NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4625 
Ρυθμίσεις του Υπουργείου Υποδομών και Μετα-
φορών και άλλες επείγουσες διατάξεις.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 1
Ρυθμίσεις θεμάτων θεωρητικών εξετάσεων 
και δοκιμασιών προσόντων και συμπεριφοράς υποψηφίων οδηγών και οδηγών
1. Δύο (2) ημέρες από τη δημοσίευση του παρόντος:
α. Καταργούνται τα άρθρα 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 
12 και 14 και οι παράγραφοι 2 και 3 του άρθρου 15 του 
ν. 4599/2019 «Δοκιμασία προσόντων και συμπεριφοράς 
υποψηφίων οδηγών και οδηγών για τη χορήγηση αδειών 
οδήγησης οχημάτων, άλλες διατάξεις για τις άδειες οδή-
γησης και λοιπές διατάξεις» (Α΄ 40) και οι παράγραφοι 
4 και 5 του άρθρου 15 του ν. 4599/2019 αναριθμούνται 
σε 2 και 3 αντίστοιχα.
β. Η δοκιμασία προσόντων και συμπεριφοράς υποψη-
φίων οδηγών και οδηγών διενεργείται σύμφωνα με τις 
διατάξεις του π.δ. 51/2012 (Α΄ 101) και της απόφασης 
50984/7947/2013 «Άδεια οδήγησης, εκπαίδευση και εξέταση υποψηφίων οδηγών μοτοποδηλάτων, μοτο-
σικλετών και αυτοκινήτων» (Β΄ 3056) του Υφυπουργού 
Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων όπως τροποποιού-
νται με τον παρόντα νόμο.
2. Η παράγραφος 1 του άρθρου 15 του ν. 4599/2019 
αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Καθορίζεται, από την 1η Νοεμβρίου 2019:
α. μηνιαία αποζημίωση ύψους διακοσίων πενήντα 
(250) ευρώ για τους υπαλλήλους - εξεταστές που συμ-
μετέχουν στο έργο των δοκιμασιών προσόντων και συ-
μπεριφοράς υποψηφίων οδηγών και οδηγών,
β. η αποζημίωση αυτή καταβάλλεται υπό τον όρο ότι 
ο αριθμός των συμμετοχών κάθε υπαλλήλου-εξεταστή, στις δοκιμασίες προσόντων και συμπεριφοράς, δεν θα είναι μικρότερος των πέντε (5) μηνιαίως,γ. σε περίπτωση μικρότερου αριθμού συμμετοχών η 
παραπάνω αποζημίωση περιορίζεται αναλόγως,
δ. οι υπάλληλοι-εξεταστές υποχρεούνται, όταν υπάρ-
χουν υπηρεσιακές ανάγκες, να πραγματοποιούν και πε-
ρισσότερες των πέντε (5) συμμετοχών. Για τις πέραν των 
πέντε (5) συμμετοχών στο έργο αυτό, δεν καταβάλλεται αποζημίωση,
ε. το έργο αυτό πραγματοποιείται μετά τη λήξη του 
κανονικού ωραρίου εργασίας των Δημοσίων Υπηρεσιών 
και πέραν του χρόνου που καλύπτεται από υπερωριακή απασχόληση.»
3. Στο έργο της δοκιμασίας προσόντων και συμπερι-
φοράς υποψηφίων οδηγών και οδηγών συμμετέχουν:
αα) οι υπάλληλοι – εξεταστές, οι οποίοι έχουν αποκτή-
σει, οποιαδήποτε χρονική στιγμή έως την ημερομηνία 
δημοσίευσης του ν. 4599/2019, δικαίωμα διενέργειας 
δοκιμασιών προσόντων και συμπεριφοράς, υπό την προ-
ϋπόθεση της περιοδικής επιμόρφωσής τους σύμφωνα 
με τις κείμενες διατάξεις, ββ) οι υπάλληλοι που εντάσ-
σονται εφεξής στο υπόψη έργο σύμφωνα με τις κείμενες 
διατάξεις και οι οποίοι ανήκουν οργανικά και υπηρετούν 
στις Υπηρεσίες των Περιφε ρειακών Ενοτήτων των Περι-
φερειών της χώρας καθώς και στις Υπηρεσίες της Γενικής 
Γ ραμματείας Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών 
και Μεταφορών ως αυτή ορίζεται στο π.δ. 123/2017 
(Α΄ 151) «Οργανισμός του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών» για την περιοχή χωρικής αρμοδιότητας 
της Περιφέρειας Αττικής.
4. Έναν (1) μήνα από την ημερομηνία δημοσίευσης του 
παρόντος νόμου, το έργο της δοκιμασίας προσόντων και 
συμπεριφοράς υποψηφίων οδηγών και οδηγών διενερ-
γείται από δύο (2) υπαλλήλους – εξεταστές.
Έως και την 30η Απριλίου 2020, στο πλαίσιο διασφά-
λισης της εξυπηρέτησης των υποψηφίων οδηγών και 
οδηγών και της ομαλής υλοποίησης της διαδικασίας διε-
νέργειας δοκιμασιών προσόντων και συμπεριφοράς ανά 
την Επικράτεια, με αιτιολογημένη απόφαση του οικείου 
Περιφερειάρχη, δύναται να διενεργούνται οι δοκιμασίες 
προσόντων και συμπεριφοράς από έναν (1) εξεταστή.
Άρθρο 2
Σύσταση επιτροπής για την αναμόρφωση του πλαισίου εκπαίδευσ ης και εξέτασης
υποψηφίων οδηγών
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών συστήνεται επιτροπή με αντικείμενο την επεξερ-ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
31 Αυγούστου 2019 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1393409
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3410 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
γασία και υποβολή ολοκληρωμένης εισήγησης για την 
αναμόρφωση του πλαισίου που διέπει την εκπαίδευση και εξέταση υποψηφίων οδηγών και οδηγών και τη χο-
ρήγηση αδειών οδήγησης. Το έργο της επιτροπής αυ-
τής ολοκληρώνεται εντός χρονικού διαστήματος έξι (6) μηνών από τη σύστασή της, με δυνατότητα παράτασης 
του εν λόγω διαστήματος για τρεις (3) επιπλέον μήνες 
με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.
Άρθρο 3
Σύσταση Δευτεροβάθμιων Ιατρικών Επιτροπών
1. Στις έδρες των Υπηρεσιών Μεταφορών και Επικοινω-
νιών των Περιφερειακών Ενοτή των των Περιφερειών της 
Χώρας, συστήνονται Δευτεροβάθμιες Ιατρικές Επιτροπές 
(Δ.Ι.Ε.) για την ιατρική εξέταση υποψηφίων οδηγών ή 
οδηγών. Οι Δ.Ι.Ε. έχουν αρμοδιότητα στο σύνολο της πε-
ριοχής αρμοδιότητας της οικείας Υπηρεσίας Μεταφορών 
και Επικοινωνιών. Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η 
συγκρότηση Δ.Ι.Ε., η οικεία Υπηρεσία Μεταφορών και 
Επικοινωνιών παραπέμπει τους υποψήφιους οδηγούς 
ή οδηγούς προς ιατρική εξέταση στις Δ.Ι.Ε. όμορης πε-
ριοχής.
