στις συνολικές υποχρεώσεις του έναντι των πιστωτών 
του, περιγραφή της δραστηριότητάς του, της οικονο-
μικής του κατάστασης, των λόγων της οικονομικής του 
αδυναμίας και των προοπτικών της επιχείρησής του,
β. κατάλογο όλων των προσώπων και φορέων που 
έχουν απαιτήσεις κατά του οφειλέτη (π.χ. προμηθευ-
τών ή εργαζόμενων) με πλήρη στοιχεία (επωνυμία, δι-
εύθυνση, Α.Φ.Μ., και, εφόσον υπάρχουν, τηλέφωνο και ηλεκτρονική διεύθυνση), των οφειλομένων ποσών ανά 
πιστωτή και της ημερομηνίας, αναφορικά με την οποία 
προσδιορίζεται το ύψος της κάθε οφειλής,
γ. κατάλογο των κινητών και ακινήτων περιουσιακών 
στοιχείων του οφειλέτη στην Ελλάδα και την αλλοδα-
πή, με αναφορά στην εκτιμώμενη εμπορική αξία των 
κινητών περιουσιακών στοιχείων, έτσι ώστε να μπορεί 
να προσδιορισθεί η αξία ρευστοποίησης της περιουσί-
ας του. Η αξία των ακινήτων περιουσιακών στοιχείων 
προσδιορίζεται βάσει του άρθρου 11,
δ. πλήρη περιγραφή των βαρών και λοιπών εξασφα-
λίσεων (είδος βάρους ή εξασφάλισης, πιστωτής, ασφα-
λιζόμενο ποσό, σειρά, δημόσιο βιβλίο) που είναι εγγε-
γραμμένα επί των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη,
ε. δήλωση για κάθε μεταβίβαση ή επιβάρυνση περι-
ουσιακού στοιχείου του οφειλέτη που έγινε εντός των 
τελευταίων πέντε (5) ετών πριν από την υποβολή της 
αίτησης.
Άρθρο 10
Υποχρεωτικά συνυποβαλλόμεναμε την αίτηση του οφειλέτη στοιχεία
1. Εφόσον πρόκειται για οφειλέτη-φυσικό πρόσωπο, 
υποβάλλονται, επιπλέον των στοιχείων του άρθρου 9, 
υποχρεωτικά και τα εξής:
α. Πλήρη στοιχεία του συζύγου και των εξαρτώμενων 
μελών του (ονοματεπώνυμο, Α.Φ.Μ., ΚΑΔ, εφόσον ασκεί 
επιχειρηματική δραστηριότητα, τηλέφωνο, ηλεκτρονική 
διεύθυνση).
β. Τα στοιχεία της υποπαρ. γ΄ του άρθρου 9 για τον ή 
τη σύζυγο ή τον συμβίο ή τη συμβία και τα εξαρτώμενα μέλη.
γ. Στοιχεία για το οικογενειακό εισόδημα του αιτούντος 
από οποιαδήποτε πηγή και αιτία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10937 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
2. Εφόσον πρόκειται για οφειλέτη - νομικό πρόσωπο, 
υποβάλλονται, επιπλέον των στοιχείων του άρθρου 9, 
και τα εξής:
α. αναφορά στον κύκλο εργασιών του κατά την τελευ-
ταία χρήση πριν από την υποβολή της αίτησης και στις 
συνολικές υποχρεώσεις του έναντι των πιστωτών του, 
περιγραφή της δραστηριότητάς του, της οικονομικής 
του κατάστασης, των λόγων της οικονομικής του αδυ-
ναμίας και των προοπτικών της επιχείρησής του,
β. δήλωση για κάθε καταβολή μερίσματος από τον 
οφειλέτη προς τους μετόχους ή εταίρους ή άλλη συναλ-
λαγή, εκτός των τρεχουσών συναλλαγών της επιχείρη-σης, που έγινε εντός των τελευταίων δύο (2) ετών πριν από την υποβολή της αίτησης,
γ. στοιχεία κάθε νομικού προσώπου συνδεδεμένου με 
τον οφειλέτη στη διάρκεια των εξήντα (60) μηνών που 
προηγούνται της ημερομηνίας υποβολής της αίτησης, 
καθώς και πλήρη στοιχεία ακινήτων ή άλλων περιου-
σιακών στοιχείων που τυχόν μεταβιβάστηκαν από τον 
οφειλέτη σε πρόσωπα συνδεδεμένα με τον οφειλέτη στη 
διάρκεια των εξήντα (60) μηνών που προηγούνται της 
ημερομηνίας υποβολής της αίτησης,
δ. κατάλογο των προσώπων που αμείβονται από τον 
οφειλέτη και τα οποία αποτελούν συνδεδεμένα πρόσω-
πα με αυτόν, καθώς και ανάλυση των αμοιβών αυτών 
κατά τα τελευταία δύο (2) έτη πριν από την υποβολή 
της αίτησης,
ε. χρηματοοικονομικές καταστάσεις του άρθρου 16 
του ν. 4308/2014 (Α΄ 251) των τελευταίων πέντε (5) περι-
όδων, οι οποίες πρέπει να είναι δημοσιευμένες, εφόσον προβλέπεται αντίστοιχη υποχρέωση, και
στ. προσωρινό ισοζύγιο, εντός του τριμήνου που προ-
ηγείται της υποβολής, τεταρτοβάθμιων λογαριασμών 
του αναλυτικού καθολικού της γενικής λογιστικής, εφό-
σον προβλέπεται η κατάρτισή του.
3. Ο οφειλέτης μπορεί να συνοδεύει την αίτησή του 
με οποιοδήποτε άλλο έγγραφο, στοιχείο ή πληροφο-
ρία, την οποία θεωρεί σημαντική για την επιτυχία της 
διαδικασίας.
Άρθρο 11
Αξία των ακινήτων της αίτησης
1. Ως αξία των ακινήτων τα οποία δηλώνονται στην 
αίτηση, και εφόσον αυτά βρίσκονται στην Ελλάδα, λο-
γίζεται η φορολογητέα αξία για τον υπολογισμό του ενι-
αίου φόρου ιδιοκτησίας ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) σύμφωνα με τον ν. 4223/2013 (Α΄ 287), όπως αυτή προκύπτει από την τελευταία πράξη προσδιορισμού φόρου. Για γήπε-
δα εκτός σχεδίου πόλης και οικισμού, για τα οποία δεν προσδιορίζεται αξία ΕΝ.Φ.Ι.Α., ως αξία ακινήτων λογίζε-ται η αντικειμενική αξία αυτών, σύμφωνα με το άρθρο 
41Α του ν. 1249/1982 (Α΄ 43) και τις ισχύουσες κατ’ εξου-
σιοδότηση κανονιστικές πράξεις.
2. Ως αξία των ακινήτων που δηλώνονται στην αίτηση 
και βρίσκονται στην αλλοδαπή, λαμβάνεται υπόψη η 
εμπορική τους αξία, όπως αυτή προκύπτει από έκθεση εκτιμητή ακινήτων ή, εφόσον υπάρχει, η αντικειμενική τους αξία, την οποία συνυποβάλλει ο οφειλέτης με την αίτησή του.Άρθρο 12
Άδεια για την επεξεργασία και την κοινοποίησητων στοιχείων που δηλώνονται στην αίτηση
1. Με την αίτηση παρέχεται από τον οφειλέτη άδεια για 
κοινοποίηση στους συμμετέχοντες πιστωτές, επεξεργα-
σία και διασταύρωση από αυτούς των δεδομένων του, 
τα οποία περιλαμβάνονται στην αίτηση, των δεδομένων 
του που προσδιορίζονται στο άρθρο 10, των εγγράφων και στοιχείων που απαιτούνται σύμφωνα με την παρ. 2 
του παρόντος άρθρου, όσο και άλλων δεδομένων του 
που βρίσκονται στην κατοχή των συμμετεχόντων πιστω-
τών για τους σκοπούς της διαδικασίας εξωδικαστικής 
ρύθμισης οφειλών. Η άδεια του προηγούμενου εδαφίου 
συνεπάγεται την άρση του απορρήτου των τραπεζικών 
καταθέσεων του άρθρου 1 του ν.δ. 1059/1971 (Α΄ 270) 
και του φορολογικού απορρήτου του άρθρου 17 του 
ν. 4174/2013 (Α΄ 170). Επίσης, με την αίτηση υπαγωγής 
παρέχεται από τον οφειλέτη άδεια για κοινοποίηση σε όλους τους συμμετέχοντες πιστωτές, του περιεχομένου 
και των συνοδευτικών και υποστηρικτικών στοιχείων και 
εγγράφων της αίτησης.
2. α) Ειδικότερα, η άδεια της παρ. 1 καταλαμβάνει και 
τα εξής κατά περίπτωση, στοιχεία και έγγραφα:
αα. δήλωση εισοδήματος φυσικών προσώπων (E.1) ή 
δήλωση φορολογίας εισοδήματος νομικών προσώπων 
και νομικών οντοτήτων (Ν) των τελευταίων πέντε (5) 
φορολογικών ετών,
αβ. κατάσταση οικονομικών στοιχείων από επιχειρη-
ματική δραστηριότητα (Ε.3) των τελευταίων πέντε (5) 
φορολογικών ετών,
αγ. δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε.9) των τελευταί-
ων πέντε (5) ετών, εφόσον προβλέπεται η υποχρέωση 
υποβολής της,
αδ. πράξη διοικητικού προσδιορισμού του φόρου 
εισοδήματος (εκκαθαριστικό) του τελευταίου φορολο-γικού έτους,
αε. πράξη διοικητικού προσδιορισμού του Ενιαίου 
Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) του τελευταίου φορολογικού έτους,
αστ. καταστάσεις βεβαιωμένων οφειλών προς τη Φο-
ρολογική Διοίκηση και προς τους Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης,
αζ. αντίγραφο ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης 
του οφειλέτη ή του πρόεδρου του διοικητικού συμβου-
λίου και του διευθύνοντος συμβούλου για ανώνυμες 
εταιρείες, του διαχειριστή για εταιρείες περιορισμένης 
ευθύνης και ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες, των 
ομόρρυθμων εταίρων και των διαχειριστών για προσω-
πικές εταιρείες και των φυσικών προσώπων που είναι 
αλληλέγγυα με τον οφειλέτη εκ του νόμου για την πα-
ράλειψη καταβολής οφειλών,
αη. πιστοποιητικό περί μη πτώχευσης, πιστοποιητικό 
περί μη κατάθεσης αίτησης πτώχευσης και κάθε άλλο 
στοιχείο που αφορά τον οφειλέτη και καταχωρείται στο ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας του άρθρου 213,
αθ. πιστοποιητικό περί μη λύσης της εταιρείας από το 
Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ .Ε.ΜΗ.), εφόσον ο οφειλέτης είναι νομικό πρόσωπο,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10938 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
αι. αναφορικά με τις απαιτήσεις προς πιστωτικά ιδρύ-
ματα, το οφειλόμενο ποσό ανά πιστωτή,
αια. στοιχεία αναφορικά με καταθέσεις και χρηματοπι-
στωτικά προϊόντα που τηρούνται στα χρηματοπιστωτικά 
ιδρύματα καθώς και την εκτιμώμενη αξία τους, και
αιβ. τα στοιχεία βαρών και λοιπών εξασφαλίσεων επί 
των ακίνητων περιουσιακών στοιχείων του αιτούντος 
που βρίσκονται στη διάθεση των χρηματοδοτικών φο-ρέων και στοιχεία για την εμπορική αξία των ακινήτων περιουσιακών στοιχείων.
β) Τα στοιχεία και έγγραφα της παρούσας αντλούνται 
αυτόματα εκκινώντας από την τελευταία διαθέσιμη 
έκδοσή τους, εφόσον δεν έχει παρέλθει η αντίστοιχη 
προθεσμία υποβολής τους βάσει της κείμενης νομοθε-
σίας. Μετά την παρέλευση των προβλεπόμενων προθε-
σμιών η αυτόματη άντληση των εγγράφων εκκινεί από 
την τελευταία έκδοση για την οποία υπάρχει υποχρέωση 
υποβολής.
3. Σε περίπτωση αίτησης φυσικού προσώπου παρέχε-
ται επιπλέον της άδειας της παρ. 1, η άδεια ανάκτησης, η οποία περιλαμβάνει και τα στοιχεία και έγγραφα που αφορούν τον ή τη σύζυγο ή τον συμβίο ή τη συμβία του 
οφειλέτη και τα εξαρτώμενα μέλη. Ο σύζυγος ή η σύ-
ζυγος ή ο συμβίος ή η συμβία και τα εξαρτώμενα μέλη συνυπογράφουν την αίτηση για την παροχή της παρα-πάνω άδειας ανάκτησης.
4. Η αίτηση υπέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης του 
ν. 1599/1986 (Α΄ 75) του οφειλέτη για την ακρίβεια και 
την πληρότητα του περιεχομένου της αίτησης και των 
υποβληθέντων εγγράφων. Ο αιτών ενημερώνεται κατά την υποβολή της αίτησης για τις συνέπειες της ψευδούς 
υπεύθυνης δήλωσης, όπως αυτές προβλέπονται στην 
παρ. 6 του άρθρου 22 του ν. 1599/1986.
5. Αν αποδεικνύεται με δημόσια έγγραφα, ότι τα κατά 
την παρ. 4 δηλούμενα είναι ανακριβή, τότε, ρύθμιση που 
τυχόν επιτευχθεί σύμφωνα με το παρόν, θεωρείται αυ-τοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης εκπίπτει όλων των δικαι-ωμάτων που απέκτησε βάσει της ρύθμισης και οφείλει να καταβάλει στον πιστωτή την προ ρυθμίσεως οφειλή, 
μειωμένη κατά τα ποσά που καταβλήθηκαν και ο θιγόμε-
νος πιστωτής μπορεί να επισπεύσει άμεσα αναγκαστική 
εκτέλεση. Η εν λόγω οφειλή επιβαρύνεται με επιτόκιο 
ίσο με το ανώτατο παρεμβατικό επιτόκιο της Ευρωπαϊ-κής Κεντρικής Τράπεζας προσαυξημένο κατά πέντε (5) ποσοστιαίες μονάδες.
Άρθρο 13
Συνέπειες από την υποβολή της αίτησης
1. Η υποβολή της αίτησης αναστέλλει τη διαδικασία 
του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών (195/1/29.7.2016 
απόφαση της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών 
Θεμάτων της Τράπεζας της Ελλάδος, Β΄ 2376) που έχει 
θεσπισθεί σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 1 του 
ν. 4224/2013 (Α΄ 288). Αν για οποιονδήποτε λόγο η δια-δικασία του παρόντος Κεφαλαίου δεν τελεσφορήσει, η 
διαδικασία του Κώδικα Δεοντολογίας συνεχίζεται από 
το στάδιο στο οποίο ευρισκόταν πριν την αναστολή, 
κατόπιν αιτήσεως του οφειλέτη ή του πιστωτή, η οποία 
λαμβάνει χώρα εντός τριάντα (30) ημερών από την με οποιοδήποτε τρόπο λήξη της διαδικασίας του παρόντος 
Κεφαλαίου. Σε περίπτωση μη υποβολής αίτησης είτε από 
τον οφειλέτη είτε από τον πιστωτή, η διαδικασία του 
Κώδικα Δεοντολογίας διακόπτεται.
2. Η υποβολή αίτησης δεν συνιστά σπουδαίο λόγο για 
την καταγγελία διαρκών συμβάσεων.
Άρθρο 14
Υπογραφή και μορφές σύμβασηςαναδιάρθρωσης
1. Μετά την υποβολή της αίτησης, οι συμμετέχοντες 
πιστωτές, που είναι χρηματοδοτικοί φορείς, δύνανται να 
καταθέσουν πρόταση ρύθμισης προς τον οφειλέτη. Αν 
πρόταση εξασφαλίσει τη συναίνεση του οφειλέτη, της 
πλειοψηφίας (ως προς την αξία των σχετικών απαιτή-
σεων) των συμμετεχόντων πιστωτών που είναι χρημα-
τοδοτικοί φορείς και τουλάχιστον του ποσοστού συμ-
μετεχόντων πιστωτών με ειδικό προνόμιο, υπογράφεται 
μεταξύ των συναινούντων πιστωτών και του οφειλέτη 
η σύμβαση αναδιάρθρωσης (που δύναται να συναφθεί 
και ως πολλαπλές διμερείς συμφωνίες με ταυτόσημο 
περιεχόμενο).
2. Η υπογραφή της σύμβασης αναδιάρθρωσης με 
μηχανικό μέσο ή ηλεκτρονικό τρόπο είναι επαρκής και 
υπέχει θέση ηλεκτρονικής υπογραφής. Εφόσον υπάρ-
χουν οφειλές προς το Δημόσιο ή/και Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης, η σύμβαση μπορεί να τελεί υπό την αίρεση 
της συναίνεσής τους, η οποία παρέχεται σύμφωνα με τα 
αναφερόμενα στο άρθρο 21. Οι συναινούντες πιστωτές 
αποδέχονται ή τεκμαίρεται ότι αποδέχονται, καθόσον 
αφορά το Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, 
υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 21, ότι η ρύθμιση κα-
θιστά την επιχείρηση του οφειλέτη βιώσιμη ή, εφόσον πρόκειται για φυσικό πρόσωπο που δεν ασκεί επιχειρη-
ματική δραστηριότητα, ότι αποτρέπει την αφερεγγυό-
τητά του.
Άρθρο 15
Δικαίωμα διαμεσολάβησηςμετά από την πρόταση των πιστωτών
Σε περίπτωση που εντός δέκα (10) ημερολογιακών 
ημερών από τη λήψη πρότασης ο οφειλέτης καταθέσει 
αίτημα υποβολής σε διαμεσολάβηση και το αίτημα αυτό 
γίνει δεκτό από την πλειοψηφία των χρηματοδοτικών 
φορέων ως προς την αξία των σχετικών απαιτήσεων 
που αφορά, τότε ως προς τις οντότητες που ικανοποιούν 
τον ορισμό της πολύ μικρής οντότητας του ν. 4308/2014 
(Α΄ 251), την ευθύνη διαμεσολάβησης μπορεί να ανα-
λάβει οποιοσδήποτε διαπιστευμένος μεσολαβητής του 
ν. 4640/2019 (Α΄ 190), όπως εκάστοτε ισχύει, ενώ σε κάθε 
άλλη περίπτωση την ευθύνη αναλαμβάνει διαπιστευ-
μένος μεσολαβητής, ο οποίος πρέπει να διαθέτει επι-
πλέον έγγραφο ότι έχει ολοκληρώσει ειδική εκπαίδευση 
σε χρηματοοικονομική διαμεσολάβηση. Σε περίπτωση 
που παρά την παρέλευση τριάντα (30) ημερών από την 
ημερομηνία υποβολής του αιτήματος δεν έχει επιτευ-
χθεί η υπογραφή συμφωνίας αναδιάρθρωσης μεταξύ 
της πλειοψηφίας των πιστωτών και του οφειλέτη, τότε 
η διαδικασία θεωρείται λήξασα χωρίς δυνατότητα πα-
ράτασης ή ανανέωσης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10939 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 16
Προθεσμία για την υπογραφήτης σύμβασης αναδιάρθρωσης
Αν δεν υπογραφεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης οφει-
λών εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία υποβολής 
της αίτησης, η διαδικασία θεωρείται περατωθείσα ως 
άκαρπη. Η προθεσμία αυτή ισχύει και στην περίπτωση 
υποβολής σε διαμεσολάβηση σύμφωνα με το άρθρο 15. 
Σε περίπτωση που τίθεται από αρμόδια υπηρεσία προθε-
σμία θεραπείας κατά την περ. δ΄ της παρ. 2 του άρθρου 
21, η ανωτέρω προθεσμία παρατείνεται για δεκαπέντε 
(15) εργάσιμες ημέρες. Σε κάθε περίπτωση, εντός της 
προθεσμίας του παρόντος άρθρου, οι συμμετέχοντες 
πιστωτές, που είναι χρηματοδοτικοί φορείς, έχουν τη 
δυνατότητα να απορρίψουν την αίτηση του οφειλέτη 
και να μην καταθέσουν πρόταση ρύθμισης. Με την κοι-
νοποίηση της απόρριψης η διαδικασία εξωδικαστικής 
ρύθμισης περαιώνεται άμεσα ως άκαρπη.
Άρθρο 17
Διαδικασία διαπραγματεύσεων, καθήκοναληθείας και υποχρέωση εχεμύθειας
1. Εκτός αν άλλως ορίζεται στο παρόν, η διαδικασία 
εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών του παρόντος κε-
φαλαίου μεταξύ του οφειλέτη και των συμμετεχόντων 
πιστωτών, του Δημοσίου και των Φορέων Κοινωνικής 
Ασφάλισης, διενεργείται ηλεκτρονικά μέσω της ηλεκτρο-
νικής πλατφόρμας του άρθρου 29.
2. Ο οφειλέτης, οι συμμετέχοντες πιστωτές, καθώς και 
οι υπάλληλοι των αρμοδίων υπηρεσιών του Δημοσίου 
και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης, φέρουν υποχρέ-
ωση εχεμύθειας ως προς την ύπαρξη και το περιεχόμενο 
των διαπραγματεύσεων. Ο οφειλέτης και οι συμμετέχο-ντες πιστωτές υπέχουν καθήκον αληθείας και συμμετέ-
χουν στη διαδικασία με καλή πίστη. Η δημοσιοποίηση 
ή κάθε άλλη κοινοποίηση σε τρίτους εμπιστευτικών 
πληροφοριών ή πληροφοριών σχετικά με τις διαπραγ-
ματεύσεις, χωρίς την προηγούμενη γραπτή συναίνεση 
του συνόλου των συμμετεχόντων στη διαπραγμάτευση, 
απαγορεύεται.
Άρθρο 18
Αναστολή των μέτρωναναγκαστικής εκτέλεσηςτων συμμετεχόντων πιστωτών
Από την υποβολή της αίτησης και μέχρι την με οποιον-
δήποτε τρόπο περάτωση της διαδικασίας, σύμφωνα με το άρθρο 16 αναστέλλονται η λήψη αναγκαστικών μέ-
τρων και η συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέ-
λεσης επί απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων κατά του 
οφειλέτη, καθώς και η ποινική δίωξη για τα αδικήματα του άρθρου 25 του ν. 1882/1990 (Α΄ 43) και του άρθρου 
1 του α.ν. 86/1967 (Α΄ 136) αναφορικά με τις οφειλές, των 
οποίων ζητείται η ρύθμιση. Κατά το χρονικό διάστημα της αναστολής της ποινικής δίωξης αναστέλλεται η πα-
ραγραφή του αδικήματος, χωρίς να ισχύει ο χρονικός 
περιορισμός της παρ. 2 του άρθρου 113 του Ποινικού Κώδικα. Η αναστολή της παρούσας δεν καταλαμβάνει 
την διενέργεια πλειστηριασμού ο οποίος έχει προγραμ-
ματισθεί εντός τριών (3) μηνών από την ημερομηνία υπο-βολής της αίτησης από τον οφειλέτη, καθώς και οποια-
δήποτε διαδικαστική ενέργεια προπαρασκευαστική 
της διενέργειας πλειστηριασμού από ενέγγυο πιστωτή 
(περιλαμβανομένης και της κατάσχεσης). Η αναστολή 
παύει με την τυχόν κοινοποίηση προς τον οφειλέτη της 
απόφασης μη υποβολής πρότασης συμφωνίας αναδι-
άρθρωσης ή με την καθ΄ οιονδήποτε τρόπο απόρριψη 
της αίτησης.
Άρθρο 19
Αποτελέσματα σύμβασης αναδιάρθρωσης
1. Με την επίτευξη σύμβασης αναδιάρθρωσης δεν επι-
τρέπεται σε καταλαμβανόμενο πιστωτή, η επίσπευση 
αναγκαστικής εκτέλεσης και αναστέλλονται αυτοδικαί-
ως τα μέτρα, εκκρεμή ή μη, ατομικής και συλλογικής 
αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη για την ικα-νοποίηση απαιτήσεως που ρυθμίσθηκε με τη σύμβαση 
αναδιάρθρωσης για όλη τη διάρκειά της και υπό τον όρο 
τήρησής της.
2. Αν κατά τον χρόνο επίτευξης της σύμβασης αναδι-
άρθρωσης, σύμφωνα με το παρόν, εκκρεμεί εναντίον 
του οφειλέτη διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης για 
απαίτηση που ρυθμίστηκε, επισπευδόμενη από κατα-
λαμβανόμενο πιστωτή, αυτή αναστέλλεται με την κοινο-
ποίηση εκ μέρους του οφειλέτη στα όργανα εκτέλεσης του πιστωτή της βεβαίωσης της περ. η΄ της παρ. 2 του άρθρου 71.
Άρθρο 20
Απαλλαγή από την ευθύνη υπαλλήλου
κατά τις διαπραγματεύσειςγια τη σύναψη σύμβασης αναδιάρθρωσης
Με την επιφύλαξη των άρθρων 235, 236, 237 και 237Β 
του Ποινικού Κώδικα για τη δωροδοκία, ουδείς υπάλλη-
λος υπό την έννοια του άρθρου 13 του Ποινικού Κώδικα 
υπέχει οποιαδήποτε αστική, ποινική ή πειθαρχική ευ-
θύνη για την αποδοχή σύμβασης αναδιάρθρωσης σύμ-
φωνα με τις διατάξεις του παρόντος κεφαλαίου ή για 
οποιαδήποτε ενέργεια σε υλοποίησή της ή σε αναγνώ-
ριση των νόμιμων συνεπειών της. Ειδικότερα ως προς 
την εκτίμηση ότι η σύμβαση αναδιάρθρωσης παρέχει 
ανάκτηση τουλάχιστον ίση προς την ανάκτηση σε πε-
ρίπτωση πτώχευσης του οφειλέτη, ουδείς υπάλληλος 
ευθύνεται σύμφωνα με το αμέσως προηγούμενο εδάφιο, 
σύμφωνα με τα αναφερόμενα στην υποπαρ. γ΄ της παρ. 2 
του άρθρου 21 ή, κατά περίπτωση, γνωμοδότηση διαχει-
ριστή αφερεγγυότητας, σε περίπτωση που συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 3 του άρθρου 21.
Άρθρο 21
Συμμετοχή του Δημοσίουκαι των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης
1. Το Δημόσιο και οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης 
μπορούν να προβούν, σε πολυμερή βάση, σε αναδιάρ-θρωση, καθώς και διαγραφή των οφειλών προς αυτούς.
2. Ως προς τη συμμετοχή του Δημοσίου και των Φο-
ρέων Κοινωνικής Ασφάλισης σε πολυμερείς συμβάσεις 
αναδιάρθρωσης οφειλών ισχύουν τα ακόλουθα:
α. Εφόσον επιτευχθεί έγκριση σύμβασης από τους χρη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10940 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ματοδοτικούς φορείς και τον οφειλέτη, κοινοποιείται 
προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, 
στον βαθμό που τους αφορά, μέσω της ηλεκτρονικής 
πλατφόρμας.
β. Στην περίπτωση αυτή, η σύμβαση γίνεται αποδεκτή 
από το Δημόσιο ή το Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, κατά 
περίπτωση, εφόσον ικανοποιούνται ως προς τους φορείς 
αυτούς σωρευτικώς οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
i. οι απαιτήσεις του Δημοσίου και των Φορέων Κοι-
νωνικής Ασφάλισης δεν υπερβαίνουν, τόσο ως προς το 
Δημόσιο όσο και ως προς το σύνολο των Φορέων Κοι-
νωνικής Ασφάλισης, το ποσό του ενός εκατομμυρίου 
πεντακοσίων χιλιάδων (1.500.000) ευρώ,
ii. το Δημόσιο και οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης 
εκπροσωπούν συνολικά ποσό απαιτήσεων μικρότερο 
από το σύνολο των απαιτήσεων των συμμετεχόντων 
χρηματοδοτικών φορέων κατά του οφειλέτη, και
iii. το περιεχόμενο της σύμβασης αναδιάρθρωσης 
προέκυψε από το υπολογιστικό εργαλείο της περ. ζ΄ 
της παρ. 2 του άρθρου 71. Στην περίπτωση αυτή, και με 
την επιφύλαξη των άρθρων 235 και 236 του Ποινικού 
Κώδικα, ουδείς υπάλληλος του δημοσίου τομέα υπό την 
έννοια του άρθρου 237Β του Ποινικού Κώδικα υπέχει 
οποιαδήποτε αστική, ποινική ή πειθαρχική ευθύνη για 
την υπογραφή ή αποδοχή της παραχθείσας από το υπο-
λογιστικό εργαλείο συμφωνίας στο πλαίσιο της διαδικα-
σίας του παρόντος Κεφαλαίου.
iv. Η σύμβαση πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 
22.
γ. Εφόσον ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις της περ. 
β΄, για την αποδοχή της σύμβασης αναδιάρθρωσης 
οφειλών από το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης, αντιστοίχως δεν απαιτείται οποιαδήποτε 
περαιτέρω ενέργεια από τις αρμόδιες υπηρεσίες και η 
αποδοχή της συμφωνίας συνάγεται από την άπρακτη 
πάροδο δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών από τη γνω-
στοποίηση της συμφωνίας.
δ. Σε περίπτωση που η αρμόδια υπηρεσία του Δημο-
σίου ή του Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, κατά περίπτω-
ση, εντοπίσει τη μη ικανοποίηση των προϋποθέσεων 
της περ. β΄, ενημερώνει σχετικά μέσω της ηλεκτρονικής 
πλατφόρμας τους συμμετέχοντες πιστωτές και τον οφει-
λέτη με ρητή αναφορά στο ελάττωμα που έχει εντοπίσει, 
εντός δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών από τη γνω-
στοποίηση σε αυτήν της σύμβασης, και τους παρέχει 
προθεσμία δεκαπέντε (15) εργασίμων ημερών από τη 
γνωστοποίηση σε αυτούς της προτεινόμενης τροποποί-
ησης για τη θεραπεία του.
3. Συναίνεση του Δημοσίου ή Φορέων Κοινωνικής 
Ασφάλισης, κατά τα οριζόμενα στην περ. γ΄ της παρ. 2 
του παρόντος, σε πολυμερείς συμβάσεις αναδιάρθρω-
σης, στις οποίες δεν ικανοπ οιούνται οι προϋποθέσεις των 
υποπερ. (ι) και (ii) της περ. β΄ της παρ. 2, είναι σύννομη, 
εφόσον η προτεινόμενη σύμβαση έχει εξασφαλίσει τις 
συναινέσεις της παρ. 1 του άρθρου 14 και λαμβάνεται 
σύμφωνη αιτιολογημένη γνώμη διαχειριστή αφερεγγυ-
ότητας, τον οποίο επιλέγουν οι χρηματοδοτικοί φορείς 
και καλύπτουν την αμοιβή του, για το ότι (α) η σύμβαση 
δεν επιφυλάσσει στο Δημόσιο ή τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης χειρότερη μεταχείριση από ό,τι θα ίσχυε σε 
περίπτωση πτώχευσης του οφειλέτη και (β) ότι η εφαρ-μογή της σύμβασης αναδιάρθρωσης επιτρέπει τη βιώ-σιμη λειτουργία του (αν είναι επιχείρηση) ή τον καθιστά αξιόχρεο και επιπλέον ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 22.
Άρθρο 22
Κανόνες και περιορισμοί στις συμβάσεις
αναδιάρθρωσης οφειλών με το Δημόσιο
και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης
Ισχύουν ως προς τις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφει-
λών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφά-
λισης, πέραν των προβλέψεων υπουργικών αποφάσεων 
που εκδίδονται βάσει εξουσιοδοτήσεων που παρέχονται 
στον παρόντα νόμο, και οι ακόλουθοι κανόνες και πε-
ριορισμοί:
α. Είναι άκυρος ο όρος σύμβασης αναδιάρθρωσης, 
που προβλέπει:
1. την αποπληρωμή οφειλών προς το Δημόσιο και 
τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης σε περισσότερες 
από διακόσιες σαράντα (240) δόσεις,
2. τη ρύθμιση οφειλών που έχουν ήδη ρυθμισθεί βά-
σει του παρόντος κεφαλαίου ή του ν. 4469/2017 (Α΄ 62), ανεξάρτητα αν η ρύθμιση είναι σε ισχύ,
3. την τμηματική αποπληρωμή οφειλών προς το Δη-
μόσιο ή Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ανά χρονικά δι-αστήματα που υπερβαίνουν τον μήνα,
4. την καταβολή μηνιαίας δόσης μικρότερης των πε-
νήντα (50) ευρώ,
5. την παροχή περιόδου χάριτος για την αποπληρωμή 
οφειλών προς το Δημόσιο ή τους Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης,
6. την ικανοποίηση απαιτήσεων του Δημοσίου ή των 
Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης με άλλα ανταλλάγματα 
αντί χρηματικού ποσού.
β. Αν στη σύμβαση αναδιάρθρωσης προβλέπεται 
διαγραφή οφειλών προς το Δημόσιο η τους Φορείς 
Κοινωνικής Ασφάλισης, αυτή γίνεται κατά σειρά παλαι-
ότητας, από την παλαιότερη οφειλή προς τη νεότερη, 
με κριτήριο τον χρόνο καταχώρισης της οφειλής στα 
βιβλία εισπρακτέων εσόδων και όχι τον χρόνο λήξης της 
νόμιμης προθεσμίας καταβολής αυτής, είτε η καταβολή 
γίνεται εφάπαξ είτε σε δόσεις. Η διαγραφή των οφει-
λών της παρούσας τελεί υπό την αναβλητική αίρεση της 
ολοσχερούς αποπληρωμής των ρυθμιζόμενων οφειλών 
προς το Δημόσιο ή τον αντίστοιχο Φορέα Κοινωνικής 
Ασφάλισης.
γ. Επί των οφειλών προς το Δημόσιο που ρυθμίζονται 
δυνάμει της σύμβασης αναδιάρθρωσης δεν υπολογί-
ζονται περαιτέρω τόκοι ή προσαυξήσεις εκπρόθεσμης 
καταβολής. Από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της 
σύμβασης αναδιάρθρωσης και κατά τη διάρκεια ισχύος 
αυτής, δεν υπολογίζονται τα πρόστιμα του άρθρου 57 
του ν. 4174/2013 (Α΄ 170) (Κώδικας Φορολογικής Διαδι-κασίας), και του άρθρου 6 του Κ.Ε.Δ.Ε.
δ. Η διαγραφή βασικής οφειλής παρακρατουμένων 
φόρων, επιρριπτομένων φόρων προς το Δημόσιο και 
ασφαλιστικών εισφορών απαγορεύεται.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10941 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ε. Η διαγραφή βασικής οφειλής προς φορείς κοινω-
νικής ασφάλισης δεν επηρεάζει τα ασφαλιστικά δικαι-
ώματα τρίτων.
Άρθρο 23
Αποτελέσματα των συμβάσεωναναδιάρθρωσηςοφειλών με το Δημόσιο και τουςΦορείς Κοινωνικής Ασφάλισης
Η θέση σε ισχύ σύμβασης αναδιάρθρωσης οφειλών 
στην οποία τεκμαίρεται η συναίνεση του Δημοσίου ή 
Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης σύμφωνα με την περ. γ΄ 
της παρ. 2 του άρθρου 21, παράγει τα ακόλουθα απο-
τελέσματα ως προς το Δημόσιο ή Φορέα Κοινωνικής 
Ασφάλισης, αντιστοίχως:
α. Από την ημερομηνία ισχύος της εγκριθείσας σύμ-
βασης αναδιάρθρωσης, ισχύουν τα ακόλουθα ως προς το Δημόσιο:
i. αναστέλλονται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και η 
συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί 
απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων κατά του οφειλέτη. Η 
αναστολή αυτή δεν ισχύει για τις ληξιπρόθεσμες δόσεις της σύμβασης,
ii. αναστέλλεται η ποινική δίωξη για το αδίκημα του 
άρθρου 25 του ν. 1882/1990 (Α΄ 43) και αναβάλλεται η 
εκτέλεση της ποινής που επιβλήθηκε σύμφωνα με το άρ-
θρο αυτό ή, εφόσον άρχισε, η εκτέλεσή της διακόπτεται. 
Κατά το χρονικό διάστημα της αναστολής της ποινικής 
δίωξης αναστέλλεται η παραγραφή του αδικήματος, 
χωρίς να ισχύει ο χρονικός περιορισμός της παρ. 2 του άρθρου 113 του Ποινικού Κώδικα,
iii. κατά το χρονικό διάστημα ισχύος της σύμβασης 
αναδιάρθρωσης και υπό την προϋπόθεση ότι: α) έχει εξο-
φληθεί τουλάχιστον η πρώτη δόση της ρύθμισης δυνά-
μει αυτής, β) έχουν εξοφληθεί ή τακτοποιηθεί με νόμιμο 
τρόπο, με αναστολή είσπραξης ή ρύθμιση τμηματικής 
καταβολής οι μη υπαγόμενες στη σύμβαση οφειλές και 
γ) έχουν υποβληθεί οι προβ λεπόμενες δηλώσεις φορο-
λογίας εισοδήματος και φόρου προστιθέμενης αξίας, 
καθώς και η προβλεπόμενη Αναλυτική Περιοδική Δήλω-
ση (Α.Π.Δ.), εντός τριών (3) μηνών από την παρέλευση 
της προθεσμίας υποβολής τους, μετά από αίτηση του 
οφειλέτη, η Φορολογική Διοίκηση αποφασίζει ότι οι 
κατασχέσεις που έχουν επιβληθεί στα χέρια τρίτων σε 
βάρος του οφειλέτη δεν καταλαμβάνουν μελλοντικές 
απαιτήσεις. Η απόφαση αυτή εκδίδεται, ανεξάρτητα από 
το εάν οι κατασχέσεις επιβλήθηκαν για υπαγόμενες ή 
μη στη σύμβαση οφειλές και γνωστοποιείται στον τρί-
το. Ποσά απαιτήσεων που γεννώνται μετά την ως άνω 
γνωστοποίηση, αποδεσμεύονται και αποδίδονται κατά 
νόμο, ενώ ποσά απαιτήσεων που γεννήθηκαν πριν από αυτήν, αποδίδονται στο Δημόσιο. Αν ανατραπεί ή ακυ-
ρωθεί η σύμβαση, οι ανωτέρω κατασχέσεις αναπτύσ-
σουν πλήρως τις έννομες συνέπειές τους, αναφορικά με 
τις μελλοντικές απαιτήσεις, από τη γνωστοποίηση της 
ανατροπής στον τρίτο. Τυχόν αποκτηθέντα δικαιώματα 
ή αξιώσεις τρίτων δεν αντιτάσσονται έναντι του κατα-
σχόντος Δημοσίου. Οι κατασχέσεις στα χέρια τρίτων, που 
έχουν επιβληθεί αποκλειστικά για οφειλές υπαγόμενες στη σύμβαση, αίρονται μετά από αίτηση του οφειλέτη, 
εφόσον έχει εξοφληθεί ποσοστό τουλάχιστον εβδομή-
ντα πέντε τοις εκατό (75%) του συνολικού προς καταβο-
λή στο Δημόσιο ποσού της σύμβασης. Στις περιπτώσεις των ανωτέρω εδαφίων, ποσά που έχουν αποδοθεί στο Δημόσιο, δεν επιστρέφονται.
β. Από την ημερομηνία ισχύος της εγκριθείσας σύμ-
βασης αναδιάρθρωσης, ισχύουν τα ακόλουθα ως προς τον Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης:
i. Αναστέλλονται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και η 
συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης επί 
απαιτήσεων, κινητών και ακινήτων κατά του οφειλέτη. Η 
αναστολή αυτή δεν ισχύει για τις ληξιπρόθεσμες δόσεις της σύμβασης.
ii. Αναστέλλεται η ποινική δίωξη για τα αδικήματα του 
άρθρου 25 του ν. 1882/1990 (Α΄ 43) και του άρθρου 1 
του α.ν. 86/1967 (Α΄ 136) και αναβάλλεται η εκτέλεση 
της ποινής που επιβλήθηκε σύμφωνα με αυτά ή, εφόσον 
άρχισε, η εκτέλεσή της διακόπτεται. Κατά το χρονικό 
διάστημα της αναστολής της ποινικής δίωξης αναστέλ-
λεται η παραγραφή του αδικήματος, χωρίς να ισχύει ο 
χρονικός περιορισμός της παρ. 2 του άρθρου 113 του 
Ποινικού Κώδικα.
γ. Με την υπαγωγή στις ως άνω ρυθμίσεις αναστέλλε-
ται η παραγραφή των ρυθμιζόμενων οφειλών καθ’ όλη 
τη διάρκεια ισχύος αυτών και δεν συμπληρώνεται πριν από την πάροδο έτους από τη λήξη της αναστολής.
δ. Για τη χορήγηση αποδεικτικού φορολογικής ενημε-
ρότητας στον οφειλέτη εφαρμόζονται το άρθρο 12 του 
Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 4174/2013, Α΄ 170) 
και οι κανονιστικές πράξεις που εκδίδονται κατ’ εξουσι-
οδότηση αυτού. Η ρύθμιση οφειλών στο πλαίσιο του 
παρόντος θεωρείται ως ρύθμιση τμηματικής καταβολής 
για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου. Για τη 
χορήγηση αποδεικτικού ενημερότητας δεν λαμβάνο-
νται υπόψη τυχόν προς διαγραφή οφειλές, όπως αυτές προσδιορίζονται στην ανωτέρω σύμβαση.
ε. Για τη χορήγηση αποδεικτικού ασφαλιστικής ενη-
μερότητας στον οφειλέτη, που δεσμεύονται από την 
απόφαση επικύρωσης σύμβασης αναδιάρθρωσης οφει-
λών, εφαρμόζονται οι οικείες διατάξεις των φορέων. Η ρύθμιση οφειλών στο πλαίσιο του παρόντος θεωρείται 
ως ρύθμιση τμηματικής καταβολής για την εφαρμογή 
του προηγούμενου εδαφίου. Για τη χορήγηση αποδεικτι-
κού ενημερότητας δεν λαμβάνονται υπόψη τυχόν προς 
διαγραφή οφειλές, όπως αυτές προσδιορίζονται στην 
ανωτέρω σύμβαση.
Άρθρο 24
Διμερείς συμβάσεις αναδιά ρθρωσης οφειλών
με το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης
Το Δημόσιο και οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης δύνα-
νται να καταρτίζουν διμερείς συμβάσεις αναδιάρθρωσης 
οφειλών, εφόσον με τη σύμβαση ο οφειλέτης καθίστα-ται βιώσιμος ή αξιόχρεος, κατά περίπτωση, η ανάκτηση 
του Δημοσίου ή του Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης είναι 
τουλάχιστον ίση προς την εκτιμώμενη ανάκτησή του σε 
περίπτωση πτώχευσης του οφειλέτη και τηρούνται οι 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10942 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
κανόνες και περιορισμοί του άρθρου 22. Η κατάρτιση 
διμερούς σύμβασης αναδιάρθρωσης έχει ως προς το 
Δημόσιο ή Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης, κατά περί-
πτωση, τις συνέπειες του άρθρου 23.
Άρθρο 25
Προηγούμενες ρυθμίσεις οφειλώνπου υπάγονται σε σύμβαση αναδιάρθρωσης
Συμμετοχή του Δημοσίου και των Φορέων Κοινωνικής 
Ασφάλισης σε σύμβαση αναδιάρθρωσης συνεπάγεται 
την αυτοδίκαιη κατάργηση προηγούμενων ρυθμίσεων 
για τις οφειλές που υπάγονται στη σύμβαση αναδιάρ-
θρωσης.
Άρθρο 26
Τήρηση και ολοκλήρωση της σύμβασηςαναδιάρθρωσης από τον οφειλέτη
1. Ο οφειλέτης οφείλει να τηρεί τη ρύθμιση και να 
καταβάλει το σύνολο των δόσεων, σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης αναδιάρθρωσης. Με την κατα-
βολή του συνόλου των οφειλόμενων δόσεων σε κάθε 
καταλαμβανόμενο πιστωτή, ολοκληρώνεται επιτυχώς η 
ρύθμιση και αποσβέννυται το τμήμα της απαίτησης που 
υπερβαίνει το ποσό της ρύθμισης που τον αφορά, με την 
επιφύλαξη τυχόν δικαιωμάτων του κάθε πιστωτή έναντι 
συνοφειλετών ή εγγυητών του οφειλέτη ή δικαιωμάτων 
των πιστωτών με δικαιώματα επιφύλαξης κυριότητας.
2. Στην περίπτωση της επιτυχούς ολοκλήρωσης της 
ρύθμισης κατά την παρ. 1, κάθε καταλαμβανόμενος 
πιστωτής παρέχει στον οφειλέτη πιστοποίηση της ρυθ-
μισμένης απαίτησής του σύμφωνα με την σύμβαση ανα-
διάρθρωσης.
3. Η πιστοποίηση της παρ. 2 αποτελεί τίτλο εξόφλη-
σης ρυθμισμένης απαίτησης και διαγραφής για το ποσό 
του διαγράφηκε από το σύνολο των απαιτήσεων του πι-
στωτή που καταλαμβάνονται από τη σύμβαση αναδιάρ-
θρωσης και υποκαθιστά τη συναίνεση του δανειστή που 
προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου 1330 του Αστικού 
Κώδικα για την εξάλειψη της προσημείωσης.
4. Η πιστοποίηση μπορεί να εκδίδεται και μέσω της 
ηλεκτρονικής πλατφόρμας του άρθρου 29.
Άρθρο 27
Αθέτηση της σύμβασης αναδιάρθρωσηςαπό τον οφειλέτη και καταγγελία
από τον χρηματοδοτικό φορέα
1. Αν ο οφειλέτης καταστεί υπερήμερος ως προς κα-
ταβολές της σύμβασης αναδιάρθρωσης, με συνέπεια το 
συνολικό ύψος του ποσού σε καθυστέρηση να υπερβαί-
νει αθροιστικά είτε την αξία τριών (3) δόσεων είτε την 
αξία τουλάχιστον του τρία τοις εκατό (3%) του συνολι-
κά οφειλομένου ποσού σύμφωνα με την επιτευχθείσα 
ρύθμιση, οποιοσδήποτε καταλαμβανόμενος πιστωτής 
δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση αναδιάρθρωσης. 
Καταγγελία από καταλαμβανόμενο πιστωτή συνεπάγεται 
την απώλεια της ρύθμισης ως προς τον πιστωτή αυτόν.
2. Η απώλεια της ρύθμισης ως προς οποιοδήποτε πι-
στωτή συνεπάγεται την αναβίωση των απαιτήσεων του 
πιστωτή αυτού στο ύψος που είχαν πριν την σύμβαση αναδιάρθρωσης, αφαιρουμένων ποσών που τυχόν κα-
ταβλήθηκαν στο πλαίσιο της ρύθμισης, ενώ τις καθι-
στούν ληξιπρόθεσμες και άμε σα απαιτητές. Η απώλεια 
της ρύθμισης ως προς καταλαμβανόμενο πιστωτή δεν ασκεί επίδραση στη νομική θέση των λοιπών καταλαμ-βανόμενων πιστωτών.
Άρθρο 28
Επιδότηση καταβολής δόσεων
1. Σε οφειλέτες που πληρούν τα κριτήρια των επό-
μενων παραγράφων, και εφόσον έχουν ρυθμίσει ή δεν 
έχουν καθυστερήσει για χρονικό διάστημα άνω των ενενήντα (90) ημερών τις οφειλές τους προς χρημα-
τοδοτικούς φορείς, το Δημόσιο και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, παρέχεται επιδότηση για την αποπληρωμή των δανείων που εξασφαλίζονται με την κύρια κατοικία 
τους, για πέντε (5) έτη από την ημερομηνία της αίτησης. 
Προκειμένου να λάβουν την επιδότηση αυτή, θα πρέπει 
να υποβάλουν την αίτηση του άρθρου 8. Σε περίπτωση 
που το σύνολο των οφειλών τους είναι ενήμερο, εκδίδε-
ται από την πλατφόρμα του άρθρου 29 βεβαίωση ενήμε-
ρων οφειλών, προκειμένου να εκκινήσει η καταβολή της 
επιδότησης, άλλως αυτή παρέχεται κατόπιν υπογραφής 
της σύμβασης αναδιάρθρωσης του άρθρου 14.
2. Για τη λήψη της επιδότησης της παρ. 1, ο οφειλέτης 
πρέπει να πληροί σωρευτικά τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Έχει εμπράγματο δικαίωμα, αποκλειστικής ή κατ’ 
ιδανικό μερίδιο, κυριότητας, πλήρους ή ψιλής, ή επικαρ-
πίας σε ακίνητο, το οποίο αποτελεί την κύρια κατοικία 
του και βρίσκεται στην Ελλάδα.
β) Για την εμπράγματη εξασφάλιση της οφειλής έχει 
εγγραφεί, πριν την υποβολή της αίτησης του άρθρου 
8, υποθήκη ή προσημείωση  υποθήκης σε ακίνητο, που 
χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία του οφειλέτη.
γ) Το σύνολο των οφειλών του προς χρηματοδοτικούς 
φορείς, το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής ασφά-λισης είναι τουλάχιστον είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ.
δ) Το υπόλοιπο της οφειλής από το δάνειο που εξα-
σφαλίζεται με την κύρια κατοικία του οφειλέτη, δεν 
υπερβαίνει το ποσό των εκατό τριάντα πέντε χιλιάδων (135.000) ευρώ προκειμένου για μονοπρόσωπο νοικο-
κυριό, το οποίο προσαυξάνεται κατά το ποσό των είκοσι 
χιλιάδων (20.000) ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος, έως του 
ανώτατου ποσού των διακοσίων δέκα πέντε χιλιάδων 
(215.000) ευρώ ανά πιστωτή.
ε) Το δάνειο δεν έχει καταγγελθεί σε χρονικό διάστημα 
πέραν του ενός (1) έτους από την υποβολή της αίτησης του άρθρου 8.
στ) Έχει επέλθει μείωση των οικογενειακών εισοδη-
μάτων ως εξής:
στα. εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα, των οποίων ο 
μέσος μικτός μηνιαίος μισθός, αφαιρουμένων πρόσθε-
των ή άλλων έκτακτων αποδοχών των τελευταίων έξι (6) 
μηνών πριν την υποβολή της αίτησης παρουσίασε μείω-
ση, σε σχέση με τους αντίστοιχους έξι (6) προηγούμενους 
μήνες, σύμφωνα με την ακόλουθη κλίμακα:
i) για ποσά έως χίλια (1.000) ευρώ, μείωση ίση ή μεγα-
λύτερη του είκοσι τοις εκατό (20%),
ii) για ποσά μεγαλύτερα των χιλίων (1.000) ευρώ, μείω-
ση ίση ή μεγαλύτερη του τριάντα τοις εκατό (30%), όπως 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10943 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
οι αποδοχές αυτές δηλώνονται στους Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης από τον εργοδότη.
στβ. Ελεύθεροι επαγγελματίες ή φυσικά πρόσωπα 
που ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα, 
των οποίων τα έσοδα του τελευταίου εξαμήνου πριν 
την υποβολή της αίτησης παρουσίασαν μείωση ίση ή 
μεγαλύτερη του τριάντα τοις εκατό (30%), σε σχέση με το 
αντίστοιχο προηγούμενο εξάμηνο, όπως αυτό προκύπτει 
από τις περιοδικές φορολογικές δηλώσεις
στγ. Σε περίπτωση εποχικής απασχόλησης ή δραστη-
ριότητας, συγκρίνονται οι αποδοχές ή τα έσοδα του τε-λευταίου ενός (1) έτους πριν την υποβολή της αίτησης, 
σε σχέση με το προηγούμενο έτος, προκειμένου να εντο-
πιστεί η μείωση. Ως «εποχική» νοείται η απασχόληση ή 
δραστηριότητα που παρέχεται σε επιχειρήσεις, εκμεταλ-
λεύσεις, υποκαταστήματα ή παραρτήματα επιχειρήσεων 
οι οποίες από τη φύση τους, τις καιρικές ή ιδιαίτερες συνθήκες ή λόγω των χρησιμοποιούμενων πρώτων 
υλών λειτουργούν κατά ημερολογιακό έτος για χρονικό 
διάστημα μεγαλύτερο από δύο (2) και μικρότερο από 
εννέα (9) μήνες, κατά το υπόλοιπο δε χρονικό διάστημα του ημερολογιακού έτους δεν απασχολούν προσωπικό που υπερβαίνει το 25% του μέσου όρου του προσωπι-κού, το οποίο απασχολούν κατά την περίοδο αιχμής της δραστηριότητάς τους.
ζ) Λόγω της μείωσης που παρουσίασαν τα οικογενει-
ακά εισοδήματα, σύμφωνα με την περ. στ΄, πληροί τα 
εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια και λοιπά κρι-
τήρια που εκάστοτε ισχύουν σύμφωνα με το άρθρο 3 
του ν. 4472/2017 (Α΄ 74). Τα εν λόγω εισοδηματικά και 
περιουσιακά κριτήρια ελέγχονται κατά το χρονικό ση-
μείο της αίτησης του άρθρου 8 και εάν προκύπτει ότι τα 
εισοδηματικά αυτά κριτήρια υπολείπονται των ευλόγων 
δαπανών διαβίωσης, λαμβάνονται υπόψη ως κριτήριο 
τα εν λόγω εισοδηματικά κριτήρια, προσαυξημένα κατά 
ποσοστό δέκα πέντε τοις εκατό (15%).
η) Αποδέχθηκε τη ρύθμιση που πρότειναν οι πιστωτές 
για όλες τις οφειλές του στο πλαίσιο της εξωδικαστικής ρύθμισης αυτών δυνάμει του άρθρου 14, σε περίπτωση 
που οι οφειλές δεν ήταν ενήμερες. Στην περίπτωση αυτή 
η ρύθμιση θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τα άρθρα 21 και 22.
θ) Να μην λαμβάνει ταυτόχρονα άλλη επιδότηση ή 
επιχορήγηση ή άλλη κρατική ενίσχυση, για το δάνειο 
πρώτης κατοικίας που επιδοτείται με το παρόν.
ι) Να είναι φορολογικά και ασφαλιστικά ενήμερος ως 
προς τις υποχρεώσεις του μετά τη συνολική αναδιάρ-
θρωση των οφειλών.
ια) Σε περίπτωση που οφειλή που πρόκειται να λά-
βει επιδότηση έχει υπαχθεί οριστικά στις διατάξεις του 
ν. 3869/2010 (A΄ 130), εφόσον εγκριθεί η επιδότηση 
του παρόντος, ο οφειλέτης παραιτείται του δικαιώμα-
τος να ζητήσει συνεισφορά του Δημοσίου, σύμφωνα με 
τα εδάφια πέμπτο, έκτο, έβδομο και όγδοο της παρ. 2 
του άρθρου 9 του ν. 3869/2010 (A΄ 130). Οφειλέτες που έχουν υποβάλει αίτηση του άρθρου 4 του ν. 3869/2010 
(A΄ 130), η οποία εκκρεμεί σε πρώτο βαθμό, χωρίς να 
έχει συζητηθεί, μπορούν να υποβάλουν την αίτηση του 
άρθρου 8. Αν οι αιτούντες ρυθμίσουν συναινετικά μέσω σύμβασης αναδιάρθρωσης τις οφειλές που είναι επιδε-
κτικές για την καταβολή επιδότησης κατά το παρόν, η 
δίκη του ν. 3869/2010 καταργείται ως προς τις οφειλές 
που ρυθμίστηκαν συναινετικά.
3. Η υποβολή αίτησης για την επιδότηση δόσης συ-
νεπάγεται ως προς το Δημόσιο την παροχή άδειας για 
την πρόσβαση στο σύνολο των στοιχείων του οφειλέτη 
σύμφωνα με το άρθρο 12. Η πρόσβαση αυτή παρέχεται 
τόσο για την έγκριση της επιδότησης όσο και για τη δι-
ενέργεια περιοδικών ελέγχων της πλήρωσης των προ-ϋποθέσεων χορήγησης.
4. Το μέγιστο ποσό της επιδότησης δόσης, για τα νοι-
κοκυριά που πληρούν τα κριτήρια της παρ. 3 ορίζεται 
ως ακολούθως:
α) Για τον αιτούντα: εβδομήντα (70) ευρώ ανά μήνα.β) Για κάθε επιπλέον μέλος του νοικοκυριού προσαύ-
ξηση κατά τριάντα πέντε (35) ευρώ τον μήνα.
γ) Στη μονογονεϊκή οικογένεια χορηγείται επιπλέον 
προσαύξηση τριάντα πέντε (35) ευρώ τον μήνα.
δ) Στα νοικοκυριά με απροστάτευτο/α τέκνο/α, χορη-
γείται επιπλέον προσαύξηση τριάντα πέντε (35) ευρώ τον 
μήνα για κάθε απροστάτευτο τέκνο.
ε) Ως ανώτατο όριο του Επιδόματος Στέγασης ορίζο-
νται τα διακόσια δέκα (210) ευρώ μηνιαίως, ανεξαρτήτως 
της σύνθεσης του νοικοκυριού.
5. Η επιδότηση δόσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 
ακόλουθα όρια:
α) ποσοστό ογδόντα τοις εκατό (80%) επί της μηνιαί-
ας δόσης, προκειμένου για δάνεια εξυπηρετούμενα ή 
δάνεια που παρουσίαζαν καθυστέρηση μέχρι ενενήντα (90) ημέρες κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης του άρθρου 8.
β) ποσοστό εξήντα τοις εκατό (60%) επί της μηνιαίας 
δόσης, προκειμένου για δάνεια που παρουσίαζαν καθυ-
στέρηση μεγαλύτερη των ενενήντα (90) ημερών κατά 
τον χρόνο υποβολής της αίτησης του άρθρου 8.
γ) ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%) επί της μηνιαίας 
δόσης, προκειμένου για δάνεια που παρουσίαζαν κα-
θυστέρηση μεγαλύτερη των ενενήντα (90) ημερών και 
έχουν επιπλέον καταγγελθεί σε χρόνο όχι μεγαλύτερο 
του ενός (1) έτους προ της υποβολής της αίτησης του 
άρθρου 8.
Σε περίπτωση που τα ποσά της παρ. 4 υπερβαίνουν τα 
όρια των περ. α΄, β΄ και γ΄, μειώνονται αναλόγως.
6. Ο οφειλέτης έχει την υποχρέωση να τηρεί τη ρύθμι-
ση και να καταβάλει εμπρόθεσμα και προσηκόντως το 
σύνολο του υπολοίπου δόσης επί της οποίας χορηγείται 
η επιδότηση δόσης, σύμφωνα με τους όρους της Σύμ-
βασης Αναδιάρθρωσης. Σε περίπτωση που δεν κατα-
βάλει εμπρόθεσμα και προσηκόντως το υπόλοιπο της 
δόσης, κατά τρόπο ώστε να επέλθουν οι προϋποθέσεις 
για την έκπτωσή του από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης σύμφωνα με το άρθρο 27, ακόμα και αν ο πιστωτής δεν 
ασκήσει τα δικαιώματά του για την έκπτωση του οφει-λέτη βάσει του άρθρου αυτού, οφείλει να επιστρέψει τα 
ποσά επιδότησης δόσης που έλαβε, ως αχρεωστήτως 
καταβληθέντα, ως εξής:
α) Προκειμένου για δάνεια εξυπηρετούμενα ή δάνεια 
που παρουσίαζαν καθυστέρηση μέχρι ενενήντα (90) 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10944 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ημέρες κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης του άρ-
θρου 8, ανακτώνται τα εξής ποσά:
αα) ποσό που αντιστοιχεί στο εκατό τοις εκατό (100%) 
της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, σε πε-
ρίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης κατά τον πρώτο χρόνο χορήγησης της επιδότησης,
αβ) ποσό που αντιστοιχεί στο ογδόντα τοις εκατό 
(80%) της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, 
σε περίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρ-
θρωσης κατά τον δεύτερο χρόνο χορήγησης της επι-
δότησης,
αγ) ποσό που αντιστοιχεί στο εξήντα τοις εκατό (60%) 
της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, σε πε-ρίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης κατά τον τρίτο χρόνο χορήγησης της επιδότησης,
αδ) ποσό που αντιστοιχεί στο σαράντα τοις εκατό 
(40%) της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, 
σε περίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρ-
θρωσης κατά τον τέταρτο χρόνο χορήγησης της επιδό-τησης,
αε) ποσό που αντιστοιχεί στο είκοσι τοις εκατό (20%) 
της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, σε πε-ρίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης κατά τον πέμπτο χρόνο χορήγησης της επιδότησης.
β) Προκειμένου για δάνεια που παρουσίαζαν καθυστέ-
ρηση μεγαλύτερη των ενενήντα (90) ημερών κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης του άρθρου 8:
βα) ποσό που αντιστοιχεί στο εκατό τοις εκατό (100%) 
της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, σε πε-ρίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης 
κατά τον πρώτο και τον δεύτερο χρόνο χορήγησης της 
επιδότησης,
ββ) ποσό που αντιστοιχεί στο εβδομήντα πέντε τοις 
εκατό (75%) της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης 
δόσης, σε περίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση 
αναδιάρθρωσης κατά τον τρίτο χρόνο χορήγησης της 
επιδότησης,
βγ) ποσό που αντιστοιχεί στο πενήντα τοις εκατό (50%) 
της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, σε πε-ρίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρθρωσης κατά τον τέταρτο χρόνο χορήγησης της επιδότησης,
βδ) ποσό που αντιστοιχεί στο είκοσι πέντε τοις εκατό 
(25%) της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, 
σε περίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρ-
θρωσης κατά τον πέμπτο χρόνο χορήγησης της επιδό-τησης.
γ) Προκειμένου για δάνεια που παρουσίαζαν καθυστέ-
ρηση μεγαλύτερη των ενενήντα (90) ημερών και επιπλέ-
ον έχουν καταγγελθεί σε χρόνο όχι μεγαλύτερο του ενός 
(1) έτους προ της υποβολής της αίτησης του άρθρου 8, 
ανακτάται ποσό που αντιστοιχεί στο εκατό τοις εκατό 
(100%) της συνολικής χορηγηθείσας επιδότησης δόσης, 
σε περίπτωση που εκπέσει από τη σύμβαση αναδιάρ-
θρωσης και για τα πέντε έτη χορήγησης της επιδότησης, 
καθώς και για ένα (1) έτος μετά τη λήξη της περιόδου 
καταβολής της επιδότησης δημοσίου.Άρθρο 29
Ηλεκτρονική πλατφόρμα εξωδικαστικούμηχανισμού ρύθμισης οφειλών
Η διαδικασία εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών που 
περιγράφεται στον παρόντα νόμο διεξάγεται μέσω 
ψηφιακής πλατφόρμας ηλεκτρονικής υποβολής και δι-
αχείρισης αιτήσεων, που αναπτύσσεται από τη Γενική 
Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας 
Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
σε συνεργασία με την Ειδική Γ ραμματεία Διαχείρισης 
Ιδιωτικού Χρέους (Ε.Γ .Δ.Ι.Χ.), και στην οποία παρέχεται 
πρόσβαση μέσω της ιστοσελίδας της Ε.Γ .Δ.Ι.Χ. Η ηλεκτρο-
νική πλατφόρμα έχει κυρίως τις παρακάτω λειτουργίες 
και εφαρμογές:
α) αυθεντικοποίηση των συμμετεχόντων στη διαδι-
κασία μέσω των μοναδικών κωδικών-διαπιστευτηρίων της Γενικής Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων 
Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ .) του Υπουργείου Ψηφι-
ακής Διακυβέρνησης,
β) υποβολή αίτησης υπαγωγής και συνοδευτικών εγ-
γράφων σε ηλεκτρονική μορφή,
γ) πρόσβαση οφειλέτη και συμμετεχόντων πιστωτών 
στα στοιχεία που είναι διαθέσιμα μέσω της ηλεκτρονικής 
πλατφόρμας,
δ) σύστημα επικοινωνίας, κοινοποίησης και ανταλ-
λαγής εγγράφων μεταξύ οφειλέτη και συμμετεχόντων 
πιστωτών,
ε) έκδοση πιστοποιημένων εγγράφων,στ) υπολογιστικές εφαρμογές,
ζ) διασύνδεση ηλεκτρονικών και ψηφιακών αρχείων 
για τη διασταύρωση και την επαλήθευση στοιχείων,
η) παραγωγή στατιστικών αναφορών και εκθέσεων, 
οι οποίες αξιοποιούνται για τον σχεδιασμό της εθνικής 
στρατηγικής για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους υπό 
την προϋπόθεση ψευδωνυμοποίησης των υποκειμένων 
των δεδομένων.
Άρθρο 30
Συνεργασία χρηματοδοτικών φορέων
1. Όταν περισσότεροι του ενός χρηματοδοτικοί φορείς 
έχουν ή διαχειρίζονται ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις έναντι 
του ίδιου οφειλέτη, ως προς τον οποίον υπάρχουν επαρ-
κείς ενδείξεις ότι βρίσκεται σε παρούσα ή επαπειλούμε-
νη αδυναμία εκπλήρωσης των οικονομικών του υποχρε-
ώσεων, αυτοί μπορεί να συνεργάζονται, προκειμένου να 
επεξεργαστούν και να υποβάλουν στον οφειλέτη κοινή 
πρόταση, με σκοπό την εξεύρεση βιώσιμης λύσης. Προς 
τον σκοπό τούτο, τα ανωτέρω πρόσωπα μπορούν να 
ανταλλάσσουν μεταξύ τους όσες πληροφορίες απαιτού-
νται, προκειμένου να αξιολογήσουν τη βιωσιμότητα της 
επιχείρησης του οφειλέτη και να διαμορφώσουν τους 
όρους της κοινής πρότασης, την οποία θα υποβάλουν, στο πλαίσιο του παρόντος κεφαλαίου.
2. Με την επιφύλαξη της τήρησης των όρων του ειδι-
κού πλαισίου της παρ. 3, οι χρηματοδοτικοί φορείς μπο-
ρούν να ορίζουν από κοινού κανόνες που αφορούν τη 
συμμετοχή τους στις διαδικασίες του παρόντος κεφαλαί-
ου, έχοντας και την υποχρέωση δημοσιοποίησής τους:
α) προϋποθέσεις εξέτασης ή/και αποδοχής αιτήσεων,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10945 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
β) διαδικασία αυτοματοποιημένης επεξεργασίας στοι-
χείων,
γ) διαδικασία παραγωγής προτάσεων αναδιάρθρωσης 
οφειλών,
δ) τη θέση όρων αποδοχής, ενδεικτικά ότι η προσφορά 
είναι δεκτική αποδοχής μόνο συνολικά και όχι μόνο σε 
επί μέρους σημεία της,
ε) τον τρόπο και τα μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβα-
νομένης και της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, των οφειλε-
τών για τις διαδικασίες και όρους του παρόντος άρθρου,
στ) την έκδοση της πιστοποίησης της παρ. 2 του άρ-
θρου 26, και
ζ) τη διαμόρφωση και χρήση εργαλείων έγκαιρης 
προειδοποίησης και μηχανισμών ειδοποίησης για την 
αποφυγή της αφερεγγυότητας των οφειλετών τους.
3. Οι όροι της παρ. 2 μπορεί να διαφοροποιούνται 
κατά είδος οφειλέτη, ενδεικτικά, ως προς φυσικά πρό-
σωπα των οποίων οι οφειλές δεν αφορούν εμπορική, 
επαγγελματική ή επιχειρηματική δραστηριότητα ή την 
εγγύηση πρωτοφειλών ή συνοφειλών που αφορούν μια 
ή περισσότερες από τις δρασ τηριότητες αυτές, και ως 
προς επιχειρήσεις ανάλογα με το μέγεθός τους ή το ύψος 
των οφειλών τους ανά φορέα ή και συνολικά.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΠΡΟΠΤΩΧΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ
Άρθρο 31
Ορισμός και σκοπός της εξυγίανσης
Η διαδικασία εξυγίανσης αποτελεί συλλογική προ-
πτωχευτική διαδικασία, που αποσκοπεί στη διατήρηση, 
αξιοποίηση, αναδιάρθρωση και ανόρθωση της επιχείρη-
σης με την επικύρωση της συμφωνίας που προβλέπεται 
στο παρόν κεφάλαιο, υπό τη ν προϋπόθεση ότι πληρού-
ται η αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης των πιστω-
τών. Η αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης των πι-
στωτών θεωρείται ότι πληρούται, αν κανείς από τους μη 
συναινούντες πιστωτές δεν βρεθεί, βάσει της συμφωνίας 
εξυγίανσης, σε χειρότερη θέση από τη θέση στην οποία 
θα βρισκόταν σε περίπτωση πτώχευσης του οφειλέτη.
Άρθρο 32
Πεδίο εφαρμογής
1. Κάθε πρόσωπο το οποίο ασκεί επιχειρηματική δρα-
στηριότητα, έχει το κέντρο των κυρίων συμφερόντων 
του στην Ελλάδα και βρίσκεται σε παρούσα ή επαπει-
λούμενη αδυναμία εκπλήρωσης των ληξιπρόθεσμων 
χρηματικών υποχρεώσεών του κατά τρόπο γενικό, δύ-
ναται να αιτείται την επικύρωση της συνυποβαλλόμενης 
συμφωνίας εξυγίανσης που προβλέπεται στο άρθρο 34.
2. Το πρόσωπο της παρ. 1 δύναται να υποβάλει την ως 
άνω αίτηση και όταν δεν συντρέχει παρούσα ή επαπει-
λούμενη αδυναμία εκπλήρωσης, αν υφίσταται απλώς 
πιθανότητα αφερεγγυότητάς του, η οποία δύναται να 
αρθεί με τη διαδικασία αυτή.
3. Οι διατάξεις των άλλων κεφαλαίων του παρόντος νό-
μου εφαρμόζονται στις διαδικασίες του παρόντος κεφα-
λαίου μόνο στο μέτρο που γίνεται παραπομπή σε αυτές.
4. Όπου στο παρόν Κεφάλαιο προβλέπεται δημοσιο-
ποίηση, αυτή λαμβάνει χώρα σύμφωνα με το άρθρο 84.Άρθρο 33
Αρμόδιο δικαστήριο
Αρμόδιο δικαστήριο για τις διαδικασίες του παρό-
ντος κεφαλαίου είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο, στην περιφέρεια του οποίου ο οφειλέτης έχει το κέντρο των 
κυρίων συμφερόντων του. Με την επιφύλαξη ειδικών 
διατάξεων, το δικαστήριο δικάζει με τη διαδικασία της 
εκούσιας δικαιοδοσίας. Οι αποφάσεις του δεν υπόκει-
νται σε τακτικά ή έκτακτα ένδικα μέσα, εκτός αν ορίζεται 
διαφορετικά.
Άρθρο 34
Συμφωνία εξυγίανσης και απαιτούμενηπλειοψηφία πιστωτών
1. Προκειμένου να επικυρωθεί συμφωνία εξυγίανσης 
πρέπει να παρασχεθεί συναίνεση από τον οφειλέτη και από πιστωτές του που εκπροσωπούν αφενός περισσό-
τερο από το πενήντα τοις εκατό (50%) των απαιτήσεων 
που έχουν ειδικό προ νόμιο και αφετέρου περισσότερο 
από το πενήντα τοις εκατό (50%) των λοιπών απαιτήσε-
ων, σε κάθε περίπτωση όσων θίγονται από τη συμφω-
νία εξυγίανσης. Θεωρείται ότι δεν θίγεται η απαίτηση 
ενός πιστωτή όταν, κατά τη συμφωνία εξυγίανσης, δεν επηρεάζεται η νομική κατάσταση που είχε πριν από την 
επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης. Η συναίνεση των 
πιστωτών σε συμφωνία εξυγίανσης μπορεί να παρασχε-
θεί και μέσω ηλεκτρονικής ψηφοφορίας που διεξάγεται 
όπως προβλέπεται στην κατ΄ εξουσιοδότηση του άρ-
θρου 72 υπουργική απόφαση.
2. Η επικύρωση συμφωνίας, η οποία έχει συναφθεί μό-
νον από πιστωτές, που συγκεντρώνουν το ποσοστό της παρ. 1, χωρίς τη σύμπραξη του οφειλέτη, είναι δυνατή στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) εφόσον ο οφειλέτης βρίσκεται, κατά τον χρόνο σύ-
ναψης της συμφωνίας, σε παύση πληρωμών ή,
β) αν πρόκειται για κεφαλαιουχική εταιρία, εφόσον το 
σύνολο των ιδίων κεφαλαίων του οφειλέτη καταστεί κα-
τώτερο του ενός δεκάτου (1/10) του μετοχικού κεφαλαί-
ου και δεν έχει αποκατασταθεί τουλάχιστον στο ποσοστό 
αυτό εντός της διαχειριστικής χρήσης που ακολουθεί την 
ημερομηνία αναφοράς του ετήσιου ισολογισμού στον 
οποίο διαπιστώνεται ότι συνέτρεξε η περίπτωση αυτή, ή
γ) αν ο οφειλέτης δεν έχει υποβάλει προς καταχώρηση 
οικονομικές καταστάσεις δυο (2) τουλάχιστον διαδοχι-κών διαχειριστικών χρήσεων, ή,
δ) αν πρόκειται για εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, 
συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της παρ. 2 του 
άρθρου 45 του ν. 3190/1955 (Α΄ 91).
3. Τα ποσοστά της παρ. 1 υπολογίζονται με βάση κα-
τάσταση πιστωτών που επισυνάπτεται στη συμφωνία 
εξυγίανσης. Η ημερομηνία που φέρει η κατάσταση αυτή 
δεν μπορεί να είναι προγενέστερη των τριών (3) ημε-
ρολογιακών μηνών από την ημερομηνία υποβολής της 
συμφωνίας στο δικαστήριο. Στην κατάσταση των πιστω-
τών συμπεριλαμβάνονται όλοι οι πιστωτές, ανεξαρτήτως 
γενικών ή ειδικών προνομίων, οι απαιτήσεις των οποίων 
υπήρχαν κατά την ημερομηνία του προηγούμενου εδα-
φίου, έστω και αν δεν είναι ληξιπρόθεσμες. Πιστωτές 
από αμφοτεροβαρείς συμβάσε ις περιλαμβάνονται μόνο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10946 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
στο μέτρο που έχουν εκπληρώσει τη δική τους παροχή 
προς τον οφειλέτη ή που έχουν αξίωση αποζημίωσης 
μετά από υπαναχώρηση από τη σύμβαση. Πιστωτές θε-
ωρούνται επίσης και όσοι έχουν απαιτήσεις από χρημα-
τοδοτικές μισθώσεις που οφείλονται συμβατικά από την 
ημερομηνία του δεύτερου εδαφίου μέχρι τη συμβατική ημερομηνία λήξης των συμβάσεων.
4. Για τις ανάγκες του υπολογισμού των ποσοστών της 
παρ. 1, δεν λαμβάνονται υπόψη οι πάσης φύσης απαι-τήσεις υπό αίρεση.
5. Οι απαιτήσεις των πιστωτών που περιλαμβάνονται 
στην κατάσταση της παρ. 3 πρέπει να προκύπτουν από 
τα βιβλία του οφειλέτη ή να έχουν αναγνωριστεί ή να 
έχουν πιθανολογηθεί με απόφαση δικαστηρίου οποιου-
δήποτε βαθμού δικαιοδοσίας, ακόμη και με τη διαδικα-
σία των ασφαλιστικών μέτρων, η οποία να έχει κοινοποι-
ηθεί στον οφειλέτη το αργότερο κατά την ημερομηνία που φέρει η κατάσταση της παρ. 3. Στην περίπτωση της συμφωνίας της παρ. 2, η κατάσταση των πιστωτών της 
παρ. 3 συντάσσεται με βάση στοιχεία που αντλούνται 
από τις πλέον πρόσφατες δημοσιευμένες χρηματοοικο-
νομικές καταστάσεις του οφειλέτη, εφόσον υπάρχουν, τα 
βιβλία και στοιχεία του οφειλέτη, τα βιβλία και στοιχεία που διαθέτουν οι συμβαλλόμενοι πιστωτές, και αποφά-σεις δικαστηρίων οποιουδήποτε βαθμού δικαιοδοσίας, συμπεριλαμβανομένων αποφάσεων που εκδίδονται με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.
Άρθρο 35
Συναίνεση οφειλέτη και σύμπραξησυνέλευσης μετόχων ή εταίρων
1. Αν ο οφειλέτης είναι νομικό πρόσωπο, αποκλειστική 
αρμοδιότητα παροχής συναίνεσης σε συμφωνία εξυγίαν-
σης για λογαριασμό του έχει ο διαχειριστής ή το όργανο 
διοίκησης του, ενδεικτικά, επί ανωνύμων εταιρειών, το διοικητικό συμβούλιο.
2. Αν ο οφειλέτης είναι νομικό πρόσωπο και ο εμπει-
ρογνώμονας κρίνει στην έκθεση της περ. δ΄ της παρ. 1 
του άρθρου 46 ότι η υπολειμματική αξίωση κατά της 
εταιρίας των εταίρων ή μετόχων, κατά περίπτωση, δεν 
θίγεται από την εφαρμογή της συμφωνίας εξυγίανσης, 
ιδίως ως προς τη μεταβίβαση εταιρικής περιουσίας ή 
κλάδου εκμετάλλευσης, η σύναψη και η εφαρμογή της 
συμφωνίας δεν προϋποθέτουν την με οποιοδήποτε τρό-
πο συναίνεση των μετόχων ή εταίρων κατά παρέκκλιση 
τυχόν αντίθετης καταστατικής διάταξης του οφειλέτη, 
εκτός εάν παρόμοια συναίνεση απαιτείται κατά ρητή δι-
άταξη της κείμενης εταιρικής νομοθεσίας. Δεν απαιτείται 
απόφαση της συνέλευσης των εταίρων ή μετόχων του 
οφειλέτη, ακόμα και για πράξεις που κατά την εταιρική 
νομοθεσία προϋποθέτουν τέτοια απόφαση, στις περι-
πτώσεις που κατά το άρθρο 34 δεν απαιτείται συναίνεση 
του οφειλέτη.
3. α) Αν απαιτείται κατ’ εξαίρεση παρόμοια σύμπραξη 
ή συναίνεση και υπό την προϋπόθεση ότι κατά τα λοιπά 
ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις της παρ. 1, το δικαστή-
ριο με την απόφασή του που επικυρώνει τη συμφωνία 
εξυγίανσης δύναται να διορίσει ειδικό εντολοδόχο με την εξουσία να συγκαλέσει γενική συνέλευση και να 
ασκήσει το δικαίωμα παράστασης και ψήφου εκείνων 
των μετόχων ή εταίρων του οφειλέτη που δεν συμπράτ-
τουν. Η κοινοποίηση της απόφασης του δικαστηρίου 
στην εταιρεία υποκαθιστά την κατά τον νόμο διαδικασία 
νομιμοποίησης του ειδικού εντολοδόχου για τη συμμε-
τοχή του στη συνέλευση.
β) Στο πλαίσιο της συνέλευσης που συγκαλείται για 
τη λήψη της απόφασης της παρ. 1, πρώτα δίδεται ο λό-γος στους μετόχους ή εταίρους οι οποίοι δηλώνουν την 
πρόθεσή τους να υπερψηφίσουν ή να καταψηφίσουν 
την προβλεπόμενη στη συμφωνία εξυγίανσης απόφα-
ση ή να απέχουν από την σχετική ψηφοφορία. Εφόσον από την καταμέτρηση των ψήφων δεν συγκεντρώνεται 
η απαραίτητη απαρτία ή πλειοψηφία για την έγκριση της 
ως άνω απόφασης, τότε ο ειδικός εντολοδόχος ασκεί το δικαίωμα ψήφου, τόσο αναφορικά με μετόχους που κα-
ταψηφίζουν την απόφαση ή απέχουν, όσο και αναφορικά 
με μετόχους που δεν παρίστανται, στην έκταση που αυτό 
απαιτείται για την έγκρισή της.
γ) Οι μη συμπράττοντες μέτοχοι ή εταίροι διατηρούν 
δικαίωμα αποζημίωσης έναντι της εταιρίας και των πι-
στωτών, σε περίπτωση που στο πλαίσιο διαγνωστικής 
δίκης αποδειχθεί ότι μετά την εκκαθάριση θα απέμενε υπολειμματική αξίωσή τους.
Άρθρο 36
Σύμπραξη τρίτων
Στην περίπτωση που για την εκπλήρωση ορισμένων 
όρων της συμφωνίας απαιτείται η σύμπραξη τρίτων 
προσώπων που δεν συμβάλλονται, αυτή είτε παρέχε-
ται με σχετική δήλωση τούτων σε έγγραφο που φέρει 
εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή υπό την έννοια του 
Κανονισμού (ΕΕ) 910/2014 ή βεβαίωση του γνησίου της 
υπογραφής και συνοδεύει τη συμφωνία είτε τίθεται ως 
αναβλητική αίρεση στη συμφωνία για τη θέση της σε 
ισχύ.
Άρθρο 37
Συμμετοχή Δημοσίου και δημοσίων φορέων
1. Το Δημόσιο, νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, δη-
μόσιες επιχειρήσεις και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, 
συναινούν στη σύναψη συμφωνίας εξυγίανσης υπογρά-
φοντας τη συμφωνία με τους ίδιους όρους και ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια με τα οποία θα συναινούσε υπό τις 
αυτές συνθήκες ιδιώτης πιστωτής, ακόμη και όταν με τη 
συμφωνία το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δι-
καίου, οι δημόσιες επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα και 
οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης παραιτούνται από προ-
νόμια και εξασφαλίσεις ενοχικής ή εμπράγματης φύσεως 
καθώς και από ένδικα μέσα ή βοηθήματα. Ειδικότερα, 
με την επιφύλαξη της παρ. 2, το Δημόσιο δεν συναινεί 
σε περίπτωση που λόγω της εφαρμογής της συμφωνίας 
εξυγίανσης θα περιερχόταν σε χειρότερη θέση ως προς 
τις βεβαιωμένες απαιτήσεις του κατά τον χρόνο υπογρα-
φής της συμφωνίας εξυγίανσης, από τη θέση στην οποία 
θα περιερχόταν σε περίπτωση πτώχευσης.
2. Τα πρόσωπα και φορείς της παρ. 1 θεωρείται ότι 
συναινούν σε συμφωνία εξυγίανσης, ακόμα και αν δεν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10947 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
την υπογράφουν, σε κάθε περίπτωση που πληρούνται 
σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις, χωρίς να απαι-
τείται η περαιτέρω διερεύνηση των όρων της συμφωνίας 
αυτής ή της ανάκτησης από πλευράς του αντιστοίχου 
φορέα ή των λοιπών προϋποθέσεων της παρούσας:
α) η βεβαιωμένη βασική οφειλή του οφειλέτη προς το 
αντίστοιχο πρόσωπο ή φορέα κατά τον χρόνο υπογρα-
φής της συμφωνίας εξυγίανσης δεν υπερβαίνει το ποσό δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ,
β) σύμφωνα με την έκθεση του εμπειρογνώμονα της 
περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 46, το πρόσωπο ή ο φορέ-
ας της παρ. 1 δεν θα περιέλθει λόγω της εφαρμογής της 
συμφωνίας εξυγίανσης σε χειρότερη θέση ως προς τις 
βεβαιωμένες απαιτήσεις του κατά τον χρόνο υπογραφής 
της συμφωνίας εξυγίανσης, από τη θέση στην οποία θα περιέλθει σε περίπτωση πτώχευσης, και
γ) σύμφωνα με την έκθεση του εμπειρογνώμονα της 
περ. δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 46, οι βεβαιωμένες απαι-
τήσεις του συνόλου των προσώπων και φορέων της παρ. 
1 κατά τον χρόνο υπογραφής της συμφωνίας εξυγίανσης 
είναι ως ποσό μικρότερο από το σύνολο των απαιτήσεων 
των ιδιωτών πιστωτών.
Άρθρο 38
Απαλλαγή από την ευθύνη υπαλλήλουγια την υπογραφή συμφωνίας εξυγίανσης
Με την επιφύλαξη των άρθρων 235, 236, 237 και 237Β 
του Ποινικού Κώδικα για τη δωροδοκία, ουδείς υπάλλη-
λος υπό την έννοια του άρθρου 13 του Ποινικού Κώδικα 
υπέχει οποιαδήποτε αστική, ποινική ή πειθαρχική ευθύ-
νη για την υπογραφή συμφωνίας εξυγίανσης ή τη θετική 
ψήφο σε ηλεκτρονική ψηφοφορία εφόσον πληρούνται 
οι προϋποθέσεις του άρθρου 37. Επίσης ουδείς υπάλλη-
λος υπέχει ευθύνη, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις 
της παρ. 1 του άρθρου 65 του ν. 4472/2017 (Α΄ 74). Ποι-
νική δίωξη ασκείται μόνο υπό τις προϋποθέσεις της παρ. 
