NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4637 
Τροποποιήσεις Ποινικού Κώδικα, Κώδικα Ποινι-
κής Δικονομίας και συναφείς διατάξεις.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΠΟΙΝΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ
Άρθρο 1Τροποποιήσεις στα άρθρα 57, 80, 94, 99, 104A  
και 110Α του Ποινικού Κώδικα
1. Η διάταξη του άρθρου 57 παράγραφος 2 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«2. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά σε ειδικές διατάξεις, 
η χρηματική ποινή δεν μπορεί να είναι ανώτερη: α) από 
ενενήντα ημερήσιες μονάδες όταν απειλείται ως μόνη 
κύρια ποινή ή διαζευκτικά με ποινή παροχής κοινωφε-
λούς εργασίας, β) από εκατόν ογδόντα ημερήσιες μο-
νάδες όταν απειλείται διαζευκτικά με ποινή στερητική 
της ελευθερίας και γ) από τριακόσιες εξήντα ημερήσιες 
μονάδες όταν απειλείται αθροιστικά με ποινή στερητική 
της ελευθερίας.»
2. H διάταξη του άρθρου 80 παράγραφος 5 εδάφιο 
δεύτερο αντικαθίσταται ως εξής:
«Κάθε συγκεκριμένο αίτημα μπορεί να υποβληθεί μία 
μόνο φορά.»
3. Στη διάταξη του άρθρου 94 προστίθεται η εξής νέα 
παράγραφος 4: 
«4. Ποινές στερητικές της ελευθερίας ανώτερες του 
ενός έτους που επιβάλλονται για κακούργημα ή πλημ-μέλημα με δόλο το οποίο τέλεσε κρατούμενος κατά τη 
διάρκεια της αδείας του εκτίονται ολόκληρες μετά την 
έκτιση της ποινής που επιβλήθηκ ε ή θα επιβληθεί για την 
πράξη για την οποία ήταν κρατούμενος.»
4. H διάταξη του άρθρου 99 παράγραφος 1 εδάφιο 
δεύτερο αντικαθίσταται ως εξής: 
«Ο χρόνος αναστολής δεν μπορεί να είναι βραχύτερος 
από τη διάρκεια της ποινής και αρχίζει από τη δημοσί-
ευση της απόφασης που χορηγεί την αναστολή, εάν ο 
καταδικασθείς είναι παρών, άλλως από την επίδοση της 
απόφασης.»5. Στη διάταξη του άρθρου 104Α παράγραφος 1 το 
εδάφιο β΄ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Κάθε ημέρα φυλάκισης δεν μπορεί να αντιστοιχεί σε 
περισσότερες από τρεις ώρες κοινωφελούς εργασίας.»
 6. Στη διάταξη του άρθρου 104Α παράγραφος 1 προ-
στίθεται εδάφιο γ΄ ως εξής : 
«Σε κάθε περίπτωση, η διάρκεια της κοινωφελούς ερ-
γασίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις δύο χιλιάδες ώρες, ούτε να έχει διάρκεια μεγαλύτερη των τριών ετών.»
7. Η διάταξη του άρθρου 110Α παράγραφος 2 αντικα-
θίσταται ως εξής: 
«2. Στην περίπτωση που συντρέχουν σωρευτικά περισ-
σότερες ποινές, ο καταδικασθε ίς πρέπει να έχει εκτίσει το 
άθροισμα των τμημάτων των ποινών που προβλέπονται 
στην προηγούμενη παράγραφο. Σε κάθε περίπτωση μπο-
ρεί να απολυθεί, αν έχει εκτίσει είκοσι δύο έτη, ακόμη και 
όταν το παραπάνω άθροισμα υπερβαίνει το όριο αυτό.»
8. H διάταξη του άρθρου 110Α παράγραφος 4 εδάφιο 
τελευταίο αντικαθίσταται ως εξής: 
«Σε κάθε περίπτωση όμως ο καταδικασθείς μπορεί 
να απολυθεί αν έχει παραμείνει στο κατάστημα δεκα-
τέσσερα έτη και αν εκτίει πε ρισσότερες ποινές ισόβιας 
κάθειρξης, αν έχει παραμείνει είκοσι έτη.»
EIΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ
Άρθρο 2Τροποποιήσεις στο άρθρο 137Α του Ποινικού Κώδικα
Η διάταξη του άρθρου 137Α αντικαθίσταται ως εξής: 
«1. Υπάλληλος ή στρατιωτικός, στα καθήκοντα του 
οποίου ανάγεται η δίωξη, η ανάκριση ή η εξέταση αξι-
όποινων πράξεων ή πειθαρχικών παραπτωμάτων ή η 
εκτέλεση ποινών ή η φύλαξη ή η επιμέλεια κρατουμέ-
νων, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη, εάν υποβάλλει 
σε βασανιστήρια κατά την εκτέλεση αυτών των καθη-
κόντων πρόσωπο που βρίσκεται στην εξουσία του με 
σκοπό: α) να αποσπάσει από αυτό ή από τρίτο πρόσωπο 
ομολογία, κατάθεση, πληροφορία ή δήλωση ιδίως απο-
κήρυξης ή αποδοχής πολιτικής ή άλλης ιδεολογίας, β) να 
το τιμωρήσει ή γ) να εκφοβίσει αυτό ή τρίτα πρόσωπα. 
Με την ίδια ποινή τιμωρείται υπάλληλος ή στρατιωτικός, 
που με εντολή των προϊσταμένων του ή αυτοβούλως 
σφετερίζεται τέτοια καθήκοντα και τελεί τις πράξεις του 
προηγούμενου εδαφίου.ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
18 Νοεμβρίου 2019 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1804917
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4918 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
2. Με την ίδια ποινή τιμωρούνται τα βασανιστήρια τα 
οποία τελούνται από τα πρόσωπα και υπό τις περιστά-
σεις που προβλέπει η προηγούμενη παράγραφος ακόμη 
και χωρίς τον αναφερόμενο σε αυτή σκοπό, εφόσον η 
επιλογή του παθόντος γίνεται λόγω των χαρακτηριστι-κών φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενε-τήσιου προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστι-κών φύλου. Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το άρθρο 82 Α.
3. Επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν οι 
πράξεις των προηγούμενων παραγράφων: α) τελούνται 
με μέσα ή τρόπους συστηματικού βασανισμού, ιδίως 
κτυπήματα στα πέλματα του θύματος (φάλαγγα), ηλε-
κτροσόκ, εικονική εκτέλεση ή παραισθησιογόνες ουσίες 
ή β) έχουν ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη του 
θύματος. Η ποινή αυτή επιβάλλεται και όταν ο υπαίτιος, 
ως προϊστάμενος, έδωσε την εντολή τέλεσής τους.
4. Σωματική κάκωση, βλάβη της υγείας, άσκηση πα-
ράνομης σωματικής ή ψυχολογικής βίας και κάθε άλλη 
σοβαρή προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, που 
τελείται από τα πρόσωπα κ αι υπό τις περιστάσεις που 
προβλέπουν οι παράγραφοι 1 και 2, εφόσον δεν υπάγε-
ται στην έννοια των βασανιστηρίων, τιμωρείται με φυ-
λάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή, αν 
δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη. Επιβάλλεται 
κάθειρξη έως δέκα έτη αν συντρέχει η περίπτωση β΄ της 
προηγούμενης παραγράφου. Ως προσβολές της ανθρώ-
πινης αξιοπρέπειας θεωρούνται ιδίως: α) η χρησιμοποίη-
ση ανιχνευτή αλήθειας, β) η παρατεταμένη απομόνωση, 
γ) η σοβαρή προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας.
5. Αν οι πράξεις των προηγούμενων παραγράφων επέ-
φεραν τον θάνατο του παθόντος, επιβάλλεται κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών.
6. Βασανιστήρια συνιστούν, κατά το άρθρο αυτό, κάθε 
εσκεμμένη πρόκληση έντονου σωματικού πόνου ή σω-
ματικής εξάντλησης επικίνδυνης για την υγεία ή ψυχικού 
πόνου ικανού να επιφέρει σοβαρή ψυχική βλάβη, καθώς 
και κάθε παράνομη χρησιμοποίηση χημικών, ναρκωτι-
κών ή άλλων φυσικών ή τεχνικών μέσων με σκοπό να 
κάμψουν τη βούληση του παθόντος. Δεν υπάγονται στην 
έννοια των βασανιστηρίων πράξεις ή συνέπειες συμφυ-
είς προς τη νόμιμη εκτέλεση ποινής ή άλλου νόμιμου 
περιορισμού της ελευθερίας ή προς άλλο νόμιμο μέτρο 
δικονομικού καταναγκασμού.
7. Η καταδίκη για τις πράξεις των παραγράφων 1 έως 
5 συνεπάγεται αυτοδίκαιη αποστέρηση αξιωμάτων και 
θέσεων, που επέρχεται μόλις η καταδικαστική απόφαση 
γίνεται αμετάκλητη.
8. Σε περίπτωση που οι πράξεις των παραγράφων 1 
έως 5 τελούνται υπό καθεστώς σφετερισμού της λαϊκής 
κυριαρχίας, η προθεσμία της παραγραφής αρχίζει μόλις 
αποκατασταθεί η νόμιμη εξουσία.
9. Η συνδρομή των όρων των άρθρων 20 έως 25 ου-
δέποτε αίρει τον άδικο χαρακτήρα των πράξεων αυτού του άρθρου.
10. Ο παθών των πράξεων του άρθρου αυτού δικαι-
ούται να απαιτήσει από τον αμετακλήτως καταδικασθέ-ντα και από το δημόσιο, που ευθύνονται σε ολόκληρο, αποζημίωση για τις ζημίες που υπέστη και χρηματική 
ικανοποίηση για ψυχική οδύνη ή περιουσιακή βλάβη.»
Άρθρο 3
Τροποποιήσεις στα άρθρα 142, 142Α, 159,159Α, 168, 169Α, 173, 187, 187Α, 187Β, 213, 235, 236 και 237  και νέο άρθρο 237Β του Ποινικού Κώδικα
1. Η διάταξη του άρθρου 142 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Αν η πράξη του προηγούμενου άρθρου τελέστηκε 
από αμέλεια, επιβάλλεται χρηματική ποινή ή παροχή 
κοινωφελούς εργασίας και, αν εξαιτίας αυτής επήλθαν 
αντίποινα, φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.»
2. Στη διάταξη του άρθρου 142Α στον τίτλο η συντομο-
γραφία «Ε.Ε.» και στο κείμενό της η συντομογραφία «ΕΕ» 
αντικαθίσταται από τις λέξεις «Ευρωπαϊκής Ένωσης».
3. Η διάταξη του άρθρου 159 παράγραφος 1 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«1. Με κάθειρξη και χρηματική ποινή έως χίλιες ημε-
ρήσιες μονάδες τιμωρείται ο Πρωθυπουργός, τα μέλη 
της Κυβέρνησης, οι Υφυπουργοί, οι βουλευτές, οι περι-φερειάρχες, οι δήμαρχοι ή τα μέλη των κατά το άρθρο 157 παράγραφος 2 συμβουλίων ή των επιτροπών τους, 
οι οποίοι ζητούν ή λαμβάνουν άμεσα ή μέσω τρίτου, 
για τους εαυτούς τους ή άλλους, οποιασδήποτε φύσης ωφελήματα που δεν δικαιούνται ή απαιτούν τέτοια ως 
αντάλλαγμα για ενέργεια ή παράλειψή τους, μελλοντική 
ή ήδη τελειωμένη, που ανάγεται στα καθήκοντά τους ή αντίκειται σε αυτά.»
4. Η διάταξη του άρθρου 159Α παράγραφος 1 αντικα-
θίσταται ως εξής: 
«1. Όποιος υπόσχεται ή παρέχει στον Πρωθυπουργό 
ή μέλος της Κυβέρνησης ή Υφυπουργό, βουλευτή, τον 
περιφερειάρχη ή τον δήμαρχο, άμεσα ή μέσω άλλου, 
οποιαδήποτε ωφελήματα που δεν δικαιούται για τον 
εαυτό του ή για άλλον, για ενέργεια ή παράλειψή του 
μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, που ανάγεται στα καθή-κοντά του ή αντίκειται σε αυτά, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή έως χίλιες ημερήσιες μονάδες.»
5. H διάταξη του άρθρου 159Α παράγραφος 3 αντικα-
θίσταται ως εξής: 
«3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρηση 
τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή, αν η πράξη 
δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διάταξη, αν 
με παραβίαση συγκεκριμένου καθήκοντος επιμέλειας 
δεν απέτρεψε από αμέλεια πρόσωπο που τελεί υπό τις 
εντολές του ή υπόκειται στον έλεγχο του από την τέλεση 
προς όφελος της επιχείρησης της πράξης των προηγου-
μένων παραγράφων.»
6. Στη διάταξη του άρθρου 168 προστίθεται παράγρα-
φος 3 που έχει ως εξής: 
«3. Όποιος εισέρχεται παράνομα σε χώρο που χρη-
σιμοποιείται από υπάλληλο πλειστηριασμού κατά τη 
διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης ή παραμένει στον 
χώρο αυτό παρά τη θέληση του υπαλλήλου του πλει-
στηριασμού που τον χρησιμοποιεί, και προκαλεί έτσι 
διακοπή ή διατάραξη της ομαλής διεξαγωγής του πλει-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4919 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
στηριασμού τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ενός (1) έτους 
ή με χρηματική ποινή. Με φυλάκιση έως έξι (6) μηνών τι-
μωρείται όποιος παράνομα εισέρχεται ή παραμένει στον 
προαναφερόμενο χώρο κατά τον χρόνο μη διεξαγωγής 
του πλειστηριασμού με σκοπό την παρακώλυση αυτού.»
7. Στη διάταξη του άρθρου 169Α αντικαθίστανται 
οι λέξεις «έως ένα έτος» από τις λέξεις «έως τρία έτη», 
προστίθεται νέα παράγραφος 2 και η παράγραφος 2 
αναριθμείται σε 3. 
Η νέα παράγραφος 2 έχει ως εξής: 
«2. Με φυλάκιση έως τρία έτη τιμωρείται ο κατηγορού-
μενος, ο οποίος παραβιάζει τους περιοριστικούς όρους 
σχετικά με την ελευθερία κίνησης και διαμονής που του 
έχουν επιβληθεί με δικαστική απόφαση ή με βούλευμα, 
μετά τη συμπλήρωση του εκάστοτε ανώτατου ορίου της 
διάρκειας της προσωρινής κράτησης.»
8. Η διάταξη του άρθρου 173 παράγραφος 2 εδάφιο 
δεύτερο αντικαθίσταται ως εξής: 
«Αν ο δράστης είναι υπάλληλος επιφορτισμένος με 
τη φύλαξη του πιο πάνω προσώπου ή άλλο πρόσωπο 
επιφορτισμένο με την υποχρέωση αυτή επιβάλλεται 
φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών.»