Οι Δ.Ι.Ε. είναι αρμόδιες για την εξέταση των κατόχων 
άδειας οδήγησης οι οποίοι έχουν συμπληρώσει την ηλι-
κία των ογδόντα (80) ετών και επιθυμούν να την ανανεώ-
σουν καθώς και για την εξέταση των υποψηφίων οδηγών 
ή οδηγών, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην κοινή υπουρ-
γική απόφαση της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων, Υγείας και Υποδομών και Μεταφορών κα-θορίζονται, η σύσταση και η συγκρότηση των Δ.Ι.Ε., οι αρμοδιότητές τους, η διαδικασία λειτουργίας τους, κα-θώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια αναγκαία για την εφαρ-μογή του παρόντος άρθρου.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών καθορίζεται η αποζημίωση 
των μελών των Δευτεροβάθμιων Ιατρικών Επιτροπών 
(Δ.Ι.Ε.), όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 
21 του ν. 4354/2015 «Διαχείριση των μη εξυπηρετού-
μενων δανείων, μισθολογικές ρυθμίσεις και άλλες επεί-γουσες διατάξεις εφαρμογής της συμφωνίας δημοσιο-
νομικών στόχων και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων» 
(Α΄ 176).
 4. Στο τέλος της παραγράφου 3 του άρθρου 52 του 
ν. 4155/2013 «Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημοσίων 
Συμβάσεων και άλλες διατάξεις» (Α΄ 120) προστίθενται περιπτώσεις γ΄ και δ΄ ως εξής:
«γ. Το ποσό που καταβάλλεται από τον υποψήφιο οδη-
γό ή οδηγό για την ιατρική εξέταση από Δευτεροβάθμια 
Ιατρική Επιτροπή (Δ.Ι.Ε.), ισούται με το τριπλάσιο του 
ποσού που ισχύει κάθε φορά ως κατώτατο όριο αμοιβής 
των συμβεβλημένων με το Δημόσιο ιατρών για επίσκεψη 
στο ιατρείο τους.
Η καταβολή του ποσού αυτού δεν απαιτείται, σε πε-
ρίπτωση που η ιατρική εξέταση διενεργείται μετά από 
παραπομπή στο πλαίσιο εφαρμογής της διάταξης της 
παραγράφου 8 του άρθρου 13 του ν. 2696/1999 «Κύ-
ρωση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας» (Κ.Ο.Κ.) (Α΄ 57) ή στην περίπτωση παραπομπής για επανεξέταση κατά την κρίση της οικείας Υπηρεσίας Μεταφορών και Επι-
κοινωνιών.
δ. Το ποσό που καταβάλλεται από τον υποψήφιο οδη-
γό ή οδηγό στους ιδιώτες ιατρούς που διενεργούν την 
ιατρική εξέταση ή το ποσό που καταβάλλεται για την 
ιατρική εξέταση από Δευτεροβάθμια Ιατρική Επιτροπή 
(Δ.Ι.Ε.), δύναται να αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών, Υγείας και Υποδομών και 
Μεταφορών.»
5. Έως την έναρξη της λειτουργίας των Δευτεροβάθ-
μιων Ιατρικών Επιτροπών (Δ.Ι.Ε.), οι ιατρικές εξετάσεις 
διενεργούνται σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του π.δ. 51/2012.
Άρθρο 4
Τροποποίηση διατάξεων του ν. 2696/1999
(Α΄ 57) και του π.δ. 51/2012 (Α΄ 101)
1. Οι παράγραφοι 7 και 8 του άρθρου 40 του 
ν. 2696/1999 «Κύρωση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορί-ας» καταργούνται.
2. Στο άρθρο 97 του ν. 2696/1999, η παράγραφος 3 
αναριθμείται σε 4 και προστίθεται νέα παράγραφος ως ακολούθως:
«3. Κατ΄ εξαίρεση των διατάξεων των παραγράφων 1 
και 2, οχήματα ειδικής κατηγορίας που έχουν χαρακτη-
ριστεί είτε ως ειδικοί ελκυστήρες, είτε ως μηχανήματα 
έργων – μετατοπιστικά βαρέων αντικειμένων και κυκλο-
φορούν αποκλειστικά εντός εγκαταστάσεων λιμένων ή αερολιμένων δύναται να οδηγούνται από οδηγούς κα-
τόχους αδειών οδήγησης κατηγορίας CE ή από οδηγούς 
κατόχους αδειών οδήγησης μηχανημάτων έργων.»
3. Η παράγραφος 3 του άρθρου 7 του π.δ. 51/2012 
«Προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς την Οδη-
γία 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 20ης Δεκεμβρίου 2006, όπως τροπο-
ποιήθηκε με τις Οδηγίες 2008/65/ΕΚ της Επιτροπής της 
27ης Ιουνίου 2008, 2009/113/ΕΚ της Επιτροπής της 25ης 
Αυγούστου 2009 και 2011/94/ΕΕ της Επιτροπής της 28ης 
Νοεμβρίου 2011» καταργείται, η παράγραφος 4 του άρ-
θρου 7 του π.δ. 51/2012 αναριθμείται σε παράγραφο 3.
4. Η παράγραφος 4 του άρθρου 17 του π.δ. 51/2012 
τροποποιείται ως ακολούθως:
«4. Ιατρός, ο οποίος κρίνει ικανό υποψήφιο οδηγό 
ή οδηγό που δεν πληροί τις ελάχιστες απαιτούμενες 
προδιαγραφές σωματικής και διανοητικής ικανότητας 
του Παραρτήματος ΙΙΙ, παραπέμπεται από την αρμόδια 
Υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών στα αρμόδια 
όργανα για ενδεχόμενη παράβαση της παραγράφου 3 του άρθρου 5 του ν. 3418/2005 «Κώδικας Ιατρικής Δεο-ντολογίας» (Α΄ 287) ή/και των άρθρων 217 και 221 του 
Ποινικού Κώδικα και επιβάλλονται οι προβλεπόμενες 
από τους νόμους αυτούς κυρώσεις.
Παράλληλα και ανεξάρτητα από τις κυρώσεις αυτές, 
καταγγέλλεται, από την αρμόδια Υπηρεσία Μεταφορών 
και Επικοινωνιών, η σύμβασή του. Ο συγκεκριμένος ια-
τρός δεν δικαιούται πλέον να συμβληθεί με καμία Υπηρε-
σία Μεταφορών και Επικοινωνιών για διενέργεια ιατρικής 
εξέτασης υποψηφίων οδηγών και οδηγών.» 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3411 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
Άρθρο 5
Μεταβατικές διατάξεις
1. Έως και την 31η Οκτωβρίου 2019 εξακολουθεί να 
καταβάλεται στους υπαλλήλους - εξεταστές και στα ελε-
γκτικά όργανα του έργου της δοκιμασίας προσόντων 
και συμπεριφοράς υποψηφίων οδηγών και οδηγών η 
μηνιαία αποζημίωση που καθορίζεται στην παράγραφο 
1 του άρθρου 15 του ν. 4599/2019.