2 του άρθρου 65 του ν. 4472/2017.
Άρθρο 39
Περιεχόμενο της συμφωνίας εξυγίανσης
1. Η συμφωνία εξυγίανσης δύναται να έχει ως αντι-
κείμενο οποιαδήποτε ρύθμιση του ενεργητικού και του παθητικού του οφειλέτη και ιδίως:
α) Τη μεταβολή των όρων των υποχρεώσεων του οφει-
λέτη χωρίς περιορισμό, συμπεριλαμβανομένων και τρε-
χουσών ή συναφθεισών ρυθμίσεων με φορείς του Δημο-
σίου ή Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης. Η μεταβολή αυτή 
δύναται ενδεικτικά να συνίσταται στη μεταβολή του χρό-
νου εκπλήρωσης των απαιτήσεων, περιλαμβανομένης 
της τροποποίησης των όρων υπό τους οποίους δύναται να ζητηθεί η πρόωρη αποπληρωμή τους, στη μεταβολή 
του επιτοκίου, στην αντικατάσταση της υποχρέωσης κα-
ταβολής επιτοκίου με την υποχρέωση καταβολής μέρους 
των κερδών, στην αντικατάσταση απαιτήσεων με μετα-τρέψιμες ή μη ομολογίες έκδοσης του οφειλέτη ή στην 
υποχρέωση των εμπραγμάτως ασφαλισμένων πιστωτών 
να δεχθούν την εναλλαγή υποθηκικής ή ενεχυρικής τά-ξης υπέρ νέων πιστωτών του οφειλέτη.
β) Την κεφαλαιοποίηση υποχρεώσεων του οφειλέτη με την έκδοση μετοχών κάθε είδους ή κατά περίπτω-
ση εταιρικών μεριδίων. Πριν από την κεφαλαιοποίηση 
δύναται να λαμβάνει χώρα μείωση του μετοχικού κε-
φαλαίου για την απόσβεση ζημιών ή για το σχηματισμό 
αποθεματικού.
γ) Τη ρύθμιση των σχέσεων των πιστωτών μεταξύ τους 
μετά από την επικύρωση της συμφωνίας είτε υπό την 
ιδιότητά τους ως πιστωτών είτε σε περίπτωση κεφαλαι-
οποίησης ή μεταβίβασης επιχείρησης σε νέο φορέα, υπό 
την ιδιότητά τους ως μετόχων ή εταίρων. Ενδεικτικά η 
συμφωνία εξυγίανσης δύναται να προβλέπει ότι μία κα-τηγορία πιστωτών δεν δύναται να ζητήσει την αποπλη-ρωμή των απαιτήσεων προς αυτή πριν από την πλήρη 
ικανοποίηση μιας άλλης, να ρυθμίζει θέματα διοίκησης 
της επιχείρησης του οφειλέτη μετά την κεφαλαιοποίηση 
απαιτήσεων των πιστωτών ή μετά τη μεταβίβαση επιχεί-
ρησης σε νέο φορέα, να ρυθμίζει θέματα σε σχέση με τη 
μεταβίβαση των μετοχών ή εταιρικών μεριδίων που θα 
προκύψουν από την κεφαλαιοποίηση (ή τη μεταβίβαση 
επιχείρησης σε νέο φορέα), όπως ενδεικτικά δικαίωμα 
ή υποχρέωση των μετόχων μειοψηφίας σε περίπτωση 
πώλησης της πλειοψηφίας των μετοχών να πωλήσουν 
τις μετοχές τους με τους ίδιους όρους με τους οποίους γίνεται η πώληση της πλειοψηφίας.
δ) Τη μείωση των απαιτήσεων έναντι του οφειλέτη.ε) Την εκποίηση επί μέρους περιουσιακών στοιχείων 
του οφειλέτη.
στ) Την ανάθεση της διαχείρισης της επιχείρησης του 
οφειλέτη σε τρίτο με βάση οποιαδήποτε έννομη σχέση 
περιλαμβανομένης ενδεικτικά της εκμίσθωσης ή της 
σύμβασης διαχείρισης.
ζ) Τη μεταβίβαση του συνόλου ή μέρους της επιχείρη-
σης του οφειλέτη σε τρίτο ή σε εταιρεία των πιστωτών κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 64.
η) Την αναστολή των ατομικών και συλλογικών διώ-
ξεων των πιστωτών για ορισμένο διάστημα μετά την 
επικύρωση της συμφωνίας. Η αναστολή αυτή δεν θα 
δεσμεύει τους μη συμβαλλόμενους πιστωτές, καθώς 
και τους πιστωτές των οποίων η συναίνεση συνάγεται 
σύμφωνα με το άρθρο 35 για διάστημα που υπερβαίνει 
τους τρείς (3) μήνες από την επικύρωση της συμφωνίας.
θ) Τη λήψη από τον οφειλέτη ή από φορέα στον οποίο 
μεταβιβάζεται επιχειρηματική δραστηριότητα του οφει-
λέτη ενδιάμεσης ή νέας χρηματοδότησης για τη διατή-
ρηση της αξίας της επιχείρησης κατά τη διάρκεια της 
διαδικασίας εξυγίανσης ή, αντιστοίχως, για την εφαρ-
μογή του επιχειρηματικού σχεδίου μετά την εξυγίανση.
ι) Τον διορισμό προσώπου που θα επιβλέπει την εκτέ-
λεση των όρων της συμφωνίας εξυγίανσης ασκώντας τις 
εξουσίες που του δίνονται κατά τους όρους της συμφω-
νίας εξυγίανσης.
ια) Την καταβολή συμπληρωματικών ποσών προς 
εξόφληση απαιτήσεων σε περίπτωση βελτίωσης της 
οικονομικής θέσης του οφειλέτη. Η συμφωνία πρέπει 
να ορίζει με ακρίβεια τις προϋποθέσεις καταβολής των ποσών αυτών.
ιβ) Οι εγγυήσεις, οι ασφαλίσεις πιστώσεων και άλλες 
συμβάσεις με αντίστοιχο αποτέλεσμα υπέρ απαιτήσε-
ων που κεφαλαιοποιούνται τρέπονται, αν δεν ορίζεται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10948 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
διαφορετικά, σε δικαίωμα προαίρεσης του πιστωτή να 
πωλήσει στον εγγυητή ή ασφαλιστή τις μετοχές ή τα εται-
ρικά μερίδια που προκύπτουν από την κεφαλαιοποίηση 
του χρέους κατά τον χρόνο στον οποίο θα καθίστατο 
κατά τους όρους του ληξιπρόθεσμο το χρέος και για 
ποσό ίσο με το άθροισμα του κεφαλαίου και των τυχόν 
τόκων που καλύπτονται από την εγγύηση. Το δικαίωμα 
προαίρεσης δύναται να ασκηθεί εντός δύο (2) μηνών από 
τον χρόνο κατά τον οποίο θα καθίστατο ληξιπρόθεσμη η υποχρέωση που κεφαλαιοποιήθηκε και, αν είναι ήδη ληξιπρόθεσμη κατά την κεφαλαιοποίηση, εντός δύο (2) μηνών από την τελευταία.
2. Δεν θίγονται οι πιστώσεις που είναι εξασφαλισμένες 
με συμφωνία χρηματοοικονομικής ασφάλειας κατά την 
έννοια του άρθρου 2 του ν. 3301/2004 (Α΄ 263) στο μέτρο 
που ικανοποιούνται από την ασφάλεια αυτή, εκτός αν 
συμφωνήσει διαφορετικά ο ασφαλειολήπτης.
3. Οι υποχρεώσεις που μπορεί να μεταρρυθμίζει η συμ-
φωνία εξυγίανσης περιλαμβάνουν και τις υπό αίρεση, 
μελλοντικές ή και άγνωστες υποχρεώσεις του οφειλέτη, 
συμπεριλαμβανομένων μελλοντικών υποχρεώσεων από 
κατάπτωση εγγυήσεων, οι οποίες έχουν παρασχεθεί έως 
την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης που επικυρώνει 
τη συμφωνία εξυγίανσης.
4. Με τη συμφωνία εξυγίανσης δεν θίγονται κεκτημένα 
δικαιώματα σε επαγγελματικές συντάξεις.
5. Η συμφωνία εξυγίανσης δεν θίγει:α) το δικαίωμα συλλογικής διαπραγμάτευσης και ερ-
γασιακής κινητοποίησης των εργαζομένων,
β) το δικαίωμα στην ενημέρωση και τη διαβούλευ-
ση σύμφωνα με την Οδηγία 2002/14/ΕΚ και την Οδηγία 2009/38/ΕΚ, και
γ) τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται από τις Οδηγίες 
98/59/ΕΚ, 2001/23/ΕΚ και 2008/94/ΕΚ.
Άρθρο 40
Αιρέσεις επί της συμφωνίας εξυγίανσης
1. Η μη τήρηση της συμφωνίας εξυγίανσης από τον 
οφειλέτη δύναται να τίθεται ως διαλυτική αίρεση της 
συμφωνίας εξυγίανσης ή ως λόγος καταγγελίας της, τόσο 
από τους συναινούντες όσο και από τους μη συναινού-
ντες αλλά θιγομένους από τη συμφωνία πιστωτές.
2. Η συμφωνία εξυγίανσης δύναται να τελεί και υπό άλ-
λες αιρέσεις αναβλητικές ή διαλυτικές, όπως ενδεικτικά 
την τροποποίηση ή κατα γγελία εκκρεμών αμφοτεροβα-
ρών συμβάσεων, οι όροι των οποίων είναι επαχθείς για 
την επιχείρηση του οφειλέτη.
3. Σε περίπτωση αναβλητικής αίρεσης θα πρέπει να 
προβλέπεται ο χρόνος εντός του οποίου θα πρέπει να 
πληρωθεί η αίρεση, μη δυνάμενος να υπερβεί τους εν-
νέα (9) μήνες από την επικύρωση, και να ρυθμίζονται 
προσωρινά οι υποχρεώσεις του οφειλέτη στο μέτρο που 
κρίνεται αναγκαίο για την αποφυγή της παύσης πληρω-μών του οφειλέτη όσο εκκρεμεί η αίρεση.
Άρθρο 41
Ισχύς της συμφωνίας εξυγίανσης
Η ισχύς της συμφωνίας εξυγίανσης τελεί υπό την προ-
ϋπόθεση της επικύρωσής της από το δικαστήριο, εκτός αν κατά τη βούληση των συμβαλλομένων το σύνολο ή 
μέρος των όρων της ισχύουν μεταξύ τους και χωρίς την επικύρωση κατά τις διατάξεις του κοινού δικαίου.
Άρθρο 42
Τύπος της συμφωνίας εξυγίανσης
Η συμφωνία εξυγίανσης συνάπτεται με ιδιωτικό έγ-
γραφο, εκτός αν οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται 
με αυτή απαιτούν τη σύνταξη δημοσίου εγγράφου. Στην 
τελευταία περίπτωση το συμβολαιογραφικό έγγραφο 
μπορεί να αναπληρωθεί με δηλώσεις ενώπιον του δι-
καστηρίου.
Άρθρο 43
Επιχειρηματικό σχέδιο
Η συμφωνία εξυγίανσης συνοδεύεται υποχρεωτικά 
από επιχειρηματικό σχέδιο με χρονική διάρκεια ίση με 
αυτή της συμφωνίας, το οποίο εγκρίνεται από τους συμ-
βαλλόμενους, με την εξαίρεση των φορέων των οποίων 
η συναίνεση συνάγεται σύμφωνα με την παρ. 2 του άρ-θρου 37.
Άρθρο 44
Αίτηση επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης
1. Στην περίπτωση συμφωνίας εξυγίανσης που συνά-
πτεται από τον οφειλέτη και τους πιστωτές του, η αίτηση 
επικύρωσής της από το δικαστήριο υποβάλλεται από 
τον οφειλέτη ή συμβαλλόμενο πιστωτή. Στην περίπτωση 
της συμφωνίας εξυγίανσης που συνάπτεται μόνον από 
τους πιστωτές του οφειλέτη, η αίτηση επικύρωσης υπο-
βάλλεται από οιονδήποτε από τους συμβαλλομένους 
πιστωτές.
2. Με την επιφύλαξη του ν. 3301/2004 (Α΄ 263), η υπο-
βολή της αίτησης του παρόντος άρθρου, η αποδοχή της, 
καθώς και η υποβολή αίτησης για λήψη προληπτικών 
μέτρων και η αποδοχή τους κατά το άρθρο 50 δεν συνι-
στούν λόγους λύσης, καταγγελίας ή τροποποίησης εκ-
κρεμών συμβάσεων κατά τρόπο επιζήμιο για τον οφει-
λέτη, δυνάμει σχετικών συμβατικών ρητρών.
Άρθρο 45
Στοιχεία της αίτησης
1. Η αίτηση προς το δικαστήριο πρέπει να περιέχει τα 
ακόλουθα στοιχεία:
α) την ταυτότητα του οφειλέτη·β) τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού του 
οφειλέτη όσο το δυνατόν πλησιέστερα στην αίτηση και 
πάντως όχι πέραν του τριμήνου, συμπεριλαμβανομένης 
της αξίας του ενεργητικού, καθώς και περιγραφή της 
οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη και της θέσης των 
εργαζομένων, και περιγραφή των αιτίων και της έκτασης 
των δυσχερειών του οφειλέτη·
γ) τα θιγόμενα μέρη, είτε ονομαστικά είτε με περι-
γραφή κατηγοριών χρεών, με βάση το αν τα χρέη έχουν γενικά ή ειδικά προνόμια, καθώς και τις απαιτήσεις ή τα 
συμμετοχικά δικαιώματα των εν λόγω μερών που καλύ-
πτονται από τη συμφωνία εξυγίανσης·
δ) κατά περίπτωση, τις κατηγορίες στις οποίες ομαδο-
ποιούνται κατά το άρθρο 34 οι πιστωτές για τους σκο-
πούς της έγκρισης της συμφωνίας εξυγίανσης, και τις 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10949 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
αντίστοιχες αξίες των απαιτήσεων και των συμμετοχικών 
δικαιωμάτων της κάθε κατηγορίας·
ε) κατά περίπτωση, τα μέρη, είτε ονομαστικά είτε με 
περιγραφή κατηγοριών χρεών, τα οποία δεν θίγονται 
από τη συμφωνία εξυγίανσης, με περιγραφή των λόγων 
για τους οποίους προτείνεται να μη θιγούν τα εν λόγω 
μέρη·
στ) την ταυτότητα του ειδικού εντολοδόχου που τυχόν 
προτείνεται να διοριστεί·
ζ) τους όρους του σχεδίου εξυγίανσης, συμπεριλαμ-
βανομένων ιδίως:
ζα) της προτεινόμενης ρύθμισης του ενεργητικού και 
του παθητικού του οφειλέτη·
ζβ) της διάρκειας των προτεινομένων μέτρων εξυγί-
ανσης, ανάλογα με την περίπτωση·
ζγ) των τρόπων ενημέρωσης και διαβούλευσης με 
τους εκπροσώπους των εργαζομένων, στο μέτρο που 
απαιτείται σύμφωνα με το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο·
ζδ) τυχόν, των γενικότερων συνεπειών όσον αφορά 
την απασχόληση, όπως απολύσεις, μερική απασχόληση 
ή παρόμοιες·
ζε) κάθε νέας χρηματοδότησης η οποία αναμένεται 
στο πλαίσιο της συμφωνίας εξυγίανσης και του σκεπτι-
κού της αναγκαιότητας της νέας χρηματοδότησης για 
την εφαρμογή του σχεδίου εξυγίανσης·
ζστ) σκεπτικού στο οποίο εξηγείται γιατί η συμφωνία 
εξυγίανσης διαθέτει εύλογη προοπτική εξασφάλισης της 
βιωσιμότητας της επιχείρησης, καθώς και των αναγκαίων 
προϋποθέσεων για την επιτυχία του σχεδίου εξυγίανσης.
2. Αν ορισμένα από τα ανωτέρω στοιχεία δεν είναι 
γνωστά εν όλω ή εν μέρε ι σε εκείνον που υποβάλλει 
την αίτηση, ιδίως αν την αίτηση υποβάλλει πιστωτής, η 
αίτηση περιλαμβάνει τους λόγους για τους οποίους δεν 
είναι γνωστά τα στοιχεία αυτά και τις σχετικές εκτιμήσεις 
εκείνου που υποβάλλει την αίτηση έστω και κατά προ-σέγγιση ή κατά πιθανολόγηση.
Άρθρο 46
Συνοδευτικά έγγραφα αίτησης επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης με τη συμμετοχήτου οφειλέτη
1. Στην περίπτωση συμφωνίας εξυγίανσης που συνά-
πτεται από τον οφειλέτη και τους πιστωτές του η αίτηση 
επικύρωσης πρέπει να συνοδεύεται, με ποινή απαραδέ-
κτου, από τα ακόλουθα έγγραφα:
α) Την υπογεγραμμένη συμφωνία εξυγίανσης.
β) Τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του οφειλέ-
τη, εφόσον υπάρχουν, για την τελευταία χρήση, για την 
οποία είναι διαθέσιμες. Στην περίπτωση των κεφαλαι-
ουχικών εταιριών, οι ως άνω χρηματοοικονομικές κατα-
στάσεις πρέπει να είναι δημοσιευμένες και εγκεκριμένες 
από γενική συνέλευση.
γ) Την κατάσταση πιστωτών της παρ. 3 του άρθρου 34.
δ) Έκθεση εμπειρογνώμονα, η οποία συντάσσεται σύμ-
φωνα με το άρθρο 48.
ε) Βεβαίωση χρεών προς το Δημόσιο και τους Φορείς 
Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία πρέπει να έχει εκδοθεί 
εντός μηνός πριν την υποβολή της αίτησης επικύρωσης.
2. Η αίτηση μπορεί να συνοδεύεται και από άλλα έγ-
γραφα που στηρίζουν τα παρεχόμενα στοιχεία, βεβαιω-μένα ως προς την ακρίβεια του περιεχομένου τους από 
τον υπεύθυνο για τη διεύθυνση του λογιστηρίου, όπου 
υπάρχει, και από τον νόμιμο εκπρόσωπο της επιχείρησης 
του οφειλέτη. Τα έγγραφα του προηγούμενου εδαφίου μπορούν να προσκομισθούν και με τις προτάσεις κατά τη συζήτηση της αίτησης επικύρωσης.
Άρθρο 47
Συνοδευτικά έγγραφα αίτησης επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης χωρίς τη συμμετοχή του οφειλέτη
1. Στην περίπτωση της συμφωνίας εξυγίανσης που συ-
νάπτεται μόνον από τους πιστωτές του οφειλέτη, συνυ-
ποβάλλεται στην περίπτωση που ο οφειλέτης βρίσκεται 
σε παύση πληρωμών επί ποινή απαραδέκτου αίτηση 
για την κήρυξη του οφειλέτη σε κατάσταση πτώχευσης, 
καθώς και έκθεση εμπειρογνώμονα που συντάσσεται 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 48. Τα υπόλοιπα έγγραφα του άρθρου 46 συνυποβάλλονται με την αίτη-ση, εφόσον έχουν παρασχεθεί από τον οφειλέτη στους πιστωτές ή στον ορισθέντα εμπειρογνώμονα.
2. Σε περίπτωση ελλείψεων, το δικαστήριο δύναται να 
αναβάλει την έκδοση οριστικής απόφασης και να δια-
τάξει να χορηγηθούν από τον οφειλέτη στον ορισθέντα 
εμπειρογνώμονα όλα τα απαιτούμενα στοιχεία για την 
πληρότητα της αίτησης εντός προθεσμίας ενός (1) μη-
νός από την έκδοση της μη οριστικής του απόφασης. 
Με τη συμπλήρωση της προθεσμίας αυτής ο αιτών ή οι 
αιτούντες πιστωτές επαναφέρουν με κλήση τη συζήτηση 
της αίτησης επικύρωσης, η οποία προσδιορίζεται εντός διμήνου από την υποβολή της.
Άρθρο 48
Έκθεση του εμπειρογνώμονα
1. Στην έκθεση του εμπειρογνώμονα που συνοδεύει 
την αίτηση επικύρωσης της παρ. 1 του άρθρου 46 πρέ-πει να εκτίθεται η γνώμη του ως προς τη συνδρομή των 
προϋποθέσεων επικύρωσης της συμφωνίας εξυγίανσης, 
ειδικότερα των παρ. 1 ή 2 του άρθρου 54 και των περ. α΄, β΄ και δ΄ της παρ. 3 του ιδίου άρθρου. Στην έκθεση 
του προηγούμενου εδαφίου περιλαμβάνεται επίσης βε-
βαίωση του εμπειρογνώμονα για την ακρίβεια και εγκυ-
ρότητα της κατάστασης των πιστωτών που συνοδεύει 
τη συμφωνία εξυγίανσης, με ειδική μνεία των ενέγγυων πιστωτών και επισυνάπτεται κατάλογος των περιουσια-κών στοιχείων του οφειλέτη.
2. Ο εμπειρογνώμονας επιλέγεται από τον οφειλέτη 
και τους συμβαλλόμενους πιστωτές του από κοινού 
στην περίπτωση της αίτησης του πρώτου εδαφίου της 
παρ. 1 του άρθρου 44 και από τους συμβαλλόμενους 
πιστωτές στην περίπτωση της αίτησης του δεύτερου 
εδαφίου της ίδιας παραγράφου, μεταξύ των προσώπων 
που είναι εγγεγραμμένα στο Μητρώο Εμπειρογνωμόνων 
του άρθρου 65.
3. Δεν διορίζεται ως εμπειρογνώμονας πρόσωπο που 
έχει οποιοδήποτε από τα κωλύματα του άρθρου 238. Δεν 
επιτρέπεται ο ορισμός δημοσίων υπαλλήλων που υπη-
ρετούν σε οικονομικές υπηρεσίες ως εμπειρογνωμόνων.
4. Ο εμπειρογνώμονας υποχρεούται να εκτελεί τα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10950 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
καθήκοντα του με ευσυνειδησία, αντικειμενικότητα και 
αμεροληψία. Έναντι των πιστωτών και του οφειλέτη ο 
εμπειρογνώμονας ευθύνεται για δόλο και βαριά αμέλεια.
5. Η αμοιβή των εμπειρογνωμόνων κατά το παρόν κε-
φάλαιο συμφωνείται με τους αιτούντες την επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης.
6. Οι εμπειρογνώμονες έχουν υποχρέωση να μην γνω-
στοποιούν πληροφορίες που περιέρχονται σε αυτούς 
κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, εφόσον αυτό 
δεν είναι αναγκαίο για τη σύναψη της συμφωνίας.
Άρθρο 49
Δικάσιμος και κλητεύσεις
1. Για τη συζήτηση της αίτησης επικύρωσης ορίζεται 
δικάσιμος εντός διμήνου από την υποβολή της.
2. Στη συζήτηση της αίτησης επικύρωσης κλητεύεται ο 
οφειλέτης, εφόσον δεν περιλαμβάνεται στους αιτούντες, 
άλλως η συζήτηση είναι απαράδεκτη. Η κλήτευση του 
οφειλέτη γίνεται τουλάχιστον είκοσι (20) ημέρες πριν 
από την ημερομηνία συζήτησης, με επίδοση αντιγράφου 
της αίτησης στο οποίο σημειώνεται ο προσδιορισμός 
της δικασίμου. Αν ο οφειλέτης είναι νομικό πρόσωπο 
και σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Εμπορικού Μη-
τρώου δεν έχει διοίκηση εφαρμόζεται αναλόγως η παρ. 5 του άρθρου 78.
3. Με επιμέλεια του αιτούντος ή των αιτούντων, η αίτη-
ση δημοσιοποιείται κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 84 εντός πέντε (5) εργάσιμων ημερών από την ημερο-
μηνία υποβολής της. Στο μέτρο που ο αιτών έχει στη 
διάθεσή του την ηλεκτρονική διεύθυνση των θιγομέ-
νων πιστωτών, μετόχων ή εταίρων του οφειλέτη, οφείλει 
να τους ειδοποιήσει με ηλεκτρονικά μέσα εντός είκοσι 
(20) ημερών από τη δημοσιοποίηση και όχι αργότερα 
από δύο (2) ημέρες πριν από τη συζήτηση της αίτησης επικύρωσης. Παράλειψη, όμως, ειδοποίησης ενός ή πε-ρισσότερων πιστωτών, μετόχων ή εταίρων δεν συνιστά λόγο απόρριψης της αίτησης επικύρωσης.
4. Στη συζήτηση δύναται να παραστεί και να ακουσθεί 
και εκπρόσωπος των εργαζομένων. Κάθε άλλο πρόσω-
πο που έχει έννομο συμφέρον δικαιούται να παρέμβει 
προφορικά.
5. Ο αρμόδιος δικαστής δύναται κατά την παρ. 3 του 
άρθρου 748 του Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας να δια-τάξει την κλήτευση ενός ή περισσότερων πιστωτών του 
οφειλέτη, ορίζοντας ταυτόχρονα και την προθεσμία της 
κλήτευσης. Εφόσον υπάρχουν χρέη του οφειλέτη προς το Δημόσιο ή προς φορείς κοινωνικής ασφάλισης, δια-τάσσεται υποχρεωτικά η κλήτευση τούτων.
Άρθρο 50
Αυτοδίκαιη αναστολή - προληπτικά μέτρα
1. Από την κατάθεση της συμφωνίας εξυγίανσης προς 
επικύρωση και μέχρι την έκδοση απόφασης από το δι-καστήριο για την επικύρωση ή μη της συμφωνίας εξυ-γίανσης, ισχύουν τα ακόλουθα:
α) αναστέλλονται αυτόματα τα μέτρα, εκκρεμή ή μη, 
ατομικής και συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά 
του οφειλέτη για την ικανοποίηση απαιτήσεων που 
έχουν γεννηθεί μέχρι την έκδοση της απόφασης επί της 
αίτησης επικύρωσης της συμφωνίας εξυγίανσης,β) αναστέλλεται η λήψη οποιουδήποτε ασφαλιστικού 
μέτρου κατά του οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένης της 
συντηρητικής κατάσχεσης και της εγγραφής προσημεί-
ωσης υποθήκης, συναινετικής ή κατ’ αντιδικία, εκτός εάν 
με αυτό επιδιώκεται η αποτροπή της απομάκρυνσης ή αφαίρεσης ή μετακίνησης κινητών πραγμάτων της επι-χείρησης, τεχνολογικού ή εν γένει εξοπλισμού της που δεν έχει συμφωνηθεί και ενέχει τον κίνδυνο απαξίωσης της επιχείρησης του οφειλέτη,
γ) απαγορεύεται η διάθεση των ακινήτων και του 
εξοπλισμού της επιχείρησης του οφειλέτη, εκτός και αν αντικαθίσταται με άλλα τουλάχιστον ίσης αξίας ή εκτός 
και αν η διάθεση αφορά χρήση τους ως εξασφάλισης στο 
πλαίσιο ενδιάμεσης χρηματοδότησης, η οποία αναφέ-
ρεται στη συμφωνία εξυγίανσης,
δ) αναστέλλονται οι αποκλειστικές προθεσμίες άσκη-
σης αξιώσεων και παραγραφής, υπό τις οποίες τελούν οι 
απαιτήσεις των πιστωτών και τα δικαιώματα των υπέρ 
του οφειλέτη εγγυητών και συνοφειλετών του εις ολό-
κληρον, καθώς και οι προθεσμίες και η άσκηση διαδικα-
στικών πράξεων, συμπεριλαμβανομένων των προθεσμι-
ών των ενδίκων μέσων, και
ε) απαγορεύεται ο συμψηφισμός απαιτήσεων που γεν-
νήθηκαν πριν την κατάθεση, καθώς και η παρακράτηση 
τρεχουσών οφειλών προς τον οφειλέτη λόγω απαιτήσε-
ων που γεννήθηκαν πριν την κατάθεση, συμπεριλαμβα-
νομένων και παρακρατήσεων από δημόσια αρχή για την 
έκδοση αποδεικτικών ή βεβαιώσεων.
2. Η αναστολή της παρ. 1 δεν μπορεί να υπερβαίνει 
τους τέσσερις (4) μήνες. Η ως άνω αυτόματη αναστολή διώξεων μπορεί να εφαρμοστεί μόνον μία (1) φορά ανά 
οφειλέτη. Στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας του 
άρθρου 213 σημειώνεται η έναρξη ισχύος της αυτόματης 
αναστολής διώξεων κατά την πρώτη υποβολή αίτησης επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης.
3. Μετά την πάροδο της περιόδου των τεσσάρων (4) 
μηνών που αναφέρεται στην παρ. 2, δύναται να διαταχθεί 
η αναστολή λήψης μέτρων, εκκρεμών ή μη, ατομικής και 
συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά του οφειλέτη, 
καθώς και η λήψη κάθε άλλου προληπτικού μέτρου, κατά 
τα προβλεπόμενα στο άρθρο 86. Η περ. γ΄ της παρ. 1 
ισχύει και στην περίπτωση αυτή.
4. Το δικαστήριο μπορεί να απαγορεύσει την καταγ-
γελία συμβάσεων τις οποίες κρίνει ουσιώδεις για τη 
λειτουργία της επιχείρησης μέχρι την επικύρωση ή την 
απόρριψη της συμφωνίας εξυγίανσης. Το δικαστήριο 
μπορεί επίσης να επιτρέψει τη δανειοδότηση του οφει-λέτη άνευ ασφαλιστικής ή φορολογικής ενημερότητας, 
εφόσον κρίνεται αναγκαίο για τη λειτουργία της επιχεί-
ρησης.
5. Εφόσον συντρέχει σπουδαίος επιχειρηματικός ή κοι-
νωνικός λόγος, τα παραπάνω προληπτικά μέτρα μπορεί 
να επεκτείνονται και υπέρ εγγυητών ή λοιπών συνοφει-λετών του οφειλέτη.
Άρθρο 51
Διορισμός ειδικού εντολοδόχου
1. Το δικαστήριο ή κατά περίπτωση ο Πρόεδρός του, 
με απόφαση που λαμβάνεται κατόπιν αιτήσεως οποιου-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10951 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
δήποτε έχει έννομο συμφέρον και δικάζεται με τη δια-
δικασία των ασφαλιστικών μέτρων, δύναται, μετά την 
κατάθεση της αίτησης επικύρωσης της συμφωνίας εξυ-
γίανσης, να διορίζει ειδικό εντολοδόχο με αρμοδιότητα να ασκεί ορισμένες ή και όλες τις αρμοδιότητες της δι-
οίκησης του οφειλέτη.
2. Ορισμένες ή και όλες τις αρμοδιότητες της διοί-
κησης μπορεί να αναθέσει το δικαστήριο στον ειδικό 
εντολοδόχο χωρίς τη συναίνεση του οφειλέτη και στην περίπτωση παράβασης του άρθρου 127, σε περίπτωση 
καταδολιευτικών μεταβιβάσεων από τον οφειλέτη ή σε 
περίπτωση καταχρηστικής άρνησης συμμετοχής σε δι-
απραγμάτευση για συμφωνία εξυγίανσης του οφειλέτη.
3. Ο ειδικός εντολοδόχος διορίζεται μεταξύ των προ-
σώπων που είναι εγγεγραμμένα στο Μητρώο Διαχειρι-στών Αφερεγγυότητας.
4. Με την ίδια απόφαση μπορεί το αρμόδιο όργανο να 
διατάξει και οποιοδήποτε άλλο από τα προβλεπόμενα 
στο άρθρο 86 προληπτικά μέτρα.
Άρθρο 52
Ανάκληση ή μεταρρύθμιση ή παράταση της αναστολής προληπτικών μέτρων και πρόβλεψη εξαιρέσεων με απόφαση του δικαστηρίου
1. Το δικαστήριο ή κατά περίπτωση ο Πρόεδρός του 
δύναται οποτεδήποτε, ύστερα από αίτηση του έχοντος 
έννομο συμφέρον ή αυτεπαγγέλτως, να ανακαλεί ή να 
μεταρρυθμίζει κατά περίπτωση τα κατ΄ άρθρα 50 και 51 
προληπτικά μέτρα, και να διατάζει την παράταση της 
διάρκειας κάθε προληπτικού μέτρου των άρθρων 50 
και 51 εφόσον, σε κάθε περίπτωση, η συνολική διάρκεια 
της αναστολής, συμπεριλαμβανομένης της αυτοδίκαιης 
αναστολής και των παρατάσεων και ανανεώσεων της 
αναστολής, δεν υπερβαίνει τους δώδεκα (12) μήνες.
2. Η αυτοδίκαιη αναστολή της παρ. 1 του άρθρου 50, τα 
προληπτικά μέτρα της παρ. 3 του άρθρου 50 και της παρ. 
4 του άρθρου 51, δεν μπορούν να θίγουν τα δικαιώμα-τα από συμφωνία παροχής χρηματοοικονομικής ασφά-
λειας κατά την έννοια του άρθρου 2 του ν. 3301/2004
(Α΄ 263) ή από ρήτρα εκκαθαριστικού συμψηφισμού 
κατά την έννοια της ίδιας διάταξης, ανεξάρτητα από το 
αν η ρήτρα εκκαθαριστικού συμψηφισμού περιέχεται 
σε συμφωνία παροχής χρηματοοικονομικής ασφάλειας ή σε συμφωνία της οποίας αποτελεί μέρος η συμφωνία 
παροχής ασφάλειας, καθώς και τα δικαιώματα του εκδο-
χέα απαίτησης που εκχωρήθηκε από τον οφειλέτη στον 
πιστωτή προς εξασφάλιση ή προς ικανοποίησή του από 
το προϊόν της είσπραξης. Επίσης, δεν θίγεται το δικαίωμα 
καταγγελίας και απόδοσης του μισθίου σε περίπτωση 
σύμβασης μίσθωσης, εφόσον ο οφειλέτης είναι υπερή-
μερος ως προς την καταβολή έξι (6) ή περισσότερων 
μηνιαίων μισθωμάτων.
3. Κατά τη συζήτηση της αίτησης για τη λήψη προλη-
πτικών μέτρων το δικαστήριο δύναται να διατάξει την 
κλήτευση ενός ή περισσότε ρων πιστωτών του οφειλέτη 
ή τον οφειλέτη στην περίπτωση που δεν έχει συμμετά-
σχει στη σύναψη της συμφωνίας. Η κλήτευση μπορεί να 
γίνεται με τα μέσα που προβλέπονται στην παρ. 4 του 
άρθρου 686 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.4. Στα προληπτικά μέτρα των άρθρων 50 και 51, δύ-
νανται να τίθενται εξαιρέσεις, αν συντρέχει σπουδαίος 
κοινωνικός λόγος, όπως, ενδεικτικά, προκειμένου να 
καταβληθούν σε πιστωτή ποσά που είναι αναγκαία για 
τη διατροφή τούτου ή της οικογένειάς του ή για την ικα-νοποίηση απαιτήσεων διατροφής άλλων προσώπων.
5. Απαιτήσεις εργαζομένων για μισθούς δεν κατα-
λαμβάνονται από τα προληπτικά μέτρα, εκτός αν το 
δικαστήριο επεκτείνει αυτά και στις απαιτήσεις αυτές 
για σπουδαίο λόγο και για ορισμένο χρόνο ειδικά ανα-φερόμενους στην απόφαση.
Άρθρο 53
Προληπτικά μέτρα πριν από την κατάθεση αίτησης επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης
1. Τα προληπτικά μέτρα των άρθρων 50 και 51 δύνα-
νται να διαταχθούν και πριν από την κατάθεση αίτησης 
επικύρωσης συμφωνίας, άπαξ, μετά από αίτηση του 
οφειλέτη ή πιστωτή, η οποία δημοσιοποιείται κατά τα 
προβλεπόμενα στο άρθρο 84, εφόσον προσκομίζεται 
από τον αιτούντα έγγραφη δήλωση πιστωτών που εκ-
προσωπούν ποσοστό τουλάχιστον είκοσι τοις εκατό 
(20%) του συνόλου των απαιτήσεων κατά του οφειλέτη 
ότι συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για την επίτευξη 
συμφωνίας και συντρέχουν και οι προϋποθέσεις της επεί-
γουσας περίπτωσης ή του επικειμένου κινδύνου κατά 
τις διατάξεις των άρθρων 682 επ. του Κώδικα Πολιτικής 
Δικονομίας. Τα προληπτικά μέτρα που διατάσσονται 
σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο ή τυχόν προσω-ρινή διαταγή που εκδόθηκε ισχύουν έως την κατάθεση 
της αίτησης επικύρωσης και σε κάθε περίπτωση κατ` 
ανώτατο όριο έως τέσσερις (4) μήνες συνολικά από την καθ’ οιονδήποτε τρόπο χορήγησή τους, οπότε παύουν 
αυτοδικαίως να ισχύουν, απαγορευομένης της παράτα-
σης ισχύος τους.
2. Κατ’ εξαίρεση των οριζομένων στην παρ. 1, παρά-
ταση της διάρκειας αναστολής ατομικών διώξεων ή νέα αναστολή ατομικών διώξεων μπορούν να χορηγηθούν 
εφόσον συντρέχει δεόντως αιτιολογημένη περίσταση, 
ιδίως στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) έχει καταγραφεί πρόοδος στις διαπραγματεύσεις 
επί του σχεδίου εξυγίανσης,
β) η συνέχιση της αναστολής δεν θίγει αδικαιολόγητα 
τα δικαιώματα οποιουδήποτε θιγόμενου μέρους, και δεν 
έχει συζητηθεί αίτηση πτώχευσης σε βάρος του οφει-
λέτη, και
γ) η συνολική διάρκεια της αναστολής με χρονικό ση-
μείο εκκίνησης την ημερομηνία της αίτησης της παρ. 1, 
συμπεριλαμβανομένων των παρατάσεων και ανανεώ-
σεών της, δεν υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες.
Άρθρο 54
Επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης
1. Το δικαστήριο επικυρώνει τη συμφωνία εξυγίαν-
σης, εφόσον έχει υπογραφεί από τον οφειλέτη (εκτός 
από την περίπτωση της παρ. 2 του άρθρου 34) και από την απαιτούμενες κατά την παρ. 1 του άρθρου 34 πλει-οψηφίες αφενός των πιστωτών με ειδικό προνόμιο και 
αφετέρου των λοιπών πιστωτών ή εφόσον οι απαιτούμε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10952 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
νες πλειοψηφίες των πιστωτών έχουν ψηφίσει θετικά σε 
ψηφοφορία με ηλεκτρονικά μέσα, ή μόνον από πιστωτές 
του που συγκεντρώνουν την ανωτέρω πλειοψηφία κατά 
την παρ. 2.
2. Συμφωνία εξυγίανσης, η οποία δεν έχει εγκριθεί από 
πιστωτές που εκπροσωπούν την πλειοψηφία των απαιτή-
σεων μίας από τις αναφερόμενες στην παρ. 1 κατηγορίες, 
δύναται να επικυρωθεί από το δικαστήριο και να κατα-
στεί δεσμευτική έναντι της μη συναινούσας κατηγορίας 
εφόσον η συμφωνία εξυγίανσης πληροί τουλάχιστον τις 
ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) έχει εγκριθεί από πιστωτές που εκπροσωπούν πε-
ρισσότερο από το εξήντα τοις εκατό (60%) του συνόλου 
των απαιτήσεων κατά του οφειλέτη και περισσότερο 
από πενήντα τοις εκατό (50%) των απαιτήσεων με ειδικό 
προνόμιο,
β) οι μη συναινούντες θιγόμενοι πιστωτές τυγχάνουν 
ευνοϊκότερης μεταχείρισης σε σχέση με κάθε πιστωτή 
του οποίου η απαίτηση έχει ελάσσονα εξοφλητική προ-τεραιότητα, όπου αυτό προκύπ τει βάσει της κατάταξής 
τους στην πτωχευτική εκκαθάριση σύμφωνα με την παρ. 
2 του άρθρου 167,
γ) καμία κατηγορία θιγόμενων μερών δεν μπορεί, στο 
πλαίσιο της συμφωνίας εξυγίανσης, να λάβει αξία μεγαλύ-
τερη της συνολικής απαίτησής της κατά του οφειλέτη, και
δ) ειδικά για τις επιχειρήσεις που ικανοποιούν τα κρι-
τήρια προσδιορισμού της πολύ μικρής οντότητας του 
ν. 4308/2014 (Α΄ 251), απαιτείται επιπροσθέτως η συμ-
φωνία να έχει προταθεί από τον οφειλέτη ή να έχει τη 
συναίνεση του οφειλέτη.
3. Το δικαστήριο επικυρώνει τη συμφωνία εξυγίανσης 
όταν, επιπλέον των προϋποθέσεων των παρ. 1 ή 2, κατά 
περίπτωση, πληρούνται σωρευτικά και τα ακόλουθα:
α) Πιθανολογείται ότι η συμφωνία εξυγίανσης διαμορ-
φώνει εύλογη προοπτική εξασφάλισης της βιωσιμότητας 
της επιχείρησης του οφειλέτη, όπως αυτή αναδιαρθρώ-
νεται βάσει της συμφωνίας εξυγίανσης.
β) Πιθανολογείται ότι πληρούται η αρχή της μη χειρο-
τέρευσης της θέσης των πιστωτών κατά την έννοια του άρθρου 31. Η πλήρωση του κριτηρίου αυτού απαιτείται να εξετάζεται μόνο σε σχέση με πιστωτές των οποίων η 
συναίνεση συνάγεται ή δύναται να συναχθεί σύμφωνα με 
την παρ. 2 του άρθρου 37 και όσους αντιτάσσονται στην 
επικύρωση της συμφωνίας είτε με την άσκηση παρέμβα-
σης ενώπιον του δικαστηρίου, είτε με αρνητική ψήφο σε 
περίπτωση ηλεκτρονικής ψηφοφορίας ή, εναλλακτικά, αν ασκήσουν τριτανακοπή κατόπιν επικύρωσης.
γ) Η συμφωνία εξυγίανσης δεν είναι αποτέλεσμα δό-
λου και δεν παραβιάζει διατάξεις αναγκαστικού δικαίου, 
ιδίως του δικαίου του ανταγωνισμού.
δ) Η συμφωνία εξυγίανσης αντιμετωπίζει με βάση την 
αρχή της ισότιμης μεταχείρισης τους πιστωτές, που βρί-
σκονται στην ίδια θέση. Αποκλίσεις από την αρχή της 
ισότιμης μεταχείρισης μεταξύ των πιστωτών επιτρέπο-
νται για σπουδαίο επιχειρηματικό ή κοινωνικό λόγο που 
εκτίθεται ειδικά στην απόφαση του δικαστηρίου ή αν ο 
θιγόμενος πιστωτής συναινεί στην απόκλιση. Ενδεικτικά, 
δύνανται να τύχουν ευνοϊκής μεταχείρισης απαιτήσεις 
πιστωτών της επιχείρησης του οφειλέτη, η μη ικανοποί-ηση των οποίων βλάπτει ουσιωδώς τη φήμη της ή τη 
συνέχιση της επιχείρησης, απαιτήσεις, η εξόφληση των 
οποίων είναι αναγκαία για τη διατροφή του πιστωτή και της οικογένειάς του, καθώς και εργατικές απαιτήσεις.
ε) Συναινεί ο οφειλέτης, στην περίπτωση της αίτησης 
της παρ. 2 του άρθρου 34. Η συναίνεση του οφειλέτη 
θεωρείται ότι έχει δοθεί, εάν, έως και τη συζήτηση της 
αίτησης επικύρωσης, δεν ασκήσει παρέμβαση κατά της 
αποδοχής της. Η παρέμβαση του οφειλέτη κατά της 
αποδοχής της αίτησης επικύρωσης της συμφωνίας δεν 
εμποδίζει την επικύρωση της συμφωνίας από το δικα-
στήριο, εάν από την αίτηση και ιδίως από την έκθεση του 
εμπειρογνώμονα προκύπτει ότι η συμφωνία εξυγίανσης 
δεν θα καταστήσει τη νομική και οικονομική κατάσταση 
του οφειλέτη χειρότερη από εκείνη στην οποία θα βρι-σκόταν χωρίς τη συμφωνία.
4. Αν πιθανολογείται ότι με την επικύρωση της συμ-
φωνίας εξυγίανσης δεν αίρεται η παύση πληρωμών που 
τυχόν υφίσταται, το δικαστήριο δεν επικυρώνει τη συμ-
φωνία εξυγίανσης και, αν εκκρεμεί αίτηση πτώχευσης, 
κηρύσσει την πτώχευση του οφειλέτη. Αν δεν εκκρεμεί 
αίτηση πτώχευσης, αλλά το δικαστήριο διαπιστώσει την 
παύση των πληρωμών, η απόφαση απόρριψης της επι-
κύρωσης της συμφωνίας εξυγίανσης κοινοποιείται με 
μέριμνα της γραμματείας του δικαστηρίου στον εισαγ-
γελέα πρωτοδικών για να κρίνει κατά πόσο θα υποβάλει 
αίτηση πτώχευσης.
5. Το δικαστήριο δύναται, σε περίπτωση που δεν έχουν 
προσκομιστεί σε αυτό όλα τα στοιχεία που τεκμηριώ-
νουν το βάσιμο της αίτησης ή που διαπιστώνει ότι η 
συμφωνία εξυγίανσης δεν πρέπει να επικυρωθεί, αντί 
της απόρριψης της αίτησης να τάξει προθεσμία για την 
προσκόμιση εγγράφων, την παροχή διευκρινίσεων ή την 
τροποποίηση της συμφωνίας εξυγίανσης. Τα έγγραφα, οι 
διευκρινίσεις ή η τροποποίηση πρέπει να υποβληθούν 
εντός της προθεσμίας που τάσσει το δικαστήριο και η 
οποία δεν δύναται να υπερβαίνει το εικοσαήμερο.
Άρθρο 55
Ορισμός ειδικού εντολοδόχου
Με την απόφαση επικύρωσης της συμφωνίας εξυγί-
ανσης ή και με μεταγενέστερη απόφαση, το δικαστήριο, 
μετά από αίτηση του οφειλέτη ή πιστωτή του, δύναται να ορίσει πρόσωπο από το Μητρώο διαχειριστών αφε-
ρεγγυότητας του άρθρου 236 ως ειδικό εντολοδόχο, 
για τη διενέργεια ειδικών πράξεων, τις οποίες ορίζει το δικαστήριο, ιδίως για τη διαφύλαξη της περιουσίας του 
οφειλέτη, τη διενέργεια ειδικών διαχειριστικών πράξεων, 
τη διενέργεια των πράξεων της παρ. 3 του άρθρου 35, 
την υπογραφή εκτελεστικών συμβάσεων της συμφω-
νίας εξυγίανσης και την επίβλεψη της εφαρμογής των 
επιμέρους όρων της. Η απόφαση ορίζει τις πράξεις στις οποίες δύναται να προβαίνει ο ειδικός εντολοδόχος και 
τη διάρκεια της εντολής, η οποία δεν μπορεί να υπερ-
βαίνει τη διάρκεια της συμφωνίας εξυγίανσης.
Άρθρο 56
Αιτιολογία και δημοσίευσητης απόφασης επικύρωσης
1. Εφόσον δεν έχει ασκηθεί παρέμβαση κατά της επι-
κύρωσης της συμφωνίας εξυγίανσης, η απόφαση αρκεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10953 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
να περιέχει συνοπτική μόνο αιτιολογία με απλή αναφορά 
στο κεφάλαιο της έκθεσης του εμπειρογνώμονα, από 
την οποία προκύπτει η συνδρομή κάθε απαιτούμενου 
για την επικύρωση της συμφωνίας στοιχείου.
2. Η απόφαση που επικυρώνει τη συμφωνία εξυγί-
ανσης ή που απορρίπτει την αίτηση επικύρωσής της 
δημοσιοποιείται αμελλητί σύμφωνα με το άρθρο 84 με επιμέλεια του οφειλέτη ή πιστωτών.
Άρθρο 57
Τριτανακοπή
1. Τριτανακοπή κατά της επικυρωτικής απόφασης δύ-
ναται να ασκηθεί ενώπιον του δικαστηρίου από πρόσωπο 
που δεν παρέστη στη συζήτηση και δεν είχε κλητευθεί νο-
μίμως εντός αποκλειστικής προθεσμίας τριάντα (30) ημε-ρών από τη δημοσίευση κατά την παρ. 2 του άρθρου 56.
2. Στην περίπτωση τριτανακοπής το δικαστήριο ακυ-
ρώνει τη συμφωνία μόνο αν δεν είναι εφικτή η διατήρη-
σή της με επανυπολογισμό των ποσών που δικαιούται να 
λάβει το πρόσωπο που άσκησε την τριτανακοπή. Στον 
επανυπολογισμό αυτόν προβαίνει το ίδιο το δικαστήριο.
Άρθρο 58Έφεση
Κατά της απόφασης που απορρίπτει την αίτηση επι-
κύρωσης επιτρέπεται έφεση κατά τις κοινές διατάξεις.
Άρθρο 59
Τροποποίηση της επικυρωθείσαςσυμφωνίας εξυγίανσης
1. Η επικυρωθείσα συμφωνία εξυγίανσης δύναται να 
τροποποιείται άπαξ με μεταγενέστερη συμφωνία όλων 
των συμβαλλόμενων μερών, η οποία κατατίθεται προς επικύρωση ενώπιον του δικαστηρίου, με επιμέλεια του 
οφειλέτη ή οποιουδήποτε εκ των συμβαλλόμενων πι-
στωτών. Η παρ. 2 του άρθρου 37 εφαρμόζεται και στην περίπτωση αυτή. Το δικαστήριο επικυρώνει την τροπο-
ποιητική συμφωνία, μόνον εφόσον συντρέχουν περιορι-
στικά και σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Η τροποποίηση αφορά τον χρόνο και τον τρόπο 
αποπληρωμής των απαιτήσεων ή το είδος των εκα-
τέρωθεν παροχών, ή το ύψος των προς αποπληρωμή 
απαιτήσεων.
β) Η τροποποιητική συμφωνία δεν θίγει την αρχή της 
ίσης μεταχείρισης των πιστωτών, ούτε οδηγεί στο να 
μην πληρούται η αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης 
των πιστωτών κατά την έννοια του άρθρου 31. Το αν 
πληρούται η αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης των 
πιστωτών εξετάζεται μόνο σε σχέση με πιστωτές που 
αντιτάσσονται στην επικύρωση της τροποποιητικής 
συμφωνίας με την άσκηση παρέμβασης και ως μέτρο 
σύγκρισης λαμβάνεται η αξία ανάκτησης σε περίπτωση πτώχευσης του οφειλέτη κατά τον χρόνο σύναψης της τροποποιητικής συμφωνίας.
γ) Προσκομίζεται με τις προτάσεις συμπληρωματική 
έκθεση του ορισθέντος εμπειρογνώμονα επί των τρο-
ποποιούμενων όρων.
2. Κατά τη δίκη επικύρωσης της συμφωνίας τροπο-
ποίησης της παρ. 1 δύναται να ασκηθεί μόνο κύρια πα-ρέμβαση, χωρίς προδικασία, από οποιονδήποτε έχοντα 
έννομο συμφέρον, ο οποίος επικαλείται τη μη τήρηση 
των ανωτέρω προϋποθέσεων και αποδεικνύει βλάβη στα 
συμφέροντά του, προερχόμενη από τη μη τήρησή τους. 
Κατά της απόφασης του δικαστηρίου που απορρίπτει 
την συμφωνία τροποποίησης επιτρέπεται μόνον έφεση 
κατά τις κοινές διατάξεις, αποκλειόμενου οποιουδήποτε 
άλλου ένδικου μέσου ή βοηθήματος, συμπεριλαμβανο-
μένης της τριτανακοπής.
Άρθρο 60
Αποτελέσματα της επικύρωσηςτης συμφωνίας εξυγίανσης
1. Από την επικύρωσή της, η συμφωνία εξυγίανσης 
δεσμεύει το σύνολο των πιστωτών, οι απαιτήσεις των 
οποίων ρυθμίζονται από αυτή, ακόμη και αν δεν είναι 
συμβαλλόμενοι στη συμφωνία εξυγίανσης.
2. Η συμφωνία εξυγίανσης δύναται να ρυθμίσει απαι-
τήσεις που γεννώνται μέχρι την ημερομηνία έκδοσης 
της επικυρωτικής απόφασης.
3. Τα δικαιώματα των πιστωτών κατά των εγγυητών και 
συνοφειλετών εις ολόκληρον του οφειλέτη, καθώς και τα 
υφιστάμενα δικαιώματά τους σε περιουσιακά αντικείμε-
να τρίτων, περιορίζονται στο ίδιο ποσό με την απαίτηση 
κατά του οφειλέτη, μόνο αν συμφωνεί ρητά ο πιστωτής, 
ενώ η παρ. 2 του άρθρου 37 δεν εφαρμόζεται για την 
παροχή της συναίνεσης αυτής.
4. Η διάταξη της παρ. 3 ισχύει και σε σχέση με τις εγγυ-
ήσεις που παρέχονται από το Δημόσιο εφόσον περιορί-ζεται με τη συμφωνία το ποσό του εγγυημένου από τον άνω φορέα κεφαλαίου. Σε περίπτωση που δεν συναινεί ο πιστωτής, οι άνω εγγυήσεις δεν θίγονται στο σύνολό 
τους ως προς το εκάστοτε ανεξόφλητο εγγυημένο κε-
φάλαιο. Η παραγραφή των δικαιωμάτων των πιστωτών 
κατά του Ελληνικού Δημοσίου, ως εγγυητή, καθώς και 
η τυχόν οριζόμενη στις οικείες υπουργικές αποφάσεις 
προθεσμία υποβολής αιτημάτων κατάπτωσης, ανα-
στέλλονται από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης επικύρωσης και για όσο χρονικό διάστημα η συμφωνία είναι σε ισχύ, και σε κάθε περίπτωση μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης επί της αίτησης επικύρωσης.
5. Σε περίπτωση ικανοποίησης πιστωτή από εγγυητή 
ή συνοφειλέτη εις ολόκληρον, ο οφειλέτης ευθύνεται 
έναντι των τελευταίων, εάν συντρέχει δικαίωμα αναγω-γής, με τον ίδιο τρόπο που ευθύνεται κατά τη συμφωνία έναντι του πιστωτή που ικανοποιήθηκε από αυτούς.
6. Με την επικύρωση της συμφωνίας:
α) Αίρεται αυτοδικαίως η απαγόρευση ή το κώλυμα 
έκδοσης επιταγών που είχε επιβληθεί στον οφειλέτη πριν 
από την έναρξη της διαδικασίας εξυγίανσης.
β) Αναστέλλεται η ποινική δίωξη των πλημμελημάτων 
της έκδοσης ακάλυπτης επιταγής του άρθρου 79 του 
ν. 5960/1933, της μη καταβολής χρεών προς το Δημό-
σιο του άρθρου 25 του ν. 1882/1990 (Α΄43), καθώς και της καθυστέρησης καταβολής οφειλών προς τα ασφα-λιστικά ταμεία του άρθρου 1 του α.ν. 86/1967 (Α΄ 136), εφόσον οι παραπάνω πράξεις έχουν τελεσθεί πριν από την υποβολή της αίτησης του άρθρου 44. Η αναστολή δεν υπόκειται στον χρονικό περιορισμό της παρ. 2 του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10954 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
άρθρου 113 του Ποινικού Κώδικα και ισχύει για όσο χρο-
νικό διάστημα προβλέπεται να διαρκέσει η εκπλήρωση 
των υποχρεώσεων του οφειλέτη που απορρέουν από τη 
συμφωνία εξυγίανσης και υπό τον όρο της εμπρόθεσμης 
εκπλήρωσης των συμφωνηθέντων.
γ) Οι ρυθμιζόμενες με τη συμφωνία εξυγίανσης οφει-
λές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφά-
λισης καθίστανται ενήμερες υπό τον όρο τήρησης της 
συμφωνίας εξυγίανσης και οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να χορηγούν τις αντίστοιχες βεβαιώσεις ενημερότητας, σύμφωνα και με τα προβλεπόμενα στη συμφωνία εξυ-γίανσης.
δ) Εφόσον προβλέπεται στη συμφωνία εξυγίανσης, 
αίρονται τυχόν κατασχέσεις, συμπεριλαμβανομένων και 
των κατασχέσεων εις χείρας τρίτων, που έχουν ως αιτία ρυθμιζόμενες με τη συμφωνία οφειλές.
Άρθρο 61
Εξάλειψη του αξιοποίνου
Σε περίπτωση πλήρους και εμπρόθεσμης εκπλήρωσης 
των υποχρεώσεων του οφειλέτη που απορρέουν από 
τη συμφωνία εξυγίανσης εξαλείφεται το αξιόποινο των πράξεων που αναφέρονται στην παρ. 6 του άρθρου 60.
Άρθρο 62
Εκτελεστός τίτλος
Η απόφαση που επικυρώνει τη συμφωνία εξυγίανσης 
αποτελεί τίτλο εκτελεστό για τις αναλαμβανόμενες με 
αυτήν υποχρεώσεις, εφόσον από τη συμφωνία προκύ-
πτουν η ποσότητα και η ποιότητα της παροχής.
Άρθρο 63
Ακύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης
1. Η συμφωνία εξυγίανσης μπορεί να ακυρωθεί με 
απόφαση του δικαστηρίου μετά από αίτηση όποιου έχει 
έννομο συμφέρον, εάν μετά από την επικύρωση αποκα-
λύφθηκε ότι η συμφωνία αποτέλεσε προϊόν δόλου του 
οφειλέτη ή συμπαιγνίας του με πιστωτή ή τρίτο, ιδίως 
λόγω απόκρυψης του ενεργητικού ή διόγκωσης του 
παθητικού του, υπό την προϋπόθεση ότι η ζημία που 
υπέστη ο αιτών από τον δόλο ή τη συμπαιγνία δεν μπο-
ρεί να αποκατασταθεί με την καταβολή αποζημίωσης 
από τους υπαιτίους.
2. Η ακύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης επιφέρει αυ-
τοδικαίως την αποδέσμευση των πιστωτών από τους 
όρους της συμφωνίας εξυγίανσης και την επαναφορά 
τους στην πριν από την επικύρωση της συμφωνίας νομι-
κή θέση τους ως προς το ύψος, το είδος, την εξασφάλιση 
και τα προνόμια των απαιτήσεών τους κατά του οφειλέτη 
και τυχόν συνοφειλετών και εγγυητών, εφόσον είχαν δια-
μορφωθεί διαφορετικά στη συμφωνία εξυγίανσης, μετά 
από αφαίρεση των ποσών που τυχόν είχαν λάβει κατά 
τη συμφωνία. Η απόφαση που ακυρώνει τη συμφωνία 
εξυγίανσης ή που απορρίπτει την αίτηση ακύρωσής της 
δημοσιοποιείται αμελλητί, σύμφωνα με το άρθρο 84, σε 
περίληψη με επιμέλεια του οφειλέτη ή πιστωτών.
3. Η ακύρωση της συμφωνίας δεν θίγει τα δικαιώματα 
τρίτου που απέκτησε εξ επαχθούς αιτίας περιουσιακά 
στοιχεία από τον οφειλέτη μετά την επικύρωση της συμφωνίας εξυγίανσης, χωρίς να γνωρίζει τον δόλο ή 
τη συμπαιγνία του τελευταίου.
4. Κατά τα λοιπά ισχύουν τα δικαιώματα που έχει κάθε 
πιστωτής, συμβαλλόμενος ή μη, κατά το κοινό δίκαιο 
για τις περιπτώσεις μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων 
του οφειλέτη που αναλαμβάνονται ή διαμορφώνονται με τη συμφωνία, καθώς και καθυστερημένης ή πλημμε-
λούς εκπλήρωσης, περιλαμβανομένων των δικαιωμάτων 
καταγγελίας ή υπαναχώρησης, συμπεριλαμβανομένης 
της αποδέσμευσής τους από τους όρους της συμφωνίας 
εξυγίανσης και της επαναφοράς των απαιτήσεων στο 
αρχικό τους ύψος αφού αφαιρεθούν τυχόν ενδιάμεσες καταβολές.
Άρθρο 64
Μεταβιβάσεις περιουσίας και υποχρεώσεων επιχείρησης σε εκτέλεση συμφωνίας 
εξυγίανσης
1. Όταν κατά τη συμφωνία εξυγίανσης ή με σύμβαση 
που καταρτίζεται σε εκτέλεση της τελευταίας μεταβιβά-
ζεται το σύνολο ή μέρος της επιχείρησης του οφειλέτη, 
μεταβιβάζονται στον αποκτώντα το ενεργητικό της επι-χείρησης ή του μέρους της και ενδεχομένως, στο μέτρο 
και μόνο που προβλέπεται στη συμφωνία, μέρος των 
υποχρεώσεων. Οι λοιπές υποχρεώσεις κατά περίπτωση εξοφλούνται από το τίμημα της πώλησης της επιχείρη-
σης ή του μέρους της, διαγράφονται, ή στην περίπτωση 
μεταβίβασης μέρους της επιχείρησης παραμένουν ως 
υποχρεώσεις του οφειλέτη ή κεφαλαιοποιούνται. Η μετα-
βίβαση υποχρεώσεων αποτελεί ειδική και όχι καθολική 
διαδοχή του αποδέκτη στις υποχρεώσεις του οφειλέτη. 
Ως προς τη μεταβίβαση διοικητικών αδειών εφαρμόζεται 
αναλόγως η παρ. 3 του άρθρου 171. Ως προς τη μεταβί-
βαση επιχείρησης ή περιουσίας εφαρμόζονται αναλόγως 
τα άρθρα 170 και 171. Οι πράξεις για την πραγματοποίη-
ση μεταβίβασης του παρόντος άρθρου εξαιρούνται της πτωχευτικής ανάκλησης, κατά την έννοια των άρθρων 
116επ. Ως προς τη μεταβίβαση εκκρεμών συμβατικών 
σχέσεων εφαρμόζεται αναλόγως το άρθρο 108.
2. Η μεταβίβαση της επιχείρησης ή μέρους της ή 
οποιουδήποτε στοιχείου του ενεργητικού του οφειλέτη, 
σύμφωνα με το παρόν άρθρο, μπορεί να γίνει:
α) σε τρίτο,
β) σε μία ή περισσότερες ετ αιρείες που συνιστώνται 
από τους πιστωτές σύμφωνα με την παρ. 3, ή
γ) σε μία ή περισσότερες άλλε ς εταιρείες, υφιστάμε-
νες ή νεοϊδρυόμενες, υπό τη μορφή εισφοράς εις είδος, 
τηρουμένων των προϋποθέσεων των άρθρων 17 και 18 του ν. 4548/2018 (Α΄ 104).
3. Είναι δυνατόν κατά τους όρους της συμφωνίας εξυ-
γίανσης να συστήνεται ανώνυμη εταιρεία ή εταιρείες, με 
εισφορά σε είδος μέρους ή του συνόλου των απαιτήσεων 
κατά του οφειλέτη, τηρουμένων των προϋποθέσεων των 
άρθρων 17 και 18 του ν. 4548/2018. Η εταιρεία αυτή ή 
οι εταιρείες αυτές αποκτά ή αποκτούν, κατά περίπτω-
ση, το σύνολο ή μέρος της επιχείρησης του οφειλέτη 
ή στοιχείο του ενεργητικού του έναντι εξόφλησης των απαιτήσεων κατά του οφειλέτη που έχουν εισφερθεί σε αυτήν ή αυτές.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10955 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
4. Στην περίπτωση του άρθρου 64, και υπό τις προϋ-
ποθέσεις των περ. α΄ και β΄ της παρ. 1 του άρθρου 59, τα 
συμβαλλόμενα στη συμφωνία εξυγίανσης μέρη έχουν τη 
δυνατότητα να τροποποιήσουν τη συμφωνία εξυγίανσης 
κατά το μέρος που αφορά στους όρους μεταβίβασης της 
επιχείρησης ή μέρους της, εφόσον έως την ημερομηνία 
συζήτησης της αίτησης επικύρωσης έχουν μεταβληθεί τα στοιχεία του μεταβιβαζόμενου ενεργητικού και προ-
σκομίζεται με τις προτάσεις συμπληρωματική έκθεση 
του ορισθέντος εμπειρογνώμονα επί των τροποποιού-μενων όρων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΜΗΤΡΩΟ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ
Άρθρο 65
Σύσταση και σκοπός του Μητρώου Εμπειρογνωμόνων
Συνιστάται μητρώο εμπειρογνωμόνων (εφεξής: «Μη-
τρώο Εμπειρογνωμόνων» ή «Μητρώο») που τηρείται 
στην Ειδική Γ ραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους 
(Ε.Γ .Δ.Ι.Χ.) του Υπουργείου Οικονομικών. Από το Μητρώο 
επιλέγονται εμπειρογνώμονες, οι οποίοι ενεργούν τα 
προβλεπόμενα στα Α΄ κεφάλαιο του Δεύτερου Μέρους 
του Πρώτου Βιβλίου και στο Β΄ Κεφάλαιο του Δεύτερου Μέρους του Πρώτου Βιβλίου του παρόντος νόμου.
Άρθρο 66
Μέλη του Μητρώου Εμπειρογνωμόνων
Στο Μητρώο Εμπειρογνωμόνων δύνανται να εγγρα-
φούν ως μέλη φυσικά και νομικά πρόσωπα, τα οποία 
προσφέρουν κατ’ επάγγελμα υπηρεσίες παροχής χρη-
ματοοικονομικών συμβουλών και είναι: α) φυσικά πρό-
σωπα, ενεργά μέλη του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελ-
λάδος (Ο.Ε.Ε.), με συναφή προϋπηρεσία επί τουλάχιστον 
πέντε (5) έτη ή πιστοποιημένοι λογιστές - φοροτεχνικοί 
με επαγγελματική άδεια Α΄ τάξης ή νομικά πρόσωπα 
που παρέχουν λογιστικές, φοροτεχνικές ή συμβουλευ-
τικές υπηρεσίες, β) φυσικά πρόσωπα ή ελεγκτικές εται-ρείες, που είναι μέλη του Σώματος Ορκωτών Ελεγκτών 
Λογιστών (ΣΟΕΛ) που έχει συσταθεί με το άρθρο 1 του 
π.δ. 226/1992 (Α΄ 120) και έχουν λάβει άδεια άσκησης 
επαγγέλματος (επαγγελματική άδεια) από την Επιτροπή 
Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων (Ε.Λ.Τ.Ε.) σύμφωνα 
με το άρθρο 3 του ν. 4449/2017 (Α΄ 7) ή γ) φυσικά ή νομι-
κά πρόσωπα που αποτελούν πιστοποιημένους εκτιμητές 
του κλάδου άυλων αγαθών ή επιχειρήσεων, εγγεγραμ-
μένα στο οικείο Μητρώο του Υπουργείου Οικονομικών.
Άρθρο 67
Διορισμός Εμπειρογνώμονα
1. Ο διορισμός του εμπειρογνώμονα γίνεται μέσω επι-
λογής του από το Μητρώο Εμπειρογνωμόνων, τον οποίο 
δικαιούται να αποδεχθεί εντός προθεσμίας τεσσάρων (4) 
εργασίμων ημερών. Η άπρακτη παρέλευση της προθε-σμίας αυτής ισοδυναμεί με αποποίηση αποδοχής.
2. Ο εμπειρογνώμονας υποχρεούται να αποποιηθεί τον 
διορισμό του αν συντρέχουν στο πρόσωπό του περιστά-
σεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ανεξαρτησία 
του. Τέτοιες περιστάσεις είναι ιδίως:α) Κάθε προσωπική ή επαγγελματική σχέση με τον 
οφειλέτη ή πιστωτή, ή
β) οποιοδήποτε οικονομικό ή άλλο συμφέρον, άμεσο 
ή έμμεσο, από την έκβαση της διαδικασίας.
Άρθρο 68
Εποπτεία και κατάρτιση εμπειρογνωμόνων
Η Ειδική Γ ραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους 
(Ε.Γ .Δ.Ι.Χ.) επιβλέπει το έργο των εμπειρογνωμόνων και μεριμνά για την κατάρτισή τους.
Άρθρο 69
Αμοιβή εμπειρογνώμονα
Η αμοιβή του εμπειρογνώμονα συμφωνείται ελεύθερα 
και βαρύνει τον οφειλέτη.
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ/ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ - ΤΕΛΙΚΕΣ - ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 70
Εξουσιοδοτικές διατάξε ις του Μέρους Πρώτου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων καθορίζονται οι διαδικασίες, το περιεχόμενο της 
αίτησης, οι προϋποθέσεις και οι τεχνικές λεπτομέρειες, 
οι οποίες αποτελούν τις λειτουργικές προδιαγραφές της 
ηλεκτρονικής πλατφόρμας έγκαιρης προειδοποίησης 
οφειλετών.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων καθορίζονται οι λεπτομέρειες της διαδικασίας του 
μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης στο πλαίσιο της 
λειτουργίας των Κ.Ε.Υ.Δ. και Γ .Ε.Υ.Δ.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων καθορίζονται οι λεπτομέρειες της διαδικασίας του 
μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης στο πλαίσιο της 
λειτουργίας των Επαγγελματικών Φορέων.
Άρθρο 71
Εξουσιοδοτικές διατάξειςτου Κεφαλαίου Α΄ του Μέρους Δευτέρου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Εργασίας και Κοινωνι-
κών Υποθέσεων μπορεί να τροποποιούνται το περιε-
χόμενο της αίτησης και ο κατάλογος των στοιχείων, εγ-γράφων και δικαιολογητικών των άρθρων 9 και 10. Με 
την απόφαση του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να 
προβλέπεται ότι ορισμένα από τα στοιχεία, έγγραφα ή 
δικαιολογητικά απαιτούνται μόνο σε κάποιες κατηγορίες 
υποθέσεων, καθώς και ότι ορισμένα δεν υποβάλλονται 
υποχρεωτικά μαζί με την αίτηση, αλλά μπορούν να υπο-
βληθούν το αργότερο έως τη λήξη της διαπραγμάτευ-σης. Με την απόφαση του πρώτου εδαφίου δύναται να 
εισαχθεί πρότυπη κατάσταση για την αποτύπωση των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10956 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
βασικών στοιχείων των χρηματοοικονομικών καταστά-
σεων μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Εργασίας και Κοινωνι-
κών Υποθέσεων μπορούν να ρυθμίζονται τεχνικά και 
λεπτομερειακά θέματα της διαδικασίας διαπραγμάτευ-
σης, καθώς και να τροποποιούνται οι προθεσμίες που 
προβλέπονται στο άρθρο 16. Με την απόφαση αυτή 
μπορεί ιδίως:
α) να καθορίζεται διαδικασία συμπλήρωσης των στοι-
χείων της αίτησης, καθώς και διόρθωσης των σφαλμά-
των της,
β) να ορίζονται προθεσμίες για συγκεκριμένες ενέρ-
γειες, όταν τέτοιες προθεσμίες δεν ορίζονται στον νόμο,
γ) να εξειδικεύονται τα κριτήρια αποδοχής της αίτησης 
των οφειλετών της περ. στ΄ της παρ. 3 του άρθρου 7,
δ) να προβλέπεται διαδικασία παράτασης της προθε-
σμίας σε συγκεκριμένη περίπτωση, όταν η μη τήρησή 
της οφείλεται σε λόγους, τους οποίους δεν μπορεί να 
ελέγξει το μέρος που ζητά την παράταση,
ε) να καθορίζεται διαδικασία διαγραφής της αίτησης 
με ταυτόχρονη επανυποβολή της, όταν υπάρχουν ελλεί-
ψεις ή σφάλματα, τα οποία κατά τον χρόνο διαπίστωσής 
τους δεν μπορούν να διορθωθούν με εισαγωγή των στοι-
χείων στην ηλεκτρονική πλατφόρμα,
στ) να καθορίζονται θέματα που αφορούν την επικοι-
νωνία και τον συντονισμό των συμμετεχόντων πιστωτών, 
του Δημοσίου και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης ως προς τη συμμετοχή τους στην διαδικασία αναδιάρ-θρωσης οφειλών μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, 
ενδεικτικά να ορίζεται συντονιστής των συμμετεχόντων 
πιστωτών βάσει της κατάταξής του ως προς ειδικό προ-νόμιο ή του ύψους των απαιτήσεών του κατά του οφει-λέτη,
ζ) να προβλέπεται ως επιλογή κατά τη διακριτική ευ-
χέρεια των χρηματοδοτικών φορέων η χρήση υπολογι-στικού εργαλείου για τον προσδιορισμό των όρων της 
σύμβασης αναδιάρθρωσης, το οποίο:
ζα) θα καθορίζει σε δόσεις το τελικό ποσό αποπληρω-
μής καθώς και τη χρονική περίοδο αποπληρωμής ανά 
καταλαμβανόμενο πιστωτή λαμβάνοντας υπόψη,
i. την ικανότητα αποπληρωμής του οφειλέτη με όρους 
καθαρής παρούσας αξίας,
ii. την αξία ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχεί-
ων του οφειλέτη, και
iii. την κατάταξη των απαιτήσεων των πιστωτών στο 
προϊόν της ρευστοποίησης, προκειμένου να προσδιο-
ρισθεί το ελάχιστο ποσό ανάκτησης ανά καταλαμβανό-μενο πιστωτή,
ζβ) θα παράγει τα τελικά ποσά αποπληρωμής εφαρ-
μόζοντας τους ακόλουθους κανόνες:
i. Δεν επιτρέπεται να φέρουν οποιονδήποτε καταλαμ-
βανόμενο πιστωτή σε χειρότερη οικονομική θέση από αυτήν στην οποία θα βρισκόταν σε περίπτωση ρευστο-
ποίησης των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, στο 
πλαίσιο διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης, σύμφωνα 
με το άρθρο 977 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως 
αυτό ισχύει κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, ανε-ξάρτητα από τον χρόνο επιβολής κατάσχεσης ή επίδο-
σης επιταγής προς εκτέλεση.ii. Ποσά και άλλα ανταλλάγματα που απομένουν μετά 
την κατά προτεραιότητα κατανομή ποσών και άλλων 
ανταλλαγμάτων, σύμφωνα με την περ. i, κατανέμονται 
σε όλους τους καταλαμβανόμενους πιστωτές συμμέ-
τρως κατά το μέρος των απαιτήσεών τους που απομένει 
ανεξόφλητο.
iii. Δεν θα παραβιάζει το άρθρο 22.
iv. Για τον υπολογισμό των ποσών διανομής μεταξύ 
των καταλαμβανόμενων πιστωτών, από τις απαιτήσεις 
των πιστωτών τους αφαιρούνται προηγουμένως:
A) το σύνολο των τόκων υπερημερίας των πιστωτών 
του ιδιωτικού τομέα,
B) ποσοστό ενενήντα πέντε τοις εκατό (95%) των απαι-
τήσεων του Δημοσίου από πρόστιμα που έχουν επιβλη-
θεί από τη φορολογική διοίκηση και ποσοστό ογδόντα πέντε τοις εκατό (85%) των απαιτήσεων του Δημοσίου 
και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης από προσαυξή-
σεις ή τόκους εκπρόθεσμης καταβολής.
Tα αναφερόμενα στις υποπε ρ. A΄ και B΄ ποσά συνυπο-
λογίζονται στη διανομή μόνο στην περίπτωση και κατά 
την έκταση που το επιτρέπει η ικανότητα αποπληρωμής 
του οφειλέτη και αποπληρώνονται, εν όλω ή εν μέρει, 
μόνο εφόσον έχουν αποπληρωθεί πλήρως οι λοιπές 
απαιτήσεις των πιστωτών. Σε αντίθετη περίπτωση τα 
ανωτέρω ποσά διαγράφονται μετά την ολοσχερή εξό-
φληση όλων των οφειλών με βάση τη σύμβαση αναδι-
άρθρωσης.
v. Θα βασίζεται σε στοιχεία διαθέσιμα σε συμμετέχο-
ντες πιστωτές και παρεχόμενα από τον οφειλέτη (σε πε-
ρίπτωση ασυμφωνίας των στοιχείων αυτών, επιλέγονται 
τα στοιχεία που προέρχονται από τους συμμετέχοντες 
πιστωτές) ως προς τα ακόλουθα:
Α) Συνολικό ύψος υποχρεώσεων του οφειλέτη προς 
κάθε πρόσωπο,
Β) συνολική αξία της περιουσίας του οφειλέτη,Γ) ετήσιο εισόδημά του, και
Δ)τρέχουσες υποχρεώσεις του προς πιστωτές εκτός 
των καταλαμβανομένων πιστωτών.
η) να καθορίζονται θέματα που αφορούν την παροχή 
βεβαίωσης για την επίτευξη σύμβασης αναδιάρθρωσης 
του παρόντος κεφαλαίου, και
θ) να καθορίζεται το κόστος συμμετοχής στην ηλε-
κτρονική πλατφόρμα και το πρόσωπο ή πρόσωπα που 
ευθύνονται για την κάλυψή του, καθώς και για τυχόν 
σχετικά έξοδα ή δαπάνες.
3. Με κοινή απόφαση των Οικονομικών και Υπουργών 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ορίζεται η διαδι-
κασία επιβεβαίωσης της βιωσιμότητας ή φερεγγυότη-
τας του οφειλέτη, κατά περίπτωση, και της ελάχιστης 
απαιτούμενης ανάκτησης. Η ίδια απόφαση ορίζει τη δι-αδικασία κατάρτισης της διμερούς σύμβασης αναδιάρ-θρωσης, καθώς και κάθε άλλο ειδικό θέμα και αναγκαία λεπτομέρεια.
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται οι διαδικασίες, οι προϋποθέσεις και οι τεχνικές  λεπτομέρειες, οι οποίες 
αποτελούν τις λειτουργικές προδιαγραφές της ηλεκτρο-
νικής πλατφόρμας εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης 
οφειλών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10957 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, καθορίζεται το περιεχόμενο 
της σύμβασης στην οποία υποχρεούνται να προσχωρή-
σουν χρηματοδοτικοί φορείς προκειμένου να δικαιού-
νται να καταστούν συμμετέχοντες πιστωτές. Η σύμβαση 
αυτή θα προβλέπει ιδίως:
α) Τη διαδικασία επικοινωνίας, διαπραγμάτευσης, 
έγκρισης και κοινοποιήσεων που αφορούν τη σύμβα-
ση αναδιάρθρωσης οφειλών, ενδεικτικά των στοιχείων 
οφειλών του αιτούντα,
β) την υποχρέωση εμπιστευτικότητας των παρεχομέ-
νων στοιχείων,
γ) ότι για την έγκριση πρότασης αναδιάρθρωσης οφει-
λών απαιτείται συμφωνία του οφειλέτη και της πλειοψη-
φίας των συμμετεχόντων πιστωτών, συμπεριλαμβανο-
μένου και του ποσοστού συμμετεχόντων πιστωτών με 
ειδικό προνόμιο,
δ) την αποδοχή ότι η συμφωνία δεσμεύει και τους 
μη συναινούντες συμμετέχοντες πιστωτές που είναι 
χρηματοδοτικοί φορείς, εφόσον δεν περιέρχονται σε 
χειρότερη θέση απ’ ό,τι σε περίπτωση πτώχευσης (το 
οποίο δεν απαιτείται εφόσον η πρόταση προκύπτει βάσει 
του υπολογιστικού εργαλείου της περ. ζ΄ της παρ. 2 του 
άρθρου 71) και πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις του 
παρόντος Πρώτου Βιβλίου,
ε) την αποδοχή ότι η συμφωνία δεσμεύει και τους ει-
δικούς ή καθολικούς διαδόχους συμμετέχοντα πιστωτή,
στ) τα γεγονότα καταγγελίας, τα δικαιώματα καταγ-
γελίας των συμμετεχόντων πιστωτών και τις συνέπειες 
καταγγελίας από και ως προς καταλαμβανόμενο πιστωτή 
και τον οφειλέτη,
ζ) την εξέταση αιτήματος οφειλέτη για την υποβολή 
των όρων συμβιβασμού σε διαμεσολάβηση, και
η) την επεξεργασία κοινά αποδεκτής μεθόδου για τη 
διάγνωση της βιωσιμότητας οφειλέτη και την ευθύνη 
της παροχής σχετικής δήλωσης προς το Δημόσιο και 
τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, κατά περίπτωση.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων καθορίζεται κάθε ειδικότερο θέμα και αναγκαία λεπτομέρεια που αφορά 
τη διαδικασία αίτησης και καταβολής της επιδότησης 
δόσης του άρθρου 28, τη διασταύρωση στοιχείων, τη δι-
ενέργεια περιοδικών ελέγχων πλήρωσης των κριτηρίων, 
το όργανο που είναι αρμόδιο να εγκρίνει την επιδότηση, 
την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών και 
την επιβολή συνεπειών, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο 
θέμα σχετικά με αυτήν. Η απόφαση του προηγούμενου 
εδαφίου πρέπει να συμμορφώνεται προς την ευρωπαϊκή 
νομοθεσία περί κρατικών ενισχύσεων.
7. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών δύνανται 
να τροποποιούνται οι προϋπ οθέσεις καταβολής της 
επιδότησης δόσης του άρθρου 28, καθώς και το ύψος 
αυτής.
Άρθρο 72
Εξουσιοδοτικές διατάξ εις του Κεφαλαίου Β΄
του Μέρους Δευτέρου
1. Η προβλεπόμενη στο άρθρο 34 διαδικασία ηλεκτρο-
νικής ψηφοφορίας μεταξύ των πιστωτών για την έγκριση 
σχεδίου συμφωνίας εξυγίανσης από τις απαιτούμενες κατά περίπτωση πλειοψηφίες και κάθε ειδικό θέμα και 
λεπτομέρεια που αφορά την ψηφοφορία αυτή καθορί-ζονται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων μπορούν να 
τίθενται επιπλέον λόγοι μη συναίνεσης του Δημοσίου 
και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης, πέραν των προ-
βλεπομένων στην παρ. 1 του άρθρου 37.
3. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης καταρτίζε-
ται ολοκληρωμένος κατάλογος ελέγχου για τις αιτήσεις 
επικύρωσης συμφωνιών εξυγίανσης, προσαρμοσμένος 
στις ανάγκες των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχει-
ρήσεων, ο οποίος αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης στην ελληνική και την αγγλική 
γλώσσα. Ο κατάλογος ελέγχου περιλαμβάνει πρακτικές 
κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το πώς θα πρέπει να 
καταρτισθεί η αίτηση επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης.
4. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών δύναται 
να ορίζονται το ελάχιστο περιεχόμενο της προβλεπόμε-
νης στο άρθρο 48 έκθεσης του εμπειρογνώμονα και οι διαδικασίες που ο εμπειρογνώμονας πρέπει να τηρήσει για την κατάρτιση της έκθεσής του.
5. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης δύναται 
να ορίζεται πρότυπο κείμενο της απόφασης επικύρωσης 
της συμφωνίας εξυγίανσης που εκδίδεται στην περίπτω-
ση της παρ. 1 του άρθρου 56.
6. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης μπορεί να 
προβλέπεται, κατά παρέκκλιση της παρ. 2 του άρθρου 56, η αυτεπάγγελτη δημοσίευση από το δικαστήριο της απόφασης επικύρωσης της συμφωνίας εξυγίανσης.
7. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης μπορεί να 
προβλέπεται, κατά παρέκκλιση της παρ. 2 του άρθρου 63, η αυτεπάγγελτη δημοσίευση από το δικαστήριο της 
απόφασης ακύρωσης της επικύρωσης της συμφωνίας 
εξυγίανσης.
Άρθρο 73
Εξουσιοδοτικές διατάξ εις του Κεφαλαίου Γ΄
του Μέρους Δευτέρου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων ρυθμίζεται λεπτομερειακά η 
διαδικασία εγγραφής στο Μητρώο Εμπειρογνωμόνων, ο 
τρόπος επιλογής, τυχόν ασυμβίβαστα, η διαδικασία δια-
γραφής, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια εφαρμογής του Κεφαλαίου Γ΄ του Μέρους Δευτέρου του παρόντος Βιβλίου.