9. Στη διάταξη του άρθρου 187 προστίθεται νέα πα-
ράγραφος 4 και η επόμενη αναριθμείται από 4 σε 5. Η 
νέα παράγραφος 4 έχει ως εξής: 
«4. Με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματι-
κή ποινή τιμωρείται όποιος με οπ οιονδήποτε τρόπο πα-
ρέχει σε άλλον κάθε είδους περιουσιακά στοιχεία, υλικά ή 
άυλα, κινητά ή ακίνητα ή κάθε είδους χρηματοοικονομι-
κά μέσα ή οδηγίες, πληροφορίες ή κατευθύνσεις ή στρα-
τολογεί νέα μέλη, γνωρίζοντας ότι με τον τρόπο αυτό 
διευκολύνει ή υποβοηθά την τέλεση των εγκληματικών 
δραστηριοτήτων της οργάνωσης της παραγράφου 1.»
10. H διάταξη του άρθρου 187 παράγραφος 4, η οποία 
αναριθμείται σε 5, αντικαθίσταται ως εξής: 
«5. Οι διατάξεις των παραγράφων 1, 2 και 4 του παρό-
ντος άρθρου εφαρμόζονται και όταν οι προβλεπόμενες 
σε αυτό αξιόποινες πράξεις τελέσθηκαν στην αλλοδαπή 
από ημεδαπό ή στρέφονταν κατά Έλληνα πολίτη ή κατά 
νομικού προσώπου που εδρεύει στην ημεδαπή ή κατά 
του Ελληνικού Κράτους, ακόμη και αν αυτές δεν είναι 
αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τε-λέσθηκαν.»
11. H διάταξη του άρθρου 187Α παράγραφος 1 αντι-
καθίσταται ως εξής:
«1. Όποιος τελεί κακούρ γημα ή οποιοδήποτε έγκλημα 
γενικής διακινδύνευσης ή έγκλημα κατά της δημόσιας τά-
ξης υπό συνθήκες ή με τέτοιον τρόπο ή σε τέτοια έκταση 
που να προκαλεί σοβαρό κίνδυνο για τη χώρα ή για διε-
θνή οργανισμό και με σκοπό να εκφοβίσει σοβαρά έναν 
πληθυσμό ή να εξαναγκάσει παρανόμως δημόσια αρχή ή 
διεθνή οργανισμό να εκτελέσει οποιαδήποτε πράξη ή να 
απόσχει από αυτή ή να βλάψει σοβαρά ή να καταστρέψει 
τις θεμελιώδεις συνταγματικές, πολιτικές ή οικονομικές 
δομές μιας χώρας ή ενός διεθνούς οργανισμού τιμωρείται 
με την ποινή που προβλέπεται για το τελούμενο έγκλημα 
αυξημένη ως εξής: α) Αν πρόκειται για ποινή ισόβιας κά-
θειρξης, προβλεπόμενης διαζευκτικά με ποινή κάθειρξης 
τουλάχιστον δέκα ετών, επιβάλλεται κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δώδεκα ετών. β) Αν πρόκειται 
για ποινή κάθειρξης τουλάχιστον δέκα ετών, επιβάλλεται 
κάθειρξη τουλάχιστον δώδεκα ετών. γ) Αν πρόκειται για 
ποινή κάθειρξης, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον επτά 
ετών. δ) Αν πρόκειται για ποινή φυλάκισης, το κατώτατο 
όριο επαυξάνεται κατά ένα έτος.»
12. H διάταξη του άρθρου 187Α παράγραφος 5 αντι-
καθίσταται ως εξής: 
«5. Με τις ποινές της προηγούμενης παραγράφου τι-
μωρείται και όποιος, με οποιο νδήποτε τρόπο, εκπαιδεύει 
άλλον στην κατασκευή ή χρήση εκρηκτικών, πυροβόλων 
ή άλλων όπλων, επιβλαβών ή επικίνδυνων ουσιών ή άλ-
λων ειδικών μεθόδων ή τεχνικών, με σκοπό την τέλεση 
ή τη συμβολή στην τέλεση ενός από τα εγκλήματα της 
παραγράφου 1 και με επίγνωση του γεγονότος ότι η πα-
ρασχεθείσα τεχνογνωσία πρόκειται να χρησιμοποιηθεί 
για τον σκοπό αυτόν. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και 
όποιος με τον ίδιο σκοπό λαμβάνει την εκπαίδευση, αν 
δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη.»
13. H διάταξη του άρθρου 187Α παράγραφος 6 αντι-
καθίσταται ως εξής: 
«6. Όποιος δημόσια με οποιονδή ποτε τρόπο ή μέσω 
του διαδικτύου απειλεί με τέλεση τρομοκρατικής πράξης 
ή προκαλεί ή διεγείρει σε διάπραξή της και έτσι εκθέτει 
σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη τιμωρείται με φυλάκιση.»
14. Στη διάταξη του άρθρου 187Α προστίθεται παρά-
γραφος 7 ως εξής:
«7. Με την ποινή της προηγούμενης παραγράφου τι-
μωρείται και όποιος με σκοπό να τελέσει ή να συμβάλει 
στην τέλεση τρομοκρατικού εγκλήματος, να συμμετά-
σχει στις δραστηριότητες τρομοκρατικής ομάδας, με 
επίγνωση του γεγονότος ότι η εν λόγω συμμετοχή θα 
συμβάλει στις εγκληματικές  δραστηριότητες αυτής της 
ομάδας ή με σκοπό να προσφέρει ή να παρακολουθήσει 
εκπαίδευση για τέλεση τρομοκρατικών πράξεων, πραγ-
ματοποιεί ταξίδι το οποίο διευκολύνει την πραγμάτωση 
του σκοπού του.»
15. H διάταξη του άρθρου 187Β παράγραφος 1 εδάφιο 
τελευταίο αντικαθίσταται ως εξής: 
«Το ίδιο ισχύει όταν ο μεμονωμένος τρομοκράτης τελεί 
ή σκοπεί να τελέσει μόνο πλημμελήματα.»
16. Στη διάταξη του άρθρου 187Β προστίθεται παρά-
γραφος 4 ως εξής: 
«4. Κατά την επιμέτρηση της ποινής των εγκλημάτων 
της παραγράφου 1 λαμβάνονται υπόψη ως επιβαρυντι-
κές περιστάσεις οι αμετάκλητες καταδικαστικές αποφά-
σεις που εκδίδουν δικαστήρια άλλων κρατών - μερών 
της Σύμβασης της Βαρσοβίας της 16ης Μαΐου 2005 του 
Συμβουλίου της Ευρώπης για τη νομιμοποίηση, ανίχνευ-
ση, κατάσχεση και δήμευση εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και για τη χρηματοδότηση της τρομο-κρατίας.»
17. Oι διατάξεις του άρθρου 213 παράγραφοι 2 και 3 
αντικαθίστανται ως εξής:
«2. Αν όμως ο κύριος των νομισμάτων ή του υλικού 
από το οποίο κατασκευάστηκαν είναι αποδεδειγμένα 
αμέτοχος στην παραχάραξη, τα νομίσματα αχρηστεύ-
ονται ως νομίσματα και αποδίδονται ύστερα από αυτό στον κύριο.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4920 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
«3. Τα νομίσματα που κατάσχονται ως ύποπτα προϊό-
ντα παραχάραξης, αποστέλλονται στο αντίστοιχο Εθνικό 
Κέντρο Ανάλυσης ή Εθνικό Κέντρο Ανάλυσης Κερμάτων 
Ευρώ για ανάλυση, ανίχνευση και εντοπισμό περαιτέρω 
προϊόντων παραχάραξης, χωρίς καθυστέρηση και το 
αργότερο μέχρι να εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση κατά 
την ποινική διαδικασία.»
18. H διάταξη του άρθρου 235 παράγραφος 4 αντικα-
θίσταται ως εξής: 
«4. Προϊστάμενοι υπηρεσιών ή επιθεωρητές ή πρόσω-
πα που έχουν την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου 
σε υπηρεσίες του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δι-
καίου τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματι-
κή ποινή, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από 
άλλη ποινική διάταξη, αν με παράβαση συγκεκριμένου υπηρεσιακού καθήκοντος δεν απέτρεψαν από αμέλεια 
πρόσωπο που τελεί υπό τις εν τολές τους ή υπόκειται 
στον έλεγχό τους από την τέλεση πράξης των προηγού-
μενων παραγράφων.»
19. Στη διάταξη του άρθρου 236 οι παράγραφοι 2 και 
3 αντικαθίστανται ως εξής: 
«2. Αν η ως άνω ενέργεια ή παράλειψη αντίκειται στα 
καθήκοντα του υπαλλήλου, ο υπαίτιος τιμωρείται με κά-
θειρξη έως οκτώ έτη και χρηματική ποινή.»
«3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρηση 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή, 
αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα, αν με παραβίαση 
συγκεκριμένου καθήκοντος επιμέλειας, δεν απέτρεψε 
από αμέλεια πρόσωπο που τελε ί υπό τις εντολές του ή 
υπόκειται στον έλεγχό του από την τέλεση προς όφελος 
της επιχείρησης πράξης των προηγούμενων παραγρά-
φων.»
Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 4 αντικαθίστα-
ται ως εξής: 
«Στις περιπτώσεις αυτές οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι 
εφαρμόζονται και όταν η πράξη τελείται στην αλλοδαπή 
από ημεδαπό, ακόμα κι αν δεν είναι αξιόποινη κατά τους 
νόμους της χώρας όπου τελέστηκε και για τη δίωξη του 
πλημμελήματος της παραγράφου 1 δεν απαιτείται η κατά 
το άρθρο 6 παράγραφος 3 έγκληση ή αίτηση.»
20. H διάταξη του άρθρου 237 παράγραφος 3 αντικα-
θίσταται ως εξής: 
«3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρηση 
τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διά-
ταξη, αν με παραβίαση συγκεκριμένου καθήκοντος επι-
μέλειας δεν απέτρεψε από αμέλεια πρόσωπο που τελεί 
υπό τις εντολές του ή υπόκειται στον έλεγχο του από 
την τέλεση προς όφελος της επιχείρησης της πράξης 
της προηγούμενης παραγράφου.»
21. Προστίθεται νέο άρθρο 237Β που έχει ως εξής: «Άρθρο 237Β
Για την εφαρμογή των άρθρων 235 και 236, υπάλλη-
λοι θεωρούνται και όσοι υπηρετούν μόνιμα ή μη και με 
οποιαδήποτε ιδιότητα ή σχ έση σε οργανισμούς ή επι-
χειρήσεις οποιασδήποτε νομικής μορφής που ανήκουν εξ ολοκλήρου ή κατά την πλειοψηφία των μετοχών τους 
στο Κράτος, σε οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή 
σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή των οποίων 
τη διοίκηση διορίζει εξ ολοκλήρου ή κατά πλειοψηφία 
το Κράτος ή οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης ή τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.»
Άρθρο 4
Τροποποιήσεις στα άρθρα 272, 290, 290Α και 291, 308 του Ποινικού Κώδικα
1. Στη διάταξη του άρθρου 272 η παράγραφος 2 ανα-
ριθμείται σε 3 και προστίθεται νέα παράγραφος 2 που 
έχει ως εξής: 
«2. Η πράξη της προηγούμενης παραγράφου τιμω-
ρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη αν ο υπαίτιος την τελεί 
ενώ διαπράττει διατάραξη κοινής ειρήνης (άρθρο 189 
παρ. 1-3).»
2. H διάταξη του άρθρου 290 παράγραφος 1 αντικα-
θίσταται ως εξής: 
«1. Όποιος διαταράσσει την ασφάλεια της συγκοινωνί-
ας στους δρόμους: α) με καταστροφή, βλάβη ή μετακί-νηση εγκαταστάσεων ή οχημάτων, β) με τοποθέτηση ή διατήρηση εμποδίων, γ) με αλλοίωση σημείων ή σημά-
των ή με τοποθέτηση ή διατήρηση εσφαλμένων σημείων 
ή σημάτων, ή δ) με άλλες, εξίσου επικίνδυνες για την 
ασφάλεια της συγκοινωνίας πράξεις, τιμωρείται: αα) με 
φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή αν από την 
πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, ββ) 
με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους αν από την πράξη προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κάθειρξη έως δέκα έτη αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σω-
ματική βλάβη άλλου ή προκάλεσε βλάβη σε κοινωφελείς 
εγκαταστάσεις, δδ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών 
αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο άλλου. Αν 
προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το 
δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.»
3. H διάταξη του άρθρου 290Α παράγραφος 1 αντικα-
θίσταται ως εξής: 
«1. Όποιος κατά τη συγκοινωνία στους δρόμους ή στις 
πλατείες: α) οδηγεί όχημα μολονότι δεν είναι σε θέση 
να το πράξει με ασφάλεια εξαιτίας της κατανάλωσης 
οινοπνεύματος ή χρήσης ναρκωτικών ουσιών ή λόγω 
σωματικής ή πνευματικής εξάντλησης, ή β) οδηγεί όχη-
μα σε εθνικές ή περιφερειακές οδούς αντίστροφα στο 
ρεύμα της εκάστοτε κατεύθυνσης ή σε πεζοδρόμους, 
πεζοδρόμια ή πλατείες, ή οδηγεί όχημα που είναι τε-
χνικά ανασφαλές ή με ανασφαλή τρόπο φορτωμένο ή 
προβαίνει κατά την οδήγηση σε επικίνδυνους ελιγμούς 
ή μετέχει σε αυτοσχέδιους αγώνες, τιμωρείται, αν δεν 
προβλέπονται βαρύτερες κυρώσεις σε άλλες διατάξεις: 
αα) με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή αν από 
την πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος σε ξένα πράγμα-τα, ββ) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους αν από την 
πράξη προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κάθειρξη 
έως δέκα έτη αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά 
σωματική βλάβη ή προκάλεσε βλάβη σε κοινωφελείς 
εγκαταστάσεις, δδ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών 
αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου. Αν 
προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το 
δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4921 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
4. H διάταξη του άρθρου 291 παρ. 1 αντικαθίσταται 
ως εξής: 
«1. Όποιος διαταράσσει την ασφάλεια της συγκοινω-
νίας μέσων σταθερής τροχιάς, πλοίων ή αεροσκαφών
 α) με καταστροφή, βλάβη ή μετακίνηση εγκαταστά-
σεων ή συγκοινωνιακών μέσων, 
β) με τοποθέτηση ή διατήρηση εμποδίων, γ) με αλλοίωση σημείων ή σημάτων ή με τοποθέτηση 
ή διατήρηση εσφαλμένων σημείων ή σημάτων, ή 
δ) με παραβίαση των κανόνων τεχνικού ελέγχου ή 
ασφαλούς φόρτωσης των συγκοινωνιακών μέσων, 
ε) με άλλες, εξίσου επικίνδυνες, για την ασφάλεια της 
συγκοινωνίας πράξεις τιμωρείται: αα) με φυλάκιση του-
λάχιστον ενός έτους αν από την πράξη προέκυψε κοινός 
κίνδυνος για ξένα πράγματα, ββ) με κάθειρξη έως δέκα 
έτη αν από την πράξη προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, 
γγ) με κάθειρξη αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά 
σωματική βλάβη ή προκάλεσε βλάβη σε εγκαταστάσεις 
κοινής ωφέλειας, δδ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών 
αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο άλλου. Αν 
προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το 
δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.»
5. Στη διάταξη της παραγράφου 2 του άρθρου 308 
μετά τις λέξεις «με την εκτέλεσή της» και πριν από το 
κόμμα, προστίθεται η φράση «ή υπάλληλος του πλειστη-
ριασμού κατά τη διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης 
και η πράξη τελέσθηκε με αφορμή τον πλειστηριασμό».