2. Ως ημερομηνία έναρξης ισχύος της παραγράφου 
2 του άρθρου 1 του παρόντος νόμου ορίζεται η 1η Νο-εμβρίου 2019.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Άρθρο 6
Προσθήκη παραγράφου 4Β και τροποποίηση 
της παραγράφου 8 του άρθρου 121 τουν. 2960/2001 (Α΄ 265)
1. Το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 8 του άρθρου 
121 του ν. 2960/2001 (Α΄ 265), αντικαθίσταται ως εξής: 
«Ειδικά ως προς την εκπεμπόμενη μάζα διοξειδίου 
του άνθρακα, έως 29.2.2020 λαμβάνονται υπόψη οι τι-
μές, σύμφωνα με τον νέο ευρωπαϊκό κύκλο οδήγησης 
(NEDC), ενώ, από 01.3.2020 και εφεξής, οι τιμές σύμφωνα 
με την παγκοσμίως εναρμονισμένη διαδικασία δοκιμής ελαφρών οχημάτων (WLTP).»
2. Μετά την παράγραφο 4Α του άρθρου 121 του
ν. 2960/2001 (Α΄ 265), προστίθεται νέα παράγραφος 4B, ως εξής:
«4Β. α) Οι συντελεστές του τέλους ταξινόμησης που 
προβλέπονται από την παράγραφο 2, όπως αυτοί δι-
αμορφώνονται σύμφωνα με την παράγραφο 3 για επι-βατικά αυτοκίνητα της δασμολογικής κλάσης 87.03 της 
Συνδυασμένης Ονοματολογίας, που έχουν κομιστεί ή θα 
κομιστούν στη Χώρα μας μέχρι και 31.8.2019 και για τα 
οποία θα έχουν κατατεθεί, μέχρι την παραπάνω ημερο-
μηνία, δηλωτικά εισαγωγής ή δηλώσεις άφιξης οχημά-των ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία εισόδου, προκειμένου 
για μετοικούντα πρόσωπα, εφόσον πληρούν εκ κατα-
σκευής τις προδιαγραφές του αμέσως προηγούμενου 
από το ισχύον, ως προς την ταξινόμηση, ευρωπαϊκού 
προτύπου εκπομπών ρύπων (Euro), δεν αυξάνονται 
κατά πενήντα τοις εκατό (50%), όπως προβλέπεται από την περίπτωση α΄ της παραγράφου 4, του ιδίου άρθρου 
με την προϋπόθεση ότι, μέχρι και 31.12.2019 θα έχουν 
βεβαιωθεί και εισπραχθεί γι’ αυτά, οι οφειλόμενες φορο-
λογικές επιβαρύνσεις.
β) Οι συντελεστές του τέλους ταξινόμησης που προ-
βλέπονται από την παράγραφο 2, όπως αυτοί διαμορ-
φώνονται σύμφωνα με την παράγραφο 3, για επιβατικά 
αυτοκίνητα της δασμολογικής κλάσης 87.03 της Συνδυ-ασμένης Ονοματολογίας, που έχουν κομιστεί ή θα κομι-
στούν στη Xώρα μας μέχρι και 29.2.2020 και για τα οποία 
θα έχουν κατατεθεί, μέχρι την παραπάνω ημερομηνία, 
δηλωτικά εισαγωγής ή δηλώσεις άφιξης οχημάτων ή 
άλλα αποδεικτικά στοιχεία εισόδου, προκειμένου για 
μετοικούντα πρόσωπα, εφόσον δεν πληρούν εκ κατα-σκευής τις προδιαγραφές του αμέσως προηγούμενου, 
από το ισχύον, ως προς την ταξινόμηση, ευρωπαϊκού 
προτύπου εκπομπών ρύπων (Euro), δεν αυξάνονται 
κατά διακόσια τοις εκατό (200%), όπως προβλέπεται 
από την περίπτωση β΄ της παραγράφου 4, αλλά κατά 
πενήντα τοις εκατό (50%), με την προϋπόθεση ότι μέχρι 
και 16.3.2020 θα έχουν βεβαιωθεί και εισπραχθεί γι’ αυτά, 
οι οφειλόμενες φορολογικές επιβαρύνσεις.»
3. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου ισχύουν από 
1.9.2019.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ
Άρθρο 7
Τροποποίηση της παραγράφου 3 του άρθρου 143 του ν. 4001/2011 (Α΄ 179)
1. Το δεύτερο εδάφιο της υποπερίπτωσης αα΄ της πε-
ρίπτωσης β΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 143 του 
ν. 4001/2011 (Α΄179) αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«Το Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ . επιβάλλεται επί της κατανάλωσης ηλε-
κτρικής ενέργειας ομοιόμορφα για όλη την Ελληνική 
Επικράτεια, με την επιφύλαξη των επόμενων εδαφίων.»
2. Το τρίτο εδάφιο της υποπερίπτωσης αα΄ της πε-
ρίπτωσης β΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 143 του
ν. 4001/2011 (Α΄ 179) καταργείται.
3. Τα εδάφια δέκατο και επόμενα (ισχύουσα αρίθμηση) 
της υποπερίπτωσης αα΄ της περίπτωσης β΄ της παρα-
γράφου 3 του άρθρου 143 του ν. 4001/2011 (Α΄ 179) 
αντικαθίστανται ως ακολούθως:
«Με την επιφύλαξη των επόμενων εδαφίων, από 
01.01.2019 επιβάλλεται σε όλες τις κατηγορίες κατα-
ναλωτών ενιαία χρέωση Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ . επί της ηλεκτρικής 
ενέργειας που απορροφούν από το Δίκτυο ή το Σύστημα, 
η οποία χρέωση ορίζεται ως Χρέωση Βάσης («Χρέωση Βάσης» - «ΧΒ»).
Ειδικά ως προς τις κατηγορίες των καταναλωτών που 
είναι δικαιούχοι μειωμένων χρεώσεων σύμφωνα με την 
Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις Κατευ-
θυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στους το-
μείς του περιβάλλοντος και της ενέργειας (2014-2020) 
(Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2014/
C200/01), οι μοναδιαίες χρεώσεις Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ . ορίζονται ως ποσοστό επί της Χρέωσης Βάσης.
Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας καθορίζονται οι κατηγορίες καταναλωτών που 
είναι δικαιούχοι μειωμένων χρεώσεων Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ . από 
1.1.2019, σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, τα πο-
σοστά μειωμένων χρεώσεων σε σχέση με τη Χρέωση 
Βάσης (ΧΒ) ανά κατηγορία δικαιούχων, οι κατηγορίες 
καταναλωτών στους οποίους επιβάλλεται ακέραια η 
Χρέωση Βάσης (ΧΒ), η μέγιστη και η ελάχιστη χρέωση 
που μπορεί να επιβληθεί σε μεμονωμένο καταναλωτή, προσδιορίζονται ειδικά για τα έτη 2019 και 2020 και με 
ισχύ από 01.01.2019 οι σχετικές μοναδιαίες χρεώσεις, ο 
χρόνος θέσης των χρεώσεων σε εφαρμογή, η διαδικα-σία εκκαθάρισης των χρεώσεων από 1.1.2019 και ρυθ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3412 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
μίζεται κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή τους, 
συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας και των όρων 
αναθεώρησής τους ειδικά κατά τα έτη αυτά.
Η Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε. ορίζεται ως φορέας αρμόδιος για 
τη διαδικασία υπαγωγής των δικαιούχων σε μειωμένες 
χρεώσεις μέσω υλοποίησης και διαχείρισης κατάλληλου 
πληροφοριακού συστήματος για την υποδοχή αιτήσεων 
των δυνητικών δικαιούχων.
Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας καθορίζεται η διαδικασία υποβολής αιτήσεων υπα-
γωγής σε κατηγορία δικαιούχων μειωμένης χρέωσης, η διαδικασία ελέγχου των κριτηρίων υπαγωγής, το ύψος 
του ανταποδοτικού τέλους για την εξέταση των αιτή-
σεων υπαγωγής, οι υποχρεώσεις των δικαιούχων των 
μειωμένων χρεώσεων, τα πρόστιμα και ο τρόπος επι-
βολής τους σε περιπτώσεις παραβίασης των υποχρεώ-σεων αυτών, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή των παραπάνω.
Ειδικά για τα έτη 2019 και 2020 και με ισχύ από 
01.01.2019, η Χρέωση Βάσης (ΧΒ) καθορίζεται με από-
φαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και 
αναστέλλονται οι διαδικασίες προσδιορισμού και ανα-θεώρησης του τέταρτου και πέμπτου εδαφίου, ενώ από το έτος 2021 η Χρέωση Βάσης (ΧΒ) καθορίζεται από τη 
Ρ .Α.Ε., σύμφωνα και με τα οριζόμενα στο τέταρτο και 
πέμπτο εδάφιο.
Μέχρι να τεθούν σε εφαρμογή οι μειωμένες χρεώσεις 
που προβλέπονται στην απόφαση του ενδέκατου εδα-
φίου, συνεχίζουν ως προς τις κατηγορίες των δικαιούχων 
αυτών να επιβάλονται οι μοναδιαίες χρεώσεις Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ . 
της με αριθμό 1.101/2017 απόφασης της Ρ .Α.Ε. (Β΄ 4670) 
για το ημερολογιακό έτος 2018.
Λεπτομέρειες σχετικά με τις διαδικασίες διαχείρισης 
συναλλαγών του Ε.Τ.Μ.Ε.Α.Ρ . από 1.4.2019 καθορίζονται 
στον Κώδικα του Διαχειριστή Α.Π.Ε. και Εγγυήσεων Προ-
έλευσης.»
4. Το παρόν άρθρο τίθεται σε ισχύ από την ψήφισή του.
Άρθρο 8Παράταση της προθεσμίας υποβολήςαντιρρήσεων κατά αναρτημένων δασικών
χαρτών
Στις περιπτώσεις που η ανάρτηση του δασικού χάρτη 
πραγματοποιήθηκε από τις 19.10.2018 έως τις 1.3.2019 και η προθεσμία της παραγράφου 1 του άρθρου 15 του 
ν. 3889/2010 (Α΄ 182) λήγει στις 30.8.2019, σύμφωνα 
με το άρθρο τέταρτο παραγράφος 1 του ν. 4617/2019 
(Α΄ 88), η προθεσμία αυτή παρατείνεται από την ημε-
ρομηνία λήξης της έως την 31.10.2019 για κατοίκους 
εσωτερικού και εξωτερικού.
Άρθρο 9
Περιβαλλοντική αδειοδότηση κύριωνξενοδοχειακών καταλυμάτων
Η προθεσμία δύο (2) ετών που προβλέπεται στο άρθρο 
66 του ν. 4403/2016 (Α΄ 125), όπως αυτό αντικαταστά-
θηκε με το άρθρο 53 του ν. 4484/2017 (Α΄ 110), παρα-τείνεται για ένα (1) έτος και ξεκινά από την δημοσίευση του παρόντος.ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
Άρθρο 10
Ρύθμιση θεμάτων Οργανισμών ΤοπικήςΑυτοδιοίκησης
1. α. Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 59 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), καταργείται.
β. Η παράγραφος 8 του άρθρου 66 του ν. 3852/2010 
καταργείται και η επόμενη παράγραφος αναριθμείται 
ως παράγραφος 8.
γ. Η παράγραφος 9 του άρθρου 160 του ν. 3852/2010 
αντικαθίσταται ως εξής:
«Χωρικός αντιπεριφερειάρχης ή έπαρχος που ανεξαρ-
τητοποιήθηκε ή διαγράφηκε από την παράταξή του, εκ-
πίπτει αυτοδικαίως από το αξίωμα αυτό.»
 2. α. Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρ-
θρου 64 του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται ως εξής:
«Κατά την πρώτη εφαρμογή της περίπτωσης δ΄ της 
παραγράφου 4 του άρθρου 9, η κατά τα προηγούμενα 
εδάφια σύγκληση του δημοτικού συμβουλίου δύναται 
να λάβει χώρα την επόμενη Κυριακή από την εγκατά-
σταση των δημοτικών αρχών. Συγκλήσεις δημοτικών 
συμβουλίων για την εκλογή προεδρείου και των λοιπών 
συλλογικών οργάνων που έλαβαν χώρα την 1η Σεπτεμ-βρίου 2019, θεωρούνται νόμιμες.»
β. Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 
165 του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται ως εξής:
«Κατά την πρώτη εφαρμογή της περίπτωσης δ΄ της 
παραγράφου 6 του άρθρου 114, η κατά τα προηγούμε-
να εδάφια σύγκληση του περιφερειακού συμβουλίου 
δύναται να λάβει χώρα την επόμενη Κυριακή από την 
εγκατάσταση των περιφερειακών αρχών. Συγκλήσεις 
περιφερειακών συμβουλίων για την εκλογή προεδρείου 
και των λοιπών συλλογικών οργάνων που έλαβαν χώρα την 1η Σεπτεμβρίου 2019, θεωρούνται νόμιμες.»
3. Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 2 του π.δ. 497/1991 
(Α΄ 180) συμπληρώνεται ως εξής:
«Στο δημοτολόγιο αναγράφονται ο αριθμός της οικο-
γενειακής μερίδας, ο αύξων αριθμός εγγραφής κάθε μέ-
λους στην οικογενειακή μερίδα, η χρονολογία εγγραφής, 
το επώνυμο, το κύριο όνομα, το όνομα του πατέρα, το 
όνομα της μητέρας, η χρονολογία και ο τόπος γέννησης, 
η κατοικία, το θρήσκευμα, ο τρόπος και η χρονολογία 
κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας και της ιδιότητας του 
δημότη, το έτος και ο τρόπος εγγραφής στα μητρώα αρ-
ρένων, η χρονολογία διαγραφής και η αιτιολογία αυτής, ο αριθμός μητρώου κοινωνικής ασφάλισης (ΑΜΚΑ) και κάθε άλλο σχετικό στοιχείο που προβλέπει ο τύπος των φύλλων του δημοτολογίου.»
4. Η παράγραφος 1 του άρθρου 79 του ν. 3852/2010 
αντικαθίσταται, ως εξής:
«1. Πρόεδρος του συμβουλίου της κοινότητας άνω των 
τριακοσίων (300) κατοίκων ορίζεται ο σύμβουλος του 
πρώτου κατά σειρά συνδυασμού που έλαβε τους περισ-
σότερους σταυρούς προτίμησης μεταξύ των υποψηφίων 
του συνδυασμού του και σε περίπτωση ισοψηφίας, αυτός 
που είναι γραμμένος πρώτος στην απόφαση επικύρωσης 
της εκλογής από το αρμόδιο Πρωτοδικείο. Σε περίπτωση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3413 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
ισοψηφίας μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών, Πρόε-
δρος ορίζεται ο υποψήφιος π ου έλαβε τις περισσότερες 
ψήφους. Η μη αποδοχή του αξιώματος του Προέδρου, 
δεν οδηγεί σε απώλεια της ιδιότητας μέλους του συμ-
βουλίου της κοινότητας.»
5. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 7 του άρθρου 
156 του ν. 4600/2019 (Α΄ 43) αντικαθίσταται, ως εξής:
«7. Οι ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 266 του Κώ-
δικα Δήμων και Κοινοτήτων των καταργούμενων δή-
μων, μετατρέπονται, από την έναρξη λειτουργίας των 
νέων δήμων, με ανάλογη τροποποίηση του καταστα-
τικού τους, σε κοινές ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 
252 του ίδιου Κώδικα με μετόχους τους συνιστώμενους 
Δήμους και με αποκλειστικό αντικείμενο τους σκοπούς της παραγράφου 1 του άρθρου 266 του Κώδικα Δήμων 
και Κοινοτήτων.»
6. α. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 
3 του ν. 1069/1980 (Α΄ 191) αντικαθίσταται, ως εξής:
«1. Η ΔΕΥΑ που συνιστάται σε έναν (1) Δήμο διοικείται 
από ενδεκαμελές διοικητικό συμβούλιο, το οποίο ορίζε-
ται από το Δημοτικό Συμβούλιο με τους αναπληρωτές 
του και αποτελείται από τον Δήμαρχο, ή τον οριζόμενο 
από αυτόν σύμβουλο, ως Πρόεδρο και έξι (6) ακόμη 
αιρετούς εκπροσώπους του δήμου, εκ των οποίων οι 
τέσσερις (4) ανήκουν στην παράταξη του Δημάρχου.»
β. Η παράγραφος 2 του άρθρου 3 του ν. 1069/1980 
(Α΄ 191) αντικαθίσταται, ως εξής:
«2. Σε περίπτωση συμμετοχής στην επιχείρηση πε-
ρισσότερων του ενός δήμων, τα μέλη του Διοικητικού 
Συμβουλίου προσαυξάνονται ανάλογα, με την υπόδει-
ξη, σύμφωνα με την προηγούμενη παράγραφο, τριών 
(3) αιρετών εκπροσώπων, με τους αναπληρωτές τους, 
από κάθε Δημοτικό Συμβούλιο, εκ των οποίων οι δύο (2) 
ανήκουν στην παράταξη του Δημάρχου. Σε περίπτωση 
που προκύπτει άρτιος συνολικός αριθμός μελών του 
Διοικητικού Συμβουλίου, το Δημοτικό Συμβούλιο του 
Δήμου της έδρας της επιχείρησης υποδεικνύει έναν (1) 
επιπλέον αιρετό εκπρόσωπό του. Πρόεδρος του Διοικη-
τικού Συμβουλίου της διαδημοτικής επιχείρησης είναι 
ο Δήμαρχος της έδρας της επιχείρησης ή ο οριζόμενος 
από αυτόν σύμβουλος. Ο περιβαλλοντικός ή κοινωνικός 
φορέας υποδεικνύει εκπρόσωπό του, ο οποίος ορίζεται 
από το Δημοτικό Συμβούλιο του δήμου της έδρας της 
επιχείρησης. Τα λοιπά μη αιρετά μέλη ορίζονται από το 
δημοτικό συμβούλιο, τηρουμένης της αναλογίας της 
παραγράφου 1 του άρθρου 6 του ν. 4623/2019 (Α΄ 134). 
Ο αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου είναι ο 
Δήμαρχος του μεγαλύτερου σε πληθυσμό δήμου που 
συμμετέχει στην επιχείρηση, πλην του δήμου της έδρας 
της επιχείρησης, ή ο οριζόμενος από αυτόν σύμβουλος.»
7. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 11 του άρθρου 
18 του ν. 4623/2019 αντικαθίσταται, ως εξής:
«Για την εφαρμογή των παραγράφων 7 έως 10, συνά-
πτονται προγραμματικές συμβάσεις μεταξύ του δήμου που αποτελούσε την έδρα του καταργούμενου και των λοιπών εμπλεκομένων δήμων.»
8. Στην παράγραφο 19 του άρθρου 5 του ν. 4623/2019 
η φράση «και σε κάθε άλλη περίπτωση η οικονομική επι-τροπή.» διαγράφεται και μετά τη λέξη «περιφερειάρχης» 
τίθεται τελεία.
9. α. Το πρώτο εδάφιο της περίπτωσης η΄ της παραγρά-
φου 1 του άρθρου 72 του ν. 3852/2010 τροποποιείται, 
ως εξής:
«Αποφασίζει αιτιολογημένα για την τροποποίηση 
του φυσικού ή οικονομικού αντικειμένου συμβάσεων, 
σύμφωνα με την εφαρμοζόμενη σε κάθε περίπτωση 
νομοθεσία.»
β. Το πρώτο εδάφιο της περίπτωσης η΄ της παραγρά-
φου 1 του άρθρου 176 του ν. 3852/2010 τροποποιείται, 
ως εξής:
«Αποφασίζει αιτιολογημένα για την τροποποίηση 
του φυσικού ή οικονομικού αντικειμένου συμβάσεων, 
σύμφωνα με την εφαρμοζόμενη σε κάθε περίπτωση 
νομοθεσία.»
10. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 176 του 
ν. 3852/2010, η εσφαλμένη αρίθμηση της περίπτωσης 
κβ΄ διορθώνεται σε περίπτωση κ΄ και προστίθεται περί-πτωση κα΄, ως εξής:
«κα) Την απόφαση για την αγορά, παραχώρηση χρή-
σης, μίσθωση και εκμίσθωση κινητών και ακινήτων.»
11. α. Η παράγραφος 1 του άρθρου 11 του π.δ. 74/2011 
(Α’ 181), αντικαθίσταται ως εξής: 
 «1. Κατά τον πρώτο χρόνο της περιφερειακής περιό-
δου, το περιφερειακό συμβούλιο εκλέγει τους εκπροσώ-
πους του στη Γενική Συνέλευση της ΕΝ.Π.Ε. με μυστική ψηφοφορία.»
β. Η παράγραφος 1 του άρθρου 9 του π.δ. 75/2011 (Α΄ 
182) αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Κατά τον πρώτο χρόνο της δημοτικής περιόδου, τα 
δημοτικά συμβούλια κάθε δήμου εκλέγουν τους εκπρο-
σώπους τους στη Γενική Συνέλευση της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων (Π.Ε.Δ.) με μυστική ψηφοφορία.» 
Άρθρο 11
Κτήση δημοτικότητας εν ενεργεία βουλευτών
Στην παράγραφο 8 του άρθρου 15 του Κώδικα Δήμων 
και Κοινοτήτων, όπως κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο 
του ν. 3463/2006 (Α΄ 114), προστίθεται περίπτωση δ΄, 
ως εξής:
«δ) Των εν ενεργεία βουλευτών για κτήση δημοτικότη-
τας σε δήμο της εκλογικής τους περιφέρειας.»