2. Με απόφαση του Ειδικού Γ ραμματέα Διαχείρισης 
Ιδιωτικού Χρέους διαγράφονται από το Μητρώο εμπει-
ρογνώμονες που δεν φέρουν σε πέρας το έργο τους 
εμπροθέσμως ή εκπληρώνουν πλημμελώς τα καθή-
κοντά τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 74
Τελικές διατάξεις του Κεφαλαίου Β΄του Μέρους Δευτέρου
1. Αν ο οφειλέτης έχει περιέλθει σε παύση πληρωμών, 
με την αίτηση για επικύρωση συμφωνίας εξυγίανσης του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10958 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
κεφαλαίου Β΄ του Μέρους Δευτέρου πρέπει να συνυπο-
βάλλεται με το ίδιο δικόγραφο αίτηση για την κήρυξη 
πτώχευσης κατά το άρθρο 79. Παράλειψη συνυποβολής 
αίτησης πτώχευσης δεν καθιστά απαράδεκτη την αίτηση 
επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης του παρόντος κεφα-
λαίου, είναι όμως δυνατή η υποβολή αίτησης πτώχευσης 
από τους πιστωτές ή τον εισαγγελέα πρωτοδικών, εφό-
σον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 
79. Το άρθρο 127 εφαρμόζεται και στην παρούσα περί-
πτωση. Αν το δικαστήριο δεχθεί την αίτηση επικύρωσης 
της συμφωνίας εξυγίανσης, απορρίπτει την αίτηση κήρυ-
ξης πτώχευσης με την απόφαση με την οποία επικυρώνει 
τη συμφωνία. Αν το δικαστήριο απορρίψει την αίτηση 
επικύρωσης της συμφωνίας εξυγίανσης, προχωρεί στην 
εξέταση της αίτησης πτώχευσης.
2. Οι διατάξεις της παρ. 1 εφαρμόζονται αναλόγως 
σε αιτήσεις του οφειλέτη, πιστωτών ή του εισαγγελέα 
πρωτοδικών για την κήρυξη πτώχευσης, οι οποίες εκκρε-
μούν κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης επικύρωσης 
συμφωνίας εξυγίανσης του παρόντος κεφαλαίου και σε 
αιτήσεις του οφειλέτη, πιστωτών ή του εισαγγελέα πρω-
τοδικών οι οποίες κατατίθενται στο χρονικό διάστημα 
μετά από την υποβολή της αίτησης αυτής. Στην περίπτω-
ση αυτή και μετά από αίτημα του οφειλέτη ή πιστωτή, η 
αίτηση κήρυξης της πτώχευσης είτε συνεκδικάζεται είτε 
αναβάλλεται για συνεκδίκαση με την αίτηση επικύρωσης 
της συμφωνίας εξυγίανσης.
3. Αν ο οφειλέτης περιέλθει σε κατάσταση παύσης πλη-
ρωμών μετά την υποβολή αίτησης επικύρωσης συμφω-
νίας εξυγίανσης, οφείλει να υποβάλει αίτηση πτώχευσης 
και δύναται να ζητήσει την αναστολή της εξέτασης της 
αίτησης πτώχευσης μέχρι την έκδοση απόφασης επί της 
αιτήσεως επικυρώσεως.
4. Aν ο οφειλέτης είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύ-
νης και συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της 
παρ. 2 του άρθρου 45 του ν. 3190/1955 (Α΄ 91), αναστέλ-
λεται από την υποβολή της αίτησης του άρθρου 44 μέχρι 
την έκδοση απόφασης επ’ αυτής, η έκδοση απόφασης 
για τη λύση της εταιρείας.
ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΠΤΩΧΕΥΣΗ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ - ΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΚΟΠΟΣ - ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ -
ΠΤΩΧΕΥΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Άρθρο 75
Σκοπός της πτώχευσης
Η πτώχευση αποσκοπεί στη συλλογική ικανοποίηση 
των πιστωτών του οφειλέτη με τη ρευστοποίηση του συ-
νόλου της περιουσίας του οφειλέτη ή επιμέρους λειτουρ-
γικών συνόλων αυτής ή των κατ’ ιδίαν περιουσιακών του 
στοιχείων και στην επιστροφή παραγωγικών μέσων σε 
δυνητικά παραγωγικές χρήσεις το συντομότερο δυνατό.
Άρθρο 76Υποκειμενικές προϋποθέσεις
1. Πτωχευτική ικανότητα έχουν τα φυσικά πρόσωπα. 
Πτωχευτική ικανότητα έχουν επίσης τα νομικά πρόσωπα που επιδιώκουν οικονομικό σκοπό. Με το προβλεπόμενο 
στο άρθρο 204 προεδρικό διάταγμα η πτωχευτική ικα-
νότητα μπορεί να αποδίδεται και σε νομικά πρόσωπα 
ιδιωτικού δικαίου που δεν επιδιώκουν οικονομικό σκο-
πό, αλλά ασκούν οικονομική δραστηριότητα.
2. Δεν κηρύσσονται σε πτώχευση τα νομικά πρόσωπα 
δημοσίου δικαίου, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης 
και οι δημόσιοι οργανισμοί, καθώς και κάθε άλλο πρό-σωπο τυχόν εξαιρείται με ρητή διάταξη νόμου.
3. Η παύση της οικονομικής δραστηριότητας ή, όσον 
αφορά τα νομικά πρόσωπα, της λειτουργίας εν γένει, ή, όσον αφορά τα φυσικά πρόσωπα, ο θάνατος, δεν κωλύ-
ουν την πτώχευση, αν επήλθαν σε χρόνο κατά τον οποίο 
ο οφειλέτης είχε παύσει τις πληρωμές του. Σε περίπτωση 
θανάτου του οφειλέτη, η αίτηση για κήρυξή του σε πτώ-
χευση πρέπει να υποβληθεί το αργότερο εντός έτους 
από το θάνατό του.
Άρθρο 77
Αντικειμενικέ ς προϋποθέσεις
1. Σε πτώχευση κηρύσσεται ο οφειλέτης που βρίσκεται 
σε παύση πληρωμών, ήτοι αυτός που αδυνατεί να εκπλη-
ρώνει τις ληξιπρόθεσμες χρηματικές υποχρεώσεις του 
κατά τρόπο γενικό και μόνιμο. Δεν αποτελούν εκπλήρω-
ση των υποχρεώσεων οι πληρωμές που πραγματοποι-
ούνται με δόλια ή καταστρεπτικά μέσα.
2. Τεκμαίρεται ότι ο οφειλέτης βρίσκεται σε παύση 
πληρωμών όταν δεν καταβάλει ληξιπρόθεσμες χρημα-
τικές υποχρεώσεις του προς το Δημόσιο, τους Φορείς 
Κοινωνικής Ασφάλισης ή πιστωτικά ή χρηματοδοτικά 
ιδρύματα, σε ύψος τουλάχιστον 40% των συνολικών του 
ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών του για περίοδο τουλάχι-
στον έξι (6) μηνών, εφόσον η μη εξυπηρετούμενη υπο-
χρέωσή του υπερβαίνει το ποσό των τριάντα χιλιάδων 
(30.000) ευρώ. Η επιλεκτική εκπλήρωση ληξιπρόθεσμων 
χρηματικών υποχρεώσεων δεν αίρει την παύση πληρω-
μών, η οποία μπορεί να συνίσταται και στην αδυναμία 
εκπλήρωσης ακόμα και μίας σημαντικής ληξιπρόθεσμης 
χρηματικής οφειλής.
3. Επαπειλούμενη αδυναμία εκπλήρωσης αποτελεί 
λόγο κήρυξης της πτώχευσης, όταν την κήρυξή της ζητά 
ο οφειλέτης.
4. Πτώχευση κηρύσσεται εφόσον, με βάση τα οικο-
νομικά στοιχεία που τίθενται υπόψη του δικαστηρίου, 
πιθανολογείται ότι η περιουσία ή το εισόδημα του οφει-
λέτη, επαρκούν για την κάλυψη των εξόδων της διαδι-
κασίας. Άλλως, το δικαστήριο διατάσσει την καταχώριση 
του ονόματος ή της επωνυμίας, κατά περίπτωση, του 
οφειλέτη στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας του 
άρθρου 213.
Άρθρο 78
Αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο - Διαδικασία
1. Με εξαίρεση τις πτωχεύσεις μικρού αντικειμένου 
στις οποίες εφαρμόζεται το Έκτο Μέρος του παρόντος 
Δεύτερου Βιβλίου, αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο είναι 
το Πολυμελές Πρωτοδικείο, στην περιφέρεια του οποίου 
ο οφειλέτης έχει το κέντρο των κύριων συμφερόντων 
του, ή, στην περίπτωση φυσικού προσώπου χωρίς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10959 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
εμπορική ιδιότητα, την κύρια κατοικία του, όπως αυτή 
προκύπτει από την τελευταία φορολογική δήλωση του 
οφειλέτη πριν από την κατάθεση αίτησης πτώχευσης.
2. Μικρού αντικειμένου πτωχεύσεις ορίζονται αυτές 
στις οποίες ο οφειλέτης ικανοποιεί ένα από τα κριτήρια 
προσδιορισμού της πολύ μικρής οντότητας του άρθρου 2
του ν. 4308/2014 (Α΄ 251). Στην περίπτωση των φυσι-κών προσώπων, το κριτήριο που αφορά το ενεργητικό εφαρμόζεται στην περιουσία του προσώπου. Ως προς 
την ακίνητη περιουσία του προσώπου η αξία αυτής 
προκύπτει κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 11. Οι 
διαδικαστικές και άλλες παρεκκλίσεις της πτώχευσης 
μικρού αντικειμένου αναφέρονται στο Έκτο Μέρος 
του παρόντος Δεύτερου Βιβλίου, ενώ κατά τα λοιπά 
εφαρμόζονται οι διατάξεις των υπολοίπων Μερών του Δεύτερου Βιβλίου.
3. Κέντρο των κύριων συμφερόντων είναι ο τόπος, 
όπου ο οφειλέτης ασκεί συνήθως τη διοίκηση των συμ-
φερόντων του και, συνεπώς, είναι αναγνωρίσιμος από 
τους τρίτους. Για τα νομικά πρόσωπα τεκμαίρεται, μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο, ότι κέντρο των κύριων συμ-
φερόντων είναι ο τόπος της καταστατικής έδρας.
4. Η υπόθεση εκδικάζεται όπως προβλέπεται στην παρ. 1
του άρθρου 130.
5. Στη συζήτηση της αίτησης κλητεύεται ο οφειλέ-
της δεκαπέντε (15) τουλάχιστον ημέρες πριν από την 
ορισθείσα δικάσιμο, εφόσον αυτή υποβάλλεται από τα πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 79, άλλως η συζήτηση 
είναι απαράδεκτη. Αν ο οφειλέτης είναι νομικό πρόσωπο 
και σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Εμπορικού Μη-
τρώου (Γ .ΕΜ.Η.) δεν έχει διοίκηση, η κλήτευση λογίζεται 
νομίμως γενομένη εάν γίνει στην τελευταία καταχωρημέ-
νη στο Γ .ΕΜ.Η. διεύθυνση του νομικού προσώπου, ή στην 
τελευταία γνωστή διεύθυνση σύμφωνα με τη δήλωση 
φόρου εισοδήματος, ή αν δεν υπάρχει, ως αγνώστου 
διαμονής κατά τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Σε κάθε 
περίπτωση η κλήτευση καταχωρείται στο Ηλεκτρονικό 
Μητρώο Φερεγγυότητας. Το δικαστήριο κατά τον προσ-
διορισμό της δικασίμου μπορεί να διατάξει την κλήτευση 
των σημαντικότερων μετόχων ή εταίρων, αν είναι γνω-
στοί. Τη διαδικασία της παρούσας μπορεί να εκκινήσουν 
και πιστωτές μέσω διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων, 
πριν από την εκδίκαση της αίτησης πτώχευσης. Αντίστοι-
χη διαδικασία ακολουθείται και για τα φυσικά πρόσωπα αγνώστου διαμονής.
6. Το δικαστήριο μπορεί, σύμφωνα με την παρ. 3 του 
άρθρου 748 του Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας να δια-τάξει την κλήτευση ενός ή περισσότερων πιστωτών του 
οφειλέτη, ορίζοντας ταυτόχρονα και την προθεσμία της 
κλήτευσης, η οποία δεν μπ ορεί να είναι μικρότερη των 
δεκαπέντε (15) ημερών, καθώς και την καταχώρησή της.
Άρθρο 79
Αίτηση πτώχευσης - Δικαιολογητικά
1. Η πτώχευση κηρύσσεται μετά από αίτηση ενός ή πε-
ρισσοτέρων πιστωτών με έννομο συμφέρον, καθώς και 
μετά από αίτηση του εισαγγελέα πρωτοδικών, εφόσον 
τούτο δικαιολογείται από λόγους δημόσιου συμφέρο-
ντος, ή μετά από αίτηση του οφειλέτη. Όταν η αίτηση υποβάλλεται από πιστωτή ή πιστωτές του οφειλέτη, οι 
οποίοι εκπροσωπούν το τριάντα τοις εκατό (30%) του-
λάχιστον του συνόλου των απαιτήσεων σε βάρος του 
οφειλέτη, στους οποίους περιλαμβάνονται ενέγγυοι 
πιστωτές που εκπροσωπούν τουλάχιστον το είκοσι τοις 
εκατό (20%) τουλάχιστον των ενέγγυων, και εφόσον πρό-
κειται για επιχείρηση και δεν είναι πτώχευση μικρού αντι-
κειμένου, μπορεί να περιέχει αίτημα για εκποίηση του 
συνόλου του ενεργητικού της επιχείρησης ή των επιμέ-
ρους λειτουργικών συνόλων αυτής με τη διαδικασία των 
άρθρων 157 επ.. Όταν υποβάλλεται αίτηση πτώχευσης 
χωρίς την υποβολή του αιτήματος του προηγούμενου 
εδαφίου, είναι δυνατόν να υποβάλει πρόσθετη παρέμ-βαση πιστωτής ή πιστωτές του οφειλέτη με αίτημα για 
εκποίηση του συνόλου του ενεργητικού της επιχείρησης 
ή των επιμέρους λειτουργικών συνόλων αυτής, εφόσον 
εκπροσωπείται το τριάντα τοις εκατό (30%) τουλάχιστον 
του συνόλου των απαιτήσεων σε βάρος του οφειλέτη, 
εξαιρουμένων των απαιτήσεων συνδεδεμένων μερών 
προς τον οφειλέτη κατά την έννοια του Παραρτήματος Α΄
του ν. 4308/2014 (Α΄ 251), στους οποίους περιλαμβάνο-
νται ενέγγυοι πιστωτές που εκπροσωπούν το είκοσι τοις 
εκατό (20%) τουλάχιστον των ενέγγυων.
2. Ο υπολογισμός του ποσοστού των αιτούντων πιστω-
τών για τις ανάγκες του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1
γίνεται με βάση κατάσταση πιστωτών που συντάσσεται 
από κάτοχο άδειας Λογιστή Φοροτεχνικού Α΄ ή Β΄ Τάξεως 
του ν. 2515/1997 (Α΄ 154) ή ορκωτό ελεγκτή λογιστή, 
βασίζεται στις δημοσιευμένες χρηματοοικονομικές κα-ταστάσεις ή/και τα βιβλία και στοιχεία του οφειλέτη ή/
και των αιτούντων πιστωτών και αποτυπώνεται σε βε-
βαίωση του συντάκτη ότι συντρέχει η προϋπόθεση του 
ποσοστού του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1. Η βεβαίωση 
αυτή επισυνάπτεται στην αίτηση πτώχευσης με ποινή 
απαράδεκτου του αιτήματος για εκποίηση του συνό-
λου του ενεργητικού της επιχείρησης ή των επιμέρους 
λειτουργικών συνόλων αυτής. Κοινοπρακτούντες και 
ομολογιούχοι πιστωτές συμμετέχουν στον σχηματισμό 
του ποσοστού του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1 και 
εκπροσωπούνται σύμφωνα με τους όρους της μεταξύ 
τους συμφωνίας ή κατά περίπτωση του προγράμματος ομολογιακού δανείου.
3. Στην αίτηση πρέπει να αναγράφονται το όνομα, το 
επώνυμο, το πατρώνυμο, η επωνυμία, ο Αριθμός Φορο-
λογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.), καθώς και η διεύθυνση, όπου 
ο οφειλέτης έχει την κατοικία του ή κατά περίπτωση το 
κέντρο των κύριων συμφερόντων του και τις τυχόν δευ-
τερεύουσες εγκαταστάσεις του. Επίσης στην αίτηση που 
αφορά έμπορο πρέπει να αναγράφεται και ο αριθμός 
Γενικού Εμπορικού Μητρώου του οφειλέτη. Αν τα στοι-χεία αυτά δεν έχουν αναγραφεί ή δεν συμπληρώθηκαν, κατά το άρθρο 227 του Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη.
4. Περαιτέρω η αίτηση πρέπει να αναφέρει τον προτει-
νόμενο σύνδικο με το όνομα, επώνυμο, και τη διεύθυνση 
αυτού και η αίτηση να συνοδεύεται από έγγραφη δήλω-
ση του υποψήφιου συνδίκου ότι αποδέχεται τον διορι-
σμό και από δήλωσή του περί μη υπάρξεως κωλύματος. 
Δεν απαιτείται η αναφορά του προτεινόμενου συνδίκου, 
εφόσον την αίτηση υποβάλλει ο οφειλέτης και η αίτηση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10960 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
περιέχει δήλωση ότι δεν κατέστη δυνατή η ανεύρεση 
υποψήφιου συνδίκου που να αποδεχθεί τον διορισμό.
5. Ο οφειλέτης υποχρεούται να υποβάλει, χωρίς υπαί-
τια βραδύτητα, πάντως το αργότερο μέσα σε τριάντα 
(30) ημέρες, αφότου συντρ έξουν οι προϋποθέσεις της 
παρ. 1 του άρθρου 77, αίτηση προς το πτωχευτικό δι-
καστήριο για την κήρυξη της πτώχευσης.
6. Με την αίτησή του ο οφειλέτης υποχρεούται να κα-
ταθέσει, με ποινή απαραδέκτου, βεβαίωση της αρμόδιας 
υπηρεσίας της φορολογικής διοίκησης για τα χρέη του προς το Δημόσιο και τις χρηματοοικονομικές του κατα-στάσεις για την τελευταία χρήση, για την οποία είναι δι-
αθέσιμες, εφόσον έχει υποχρέωση να συντάσσει τέτοιες. 
Στην βεβαίωση αυτή πιστοποιείται ότι περιλαμβάνονται 
όλες οι βεβαιωμένες οφειλές του αιτούντα, ατομικές και 
από εκ του νόμου συνοφειλή, καθώς και τυχόν φορολογι-
κές εκκρεμότητες αυτού. Σε περίπτωση αίτησης φυσικού 
ή νομικού προσώπου, το οποίο δεν δημοσιεύει χρημα-
τοοικονομικές καταστάσεις, με την αίτηση κατατίθεται 
επί ποινή απαραδέκτου η τελευταία δήλωση φόρου εισο-
δήματος, η δήλωση στοιχείων ακινήτων, κατάσταση των 
πιστωτών του και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, η κατά-
σταση οικονομικών στοιχείων από επιχειρηματική δρα-
στηριότητα. Ο οφειλέτης υπέχει ως προς τα παραπάνω δηλούμενα στοιχεία ευθύνη σύμφωνα με το άρθρο 952του Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας. Η αίτηση μπορεί να 
συνοδεύεται και από άλλα έγγραφα που στηρίζουν τα 
παρεχόμενα από τον οφειλέτη στοιχεία, βεβαιωμένα ως 
προς την ακρίβεια του περιεχομένου τους από τον υπεύ-
θυνο για τη διεύθυνση του λογιστηρίου, όπου υπάρχει, 
και από τον νόμιμο εκπρόσωπο του οφειλέτη, εφόσον 
η αίτηση αφορά νομικό πρόσωπο. Εφόσον η αίτηση γί-
νεται ηλεκτρονικά μέσω του Ηλεκτρονικού Μητρώου 
Φερεγγυότητας, τα έγγραφα μπορούν να υποβάλλονται 
σε ηλεκτρονικό αντίγραφο. Ως προς τα απαιτούμενα 
στοιχεία που ευρίσκονται σε βάσεις δεδομένων του δη-μόσιου τομέα ή των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, η 
αίτηση περιλαμβάνει συναίνεση πρόσβασης στα αρχεία 
αυτά για κάθε πρόσωπο με έννομο συμφέρον καθώς και 
συναίνεση για άρση του απορρήτου των τραπεζικών κα-
ταθέσεων του ν.δ. 1059/1971 (Α΄ 270), καθώς και του φο-
ρολογικού απορρήτου. Την ίδια συναίνεση πρόσβασης σε κάθε πρόσωπο με έννομο συμφέρον παρέχει ο οφει-λέτης και ως προς κατατεθέντα συνοδευτικά έγγραφα.
7. Η αίτηση και το σύνολο των συνοδευτικών εγγρά-
φων δημοσιεύονται στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγ-
γυότητας του άρθρου 213.
8. Με την επιφύλαξη των διατάξεων για τις αιτήσεις 
πτωχεύσεων μικρού αντικειμένου που υποβάλλονται 
από τον οφειλέτη, στην αίτηση επισυνάπτεται σε πρω-τότυπο, με ποινή απαραδέκτου αυτής, γραμμάτιο κατά-
θεσης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων πεντα-
κοσίων (500) ευρώ για την αντιμετώπιση των πρώτων 
εξόδων της πτώχευσης. Το ποσό αναλαμβάνεται από τον 
σύνδικο με άδεια του εισηγητή. Ο αιτών ικανοποιείται 
ως ομαδικός πιστωτής για το προκαταβληθέν ποσό. Σε 
περίπτωση απόρριψης της αίτησης ή παραίτησης από το 
δικόγραφο, το ποσό επιστρέφεται στον αιτούντα.Άρθρο 80
Απόρριψη της αίτησης
1. Το πτωχευτικό δικαστήριο απορρίπτει την αίτηση, 
εάν δεν συντρέχουν οι υποκειμενικές ή οι αντικειμενικές 
προϋποθέσεις για την κήρυξη της πτώχευσης.
2. Το πτωχευτικό δικαστήριο απορρίπτει την αίτηση, 
εάν αποδειχθεί ότι αυτή ασκείται καταχρηστικά. Κα-ταχρηστική είναι η αίτηση ιδίως, εάν ο πιστωτής την 
χρησιμοποιεί ως υποκατάστατο διαδικασίας ατομικής 
ικανοποίησης ή προς επιδίωξη σκοπών άσχετων με την πτώχευση, ως θεσμό συλλογικής εκτέλεσης, καθώς και 
εάν ο οφειλέτης την υποβάλλε ι προς το σκοπό δόλιας 
αποφυγής πληρωμής των χρεών του.
3. Στην περίπτωση που συντρέχουν οι όροι της παρ. 2,
το πτωχευτικό δικαστήριο μπορεί, μετά από αίτηση 
όποιου από τους διαδίκους έχει έννομο συμφέρον, να 
επιδικάσει αποζημίωση σε βάρος εκείνου που υπέβαλε 
την αίτηση.
Άρθρο 81
Περιεχόμενο της απόφασης
1. Με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεων για τις 
πτωχεύσεις μικρού αντικειμένου του Έκτου Μέρους 
του παρόντος Δεύτερου Βιβλίου, με την απόφαση που κηρύσσει την πτώχευση το πτωχευτικό δικαστήριο διο-ρίζει εισηγητή, δικαστή και σύνδικο της πτώχευσης και 
διατάσσει τη σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίας. Με 
την ίδια απόφαση και εφόσον έχει κατατεθεί σχετικό αί-
τημα, σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 79, και 
πιθανολογείται από το δικαστήριο ότι με τον τρόπο αυτό 
θα βελτιωθεί η ανάκτηση των πιστωτών, το πτωχευτικό 
δικαστήριο αποφαίνεται περί της εκποίησης των κατ’ ιδί-
αν περιουσιακών στοιχείων ή περί της εκποίησης του συ-
νόλου του ενεργητικού της επιχείρησης ή των επιμέρους 
λειτουργικών συνόλων αυτής. Για την πιθανολόγηση του 
αν η αιτούμενη διαδικασία ρευστοποίησης βελτιώνει την 
ανάκτηση των πιστωτών, το δικαστήριο λαμβάνει κυρίως 
υπόψη του τις απόψεις των πιστωτών που συμμετέχουν 
στη διαδικασία, οι οποίες σταθμίζονται σε συνάρτηση με 
το ύψος των απαιτήσεων καθενός από αυτούς.
2. Επί πτώχευσης που κηρύσσεται κατόπιν αίτησης του 
οφειλέτη και εφόσον δεν ασκηθεί παρέμβαση, η από-
φαση που κάνει δεκτή την αίτηση περιέχει συνοπτική 
μόνο αιτιολογία. Στην απόφαση προσδιορίζεται και η 
ημέρα παύσης των πληρωμών η οποία τεκμαίρεται ότι 
είναι η τριακοστή ημερολογιακή ημέρα που προηγείται της υποβολής της αίτησης πτώχευσης ή, σε περίπτωση 
κήρυξης της πτώχευσης σύμφωνα με την παρ. 3 του άρ-
θρου 77, η ημέρα υποβολής της αίτησης πτώχευσης. Σε περίπτωση όμως που πιθανολογείται από τα διαθέσιμα στοιχεία ότι ο οφειλέτης περιήλθε σε αδυναμία εξυπη-ρέτησης των ληξιπρόθεσμων χρηματικών του υποχρε-ώσεων κατά τρόπο γενικό και μόνιμο σε προγενέστερη 
ημερομηνία, το δικαστήριο ορίζει την προγενέστερη 
αυτή ημερομηνία ως ημέρα παύσης πληρωμών, η οποία 
δεν μπορεί να απέχει πέραν της διετίας από την ημερο-
μηνία κήρυξης της πτώχευσης ή, σε περίπτωση θανάτου 
του οφειλέτη, πέραν του έτους πριν το θάνατο.
3. Η απόφαση είναι αμέσως εκτελεστή και δεν επιτρέ-
πεται δικαστική αναστολή της με απόφαση του πτωχευ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10961 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
τικού δικαστηρίου. Το δικαστήριο που δικάζει ανακοπή, 
έφεση ή αναίρεση κατά της απόφασης μπορεί να ανα-
στείλει την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων του 
οφειλέτη από τον σύνδικο.
Άρθρο 82
Πτωχευτική ανακοπή
Η απόφαση που κηρύσσει την πτώχευση υπόκεινται 
σε ανακοπή. Η ανακοπή απευθύνεται κατά του συνδίκου 
και ασκείται ενώπιον του δικαστηρίου που εξέδωσε την 
απόφαση από τον οφειλέτη και οποιονδήποτε έχει έν-
νομο συμφέρον, εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών 
από τη δημοσίευση της απόφασης.
Άρθρο 83
Αίτηση ανάκλησης
1. Η απόφαση που κηρύσσει την πτώχευση μπορεί να 
ανακληθεί μετά από αίτηση του οφειλέτη από το δικαστή-
ριο που κήρυξε την πτώχευση, εφόσον ικανοποιήθηκαν 
ή συναινούν οι πιστωτές που μετείχαν στη διαδικασία 
κήρυξης της πτώχευσης, καθώς και εκείνοι που προκύ-
πτουν από το φάκελο. Η ικανοποίηση και η συναίνεση των 
πιστωτών αποδεικνύεται μόνο εγγράφως, με βεβαιωμένη 
τη γνησιότητα της υπογραφής τους από δημόσια αρχή. Η 
απόφαση που κηρύσσει την π τώχευση μπορεί να ανακλη-
θεί και με αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον ή με πρό-
ταση του εισηγητή, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του 
άρθρου 758 Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας Ο εισηγητής 
υποβάλλει έκθεση στο πτωχευτικό δικαστήριο.
2. Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί μέχρι την περάτω-
ση της πτώχευσης κατά το άρθρο 189. Η απόφαση για 
την ανάκληση, μετά από αίτηση του οφειλέτη κατά το 
πρώτο εδάφιο της παρ. 1, έχει αναδρομική ισχύ και από 
τη δημοσίευση της η πτώχευση θεωρείται ότι δεν κηρύ-
χθηκε ποτέ. Η ανάκληση κατά το τρίτο εδάφιο της παρ. 1
δεν έχει αναδρομική ισχύ, εκτός αν το ορίσει ειδικά το 
πτωχευτικό δικαστήριο.
3. Σε κάθε περίπτωση, από την ανάκληση δεν θίγονται 
οι πράξεις που έγκυρα ενεργήθηκαν κατά τη διάρκεια 
της ισχύος της πτωχευτικής απόφασης.
4. Η περί ανακλήσεως απόφαση δημοσιεύεται. Ανακο-
πή ερημοδικίας και τριτανακοπή ασκούνται εντός προ-
θεσμίας τριάντα (30) ημερών από τη δημοσίευσή της. 
Κατά τα λοιπά, ισχύουν τα προβλεπόμενα στις διατάξεις 
των άρθρων 758 επ. του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
Άρθρο 84
Δημοσιεύσεις, καταχωρήσεις, Ηλεκτρονικό
Μητρώο Φερεγγυότητας
1. Περιλήψεις των αιτήσεων πτώχευσης, των απο-
φάσεων που κηρύσσουν ή ανακαλούν την πτώχευση 
ή παύουν τις εργασίες της πτωχεύσεως καθώς και 
κάθε άλλη πρόσκληση ή πράξη που προβλέπεται στον 
παρόντα νόμο, δημοσιεύονται με την επιμέλεια του 
συνδίκου, του οφειλέτη ή οποιουδήποτε έχει έννομο 
συμφέρον.
2. Όπου στον παρόντα νόμο προβλέπεται δημοσίευση, 
δημοσιοποίηση ή καταχώρηση, εκτός αν άλλως ρητά προ-
βλέπεται στην οικεία διάταξη, εννοείται καταχώρηση στο 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας του άρθρου 213.Εφόσον προβλέπεται σχετικά, η καταχώρηση γίνεται και 
στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο. Όπου στον παρόντα νόμο 
γίνεται αναφορά σε προθεσμία που εξαρτάται από τη 
δημοσίευση, δημοσιοποίηση ή καταχώρηση εννοείται η 
ημερομηνία καταχώρησης στο Ηλεκτρονικού Μητρώου 
Φερεγγυότητας.
Άρθρο 85
Καταχωρήσεις εμπραγμάτων δικαιωμάτων
1. Η απόφαση που κηρύσσει την πτώχευση, με επι-
μέλεια του συνδίκου ή του ενυπόθηκου δανειστή, κα-
ταχωρείται ατελώς στο υποθηκοφυλακείο ή στο κτη-
ματολόγιο, στο οποίο έχουν καταχωρηθεί εμπράγματα 
δικαιώματα του οφειλέτη επί ακινήτων.
2. Σε περίπτωση εκποίησης ή αποδέσμευσης των 
ακινήτων αυτών από τον σύνδικο ή τον ενυπόθηκο δα-νειστή, το υποθηκοφυλακείο ή κτηματολογικό γραφείο προβαίνει στη διαγραφή της καταχώρησης της παρ. 1, 
έπειτα από αίτηση του συνδίκου συνοδευόμενη από την 
εκποιητική δικαιοπραξία ή τη σύμφωνη γνώμη του ενυ-
πόθηκου δανειστή.
3. Οι παρ. 1 και 2 εφαρμόζονται αναλόγως και σε μη-
τρώα πλοίων ή αεροσκαφών, επί των οποίων ο οφειλέ-
της έχει εμπράγματα δικαιώματα, καθώς και σε δημόσια 
βιβλία στα οποία καταχωρούνται κατά τον νόμο άλλα 
περιουσιακά στοιχεία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
Άρθρο 86
Προληπτικά μέτρα
1. Μετά την υποβολή της αίτησης για κήρυξη του 
οφειλέτη σε πτώχευση, ο πρόεδρος του αρμόδιου κατά 
το άρθρο 78 δικαστηρίου, δικάζοντας κατά τη διαδικα-
σία των ασφαλιστικών μέτρων (άρθρα 682 επ. Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας), μετά από αίτηση οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον, μπορεί να διατάξει όποιο μέτρο 
κρίνει αναγκαίο για να αποτραπεί κάθε επιζήμια για τους 
πιστωτές μεταβολή της περιουσίας του οφειλέτη ή μείω-
ση της αξίας της, μέχρι να δημοσιευθεί στο Ηλεκτρονικό 
Μητρώο Φερεγγυότητας η απόφαση επί της αίτησης 
για κήρυξη της πτώχευσης. Η αίτηση συζητείται κατόπιν 
κλήτευσης του οφειλέτη. Ο πρόεδρος μπορεί, ιδίως, να 
απαγορεύσει οποιαδήποτε διάθε ση περιουσιακού στοι-
χείου από ή προς τον οφειλέτη, να διατάξει την αναστολή 
των ατομικών διώξεων των πιστωτών ή να ορίσει μεσεγ-
γυούχο. Η απόφαση υποβάλλεται στη δημοσιότητα της 
παρ. 2 του άρθρου 84.
2. Η αναστολή της παρ. 1 δεν καταλαμβάνει ενέρ-
γειες εκτέλεσης ενέγγυων πιστωτών του οφειλέτη επί 
περιουσιακών στοιχείων επί των οποίων έχουν λάβει 
εμπράγματη εξασφάλιση, με μόνη εξαίρεση την πε-
ρίπτωση που η αίτηση πτώχευσης περιλαμβάνει με 
τρόπο παραδεκτό αίτημα εκποίησης του συνόλου του 
ενεργητικού της επιχείρησης ή των επιμέρους λειτουρ-
γικών συνόλων, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 
79, και εφόσον τα περιουσιακά στοιχεία επί των οποίων 
έχει παραχωρηθεί ασφάλεια αποτελούν μέρος λειτουρ-
γικού συνόλου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10962 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
3. Τα προληπτικά μέτρα της παρ. 1 δεν μπορούν να 
θίγουν τα δικαιώματα από συμφωνία παροχής χρημα-
τοοικονομικής ασφάλειας κατά την έννοια του άρθρου 2
του ν. 3301/2004 (Α΄ 263) ή από ρήτρα εκκαθαριστικού 
συμψηφισμού κατά την έννοια της ίδιας διάταξης, ανε-ξάρτητα από το αν η ρήτρα εκκαθαριστικού συμψηφι-
σμού περιέχεται σε συμφωνία παροχής χρηματοοικο-
νομικής ασφάλειας ή σε συμφωνία της οποίας αποτελεί 
μέρος η συμφωνία παροχής ασφάλειας, καθώς και τα 
δικαιώματα του εκδοχέα απαίτησης που εκχωρήθηκε 
από τον οφειλέτη στον πιστωτή προς εξασφάλιση ή προς 
ικανοποίησή του από το προϊόν της είσπραξης. Επίσης, δεν θίγεται το δικαίωμα καταγγελίας και απόδοσης του μισθίου σε περίπτωση σύμβασης μίσθωσης, εφόσον ο οφειλέτης είναι υπερήμερος ως προς την καταβολή έξι (6) ή περισσότερων μηνιαίων μισθωμάτων.
4. Η παροχή των προληπτικών μέτρων της παρ. 1 συνε-
πάγεται την αυτοδίκαιη άρση κάθε υφιστάμενου μέτρου 
προστασίας των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, 
ιδίως βάσει των διατάξεων του ν. 3869/2010 (Α΄ 130) και 
του ν. 4605/2019 (Α΄ 52), καθώς και την κατάργηση κάθε 
σχετικής εκκρεμούς διαδικασίας.
5. Τα διατασσόμενα μέτρα παύουν αυτοδικαίως με 
τη δημοσιοποίηση της απόφασης του δικαστηρίου στο 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας επί της αίτησης 
για κήρυξη της πτώχευσης.
Άρθρο 87
Σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίας
1. Αρμόδιος για τη σφράγιση είναι ο σύνδικος της πτώ-
χευσης, ο οποίος υποχρεούται να εκτελέσει τη σφράγιση 
μέσα σε είκοσι τέσσερις (24) ώρες.
2. Ο εισηγητής μπορεί να επιτρέψει να παραλειφθεί 
η σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίας, αν κατά την 
κρίση του η απογραφή του άρθρου 141 είναι δυνατόν 
να περαιωθεί μέσα σε μία ημέρα.
3. Ο σύνδικος θέτει τις σφραγίδες στις θύρες και τα 
παράθυρα του καταστήματος του οφειλέτη και των λοι-πών ακινήτων του, καθώς και επί των κινητών του που 
βρίσκονται εκτός κλειστού χώρου, ώστε να μην είναι 
δυνατή η είσοδος στα ακίνητα ή η αφαίρεση κινητών, 
χωρίς την καταστροφή των σφραγίδων.
4. Δεν μπορεί να σφραγιστεί η κατοικία του οφειλέτη 
και της οικογένειας του ή τα κινητά που σύμφωνα με την 
παρ. 3 του άρθρου 953 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας 
είναι ακατάσχετα. Επίσης, εξαιρούνται από τη σφράγιση 
και παραδίδονται αμέσως στον σύνδικο τα πράγματα 
που εξαιρέθηκαν από τη σφράγιση κατά το άρθρο 140, καθώς και τα εμπορικά βιβλία του οφειλέτη και τα βρα-
χυπρόθεσμα αξιόγραφα ή αυτά που πρέπει να γίνουν 
αποδεκτά από τρίτο ή για τα οποία πρέπει να ληφθούν 
συντηρητικά μέτρα. Τα μεν εμπορικά βιβλία θεωρούνται 
από τον σύνδικο και βεβαιώνεται με συνοπτική έκθεση η 
κατάστασή τους, τα δε αξιόγραφα περιγράφονται ακρι-βώς στην έκθεση.
5. Ο σύνδικος θέτει προθεσμία έξι (6) μηνών στον οφει-
λέτη για την απόδοση της κατοχής της κατοικίας του.
6. Για τη σφράγιση συντάσσεται από τον σύνδικο έκ-
θεση, στην οποία αναφέρεται η περιγραφή των χώρων όπου τέθηκαν οι σφραγίδες, τα σημαντικά έγγραφα και 
οι διαθήκες που ανευρέθηκαν, τα εξαιρεθέντα από τη 
σφράγιση πράγματα και καταχωρείται κάθε ισχυρισμός 
ή αντίρρηση των προσώπων που παρευρέθηκαν στη 
σφράγιση και κάθε τι που μπορεί να έχει σημασία για την 
πτώχευση και υπέπεσε στην αντίληψη του συνδίκου. Η 
έκθεση δημοσιοποιείται.
7. Η σφράγιση δεν εμποδίζει την εκτέλεση δικαστικής 
απόφασης που διατάσσει για οποιονδήποτε λόγο την 
απόδοση του μισθίου στον εκμισθωτή. Μεσεγγυούχος των πραγμάτων που ευρίσκονται στο μίσθιο είναι ο εκ-
μισθωτής, μέχρι να παραληφθούν αυτά από τον σύνδικο 
και εφαρμόζονται σχετικά οι διατάξεις της παρ. 4 του 
άρθρου 956 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΑΝΤΙΚΛΗΤΟΙ - ΕΞΟΔΑ - ΠΡΟΘΕΣΜΙΕΣ
Άρθρο 88
Αντίκλητοι και κοινοποιήσεις
1. Ο οφειλέτης που κηρύχθηκε σε πτώχευση οφείλει 
με δήλωσή του προς τον γραμματέα των πτωχεύσεων 
να ορίσει ως αντίκλητό του πρόσωπο που κατοικεί στην 
έδρα του πτωχευτικού δικαστηρίου.
2. Όπου προβλέπονται επιδόσεις, κοινοποιήσεις, γνω-
στοποιήσεις ή ειδοποιήσεις προς τον οφειλέτη, αυτές 
γίνονται μόνο προς τον αντίκλητο που έχει νομίμως δι-
ορισθεί και πάντοτε εγγράφως. Αν δεν έχει διορισθεί 
αντίκλητος, καθώς και στην περίπτωση μη ύπαρξης νό-
μιμης εκπροσώπησης νομικών προσώπων, η ειδοποίηση 
γίνεται με δημοσιοποίηση.
Άρθρο 89
Τα δικαστικά έξοδα
Στις πτωχευτικές δίκες τα έξοδα που επιδικάζονται 
σε βάρος του οφειλέτη ή του συνδίκου βαρύνουν την 
πτωχευτική περιουσία.
Άρθρο 90
Οι προθεσμίες
1. Οι κοινοποιήσεις, επιδόσεις και ειδοποιήσεις, αν δεν 
ορίζεται διαφορετικά, γίνονται τρεις (3) ημέρες πριν την 
εκάστοτε ενέργεια.
2. Στις προθεσμίες που κατά τον παρόντα νόμο ορίζο-
νται σε ημέρες δεν υπολογίζονται οι ημέρες αργίας, στις 
οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα Σάββατα. Η παρούσα 
δεν ισχύει για τις προθεσμίες των ενδίκων μέσων και 
ενδίκων βοηθημάτων.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΟΦΕΙΛΕΤΗ
Άρθρο 91
Στερήσεις που αφορούν τον οφειλέτη
Ο οφειλέτης-φυσικό πρόσωπο από την κήρυξη της 
πτώχευσης στερείται μόνο εκείνων των δικαιωμάτων του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10963 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
προσωπικής φύσεως, που προβλέπουν ειδικές διατάξεις 
νόμων. Η πτώχευση δεν είναι λόγος στέρησης άδειας 
άσκησης επαγγέλματος.
Άρθρο 92
Πτωχευτική περιουσία
1. Η πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνει το σύνολο 
της περιουσίας που ανήκει στον οφειλέτη κατά την κή-ρυξη της πτώχευσης, οπουδήποτε και αν βρίσκεται.
2. Σε περίπτωση οφειλέτη φυσικού προσώπου, με την 
επιφύλαξη των παρ. 3 και 5, από την κήρυξη της πτώχευ-
σης μέχρι την απαλλαγή του οφειλέτη, στην πτωχευτική 
περιουσία ανήκει το μέρος του ετησίου εισοδήματός του, 
αφαιρουμένων των φόρων και των εισφορών κοινωνι-
κής ασφάλισης που υπερβαίνει το ποσό των ετήσιων 
ευλόγων δαπανών διαβίωσης ή του δωδεκαπλάσιου 
του ακατάσχετου σύμφωνα με την παρ. 5, όποιο είναι 
υψηλότερο εκ των δύο. Οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης 
προσδιορίζονται σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 73 
του ν. 4389/2016 (Α΄ 94). Εντός τριάντα (30) ημερών από 
την παρέλευση της προθεσμίας αναγγελίας των απαι-
τήσεων κατά το άρθρο 153, ο σύνδικος υποβάλλει στον εισηγητή, με κοινοποίηση στον οφειλέτη, σχέδιο περιο-
δικών πληρωμών για την εφαρμογή της παρούσας. Εντός 
προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την κοινοποίηση, ο 
οφειλέτης μπορεί να εκθέσει τις απόψεις του επί του σχε-
δίου περιοδικών πληρωμών, καταθέτοντας σημείωμα. Ο 
εισηγητής, με αιτιολογημένη διάταξή του, αποφασίζει 
περί της αποδοχής ή μη, εν όλω ή εν μέρει, του σχεδίου περιοδικών πληρωμών. Εγκεκριμένο σχέδιο πληρωμών 
εφαρμόζεται αναδρομικά από την ημερομηνία κήρυξης 
της πτώχευσης.
3. Τα ετήσια εισοδήματα του οφειλέτη εξαιρούνται 
της πτωχευτικής περιουσίας ανεξαρτήτως ύψους, όταν, έπειτα από αίτησή του, το πτωχευτικό δικαστήριο δια-πιστώσει ότι η πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνει την κύρια κατοικία του οφειλέτη ή/και άλλα πάγια περιου-
σιακά του στοιχεία που υπερβαίνουν σε αξία το δέκα 
τοις εκατό (10%) των συνολικών του υποχρεώσεων και η 
ελάχιστη αξία τους δεν υπολείπεται των εκατό χιλιάδων 
(100.000) ευρώ, εξαιρουμένων όσων έχουν αποκτηθεί 
στην διάρκεια των δώδεκα (12) μηνών που προηγούνται 
της υποβολής της αίτησης πτώχευσης. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζεται η παρ. 2 του άρθρου 192, ενώ προ-σφυγή πιστωτή κατά της απαλλαγής μπορεί να ασκηθεί 
και με παρέμβαση στην δίκη της παρούσας. Κατ’ από-
κλιση του πρώτου εδαφίου, σε περίπτωση που τα ετήσια 
εισοδήματά του οφειλέτη υπερβαίνουν το πενταπλάσιο 
των ευλόγων δαπανών διαβίωσης, το υπερβάλλον ποσό 
ανήκει στην πτωχευτική περιουσία.
4. Σε περίπτωση ουσιώδους μεταβολής του εισοδή-
ματος του οφειλέτη, με αίτησή δική του ή του συνδίκου, 
ο εισηγητής με διάταξή του δύναται να μεταβάλει τους 
όρους του σχεδίου περιοδικών πληρωμών για να λη-
φθούν υπόψη οι ουσιώδεις μεταβολές του εισοδήματος. 
Τεκμαίρεται ουσιώδης η μεταβολή που υπερβαίνει το πο-
σοστό τριάντα πέντε τοις εκατό (35%) του εισοδήματος.
5. Δεν ανήκουν στην πτωχευτική περιουσία τα κατά το 
κοινό δικονομικό δίκαιο ή άλλες διατάξεις ακατάσχετα ή εξαιρούμενα με ειδικές διατάξεις νόμων περιουσιακά 
στοιχεία και εισοδήματα του οφειλέτη.
6. Στην πτωχευτική περιουσία ανήκουν τα λογιστικά 
αρχεία και τα λογιστικά στοιχεία του οφειλέτη, όπως 
ορίζονται στο Παράρτημα Α΄ του ν. 4308/2014 (Α΄ 251), 
τα οποία αφορούν την επιχείρηση του. Η υποχρέωση 
διατήρησης τους, σύμφωνα με τον νόμο, δεν θίγεται.
7. Εάν μεταξύ των συζύγων ισχύει το σύστημα κοινο-
κτημοσύνης, η κοινή περιουσία καταλαμβάνεται από την 
πτωχευτική απαλλοτρίωση σύμφωνα με το άρθρο 93
ως χωριστή περιουσία και από αυτήν ικανοποιούνται οι 
απαιτήσεις που προβλέπονται στα άρθρα 1408 - 1409 
του Αστικού Κώδικα, υπό τις προϋποθέσεις των διατά-ξεων αυτών.
8. Με την επιφύλαξη της παρ. 2, στην πτωχευτική πε-
ριουσία δεν περιλαμβάνεται η περιουσία που αποκτά 
ο οφειλέτης μετά την κήρυξη της πτώχευσης. Τόκοι και άλλες περιοδικές παροχές, καθώς και παρεπόμενες αξι-
ώσεις ή δικαιώματα και αν ακόμη γεννώνται ή αναπτύσ-
σονται μετά την κήρυξη της πτώχευσης, ανήκουν στην 
πτωχευτική περιουσία, εφόσον προέρχονται από έννομη 
σχέση που υπήρχε πριν από την κήρυξη της πτώχευσης, 
ακόμα και σε περίπτωση που έχουν κατασχεθεί.
Άρθρο 93
Πτωχευτική απαλλοτρίωση
1. Από την κήρυξη της πτώχευσης επέρχεται πτωχευ-
τική απαλλοτρίωση, ήτοι ο οφειλέτης στερείται αυτοδι-
καίως της διοίκησης (διαχείρισης και διάθεσης) της περι-
ουσίας του, την οποία ασκεί μόνος ο σύνδικος. Μετά την 
κήρυξη της πτώχευσης, πράξεις διαχείρισης ή διάθεσης 
στοιχείων της πτωχευτικής περιουσίας από τον οφειλέτη 
ή προς αυτόν, χωρίς τη σύμπραξη του συνδίκου, είναι 
ανενεργείς και απαγορεύεται να καταχωρηθούν σε δη-
μόσια βιβλία οποιασδήποτε φύσεως, χωρίς τη γραπτή 
έγκριση του συνδίκου. Η πτώχευση θεωρείται ότι έχει 
κηρυχθεί από την έναρξη της ημέρας κατά την οποία 
δημοσιοποιείται η απόφαση που κηρύσσει την πτώχευ-ση στο ακροατήριο.
2. Η πτωχευτική απαλλοτρίωση αίρεται σε όσες περι-
πτώσεις προβλέπει ο παρών νόμος.
3. Ο οφειλέτης δεν νομιμοποιείται μετά την κήρυξη της 
πτώχευσης σε δίκες που αφορούν την πτωχευτική περι-
ουσία. Μόνο σε περίπτωση κατεπείγοντος και αδράνειας 
του συνδίκου νομιμοποιείται, κατ` εξαίρεση, στη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προστασία της πτωχευ-τικής περιουσίας. Σε κάθε περίπτωση, ο οφειλέτης έχει το δικαίωμα να παρεμβαίνει προσθέτως στις δίκες που 
διεξάγει ο σύνδικος.
Άρθρο 94
Ανάθεση στον οφειλέτη
1. Το πτωχευτικό δικαστήριο, μετά από αίτηση του 
οφειλέτη, και εφόσον συναινεί η συνέλευση των πιστω-
τών, μπορεί να αποφασίσει την ανάθεση στον ίδιο της 
διοίκησης και ιδίως της διαχείρισης και της διάθεσης 
της πτωχευτικής περιουσίας, με ή χωρίς περιοριστικούς 
όρους, πάντοτε με τη σύμπραξη του συνδίκου. Η σύ-
μπραξη του συνδίκου μπορεί να συνίσταται σε γενικές 
άδειες διενέργειας πράξεων ή κατηγοριών πράξεων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10964 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
2. Το πτωχευτικό δικαστήριο μπορεί, μετά από αίτηση 
του συνδίκου, να αφαιρέσει από τον οφειλέτη τη διοί-
κηση της πτωχευτικής περιουσίας, αν τούτο επιβάλλει 
το συμφέρον των πιστωτών. Στην περίπτωση αυτή το 
δικαίωμα διοίκησης περιέρχεται μόνον στον σύνδικο.
3. Οι αποφάσεις για ανάθεση ή αφαίρεση, κατά τις 
παρ. 1 και 2, του δικαιώματος διοίκησης είναι αμέσως 
εκτελεστές και δημοσιεύονται.
Άρθρο 95
Υποχρέωση ενημέρωσης και συνεργασίας
1. Ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να ενημερώνει τον 
σύνδικο και να συνεργάζεται μαζί του για οποιοδήποτε 
θέμα σχετίζεται με την πτώχευση. Η ίδια υποχρέωση βα-
ρύνει και τους κατά την προηγούμενη της κήρυξης της 
πτώχευσης διετία πληρεξούσιους του οφειλέτη, πλην 
των δικηγόρων του, εκτός αν υπάρχει συναίνεση του 
οφειλέτη.
2. Εφόσον ο οφειλέτης ασκεί δραστηριότητα για την 
οποία τηρεί λογιστικά αρχεία και λογιστικά στοιχεία, υπο-
χρεωτικά και μη, υποχρεούται να τα θέσει στη διάθεση του συνδίκου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΠΙΣΤΩΤΕΣ
Άρθρο 96
Πτωχευτικός πιστωτής - ομαδικός πιστωτής
1. Πτωχευτικός πιστωτής είναι εκείνος που κατά την 
κήρυξη της πτώχευσης έχει κατά του οφειλέτη γεννημέ-
νη και δικαστικώς επιδιώξιμη χρηματική ενοχική απαί-τηση. Eιδικότερα:
α) ανέγγυος πιστωτής είναι εκείνος η απαίτηση του 
οποίου δεν διασφαλίζεται με προνόμιο ή εμπράγματη 
ασφάλεια,
β) γενικός προνομιούχος πιστωτής είναι εκείνος η 
απαίτηση του οποίου ικανοποιείται προνομιακά από το σύνολο της πτωχευτικής περιουσίας,
γ) ενέγγυος πιστωτής είναι εκείνος η απαίτηση του 
οποίου εξασφαλίζεται με ειδικό προνόμιο ή εμπράγματη 
ασφάλεια επί συγκεκριμένου αντικειμένου της πτωχευ-τικής περιουσίας και
δ) πιστωτής τελευταίας σειράς είναι εκείνος η απαίτη-
ση του οποίου ικανοποιείται από την πτωχευτική περιου-
σία μετά από την ικανοποίηση των ανέγγυων πιστωτών.
2. Πτωχευτικά χρέη προς το Δημόσιο είναι οι απαι-
τήσεις του Δημοσίου κατά του οφειλέτη, οι οποίες γεν-
νήθηκαν ή ανάγονται σε χρόνο πριν την κήρυξη της 
πτώχευσης, ανεξαρτήτως του χρόνου βεβαίωσής τους.
3. Ο πτωχευτικός πιστωτής μπορεί να επιδιώξει την 
ικανοποίηση των απαιτήσεων του μόνο μέσω της πτω-
χευτικής διαδικασίας, εκτός εάν στον παρόντα νόμο 
ορίζεται διαφορετικά.
4. Ομαδικός πιστωτής είναι ο πιστωτής του οποίου η 
απαίτηση γεννήθηκε ή ανάγεται σε χρόνο μετά την πτώ-
χευση και προέρχεται από την δραστηριότητα του συν-
δίκου ή, στην περίπτωση του άρθρου 94, του οφειλέτη ή 
συνδέεται με τα στοιχεία της πτωχευτικής περιουσίας. Οι 
απαιτήσεις των ομαδικών πιστωτών αποτελούν ομαδικά πιστώματα και ικανοποιούνται από την πτωχευτική και 
από τη μεταπτωχευτική περιουσία.
Άρθρο 97
Απαιτήσεις υπό αίρεση
1. Απαιτήσεις υπό διαλυτική αίρεση, για όσο χρόνο 
η αίρεση δεν πληρούται, θεωρούνται ως μη τελούσες 
υπό αίρεση. Σε περίπτωση πλήρωσης της αίρεσης κατά 
τη διάρκεια της πτωχευτικής διαδικασίας, ο πιστωτής 
υποχρεούται να επιστρέψει τα τυχόν καταβληθέντα σε 
αυτόν.
2. Απαιτήσεις υπό αναβλητική αίρεση κατατάσσονται 
στον κατά το άρθρο 167 πίνακα διανομής τυχαία, κατ’ 
ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 978 του Κώδικα Πολι-τικής Δικονομίας.
Άρθρο 98
Μη ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις
1. Οι κατά την κήρυξη της πτώχευσης μη ληξιπρόθε-
σμες απαιτήσεις κατά του οφειλέτη, πλην εκείνων των 
ενέγγυων πιστωτών, θεωρούνται ότι έληξαν.
2. Οι μη ληξιπρόθεσμες άτοκες απαιτήσεις μειώνο-
νται κατά το ποσό του νόμιμου τόκου που αντιστοιχεί 
στο διάστημα από την κήρυξη της πτώχευσης μέχρι την 
πραγματική λήξη τους ως προς αυτόν.
3. Οι απαιτήσεις των ενέγγυων πιστωτών καθίστανται 
απαιτητές κατά την πραγματική λήξη τους.
Άρθρο 99
Παύση τοκογονίας
Από την κήρυξη της πτώχευσης οι απαιτήσεις των πι-
στωτών παύουν να παράγουν νόμιμους ή συμβατικούς 
τόκους και προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής. Η 
παύση της τοκογονίας δεν ισχύει για τους συνοφειλέτες και τους εγγυητές.
Άρθρο 100
Αναστολή των ατομικών καταδιώξεων
1. Με την επιφύλαξη της παρ. 3 του άρθρου 101, από 
την κήρυξη της πτώχευσης αναστέλλονται αυτοδικαίως 
όλα τα ατομικά καταδιωκτικά μέτρα των πτωχευτικών 
πιστωτών κατά του οφειλέτη προς ικανοποίηση ή εκπλή-
ρωση πτωχευτικών απαιτήσεών τους. Ιδίως απαγορεύ-
εται η έναρξη ή συνέχιση της αναγκαστικής εκτέλεσης, η άσκηση αναγνωριστικών ή καταψηφιστικών αγωγών, η συνέχιση των δικών επ’ αυτών, η άσκηση ή εκδίκαση 
ένδικων μέσων, η έκδοση πράξεων διοικητικής φύσεως, 
ή η εκτέλεση τους σε στοιχεία της πτωχευτικής περιουσί-
ας, συμπεριλαμβανομένων και των μέτρων διοικητικής εκτέλεσης από το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής 
Ασφάλισης, καθώς και των μέτρων διασφάλισης της 
οφειλής κατά το άρθρο 46 του ν. 4174/2013 (Α΄ 170).
2. Σε περίπτωση κατάσχεσης εις χείρας τρίτου πριν από 
την κήρυξη της πτώχευσης, η πτώχευση δεν επηρεάζει τα δικαιώματα του κατάσχοντος επί μελλοντικών απαι-
τήσεων του οφειλέτη που εκχωρήθηκαν αναγκαστικά με 
την κατάσχεση, αλλά δεν έχουν ακόμα γεννηθεί.
3. Διασφαλιστικά μέτρα των παρ. 5 και 6 του άρθρου 46
του ν. 4174/2013 που λήφθηκαν πριν την κήρυξη της 
πτώχευσης ή λαμβάνονται μετά την κήρυξη της πτώ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10965 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
χευσης αναστέλλονται κατά το μέρος που αφορούν τον 
οφειλέτη μέχρι ανακλήσεως της απόφασης πτώχευσης 
ή περάτωσης της πτώχευσης ή παύσης των εργασι-
ών της. Για την ως άνω διάρκεια αναστέλλεται η λήψη 
οποιουδήποτε ασφαλιστικού ή διοικητικού μέτρου κατά 
του οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης 
περιουσιακού του στοιχείου με διάταξη ανακριτή, της 
συντηρητικής κατάσχεσης και της εγγραφής προσημεί-
ωσης υποθήκης, συναινετικής ή κατ’ αντιδικία, εκτός 
εάν με αυτό επιδιώκεται η αποτροπή της απομάκρυν-
σης ή αφαίρεσης ή μετακίνησης κινητών πραγμάτων 
της επιχείρησης, τεχνολογικού ή εν γένει εξοπλισμού 
της που ενέχει τον κίνδυνο απαξίωσης της επιχείρησης 
του οφειλέτη.
4. Πράξεις κατά παράβαση των αναστολών των παρ. 1
ως 3 είναι απολύτως άκυρες. Οι αναστολές των παρ. 1 
έως 3 δεν καταλαμβάνουν τα ατομικά καταδιωκτικά μέ-τρα των ομαδικών πιστωτών.
Άρθρο 101
Ρυθμίσεις για τους ενέγγυους πιστωτές
1. Πιστωτές, των οποίων οι απαιτήσεις εξασφαλίζονται 
με ειδικό προνόμιο ή εμπράγματη ασφάλεια επί αντι-
κειμένου της πτωχευτικής περιουσίας, ικανοποιούνται 
από τη ρευστοποίησή του σύμφωνα με τις ισχύουσες 
γενικές διατάξεις, εκτός εάν ο παρών νόμος προβλέπει διαφορετικά.
2. Οι ενέγγυοι πιστωτές ικανοποιούνται από το σύνολο 
της πτωχευτικής περιουσίας, μόνο σε περίπτωση που 
το προνόμιο ή η ασφάλεια δεν επαρκεί για την πλήρη 
ικανοποίηση τους.
3. Η αναστολή των ατομικών διώξεων του άρθρου 100 
δεν ισχύει ως προς τους ενέγγυους πιστωτές σχετικά με τα ανωτέρω υπέγγυα στοιχεία της πτωχευτικής περιου-σίας για διάστημα εννέα (9) μηνών από την κήρυξη της 
πτώχευσης, με την παρέλευση των οποίων η αναστολή επεκτείνεται και στις ατομικές διώξεις των ενέγγυων πι-στωτών. Κατ’ εξαίρεση, αναστέλλονται οι ατομικές διώ-
ξεις των ενέγγυων πιστωτών στην περίπτωση που στην απόφαση του άρθρου 81 προβλέπεται η εκποίηση του 
ενεργητικού της επιχείρησης ως λειτουργικού συνόλου 
ή των επιμέρους λειτουργικών συνόλων αυτής και το 
περιουσιακό στοιχείο επί του οποίου έχει παραχωρηθεί ασφάλεια αποτελεί μέρος του υπό εκποίηση περιουσι-
ακού συνόλου. Στην τελευταία περίπτωση, εφόσον η 
διαδικασία εκποίησης του εν εργητικού της επιχείρησης 
ως λειτουργικού συνόλου ή των επιμέρους λειτουργικών 
συνόλων αυτής περατωθεί για τους λόγους που προβλέ-
πονται στις παρ. 1 και 2 του άρθρου 159 ή στην παρ. 1 
του άρθρου 161, οι ενέγγυοι πιστωτές ανακτούν τις ατο-
μικές τους διώξεις για διάστημα εννέα (9) μηνών από την 
κατά τα ως άνω περάτωση της διαδικασίας, με την παρέ-
λευση των οποίων η αναστολή διώξεων επεκτείνεται και 
στις ατομικές διώξεις αυτών. Σε περίπτωση κατάσχεσης 
από ενέγγυο πιστωτή, η άρση της αναστολής, σύμφωνα 
με την παρ. 3, ισχύει μέχρι την πώληση του υπέγγυου 
στοιχείου μέσω πλειστηριασμού ή μέχρι την ανατροπή 
της κατάσχεσης.4. Οι ανωτέρω διατάξεις δεν θίγουν τις ειδικές ρυθμί-
σεις για αναγκαστική εκτέλεση των συμφωνιών παροχής 
χρηματοοικονομικής ασφάλειας, καθώς και το δικαίωμα 
είσπραξης απαιτήσεων του οφειλέτη κατά τρίτων που 
έχουν ενεχυριαστεί ή εκχωρηθεί νόμιμα προ της κηρύ-
ξεως της πτωχεύσεως.
Άρθρο 102
Οφειλέτες εις ολόκληρον
1. Επί οφειλής εις ολόκληρον ο πιστωτής έχει δικαίωμα, 
εάν κηρυχθεί σε πτώχευση τουλάχιστον ένας από τους συνοφειλέτες, να απαιτήσει από κάθε συνοφειλέτη και 
εγγυητή την πλήρη ικανοποίηση της απαίτησής του, εάν 
κατέστη απαιτητή κατά την πραγματική λήξη της. Σε 
περίπτωση υπερκάλυψης της απαίτησής του, αποδίδει 
το επιπλέον σε εκείνον τον συνοφειλέτη ή εγγυητή, κατά 
περίπτωση, που θα είχε δικαίωμα αναγωγής κατά των 
άλλων.
2. Συνοφειλέτης και εγγυητής και μετά την πτώχευση 
συνεχίζουν να ευθύνονται έναντι του πιστωτή, ανεξαρ-
τήτως τυχόν απαλλαγής του πρωτοφειλέτη σύμφωνα με 
το Όγδοο Μέρος του παρόντος βιβλίου.
3. Συνοφειλέτης εις ολόκληρον και εγγυητής συμμε-
τέχουν στην πτώχευση συνοφειλέτη ή πρωτοφειλέτη 
αντίστοιχα, με βάση απαίτηση που θα αποκτούσαν στο μέλλον υπό την αίρεση ικανοποίησης του πιστωτή από αυτούς.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣΩΣ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ
Άρθρο 103
Λύση συμβάσεων και εξαιρέσεις
1. Η κήρυξη της πτώχευσης προκαλεί την αυτόματη και 
αζήμια λύση όλων των εκκρεμών και διαρκών συμβάσε-
ων του οφειλέτη την εξηκοστή ημέρα από την κήρυξη 
της πτώχευσης, εκτός αν ο σύνδικος δηλώσει εγγράφως 
προς τον αντισυμβαλλόμενο του οφειλέτη πριν την πα-
ρέλευση της προθεσμίας ότι επιθυμεί την άμεση λύση 
τους ή τη συνέχισή τους εφόσον εξυπηρετούν την ομαλή 
εξέλιξη των εργασιών της πτώχευσης ή τη βελτίωση της 
αξίας ρευστοποίησης στοιχείων του ενεργητικού.
2. Ως προς τις συμβάσεις εργασίας, εντός της προθε-
σμίας αυτοδίκαιης λύσης των συμβάσεων της παρ. 1, ο 
σύνδικος μπορεί να αιτηθεί τη συνέχιση μέσω κατάρ-
τισης νέων συμβάσεων με τους εργαζομένους με τους 
ίδιους όρους συμβάσεων που ίσχυαν πριν την κήρυξη 
της πτώχευσης. Η κατάρτιση νέων συμβάσεων εγκρίνε-
ται από τον εισηγητή και τη συνέλευση πιστωτών. Ως 
προς τις συμβάσεις εργασίας η λύση της σύμβασης της παρ. 1 ισοδυναμεί με καταγγελία ως προς την υποχρέ-
ωση παροχής αποζημίωσης προς τον εργαζόμενο και 
εφαρμόζεται συμπληρωματικά προς το παρόν άρθρο 
το άρθρο 109.
3. Κατ΄ εξαίρεση, εάν η απόφαση που κηρύσσει την 
πτώχευση προβλέπει την εκποίηση του συνόλου του 
ενεργητικού της επιχείρησης ή των επιμέρους λειτουρ-
γικών συνόλων αυτής, έχουν εφαρμογή, αντί για τις
παρ. 1 και 2, οι διατάξεις των άρθρων 104 έως και 108.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10966 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 104
Δικαίωμα επιλογής
1. Σε περίπτωση που κατά την παρ. 1 του άρθρου 103 
ο σύνδικος επιλέξει τη συνέχιση εκκρεμών συμβάσεων, 
αυτός έχει το δικαίωμα να εκπληρώσει τις συμβάσεις αυ-
τές, υποκαθιστώντας την ομάδα των πιστωτών στη θέση 
του οφειλέτη, και να απαιτήσει την εκπλήρωση από τον αντισυμβαλλόμενο. Στην περίπτωση αυτή ο τελευταίος καθίσταται ομαδικός πιστωτής.
2. Εντός τριάντα (30) ημερών από την κήρυξη της πτώ-
χευσης, ο αντισυμβαλλόμενος δικαιούται να τάξει στον 
σύνδικο εύλογη προθεσμία προς άσκηση του δικαιώμα-
τος επιλογής. Εάν ο σύνδικος δεν απαντήσει εντός της 
εύλογης προθεσμίας που έταξε ο αντισυμβαλλόμενος 
ή εάν αρνηθεί την εκπλήρωση, ο αντισυμβαλλόμενος 
δικαιούται να υπαναχωρήσει από τη σύμβαση και να 
απαιτήσει αποζημίωση λόγω μη εκπλήρωσης, ικανοποι-
ούμενος ως πτωχευτικός πιστωτής.
Άρθρο 105
Συμβάσεις που συνάπτονται από τον σύνδικο
Ο σύνδικος συνάπτει συμβάσεις αποκλειστικά ως προς 
τις τρέχουσες εργασίες της πτώχευσης. Οι συμβάσεις 
που καταρτίζει ο σύνδικος δημοσιεύονται αμελλητί. Με 
απόφασή της που λαμβάνεται εντός προθεσμίας τριάντα 
(30) ημερολογιακών ημερών από τη δημοσιοποίηση, η 
συνέλευση των πιστωτών μπορεί να καταγγείλει τη σύμβα-
ση. Απαιτήσεις από συμβάσεις που συνάπτονται από τον 
σύνδικο ικανοποιούνται ως ομαδικές, εφόσον παρέλθει 
η ανωτέρω προθεσμία και η σύμβαση δεν καταγγελθεί.
Άρθρο 106Συμβάσεις που λύονται ή διατηρούνται
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 103, συμβάσεις δι-
αρκούς χαρακτήρα διατηρούν την ισχύ τους, εφόσον 
δεν προβλέπεται διαφορετικά στο νόμο. Εξαιρούνται οι 
χρηματοοικονομικές συμβάσεις οι οποίες μπορούν να 
πάψουν να ισχύουν ή να τροποποιηθούν ως συνέπεια 
της πτώχευσης κατά τα ειδικότερα οριζόμενα σε αυτές.
2. Η κήρυξη της πτώχευσης αποτελεί λόγο λύσης των 
συμβάσεων προσωπικού χαρακτήρα, στις οποίες ο οφει-
λέτης είναι συμβαλλόμενο μέρος, καθώς και εκείνων η 
λύση των οποίων επέρχεται ή μπορεί να επέλθει από 
ειδική διάταξη νόμου.
Άρθρο 107
Δικαίωμα καταγγελίας
Με την επιφύλαξη της παρ. 5 του άρθρου 171, τα ορι-
ζόμενα στο άρθρο 106 δεν θίγουν το δικαίωμα καταγγε-
λίας της σύμβασης που προβλέπει ο νόμος ή η σύμβαση.
Άρθρο 108
Μεταβίβαση της συμβατικής σχέσης
1. Ο σύνδικος δικαιούται να μεταβιβάσει σε τρίτο τη 
συμβατική σχέση, στην οποία συμβαλλόμενο μέρος είναι 
ο οφειλέτης. Από το τίμημα εξοφλούνται τα πτωχευτικά πιστώματα. Η σύμβαση μεταβιβάζεται ως σύνολο και ο 
αποκτών υπεισέρχεται στη θέση του οφειλέτη, ως οιονεί 
καθολικός διάδοχος, με τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώ-
σεις, πλην των πτωχευτικών πιστωμάτων που βαρύνουν μόνον την πτωχευτική περιουσία. Η μεταβίβαση επιτρέ-
πεται ανεξάρτητα από την ύπαρξη συμβατικών όρων 
που την αποκλείουν ή την περιορίζουν, αν συναινεί ο 
αντισυμβαλλόμενος του οφειλέτη.
2. Σε περίπτωση που ο αντισυμβαλλόμενος δεν συναι-
νεί στη μεταβίβαση της παρ. 1, το πτωχευτικό δικαστή-
ριο, μετά από αίτηση του συνδίκου, μπορεί να εγκρίνει τη μεταβίβαση υπό τους όρους:
α) ότι ο σύνδικος επέλεξε τη συνέχιση της σύμβασης,
β) ότι ο τρίτος έχει τη δυνατότητα να εκτελέσει τις 
απορρέουσες από αυτήν υποχρεώσεις του οφειλέτη και
γ) ότι ο αντισυμβαλλόμενος δεν βλάπτεται από τη 
μεταβίβαση.
3. Με την έκδοση της απόφασης που εγκρίνει τη μετα-
βίβαση, ο τρίτος θεωρείται υποκατασταθείς στα εκ της συμβάσεως δικαιώματα και υποχρεώσεις του οφειλέτη.
Άρθρο 109
Συμβάσεις εργασίας
1. Σε κάθε περίπτωση πτώχευσης, για το κύρος της 
καταγγελίας της σύμβασης εργασίας δεν απαιτείται η 
καταβολή αποζημίωσης.
2. Οι απαιτήσεις των μισθωτών από μισθούς και λοιπές 
παροχές που γεννήθηκαν πριν την κήρυξη της πτώχευ-
σης, καθώς και κάθε συναρτώμενη με την καταγγελία 
απαίτησή τους, όπως ιδίως αποζημίωση εκ του νόμου, αποτελούν πτωχευτικές απαιτήσεις, για τις οποίες οι μι-
σθωτοί ικανοποιούνται ως πτωχευτικοί πιστωτές κατά 
τις ειδικότερες περί κατατάξεως των πιστωτών διατάξεις 
του παρόντος.
3. Μισθωτός που πραγματικά συνεχίζει να παρέχει 
την εργασία του μετά την κήρυξη της πτώχευσης, για 
τους μισθούς και τις συναφείς παροχές, ικανοποιείται 
ως ομαδικός πιστωτής.
Άρθρο 110
Επιφύλαξη κυριότητας
1. Εάν πριν την κήρυξη της πτώχευσης, ο οφειλέτης 
είχε πωλήσει κινητό πράγμα με επιφύλαξη κυριότητας 
μέχρις αποπληρωμής του τιμήματος και το είχε παρα-
δώσει στον αγοραστή, η κήρυξη της πτώχευσης δεν 
αποτελεί λόγο λύσεως της σύμβασης ή υπαναχώρησης από αυτήν, ούτε εμποδίζει τον αγοραστή να αποκτήσει 
την κυριότητα του πωληθέντος, κατά τα συμφωνηθέντα.
2. Εάν πριν την κήρυξη της πτώχευσης, ο οφειλέτης 
είχε αγοράσει κινητό πράγμα με επιφύλαξη κυριότητας 
του πωλητή και είχε παραλάβει το πράγμα, η κήρυξη της 
πτώχευσης δεν θίγει τα δικαιώματα του πωλητή που απορ-
ρέουν από την επιφύλαξη κυριότητας. Ο πωλητής δικαι-
ούται να τάξει προθεσμία στον σύνδικο, προκειμένου να 
ασκήσει το κατά το άρθρο 104 δικαίωμα επιλογής. Εάν ο 
σύνδικος αρνηθεί την εκπλήρωση, ο πωλητής έχει δικαί-
ωμα αποχωρισμού του πράγματος από την πτωχευτική 
περιουσία, χωρίς ανάγκη προηγούμενης υπαναχώρησης.
Άρθρο 111
Συμψηφισμός
1. Η κήρυξη της πτώχευσης δεν θίγει το δικαίωμα του 
πιστωτή να προτείνει συμψηφισμό ανταπαίτησής του 
προς την αντίστοιχη απαίτηση του οφειλέτη, εφόσον οι 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10967 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
προϋποθέσεις του συμψηφισμού συνέτρεξαν πριν την 
κήρυξη της πτώχευσης. Οι απαγορεύσεις συμψηφισμού, 
όπου ισχύουν, εφαρμόζονται και στην πτώχευση.
2. Ο συμψηφισμός απαιτήσεων που προκύπτουν από 
συναλλαγές σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, ρυθμί-
ζεται όπως προβλέπει η κείμενη νομοθεσία.
3. Ο συμψηφισμός απαιτήσεων που προκύπτουν από 
εντολές μεταβίβασης επί συστημάτων διακανονισμού 
πληρωμών και διακανονισμού χρηματοπιστωτικών μέ-
σων, καθώς και με βάση ρήτρες εκκαθαριστικού συμψη-
φισμού, στο πλαίσιο συμφωνιών παροχής χρηματοοικο-
νομικής ασφάλειας, γίνεται κατά τις ειδικές περί αυτών ρυθμίσεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΤΩΧΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ
Άρθρο 112
Δικαίωμα αποχωρισμού
1. Όποιος επικαλείται εμπράγματο ή ενοχικό δικαίωμα 
σε αντικείμενο που δεν ανήκει στον οφειλέτη ή ο εκδο-
χέας στην περίπτωση όπου η απαίτηση από το τίμημα κινητών έχει εκχωρηθεί πριν την πτώχευση, δικαιούται 
να ζητήσει τον αποχωρισμό του από την πτωχευτική 
περιουσία και την παράδοση του σε αυτόν, με αίτησή 
του προς το σύνδικο. Η απόδοση από τον σύνδικο γίνε-ται μόνο μετά από άδεια του εισηγητή. Αν η αίτηση δεν γίνει δεκτή, η αξίωση προς αποχωρισμό ασκείται κατά 
του συνδίκου με βάση τις γενικές διατάξεις που ισχύουν 
ανάλογα με τη φύση του αντικειμένου του οποίου ζητεί-
ται ο αποχωρισμός.
2. Εάν το αντικείμενο, του οποίου μπορούσε να ζητη-
θεί ο αποχωρισμός, κατά την παρ. 1, έχει εκποιηθεί από τον οφειλέτη σε τρίτο, χωρίς δικαίωμα, πριν την κήρυξη 
της πτώχευσης, ή μετά την κήρυξη της από τον σύνδικο, 
ο δικαιούχος σε αποχωρισμό μπορεί να απαιτήσει την 
εκχώρηση της απαίτησης κατά του τρίτου στην αντιπα-ροχή, εάν αυτή ακόμα οφείλεται ή τον αποχωρισμό της αντιπαροχής από την πτωχευτική περιουσία, εάν αυτή διατηρεί την ταυτότητά της.
3. Εάν ο αποχωρισμός κατά τις παρ. 1 και 2 είναι αδύ-
νατος, ο δικαιούχος συμμετέχει στην πτωχευτική διαδι-
κασία ως πτωχευτικός πιστωτής με βάση την αξία του 
αντικειμένου.
4. Επί καταπιστευτικής μεταβίβασης κυριότητας κι-
νητού με διατήρηση της νομής από τον οφειλέτη, ο πι-
στωτής, ως κύριος του πράγματος, δικαιούται σε απο-
χωρισμό του.
Άρθρο 113
Πτωχευτική διεκδίκηση
1. Δικαίωμα διεκδίκησης έχει εκείνος που πριν την 
κήρυξη της πτώχευσης παρέδωσε εμπορεύματα στον 
οφειλέτη λόγω παρακαταθήκης προς πώληση ή για να πωληθούν για λογαριασμό του, εφόσον αυτά, κατά την 
κήρυξη της πτώχευσης, βρίσκονται στην πτωχευτική 
περιουσία του οφειλέτη αναλλοίωτα εν όλω ή εν μέρει.
2. Εάν τα εμπορεύματα της παρ. 1 έχουν πωληθεί και 
το τίμημα οφείλεται κατά την κήρυξη της πτώχευσης, ο 
παραγγελέας - παρακαταθέτης διεκδικεί ευθέως αυτό 
στα χέρια του αγοραστή.3. Ο δικαιούχος διεκδικεί αξιόγραφα, τα οποία πριν την 
κήρυξη της πτώχευσης είχε αποστείλει στον οφειλέτη 
για να εισπραχθούν ή να διατεθούν για καθορισμένες 
πληρωμές, εφόσον αυτά κατά την κήρυξη της πτώχευσης 
βρίσκονται στα χέρια του οφειλέτη αυτούσια.
Άρθρο 114
Διεκδίκηση πωλητή
1. Δικαίωμα διεκδίκησης έχει εκείνος που πριν την κή-
ρυξη της πτώχευσης είχε πωλήσει εμπορεύματα στον 
οφειλέτη, τα οποία κατά την κήρυξη της πτώχευσης 
δεν έχουν ακόμα περιέλθει στην κατοχή του οφειλέτη 
ή τρίτου που ενεργεί για λογαριασμό του και εφόσον το τίμημα οφείλεται εν όλω ή εν μέρει.
2. Στην περίπτωση της παρ. 1, αν ο πωλητής κατέχει 
το πράγμα, έχει δικαίωμα επίσχεσης αυτού.
Άρθρο 115
Άσκηση της διεκδίκησης
1. Επί της αίτησης διεκδίκησης ο σύνδικος υποβάλλει 
σχετική πρόταση και αποφαίνεται με αιτιολογημένη δι-άταξή του ο εισηγητής.
2. Στις περιπτώσεις του άρθρου 114 ο σύνδικος δι-
καιούται να ασκήσει το κατά το άρθρο 104 δικαίωμα 
επιλογής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΠΤΩΧΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΚΛΗΣΗ
Άρθρο 116
Κανόνας
Πράξεις του οφειλέτη που διενεργήθηκαν εντός του 
χρονικού διαστήματος από την παύση των πληρωμών μέχρι την κήρυξη της πτώχευσης, ήτοι στην ύποπτη πε-
ρίοδο, ή, στην περίπτωση του άρθρου 117, εντός του 
προηγουμένου από την ύποπτη περίοδο εξαμήνου και μέχρι την κήρυξη της πτώχευσης και είναι επιζήμιες για την ομάδα των πιστωτών ανακαλούνται ή μπορούν να 
ανακληθούν από τον σύνδικο, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του παρόντος Κεφαλαίου.
Άρθρο 117
Πράξεις υποχρεωτικής ανάκλησης
Λογίζονται ότι είναι επιζήμιες και ανακαλούνται οι 
ακόλουθες πράξεις:
α) Δωρεές και χαριστικές γενικά δικαιοπραξίες, καθώς 
και αυτές στις οποίες η αντιπαροχή που έλαβε ο οφειλέτης 
ήταν δυσανάλογα μικρή σε σχέση με τη δική του παροχή. 
Εξαιρούνται οι συνήθεις δωρεές που γίνονται για λόγους 
κοινωνικής ευπρέπειας ή από λόγους ηθικού καθήκοντος, 
καθώς και πράξεις από ελευθεριότητα που διενεργήθηκαν 
από τον οφειλέτη σε εκπλήρωση νομικής υποχρέωσης και 
παροχές προς οικονομική ή επαγγελματική αποκατάσταση 
των τέκνων του, εφόσον οι παροχές είναι ανάλογες προς την περιουσιακή του κατάσταση και δεν επέφεραν ουσι-ώδη ελάττωση της περιουσίας του οφειλέτη.
β) Πληρωμές μη ληξιπρόθεσμων χρεών.
γ) Πληρωμές ληξιπρόθεσμων χρεών με άλλο τρόπο και 
όχι με μετρητά ή με τη συμφωνηθείσα παροχή, εκτός από 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10968 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
οικειοθελείς παραχωρήσεις ακινήτων προς πιστωτικά 
ή χρηματοδοτικά ιδρύματα σε εξόφληση ή απομείωση 
ληξιπρόθεσμων οφειλών του οφειλέτη.
δ) Με την επιφύλαξη του νομοθετικού διατάγματος της 
17ης.7/13ης.8.1923, σύσταση εμπράγματης ασφάλειας, 
συμπεριλαμβανόμενης και της εγγραφής προσημείωσης 
υποθήκης ή παροχή άλλων ασφαλειών ενοχικής φύσεως 
για προϋπάρχουσες υποχρεώσεις, για την εξασφάλιση 
των οποίων ο οφειλέτης δεν είχε αναλάβει αντίστοιχη 
υποχρέωση ή για την εξασφάλιση νέων υποχρεώσεων 
που αναλήφθηκαν από τον οφειλέτη σε αντικατάσταση 
εκείνων που προϋπήρχαν.
Άρθρο 118
Πράξεις δυνητικής ανάκλησης
1. Κάθε αμφοτεροβαρής πράξη του οφειλέτη ή πληρωμή 
από αυτόν ληξιπρόθεσμων χρεών του που έγινε μετά την 
παύση των πληρωμών και πριν την κήρυξη της πτώχευσης, 
μπορεί να ανακληθεί, εάν ο αντισυμβαλλόμενος κατά τη διενέργεια της πράξης γνώριζε ή μπορούσε να εκτιμήσει 
ότι η πράξη ήταν επιζήμια για την ομάδα των πιστωτών.
2. Τεκμαίρεται η γνώση του αντισυμβαλλομένου, εάν 
κατά τη διενέργεια της πράξης ήταν σύζυγος του οφει-
λέτη ή συγγενής εξ αίματος μέχρι και τρίτου βαθμού ή 
εξ αγχιστείας μέχρι δεύτερου βαθμού ή πρόσωπο με το 
οποίο ο οφειλέτης συζούσε το τελευταίο έτος πριν τη 
διενέργεια της πράξης. Επί αντισυμβαλλόμενου νομικού 
προσώπου το τεκμήριο της γνώσης αφορά τα ως άνω 
πρόσωπα, εφόσον κατά τη διενέργεια της πράξης είχαν 
την ιδιότητα του ιδρυτή ή διοικητή ή διευθυντή ή διαχει-
ριστή του, ή ήταν πιστωτές ή αντισυμβαλλόμενοι οι οποί-
οι διενέργησαν εμπορικές πράξεις και λοιπές συναλλαγές 
με οικονομικούς και άλλους όρους που βρίσκονταν σε 
προφανή και ουσιώδη απόκλιση από τους τρέχοντες 
όρους συναλλαγών κατά τη στιγμή διενέργειάς τους. Το 
τεκμήριο δεν ισχύει, εάν η ανακλητική αγωγή εγερθεί 
μετά την παρέλευση έτους από την κήρυξη της πτώχευ-
σης. Αν ο οφειλέτης είναι νομικό πρόσωπο, η γνώση του 
αντισυμβαλλομένου τεκμαίρεται για τα πρόσωπα που 
συνδέονται με τον οφειλέτη σύμφωνα με τον ορισμό του 
Παραρτήματος Α του ν. 4308/2014 (Α΄ 251).
Άρθρο 119
Δόλια βλάβη των πιστωτών
1. Πράξεις του οφειλέτη που διενεργήθηκαν την τε-
λευταία πενταετία πριν την κήρυξη της πτώχευσης, με 
δόλο αυτού να ζημιώσει τους πιστωτές του ή να ωφε-
λήσει ορισμένους σε βάρος άλλων, ανακαλούνται, εάν 
ο τρίτος με τον οποίο συμβλήθηκε, κατά τον χρόνο της 
διενέργειας της πράξης γνώριζε το δόλο του οφειλέτη.