Άρθρο 5Τροποποιήσεις στo άρθρo 374 του Ποινικού Κώδικα
H διάταξη του άρθρου 374 παράγραφος 1 αντικαθί-
σταται ως εξής: 
«1. Η κλοπή τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και 
χρηματική ποινή αν: α) ο υπαίτιος αφαιρεί από τόπο προ-
ορισμένο για θρησκευτική λατρεία, πράγμα αφιερωμέ-
νο σε αυτή καλλιτεχνικής ή αρχαιολογικής ή ιστορικής 
σημασίας, β) ο υπαίτιος αφαιρεί πράγμα επιστημονικής ή καλλιτεχνικής ή αρχαιολογικής ή ιστορικής σημασίας 
που βρίσκεται σε συλλογή εκτεθειμένη σε κοινή θέα ή σε 
δημόσιο οίκημα ή σε άλλο δημόσιο τόπο, γ) η συνολική 
αξία των αφαιρεθέντων αντικειμένων υπερβαίνει το ποσό 
των 120.000 ευρώ, ή δ) τελέστηκε από δύο ή περισσότε-
ρους που είχαν οργανωθεί με σκοπό την τέλεση κλοπών.»
Άρθρο 6Τροποποιήσεις στο άρθρο 465 του Ποινικού Κώδικα και μεταβατική διάταξη
1. Στη διάταξη του άρθρου 465 προστίθεται εδάφιο 
δεύτερο ως εξής:
 «Σε περίπτωση αρχικής ή επιγενόμενης συρροής χρη-
ματικής ποινής του άρθρου 80 του ισχύοντος Ποινικού 
Κώδικα με χρηματική ποινή του άρθρου 57 του προϊσχύ-
σαντος ΠΚ ή ειδικών ποινικών νόμων που εξακολουθούν 
να ισχύουν, αυτές εκτίονται αθροιστικά.»
2. Μεταβατική διάταξη
Εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες, που έχουν ανοίξει 
χωρίς την υποβολή εγκλήσεως με αντικείμενο πράξεις 
απιστίας για τη δίωξη των οποίων απαιτείται έγκληση στον παρόντα νόμο ενώ διώκονταν αυτεπαγγέλτως υπό 
το προϊσχύσαν δίκαιο, συνεχίζονται, εφόσον ο δικαιού-
μενος να υποβάλει έγκληση, δηλώσει εντός τεσσάρων μηνών από την έναρξη της ισχύος του παρόντος νόμου ότι επιθυμεί την πρόοδό τους.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ
Άρθρο 7
Τροποποιήσεις στον Κώδικα Ποινικής Δικονο-μίας που κυρώθηκε με τον ν. 4620/2019
1. α) Η παράγραφος 1 του άρθρου 4 ΚΠΔ αντικαθί-
σταται ως εξής: «Το συμβούλιο των πλημμελειοδικών 
και το τριμελές πλημμελειοδικείο συγκροτείται από τον 
πρόεδρο πρωτοδικών ή τον αναπληρωτή του και δύο 
πρωτοδίκες.»
 β) Η παράγραφος 3 του άρθρου 4 ΚΠΔ καταργείται. 
 2. Η περίπτωση στ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 
14 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «στ) ο δικαστής που έχει 
συμπράξει στην έκδοση του παραπεμπτικού βουλεύμα-
τος ειδικά στη συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο, 
εκτός αν δεν είναι εφικτή η συγκρότηση του δικαστηρίου 
από άλλα πρόσωπα.»
3. Το άρθρο 29 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 29.- Δικαίωμα του Υπουργού Δικαιοσύνης για 
την αναβολή ή αναστολή της ποινικής δίωξης.
Στα πολιτικά εγκλήματα, καθώς και στα εγκλήματα με-
ταξύ ευρύτερου Ελληνικού και αλλοδαπού Δημοσίου 
από τα οποία μπορούν να διαταραχθούν οι διεθνείς σχέ-
σεις του κράτους, με την εξαίρεση της δωροδοκίας και της δωροληψίας κάθε είδους, ο Υπουργός Δικαιοσύνης 
έχει το δικαίωμα με προηγούμενη σύμφωνη απόφαση 
του Υπουργικού Συμβουλίου να αναβάλει την έναρξη 
της ποινικής δίωξης ή να αναστείλει την ποινική δίωξη επ’ αόριστον.»
4. α) Στο τέλος του εδαφίου α΄ της παραγράφου 3 του 
άρθρου 33 ΚΠΔ μετά από τις λέξεις «βλάπτουν σοβαρά την εθνική οικονομία» προστίθενται οι λέξεις «εξαιρου-μένων των περιπτώσεων του άρθρου 35 παρ. 3».
 β) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 35 ΚΠΔ μετά το β΄ 
εδάφιο προστίθεται εδάφιο που έχει ως εξής:
«Με τον ίδιο τρόπο σε καθεμιά από τις ανωτέρω ει-
σαγγελίες ορίζεται και ένας νεότερος στην επετηρίδα 
αντεισαγγελέας εφετών, ως νόμιμος αναπληρωτής του.»
 γ) Η παράγραφος 3 του άρθρου 35 ΚΠΔ αντικαθίστα-
ται ως εξής:
«3. Στην αρμοδιότητα του εισαγγελέα εγκλημάτων 
διαφθοράς υπάγονται τα κακουργήματα που τελούν 
υπουργοί ή υφυπουργοί και δεν καταλαμβάνονται 
από τις ρυθμίσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 86 
του Συντάγματος, καθώς και τα κακουργήματα που δι-
απράττουν, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους ή 
επωφελούμενοι από την ιδιότητά τους, βουλευτές, μέλη 
του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου (ευρωβουλευτές) που 
εκπροσωπούν την Ελλάδα, γενικοί και ειδικοί γραμμα-
τείς υπουργείων, διοικητές, υποδιοικητές ή πρόεδροι 
διοικητικών συμβουλίων ή διευθύνοντες ή εντεταλμένοι 
σύμβουλοι νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4922 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
αιρετά μονοπρόσωπα όργανα των οργανισμών τοπι-
κής αυτοδιοίκησης, κάθε υπάλληλος κατά την έννοια 
του άρθρου 13 περ. α΄ ΠΚ και όσοι υπηρετούν μόνιμα ή 
πρόσκαιρα και με οποιαδήπο τε ιδιότητα ή σχέση: α) σε 
νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ιδρύθηκαν από 
το Δημόσιο και από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, 
εφόσον τα ιδρυτικά νομικά πρόσωπα συμμετέχουν στη διοίκησή τους ή τα νομικά αυτά πρόσωπα είναι επιφορ-τισμένα με εκτέλεση κρατικών προγραμμάτων οικονο-
μικής ανασυγκρότησης ή ανάπτυξης και β) σε νομικά 
πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, στα οποία, κατά τις κείμενες 
διατάξεις, μπορούν να διατεθούν από το Δημόσιο και 
από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου επιχορηγήσεις ή 
χρηματοδοτήσεις, ακόμη και αν οι υπαίτιοι έχουν παύσει 
να φέρουν την ιδιότητα αυτή, εφόσον αυτά σχετίζονται με επιδίωξη οικονομικού οφέλους των ιδίων ή τρίτων ή 
την πρόκληση βλάβης στο Δημόσιο, νομικά πρόσωπα 
δημοσίου δικαίου ή οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης 
ή στα ανωτέρω νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου.»
5. α) Στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 43 
ΚΠΔ μετά τις λέξεις «σχετική πρόταση στο συμβούλιο 
εφετών» προστίθενται οι λέξεις «διατηρώντας το δικαί-
ωμα να διατάξει προηγουμένως προανάκριση για τη 
συμπλήρωση του αποδεικτικού υλικού». 
β) Στο τέλος του εδαφίου β΄ της παραγράφου 3 του 
άρθρου 43 ΚΠΔ μετά τις λέξεις «είτε την άσκηση ποινικής 
δίωξης στις λοιπές περιπτώσεις» προστίθενται οι λέξεις 
«προσδιορίζοντας σαφώς τα νομικά χαρακτηριστικά της 
αξιόποινης πράξης». 
γ) Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 43 ΚΠΔ 
αντικαθίσταται ως εξής: «Ο τελευταίος, αν δεν συμφωνεί, 
έχει δικαίωμα να παραγγείλει είτε τη συμπλήρωση προ-
καταρκτικής εξέτασης είτε την άσκηση ποινικής δίωξης, 
εκθέτοντας στην παραγγελία του συνοπτικά τους λόγους 
που την δικαιολογούν, προσδιορίζοντας σαφώς τα νομι-
κά χαρακτηριστικά της αξιόποινης πράξης.»
δ) Στο β΄ εδάφιο της παραγράφου 5 του άρθρου 43 
ΚΠΔ οι λέξεις «διατάσσει τη» αντικαθίστανται με τις λέ-ξεις «διατάσσεται η». 
6. α) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 48 ΚΠΔ μετά τις 
λέξεις «375 παρ. 1» τίθεται κόμμα (,) και προστίθενται 
οι λέξεις «386 παρ. 1 εδάφιο α΄, 386Α παρ. 1, 386Β παρ. 1 περ. α΄». 
β) Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 7 του άρθρου 
48 ΚΠΔ καταργείται.
γ) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 49 ΚΠΔ μετά τις λέ-
ξεις «375 παρ. 2 και 3» τίθεται κόμμα (,) και προστίθενται 
οι λέξεις «386 παρ. 1 εδάφιο β΄ και παρ. 2, 386Α παρ. 1 εδάφιο β΄ και παρ. 3, 386Β παρ. 1 περ. β΄». 
δ) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 50 ΚΠΔ μετά τις 
λέξεις «405 παρ. 2 ΠΚ» και πριν το κόμμα προστίθενται 
οι λέξεις «καθώς και στα προβλεπόμενα στον  ν. 2803/2000».
7. α) Η παράγραφος 1 του άρθρου 51 ΚΠΔ αντικαθί-
σταται ως εξής:
«1. Αν ο παθών θέλει να ζητήσει τη δίωξη της αξιόποι-
νης πράξης, υποβάλλει την έγκληση σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στο άρθρο 42 παρ. 2, 3 και 4.»
β) Η παράγραφος 3 του άρθρου 51 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής:«3. Αν ενεργήθηκαν προκαταρκτική εξέταση ή αυ-
τεπάγγελτη προανάκριση κατά το άρθρο 245 παρ. 2 ή 
ένορκη διοικητική εξέταση και ο εισαγγελέας κρίνει ότι 
δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις για την κίνηση της 
ποινικής δίωξης, απορρίπτει την έγκληση με αιτιολο-
γημένη διάταξή του που επιδίδεται στον εγκαλούντα.»
γ) Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 52 ΚΠΔ 
προστίθεται εδάφιο το οποίο έχει ως εξής:
«Εξαιρούνται από την υποχρέωση κατάθεσης παραβό-
λου οι δικαιούχοι νομικής βοήθειας, όπως αυτοί προσ-διορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004.»
8. Στο άρθρο 57 ΚΠΔ προστίθεται παράγραφος 4 που 
έχει ως εξής: 
«4. Ο εισαγγελέας μπορεί επίσης να απόσχει από τη 
δίωξη συγκεκριμένου προσώπου, εάν ύστερα από τη 
διενέργεια ευρωπαϊκής δικαστικής συνδρομής προκύ-
ψει ότι έχει ήδη ασκηθεί δίωξη σε βάρος του για τα ίδια 
πραγματικά περιστατικά σε άλλο κράτος -μέλος της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης.»
9. α) Το άρθρο 64 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «Άρθρο 64.- Νομιμοποίηση κληρονόμων.
Αν αποβιώσει ο κατά το προηγούμενο άρθρο δικαι-
ούμενος, οι κληρονόμοι του συνεχίζουν τη δηλωθείσα 
πριν τον θάνατό του παράσταση για την υποστήριξη της 
κατηγορίας. Το προηγούμενο εδάφιο εφαρμόζεται ανα-
λόγως και στην περίπτωση οιονεί καθολικής διαδοχής 
νομικού προσώπου.»
 β) Στο τέλος του άρθρου 65 ΚΠΔ προστίθεται εδάφιο 
β΄ που έχει ως εξής: 
«Η δήλωση παράστασης στο ακροατήριο θεωρείται 
ως συνέχεια της δήλωσης που έγινε στην προδικασία.» 
γ) Η παράγραφος 2 του άρθρου 83 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής:
«2. Στο ακροατήριο η σχετική δήλωση που γίνεται από 
συνήγορο που έχει διοριστεί σύμφωνα με τον κώδικα 
από τον παριστάμενο για την υποστήριξη της κατηγο-ρίας καταχωρίζεται στα πρακτικά.» 
δ) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 86 ΚΠΔ οι λέξεις 
«της ανάκρισης» αντικαθίστανται από τις λέξεις «της 
ανακριτικής διαδικασίας».
10. Στο τέλος του εδαφίου α΄ της παραγράφου 3 του 
άρθρου 99 ΚΠΔ μετά τις λέξεις «για κακούργημα» και 
πριν την τελεία προστίθεται η φράση «, εκτός αν ο τε-
λευταίος δηλώσει ρητά και ανέκκλητα ότι παραιτείται 
από το δικαίωμά του αυτό». 
11. Το άρθρο 110 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:«Άρθρο 110. - Μονομελές εφετείοΣτη δικαιοδοσία του μονομελούς εφετείου ανήκουν:
α) Η εκδίκαση των κακουργημάτων που αναφέρονται 
στα άρθρα 301 και 303, εφόσον για αυτά έχει συνταχθεί πρακτικό συνδιαλλαγής ή διαπραγμάτευσης.
β) Η εκδίκαση των περιοριστικά απαριθμούμενων κα-
κουργημάτων της διακεκριμένης κλοπής (άρθρο 374 
ΠΚ), της ληστείας (άρθρο 380 ΠΚ), της παράτυπης μετα-νάστευσης (ν. 4251/2014) και του κώδικα νόμων για τα 
ναρκωτικά (ν. 4139/2013), εκτός αν στον νόμο απειλείται 
κατά αυτών η ποινή της ισόβιας κάθειρξης, οπότε αυτά υπάγονται στη δικαιοδοσία του τριμελούς εφετείου.
γ) Η εκδίκαση των υποθέσεων συγχώνευσης των ποι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4923 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
νών με τον καθορισμό συνολικής ποινής στις περιπτώ-
σεις που προβλέπονται στο άρθρο 551.» 
12. α) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 111 ΚΠΔ μετά τις 
λέξεις «άρθρα 159, 235» τίθεται κόμμα (,) και προστίθεται 
ο αριθμός «236». 
 β) Η παράγραφος 7 του άρθρου 111 ΚΠΔ αντικαθί-
σταται ως εξής:
«7. Τις εφέσεις κατά των αποφάσεων του μονομελούς 
εφετείου και του τριμελούς πλημμελειοδικείου.»
13. Το στοιχείο Β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 113 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «Β. Το τριμελές δικαστήριο 
ανηλίκων δικάζει τις αξιόποινες πράξεις που τελούνται 
από ανηλίκους που έχουν συμπληρώσει το δέκατο πέ-
μπτο έτος της ηλικίας τους και αναφέρονται στο άρθρο 127 ΠΚ.»