Άρθρο 12
Δημοσίευση πράξεων ορισμού διοίκησηςδημοτικών ιδρυμάτων και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου δήμων
1. Στο άρθρο 227 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, 
όπως κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006 
(Α΄ 114) προστίθεται παράγραφος 7, ως εξής:
«7. Οι πράξεις ορισμού των προέδρων των δημοτι-
κών ιδρυμάτων, καθώς και των αντιπροέδρων αυτών, 
δημοσιεύονται στο πρόγραμμα Διαύγεια, κατά τα ορι-
ζόμενα στο άρθρο 2 του ν. 3861/2010 (Α΄ 112), οπότε 
και αποκτούν νόμιμη υπόσταση, για όλες τις συνέπειες. 
Η διάταξη του προηγούμενου εδαφίου καταλαμβάνει 
και όσες πράξεις διορισμού έχουν δημοσιευθεί κατά τα 
ανωτέρω, έως την έναρξη ισχύος της.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3414 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
2. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 
240 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, όπως κυρώθηκε 
με το άρθρο πρώτο του ν. 3463/2006 (Α΄ 114), αντικα-
θίσταται ως εξής:
«2. Οι διατάξεις των άρθρων 227 παράγραφοι 5 και 7, 
234, 235 και των παραγράφων 1 και 3 του άρθρου 236 
εφαρμόζονται και στα νομικά πρόσωπα αυτά.»
Άρθρο 13
Ρύθμιση θεμάτων ΦορέωνΔιαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ)
1. Το άρθρο 243 του ν. 4555/2018 αντικαθίσταται, ως 
εξής:
«Άρθρο 243
Αντισταθμιστικό όφελος
1. Οι ΦΟΔΣΑ καταβάλλουν στους Δήμους που φιλοξε-
νούν τη λειτουργία εγκαταστάσεων μηχανικής βιολογι-κής επεξεργασίας αποβλήτων και χώρων υγειονομικής 
ταφής, κατηγορίας Α1 και Α2, σύμφωνα με την αριθ. 
1958/2012 (Β΄ 21) απόφαση του Υπουργού Περιβάλλο-ντος και Ενέργειας, αντισταθμιστικό όφελος.
2. Το ύψος του αντισταθμιστικού οφέλους καθορίζεται 
με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του ΦΟΔΣΑ 
και δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το ένα τοις εκατό 
(1%) επί των εσόδων του ετήσιου προϋπολογισμού τους. 
Το αντισταθμιστικό όφελος συμψηφίζεται με τα ποσά 
που οι δήμοι υπέρ των οποίων επ ιβάλλεται, υποχρεού-
νται να καταβάλουν στο ΦΟΔΣΑ για τις υπηρεσίες που 
τους παρέχει και τυχόν εναπομείναντα από το όφελος 
ποσά, δύναται να διατίθενται από τους δήμους αυτούς 
για την κάλυψη κάθε είδους δαπάνης, κατά προτεραιότη-
τα όμως σχετιζόμενης με περιβαλλοντική αντιστάθμιση 
από τη λειτουργία των εγκαταστάσεων.»
2. Στο τέλος της παραγράφου 3 του άρθρου 225 του 
ν. 4555/2018 (Α΄ 133) προστίθεται εδάφιο, ως εξής: «Στις 
περιφέρειες στις οποίες υ φίστανται ήδη μέχρι τρεις (3) 
ΦΟΔΣΑ, οι οποίοι πληρούν σωρευτικά τις προϋποθέ-
σεις των περιπτώσεων α΄ έως δ΄, δεν εφαρμόζονται οι 
διατάξεις του άρθρου 245. Η ισχύς της διάταξης του 
προηγούμενου εδαφίου άρχεται από 1.1.2019. Τυχόν 
διαπιστωτικές πράξεις Συντονιστών Αποκεντρωμένων 
Διοικήσεων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 245, θεωρούνται 
ως μηδέποτε εκδοθείσες.»
Άρθρο 14
Ρύθμιση οικονομικών θεμάτων OTA
1. Το τρίτο εδάφιο της περίπτωσης ε΄ της παραγράφου 
1 του άρθρου 58 του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται, ως 
ακολούθως:
«Στην τελευταία αυτή περίπτωση, πριν από την απόφα-
ση του δημάρχου, προηγείται απόφαση της οικονομικής 
επιτροπής για μέρος ή το σύνολο των πιστώσεων που 
χρήζουν εξειδίκευσης.»
2. Η περίπτωση στ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 
159 του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται, ως εξής: «Αποφα-
σίζει για την έγκριση των δαπανών και τη διάθεση όλων 
των εγγεγραμμένων στον προϋπολογισμό πιστώσεων, 
συμπεριλαμβανομένων και των πιστώσεων που εγγρά-φονται σε αυτόν με αναμόρφωση, με την έκδοση απόφα-
σης ανάληψης υποχρέωσης. Για την άσκηση της αρμο-
διότητας αυτής δεν απαιτείται προηγούμενη απόφαση 
συλλογικού οργάνου, εκτός αν αυτή είναι απαραίτητη, 
προκειμένου να επιτευχθεί η απαιτούμενη εξειδίκευση 
της πίστωσης. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, πριν από 
την απόφαση του Περιφερειάρχη, προηγείται απόφα-
ση της οικονομικής επιτροπής για μέρος ή το σύνολο 
των πιστώσεων που χρήζουν εξειδίκευσης. Εξειδικευ-
μένη θεωρείται η πίστωση, όταν κατονομάζεται ρητά 
η συγκεκριμένη δαπάνη για την οποία προορίζεται και 
προσδιορίζεται στο αναλυτικότερο δυνατό επίπεδο κω-
δικοποίησης του προϋπολογισμού.»
3. Η περίπτωση ιγ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 159 
του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται, ως εξής:
 «ιγ) μπορεί να μεταβιβάζει την άσκηση αρμοδιοτήτων 
του σε μέλη του περιφερειακού συμβουλίου, καθώς και 
να παρέχει εξουσιοδότηση υπογραφής με εντολή του σε 
προϊσταμένους υπηρεσιών της περιφέρειας.»
Άρθρο 15
Μεταφορά μαθητών κατά το σχολικό έτος2019 – 2020
1. Στις περιπτώσεις των εκκρεμών έως την έναρξη του 
σχολικού έτους 2019 - 2020 διαγωνισμών, τους οποίους προκήρυξαν οι Περιφέρειες για τη μεταφορά μαθητών 
πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δη-
μοσίων σχολείων, η Οικονομική Επιτροπή μπορεί, κατ’ 
εξαίρεση των κείμενων διατάξεων, να αποφασίζει την 
ανάθεση της εκτέλεσης των σχετικών δρομολογίων 
στους προσωρινούς μειοδότες ή προσωρινούς αναδό-
χους μέχρι την ολοκλήρωση των διαγωνισμών με την 
υπογραφή των οικείων συμβάσεων και πάντως το αρ-
γότερο μέχρι 30.6.2020.
2. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες:α) δεν κατέστη εφικτό από τις οικείες περιφέρειες να 
προκηρύξουν διαγωνισμούς,
β) προέκυψαν νέες ανάγκες μετά την προκήρυξη των 
διαγωνισμών,
γ) υπάρχουν αδιάθετα δρομολόγια για τα οποία είτε 
δεν υποβλήθηκαν προσφορές είτε οι υποβληθείσες προ-
σφορές κρίθηκαν μη κατάλληλες,
δ) δεν έχουν αναδειχθεί μειοδότες ή προσωρινοί ανά-
δοχοι στους εκκρεμείς διαγωνισμούς,
η Οικονομική Επιτροπή μπορεί με απόφασή της να 
παρατείνει έως 30.6.2020, την εκτέλεση των συμβάσεων 
που ήταν σε ισχύ στις 30.6.2019. Σε κάθε περίπτωση, 
λαμβάνονται υπόψη κριτήρια οικονομικότητας και εξα-
σφάλισης συνθηκών γνήσιου ανταγωνισμού.
3. Οι δαπάνες μεταφοράς μαθητών δημόσιων σχολεί-
ων, που αφορούν και πραγματοποιούνται μέχρι και το 
σχολικό έτος 2019 – 2020, μέχρι τη σύναψη της σχετικής 
σύμβασης μεταφοράς καταβάλλονται νόμιμα, εφόσον ο 
οικείος Περιφερειάρχης βεβαιώνει με σχετική πράξη του 
την εκτέλεση της μεταφοράς των μαθητών και εφόσον 
το ύψος της σχετικής δαπάνης είναι σύμφωνο με την 
απόφαση ανάθεσης της οικείας Οικονομικής Επιτροπής.
4. Στις ανωτέρω περιπτώσεις, το συμβατικό κόστος 
εκάστου δρομολογίου δεν μπορεί να υπερβαίνει τη με-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3415 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
γίστη αποζημίωση που προκύπτει από την εφαρμογή 
της 50025/2018 (Β΄ 4217) κοινής υπουργικής απόφασης.
5. Τα κατακυρωτικά έγγραφα των προσωρινών μει-
οδοτών των ηλεκτρονικών διαγωνισμών μεταφοράς 
μαθητών των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος, όπως 
αυτά ορίζονται από τον ν. 4412/2016 (Α΄ 147), γίνονται αποδεκτά, εφόσον κατατεθούν σε φυσική μορφή ενώ-
πιον της Οικονομικής Επιτροπής μετά από απόφασή της 
και σε χρόνο τον οποίο αυτή ορίζει.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥΚΑΙ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
Άρθρο 16Ρύθμιση ζητημάτων διακριθέντων αθλητών
1.α. Αθλητές που πέτυχαν, πριν τη δημοσίευση του 
παρόντος Νόμου, εξαιρετική αγωνιστική διάκριση 
κατά την έννοια της παραγράφου 2 του άρθρου 34 
του ν. 2725/1999, αγωνιζόμενοι με αθλητικό σωματείο 
που δεν είχε, κατά τον χρόνο επίτευξης της διάκρισης, 
την ειδική αθλητική αναγνώριση του άρθρου 8 του 
ν. 2725/1999, αποκτούν δικαίωμα εισαγωγής σε Α.Ε.Ι. 
σύμφωνα με τις ευεργετικές διατάξεις της παραγρά-
φου 8 του άρθρου 34 του ν. 2725/1999, εφόσον το 
σωματείο με το οποίο αγωνίστηκαν οι διακριθέντες 
αθλητές έλαβε την ειδική αθλητική αναγνώριση του 
άρθρου 8 του ν. 2725/1999 πριν τη δημοσίευση του 
παρόντος νόμου.
β. Αθλητές που πέτυχαν, πριν τη δημοσίευση του πα-
ρόντος νόμου, εξαιρετική αγωνιστική διάκριση κατά την έννοια της παραγράφου 2 του άρθρου 34 του 
ν. 2725/1999, αλλά δεν υπήρχε στη συγκεκριμένη διορ-γάνωση ο ελάχιστος αριθμός σωματείων με την ειδική 
αθλητική αναγνώριση του άρθρου 8 του ν. 2725/1999, 
αποκτούν δικαίωμα εισαγωγής σε Α.Ε.Ι. σύμφωνα με τις 
ευεργετικές διατάξεις της παραγράφου 8 του άρθρου 
34 του ν. 2725/1999, εφόσον τα σωματεία που δεν είχαν την ειδική αθλητική αναγνώριση στη συγκεκριμένη δι-οργάνωση, ώστε να συμπληρωθεί ο ελάχιστος αριθμός 
σωματείων, έλαβαν την ειδική αθλητική αναγνώριση του 
άρθρου 8 του ν. 2725/1999 πριν τη δημοσίευση του πα-ρόντος νόμου.
Οι ανωτέρω προϋποθέσεις των περιπτώσεων α΄ και β΄ 
πρέπει να πληρούνται σωρευτικά.
2. Η εγγραφή στον ειδικό πίνακα της παραγράφου 3 
του άρθρου 34 του ν. 2725/1999 των διακριθέντων αθλη-
τών των ανωτέρω περιπτώσεων γίνεται με απόφαση του 
Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, ύστερα από αί-
τηση των ενδιαφερόμενων αθλητών που υποβάλλεται 
στη Γενική Γ ραμματεία Αθλητισμού.
Άρθρο 17
Διάταξη περί Ε.Α.Π.
Το έκτο εδάφιο της παραγράφου 7 του άρθρου 10 του 
ν. 2552/1997 (Α΄ 266), όπως η παράγραφος αυτή τρο-
ποποιήθηκε με την παράγραφο 9 του άρθρου 42 του 
ν. 4521/2018 (Α΄ 38), αντικαθίσταται ως εξής:«Ο Πρόεδρος και οι Αντιπρόεδροι της Διοικούσας Επι-
τροπής, εφόσον το επιθυμούν, απαλλάσσονται από το 
σύνολο των διδακτικών, διοικητικών και ερευνητικών κα-
θηκόντων τους στα Α.Ε.Ι. ή στα ερευνητικά κέντρα όπου 
υπηρετούν. Η απαλλαγή επέρχεται με μόνη τη δήλωση 
του ενδιαφερομένου, που απευθύνεται στο οικείο Α.Ε.Ι. 
ή ερευνητικό κέντρο και κοινοποιείται στη Διοικούσα 
Επιτροπή του Ε.Α.Π..»
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ
Άρθρο 18
Ρυθμίσεις Αντεγκληματικής και Σωφρονιστικής Πολιτικής
1. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 3 του ν. 3090/2002 
(Α΄ 329), τα δύο πρώτα εδάφια αντικαθίστανται ως εξής:
«Το Σώμα Επιθεώρησης και Ελέγχου Καταστημάτων 
Κράτησης στελεχώνεται από δώδεκα (12) υπαλλήλους 
του Δημοσίου ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου 
που αποσπώνται στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη 
για το χρονικό διάστημα της συγκεκριμένης υπηρεσίας τους. Με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πο-
λίτη ο αριθμός των υπαλλήλων που αποσπώνται στο 
Σώμα Επιθεώρησης και Ελέγχου Καταστημάτων Κράτη-
σης δύναται να αυξηθεί έως δώδεκα (12) επιπλέον άτομα 
σύμφωνα και με τις εκάστοτε ανάγκες του Σώματος.
Ο αριθμός των υπαλλήλων κατηγορίας ΠΕ που ασκούν 
ελεγκτικά καθήκοντα πρέπει να είναι τριπλάσιος των 
υπαλλήλων κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ ή ΔΕ που ασκούν γραμ-ματειακά καθήκοντα.»