2. Η κήρυξη της πτώχευσης δεν θίγει το δικαίωμα των 
πιστωτών να ασκήσουν παυλιανή αγωγή κατά τα άρθρα 
939 επ. του Αστικού Κώδικα. Ο σύνδικος υποχρεούται να 
παρέχει σε κάθε πιστωτή που υποβάλλει σχετικό αίτημα 
στοιχεία για όλες τις συναλλαγές απαλλοτρίωσης περι-
ουσιακών στοιχείων, στις οποίες προέβη ο οφειλέτης 
κατά την τελευταία πενταετία πριν από την κήρυξη της πτώχευσης.Άρθρο 120
Εξαιρούμενες πράξεις
Δεν αποτελούν καταδολιευτικές πράξεις και δεν ανα-
καλούνται:
α) Συνηθισμένες πράξεις της επαγγελματικής ή επι-
χειρηματικής ή άλλης οικονομικής δραστηριότητας 
του οφειλέτη που διενεργήθηκαν κάτω από κανονικές 
συνθήκες και μέσα στα όρια των συνήθων συναλλαγών 
του, συμπεριλαμβανομένων δεδουλευμένων αποδοχών 
εργαζομένων.
β) Πράξεις του οφειλέτη που ρητά ο νόμος εξαιρεί από 
την εφαρμογή των ρυθμίσεων περί ανάκλησης, ακυρό-τητας ή ακυρωσίας πράξεων που έγιναν την τελευταία διετία πριν από την κήρυξη της πτώχευσης.
γ) Παροχή του οφειλέτη, για την οποία ο αντισυμβαλ-
λόμενος κατέβαλε άμεσα ισοδύναμη αντιπαροχή σε 
μετρητά.
δ) Συναλλαγές που ήταν εύλογες και άμεσα αναγκαί-
ες για τη διαπραγμάτευση συμφωνίας εξυγίανσης, στις οποίες περιλαμβάνονται:
δα) η καταβολή αμοιβών και δαπανών για τη διαπραγ-
μάτευση, έγκριση ή επικύρωση συμφωνίας εξυγίανσης· 
και
δβ) η καταβολή αμοιβών και δαπανών για τη λήψη 
επαγγελματικής συμβουλής σε στενή σχέση με την συμ-
φωνία εξυγίανσης.
ε) Πράξεις που έλαβαν χώρα με τη συμφωνία ή σε 
εκτέλεση συμφωνίας εξωδικαστικού συμβιβασμού ή 
συμφωνίας εξυγίανσης σύμφωνα με τα Κεφάλαια Α΄ και Β΄ του Μέρους Β΄ του Βιβλίου Πρώτου.
Άρθρο 121
Ειδικές ρυθμίσειςεπί χρηματοοικονομικών συναλλαγών
1. Το κύρος ή το ανακλητό εκκαθάρισης που συντε-
λέστηκε ή της παροχής εξασφάλισης στο πλαίσιο των 
συναλλαγών σε χρηματιστηριακή αγορά παραγώγων, 
ρυθμίζεται από τις διατάξεις που ισχύουν στη σχετική 
χρηματιστηριακή αγορά.
2. Το κύρος ή το ανακλητό των συμφωνιών παροχής 
χρηματοοικονομικής ασφάλειας με βάση τέτοιες συμ-
φωνίες ρυθμίζεται από τις διατάξεις του ν. 3301/2004 
(Α΄ 263).
3. Το κύρος ή το ανακλητό του συμψηφισμού, των 
πληρωμών ή συναλλαγών αυτών που συμμετέχουν σε 
σύστημα πληρωμών ή διακανονισμού ή σε χρηματα-
γορά ρυθμίζεται από τις διατάξεις που ισχύουν για τις 
σχετικές συναλλαγές.
Άρθρο 122
Πληρωμή χρηματογράφων
Επί πληρωμής χρηματογράφων από τον οφειλέτη 
μέσα στην ύποπτη περίοδο, η ανακλητική αξίωση μπο-
ρεί να στραφεί μόνον κατά του εκδότη συναλλαγματικής 
και του πρώτου οπισθογράφου γραμματίου σε διαταγή 
και επιταγής και μόνον εφόσον αυτοί γνώριζαν ότι κατά τον χρόνο έκδοσης ή οπισθογράφησης αντίστοιχα του 
χρηματογράφου, ο πληρωτής επί συναλλαγματικής ή 
ο εκδότης επί γραμματίου σε διαταγή και επιταγής είχε παύσει τις πληρωμές του.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10969 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 123
Δικαστική απόφαση - Νομιμοποίηση
1. Οι πράξεις που έγιναν στην ύποπτη περίοδο ανα-
καλούνται με απόφαση του πτωχευτικού δικαστηρίου.
2. Την ανακλητική αξίωση ασκεί ο σύνδικος. Μπορεί να 
την ασκήσει και πιστωτής, εφόσον είχε ζητήσει εγγρά-φως από τον σύνδικο την άσκησή της για συγκεκριμένη 
πράξη και για συγκεκριμένο νόμιμο λόγο και ο σύνδικος 
δεν την άσκησε μέσα σε δύο (2) μήνες από τη λήψη της αίτησης του πιστωτή.
3. Η ανακλητική αγωγή στρέφεται κατά εκείνου ή εκεί-
νων που είχαν λάβει μέρος στην υπό ανάκληση πράξη, 
καθώς και κατά των κληρονόμων ή άλλων καθολικών 
διαδόχων τους ή του κακόπιστου ειδικού διαδόχου.
4. Η ανάκληση δεν εμποδίζεται εκ του λόγου ότι για 
την υπό ανάκληση πράξη έχει εκδοθεί τίτλος εκτελεστός 
ή το εξ αυτής δικαίωμα αποκτήθηκε μέσω αναγκαστικής 
εκτέλεσης.
Άρθρο 124
Συνέπειες της απόφασης
1. Όποιος με ανακαλούμενη πράξη απέκτησε περιου-
σιακό στοιχείο του οφειλέτη, υποχρεούται να το επανα-
μεταβιβάσει στην πτωχευτική περιουσία. Εάν η αυτούσια 
επαναμεταβίβαση δεν είναι δυνατή, η υποχρέωση ρυθ-
μίζεται από τις διατάξεις περί αδικαιολόγητου πλουτι-
σμού (άρθρα 904 επ. Αστικού Κώδικα), εφαρμοζόμενες 
αναλόγως και αφού ληφθούν υπόψη οι πραγματικές 
χρηματικές καταβολές που έγιναν κατά την υλοποίηση της ανακαλούμενης πράξης.
2. Ο λήπτης δωρεάς υποχρεούται να επιστρέψει μόνο 
τον πλουτισμό, εκτός εάν γνώριζε ή κατά τις περιστά-
σεις μπορούσε να γνωρίζει ότι με τη χαριστική παροχή επέρχεται ζημία της ομάδας των πιστωτών.
3. Αν το πτωχευτικό δικαστήριο κρίνει ότι αυτός που 
συμβλήθηκε με τον οφειλέτη ενήργησε κακόπιστα, μπο-
ρεί να τον υποχρεώσει σε αποκατάσταση της ζημίας που 
προκλήθηκε από την πράξη στην ομάδα των πιστωτών.
Άρθρο 125
Αξιώσεις του αντισυμβαλλομένου
1. Εάν με την ανακαλούμενη παροχή είχε εξοφληθεί 
απαίτηση, με την επαναμεταβίβασή της η απαίτηση επα-
νέρχεται σε ισχύ.
2. Σε περίπτωση ανάκλησης αμφοτεροβαρούς πράξης, 
ο αντισυμβαλλόμενος, εφόσον επιστρέφει την παροχή, 
έχει αξίωση στην αντιπαροχή του ως ομαδικός πιστωτής, 
εάν η αντιπαροχή εξακολουθεί να διατηρεί την ταυτότη-
τα της στην πτωχευτική περιουσία ή η τελευταία αυξήθη-
κε κατά την αξία της αντιπαροχής, άλλως ικανοποιείται 
ως πτωχευτικός πιστωτής.
Άρθρο 126
Παραγραφή της ανακλητικής αξίωσης
Η ανακλητική αξίωση παραγράφεται με την παρέλευ-
ση ενός (1) έτους από την ημέρα που ο σύνδικος ή ο 
πιστωτής, κατά περίπτωση, έλαβε γνώση της πράξης και 
σε κάθε περίπτωση μετά παρέλευση δύο (2) ετών από 
την κήρυξη της πτώχευσης.ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ
Άρθρο 127
Αστική ευθύνη διοικητών εταιριών
σε περίπτωση παύσης πληρωμών
1. Αν δεν υποβληθεί εγκαίρως η αίτηση πτώχευσης ανώ-
νυμης εταιρείας σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 79,
τα υπαίτια για την καθυστέρηση μέλη του οργάνου διοί-
κησης του οφειλέτη που έχει την αρμοδιότητα υποβολής 
αίτησης πτώχευσης για λογαριασμό του νομικού προσώ-
που ευθύνονται εις ολόκληρον για την αποκατάσταση 
της ζημίας των εταιρικών πιστωτών:
α. από τη μείωση του πτωχευτικού μερίσματος που 
επήλθε λόγω της καθυστέρησης, και
β. των οποίων οι απαιτήσεις δημιουργήθηκαν κατά την 
περίοδο μεταξύ της τριακοστής πρώτης ημέρας μετά 
την παύση πληρωμών και της επομένης της υποβολής 
αίτησης πτώχευσης.
2. Την ίδια ευθύνη υπέχει και αυτός που άσκησε την 
επιρροή του στο μέλος ή τα μέλη του οργάνου διοίκη-
σης, με αποτέλεσμα να μην υποβάλουν εγκαίρως την 
αίτηση. Οι σχετικές απαιτήσεις των εταιρικών δανειστών 
ασκούνται μόνον από τον σύνδικο.
3. Δεν υφίσταται η ευθύνη των παρ. 1 και 2, εφόσον η 
καθυστέρηση υποβολής της αίτησης οφείλεται σε από-
πειρα αποφυγής της αφερεγγυότητας μέσω διαπραγ-
ματεύσεων για την επίτευξη συμφωνίας εξυγίανσης του 
οφειλέτη ή συμφωνίας στο πλαίσιο του εξωδικαστικού 
μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, με γνώμονα την εξυπη-
ρέτηση των συμφερόντων των πιστωτών, των μετόχων 
ή εταίρων και άλλων ενδιαφερομένων μερών.
4. Αν η παύση πληρωμών της ανώνυμης εταιρείας 
προκλήθηκε από δόλο ή βαρεία αμέλεια των μελών 
του οργάνου διοίκησης, τα υπαίτια μέλη ευθύνονται εις 
ολόκληρον σε αποζημίωση έναντι των εταιρικών πιστω-
τών για τη ζημία που τους προκλήθηκε. Την ίδια ευθύνη 
υπέχει και αυτός που άσκησε την επιρροή του στο μέλος 
ή τα μέλη του οργάνου διοίκησης, ώστε να προβούν σε 
πράξεις ή παραλείψεις που είχαν ως αποτέλεσμα την 
περιέλευση της εταιρείας σε παύση πληρωμών.
5. Οι αξιώσεις των παρ. 1, 2 και 4 υπόκεινται σε τριετή 
παραγραφή από τότε που γεννήθηκε η αξίωση και είναι δυνατή η δικαστική της επιδίωξη, εφόσον δε πρόκειται περί ζημίας εκ δόλου, σε δεκαετή παραγραφή.
6. Οι διατάξεις των προηγουμένων παραγράφων εφαρ-
μόζονται αναλόγως και σε κάθε άλλο νομικό πρόσωπο, 
σε σχέση με το οποίο ο νόμος δεν προβλέπει από κοινού 
και εις ολόκληρον ευθύνη των εταίρων για το σύνολο των 
εταιρικών χρεών, όπως ενδεικτικά στην εταιρεία περιο-
ρισμένης ευθύνης, την ιδιωτική κεφαλαιουχική εταιρεία 
και τη ναυτική εταιρεία.
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΟΡΓ ΑΝΑ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ
Άρθρο 128
Τα όργανα της πτώχευσης
Τα όργανα της πτώχευσης είναι: το πτωχευτικό δικα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10970 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
στήριο, ο εισηγητής, ο σύνδικος και η συνέλευση των 
πιστωτών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΠΤΩΧΕΥΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Άρθρο 129
Αρμοδιότητα
Πτωχευτικό δικαστήριο είναι το δικαστήριο που έχει 
αρμοδιότητα στην πτωχευτική διαδικασία σύμφωνα με 
το άρθρο 78. Ασκεί την ανώτατη εποπτεία στη διεύθυν-
ση των εργασιών της πτώχευσης. Έχει αρμοδιότητα να 
δικάζει τις διαφορές που ειδικά ορίζονται στον παρόντα 
νόμο.
Άρθρο 130
Διαδικασία
1. Το πτωχευτικό δικαστήριο δικάζει κάθε υπόθεση 
που υπάγεται σε αυτό, χωρίς εξαίρεση, κατά τη διαδικα-σία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 επ. Κώδικας 
Πολιτικής Δικονομίας). Οι πρόσθετες παρεμβάσεις ενώ-
πιόν του ασκούνται και με δήλωση που καταχωρείται στα 
πρακτικά χωρίς τήρηση προδικασίας. Οι κύριες παρεμ-
βάσεις ασκούνται υποχρεωτικά με αυτοτελές δικόγραφο 
και με ποινή απαραδέκτου το αργότερο τρείς (3) εργάσι-
μες ημέρες πριν από την δικάσιμο, και συνεκδικάζονται 
υποχρεωτικώς με την αίτηση και τις τυχόν ασκηθείσες 
πρόσθετες παρεμβάσεις. Η άσκηση κύριας παρέμβασης 
με αυτοτελές δικόγραφο σε διαφορετική δικάσιμο, δεν 
αποτελεί λόγο αναβολής της συζήτησης της αίτησης 
κατά την ορισθείσα δικάσιμο.
2. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά στον παρόντα νόμο, οι 
υποθέσεις ενώπιον του πτωχευτικού δικαστηρίου προσ-
διορίζονται εντός είκοσι (20) ημερών και η κλήτευση 
γίνεται προ δέκα (10) ημερών.
Άρθρο 131
Ανακοπή, έφεση και αναίρεση
1. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά στον παρόντα νόμο, 
οι αποφάσεις του πτωχευτικού δικαστηρίου υπόκεινται 
σε ανακοπή ερημοδικίας, έφεση και αναίρεση μόνο για τους λόγους του άρθρου 559 αριθ. 1,4, 14, 16, 17 και 19 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
2. Δεν υπόκεινται σε ανακοπή ερημοδικίας ή έφεση 
ή αναίρεση οι αποφάσεις του δικαστηρίου περί διορι-
σμού ή αντικατάστασης του εισηγητή ή του συνδίκου 
και περί χορήγησης βοηθημάτων προς τον οφειλέτη ή την οικογένειά του.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ
Άρθρο 132
Ορισμός εισηγητή
Εισηγητής στην πτώχευση ορίζεται πρωτοδίκης ή ει-
ρηνοδίκης κατά περίπτωση. Στα Πρωτοδικεία Αθηνών, 
Πειραιά και Θεσσαλονίκης, εισηγητές των πτωχεύσεων 
ορίζονται για δύο(2) δικαστικά έτη, με απόφαση της ολο-
μέλειάς τους ως τρεις (3) από τους Προέδρους Πρωτοδι-
κών που υπηρετούν σε αυτά κατ’ αποκλειστική απασχό-ληση. Για τον ορισμό των εισηγητών των πτωχεύσεων 
βαρύνουσα σημασία έχει ιδίω ς η δυνατότητα άσκησης 
των καθηκόντων τους για όσο το δυνατόν περισσότε-
ρο χρόνο, στο πλαίσιο και της ανανέωσης της θητείας 
τους ως εισηγητών. Στα λοιπά Πρωτοδικεία, ο εισηγητής 
ορίζεται με την απόφαση του πτωχευτικού δικαστηρίου. 
Με τον ίδιο τρόπο αντικαθίσταται ο εισηγητής. Για τον 
ορισμό των εισηγητών των πτωχεύσεων βαρύνουσα ση-
μασία έχουν ιδίως η προηγούμενη εμπειρία σε πτωχεύ-
σεις και η τυχόν μετεκπαίδευση σε θέματα πτωχεύσεων.
Άρθρο 133
Καθήκοντα του εισηγητήεπί της διοίκησης της πτώχευσης
1. Ο εισηγητής υποβάλλει εισήγηση προς το πτωχευ-
τικό δικαστήριο ως προς την αποδοχή ή μη της αίτησης μετά τη συζήτηση της υπόθεσης.
2. Ο εισηγητής οφείλει αμέσως μετά την κήρυξη της 
πτώχευσης να ενημερώσει τον σύνδικο περί του διορι-
σμού του. Έχει καθήκον να επιτηρεί και να επιταχύνει 
τις εργασίες της πτώχευσης και να διατάσσει όλα τα 
κατεπείγοντα μέτρα προς διασφάλιση της πτωχευτικής περιουσίας.
3. Επιβλέπει το έργο του συνδίκου και, αν συντρέχει 
σχετική περίπτωση, μπορεί να ζητήσει την αντικατάστα-
σή του, σύμφωνα με το άρθρο 138. Παρέχει στον σύνδικο 
την άδεια εμπορίας ή εκποίησης εμπορευμάτων και εν γένει κινητών και ακινήτων της πτώχευσης, όπου προ-βλέπεται στον παρόντα νόμο.
4. Σε κάθε περίπτωση ο εισηγητής έχει και τις αρμοδι-
ότητες που ειδικά ορίζονται στον παρόντα νόμο, αλλά 
και για κάθε πράξη αναγκαία στο πλαίσιο και για την 
εκπλήρωση των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων που του 
παρέχονται με τον παρόντα νόμο, έστω και αν ειδικά δεν 
προβλέπονται σε αυτόν.
Άρθρο 134
Διατάξεις του εισηγητή
1. Ο εισηγητής με αιτιολογημένη διάταξή του αποφαί-
νεται επί των ζητημάτων που αναφέρονται στον παρόντα 
νόμο και παρέχει τις προβλεπόμενες άδειες.
2. Στις περιπτώσεις που ορίζονται ρητά στον παρόντα 
νόμο, όποιος έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του πτωχευτικού δικαστηρίου κατά 
των διατάξεων του εισηγητή της παρ. 1. Η προσφυγή, 
εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στον παρόντα νόμο, 
ασκείται εντός δέκα (10) ημερών από την έκδοση της 
διάταξης. Η προσφυγή στο πτωχευτικό δικαστήριο δεν αναστέλλει την εκτέλεση των διατάξεων του εισηγητή, 
μπορεί όμως ο πρόεδρος του πτωχευτικού δικαστηρίου, 
μετά από αίτηση του προσφεύγοντος, να διατάξει την 
αναστολή εκτελέσεως, κατά τη διαδικασία των ασφα-
λιστικών μέτρων, σύμφωνα με τα άρθρα 682 επ. του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
Άρθρο 135
Ανακριτικά καθήκοντα του εισηγητή
1. Ο εισηγητής μπορεί να εξετάσει ανωμοτί τον οφει-
λέτη και ενόρκως τους αντιπροσώπους και υπαλλήλους 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10971 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
του, σχετικά με οποιοδήποτε θέμα της αρμοδιότητάς 
του. Αντίγραφα των καταθέσεων διαβιβάζει ο εισηγητής 
και προς τον αρμόδιο εισαγγελέα, αν συντρέχει περίπτω-
ση ποινικής ευθύνης κάποιου προσώπου.
2. Ειδικότερα, ο εισηγητής μπορεί να αναθέτει σε ει-
δικούς ανακριτικούς υπαλλήλους του Σώματος Δίωξης 
Οικονομικού Εγκλήματος (ΣΔΟΕ) ή σε άλλα ελεγκτικά 
όργανα της Διοίκησης τη διενέργεια συγκεκριμένων 
ανακριτικών πράξεων, όπως έλεγχο και σύνταξη σχε-
τικής έκθεσης ή λήψη αντιγράφων από τα φορολογικά 
και λοιπά βιβλία και στοιχεία του οφειλέτη, ο οποίος έχει 
κηρυχθεί σε κατάσταση πτωχεύσεως, με σκοπό τη δια-
πίστωση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης και 
της περιουσίας του τελευταίου.
Άρθρο 136
Επιβολή κυρώσεων κατά του οφειλέτη
1. Αν ο οφειλέτης αρνείται να εμφανιστεί ενώπιον του 
συνδίκου ή του εισηγητή και να παρουσιάσει και πα-
ραδώσει βιβλία ή αρχεία ή έγγραφα αναγκαία για την 
πτωχευτική διαδικασία και εφόσον είχε νομίμως ειδο-
ποιηθεί τουλάχιστον δύο (2) ημέρες πριν από την ημέ-
ρα εμφάνισης, ο εισηγητής επιβάλλει σε αυτόν ποινή 
τάξεως από πεντακόσια (500) έως δύο χιλιάδες (2.000) 
ευρώ υπέρ του Ενιαίου Ταμείου Ανεξάρτητα Απασχο-
λούμενων - Τομέας Ασφάλισης Νομικών (ΕΤΑΑ - ΤΑΝ) 
που εισπράττεται κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ. Μετά τη 
δεύτερη, χωρίς αποτέλεσμα, ειδοποίηση εμφάνισης του 
οφειλέτη, ο εισηγητής μπορεί να προβεί στην αποστολή 
έκθεσης κατ’ αυτού για απείθεια κατά τη διάταξη του άρ-
θρου 169 του Ποινικού Κώδικα στον αρμόδιο εισαγγελέα 
πλημμελειοδικών.
2. Ο εισηγητής μπορεί να διατάξει τα αναγκαία κατά 
την κρίση του μέτρα, προς εξασφάλιση της παρουσίας 
του οφειλέτη και σύμπραξης του, όπου απαιτείται, κατά την πτωχευτική διαδικασία, συμπεριλαμβανομένης της 
βίαιης προσαγωγής του, ενεργών κατά το άρθρο 231 του 
Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
3. Εφόσον τρίτα πρόσωπα έχουν αντίγραφα ή πρόσβα-
ση στα στοιχεία αυτά, καλούνται από τον εισηγητή να τα 
παραδώσουν και, σε περίπτωση που αρνούνται να το 
πράξουν, ο εισηγητής μπορεί να προβεί στην αποστολή 
έκθεσης κατ’ αυτών στον αρμόδιο εισαγγελέα πλημμε-λειοδικών για υπεξαγωγή εγγράφου (άρθρο 222 ΠΚ).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΣΥΝΔΙΚΟΣ
Άρθρο 137
Ποιος διορίζεται σύνδικος
1. Το πτωχευτικό δικαστήριο, με την απόφαση του 
άρθρου 81, ορίζει ως σύνδικο πρόσωπο το οποίο δια-
θέτει άδεια διαχειριστή αφερεγγυότητας, σύμφωνα με 
το Τέταρτο Βιβλίο. Σύνδικος διορίζεται ο προτεινόμε-
νος από τον αιτούντα, εκτός αν συντρέχει περίπτωση 
επιτρεπτής υποβολής αίτησης πτώχευσης χωρίς την πρόταση συνδίκου, σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο 
της παρ. 4 του άρθρου 79. Αν ο αιτών είναι ο οφειλέτης 
και ασκήσει παρέμβαση πιστωτής που προτείνει άλλο πρόσωπο ως σύνδικο, διορίζεται το πρόσωπο αυτό. Αν 
υποβληθούν περισσότερες τέτ οιες παρεμβάσεις, διορί-
ζεται το πρόσωπο που προτείνεται από τους πιστωτές 
που αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο ποσό απαιτήσεων 
κατά του οφειλέτη. Αν ο αιτών είναι πιστωτής και ασκήσει 
παρέμβαση πιστωτής που αντιπροσωπεύει μεγαλύτε-
ρο ποσό απαιτήσεων κατά του οφειλέτη προτείνοντας 
άλλο πρόσωπο ως σύνδικο, διορίζεται το πρόσωπο αυτό. 
Στις περιπτώσεις της παρ. 1, το δικαστήριο δύναται να 
αποκλίνει από την πρόταση των πιστωτών που αντιπρο-
σωπεύουν το μεγαλύτερο ποσό απαιτήσεων κατά του 
οφειλέτη, εφόσον κρίνει ότι ο προτεινόμενος σύνδικος 
δεν είναι κατάλληλος, βάσει των κριτηρίων της παρ. 2, ή 
εφόσον συντρέχουν στο πρόσωπό του κωλύματα κατά 
την παρ. 3.
2. Σε κάθε άλλη περίπτωση η επιλογή του συνδίκου 
από το πτωχευτικό δικαστήριο ή τον εισηγητή, κατά πε-
ρίπτωση, γίνεται κατά την κρίση του, αφού λάβει υπό-
ψη του τις διατάξεις που ισχύουν για τον διαχειριστή 
αφερεγγυότητας, τα στοιχεία ως προς την εμπειρία του 
τελευταίου και του πιστοποιημένου προσώπου που προ-
τείνεται να απασχοληθεί στην συγκεκριμένη υπόθεση 
και τυχόν πειθαρχικές διώξεις σε βάρος του ή σε βάρος του πιστοποιημένου προσώπου.
3. Ως σύνδικος δεν μπορεί να διοριστεί πρόσωπο ως 
προς το οποίο υφίσταται κώλυμα σύμφωνα με το άρθρο 
238.
4. Ο σύνδικος ασκεί τα καθήκοντα που του ανατίθε-
νται με τις διατάξεις του παρόντος νόμου και οφείλει να 
συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται 
από την κείμενη νομοθεσία στον διαχειριστή αφερεγ-
γυότητας.
Άρθρο 138
Αντικατάσταση συνδίκου
1. Το πτωχευτικό δικαστήριο αντικαθιστά το σύνδικο 
στις εξής περιπτώσεις:
α) Ύστερα από έγγραφη δήλωση του συνδίκου προς 
τον εισηγητή περί ύπαρξης κωλύματος του άρθρου 
238 ή ύστερα από έγγραφη δήλωση παραίτησής του 
για σπουδαίο λόγο, η οποία επίσης υποβάλλεται στον 
εισηγητή. Ο εισηγητής εισηγείται προς το δικαστήριο για 
το εάν η παραίτηση είναι καταχρηστική σύμφωνα με την 
παρ. 2 του άρθρου 80 ή εάν συντρέχει σπουδαίος λόγος.
β) Εφόσον το δικαστήριο αποφασίσει ότι ο σύνδικος 
παραιτείται παρά την αποδοχή του διορισμού του χωρίς 
σπουδαίο λόγο ή αν παραιτείται καταχρηστικά κατά την 
έννοια της παρ. 2 του άρθρου 80, ο διαχειριστής αφε-
ρεγγυότητας δεν μπορεί να διοριστεί εκ νέου σύνδικος για τα επόμενα δύο (2) έτη και το γεγονός αυτό γνωστο-ποιείται με επιμέλεια της γραμματείας του πτωχευτικού δικαστηρίου στην Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότη-
τας, προκειμένου να καταχωρισθεί στο Μητρώο διαχειρι-
στών αφερεγγυότητας που προβλέπεται στο άρθρο 236.
γ) Ύστερα από αίτηση του οφειλέτη ή πιστωτή για 
σπουδαίο λόγο που συνίσταται, ιδίως, σε σοβαρή πα-
ράβαση του συνδίκου κατά την εκπλήρωση των καθηκό-
ντων του ή μη εκπλήρωση αυτών. Η αίτηση υποβάλλεται 
στο πτωχευτικό δικαστήριο, η απόφαση του οποίου υπό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10972 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
κειται μόνον σε έφεση. Σπουδαίο λόγο αποτελεί η τέλεση 
από τον σύνδικο πειθαρχικής παράβασης σύμφωνα με 
τα προβλεπόμενα στο άρθρο 243.
2. Πιστωτές που εκπροσωπούν ποσοστό δέκα τοις 
εκατό (10%) τουλάχιστον των απαιτήσεων κατά του 
οφειλέτη, εξαιρουμένων των απαιτήσεων συνδεδεμέ-
νων με τον οφειλέτη προσώπων κατά την έννοια του 
Παραρτήματος Α΄ του ν. 4308/2014 (Α΄ 251), μπορούν να 
ζητήσουν τη σύγκληση της συνέλευσης των πιστωτών με θέμα την αντικατάσταση του συνδίκου. Στην αίτηση 
περιλαμβάνονται οι λόγοι αντικατάστασης του συνδίκου. 
Ο σύνδικος οφείλει να συγκαλέσει τη συνέλευση των 
πιστωτών εντός δεκαπέντε (15) ημερολογιακών ημερών 
από τη λήψη της αίτησης. Εφόσον αποφασιστεί από τη 
συνέλευση η αντικατάσταση του συνδίκου και προταθεί 
αντικαταστάτης, ο τελευταίος διορίζεται σύνδικος με 
πράξη του εισηγητή εφόσον δεν προκύπτουν ως προς τον διορισμό του τα κωλύματα του άρθρου 238.
Άρθρο 139
Συντηρητικά μέτρα
1. Ο σύνδικος είναι υποχρεωμένος να εγγράψει αμέσως 
τις υποθήκες και προσημειώ σεις για τις οποίες υπάρχουν 
τίτλοι κατά οφειλετών της πτώχευσης και να ζητεί από το 
πτωχευτικό δικαστήριο τη λήψη κάθε αναγκαίου μέτρου 
προς εξασφάλιση της πτωχευτικής περιουσίας.
2. Ο σύνδικος εγγράφει ατελώς, υπέρ της ομάδας των 
πιστωτών, υποθήκες επί όλων των ακινήτων της πτωχευ-
τικής περιουσίας με τίτλο την περίληψη της απόφασης 
που κήρυξε την πτώχευση και τον διόρισε που συνοδεύ-
εται από έκθεσή του, όπου περιγράφονται τα ακίνητα επί 
των οποίων ζητεί την εγγραφή και αναφέρει το κατά την 
κρίση του εικαζόμενο συνολικό ύψος των προς ασφάλεια 
πιστώσεων.
Άρθρο 140
Εκποίηση πραγμάτων που υπόκεινταισε φθορά κ.λπ.
1. Ο σύνδικος μπορεί να ζητήσει από τον εισηγητή να 
επιτρέψει να εξαιρεθούν από τη σφράγιση και να παρα-
δοθούν σε αυτόν, όσα πράγματα υπόκεινται σε άμεση 
φθορά ή υποτίμηση της αξίας τους. Τα πράγματα αυτά 
απογράφονται και εκτιμώνται αμέσως από τον σύνδικο, 
ο οποίος υπογράφει την έκθεση.
2. Ο οφειλέτης ειδοποιείτ αι με οποιοδήποτε μέσο, 
ακόμη και τηλεφωνικώς, περί του αιτήματος αυτού του 
συνδίκου και δικαιούται να προβάλλει τις τυχόν αντιρ-
ρήσεις του ενώπιον του εισηγητή εντός της επόμενης 
ημέρας από την ειδοποίηση του.
3. Αν ο εισηγητής χορηγήσει τη σχετική άδεια, ο τόπος 
και χρόνος της εκποίησης των πραγμάτων γνωστοποιεί-
ται με δημοσιοποίηση.
Άρθρο 141
Αποσφράγιση - απογραφή
1. Ο σύνδικος μέσα σε τρεις (3) ημέρες από τον διορι-
σμό του και εφόσον έχει ολοκληρωθεί η σφράγιση, ζητεί 
από τον εισηγητή την αποσφράγιση της πτωχευτικής πε-
ριουσίας και προβαίνει στην απογραφή της. Ο οφειλέτης καλείται πριν δυο (2) ημέρες, να παρευρίσκεται κατά την 
αποσφράγιση και απογραφή. Αν ο οφειλέτης έχει απο-
βιώσει, στη θέση αυτού καλούνται οι κληρονόμοι του.
2. Η απογραφή γίνεται από τον σύνδικο. Ο σύνδικος 
μπορεί να προσλάβει βοηθό της εκλογής του για τη σύ-
νταξη της απογραφής και την εκτίμηση των πραγμά-
των. Για την απογραφή και την εκτίμηση των πραγμάτων 
συντάσσεται από τον σύνδικο έκθεση απογραφής του 
συνόλου του ενεργητικού του οφειλέτη. Η έκθεση δημο-
σιοποιείται αμελλητί με ευθύνη του συνδίκου.
3. Μόλις περατωθεί η απογραφή, τα βιβλία και τα λοιπά 
έγγραφα, τα χρεόγραφα, τα εμπορεύματα, τα χρήματα και όλα τα πράγματα γενικά της πτώχευσης παραδίδο-
νται στον σύνδικο, ο οποίος βεβαιώνει την παράδοση 
επί του εγγράφου της εκθέσεως απογραφής, αν ήδη δεν 
έχουν παραδοθεί σε αυτόν σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 87.
Άρθρο 142
Ενημέρωση εισηγητή
Ο σύνδικος, με βάση τα στοιχεία της απογραφής και 
όσα άλλα έχει στη διάθεση του, υποβάλλει προς τον ειση-
γητή το συντομότερο ειδική αναφορά για την κατάσταση 
της πτωχευτικής περιουσίας.
Άρθρο 143
Επιστολές και άλλα μέσα
επικοινωνίας του οφειλέτη
Ο σύνδικος λαμβάνει γνώση των επιστολών, τηλεομοι-
οτυπιών και μηνυμάτων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομεί-
ου που απευθύνονται προς τον οφειλέτη, εφόσον κατά 
την κρίση του έχουν σχέση με την πτώχευση. Ο σύνδικος 
παραδίδει προς τον οφειλέτη όσες επιστολές κ.λπ. είναι 
άσχετες με την πτώχευση και είναι υποχρεωμένος σε 
κάθε περίπτωση να τηρεί εχεμύθεια, διαφορετικά τιμω-
ρείται κατά το άρθρο 371 του Ποινικού Κώδικα.
Άρθρο 144
Είσπραξη απαιτήσεων - κατάθεσηκαι ανάληψη χρημάτων
1. Ο σύνδικος επιμελείται για την είσπραξη των απαιτή-
σεων της πτώχευσης. Ανοίγει ειδικό έντοκο λογαριασμό 
σε πιστωτικό ίδρυμα που λειτουργεί νόμιμα στη Ελλά-
δα στο όνομα του τελούντος σε πτώχευση οφειλέτη και 
στον οποίο λογαριασμό γίνεται ρητή και εμφανής ανα-
φορά ότι ο οφειλέτης τελεί σε κατάσταση πτώχευσης, 
όπου καταθέτει τα χρήματα που υπήρχαν στο ταμείο ή σε 
οποιονδήποτε λογαριασμό του οφειλέτη ή προέκυψαν 
από χρηματοδότηση της παρ. 2 ή εισπράχθηκαν από αυ-
τόν κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Τα στοιχεία 
της κίνησης του ανωτέρω λογαριασμού τηρούνται στην 
διάθεση του εισηγητή και των πιστωτών.
2. Για την κάλυψη των πάσης φύσης δαπανών και εξό-
δων της πτώχευσης και εφόσον προηγουμένως λάβει 
σχετική έγκριση της συνέλευσης των πιστωτών, ο σύν-
δικος δύναται να λάβει χρηματοδότηση που αποτελεί 
ομαδικό πίστωμα.
3. Η κατάθεση χρηματικού ποσού της πτώχευσης από 
τον σύνδικο σε ατομικό του λογαριασμό ή σε λογαρια-σμό τρίτου, συνιστά υπεξαίρεση (άρθρα 375, 377 ΠΚ).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10973 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
4. Ο ειδικός λογαριασμός κινείται από τον σύνδικο 
αποκλειστικά για τις δαπάνες των εργασιών της πτώ-
χευσης και για τη διανομή στους πιστωτές, σε κάθε περί-
πτωση μόνο μετά από άδεια του εισηγητή. Επί του πίνακα 
διανομής του άρθρου 167, που κηρύχθηκε εκτελεστός, 
ο εισηγητής μπορεί να ορίσει ότι τα χρήματα θα αποδο-θούν απευθείας στους δικαιούχους.
Άρθρο 145
Συμβιβασμός επί απαιτήσεων
1. Ο σύνδικος μπορεί να συνάψει συμβιβασμό, κατά 
τους όρους του Αστικού Κώδικα (άρθρο 871), για κάθε 
αξίωση ενοχική ή εμπράγματη που έχει ο οφειλέτης 
έναντι τρίτων ή οι τρίτοι έναντι του οφειλέτη. Για τον 
συμβιβασμό συνάπτεται συμφωνία μεταξύ του συνδίκου 
και του άλλου μέρους με πρακτικό ενώπιον του γραμ-
ματέα των πτωχεύσεων και υποβάλλεται αμέσως προς 
επικύρωση στον εισηγητή. Η επικύρωση του πρακτικού 
έχει ισχύ δικαστικής απόφασης. Εφόσον επικυρωθεί, η συμφωνία δημοσιοποιείται.
2. Ο οφειλέτης προσκαλείται να λάβει γνώση της συμ-
φωνίας της παρ. 1 και δικαιούται να προβάλλει τις τυχόν 
αντιρρήσεις του ενώπιον του εισηγητή εντός τριών (3) ημερών.
Άρθρο 146
Πρόσληψη προσώπων με ειδικές γνώσεις
Ο σύνδικος, σε περίπτωση που για την προώθηση 
των εργασιών της πτώχευσης απαιτούνται ειδικές γνώ-σεις τεχνικής, οικονομικής, νομικής, λογιστικής ή άλλης 
φύσεως, τις οποίες δεν διαθέτει ο ίδιος, μπορεί, μετά 
από σύμφωνη γνώμη του εισηγητή, να προσλάβει, με 
οποιαδήποτε συμβατική σχέση (όπως εργασίας ή έρ-
γου), τα απαιτούμενα προς υποβοήθηση του έργου του 
τρίτα πρόσωπα ή τον οφειλέτη, των οποίων η αμοιβή 
θα καθοριστεί, κατ` εύλογη κρίση, από τον εισηγητή με αιτιολογημένη διάταξή του.
Άρθρο 147
Εξέταση εμπορικών βιβλίων - ισολογισμός
1. Ο σύνδικος εξετάζει τα εμπορικά βιβλία και λοιπά 
στοιχεία του οφειλέτη, εφόσον τηρούνται, και προ-
σκαλεί αυτόν να αναγνωρίσει το περιεχόμενο τους, 
να βεβαιώσει την κατάστασή τους, να δώσει οποιαδή-ποτε χρήσιμη πληροφορία και να παρίσταται κατά το κλείσιμο των βιβλίων. Αν ο οφειλέτης έχει αποβιώσει, καλούνται οι κληρονόμοι. Όλοι οι ανωτέρω μπορούν 
να εκπροσωπηθούν από αντιπρόσωπο εφοδιασμένο 
με ειδικό πληρεξούσιο.
2. Σε κάθε περίπτωση, αν ο σύνδικος θεωρεί αναγκαία 
τη σύμπραξη του οφειλέτη και εκείνος αρνείται να την 
παράσχει, ο σύνδικος πρέπει να απευθυνθεί στον εισηγη-
τή και να του ζητήσει τη λήψη μέτρων κατά του οφειλέτη, 
σύμφωνα με το άρθρο 136.
3. Αν ο οφειλέτης δεν έχει καταθέσει ισολογισμό, ο 
σύνδικος τον καλεί να καταθέσει, ορίζοντας σχετική 
προθεσμία. Αν ο οφειλέτης αρνηθεί ή αδρανήσει, ο σύν-
δικος συντάσσει ειδική λογιστική κατάσταση, με βάση 
τα εμπορικά βιβλία και στοιχεία του οφειλέτη και κάθε 
άλλη σχετική πληροφορία που συνέλεξε. Αν ο οφειλέτης καταθέσει ισολογισμό μεταγενέστερα, ο σύνδικος διορ-
θώνει τη λογιστική κατάσταση με βάση τα νέα στοιχεία.
4. Ο σύνδικος δεν ευθύνεται για την ακρίβεια των στοι-
χείων που αποτυπώνονται στην ειδική λογιστική κατά-
σταση που συντάσσει σύμφωνα με την παρ. 3.
Άρθρο 148
Υποβολή εγκλήσεων για αδικήματακατά του οφειλέτη
Εφόσον προκύψουν ενδείξεις ότι κατά τη χρονική πε-
ρίοδο που προηγήθηκε της κήρυξης της πτώχευσης του 
οφειλέτη έχουν λάβει χώρα παράνομες πράξεις, παρα-
λείψεις ή ενέργειες σε βάρος του τελευταίου (οφειλέτη), 
οι οποίες επηρέασαν δυσμενώς την περιουσιακή του 
κατάσταση, με την άδεια του Εισηγητή, ο σύνδικος νομι-
μοποιείται να υποβάλλει έγκληση κατά των υπευθύνων 
προσώπων, καθώς και να δηλώσει παράσταση προς 
υποστήριξη της κατηγορίας, ενώπιον των αρμοδίων 
δικαστικών και εισαγγελικών αρχών.
Άρθρο 149
Αντιμισθία του συνδίκου
1. Η αντιμισθία του συνδίκου ορίζεται από το πτω-
χευτικό δικαστήριο σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο 
άρθρο 241, ενώ επιτρέπεται και αμοιβή βάσει συμφωνίας 
με τους πιστωτές σύμφωνα με τις προβλέψεις της παρ. 2
του άρθρου 241.
2. Σε περίπτωση που δεν έχει συμφωνηθεί αμοιβή με 
τους πιστωτές σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 241, 
επιτρέπεται η υποβολή από τον σύνδικο προς τη συ-
νέλευση των πιστωτών πρότασης παροχής πρόσθετης 
αμοιβής, το ύψος και το είδος της οποίας εξαρτώνται από 
την επίτευξη συγκεκριμένου αποτελέσματος, όπως ιδίως 
το ύψος του τιμήματος της εκποίησης ή ρευστοποίησης 
και τον χρόνο περάτωσής τους. Ο χρόνος καταβολής 
τυχόν πρόσθετης αμοιβής (που μπορεί να προβλεφθεί 
ότι γίνεται σταδιακά) προβλέπεται στη σχετική απόφαση 
της συνέλευσης των πιστωτών. Ο εισηγητής επικυρώνει τη συμφωνία για την παροχή πρόσθετης αμοιβής εφό-
σον διαπιστώσει ότι η απόφαση της συνέλευσης των 
πιστωτών ελήφθη σύμφωνα με το άρθρο 151.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΤΩΝ
Άρθρο 150
Σύγκληση της συνέλευσης
1. Η συνέλευση των πιστωτών αποτελείται από όλους 
τους πιστωτές της πτώχευσης, ανεξαρτήτως προνομίων 
ή εμπράγματων ασφαλειών, καθώς και από τους πιστω-
τές των οποίων οι απαιτήσεις τελούν υπό αίρεση.
2. Συγκαλείται από τον εισηγητή, όπου προβλέπεται 
ειδικά στον παρόντα νόμο. Περίληψη της διάταξης του 
εισηγητή για τη σύγκληση της συνέλευσης, που περι-
λαμβάνει τον τόπο και χρόνο, καθώς και τα θέματα που θα συζητηθούν, δημοσιοποιείται πέντε (5) ημέρες πριν 
την ημέρα της σύγκλησης. Τη σύγκληση της συνέλευσης 
μπορεί να αιτηθεί οποιοσδήποτε πιστωτής ορίζοντας και 
τα προς απόφαση θέματα, οπότε συγκαλείται αμελλητί από τον εισηγητή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10974 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
3. Με απόφαση της συνέλευσης μπορεί να υποβληθεί 
προς τον σύνδικο αίτημα για παροχή πληροφοριών ή 
στοιχείων σχετικών με την εξέλιξη της πτώχευσης, τα 
οποία κατέχει ή έχει αποκτήσει ο σύνδικος από τον οφει-
λέτη σύμφωνα με τον νόμο. Ο σύνδικος παρέχει τα αιτού-
μενα στοιχεία ή πληροφορίες εκτός από την περίπτωση 
και στον βαθμό που η διάθεσή τους απαγορεύεται από 
διάταξη νόμου.
Άρθρο 151
Ποιοι συμμετέχουν - απαρτία - πλειοψηφία
1. Μέχρι την επαλήθευση των πιστώσεων, η συ-
νέλευση αποτελείται από τους πιστωτές οι οποίοι 
περιλαμβάνονται στο ισοζύγιο που χρησιμοποιήθηκε 
για τη σύνταξη του τελευταίου δημοσιευμένου ισο-λογισμού ή της καταστάσεως πιστωτών στην οποία βασίστηκε η απόφαση για την κήρυξη της πτωχεύ-σεως και η οποία επισυνάπτεται στην απόφαση για 
την κήρυξη του οφειλέτη σε πτώχευση. Μετά την 
επαλήθευση των πιστώσεων, στη συνέλευση μετέ-
χουν οι πιστωτές των οποίων οι απαιτήσεις έγιναν 
δεκτές, έστω και προσωρινά σύμφωνα με την παρ. 1του άρθρου 156.
2. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά στον παρόντα νόμο, 
απαρτία υπάρχει, αν μετέχουν στη συνέλευση πιστωτές που εκπροσωπούν τουλάχιστον το 50% των απαιτήσε-
ων κατά του οφειλέτη. Σε περίπτωση που δεν επιτευ-
χθεί απαρτία, η συνέλευση επαναλαμβάνεται με όσους, ανεξάρτητα από ύψος των απαιτήσεών τους, ευρεθούν 
παρόντες, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στον παρόντα 
νόμο.
3. Οι αποφάσεις της συνέλευσης λαμβάνονται κατά 
πλειοψηφία των απαιτήσεων που εκπροσωπούνται σε 
αυτή.
4. Στις συνελεύσεις προεδρεύει ο εισηγητής και επι-
κουρείται από τον γραμματέα των πτωχεύσεων, ο οποίος 
συντάσσει τη σχετική έκθεση, παρίσταται δε και ο σύν-
δικος, ο οποίος καλείται νομίμως. Κατά τον ίδιο τρόπο 
καλείται και ο οφειλέτης.
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΕΞΕΛΕΓΞΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΑΝΑΓΓΕΛΙΑ
Άρθρο 152
Πρόσκληση για αναγγελία
1. Ο οφειλέτης υποχρεούται να παραδώσει στον σύνδι-
κο κατάλογο των πιστωτών του και του ύψους των απαι-
τήσεών τους, με κάθε στοιχείο που έχει στη διάθεση του.
2. Ο σύνδικος οφείλει αμέσως να ενημερώσει εγγρά-
φως όλους τους πιστωτές που είναι γνωστής διαμονής, 
κατοικίας ή έδρας από τα στοιχεία της πτώχευσης και 
τους καλεί να αναγγείλουν την απαίτησή τους και να 
καταχωρήσουν τα έγγραφα στο Ηλεκτρονικό Μητρώο 
Φερεγγυότητας και τις προθεσμίες εντός των οποίων 
υποχρεούνται σε αναγγελία και επαλήθευση των απαι-
τήσεών τους, και επισημαίνει τις συνέπειες από την πα-ράλειψη ή το εκπρόθεσμο της αναγγελίας της κατάθεσης 
των εγγράφων ή της επαλήθευσης των απαιτήσεων, και 
να δημοσιεύσει τα ανωτέρω.
Άρθρο 153
Προθεσμία αναγγελίας και ανακοπή
1. Η αναγγελία απαίτησης πιστωτή γίνεται εντός τρι-
ών (3) μηνών από τη δημοσιοποίηση της κήρυξης της 
πτώχευσης. Κατ’ εξαίρεση, οι απαιτήσεις του Δημοσίου 
αναγγέλλονται χωρίς τον χρονικό περιορισμό του προ-
ηγουμένου εδαφίου, το αργότερο μέχρι τη σύνταξη του 
τελευταίου πίνακα διανομής, δεν υπόκεινται στην διαδι-
κασία επαλήθευσης του άρθρου 155 και συμμετέχουν 
μόνο σε διανομές που δεν έχουν διαταχθεί μέχρι την 
αναγγελία τους. Η προθεσμία αναγγελίας αναστέλλεται για το χρονικό διάστημα από 1η έως 31η Αυγούστου.
2. Η παράλειψη της αναγγελίας εκ μέρους του πιστωτή, 
του οποίου η απαίτηση είναι εξοπλισμένη με εμπράγμα-
τη ασφάλεια ή ειδικό προνόμιο, δεν επιφέρει απώλεια 
της εμπράγματης αγωγής.
3. Πιστωτές που δεν ανήγγειλαν την απαίτησή τους μέσα 
στη νόμιμη προθεσμία, ώστε να μετάσχουν στην επαλή-
θευση, μπορούν με ανακοπή και δικά τους έξοδα να ζητή-
σουν την επαλήθευσή της από το πτωχευτικό δικαστήριο, 
που δικάζει κατά τη διαδικασία του άρθρου 130.
4. Η ανακοπή στρέφεται κατά του συνδίκου. Η ανακο-
πή μπορεί να ασκηθεί μέχρι και την τελευταία διανομή, σε καμία δε περίπτωση πέραν των έξι (6) μηνών από το πέρας της προθεσμίας αναγγελίας. Η άσκηση της ανα-κοπής δεν αναστέλλει τις διανομές που έχουν ήδη δια-ταχθεί. Εάν διαταχθούν νέες διανομές πριν την έκδοση 
της οριστικής απόφασης του δικαστηρίου, ο ανακόπτων 
μετέχει σε αυτές για ορισμένο ποσό που προσδιορίζεται 
προσωρινά από τον πρόεδρο του πτωχευτικού δικαστη-
ρίου που δικάζει κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών 
μέτρων. Το ποσό αυτό δεν καταβάλλεται στον ανακόπτο-
ντα, αλλά φυλάσσεται μέχρι την έκδοση οριστικής από-
φασης επί της ανακοπής. Ο ανακόπτων δεν έχει δικαίωμα 
συμμετοχής σε διανομές που έχουν ήδη διαταχθεί.
Άρθρο 154
Τύπος και περιεχόμενο της αναγγελίας
1. Η αναγγελία γίνεται στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φε-
ρεγγυότητας.
2. Ο πιστωτής αναφέρει το είδος και την αιτία της 
απαίτησής του, τον χρόνο γέννησής της, το ύψος της, 
καθώς και το αν η απαίτησή του έχει ή όχι προνομιακό 
χαρακτήρα ή εμπράγματη ασφάλεια και τα περιουσιακά 
στοιχεία τα οποία είναι αντικείμενο της εμπράγματης 
ασφάλειας ή ειδικού προνομίου ή αν υπάρχει επιφύλαξη 
κυριότητας. Επίσης, οφείλει να διορίσει αντίκλητο, στην 
περιφέρεια του πτωχευτικού δικαστηρίου.
3. Πιστωτής που έχει τη συνήθη διαμονή, την κατοι-
κία ή την έδρα του στην αλλοδαπή και αναγγέλλει την 
απαίτησή του σε κύρια ή δευτερεύουσα διαδικασία, που 
κηρύσσεται στην Ελλάδα, υποχρεούται να προσκομίσει 
επικυρωμένη μετάφραση της αναγγελίας του στην ελ-
ληνική γλώσσα. Η επικύρωση γίνεται και από δικηγόρο. 
Με την έκφραση «κύρια διαδικασία» νοείται κύρια διαδι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10975 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
κασία αφερεγγυότητας κατά την έννοια του Κανονισμού 
(ΕΕ) 2015/848 περί διαδικασιών αφερεγγυότητας ή κύρια 
διαδικασία κατά την έννοια του ν. 3858/2010 (Α΄ 102), 
ενώ με την έκφραση «δευτερεύουσα διαδικασία» νοεί-
ται δευτερεύουσα διαδικασία αφερεγγυότητας κατά την 
έννοια του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/848 περί διαδικασιών 
αφερεγγυότητας ή μη κύρια διαδικασία κατά την έννοια 
του ν. 3858/2010 (Α΄ 102).
4. Ο πιστωτής της παρ. 3 δεν υποχρεούται σε αναγγε-
λία, αν ο σύνδικος κύριας ή δευτερεύουσας πτώχευσης 
άλλου κράτους έχει ήδη αναγγείλει αυτόν.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ
Άρθρο 155
Πώς γίνεται η επαλήθευση
1. Ο σύνδικος, μετά την παρέλευση της προθεσμίας 
αναγγελίας επαληθεύει τις απαιτήσεις που έχουν αναγ-γελθεί. Η επαλήθευση των απαιτήσεων πρέπει να γίνει 
εντός τριών (3) μηνών από τη λήξη της προθεσμίας 
αναγγελίας.
2. Η επαλήθευση των απαιτήσεων διενεργείται από τον 
σύνδικο με αντιπαραβολή των εγγράφων του πιστωτή προς τα βιβλία και λοιπά έγγραφα του οφειλέτη. Ο ειση-
γητής μπορεί πάντοτε, με αίτηση κάθε ενδιαφερομένου 
ή και αυτεπαγγέλτως, να ζητήσει την προσκόμιση των 
βιβλίων του πιστωτή ή ακριβούς αποσπάσματος αυτών ως αποδεικτικού μέσου.
Άρθρο 156
Δημοσιοποίηση πίνακα
πτωχευτικών πιστωμάτων
1. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας αναγγελίας 
απαιτήσεων, ο σύνδικος συντάσσει πίνακα των επαλη-
θευθεισών απαιτήσεων, τον οποίο δημοσιεύει ως πίνακα 
πτωχευτικών πιστωμάτων.
2. Στον πίνακα πτωχευτικών πιστωμάτων αναφέρονται 
η ταυτότητα των πιστωτών, το είδος της απαίτησης, το 
ύψος της, καθώς και αν έχει προνομιακό χαρακτήρα ή 
εμπράγματη ασφάλεια, σύντομη περιγραφή των κατα-
τεθέντων αποδεικτικών εγγράφων, και τυχόν μεταβολές 
που επιφέρουν αποφάσεις επί ανακοπών της παρ. 3 του άρθρου 153 και της παρ. 1 του άρθρου 168.
3. Ο σύνδικος συμπληρώνει στον πίνακα πτωχευτικών 
πιστωμάτων τη συνολική ικανοποίηση κάθε απαίτησης, 
μετά από κάθε προσωρινή διανομή.
ΜΕΡΟΣ ΠΕΜΠΤΟ
Η ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕ-
ΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΝΟΜΗ ΠΡΟΣ ΠΙΣΤΩΤΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ
Άρθρο 157
Ρευστοποίηση του ενεργητικούκαι διανομή στους πιστωτές
Μετά την ολοκλήρωση της απογραφής ο σύνδικος 
προβαίνει αμελλητί στη ρευστοποίηση του ενεργητικού της περιουσίας του οφειλέτη. Μετά την ολοκλήρωση της 
εξέλεγξης του παθητικού του οφειλέτη, σύμφωνα με το 
Μέρος Τέταρτο, ο σύνδικος προβαίνει στη διανομή του 
προϊόντος της ρευστοποίησης του ενεργητικού στους 
πιστωτές.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗΕΚΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΟΦΕΙΛΕΤΗΩΣ ΣΥΝΟΛΟΥ Ή ΤΩΝ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΑΥΤΗΣ
Άρθρο 158
Απογραφή - Διάθεση του ενεργητικού
1. Η διαδικασία του παρόντος ακολουθείται, εφόσον το 
πτωχευτικό δικαστήριο, με την απόφαση του άρθρου 81,
αποφάσισε την εκποίηση του συνόλου του ενεργητικού 
της επιχείρησης ή των επιμέρους λειτουργικών συνόλων 
αυτής.
2. Ο σύνδικος, με την εγκατάστασή του στη διοίκηση 
της επιχείρησης, συντάσσει αμελλητί απογραφή των 
στοιχείων της επιχείρησης σύμφωνα με το άρθρο 141, 
και εν συνεχεία καταρτίζει με βάση την απογραφή υπό-
μνημα προσφοράς, στο οποίο, πλην των απογραφέντων 
στοιχείων της επιχείρησης, περιλαμβάνει και κάθε πλη-ροφορία χρήσιμη για την εικόνα του ενεργητικού της.
3. Ο σύνδικος, προκειμένου να διατηρήσει τη λειτουρ-
γία της επιχείρησης και να καλύψει δαπάνες και έξοδα 
της εκκαθάρισης, συμπεριλαμβανομένων και των αμοι-
βών του, μπορεί να λάβει κατά τη διάρκεια της διαδικα-
σίας εκποίησης χρηματοδοτήσεις ή εισφορές αγαθών 
ή υπηρεσιών, οι οποίες αποτελούν ομαδικό πίστωμα.
4. Ο σύνδικος διενεργεί δημόσιο πλειοδοτικό διαγω-
νισμό για την εκποίηση του συνόλου του ενεργητικού 
της επιχείρησης ή επιμέρους λειτουργικών συνόλων της 
επιχείρησης το συντομότερο δυνατόν από την εγκατά-
σταση του. Ο πλειοδοτικός διαγωνισμός μπορεί να αφο-
ρά και την εκποίηση περιουσιακών στοιχείων της επι-
χείρησης, συμπεριλαμβανομένων και των μελλοντικών 
απαιτήσεων, εφόσον αυτά δεν εντάσσονται σε κάποιο 
από τα εκποιούμενα λειτουργικά σύνολα. Η μεταβίβαση 
λειτουργικού συνόλου περιλαμβάνει τη μεταβίβαση των 
εκκρεμών συμβατικών σχέσεων που το αφορούν, κατ’ 
αναλογική εφαρμογή του άρθρου 108. Εφόσον μετα-
βιβαζόμενα στοιχεία είναι βεβαρυμμένα ή κατασχεμέ-
να ή υπόκεινται σε δέσμευση οποιασδήποτε μορφής, 
συμπεριλαμβανομένης της εξασφαλιστικής εκχώρησης 
απαιτήσεων, μεταβιβάζονται ελεύθερα βαρών και πάσης 
φύσης δεσμεύσεων. Για την επιλογή, ως προς την εκποίη-
ση του ενεργητικού, ενός ή περισσότερων κλάδων ή και 
επιμέρους περιουσιακών στοιχείων, ο σύνδικος λαμβάνει 
την έγκριση της συνέλευσης των πιστωτών και ευθύνεται 
μόνο για δόλο ή βαριά αμέλεια.
5. Για την εκποίηση του ενεργητικού ως σύνολο ή ως 
μέρη, ο σύνδικος απευθύνεται σε συμβολαιογράφο και 
ακολουθείται η ισχύουσα διαδικασία για την εκποίηση 
περιουσιακών στοιχείων μέσω της ηλεκτρονικής πλατ-φόρμας e-auction, με την εξαίρεση ότι δεν τίθεται τιμή 
πρώτης προσφοράς. Ο σύνδικος μπορεί να δημοσιο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10976 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ποιήσει και με άλλον πρόσφορο τρόπο την διενέργεια 
των διαγωνισμών, για να εξασφαλίσει τη δέουσα δημο-
σιότητα.
6. Στην πρόσκληση ορίζεται η ημερομηνία του ηλε-
κτρονικού πλειστηριασμού, η οποία απέχει είκοσι (20) 
κατ’ ελάχιστον έως σαράντα (40) κατά το μέγιστο εργά-σιμες ημέρες από τη δημοσ ιοποίηση της πρόσκλησης. 
Στον συμβολαιογράφο κατατίθενται και οι λοιποί όροι 
του σχετικού πλειοδοτικού διαγωνισμού, μεταξύ των 
οποίων περιέχεται η δέσμευση ότι με την υπογραφή της 
σύμβασης μεταβίβασης καταβάλλεται τοις μετρητοίς το 
σύνολο του τιμήματος, συμπεριλαμβανομένου και του 
κειμένου της σύμβασης μεταβίβασης για τη σκοπούμενη 
δικαιοπραξία.
7. Ο σύνδικος μπορεί να διαθέτει προς τους ενδιαφε-
ρομένους πληροφορίες ως προς τα διατιθέμενα περι-
ουσιακά στοιχεία, την επιχειρηματική δραστηριότητα, 
τις εκκρεμείς συμβάσεις και τα εργασιακά θέματα και 
τις σχέσεις του οφειλέτη που αφορούν το διατιθέμενο 
λειτουργικό σύνολο, καθώς και πρόσβαση στους ενδι-
αφερομένους αγοραστές στα στοιχεία της εταιρείας. Η 
παροχή σύμμετρης πληροφορήσεως προς όλους τους 
ενδιαφερομένους γίνεται με ευθύνη του συνδίκου.
8. Εντός δέκα (10) εργάσιμων ημερών από τη λήξη της 
διαδικασίας, σύμφωνα με τον ηλεκτρονικό πλειστηρια-
σμό, ο σύνδικος συντάσσει έκθεση, η οποία αναφέρει 
τον πλειοδότη. Η έκθεση αυτή δημοσιοποιείται.
Άρθρο 159
Έγκριση ή απόρριψη της συναλλαγής
1. Μέσα σε έναν (1) μήνα από τον ηλεκτρονικό πλει-
στηριασμό συνέρχεται αμελλητί, έπειτα από πρόσκλη-
ση του συνδίκου, η συνέλευση των πιστωτών, η οποία 
εγκρίνει ή απορρίπτει τη συναλλαγή. Η συνέλευση των 
πιστωτών μπορεί να εγκρίνει τη συναλλαγή, υπό τον 
όρο βελτίωσης της προσφοράς ως προς το ύψος του 
προσφερόμενου τιμήματος, οπότε ο πλειοδότης υποχρε-
ούται να υποβάλλει τη νέα βελτιωμένη προσφορά εντός 
δέκα (10) ημερών από την πρόσκληση του συνδίκου. Σε 
περίπτωση εγκριτικής απόφασης ή υποβολής βελτιωμέ-
νης προσφοράς με το τίμημα που αποφασίστηκε από 
τη συνέλευση των πιστωτών, ο σύνδικος μεταβιβάζει το 
εκπλειστηριαζόμενο λειτουργικό σύνολο στον πλειοδό-
τη, σύμφωνα με τους όρους της εγκριτικής απόφασης 
της συνέλευσης των πιστωτών. Σε περίπτωση μη λήψης 
εγκρίσεως της συναλλαγής, επέρχονται οι συνέπειες των 
επομένων παραγράφων, κατά περίπτωση.
2. Σε περίπτωση που ο διαγωνισμός αφορά το σύνολο 
του ενεργητικού της επιχείρησης και δεν κατατέθηκε 
καμία προσφορά ή δεν κατατέθηκε καμία προσφορά 
για τα λειτουργικά σύνολα και τα κατ’ ιδίαν περιουσιακά 
της στοιχεία ή οι κατατεθείσες προσφορές δεν έγιναν 
δεκτές στο σύνολό τους, η διαδικασία εκποίησης του 
παρόντος λήγει και ο σύνδικος προχωρά σε εκποίηση 
των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη σύμφωνα με 
τη διαδικασία του Κεφαλαίου Γ΄ του παρόντος Μέρους, 
εκτός αν η συνέλευση των πιστωτών αποφασίσει τη δι-
ενέργεια νέου διαγωνισμού εντός της προθεσμίας της 
παρ. 1 του άρθρου 161.3. Σε περίπτωση που δεν κατατέθηκε ή δεν έγινε δεκτή 
προσφορά για ορισμένα μόνο από τα λειτουργικά σύνο-
λα ή τα κατ’ ιδίαν περιουσιακά της στοιχεία, ο σύνδικος 
δεν διενεργεί νέο διαγωνισμό ως προς αυτά και περιο-ρίζεται στη διάθεση αυτών για τα οποία ελήφθησαν και 
έγιναν δεκτές προσφορές, εφαρμόζοντας αναλογικά την 
διαδικασία του άρθρου 160, εκτός αν η συνέλευση των πιστωτών αποφασίσει τη διενέργεια νέου διαγωνισμού 
εντός της προθεσμίας της παρ. 1 του άρθρου 161. Τα 
περιουσιακά στοιχεία, για τα οποία δεν κατατέθηκε ή δεν 
έγινε δεκτή προσφορά, εκποιούνται με τη διαδικασία του 
του Κεφαλαίου Γ΄ του παρόντος Μέρους.
Άρθρο 160
Μεταβίβαση του ενεργητικού
1. Μετά τη λήψη της απόφασης της συνέλευσης των 
πιστωτών της παρ. 1 του άρθρου 161 ο σύνδικος απευ-θύνει εγγράφως προς τον αγοραστή ή τους αγοραστές 
σχετική πρόσκληση για υπογραφή της σύμβασης μεταβί-
βασης που περιλήφθηκε στην πρόσκληση και καταβολή 
του τιμήματος εντός πέντε (5) εργασίμων ημερών. Η πα-
ραπάνω σύμβαση επέχει θέση τελεσίδικης κατακύρωσης 
των άρθρων 1003 επ. του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
2. Η πώληση γίνεται αντί συνολικού τιμήματος. Αν 
όμως υπάρχουν εμπράγματα δικαιώματα ή άλλα προ-
νόμια επί ακινήτων ή κινητών ή επί άλλων ειδικών περι-
ουσιακών στοιχείων της επιχείρησης, πρέπει να καθορί-
ζεται στο συμβόλαιο ποιο ποσό από το συνολικό τίμημα 
αντιστοιχεί σε καθένα από αυτά.
3. Εφόσον το τίμημα καταβληθεί εμπροθέσμως, ο σύν-
δικος συντάσσει αμελλητί πράξη εξόφλησης. Η πράξη 
αυτή προσαρτάται στη σύμβαση μεταβίβασης, επέχει 
θέση περίληψης έκθεσης κατακύρωσης του άρθρου 
1005 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, εφαρμοζομένων 
ως προς αυτήν αναλόγως όσων ισχύουν επί της τελευ-
ταίας και έχει, στην περίπτωση μεταβίβασης ακινήτων, ως άμεση έννομη συνέπεια, μετά τη μεταγραφή της και το σχετικό αίτημα προς τον υποθηκοφύλακα ή το κτη-
ματολογικό γραφείο κατά τα οριζόμενα για την πράξη 
μεταγραφής ακινήτων, την εξάλειψη και διαγραφή των 
υπέρ τρίτων βαρών. Αντιστοίχως, η πράξη εξόφλησης 
έχει ως άμεση έννομη συνέπεια, μετά την υποβολή σχε-
τικού αιτήματος στον υπεύθυνο για την τήρηση του 
δημοσίου βιβλίου ενεχύρων κινητών, την εξάλειψη και διαγραφή των υπέρ τρίτων βαρών επί του μεταβιβαζο-μένου κινητού.
Άρθρο 161
Περάτωση διαδικασίας εκποίησης
του συνόλου ή επιμέρουςλειτουργικών συνόλων
1. Σε περίπτωση που παρέλθουν δεκαοκτώ (18) μήνες 
από την κήρυξη της πτώχευσης και δεν εκκρεμεί πλει-
οδοτική διαδικασία για την εκποίηση του συνόλου του 
ενεργητικού της επιχείρησης ή επιμέρους λειτουργικών 
συνόλων της επιχείρησης ή περιουσιακών στοιχείων, η 
διαδικασία εκποίησης του παρόντος κεφαλαίου θεωρεί-
ται ότι έχει λήξει και ο σύνδικος προχωρά σε εκποίηση 
των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, σύμφωνα με 
το Κεφάλαιο Γ΄ του παρόντος Μέρους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10977 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
2. Οι συνέπειες της παρ. 1 δεν επέρχονται, αν η συνέ-
λευση των πιστωτών, έπειτα από απόφαση της πλειο-
ψηφίας επί του συνόλου των εκπροσωπούμενων στη 
συνέλευση απαιτήσεων, αποφασίσει την παράταση της 
εκποίησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
κεφαλαίου, και τη διενέργεια νέων διαγωνισμών για χρονικό διάστημα καθοριζόμενο στην απόφαση της 
συνέλευσης, το οποίο δύναται να παραταθεί εκ νέου με απόφαση της συνέλευσης.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΕΚΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤ’ ΙΔΙΑΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Άρθρο 162
Γενικές διατάξεις για την κατ’ ιδίαν εκποίηση
1. Οι διατάξεις του παρόντος κεφαλαίου εφαρμόζονται 
στην εκποίηση ακινήτων, πλοίων και αεροσκαφών του 
οφειλέτη, ανεξαρτήτως αξίας, καθώς και στην εκποίηση 
κινητών ή ομάδων κινητών του οφειλέτη, η αξία καθενός 
από τα οποία είναι τουλάχιστον ίση με πενήντα χιλιάδες 
(50.000) ευρώ, σύμφωνα με τη μέση τιμή των εκτιμήσεων 
των πιστοποιημένων εκτιμητών της παρ. 4. Σε περίπτωση 
ακινήτων, στα οποία έχουν εγκατασταθεί βιομηχανικές, 
βιοτεχνικές, ξενοδοχειακές ή τουριστικές επιχειρήσεις ή 
άλλες παραγωγικές μονάδες που διαθέτουν εξοπλισμό 
και αποτελούν οικονομικό σύνολο, τα ακίνητα μπορούν 
να εκποιούνται μαζί με τα παραρτήματά τους. Αν περισ-
σότερα ακίνητα παρουσιάζουν λειτουργική ενότητα για 
την εξυπηρέτηση της επιχείρησης ή της παραγωγικής 
μονάδας που έχει εγκατασταθεί σε ένα από αυτά, μπο-ρούν να εκποιούνται από κοινού.
2. α) Εφόσον υπάρχει βεβαρυμμένο πράγμα και δεν 
έχει εκκινήσει η διαδικασία εκτέλεσης μέσα σε εννέα 
(9) μήνες από την κήρυξη της πτώχευσης, ο σύνδικος 
ακολουθεί και ως προς αυτά τη διαδικασία του παρό-
ντος Κεφαλαίου Γ΄ μετά την παρέλευση του χρονικού 
διαστήματος της παρούσας.
β) Σε περίπτωση που η εκτέλεση επισπεύδεται από 
τους ενέγγυους πιστωτές και καθυστερεί σε βλάβη των 
πιστωτών, ο εισηγητής, μετά από αίτηση όποιου έχει έν-
νομο συμφέρον, μπορεί να δώσει άδεια στον σύνδικο να 
εκποιήσει το πράγμα κατά τις διατάξεις του παρόντος 
Κεφαλαίου Γ΄.
3. Για κάθε εκποιούμενο πράγμα ή κατηγορία πραγ-
μάτων, ο σύνδικος δημοσιοποιεί διακήρυξη περί διενέρ-
γειας πλειστηριασμού. Η διακήρυξη περιέχει σύντομη 
περιγραφή του πράγματος, την τιμή πρώτης προσφο-
ράς, την ημέρα του πλειστηριασμού, η οποία ορίζεται 
υποχρεωτικά τριάντα (30) ημέρες μετά την ημέρα της 
δημοσιοποίησης της διακήρυξης και όχι πάντως μετά την 
παρέλευση σαράντα πέντε (45) ημερών από την ημέρα 
αυτή, το όνομα του υπαλλήλου του πλειστηριασμού, 
καθώς και κάθε άλλη χρήσιμη πληροφορία. Ως υπάλ-
ληλος του πλειστηριασμού ορίζεται συμβολαιογράφος, 
διορισμένος στην περιφέρεια του συμβολαιογραφικού 
συλλόγου του τόπου όπου βρίσκεται το πράγμα ή του 
συμβολαιογραφικού συλλόγου της πρωτεύουσας του 
κράτους. Μέσα σε πέντε (5) ημέρες από την ημέρα της διακήρυξης, ο σύνδικος καταθέτει στον υπάλληλο του 
πλειστηριασμού αντίγραφο αυτής.
4. Για την επιλογή της διαδικασίας εκποίησης και για 
τον προσδιορισμό της τιμής πρώτης προσφοράς, ο σύν-
δικος προσλαμβάνει δύο πιστοποιημένους εκτιμητές της 
παρ. Γ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013 (Α΄ 107). Ως 
τιμή πρώτης προσφοράς τίθεται η μέση τιμή των εκτι-μήσεων των πιστοποιημένων εκτιμητών της παρούσας.
5. Δεν επιτρέπεται ανακοπή ή άλλο ένδικο βοήθημα 
ή μέσο κατά του προσδιορισμού της τιμής πρώτης προ-σφοράς.
Άρθρο 163
Διαδικασία πλειστηριασμού
1. Τα πράγματα πλειστηριάζονται με ηλεκτρονικά μέσα 
ενώπιον του υπαλλήλου του πλειστηριασμού που ορί-
στηκε με τη διακήρυξη.
2. Η κυριότητα, διοίκηση και διαχείριση των ηλεκτρο-
νικών συστημάτων πλειστηριασμού ανήκει στους κατά τόπον αρμοδίους συμβολαιογραφικούς συλλόγους.
3. Τα ηλεκτρονικά συστήματα πλειστηριασμού περιέ-
χουν όλα τα πληροφοριακά στοιχεία τα οποία περιλαμ-βάνονται στη διακήρυξη.
4. Στον ηλεκτρονικό πλειστηριασμό λαμβάνουν μέρος 
υποψήφιοι πλειοδότες που έχουν προηγουμένως πιστο-
ποιηθεί στα ηλεκτρονικά συστήματα πλειστηριασμών. 
Πλειοδοσία περισσότερων από κοινού δεν είναι δυνατή.
5. Κάθε υποψήφιος πλειοδότης δηλώνει τη συμμετοχή 
του σε συγκεκριμένο πλειστηριασμό, σύμφωνα με τους 
όρους αυτού, αφού έχει καταβάλει την εγγύηση της παρ. 1
του άρθρου 965 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και 
έχει υποβάλει ηλεκτρονικά το πληρεξούσιο της παρ. 2
του άρθρου 1003 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, μέ-
χρι ώρα 15:00, δύο (2) εργάσιμες ημέρες πριν την ορι-
σθείσα ημέρα του πλειστηριασμού. Οι προσφορές, με 
ποινή ακυρότητας, δεν πρέπει  να περιλαμβάνουν αίρεση 
ή όρο, και είναι ανέκκλητες. Το τέλος χρήσης των συστη-
μάτων για τη διενέργεια του ηλεκτρονικού πλειστηρια-
σμού καταβάλλεται από τον υπερθεματιστή. Η κατάθε-ση της εγγύησης, του τέλους χρήσης των ηλεκτρονικών 
συστημάτων πλειστηριασμών και του πλειστηριάσματος 
γίνεται αποκλειστικά σε ειδικό ακατάσχετο επαγγελματι-
κό λογαριασμό που διατηρείται σε ελληνικό τραπεζικό 
ίδρυμα από τον υπάλληλο του πλειστηριασμού. Κάθε 
υποψήφιος πλειοδότης διορίζει επί ποινή ακυρότητας 
με ηλεκτρονική δήλωση αντίκλητο που κατοικεί στην 
περιφέρεια του πρωτοδικείου του τόπου του πράγ-
ματος εκτέλεσης μέχρι ώρα 15:00, δύο (2) εργάσιμες 
ημέρες πριν την ορισθείσα ημέρα του πλειστηριασμού, 
διαφορετικά αντίκλητος θεωρείται ο γραμματέας του 
πρωτοδικείου του τόπου του πράγματος. Το τελευταίο εδάφιο εφαρμόζεται, ακόμη και όταν ο πλειστηριασμός 
διενεργείται ενώπιον συμβολαιογράφου διορισμένου 
στην περιφέρεια του συμβολαιογραφικού συλλόγου της 
πρωτεύουσας του κράτους.
6. Ο υπάλληλος του ηλεκτρονικού πλειστηριασμού 
μετά το πέρας της προθεσμίας της παρ. 5 ελέγχει τα υπο-
βαλλόμενα αρχεία διαπιστώνει με πράξη του, μέχρι ώρα 
17:00 της προηγούμενης του ηλεκτρονικού πλειστηρι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10978 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ασμού ημέρας, την τήρηση των διατυπώσεων που ορί-
ζονται στις προηγούμενες παραγράφους και υποβάλλει 
στα ηλεκτρονικά συστήματα πλειστηριασμού κατάλογο 
των υποψήφιων πλειοδοτών που δικαιούνται να λάβουν 
μέρος.
7. Οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί διενεργούνται μόνο 
εργάσιμη ημέρα, από τις 10:00 έως τις 14:00 ή από τις 
14:00 έως τις 18:00. Σε περίπτωση υποβολής προσφοράς 
κατά το τελευταίο λεπτό του ηλεκτρονικού πλειστηρια-
σμού, ήτοι από ώρα 13:59:00 έως 13:59:59 ή από ώρα 
17:59:00 έως 17:59:59, δίδεται αυτόματη παράταση πέ-
ντε (5) λεπτών. Για κάθε προσφορά που υποβάλλεται 
κατά το τελευταίο λεπτό της παράτασης, δίδεται νέα αυ-
τόματη παράταση πέντε (5) λεπτών, εφόσον υποβληθεί 
μεγαλύτερη προσφορά. Οι παρατάσεις μπορούν να συ-
νεχισθούν για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των δύο 
(2) ωρών από την ορισθείσα ώρα λήξης του ηλεκτρονι-
κού πλειστηριασμού, οπότε ολοκληρώνεται η διαδικασία 
υποβολής προσφορών. Ηλεκτρονικός πλειστηριασμός 
δεν μπορεί να γίνει από 1ης Αυγούστου έως 31ης Αυ-
γούστου, καθώς και την προηγούμενη και την επομένη 
εβδομάδα της ημέρας των εκλογών για την ανάδειξη 
βουλευτών, αντιπροσώπων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
και Οργάνων Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η απαγόρευση 
αυτή ισχύει και για τις επαναληπτικές εκλογές και μόνο για τις περιφέρειες που διεξάγονται τέτοιες.
8. Ο ηλεκτρονικός πλειστηριασμός είναι ανοικτού 
πλειοδοτικού τύπου κατά το ν οποίο υποβάλλονται δι-
αδοχικές προσφορές. Οι συμμετέχοντες υποβάλλουν 
συνεχώς προσφορά μεγαλύτερη από την εκάστοτε μέ-
γιστη έως τον χρόνο λήξης της υποβολής προσφορών. 
Στα ηλεκτρονικά συστήματα καταγράφονται όλες οι 
υποβληθείσες κατά τα ανωτέρω προσφορές.
9. Με την υποβολή της προσφοράς, οι υποψήφιοι πλει-
οδότες ενημερώνονται αμέσως από τα συστήματα για το 
ποσό της προσφοράς τους, τον ακριβή χρόνο υποβολής 
της, καθώς και ότι αυτή έχει καταγραφεί. Ο υποψήφιος 
πλειοδότης ενημερώνεται για την εκάστοτε μέγιστη υπο-
βληθείσα προσφορά.
10. Όλοι οι υποψήφιοι πλειοδό τες που λαμβάνουν μέ-
ρος στον ηλεκτρονικό πλειστηριασμό ενημερώνονται 
αμέσως από τα συστήματα για τυχόν αναστολή, ματαί-
ωση ή διακοπή του πλειστηριασμού, καθώς και για τον 
λόγο αυτής.
11. Η πλειοδοσία αρχίζει με βάση την τιμή της πρώτης 
προσφοράς. Δεν μπορούν να πλειοδοτήσουν ο οφειλέ-
της, ο υπάλληλος του πλειστηριασμού και οι υπάλλη-
λοί του. Ο υπάλληλος του πλειστηριασμού οφείλει, αν 
προβληθεί εγγράφως πριν την έναρξη της διαδικασίας 
αντίρρηση από τον σύνδικο ή από οποιονδήποτε πλειο-
δότη, να αποκλείσει από την πλειοδοσία κάθε πρόσωπο 
εις βάρος του οποίου επισπεύδεται αναπλειστηριασμός, 
εφόσον το γεγονός αυτό προκύπτει από δημόσιο έγγρα-
φο ή ομολογείται. Κάθε πλειοδότης οφείλει να καταθέτει, 
σε μετρητά ή με μεταφορά πίστωσης στον ειδικό τρα-
πεζικό επαγγελματικό λογαριασμό του υπαλλήλου του 
πλειστηριασμού ή με εγγυητική επιστολή τράπεζας, δι-
άρκειας τουλάχιστον ενός (1) μήνα ή με επιταγή που έχει εκδοθεί από τράπεζα ή άλλο πιστωτικό ίδρυμα που λει-
τουργεί νόμιμα σε χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
εγγυοδοσία ίση προς το τριάντα τοις εκατό (30%) της 
τιμής της πρώτης προσφοράς, αλλά όχι μικρότερη των 
χιλίων (1.000) ευρώ. Αν υπερθεματιστής αναδείχθηκε άλ-
λος ή αν η κατακύρωση ματαιώθηκε από οποιονδήποτε 
λόγο, η εγγυοδοσία επιστρέφεται σε εκείνον που την είχε 
καταθέσει αμέσως μετά το πέρας του πλειστηριασμού.
12. Μετά τη λήξη της διαδικασίας υποβολής των πλει-
οδοτικών προσφορών, ανακοινώνεται το αποτέλεσμα 
του πλειστηριασμού μέσω των ηλεκτρονικών συστη-
μάτων. Όσοι έχουν λάβει μέρος στον ηλεκτρονικό πλει-
στηριασμό ενημερώνονται αμελλητί για το αποτέλεσμά 
του. Ο υπάλληλος του ηλεκτρονικού πλειστηριασμού 
συντάσσει την έκθεση της παρ.13, κατακυρώνοντας τα πράγματα στον πλειοδότη.
13. Τα πράγματα που πλειστηριάζονται κατακυρώνο-
νται στον πλειοδότη που προσφέρει τη μεγαλύτερη τιμή. 
Ο υπάλληλος του πλειστηριασμού πρέπει να καταχωρίζει 
στην έκθεσή του όλες τις προσφορές που έγιναν.
14. Ο υπερθεματιστής έχει υποχρέωση να καταβάλει 
στον υπάλληλο του πλειστηριασμού το πλειστηρίασμα 
σε μετρητά ή με μεταφορά πίστωσης στον ειδικό τρα-
πεζικό επαγγελματικό λογαριασμό του υπαλλήλου του 
πλειστηριασμού ή με επιταγή έκδοσης τράπεζας που 
λειτουργεί νόμιμα στην Ελλάδα, την τρίτη εργάσιμη μέρα 
από τον πλειστηριασμό και αμέσως μετά καταρτίζεται 
το συμβόλαιο μεταβίβασης του πράγματος σε αυτόν. 
Η μεταβίβαση του πράγματος στον υπερθεματιστή δεν μπορεί να γίνει πριν αυτός καταβάλει το πλειστηρίασμα 
και το τέλος χρήσης. Εντός της επόμενης εργάσιμης ημέ-
ρας από την παρέλευση της ανωτέρω προθεσμίας, ο 
υπάλληλος του πλειστηριασμού αποδίδει το τέλος χρή-
σης στον οικείο συμβολαιογραφικό σύλλογο του οποίου 
αυτός είναι μέλος. Εντός τριών (3) εργασίμων ημερών, 
μέρος του ανωτέρω ποσού, το οποίο καθορίζεται με την 
απόφαση της παρ. 20, αποδίδεται από τον οικείο συμ-
βολαιογραφικό σύλλογο στο Ταμείο Χρηματοδότησης 
Δικαστικών Κτιρίων (ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ.). Οι ειδικότεροι όροι της 
τήρησης των επαγγελματικών τραπεζικών λογαριασμών 
των υπαλλήλων των πλειστηριασμών ορίζονται με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης.
15. Ο υπάλληλος του πλειστηριασμού οφείλει, το αρ-
γότερο την πέμπτη εργάσιμη ημέρα από τον πλειστηρι-
ασμό, να καταθέσει το πλειστηρίασμα στον λογαριασμό 
της παρ. 1 του άρθρου 144.
16. Αν ο υπερθεματιστής δεν καταβάλει εμπροθέσμως 
το πλειστηρίασμα και το τέλος χρήσης, ο υπάλληλος του 
πλειστηριασμού οφείλει μέσα στις επόμενες δύο (2) ερ-γάσιμες ημέρες να τον οχλ ήσει με εξώδικη πρόσκληση 
που επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή.