14. α) Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 120 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:
«Σε αυτήν την περίπτωση έχει δυνητικά τις εξουσίες 
του άρθρου 315.»
 β) Το εδάφιο γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 120 
ΚΠΔ καταργείται. 
 γ) Το εδάφιο γ΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 120 
ΚΠΔ καταργείται. 
15. Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 124 ΚΠΔ 
προστίθεται εδάφιο που έχει ως εξής: 
«Για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στον Νομό Αττικής 
και σχετίζονται με ναυτικές διαφορές αρμόδια είναι τα δικαστήρια του Πειραιά.»
16. Στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 126 
ΚΠΔ μετά τις λέξεις «κατά τη διάρκεια της προκαταρ-
κτικής εξέτασης» προστίθενται οι λέξεις «ή της προα-
νάκρισης».
17. Το εδάφιο γ΄ του άρθρου 127 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Ο κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση 
ή οι περιοριστικοί όροι που έχουν επιβληθεί διατηρού-
νται μέχρι να αποφανθεί το αρμόδιο δικαστικό όργανο.»
18. α) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
132 ΚΠΔ, αμέσως μετά τη λέξη «εισαγγελέα» απαλείφο-νται οι λέξεις «ή του επιτρόπου».
 β) Η παράγραφος 2 του άρθρου 132 ΚΠΔ καταργείται.
 γ) Η παράγραφος 3 του άρθρου 132 ΚΠΔ αναριθμείται 
σε παρ. 2.
19. α) Το εδάφιο γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 138 
ΚΠΔ καταργείται.
 β) Στο άρθρο 138 ΚΠΔ προστίθεται παράγραφος 3 
ως εξής: 
«3. Αντίγραφο της πρότασης επί παρεμπιπτόντων 
ζητημάτων μπορούν να λάβουν οι διάδικοι μετά από 
αίτησή τους, αφού ειδοποιηθούν έστω και τηλεφωνικά, 
μόνον όταν αυτή αφορά τα δικονομικά μέτρα του άρ-
θρου 282 ή διαφωνία κατ’ άρθρο 307 ή αίτημα διαδίκου, 
οπότε η δικογραφία διαβιβάζεται στον ανακριτή ή στο συμβούλιο, μετά παρέλευση 24 ωρών.»
20. Η παράγραφος 4 του άρθρου 142 ΚΠΔ αντικαθί-
σταται ως εξής: 
«4. Οι αποφάσεις που αναβάλλουν τη δίκη κατά τα άρ-
θρα 59, 61, 349 ή 352, χωρίς να έχει προηγηθεί έρευνα 
αποδεικτικών μέσων, δεν είναι αναγκαίο να καθαρογρά-φονται κατά τις προηγούμενες παραγράφους. Με από-
φαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, που εκδίδεται ύστερα 
από γνώμη της Ολομέλειας του οικείου δικαστηρίου, 
μπορεί να καθορίζεται για ποιες επιπλέον αποφάσεις 
δεν είναι αναγκαία η καθαρογραφή. Σε κάθε περίπτωση 
καθαρογράφονται οι ερήμην καταδικαστικές αποφάσεις, 
οι προπαρασκευαστικές αποφάσεις με τις οποίες λύεται 
οριστικά ένα ζήτημα, καθώς και εκείνες στις οποίες έχει 
δηλωθεί παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας.»
21. α) Η παράγραφος 4 του άρθρου 143 ΚΠΔ καταρ-
γείται. 
β) Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 5 του άρθρου 143 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Η εφαρμογή της τήρησης των πρακτικών με φωνο-
ληψία, καθώς και η εφαρμογή της εικονοτηλεδιάσκεψης 
στην ποινική δίκη γίνεται με απόφαση του Υπουργού 
Δικαιοσύνης που καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής 
της.»
 γ) Η παράγραφος 5 του άρθρου 143 ΚΠΔ αναριθμείται 
σε παράγραφο 4.
22. Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 175 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Μπορεί όμως το δικαστήριο να αναβάλει τη συζήτη-
ση, αν κρίνει ότι από την ακυρότητα, μολονότι δεν προ-
τάθηκε, είναι δυνατό να παραβιαστούν τα δικαιώματα 
υπεράσπισης του κατηγορουμένου ή του παριστάμενου 
προς υποστήριξη της κατηγορίας.»
23. α) Η παράγραφος 4 του άρθρου 176 ΚΠΔ καταρ-
γείται. 
β) Η παράγραφος 5 του άρθρου 176 ΚΠΔ αναριθμείται 
σε παράγραφο 4.
24. Στο εδάφιο γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 178 
ΚΠΔ μετά τις λέξεις «Οι δικαστές» προστίθενται οι λέξεις 
«και οι εισαγγελείς». 
25. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 188 ΚΠΔ το στοι-
χείο «γ» αντικαθίσταται ως εξής:
«γ) όσοι καταδικάστηκαν για κακούργημα ή πλημμέ-
λημα που συνεπαγόταν υπό την ισχύ του προηγούμενου 
Ποινικού Κώδικα τη στέρηση των πολιτικών τους δικαιω-
μάτων ή συνεπάγεται την αποστέρηση θέσεων και αξιω-
μάτων (άρθρο 60 ΠΚ) ή παραπέμφθηκαν αμετάκλητα για 
εγκλήματα που συνεπάγονται τέτοιες στερήσεις, καθώς 
και εκείνοι από τους οποίους έχει αφαιρεθεί η άδεια να 
ασκούν το επάγγελμά τους, όσο χρόνο διαρκούν οι στε-
ρήσεις αυτές·»
26. α) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
243 ΚΠΔ οι λέξεις «με τα άρθρα 240 και 241» αντικαθί-στανται με τις λέξεις «με τα άρθρα 240, 241 και 245 παρ. 1 εδάφιο δ΄ έως ζ΄».
 β) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 243 ΚΠΔ προστί-
θεται εδάφιο γ΄ ως εξής:
«Κατ’ εξαίρεση, αν ενεργείται προκαταρκτική εξέταση 
για τις πράξεις των άρθρων 187 και 187Α του ΠΚ, είναι 
δυνατόν να διαταχθούν με την αιτιολογία του εδαφίου β΄ 
της παραγράφου 3 του άρθρου 254 και οι αναφερόμενες 
στην παράγραφο 1 του άρθρου αυτού ειδικές ανακριτι-
κές πράξεις, μετά από έγγραφη παραγγελία του εισαγ-
γελέα που ενεργεί κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 3 εδάφιο γ΄ έως στ΄ του άρθρου 254.» 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4924 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
27. α) Στο εδάφιο γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
245 ΚΠΔ, όπως η ανωτέρω παράγραφος τροποποιήθηκε 
με το άρθρο 96 περίπτωση ια΄ του ν. 4623/2019, οι λέξεις 
«των άρθρων 322 παρ. 3 εδάφιο α΄ περίπτωση γ΄ και 323 
εδάφιο γ΄ περίπτωση γ΄» αντικαθίστανται με τις λέξεις 
«των άρθρων 43 παρ. 2 εδάφιο β ΄, 322 παρ. 3 εδάφιο α΄ 
περίπτωση γ΄ και 323 εδάφιο γ΄ περίπτωση γ΄».
β) Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 245 ΚΠΔ, 
όπως η ανωτέρω παράγραφος τροποποιήθηκε με το άρ-
θρο 96 περίπτωση ια΄ του ν. 4623/2019, προστίθενται 
εδάφια ως εξής: 
«Ο ανακριτικός υπάλληλος που ορίζεται σύμφωνα με 
τo εδάφιο α΄ είναι υποχρεωμένος να διενεργήσει όλες 
τις προανακριτικές πράξεις που αφορούν την υπόθεση για την οποία η παραγγελία και καλεί ενώπιόν του τους 
μάρτυρες για εξέταση και τους κατηγορούμενους για 
να απολογηθούν εφόσον αυτοί κατοικούν στην περιφέ-
ρεια του εφετείου της έδρας του. Αν οι μάρτυρες και οι 
κατηγορούμενοι είναι κάτοικοι άλλων εφετειακών περι-
φερειών, ο ανωτέρω ανακριτικός υπάλληλος ζητεί την 
εξέταση των μαρτύρων και τη λήψη των απολογιών των 
κατηγορουμένων από τον αρμόδιο ανακριτικό υπάλλη-
λο, ο οποίος πρέπει να εκτελέσει αυτήν μέσα σε προθε-σμία δέκα (10) ημερών. Ο αρχικά ορισθείς ανακριτικός 
υπάλληλος μετά το πέρας των άνω ενεργειών επιστρέφει 
τη δικογραφία με εκτελεσμένη πλήρως την παραγγελία 
στον παραγγείλαντα εισαγγελέα. Κατά την έννοια της 
διάταξης αυτής τα Εφετεία Αθηνών και Πειραιώς θεω-
ρούνται ως ανήκοντα σε μία εφετειακή περιφέρεια.
 Η προανάκριση περατώνεται: α) με απευθείας κλήση 
του κατηγορουμένου στο ακροατήριο ή β) με πρόταση 
του εισαγγελέα στο δικαστικό συμβούλιο ή γ) με παραγ-
γελία του εισαγγελέα στον ανακριτή, εφόσον προκύπτει 
τέλεση κακουργήματος. Στην τελευταία περίπτωση, η 
προανάκριση μπορεί και να διακοπεί κατά τον ίδιο τρό-πο. Πρόταση στο συμβούλιο γίνεται, εφόσον ο εισαγγε-λέας κρίνει ότι δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις για την 
παραπομπή του κατηγορουμένου στο ακροατήριο. Αν 
υπάρχουν περισσότεροι κατηγορούμενοι και δεν προκύ-
πτουν επαρκείς ενδείξεις σε βάρος μερικών από αυτούς 
ή πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη ή να παύσει οριστικά 
η ποινική δίωξη, ο εισαγγελέας μπορεί να χωρίσει την 
υπόθεση και να την εισαγάγει μόνο ως προς αυτούς στο 
δικαστικό συμβούλιο.»
 γ) Στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 
245 ΚΠΔ απαλείφεται η λέξη «αυτεπάγγελτη».
28. Το άρθρο 253 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:«Άρθρο 253. - Προϋποθέσεις για τη διενέργεια έρευ-
νας.
Αν διεξάγεται ανακριτική διαδικασία για κακούργημα 
ή πλημμέλημα, έρευνα διενεργείται, κι αν αυτή αφορά κατοικία με την παρουσία πάντοτε εκπροσώπων της δι-καστικής εξουσίας, όταν μπορεί βάσιμα να υποτεθεί ότι 
η βεβαίωση του εγκλήματος, η αποκάλυψη ή η σύλληψη 
των δραστών ή τέλος η βεβαίωση ή η αποκατάσταση 
της ζημίας που προκλήθηκε, είναι δυνατόν να πραγμα-
τοποιηθεί ή να διευκολυνθεί μόνο με αυτήν.»  
29. Το εδάφιο γ΄ του άρθρου 274 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής:«Ο ανακρίνων, αφού προηγουμένως διατυπώσει τη 
γνώμη του ο εισαγγελέας, έχει την υποχρέωση με διά-
ταξή του να αιτιολογεί την απόρριψη των αποδεικτικών αιτημάτων του άρθρου 102.» 
30. α) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 288 ΚΠΔ η φρά-
ση «Το ένταλμα για την προσωρινή κράτηση ή η διάταξη 
που ορίζει τους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 282 
περιέχει» αντικαθίσταται με τη φράση «Το ένταλμα για 
την προσωρινή κράτηση ή η διάταξη επιβολής κατ’ οίκον 
περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση ή περιοριστικών 
όρων περιέχει».
β) Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 290 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Η προσφυγή γίνεται μέσα σε δέκα (10) ημέρες από την 
προσωρινή κράτηση και συντάσσεται έκθεση δήλωσης ή εγχείρισης δικογράφου από τον γραμματέα των πλημ-
μελειοδικών ή από εκείνον που διευθύνει τις φυλακές, 
σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο άρθρο 474 παρ. 1.»
γ) Ο τίτλος του άρθρου 291 ΚΠΔ «Άρση ή αντικατά-
σταση της προσωρινής κράτησης και των περιοριστικών 
όρων.» αντικαθίσταται με τον τίτλο «Άρση ή αντικατά-
σταση της προσωρινής κράτησης, του κατ’ οίκον περι-ορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση και των περιοριστι-κών όρων.»
δ) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 291 
ΚΠΔ οι λέξεις «ή επιβλήθηκαν οι περιοριστικοί όροι» 
αντικαθίσταται από τις λέξεις «ή επιβλήθηκαν οι περιο-
ριστικοί όροι ή ο κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική 
επιτήρηση».
ε) Το εδάφιο α΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 291 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «Εκείνος που προσωρινά 
κρατείται ή εκείνος στον οποίο έχουν επιβληθεί περιο-
ριστικοί όροι ή κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση, μπορεί να υποβάλει αίτηση στον ανακριτή 
για την άρση των μέτρων αυτών ή για την αντικατάσταση 
της προσωρινής κράτησης με περιοριστικούς όρους ή 
με κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση ή 
για την αντικατάσταση του κατ’ οίκον περιορισμού με 
ηλεκτρονική επιτήρηση με περιοριστικούς όρους ή των 
περιοριστικών όρων με άλλους.» 
στ) Το εδάφιο α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 291 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «Ο ανακριτής, με γραπτή 
γνώμη του εισαγγελέα, μπορεί με αιτιολογημένη διά-
ταξή του να αντικαταστήσει την προσωρινή κράτηση 
ή τον κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρη-
ση με περιοριστικούς όρους ή αυτούς ή τον κατ’ οίκον 
περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση με προσωρινή 
κράτηση (άρθρο 296).» 
ζ) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 294 
ΚΠΔ οι λέξεις «να άρει την προσωρινή κράτηση ή να την 
αντικαταστήσει με περιοριστικούς όρους ή να άρει ή να 
αντικαταστήσει τους περιοριστικούς όρους που έχουν 
τεθεί με άλλους» αντικαθίστανται με τις λέξεις «να άρει 
την προσωρινή κράτηση ή τον κατ’ οίκον περιορισμό με 
ηλεκτρονική επιτήρηση ή να αντικαταστήσει την προσω-
ρινή κράτηση με κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση ή να αντικαταστήσει τα προηγούμενα μέτρα 
με περιοριστικούς όρους ή να άρει ή να αντικαταστήσει 
τους περιοριστικούς όρους που έχουν τεθεί με άλλους».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4925 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
η) Στο στοιχείο γ΄ του άρθρου 382 ΚΠΔ αμέσως μετά 
τις λέξεις «προσωρινής κράτησης» προστίθενται οι λέξεις 
«ή διατάχτηκε κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική 
επιτήρηση». 
31. α) Η παράγραφος 3 του άρθρου 301 ΚΠΔ αντικα-
θίσταται ως εξής:
«3. Ο εισαγγελέας τάσσει προθεσμία δεκαπέντε ημε-
ρών στους διαδίκους για τη σύνταξη του πρακτικού συν-
διαλλαγής, στο οποίο περιέχεται η ομολογία του κατη-
γορουμένου για την πράξη για την οποία κατηγορείται και βεβαιώνεται η απόδοση του πράγματος ή η εντελής ικανοποίηση της ζημίας που αναφέρεται στην κατηγο-
ρία. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί ύστερα από 
αίτηση ενός εκ των διαδίκων ή και αυτεπαγγέλτως για 
δεκαπέντε ημέρες.»