17. Αν ο υπερθεματιστής δεν καταβάλει το πλειστη-
ρίασμα μέσα στις επόμενες από την όχληση πέντε (5) 
εργάσιμες ημέρες, η κατακύρωση σε αυτόν ανατρέπεται, 
η εγγυοδοσία που έχει καταθέσει καταπίπτει, καλούνται 
δε οι επόμενοι πλειοδότες, η προσφορά των οποίων, 
αθροιζομένη με το ποσό της εγγυοδοσίας που κατέπεσε, 
είναι ίση με το πλειστηρίασμα, να καταβάλουν σε τακτή 
ημέρα που ορίζεται στην π ρόσκληση, το ποσό που είχαν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10979 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
προσφέρει. Η πρόσκληση επιδίδεται με δικαστικό επι-
μελητή. Αν εμφανισθούν περισσότεροι ενδιαφερόμενοι 
συντάσσεται σχετική έκθεση από τον συμβολαιογράφο 
και η κατακύρωση γίνεται σε εκείνον που είχε προσφέ-
ρει κατά τον πλειστηριασμό το μεγαλύτερο ποσόν. Το 
πλειστηρίασμα συνίσταται στο άθροισμα του ποσού που 
καταβλήθηκε και της εγγυοδοσίας του αρχικού υπερθε-
ματιστή που κατέπεσε. Αν, κατά την ελεύθερη κρίση του 
υπαλλήλου του πλειστηριασμού, η κατά τα προηγούμε-να εδάφια πρόσκληση των επόμενων πλειοδοτών είναι 
αδύνατη ή ιδιαίτερα δυσχερής για λόγους που εκτίθενται 
σε σχετική έκθεση, καθώς και σε κάθε περίπτωση που η 
διαδικασία αυτή δεν τελεσφόρησε, γίνεται αναπλειστηρι-
ασμός κατά τις διατάξεις των επόμενων εδαφίων. Η επί-
σπευση του αναπλειστηριασμού γίνεται είτε με επιμέλεια 
του υπαλλήλου του πλειστηριασμού ή από τον σύνδικο 
ή από οποιονδήποτε από τους αναγγελθέντες. Ο ανα-
πλειστηριασμός επισπεύδεται με πράξη του υπαλλήλου 
του πλειστηριασμού ή με δήλωση προς τον υπάλληλο 
του πλειστηριασμού του συνδίκου ή αναγγελθέντος, για 
την οποία συντάσσεται πράξη που περιέχει τα στοιχεία της διακήρυξης. Η πράξη δημοσιοποιείται με επιμέλεια 
του υπαλλήλου του πλειστηριασμού στο Ηλεκτρονικό 
Μητρώο Φερεγγυότητας. Η διάταξη της παρ. 8 του άρ-
θρου 959 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας εφαρμόζεται 
αναλόγως και η σχετική προθεσμία υπολογίζεται αφότου 
συνταχθεί η πράξη. Ο αρχικός υπερθεματιστής, που δεν 
κατέβαλε το πλειστηρίασμα, δεν μπορεί να πλειοδοτή-σει, δικαιούται όμως, έως ότου αρχίσει η πλειοδοσία, να 
καταβάλει το οφειλόμενο πλειστηρίασμα, με τον τόκο 
υπερημερίας, καθώς και τα έξοδα του αναπλειστηρια-
σμού και να ζητήσει να του κατακυρωθεί το πράγμα.
18. Αν κατά τον αναπλειστηριασμό δεν επιτευχθεί το 
ίδιο πλειστηρίασμα, ο πρώτος υπερθεματιστής, που δεν 
κατέβαλε, ευθύνεται για τη διαφορά εντόκως, με το επι-
τόκιο υπερημερίας. Η εγγυοδοσία που είχε καταθέσει, με 
τους τυχόν τόκους της, καταλογίζεται στη διαφορά για 
την οποία ευθύνεται. Αν απομένει επιπλέον διαφορά, η 
έκθεση του αναπλειστηριασμού αποτελεί εναντίον του 
τίτλο εκτελεστό για τη συμπλήρωση. Αν έγιναν περισσό-
τεροι αναπλειστηριασμοί, όλοι οι προηγούμενοι διαδοχι-
κοί υπερθεματιστές, που δεν κατέβαλαν, εξακολουθούν 
να ευθύνονται εις ολόκληρον για την τυχόν διαφορά με-
ταξύ του αρχικού πλειστηριάσματος και του πλειστηριά-
σματος που τελικά επιτεύχθηκε και καταβλήθηκε, χωρίς 
όμως η ευθύνη του καθενός να υπερβαίνει το ποσόν της 
διαφοράς από τη δίκη του οφειλή. Οι εγγυοδοσίες που είχαν κατατεθεί από τους προηγούμενους διαδοχικούς υπερθεματιστές δεν επιστρέφονται έως ότου καταβλη-
θεί το πλειστηρίασμα από τον τελικό υπερθεματιστή, 
προκειμένου να γίνει ο ως άνω καταλογισμός στην τυ-χόν διαφορά. Ο υπερθεματιστής που δεν κατέβαλε δεν 
δικαιούται, αν κατά τον αναπλειστηριασμό επιτεύχθηκε 
μεγαλύτερο πλειστηρίασμα, να απαιτήσει το επιπλέον.
19. Ο υπάλληλος του πλειστηριασμού μπορεί, αν κρίνει 
ότι υπάρχει ανάγκη, να ζητεί κατά τη διεξαγωγή του πλει-
στηριασμού την επιβαλλόμενη από τις περιστάσεις συν-
δρομή και προστασία αστυνομικού οργάνου, στο οποίο 
παρέχει τις αναγκαίες οδηγίες και υποβάλλει αιτήματα για την τήρηση της τάξης και την αποκατάσταση της 
ομαλής διενέργειας και συνέχισης του πλειστηριασμού.
Άρθρο 164
Επανάληψη πλειστηριασμού
1. Εφόσον ο πλειστηριασμός κηρυχθεί άγονος, επανα-
λαμβάνεται σε ημερομηνία που ορίζεται από τον υπάλ-
ληλο του πλειστηριασμού, μέσα σε είκοσι (20) εργάσιμες 
ημέρες από την ημέρα π ου ο πλειστηριασμός κηρύχθηκε 
άγονος. Η ημερομηνία του νέου πλειστηριασμού δημο-
σιοποιείται με επιμέλεια του υπαλλήλου του πλειστηρι-ασμού στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας.
2. Στην επαναληπτική διαδικασία, η τιμή πρώτης προ-
σφοράς μειώνεται στα 3/4 της μέσης τιμής των εκτιμήσε-
ων των πιστοποιημένων εκτιμητών του πρώτου εδαφίου 
της παρ. 4 του άρθρου 162 και σε περίπτωση που απαι-
τηθεί επανάληψη, διεξάγεται σύμφωνα με την παρ. 1,
με τιμή πρώτης προσφοράς ίση προς το 1/2 της μέσης 
τιμής των εκτιμήσεων των πιστοποιημένων εκτιμητών 
του πρώτου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 162.
3. Σε περίπτωση που και ο πλειστηριασμός της παρ. 2
αποβεί άγονος, ο σύνδικος υποβ άλλει αμελλητί στον 
εισηγητή αίτηση για τη μείωση της τιμής πρώτης προ-
σφοράς ή την έγκριση όρων που θα διευκολύνουν την 
εκποίηση του πράγματος, συμπεριλαμβανομένου αιτή-
ματος για ελεύθερη εκποίηση με συγκεκριμένο τίμημα 
ή διενέργειας ελέγχου της νομικής ή πραγματικής κατά-
στασης. Ο εισηγητής αποφαίνεται επί της αίτησης του 
συνδίκου με αιτιολογημένη διάταξη, κατά της οποίας 
δεν επιτρέπεται η άσκηση οποιουδήποτε ένδικου μέσου. 
Η διάταξη του εισηγητή εκδίδεται μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την υποβολή της αίτησης του συνδίκου.
4. Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί η μεταβίβαση 
του πράγματος μέσα σε εκατόν είκοσι (120) ημέρες 
από την έκδοση της διάταξης του εισηγητή, ο σύνδικος 
επαναλαμβάνει τον πλειστηριασμό, χωρίς τιμή πρώτης 
προσφοράς. Σε περίπτωση που και αυτός ο πλειστη-
ριασμός αποβεί άγονος, η κυριότητα του πράγματος 
περιέρχεται στο Δημόσιο με απόφαση του εισηγητή 
κατόπιν εισήγησης του συνδίκου, εφόσον ο οφειλέτης 
είναι νομικό πρόσωπο. Εφόσον ο οφειλέτης είναι φυσι-
κό πρόσωπο, το πράγμα περιέρχεται στον οφειλέτη, αν 
δεν υπάρχουν οφειλές προς το Δημόσιο ή τους Φορείς 
Κοινωνικής Ασφάλισης. Αν υπάρχουν τέτοιες οφειλές, 
η κυριότητα του πράγματος περιέρχεται στο Δημό-
σιο με απόφαση του εισηγητή κατόπιν εισήγησης του 
συνδίκου. Η απόφαση αυτή μεταγράφεται με επιμέλεια 
του συνδίκου στο αρμόδιο κτηματολογικό γραφείο, 
υποθηκοφυλακείο, νηολόγιο ή άλλο δημόσιο μητρώο, 
εφόσον απαιτείται.
5. Πριν την περιέλευση του πράγματος στο Δημόσιο 
ή στον οφειλέτη ο σύνδικος δημοσιεύει ανακοίνωση 
ότι πρόκειται το πράγμα να μεταβιβαστεί στο Δημόσιο. Εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών οποιοσδήποτε πι-
στωτής μπορεί να υποβάλει δήλωση αντιρρήσεων στον 
σύνδικο. Στην περίπτωση αυτή επαναλαμβάνεται ο πλει-
στηριασμός χωρίς τιμή πρώτης προσφοράς και αν και 
αυτός ο πλειστηριασμός κηρυχθεί άγονος, το πράγμα 
περιέρχεται οριστικά στο Δημόσιο ή στον οφειλέτη κατά 
περίπτωση.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10980 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 165
Διαδικασία εκποίησης κινητών μικρής αξίας
Τα κινητά του οφειλέτη αξίας μικρότερης από πενήντα 
χιλιάδες (50.000) ευρώ, σύμφωνα με τη μέση τιμή των 
εκτιμήσεων των πιστοποιημένων εκτιμητών της παρ. 4 
του άρθρου 162, εκποιούνται ως μία ή περισσότερες 
ομάδες πραγμάτων, όπως προβλέπεται στα άρθρα 162 έως και 164.
Άρθρο 166
Αντιστοιχία προς τις πράξεις εκτελέσεωςτου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας
Στην περίπτωση των κινητών, με την καταβολή του 
πλειστηριάσματος και του τέλους χρήσης, σύμφωνα με 
το άρθρο 163, το κατακυρωμένο πράγμα παραδίδεται 
στον υπερθεματιστή. Στην περίπτωση των ακινήτων 
μετά την καταβολή του πλειστηριάσματος και του τέ-
λους χρήσης, ο υπάλληλος του πλειστηριασμού δίνει 
στον υπερθεματιστή την περίληψη της κατακυρωτικής 
έκθεσης. Με την κατακύρωση και αφού μεταγραφεί η πε-
ρίληψη της κατακυρωτικής έκθεσης, ο υπερθεματιστής 
αποκτά το δικαίωμα επί του ακινήτου. Ισχύουν αναλογικά 
όσα ορίζονται στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, μετά την κατακύρωση κινητών και ακινήτων, στο μέτρο που δεν προβλέπεται άλλως στον παρόντα νόμο.
Άρθρο 167
Διανομή εκπλειστηριάσματοςκαι πίνακας κατάταξης
1. Ο σύνδικος διανέμει στους πιστωτές το εκπλει-
στηρίασμα, καθώς και κάθε ποσό που εισέπραξε κατά 
οποιονδήποτε τρόπο για λογαριασμό της πτωχεύσεως, σύμφωνα με τον πίνακα πτωχευτικών πιστωμάτων. Με άδεια του εισηγητή μπορεί ο σύνδικος να προβεί και σε 
προσωρινές διανομές. Από το εκπλειστηρίασμα προα-
φαιρούνται τα ποσά που απαιτούνται για την ικανοποί-ηση των δικαστικών εξόδων, των εξόδων διοίκησης της 
πτωχευτικής περιουσίας και των ομαδικών πιστωμάτων.
2. Ο σύνδικος συντάσσει πίνακα κατάταξης για κάθε 
προσωρινή διανομή, στον οποίο αναφέρει το ποσό ικα-νοποίησης κάθε απαίτησης από τη συγκεκριμένη προ-σωρινή διανομή, καθώς και τα προαφαιρούμενα ποσά και σχετική αιτιολογία. Ο πίνακας κατάταξης υποβάλλε-
ται στον εισηγητή, ο οποίος τον κηρύσσει εκτελεστό και 
τον δημοσιεύει. Αν εκτός από τις απαιτήσεις των υποπερ. 
αα΄ και αγ΄ της περ. α΄ της παρούσας υπάρχουν άλλες 
απαιτήσεις με γενικό προνόμιο ή ειδικό προνόμιο ή 
ανέγγυες απαιτήσεις, η κατάταξη κατ’ άρθρο 977 του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας χωρεί μετά την ολοσχερή 
ικανοποίηση των ανωτέρω απαιτήσεων των υποπερ. αα΄ 
έως αγ΄ της περ. α΄. Η κατάταξη των πιστωτών γίνεται 
κατά αναλογική εφαρμογή των άρθρων 975 ως 978 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας με τις ακόλουθες τροπο-ποιήσεις:
α) αα) Προστίθενται ως πρώτη τάξη των γενικών προ-
νομίων του άρθρου 975 του Κώδικα Πολιτικής Δικονο-
μίας οι απαιτήσεις από χ ρηματοδοτήσεις οποιασδήποτε 
φύσεως προς την επιχείρηση του οφειλέτη, προκειμέ-
νου να εξασφαλιστεί η συνέχιση της δραστηριότητας και των πληρωμών της, η διάσωσή της και η διατήρηση 
ή επαύξηση της περιουσίας της, με βάση τη συμφωνία εξυγίανσης.
αβ) Το ίδιο προνόμιο έχουν και απαιτήσεις προσώ-
πων που, με βάση τη συμφωνία εξυγίανσης, συνεισέ-φεραν αγαθά ή υπηρεσίες προς τον σκοπό συνέχισης της δραστηριότητας της επιχείρησης και των πληρω-
μών, για την αξία των αγαθών ή των υπηρεσιών που 
συνεισέφεραν.
αγ) Το ίδιο προνόμιο έχουν και απαιτήσεις από χρημα-
τοδότηση κάθε φύσης και παροχή αγαθών και υπηρεσι-
ών προς την επιχείρηση του οφειλέτη που χορηγούνται 
για τους σκοπούς του πρώτου εδαφίου και γεννώνται 
κατά το χρονικό διάστημα των διαπραγματεύσεων για 
την επίτευξη συμφωνίας εξυγίανσης, το οποίο μπορεί 
να απέχει έως έξι (6) μήνες από την ημερομηνία υπο-
βολής της αίτησης επικύρωσης. Το προνόμιο της πα-
ρούσας υφίσταται ανεξάρτητα από την επικύρωση ή 
μη της συμφωνίας εξυγίανσης, εφόσον οι σκοποί των 
χρηματοδοτήσεων ή των παροχών και η ύπαρξη του 
προνομίου προβλέπονται ρητά στη συμφωνία εξυγίαν-
σης ή σε συμβάσεις που καταρτίζονται κατά το ανωτέρω 
χρονικό διάστημα.
αδ) Τα προνόμια της περ. α΄ δεν αφορούν σε μετόχους 
ή εταίρους για τις εισφορές τους σε μετρητά ή σε είδος στο πλαίσιο αύξησης του κεφαλαίου του οφειλέτη.
β) Επί πωλήσεως της επιχείρησης ως συνόλου, σύμφω-
να με τα άρθρα 158-161, αν υπάρχουν ειδικοί προνομιού-
χοι πιστωτές επί κατ’ ιδίαν αντικειμένων της περιουσίας του οφειλέτη, κατατάσσονται ειδικά επί του ποσού του 
μέρους του τιμήματος που αντιστοιχεί στο μεταβιβασθέν 
στοιχείο επί του οποίου υπάρχει το ειδικό προνόμιο, του 
οποίου η αξία υπολογίζεται για την κατάταξή τους.
3. Εφόσον υποβληθεί από τον σύνδικο σχέδιο περι-
οδικών πληρωμών κατά την παρ. 2 του άρθρου 92, τα 
ποσά των πληρωμών του σχεδίου διανέμονται από τον σύνδικο συμμέτρως στους πιστωτές.
Άρθρο 168
Ανακοπές κατά του πίνακα κατάταξης
1. Ανακοπή κατά του πίνακα κατάταξης του άρθρου 167
έχουν δικαίωμα να ασκήσουν ο οφειλέτης, καθώς και οι αναγγελθέντες πιστωτές, τόσο ως προς την επαλή-
θευση, συνεπώς ως προς το περιεχόμενο του πίνακα 
πτωχευτικών πιστωμάτων του άρθρου 156, όσο και ως 
προς την κατάταξη. Η ανακοπή ασκείται εντός προθε-
σμίας δέκα (10) ημερών από τη δημοσιοποίηση του 
πίνακα κατάταξης κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 167.
2. Περισσότερες ανακοπές εισάγονται από κοινού 
και στο σύνολό τους, εντός είκοσι (20) ημερών από την 
δημοσιοποίηση του πίνακα κατάταξης, ενώπιον του 
πτωχευτικού δικαστηρίου, το οποίο αποφαίνεται αμε-
τακλήτως. Στη συζήτηση κλητεύονται ο οφειλέτης και 
οι πιστωτές, οι απαιτήσεις των οποίων αμφισβητήθηκαν, 
με επιμέλεια του συνδίκου. Στη διαδικασία μπορεί να 
παρέμβει όποιος έχει έννομο συμφέρον.
3. Αν δεν ασκηθούν ανακοπές κατά του πίνακα κατάτα-
ξης, ο σύνδικος διανέμει αμέσως το εκπλειστηρίασμα. Σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10981 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
διαφορετική περίπτωση, η πληρωμή γίνεται μόνο προς 
τους καταταγέντες πιστωτές, των οποίων η κατάταξη 
δεν προσβλήθηκε. Το ποσό στο οποίο έγινε η κατάτα-
ξη του αμφισβητούμενου πιστωτή διατηρείται, μέχρι η 
κατάταξη του πιστωτή να γίνει τελεσίδικη. Ο εισηγητής 
μπορεί, μετά από αίτηση εκείνου του οποίου η κατάταξη 
προσβλήθηκε, να διατάξει την πληρωμή προς αυτόν, 
με τον όρο καταβολής εγγυοδοσίας. Κατ’ εξαίρεση, για τις απαιτήσεις του Δημοσίου εφαρμόζεται η παρ. 3 του άρθρου 58 του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, Α΄ 90).
Άρθρο 169
Συνέπειες χρονικής σειράς εκποιήσεωνακινήτων και κινητών - κατάταξη ενυπόθηκων
1. Αν το προϊόν εκποίησης των ακινήτων διανεμηθεί 
πριν το προϊόν εκποίησης των κινητών ή και συγχρόνως, 
οι ενυπόθηκοι πιστωτές, που δεν έχουν πλήρως εξοφλη-
θεί από το τίμημα των ακινήτων, συντρέχουν ως προς το 
οφειλόμενο υπόλοιπο σε κάθε διανομή με τους ανέγγυ-
ους πιστωτές, με την προϋπόθεση ότι οι απαιτήσεις των προνομιούχων πιστωτών έχουν επαληθευθεί στα χρέη 
της πτώχευσης.
2. Αν πριν τη διανομή του τιμήματος των ακινήτων 
πραγματοποιηθούν χρηματικές διανομές από την εκποί-
ηση των κινητών ή χρηματικά διαθέσιμα του οφειλέτη, 
οι πιστωτές με ειδικό προνόμιο (συμπεριλαμβανομένων 
των ενυπόθηκων πιστωτών) των οποίων οι απαιτήσεις 
έχουν επαληθευθεί, συμμετέχουν στις διανομές αυτές 
στο σύνολο των πιστωμάτων τους, οπότε όμως επέρ-
χονται οι συνέπειες των παρ. 5 και 6.
3. Αν οι γενικοί προνομιούχοι ή οι ενυπόθηκοι πιστω-
τές καταταγούν στο τίμημα των ακινήτων για το σύνολο 
των πιστώσεών τους, το οποίο εισπράττουν, η ανέγγυα ομάδα υποκαθίσταται στη θέση τους κατά τα ποσά που αυτοί εισπράττουν σύμφωνα με την παρ. 2.
4. Αν οι ενυπόθηκοι πιστωτές καταταγούν στο τίμημα 
των ακινήτων για μέρος μόνον των απαιτήσεών τους, 
για το υπόλοιπο κατατάσσονται ως ανέγγυοι με τους 
λοιπούς πιστωτές.
5. Σε περίπτωση που οι γενικοί προνομιούχοι ή οι 
ενυπόθηκοι πιστωτές έχουν εισπράξει, κατά την παρ. 2 
περισσότερα από την οριστική τους αναλογία κατά το 
παρόν άρθρο, οι ανέγγυοι πιστωτές υποκαθίστανται στη 
θέση τους για το επιπλέον της οριστικής τους αναλογίας 
εισπραχθέν ποσόν.
6. Όσοι από τους ενυπόθηκους πιστωτές δεν κατα-
ταγούν επωφελώς στο τίμημα, θεωρούνται ανέγγυοι 
πιστωτές.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 170
Φορολογικές και διοικητικέςδιευκολύνσεις - εξαιρετικές διατάξεις
1. Η ωφέλεια των νομικών προσώπων, καθώς και των 
φυσικών προσώπων που αποκτούν εισόδημα από επιχει-
ρηματική δραστηριότητα, και η οποία προκύπτει από τη διαγραφή ή ρύθμιση μέρους ή του συνόλου των χρεών 
τους ως αποτέλεσμα:
α. Αναδιάρθρωσης οφειλών στο πλαίσιο του εξωδικα-
στικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών του Κεφαλαίου Α΄ 
του Μέρους Δευτέρου του Πρώτου Βιβλίου, ή
β. συμφωνίας εξυγίανσης του Κεφαλαίου Β΄ του Μέ-
ρους Δευτέρου του Πρώτου Βιβλίου, ανεξάρτητα από 
τη συναίνεση του οικείου πιστωτή, ή
γ. απαλλαγής που προβλέπεται στα άρθρα 192 έως 
196, δεν θεωρείται δωρεά και δεν αποτελεί εισόδημα. Η 
παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται ως ειδικότερη κατά 
παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, συμπεριλαμβανομέ-
νης της παρ. 6 του άρθρου 21, του δεύτερου εδαφίου 
της παρ. 1 και της παρ. 2 του άρθρου 47 του ν. 4172/2013
(Α΄ 167), καθώς και του άρθρου 62 του ν. 4389/2016
(A΄ 94).
2. H ωφέλεια των φυσικών προσώπων που δεν εμπί-
πτουν στην παρ. 1 και προκύπτει από τη διαγραφή ή 
ρύθμιση μέρους ή του συνόλου των χρεών τους ως 
αποτέλεσμα:
α. Αναδιάρθρωσης οφειλών στο πλαίσιο του εξωδικα-
στικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών του Κεφαλαίου Α΄ 
του Μέρους Δευτέρου του Πρώτου Βιβλίου, ή
β. απαλλαγής που προβλέπεται στα άρθρα 192 έως 
196, δεν θεωρείται δωρεά και δεν αποτελεί εισόδημα 
κατά την έννοια του άρθρου 5 του ν. 4172/2013.
3. Το κέρδος από τη μεταβίβαση περιουσιακών στοι-
χείων του οφειλέτη κατ’ εφαρμογή συμφωνίας εξυγίαν-σης σύμφωνα με το Κεφάλαιο Β΄ του Μέρους Δευτέρου 
του Πρώτου Βιβλίου του παρόντος νόμου ή της εκκαθά-
ρισης του Κεφαλαίου Α΄ του Πέμπτου Μέρους του Δευ-τέρου Βιβλίου του παρόντος νόμου απαλλάσσεται από 
τον φόρο εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων.
4. Κάθε σύμβαση που συνάπτεται και κάθε πράξη που 
ενεργείται στο πλαίσιο της πτωχευτικής εκκαθάρισης 
του Κεφαλαίου Α΄ του Πέμπτου Μέρους του Δευτέρου 
Βιβλίου, της εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών του Κε-
φαλαίου Α΄ του Μέρους Δευτέρου του Πρώτου Βιβλίου ή της συμφωνίας εξυγίανσης του Κεφαλαίου Β΄ του Μέ-
ρους Δευτέρου του Πρώτου Βιβλίου, ή της άσκησης του 
δικαιώματος του άρθρου 219 του παρόντος νόμου, οι 
συνεπεία αυτής επιμέρους μεταβιβάσεις, οι μεταγραφές 
και κάθε άλλη πράξη για την πραγμάτωση τους, απαλ-
λάσσονται από τέλη χαρτοσήμου και κάθε άλλο έμμεσο 
φόρο ή τέλος (πλην Φ.Π.Α. για τον οποίο εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδικα Φ.Π.Α. και του Φ.Μ.Α.). Οι απαλ-λαγές αυτές επέρχονται αυτοδικαίως, χωρίς να απαιτεί-
ται η υποβολή οποιασδήποτε σχετικής δήλωσης στην 
αρμόδια Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (Δ.Ο.Υ.). Στις 
περιπτώσεις αυτές δεν απαιτείται, κατά παρέκκλιση κάθε 
γενικής ή ειδικής διάταξης, να μνημονεύονται ούτε να 
προσαρτώνται πιστοποιητικά της φορολογικής διοίκη-
σης οποιασδήποτε μορφής ή χρήσης, ούτε οποιασδήπο-
τε άλλης δημόσιας υπηρεσίας, οργανισμού ή εταιρείας 
ή των Ο.Τ.Α. κάθε βαθμού, ούτε βεβαιώσεις ή υπεύθυνες 
δηλώσεις τρίτων προβλεπόμενες σε οποιαδήποτε διά-
ταξη νόμου. Κατ’ εξαίρεση γίνεται μνεία και προσαρτώ-
νται αντίγραφο κτηματολογικού φύλλου και απόσπασμα 
κτηματολογικού διαγράμματος για τα μεταβιβαζόμενα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10982 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
δικαιώματα σε ακίνητα περιοχών στις οποίες υφίσταται 
κτηματολόγιο και τοπογραφικό διάγραμμα του άρθρου 5
του ν. 651/1977 (Α΄ 207), όπου απαιτείται κατά την κεί-
μενη νομοθεσία. Οι υποθηκοφύλακες και προϊστάμενοι 
κτηματολογικών γραφείων καταχωρούν υποχρεωτικά 
τη σύμβαση μεταβίβασης στα οικεία βιβλία, κατά τα πα-
ραπάνω κατ’ εξαίρεση προβλεπόμενα. Τα προηγούμενα 
εδάφια εφαρμόζονται και σε περιπτώσεις συμβολαιο-
γραφικών πράξεων που αφορούν σε δικαιοπραξίες του 
συνδίκου κατά τη διάρκεια της διαδικασίας και αφορούν 
τον οφειλέτη.
5. Οι διατάξεις της περ. γ΄ της παρ. 4 του άρθρου 26 
του ν. 4172/2013 ισχύουν και για τις συμφωνίες εξωδικα-
στικού συμβιβασμού και εξυγίανσης του Κεφαλαίου Α΄ 
και του Κεφαλαίου Β΄ του Μέρους Δευτέρου του Πρώτου 
Βιβλίου, αντιστοίχως.
6. Κάθε σύμβαση που συνάπτεται και κάθε πράξη που 
ενεργείται κατά τα άρθρα 64, 160, ή 219, οι συνεπεία 
αυτής επιμέρους μεταβιβάσεις, οι μεταγραφές και κάθε 
άλλη πράξη για την πραγμάτωσή τους, απαλλάσσο-
νται από κάθε φόρο, τέλος ή δικαίωμα του Δημοσίου ή 
τρίτων, καθώς και τελών χαρτοσήμου με εξαίρεση τον 
Φ.Π.Α. για τον οποίο εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώ-δικα Φ.Π.Α.. Οι απαλλαγές αυτές επέρχονται αυτοδικαί-
ως, χωρίς να απαιτείται και η υποβολή οποιασδήποτε 
σχετικής δήλωσης στην αρμόδια Δημόσια Οικονομική 
Υπηρεσία (Δ.Ο.Υ.).
7. Ο σύνδικος δεν απαιτείται να προσκομίσει πιστο-
ποιητικά φορολογικής ή ασφαλιστικής ενημερότητας 
του οφειλέτη ή οποιαδήποτε άλ λα πιστοποιητικά για τη 
λήψη δανείων, πιστοδοτήσεων και χρηματοδοτήσεων 
οποιασδήποτε μορφής, ή για οποιαδήποτε συναλλαγή 
του γενικά με το Δημόσιο. Κατ’ εξαίρεση προσκομίζεται το πιστοποιητικό του άρθρου 54Α του Κ.Φ.Δ., στις περι-πτώσεις που αυτό απαιτείται.
8. Σε σύμβαση μεταβίβασης που συνάπτεται σύμφωνα 
με τον παρόντα νόμο, δεν απαιτείται, κατά παρέκκλιση 
κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης, να μνημονεύονται ή να 
προσαρτώνται πιστοποιητικά της φορολογικής διοίκη-
σης οποιασδήποτε μορφής ή χρήσης, ούτε οποιασδήπο-
τε άλλης δημόσιας υπηρεσίας, οργανισμού ή εταιρείας 
ή των Ο.Τ.Α. ή πολεοδομική αρχή κάθε βαθμού, ούτε 
βεβαιώσεις ή υπεύθυνες δηλώσεις τρίτων προβλεπόμε-
νες σε οποιαδήποτε διάταξη νόμου. Κατ’ εξαίρεση γίνε-
ται μνεία και προσαρτώνται αντίγραφο κτηματολογικού 
φύλλου και απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος 
για τα μεταβιβαζόμενα δικαιώματα σε ακίνητα περιοχών 
στις οποίες λειτουργεί κτηματολόγιο και τοπογραφικό 
διάγραμμα του άρθρου 5 του ν. 651/1977 (Α΄ 207), όπου 
απαιτείται κατά την κείμενη νομοθεσία. Οι υποθηκοφύ-λακες και προϊστάμενοι κτηματολογικών γραφείων κα-ταχωρούν υποχρεωτικά τη σύμβαση μεταβίβασης στα 
οικεία βιβλία, κατά τα παραπάνω κατ’ εξαίρεση προβλε-
πόμενα. Τα προηγούμενα εδάφια εφαρμόζονται και σε 
περιπτώσεις συμβολαιογραφικών πράξεων που αφο-
ρούν σε δικαιοπραξίες του συνδίκου κατά τη διάρκεια 
της διαδικασίας και αφορούν τον οφειλέτη. Το κύρος της 
μεταβίβασης δεν εξαρτάται από τη νομική ή πραγματική 
κατάσταση του πράγματος κατά τη μεταβίβασή του.Άρθρο 171
Λοιπές διευκολύνσεις -περιορισμός δικαιωμάτων και αμοιβών -εξαιρετικές διατάξεις
1. Περιορίζονται στο τριάντα τοις εκατό (30%) των 
νόμιμων ποσών οι αμοιβές και τα δικαιώματα των συμ-
βολαιογράφων, των δικηγόρων, των δικαστικών επιμελη-
τών και των υποθηκοφυλάκων για κάθε σύμβαση ή πρά-
ξη που αφορά τη διαδικασία πτωχευτικής εκκαθάρισης του Κεφαλαίου Α΄ του Πέμπτου Μέρους του Δευτέρου 
Βιβλίου, της εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών του Κε-
φαλαίου Α΄, του Μέρους Δευτέρου του Πρώτου Βιβλίου, 
της εξυγίανσης του Κεφαλαίου Β΄ του Μέρους Δευτέρου 
του Πρώτου Βιβλίου, ή την άσκηση του δικαιώματος της 
παρ. 4 του άρθρου 219.
2. Κάθε μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού διέπεται 
από τις διατάξεις που αφορούν την καθολική διαδοχή 
χωρίς ο αποκτών να βαρύνεται με οποιαδήποτε υποχρέ-
ωση του οφειλέτη ή ομαδικό πίστωμα, εκτός αν και στον 
βαθμό που ρητά προβλέπεται διαφορετικά στους όρους 
της σχετικής δικαιοπραξίας. Τα στοιχεία μεταβιβάζονται 
στον σύνολό τους ελεύθερα από πάσης φύσης βάρος ή δικαίωμα τρίτου.
3. Κατ’ εξαίρεση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης, η 
κήρυξη της πτώχευσης με αντικείμενο την εκποίηση 
του συνόλου του ενεργητικού της επιχείρησης ή των επιμέρους λειτουργικών συνόλων αυτής δεν αποτελεί 
λόγο ανάκλησης διοικητικών αδειών. Με τη μεταβί-
βαση της επιχείρησης ή των επιμέρους λειτουργικών 
συνόλων αυτής, συμμεταβιβάζονται αυτοδικαίως στον 
πλειοδότη και οι διοικητικές άδειες κάθε φύσεως που συνδέονται με τη λειτουργία της επιχείρησης και των 
μεταβιβαζόμενων στοιχείων του ενεργητικού. Οι άδειες 
ισχύουν για τον χρόνο που θα ίσχυαν και για την επι-χείρηση του οφειλέτη, όχι πάντως για περίοδο μικρό-
τερη από ένα (1) έτος από τη μεταβίβαση ή από τον 
χρόνο που υποχρεωτικά προβλέπεται η λειτουργία της 
επιχείρησης από ειδική διάταξη νόμου. Στη συνέχεια 
εκδίδεται στο όνομα του πλειοδότη από την αρμόδια 
αρχή επιβεβαιωτική πράξη μεταβίβασης της άδειας. Το 
ίδιο ισχύει και για τα δικαιώματα μεταλλειοκτησίας που 
αποτελούν τμήμα του ενεργητικού της επιχείρησης 
του οφειλέτη.
4. Το άρθρο 479 του Αστικού Κώδικα δεν ισχύει σε 
περίπτωση μεταβίβασης περιουσίας ή επιχείρησης του 
οφειλέτη κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος 
νόμου.
5. Με την επιφύλαξη του ν. 3301/2004 (Α΄ 263), η 
υποβολή της αίτησης πτώχευσης με αντικείμενο την 
εκποίηση του συνόλου του ενεργητικού της επιχείρη-σης ή των επιμέρους λειτουργικών συνόλων αυτής, η αποδοχή της, καθώς και η υποβολή αίτησης για λήψη 
προληπτικών μέτρων και η αποδοχή τους κατά το 
άρθρο 86 δεν συνιστούν λόγους λύσης, καταγγελίας 
ή τροποποίησης εκκρεμών συμβάσεων κατά τρόπο 
επιζήμιο για τον οφειλέτη, δυνάμει σχετικών συμβα-
τικών ρητρών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10983 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ΜΕΡΟΣ ΕΚΤΟ
ΠΤΩΧΕΥΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΤΩΧΕΥΣΕΩΝΜΙΚΡΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Άρθρο 172
Διαδικασία και αρμόδιο δικαστήριο
1. Στις πτωχεύσεις μικρού αντικειμένου της παρ. 2 του 
άρθρου 78 εφαρμόζεται η απλοποιημένη διαδικασία 
του παρόντος.
2. Αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο για την κήρυξη της 
πτώχευσης είναι το Ειρηνοδικείο, στην περιφέρεια του 
οποίου ο οφειλέτης έχει την κύρια κατοικία του, εφόσον 
δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα, όπως αυτή 
ορίζεται στα άρθρα 21 και 47 του ν. 4172/2013 (Α΄ 167), ή 
το κέντρο των κυρίων συμφερόντων του, όπως ορίζεται 
στην παρ. 3 του άρθρου 78. Σε περίπτωση αμφισβήτη-
σης, κύρια κατοικία είναι η αναφερόμενη ως κατοικία 
του οφειλέτη στην τελευταία προ της κατάθεσης αίτη-
σης πτώχευσης φορολογική δήλωσή του. Οι πιστωτές 
που υποβάλλουν αίτηση π τώχευσης μπορούν να υπο-
βάλλουν αίτηση προς την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων 
Εσόδων για λήψη της σχετικής πληροφορίας, η οποία 
και υποχρεούται να τους την γνωστοποιήσει.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣΤΗΣ ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΗΣΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΠΤΩΧΕΥΣΕΩΝΜΙΚΡΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ
Άρθρο 173
Αίτηση πτώχευσης μι κρού αντικειμένου
και ορισμός εισηγητή και διορισμός συνδίκου
1. Η αίτηση πτώχευσης μικρού αντικειμένου υποβάλ-
λεται ηλεκτρονικά, μέσω του Ηλεκτρονικού Μητρώου 
Φερεγγυότητας, στο οποίο και δημοσιοποιείται για 
χρονικό διάστημα τριάντα (30) ημερών. Σε περίπτωση 
που εντός του χρονικού διαστήματος της παρούσας δεν 
υποβληθεί παρέμβαση κατά  της αίτησης ή υποβληθεί 
παρέμβαση που αφορά μόνο τον διορισμό συνδίκου, 
η αίτηση γίνεται δεκτή με μόνη τη διαπίστωση παρέ-
λευσης του χρονικού διαστήματος από το πτωχευτικό 
δικαστήριο. Με την ίδια απόφαση ορίζεται από το πτω-
χευτικό δικαστήριο ο εισηγητής. Ο εισηγητής διορίζει 
τον σύνδικο, εφόσον δεν προσδιορίζεται στην αίτηση, 
εκτός αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις καταχώρησης 
του άρθρου 178.
2.Για τις πτωχεύσεις μικρού αντικειμένου, για τις οποίες 
υποβάλλει αίτηση ο οφειλέτης, επισυνάπτει σε πρωτότυ-
πο, με ποινή απαραδέκτου αυτής, γραμμάτιο κατάθεσης 
του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων διακοσίων 
πενήντα (250) ευρώ για την αντιμετώπιση των πρώτων 
εξόδων της πτώχευσης, εκτός εάν συντρέχει η περίπτω-
ση της παρ. 1 του άρθρου 178. Το ποσό αναλαμβάνεται 
από τον σύνδικο με άδεια του εισηγητή. Σε περίπτωση 
απόρριψης της αίτησης ή παραίτησης από το δικόγραφο, 
το ποσό επιστρέφει στον οφειλέτη.Άρθρο 174
Περιεχόμενο της αίτησης πτώχευσης
1. Με την αίτησή του ο οφειλέτης υποχρεούται να 
καταθέσει, με ποινή απαραδέκτου, τις οικονομικές του 
καταστάσεις, εφόσον υπάρχουν, για την τελευταία χρήση 
για την οποία είναι διαθέσιμες.
2. Σε περίπτωση αίτησης φυσικού ή νομικού προσώ-
που που δεν δημοσιεύει χρηματοοικονομικές καταστά-σεις, με την αίτηση κατατίθεται επί ποινή απαραδέκτου 
η τελευταία δήλωση φόρου εισοδήματος, η δήλωση 
στοιχείων ακινήτων και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, 
η κατάσταση οικονομικών στοιχείων από επιχειρηματική 
δραστηριότητα. Η αίτηση συνοδεύεται από κατάσταση 
του συνόλου των πιστωτών του και βεβαίωση της αρμό-
διας οικονομικής υπηρεσίας για τα χρέη του οφειλέτη 
προς το Δημόσιο. Η αίτηση μπορεί να συνοδεύεται και 
από άλλα έγγραφα που υποστηρίζουν τα παρεχόμενα 
από τον οφειλέτη στοιχεία.
3. Ο οφειλέτης υπέχει ως προς τα παραπάνω δηλού-
μενα στοιχεία ευθύνη σύμφωνα με το άρθρο 952 του 
Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
4. Τα έγγραφα υποβάλλονται σε ηλεκτρονικό αντίγρα-
φο. Η αίτηση περιλαμβάνει συναίνεση πρόσβασης στα στοιχεία και στα συνοδευτικά έγγραφα που βρίσκονται 
σε βάσεις δεδομένων του δημόσιου τομέα ή των χρη-
ματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Άρθρο 175
Προληπτικά μέτρα
Η αναστολή της παρ. 1 του άρθρου 86 δεν καταλαμ-
βάνει ενέργειες εκτέλεσης ενέγγυων πιστωτών του οφει-
λέτη επί περιουσιακών στοιχείων επί των οποίων έχουν 
λάβει εμπράγματη εξασφάλιση.
Άρθρο 176
Παύση πληρωμών
1. Τεκμαίρεται ότι ο οφειλέτης του παρόντος άρθρου 
βρίσκεται σε παύση πληρωμών όταν δεν καταβάλλει τις 
ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του προς το Δημόσιο, τους 
Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ή πιστωτικά ή χρηματο-
δοτικά ιδρύματα, σε ύψος τουλάχιστον 60% των συνο-
λικών ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών του για περίοδο 
τουλάχιστον έξι (6) μηνών, εφόσον η μη εξυπηρετούμενη 
υποχρέωσή του υπερβαίνει το ποσό των τριάντα χιλιά-δων (30.000) ευρώ.
2. Η επιλεκτική εκπλήρωση ληξιπρόθεσμων χρημα-
τικών υποχρεώσεων δεν αίρει την παύση πληρωμών, 
η οποία μπορεί να συνίσταται και στην αδυναμία εκ-
πλήρωσης ακόμα και μίας σημαντικής ληξιπρόθεσμης 
χρηματικής οφειλής.
Άρθρο 177
Άσκηση παρέμβασης
1. Οι πιστωτές μπορούν να ασκήσουν παρέμβαση είτε 
κύρια, αν ζητούν απόρριψη της αίτησης, είτε πρόσθε-
τη, αν, παρότι είναι σύμφωνοι με την αίτηση, αιτούνται τον διορισμό συνδίκου. Εφόσον πιστωτής παρέμβει με 
υπόδειξη του συνδίκου, σύνδικος διορίζεται ο υποδει-
κνυόμενος από τον πιστωτή ή, σε περίπτωση περισσό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10984 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
τερων της μιας παρεμβάσεων του ιδίου περιεχομένου, 
ο υποδεικνυόμενος από τον πιστωτή που έχει την υψη-
λότερη απαίτηση, σύμφωνα με τα στοιχεία στα οποία 
παρέχεται πρόσβαση μέσω του Ηλεκτρονικού Μητρώου 
Φερεγγυότητας.
2. Οι παρεμβάσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά στο 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας. Εφόσον υποβλη-
θούν εμπρόθεσμα κύριες παρεμβάσεις, αντίγραφα των 
διαδικαστικών εγγράφων κατατίθενται σε έντυπη μορφή 
ή ηλεκτρονικά στο αρμόδιο Ειρηνοδικείο, με μέριμνα 
του επιμελέστερου των διαδίκων. Αντίγραφο της αίτη-
σης πτώχευσης επιδίδεται, εντός δέκα (10) εργασίμων 
ημερών, με φροντίδα του διαδίκου που επισπεύδει τη 
διαδικασία, στα λοιπά διάδικα μέρη.
3. Εντός προθεσμίας εξήντα (60) ημερών από την κατά-
θεση της αίτησης πτώχευσης, τα διάδικα μέρη οφείλουν 
να καταθέσουν ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου τις 
προτάσεις τους και το σύνολο των αποδεικτικών εγγρά-
φων.
4. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας της παρ. 3, 
παρέχεται πρόσθετη προθεσμία πέντε (5) εργάσιμων 
ημερών σε όλα τα διάδικα μέρη, για την κατάθεση τυ-
χόν προσθήκης αντίκρουσης. Η προσαγωγή ενόρκων 
βεβαιώσεων επιτρέπεται με αναλογική εφαρμογή των 
άρθρων 421 επ. του ΚΠολΔ.
5. Μετά την παρέλευση της προθεσμίας της παρ. 4 ,η 
διαδικασία ολοκληρώνεται και εντός προθεσμίας δύο 
(2) μηνών, το δικαστήριο εκδίδει απόφαση. Εφόσον το δικαστήριο κηρύξει την πτώχευση, ορίζει εισηγητή και 
σύνδικο και προσδιορίζει την ημερομηνία της παύσης 
των πληρωμών.
Άρθρο 178
Ανεπάρκεια μη βεβαρυμμένων στοιχείων
της περιουσίας του οφειλέτη
1. Εφόσον, σύμφωνα με τα στοιχεία στα οποία πα-
ρέχεται πρόσβαση μέσω του Ηλεκτρονικού Μητρώου 
Φερεγγυότητας, πιθανολογείται ότι τα μη βεβαρυμμένα 
στοιχεία της περιουσίας του οφειλέτη δεν επαρκούν για 
την κάλυψη των εξόδων της διαδικασίας και τα ετήσια 
εισοδήματα του οφειλέτη, πέραν των ευλόγων δαπανών 
διαβίωσης, δεν υπερβαίνουν τις εύλογες δαπάνες διαβί-
ωσης της παρ. 5 του άρθρου 92, δεν διορίζεται σύνδικος 
και ο εισηγητής διατάσσει την καταχώρηση του ονό-
ματος ή της επωνυμίας του οφειλέτη στο Ηλεκτρονικό 
Μητρώο Φερεγγυότητας του άρθρου 213 και επέρχονται 
οι συνέπειες της καταχώρησης της παρ. 4 του άρθρου 77.
Την ανεπάρκεια της παρούσας μπορεί να αναδείξει με 
παρέμβασή του και πιστωτής. Για τη διαπίστωσή της από 
τον εισηγητή δεν απαιτείται σχετική παρέμβαση.
2. Η καταχώρηση της παρ. 1 δεν επηρεάζει την εξέλιξη 
της διαδικασίας εκτέλεσης σε βάρος των βεβαρυμμέ-
νων στοιχείων από τους ενέγγυους πιστωτές, σύμφωνα 
με τις ισχύουσες γενικές διατάξεις. Κάθε διαδικαστική 
ενέργεια ενέγγυου πιστωτή σε εκτέλεση δικαιώματος 
ενέχυρου, υποθήκης ή προσημείωσης υποθήκης κατά 
περιουσιακού στοιχείου του καταχωρηθέντα οφειλέτη 
δημοσιοποιείται με ευθύνη του ενέγγυου πιστωτή στο 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας.Άρθρο 179
Σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίας
Με την επιφύλαξη του άρθρου 178, σε κάθε άλλη πε-
ρίπτωση πτώχευσης μικρού αντικειμένου, εφόσον γίνει 
αποδεκτή αίτηση πτώχευσης, ο εισηγητής διατάσσει τη 
σφράγιση της πτωχευτικής περιουσίας και προσδιορίζει 
την ημέρα παύσης πληρωμών.
Άρθρο 180
Παραίτηση και διορισμός συνδίκου
Εάν στη συνέχεια της διαδικασίας παραιτηθεί σύνδικος 
που έχει υποδειχθεί από πιστωτή, δικαίωμα υπόδειξης 
συνδίκου έχει ο ίδιος πιστωτής, εφόσον κοινοποιήσει 
στον εισηγητή τα στοιχεία του υποδεικνυομένου και την 
έγγραφη αποδοχή από τον τελευταίο του διορισμού του, 
εντός δεκαπέντε (15) ημερών από τη δημοσιοποίηση 
της παραίτησης. Τον διορισμό του υποδεικνυόμενου 
συνδίκου αποφασίζει ο εισηγητής με πράξη του, χωρίς άλλη διαδικασία. Σε κάθε άλλη περίπτωση, ο εισηγητής 
έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα αντικατάστασης του 
συνδίκου, εφόσον συντρέχει οποιαδήποτε από τις προ-ϋποθέσεις του άρθρου 139.
Άρθρο 181
Αναγγελίες και επαληθεύσεις των πιστώσεων
Οι αναγγελίες και επαληθεύσεις των πιστώσεων γί-
νονται σύμφωνα με το Τέταρτο Μέρος του Δεύτερου 
Βιβλίου. Ο εισηγητής, αφού ακούσει τους ενδιαφερο-
μένους, αποφαίνεται με αιτιολογημένη διάταξή του για τις ανακοπές κατά του πίνακα κατάταξης των πιστωτών του άρθρου 156. Κατά της πράξης αυτής του εισηγητή 
επιτρέπεται, εντός δέκα (10) ημερών, προσφυγή ενώπιον 
του πτωχευτικού δικαστηρίου, το οποίο αποφαίνεται 
αμετάκλητα.
Άρθρο 182
Παρακράτηση πιστώματος
Αν ασκηθεί εμπροθέσμως ανακοπή επί της πράξης 
του εισηγητή με την οποία κάνει δεκτό το πίστωμα, σε κάθε διανομή ενεργητικού παρακρατείται ποσό ανάλο-γο του πιστώματος, μέχρι να αποφανθεί το πτωχευτικό 
δικαστήριο.
Άρθρο 183
Εκποίηση πραγμάτων
που υπόκεινται σε φθορά
Η εκποίηση πραγμάτων του άρθρου 140 πραγματο-
ποιείται από τον σύνδικο χωρίς την άδεια του εισηγητή.
Άρθρο 184
Ειδικός λογαριασμός
Ο σύνδικος διαχειρίζεται τον ειδικό λογαριασμό του 
άρθρου 144, αποκλειστικά για τις δαπάνες των εργασιών 
της πτώχευσης και για τη διανομή στους πιστωτές, χωρίς 
να απαιτείται άδεια του εισηγητή.
Άρθρο 185
Ειδικές προβλέψεις
Τα άρθρα 146, 148, 150, 151 και η παρ. 1 του άρθρου 
133 δεν εφαρμόζονται στις διαδικασίες του παρόντος. Σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10985 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
περίπτωση που απαιτείται η εκπροσώπηση και παράσταση 
ενώπιον δικαστηρίου, ο σύνδικος μπορεί να αναθέτει τη 
σχετική εντολή σε δικηγόρο, μετά από σύμφωνη γνώμη του 
εισηγητή, ο οποίος καθορίζει και την αμοιβή του, κατ’ εύλο-
γη κρίση, με αιτιολογημένη διάταξή του, κατά της οποίας 
δεν επιτρέπεται προσφυγή στο πτωχευτικό δικαστήριο.
Άρθρο 186Εκποίηση περιουσιακών στοιχείων
Η εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέ-
τη γίνεται σύμφωνα με τα άρθρα για την εκποίηση των κατ’ ιδίαν στοιχείων του οφειλέτη του Κεφαλαίου Γ΄ του 
παρόντος.
Άρθρο 187
Έφεση
Οι αποφάσεις του πτωχευτικού δικαστηρίου υπόκει-
νται μόνο σε έφεση.
Άρθρο 188
Μη περάτωση της πτώχευσης
με την απλοποιημένη διαδικασία
Αν μετά την παρέλευση ενός έτους από την κήρυξη 
της απλοποιημένης διαδικασίας η πτώχευση δεν έχει 
περατωθεί, ο σύνδικος υποχρεούται να υποβάλει στον 
εισηγητή έκθεση, στην οποία εξηγεί τους λόγους καθυ-
στέρησης της διαδικασίας. Σε περίπτωση που η καθυ-
στέρηση κρίνεται από τον εισηγητή αδικαιολόγητη, ο 
εισηγητής τον αντικαθιστά με πράξη του.
ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ
ΠΕΡΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΓΕΝΙΚΑΗ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΔΙΚΟΥ
Άρθρο 189
Γενικά
1. Η πτώχευση περατώνεται με την εκποίηση όλων των 
στοιχείων του ενεργητικού της και τη διανομή του προϊό-
ντος των εκποιήσεων στους πιστωτές, με την παύση των 
εργασιών της λόγω της έλλειψης ενεργητικού σύμφωνα 
με την παρ. 1 του άρθρου 191 ή λόγω παρέλευσης του ορι-
ζόμενου χρόνου σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 191
ή λόγω της εξόφλησης όλων των πτωχευτικών πιστωτών 
κατά το κεφάλαιο και τους τόκους μέχρι την κήρυξη της 
πτώχευσης.
2. Η περάτωση της πτώχευσης λόγω εξόφλησης όλων 
των πτωχευτικών πιστωτών συνιστά λόγο αναβίωσης 
του νομικού προσώπου τηρουμένων των διατάξεων του 
εταιρικού δικαίου.
Άρθρο 190
Η λογοδοσία του συνδίκου
Εντός μηνός από την περάτωση της πτώχευσης, με 
οποιονδήποτε από τους προβλεπόμενους στον παρόντα 
νόμο τρόπους, ο σύνδικος λογοδοτεί ενώπιον της συνέ-
λευσης των πιστωτών με τη συμμετοχή και του εισηγητή. 
Ο εισηγητής, λαμβάνοντας υπόψη και τυχόν αποφάσεις της συνέλευσης των πιστωτών, συντάσσει αιτιολογημέ-
νη διάταξη επί της λογοδοσίας, η οποία μεταξύ άλλων δύναται να τον απαλλάξει από κάθε ευθύνη και η οποία δημοσιοποιείται και δεν προσβάλλεται με προσφυγή.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΠΑΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓ ΑΣΙΩΝ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ
Άρθρο 191
Παύση εργασιών πτώχευσης
1. Αν οι εργασίες της πτώχευσης δεν μπορούν να εξα-
κολουθήσουν, λόγω έλλειψης των αναγκαίων χρημάτων 
ή ευχερώς ρευστοποιήσιμης περιουσίας, το πτωχευτικό 
δικαστήριο, μετά από έκθεση του εισηγητή και αφού 
ακούσει τον σύνδικο, μπορεί, κατόπιν αίτησης του οφει-
λέτη, του πιστωτή ή του συνδίκου ή και αυτεπαγγέλτως, 
να κηρύξει την παύση των εργασιών της πτώχευσης.
2. Στην περίπτωση της παρ. 1 περατώνεται η πτώχευ-
ση, αίρεται η πτωχευτική απαλλοτρίωση και ο οφειλέτης 
αναλαμβάνει τη διοίκηση της περιουσίας του. Οι πιστωτές 
αναλαμβάνουν τα ατομικά καταδιωκτικά μέτρα, εκτός αν 
ο οφειλέτης έχει απαλλαγεί σύμφωνα με το άρθρο 192, 
παύει δε το λειτούργημα του συνδίκου και αυτό του ει-
σηγητή. Τα αποτελέσματα αυτά επέρχονται μετά πάροδο 
μηνός από τη δημοσιοποίηση της απόφασης της παρ. 1.
3. Μετά παρέλευση πέντε (5) ετών από την κήρυξη 
της πτώχευσης επέρχονται αυτοδικαίως και χωρίς άλλη διατύπωση τα αποτελέσματα της παρ. 2.
4. Κατ’ εξαίρεση και μόνο, εάν μέχρι τη συμπλήρωση 
της ανωτέρω προθεσμίας των πέντε (5) ετών της παρ. 3 
έχει συνταχθεί πίνακας διανομής, κατά του οποίου εκ-
κρεμεί ανακοπή, το αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο, 
έχει τη δυνατότητα, να παρατείνει, περαιτέρω, την πτω-
χευτική διαδικασία, μέχρι την έκδοση αμετακλήτου απο-
φάσεως, επί της ανακοπής και την, χωρίς καθυστέρηση, ολοκλήρωση της διανομής.
Η αίτηση παράτασης υποβάλλεται, το αργότερο, τρι-
άντα (30) εργάσιμες ημέρες πριν την εκπνοή της προθε-
σμίας των πέντε (5) ετών της παρ. 3. Μέχρι τη συζήτηση της αίτησης προσκομίζεται έκθεση του Εισηγητή.
5. Τα πτωχευτικά όργανα συνεχίζουν να ασκούν τις 
αρμοδιότητές τους και η πτωχευτική διαδικασία δεν δια-
κόπτεται, μέχρι την έκδοση απόφασης του πτωχευτικού 
δικαστηρίου κατά την παρ. 4. Η απόφαση του Δικαστη-ρίου δεν υπόκειται σε τακτικά ή έκτακτα ένδικα μέσα.
6. Ακόμη και αν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις τις 
παρ. 4, εφόσον υπάρχει απόφαση της συνέλευσης των 
πιστωτών, το δικαστήριο μπορεί να παρατείνει την πτω-
χευτική διαδικασία άπαξ μέχρι δύο (2) έτη.
ΜΕΡΟΣ ΟΓΔΟΟ
ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΑΠΑΛΛΑΓΕΣ
Άρθρο 192
Απαλλαγή του οφειλέτη
1. Με την επιφύλαξη της παρ. 2, ο οφειλέτης - φυσικό 
πρόσωπο απαλλάσσεται πλήρως από κάθε οφειλή προς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10986 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
τους πτωχευτικούς πιστωτές, ανεξαρτήτως του αν έχουν 
αναγγελθεί ή όχι, τριάντα έξι (36) μήνες από την ημερο-
μηνία κήρυξης της πτώχευσης ή την καταχώρηση της 
παρ. 4 του άρθρου 77, εκτός εάν εντός της παραπάνω 
προθεσμίας υποβληθεί π ροσφυγή οποιουδήποτε έχει 
έννομο συμφέρον κατά της απαλλαγής του. Η απαλλαγή 
έχει ως συνέπεια και την παύση των στερήσεων δικαιω-
μάτων τις οποίες συνεπάγεται η πτώχευση.
2. Για τους οφειλέτες της παρ. 3 του άρθρου 92, η προ-
θεσμία της παρ. 1 ορίζεται σε ένα (1) έτος.
3. Σε περίπτωση που η προθεσμία της παρ. 1 ή της παρ. 
2, κατά περίπτωση, λήγει εντός πενταετίας από προηγού-
μενη απαλλαγή του οφειλέτη, συμπεριλαμβανομένης και 
της απαλλαγής κατά τον ν. 3869/2010 (Α΄ 130), τότε η 
απαλλαγή σύμφωνα με το παρόν άρθρο επέρχεται στην 
πέμπτη επέτειο της προηγούμενης απαλλαγής.
Άρθρο 193
Προσφυγή κατά της απαλλαγής
1. Η προσφυγή κατά της απαλλαγής ασκείται παρα-
δεκτά στο πτωχευτικό δικαστήριο εφόσον ο προσφεύ-
γων επικαλείται ότι η αδυναμία εκπλήρωσης την οποία 
διαπιστώνει η απόφαση που κηρύσσει την πτώχευση 
οφείλεται σε δόλιες ενέργειες του οφειλέτη ή ότι ο 
οφειλέτης δεν επέδειξε καλή πίστη είτε κατά την κή-
ρυξη της πτώχευσης είτε και κατά τη διάρκειά της, δεν έχει υπάρξει συνεργάσιμος με τα όργανα της πτώχευ-
σης, έχει δολίως αποκρύψει εισοδήματα ή περιουσιακά 
στοιχεία κατά τη διάρκεια της πτωχευτικής διαδικασίας 
ή ότι είτε εκκρεμεί ποινική δίωξη κατά του οφειλέτη για 
κάποια από τις πράξεις του ενάτου Μέρους του Δεύ-τερου Βιβλίου ή για κάποια από τις κακουργηματικές 
πράξεις της κλοπής, απάτης, υπεξαίρεσης καταδολί-
ευσης δανειστών, υπεξαίρεσης ή πλαστογραφίας του 
Ποινικού Κώδικα ή ότι έχει καταδικαστεί για κάποια 
από αυτές τις πράξεις.
2. Σε περίπτωση προσφυγής, το πτωχευτικό δικα-
στήριο, ύστερα από σχετική έκθεση του εισηγητή, 
στην οποία καταχωρούνται και οι τυχόν παρατηρή-
σεις του οφειλέτη και των πιστωτών, και αφού ακούσει 
τον σύνδικο, αποφασίζει περί της απαλλαγής. Εάν το 
πτωχευτικό δικαστήριο κρίνει ότι δεν ικανοποιούνται 
οι προϋποθέσεις απαλλαγής, δύναται με αιτιολογημένη 
απόφασή του, να θέσει προθεσμία στον οφειλέτη για 
την ικανοποίησή τους, να περιορίσει την απαλλαγή ως 
προς ορισμένα μόνο χρέη ή να ορίσει εξαιρετικά με-
γαλύτερη προθεσμία απαλλαγής, παρέχοντας σε κάθε 
περίπτωση δέουσα αιτιολόγηση τυχόν παρεκκλίσεων 
από την προβλεπόμενη προθεσμία γενικής απαλλαγής 
της παρ. 1 του άρθρου 192.
3. Αν η προσφυγή επικαλείται ποινική δίωξη ή καταδί-
κη για κάποια από τις πράξεις της παρ. 1, το πτωχευτικό 
δικαστήριο μπορεί να αναβάλει την απόφασή του μέχρι 
την αμετάκλητη περάτωση της ποινικής διαδικασίας. Η 
απόφαση ανακαλείται αν επέλθει μεταβολή πραγμάτων 
που να δικαιολογεί την ανάκληση.Άρθρο 194
Οφειλές που δημιουργήθηκαναπό δόλο ή βαριά αμέλεια
1. Ο οφειλέτης δεν απαλλάσσεται από οφειλές που 
δημιουργήθηκαν μετά την υποβολή της αίτησης πτώ-
χευσης (σε περίπτωση χρεών προς το Δημόσιο κρί-
σιμος χρόνος είναι ο χρόνος στον οποίο ανάγεται η 
υποχρέωση και όχι ο χρόνος δημιουργίας του νόμιμου 
τίτλου) και οφειλές από δόλο ή βαρεία αμέλεια που 
προκάλεσε θάνατο ή σωματική βλάβη προσώπου, 
οφειλές από τα αδικήματα του ν. 4557/2018 (Α΄ 139) 
και οφειλές διατροφής.
2. Σε περίπτωση που μετά την απαλλαγή οφειλέτη 
αποδειχθεί ότι παρέλειψε δολίως ή από βαριά αμέλεια την αποκάλυψη της οικονομικής και περιουσιακής του 
κατάστασης κατά την διάρκεια της πτωχευτικής δια-
δικασίας ή δεν τήρησε τις υποχρεώσεις του σύμφωνα 
με το σχέδιο πληρωμών της παρ. 2 του άρθρου 92, το 
πτωχευτικό δικαστήριο εντός τριετίας από την επέλευ-ση της απαλλαγής, μπορεί μετά από αίτημα πιστωτή να ανακαλέσει την απαλλαγή εν όλω ή εν μέρει ή να θέσει προϋποθέσεις της απαλλαγής, όπως την εξόφληση των οφειλομένων από το σχέδιο πληρωμών.
Άρθρο 195
Απαλλαγή εκπροσώπων νομικού προσώπου
1. Φυσικό πρόσωπο που εκ του νόμου έχει αλληλέγ-
γυα ευθύνη λόγω της ιδιότητάς του ως εκπροσώπου ή 
διοικούντος το νομικό πρόσωπο οφειλέτη απαλλάσ-
σεται από κάθε ευθύνη για οφειλές του οφειλέτη που 
προέκυψαν εντός της ύποπτης περιόδου, όπως αυτή 
ορίζεται στο άρθρο 116, ή και εντός των τριάντα έξι (36) 
μηνών που προηγήθηκαν της ύποπτης περιόδου, με την 
πάροδο τριάντα έξι (36) μηνών από την υποβολή της 
αίτησης πτώχευσης, ή είκοσι τεσσάρων (24) μηνών από 
την κήρυξη της πτώχευσης ή την καταχώρηση της παρ. 4
του άρθρου 77, όποιο από τα δύο προηγηθεί χρονικά, εκτός εάν εντός της παραπάνω προθεσμίας υποβληθεί 
προσφυγή οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον κατά 
της απαλλαγής του.
2. Σε περίπτωση προσφυγής, το πτωχευτικό δικαστή-
ριο, εκτιμώντας τα αίτια και τις συνθήκες της πτώχευ-
σης, ύστερα από σχετική έκθεση του εισηγητή, στην 
οποία καταχωρούνται και οι τυχόν παρατηρήσεις του 
οφειλέτη και των πιστωτών, και αφού ακούσει τον σύν-
δικο, αποφαίνεται υπέρ της απαλλαγής, εάν το φυσι-
κό πρόσωπο επιδεικνύει καλή πίστη τόσο κατά την 
κήρυξη της πτώχευσης όσο και κατά τη διάρκειά της, 
είναι συνεργάσιμος με τα όργανα της πτώχευσης, δεν 
ευθύνεται για πράξη ή παράλειψη του άρθρου 127 και 
η πτώχευση δεν οφείλεται σε δόλιες ενέργειές του. Δεν 
απαλλάσσονται πλήρως αυτοί που καταδικάστηκαν 
για κάποια από τις πράξεις του Ενάτου Μέρους του 
Δεύτερου Βιβλίου του παρόντος ή για κάποια από τις 
κακουργηματικές πράξεις της κλοπής, απάτης, υπε-
ξαίρεσης ή πλαστογραφίας του Ποινικού Κώδικα. Αν 
υπάρχει εκκρεμής ποινική δίωξη ή αστική αγωγή για 
κάποια από αυτές τις πράξεις ή παραλείψεις, το πτω-χευτικό δικαστήριο μπορεί να αναβάλει την απόφασή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10987 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
του μέχρι την αμετάκλητη περάτωση της διαδικασίας. 
Η απόφαση ανακαλείται, αν επέλθει μεταβολή πραγ-
μάτων που να δικαιολογεί την ανάκληση εντός τριετίας 
από την επέλευση της απαλλαγής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΗΣ
Άρθρο 196
Συνέπειες απαλλαγής στη ρευστοποίηση και διανομή - επίπτωση σε συνοφειλέτες ή σε οφειλές τρίτων εγγυημένες από τον οφειλέτη
Η απαλλαγή του οφειλέτη ή του εκπροσώπου του 
από χρέη, κατά περίπτωση, δεν θίγει με οποιονδήπο-τε τρόπο τη συνέχιση της διαδικασίας ρευστοποίησης 
και διανομής των στοιχείων της πτωχευτικής περιου-
σίας και τα δικαιώματα των πιστωτών επί αυτών, συ-
μπεριλαμβανομένων και των αδήλων εισοδημάτων ή 
περιουσιακών στοιχείων τα οποία δολίως ή εξ αμελείας 
απεκρύβησαν στο πλαίσιο της πτωχευτικής διαδικασίας 
από τον οφειλέτη και των δικαιωμάτων των ενέγγυ-
ων πιστωτών επί υπεγγύων στοιχείων του οφειλέτη, η 
οποία διεξάγεται και ολοκληρώνεται σύμφωνα με τις 
διατάξεις του παρόντος νόμου. Ρητώς διευκρινίζεται ότι 
η απαλλαγή του οφειλέτη εκ της πρωτοφειλής ή εγγυ-
ήσεως δεν επηρεάζει τις απαιτήσεις έναντι των λοιπών 
συνοφειλετών ή εγγυητών που ενέχονται εκ του νόμου 
ή δυνάμει δικαιοπραξίας.
ΜΕΡΟΣ ΕΝΑΤΟΕΙΔΙΚΕΣ ΠΟΙΝΙΚΕΣΚΑΙ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 197
Χρεοκοπία
1. Με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο (2) ετών και 
χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος, κατά την ύποπτη 
περίοδο, όπως αυτή προσδιορίζεται με την πτωχευτική 
απόφαση, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρο 81 ή και 
έξι (6) μήνες πριν ή και μετά την κήρυξη της πτώχευσης οποτεδήποτε:
α. εξαφανίζει ή παρασιωπά περιουσιακά του στοιχεία 
που σε περίπτωση πτώχευσης εμπίπτουν στην πτω-
χευτική περιουσία ή κατά τρόπο που αντίκειται στους 
κανόνες της συνετής οικονομικής διαχείρισης της επι-
χειρηματικής δραστηριότητας που ασκούσε, ματαιώνει 
την εκπλήρωση των υποχρεώσεων τρίτων, βλάπτει ή 
καθιστά αυτά χωρίς αξία,
β. καταρτίζει ζημιογόνες ή κερδοσκοπικές ή ριψοκίν-
δυνες δικαιοπραξίες πάσης φύσεως, ακόμα και επί χρη-
ματοοικονομικών παραγώγων, κατά τρόπο που αντίκει-
ται στους κανόνες της συνετής οικονομικής διαχείρισης, 
ή διαθέτει υπερβολικά ποσά σε παίγνια, στοιχήματα ή 
σε αντιοικονομικές δαπάνες ή συνάπτει χρέη για τους 
σκοπούς αυτούς,
γ. προμηθεύεται εμπορεύματα ή αξιόγραφα με πίστω-
ση, τα οποία, ή τα πράγματα που κατασκευάζει με αυτά, 
διαθέτει ή παραχωρεί σε τιμές ουσιωδώς κάτω της αξίας 
τους, κατά τρόπο που αντίκειται στους κανόνες της συ-
νετής οικονομικής διαχείρισης,δ. παριστά ψευδώς ότι είναι οφειλέτης άλλων ή ανα-
γνωρίζει ανύπαρκτα δικαιώματα τρίτων,
ε. παραλείπει την τήρηση υποχρεωτικών εμπορικών 
βιβλίων ή τα τηρεί κατά τέτοιο τρόπο ή τα μεταβάλλει, 
ώστε να δυσχεραίνεται η διαπίστωση της κατάστασης 
της περιουσίας του ή δεν υποβάλλει φορολογικές δη-
λώσεις ή άλλες δηλώσεις περιουσίας (π.χ. πόθεν έσχες) 
σύμφωνα με το νόμο,
στ. εξαφανίζει ή αποκρύπτει τα εμπορικά του βιβλία 
ή άλλα στοιχεία ή παρασιωπά την ύπαρξη εμπορικών 
βιβλίων ή άλλων στοιχείων, καταστρέφει ή βλάπτει εμπο-
ρικά βιβλία ή άλλα στοιχεία, η τήρηση των οποίων είναι 
υποχρεωτική κατά τον νόμο, πριν παρέλθει η προθεσμία 
που πρέπει να τα διατηρήσει, ώστε να δυσχεραίνεται η διαπίστωση της κατάστασης της περιουσίας του,
ζ. αντίθετα προς τον νόμο, i) παραλείπει την κατά τον 
νόμο σύνταξη των ισολογισμών ή της απογραφής ή ii) 
καταρτίζει ισολογισμούς ή απογραφή κατά τρόπο που 
δυσχεραίνεται η διαπίστωση της κατάστασης της περι-ουσίας του, ή
η. ελαττώνει την κατάσταση της περιουσίας του με 
άλλον τρόπο ή παρασιωπά ή αποκρύπτει τις αληθινές 
δικαιοπρακτικές του σχέσεις.
2. Τιμωρείται επίσης, με τις ποινές της παρ. 1 και αυτός 
που με κάποια από τις πράξεις της παρ. 1 προκάλεσε την 
παύση των πληρωμών του.
3. Όποιος τέλεσε κάποια από τις πράξεις των περ. ε΄ 
και ζ΄ της παρ. 1 από αμέλεια, τιμωρείται με φυλάκιση 
μέχρι δύο (2) ετών ή χρηματική ποινή.
4. Παράλειψη παροχής συνδρομής και των απαιτου-
μένων στοιχείων από τον οφειλέτη ή, στην περίπτωση 
νομικού προσώπου, από τους εκπροσώπους του, στο 
πλαίσιο διαδικασίας του παρόντος νόμου τιμωρείται με 
φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών ή χρηματική ποινή.
5. Οι πράξεις του παρόντος άρθρου είναι αξιόποινες 
μόνο σε περίπτωση που κηρυχθεί η πτώχευση ή η αίτηση 
απορριφθεί για τον λόγο ότι προβλέπεται πως η περι-ουσία του οφειλέτη δεν θα επαρκέσει για την κάλυψη 
των εξόδων της διαδικασίας σύμφωνα με την παρ. 4 του 
άρθρου 77.
Άρθρο 198
Ευνοϊκή μεταχείριση πιστωτή
1. Τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) ετών και 
χρηματική ποινή, όποιος ενώ βρίσκεται σε κατάσταση 
παύσης πληρωμών ή σε κατάσταση επαπειλούμενης 
αδυναμίας κανονικής εκπλήρωσης των ληξιπρόθεσμων 
χρηματικών του υποχρεώσεων, με επιζήμια πράξη του 
άρθρου 116 ικανοποιεί απαίτηση πιστωτή ή του παρέχει 
ασφάλεια, εν γνώσει του ευνοώντας αυτόν έναντι των 
λοιπών πιστωτών.
2. Η διάταξη της παρ. 5 του άρθρου 197 εφαρμόζεται 
αναλόγως.
Άρθρο 199
Ποινική ευθύνη τρίτων
1. Με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον δύο (2) ετών και 
χρηματική ποινή τιμωρείται όποιος:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10988 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
α. εν γνώσει του ότι άλλος απειλείται να περιέλθει σε 
κατάσταση αδυναμίας κανονικής εκπλήρωσης των λη-ξιπρόθεσμων χρηματικών του υποχρεώσεων ή
β. μετά την παύση των πληρωμών του, με τη συναίνεση 
του οφειλέτη ή προς όφελος εκείνου, εξαφανίζει ή πα-
ρασιωπά ή αποκρύπτει περιουσιακά στοιχεία εκείνου, τα 
οποία σε περίπτωση πτώχευσης ανήκουν στην πτωχευ-
τική περιουσία ή ενεργώντας κατά τρόπο που αντίκειται 
στους κανόνες της συνετής διαχείρισης, τα καταστρέφει, 
τα βλάπτει ή τα καθιστά άχρηστα.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται ο πιστωτής που συ-
νομολογεί με τον οφειλέτη ή άλλο πρόσωπο ιδιαίτερα 
ωφελήματα χάριν της ψήφου του στις διασκέψεις της 
πτώχευσης ή όποιος συνάπτει ιδιαίτερη συμφωνία που 
ωφελεί τον ίδιο και επιβαρύνει το ενεργητικό της πτώ-χευσης. Οι συμφωνίες αυτές κηρύσσονται άκυρες ένα-ντι πάντων και έναντι του οφειλέτη από το πτωχευτικό δικαστήριο.
3. Οι πράξεις του παρόντος είναι αξιόποινες μόνο σε 
περίπτωση που κηρυχθεί η πτώχευση ή η αίτηση απορ-ριφθεί, διότι προβλέπεται ότι η περιουσία του οφειλέτη δεν θα επαρκέσει για την κάλυψη των εξόδων της δια-δικασίας κατά την παρ. 4 του άρθρου 77.
Άρθρο 200
Ποινική ευθύνη οφειλετών, συζύγων,συμβίων και συγγενών
1. Ο σύζυγος, ο σύμβιος ή η συμβία, οι κατιόντες ή ανι-
όντες του οφειλέτη και οι κατά την ίδια τάξη εξ αγχιστεί-
ας συγγενείς του που εν γνώσει παρανόμως ιδιοποιού-νται, υπεξάγουν ή αποκρύπτουν πτωχευτικά πράγματα, 
χωρίς συνεννόηση με τον οφειλέτη, τιμωρούνται κατά 
τις διατάξεις περί κλοπής ή υπεξαίρεσης του Ποινικού 
Κώδικα και διώκονται πάντοτε αυτεπαγγέλτως.
2. Αν οι πράξεις αυτές τελούνται μετά από συνεννόηση 
με τον οφειλέτη, εφαρμόζονται ως προς τα πρόσωπα 
της παρ. 1 οι διατάξεις περί συμμετοχής του Ποινικού 
Κώδικα.
Άρθρο 201
Αδικήματα συνδίκων
1. Κάθε παράνομη ιδιοποίηση χρημάτων ή άλλων 
πραγμάτων της πτωχευτικής περιουσίας από τον σύν-
δικο ή από πρόσωπα που έχουν προσληφθεί για τις 
ανάγκες της πτώχευσης τιμωρείται κατά τις διατάξεις 
περί υπεξαίρεσης του Ποινικού Κώδικα (άρθρα 375 επ.).
2. Κάθε ψευδής παράσταση του συνδίκου με την έκ-
θεση του άρθρου 141 ή με μεταγενέστερες εκθέσεις, 
δηλώσεις και υπομνήματά του, προς βλάβη του οφειλέτη 
ή των πιστωτών, τιμωρείται κατά τις διατάξεις περί απά-της του Ποινικού Κώδικα (άρθρα 386 επ.).
3. Τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) 
μηνών και χρηματική ποινή διπλάσια της ωφέλειάς 
του ο σύνδικος που πωλεί πτωχευτικά πράγματα και 
τα αγοράζει εμμέσως ο ίδιος με παρένθετα πρόσωπα. Το ποσό της χρηματικής ποινής εισπράττεται κατά τις 
διατάξεις του ΚΕΔΕ και αποδίδεται από το Δημόσιο 
στην πτώχευση.Άρθρο 202
Ποινική ευθύνη των διαχειριστών κ.λπ.των νομικών προσώπων
1. Όταν η πτώχευση αναφέρεται σε νομικά πρόσωπα, 
ποινική ευθύνη για τις πράξεις του παρόντος κεφαλαίου, 
έχουν εκείνοι οι διαχειριστές, τα μέλη της διοίκησης και 
οι διευθυντές τους, οι οποίοι τέλεσαν τις εν λόγω πράξεις.
2. Οι διαχειριστές, τα μέλη της διοίκησης και οι διευθυ-
ντές των νομικών προσώπων τιμωρούνται με τις ποινές 
της παρ. 1 του άρθρου 197 και όταν έλαβαν προκαταβο-
λές ανώτερες από αυτές που προβλέπονται στην απόφα-
ση του αρμόδιου εταιρικού οργάνου ή στο καταστατικό 
του νομικού προσώπου.
Άρθρο 203
Δικονομικές διατάξεις
1. Τα αδικήματα του παρόντος Κεφαλαίου ανακρίνο-
νται και εκδικάζονται κατά προτεραιότητα με ευθύνη του αρμόδιου εισαγγελέα. Δικαίωμα παράστασης για 
την υποστήριξη της κατηγορίας στις δίκες για παρά-
βαση των διατάξεων αυτών έχουν τόσο ο σύνδικος 
όσο και οι πιστωτές κατ’ άρθρο 63 του Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας.
2. Περίληψη των καταδικαστικών αποφάσεων για πρά-
ξεις του παρόντος νόμου δημοσιεύεται, μόλις οι ως άνω 
αποφάσεις τελεσιδικήσουν. Στην απόφαση ορίζονται ο 
τρόπος της δημοσιοποίησης, ηλεκτρονικής ή μη, και η υποχρέωση καταβολής της δαπάνης για αυτήν.
3. Όταν κατά τη διάρκεια πτωχευτικής δίκης ανακύ-
πτει γεγονός που μπορεί να χαρακτηριστεί αδίκημα του 
παρόντος κεφαλαίου ή αδίκημα διωκόμενο αυτεπαγγέλ-
τως, ο εισηγητής ή ο αρμόδιος δικαστής του πτωχευτι-κού δικαστηρίου οφείλει να συντάξει έκθεση και να τη 
διαβιβάσει στον αρμόδιο εισαγγελέα με κάθε πληροφο-
ρία και με τα σχετικά έγγραφα.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΚΑΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ -ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ /
ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ -ΤΕΛΙΚΕΣ -ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 204
Εξουσιοδοτικές διατάξ εις Μέρους Πρώτου
1. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρόταση 
του Υπουργού Οικονομικών, η κατ΄ άρθρο 76 πτωχευτική 
ικανότητα μπορεί να αποδίδεται και σε νομικά πρόσω-
πα ιδιωτικού δικαίου που δεν επιδιώκουν οικονομικό 
σκοπό αλλά ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Με 
το ίδιο προεδρικό διάταγμα δύνανται να ρυθμίζονται 
ειδικότερα οι προϋποθέσεις και οι έννομες συνέπειες 
της πτώχευσης στην περίπτωση αυτή, λαμβανομένων 
υπόψη των ιδιαιτεροτήτων της αφε ρεγγυότητας νομι-
κών προσώπων που δεν επιδιώκουν οικονομικό σκοπό.
2. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης μπορεί να 
αναπροσαρμοστεί ο αριθμός των κριτηρίων προσδιο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10989 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ρισμού της πολύ μικρής οντότητας του άρθρου 2 του 
ν. 4308/2014, που πρέπει να ικανοποιεί ο οφειλέτης, 
προκειμένου η πτώχευση να χαρακτηριστεί ως μικρού 
αντικειμένου, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 78 
του παρόντος.
3. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης αυξάνο-
νται ή μειώνονται τα ποσά του γραμματίου κατάθεσης 
της παρ. 8 του άρθρου 79, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη διασφάλισης πρόσβασης στη διαδικασία και 
την πληρέστερη κάλυψη του πραγματικού κόστους της διαδικασίας για το δικαστικό σύστημα.
Άρθρο 205
Εξουσιοδοτικές διατάξειςΜέρους Δευτέρου
1. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης μπορεί 
να ορίζεται ότι οι αποφάσεις της παρ. 1 του άρθρου 84 
δημοσιεύονται και αυτεπαγγέλτως από το αρμόδιο δι-
καστήριο.
2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστε-
ρα από εισήγηση του Ειδικού Γ ραμματέα Διαχείρισης 
Ιδιωτικού Χρέους, μπορεί να ορίζεται άλλη μέθοδος 
προσδιορισμού των εύλογων δαπανών διαβίωσης του 
οφειλέτη από τις οριζόμενες στην παρ. 2 του άρθρου 73 
του ν. 4389/2016 (Α΄ 94). Με παρόμοια απόφαση ορίζεται 
η μέθοδος προσδιορισμού όταν ο οφειλέτης υπάγεται 
στην παρ. 3 του άρθρου 92, η σχετική διαδικασία καθώς 
και κάθε σχετικό θέμα και ειδική λεπτομέρεια.
Άρθρο 206
Εξουσιοδοτικές διατ άξεις Μέρους Τρίτου
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης μπορεί να ορισθούν ελάχιστη νόμιμη απο-
ζημίωση συνδίκων, ιδίως στην περίπτωση πτωχεύσεων 
μικρού αντικειμένου, και οι όροι καταβολής της (που 
μπορεί να προβλεφθεί ότι γίνεται σταδιακά σε σχέση με 
την ολοκλήρωση συγκεκριμένων σταδίων της διαδικα-σίας), η χρηματοδότηση εξόδων της διαδικασίας και να 
προσδιορισθούν οι δημόσιοι πόροι για την κάλυψη των σχετικών υποχρεώσεων, η σχετική διαδικασία και κάθε 
ειδικότερο θέμα και αναγκαία λεπτομέρεια.
Άρθρο 207
Εξουσιοδοτικές διατάξ εις Μέρους Πέμπτου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης ορίζονται οι ειδικότεροι όροι της τήρησης 
των επαγγελματικών τραπεζικών λογαριασμών των 
υπαλλήλων των πλειστηριασμών.
2. Με αποφάσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης καθο-
ρίζονται οι ειδικότεροι όροι λειτουργίας των ηλεκτρο-
νικών συστημάτων πλειστηριασμού, οι λεπτομέρειες 
υποβολής των πλειοδοτικών προσφορών, η διαδικασία 
πιστοποίησης και εγγραφής χρηστών στα συστήματα, το 
ύψος και ο τρόπος καθορισμού, επιμερισμού, είσπραξης 
και απόδοσης του τέλους χρήσης των συστημάτων, ανα-
προσαρμογής του τέλους χρήσης και του μέρους αυτού 
που αποδίδεται στο ΤΑ.Χ.ΔΙΚ., καθώς και κάθε σχετική 
λεπτομέρεια.Άρθρο 208
Εξουσιοδοτικές διατ άξεις Μέρους Έκτου
Με προεδρικό διάταγμα, έπειτα από πρόταση του 
Υπουργού Δικαιοσύνης, μπορεί να ορίζεται ότι στις πτω-
χεύσεις μικρού αντικειμένου τα Ειρηνοδικεία ορισμένων 
μόνο περιφερειών έχουν πτωχευτική αρμοδιότητα και 
να ρυθμίζονται ειδικότερα οι λοιπές περιφέρειες για τις 
οποίες τα δικαστήρια αυτά έχουν κατά τόπο αρμοδιό-
τητα, θέματα οργάνωσης και στελέχωσής τους και κάθε 
άλλο ειδικό θέμα και σχετική λεπτομέρεια.
Άρθρο 209
Εξουσιοδοτικές διατ άξεις Μέρους Εβδόμου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ορίζεται η δι-
αδικασία διαγραφής απαιτήσεων του Δημοσίου και των 
Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης, κατά περίπτωση, λόγω 
της απαλλαγής του οφειλέτη σύμφωνα με το άρθρο 192, 
λαμβανομένου υπόψη και του άρθρου 196.
2. Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος καθορίζεται 
ειδικό πλαίσιο υποχρεώσεων των χρηματοδοτικών φορέ-
ων, κατά την έννοια της περ. γ΄ της παρ. 1 του άρθρου 6,
για λήψη μέτρων επιμέλειας για την αξιολόγηση του αν η αίτηση πτώχευσης υποβάλλεται καταχρηστικά ή αν ο 
χρηματοδοτικός φορέας διαθέτει στοιχεία από τα οποία 
προκύπτει ότι συντρέχουν οι περιστάσεις που αποκλεί-
ουν την απαλλαγή του οφειλέτη κατά την παρ. 1 του 
άρθρου 193 ή την παρ. 2 του άρθρου 195, κατά περί-
πτωση, με σκοπό την προστασία των συμφερόντων των 
χρηματοδοτικών φορέων έναντι των οφειλετών τους.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων ορίζεται η δι-
αδικασία διαγραφής απαιτήσεων του Δημοσίου και των 
Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης λόγω της απαλλαγής 
φυσικού προσώπου σύμφωνα με το άρθρο 192.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 210
Τελικές διατάξεις Μέρους Δευτέρου
1. Η πτώχευση δεν επηρεάζει τα δικαιώματα του εκ-
δοχέα επί μελλοντικών απαιτήσεων του οφειλέτη που 
εκχωρήθησαν πριν την κήρυξη της πτώχευσης, αλλά 
δεν έχουν ακόμα γεννηθεί.
2. α) Η πτώχευση του νομικού προσώπου καθώς και 
η απόρριψη της αίτησης λόγω έλλειψης ενεργητικού 
επιφέρει τη λύση του.
β) Τα όργανα του νομικού προσώπου διατηρούνται. 
Εφόσον η αίτηση υποβάλλεται από οφειλέτη που είναι 
νομικό πρόσωπο, αρμοδιότητα για την υποβολή της έχει 
το όργανο της διοίκησης.
Άρθρο 211
Τελικές διατάξεις Μέρους Τρίτου
Τα οικονομικά στοιχεία της συνεχιζόμενης επιχείρη-
σης, σε περίπτωση που η πτωχευτική απόφαση διατάζει 
την εκποίηση του συνόλου του ενεργητικού της επιχεί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10990 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ρησης ή των επιμέρους λειτουργικών συνόλων αυτής, 
ελέγχονται από ορκωτό ελεγκτή.
ΒΙΒΛΙΟ ΤΡΙΤΟ
ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 
ΚΑΙ ΡΗΤΡΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ - ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΧΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ
Άρθρο 212
Ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας[Άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1023 του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2019 περί πλαισίου για την 
προληπτική αναδιάρθρωση, την απαλλαγή 
από τα χρέη και τις ανικανότητες ή την έκπτωση οφειλετών, καθώς και περί μέτρων βελτίωσης των διαδικασιών αυτών, και για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 
(Οδηγία για την αναδιάρθρωση και την 
αφερεγγυότητα)]
Οι διαδικασίες του παρόντος νόμου υποβοηθούνται, 
ως ειδικότερα ορίζεται, από ηλεκτρονικά μέσα επικοινω-
νίας και ανταλλαγής δεδομένων. Τα ηλεκτρονικά αυτά 
μέσα είναι τα εξής: α) Το Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγ-
γυότητας, β) η Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Εξωδικαστικής 
Ρύθμισης Οφειλών του άρθρου 29 του παρόντος και γ) το 
Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών Υπο-
θέσεων Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης (ΟΣΔΔΥ-ΠΠ).
Άρθρο 213Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας
Το Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας επιτρέπει 
την εκτέλεση με ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, συ-
μπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών καταστάσεων, 
τουλάχιστον των ακόλουθων ενεργειών:
α. την αναγγελία απαιτήσεων,
β. την υποβολή σχεδίων αναδιάρθρωσης ή εξυγίαν-
σης,
γ. την ηλεκτρονική ψηφοφορία, όπου προβλέπεται 
κατά τις διαδικασίες του παρόντα νόμου,
δ. τις κοινοποιήσεις προς πιστωτές,
ε. την προσβολή και άσκηση ένδικων μέσων και βο-
ηθημάτων,
στ. τη δημοσιοποίηση αποφάσεων και διατάξεων που 
αφορούν τις διαδικασίες του παρόντος νόμου,
ζ. την καταχώρηση των στοιχείων και πληροφοριών 
που προβλέπονται στον παρόντα νόμο.
2. Τα στοιχεία του Ηλεκτρονικού Μητρώου Φερεγγυ-
ότητας είναι δημόσια διαθέσιμα.
Άρθρο 214
Ανταλλαγή πληροφοριών
1. Η Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Εξωδικαστικής Ρύθμι-σης Οφειλών, το Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας 
και το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Δικαστικών 
Υποθέσεων Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης (ΟΣΔΔΥ-
ΠΠ) διαλειτουργούν και ανταλλάσσουν πληροφορίες 
με βάσεις δεδομένων του δημόσιου τομέα ή των χρη-
ματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς και με κάθε άλλο 
ηλεκτρονικό σύστημα δημοσίου φορέα ή υπηρεσίες από 
το οποίο απαιτείται η παροχή πληροφοριών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Άρθρο 215
Συλλογή στοιχείων[Άρθρο 29 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1023 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 
της 20ής Ιουνίου 2019 περί πλαισίου για την 
προληπτική αναδιάρθρωση, την απαλλαγή από τα χρέη και τις ανικανότητες ή την έκπτωση οφειλετών, καθώς και περί μέτρων βελτίωσης των διαδικασιών αυτών, και για 
την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 
(Οδηγία για την αναδιάρθρωση και την αφερεγγυότητα)]
1. Τα διαθέσιμα στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυό-
τητας στοιχεία χρησιμοποιούνται από τις κατά περίπτω-
ση αρμόδιες υπηρεσίες για τη συλλογή και συγκέντρωση 
δεδομένων για διαδικασίες του παρόντος νόμου, κατανε-
μημένα ανά είδος διαδικασίας, τουλάχιστον όσον αφορά 
τα ακόλουθα στοιχεία:
α. τον αριθμό των διαδικασιών για τις οποίες υποβλή-
θηκε αίτηση ή οι οποίες κινήθηκαν, και των διαδικασιών 
που εκκρεμούν ή περατώθηκαν,
β. τη μέση διάρκεια των διαδικασιών από την υπο-
βολή της αίτησης έως την περάτωση, τον αριθμό των 
διαδικασιών πέραν όσων απαιτούνται κατά την περ. δ΄,
γ. τον αριθμό των αιτήσεων που χαρακτηρίστηκαν 
μη παραδεκτές, απορρίφθηκαν ή αποσύρθηκαν πριν 
εκκινήσουν,
δ. τον αριθμό των οφειλετών που υπήχθησαν σε δι-
αδικασίες του παρόντος νόμου και οποίοι εντός τριών 
ετών πριν την υποβολή της αίτησης είχαν υπαχθεί σε 
επικυρωμένο σχέδιο εξυγίανσης ή σχέδιο αναδιάρθρω-
σης βάσει άλλης διαδικασίας αναδιάρθρωσης οφειλών ή απαλλαγής από χρέη.
2. Η Ειδική Γ ραμματεία Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους 
(Ε.Γ .Δ.Ι.Χ.) μεριμνά για τη συγκέντρωση δεδομένων σχε-τικά με:
α. το μέσο κόστος εκάστου είδους διαδικασίας,
β. τα μέσα ποσοστά ανάκτησης για τους εμπραγμάτως 
ασφαλισμένους και τους ανέγγυους πιστωτές και, κατά περίπτωση, για άλλα είδη πιστωτών, χωριστά,
γ. τον αριθμό των επιχειρηματιών που, μετά την υπο-
βολή τους σε διαδικασία που οδηγεί στην απαλλαγή 
κατά τα άρθρα 192 επ. συστήνουν νέα επιχείρηση,
δ. τον αριθμό των θέσεων εργασίας που χάθηκαν μετά 
τη διαδικασία αναδιάρθρωσης και αφερεγγυότητας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10991 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 216
Κατανομή στοιχείων
3. Το σύνολο των δεδομένων του άρθρου 215, κατά 
περίπτωση, συλλέγονται μέσω δειγματοληπτικής τεχνι-
κής με σκοπό τα δείγματα να είναι αντιπροσωπευτικά 
ως προς το μέγεθος και την πολυμορφία τους, και κατα-
νέμονται με βάση:
α. το μέγεθος των οφειλετών που δεν είναι φυσικά 
πρόσωπα,
β. το αν οι οφειλέτες είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα, 
και
γ. φυσικά πρόσωπα που έχουν εμπορική ιδιότητα και 
τα λοιπά.
4. Τα δεδομένα του παρόντος άρθρου, χρησιμοποιού-
νται, μεταξύ άλλων, για τη διαβίβαση δεδομένων στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 29 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2019/1023.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΕΥΑΛΩΤΟΥΣ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 217
Ορισμοί
Για τις ανάγκες του παρόντος ισχύουν οι ακόλουθοι 
ορισμοί:
α) Ως «ευάλωτος οφειλέτης», νοείται ο οφειλέτης, στο 
πρόσωπο του οποίου πληρούνται σωρευτικά τα εισοδη-
ματικά, περιουσιακά και λοιπά κριτήρια που ισχύουν, 
σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4472/2017 (Α΄ 74).
β) Ως «βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη», νοείται αυτή 
που βεβαιώνει ότι ο οφειλέτης είναι ευάλωτος σύμφωνα 
με την περ. α΄ και ότι το ακίνητό του, το οποίο προσδιο-
ρίζεται στη βεβαίωση της παρούσας, συνιστά την κύρια 
κατοικία του, σύμφωνα με την περ. ε΄. Η βεβαίωση του 
παρόντος παρέχεται έπειτα από αίτημα φυσικού προσώ-
που το οποίο δηλώνει ότι έχει κηρυχθεί σε πτώχευση ή 
ότι o ενυπόθηκος ή ο προσημειούχος πιστωτής, σύμφω-
να με την περ. γ΄, έχει κατάσχει το ακίνητό του ή ότι έχει 
καταρτιστεί η σύμβαση αναδιάρθρωσης του Κεφαλαίου 
Α΄ του Δεύτερου Μέρους του Πρώτου βιβλίου.
γ) Ως «ενυπόθηκος ή προσημειούχος πιστωτής», νοεί-
ται ο πιστωτής που έχει υποθήκη ή προσημείωση υπο-
θήκης επί της κύριας κατοικίας του οφειλέτη.
δ) Ως «εύλογες δαπάνες διαβίωσης», νοούνται οι δα-
πάνες όπως προσδιορίζονται σύμφωνα με την παρ. 2 
του άρθρου 92.
ε) Ως «κύρια κατοικία», νοείται το ακίνητο το οποίο έχει 
δηλώσει ο οφειλέτης ως κατοικία του στην τελευταία 
φορολογική δήλωση που προηγείται της αίτησης του 
άρθρου 219 ή όπως προκύπτει από άλλα στοιχεία που 
αποδεικνύουν επαρκώς τη χρήση του ακινήτου ως κύρια 
κατοικία του, σε περίπτωση που έχει μεταβληθεί η κύρια 
κατοικία του οφειλέτη, από τον χρόνο υποβολής της τε-
λευταίας φορολογικής δήλωσης. Για τον προσδιορισμό 
της πλήρωσης των κριτηρίων της περ. α΄, ως αξία της 
κύριας κατοικίας λαμβάνεται η αντικειμενικά προσδιο-ριζόμενη φορολογική της αξία.στ) Ως «φορέας απόκτησης και επαναμίσθωσης», νοεί-
ται ο φορέας στον οποίο παραχωρείται από το Δημόσιο 
η άσκηση των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων που προ-
βλέπονται στο Κεφάλαιο Β΄ του παρόντος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΦΟΡΕΑΣ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΜΙΣΘΩΣΗΣ
Άρθρο 218
Παραχώρηση καθηκόντων και αρμοδιοτήτων
σε φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης
1. Το Δημόσιο παραχωρεί τα καθήκοντα και τις αρμο-
διότητες του φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης σε 
νομικό πρόσωπο του ιδιωτικού τομέα βάσει σύμβασης 
παραχώρησης με την οποία ο παραχωρησιούχος ανα-
λαμβάνει την εκπλήρωση των σχετικών καθηκόντων 
και αρμοδιοτήτων. Η επιλογή του παραχωρησιούχου 
γίνεται κατόπιν διαδικασίας πρόσκλησης για υποβολή 
προσφορών, σύμφωνα με τις διατάξεις της κείμενης 
νομοθεσίας. Για την επιλογή παραχωρησιούχων για την 
εκπλήρωση των καθηκόντων και αρμοδιοτήτων του φο-
ρέα απόκτησης και επαναμίσθωσης, τα βασικά κριτήρια 
είναι το ύψος της ανάληψης κινδύνου από πλευράς του 
Δημοσίου, το οποίο θα προβλέπεται από την σύμβαση 
παραχώρησης, ο τρόπος υπολογισμού του τιμήματος 
επαναγοράς της κύριας κατοικίας κατά τη λήξη της μί-
σθωσης και η αξιοπιστία, η ειδική τεχνογνωσία και η 
εμπειρία του υποψηφίου παραχωρησιούχου.
2. Ειδικότερα ο φορέας απόκτησης και επαναμίσθωσης 
αναλαμβάνει την υποχρέωση απόκτησης κύριας κατοι-
κίας ευάλωτου οφειλέτη, τη μίσθωσή του σε αυτόν, και 
τη μεταβίβασή του σε αυτόν, σε κάθε περίπτωση υπό τις 
προϋποθέσεις των άρθρων 219, 220 και 222, αντιστοίχως.
Άρθρο 219
Μεταβίβαση κύριας κατοικίας στον φορέα
απόκτησης και επαναμίσθωσης
1. α) Σε περίπτωση που ευάλωτος οφειλέτης κηρυ-
χθεί σε πτώχευση, ή σε περίπτωση που σε βάρος της 
κύριας κατοικίας του ευάλωτου οφειλέτη επισπεύδεται αναγκαστική εκτέλεση από ενυπόθηκο ή προσημειού-χο πιστωτή, ο ευάλωτος οφειλέτης μπορεί να υποβάλει 
αίτημα μεταβίβασης ή μίσθωσης της κύριας κατοικίας 
του σε φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης.
β) Σε περίπτωση που το αίτημα υποβάλλεται λόγω 
πτώχευσης του δικαιούχου, το τίμημα για τη μεταβίβα-ση του ακινήτου στο φορέα αποδίδεται από τον φορέα 
στον σύνδικο για τη διανομή στους πιστωτές, σύμφωνα 
με τους όρους του παρόντος νόμου.
γ) Σε περίπτωση που το αίτημα υποβάλλεται λόγω 
επίσπευσης αναγκαστικής εκτέλεσης, το τίμημα της με-
ταβίβασης του ακινήτου στο φορέα αποδίδεται από τον 
φορέα στον υπάλληλο του πλειστηριασμού.
δ) Τα πάσης φύσης έξοδα μεταβίβασης καταβάλλονται 
από τον φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης και πα-ρακρατούνται από το τίμημα μεταβίβασης.
2. Σε περίπτωση που η κύρια κατοικία ανήκει στον 
ευάλωτο οφειλέτη μόνο ως προς ιδανικό μερίδιο ή αν ο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10992 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ευάλωτος είναι ψιλός κύριος ή επικαρπωτής, η άσκηση 
του δικαιώματος του παρόντος προϋποθέτει τη σύμπρα-
ξη όλων των συνιδιοκτητών, συμπεριλαμβανομένων των 
ψιλών κυρίων και επικαρπωτών.
3. Ειδικότερα, εφόσον πληρούνται οι λοιπές προϋπο-
θέσεις του παρόντος, ο φορέας απόκτησης και επανα-
μίσθωσης αποκτά το ιδιοκτησιακό δικαίωμα του ευά-
λωτου, υπό την πρόσθετη προϋπόθεση ότι οι λοιποί συγκύριοι ή, κατά περίπτωση, ο ψιλός κύριος ή επι-
καρπωτής αποδέχονται τη μίσθωση του ακινήτου από τον ευάλωτο, υπό τους όρους που καθορίζει ο φορέας 
απόκτησης και επαναμίσθωσης, και παραιτούνται ρητά 
από οποιοδήποτε δικαίωμα επί του μισθώματος ή από 
τη δυνατότητα να προσβάλουν τη μίσθωση για οποιο-
δήποτε λόγο μέχρι τη συμβατική λήξη της. Η αποδοχή 
της παρούσας δεσμεύει και τους διαδόχους τους ανε-
ξαρτήτως αιτίας.
4. α) Για τη μεταβίβαση του ιδιοκτησιακού δικαιώματος 
επί της κύριας κατοικίας, ο ευάλωτος υποβάλλει στον φο-
ρέα απόκτησης και επαναμίσθωσης τα στοιχεία ταυτό-
τητάς του, το κατασχετήριο ή τα στοιχεία της απόφασης 
που κηρύσσει την πτώχευσή του, τους τίτλους ιδιοκτη-σίας που κατέχει και τη βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη.
β) Αιτήσεις δεν γίνονται δεκτές εφόσον απέχουν πε-
ρισσότερο από εξήντα (60) ημερολογιακές ημέρες από 
την ημερομηνία του κατασχετηρίου εγγράφου ή της δη-
μοσίευσης της απόφασης που κηρύσσει τον ευάλωτο 
οφειλέτη σε πτώχευση στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγ-
γυότητας του άρθρου 213. Ο φορέας επιβεβαιώνει τους 
τίτλους ιδιοκτησίας του δικαιούχου ως προϋπόθεση της 
αιτούμενης μεταβίβασης.
5. Το τίμημα μεταβίβασης ισούται προς την εμπορική 
αξία του ιδιοκτησιακού δικαιώματος του οφειλέτη επί 
της πρώτης κατοικίας σύμφωνα με την εκτίμηση πιστο-
ποιημένου εκτιμητή. Τα έξοδα της εκτίμησης βαρύνουν 
τον φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης, ο οποίος 
τον διορίζει. Σε περίπτωση που το αίτημα υποβάλλεται 
λόγω κατάσχεσης και η τιμή πρώτης προσφοράς είναι 
μεγαλύτερη από την τιμή εκτίμησης του πιστοποιημέ-
νου εκτιμητή σε ποσοστό ανώτερο του δεκαπέντε τοις 
εκατό (15%), το τίμημα μεταβίβασης καθορίζεται ως το χαμηλότερο της τιμής πρώτης προσφοράς ή της τιμής 
εκτίμησης άλλου πιστοποιημένου εκτιμητή που διορίζει 
ο επισπεύδων πιστωτής.
6. Ο φορέας αποκτά το ιδιοκτησιακό δικαίωμα του 
δικαιούχου επί της κύριας κατοικίας του, αφότου κατα-βάλλει το τίμημα μεταβίβασης στον υπάλληλο πλειστη-
ριασμού, πέντε (5) το αργότερο εργάσιμες ημέρες πριν 
την ημερομηνία του πλειστηριασμού, ή στον σύνδικο, 
έως την τελευταία εργάσιμη ημέρα του εξαμήνου που 
ακολουθεί τη δημοσίευση στο Ηλεκτρονικό Μητρώο 
Φερεγγυότητας της απόφασης που κηρύσσει την πτώ-
χευσή του. Η καταβολή του τιμήματος συνεπάγεται τη 
μεταβίβαση του ιδιοκτησιακού δικαιώματος στον φο-
ρέα απόκτησης και επαναμίσθωσης και τη ματαίωση του 
πλειστηριασμού, σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλε-
σης. Ο φορέας αποκτά το ιδιοκτησιακό δικαίωμα του δι-
καιούχου ελεύθερο από κάθε βάρος ή διεκδίκηση τρίτου.ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΕΥΑΛΩΤΟΙ ΟΦΕΙΛΕΤΕΣ
Άρθρο 220
Μίσθωση κύριας κατοικίας
1. Η διάρκεια της μίσθωσης ορίζεται σε δώδεκα (12) 
έτη.
2. Το μίσθωμα ορίζεται με βάση απόδοση που αντι-
στοιχεί προς το μέσο επιτόκιο στεγαστικού δανείου με κυμαινόμενο επιτόκιο που ίσχυε, σύμφωνα με το στατι-στικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδος, κατά τον τελευ-
ταίο μήνα, για τον οποίο υφίσταται μέτρηση, αναπρο-
σαρμοζόμενο με επιτόκιο αναφοράς αυτό των Πράξεων 
Κύριας Αναχρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής 
Τράπεζας. Η αναθεώρηση του μισθώματος γίνεται ετησί-
ως στην επέτειο της κατάρτισης της μίσθωσης.
3. Το δικαιώματα του οφειλέτη από την μίσθωση κα-
θώς και το δικαίωμα επαναγοράς του άρθρου 222 δεν 
μεταβιβάζονται, εκτός από την περίπτωση καθολικής 
διαδοχής του.
Άρθρο 221
Καταγγελία μίσθωσης
1. Η μίσθωση καταγγέλλεται εφόσον ο μισθωτής είναι 
υπερήμερος ως προς την καταβολή τριών (3) μισθωμά-
των και η υπερημερία δεν θεραπευθεί ως προς το σύνο-
λό της εντός μηνός από τη σχετική όχληση του μισθωτή. 
Η καταγγελία επέρχεται αυτοδικαίως με την άκαρπη πα-
ρέλευση της προθεσμίας της παρούσας.
2. Η μίσθωση καταγγέλλεται επίσης σε περίπτωση που 
κριθεί από το αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο ότι ο οφει-
λέτης δεν απαλλάσσεται από τις οφειλές του, σύμφωνα 
με το άρθρο 192. Η καταγγελία επέρχεται αυτοδικαίως με 
την παρέλευση ενός μήνα από την τελεσίδικη απόφαση 
σύμφωνα με τα άρθρα 192-193.
3. Σε περίπτωση καταγγελίας ο οφειλέτης υποχρεούται 
σε απόδοση του μισθίου, σύμφωνα με τα άρθρα 599 επ. του ΑΚ.
4. Η καταγγελία της μίσθωσης προκαλεί αυτοδικαίως 
την κατάργηση του δικαιώματος επαναγοράς του άρ-
θρου 222.
Άρθρο 222
Επαναγορά κύριας κατοικίας από ευάλωτο
1. Εφόσον ο οφειλέτης καταβάλλει το σύνολο των 
μισθωμάτων για τη διάρκεια της μίσθωσης, μπορεί 
να ασκήσει το δικαίωμα επαναγοράς και να αποκτή-σει έναντι τιμήματος επαναγοράς που θα καθορισθεί 
σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 
225, ο ίδιος ή οι νόμιμοι διάδοχοί του, την κυριότητα της κύριας κατοικίας η οποία είχε μεταβιβαστεί στον φορέα.
2. Σε περίπτωση που το δικαίωμα αυτό ασκηθεί πριν 
από τη συμβατική λήξη της μίσθωσης, τότε ο οφει-
λέτης οφείλει να καταβάλει στον φορέα απόκτησης 
και επαναμίσθωσης την τρέχουσα αξία των μισθω-
μάτων που οφείλονται μέχρι τη λήξη της μισθωτικής 
περιόδου, επιπλέον του τιμήματος επαναγοράς του 
παρόντος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10993 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 223
Στεγαστικό επίδομα - Λοιπές υποχρεώσεις 
οφειλέτη
1. Σε περίπτωση που ο ευάλωτος καταρτίσει μίσθωση 
επί της κύριας κατοικίας του σύμφωνα με τους όρους 
του παρόντος Κεφαλαίου και δικαιούται στεγαστικού 
επιδόματος σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4472/2017 
(Α΄ 74), αυτό καταβάλλεται στον Φορέα Απόκτησης και 
Επαναμίσθωσης σε μερική εξόφληση του μισθώματος.
2. Ο οφειλέτης έχει την υποχρέωση να υποβάλει 
ειλικρινή δήλωση για τα περιουσιακά στοιχεία και οι-κογενειακά εισοδήματά του κατά την άσκηση των δι-
καιωμάτων του σύμφωνα με το παρόν άρθρο. Η δόλια 
ή με βαριά αμέλεια παράβαση της παραπάνω υποχρέ-
ωσης, συνεπάγεται την ανατροπή των δικαιοπραξιών 
στις οποίες προέβη ο οφειλέτης επικαλούμενος τα 
ανακριβή ως άνω στοιχεία και την υποχρέωσή του να 
αποδώσει κάθε σχετικό ωφέλημα σε αυτόν από τον 
οποίο το απέκτησε.
Άρθρο 224Άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου
Καθόσον χρόνο οφειλέτης λαμβάνει επίδομα στέγα-
σης, παραιτείται έναντι του Δημοσίου του τραπεζικού 
και φορολογικού απορρήτου για τη διαπίστωση ότι οι 
προϋποθέσεις παροχής του επιδόματος συνεχίζουν να 
ισχύουν. Σε αντίθετη περίπτωση, η αρμόδια υπηρεσία 
του Δημοσίου θέτει προθεσμία για τη διακοπή παροχής 
του.
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ/ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ - ΤΕΛΙΚΕΣ -ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 225
Εξουσιοδοτικές διατάξ εις Μέρους Δευτέρου
1. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών προσδιο-
ρίζονται οι όροι της σύμβασης παραχώρησης προς τον 
φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης και, ιδίως, η διάρ-
κεια της παραχώρησης, οι ειδικότερες υποχρεώσεις και 
αρμοδιότητες του φορέα απόκτησης και επαναμίσθω-
σης, ενδεικτικά ως προς τη συντήρηση των αποκτου-
μένων ακινήτων, η τυχόν παροχή κρατικής εγγύησης 
προς αυτόν, οι ελάχιστες προϋποθέσεις που αφορούν 
τη σύσταση, οργάνωση, διαχείριση και λειτουργία του, 
συμπεριλαμβανομένης και της πρόσληψης εταιρίας 
διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις του ν. 4354/2015 (Α΄ 176), τα μέτρα διασφάλισης της ακρι-βοδίκαιης εκπλήρωσης από τον παραχωρησιούχο των 
υποχρεώσεών του κατά το νόμο, οι συνέπειες της κα-
ταγγελίας της σύμβασης παραχώρησης, η δυνατότητα υποκατάστασης του παραχωρησιούχου για τη διασφά-λιση της ομαλής εξυπηρέτησης των συμφερόντων που 
εξυπηρετεί ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης, 
καθώς και κάθε ειδικότερο ζήτημα για την εφαρμογή της παρούσας. Με όμοια απόφαση ορίζονται οι ειδικοί 
όροι και τα τεχνικά ζητήματα που αφορούν τη διαδικα-σία επιλογής του παραχωρησιούχου.
2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών ορίζε-
ται κάθε ειδικότερο διαδικαστικό ζήτημα που αφορά 
την εκπλήρωση των υποχρεώσεων και αρμοδιοτήτων 
του φορέα απόκτησης και επαναμίσθωσης, καθώς και 
οι ειδικότεροι όροι και η διαδικασία της μεταβίβασης 
δικαιωμάτων επί της κύριας κατοικίας σε αυτόν.
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών προσ-
διορίζεται κάθε ειδικότερο ζήτημα που αφορά τη μί-
σθωση της κύριας κατοικίας στον οφειλέτη και, ιδίως, το 
μίσθωμα και το τίμημα επαναγοράς από τον οφειλέτη, τις 
λοιπές υποχρεώσεις και τα δικαιώματα του φορέα από-κτησης και επαναμίσθωσης και του οφειλέτη, ως προς την κύρια κατοικία, τη μισθωτική σύμβαση και την υπε-ρημερία του οφειλέτη, τις μισθωτικές του υποχρεώσεις, 
το καταβαλλόμενο ποσό κατά τον χρόνο άσκησης του 
δικαιώματος επαναγοράς και τους λοιπούς όρους κατα-
βολής του τιμήματος επαναγοράς, καθώς και κάθε άλλο 
ειδικότερο ζήτημα για την εφαρμογή της παρούσας. Το οριζόμενο σύμφωνα με την απόφαση αυτή τίμημα επα-
ναγοράς οφείλει να ανταποκρίνεται στην εμπορική αξία 
του ακινήτου κατά τον χρόνο άσκησης του δικαιώματος 
επαναγοράς και να διασφαλίζει προς όφελος του φορέα 
εύλογη συμμετοχή σε τυχόν υπεραξία του ακινήτου ή, 
σε περίπτωση όπου η αξία του ακινήτου έχει μειωθεί σε σχέση προς το τίμημα που κατέβαλε για την απόκτησή 
του ο φορέας, την εύλογη προσαρμογή του προς όφελος 
του οφειλέτη.
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων καθορίζεται 
κάθε ειδικότερο ζήτημα που αφορά στην παροχή του 
στεγαστικού επιδόματος, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4472/2017 (Α΄ 74), στους ευάλωτους οφειλέτες.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων καθορίζο-
νται η αρμόδια υπηρεσία και η διαδικασία βάσει της 
οποίας διαπιστώνεται ότι οφειλέτης εμπίπτει στην κα-τηγορία του ευάλωτου οφειλέτη, η αρμόδια υπηρεσία για την έκδοση της βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη, η διαδικασία και τα πιστοποιητικά που απαιτούνται για 
την έκδοση της βεβαίωσης του ευάλωτου οφειλέτη, 
καθώς και κάθε ειδικότερο ζήτημα για την εφαρμογή της παρούσας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 226
Τελικές διατάξεις Μέρους Δευτέρου
1. Κατά την απόκτηση του ακινήτου από τον φορέα 
απόκτησης και επαναμίσθωσης εφαρμόζονται οι φο-
ρολογικές και λοιπές διευκολύνσεις των άρθρων 170 
και 171.
2. Οι διαδικασίες που περιγράφονται στο Δεύτερο 
Μέρος του παρόντος Βιβλίου εκκινούν μόνον μετά την 
έναρξη λειτουργίας του φορέα απόκτησης και επανα-
μίσθωσης, σύμφωνα με τα ειδικώς οριζόμενα σε αυτό.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10994 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών διαπιστώ-
νεται η έναρξη λειτουργίας του φορέα απόκτησης και 
επαναμίσθωσης, μετά από εισήγηση της Ειδικής Γ ραμ-
ματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
ΒΙΒΛΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΡΥΘΜΙΣΗ ΘΕΜΑΤΩΝ
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 227
Ορισμοί
Για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Βιβλί-
ου Τετάρτου, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α) Ως «πιστοποίηση διαχείρισης αφερεγγυότητας» ή 
«άδεια» ορίζεται η πράξη της αρμόδιας αρχής, η κατοχή 
της οποίας αποτελεί προϋπόθεση για το δικαίωμα άσκη-
σης των καθηκόντων που προβλέπονται στο άρθρο 228.
β) Ως «αρμόδια αρχή» ορίζεται η «Επιτροπή Διαχείρι-
σης Αφερεγγυότητας».
γ) Ως «αρμόδιο όργανο» ορίζεται το όργανο που δι-
ορίζει, αντικαθιστά και παύει τον διαχειριστή σε συγκε-κριμένη διαδικασία αφερεγγυότητας.
δ) Ως «βαθμίδα» ορίζεται κάθε μία από τις δύο βαθμί-
δες, Α΄ και Β΄, του μητρώου διαχειριστών αφερεγγυότη-τας σύμφωνα με το άρθρο 230.
ε) Ως «διαδικασία αφερεγγυότητας» ορίζεται το σύνο-
λο των διαδικασιών που ρυθμίζονται από τις διατάξεις 
του δεύτερου Μέρους του πρώτου Βιβλίου και του δεύ-
τερου Βιβλίου.
στ) Ως «διαχειριστής αφερεγγυότητας» ή «διαχειρι-
στής» ορίζεται το πρόσωπο που είναι εγγεγραμμένο στο 
μητρώο διαχειριστών αφερεγγυότητας σύμφωνα με το άρθρο 230.
ζ) Ως «δικηγορική εταιρία» ορίζεται η εταιρία με σκοπό 
την παροχή δικηγορικών υπηρεσιών, σύμφωνα με τα 
άρθρα 49 επ. του ν. 4194/2013 (Α΄ 208).
η) Ως «δικηγόρος» ορίζεται κάθε φυσικό πρόσωπο που 
έχει τη δικηγορική ιδιότητα, σύμφωνα με το άρθρο 4 
του ν. 4194/2013.
θ) Ως «ελεγκτική εταιρία» νοείται η ούτως οριζόμενη 
στο άρθρο 2 του ν. 4449/2017 (Α΄ 7).
ι) Ως «έλεγχος» νοείται ο έλεγχος που ασκείται σύμ-
φωνα με τα άρθρα 31 έως 36 του ν. 4308/2014 (Α΄ 251).
ια) Ως «κράτος - μέλος» ορίζεται κάθε κράτος-μέλος 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
ιβ) Ως «λογιστής φοροτεχνικός Α΄ τάξης» ορίζεται το 
φυσικό πρόσωπο που έχει λάβει επαγγελματική ταυτό-
τητα λογιστή φοροτεχνικού Α΄ τάξης, σύμφωνα με το 
άρθρο 1 του ν. 2515/1997 (Α΄ 154) και το άρθρο 5 του π.δ. 340/1998 (Α΄ 228).
ιγ) Ως «μητρώο διαχειριστών αφερεγγυότητας» ή «μη-
τρώο» ορίζεται το δημόσιο μητρώο που τηρείται από την 
αρμόδια αρχή και στο οποίο εγγράφονται οι διαχειριστές 
αφερεγγυότητας, σύμφωνα με το άρθρο 236.ιδ) Ως «μητρώο πιστοποιημένων προσώπων» ορίζεται 
το δημόσιο μητρώο που τηρείται από την αρμόδια αρχή 
και στο οποίο εγγράφονται τα πρόσωπα που έχουν λάβει 
πιστοποίηση διαχείρισης αφερεγγυότητας, σύμφωνα με 
το άρθρο 234.
ιε) Ως «ορκωτός ελεγκτής λογιστής» ορίζεται το φυσικό 
πρόσωπο που έχει λάβει την επαγγελματική άδεια του 
ορκωτού ελεγκτή λογιστή, σύμφωνα με το άρθρο 3 του ν. 4449/2017.
ιστ) Ως «πιστοποιημένο πρόσωπο» νοείται κάθε φυ-
σικό πρόσωπο που έχει λάβει και διατηρεί σε ισχύ την 
πιστοποίηση του άρθρου 231.
ιζ) Ως «συμβολαιογράφος» ορίζεται κάθε φυσικό πρό-
σωπο που έχει τη συμβολαιογραφική ιδιότητα σύμφωνα 
με το άρθρο 1 του ν. 2830/2000 (Α΄ 96).
ιη) Ως «συμβουλευτική εταιρία» ορίζεται κάθε εταιρία 
που έχει ως αντικείμενο την παροχή συμβουλευτικών 
υπηρεσιών.
Άρθρο 228
Διαχειριστές αφερεγγυότητας
Οι αρμοδιότητες του συνδίκου και του ειδικού εντο-
λοδόχου ασκούνται από διαχειριστή αφερεγγυότητας. 
Το λειτούργημα του ειδικού διαχειριστή δεν συνιστά 
ελεγκτική εργασία ή υπηρεσία που προϋποθέτει την 
εγγραφή σε δικηγορικό σύλλογο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 229
Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότητας
1. Συστήνεται «Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότη-
τας» η οποία λειτουργεί στο Υπουργείο Οικονομικών 
υπό την εποπτεία της Ειδικής Γ ραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
2. Στην αρμοδιότητα της Επιτροπής Διαχείρισης 
Αφερεγγυότητας υπάγονται η χορήγηση της άδειας 
διαχειριστή αφερεγγυότητας, η ανανέωση και η ανά-
κλησή της, η μέριμνα για την τήρηση του μητρώου 
των πιστοποιημένων προσώπων, καθώς και η μέ-ριμνα για την τήρηση του μητρώου διαχειριστών 
αφερεγγυότητας. Στην αρμοδιότητα της Επιτροπής 
υπάγεται, επίσης, και ο έλεγχος της τήρησης των 
νόμιμων υποχρεώσεων των πιστοποιημένων προ-
σώπων και των διαχειριστών, καθώς και η θέσπιση 
προδιαγραφών υποχρεωτικής ασφάλισης επαγγελ-
ματικής ευθύνης.
3. Η Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότητας συγκρο-
τείται από τον Πρόεδρο και κατ’ ελάχιστον από τέσσε-
ρα (4) μέλη, καθώς και από ισάριθμους αναπληρωτές 
τους με τριετή θητεία, η οποία μπορεί να ανανεωθεί 
μέχρι δύο φορές. Οι αναπληρωτές του Προέδρου και των μελών μετέχουν στις συνεδριάσεις της Επιτροπής 
μόνο σε περίπτωση προσωρινής απουσίας ή κωλύ-
ματος του αντιστοίχου τακτικού. Η θητεία του κάθε 
αναπληρωτή είναι ίση με τη θητεία του αντίστοιχου 
τακτικού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10995 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 230
Διαχειριστές αφερεγγυό τητας - Προϋποθέσεις
διορισμού του διαχειριστή αφερεγγυότητας -εγγραφής στο μητρώο διαχειριστών αφερεγγυ-ότητας ανά βαθμίδα
1. Διαχειριστής αφερεγγυότητας μπορεί να διορισθεί:
α. φυσικό πρόσωπο υπό την προϋπόθεση ότι κατέχει 
ισχύουσα πιστοποίηση, ατομικά ή ως κοινοπραξία πι-
στοποιημένων προσώπων, ή
β. δικηγορική εταιρία ή ελεγκτική εταιρία ή συμβου-
λευτική εταιρία, εφόσον σε κάθε περίπτωση απασχολεί τουλάχιστον ένα πιστοποιημένο πρόσωπο με οποιαδή-ποτε σχέση απασχόλησης.
2. Τα πρόσωπα που πλη ρούν τις προϋποθέσεις της 
παρ. 1 εγγράφονται στη βαθμίδα Β΄ του μητρώου διαχει-
ριστών αφερεγγυότητας. Για την απευθείας εγγραφή στη 
βαθμίδα Α΄ του μητρώου, εφόσον πρόκειται για φυσικό 
πρόσωπο ή κοινοπραξία φυσικών προσώπων, απαιτεί-ται αφενός η άσκηση του επαγγέλματος του δικηγόρου 
ή του ορκωτού ελεγκτή ή του λογιστή φοροτεχνικού 
με δικαίωμα υπογραφής Α΄ τάξεως, σε κάθε μια από τις 
παραπάνω περιπτώσεις για δέκα (10) τουλάχιστον έτη 
και, αφετέρου, η αποδεδειγμένη άσκηση καθηκόντων 
συνδίκου ή εκκαθαριστή ή ειδικού εντολοδόχου σε 
τουλάχιστον τρεις υποθέσε ις αφερεγγυότητας, η απα-
σχόληση με οιαδήποτε σχέση είτε μέσω σύμβασης εξηρ-
τημένης εργασίας είτε μέσω ανεξαρτήτων υπηρεσιών, 
είτε σύμβασης έργου σε τουλάχιστον τρεις υποθέσεις 
αφερεγγυότητας ή, εφόσον πρόκειται για νομικό πρό-
σωπο, η απασχόληση ενός τουλάχιστον προσώπου που 
ικανοποιεί τις προϋποθέσεις ένταξης στη βαθμίδα Α΄ για 
τα φυσικά πρόσωπα.
3. Η περ. α΄ του άρθρου 8 του ν. 4194/2013 (Α΄ 208) 
ισχύει και για δικηγόρο που κατέχει την πιστοποίηση 
του άρθρου 231 και απασχολείται σε ελεγκτική εταιρία 
ή συμβουλευτική εταιρία με αντικείμενο την ανάληψη 
καθηκόντων διαχειριστή αφερεγγυότητας, του οποίου 
το έργο δεν είναι ασυμβίβαστο, ούτε αναστέλλει την 
άσκηση του δικηγορικού λειτουργήματος, λογίζεται δε 
ως άσκηση αυτού. Για τις ανάγκες του άρθρου 49 του 
ν. 4194/2013 (Α΄ 208) η απασχόληση ως διαχειριστής 
αφερεγγυότητας νοείται ως δικηγορική υπηρεσία. Για 
την παροχή υπηρεσιών διαχειριστή αφερεγγυότητας, 
δικηγορική εταιρία δύναται να απασχολεί και πιστοποι-
ημένα πρόσωπα μη δικηγόρους.
Άρθρο 231
Παροχή πιστοποίησης
1. Η πιστοποίηση χορηγείται με απόφαση της Επιτρο-
πής Διαχείρισης Αφερεγγυότητας, εντός προθεσμίας 
μηνός από την κοινοποίηση σε αυτήν των πινάκων επι-
τυχόντων και αποτυχόντων του άρθρου 233.
2. Προϋπόθεση συμμετοχής στις εξετάσεις είναι η επί 
πενταετία τουλάχιστον άσκηση του δικηγορικού επαγ-γέλματος ή αυτού του ορκωτού ελεγκτή λογιστή ή λο-
γιστή φοροτεχνικού Α΄ τάξεως ή έτερου οικονομικού 
επαγγέλματος για διάστημα δέκα (10) ετών.
3. Απαγορεύεται η χορήγηση πιστοποίησης σε πρό-
σωπο που:α. είναι διοικητικός υπάλληλος του Δημοσίου και των 
νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή υπάλληλος 
των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης οιουδήποτε 
βαθμού,
β. έχει καταδικασθεί αμετάκλητα για οποιοδήποτε 
κακούργημα ή για τα πλημμελήματα κατά της ιδιοκτη-σίας, των περιουσιακών δικαιωμάτων, της παραβίασης απορρήτων, σχετικά με την υπηρεσία, την απονομή της 
δικαιοσύνης, περί τα υπομνήματα και το νόμισμα, καθώς 
και της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δρα-
στηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, της 
φοροδιαφυγής, των άρθρων 29 και 30 του ν. 3340/2005 
(Α΄ 112) ή του άρθρου 39 του ν. 4557/2018 (Α΄ 139) ή 
τοκογλυφίας του άρθρου 404 του ν. 4619/2019 (Α΄ 95),
γ. έχει στερηθεί των πολιτικών δικαιωμάτων του ή του 
έχει επιβληθεί ποινή αποστέρησης θέσης ή αξιωμάτων σύμφωνα με το άρθρο 60 του Ποινικού Κώδικα, ή
δ. έχει τεθεί σε δικαστική συμπαράσταση, πλήρη ή 
μερική, σύμφωνα με το άρθρο 1676 του Αστικού Κώδικα.
4. Η χορηγούμενη σύμφωνα με το παρόν πιστοποί-
ηση ανανεώνεται κάθε τέσσερα (4) χρόνια. Για την 
ανανέωση, η Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότητας 
λαμβάνει υπόψη την εμπλοκή του πιστοποιημένου 
προσώπου σε πράξεις ή παραλείψεις που διώκονται 
πειθαρχικά στο πρόσωπο του διαχειριστή αφερεγγυ-ότητας. Η Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότητας δεν ανανεώνει την πιστοποίηση σε περιπτώσεις που το πι-
στοποιημένο πρόσωπο ευθύνεται προσωπικά για πρά-
ξεις ή παραλείψεις που μαρτυρούν έλλειψη συνείδησης 
των βασικών υποχρεώσεων του διαχειριστή αφερεγ-γυότητας. Για την ανανέωση της πιστοποίησης η Επι-τροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότητας λαμβάνει επίσης υπόψη τη συμμετοχή του πιστοποιημένου προσώπου σε πτωχευτικές διαδικασίες και ανανεώνει την πιστο-
ποίηση σε πρόσωπα που δεν είχαν συμμετοχή μόνο σε 
ειδικές συνθήκες και εφόσον αιτιολογείται η έλλειψη 
δραστηριοποίησης για λόγους εκτός του ελέγχου του πιστοποιημένου προσώπου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ΟΡΓ ΑΝΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 232
Εξετάσεις για απόκτηση πιστοποίησης
1. Οι εξετάσεις για την απόκτηση της πιστοποίησης 
είναι πανελλήνιες και διενεργούνται εντός του δεύτε-
ρου τριμήνου εκάστου κατά το δυνατόν έτους, μετά από 
προκήρυξη της αρμόδιας αρχής που δημοσιεύεται στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, τουλάχιστον σαράντα (40) 
ημέρες πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής τους και 
αναρτάται στον διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Οι-
κονομικών.
2. Τα γνωστικά αντικείμενα στα οποία εξετάζονται οι 
υποψήφιοι είναι αστικό δίκαιο, εμπορικό δίκαιο, γενικές 
αρχές λογιστικής και φορολογίας επιχειρήσεων, καθώς 
και βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης αφερεγγυότητας.
3. Για τη συμμετοχή τους στις εξετάσεις, οι υποψήφιοι 
υποβάλλουν αίτηση ενώπιον της επιτροπής εξετάσεων του άρθρου 233, η οποία συνοδεύεται από τα δικαιολο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10996 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
γητικά της παρ. 5 που αποδεικνύουν την πλήρωση των 
προϋποθέσεων του άρθρου 231. Εάν διαπιστωθεί ότι ο 
υποψήφιος δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 
231, αποκλείεται η συμμετοχή του στις εξετάσεις με 
απόφαση της επιτροπής εξετάσεων, η οποία κοινοποι-είται στον υποψήφιο εντός δύο (2) εργασίμων ημερών από τη λήψη της απόφασης αυτής. Κατά της απόφασης 
αυτής επιτρέπεται η υποβολή ένστασης εντός δύο (2) 
εργασίμων ημερών από την κοινοποίησή της. Επί της έν-
στασης αυτής αποφαίνεται η αρμόδια αρχή με απόφασή 
της, η οποία εκδίδεται και κοινοποιείται στον υποψήφιο εντός δύο (2) εργασίμων ημερών από την υποβολή της. 
Ο υποψήφιος μπορεί, για οπ οιονδήποτε λόγο, με αίτησή 
του να ζητήσει από την αρμόδια αρχή, που εξέδωσε την 
απόφαση, την ανάκληση ή τροποποίησή της, σύμφωνα 
με τα άρθρα 24 επ. του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
4. Οι εξετάσεις αποσκοπούν στη διαπίστωση της κατο-
χής υψηλού επιπέδου θεωρητικών γνώσεων σε θέματα 
που άπτονται της διαδικασίας αφερεγγυότητας και της 
δυνατότητας ορθής πρακτικής εφαρμογής τους. Η βαθ-
μολόγηση των γραπτών γίνεται σε κλίμακα δέκα (10) 
βαθμών, με άριστα το δέκα (10) και με βάση το πέντε (5).
5. Η αίτηση συνοδεύεται από τα ακόλουθα δικαιολογη-
τικά συμμετοχής στις εξετάσεις: φωτοτυπία ταυτότητας, 
φωτοτυπία των τίτλων σπουδών, πιστοποιητικό ποινικού 
μητρώου γενικής χρήσης, αποδεικτικό φορολογικής και 
ασφαλιστικής ενημερότητας, πιστοποιητικό άσκησης 
επαγγέλματος και, όπου απαιτείται, βεβαίωση από τη 
γραμματεία πτωχεύσεων περί άσκησης καθηκόντων 
συνδίκου ή εκκαθαριστή. Το παράβολο συμμετοχής 
στις εξετάσεις ορίζεται στο ποσό των εκατό (100) ευρώ. Το ύψος του παραβόλου μπορεί να αναπροσαρμόζεται 
με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δι-καιοσύνης, μετά από εισήγηση του Ειδικού Γ ραμματέα Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Άρθρο 233
Επιτροπή εξετάσεων
1. Συστήνεται επιτροπή εξετάσεων, η οποία αποτελεί-
ται από τον πρόεδρο και τέσσερα (4) κατ’ ελάχιστον μέλη.
2. Οι αποφάσεις της επιτροπής εξετάσεων δημοσιεύ-
ονται στον διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Οικονο-
μικών.
3. Η επιτροπή εξετάσεων επιλέγει τα θέματα, διεξάγει 
τις εξετάσεις, βαθμολογεί τους υποψηφίους και συντάσ-
σει πίνακα επιτυχόντων και αποτυχόντων, εντός τριάντα 
(30) ημερών από την ημερομηνία διεξαγωγής των εξετά-
σεων, τον οποίο δημοσιεύει στον διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Οικονομικών.
Άρθρο 234
Μητρώο Πιστοποιημένων Προσώπων
1. Η αρμόδια αρχή τηρεί μητρώο πιστοποιημένων 
προσώπων στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας 
του άρθρου 213.
2. Σε κάθε πιστοποιημένο πρόσωπο αντιστοιχεί ένας 
ατομικός αριθμός μητρώου.
3. Για κάθε πιστοποιημένο πρόσωπο το μητρώο πε-
ριλαμβάνει τις ακόλουθες τουλάχιστον πληροφορίες:α) το ονοματεπώνυμο, τη διεύθυνση, την ηλεκτρονι-
κή διεύθυνση, τα στοιχεία επικοινωνίας και τον αριθμό 
μητρώου διαχειριστή, που είναι φυσικό πρόσωπο ή την 
επωνυμία, τη διεύθυνση, την ηλεκτρονική διεύθυνση της εταιρείας στην οποία απασχολείται ο διαχειριστής 
αφερεγγυότητας ή με την οποία συνδέεται ως μέτοχος 
ή εταίρος ή μέλος διοίκησης ή με οιονδήποτε άλλο 
τρόπο,
β) το βιογραφικό σημείωμα του πιστοποιημένου προ-
σώπου,
γ) τον διορισμό του ως διαχειριστή αφερεγγυότητας 
μέσω άλλου διαχειριστή αφερεγγυότητας σε οιαδήπο-
τε διαδικασία του παρόντος νόμου, του ν. 4307/2014
(Α΄ 246), του ν. 3869/2010 (Α΄ 130) ή της αναγκαστικής διαχείρισης του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας,
δ) τη συμμετοχή του σε πρόγραμμα διαρκούς επιμόρ-
φωσης,
ε) τις κυρώσεις που του έχουν επιβληθεί για πειθαρχι-
κές παραβάσεις, και
στ) κάθε άλλη πληροφορία, η οποία καταχωρίζεται 
στο μητρώο, σύμφωνα με το παρόν.
Άρθρο 235
Διαρκής επιμόρφωσηπιστοποιημένων προσώπων
Για την ανανέωση της πιστοποίησής του, σύμφωνα με 
το άρθρο 231, το πιστοποιημένο πρόσωπο είναι υποχρε-
ωμένο να συμμετέχει σε προγράμματα διαρκούς επι-
μόρφωσης, που διοργανώνονται από πιστοποιημένους φορείς επιμόρφωσης.
Άρθρο 236
Μητρώο διαχειριστών αφερεγγυότητας
1. Η αρμόδια αρχή τηρεί το μητρώο, υπό τη μορφή 
ηλεκτρονικού αρχείου, προσβάσιμου στο κοινό, το οποίο 
περιλαμβάνει δύο βαθμίδες, τη βαθμίδα Α΄ και τη βαθ-μίδα Β΄.
2. α) Στη βαθμίδα Α΄ εγγράφονται:
αα) όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις του δεύτερου 
εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 230,
αβ) οι εγγεγραμμένοι στη βαθμίδα Β΄, οι οποίοι απο-
δεικνύουν ευδόκιμη επαγγελματική πείρα σε θέματα 
αφερεγγυότητας διάρκειας πέντε (5) ετών και
αγ) στην περίπτωση νομικού προσώπου, εφόσον 
απασχολεί ένα τουλάχιστον πιστοποιημένο πρόσωπο 
που ικανοποιεί τις προϋποθέσεις ένταξης στην βαθ-
μίδα Α΄ για τα φυσικά πρόσωπα. Στην υποπερ. αγ΄, οι 
διαχειριστές αφερεγγυότη τας, φυσικά πρόσωπα, που 
απασχολούνται από νομικά πρόσωπα με οιασδήποτε 
μορφής σχέση και για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί 
η απασχόλησή τους από αυτά, δεν μπορούν να διορι-
σθούν αυτοτελώς σε διαδικασίες αφερεγγυότητας και 
εγγράφονται αποκλειστικά στο μητρώο του άρθρου 234 
του παρόντος.
β) Στη βαθμίδα Β΄ εγγράφονται όσοι πληρούν τις προ-
ϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 230.
3. Οι εγγεγραμμένοι στη βαθμίδα Β΄ διορίζονται σε 
διαδικασίες μικρού αντικειμένου, σύμφωνα με την παρ. 
2 του άρθρου 78.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10997 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
4. Οι εγγεγραμμένοι στη βαθμίδα Α΄ διορίζονται σε 
όλες τις διαδικασίες που προβλέπονται στον παρόντα 
νόμο.
5. Σε κάθε διαχειριστή αφερεγγυότητας αντιστοιχεί 
ένας ατομικός αριθμός μητρώου.
6. Για κάθε διαχειριστή αφερεγγυότητας το μητρώο 
περιέχει τις ακόλουθες τουλάχιστον πληροφορίες:
α) το ονοματεπώνυμο, τη διεύθυνση, την ηλεκτρονική 
διεύθυνση, τα στοιχεία επικοινωνίας και τον αριθμό μη-
τρώου διαχειριστή, όταν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο 
ή την επωνυμία, τη διεύθυνση, την ηλεκτρονική διεύ-
θυνση διαχειριστή, όταν πρόκειται για νομικό πρόσωπο,
β) το βιογραφικό σημείωμα του πιστοποιημένου προ-
σώπου που είναι εγγεγραμμένο ως διαχειριστής αφε-
ρεγγυότητας ή του πιστοποιημένου προσώπου ή των 
πιστοποιημένων προσώπων που απασχολεί,
γ) στην περίπτωση των διαχειριστών αφερεγγυότη-
τας νομικών προσώπων της παρ. 2 του άρθρου 230, τα 
πιστοποιημένα πρόσωπα που απασχολούνται σε αυτά 
με οιαδήποτε σχέση και
δ) κάθε άλλη πληροφορία, η οποία καταχωρίζεται στο 
μητρώο, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος.
7. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας υποχρεούται να 
προσκομίσει στο όργανο που τον διορίζει σε διαδικασία 
που προβλέπεται στον παρόντα νόμο σύμβαση ασφά-
λισης επαγγελματικής ευθύνης, η οποία καλύπτει την 
αστική του ευθύνη από την άσκηση των καθηκόντων του 
ως διαχειριστή αφερεγγυότητας, συμπεριλαμβανομένης 
της τέλεσης των πειθαρχικών παραπτωμάτων του Δευ-
τέρου Κεφαλαίου του Δευτέρου Μέρους του παρόντος Βιβλίου. Στην περίπτωση διαχειριστή αφερεγγυότητας, 
που είναι νομικό πρόσωπο, προσκομίζεται σύμβαση 
ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης που αφορά το νο-
μικό πρόσωπο και το καλύπτει και για τους σκοπούς του 
παρόντος. Στην περίπτωση διαχειριστή αφερεγγυότητας 
που είναι φυσικό πρόσωπο, π ου απασχολείται από νομι-
κό πρόσωπο, με οιαδήποτε σχέση, η ασφάλιση επαγγελ-
ματικής ευθύνης αυτού καλύπτεται από την ασφάλιση 
επαγγελματικής ευθύνης του νομικού προσώπου. Στην 
περίπτωση αυτή ο διαχειριστής αφερεγγυότητας, φυσι-
κό πρόσωπο, υποχρεούται να προσκομίσει στο αρμόδιο 
όργανο βεβαίωση ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης 
του νομικού προσώπου, στην οποία αναφέρεται ότι κα-
λύπτεται και ο διαχειριστής αφερεγγυότητας, φυσικό 
πρόσωπο, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος.
8. Σε περίπτωση που η σύμβαση ασφάλισης επαγ-
γελματικής ευθύνης δεν προσκομιστεί, ο διορισμός και 
η ανάληψη καθηκόντων διαχειριστή αφερεγγυότητας 
απαγορεύονται, χωρίς η απαγόρευση της παρούσας να συνιστά λόγο ανάκλησης της χορηγηθείσης αδείας.
Άρθρο 237
Διορισμός διαχειριστήσε διαδικασία αφερεγγυότητας
Η διαδικασία ορισμού του διαχειριστή αφερεγγυό-
τητας σε συγκεκριμένη διαδικασία αφερεγγυότητας 
διέπεται από τις διατάξεις στις οποίες προβλέπονται τα καθήκοντα και οι αρμοδιότητές του, καθώς και από τις 
προϋποθέσεις των επόμενων άρθρων. Εφόσον διαχειρι-στής αφερεγγυότητας είναι νομικό πρόσωπο, απασχολεί 
σε κάθε διαδικασία αφερεγγυότητας στην οποία διορί-
ζεται ένα τουλάχιστον πιστοποιημένο πρόσωπο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 238
Kωλύματα
1. Διαχειριστής αφερεγγυότητας δεν μπορεί να διορι-
στεί πρόσωπο το οποίο:
α. συνδέεται με τον οφειλέτη, και επί νομικών προσώ-
πων με κάποιο από τα φυσικά πρόσωπα που μετέχουν στη διοίκησή τους ή ασκούν έλεγχο επ’ αυτών, με συγ-
γένεια εξ αίματος ή αγχιστείας σε ευθεία γραμμή απε-
ριόριστα ή με υιοθεσία και εκ πλαγίου μέχρι τέταρτου 
βαθμού ή είναι σύζυγος αυτών, ή
β. συνδέεται με τον οφειλέτη ή πρόσωπο που ελέγχει 
ή ελέγχεται από τον οφειλέτη με συμβατική σχέση, ή
γ. την πενταετία πριν την υποβολή της αίτησης για υπα-
γωγή σε διαδικασία αφερεγγυότητας, το πιστοποιημένο 
πρόσωπο που απασχολείται στην διαδικασία αφερεγ-
γυότητας:
i. συμμετείχε στη διαχείριση ή εκπροσώπηση της επι-
χείρησης του οφειλέτη, ή
ii. είχε την ιδιότητα του νόμιμου ελεγκτή της επιχείρη-
σης του οφειλέτη ή απασχολείτο στον νόμιμο έλεγχο για 
λογαριασμό ελεγκτικής εταιρείας,
δ. την τριετία πριν την υποβολή της αίτησης για υπα-
γωγή σε διαδικασία αφερεγγυότητας είχε λάβει άμεσα 
ή έμμεσα αμοιβή (ή είχε πληρωθεί απαίτησή του) από 
τον οφειλέτη ή πρόσωπο που ελέγχει ή ελέγχεται από 
τον οφειλέτη στο πλαίσιο σύμβασης παροχής εξαρτη-
μένων ή ανεξάρτητων υπηρεσιών ή σύμβασης έργου, 
με εξαίρεση την περίπτωση που η αμοιβή αυτή αφορά 
απόπειρα αποφυγής αφερεγγυότητας και είχε την έγκρι-
ση πιστωτών που δεν είναι συνδεδεμένα πρόσωπα με 
τον οφειλέτη.
2. Στην περίπτωση που ο διαχειριστής αφερεγγυότη-
τας που πρόκειται να διοριστεί είναι νομικό πρόσωπο, 
τα κωλύματα της παρ. 1 ελέγχονται και ως προς το πι-
στοποιημένο πρόσωπο, που απασχολείται σε αυτό με 
οιαδήποτε σχέση.
3. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας ελέγχει τη μη συν-
δρομή των κωλυμάτων της παρ. 1 ως προς τα πρόσωπα που προσλαμβάνει, με οποιαδήποτε συμβατική σχέση, 
για την υποβοήθηση του έργου του, καθώς και για το 
πιστοποιημένο πρόσωπο που απασχολεί.
4. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας, στο πρόσωπο του 
οποίου συντρέχει κώλυμα του παρόντος, δεν αποδέχεται 
διορισμό του από οφειλέτη ή πιστωτή.
5. Εντός πέντε (5) ημερών από την ειδοποίηση για τον 
διορισμό του, ο διαχειριστής υποχρεούται να υποβάλει 
εγγράφως προς το όργανο που τον διόρισε, και, στην 
περίπτωση που ασκεί καθήκοντα συνδίκου, προς τον 
εισηγητή, δήλωση περί υπάρξεως κωλύματος. Η μη υπο-
βολή δήλωσης, εφόσον συντρέχει κώλυμα, η αποδοχή 
διορισμού εφόσον συντρέχει κώλυμα ή η υποβολή ανα-
κριβούς δήλωσης, συνιστούν πειθαρχικό παράπτωμα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10998 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 239
Κανόνες επαγγελματικής συμπεριφοράς
Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας και κάθε πιστοποιη-
μένο πρόσωπο οφείλει να ενεργεί με αποτελεσματικό 
και ικανό τρόπο, ανεξαρτησία, αμεροληψία, εντιμότητα 
και επαγγελματισμό κατά την άσκηση των καθηκόντων 
του. Το ίδιο ισχύει και για κάθε πιστοποιημένο πρόσωπο 
που ασκεί τα δικαιώματά του για λογαριασμό διαχειριστή 
αφερεγγυότητας που είναι νομικό πρόσωπο.
Άρθρο 240
Έκθεση περιοδικής ενημέρωσης
1. Πέραν των ειδικότερων καθηκόντων ενημέρωσης 
ο διαχειριστής αφερεγγυότητας συντάσσει κάθε εξάμη-
νο, από την ημερομηνία αποδοχής του διορισμού του, συνοπτική έκθεση σχετικά με την πορεία και τον τρόπο 
συνέχισης των εργασιών της διαδικασίας αφερεγγυό-
τητας και τα έξοδα στα οποία έχει υποβληθεί. Η έκθεση 
της παρούσας υποβάλλεται στο αρμόδιο όργανο και 
σε περίπτωση πτωχευτικής διαδικασίας στον εισηγητή, 
εντός είκοσι (20) ημερών από τη λήξη του εξαμήνου.
2. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας παρέχει διευκρινί-
σεις επί της έκθεσης της παρ. 1, εφόσον ζητηθεί εγγρά-φως από το αρμόδιο όργανο ή τον εισηγητή.
3. Η μη συμμόρφωση του διαχειριστή αφερεγγυό-
τητας όσον αφορά την υποχρέωση σύνταξης έκθεσης 
περιοδικής ενημέρωσης, καθώς και η ανακριβής ή πα-ραπλανητική παροχή στοιχείων ή η καθυστέρηση στην παροχή διευκρινίσεων επί της έκθεσης, γνωστοποιείται 
με επιμέλεια του αρμοδίου οργάνου ή του εισηγητή, 
στην αρμόδια αρχή, για την άσκηση πειθαρχικού ελέγ-
χου σύμφωνα με τα άρθρα 242 κ.επ.
4. Η έκθεση του παρόντος υποβάλλεται με επιμέλεια 
του διαχειριστή στην αρμόδια αρχή εντός πέντε (5) ημε-
ρών από την υποβολή της σύμφωνα με την παρ. 1 και 
ταυτόχρονα καταχωρείται στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φε-
ρεγγυότητας του άρθρου 213. Σε κάθε περίπτωση, κάθε 
ενδιαφερόμενος έχει το δικαίωμα, ύστερα από αίτησή 
του, να λαμβάνει γνώση της πιο πάνω έκθεσης, στην πε-
ρίπτωση ιδίως που δεν έχει πρόσβαση στο Ηλεκτρονικό 
Μητρώο Φερεγγυότητας του άρθρου 213.
5. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας παρέχει στοιχεία 
και πληροφορίες σε ανταπόκριση εγγράφου αιτήματος 
πιστωτή. Ο σύνδικος μπορεί να αρνηθεί αίτημα παροχής 
στοιχείων ή πληροφοριών για αποχρώντα ουσιώδη λόγο, 
τον οποίο υποχρεούται να αναφέρει σε έγγραφη απάντη-
σή του στο αίτημα της παρούσας, ιδίως σε περίπτωση 
που η συλλογή των στοιχείων ή πληροφοριών προκαλεί 
δυσανάλογο κόστος ή επιβάρυνση στις εργασίες του, 
αν η παροχή των στοιχείων προκαλεί κινδύνους για τα 
συμφέροντα άλλων εμπλεκομένων προσώπων ή αν η 
παροχή τους απαγορεύεται από διάταξη νόμου.
Άρθρο 241
Αμοιβή διαχειριστή αφερεγγυότητας
1. Η αμοιβή του διαχειριστή αφερεγγυότητας προσ-
διορίζεται από το πτωχευτικό δικαστήριο με βάση τα 
καθήκοντα και τις αρμοδιότητες που αναλαμβάνει, 
εφαρμόζοντας ως κριτήρια προσδιορισμού ιδίως την οι-κονομική αξία και το είδος της υπόθεσης, την επιμέλεια, 
την ικανότητα και εμπειρία του διαχειριστή, το είδος και 
την ποιότητα της παρασχεθείσας επιστημονικής εργα-
σίας εκ μέρους του και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε 
και βαρύνουν τον ίδιο. Η αμοιβή αυτή μπορεί να καθο-
ρίζεται ως σταθερό ποσό, καταβαλλόμενο σταδιακά σε μηνιαία ή τριμηνιαία βάση ή στο τέλος της διαδικασίας. Κατά τον αυτό χρόνο καταβάλλονται και τα έξοδα που αναφέρονται στην έκθεση του άρθρου 240. Στην περί-
πτωση διαχειριστή αφερεγγυότητας νομικού προσώπου 
η σχετική αμοιβή, καθώς και η αμοιβή επιτυχίας της παρ. 
2, καταβάλλονται στο όνομα του νομικού προσώπου και 
όχι του πιστοποιημένου προσώπου που απασχολείται 
σε αυτό.
2. Επιτρέπεται η κατάρτιση έγγραφης συμφωνίας με 
πιστωτές που εκπροσωπούν το εξήντα τοις εκατό (60%) 
του συνόλου των απαιτήσεων κατά του οφειλέτη, στο 
οποίο περιλαμβάνεται το σαράντα τοις εκατό (40%) των 
απαιτήσεων των εμπραγμάτως ή με ειδικό προνόμιο ή με 
προσημείωση υποθήκης εξασφαλισμένων απαιτήσεων, 
σύμφωνα με την οποία ο διαχειριστής αφερεγγυότητας 
λαμβάνει πρόσθετη αμοιβή, το ύψος και το είδος της 
οποίας εξαρτώνται από την επίτευξη συγκεκριμένου 
αποτελέσματος, όπως ιδίως το ύψος του τιμήματος της εκποίησης ή ρευστοποίησης και τον χρόνο περάτωσής 
τους. Ο προσδιορισμός της αμοιβής του διαχειριστή 
σύμφωνα με την παρούσα δεν υπερβαίνει το πέντε τοις εκατό (5%) του προϊόντος της εκποίησης ή ρευστοποί-ησης που πραγματοποιείται κάθε φορά ή της επίτευξης 
συγκεκριμένου αποτελέσματος. Η πρόσθετη αμοιβή κα-
ταβάλλεται στο σύνολό της μετά την επίτευξη του συγκε-
κριμένου αποτελέσματος και στην περίπτωση που αυτό 
αφορά σε εκποίηση ή ρευστοποίηση του ενεργητικού, 
μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκποίησης ή ρευ-
στοποίησης του εβδομήντα πέντε τοις εκατό (75%) του-
λάχιστον του συνόλου του ενεργητικού της επιχείρησης 
του οφειλέτη ως λογιστική αξία.
3. Η συμφωνία της παρ. 2 φέρεται προς επικύρωση 
ενώπιον του πτωχευτικού δικαστηρίου, το οποίο την 
επικυρώνει εφόσον διαπιστώσει ότι υπογράφεται από 
την απαιτούμενη πλειοψηφία των πιστωτών.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 242
Γενικές αρχές
1. Η πειθαρχική διαδικασία είναι αυτοτελής και ανε-
ξάρτητη από κάθε άλλη.
2. Οι πειθαρχικές κυρώσεις στους διαχειριστές αφερεγ-
γυότητας επιβάλλονται από τα πειθαρχικά συμβούλια. 
Σε περίπτωση που ο διαχειριστής αφερεγγυότητας είναι 
νομικό πρόσωπο, πειθαρχική ποινή μπορεί να επιβλη-
θεί τόσο στον διαχειριστή αφερεγγυότητας όσο και σε 
πιστοποιημένο πρόσωπο που απασχολεί. Η ευθύνη του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 10999 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
διαχειριστή και του απασχολούμενου πιστοποιημένου 
προσώπου στην περίπτωση αυτή ελέγχονται αυτοτελώς.
3. Η ποινική διαδικασία δεν αναστέλλει την πειθαρχική. 
Τα πειθαρχικά συμβούλια μπορούν να διατάξουν την 
αναστολή της πειθαρχικής διαδικασίας, εωσότου περα-
τωθεί η ποινική. Σε περίπτωση αθώωσης στην ποινική δίκη, η πειθαρχική διαδικασία επαναλαμβάνεται αν έχει 
τιμωρηθεί ο διωχθείς. Οι διαπιστώσεις που περιέχονται 
σε αμετάκλητη απόφαση ποινικού δικαστηρίου ή αμε-τάκλητο βούλευμα, για την ύπαρξη ή όχι ορισμένων γε-γονότων, δεσμεύουν τα πειθαρχικά όργανα.
4. Κανένας δεν διώκεται για δεύτερη φορά για το ίδιο 
πειθαρχικό παράπτωμα, για το οποίο επιβάλλεται μόνο μία πειθαρχική ποινή. Νέα πειθαρχική δίωξη για το ίδιο 
παράπτωμα είναι απαράδεκτη. Διαφορετική νομική 
υπαγωγή των ίδιων περιστατικών δεν καθιστά νέα την 
πειθαρχική δίωξη.
5. Περισσότερες πράξεις που αποτελούν εξακολού-
θηση του ίδιου παραπτώματος θεωρούνται ως ενιαίο 
σύνολο, η βαρύτητα του οποίου λαμβάνεται υπόψη για 
τον καθορισμό και την επιμέτρηση της πειθαρχικής ποι-
νής. Σε περίπτωση συρροής περισσότερων πειθαρχικών 
παραπτωμάτων, μετά τον προσδιορισμό της κύρωσης 
για καθένα από τα συρρέοντα παραπτώματα, επιβάλλε-
ται μια συνολική πειθαρχική ποινή, η οποία αποτελείται 
από τη βαρύτερη κύρωση για τα παραπτώματα που 
προσδιορίστηκαν, επαυξανόμενη κατά την κρίση του 
πειθαρχικού συμβουλίου ως το ανώτατο όριό της, αν 
συντρέχει περίπτωση.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 243
Πειθαρχικά παραπτώματα
Πειθαρχικά παραπτώματα του διαχειριστή αφερεγγυ-
ότητας ή του πιστοποιημένου προσώπου είναι:
α) η παραβίαση υποχρέωσης του διαχειριστή αφερεγ-
γυότητας σύμφωνα με διατάξεις της νομοθεσίας που 
διέπει την άσκηση των καθηκόντων του, συμπεριλαμ-
βανομένου του κώδικα δεοντολογίας της παρ. 1 του 
άρθρου 262,
β) η μη αποδοχή του διορισμού του, χωρίς σπουδαίο 
λόγο, ή η παραίτησή του, χωρίς σπουδαίο λόγο,
γ) η παράβαση των καθηκόντων του διαχειριστή, με 
σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον πα-
ράνομο όφελος ή να βλάψει το κράτος ή κάποιον άλλον,
δ) η απόκτηση παράνομου οικονομικού οφέλους ή 
ανταλλάγματος προς όφελος του ίδιου του διαχειριστή 
αφερεγγυότητας, του πιστοποιημένου προσώπου ή τρί-
του προσώπου, κατά την άσκηση των καθηκόντων του 
ή εξ αφορμής αυτών,
ε) η πλημμελής εκτέλεση των καθηκόντων συμπερι-
λαμβανομένης και της αδικαιολόγητης καθυστέρησης 
στην εκτέλεσή τους,
στ) η παράβαση της υποχρέωσης εχεμύθειας για γε-
γονότα και πληροφορίες, των οποίων λαμβάνει γνώση 
κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του και
ζ) κάθε συμπεριφορά ασυμβίβαστη με την ιδιότητά 
του, η οποία πλήττει το κύρος του επαγγέλματος.Άρθρο 244
Παραγραφή πειθαρχικών παραπτωμάτων
1. Τα πειθαρχικά παραπτώματα παραγράφονται μετά 
τη συμπλήρωση πενταετίας από την τέλεσή τους.
2. Ο χρόνος της παραγραφής αναστέλλεται με την κοι-
νοποίηση της άσκησης της πειθαρχικής δίωξης. Ο χρό-
νος της αναστολής αυτής δεν υπερβαίνει τα τρία (3) έτη.
3. Η παραγραφή πειθαρχικού παραπτώματος διακό-
πτεται αν τελεστεί άλλο πειθαρχικό παράπτωμα, το οποίο 
αποσκοπεί στην απόκρυψη του πρώτου ή τη ματαίωση της έγερσης της πειθαρχικής δίωξης εξαιτίας εκείνου.
4. Πειθαρχικό παράπτωμα, που αποτελεί συγχρόνως 
και ποινικό αδίκημα, δεν παραγράφεται πριν την πάροδο 
του χρόνου για την παραγραφή του ποινικού αδικήμα-
τος. Η παραγραφή του πειθαρχικού παραπτώματος ανα-
στέλλεται για όλο το χρονικό διάστημα από την άσκηση 
της ποινικής δίωξης μέχρι την έκδοση αμετάκλητης δι-καστικής απόφασης ή βουλεύματος.
Άρθρο 245
Πειθαρχικές ποινές
1. Πειθαρχικές κυρώσεις κατά σειρά βαρύτητας είναι:
α) η έγγραφη επίπληξη,
β) η επιβολή προστίμου ύψους έως και είκοσι χιλιάδων 
(20.000) ευρώ και, σε περίπτωση υποτροπής, προστίμου 
ύψους έως και σαράντα χιλιάδων (40.000) ευρώ,
γ) η προσωρινή απαγόρευση ανάληψης καθηκόντων 
διαχειριστή αφερεγγυότητας ή απασχόλησης σε αυτά για 
χρονικό διάστημα από έναν (1) έως δώδεκα (12) μήνες,
δ) η προσωρινή αφαίρεση της άδειας για χρονικό δι-
άστημα έως δύο (2) ετών, η οποία επιβάλλεται ιδίως σε 
περίπτωση παράβασης των υποχρεώσεων περί κωλυ-
μάτων και η παραίτηση από τη θέση στην οποία έχει 
διορισθεί χωρίς σπουδαίο λόγο, και
ε) η οριστική αφαίρεση της άδειας και διαγραφή από 
το μητρώο.
2. Κάθε πειθαρχική κύρωση καταχωρίζεται στο μη-
τρώο διαχειριστών αφερεγγυότητας ή στο μητρώο πι-
στοποιημένων προσώπων, κατά περίπτωση.
Άρθρο 246
Επιμέτρηση ποινής
1. Η πειθαρχική κύρωση προσδιορίζεται:
α) από τη βαρύτητα του παραπτώματος και των συνε-
πειών του, καθώς και από τον αντίκτυπό του στην άσκη-
ση των καθηκόντων του διαχειριστή αφερεγγυότητας,
β) από τον βαθμό του δόλου ή τον βαθμό της αμέλειας 
του διωκομένου,
γ) από τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε το 
παράπτωμα, όπως, ιδίως, ο προσπορισμός οφέλους και
δ) από την προσωπικότητα του διωκόμενου διαχειρι-
στή ή του πιστοποιημένου προσώπου, την πείρα του, τις 
ατομικές και κοινωνικές περιστάσεις και την προηγού-
μενη επαγγελματική του συμπεριφορά, καθώς και τη 
διαγωγή του μετά την πράξη, τη μετάνοια που επέδειξε και την προθυμία να επανορθώσει τις συνέπειες.
2. Παράπτωμα ελαφράς φύσεως, οφειλόμενο σε αμέ-
λεια του διωκόμενου διαχειριστή ή του πιστοποιημένου 
προσώπου μπορεί κατά την κρίση του Πειθαρχικού Συμ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11000 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
βουλίου να μείνει ατιμώρητο, μετά από εκτίμηση των 
συνθηκών υπό τις οποίες διαπράχθηκε, υπό την προϋ-
πόθεση ότι γίνεται περί τούτου ειδική αιτιολόγηση στην 
απόφαση.
3. Η πειθαρχική κύρωση της περ. ε΄ της παρ. 1 του 
άρθρου 245 επιβάλλεται μόνο σε ιδιαίτερα βαριές περι-
πτώσεις πειθαρχικών παραπτωμάτων, τα οποία, από τις συνθήκες διάπραξής τους και τον διαπιστωμένο βαθμό υπαιτιότητας του διωκόμενου διαχειριστή ή πιστοποιη-
μένου προσώπου, κατά περίπτωση, μαρτυρούν έλλειψη 
συνείδησης των βασικών του υποχρεώσεων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΟΡΓ ΑΝΩΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 247
Πειθαρχικά Συμβούλια
Πειθαρχικά Συμβούλια για την εκδίκαση των πειθαρχι-
κών αδικημάτων των διαχειριστών αφερεγγυότητας και 
πιστοποιημένων προσώπων είναι: α) σε πρώτο βαθμό το 
Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο και β) σε δεύτερο 
και τελευταίο βαθμό το Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο.
Άρθρο 248Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο
Το Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο είναι πε-
νταμελές και συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού 
Οικονομικών. Η θητεία των μελών του Πρωτοβάθμιου 
Πειθαρχικού Συμβουλίου συμπίπτει με τον χρόνο θη-
τείας των μελών της αρμόδιας αρχής.
Άρθρο 249
Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο
1. Οι αποφάσεις του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού 
Συμβουλίου, με εξαίρεση εκείνες που επιβάλλουν την 
επίπληξη σύμφωνα με το άρθρο 245, υπόκεινται σε έφε-
ση εκ μέρους του καταδικασθέντος. Επίσης, σε έφεση 
ασκούμενη από τον Υπουργό Δικαιοσύνης υπόκεινται 
όλες οι αποφάσεις του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού 
Συμβουλίου. Η έφεση ασκείται ενώπιον του Ανωτάτου 
Πειθαρχικού Συμβουλίου.
2. Το Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο είναι πενταμελές 
και αποτελείται από τον πρόεδρο και τέσσερα (4) μέλη, 
καθώς και από ισάριθμους αναπληρωτές τους, με τρι-
ετή θητεία. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών 
ορίζονται ως πρόεδρος του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμ-
βουλίου, με τον αναπληρωτή του, ένας αρεοπαγίτης και 
ως μέλη, με τους αναπληρωτές τους, ένας καθηγητής 
ή αναπληρωτής καθηγητής νομικής σχολής Ανωτάτου 
Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Α.Ε.Ι.), εν ενεργεία ή ομότι-
μος, ένας δικηγόρος που έχει συμπληρώσει εικοσαετή 
τουλάχιστον δικηγορία και προτείνεται από την Ολομέ-
λεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων, ένας 
λογιστής φοροτεχνικός Α τάξης με εικοσαετή τουλάχι-
στον προϋπηρεσία που προτείνεται από το Οικονομικό 
Επιμελητήριο Ελλάδος (Ο.Ε.Ε.) και ένας νόμιμος ελεγκτής 
με εικοσαετή τουλάχιστον προϋπηρεσία που προτείνεται 
από την Επιτροπή Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων (Ε.Λ.Τ.Ε.).ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΚΑΙ ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ
Άρθρο 250
Διαχείριση επιλήψιμων πράξεων και ανάθεσηπροκαταρκτικής πειθαρχικής εξέτασης
1. Οι καταγγελίες για πειθαρχικώς επιλήψιμες πράξεις 
διαχειριστή αφερεγγυότητας ή πιστοποιημένου προ-
σώπου απευθύνονται στον Πρόεδρο της Επιτροπής Δι-
αχείρισης Αφερεγγυότητας. Ανώνυμες καταγγελίες δεν 
λαμβάνονται υπόψη και αρχειοθετούνται σύμφωνα με 
την παρ. 3 του άρθρου 253. Ο Πρόεδρος μπορεί ακόμη να λάβει με οποιονδήποτε τρόπο γνώση σχετικά με την 
τέλεση τέτοιων πράξεων, καθώς και διαμέσου δικαστικής 
ή εν γένει δημόσιας αρχής.
2. Αν η καταγγελία δεν στηρίζεται στον νόμο ή είναι 
προφανώς αβάσιμη στην ουσία ή ανεπίδεκτη οποιασδή-
ποτε εκτίμησης, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Διαχείρισης 
Αφερεγγυότητας την αρχειοθετεί σύμφωνα με την παρ. 
3 του άρθρου 253, με συνοπτική αιτιολογία, και ανα-
κοινώνει την πράξη αρχειοθέτησης στον Πρόεδρο του Ανώτατου Πειθαρχικού Συμβουλίου του άρθρου 252.
3. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Διαχείρισης Αφερεγγυό-
τητας, μόλις λάβει την καταγγελία ή γνώση της επιλήψι-
μης πράξης, παραγγέλλει τη διενέργεια προκαταρκτικής 
πειθαρχικής εξέτασης, την οποία αναθέτει σε μέλος του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου.
Άρθρο 251
Προκαταρκτική πειθαρχική εξέταση
1. Η προκαταρτική πειθαρχική εξέταση είναι συνοπτική 
και σύντομη και διαρκεί τριάντα (30) ημέρες κατ’ ανώτατο 
όριο. Περατώνεται είτε με γραπτές ή προφορικές εξηγή-
σεις του προσώπου, κατά του οποίου στρέφεται, είτε με 
πράξη, με την οποία τίθεται η υπόθεση στο αρχείο.
2. Το μέλος του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλί-
ου που διενεργεί την προκαταρτική πειθαρχική εξέταση, 
μπορεί να εξετάζει μάρτυρες και να αναζητά κάθε άλλο 
πρόσφορο νόμιμο αποδεικτικό μέσο. Κατά τη διεξαγω-
γή της προκαταρτικής εξέτασης φροντίζει ώστε να μην προσβάλλονται η τιμή και η υπόληψη του διαχειριστή, του οποίου η συμπεριφορά ερευνάται.
3. Δεν διενεργείται προκαταρκτική πειθαρχική εξέταση 
για πράξεις, για τις οποίες έχει ήδη ασκηθεί ποινική δίωξη 
για κακούργημα ή πλημμέλημα.
4. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας έχει την υποχρέωση να 
ενημερώσει τον Πρόεδρο της Επιτροπής Διαχείρισης 
Αφερεγγυότητας σε περίπτωση άσκησης ποινικής δίω-
ξης σε βάρος διαχειριστή αφερεγγυότητας. Την ίδια υπο-
χρέωση έχει και σε περίπτωση έκδοσης παραπεμπτικού 
ή απαλλακτικού βουλεύματος, τελεσίδικης αθωωτικής ή 
καταδικαστικής απόφασης σε βάρος διαχειριστή, απο-
στέλλοντας πλήρη αντίγραφα, εντός δέκα (10) ημερών 
από την έκδοσή τους.
Άρθρο 252
Άσκηση της πειθαρχικής δίωξης
1. Η πειθαρχική δίωξη ασκείται ενώπιον του Πρωτο-
βάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου από τον Πρόεδρο της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11001 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Επιτροπής Διαχείρισης Αφερεγγυότητας μετά το πέρας 
της προκαταρκτικής εξέτασης και εφόσον προκύπτουν 
επαρκείς ενδείξεις τέλεσης πειθαρχικού παραπτώματος.
2. Το έγγραφο της πειθαρχικής δίωξης μαζί με το πόρι-
σμα της προκαταρκτικής εξέτασης και τα λοιπά στοιχεία 
του φακέλου αποστέλλονται αμέσως στον Πρόεδρο του 
Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου.
3. Εφόσον ασκηθεί πειθαρχική δίωξη, στη σύνθεση 
του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου κατά την 
περαιτέρω διαδικασία μετέχει ο αναπληρωτής του μέ-
λους που διενήργησε την προκαταρκτική εξέταση.
Άρθρο 253
Η διαδικασία της πειθαρχικής δίωξης
1. Ο Πρόεδρος του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμ-
βουλίου ορίζει εισηγητή της υπόθεσης.
2. Ο εισηγητής έχει όλες τις αρμοδιότητες και εξουσί-
ες κάθε γενικού προανακριτικού υπαλλήλου. Εξετάζει 
τους μάρτυρες, συλλέγει το λοιπό αποδεικτικό υλικό, 
συντάσσει το κατηγορητήριο και καλεί τον πειθαρχικώς 
διωκόμενο να λάβει γνώση του κατηγορητηρίου και της 
δικογραφίας και να απολογηθεί προφορικά ή γραπτά 
μέσα σε εύλογο χρόνο. Σε περίπτωση που ο διωκόμενος 
υποβάλλει γραπτό απολογ ητικό υπόμνημα, ο εισηγητής 
δύναται να διατυπώσει οποιαδήποτε κατά την κρίση του 
διευκρινιστική ή άλλη ερώτηση.
3. Αν ο εισηγητής, μετά από τη συγκέντρωση του 
αποδεικτικού υλικού, κρίνει ότι δεν υπάρχουν επαρ-
κείς ενδείξεις που να στηρίζουν πειθαρχική κατηγορία, παραδίδει τον φάκελο στον Πρόεδρο του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου, με την πρόταση η υπόθεση να τεθεί η υπό-
θεση στο αρχείο. Ο Πρόεδρος εισάγει την υπόθεση στο Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο, το οποίο αποφα-σίζει, με βάση την επάρκεια των διαθέσιμων ενδείξεων, αν θα απαγγελθεί ή όχι η κατηγορία ή αν πρέπει να γίνει 
συμπληρωματική ανάκριση από τον εισηγητή. Αν το 
Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο δεχθεί ότι πρέπει 
να απαγγελθεί κατηγορία, συντάσσεται από τον εισηγητή 
κατηγορητήριο.