β) Στον τίτλο του άρθρου 302 ΚΠΔ οι λέξεις «μέχρι την 
έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας» αντικαθίστανται από τις λέξεις «μέχρι το πέρας της αποδεικτικής διαδι-κασίας». 
γ) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 302 ΚΠΔ προστίθε-
ται εδάφιο β΄ που έχει ως εξής:
«Αν έχει γίνει επίδοση της κλήσης ή του κλητηρίου 
θεσπίσματος και η δικάσιμος που ορίστηκε υπερβαίνει 
τους τέσσερις μήνες, ο εισαγγελέας μπορεί να αποσύρει 
την υπόθεση από την ορισθείσα δικάσιμο και να ορίσει κατ’ απόλυτη προτεραιότητα νέα δικάσιμο, στην οποία 
να εισαγάγει το αίτημα του κατηγορουμένου στο αρμό-διο δικαστήριο.» 
δ) Το εδάφιο α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 302 
αντικαθίσταται ως εξής: «Στην περίπτωση των κακουρ-γημάτων του προηγούμενου άρθρου το πρωτοβάθμιο 
δικαστήριο που είναι αρμόδιο να κρίνει την ουσία της 
υπόθεσης, αν έχει υποβληθεί αίτημα σύμφωνα με την 
προηγούμενη παράγραφο ή υποβληθεί μέχρι το πέρας 
της αποδεικτικής διαδικασίας, μπορεί να διακόψει τη 
συζήτηση της υπόθεσης και να τάξει προθεσμία έως δε-
καπέντε ημερών στους συνηγόρους των διαδίκων για τη 
σύνταξη πρακτικού συνδιαλλαγής, στο οποίο περιέχεται 
ομολογία του κατηγορουμένου για την πράξη για την 
οποία κατηγορείται και βεβαιώνεται η πλήρης ικανο-
ποίηση του ζημιωθέντος, όπως ορίζεται στις παρ. 2 και 3 του προηγούμενου άρθρου.» 
ε) Στο άρθρο 302 ΚΠΔ μετά την παράγραφο 3 προστί-
θεται νέα παράγραφος που αριθμείται ως παράγραφος 4 και έχει ως εξής:
«4. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο ενεργεί σύμφωνα με 
τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 3 του άρθρου αυτού 
στην περίπτωση των πλημμελημάτων που προβλέπονται 
στα άρθρα 216 παράγραφος 1 και 2, 242 παράγραφος 1 
ΠΚ και στους νόμους 1599/1986, 2803/2000, 2960/2001, 
4557/2018 και 4174/2013, καθώς και των πλημμελημά-
των που χωρίς βία ή απειλή στρέφονται κατά της ιδιο-κτησίας και της περιουσίας.» 
στ) Στο άρθρο 302 ΚΠΔ οι υφιστάμενες παράγραφοι 
4, 5, 6 και 7 αναριθμούνται σε παραγράφους 5, 6, 7 και 8.
ζ) Το εδάφιο α΄ της παραγράφου 7 (παράγραφος 6 πριν 
την αναρίθμηση) του άρθρου 302 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη 
το πρακτικό συνδιαλλαγής και τα στοιχεία της λοιπής δικογραφίας, κηρύσσει ένοχο τον κατηγορούμενο και 
επιβάλλει σε αυτόν, κατά το άρθρο 79 ΠΚ, ποινή που 
δεν υπερβαίνει επί κακουργημάτων τα δύο έτη, ή επί 
επιβαρυντικών περιστάσεων τα τρία έτη, και επί πλημ-
μελημάτων τους έξι και δώδεκα μήνες αντίστοιχα.» 
32. α) Στο τέλος της παραγράφου 5 του άρθρου 303 
ΚΠΔ προστίθεται εδάφιο ως εξής: «Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 302 ισχύουν αναλόγως.» 
β) Το εδάφιο δ΄ της παραγράφου 7 του άρθρου 303 
αντικαθίσταται ως εξής: «Η υποβολή του αιτήματος δια-
πραγμάτευσης δεν αποτελεί υποχρεωτικό λόγο αναβο-
λής της δίκης, μπορεί όμως το δικαστήριο να διακόψει τη 
συζήτηση και να τάξει προθεσμία έως δεκαπέντε ημερών 
για τη σύνταξη του πρακτικού διαπραγμάτευσης σύμ-
φωνα με την παράγραφο 4.»
33. α) Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 
308 ΚΠΔ καταργείται. 
 β) Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 308 
ΚΠΔ οι λέξεις «του εδ. α΄» αντικαθίστανται με τη λέξη 
«αυτή».
γ) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 309 ΚΠΔ, μετά τις 
λέξεις «374 και 380 ΠΚ» και πριν το κόμμα (,) τίθενται οι λέξεις «εφόσον η υπόθεση ανήκει στην καθ’ ύλην αρμο-διότητα του μονομελούς ή τριμελούς εφετείου».
δ) Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 320 
ΚΠΔ τροποποιείται ως εξής:
«Εξαιρούνται οι περιπτώσεις των άρθρων 169 παρ. 2, 
302 παρ. 2 και 324.»
34. Η παράγραφος 4 του άρθρου 321 ΚΠΔ αντικαθί-
σταται ως εξής: 
«4. Η τήρηση των διατάξεων των παραγράφων 1 και 2 
εδάφιο α΄ και β΄ επιβάλλεται με ποινή ακυρότητας του 
κλητηρίου θεσπίσματος και της κλήσης. Η μη τήρηση του 
εδαφίου γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού έχει 
ως συνέπεια το απαράδεκτο της συζήτησης.» 
35. α) Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 322 
ΚΠΔ προστίθεται εδάφιο που έχει ως εξής:
 «Εξαιρούνται από την υποχρέωση κατάθεσης παρα-
βόλου οι δικαιούχοι νομικής βοήθειας, όπως αυτοί προσ-
διορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 3226/2004.»
 β) Το εδάφιο β΄ του άρθρου 323 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής: 
«Η προσφυγή υποβάλλεται στον γραμματέα της ει-
σαγγελίας εφετών ή στα όργανα που αναφέρονται στην 
παράγραφο 2 του προηγούμενου άρθρου και ως προς τις 
διατυπώσεις άσκησής της εφαρμόζονται οι παράγραφοι 
1 και 2 του προηγούμενου άρθρου.» 
36. Στο τέλος της παραγράφου 4 του άρθρου 340 ΚΠΔ 
προστίθεται εδάφιο το οποίο έχει ως εξής:
«Για την εφαρμογή της διάταξης αυτής η ενημέρωση 
του κατηγορουμένου πριν την έναρξη της διαδικασίας 
στο ακροατήριο καλύπτει και κάθε επόμενη διαδικα-
στική φάση μέχρι την έκδοση οριστικής απόφασης σε 
πρώτο βαθμό.»
37. α) Στο τέλος του άρθρου 410 ΚΠΔ μετά τις λέξεις 
«με υφ’ όρον αναστολή αυτής» και πριν την τελεία προ-
στίθενται οι λέξεις «καθώς και τις τυχόν παρεπόμενες 
ποινές και μέτρα ασφαλείας, καθορίζοντας ταυτόχρονα την τύχη των κατασχεθέντων». 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4926 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
β) Το άρθρο 414 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 414. - Ένδικα μέσα.
Κατά της απόφασης που εκδίδεται, ύστερα από την 
αποδοχή των αντιρρήσεων, με την κοινή διαδικασία 
επιτρέπεται η άσκηση των ενδίκων μέσων που προβλέ-πονται από τον κώδικα.»
γ) Το άρθρο 415 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: 
«Άρθρο 415. - Μη δέσμευση από την απαγόρευση 
χειροτέρευσης.
Το δικαστήριο που δικάζει ύστερα από την αποδοχή 
των αντιρρήσεων σε πρώτο βαθμό, δεν δεσμεύεται από 
τη διάταξη του άρθρου 470 του κώδικα.»
δ) Στο εδάφιο α΄ του άρθρου 416 ΚΠΔ μετά τη λέξη 
«εκτελείται» προστίθενται οι λέξεις «σύμφωνα με τα άρ-
θρα 545 επ.»
38. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 432 ΚΠΔ μετά το 
εδάφιο α΄ προστίθεται εδάφιο ως εξής: «Για την εφαρ-
μογή της διάταξης αυτής η ενημέρωση του κατηγορου-
μένου πριν την έναρξη της διαδικασίας στο ακροατήριο 
καλύπτει και κάθε επόμενη διαδικαστική φάση μέχρι την 
έκδοση οριστικής απόφασης σε πρώτο βαθμό.»
39. Το στοιχείο γ΄ του άρθρου 438 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής: «γ) αν πρόκειται για έγκλημα που κατά τους ελ-ληνικούς νόμους χαρακτηρίζεται ως πολιτικό, στρατιω-
τικό, φορολογικό ή του τύπου ή, εξαιρουμένων των προ-
βλεπόμενων στον ΠΚ εγκλημάτων κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας, διώκεται μόνο ύστερα από έγκληση 
αυτού που αδικήθηκε ή όταν από τις περιστάσεις προκύ-
πτει ότι η έκδοση ζητείται για λόγους πολιτικούς,» 
40. Το εδάφιο γ΄ του άρθρου 465 ΚΠΔ αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Η κρίση εκφέρεται μία μόνο φορά από τον αρμόδιο 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών ή εφετών.»
41. Το εδάφιο γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 471 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «Αν το βούλευμα αποφαί-
νεται ότι δεν πρέπει να γίνει κατηγορία εναντίον του 
κατηγορουμένου ή παύει οριστικά την ποινική δίωξη 
ή την κηρύσσει απαράδεκτη, ποτέ δεν αναστέλλεται η απόλυσή του από τις φυλακές.» 
42. Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 473 ΚΠΔ 
προστίθενται εδάφια, τα οποία έχουν ως εξής:
«Σε περίπτωση καταδικαστικής απόφασης, που εκδό-
θηκε ερήμην του κατηγορουμένου, χωρίς αυτός να έχει 
εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιό του δικηγόρο ή να έχει 
κλητευθεί αυτοπροσώπως ή να έχει ενημερωθεί με άλλα 
μέσα κατά τρόπο ώστε να αποδεικνύεται ότι τελούσε εν 
γνώσει της προγραμματισμένης δίκης και με βάση την οποία εκδόθηκε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης, η από-φαση επιδίδεται εκ νέου στον κατηγορούμενο αμέσως 
μετά την σε εκτέλεση του εντάλματος παράδοσή του στις 
αρμόδιες ελληνικές αρχές, εκτός αν αυτή του επιδόθηκε 
ήδη αυτοπροσώπως ή έχει δηλωθεί ρητά από αυτόν η μη 
αμφισβήτησή της. Η νέα επίδοση αποτελεί την αφετηρία 
της ανωτέρω προθεσμίας άσκησης ενδίκων μέσων. Κατά 
το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της αρχικής 
και της νέας επίδοσης αναστέλλεται η προθεσμία παρα-
γραφής του εγκλήματος.»
43. Η παράγραφος 1 του άρθρου 476 ΚΠΔ αντικαθί-
σταται ως εξής: «1. Όταν το ένδικο μέσο ασκήθηκε από πρόσωπο που 
δεν είχε το δικαίωμα ή εναντίον απόφασης ή βουλεύ-
ματος για τα οποία δεν προβλέπεται ή όταν ασκήθηκε εκπρόθεσμα ή χωρίς να τηρηθούν οι διατυπώσεις που ορίζονται από τον νόμο για την άσκησή του, καθώς και 
όταν έγινε νόμιμα παραίτηση από το ένδικο μέσο ή 
όταν τούτο ασκείται για δεύτερη φορά ή σε κάθε άλλη περίπτωση που ο νόμος ρητά προβλέπει ότι το ένδικο 
μέσο είναι απαράδεκτο, το δικαστικό συμβούλιο ή το 
δικαστήριο (ως συμβούλιο) που είναι αρμόδιο να κρί-
νει σχετικά, ύστερα από πρόταση του εισαγγελέα και 
αφού ακούσει αυτόν που άσκησε το ένδικο μέσο ή τον συνήγορο αντίκλητό του, κηρύσσει απαράδεκτο το έν-δικο μέσο και διατάσσει την εκτέλεση της απόφασης ή του βουλεύματος που έχει προσβληθεί και την καταδί-
κη στα έξοδα εκείνου που άσκησε το ένδικο μέσο. Ο 
εισαγγελέας οφείλει να ε ιδοποιήσει αυτόν που άσκησε 
το ένδικο μέσο ή τον αντίκλητό του για να προσέλθει 
στο συμβούλιο και να εκθέσει τις απόψεις του σαρά-
ντα οκτώ τουλάχιστον ώρες πριν από την εισαγωγή της 
υπόθεσης στο δικαστήριο (συμβούλιο). Την ειδοποίηση 
ενεργεί ο γραμματέας της εισαγγελίας ή του συμβουλίου 
με οποιοδήποτε μέσο (εγγρά φως ή με τηλεομοιοτυπία ή 
με ηλεκτρονική αλληλογραφία ή προφορικά ή τηλεφω-
νικά), η οποία αποδεικνύεται με σχετική βεβαίωσή του που επισυνάπτεται στη δικογραφία.»
44. Στην παρ. 3 του άρθρου 483 ΚΠΔ μετά το εδάφιο 
α΄ προστίθεται εδάφιο που έχει ως εξής: «Η προθεσμία 
για την αίτηση αναίρεσης κατά του βουλεύματος του 
συμβουλίου πλημμελειοδικών αρχίζει από τη λήξη της προθεσμίας έφεσης του εισαγγελέα εφετών.»
45. α) Στο άρθρο 486 ΚΠΔ προστίθεται παράγραφος 
3 ως εξής:
«3. Ο κατηγορούμενος μπορεί να ασκήσει έφεση κατά 
της απόφασης η οποία τον κηρύσσει αθώο λόγω ψυχικής 
ή διανοητικής διαταραχής κατά το άρθρο 34 του ΠΚ και 
επιβάλλει σε αυτόν μέτρο θεραπείας, σύμφωνα με το 
άρθρο 69A του ΠΚ. Εκείνος στον οποίο έχει επιβληθεί 
το μέτρο θεραπείας μπορεί να ασκήσει έφεση κατά της 
απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου που δια-
τάσσει την παράταση του μέτρου, σύμφωνα με το δεύ-
τερο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 70 του ΠΚ.»
β) Στο τέλος του άρθρου 500 ΚΠΔ προστίθεται εδάφιο 
ως εξής:
«Στην περίπτωση άσκησης έφεσης κατά αθωωτικής 
απόφασης που επιβάλλει μέτρο θεραπείας, σύμφωνα 
με το άρθρο 69 του ΠΚ, καθώς και κατά απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου που διατάσσει την παρά-
ταση του μέτρου σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της 
παραγράφου 1 του άρθρου 70 του ΠΚ, ο ορισμός δικασί-
μου από τον αρμόδιο εισαγγελέα γίνεται υποχρεωτικά σε 
ημέρα που δεν απέχει περισσό τερο από τρεις (3) μήνες 
από τη διαβίβαση των εγγράφων σε αυτόν.»