4. Μετά την ολοκλήρωση του έργου του εισηγητή, 
ολόκληρος ο φάκελος διαβιβάζεται στον Πρόεδρο του 
Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου για τον ορι-
σμό της δικασίμου, μαζί με τον κατάλογο των μαρτύρων 
που πρέπει να κληθούν και το αποδεικτικό επίδοσης της 
πράξης αυτής στον πειθαρχικώς διωκόμενο διαχειριστή 
αφερεγγυότητας.
5. Εφόσον το Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο 
δεχθεί ότι πρέπει να απαγγελθεί κατηγορία, στη σύν-
θεση του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου για 
την εκδίκαση της υπόθεσης και την έκδοση απόφασης μετέχει ως μέλος ο αναπληρωτής του εισηγητή.
Άρθρο 254
Ακροαματική διαδικασία
και έκδοση απόφασης
από το Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο
1. Κατά την ακροαματική διαδικασία ο διωκόμενος 
μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως ή με δικηγόρο. 
Ασκεί το δικαίωμα υπεράσπισής του, καλώντας με δική του ευθύνη, χωρίς υποχρεωτική προδικασία, μάρτυρες 
για να καταθέσουν υπέρ του ή για την υπόθεσή του.
2. Το Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο μέσα σε έξι 
(6) το αργότερο μήνες από την άσκηση της πειθαρχικής 
δίωξης, οφείλει να εκδώσει οριστική απόφαση. Ο χρό-
νος αυτός παρατείνεται αναλόγως, εάν έχει διαταχθεί 
η αναστολή της πειθαρχικής δίωξης. Το ίδιο ισχύει και 
σε περίπτωση που έγινε δεκτή αίτηση εξαίρεσης και, 
εξαιτίας της ανέφικτης συγκρότησης του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου με νέα σύνθεση, παραπέμπεται η υπόθεση 
σε άλλο Πειθαρχικό Συμβούλιο. Η απόφαση κοινοποι-
είται στον διωχθέντα και στον Υπουργό Οικονομικών.
3. Αν το πειθαρχικό παράπτωμα συνιστά και αξιόποινη 
πράξη, η αθωωτική ή καταδικαστική απόφαση, καθώς 
και το απαλλακτικό βούλευμα δεν εμποδίζουν το Πρωτο-
βάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο να εκδικάσει την υπόθεση 
στην ουσία της και να εκδώσει απόφαση, λαμβάνοντας 
υπόψη του τη σχετική ποινική δικογραφία, την οποία 
οφείλει να αποστείλει σε αντίγραφα ο αρμόδιος εισαγ-
γελέας, ύστερα από σχετική αίτηση του εισηγητή της 
υπόθεσης.
Άρθρο 255
Υποβολή έφεσης
1. Ο διωκόμενος, στον οποίο επιβλήθηκε οποιαδήποτε 
ποινή, πλην της επίπληξης, έχει δικαίωμα να ασκήσει 
έφεση μέσα σε προθεσμία ενός μηνός από την επίδοση 
της απόφασης και πάντως όχι μετά την πάροδο τριών (3) 
μηνών από την έκδοση της απόφασης. Εντός προθεσμίας 
των τριών (3) μηνών από την κοινοποίηση της απόφα-
σης του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλίου στον διωκόμενο, ο Υπουργός Οικονομικών έχει δικαίωμα να ασκήσει έφεση. Η έφεση ασκείται με κατάθεσή της στη 
γραμματεία του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχικού Συμβουλί-
ου. Για την άσκηση της έφεσης συντάσσεται έκθεση. Η 
προθεσμία για την άσκηση της έφεσης και η άσκησή της 
δεν έχουν ανασταλτική δύναμη, εκτός εάν στην απόφα-
ση ορίζεται διαφορετικά. Μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε 
(15) ημερών από την κατάθεση της έφεσης, με επιμέλεια 
και ευθύνη του Προέδρου του Πρωτοβάθμιου Πειθαρχι-
κού Συμβουλίου που εξέδωσε την απόφαση, ο φάκελος 
παραδίδεται στον Πρόεδρο του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλίου.
2. Ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Πειθαρχικού Συμβουλί-
ου ορίζει ημέρα για την εκδίκαση της έφεσης και καλεί, 
με κλήση που επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή, τον 
εκκαλούντα δέκα (10) ημέρες πριν από την ημέρα της 
συζήτησης. Ο εκκαλών μπορεί αυτοπρόσωπα ή με πλη-
ρεξούσιο δικηγόρο να αναπτύξει έγγραφα ή προφορικά 
τις απόψεις του. Το Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο μπο-
ρεί να διατάξει τη συμπλήρωση της ανάκρισης, οφείλει 
όμως να εκδώσει την απόφαση του σε προθεσμία το 
πολύ δύο (2) μηνών από την ημέρα της κατάθεσης της έφεσης.
Άρθρο 256
Έκδοση αποφάσεων
1. Η απόφαση του Πρωτοβάθμιου και του Ανωτάτου 
Πειθαρχικού Συμβουλίου για την επιβολή πειθαρχικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11002 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
κυρώσεων εκδίδεται εντός δύο (2) μηνών από την κλήση 
του διωκόμενου σε ακρόαση και επιδίδεται σε αυτόν 
εντός της ίδιας προθεσμίας, ενώ περίληψη αυτής κατα-
χωρίζεται στο μητρώο.
2. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της αποδεικτικής 
διαδικασίας και της απολογίας του πειθαρχικώς διωκόμε-
νου ακολουθεί η διάσκεψη των μελών του Πειθαρχικού Συμβουλίου για τη λήψη οριστικής απόφασης.
3. Η πειθαρχική απόφαση πρέπει να είναι ειδικώς και 
επαρκώς αιτιολογημένη, υπογράφεται δε από τον Πρόε-
δρο και το γραμματέα και καταχωρίζεται σε ειδικό βιβλίο 
με αύξοντα αριθμό.
4. Η αρμόδια αρχή υποχρεούται να γνωστοποιήσει στις 
αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές την τυχόν 
διάπραξη αξιοποίνων πράξεων που προέκυψαν από τη 
διαδικασία ενώπιον των Πειθαρχικών Συμβουλίων.
5. Πράξεις που διενεργήθηκαν έγκυρα κατά τη διάρ-
κεια της θητείας των Πειθαρχικών Συμβουλίων, παραμέ-
νουν ισχυρές και μετά τη λήξη της θητείας τους. Αποφά-
σεις επί υποθέσεων που έχουν συζητηθεί ενώπιον των Πειθαρχικών Συμβουλίων πριν από τη λήξη της θητείας τους, μπορούν να εκδοθούν και δημοσιευθούν μέσα σε 
ένα τετράμηνο από τη λήξη της θητείας. Σε κάθε άλλη πε-
ρίπτωση επαναλαμβάνεται η συζήτηση της πειθαρχικής 
υπόθεσης ενώπιον των νέων Πειθαρχικών Συμβουλίων.
6. Οι αποφάσεις των πειθαρχικών συμβουλίων εκτε-
λούνται με επιμέλεια του Προέδρου της Επιτροπής Δια-χείρισης Αφερεγγυότητας.
Άρθρο 257
Εξαίρεση μελών των Πειθαρχικών Συμβουλίων
1. Οι διατάξεις των άρθρων 17 επ. του Κώδικα Διοικη-
τικής Δικονομίας για την εξαίρεση των δικαστών ισχύ-
ουν και για την εξαίρεση των μελών των Πειθαρχικών 
Συμβουλίων.
2. Η αίτηση για την εξαίρεση επιδίδεται στον Πρόεδρο 
του Πειθαρχικού Συμβουλίου, ο οποίος την εισάγει στο 
Πειθαρχικό Συμβούλιο για να αποφανθεί. Η απόφαση 
που εκδίδεται είναι αμετάκλητη. Κάθε εγκαλούμενος έχει 
δικαίωμα υποβολής αίτησης εξαίρεσης μόνο μια φορά σε κάθε βαθμό πειθαρχικής δικαιοδοσίας.
3. Η αίτηση εξαίρεσης είναι απαράδεκτη, όταν αυτή 
αφορά στην εξαίρεση όλων των μελών του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου.
Άρθρο 258
Ανάκληση αδείας
1. Κάθε άδεια που χορηγήθηκε σύμφωνα με τις δι-
ατάξεις του παρόντος, ανακαλείται με απόφαση της 
αρμόδιας αρχής εφόσον συντρέχει στο πρόσωπο του 
δικαιούχου μία από τις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) επιβολή πειθαρχικής κύρωσης οριστικής αφαίρεσης 
της άδειας με απόφαση του Πειθαρχικού Συμβουλίου, 
σύμφωνα με το άρθρο 245,
β) καταδίκη για οποιοδήποτε από τα αδικήματα της 
περ. β΄ της παρ. 3 του άρθρου 231,
γ) συνταξιοδότηση από τον κύριο ασφαλιστικό φορέα,
δ) οριστική ανάκληση της επαγγελματικής άδειας του δι-
κηγόρου, ορκωτού ελεγκτή λογιστή, λογιστή φοροτεχνικού Α τάξης και, στην περίπτωση νομικών προσώπων, σε περί-
πτωση οριστικής ανάκλησης της άδειας λειτουργίας του.
2. Σε περίπτωση καταδίκης σε πρώτο βαθμό για κά-
ποιο από τα αδικήματα της περ. β’ της παρ. 3 του άρθρου 
231 αναστέλλεται η ισχύς της άδειας του διαχειριστή ή πιστοποιημένου προσώπου έως την αμετάκλητη απαλ-
λαγή του και ενημερώνεται με σχετική σημείωση το Μη-
τρώο Διαχειριστών Αφερεγγυότητας.
3. Σε περίπτωση οριστικής ανάκλησης της άδειας, σύμ-
φωνα με την παρ. 1, η αρμόδια αρχή προβαίνει στην 
αμετάκλητη διαγραφή του διαχειριστή από το Μητρώο Διαχειριστών Αφερεγγυότητας.
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΕΥΘΥΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΩΝ ΑΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑΣ
Άρθρο 259
Έκταση ευθύνης διαχειριστή αφερεγγυότητας
1. Έναντι των πτωχευτικών πιστωτών και του οφειλέτη 
ο διαχειριστής αφερεγγυότητας, κατά την άσκηση των 
καθηκόντων του, ευθύνεται για κάθε πταίσμα, εκτός αν 
άλλως ορίζεται στον παρόντα νόμο. Κατά την άσκηση 
των καθηκόντων του οφείλει να επιδεικνύει την επιμέ-
λεια του συνετού διαχειριστή αφερεγγυότητας. Στο ίδιο 
μέτρο ο διαχειριστής αφερεγγυότητας ευθύνεται έναντι των ανωτέρω προσώπων και για τις πράξεις τρίτου, στον 
οποίο χωρίς δικαίωμα ανέθεσε τη διεξαγωγή υπόθεσης 
της διαδικασίας αφερεγγυότητας, ενώ, αν είχε το δικαίωμα 
ανάθεσης, ευθύνεται μόνο για πταίσμα ως προς την επι-λογή του τρίτου και ως προς τις οδηγίες που του έδωσε.
2. Έναντι των τρίτων που ζημιώθηκαν από τη δράση 
του, ο διαχειριστής αφερεγγυότητας ευθύνεται προσω-πικώς μόνο για δόλο.
3. Αν από τη δράση διαχειριστή αφερεγγυότητας που 
ασκεί καθήκοντα συνδίκου δημιουργήθηκε ομαδικό χρέ-
ος, το οποίο δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθεί από την 
πτωχευτική περιουσία, αυτός υποχρεούται να αποζημιώ-
σει τον ομαδικό πιστωτή αν διέγνωσε ότι η περιουσία δεν 
προβλέπεται να επαρκέσει για την εκπλήρωση του ομα-
δικού χρέους τούτου αλλά με δόλο αδιαφόρησε. Σε κάθε 
περίπτωση που ανακύπτει ευθύνη του συνδίκου έναντι τρίτων, αν αυτοί ικανοποιηθούν σε βάρος της πτωχευ-τικής περιουσίας, η ομάδα των πιστωτών δικαιούται να 
αναζητήσει από τον σύνδικο το ποσό απομείωσης της 
πτωχευτικής περιουσίας από την αιτία αυτή.
4. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας δεν ευθύνεται ως 
εκπρόσωπος του οφειλέτη για οφειλές προς το Δημόσιο, 
τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ή εργαζομένους. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας, αν πρόκειται για φυσικό 
πρόσωπο, και ο εκπρόσωπος του διαχειριστή αφερεγ-
γυότητας, αν πρόκειται για νομικό πρόσωπο, δεν υπέχει 
οποιαδήποτε αστική, ποινική ή άλλη ευθύνη για χρέη του 
οφειλέτη, ανεξάρτητα από τον χρόνο βεβαίωσής τους 
και τον χρόνο στον οποίο ανάγονται, με την επιφύλαξη της παρ. 3.
5. Η ευθύνη του διαχειριστή αφερεγγυότητας κατά τις 
διατάξεις περί αδικοπραξιών δεν αποκλείεται.
6. Κάθε αξίωση κατά του διαχειριστή αφερεγγυότητας 
παραγράφεται μετά πάροδο τριών (3) ετών από τότε που 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11003 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ο ζημιωθείς έλαβε γνώση της ζημίας και του ζημιογόνου 
γεγονότος. Σε κάθε περίπτωση η αξίωση κατά του δια-
χειριστή αφερεγγυότητας παραγράφεται μετά πάροδο τριετίας από τη λήξη των καθηκόντων του.
7. Ο διαχειριστής αφερεγγυότητας έχει την ειδική δω-
σιδικία των δικηγόρων σε ποινικές διαδικασίες.
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ/ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ - ΤΕΛΙΚΕΣ -ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 260
Εξουσιοδοτικές διατάξειςτου Κεφαλαίου Β΄ του Μέρους Πρώτου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης, μετά από πρόταση του Ειδικού Γ ραμματέα 
Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, καθορίζονται η σύνθεση 
των μελών της Επιτροπής Διαχείρισης Αφερεγγυότη-
τας, τακτικών και αναπληρωματικών, ο υποχρεωτικός 
αριθμός των συνεδριάσεών της ανά μήνα, η ελάχιστη 
απαιτούμενη απαρτία των μελών της για κάθε συνεδρί-αση, καθώς και οι τυχόν επιβαλλόμενες ποινές, μεταξύ 
των οποίων και η αντικατάστασή τους από τον Ειδικό 
Γ ραμματέα Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους σε περίπτωση 
μη εκπλήρωσης ή πλημμελούς εκπλήρωσης των καθη-κόντων τους, κυρώνεται ο κανονισμός λειτουργίας της 
Επιτροπής και ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια 
σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία της Επιτροπής. 
Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους ο Πρόεδρος και 
τα μέλη της Επιτροπής δεν υπόκεινται σε οποιονδήποτε 
ιεραρχικό ή διοικητικό έλεγχο και απολαμβάνουν προ-σωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας.
2. Με όμοια απόφαση συγκροτείται πειθαρχικό συμ-
βούλιο, το οποίο αποτελείται από έναν δικαστικό λει-
τουργό ως πρόεδρο και μέλη της Επιτροπής Διαχείρισης 
Αφερεγγυότητας, εξαιρουμένου του προέδρου της. Η 
θητεία του πειθαρχικού συμβουλίου συμπίπτει με τη 
θητεία των μελών της Επιτροπής.
3. Με όμοια απόφαση συγκροτείται δευτεροβάθμιο 
πειθαρχικό συμβούλιο και ρυθμίζεται κάθε αναγκαία 
λεπτομέρεια σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία 
της Επιτροπής Διαχείρισης Αφερεγγυότητας και των 
πειθαρχικών συμβουλίων.
4. Με όμοια απόφαση καθορίζεται η ανά συνεδρίαση 
αποζημίωση των μελών της Επιτροπής, και η αποζη-
μίωση του δικαστικού λειτουργού και των μελών του 
πρωτοβάθμιου πειθαρχικού συμβουλίου, καθώς και του 
Προέδρου και των μελών του δευτεροβάθμιου πειθαρ-χικού συμβουλίου.
5. Με όμοια απόφασή ρυθμίζεται η μεταφορά των εγ-
γραφών από το τηρούμενο στο Υπουργείο Δικαιοσύνης 
Μητρώο Διαχειριστών Αφερεγγυότητας σύμφωνα με 
το π.δ. 133/2016 (Α΄ 242) στο μητρώο πιστοποιημένων προσώπων και μητρώο διαχειριστών αφερεγγυότητας, αντιστοίχως.6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης, μετά από εισήγηση του Ειδικού Γ ραμματέα 
Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, δύναται να προβλεφθούν 
ετήσια συνδρομή και τέλος ανανέωσης της χορηγουμέ-
νης σύμφωνα με το παρόν πιστοποίησης, που θα βαρύ-
νουν, κατά περίπτωση, τους διαχειριστές αφερεγγυότη-
τας, ο τρόπος καταβολής τους και κάθε άλλο αναγκαίο 
ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή της απόφασης αυτής.
Άρθρο 261Εξουσιοδοτικές διατάξ εις του Κεφαλαίου Γ΄
του Μέρους Πρώτου
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης, μετά από εισήγηση του Ειδικού Γ ραμματέα 
Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, καθορίζονται ο τόπος, ο 
τρόπος και οι αναγκαίες υποδομές για τη διενέργεια των 
εξετάσεων του άρθρου 232, η διάρκεια των εξετάσεων, η σύνταξη των πινάκων επιτυχόντων και αποτυχόντων και ρυθμίζεται κάθε σχετικό θέμα.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης, μετά από εισήγηση του Ειδικού Γ ραμματέα 
Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, συγκροτείται επιτροπή 
εξετάσεων, η οποία αποτελείται από τον πρόεδρό της 
και κατ’ ελάχιστον τέσσερα (4) μέλη, και καθορίζονται 
η σύνθεση της επιτροπής εξετάσεων, το ύψος της αμοι-βής του Προέδρου και των μελών της, καθώς και κάθε 
αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με την οργάνωση και 
λειτουργία της.
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορί-
ζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις πιστοποίησης των 
φορέων επιμόρφωσης, καθώς και οι όροι και οι προϋπο-
θέσεις επιμόρφωσης των διαχειριστών αφερεγγυότητας.
Ειδικότερα με την απόφαση της παρούσας, μεταξύ 
άλλων, καθορίζονται:
α. οι φορείς που μπορούν να εκτελούν τα προγράμ-
ματα επιμόρφωσης,
β. οι προδιαγραφές των χώρων επιμόρφωσης,γ. το ελάχιστο περιεχόμενο των προγραμμάτων,δ. τα προσόντα των εκπαιδευτών,
ε. ο έλεγχος εκτέλεσης των προγραμμάτων και συμ-
μετοχής των διαχειριστών σε αυτά,
στ. η μέθοδος επιμόρφωσης,
ζ. η πιστοποίηση συμμετοχής του πιστοποιημένου 
προσώπου και οι σχετικά παρεχόμενες πληροφορίες, και
η. κάθε άλλο σχετικό θέμα.
4. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης καθορίζο-
νται οι φορείς, οι όροι και οι προϋποθέσεις ασφάλισης 
επαγγελματικής ευθύνης των διαχειριστών αφερεγγυ-
ότητας, οι κίνδυνοι οι οποίοι ασφαλίζονται, η χρονική 
διάρκεια των συμβάσεων, η προθεσμία και ο τρόπος 
υποβολής στο αρμόδιο όργανο κάθε διαδικασίας και 
ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια, ανάλογα με το εάν οι διαχειριστές αφερεγγυότητας είναι φυσικά ή νο-μικά πρόσωπα και εάν ανήκουν στην βαθμίδα Α΄ ή Β΄.
Άρθρο 262
Εξουσιοδοτικές διατάξ εις του Κεφαλαίου Δ΄
του Μέρους Πρώτου
1. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, μετά από 
γνώμη της Επιτροπής Διαχείρισης Αφερεγγυότητας, ει-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11004 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
σάγεται Κώδικας Δεοντολογίας των διαχειριστών αφε-
ρεγγυότητας και των πιστοποιημένων προσώπων που 
εξειδικεύει τους κανόνες συμπεριφοράς των προσώπων 
αυτών για τη διασφάλιση της τήρησης των υποχρεώσε-
ων του άρθρου 239.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης μπορεί να καθοριστούν ελάχιστη νόμιμη 
αποζημίωση διαχειριστών αφερεγγυότητας και οι όροι 
καταβολής της (που μπορεί να προβλεφθεί ότι γίνεται 
σταδιακά σε σχέση με την ολοκλήρωση συγκεκριμένων 
σταδίων της διαδικασίας), και να προσδιορισθούν οι δη-
μόσιοι πόροι για την κάλυψη των σχετικών υποχρεώσε-
ων, η σχετική διαδικασία και κάθε ειδικότερο θέμα και 
αναγκαία λεπτομέρεια.
ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΜΠΤΟ
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΚΟΙΝΕΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 263
Μεταβατικό δίκαιο
1. Οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται στις 
διαδικασίες που εκκινούν μετά την ημερομηνία του πρώ-
του εδαφίου του άρθρου 270.
2. Κατ’ εξαίρεση οι διατάξεις των άρθρων 162 έως και 
166, εφαρμόζονται αναλόγως σε πτωχεύσεις που έχουν 
ήδη κηρυχθεί κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νό-
μου ή κηρύσσονται βάσει αίτησ ης που έχει υποβληθεί 
πριν από αυτήν, εφόσον δεν έχει αρχίσει η ρευστοποίηση 
της περιουσίας του οφειλέτη σύμφωνα με τις προγενέ-
στερες διατάξεις ή όταν κηρύσσεται άγονος προκηρυ-
χθείς πλειστηριασμός. Με απόφαση της συνέλευσης των 
πιστωτών, εκκρεμής πτωχευτική διαδικασία μπορεί να 
τραπεί σε πτωχευτική διαδικασία του παρόντος νόμου 
στο στάδιο εξέλιξης στο οποίο βρίσκεται η εκκρεμής 
διαδικασία. Στην περίπτωση αυτή, ανεξάρτητα από τις διατάξεις που διέπουν τη συνέχιση της διαδικασίας, για την κατάταξη των πιστωτών εφαρμόζονται οι διαχρονι-
κού δικαίου διατάξεις των νόμων που έχουν ισχύσει έως 
την υπαγωγή στη νέα διαδικασία.
3. Εφόσον η Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότητας, 
με βάση τα στοιχεία προσφυγής στις σχετικές διαδικα-
σίες, διαπιστώσει ότι ο διαθέσιμος αριθμός διαχειρι-
στών αφερεγγυότητας δεν επαρκεί για την κάλυψη των 
αναγκών που προκύπτουν, για τις πτωχεύσεις μικρού 
αντικειμένου, ως σύνδικος μπορεί να διορισθεί, πέραν 
των διαχειριστών αφερεγγυότητας, δικηγόρος, λογι-
στής, φοροτεχνικός Α τάξης ή συμβολαιογράφος, όπως ορίζονται στο άρθρο 227. Η θέση σε ισχύ του Τετάρτου 
Βιβλίου δεν θίγει την ανάθεση καθηκόντων διαχειριστών 
αφερεγγυότητας την οποία έχουν αναλάβει σε εκκρεμείς 
διαδικασίες.
4. Τα νομικά πρόσωπα της παρ. 2 του άρθρου 230 δύ-
νανται να εγγραφούν στο μητρώο διαχειριστών αφερεγ-
γυότητας, εφόσον απασχολούν με οιασδήποτε μορφής 
σχέση τουλάχιστον ένα φυσικό πρόσωπο κάτοχο άδειας 
διαχειριστή αφερεγγυότητας εγγεγραμμένο κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος στο υφιστάμενο μη-
τρώο διαχειριστών αφερεγγυότητας του π.δ. 133/2016 
(Α΄ 242), κατόπιν υποβολής σχετικής αιτήσεως προς την 
Επιτροπή Διαχείρισης Αφερεγγυότητας του άρθρου 229 
του παρόντος, με απόφαση της οποίας θα καθορισθεί η 
μορφή της σχετικής αίτησης και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται.
5. Οι οφειλέτες που έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση πριν 
τη θέση σε ισχύ του νέου νόμου αλλά μετά τη 1η.1.2019, 
υπάγονται στις διατάξεις των άρθρων 192-194. Σε περί-πτωση που η προθεσμία της παρ.1 ή 2 του άρθρου 192, κατά περίπτωση, λήγει πριν τις 31.12.2021, η απαλλαγή επέρχεται την 1η.1.2022, εκτός αν εντός της παραπάνω 
προθεσμίας κατατεθεί προσφυγή κατά της απαλλαγής 
του. Για την πλήρωσή των προϋποθέσεων της παρ. 3 του 
άρθρου 92 απαιτείται αίτηση προς και σχετική απόφαση 
του πτωχευτικού δικαστηρίου.
6. Το άρθρο 195 εφαρμόζεται και για την απαλλαγή 
των εκπροσώπων νομικού προσώπου για οφειλές νο-
μικού προσώπου, του οποίου η αίτηση πτώχευσης ή η 
κήρυξη σε πτώχευση προηγήθηκε της θέσης του πα-
ρόντος νόμου σε ισχύ. Σε περίπτωση που η προθεσμία που αφορά την απαλλαγή των εκπροσώπων της παρ. 1 
του άρθρου 195 λήξει οποτεδήποτε πριν τις 31.12.2021, 
τότε η απαλλαγή επέρχεται την 1η.1.2022, ενώ τυχόν 
προσφυγή μπορεί να ασκηθεί μέχρι τις 31.12.2021.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 264
Απόκτηση κινητών αξιών - Διάθεση κινητών αξιών ΑΕΠΕΥ στο πλαίσιο των διαδικασιών του παρόντος - Ανατροπή της διαδικασίας ειδικής διαχείρισης - Τροποποίηση των ν. 3461/2006 
(Α΄ 106), ν. 4514/2018 (Α΄ 14) και ν. 4307/2014 
(Α΄ 246)
1. Η περ. η΄ του άρθρου 8 του ν. 3461/2006 (Α΄ 106) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«η. Η απόκτηση κινητών αξιών αποτελεί μέρος της 
διαδικασίας εξυγίανσης του Κεφαλαίου Β΄ του Μέρους 
Δευτέρου του Βιβλίου Πρώτου του νόμου για τη ρύθ-
μιση οφειλών και την παροχή δεύτερης ευκαιρίας ή 
της διαδικασίας εξωδικαστικής ρύθμισης χρηματικών 
οφειλών του Κεφαλαίου Α΄ του Μέρους Δευτέρου του 
Βιβλίου Πρώτου, του νόμου για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή δεύτερης ευκαιρίας για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας και την εξακολούθηση 
της δραστηριότητάς της ή οι κινητές αξίες που έχουν 
αποκτηθεί αφορούν εταιρεία που βρίσκεται σε παύση 
πληρωμών κατά τις διατάξεις του άρθρου 77 του νόμου 
για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή δεύτερης ευ-
καιρίας ή εταιρεία το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων της 
οποίας έχει καταστεί κατώτερο του ενός δεκάτου (1/10) 
του μετοχικού κεφαλαίου, με βάση στοιχεία των δημο-
σιευμένων οικονομικών καταστάσεων του ν. 3556/2007, 
σε ενοποιημένη βάση εφόσον καταρτίζονται, και δεν 
έχει αποκατασταθεί τουλάχιστον στο ποσοστό αυτό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11005 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
εντός της περιόδου που ακολουθεί τη δημοσιευμένη 
οικονομική κατάσταση του ν. 3556/2007, στην οποία δι-
απιστώνεται το ανωτέρω έλλειμμα. Το βάρος απόδειξης 
της συνδρομής των προϋποθέσεων του προηγούμενου 
εδαφίου φέρει το πρόσωπο που την επικαλείται».
2. Στο άρθρο 11 του ν. 4514/2018 (Α΄ 14) προστίθεται 
παρ. 5 ως εξής:
«5. Σε περίπτωση διάθεσης κινητών αξίων ΑΕΠΕΥ στο 
πλαίσιο διαδικασίας εκποίησ ης ή εξυγίανσης του νόμου 
για τη ρύθμιση οφειλών και την παροχή δεύτερης ευκαι-
ρίας, η έγκριση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς ως προς το 
πρόσωπο του αποκτώντα σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, αποτελεί αίρεση της μεταβίβασης σε αυτόν.».
3. Στο ν. 4307/2014 (Α΄ 246) προστίθεται άρθρο 72Α 
ως εξής:
«Άρθρο 72Α
Ανατροπή της διαδικασίας
της ειδικής διαχείρισης
1. Οποτεδήποτε πριν από τη λήξη της ειδικής διαχεί-
ρισης κατ’ άρθρο 76 του παρόντος, ο οφειλέτης ή πι-
στωτές του, νομιμοποιούνται να ασκήσουν αίτηση για 
την ανατροπή της διαδικασίας της ειδικής διαχείρισης 
εφόσον καταθέσουν ταυτόχρονα με την αίτηση αυτή 
αίτηση επικύρωσης συμφωνίας εξυγίανσης σύμφωνα 
με τις σχετικές διατάξεις.
2. Η αίτηση της παρ. 1 κατατίθεται ενώπιον του αρμόδι-
ου για την εκδίκαση της αίτησης επικύρωσης συμφωνίας 
εξυγίανσης πτωχευτικού δικαστηρίου, κοινοποιείται δε 
αμελλητί και επί ποινή απαραδέκτου στον Ειδικό Δια-
χειριστή. Ο Ειδικός Διαχειριστής και οι λοιποί πιστωτές 
του υπό ειδική διαχείριση προσώπου νομιμοποιούνται στην άσκηση κυρίας ή πρόσθετης παρέμβασης. Η αίτη-
ση της παρ. 1 συνεκδικάζεται με την αίτηση επικύρωσης, 
γίνεται δεκτή σε περίπτωση επικύρωσης της συμφωνίας 
εξυγίανσης και απορρίπτεται σε κάθε άλλη περίπτωση. Η 
απόφαση επί της αίτησης δημοσιεύεται κατά τον τρόπο 
δημοσίευσης της απόφασης επί της αίτησης επικύρω-
σης, υπόκειται δε στα ίδια ένδικα μέσα με την απόφαση επί της αίτησης επικύρωσης.
3. Η κατάθεση της αίτησης της παρ. 1 δεν αναστέλλει 
αυτοδικαίως τη διαδικασία της ειδικής διαχείρισης. Για την αναστολή της διαδικασίας ή της τρέχουσας προθε-
σμίας της παρ. 3 του άρθρου 69 χορηγείται προσωρινή 
διαταγή μέχρι τη συζήτηση της αίτησης ανατροπής και υπό τον όρο αυτής, αφού πιθανολογηθεί η επικύρωση 
της συμφωνίας εξυγίανσης σύμφωνα με την αίτηση που 
συνοδεύει υποχρεωτικά την αίτηση της παρ. 1.
4. Σε περίπτωση αποδοχής της αίτησης της παρ. 1, 
παύει η διαδικασία της ειδικής διαχείρισης και ανατρέ-πονται για το μέλλον τα αποτελέσματα του άρθρου 72. 
Εκποιήσεις του ενεργητικού για τις οποίες συντελέστηκε 
η διατύπωση της παρ. 2 του άρθρου 75 δεν θίγονται. 
Ο Ειδικός Διαχειριστής απαλλάσσεται από κάθε αστική 
και ποινική ευθύνη για τα αποτελέσματα της μέχρι τότε 
διαδικασίας.
5. Η αίτηση της παρ. 2 δύναται να υποβάλλεται εντός 
εννέα (9) μηνών από τη θέση σε ισχύ της παρούσας δι-άταξης.».Άρθρο 265
Καταργούμενες διατάξεις
1. Από την ημερομηνία του πρώτου εδαφίου του άρ-
θρου 270,
α) καταργείται ο ν.  3588/2007 (Α΄ 153). Όπου γί-
νεται αναφορά σε νόμο στον Πτωχευτικό Κώδικα, 
ν. 3588/2007, νοείται ο παρών νόμος. Οι εκκρεμείς κατά 
τον χρόνο δημοσίευσης διαδικασίες του Πτωχευτικού 
Κώδικα, ν. 3588/2007, εξελίσσονται σύμφωνα με τις 
διατάξεις του εκτός όπου άλλως ρητά ορίζεται στο πα-
ρόν ή από τις προϊσχύουσες του ν. 3588/2007 διατάξεις, 
σύμφωνα με το άρθρο 182 αυτού. Κατ΄ εξαίρεση, με 
απόφαση της πλειοψηφίας της συνέλευσης των πιστω-
τών εκκρεμούς πτωχευτικής διαδικασίας, επιτρέπεται 
η συνέχιση της διαδικασίας στο στάδιο στο οποίο βρί-σκεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου. 
Στην περίπτωση αυτή, ανεξάρτητα από τις διατάξεις που 
διέπουν τη συνέχιση της διαδικασίας, για την κατάταξη 
των πιστωτών εφαρμόζονται οι διαχρονικού δικαίου δι-
ατάξεις των νόμων που έχουν ισχύσει έως την υπαγωγή 
στη νέα διαδικασία.
β) παύει η δυνατότητα υποβολής νέων αιτήσεων 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3869/2010 (Α΄ 130). Οι 
εκκρεμείς κατά τον χρόνο δημοσίευσης διαδικασίες εξε-
λίσσονται σύμφωνα με τις διατάξεις του.
γ) παύει η δυνατότητα υποβολής νέων αιτήσεων 
σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 68 έως και 77 
του ν. 4307/2014 (Α΄ 246), οι διατάξεις των οποίων εξα-
κολουθούν να ισχύουν στις εκκρεμείς κατά τη έναρξη 
ισχύος του παρόντος νόμου διαδικασίες, εκτός όπου 
άλλως ρητά ορίζεται στο παρόν. Κατ΄ εξαίρεση, με από-
φαση της συνέλευσης των πιστωτών ειδικής διαχείρισης, 
που συγκαλείται με πρόσκληση του ειδικού διαχειριστή επιτρέπεται η συνέχιση της διαδικασίας στο στάδιο στο 
οποίο βρίσκεται με αναλογική εφαρμογή των διατάξεων 
του παρόντος νόμου. Στην περίπτωση αυτή ο ειδικός δι-
αχειριστής ασκεί τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες που 
επιφυλάσσονται κατά τον παρόντα νόμο στον σύνδικο. Όπου γίνεται αναφορά σε νόμο στην ειδική διαχείριση 
των ανωτέρω άρθρων, νοείται η διαδικασία του Μέρους 
ΙΙ του Κεφαλαίου Α΄ του Πέμπτου Μέρους του Δευτέρου 
Βιβλίου.
δ) Καταργείται η διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 58 
του ν.δ. 356/1974 (Α΄ 90) (Κ.Ε.Δ.Ε.).
ε) Καταργείται η παρ. 22 της υποπαρ. Γ3 της παρ. Γ του 
άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (Α΄ 94), καθώς και κάθε διά-
ταξη που εκδόθηκε βάσει εξουσιοδότησης περιεχόμενης 
στην παραπάνω καταργούμενη διάταξη.
στ) Αίρεται η υποχρέωση διενέργειας εξετάσεων έτους 
2020 για την απόκτηση άδειας διαχειριστή αφερεγγυό-τητας, όπως όριζε το άρθρο 6 του π.δ. 133/2016.
2. Από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, καταργού-
νται οι παρ. 3 και 4 του άρθρου 65 παρ. του ν. 4472/2017 
(Α΄ 74).
3. Από τη θέση σε πλήρη εφαρμογή του Ηλεκτρονι-
κού Μητρώου Φερεγγυότητας, η οποία διαπιστώνεται 
με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δι-
καιοσύνης, καταργείται η διάταξη της παρ. 7 του άρθρου 
67 του ν. 3842/2010 (Α΄ 58). Οι διατάξεις αυτές συνεχί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11006 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ζουν να ισχύουν σε πτωχεύσεις που διέπονται από τον 
ν. 3588/2007 ή από τις προϊσχύουσες αυτού διατάξεις, σύμφωνα με την παρ. 1.
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
Άρθρο 266
Διαχείριση ανά κτησης ενισχύσεων
1. Μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν σύμ-
φωνα με τις προβλεπόμενες κατά τον νόμο προϋποθέ-
σεις, όπως εξειδικεύονται από την υπό στοιχεία 36579/
Β.1666/30-08-2007 (Β΄ 1740) απόφαση του Υπουργού 
Οικονομίας και Οικονομικών και κρίθηκε ότι πρέπει 
να ανακτηθούν, σύμφωνα με την υπ. αρ. C (2019) 7094 
απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΕ) της 7ης Οκτω-
βρίου 2019, μπορούν να υπαχθούν εκ των υστέρων είτε 
σε κανονισμό για ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de 
minimis) είτε στον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 702/2014 της 
Επιτροπής (ΕΕ L 193 της 1ης.7.2014), εφόσον πληρούσαν 
τις προβλεπόμενες κατά τον χρόνο χορήγησής τους προ-
ϋποθέσεις. Αν η υπαγωγή της παρούσας δεν είναι δυνατή 
ή δεν καλύπτει το σύνολο του προς ανάκτηση ποσού, 
τα προς ανάκτηση ποσά μπορούν να συμψηφισθούν 
με ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που προβλέπονται σε 
μελλοντικό καθεστώτος ενισχύσεων ήσσονος σημασίας 
(de minimis).
2. Ως αρμόδια υπηρεσία για την εφαρμογή των δια-
δικασιών που απαιτούνται για την εφαρμογή της παρ. 1 
ορίζεται το Τμήμα Κρατικών Ενισχύσεων της Διεύθυνσης 
Εποπτευόμενων Φορέων του Υπουργείου Οικονομικών.
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορίζο-
νται τα κριτήρια, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία της εκ 
των υστέρων υπαγωγής σε Κανονισμό, της χορήγησης 
νέων ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, καθώς και του συμ-
ψηφισμού των νέων ενισχύσεων με τα προς ανάκτηση 
ποσά, σύμφωνα με την παρ. 1, τα δικαιολογητικά που 
απαιτείται να προσκομισθούν εκ μέρους των ενδιαφε-
ρόμενων επιχειρήσεων, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο 
ζήτημα που αφορά την εν γένει διαδικασία.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝΑΠΟ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΛΟΓΩ ΑΘΕΤΗΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 4412/2016
Άρθρο 267
Αποκλεισμός οικονομικών φορέων από διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης λόγω αθέτησης φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων - Τροποποίηση της παρ. 2 και προσθήκη παρ. 2Α στο άρθρο 73 του ν. 4412/2016
1. Αντικαθίσταται η παρ. 2 του άρθρου 73 του ν. 4412/ 
2016 (Α΄ 147) ως εξής:«2. Αποκλείεται από τη συμμετοχή σε διαδικασία σύ-
ναψης σύμβασης οποιοσδήποτε οικονομικός φορέας, 
εάν η αναθέτουσα αρχή:
α) γνωρίζει ότι ο εν λόγω οικονομικός φορέας έχει αθε-
τήσει τις υποχρεώσεις του όσον αφορά στην καταβολή 
φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και αυτό έχει 
διαπιστωθεί από δικαστική ή διοικητική απόφαση με τε-λεσίδικη και δεσμευτική ισχύ, σύμφωνα με διατάξεις της 
χώρας όπου είναι εγκατεστημένος ή την εθνική νομοθεσία,
β) μπορεί να αποδείξει με τα κατάλληλα μέσα ότι ο 
οικονομικός φορέας έχει αθετήσει τις υποχρεώσεις του όσον αφορά την καταβολή φόρων ή εισφορών κοινω-νικής ασφάλισης,
γ) γνωρίζει ή μπορεί να αποδείξει με τα κατάλληλα 
μέσα ότι έχουν επιβληθεί σε βάρος του οικονομικού φορέα, μέσα σε χρονικό διάστημα δύο (2) ετών πριν 
από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής 
προσφοράς ή αίτησης συμμετοχής: αα) τρεις (3) πράξεις 
επιβολής προστίμου από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα 
του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της 
εργατικής νομοθεσίας που χαρακτηρίζονται, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση 2063/Δ1632/2011 (Β΄ 266), 
όπως εκάστοτε ισχύει, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» 
σοβαρότητας, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από 
τρεις (3) διενεργηθέντες ελέγχους, ή ββ) δύο (2) πράξεις 
επιβολής προστίμου από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα 
του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις 
της εργατικής νομοθεσίας που αφορούν την αδήλωτη 
εργασία, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από δύο (2) διενεργηθέντες ελέγχους. Οι υπό αα΄ και ββ΄ κυρώσεις 
πρέπει να έχουν αποκτήσει τελεσίδικη και δεσμευτική 
ισχύ. Ο λόγος αποκλεισμού δεν εφαρμόζεται όταν η εκτι-
μώμενη αξία της σύμβασης, χωρίς ΦΠΑ, είναι ίση ή κατώ-
τερη από το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ.».
2. Στο άρθρο 73 του ν. 4412/2016 προστίθεται παρ. 
2Α, ως εξής:
«2Α. Αν ο οικονομικός φορέας της παρ. 2 είναι Έλλη-
νας πολίτης ή έχει την εγκατάστασή του στην Ελλάδα, οι 
υποχρεώσεις του που αφορούν τις εισφορές κοινωνικής 
ασφάλισης καλύπτουν τόσο την κύρια όσο και την επι-κουρική ασφάλιση.
Οι υποχρεώσεις των περ. α΄ και β΄ της παρ. 2 δεν θε-
ωρείται ότι έχουν αθετηθεί εφόσον δεν έχουν καταστεί 
ληξιπρόθεσμες ή εφόσον αυτές έχουν υπαχθεί σε δε-
σμευτικό διακανονισμό που τηρείται. Στην περίπτωση 
αυτή, ο οικονομικός φορέας δεν υποχρεούται να απα-
ντήσει καταφατικά στο σχετικό ερώτημα του Ευρωπαϊ-
κού Ενιαίου Εγγράφου Σύμβασης (ΕΕΕΣ), του άρθρου 79, 
ή άλλου αντίστοιχου εντύπου ή δήλωσης με το οποίο 
ερωτάται εάν ο οικονομικός φορέας έχει ανεκπλήρωτες 
υποχρεώσεις όσον αφορά την καταβολή φόρων ή εισφο-
ρών κοινωνικής ασφάλισης ή, κατά περίπτωση, εάν έχει 
αθετήσει τις παραπάνω υποχρεώσεις του.
Οι περ. α΄ και β΄ της παρ. 2 παύουν να εφαρμόζονται 
όταν ο οικονομικός φορέας εκπληρώσει τις ανωτέρω 
υποχρεώσεις του είτε καταβάλλοντας τους φόρους ή τις 
εισφορές κοινωνικής ασφάλισης που οφείλει, συμπερι-
λαμβανομένων, κατά περίπτωση, των δεδουλευμένων 
τόκων ή των προστίμων είτε υπαγόμενος σε δεσμευτικό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11007 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
διακανονισμό για την καταβολή τους στο μέτρο που τη-
ρεί τους όρους του δεσμευτικού διακανονισμού.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΡΩΝ
Άρθρο 268
Αναπροσαρμογή ασφαλίστρων
Στον ν. 2251/1994 (A΄ 191)προστίθεται άρθρο 2 Α ως εξής:
«Άρθρο 2Α
Αναπροσαρμογή ασφαλίστρων
1. Συμβατικές ρήτρες αναπροσαρμογής ασφαλίστρων 
σε μακροχρόνιες συμβάσεις ασφάλισης υγείας μπορούν 
να εξαρτούν την αναπροσαρμογή από αντικειμενικούς 
παράγοντες, που στηρίζονται στην αρχή της καταλλη-
λότητας, ήτοι σε πραγματικά και επίκαιρα δεδομένα της ιδιωτικής ασφάλισης υγείας, όπως ιδίως η ηλικία 
του ασφαλισμένου και δείκτες, που είναι σαφείς, αντι-
κειμενικοί, ευρέως προσβάσιμοι και επαληθεύσιμοι από 
τα συμβαλλόμενα μέρη, οι οποίοι διαμορφώνουν την 
τελική τιμή του ασφαλίστρου ανά έτος αναφοράς.
Η συμμόρφωση των προαναφερόμενων ρητρών με 
την αρχή της διαφάνειας και ιδίως με τις παρ. 1, 6 και 
7 περ. ε) και ια) του άρθρου 2 πληρούται με μόνο τον 
προσδιορισμό των παραγόντων και δεικτών, από τους 
οποίους εξαρτάται η αναπροσαρμογή των ασφαλίστρων, 
στη σύμβαση ασφάλισης.
Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται ύστερα από 
πρόταση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων, 
εξειδικεύονται οι κρίσιμοι δείκτες ή παράγοντες από 
τους οποίους εξαρτάται η αναπροσαρμογή.
2. Σε περίπτωση που η αναπροσαρμογή ευρίσκεται 
εκτός των ορίων των παραγόντων και δεικτών της παρ. 
1, οι ασφαλιστικές εταιρίες οφείλουν να ενημερώνουν 
τους λήπτες της ασφάλισης για το ύψος της αναπροσαρ-
μογής των ασφαλίστρων, παρέχοντας διευκρινίσεις για 
την απόκλιση από τα όρια των παραγόντων και δεικτών της παρ. 1. Η ενημέρωση γίνεται από την ασφαλιστική 
εταιρία εντός προθεσμίας εξήντα (60) τουλάχιστον ημε-
ρολογιακών ημερών πριν από κάθε επερχόμενη ανα-
προσαρμογή.
3. Αν η συμβατική ρήτρα για την αναπροσαρμογή των 
ασφαλίστρων είναι ασαφής ή ελλιπής ή αν έχει προβλε-
φθεί κατά τρόπο που δεν πληροί τις αρχές της διαφάνει-
ας και της καταλληλότητας κατά την παρ. 1, χωρεί εκ του 
νόμου αναπροσαρμογή σύμφωνα με τους παράγοντες 
και δείκτες της παρ. 1, μόνο εάν ο λήπτης της ασφάλισης 
ενημερωθεί για κάθε επερχόμενη αναπροσαρμογή και 
τον τρόπο με τον οποίο αυτή υπολογίζεται εντός προθε-
σμίας εξήντα (60) τουλάχιστον ημερολογιακών ημερών 
πριν τη θέση σε ισχύ της επερχόμενης αναπροσαρμογής.
Στην περίπτωση που ο λήπτης της ασφάλισης δεν συμ-
φωνεί με την αναπροσαρμογή, μπορεί να καταγγείλει 
την ασφαλιστική σύμβαση, εντός αποκλειστικής προ-
θεσμίας τριάντα (30) ημερολογιακών ημερών από τη 
γνωστοποίηση της αναπροσαρμογής. Τα αποτελέσματα 
της καταγγελίας επέρχονται με τη λήξη της περιόδου 
υπολογισμού του τρέχοντος ασφαλίστρου.4. Οι παρ. 2 και 3 ισχύουν και για μακροχρόνιες συμ-
βάσεις ασφάλισης υγείας που έχουν καταρτισθεί μέχρι 
την έναρξη ισχύος του παρόντος με εξαίρεση συμβάσεις, 
στις οποίες είτε δεν προβλέπεται αναπροσαρμογή ασφα-
λίστρων, είτε προβλέπεται σταθερή αναπροσαρμογή 
ασφαλίστρων.
5. Οι πάσης φύσεως ενημερώσεις και απευθυντέες δη-
λώσεις από την ασφαλιστική εταιρία προς τον λήπτη της 
ασφάλισης μπορεί να γίνονται με αποστολή συστημένης 
επιστολής στην πιο πρόσφατη διεύθυνση που έχει δηλώ-
σει ο λήπτης της ασφάλισης ή στην πιο πρόσφατη δηλω-
θείσα διεύθυνση του αντικλήτου του. Στην περίπτωση 
που ο λήπτης της ασφάλισης έχει ζητήσει εγγράφως με 
κάθε μέσο να λαμβάνει τις πάσης φύσεως ενημερώσεις 
ή απευθυντέες δηλώσεις με μήνυμα ηλεκτρονικού τα-
χυδρομείου (e-mail), η σχετική επικοινωνία λαμβάνει 
χώρα στην τελευταία ηλεκτρονική διεύθυνση την οποία 
έχει δηλώσει ο λήπτης της ασφάλισης στην ασφαλιστική 
εταιρία. Η παράδοση της συστημένης επιστολής κατά 
το πρώτο εδάφιο και η αποστολή μηνύματος ηλεκτρο-
νικού ταχυδρομείου (e-mail) κατά το δεύτερο εδάφιο 
αντίστοιχα, αποτελούν τεκμήριο ότι οι πάσης φύσεως 
ενημερώσεις ή απευθυντέες δηλώσεις περιήλθαν στον 
λήπτη της ασφάλισης και ότι ο τελευταίος έλαβε γνώση 
αυτών.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΠΛΗΡΩΜΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΣΤΑΘΕΡΟΥ,
ΔΙΑΡΚΟΥΣ Ή ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
Άρθρο 269
Πληρωμή δαπανών σταθερού,διαρκούς ή περιοδικού χαρακτήρα
Κατά το οικονομικό έτος 2020 διατάκτης δαπανών 
σταθερού, διαρκούς ή περιοδικού χαρακτήρα του προ-ϋπολογισμού φορέων Κεντρικής Διοίκησης δύναται να 
είναι ο Υπηρεσιακός Γ ραμματέας ή ο Υπουργός ή οποιο-
δήποτε άλλο όργανο του οικείου φορέα που έχει ορισθεί 
με απόφαση αυτών ή στο οποίο μεταβιβάστηκαν πιστώ-
σεις. Αποφάσεις ανάληψης υποχρέωσης που εκδόθηκαν 
από τις κατά τόπους Δημοσιονομικές Υπηρεσίες Επο-
πτείας και Ελέγχου θεωρούνται νόμιμες και οι σχετικές 
δαπάνες ελέγχονται, εκκαθαρίζονται και εξοφλούνται 
από αυτές. Αποφάσεις ορισμού δευτερευόντων διατα-
κτών που εκδόθηκαν κατά το έτος 2020 είναι νόμιμες. Η 
παρούσα ισχύει αναδρομικά από 1ης.1.2020.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ «NEXT 
GENERATION EU” ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΝΤΑΣΣΟΜΕΝΟΥ 
ΣΕ ΑΥΤΟΝ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΚΑΙ 
ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ (RECOVERY &  RESILIENCE 
FACILITY - ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ)
Άρθρο 270
Αντικείμενο
Αντικείμενο του παρόντος κεφαλαίου είναι η θέσπι-
ση του κατάλληλου οργανωτικού πλαισίου για την απο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11008 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
τελεσματική αξιοποίηση των πόρων του Ευρωπαϊκού 
Μηχανισμού Ανάκαμψης «Next Generation EU» και του 
εντασσόμενου σε αυτόν Ταμείου Ανάκαμψης και Στα-
θερότητας (Recovery & Resilience Facility - Ταμείο Ανά-
καμψης).
Άρθρο 271
Ειδική Υπηρεσία ΣυντονισμούΤαμείου Ανάκαμψης
1. Συστήνεται στο Υπουργείο Οικονομικών Ειδική Υπη-
ρεσία Συντονισμού Ταμείου Ανάκαμψης (στο εξής: Ειδική 
Υπηρεσία), η οποία είναι αυτοτελής δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στον Υπουργό Οικονομικών.
2. Η Ειδική Υπηρεσία έχει ως σκοπό τον συντονισμό 
της σύνταξης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης, το οποίο 
θα υποβληθεί προς έγκριση στα θεσμικά όργανα της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και την παρακολούθηση 
και τον συντονισμό της υλοποίησης των προγραμμάτων 
και έργων τα οποία θα χρηματοδοτηθούν με πόρους 
του Ταμείου Ανάκαμψης που θα διατεθούν στην Ελλάδα.
3. Για την επίτευξη του σκοπού της, η Ειδική Υπηρεσία 
ασκεί τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α. Υποστηρίζει και συντονίζει την προετοιμασία και 
υποβολή του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης στην Ευρω-παϊκή Επιτροπή.
β. Παρακολουθεί και αξιολογεί τις διαδικασίες υλοποί-
ησης των προγραμμάτων και έργων στην Ελλάδα, που θα 
χρηματοδοτηθούν από τους πόρους του Ταμείου Ανά-
καμψης και παρέχει κατευθύνσεις προς τους αρμόδιους 
φορείς για την εφαρμογή, απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών αυτών.
γ. Επεξεργάζεται και εισηγείται στον Υπουργό Οικονο-
μικών και στα αρμόδια συλλογικά κυβερνητικά όργανα, 
τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων που ανακύ-
πτουν κατά την εκτέλεση των έργων και προγραμμάτων 
που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης.
δ. Επεξεργάζεται και εισηγείται στον Υπουργό Οικονο-
μικών και στα αρμόδια συλλογικά κυβερνητικά όργανα αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης.
ε. Συντάσσει εκθέσεις υλοποίησης των προγραμμά-
των και έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και αναφορές για 
την επίτευξη των οροσήμων και στόχων του προς τον 
Υπουργό Οικονομικών, τα αρμόδια συλλογικά κυβερ-
νητικά όργανα και τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
στ. Διευκολύνει την επικοινωνία για θέματα του Ταμεί-
ου Ανάκαμψης μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων σε κάθε 
πρόγραμμα και έργο φορέων.
4. Η Ειδική Υπηρεσία καταργείται αυτοδικαίως την 
31η.3.2027.
Άρθρο 272
Διοικητής
1. Της Ειδικής Υπηρεσίας προΐσταται Διοικητής, ο οποί-
ος διορίζεται με κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού 
και του Υπουργού Οικονομικών, η οποία δημοσιεύεται 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η θητεία του Διοι-
κητή είναι τριετής και δύναται να ανανεώνεται με όμοια απόφαση μέχρι την ημερομηνία κατάργησης της Ειδικής 
Υπηρεσίας κατά την παρ. 4 του άρθρου 2.
2. Ο Διοικητής, για τον οποίο εφαρμόζονται αναλο-
γικά οι διατάξεις του Κεφαλαίου Δ΄ του Μέρους Β΄ του 
ν. 4622/2019 (Α΄ 133), είναι πρόσωπο εγνωσμένου κύ-
ρους, υψηλής επιστημονικής συγκρότησης και επαγ-
γελματικής εμπειρίας σε τομείς που έχουν σχέση με τις 
αρμοδιότητες της Ειδικής Υπηρεσίας.
3. Με την επιφύλαξη του ν. 4622/2019 και των αρμοδι-
οτήτων του Υπουργού Οικονομικών, ο Διοικητής ασκεί 
όλες τις αρμοδιότητες που προβλέπονται στο πλαίσιο 
λειτουργίας της Ειδικής Υπηρεσίας ή ανατίθενται σε αυ-τήν από άλλες διατάξεις.
4. Ο Διοικητής λαμβάνει τις αποδοχές του Γενικού 
Γ ραμματέα του άρθρου 41 του ν. 4622/2019. Ο Διοικη-
τής με την ανάληψη των καθηκόντων του, υπογράφει 
συμβόλαιο απόδοσης με τον Υπουργό Οικονομικών, το 
οποίο καθορίζει ποιοτικούς κ αι ποσοτικούς στόχους και 
στο οποίο προβλέπεται πρόσθετη ετήσια ειδική αντα-
μοιβή (bonus) του Διοικητή σε περίπτωση επίτευξης των 
εν λόγω στόχων.
5. Το σύνολο των αποδοχών και της ειδικής ανταμοι-
βής της παρ. 4 δεν δύναται να υπερβαίνει το ογδόντα 
πέντε τοις εκατό (85%) του ανωτάτου ορίου της περ. 
α΄ της παρ. 3 του άρθρου 28 του ν. 4354/2015 (Α΄176).
Άρθρο 273
Διάρθρωση της Ειδικής Υπηρεσίας
1. Η Ειδική Υπηρεσία αποτελείται από:
α. τη Διεύθυνση Υποστήριξης Προγραμμάτων και 
Έργων,
β. τη Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης, καιγ. τη Διεύθυνση Εκθέσεων και Αναφορών.
Άρθρο 274
Διεύθυνση ΥποστήριξηςΠρογραμμάτων και Έργων
1. Αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Υποστήριξης Προ-
γραμμάτων και Έργων είναι η προετοιμασία και πα-
ρακολούθηση των διαδικασιών υλοποίησης των προ-
γραμμάτων και έργων που θα χρηματοδοτηθούν από 
το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελλάδα, η υποστήριξη των 
αρμόδιων υπουργείων και λοιπών δημοσίων φορέων 
και η απλούστευση, διευκόλυνση και επιτάχυνση των 
σχετικών διαδικασιών.
2. Η Διεύθυνση Υποστήριξης Προγραμμάτων και Έρ-
γων περιλαμβάνει τα ακόλουθα τμήματα:
α. Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τεχνικής Παρακο-
λούθησης.
β. Τμήμα Απλούστευσης, Επιτάχυνσης και Τυποποίη-
σης Διαδικασιών.
γ. Τμήμα Νομικής Υποστήριξης.3. Οι αρμοδιότητες του Τμήματος Χρηματοοικονομι-
κής και Τεχνικής Παρακολούθησης είναι οι ακόλουθες:
α. Η παρακολούθηση της υλοποίησης των οροσήμων 
και στόχων των έργων και προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης.
β. Ο έλεγχος της χρηματοδότησης των έργων βάσει 
της προόδου που παρουσιάζουν και των συμφωνημένων 
οροσήμων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11009 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
γ. Η διασφάλιση της εφαρμογής των κανόνων και προ-
διαγραφών διακυβέρνησης και διαχείρισης των έργων 
και προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων προτύπων παρακολούθησης και τεκμηρίωσης.
4. Οι αρμοδιότητες του Τμήματος Απλούστευσης, Επι-
τάχυνσης και Τυποποίησης Διαδικασιών είναι οι ακό-
λουθες:
α. Η εισήγηση μέτρων απλούστευσης και επιτάχυνσης 
των διαδικασιών, καθώς και η παρακολούθηση και υπο-
στήριξη της εφαρμογής τους, η οποία πραγματοποιείται 
σε συνεργασία με τη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Δια-κυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών (ΓΓΨΔΑΔ) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
β. Ο σχεδιασμός των διαδικασιών λειτουργίας της Ειδι-
κής Υπηρεσίας και της συνεργασίας της με τους λοιπούς 
εμπλεκόμενους φορείς, καθώς και η υποστήριξη των 
οργανωτικών μονάδων της Ειδικής Υπηρεσίας κατά την 
εφαρμογή των διαδικασιών αυτών σε συνεργασία με 
τη ΓΓΨΔΑΔ του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
5. Οι αρμοδιότητες του Τμήματος Νομικής Υποστήρι-
ξης είναι οι ακόλουθες:
α. Η νομική υποστήριξη των λοιπών οργανωτικών μο-
νάδων της Ειδικής Υπηρεσίας επί νομικών ζητημάτων 
που σχετίζονται με την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους.
β. Η συνεργασία με εξωτερικούς νομικούς συμβού-
λους.
Άρθρο 275
Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης
1. Αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Διοικητικής Υποστή-
ριξης είναι ο σχεδιασμός και η υποστήριξη της εφαρμο-γής των οικονομικών και διοικητικών διαδικασιών που 
απαιτούνται για τη λειτουργία της Ειδικής Υπηρεσίας, 
συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής και τεχνολο-
γικής της υποστήριξης.
2. Η Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήριξης περιλαμβά-
νει τα παρακάτω τμήματα:
α. το Τμήμα Οργάνωσης και Προμηθειών καιβ. το Τμήμα Πληροφορικής, Ηλεκτρονικής Υποστήρι-
ξης και Τηλεπικοινωνιών.
3. Οι αρμοδιότητες του Τμήματος Οργάνωσης και Προ-
μηθειών είναι οι ακόλουθες:
α. Η οργάνωση και τήρηση του γενικού πρωτοκόλλου 
και του αρχείου πρωτοτύπων και εξερχομένων εγγρά-
φων, καθώς και η διεκπεραίωση της αλληλογραφίας.
β. Η αρχειοθέτηση, ταξινόμηση και λειτουργία του αρ-
χείου της Ειδικής Υπηρεσίας, η ηλεκτρονική ή με άλλο 
τρόπο καταγραφή, καθώς και η εκκαθάρισή του σε τακτά 
χρονικά διαστήματα.
γ. Η διεκπεραίωση της αλληλογραφίας και η λειτουργία 
των λοιπών μέσων επικοινωνίας των οργανικών μονά-
δων της Ειδικής Υπηρεσίας.
δ. Η σύνταξη και αποστολή αιτημάτων δεσμεύσεων 
στη Γ .Δ.Ο.Υ. του Υπουργείου Οικονομικών, συνοδευό-
μενων από αναλυτικά ενημερωτικά σημειώματα για τον 
διατάκτη.
ε. Η κατάρτιση, παρακολούθηση και εκτέλεση του 
προγράμματος προμηθειών και των συμβάσεων αυτών, καθώς και η τήρηση του αρχείου προμηθευτών αγαθών 
και υπηρεσιών.
στ. Η διενέργεια προμήθειας αγαθών και παροχής υπη-
ρεσιών και μελετών της Ειδικής Υπηρεσίας και η αποστο-
λή στη Γ .Δ.Ο.Υ. του Υπουργείου Οικονομικών των φα-
κέλων των υποθέσεων προς εκκαθάριση και πληρωμή.
ζ. Η παραλαβή, ο έλεγχος και η καταγραφή των υλι-
κών που προμηθεύεται η Ειδική Υπηρεσία, καθώς και η 
ελεγχόμενη διάθεσή τους.
η. Η λειτουργία αποθήκης αναλώσιμων και μη υλικών, 
η παρακολούθηση των αποθεμάτων και η μέριμνα για την έγκαιρη διενέργεια των προμηθειών.
θ. Η καταγραφή, σήμανση και διασφάλιση της κινη-
τής και ακίνητης περιουσίας της Ειδικής Υπηρεσίας σε 
συνεργασία με το Τμήμα Πληροφορικής, Ηλεκτρονικής Υποστήριξης και Τηλεπικοινωνιών.
4. Οι αρμοδιότητες του Τμήματος Πληροφορικής, 
Ηλεκτρονικής Υποστήριξης και Τηλεπικοινωνιών είναι 
οι ακόλουθες:
α. Η μέριμνα για την απρόσκοπτη λειτουργία των 
συστημάτων πληροφορικής της Ειδικής Υπηρεσίας σε 
σχέση με τον εξοπλισμό, το λειτουργικό σύστημα, τα 
συστήματα διαχείρισης των βάσεων δεδομένων και τα 
δίκτυα σε συνεργασία με τη Γενική Γ ραμματεία Πληροφο-
ριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης (ΓΓΠΣΔΔ) του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και την Τεχνική Υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών.
β. Η ανάπτυξη, επιμέλεια και συντήρηση του ιστότο-
που (website) και της ενδοδικτυακής πύλης (intranet) 
της Ειδικής Υπηρεσίας.
γ. Η επίβλεψη και ο έλεγχος των λογισμικών εφαρμο-
γών που εκπονούνται από τρίτους, για λογαριασμό της Ειδικής Υπηρεσίας.
δ. Η υποστήριξη και ενημέρωση των χρηστών των 
πληροφοριακών συστημάτων της Ειδικής Υπηρεσίας και 
η εκπαίδευσή τους σε θέματα χειρισμού και αξιοποίησης 
των συστημάτων αυτών.
ε. Η αρχειοθέτηση και τήρηση των αρχείων προγραμ-
μάτων της Ειδικής Υπηρεσίας.
στ. Η βελτίωση των διαδικασιών ασφάλειας των συ-
στημάτων πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών σε συ-
νεργασία με τη ΓΓΠΣΔΔ του Υπουργείου Ψηφιακής Δι-ακυβέρνησης.
ζ. Η μέριμνα για την ένταξη της Ειδικής Υπηρεσίας 
σε αναπτυξιακά, συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα 
διοικητικής μεταρρύθμισης, ψηφιακής σύγκλισης και 
ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, σε συνεργασία με τις εκά-
στοτε καθ’ ύλην αρμόδιες οργανικές μονάδες της Ειδικής 
Υπηρεσίας, καθώς και η υλοποίηση των προγραμμάτων 
αυτών.
η. Ο σχεδιασμός λογισμικών εφαρμογών σύμφωνα 
με τις ανάγκες των υπηρεσιακών μονάδων της Ειδικής Υπηρεσίας, καθώς και οι αναγκαίες επεκτάσεις και βελ-τιώσεις των πληροφοριακών συστημάτων.
θ. Η διερεύνηση και υποβολή προτάσεων, σε συνεργα-
σία με τις συναρμόδιες υπηρεσίες για θέματα πληροφο-
ριακών συστημάτων, η παρακολούθηση της εφαρμογής 
τους, η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους και 
η εισήγηση για τις αναγκαίες τροποποιήσεις και προ-
σαρμογές.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11010 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
η. Η παρακολούθηση και υποστήριξη των ηλεκτρο-
νικών εφαρμογών που συνδέονται με την υλοποίηση 
των έργων και προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Άρθρο 276
Διεύθυνση Εκθέσεων και Αναφορών
1. Αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Εκθέσεων και Ανα-
φορών είναι η σύνταξη των εκθέσεων και αναφορών 
που σχετίζονται με την υλοποίηση των οροσήμων και 
στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης προς τους εθνικούς και 
ευρωπαϊκούς θεσμούς.
2. Η Διεύθυνση Εκθέσεων και Αναφορών περιλαμβάνει 
τα παρακάτω τμήματα:
α. Το Τμήμα Σχεδιασμού και Συλλογής Στοιχείων καιβ. το Τμήμα Σύνταξης Εκθέσεων και Αναφορών.
3. Οι αρμοδιότητες του Τμήματος Σχεδιασμού και Συλ-
λογής Στοιχείων είναι οι ακόλουθες:
α. Η συνεργασία με τους εμπλεκόμενους σε έργα και 
προγράμματα φορείς, καθώς και με τη Διεύθυνση Υπο-
στήριξης Προγραμμάτων και Έργων για τη συλλογή των 
απαραίτητων στοιχείων για την υλοποίηση των οροσή-μων και στόχων.
β. Ο σχεδιασμός του τρόπου σύνταξης των εκθέσεων 
και αναφορών που σχετίζονται με την υλοποίηση των 
οροσήμων και στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης προς 
τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς θεσμούς.
4. Αρμοδιότητα του Τμήματος Σύνταξης Εκθέσεων και 
Αναφορών είναι η σύνταξη των εκθέσεων και αναφορών 
που σχετίζονται με την υλοποίηση των οροσήμων και 
στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης προς τον Υπουργό Οι-κονομικών, τα αρμόδια συλλογικά κυβερνητικά όργανα και τα αρμόδια όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 277
Γ ραφείο Διοικητή Ειδικής Υπηρεσίας
1. Συστήνεται Γ ραφείο Διοικητή, το οποίο επικουρεί 
τον Διοικητή στην άσκηση των καθηκόντων του, έχει 
την επιμέλεια της αλληλογραφίας του και την τήρηση 
των σχετικών αρχείων και στοιχείων και οργανώνει την 
επικοινωνία του με τις υπηρεσίες και τους πολίτες. Το 
Γ ραφείο Διοικητή υπάγεται απευθείας στον Διοικητή και 
διέπεται, σε ό,τι αφορά στην οργάνωση, τη λειτουργία και τη στελέχωσή του, από τις διατάξεις του Κεφαλαίου 
Ε΄ του Μέρους Β΄ του ν. 4622/2019, με την επιφύλαξη 
όσων προβλέπονται στον παρόντα. Η στελέχωση του 
Γ ραφείου του Διοικητή λαμβάνει χώρα με αποφάσεις 
αυτού, οι οποίες δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως.
2. Για την υποβοήθηση του Διοικητή της Ειδικής Υπη-
ρεσίας στην άσκηση των καθηκόντων του συστήνονται 
έως οκτώ (8) θέσεις συνεργατών, εκ των οποίων τρεις (3) 
δύνανται να είναι μετακλητοί.
3. Στο Γ ραφείο του Διοικητή της Ειδικής Υπηρεσίας συ-
στήνεται θέση Διευθυντή, η οποία καλύπτεται από έναν 
εκ των ανωτέρω συνεργατών. Ο Διευθυντής του Γ ραφεί-
ου Διοικητή ασκεί τις αρμοδιότη τες που προβλέπονται 
στις διατάξεις του ν. 4622/2019 για τους διευθυντές των ιδιαίτερων γραφείων.
4. Για τις αποδοχές των μετακλητών συνεργατών στο 
Γ ραφείο Διοικητή έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του ν. 4354/2015 (Α΄ 176) που αφορούν στους μετακλητούς 
υπαλλήλους που υπηρετούν στα ιδιαίτερα γραφεία των Γενικών Γ ραμματέων.
Άρθρο 278
Προσωπικό Ειδικής Υπηρεσίας
1. Στην Ειδική Υπηρεσία συστήνονται σαράντα (40) 
θέσεις προσωπικού, οι οποίες κατανέμονται ως εξής:
α) Είκοσι εννέα (29) θέσεις κατηγορίας Πανεπιστημια-
κής Εκπαίδευσης (ΠΕ), εκ των οποίων:
αα. Δεκαεπτά (17) θέσεις του κλάδου ΠΕ διοικητικού -
οικονομικού,
αβ. οκτώ (8) θέσεις του κλάδου ΠΕ μηχανικών, καιαγ. τέσσερις (4) θέσεις του κλάδου ΠΕ πληροφορικής.
β) Τέσσερις (4) θέσεις κατηγορίας Τεχνολογικής Εκπαί-
δευσης (ΤΕ), εκ των οποίων:
βα. Τρεις (3) θέσεις του κλάδου ΤΕ διοικητικού-λογι-
στικού, και
ββ. μία (1) θέση του κλάδου ΤΕ πληροφορικής.
γ) Πέντε (5) θέσεις κατηγορίας Δευτεροβάθμιας Εκπαί-
δευσης του κλάδου ΔΕ διοικητικών γραμματέων.
δ) Δύο (2) θέσεις δικηγόρων με σχέση έμμισθης εντο-
λής.
2. Τα απαιτούμενα προσόντα για την κάλυψη των ανω-
τέρω θέσεων είναι τα οριζόμενα στο π.δ. 50/2001 (Α΄ 39).
Kατ’ ελάχιστον απαιτούνται επαγγελματική εμπειρία 
στην Ελλάδα ή στην αλλοδαπή και πολύ καλή γνώση 
αγγλικών, καθώς και στις περ. α) και δ) της παρ. 1 υψηλού 
επιπέδου επιστημονική συγκρότηση.
3. Οι θέσεις προσωπικού της παρ. 1 καλύπτονται του-
λάχιστον κατά το ήμισυ με αποσπάσεις μονίμων υπαλ-
λήλων ή υπαλλήλων ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου 
που απασχολούνται στους Φορείς Γενικής Κυβέρνησης 
του Μητρώου Φορέων της Γενικής Κυβέρνησης της Ελλη-
νικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), κατ’ αναλογική εφαρ-
μογή της παρ. 3 του άρθρου 90 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94), 
κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων. Η απόσπαση 
του προσωπικού διενεργείται με απόφαση του αρμοδίου 
οργάνου του Υπουργείου Οικονομικών κατόπιν αίτησης 
των ενδιαφερομένων υπαλλήλων, ύστερα από δημόσια 
πρόσκληση που εκδίδει ο Υπουργός Οικονομικών, κατό-
πιν εισήγησης του Διοικητή. Η απόσπαση γίνεται, ύστερα 
από αξιολόγηση των υποψηφίων από τον Διοικητή, και εισήγησή του στο αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Οι-
κονομικών, για τρία (3) έτη με δυνατότητα παράτασης 
μία φορά για ίσο χρονικό διάστημα κατ’ ανώτατο όριο. 
Ο χρόνος υπηρεσίας των αποσπασμένων λογίζεται ως 
χρόνος υπηρεσίας στην οργανική τους θέση για θέματα 
βαθμολογικής και μισθολογικής εξέλιξης και οι αποδοχές 
τους βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ειδικής Υπη-
ρεσίας.
4. Οι θέσεις προσωπικού της παρ. 1, με την επιφύλαξη 
της παρ. 3, καλύπτονται και με προσλήψεις προσωπικού 
με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρό-
νου διάρκειας έως τριών (3) ετών, δυνάμενη να παρα-
ταθεί μία φορά για ίσο χρονικό διάστημα κατ’ ανώτατο 
όριο, καθώς και με σχέση έμμισθης εντολής. Η πλήρωση 
των θέσεων της παρούσας διενεργείται με απόφαση του 
αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Οικονομικών και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11011 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ύστερα από σχετική προκήρυξη η οποία συντάσσεται 
μετά από εισήγηση του Διοικητή, η οποία περιλαμβάνει:
α) την περιγραφή του αντικειμένου των προς κάλυψη 
θέσεων,
β) τα κριτήρια της παρ. 2, κατά περίπτωση,γ) τα περαιτέρω προσόντα που δύνανται να προβλε-
φθούν για την κάλυψη των θέσεων,
δ) τη διαδικασία επιλογής των υπαλλήλων (περιλαμ-
βανομένης της δυνατότητας συνέντευξης).
Η προκήρυξη πρόσληψης προσωπικού με συμβάσεις 
εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου κατά τα 
οριζόμενα στην παρούσα πραγματοποιείται υπό την 
εποπτεία του Ανώτατου Συμβουλίου Επιλογής Προσω-
πικού (Α.Σ.Ε.Π.), κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στην ίδια.
5. Η λήξη της πρόσληψης ή της απόσπασης του προ-
σωπικού της παρ. 1 μπορεί να γίνει οποτεδήποτε με μόνη 
πράξη του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Οικο-
νομικών, κατόπιν ειδικώς αιτιολογημένης εισήγησης 
του Διοικητή. Το προσωπικό της παρ. 1 υπάγεται στο 
Πειθαρχικό και Υπηρεσιακό Συμβούλιο του Υπουργείου 
Οικονομικών.
6. Οι οργανικές θέσεις που συστήνονται με το παρόν 
καταργούνται την 31η.3.2027. Ομοίως, παύουν την 
31η.3.2027 και οι ενεργές κατά το χρονικό αυτό σημείο αποσπάσεις προσωπικού.
Άρθρο 279
Προϊστάμενοι των οργανικών μονάδωντης Ειδικής Υπηρεσίας
1. Οι προϊστάμενοι των οργανικών μονάδων της Ει-
δικής Υπηρεσίας επιλέγονται εκ του συνόλου του προ-
σωπικού της Ειδικής Υπηρεσίας του άρθρου 9 (μόνιμοι υπάλληλοι, ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου και ιδι-
ωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, συμπεριλαμβανομέ-
νων και των αποσπασμένων υπαλλήλων) και τοποθετού-
νται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών μετά από εισήγηση του Διοικητή, κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων. Με όμοια απόφαση παύονται οι προϊστάμε-νοι των οργανικών μονάδων στις περιπτώσεις της παρ. 10 του άρθρου 86 του ν. 3528/2007 (Α΄ 26).
2. Ο χρόνος υπηρεσίας των αποσπασμένων σε θέσεις 
προϊσταμένων λογίζεται ότι έχει διανυθεί στην υπηρεσία 
από την οποία προέρχονται και καλύπτει και τον προ-
βλεπόμενο, από τις διατάξεις που διέπουν την υπηρεσία 
τους, χρόνο άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου, ως 
προϋπόθεση για προαγωγή σε επόμενο βαθμό ή για επι-
λογή σε θέση προϊσταμένου, οπότε λογίζεται ως χρόνος 
άσκησης καθηκόντων προϊσταμένου στο επίπεδο της 
οργανικής μονάδας για την οποία γίνεται η επιλογή.
3. Ο Διοικητής δύναται, με απόφασή του που δημοσι-
εύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, να εξουσιο-
δοτεί τους προϊσταμένους των οργανικών μονάδων της 
Ειδικής Υπηρεσίας να υπογράφουν αντ’ αυτού κατηγο-ρίες πράξεων που σχετίζονται με την Ειδική Υπηρεσία.
Άρθρο 280
Δαπάνες λειτουργίας - Ειδικές διατάξεις
1. Οι δαπάνες λειτουργίας της Ειδικής Υπηρεσίας 
βαρύνουν τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Οι αναγκαίες πιστώσεις εγγράφονται, κάθε έτος, σε ιδιαίτερο φορέα 
και με ιδιαίτερους κωδικούς στον Προϋπολογισμό του 
Υπουργείου Οικονομικών. Η διάθεση των πιστώσεων 
γίνεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και η 
διενέργεια των αντίστοιχων δαπανών γίνεται από το αρ-
μόδιο όργανο ως κύριο διατάκτη.
2. Αρμόδια για τη διαχείριση των πιστώσεων του 
προϋπολογισμού, την έκδοση αποφάσεων δέσμευσης 
του προϋπολογισμού, την εκκαθάριση και πληρωμή 
δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της μισθοδοσίας του 
προσωπικού, είναι η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών Υπη-
ρεσιών του Υπουργείου Οικονομικών.
3. Στην Ειδική Υπηρεσία ανήκουν η διαχείριση, συντή-
ρηση και εποπτεία των κτιρίων, εγκαταστάσεων, επίπλων 
και κάθε άλλου εξοπλισμού τους, των μηχανημάτων και 
του αναλώσιμου ή μη υλικού που διατίθενται για τις ανά-
γκες των υπηρεσιών της. Η Ειδική Υπηρεσία δύναται έως 
τις 31.12.2020 να προβεί, διά του Υπουργού Οικονομι-
κών, στη σύναψη σύμβασης μίσθωσης ακινήτου για την 
κάλυψη των στεγαστικών της αναγκών, κατόπιν δημο-σίευσης πρόσκλησης εκδήλω σης ενδιαφέροντος, κατά 
παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων περί μίσθωσης 
ακινήτων για τη στέγαση δημόσιων υπηρεσιών.
4. Η Ειδική Υπηρεσία, δια του Υπουργού Οικονομικών, 
δύναται να συνάψει έως δύο (2) συμβάσεις παροχής 
υπηρεσιών προϋπολογισθείσας αξίας έως του ποσού 
των 500.000 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) η καθεμία, για την υπο-
στήριξη της υποβολής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή του 
Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης. Ειδικότερα, είναι δυνατή 
η σύναψη σύμβασης με σύμβουλο υψηλού κύρους: α) 
για την πιστοποίηση του εύλογου κόστους υλοποίησης 
των έργων, προγραμμάτων και μεταρρυθμίσεων που θα 
προταθούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και β) για την υπο-
στήριξη της προετοιμασίας και σύνταξης του Εθνικού 
Σχεδίου Ανάκαμψης που θα υποβ ληθεί στην Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή προς έγκριση.
5. Οι συμβάσεις της παρ. 4 θεωρούνται ως πληρούσες 
την προϋπόθεση ύπαρξης κατεπείγουσας ανάγκης οφει-
λόμενης σε απρόβλεπτη περίσταση της περ. (γ) της παρ. 
2 του άρθρου 32 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) και συνάπτο-
νται κατά παρέκκλιση των εθνικών διατάξεων του ιδίου 
νόμου, με την επιφύλαξη του άρθρου 38, τηρουμένων πάντως των διατάξεων ενωσιακής προέλευσης. Με την πρόσκληση σε διαπραγμάτευση καθορίζεται και η χρο-νική διάρκεια των σχετικών συμβάσεων.
6. Η λειτουργία της Ειδικής Υπηρεσίας επικουρείται 
από την Αυτοτελή Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού 
και Οργάνωσης και τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών 
Υπηρεσιών του Υπουργείου Οικονομικών.
Άρθρο 281
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστερα 
από εισήγηση του Διοικητή, είναι δυνατόν να συμπλη-
ρωθούν και να εξειδικευθούν οι αρμοδιότητες των επι-
μέρους οργανικών μονάδων της Ειδικής Υπηρεσίας, 
λαμβάνοντας υπόψη και τη θέσπιση των κανονιστικών 
ρυθμίσεων για το Ταμείο Ανάκαμψης από τα αρμόδια 
ευρωπαϊκά όργανα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11012 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, ύστε-
ρα από εισήγηση του Διοικητή, καθορίζονται ειδικώς 
και κατά περίπτωση οι αποδοχές του προσωπικού που 
προσλαμβάνεται με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου ορισμέ-
νου χρόνου και σχέση έμμισθης εντολής, η μέθοδος και 
το σύστημα αξιολόγησης της απόδοσης, καθώς και ο 
προσδιορισμός τυχόν επιπλέον ανταμοιβής του συνόλου 
του προσωπικού της παρ. 1 του άρθρου 9 σε περίπτωση 
επίτευξης στόχων, λαμβάνοντας υπόψη τη βαρύτητα της 
θέσης και τον βαθμό ευθύνης εκάστου.
3. Με απόφαση του Διοικητή δύναται να καθορίζονται 
οι ώρες προσέλευσης και αποχώρησης των υπαλλήλων 
της Ειδικής Υπηρεσίας, εντός του πλαισίου του άρθρου 1 της από 29.12.1980 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομέ-νου (Α΄ 299), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 1157/1981 (Α΄ 126).
4. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών κατόπιν 
εισήγησης του Διοικητή, κατανέμονται οι θέσεις και το προσωπικό της παρ. 1 του άρθρου 9 στις οργανικές μο-νάδες της Ειδικής Υπηρεσίας. Με όμοια απόφαση μπο-
ρεί να ανακατανέμονται οι θέσεις του προσωπικού των οργανικών μονάδων της Ειδικής Υπηρεσίας.
5. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν ει-
σήγησης του Διοικητή, δύναται να διατίθενται στην Ειδική 
Υπηρεσία για την παροχή σχετικής υποστήριξης στελέχη 
και υπάλληλοι που υπηρετούν σε όργανα της Ευρωπαϊ-
κής Ένωσης, διεθνείς οργανισμούς ή διεθνείς χρηματο-
δοτικούς οργανισμούς, των οποίων η Ελλάδα είναι μέλος, σύμφωνα με τις διατάξεις των οργανισμών αυτών.
6. Με απόφαση του Διοικητή καθορίζονται τα αρμό-
δια όργανα και ο τρόπος διαχείρισης, συντήρησης και 
εποπτείας των κτιρίων και του εξοπλισμού της Ειδικής 
Υπηρεσίας, καθώς και κάθε σχετικό με το θέμα αυτό ει-δικότερο ζήτημα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
Άρθρο 282
Κατεπείγουσες ρυθμίσεις για τη διασφάλιση της θαλάσσιας συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης νησιωτικών περιοχών και την ανάκτηση του ακτοπλοϊκού δικτύου
1. Για χρονικό διάστημα από την έναρξη ισχύος της 
παρούσας διάταξης και έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, 
εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυνος δια-
σποράς του κορωνοϊού COVID-19, η έλλειψη του οποίου 
διαπιστώνεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, προς 
τον σκοπό της διασφάλισης της θαλάσσιας συγκοινωνι-
ακής εξυπηρέτησης των νησιών και την ανάκτηση του ακτοπλοϊκού δικτύου, δύναται, με απόφαση του αρμό-
διου οργάνου του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής 
Πολιτικής, κατά παρέκκλιση κάθε διάταξης της εθνικής 
νομοθεσίας, να συνάπτονται συμβάσεις ανάθεσης δημό-
σιας υπηρεσίας διάρκειας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020 
για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένου δρομολογίου ή 
δρομολογίων, με σύμβαση ανάθεσης δημόσιας υπηρε-σίας έναντι μισθώματος.
2. Με απόφαση του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτι-
κής Πολιτικής ορίζονται η διαδικασία, τα κριτήρια ανάθε-σης, τα δικαιολογητικά, τα ζητήματα έναρξης επιλεξιμό-
τητας, τα μισθώματα, η διαδικασία εκκαθάρισης και κάθε 
άλλο αναγκαίο ζήτημα για την εφαρμογή της παρ. 1.
3. Η χρηματοδότηση των συμβάσεων της παρ. 1 δύ-
ναται να πραγματοποιείται μέσω εθνικών ή/και ενωσι-
ακών χρηματοδοτικών πόρων. Με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων 
και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής καθορίζονται 
οι δικαιούχοι της ανωτέρω χρηματοδότησης, το ύψος, οι 
όροι και προϋποθέσεις χορήγησής της, καθώς και τυχόν 
παρατάσεις ισχύος αυτής.
4. Οι συμβάσεις ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας που 
συνάπτονται για την εκτέλεση δρομολογίων, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, υπόκεινται στον 
έλεγχο νομιμότητας του Ελεγκτικού Συνεδρίου σύμφωνα 
με την παρ. 2 του άρθρου 325 του ν. 4700/2020 (Α΄ 127). 
Αν ο έλεγχος αποβεί αρνητικός και η σύμβαση θεωρηθεί 
μη συναφθείσα, εφαρμόζεται το τρίτο εδάφιο της παρ. 9 
του άρθρου όγδοου του ν. 2932/2001 (Α΄ 145).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄
Άρθρο 283
Μηχανισμός ενίσχυσης της απασχόλησης«ΣΥΝ-ΕΡΓ ΑΣΙΑ» - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 31 του ν. 4690/2020 και της παρ. 2του άρθρου 123 του ν. 4714/2020
1. Το τέταρτο εδάφιο της περ. γ΄ της παρ. 3 του άρθρου 
31 του ν. 4690/2020 (Α΄ 104) αντικαθίσταται ως εξής:
«Για το χρονικό διάστημα από 1.7.2020 ως 31.12.2020 
καταβάλλεται σε ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%) από 
τον Κρατικό Προϋπολογισμό το σύνολο των ασφαλι-
στικών εισφορών που αντιστοιχούν στον χρόνο που οι εργαζόμενοι δεν απασχολούνται.»
2. Η παρ. 2 του άρθρου 123 του ν. 4714/2020 (Α΄ 148) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«2. Κατ’ εξαίρεση της περ. γ΄ της παρ. 3 του άρθρου 31 
του ν. 4690/2020 (Α΄ 104), το σύνολο των εργοδοτικών 
ασφαλιστικών εισφορών, για τις επιχειρήσεις-εργοδότες 
της παρ. 1, που εντάσσονται στον μηχανισμό ενίσχυσης 
της απασχόλησης «ΣΥΝ-ΕΡΓ ΑΣΙΑ», καταβάλλεται από τον 
Κρατικό Προϋπολογισμό για το χρονικό διάστημα από 1.7.2020 ως 31.12.2020.»
3. Οι παρ. 1 και 2 ισχύουν από τις 16.10.2020.
Άρθρο 284
Έκτακτα μέτρα στήριξης εργαζομένων σε 
επιχειρήσεις - εργοδό τες σε Περιφερειακές 
Ενότητες που εντάσσονται σε επιδημιολογικό επίπεδο «πολύ υψηλό»
1. Οι συμβάσεις εργασίας εργαζομένων σε επιχειρή-
σεις-εργοδότες, που εδρεύ ουν ή έχουν υποκατάστη-
μα σε Περιφερειακή Ενότητα που εντάσσεται σε επι-
δημιολογικό επίπεδο «πολύ υψηλό», προκειμένου να 
αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος διασποράς του κορωνοϊού 
COVID-19, σύμφωνα με την υπό στοιχεία Δ1α/Γ .Π. οικ. 
64450/11.10.2020 κοινή υπουργική απόφαση (Β΄ 4484), 
αναστέλλονται στις περιπτώσεις που αναστέλλεται η 
λειτουργία των επιχειρήσεων ή των υποκαταστημάτων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11013 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
τους με εντολή δημόσιας αρχής, βάσει ΚΑΔ της κύριας 
ή της δευτερεύουσας επιχειρηματικής δραστηριότητας που παρουσιάζει τον μεγαλύτερο κύκλο εργασιών κατά το έτος 2018.
2. Οι συμβάσεις εργασίας εργαζόμενων σε επιχειρή-
σεις-εργοδότες που εδρεύ ουν ή έχουν υποκατάστημα 
σε Περιφερειακή Ενότητα που εντάσσεται σε επιδη-
μιολογικό επίπεδο «πολύ υψηλό», προκειμένου να 
αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος διασποράς του κορωνοϊού 
COVID-19, σύμφωνα με την υπό στοιχεία Δ1α/Γ .Π. οικ. 
64450/11.10.2020 κοινή υπουργική απόφαση (Β΄ 4484), 
οι οποίες ή τα υποκαταστήματα των οποίων πλήττονται 
σημαντικά βάσει ΚΑΔ της κύριας ή της δευτερεύουσας επιχειρηματικής δραστηριότητας που παρουσιάζει τον 
μεγαλύτερο κύκλο εργασιών κατά το έτος 2018, μπο-
ρούν να τεθούν σε αναστολή, για μέρος ή το σύνολο των 
εργαζομένων, για όσο χρονικό διάστημα η περιφερεια-
κή ενότητα βρίσκεται σε επιδημιολογικό επίπεδο «πολύ 
υψηλό» και όχι λιγότερο από δεκατέσσερις (14) ημέρες.
3. Οι εργαζόμενοι, των οποίων οι συμβάσεις εργασίας 
έχουν ανασταλεί, είναι δικαιούχοι της αποζημίωσης ειδι-
κού σκοπού, αναλογικά με το διάστημα που ορίζεται και 
κατ’ ελάχιστο για δεκατέσσερις (14) ημέρες, υπολογιζό-μενη με βάση υπολογισμού το ποσό των πεντακοσίων τριάντα τεσσάρων ευρώ (534,00 €), αντιστοιχούντος σε τριάντα (30) ημέρες.
4. Η αποζημίωση ειδικού σκοπού είναι αφορολόγητη, 
ανεκχώρητη και ακατάσχετη στα χέρια του Δημοσίου ή 
τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διά-
ταξης, δεν υπόκειται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος 
ή εισφορά, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς τη Φορολογική Διοίκηση και 
το Δημόσιο, εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα 
ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.
5. Για την καταβολή της αποζημίωσης ειδικού σκοπού 
οι αναστολές των συμβάσεων εργασίας δηλώνονται στο 
Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓ ΑΝΗ».
6. Κατά το χρονικό διάστημα της αναστολής καλύπτο-
νται αναλογικά από τον Κρατικό Προϋπολογισμό και οι 
πλήρεις ασφαλιστικές εισφορές, υπολογιζόμενες επί του 
ονομαστικού μισθού.
7. Οι επιχειρήσεις-εργοδότες των παρ. 1 και 2, για όσο 
χρονικό διάστημα οι συμβάσεις εργασίας των εργαζο-
μένων τους τελούν σε αναστολή, υποχρεούνται να μην 
προβούν σε μειώσεις προσωπικού με καταγγελία των 
συμβάσεων εργασίας. Σε περίπτωση καταγγελίας της 
σύμβασης εργασίας, η καταγγελία είναι άκυρη.
8. Οι επιχειρήσεις - εργοδότες της παρ. 2:
α) υποχρεούνται, μετά το πέρας της αναστολής των 
συμβάσεων εργασίας, να διατηρούν τον ίδιο αριθμό 
εργαζομένων για χρονικό διάστημα ίσο με το χρονικό 
διάστημα της αναστολής των συμβάσεων εργασίας των 
εργαζομένων αυτών,
β) μπορούν να εντάσσουν στον Μηχανισμό «ΣΥΝ-
ΕΡΓ ΑΣΙΑ» του άρθρου 31 του ν. 4690/2020 (Α΄ 104) εργα-
ζομένους των οποίων οι συμβάσεις εργασίας δεν έχουν τεθεί σε αναστολή,
γ) υποχρεούνται να εφαρμόζουν το σύστημα της εξ 
αποστάσεως παροχής εργασίας στους εργαζομένους 
τους, σε όποιες περιπτώσεις η εργασία τους μπορεί να παρασχεθεί με αυτό το σύστημα, σε ποσοστό σαράντα 
τοις εκατό (40%) επί του συνολικού αριθμού των εργα-ζομένων αυτών,
δ) οφείλουν, για την ορθή τήρηση της περ. γ΄, να προ-
αναγγείλουν πριν την έναρξη της εργασίας, στο Π.Σ. «ΕΡ-
Γ ΑΝΗ» του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υπο-
θέσεων, την εξ αποστάσεως εργασία του σαράντα τοις 
εκατό (40%) των εργαζομένων τους, για τους οποίους 
μπορεί να εφαρμοστεί το μέτρο αυτό, και για όσο χρονι-
κό διάστημα η περιφερειακή ενότητα στην οποία εδρεύ-
ουν ή έχουν υποκατάστημα βρίσκεται σε επιδημιολογικό 
επίπεδο πολύ υψηλό, συμπληρώνοντας το Έντυπο 4.1 
«ΔΗΛΩΣΗ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ - ΕΝΤΥΠΟ ΕΙΔΙΚΟΥ 
ΣΚΟΠΟΥ» της παρ. 2 του άρθρου 4 της από 11.3.2020 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 55), η οποία κυ-
ρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 (Α΄ 76),
ε) σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης της περ. 
δ΄, επιβάλλεται πρόστιμο τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ 
στην επιχείρηση-εργοδότη, κατόπιν σχετικού ελέγχου 
από το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
9. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, ορίζονται η Περι-φερειακή Ενότητα εφαρμογής των ανωτέρω μέτρων, η 
διάρκειά τους, προβλέπεται παράτασή τους, εξειδικεύ-ονται οι ΚΑΔ των επιχειρήσεων-εργοδοτών των οποίων 
αναστέλλεται η λειτουργία με εντολή δημόσιας αρχής ή 
οι οποίοι πλήττονται σημαντικά και καθορίζεται η διαδι-
κασία καταβολής της αποζημίωσης ειδικού σκοπού, κα-
θώς και κάθε ειδικότερο ζήτημα που κρίνεται αναγκαίο 
για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 285
Έκτακτα μέτρα στήριξης εργαζομένων σε επιχειρήσεις - εργοδό τες σε Περιφερειακές 
Ενότητες που εντάσσονται σε επιδημιολογικό επίπεδο «υψηλό», «μέτριο», «χαμηλό»
1. Οι συμβάσεις εργασίας εργαζομένων σε επιχειρή-
σεις-εργοδότες που εδρεύ ουν ή έχουν υποκατάστημα σε 
Περιφερειακή Ενότητα που εντάσσεται σε επιδημιολογι-
κό επίπεδο «χαμηλό» ή «μέτριο» ή «υψηλό», προκειμένου 
να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος διασποράς του κορωνοϊού 
COVID-19, σύμφωνα με την υπό στοιχεία Δ1α/Γ .Π. οικ. 
64450/11.10.2020 κοινή υπουργική απόφαση (Β΄ 4484), 
μπορούν να τίθενται σε αναστολή, για μέρος ή για το 
σύνολο των εργαζομένων, για όσο χρονικό διάστημα η 
Περιφερειακή Ενότητα βρίσκεται στα επιδημιολογικά 
επίπεδα της παρούσας βάσει ΚΑΔ.
2. Οι επιχειρήσεις-εργοδότες μπορούν να εντάσσουν 
στον Μηχανισμό «ΣΥΝ-ΕΡΓ ΑΣΙΑ» του άρθρου 31 του 
ν. 4690/2020 (Α΄ 104), εργαζόμενους των οποίων οι συμ-
βάσεις εργασίας δεν έχουν τεθεί σε αναστολή.
3.α) Σε περιπτώσεις επιχειρήσεων-εργοδοτών που 
ανήκουν σε Περιφερειακή Ενότη τα που εντάσσεται σε 
επιδημιολογικό επίπεδο «υψηλό», εφαρμόζεται υποχρε-
ωτικά το σύστημα της εξ αποστάσεως παροχής εργασί-
ας, σε όποιες περιπτώσεις η εργασία των εργαζομένων τους μπορεί να παρασχεθεί με αυτό το σύστημα, και σε ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%) επί του συνολικού αριθμού των εργαζομένων αυτών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11014 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
β) Σε περιπτώσεις επιχειρήσεων-εργοδοτών που ανή-
κουν σε Περιφερειακή Ενότητα  που εντάσσεται σε επιδη-
μιολογικό επίπεδο «μέτριο», εφαρμόζεται υποχρεωτικά 
το σύστημα της εξ αποστάσεως παροχής εργασίας, σε 
όποιες περιπτώσεις η εργασία των εργαζομένων τους 
μπορεί να παρασχεθεί με αυτό το σύστημα, σε ποσοστό 
είκοσι τοις εκατό (20%) επί του συνολικού αριθμού των εργαζομένων αυτών.
γ) Οι επιχειρήσεις - εργοδό τες Περιφερειακής Ενότητας 
που εντάσσεται σε επιδημιολογικό επίπεδο «χαμηλό», 
μπορούν να κάνουν χρήση του συστήματος της εξ απο-
στάσεως εργασίας, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
4. Για την ορθή τήρηση των περ. α΄ και β΄ της παρ. 3, οι 
επιχειρήσεις - εργοδότες οφείλουν να προαναγγείλουν 
πριν την έναρξη της εργασίας στο Π.Σ. «ΕΡΓ ΑΝΗ» του 
Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων την εξ 
αποστάσεως εργασία των εργαζομένων τους, για τους 
οποίους μπορεί να εφαρμοστεί το μέτρο αυτό και για 
όσο χρονικό διάστημα η Περιφερειακή Ενότητα, στην 
οποία εδρεύουν ή έχουν υποκατάστημα, εντάσσεται σε 
επιδημιολογικό επίπεδο «υψηλό» ή «μέτριο», συμπλη-
ρώνοντας το Έντυπο 4.1 «ΔΗΛΩΣΗ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ 
ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ - ΕΝΤΥΠΟ ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ» της παρ. 2 του 
άρθρου 4 της από 11.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περι-
εχομένου (Α΄ 55), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του 
ν. 4682/2020 (Α΄ 76).
5. Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης της παρ. 
4, επιβάλλεται πρόστιμο τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ 
στην επιχείρηση-εργοδότη, κατόπιν σχετικού ελέγχου 
από το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου 
Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄
Άρθρο 286
Παράταση δυνατότητας μίσθωσηςτουριστικών καταλυμάτων του άρθρου 135του ν. 4692/2020
Η δυνατότητα μίσθωσης, με απόφαση του Υπουργού 
Τουρισμού, κύριων ή μη κύριων τουριστικών καταλυ-
μάτων στο σύνολο της Ελληνικής Επικράτειας, για την 
κάλυψη έκτακτων αναγκών δημόσιας υγείας και την αντι-
μετώπιση της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, κατ’ 
εφαρμογή του άρθρου 135 του ν. 4692/2020 (Α΄ 111) 
παρατείνεται έως τις 30 Νοεμβρίου 2020. Οι συμβάσεις 
μίσθωσης τουριστικών καταλυμάτων που συνήφθησαν δυνάμει του άρθρου 135 του ν. 4692/2020 δύνανται να παραταθούν για έναν (1) μήνα και να έχουν χρονική δι-
άρκεια μέχρι και τις 30.11.2020. Οι δαπάνες των ανωτέρω 
μισθώσεων βαρύνουν τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Τουρισμού.
Άρθρο 287
Παράταση ισχύος ρυθμίσεων αρμοδιότητας Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων για την αντιμετώπιση της διασποράς και των συνεπειών του κορωνοϊού COVID-19
Παρατείνεται έως τις 31.12.2020 η ισχύς του άρθρου 
12 της από 11.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχο-μένου (Α΄ 55), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του 
ν. 4682/2020 (A΄ 76), του άρθρου εξηκοστού πέμπτου 
της από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α΄ 8), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 
(Α΄ 83), του άρθρου τεσσαρακοστού πρώτου της από 
13.4.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 84), η 
οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4690/2020 (Α΄ 104), 
καθώς και της παρ. 2 του άρθρου τριακοστού έβδομου 
της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 
90), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄
Άρθρο 288
Εξουσιοδοτική διάταξη για τη ρύθμιση θεμάτων σχετικά με τη διενέργεια των εκλογικών διαδικασιών κατ’ εφαρμογή
του π.δ. 1/2003
Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμά-
των, καθορίζονται οι αναγκαίες λεπτομέρειες για τη διε-
νέργεια των εκλογικών διαδικασιών με ηλεκτρονική ψηφο-
φορία κατ’ εφαρμογή του π.δ. 1/2003 (Α΄1) σε συνδυασμό 
με το άρθρο 22 του ν. 4728/2020, ανεξαρτήτως αν και σε 
ποιο στάδιο εκκρεμούν, οι οποίες αφορούν ιδίως στην 
έδρα, τον αριθμό, τη σύσταση, συγκρότηση, σύνθεση, 
απαρτία και λειτουργία των Εφορευτικών Επιτροπών των 
άρθρων 22 και 37 του π.δ. 1/2003, τα όργανα που εκδίδουν 
τις διοικητικές πράξεις για τη συγκρότηση και λειτουργία 
τους, την κατάργηση επιτροπών εκλογών, τις επαναλη-
πτικές εκλογικές διαδικασίες, την κατάργηση, ανάκληση 
ή επανάληψη πράξεων που έχουν εκδοθεί στo πλαίσιo 
των εν λόγω διαδικασιών και εν γένει στον τρόπο διεξα-γωγής τους, ακόμη και κατά παρέκκλιση του π.δ. 1/2003
και άλλων διατάξεων που ρυθμίζουν τα της διεξαγωγής 
των διαδικασιών αυτών με φυσική παρουσία.
ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΦΕΙΛΩΝ ΚΑΙ ΟΦΕΙΛΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΑΝΑΣΤΟΛΗΣ ΚΑΤΑΒΟΛΩΝ
Άρθρο 289
Ρύθμιση οφειλών για τις οποίες έχει χορηγηθεί παράταση προθεσμιών καταβολής ήκαι αναστολή είσπραξης στο πλαίσιο της 
αντιμετώπισης των επιπτώσεων
του κορωνοϊού COVID-19
1. Οφειλές βεβαιωμένες στις Δημόσιες Οικονομικές 
Υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και τα Ελεγκτικά Κέντρα που δεν 
τελούν σε καθεστώς ρύθμισης και για τις οποίες έχουν 
χορηγηθεί αναστολή είσπραξης και παράταση καταβο-
λής, σύμφωνα με την από 11.3.2020 Πράξη Νομοθε-
τικού Περιεχομένου (Α΄55), η οποία κυρώθηκε με τον 
ν. 4682/2020 (Α΄ 76), την από 30.3.2020 Πράξη Νομο-
θετικού Περιεχομένου (Α΄ 75), η οποία κυρώθηκε με 
το άρθρο 1 του ν. 4684/2020 (Α΄ 86), την από 1.5.2020 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 90), η οποία κυ-ρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 (Α΄104) και τον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11015 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
ν. 4690/2020, μπορούν, κατόπιν αίτησης του οφειλέτη, να 
υπαχθούν σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής σε έως και 
είκοσι τέσσερις (24) μηνιαίες δόσεις, με την επιφύλαξη 
του ελάχιστου ποσού μηνιαίας δόσης της παρ. 6.
2. Η αίτηση για την υπαγωγή στη ρύθμιση υποβάλλεται 
ηλεκτρονικά στη Φορολογική Διοίκηση. Σε περίπτωση που υφίσταται τεχνική αδυναμία ηλεκτρονικής υποβο-λής της αίτησης, η αίτηση υποβάλλεται στην υπηρεσία, 
που είναι αρμόδια για την επιδίωξη της είσπραξης της 
οφειλής.
3. Βασικές οφειλές της παρ. 1 από την ημερομηνία 
υπαγωγής τους στη ρύθμιση αντί των τόκων και προ-
σαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής, σύμφωνα με το 
ν.δ. 356/1974 (Α΄ 90, Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσό-
δων [Κ.Ε.Δ.Ε.]) και τον ν. 4174/2013 (Α΄ 170, Κώδικας Φο-
ρολογικής Διαδικασίας [Κ.Φ.Δ.]) επιβαρύνονται με τόκο δυόμιση εκατοστιαίων μονάδων (2,5%) ετησίως υπολο-γισμένο. Κατ’ εξαίρεση, βασικές οφειλές που υπάγονται σε πρόγραμμα ρύθμισης έως και δώδεκα (12) μηνιαίων δόσεων δεν επιβαρύνονται με τόκο.
4. Για τις οφειλές της παρ. 1, η καθυστέρηση καταβολής 
δόσης συνεπάγεται την επιβάρυνση αυτής με μηνιαία 
προσαύξηση που ανέρχεται σε ποσοστό πέντε τοις εκατό 
(5%).
5. Η υπαγωγή του οφειλέτη στη ρύθμιση συντελεί-
ται με την καταβολή της πρώτης δόσης. Η πρώτη δόση 
καταβάλλεται μέχρι τις 31 Μαΐου 2021. Οι επόμενες 
δόσεις της ρύθμισης καταβάλλονται έως την τελευταία 
εργάσιμη ημέρα των επόμενων μηνών. Με την υποβολή 
από τον οφειλέτη αιτήματος για υπαγωγή στη ρύθμιση, τα αποδιδόμενα ποσά από συμψηφισμούς του άρθρου 83 του Κ.Ε.Δ.Ε., από παρακρατήσεις αποδεικτικού ενη-μερότητας και βεβαίωσης οφειλής του άρθρου 12 του 
Κ.Φ.Δ. και από μέτρα αναγκαστικής είσπραξης μπορούν 
να καλύπτουν την πρώτη δόση, εφόσον εισπράττονται 
εντός της προθεσμίας του δευτέρου εδαφίου και δεν 
πιστώνονται διαφορετικά κατά τις κείμενες διατάξεις.
6. Το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης της ρύθμισης ορί-
ζεται σε τριάντα (30) ευρώ.
7. Η ρύθμιση απόλλυται με συνέπεια την υποχρεωτική 
άμεση καταβολή του υπολοίπου των οφειλών σύμφω-
να με τα στοιχεία της βεβαίωσης, εάν ο οφειλέτης δεν 
καταβάλλει δύο (2) συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις της ρύθμισης ή καθυστερήσει την καταβολή των δύο (2) 
τελευταίων δόσεων της ρύθμισης για χρονικό διάστημα 
μεγαλύτερο των δύο (2) μηνών.
8. Με την υπαγωγή στο πρόγραμμα ρύθμισης και με 
την προϋπόθεση της τήρησης αυτού, δεν υπολογίζονται 
τα πρόστιμα των άρθρων 6 του Κ.Ε.Δ.Ε. και 57 του Κ.Φ.Δ..
9. Η υπαγωγή και συμμόρφωση στη ρύθμιση παρέχει 
στον οφειλέτη και τα ακόλουθα ευεργετήματα:
α) χορηγείται σε αυτόν αποδεικτικό ενημερότητας, 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 12 του Κ.Φ.Δ.,
β) αναβάλλεται η εκτέλεση  της ποινής που επιβλήθηκε 
κατά το άρθρο 25 του ν. 1882/1990 (Α΄ 43) ή, εφόσον 
άρχισε, η εκτέλεσή της διακόπτεται.
Κατά το χρονικό διάστημα ισχύος της ρύθμισης ανα-
στέλλεται η παραγραφή του ποινικού αδικήματος, κατά παρέκκλιση των χρονικών περιορισμών του άρθρου 113 
του Ποινικού Κώδικα,
γ) αναστέλλεται η συνέχιση της διαδικασίας αναγκα-
στικής εκτέλεσης κινητών ή ακινήτων, με την προϋπόθε-
ση ότι η εκτέλεση αφορά μόνο οφειλές που ρυθμίζονται 
με τις διατάξεις αυτού του άρθρου. Η αναστολή αυτή δεν 
ισχύει για κατασχέσεις που έχουν επιβληθεί στα χέρια 
τρίτων ή έχουν εκδοθεί οι σχετικές παραγγελίες, πριν από 
την υπαγωγή στη ρύθμιση, τα αποδιδόμενα όμως ποσά από αυτές, λαμβάνονται υπόψη για την κάλυψη δόσης ή δόσεων της ρύθμισης, εφόσον εισπράττονται κατά τη διάρκεια αυτής και δεν πιστώνονται διαφορετικά κατά τις κείμενες διατάξεις.
Αν ο οφειλέτης απωλέσει τη ρύθμιση, τα μέτρα που 
έχουν ανασταλεί συνεχίζονται.
10. Το Δημόσιο και μετά την υπαγωγή και συμμόρ-
φωση του οφειλέτη στη ρύθμιση διατηρεί το δικαίωμα:
α) να επιβάλλει κατασχέσεις και να εγγράφει υποθήκες 
σε περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, συμπεριλαμβα-
νομένων των συνυπόχρεων προσώπων, ή των εγγυητών, 
εφόσον η οφειλή δεν είναι ασφαλισμένη,
β) να μην χορηγεί αποδεικτικό ενημερότητας για τη 
μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπράγματου δικαιώ-
ματος επ’ αυτού στα ανωτέρω πρόσωπα ακόμη και αν 
συντρέχουν οι προϋποθέσεις χορήγησης αυτού, εφόσον 
η οφειλή δεν είναι διασφαλισμένη σύμφωνα με τα ορι-ζόμενα στο άρθρο 12 του Κ.Φ.Δ.,
γ) να προβαίνει σε συμψηφισμό των χρηματικών απαι-
τήσεων του οφειλέτη κατά του Δημοσίου και μέχρι του ύψους των οφειλών του κατά το άρθρο 83 του Κ.Ε.Δ.Ε..
Τα ποσά που εισπράττονται κατά τη διάρκεια της ρύθ-
μισης από την παρακράτηση απαίτησης του οφειλέτη 
λόγω της χορήγησης αποδεικτικού ενημερότητας και 
βεβαίωσης οφειλής του άρθρου 12 του Κ.Φ.Δ. ή κατόπιν 
συμψηφισμού του άρθρου 83 του Κ.Ε.Δ.Ε. ή μετά από 
αναγκαστικά μέτρα καλύπτουν δόση ή δόσεις της χο-
ρηγηθείσας ρύθμισης, εφόσον δεν πιστώνονται διαφο-
ρετικά κατά τις κείμενες διατάξεις.
11. H παραγραφή των οφειλών για τις οποίες υποβάλ-
λεται αίτηση υπαγωγής στη ρύθμιση, αναστέλλεται καθ’ 
όλη τη διάρκεια ισχύος της ρύθμισης και δεν συμπλη-
ρώνεται πριν παρέλθει ένα (1) έτος από τη λήξη αυτής.
12. Δεν μπορούν να υπαχθούν στη ρύθμιση του πα-
ρόντος άρθρου:
α) οφειλές, οι οποίες δεν δύνανται να ρυθμίζονται 
σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 22 του ν. 4002/2011 (Α΄ 180) και αφορούν σε ανάκτηση 
κρατικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν με τη σύστα-
ση ειδικών αφορολόγητων αποθεματικών ή σύμφωνα 
με άλλες διατάξεις και
β) δόσεις ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής βάσει 
δικαστικής απόφασης ή προσωρινής διαταγής ή κατ’ 
εφαρμογή του ν. 4469/2017 (Α΄ 62).
13. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, μετά 
από εισήγηση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δη-
μοσίων Εσόδων, καθορίζονται η προθεσμία υποβολής 
των αιτήσεων για την υπαγωγή στη ρύθμιση, καθώς και 
κάθε άλλο ειδικότερο ζήτημα για την εφαρμογή του 
παρόντος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11016 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 290
Παράταση καταβολής δόσεων ρυθμίσεων για τους πληγέντες από την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19
1. Η προθεσμία καταβολής των δόσεων ρυθμίσεων, για 
τις οποίες έχει χορηγηθεί παράταση καταβολής και ανα-
στολή είσπραξης, σύμφωνα με την από 11.3.2020 Πράξη 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 55), η οποία κυρώθηκε 
με τον ν. 4682/2020 (Α΄ 76), την από 30.3.2020 Πράξη 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 75), η οποία κυρώθηκε 
με το άρθρο 1 του ν. 4684/2020 (Α΄ 86), την από 1.5.2020 
Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 90) η οποία κυ-ρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 (Α΄ 04) και τον 
ν. 4690/2020 (Α΄104), παρατείνεται και μετά το πέρας 
του προγράμματος ρύθμισης.
2. Η πρώτη δόση ρύθμισης από εκείνες για τις οποίες 
χορηγήθηκε παράταση καταβολής και αναστολή είσπρα-
ξης, καταβάλλεται την τελευταία εργάσιμη ημέρα του 
επόμενου μήνα της τελευταίας δόσης του προγράμματος 
ρύθμισης τμηματικής καταβολής και πάντως όχι πριν 
από την 30ή Απριλίου 2021. Οι επόμενες παραταθείσες 
δόσεις καταβάλλονται έως την τελευταία εργάσιμη ημέ-
ρα των επόμενων μηνών από την καταληκτική ημερο-μηνία καταβολής της πρώτης παραταθείσας.
3. Η συνολική διάρκεια για τις ρυθμίσεις που πληρούν 
τις προϋποθέσεις του παρόντος παρατείνεται κατά τους 
μήνες της χορηγηθείσας παράτασης. Κατά τα λοιπά ισχύ-
ουν οι όροι και οι προϋποθέσεις της εκάστοτε ρύθμισης.
Άρθρο 291Επανένταξη πληγέντων από την πανδημία του κορωνοϊού COVID-19 στις ρυθμίσεις των 
άρθρων 1-17 του ν. 4321/2015 και
των άρθρων 98-109 του ν. 4611/2019
Οφειλέτες με οφειλές βεβαιωμένες στις Δημόσιες Οι-
κονομικές Υπηρεσίες (Δ.Ο.Υ.) και τα Ελεγκτικά Κέντρα 
και δόσεις ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής, για τις 
οποίες έχουν χορηγηθεί αναστολή είσπραξης και παρά-
ταση καταβολής, σύμφωνα με την από 11.3.2020 Πράξη 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 55), η οποία κυρώθηκε 
με τον ν. 4682/2020 (Α΄ 76), την από 30.3.2020 Πράξη 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 75), η οποία κυρώθηκε 
με το άρθρο 1 του ν. 4684/2020 (Α΄ 86), την από 1.5.2020 
Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 90), η οποία κυ-
ρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 (Α΄104) και τον ν. 4690/2020, οι οποίοι απώλεσαν κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος Μαρτίου 2020 έως και Οκτωβρί-ου 2020 ρύθμιση τμηματικής καταβολής σύμφωνα με: α) τα άρθρα 1-17 του ν. 4321/2015 (Α΄ 32), β) τα άρθρα 98-109 του ν. 4611/2019 (Α΄ 73) και γ) τον ν. 4469/2017 (Α΄ 62), δύνανται να επανενταχθούν στο ίδιο καθεστώς 
ρύθμισης με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις για 
την υπολειπόμενη οφειλή και για τον εναπομείναντα 
αριθμό δόσεων της ρύθμισης κατόπιν αίτησής τους. Η 
επανένταξη του οφειλέτη στη ρύθμιση συντελείται με 
την καταβολή της δόσης του μηνός Νοεμβρίου 2020, η οποία πρέπει να πραγματοποιηθεί μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του ίδιου μήνα. Η καταληκτική ημερο-μηνία της αναβιώσασας ρύθμισης επεκτείνεται κατά το 
πλήθος των δόσεων που ήταν ανεξόφλητες την ημέρα της αναβίωσης.
Άρθρο 292
Παροχή δεύτερης ευκαιρίας για απωλεσθείσες
φορολογικές ρυθμίσεις
H παρ. 7 του άρθρου 43 του ν. 4646/2019 (Α΄ 201) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«7. Οφειλές που ήταν σε νομοθετική ρύθμιση εν ισχύ 
την 1η.11.2019, η οποία απωλέστηκε μετά την ημερομη-
νία αυτή, υπάγονται σε ρύθμιση σύμφωνα με την υπο-
παρ. Α2 της παρ. Α του πρώτου άρθρου του ν. 4152/2013 
(Α΄ 107), υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται συγκεκρι-
μένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, τα οποία 
καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, 
κατόπιν εισήγησης του Διοικητή της ΑΑΔΕ. Σε περίπτωση 
απώλειας της ρύθμισης δεν εφαρμόζεται, ως δεύτερη 
ευκαιρία, η υποπερ. γ΄ της πε ρ. 1 της υποπαρ. Α2 της παρ. 
Α του πρώτου άρθρου του ν. 4152/2013. Με απόφαση 
του Διοικητή της ΑΑΔΕ δύναται να καθορίζονται η δια-δικασία της επανένταξης στη ρύθμιση, καθώς και κάθε 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας.»
Άρθρο 293Ρυθμίσεις οφειλών που προέρχονται από επιχειρηματικά δάνεια και δάνεια φυσικών προσώπων, καθώς και από καταπτώσεις της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και λοιπές συνοδευτικές διατάξεις για την εφαρμογή τους
1. Βεβαιωμένες οφειλές στις Δημόσιες Οικονομικές 
Υπηρεσίες και στα Ελεγκτικά Κέντρα, σύμφωνα με τον 
Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν.δ. 356/1974, 
Α΄ 90, Κ.Ε.Δ.Ε.), που προέρχονται από επιχειρηματικά 
δάνεια και δάνεια φυσικών προσώπων, με εκδοθείσες 
έως και το έτος 2012 υπουργικές αποφάσεις παροχής 
της εγγύησης του Ελληνικού Δημοσίου, κατ’ εξουσιοδό-
τηση του ν. 2332/1995 (Α΄ 181) ή παροχής της εγγύησης 
της εταιρείας με την επωνυμία «Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ΑΕ» (πρώην «Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότη-
τας και Ανάπτυξης ΑΕ») ή της εταιρείας με την επωνυμία 
«Ταμείο Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ Μικρών Επιχει-ρήσεων ΑΕ (ΤΕΜΠΜΕ ΑΕ), όπως ισχύουν, τα οποία είχαν 
καταστεί ληξιπρόθεσμα στα πιστωτικά ιδρύματα έως 
τις 7.10.2019, όπως αναγράφεται στο αίτημα κατάπτω-
σης των τραπεζών στις αρμόδιες Υπηρεσίες, δύνανται 
να ρυθμίζονται σε έως και εκατόν είκοσι (120) μηνιαίες 
δόσεις, κατόπιν αίτησης του οφειλέτη, εφόσον έχουν 
καταχωρισθεί στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της Φο-
ρολογικής Διοίκησης από την 7η Οκτωβρίου 2019 μέχρι 
την ημερομηνία αίτησης για υπαγωγή σε ρύθμιση, με 
απαλλαγή κατά ποσοστό από τις προσαυξήσεις και τους 
τόκους εκπρόθεσμης καταβολής που τις επιβαρύνουν 
ως ακολούθως:
α) Εφάπαξ με απαλλαγή κατά ποσοστό εκατό τοις 
εκατό (100%).
β) Από δύο (2) έως και τέσσερις (4) μηνιαίες δόσεις 
με απαλλαγή κατά ποσοστό ενενήντα πέντε τοις εκατό (95%).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11017 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
γ) Από πέντε (5) έως και δώδεκα (12) μηνιαίες δόσεις, 
με απαλλαγή κατά ποσοστό ογδόντα πέντε τοις εκατό 
(85%).
δ) Από δεκατρείς (13) έως και είκοσι τέσσερις (24) μη-
νιαίες δόσεις, με απαλλαγή κατά ποσοστό ογδόντα τοις 
εκατό (80%).
ε) Από είκοσι πέντε (25) έως και τριάντα έξι (36) μη-
νιαίες δόσεις, με απαλλαγή κατά ποσοστό εβδομήντα 
πέντε τοις εκατό (75%).
στ) Από τριάντα επτά (37) έως και σαράντα οκτώ (48) 
μηνιαίες δόσεις, με απαλλαγή κατά ποσοστό σαράντα 
πέντε τοις εκατό (45%).
ζ) Από σαράντα εννέα (49) έως και εξήντα (60) μηνιαίες 
δόσεις, με απαλλαγή κατά ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%).
η) Από εξήντα μία (61) έως και εβδομήντα δύο (72) 
μηνιαίες δόσεις, με απαλλαγή κατά ποσοστό είκοσι τοις 
εκατό (20%).
θ) Από εβδομήντα τρεις (73) έως και ενενήντα έξι (96) 
μηνιαίες δόσεις, με απαλλαγή κατά ποσοστό δεκαπέντε τοις εκατό (15%).
ι) Από ενενήντα επτά (97) έως και εκατόν είκοσι (120) 
μηνιαίες δόσεις, με απαλλαγή κατά ποσοστό δέκα τοις εκατό (10%).
2. Με την υπαγωγή και υπό την προϋπόθεση της τή-
ρησης του προγράμματος ρύθμισης δεν υπολογίζονται τα πρόστιμα του άρθρου 6 του Κ.Ε.Δ.Ε..
3. Το ελάχιστο ποσό μηνιαίας δόσης της ρύθμισης δεν 
μπορεί να είναι μικρότερο των είκοσι (20) ευρώ.
4. Στη ρύθμιση του παρόντος υπάγεται υποχρεωτικά 
το σύνολο των καταχωρημένων στα βιβλία εισπρακτέων 
εσόδων της Φορολογικής Διοίκησης που είναι ληξιπρό-
θεσμα έως και την ημερομηνία της αίτησης υπαγωγής 
οφειλών της παρ. 1, οι οποίες δεν έχουν τακτοποιηθεί 
κατά νόμιμο τρόπο με αναστολή πληρωμής ή διευκό-
λυνση ή άλλη ρύθμιση τμηματικής καταβολής βεβαιω-μένων οφειλών στη Φορολογική Διοίκηση βάσει νόμου ή δικαστικής απόφασης ή προσωρινής διαταγής.
5. α. Οι απαλλαγές της παρ. 1 υπολογίζονται επί των 
προσαυξήσεων και τόκων εκπρόθεσμης καταβολής του 
άρθρου 6 του Κ.Ε.Δ.Ε, όπως έχουν διαμορφωθεί την ημε-
ρομηνία της αίτησης για υπαγωγή στη ρύθμιση.
β. Βασικές συνολικές οφειλές που υπάγονται σε πρό-
γραμμα ρύθμισης της παρούσας, αντί των κατά Κ.Ε.Δ.Ε. 
τόκων και προσαυξήσεων εκπρόθεσμης καταβολής, από 
την υπαγωγή σε ρύθμιση, επιβαρύνονται με τόκο που 
ανέρχεται σε τρεις εκατοστιαίες μονάδες (3%) ετησίως 
υπολογισμένο.
γ. Η καθυστέρηση καταβολής δόσης συνεπάγεται την 
επιβάρυνση αυτής με μηνιαία προσαύξηση μηδέν κόμμα 
είκοσι πέντε τοις εκατό (0,25%).
6. Στις ρυθμίσεις των παρ. 1 έως 4 δύνανται, επιπλέον, 
να υπαχθούν, μετά από επιλογή του οφειλέτη, οφειλές 
από την ίδια αιτία που έχουν καταχωρισθεί στα βιβλία 
εισπρακτέων εσόδων της Φορολογικής Διοίκησης μέχρι 
την ημερομηνία αίτησης για υπαγωγή σε ρύθμιση, οι 
οποίες δεν έχουν υπαχθεί σε διευκόλυνση ή άλλη ρύθ-
μιση τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών στη Φορολογική Διοίκηση βάσει νόμου ή δικαστικής από-
φασης ή προσωρινής διαταγής και οι οποίες κατά την 
ημερομηνία της αίτησης:
α) δεν έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες κατά την ημε-
ρομηνία υποβολής της αίτησης υπαγωγής ή
β) τελούν σε αναστολή, διοικητική ή δικαστική ή εκ 
του νόμου.
7. Στις ρυθμίσεις του παρόντος δύνανται να υπάγονται, 
με τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις, και οι οφειλές 
που προέρχονται από επιχειρηματικά δάνεια και δάνεια 
φυσικών προσώπων, με εκδοθείσες έως και το έτος 2012 
υπουργικές αποφάσεις παροχής της εγγύησης του Ελλη-
νικού Δημοσίου κατ’ εξουσιοδότηση του ν. 2332/1995 
ή παροχής της εγγύησης της εταιρείας με την επωνυμία 
«Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ΑΕ» (πρώην «Εθνικό 
Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης ΑΕ») ή της 
εταιρείας με την επωνυμία «Ταμείο Εγγυοδοσίας Μικρών 
και Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων ΑΕ (ΤΕΜΠΜΕ ΑΕ), όπως 
ισχύουν, τα οποία είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα στα 
πιστωτικά ιδρύματα έως τις 7 Οκτωβρίου 2019, όπως 
αναγράφεται στο αίτημα κατάπτωσης των τραπεζών 
στις αρμόδιες Υπηρεσίες, οι οποίες θα καταχωρισθούν 
στα βιβλία εισπρακτέων εσόδων της Φορολογικής Διοί-
κησης μετά την καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής σε πρόγραμμα ρύθμισης σύμφωνα με την παρ. 9, κατόπιν 
αίτησης στην αρμόδια υπηρεσία της Φορολογικής Διοί-
κησης για την επιδίωξη της είσπραξης της οφειλής μέσα 
σε έξι (6) μήνες από την καταχώριση των οφειλών αυτών.
8. α. Η ρύθμιση χορηγείται ανά οφειλέτη και αφορά 
και τις οφειλές για τις οποίες αυτός ευθύνεται. Πρόσωπα 
που ευθύνονται για την καταβολή μέρους της οφειλής δικαιούνται να ρυθμίσουν μέρος αυτό.
β. Στην περίπτωση που από τον χρηματικό κατάλογο 
δεν προκύπτει ότι η οφειλή προέρχεται από επιχειρημα-
τικά δάνεια και δάνεια φυσικών προσώπων, με εκδοθεί-σες έως και το έτος 2012 υπουργικές αποφάσεις παρο-χής της εγγύησης του Ελλη νικού Δημοσίου ή παροχής 
της εγγύησης της εταιρείας με την επωνυμία «Ελληνική 
Αναπτυξιακή Τράπεζα ΑΕ» (πρώην «Εθνικό Ταμείο Επι-
χειρηματικότητας και Ανάπτυξης ΑΕ») ή της εταιρείας με 
την επωνυμία «Ταμείο Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ 
Μικρών Επιχειρήσεων ΑΕ (ΤΕΜΠΜΕ ΑΕ), όπως ισχύουν, 
τα οποία είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα στα πιστωτικά 
ιδρύματα έως τις 7 Οκτωβρίου 2019, όπως αναγράφεται 
στο αίτημα κατάπτωσης των τραπεζών στις αρμόδιες 
Υπηρεσίες, απαιτείται για την υπαγωγή στη ρύθμιση η 
προσκόμιση από τον αιτούντα έγγραφης βεβαίωσης της 
βεβαιούσης αρχής προς την αρμόδια για την επιδίωξη της είσπραξης της οφειλής υπηρεσίας που ορίζει ρητά ότι η οφειλή εμπίπτει στην παρ. 1.
9. Με την επιφύλαξη της παρ. 7, η αίτηση για την υπα-
γωγή σε πρόγραμμα ρύθμισης των παρ. 1 έως και 4 υπο-
βάλλεται στην υπηρεσία της Φορολογικής Διοίκησης, 
που είναι αρμόδια για την είσπραξη της οφειλής μέχρι τις 30 Απριλίου 2021.
10. Για την υπαγωγή στις ρυθμίσεις των παρ. 1 έως 
4 η πρώτη δόση καταβάλλεται εντός τριών (3) εργάσι-
μων ημερών από την ημερομηνία αίτησης υπαγωγής 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11018 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
στη ρύθμιση. Οι επόμενες δόσεις καταβάλλονται έως 
την τελευταία εργάσιμη ημέρα των επομένων μηνών 
από την ημερομηνία αίτησης υπαγωγής στη ρύθμιση.
11. Η ρύθμιση απόλλυται, με συνέπεια την υποχρεωτι-
κή άμεση καταβολή του υπολοίπου της οφειλής, σύμφω-
να με τα στοιχεία της αρχικής βεβαίωσης και την άμεση 
επιδίωξη της είσπραξής της με όλα τα προβλεπόμενα 
από την ισχύουσα νομοθεσία μέτρα, εάν ο οφειλέτης:
α) δεν καταβάλλει δύο (2) συνεχόμενες μηνιαίες δό-
σεις ή καθυστερήσει την καταβολή των δύο (2) τελευ-
ταίων δόσεων της ρύθμισης για το αντίστοιχο χρονικό 
διάστημα,
β) δεν εξοφλήσει ή τακτοποιήσει κατά νόμιμο τρό-
πο τις οφειλές του, καθ’ όλη τη διάρκεια της ρύθμισης 
του παρόντος, εντός διμήνου από τη λήξη προθεσμίας 
καταβολής τους ή εντός διμήνου από την ημερομηνία 
αίτησης για υπαγωγή στη ρύθμιση του παρόντος, εφό-
σον η προθεσμία καταβολής τους έχει παρέλθει πριν την 
υπαγωγή σε αυτή,
γ) δεν υποβάλλει τις προβλεπόμενες δηλώσεις φορο-
λογίας εισοδήματος και του φόρου προστιθέμενης αξίας, 
καθ’ όλο το διάστημα της ρύθμισης των οφειλών του και 
μέχρι την εξόφλησή της, εντός τριών (3) το αργότερο 
μηνών από την παρέλευση της προθεσμίας υποβολής 
τους ή εντός τριών (3) μηνών από την ημερομηνία αίτη-σης για υπαγωγή στη ρύθμιση του παρόντος, εφόσον η 
προθεσμία υποβολής έχει παρέλθει πριν την υπαγωγή 
σε αυτή. Σε περίπτωση απώλειας της ρύθμισης δεν επι-
τρέπεται η υπαγωγή των ίδιων οφειλών στη ρύθμιση 
τμηματικής καταβολής της υποπαρ. Α2 της παρ. Α του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013 (Α΄ 107).
12. Στην περίπτωση π ου ο οφειλέτης, σε οποιοδήποτε 
στάδιο της ρύθμισης, εξοφλήσει εφάπαξ τις υπόλοιπες 
δόσεις των ρυθμισμένων οφειλών ή σε περίπτωση εξό-
φλησης του συνόλου της οφειλής με οποιονδήποτε τρό-
πο, τυγχάνει απαλλαγής επί του εναπομείναντος ποσού 
των προσαυξήσεων και τόκων εκπρόθεσμης καταβολής, 
σε ποσοστό ίσο με αυτό που αντιστοιχεί στον αριθμό 
των μηνιαίων δόσεων που τελικά διαμορφώνεται με την 
εξόφληση, σύμφωνα με τις παρ. 1 έως και 4.
13. Ο οφειλέτης που έχει υπαχθεί σε πρόγραμμα ρύθ-
μισης των παρ. 1 έως και 4 δύναται να επιλέξει την υπα-
γωγή του σε άλλο πρόγραμμα ρύθμισης του παρόντος 
με διαφορετικό αριθμό δόσεων για το υπόλοιπο προς 
καταβολή ποσό και υπό τις ίδιες προϋποθέσεις. Στην 
περίπτωση αυτή δικαιούται απαλλαγή από τόκους και 
προσαυξήσεις εκπρόθεσμης καταβολής για το εναπο-
μείναν ποσό, σύμφωνα με το νέο πρόγραμμα ρύθμισης 
και ο συνολικός αριθμός μηνιαίων δόσεων δεν μπορεί να 
υπερβαίνει τις εκατόν είκοσι (120), υπολογιζόμενος από 
την πρώτη δόση του αρχικού προγράμματος ρύθμισης.
14. Η υπαγωγή και συμμόρφωση στη ρύθμιση των 
παρ. 1 έως και 4 παρέχει στον οφειλέτη τα ακόλουθα 
ευεργετήματα:
α) χορηγείται αποδεικτικό ενημερότητας, σύμφωνα με 
το άρθρο 12 του ν. 4174/2013 (Α΄ 170, Κ.Φ.Δ.),
β) αναβάλλεται η εκτέλεση  της ποινής που επιβλήθηκε 
σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 1882/1990 ή διακόπτεται εφόσον εκκίνησε η εκτέλεσή της. Κατά το χρονικό διά-
στημα ισχύος της ρύθμισης αναστέλλεται η παραγραφή 
του ποινικού αδικήματος, κατά παρέκκλιση των χρονι-
κών περιορισμών του άρθρου 113 του Ποινικού Κώδικα,
γ) αναστέλλονται η λήψη αναγκαστικών μέτρων και 
η συνέχιση της διαδικασίας αναγκαστικής εκτέλεσης 
επί κινητών ή ακινήτων. Η αναστολή της παρούσας δεν 
ισχύει για κατασχέσεις που έχουν επιβληθεί στα χέρια 
τρίτων ή έχουν εκδοθεί οι σχετικές παραγγελίες, αλλά 
τα αποδιδόμενα από αυτές ποσά λαμβάνονται υπόψη 
για την κάλυψη δόσης ή δόσεων της ρύθμισης, εφόσον 
δεν πιστώνονται διαφορετικά. Αν ο οφειλέτης απωλέσει 
το ευεργέτημα της ρύθμισης, τα μέτρα που έχουν ανα-
σταλεί συνεχίζονται.
15. Το Δημόσιο διατηρεί το δικαίωμα και μετά τη συμ-
μόρφωση του οφειλέτη στη ρύθμιση τμηματικής κατα-βολής που του χορηγήθηκε:
α) να μην χορηγεί στον οφειλέτη αποδεικτικό ενημε-
ρότητας για μεταβίβαση ακινήτου ή σύσταση εμπραγ-
μάτου δικαιώματος επ’ αυτού, ακόμη και αν συντρέχουν 
οι προϋποθέσεις χορήγησής του, εφόσον η οφειλή δεν 
είναι ασφαλισμένη, σύμφωνα με το άρθρο 12 του Κ.Φ.Δ.,
β) να προβαίνει σε συμψηφισμό των χρηματικών 
απαιτήσεων του οφειλέτη κατά του Δημοσίου και μέχρι του ύψους των οφειλών, σύμφωνα με το άρθρο 83 του K.E.Δ.E.,
γ) να επιβάλλει κατασχέσεις και να εγγράφει υποθήκες 
σε περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, των συνυπόχρε-
ων προσώπων ή των εγγυητών, εφόσον η οφειλή δεν 
είναι ασφαλισμένη.
16. Τα ποσά που εισπράττονται κατά τη διάρκεια της 
ρύθμισης από την παρακράτηση ποσοστού απαίτησης 
του οφειλέτη λόγω της χορήγησης αποδεικτικού ενη-
μερότητας ή κατόπιν συμψηφισμού καλύπτουν δόση ή 
δόσεις της χορηγηθείσας ρύθμισης, εφόσον δεν πιστώ-νονται διαφορετικά.
Ομοίως, τα αποδιδόμενα ποσά από πράξεις εκτέλεσης 
λαμβάνονται υπόψη για την κάλυψη δόσης ή δόσεων της 
χορηγηθείσας ρύθμισης, εφόσον εισπράττονται κατά τη 
διάρκειά της και δεν πιστώνονται διαφορετικά.
17. Η παραγραφή των οφειλών για τις οποίες υποβάλ-
λεται αίτηση υπαγωγής στη ρύθμιση αναστέλλεται καθ’ 
όλη τη διάρκεια ισχύος της και δεν συμπληρώνεται πριν 
παρέλθει ένα (1) έτος από τη λήξη της.
18. Αρμόδια για τη χορήγηση της ρύθμισης, την πα-
ρακολούθηση, την τήρηση των όρων της και την απώ-
λεια αυτής είναι η υπηρεσία της Φορολογικής Διοίκησης 
που είναι αρμόδια για την επιδίωξη της είσπραξης της 
οφειλής.
19.α. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, έπει-
τα από εισήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, που εκδίδεται εντός μηνός από τη λήξη της καταληκτικής προθεσμίας 
υπαγωγής στη ρύθμιση του παρόντος, δύναται να παρα-
ταθεί η καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής για χρονικό 
διάστημα μέχρι έναν (1) μήνα.
β. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, έπειτα 
από εισήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, δύναται να ρυθ-
μίζονται ειδικότερα θέματα και λεπτομέρειες για την 
εφαρμογή του παρόντος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11019 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
Άρθρο 294
Προϋποθέσεις πιστοποίησης από ανεξάρτητο εκτιμητή και παροχής εγγύησης, διασφάλισης ή εμπράγματης ασφάλειας - Αναστολή εφαρμογής της περ. γ΄ της παρ. 6 της υποπαρ. Α.2 της παρ. Α΄ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013
Η ισχύς της περ. γ΄ της παρ. 6 της υποπαρ. Α.2 της 
παρ. Α΄ του άρθρου πρώτου του ν. 4152/2013 (Α΄107), αναστέλλεται, ως προς τις προϋποθέσεις πιστοποίησης από ανεξάρτητο εκτιμητή και της παροχής εγγύησης ή 
διασφάλισης ή εμπράγματης ασφάλειας, για χρονικό διά-
στημα δύο (2) ετών από τη δημοσίευση του παρόντος. Η 
αναστολή καταλαμβάνει και τις ήδη χορηγηθείσες ρυθμί-
σεις. Εγγυήσεις, διασφαλίσεις ή εμπράγματες ασφάλειες 
που έχουν παρασχεθεί κατ’ εφαρμογή των διατάξεων 
που αναφέρονται στο παρόν εξακολουθούν να ισχύουν.
Άρθρο 295Παράταση αναστολής καταβολής ΦΠΑ για πληγείσες επιχειρήσεις που είχαν συναλλαγές με την εταιρεία «Thomas Cook Group PLC»
Η αναστολή που προβλέπεται στην παρ. 1 του έβδο-
μου άρθρου της από 30.9.2019 Πράξης Νομοθετικού 
Περιεχομένου (Α΄ 145), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 
2 του ν. 4638/2019 (Α΄ 181) και παρατάθηκε μέχρι τις 
30.6.2020 με το άρθρο 9 της από 11.3.2020 Πράξης Νο-
μοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 55), η οποία κυρώθηκε με 
το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 (Α΄ 76) και παρατάθηκε 
περαιτέρω μέχρι τις 31.10.2020 με το άρθρο 103 του 
ν. 4714/2020 (A΄ 148), παρατείνεται εκ νέου από τη λήξη 
της μέχρι και τις 30.4.2021.
Άρθρο 296
Αναστολή καταβολής στο Δημόσιο του ποσο-στού 5% επί των νοσηλίων από τις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης
Η διάταξη του άρθρου 30 του ν. 3846/2010 (Α΄ 66) 
αριθμείται ως παρ. 1 και προστίθεται παρ. 2 ως εξής:
«2. Για το διάστημα από 1ης.1.2020 έως και 30.6.2021, 
αναστέλλεται η εφαρμογή της παρ. 1 και καταβληθέντα ποσά που αφορούν στο διάστημα της παρούσας δύνα-
νται να επιστρέφονται ή να συμψηφίζονται με οφειλές προς το Δημόσιο, κατά τις κείμενες διατάξεις».
Άρθρο 297
Ρυθμίσεις για την αναστολή έκδοσης διαταγών πληρωμής και την παροχή ευεργετήματος μη καταχώρησης αξιογράφων σε αρχεία δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς
1. Η προθεσμία της 30ής Σεπτεμβρίου 2020 για την 
εξόφληση των αξιογράφων της περ. α΄ της παρ. 2 του 
έβδομου άρθρου της από 22.8.2020 Πράξης Νομοθετι-
κού Περιεχομένου (Α΄ 161), η οποία κυρώθηκε με τον 
ν. 4722/2020 (Α΄ 177), παρατείνεται έως τις 31 Δεκεμ-
βρίου 2020. Μέχρι την ημερομηνία της παρούσας ανα-στέλλονται η έκδοση διαταγής πληρωμής, καθώς και η 
λήψη πάσης φύσεως μέτρων ή η διενέργεια πράξεων 
αναγκαστικής εκτέλεσης.2. Η προθεσμία της 31ης Οκτωβρίου 2020 για την 
εξόφληση των αξιογράφων της περ. β΄ της παρ. 2 
του έβδομου άρθρου της από 22.8.2020 Πράξης Νο-
μοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με τον 
ν. 4722/2020, παρατείνεται έως τις 31 Ιανουαρίου 2021. 
Μέχρι την ημερομηνία της παρούσας αναστέλλονται η 
έκδοση διαταγής πληρωμής, καθώς και η λήψη πάσης 
φύσεως μέτρων ή η διενέργεια πράξεων αναγκαστικής 
εκτέλεσης.
3. Η προθεσμία της 31ης Οκτωβρίου 2020 για την εξό-
φληση των αξιογράφων της περ. γ΄ της παρ. 2 του άρ-
θρου έβδομου της από 22.8.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4722/2020, 
παρατείνεται έως τις 31 Ιανουαρίου 2021. Μέχρι την ημε-
ρομηνία της παρούσας αναστέλλονται η έκδοση διατα-
γής πληρωμής, καθώς και η λήψη πάσης φύσεως μέτρων 
ή η διενέργεια πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης.
4. Στο έβδομο άρθρο της από 22.8.2020 Πράξης Νο-
μοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με τον 
ν. 4722/2020, προστίθεται παρ. 3.α. ως εξής:
«3.α. Κατά παρέκκλιση του δεύτερου και τρίτου 
εδαφίου της περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 40 του 
ν. 3259/2004 (Α΄ 149), αξιόγραφα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρ. 3, επί των οποίων έχει βε-
βαιωθεί ή πρόκειται να βεβαιωθεί αδυναμία πληρωμής 
από την πληρώτρια τράπεζα από την 1η Νοεμβρίου 
2020, δεν καταχωρούνται σε αρχεία δεδομένων οικο-
νομικής συμπεριφοράς, που τηρούνται από τα πιστωτι-
κά και εν γένει χρηματοδοτικά ιδρύματα ή από φορείς που λειτουργούν νόμιμα χάριν αυτών, εάν αποδεδειγ-μένα εξοφληθούν έως τις 31 Ιανουαρίου 2021. Για τις απαιτήσεις που απορρέουν από τα αξιόγραφα της πα-
ρούσας, η έκδοση διαταγής πληρωμής, καθώς και η 
λήψη πάσης φύσεως μέτρων ή η διενέργεια πράξεων 
αναγκαστικής εκτέλεσης αναστέλλονται μέχρι τις 31 
Ιανουαρίου 2021.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΑΛΛΑΓΕΣΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 298
Απαλλαγή της επιβολής ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης στα εισοδήματα του άρθρου 43Α ΚΦΕ με εξαίρεση τα εισοδήματα από μισθωτή εργασία και συντάξεις
Στο άρθρο 72 του ν. 4172/2013 (Α΄ 167) προστίθενται 
παρ. 49 και 50 ως εξής:
«49. Ειδικά για το φορολογικό έτος 2020 απαλλάσσο-
νται από την ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 
43Α τα εισοδήματα που προβλέπονται στο άρθρο αυτό, 
με εξαίρεση τα εισοδήματα από μισθωτή εργασία και 
συντάξεις. Αν το εισόδημα προσδιορίζεται σύμφωνα 
με το άρθρο 34, η απαλλαγή της παρούσας παρέχεται 
εφόσον για τα δύο (2) προηγούμενα φορολογικά έτη δεν 
έτυχε εφαρμογής ο εναλλακτικός τρόπος υπολογισμού 
της ελάχιστης φορολογίας, σύμφωνα με τα άρθρα 30, 
31, 32, 33 και 34.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11020 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
50. Για το φορολογικό έτος 2021 απαλλάσσονται από 
την ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α τα 
εισοδήματα που αποκτώνται από μισθωτή εργασία στον 
ιδιωτικό τομέα. Αν το εισόδημα προσδιορίζεται σύμφω-
να με το άρθρο 34, η απαλλαγή της παρούσας παρέχεται 
εφόσον για τα δύο (2) προηγούμενα φορολογικά έτη δεν 
έτυχε εφαρμογής ο εναλλακτικός τρόπος υπολογισμού 
της ελάχιστης φορολογίας σύμφωνα με τα άρθρα 30, 
31, 32, 33 και 34.»
Άρθρο 299
Μείωση συντελεστή ΦΠΑ για την εισαγωγή 
αντικειμένων τέχνης, συλλογών ή αρχαιοτήτων και την εισαγωγή και παράδοση αντικειμένων 
καλλιτεχνικής αξίας
1. Στο Κεφάλαιο Α. Αγαθά του Παραρτήματος ΙΙΙ «Αγα-
θά και Υπηρεσίες που υπάγονται σε μειωμένο συντελε-
στή (παρ. 1 του άρθρου 21)» του Κώδικα Φόρου Προ-
στιθέμενης Αξίας (ν. 2859/2000, Α΄ 248), προστίθενται 
παρ. 52 και 53, ως εξής:
«52. Η εισαγωγή αντικειμένων τέχνης, συλλογών ή αρ-
χαιοτήτων (ΔΚ 9701, 9702, 9703, 9704, 9705 και 9706).
53. Η παράδοση αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας των 
παρ. 1, 2 και 3 του Κεφαλαίου Α΄ του Παραρτήματος V 
του παρόντος νόμου, εφόσον πραγματοποιείται από τον 
ίδιο τον δημιουργό τους ή τους διαδόχους του.»
2. Οι διατάξεις της παρ. 1 ισχύουν από την ψήφιση του 
νόμου μέχρι τις 31.12.2021.
Άρθρο 300
Αναστολή εφαρμογής διάταξηςστη φορολογία δωρεών
Η περ. α΄ της ενότητας Β΄ του άρθρου 43 του 
ν.  2961/2001 (Α΄ 266) αναστέλλεται για δωρεές που 
πραγματοποιούνται από την ψήφιση του νόμου μέχρι 
τις 31.12.2021. Για το χρονικό διάστημα της παρούσας 
τα νομικά πρόσωπα της παρ. 3 του άρθρου 25 απαλλάσ-
σονται από τον φόρο δωρεάς.
Άρθρο 301
Αύξηση εμβαδού ακινήτου προς κάλυψη στεγαστικών αναγκών - Τροποποίηση του άρθρου 1 του ν. 1078/1980
Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 13 του άρθρου 1 του 
ν. 1078/1980 (Α΄ 238), οι λέξεις «είκοσι (20) τ.μ.» αντι-
καθίστανται με τις λέξεις «είκοσι πέντε (25) τ.μ.» και οι 
λέξεις «είκοσι πέντε (25) τ.μ.» αντικαθίστανται με τις λέ-ξεις «τριάντα (30) τ.μ.» και το πρώτο εδάφιο της παρ. 13 διαμορφώνεται ως εξής:
«13. Αν ο αγοραστής ή ο/η σύζυγος ή τα ανήλικα τέκνα 
τους έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας ή 
οίκησης σε κατοικία ή ιδανικό μερίδιο κατοικίας ή δικαί-
ωμα πλήρους κυριότητας σε οικόπεδο ή ιδανικό μερίδιο 
οικοπέδου, θεωρείται ότι καλύπτονται οι κατά την παρ. 1 του άρθρου αυτού στεγαστικές ανάγκες, αν το συνο-λικό εμβαδόν των ανωτέρω ακινήτων είναι εβδομήντα 
(70) τ.μ., προσαυξανόμενα κατά είκοσι πέντε (25) τ.μ. για 
καθένα από τα δύο πρώτα τέκνα και κατά τριάντα (30) τ.μ. για το τρίτο και καθένα από τα επόμενα τέκνα, των οποίων την επιμέλεια έχει ο δικαιούχος.».ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΠΡΟΘΕΣΜΙΩΝ ΤΟΥ Ν. 2308/1995ΚΑΙ ΤΟΥ Ν. 4701/2020, ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΟΥΝ. 4387/2016 ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ Ν. 4261/2014 ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗΣ -ΡΥΘΜΙΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗ ΤΗΣ ΜΟΝΙΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΑΣ ΣΤΟΝ Ο.Ο.Σ.Α.
Άρθρο 302Παράταση αναστολής εξέτασης των ενστάσεων του άρθρου 7 του ν. 2308/1995
Η αναστολή εξέτασης των ενστάσεων από τις Επι-
τροπές του άρθρου 7 του ν. 2308/1995 (Α΄114), όπως 
ορίστηκε με το άρθρο 10 του ν. 4650/2019 (Α΄ 207) και 
παρατάθηκε διαδοχικά με το άρθρο τριακοστό δεύτερο 
της από 1.5.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α΄ 90), η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4690/2020 (Α΄ 104) και το άρθρο 57 του ν. 4710/2020 (Α΄ 142), παρατείνεται έως τις 29 Ιανουαρίου 2021.
Άρθρο 303
Παράταση προθεσμίας σύγκλησης Γενικής Συνέλευσης των αστικών συνεταιρισμών - Τροποποίηση του ν. 4701/2020
Η προθεσμία του τρίτου εδαφίου της παρ. 2 του άρ-
θρου 5 του ν. 1667/1986 (Α΄ 196), που προστέθηκε με 
το άρθρο 44 του ν. 4701/2020 (Α΄ 128), αναφορικά με τη 
σύγκληση της τακτικής Γενικής Συνέλευσης των αστι-
κών συνεταιρισμών, παρατείνεται μέχρι τις 30.11.2020 
και αντίστοιχα η θητεία των διοικητικών και εποπτικών 
συμβουλίων παρατείνεται αντίστοιχα μέχρι τη σύγκληση 
της Γενικής Συνέλευσης του παρόντος.
Άρθρο 304
Πόροι και Περιουσία Τ.Μ.Ε.Δ.Ε. -Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 88του ν. 4387/2016
1. Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 88 του ν. 4387/2016 
(Α΄ 85) προστίθεται εδάφιο και το άρθρο 88 διαμορφώ-νεται ως εξής:
«Άρθρο 88
Πόροι και Περιουσία Τ.Μ.Ε.Δ.Ε.
1. Πόρους του Τ.Μ.Ε.Δ.Ε. αποτελούν οι πρόσοδοι από 
τις εν γένει δραστηριότητες Εγγυοδοσίας - Πιστοδοσίας 
αρμοδιότητας της τέως Διεύθυνσης Δ΄ Εγγυοδοσίας και 
Πιστοδοσίας του τέως τομέα Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε., σύμφωνα με 
την κείμενη νομοθεσία.
2. Τμήμα της περιουσίας του τέως τομέα Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε. 
μπορεί να μεταβιβαστεί στο Τ.Μ.Ε.Δ.Ε. με απόφαση 
του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, 
κατόπιν οικονομικής μελέτης. Η ως άνω περιουσία πε-
ριέρχεται στο Τ.Μ.Ε.Δ.Ε. από την ημερομηνία έναρξης 
της λειτουργίας του ως καθολικού διαδόχου του τέως 
τομέα Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε. χωρίς την καταβολή φόρου, τέλους ή δικαιώματος υπέρ του Δημοσίου, Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή άλλων προσώπων. Η μεταβίβαση της 
παρούσας, εφόσον περιλαμβάνει κινητές αξίες με δικαι-
ώματα ψήφου, δεν υπάγεται στον ν. 3461/2006 (Α΄ 106).»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11021 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
2. Η παρ. 1 τίθεται αναδρομικά σε ισχύ από την έναρξη 
ισχύος του ν. 4387/2016.
Άρθρο 305
Διατάξεις για τη συμπλήρωση τουν. 3986/2011 ως προς τις ρυθμίσεις για το δικαίωμα επιφανείας
1. Μετά την παρ. 6 του άρθρου 19 του ν. 3986/2011 
(Α΄ 152) προστίθεται παρ. 7, ως εξής:
«7.α) Η μεταβίβαση του δικαιώματος επιφάνειας κατά 
διαιρετό μέρος του, σύμφωνα με την παρ. 6 και εφόσον 
τηρούνται όλες οι προβλεπόμενες για τις κατατμήσεις 
από την κείμενη νομοθεσία προϋποθέσεις, επιφέρει τη 
νόμιμη κατάτμηση της εδαφικής έκτασης, επί της οποίας 
υφίσταται το όλο δικαίωμα επιφανείας, χωρίς να απαιτεί-
ται η συναίνεση του κυρίου της έκτασης αυτής.
β) Στην περίπτωση της περ. α΄τεκμαίρεται η συναίνεση 
του κυρίου της έκτασης για τις χωρικές μεταβολές που 
θα προκύψουν από την κατάτμηση, καθώς και για την 
κατάτμηση, κατά την περ. α΄, η οποία καταχωρίζεται στο 
αρμόδιο Υποθηκοφυλακείο ή Κτηματολογικό Γ ραφείο, 
με πρωτοβουλία είτε του μεταβιβάζοντος είτε του απο-
κτώντος το δικαίωμα επιφανείας, εφαρμοζόμενης και της 
παρ. 3 του άρθρου 11 του ν. 2664/1998 (Α΄ 275), όταν 
πρόκειται για κτηματογραφημένη περιοχή.»
2. Μετά την παρ. 3 του άρθρου 22 του ν. 3986/2011 
προστίθεται παρ. 3α, ως εξής:
«3α. α) Σε περίπτωση σύστασης εμπραγμάτου δικαιώ-
ματος τρίτου επί του δικαιώματος επιφανείας, στη σχε-
τική πράξη ή τίτλο σύστασης, συμπεριλαμβανομένης 
δικαστικής απόφασης για συναινετική εγγραφή προ-
σημείωσης υποθήκης, μπορεί να περιλαμβάνεται δή-
λωση του τρίτου ότι για την απόσβεση του δικαιώματος 
επιφανείας απαιτείται η συναίνεσή του. Η δήλωση είναι 
αυτοτελώς μεταγραπτέα στα βιβλία μεταγραφών του 
Υποθηκοφυλακείου, όπου έχει μεταγραφεί η συστατι-
κή πράξη του δικαιώματος επιφανείας, και εγγραπτέα 
αντίστοιχα στα κτηματολογικά βιβλία του οικείου Κτη-
ματολογικού Γ ραφείου, όπου έχει καταχωριστεί η ίδια 
συστατική πράξη.
β) Η παραίτηση από το δικαίωμα επιφανείας υπέρ του 
κυρίου του εδάφους ή η μεταβίβασή του προς αυτόν 
είναι άκυρη έναντι του δικαιούχου του εμπραγμάτου 
δικαιώματος και των καθολικών ή ειδικών διαδόχων του, 
εάν δεν προηγήθηκε η συναίνεση της παρούσας.
γ) Η συναίνεση του δικαιούχου του εμπραγμάτου δι-
καιώματος επί του δικαιώματος επιφανείας παρέχεται με 
μονομερή δήλωσή του που περιβάλλεται τον συμβολαι-
ογραφικό τύπο, σημειώνεται στα βιβλία μεταγραφών ή 
στα κτηματολογικά βιβλία, κατά περίπτωση, στο περι-
θώριο της δήλωσης του δεύτερου εδαφίου της περ. α΄ και κοινοποιείται στον επιφανειούχο.»
3. Μετά την παρ. 9 του άρθρου 22 του ν. 3986/2011 
προστίθεται παρ. 10, ως εξής:
«10. α) Στην περίπτωση κτίσματος, σύμφωνα με την 
παρ. 5 του άρθρου 18, το οποίο, κατά το διάστημα που 
αυτό αποτελεί αντικείμενο δικαιώματος επιφάνειας, 
χαρακτηρίστηκε ως επικίνδυνο ή με παρόμοιο χαρα-
κτηρισμό κατά τις οικείες διατάξεις, ο επιφανειούχος υποχρεούται σε άρση της επικινδυνότητας πριν τη λήξη 
ή απόσβεση του δικαιώματος επιφανείας, με αποκλειστι-
κά δικές του δαπάνες. Μέχρι την επέλευση της άρσης, 
ακόμα και αν αυτή επέλθει μετά τη λήξη ή απόσβεση 
του δικαιώματος της επιφανείας, ο επιφανειούχος απο-
κλειστικά είναι ποινικά, διοικητικά και αστικά υπεύθυνος.
β) Μετά τη λήξη ή απόσβεση του δικαιώματος της 
επιφανείας και για τις ανάγκες και μόνο της άρσης της 
επικινδυνότητας, ο επιφανειούχος νομιμοποιείται να 
προβεί σε κάθε ενέργεια για την πραγματοποίηση των 
απαραίτητων εργασιών. Στην περίπτωση που απαιτείται 
η πραγματοποίηση των εργασιών της παρούσας, ο κύρι-
ος του κτίσματος παρέχει, στον υπόχρεο προς άρση επι-
φανειούχο ή στον υποδεικνυόμενο από αυτόν τρίτο την 
αναγκαία πρόσβαση στο επικίνδυνο κτίσμα. Ο εκάστοτε 
επιφανειούχος και οι εξ αυτού έλκοντες δικαίωμα χρήσης 
του κτίσματος ευθύνονται αποκλειστικά σύμφωνα με 
το άρθρο 925 του Αστικού Κώδικα, για όσο διάστημα 
ισχύει το δικαίωμα της επιφάνειας, απαλλασσομένου 
του κυρίου ρητώς από κάθε ευθύνη.»
4. Το άρθρο 23 του ν. 3986/2011 (Α΄ 152) αντικαθί-
σταται ως εξής:
«Άρθρο 23
Συνέπειες της λήξης της επιφάνειαςγια τις ενοχικές συμβάσεις
1. Αν δεν υπάρχει συναίνεση του κυρίου, η λήξη του 
δικαιώματος της επιφανείας επιφέρει τη λύση των ενο-χικών συμβάσεων που έχει συνάψει ο επιφανειούχος με τρίτο, με αντικείμενο το κτίσμα ή το έδαφος, χωρίς ευ-θύνη του κυρίου έναντι του τρίτου. Το ίδιο ισχύει και επί απόσβεσης του δικαιώματος επιφανείας που επέρχεται λόγω παραίτησης του επιφανειούχου από το δικαίωμα υπέρ του κυρίου του εδάφους ή μεταβίβασής του προς 
αυτόν, όταν το δικαίωμα επιφανείας δεν βαρύνεται με 
εμπράγματα δικαιώματα τρίτων, αλλά και όταν αυτό βα-
ρύνεται και η απόσβεση επέρχεται με τη συναίνεση του 
δικαιούχου του εμπραγμάτου δικαιώματος, σύμφωνα με 
την παρ. 3α του άρθρου 22.
2. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και 
του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού, καθορίζονται ο αρ-μόδιος φορέας παροχής της συναίνεσης, κατά την παρ. 1 εκ μέρους του κυρίου του κτίσματος ή του εδάφους, ο τρόπος διαμόρφωσης και παροχής της, οι τιθέμενοι σε 
αυτήν όροι και προϋποθέσεις, οι συνέπειες της μη πα-
ροχής συναίνεσης ή της μη αποδοχής της εκ μέρους του 
ενδιαφερόμενου, η διαδικασία κατάρτισης της σχετικής 
σύμβασης μεταξύ του κυρίου του κτίσματος ή του εδά-φους και του ενδιαφερόμενου, το βασικό περιεχόμενό 
της, ο καθορισμός του καταβλητέου ανταλλάγματος ή 
αποζημίωσης χρήσης, καθώς και κάθε ειδικότερο ζήτη-
μα για την εφαρμογή του παρόντος.»
Άρθρο 306
Μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων 
εκκαθάρισης πιστωτικών ιδρυμάτων - Προσθήκη άρθρου 145Β στον ν. 4261/2014
Στον ν. 4261/2014 (Α’ 107) προστίθεται άρθρο 145Β, 
το οποίο έχει ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11022 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
«Άρθρο 145Β
Μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείωντης εκκαθάρισης
1. Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος, κατόπιν 
σύμφωνης γνώμης του Συμβουλίου Συστημικής Ευστά-θειας, μπορεί να προβλέπεται η μεταβίβαση των καθο-
ριζόμενων στην ίδια απόφαση περιουσιακών στοιχείων 
ενεργητικού, υποχρεώσεων έναντι καταθετών και συμ-βατικών σχέσεων ενός υπό ειδική εκκαθάριση πιστωτι-
κού ιδρύματος σε νόμιμα λειτουργούν πιστωτικό ίδρυμα. 
Η απόφαση της παρούσας εκδίδεται όταν η ως άνω με-ταβίβαση κρίνεται σκόπιμη, προκειμένου να αποτραπεί συγκεντρωμένη και δυσανάλογη οικονομική βλάβη σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές της χώρας.
2. Η σύμβαση μεταβίβασης βάσει της απόφασης της 
παρ. 1 συνάπτεται αμελλητί από τον ειδικό εκκαθαριστή, 
ως εκπρόσωπο του υπό ειδική εκκαθάριση πιστωτικού 
ιδρύματος, και το αποκτών πιστωτικό ίδρυμα. Εάν συ-
ντρέχει περίπτωση για ορισμένα περιουσιακά στοιχεία, η μεταβίβαση σημειώνεται ατελώς στα οικεία δημόσια 
βιβλία και αρχεία με αίτηση του αποκτώντος. Το άρθρο 
479 του Αστικού Κώδικα δεν εφαρμόζεται και οι συμ-
βάσεις εργασίας δεν μεταφέρονται. Για το κύρος της 
μεταβίβασης και το αντιτάξιμό της έναντι τρίτων δεν 
απαιτείται αναγγελία προς αυτούς ή συναίνεσή τους, 
κατά παρέκκλιση από τυχόν άλλες διατάξεις. Εκκρεμείς 
δίκες που σχετίζονται με τα μεταβιβαζόμενα περιουσι-
ακά στοιχεία συνεχίζονται από το αποκτών πιστωτικό 
ίδρυμα χωρίς διακοπή τους.
3. Τα προς μεταβίβαση περιουσιακά στοιχεία αποτι-
μώνται στην απόφαση της παρ. 1, λαμβανομένης υπόψη 
έκθεσης αποτίμησης του συνόλου του ενεργητικού από 
ορκωτό ελεγκτή, τον οποίο ορίζει η Τράπεζα της Ελλά-
δος. Στην ίδια έκθεση αποτιμώνται και οι απαιτήσεις κατά 
του υπό ειδική εκκαθάριση πιστωτικού ιδρύματος που 
ικανοποιούνται κατά προτεραιότητα έναντι του Σκέλους 
Κάλυψης Καταθέσεων του ΤΕΚΕ κατά το άρθρο 145Α. Η απόφαση της παρ. 1 μπορεί να εκδοθεί και βάσει προ-
σωρινής αποτίμησης με το περιεχόμενο της παρούσας.
4. α) Η οριστική αποτίμηση της παρ. 3 ολοκληρώνεται 
εντός τριμήνου, οπότε και μπορεί να τροποποιηθεί η 
απόφαση της παρ. 1. Εάν βάσει της αποτίμησης η αξία 
των προς μεταβίβαση υποχρεώσεων υπερβαίνει την αξία 
των προς μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων ενεργητι-
κού, η διαφορά αξίας καταβάλλεται στο αποκτών πιστω-
τικό ίδρυμα, σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 1, από:
αα) Το Σκέλος Κάλυψης Καταθέσεων του ΤΕΚΕ, αντί της 
καταβολής αποζημίωσης στους καταθέτες, σύμφωνα 
με τον ν. 4370/2016 (Α΄ 37), μέχρι το ύψος του καθαρού ποσού αποζημίωσης των εγγυημένων καταθετών κατά την έννοια της παρ. 10 του άρθρου 11 του ν. 4370/2016, 
όπως αυτό προκύπτει μετ’ αφαίρεση από το ποσό της 
αποζημίωσης των εγγυημένων καταθέσεων της αξίας 
του ενεργητικού, σύμφωνα με την αποτίμηση της παρ. 3 
και με την επιφύλαξη των απαιτήσεων που ικανοποιού-
νται κατά προτεραιότητα έναντι του Σκέλους Κάλυψης 
Καταθέσεων του ΤΕΚΕ κατά το άρθρο 145Α.
αβ) Το Δημόσιο για υπερβάλλον ποσό και μέχρι την 
πλήρη κάλυψη των μεταφερόμενων καταθέσεων.β) Η απόφαση της παρ. 1 μπορεί να προβλέπει και τμη-
ματική καταβολή της διαφοράς αξίας, ώστε μέρος αυτής 
να καταβληθεί μετά την έκδοση της οριστικής αποτίμη-
σης και την τυχόν τροποποίηση της ίδιας απόφασης. Το 
TEKE και το Δημόσιο αποκτούν αξίωση κατά του υπό 
ειδική εκκαθάριση πιστωτικού ιδρύματος για το ποσό 
που καταβάλλουν, στην οποία εφαρμόζονται αναλόγως 
οι περ. γ΄ και δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 145Α.
5. Για την επιλογή του αποκτώντος πιστωτικού ιδρύ-
ματος, η Τράπεζα της Ελλάδος καλεί πιστωτικά ιδρύματα 
που, κατά την κρίση της και σύμφωνα με τις διαθέσιμες σε αυτήν πληροφορίες, είναι κατάλληλα για την κτήση 
των υπό μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, σε άτυπη 
και εμπιστευτική ανταγωνιστική διαδικασία υποβολής 
προσφορών για την απόκτησή τους. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, τα συμμετέχοντα πιστωτικά ιδρύματα 
μπορούν να προσφέρουν αντάλλαγμα, το οποίο συ-
νίσταται σε μείωση του καταβλητέου κατά την παρ. 4 
ποσού της διαφοράς αξίας μεταξύ υποχρεώσεων και 
ενεργητικού. Η διαδικασία του πρώτου εδαφίου είναι 
όσο το δυνατόν διαφανέστερη λαμβανομένων υπόψη 
των περιστάσεων, δεν ευνοεί αδικαιολόγητα ορισμένους 
δυνητικούς αγοραστές και λαμβάνει υπόψη την ανάγκη 
να πραγματοποιηθεί ταχέως η μεταβίβαση. Το τελευταίο 
εδάφιο της παρ. 2 του εσωτερικού άρθρου 39 του άρ-
θρου 2 του ν. 4335/2015 (Α΄ 87) εφαρμόζεται αναλόγως.
6. Οι παρ. 1 έως 5 εφαρμόζονται τηρουμένων των 
διατάξεων περί κρατικών ενισχύσεων του ενωσιακού 
δικαίου.
7. Κατά την εφαρμογή του παρόντος εφαρμόζεται 
αναλόγως η περ. ε΄ της παρ. 1 του εσωτερικού άρθρου 34 του άρθρου 2 του ν. 4335/2015.
8. Η περ. στ΄ της παρ. 1 του άρθρου 145 καταργείται.»
Άρθρο 307
Ρύθμιση για τη στελέχωση της ΜόνιμηςΕλληνικής Αντιπροσωπείας στον Ο.Ο.Σ.Α.
Μετά το άρθρο 26 του ν. 4598/2019 (Α΄ 36), προστίθε-
ται νέο άρθρο 26Α ως εξής:
«Άρθρο 26Α
Αποσπάσεις υπαλλ ήλων στη Μόνιμη Ελληνική
Αντιπροσωπεία (Μ.Ε.Α.) στον Ο.Ο.Σ.Α.
1. Κατά την πρώτη εφαρμογή της υπαγωγής στο 
Υπουργείο Οικονομικών της Μόνιμης Ελληνικής Αντι-
προσωπείας (Μ.Ε.Α.)στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.), μέχρι δύο (2) υπάλληλοι της περ. γ΄ της παρ. 1 του άρθρου 68 του π.δ. 147/2017 (Α΄ 192) μπορούν να αποσπώνται στη 
Μ.Ε.Α. Ο.Ο.Σ.Α., με απόφαση του Υπουργού Οικονομι-
κών, έπειτα από πρόταση του Μονίμου Αντιπροσώπου, 
που προΐσταται της Μόνιμης Ελληνικής Αντιπροσωπείας, 
για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους από την ανάληψη 
της υπηρεσίας, ή μέχρι την πλήρωση της συγκεκριμέ-
νης θέσης με απόσπαση υπαλλήλου, μέσω πρόσκλη-
σης εκδήλωσης ενδιαφέροντος του άρθρου 68 τουπ.δ. 147/2017. Οι αποσπώμενοι υπάλληλοι σύμφωνα 
με την παρούσα θα πρέπει να έχουν τα προσόντα και 
να πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο 
άρθρο 68 του π.δ. 147/2017.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11023 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
2. Οι υπάλληλοι που αποσπώνται σύμφωνα με την πα ρ. 1 δεν κωλύονται να αιτηθούν, σε οποιονδήποτε χρόνο, 
την εκ νέου απόσπασή τους μέσω της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος του άρθρου 68 του π.δ. 147/2017 και έπειτα από την απόσπαση της παρ. 1. Ο χρόνος που διαρκεί η απόσπαση της παρ. 1 δεν λαμβάνεται σχετικά υπόψη και δεν προσμετράται για οποιαδήποτε έννομη συνέπεια αφορά τη διενέργεια της νέας απόσπασης ή την παράτασή της.»
ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
Άρθρο 308
Έναρξη ισχύος
Τα άρθρα 1 έως και 264 του παρόντος τίθενται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2021. Κατ’ εξαίρεση, η παρ. 3 του 
άρθρου 264, καθώς και οι άλλες διατάξεις του παρόντος για τις οποίες δεν ορίζεται διαφορετικά, ισχύουν από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 27 Οκτωβρίου 2020
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών 
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  
Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΡΟΥΤΣΗΣ  Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  
Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  
Ναυτιλίας καιΝησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Τουρισμού
ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 27 Οκτωβρίου 2020
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11024 Τεύχος A’ 207/27.10.2020
*01002072710200100*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,