46. α) Στο στοιχείο «α» του άρθρου 489 ΚΠΔ οι λέξεις 
«πάνω από εξήντα ημερήσιες μονάδες» αντικαθίστανται 
με τις λέξεις «πάνω από δύο χιλιάδες ευρώ». 
β) Στο στοιχείο «β» του άρθρου 489 ΚΠΔ οι λέξεις 
«πάνω από εκατόν είκοσι ημερήσιες μονάδες» αντικα-
θίστανται με τις λέξεις «πάνω από τρεις χιλιάδες ευρώ».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4927 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
γ) Στο στοιχείο «ε» του άρθρου 489 ΚΠΔ οι λέξεις «κατά 
της απόφασης του μικτού ορκωτού δικαστηρίου και τρι-
μελούς εφετείου» αντικαθίστανται με τις λέξεις «κατά 
της απόφασης του μικτού ορκωτού δικαστηρίου, του 
μονομελούς εφετείου και του τριμελούς εφετείου». 
47. α) Η παράγραφος 2 του άρθρου 490 ΚΠΔ καταργεί-
ται. Ο αριθμός «1» στην αρχή της πρώτης παραγράφου 
απαλείφεται και οι λέξεις «80 παρ.2» αντικαθίστανται 
από τις λέξεις «80 παρ.6». 
β) Στο άρθρο 491 ΚΠΔ :
βα) Το υφιστάμενο εδάφιο του άρθρου 491 ΚΠΔ αριθ-
μείται ως παράγραφος 1. 
ββ) Προστίθεται παράγραφος 2 στο άρθρο 491 ΚΠΔ 
που έχει ως εξής: 
«2. Για όλες τις περιπτώσεις έφεσης του παρόντος άρ-
θρου, αλλά και για τις ασκούμενες από τον εισαγγελέα εφέσεις κατά τα άρθρα 489 και 490, απαιτείται η από το 
άρθρο 487 ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, εφό-
σον αυτές ασκούνται κατά του κατηγορουμένου προς 
χειροτέρευση της θέσης του.»
48. Το άρθρο 495 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:«Άρθρο 495. - Έφεση κατά του μέρους της απόφασης 
που προβλέπει την απόδοση ή τη δήμευση.
Κατά του μέρους της απόφασης που διατάσσει απόδο-
ση των πραγμάτων που αφαιρέθηκαν ή των περιουσια-κών στοιχείων που δεσμεύθηκαν και των πειστηρίων ή 
δήμευση επιτρέπεται έφεση στον κατηγορούμενο, στον 
παρασταθέντα για την υποστήριξη της κατηγορίας και 
στον τρίτο, του οποίου τις αξιώσεις έκρινε η απόφαση 
(άρθρα 311 παρ. 2, 372 και 373), ανεξάρτητα από το αν αυτός παρέστη στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο.»
49. α) Στην παράγραφο 4 του άρθρου 497 ΚΠΔ οι λέξεις 
«περιορισμός σε σωφρονιστικό κατάστημα» αντικαθί-
στανται με τις λέξεις «περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων».
β) Στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 7 του άρθρου 497 
ΚΠΔ μετά τις λέξεις «Η αίτηση» προστίθενται οι λέξεις
«, υποβαλλόμενη με συνημμένο αντίγραφο της πρωτο-
βάθμιας απόφασης ή απόσπασμά της συνοδευόμενο 
από το εισαγωγικό της κατηγορίας έγγραφο». 
γ) Στο τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 7 του άρ-
θρου 497 ΚΠΔ οι λέξεις «τα οριζόμενα στο άρθρο 284, 
με την εξαίρεση της παραγράφου 2 του άρθρου 285» 
αντικαθίστανται με τις λέξεις «τα οριζόμενα στα άρθρα 
284 και 285, με εξαίρεση την παράγραφο 1 του τελευ-
ταίου άρθρου».
50. Το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 498 ΚΠΔ που ορί-
ζει ότι «Αν δεν διοριστεί αντίκλητος ή αν δεν δηλωθεί με 
ακρίβεια η κατοικία ή κάθε μεταβολή της, η απόφαση 
εκτελείται αμέσως με την φροντίδα του αρμόδιου ει-
σαγγελέα» καταργείται.
51. Στο άρθρο 500 ΚΠΔ μετά το εδάφιο στ΄ προστίθε-
νται εδάφια ως εξής:
«Στην κλήση αναφέρεται ρητά ότι, αν ο κατηγορού-
μενος δεν εμφανιστεί ή δεν εκπροσωπηθεί νομίμως 
από συνήγορο στη δικάσιμο ή στη μετ’ αναβολή αυτής συζήτηση, η έφεσή του θα απορριφθεί ως ανυποστήρι-
κτη. Σε περίπτωση έφεσης του εισαγγελέα εφαρμόζεται 
αναλόγως η παράγραφος 4 του άρθρου 340.» 52. Το εδάφιο α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 502 
ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής:
«Αν η έφεση ασκήθηκε για αναρμοδιότητα και κριθεί 
από το δικαστήριο βάσιμη, το εφετείο ενεργεί κατά τα προβλεπόμενα στα άρθρα 121 και 126 παρ. 2.» 
53. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 512 ΚΠΔ μετά το 
εδάφιο γ΄ προστίθενται εδάφια με το εξής περιεχόμενο: 
«Στην κλήση αναφέρεται ρητά  ότι, αν ο αναιρεσείων δεν 
παραστεί στη συζήτηση ή στη μετ’ αναβολή αυτής με 
συνήγορο, η αναίρεσή του απορρίπτεται ως ανυποστή-
ρικτη. Σε περίπτωση αναίρεσης του εισαγγελέα εφαρ-
μόζεται αναλόγως η παράγραφος 4 του άρθρου 340.» 
54. α) Στον τίτλο του άρθρου 513 ΚΠΔ η λέξη «πρότα-
σης» αντικαθίσταται από τη λέξη «σημειώματος».
β) Στο εδάφιο α΄ του άρθρου 513 ΚΠΔ οι λέξεις «γρα-
πτή πρόταση» αντικαθίστανται από τη λέξη «σημείωμα».
γ) Στο εδάφιο β΄ του άρθρου 513 ΚΠΔ οι λέξεις «της 
πρότασης» αντικαθίστανται από τις λέξεις «του σημει-
ώματος». 
55. Στο άρθρο 523 ΚΠΔ μετά το εδάφιο α΄ προστίθεται 
νέο εδάφιο β΄, που έχει ως εξής:
«Η αίτηση για επανεξέταση προταθέντος λόγου αναί-
ρεσης που δεν κρίθηκε πρέ πει να υποβληθεί, με ποινή 
απαραδέκτου, εντός προθεσμίας ενός μηνός από την 
καθαρογραφή της απόφασης του Αρείου Πάγου.»
56. α) Ο τίτλος του άρθρου 552 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως 
εξής: «Εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής 
και της δήμευσης.»
β ) Στο άρθρο 552 ΚΠΔ προστίθενται παράγραφοι 3 
και 4 που έχουν ως εξής:
«3. Αν η δήμευση αφορά απαίτηση, ο εισαγγελέας του 
δικαστηρίου ή του δικαστικού συμβουλίου που εξέδωσε 
τη σχετική απόφαση ή βούλευμα, αντίστοιχα, επιμελείται 
της άμεσης λήψης των αναγκαίων αναγκαστικών μέτρων 
από τον διευθυντή του δημόσιου ταμείου, κατ’ εφαρμογή 
του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων, εκτός αν 
ειδική διάταξη ορίζει διαφορετικά. 
4. Αν η δήμευση αφορά ακίνητο, ο εισαγγελέας του 
δικαστηρίου ή του δικαστικού συμβουλίου που εξέδωσε 
τη σχετική απόφαση ή βούλευμα, αντίστοιχα, κοινοποιεί 
αντίγραφό τους στον αρμόδιο φύλακα μεταγραφών ή 
προϊστάμενο του κτηματολογικού γραφείου, ο οποίος 
υποχρεούται να προβεί την ίδια ημέρα σε σχετική σημεί-
ωση στα οικεία βιβλία και να αρχειοθετήσει το έγγραφο 
που του κοινοποιήθηκε, αν δε η απόφαση ή το βούλευμα 
είναι αμετάκλητα, να τα μεταγράψει.»
57. Στο άρθρο 553 ΚΠΔ προστίθεται παράγραφος 3 
που έχει ως εξής:
«3. Οι παραπάνω παράγραφοι δεν εφαρμόζονται για 
χρηματικές ποινές που υπολογίζονται σε ημερήσιες μο-νάδες.»
58. Η περίπτωση α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
572 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «α) στον εισαγγελέα ή τον τακτικό ανακριτή, για δικαστική αποκλειστικά χρή-ση,» 
59. Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 590 ΚΠΔ 
προστίθεται εδάφιο γ΄ ως εξής:
«Εγκλήσεις που υποβλ ήθηκαν πριν την 1.7.2019 για 
κατ’ έγκληση διωκόμενα εγκλήματα, χωρίς την προσκό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4928 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
μιση παραβόλου, δεν θεωρούνται απαράδεκτες για τον 
λόγο αυτό μετά την 1.7.2019.»
60. Μεταβατικές διατάξεις:
α) Με εξαίρεση τις έρευνες σε κατοικία, οι λοιπές 
έρευνες που έχουν διενεργηθεί από την 1.7.2019 έως 
την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, είναι ισχυρές, ακό-μα και αν δεν έγιναν με την παρουσία εκπροσώπου της δικαστικής αρχής. 
β) Διατηρείται η αρμοδιότητα του Τριμελούς Εφετείου 
Κακουργημάτων σε υποθέσεις για τις οποίες μέχρι την 
έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου έχει επιδοθεί πράξη 
του αρμόδιου Εισαγγελέα Εφετών σύμφωνα με τη διά-
ταξη του άρθρου 590 παράγραφος 3 εδάφιο β΄ του ΚΠΔ 
ή κλήση ή κλητήριο θέσπισμα. 
Στις περιπτώσεις της κατ’ εξαίρεση περάτωσης της 
κυρίας ανάκρισης, για τις οποίες μετά την 1.7.2019 έχει 
διατυπωθεί σύμφωνη γνώμη του Προέδρου Εφετών για 
την παραπομπή στο ακροατήριο του Τριμελούς Εφε-
τείου Κακουργημάτων χωρίς να έχει γίνει επίδοση του 
κλητηρίου θεσπίσματος, η κλήτευση στο αρμόδιο κατά περίπτωση δικαστήριο γίνεται με πράξη του αρμόδιου 
Εισαγγελέα Εφετών.
γ) Υποθέσεις που σχετίζονται με ναυτικές διαφορές, 
εάν μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος νόμου έχει γίνει 
επίδοση κλητηρίου θεσπίσματος ή κλήσης στον κατη-
γορούμενο, εκδικάζονται έως την έκδοση αμετάκλη-
της απόφασης από το αρμόδιο δικαστήριο στο οποίο 
έχουν εισαχθεί. Εκκρεμείς υπ οθέσεις που σχετίζονται 
με ναυτικές διαφορές σε οποιοδήποτε στάδιο της ποι-
νικής προδικασίας κι αν βρίσκονται σε άλλες δικαστικές, 
ανακριτικές και εισαγγελικές αρχές του Νομού Αττικής 
διαβάζονται με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα στον 
Εισαγγελέα Πρωτοδικών Πειραιά ή στον Εισαγγελέα 
Εφετών Πειραιά.
Άρθρο 8
Διόρθωση παροραμάτων και παραδρομών στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας που κυρώθηκε με τον ν. 4620/2019
 1) Στο άρθρο 19 παράγραφος 2 εδάφιο γ΄ οι λέξεις 
«είναι άκυρες» αντικαθίστανται από τις λέξεις «είναι αυ-τοδικαίως άκυρες». 
2) Η παράγραφος 1 του άρθρου 105 αντικαθίσταται 
ως εξής: «1. Όταν ενεργείται προανάκριση σύμφωνα με 
το άρθρο 245 παρ. 2, η εξέταση γίνεται όπως ορίζεται 
στις διατάξεις των άρθρων 273 και 274 και εκείνος που 
εξετάζεται έχει τα δικαιώματα που αναφέρονται στα άρ-
θρα 95, 96, 97, 98, 100, 101 και 104.»
3) Στο άρθρο 115 παράγραφος 2 στο στοιχείο «γ» οι 
λέξεις «του άρθρου 17 παρ. 8 του ν. 1337/1983 για την 
«επέκταση των πολεοδομικών σχεδίων, οικιστική ανά-
πτυξη και σχετικές ρυθμίσεις» αντικαθίστανται με τις 
λέξεις «του άρθρου 94 παρ. 8 του ν. 4495/2017 για τον 
έλεγχο και προστασία του Δομημένου Περιβάλλοντος 
και άλλες διατάξεις». 
4) Στο άρθρο 125 οι λέξεις «τη φυλάκιση» αντικαθίστα-
νται με τις λέξεις «την προσωρινή κράτηση». 
5) Στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 133 
τίθεται κόμμα μετά τις λέξεις «τους ανακριτικούς υπαλ-λήλους».6) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 136 οι λέξεις «της 
προηγούμενης παραγράφου» αντικαθίστανται με τις 
λέξεις «του άρθρου 135». 
7) Στο άρθρο 150 εδάφιο β΄ οι λέξεις «ή τον κατηγο-
ρούμενο» αντικαθίστανται με τις λέξεις «ή τον ύποπτο 
ή τον κατηγορούμενο». 
8) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 218 οι λέξεις «στις 
παραγράφους 2 έως 4» αντικαθίστανται με τις λέξεις 
«στην παρ. 4». 
9)Στην παράγραφο 3 του άρθρου 218 οι λέξεις «στις 
παρ. 1 έως 5» αντικαθίστανται με τις λέξεις «στην παρ. 4».
10) Στο εδάφιο α΄ του άρθρου 241 μετά τη λέξη «δη-
μοσιότητα» τίθεται άνω τελεία «·».
11) α) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
244 ο αριθμός «15» αντικαθίσταται με τη λέξη «δεκα-
πέντε».
β) Στην παράγραφο 5 του άρθρου 244 οι λέξεις «Το 
συμβούλιο πλημμελειοδικών» αντικαθίστανται από τις 
λέξεις «Το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο».
12) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 251 
οι λέξεις «249 παρ. 2» αντικαθίστανται με τις λέξεις «249 παρ. 2 και 3». Στην παράγραφο 2 του άρθρου 251 οι λέ-ξεις «και ο ανακριτικός υπάλληλος» αντικαθίστανται με τις λέξεις «και οι ανακριτικοί υπάλληλοι». 
13) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 254:
α) οι λέξεις «207 εδάφιο α΄» αντικαθίστανται με τις λέ-
ξεις «207 παρ. 1 και 2»,
β) οι λέξεις «της παρ. 1 του άρθρου 338» αντικαθίστα-
νται με τις λέξεις «του άρθρου 338»,
γ) οι λέξεις «των παρ. 1 και 4 του άρθρου 339» αντικαθί-
στανται με τις λέξεις «των παρ. 1 και 3 του άρθρου 339»,
δ) οι λέξεις «των παρ. 1 και 2 του άρθρου 342» αντι-
καθίστανται με τις λέξεις «της παρ. 1 του άρθρου 342».
14) Στο εδάφιο β΄ του άρθρου 258 οι αριθμοί «264-
266» αντικαθίστανται με τους αριθμούς «267-268».
15) Στο άρθρο 296 πριν το στοιχείο «γ» και αμέσως 
μετά τη λέξη «φυγής» τίθεται άνω τελεία «·».
16) Στο τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 7 του άρ-
θρου 303 οι λέξεις «η παρ. 3 του παρόντος» αντικαθίστα-
νται με τις λέξεις «η παρ. 4 του άρθρου 302».
17) Στο άρθρο 305 οι λέξεις «όπως ορίζει το άρθρο 
4 παρ. 3» αντικαθίστανται με τις λέξεις «όπως ορίζει το άρθρο 4».
18) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 308 
ο αριθμός «99» αντικαθίσταται με τον αριθμό «100».
 19) Στην παράγραφο 3 του άρθρου 321 μετά τις λέ-
ξεις «Αντίγραφο του» προστίθενται οι λέξεις «κλητήριου 
θεσπίσματος ή της κλήσης». 
20) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 324 ΚΠΔ οι λέξεις 
«στο εδάφιο β΄ της παρ. 1» αντικαθίστανται με τις λέξεις «στην παρ. 1». 
21) Στο τέλος του εδαφίου γ΄ του άρθρου 325 μετά τις 
λέξεις «ο εισαγγελέας εφετών» προστίθενται οι λέξεις «ή 
το συμβούλιο εφετών». 
22) Στο τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 326 οι λέξεις «Στις περιπτώσεις των άρθρων 354 
και 363» αντικαθίστανται με τις λέξεις «Στις περιπτώσεις 
των άρθρων 353 παρ. 1 και 363». 
23) Στο τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4929 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
θρου 334 οι λέξεις «Αν, παρ’ όλα αυτά, ο εισαγγελέας 
επιμένει» αντικαθίσταται με τις λέξεις «Αν, παρ’ όλα αυτά, 
ένας από τους παραπάνω επιμένει». 
24) Στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 5 του άρθρου 
340, οι λέξεις «της παρ. 2» αντικαθίστανται με τις λέξεις 
«της παρ. 3». 
25) Στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 349 
οι λέξεις «κατ’ άρθρο 340 παρ. 2» αντικαθίστανται από 
τις λέξεις «κατ’ άρθρο 340 παρ. 3».
26) Στο άρθρο 356 οι λέξεις «με τα άρθρα 326 έως 328» 
αντικαθίστανται με τις λέξεις «με τα άρθρα 321 παρ. 6 
και 326 έως 328». 
27) Στο άρθρο 380 στο στοιχείο α΄ πριν τις λέξεις «οι 
κληρικοί» προστίθεται η λέξη «ισοβίως» και στο στοιχείο 
β΄ μετά τις λέξεις «οι Υπουργοί» προστίθενται οι λέξεις «, οι Υφυπουργοί». 
28) Στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 391 
στη φράση «και σε άλλη δικάσιμο της δωδεκαήμερης 
περιόδου για την οποία κλητεύθηκαν» αντικαθίσταται 
η λέξη «κλητεύθηκαν» με τη λέξη «κληρώθηκαν». 
29) Στο εδάφιο β΄ του άρθρου 395 μετά τις λέξεις «Επί-
σης δεν περιλαμβάνονται στην κληρωτίδα τα ονόματα των ενόρκων που» προστίθενται οι λέξεις «συνδέονται με σύμφωνο συμβίωσης ή».
30) Στο άρθρο 433 οι λέξεις «Το προηγούμενο άρθρο» 
αντικαθίστανται με τις λέξεις «Η παρ. 2 του προηγούμε-νου άρθρου».
31) Στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 452 
οι λέξεις «σε αυτόν» αντικαθίστανται από τις λέξεις «σε 
αυτό». 
32) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 478 οι λέξεις 
«β) της ευθείας εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής 
ουσιαστικής ποινικής διάταξης» αντικαθίστανται με τις λέξεις «β) της εσφαλμένης ερμηνείας ή ευθείας εσφαλ-
μένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης».
33) α) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 501 οι λέξεις 
«στην περίπτωση της παρ. 2 του άρθρου 340» αντικα-
θίστανται με τις λέξεις «στην περίπτωση της παρ. 3 του άρθρου 340».
β) Στην παράγραφο 2 του άρθρου 501 η λέξη «διαδί-
κου» αντικαθίσταται με τη λέξη «προσώπου». 
34) α) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 502 οι λέξεις 
«της παρ. 2 του άρθρου 340» αντικαθίστανται με τις λέ-ξεις «της παρ. 3 του άρθρου 340».
β) Στην παράγραφο 4 του άρθρου 502 οι εντός παρεν-
θέσεως λέξεις «(άρθρα 170 και 171)» αντικαθίστανται με 
τις λέξεις «(άρθρα 171 και 172)». 
35) Στο άρθρο 519 στη φράση «που αναφέρονται στο 
άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄ και Θ΄» μετά το 
γράμμα «Δ΄» τίθεται κόμμα «,» και προστίθεται το γράμ-
μα «Η΄». 
36) Στο εδάφιο δ΄ του άρθρου 529 οι λέξεις «του άρ-
θρου 525 παρ. 1 αρ. 4» αντικαθίστανται με τις λέξεις «του 
άρθρου 525 παρ. 1 αρ. 5».
37) Στο άρθρο 586 στο στοιχείο «ε» μετά τις λέξεις «το 
άρθρο μόνο παρ. 3 ν. 2243/1994» προστίθενται οι λέξεις 
«, καθώς και το άρθρο 46 ν. 5060/1931». 
38) Στο εδάφιο β΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 590 
οι λέξεις «στο τριμελές πλημμελειοδικείο» αντικαθίστα-
νται με τις λέξεις «στο αρμόδιο πλημμελειοδικείο». Άρθρο 9
Λοιπές διατάξεις
1. Τροποποίηση του άρθρου 214 του Στρατιωτικού 
Ποινικού Κώδικα.
 Το κείμενο του ισχύοντος άρθρου 214 του Στρατιωτι-
κού Ποινικού Κώδικα, που κυρώθηκε με τον ν. 2287/1995, 
λαμβάνει αριθμό παραγράφου 1 και προστίθεται δεύτε-
ρη παράγραφος που έχει ως εξής: 
«2. Στην περίπτωση του άρθρου 551 ΚΠΔ την αρμοδι-
ότητα του μονομελούς εφετείου ασκεί το τριμελές ανα-
θεωρητικό δικαστήριο. Στην περίπτωση του άρθρου 301 
ΚΠΔ την αρμοδιότητα του μονομελούς εφετείου ασκεί 
το πενταμελές στρατοδικείο. Στην περίπτωση της παρ. 2 
του άρθρου 303 ΚΠΔ τις αρμοδιότητες των εισαγγελέων 
πλημμελειοδικών και εφετών ασκεί ο εισαγγελέας του 
στρατιωτικού δικαστηρίου. Μετά την σύνταξη πρακτικού 
διαπραγμάτευσης κατ’ άρθρο 303 παρ. 6 ΚΠΔ η υπόθεση 
εισάγεται στο καθ’ ύλη αρμόδιο δικαστήριο.»
2. Τροποποίηση της παραγράφου 5 του άρθρου 42 
του ν. 4557/2018.
Στο τέλος της παραγράφου 5 του άρθρου 42 του ν. 4557/
2018 προστίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Τα χρονικά όρια διάρκειας των μέτρων δέσμευσης 
που περιγράφονται στο εδάφιο α΄ της παραγράφου 2 
του άρθρου 34 ΚΠΔ ισχύουν και για την περίπτωση που 
η απαγόρευση της κίνησης λογαριασμών, τίτλων και χρη-
ματοπιστωτικών προϊόντων, του ανοίγματος θυρίδων 
και της μεταβίβασης ή εκπ οίησης οποιουδήποτε περι-
ουσιακού στοιχείου, διατάσσεται από τον Πρόεδρο της 
Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από 
Εγκληματικές Δραστηριότητε ς σύμφωνα με τις διατάξεις 
της παρούσας παραγράφου.»
3. Τροποποίηση των άρθρων 97, 98 και 100 του  ν. 4622/
2019.
α) Στην παράγραφο 1 του άρθρου 97, καθώς και στο 
τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 3 του ν. 4622/2019 
απαλείφονται οι λέξεις «ή προανάκριση», «ή προανακρί-
σεις», «ή προανάκρισης». 
β) Το εδάφιο α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 97 
του ν. 4622/2019 αντικαθίσταται ως εξής: «Ο εποπτεύων 
Εισαγγελέας Εφετών, αν η υπόθεση δεν ανήκει στην αρ-
μοδιότητα των ειδικών Εισαγγελέων των άρθρων 33 έως 
36 ΚΠΔ, διαβιβάζει τον φάκελο στον κατά τόπο αρμόδιο 
Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών.»
γ) Η παράγραφος 4 του άρθρου 97 του ν. 4622/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«4. α) Υποθέσεις οι οποίες αφορούν αδικήματα που 
προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 134, 159, 159Α, 216, 217, 220, 221, 222, 226, 235, 236, 237, 237Α, 
252, 372, 386, 386Α, 386Β και 390 του Ποινικού Κώδικα, 
τα οποία αποδίδονται σε υπαλλήλους του άρθρου 13 
του Π.Κ. εκδικάζονται κατά προτίμηση.
β) Για την περάτωση της ανάκρισης και την παραπο-
μπή ή μη του κατηγορουμένου στο ακροατήριο εφαρ-
μόζονται οι διατάξεις των άρθρων 308 έως 315 του ΚΠΔ.
γ) Προκειμένου για υποθέσεις σε βαθμό πλημμελή-
ματος είτε μετά την περάτωση της προανάκρισης είτε 
και χωρίς τη διενέργεια αυτής, ο αρμόδιος Εισαγγελέας 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4930 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
Πλημμελειοδικών εισάγει την υπόθεση στο ακροατήριο, 
με απευθείας κλήση στη συντομότερη δυνατή δικάσιμο.»
δ) Η παράγραφος 7 του άρθρου 97 του ν. 4622/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«7. Ο Διοικητής της Αρχής έχει δικαίωμα να ζητήσει 
από το Δημόσιο, νόμιμα εκπροσωπούμενο από τον 
Υπουργό Οικονομικών ή από τους φορείς της παραγρά-
φου 1 του άρθρου 83 με υποχρέωση συμμόρφωσης των 
τελευταίων: α) να παρίστανται κατά την προδικασία και 
την κύρια διαδικασία για υποστήριξη της κατηγορίας 
εναντίον του κατηγορουμένου, β) να ασκούν υπό την 
ιδιότητα του υποστηρίζοντος την κατηγορία όλα τα πα-
ρεχόμενα σε αυτούς ένδικα μέσα κατά αποφάσεων ή 
βουλευμάτων, γ) να ζητούν από τον αρμόδιο Εισαγγελέα 
υπό την ιδιότητα του υποστηρίζοντος την κατηγορία να 
ασκήσει τα παρεχόμενα σε αυτόν ένδικα μέσα κατά βου-
λευμάτων και αποφάσεων, καθώς και την επίσπευση της 
ποινικής διαδικασίας και την κατά προτίμηση εκδίκαση των υποθέσεων.»
ε) Το στοιχείο «α» της παραγράφου 1 του άρθρου 98 
του ν. 4622/2019 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Ο Εισαγγελέας Εφετών Αθηνών ασκεί την εποπτεία 
εφαρμογής του παρόντος νόμου για όσες ρυθμίσεις 
σχετίζονται με θέματα ποινικής ευθύνης υπαλλήλων, αν 
η υπόθεση δεν ανήκει στην αρμοδιότητα των ειδικών 
Εισαγγελέων των άρθρων 33 έως 36 ΚΠΔ.»
στ) Στο στοιχείο «α» της παραγράφου 4 του άρθρου 
100 του ν. 4622/2019 μετά τις λέξεις «έχουν την αρμο-
διότητα» και πριν το σημείο στίξης άνω κάτω τελεία 
προστίθενται οι λέξεις «τηρώντας τις προϋποθέσεις των 
σχετικών διατάξεων του ΚΠΔ και των ειδικών νόμων». 
ζ) Στην παράγραφο 11 του άρθρου 100 του ν. 4622/
2019 προστίθεται εδάφιο γ΄ ως εξής: «Οι διατάξεις του 
ΚΠΔ και συγκεκριμένα των άρθρων 48 και 49 για την 
αποχή από την ποινική δίωξη με όρους και των άρθρων 
301 και 303 για ποινική συνδιαλλαγή και ποινική δια-
πραγμάτευση εφαρμόζονται και στις περιπτώσεις αυτές, 
εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.»
η) Στο τέλος του εδαφίου α΄ της παραγράφου 18 του 
άρθρου 100 του ν. 4622/2019 μετά τις λέξεις «του άρ-
θρου 83 του παρόντος» και πριν την τελεία προστίθενται 
οι λέξεις «κατ’ ανάλογη εφαρμογή του εδάφιο β΄ της πα-
ραγράφου 2 του άρθρου 36 ΚΠΔ».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ
ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ
Άρθρο 10
Διατάραξη ησυχίας
Όλες οι παραβάσεις των προεδρικών διαταγμάτων 
της παραγράφου 1 περίπτωση α΄ του άρθρου 12 του  
ν. 1481/1984 και των αστυνομικών διατάξεων της πα-
ραγράφου 3 εδάφιο β΄ του ίδιου άρθρου τιμωρούνται 
με φυλάκιση έως πέντε μηνών ή χρηματική ποινή έως 
εκατόν πενήντα ημερήσιες μονάδες.
Άρθρο 11
1. Η περίπτωση (στ΄) της παραγράφου 1 του άρθρου 8 
του ν. 3086/2002 «Οργανισμός του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και κατάσταση των Λειτουργών και των 
Υπαλλήλων του» (Α΄ 324), αντικαθίσταται ως εξής:
«στ) παρέχει τις εντολές για την άσκηση αγωγής και 
κάθε άλλης επιθετικής δικαστικής πράξης ή ενέργειας, 
καθώς και τις σχετικές με αυτές πληρεξουσιότητες, ενώ-
πιον οποιουδήποτε Δικαστηρίου ή αρχής της ημεδαπής 
ή της αλλοδαπής».
2. Μετά το άρθρο 20 του ν. 3086/2002 «Οργανισμός 
του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και κατάσταση 
των Λειτουργών και των Υπαλλήλων του» (Α΄ 324), προ-
στίθεται άρθρο 20Α, ως εξής:
«Άρθρο 20A
1. Η υποβολή έγκλησης για λογαριασμό του Ελληνικού 
Δημοσίου, γίνεται από τον προϊστάμενο της υπηρεσίας, 
στην οποία ανήκει η αρμοδιότητα της προστασίας του 
βλαβέντος εννόμου αγαθού του Δημοσίου ή από τον 
νόμιμο αναπληρωτή του και σε περίπτωση περισσότε-ρων συναρμόδιων υπηρεσιών, αρ κεί η υποβολή έγκλη-
σης από τον προϊστάμενο μιας από αυτές. Η έγκληση 
περιλαμβάνει συνοπτική περιγραφή των πραγματικών 
περιστατικών του αδικήματος, τον δράστη, τις αποδεί-
ξεις και την αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για τη δίωξη 
του δράστη.
2. Κατά τον ίδιο, όπως και στην προηγούμενη παρά-
γραφο τρόπο, το Ελληνικό Δημόσιο συμμετέχει και εκ-
προσωπείται ως παθόν από την αξιόποινη πράξη στις 
διαδικασίες των άρθρων 45 παρ. 2, 48, 49, 50, 52, 53 
παρ. 2, 301 έως και 304 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας 
(ΚΠΔ) και 464 του Ποινικού Κώδικα (ΠΚ). Στις περιπτώ-σεις που οι διαδικασίες αυτές αφορούν κακουργήματα, ο Πρόεδρος του ΝΣΚ, μετά από γραπτό αίτημα της αρ-μόδιας υπηρεσίας, που υποβάλλεται έγκαιρα και χωρίς 
καθυστέρηση και συνοδεύεται με όλα τα απαραίτητα 
έγγραφα, πληροφορίες και άλλα στοιχεία της υπόθεσης, 
ορίζει, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, 
μέλος του ΝΣΚ, το οποίο θα παρίσταται ως πληρεξού-
σιος του Ελληνικού Δημοσίου μαζί με τον προϊστάμενο της υπηρεσίας της παραγράφου 1, που εκπροσωπεί το Ελληνικό Δημόσιο. Στις περιπτώσεις πλημμελημάτων, ο 
Πρόεδρος προβαίνει στον κατά το προηγούμενο εδάφιο 
ορισμό μέλους του ΝΣΚ, εάν, κατά την κρίση του, το είδος 
και η σπουδαιότητα της υπόθεσης, καθιστούν αναγκαίο 
τον ορισμό αυτόν, καθώς επίσης και όταν ο αρμόδιος 
εισαγγελέας ή το δικαστήριο έχουν ζητήσει την παρά-
σταση του Ελληνικού Δημοσίου, με συνήγορο. Για την 
παράσταση του Ελληνικού Δημοσίου προς υποστήριξη 
της ποινικής κατηγορίας, με πληρεξούσιο μέλος του ΝΣΚ, 
κατά την προδικασία και την κύρια διαδικασία, υποβάλ-
λεται έγκαιρα προς το ΝΣΚ έγγραφο αίτημα από την κατά 
την παράγραφο 1 αρμόδια υπηρεσία, στο οποίο περι-
γράφεται η υλική ζημία ή/και η ηθική βλάβη που υπέστη 
το Ελληνικό Δημόσιο από την αξιόποινη πράξη και συ-
νοδεύεται με όλα τα απαραίτητα έγγραφα, πληροφορίες 
και λοιπά στοιχεία της υπόθεσης. Ειδικά για τα αδικήματα 
που διώκονται μετά από έγκληση, το παραπάνω αίτημα 
πρέπει συνοδεύεται και από αντίγραφο της έγκλησης του 
Δημοσίου και τα έγγραφα που υποδεικνύουν τη νόμιμη άσκησή της. Κατά τα λοιπά, για τα μέλη του ΝΣΚ εφαρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4931 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
μόζονται οι διατάξεις του παρόντος νόμου σχετικά με τη 
δικαστική εκπροσώπηση και υπεράσπιση του Ελληνικού 
Δημοσίου ενώπιον των δικαστηρίων από το ΝΣΚ και, 
ιδίως, εκείνες των παραγράφων 1 έως 3 του άρθρου 20.
3. Στις περιφέρειες πρωτοδικε ίων, στις οποίες δεν λει-
τουργούν υπηρεσιακές μονάδες του ΝΣΚ, η ανάθεση των 
καθηκόντων της προηγούμενης παραγράφου μπορεί 
να γίνεται σε δικηγόρο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις 
διατάξεις του άρθρου 24 του παρόντος νόμου.
4. Για την υποβολή της έγκλησης, την άσκηση της 
προσφυγής κατά το άρθρο 52 του ΚΠΔ, τη δήλωση πα-
ράστασης προς υποστήριξη της κατηγορίας και γενι-
κότερα για τη συμμετοχή του ως διαδίκου ή παθόντος σε κάθε στάδιο και βαθμό της ποινικής διαδικασίας, το 
Ελληνικό Δημόσιο απαλλάσσεται από την υποχρέωση 
καταβολής παράβολου, τέλους, φόρου και οιασδήποτε άλλης οικονομικής επιβάρυνσης. Η αποζημίωση και τα δικαστικά έξοδα που προβλέπονται στα άρθρα 69, 579 και 580 του ΚΠΔ επιβάλλονται σε βάρος του εγκαλέσα-ντος Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο, μετά την καταβολή 
τους, έχει δικαίωμα να τα αναζητήσει από τους υπαίτιους 
υπαλλήλους, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις για την 
ευθύνη των υπαλλήλων του Δημοσίου.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Δικαιοσύνης, που εκδίδεται μετά από γνώμη του Προ-
έδρου του ΝΣΚ, μπορεί να ρυθμίζεται κάθε ειδικότερο 
ζήτημα και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμο-
γή των διατάξεων του παρόντος άρθρου.»
Άρθρο 12
Τροποποιήσεις στα άρθρα 79, 336, 405, 463 του Ποινικού Κώδικα και στον ν. 4251/2014
1) Στη διάταξη του άρθρου 79 ΠΚ η παράγραφος 7 
αντικαθίσταται ως εξής :
«7. Στην απόφαση αναφέρονται ρητά οι λόγοι που 
δικαιολογούν την κρίση του δικαστηρίου για την επιμέ-τρηση της ποινής που επέβαλε.»
2) Η διάταξη του άρθρου 336 ΠΚ αντικαθίσταται ως 
εξής:
«Άρθρο 336
Βιασμός
1. Όποιος με σωματική βία ή με απειλή σοβαρού και 
άμεσου κινδύνου ζωής ή σωματικής ακεραιότητας εξα-ναγκάζει άλλον σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πρά-ξης τιμωρείται με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών.
2. Γενετήσια πράξη είναι η συνουσία και οι ίσης βαρύ-
τητας με αυτήν πράξεις.
3. Αν η πράξη της παραγράφου 1 έγινε από δύο ή πε-
ρισσότερους δράστες που ενεργούσαν από κοινού ή 
είχε ως συνέπεια τον θάνατο του παθόντος, επιβάλλεται 
κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών.
4. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της παραγράφου 
1, επιχειρεί γενετήσια πράξη χωρίς τη συναίνεση του 
παθόντος, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη.»
3) Στη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 405 ΠΚ 
προστίθεται εδάφιο δεύτερο που έχει εξής :
«Για την ποινική δίωξη των εγκλημάτων που προβλέ-πονται στο άρθρο 390 παράγραφος 1 εδάφιο β΄ αν η 
απιστία στρέφεται άμεσα κατά πιστωτικού ή χρηματοδο-
τικού ιδρύματος ή επιχειρήσεων του χρηματοπιστωτικού 
τομέα απαιτείται έγκληση.»
4) Στην περίπτωση (α) της παραγράφου 1 του άρθρου 
30 του ν. 4251/2014 (Α΄ 80), οι λέξεις «δέκα χιλιάδων 
(10.000) έως τριάντα χιλιάδων (30.000)» αντικαθίστα-
νται με τις λέξεις «τριάντα χιλιάδων (30.000) έως εξήντα 
χιλιάδων (60.000)».
5) Στην περίπτωση (β) της παραγράφου 1 του άρθρου 
30 του ν. 4251/2014 (Α΄80), οι λέξεις «τριάντα χιλιάδων 
(30.000) έως εξήντα χιλιάδων (60.000)» αντικαθίστανται 
με τις λέξεις «εξήντα χιλιάδων (60.000) έως εκατό χιλιά-δων (100.000)».
6) Στο τέλος του άρθρου 463 ΠΚ προστίθεται παρά-
γραφος 7 ως εξής:
«7. Από τις διατάξεις της παραγράφου 3 του παρόντος 
εξαιρούνται τα αδικήματα και οι ποινές που προβλέπο-νται στη περίπτωση (α) της παραγράφου 1 του άρθρου 30 του ν. 4251/2014 «Κώδικας Μετανάστευσης και Κοι-νωνικής Ένταξης κ.λπ. διατάξεις» (Α΄80).»
Άρθρο 13
Τροποποιήσεις στα άρθρα 14, 36, 210, 246, 248, 250, 485, 486 και 511 του Κώδικα 
Ποινικής Δικονομίας
1) Κατάργηση της παρ. 4 του άρθρου 14 ΚΠΔ.
Η παρ. 4 του άρθρου 14 ΚΠΔ καταργείται.
2) Η παρ. 1 του άρθρου 246 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως 
εξής:
«1. Την κύρια ανάκριση την ενεργεί μόνο ο ανακριτής, 
μετά από γραπτή παραγγελία του εισαγγελέα, η οποία 
καθορίζει και εξειδικεύει την αξιόποινη πράξη και την 
ποινική διάταξη που την προβλέπει.»
3) Η παρ. 1 του άρθρου 248 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως 
εξής:
«1. Μόλις ο ανακριτής λάβει την παραγγελία του εισαγ-
γελέα, καλεί τον κατηγορούμενο σε απολογία, εκτός αν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής της παρ. 2.»
4) Η παρ. 3 του άρθρου 248 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως 
εξής:
«3. Το κατηγορητήριο, το οποίο συντάσσει ο ανακρι-
τής, περιέχει όλα τα στοιχεία που προβλέπονται στα 
άρθρα 100 και 273 παρ. 2.»
5) Το άρθρο 250 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως εξής: «Άρθρο 250. - Εξουσία του ανακριτή.
1. Ο ανακριτής έχει το δικαίωμα και οφείλει να επε-
κτείνει τη δίωξη σε όλους όσοι συμμετείχαν στην ίδια 
πράξη. Δεν μπορεί όμως να επεκτείνει την ποινική δίωξη 
και σε άλλη πράξη, έστω και αν είναι συναφής, ούτε έχει 
δικαίωμα συρρίκνωσης ή διεύρυνσης της ασκηθείσας 
ποινικής δίωξης.
2. Αν κατά την πορεία της ανάκρισης ανακαλυφθούν 
και άλλες αξιόποινες πράξεις που διώκονται αυτεπαγ-
γέλτως, ο ανακριτής τις ανακοινώνει στον εισαγγελέα, 
χωρίς εν τω μεταξύ να εμποδίζεται να ενεργεί τις κατε-
πείγουσες ανακριτικές πράξεις για τη βεβαίωσή τους. 
Στην περίπτωση αυτή ο εισαγγελέας ενεργεί σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 43.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 4932 Τεύχος A’ 180/18.11.2019
6) Τροποποίηση του άρθρου 485 ΚΠΔ.
Στο εδάφιο β΄ της παρ. 1 του άρθρου 485 ΚΠΔ, μετά 
τον αριθμό «522» τίθεται κόμμα και προστίθεται ο αριθ-μός «523».
7) Τροποποίηση του άρθρου 486 ΚΠΔ.
Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 486 ΚΠΔ προστί-
θεται εδάφιο ως εξής: «Ο εισαγγελέας εφετών μπορεί 
να ασκήσει έφεση κατά της αθωωτικής απόφασης του μονομελούς εφετείου.»
8) Τροποποίηση του άρθρου 511 ΚΠΔ.
Το εδάφιο γ΄ του άρθρου 511 ΚΠΔ αντικαθίσταται ως 
εξής: «Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ο Άρειος Πάγος αυτε-
παγγέλτως λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και, αν κριθεί 
και ένας βάσιμος λόγος, και την παραγραφή που επήλθαν 
μετά τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης.»
9) Τροποποιήσεις στα άρθρα 36 και 210 ΚΠΔ.
α) Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 36 ΚΠΔ απαλεί-
φονται οι λέξεις «, δεν εξετάζονται όμως ως μάρτυρες».
β) Η περίπτωση α΄ του άρθρου 210 ΚΠΔ αντικαθίστα-
ται ως εξής: «α) όσοι άσκησαν εισαγγελικά ή ανακριτικά καθήκοντα ή έργα γραμματέα της ανάκρισης στην ίδια υπόθεση·».
Άρθρο 14
Χρήση αποδεικτικού μέσου στα οικονομικά εγκλήματα
1. Στις περιπτώσεις πράξεων κακουργηματικού χαρα-
κτήρα, που υπάγονται στην αρμοδιότητα του Εισαγγελέα 
Οικονομικού Εγκλήματος ή του Εισαγγελέα Εγκλημάτων 
Διαφθοράς, δεν εφαρμόζεται η παράγραφος 2 του άρ-
θρου 177 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, εφόσον το αποδεικτικό μέσο αφορά πληροφορίες ή στοιχεία, στα 
οποία οι ανωτέρω εισαγγελείς έχουν δικαίωμα πρόσβα-
σης, κατά τις διατάξεις των άρθρων 34 παρ. 1 και 36 παρ. 
3 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
2. Η χρήση του παραπάνω αποδεικτικού μέσου κατά 
την παραπομπή και τη δίκη γίνεται δεκτή εφόσον κρι-
θεί αιτιολογημένα ότι: α) η βλάβη που προκαλείται με 
την κτήση του είναι σημαντικά κατώτερη κατά το είδος, 
τη σπουδαιότητα και την έκταση από τη βλάβη ή τον 
κίνδυνο που προκάλεσε η ερευνώμενη πράξη, β) η από-
δειξη της αλήθειας θα ήταν διαφορετικά αδύνατη και γ) η πράξη με την οποία το αποδεικτικό μέσο αποκτήθηκε δεν προσβάλλει την ανθρώπινη αξία.
Άρθρo 15
Μεταβατική Διάταξη
Εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών από τη δημοσί-ευση του παρόντος νόμου, οι διατάξεις του Προέδρου 
της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων 
από Εγκληματικές Δραστηριό τητες, που έχουν εκδοθεί 
σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 42 του ν. 4557/2018 
πριν τη δημοσίευση του παρόντος νόμου και για τις οποί-
ες έχουν παρέλθει τα χρονικά όρια του εδαφίου α΄ της 
παραγράφου 2 του άρθρου 34 ΚΠΔ, διαβιβάζονται με 
τα σχετικά με τη δέσμευση στοιχεία και αντίγραφο του 
φακέλου της υπόθεσης στον ανακριτή, αν η υπόθεση 
εκκρεμεί στο στάδιο της ανάκρισης, ή στο αρμόδιο δι-
καστικό συμβούλιο, σε κάθε άλλη περίπτωση.
Ο αρμόδιος ανακριτής ή το αρμόδιο δικαστικό συμ-
βούλιο του προηγούμενου εδαφίου αποφαίνονται για 
την επικύρωση ή μη της διάταξης του Προέδρου της 
Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από 
Εγκληματικές Δραστηριότητες του προηγούμενου εδα-
φίου, σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις των 
παραγράφων 1 έως 3 του άρθρου 42 του ν. 4557/2018.
Σε περίπτωση παρέλευσης άπρακτης της προθεσμίας 
του πρώτου εδαφίου η διάταξη του Προέδρου της Αρχής 
Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκλη-
ματικές Δραστηριότητες π αύει αυτοδικαίως να ισχύει.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 16
Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημοσί-
ευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως 
νόμου του Κράτους.
Αθήνα, 18 Νοεμβρίου 2019
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών Δικαιοσύνης
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 18 Νοεμβρίου 2019
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01001801811190016*