2. Στο τέλος του άρθρου 10 του ν.δ. 1017/1971 (Α΄ 209) 
προστίθεται παράγραφος 5 ως εξής:
«5. Ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%) επί των ετήσι-
ων συνολικών οικονομικών πόρων του ΤΑ.Χ.Δ.Ι.Κ. απο-
δίδεται προς τη Γενική Γ ραμματεία Αντεγκληματικής 
Πολιτικής του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Το 
ανωτέρω ποσοστό δύναται να μεταβάλλεται με Κοινή 
Απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης και Προστασίας του Πολίτη.»
3. α) Έως τις 31.12.2019, το Υπουργείο Δικαιοσύνης 
είναι αρμόδιο για τη διεκπεραίωση κάθε ζητήματος 
διοικητικής, τεχνικής και πληροφοριακής φύσεως της 
Γενικής Γ ραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής, κατά 
παρέκκλιση κάθε αντίθετης διάταξης.
β) Με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστασίας του 
Πολίτη και Δικαιοσύνης καθορίζονται το περιεχόμενο 
και η έκταση της ως άνω αρμοδιότητας, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της προ-ηγούμενης περίπτωσης.
γ) Στη Γενική Γ ραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη συστήνεται Γε-
νική Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών και Διοικητικής 
Υποστήριξης, αποτελούμενη από τις εξής Διευθύνσεις: 
i) Διεύθυνση Οικονομικής Διαχείρισης, ii) Διεύθυνση 
Προμηθειών και iii) Διεύθυνση Διοικητικής Υποστήρι-
ξης. Με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πο-
λίτη ρυθμίζονται οι επιμέρους αρμοδιότητες της κάθε 
μίας Διεύθυνσης, ο τρόπος λειτουργίας, ο ειδικότερος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3416 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
τρόπος στελέχωσης των ως άνω Διευθύνσεων και άλλα 
ζητήματα προσωπικού, κατάρτισης και εκτέλεσης προ-ϋπολογισμού, εκκαθάρισης αποδοχών, η διαχείριση και 
διοίκηση του ειδικού λογαριασμού «Κεφάλαια Εργασίας 
Κρατουμένων», ο τρόπος διενέργειας προμηθειών και 
διαγωνισμών, ζητήματα πρωτοκόλλου, διεκπεραίωσης, 
εκπαίδευσης, οργάνωσης και κάθε άλλη αναγκαία λε-
πτομέρεια.
δ) Στη Γενική Γ ραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής 
του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη συστήνεται Γενι-
κή Διεύθυνση Διαχείρισης Καταστημάτων Κράτησης και 
Διαχείρισης Κρίσεων, αποτελούμενη από τις εξής Διευ-
θύνσεις: i)Διεύθυνση Διαχείρισης Καταστημάτων Κράτη-
σης, και ii) Διεύθυνση Διαχείρισης Κρίσεων. Με απόφαση 
του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη ρυθμίζονται οι 
επιμέρους αρμοδιότητες της κάθε μίας Διεύθυνσης, ο 
τρόπος λειτουργίας, τα ζητήματα του προσωπικού και 
κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.
4. Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 8 του ν. 2776/1999 
(Α΄291) «Σωφρονιστικός Κώδικας» τροποποιούνται ως 
εξής:
«1. Στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη συστήνεται 
πενταμελές Κεντρικό Επιστημονικό Συμβούλιο Φυλακών 
(Κ.Ε.Σ.Φ.) που συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού 
Προστασίας του Πολίτη, ο οποίος ορίζει τον πρόεδρο, 
τον αναπληρωτή του, τα τακτικά και τα ισάριθμα αναπλη-
ρωματικά μέλη του και αποτελείται από προσωπικότητες 
αναγνωρισμένου κύρους στον τομέα τους.
2. Το Κ.Ε.Σ.Φ. απαρτίζεται από δύο (2) μέλη Δ.Ε.Π. ελ-
ληνικών Α.Ε.Ι., κατά προτίμηση νομικούς με ενασχόληση 
σε θέματα ποινικού ή σωφρονιστικού ή συνταγματικού 
δικαίου, έναν (1) επιστήμονα εξειδικευμένο στη σωφρο-
νιστική ή την ψυχολογία των εγκλείστων ή τη μεταχεί-
ριση των τοξικομανών ή σε άλλο συναφές αντικείμενο, 
έναν (1) διευθυντή καταστήματος κράτησης και έναν (1) 
κοινωνικό λειτουργό που υπηρετεί στην κοινωνική υπη-
ρεσία καταστήματος κράτησης. Η θητεία των μελών του 
Κ.Ε.Σ.Φ. είναι τριετής. Το Κ.Ε.Σ.Φ. συνεδριάζει ύστερα από 
πρόσκληση του προέδρου τουλάχιστον μία (1) φορά το 
μήνα, βρίσκεται σε απαρτία εφόσον παρίστανται τρία (3) 
τουλάχιστον μέλη του και αποφασίζει με πλειοψηφία των 
παρόντων. Σε περίπτωση ισοψηφίας υπερισχύει η γνώμη 
με την οποία συντάσσεται ο πρόεδρος. Χρέη γραμμα-
τείας του Κ.Ε.Σ.Φ. επιτελούν υπάλληλοι του Υπουργείου 
Προστασίας του Πολίτη, οι οποίοι ορίζονται με την από-
φαση που εκδίδεται κατά την παράγραφο 1.»
5. Η παράγραφος 5.1 του άρθρου 2 του π.δ. 81/2019 
(Α΄ 119) «Σύσταση, συγχώνευση, μετονομασία και κατάρ-
γηση Υπουργείων και καθορισμός των αρμοδιοτήτων 
τους - Μεταφορά υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ 
Υπουργείων», τροποποιείται ως εξής:
«5.1. Από το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων η Γενική Γ ραμματεία Αντε-
γκληματικής Πολιτικής του άρθρου 17 του π.δ. 96/2017 (Α΄136) όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένου του συνό-
λου των υπαγομένων σε αυτή οργανικών μονάδων, το 
Σώμα Επιθεώρησης και Ελέγχου Καταστημάτων Κρά-
τησης, τα Καταστήματα Κράτησης, Σωφρονιστικά και Θεραπευτικά Καταστήματα, τα Ειδικά Θεραπευτικά Κα-
ταστήματα και η Κεντρική Αποθήκη Υλικού Φυλακών 
(ΚΑΥΦ), το Ίδρυμα Αγωγής Ανηλίκων Αρρένων Βόλου, 
πλην των Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων, της Ιατρο-
δικαστικής Υπηρεσίας και των Υπηρεσιών Επιμελητών 
Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής, οι οποίες παραμένουν 
στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.»
Άρθρο 19
Τροποποίηση του Παραρτήματος Ε΄ τουν. 4036/2012 (Α΄ 8), σε συμμόρφωση προς την 
Οδηγία (ΕΕ) 2019/782
(Άρθρα 1 και 2 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/782) - Προθεσμία της παραγράφου 5 του άρθρου 14 
του ν.δ. 420/1970 (Α΄ 27)
1. Το Παράρτημα Ε΄ του ν. 4036/2012 (Α΄ 8) αντικαθί-
σταται ως εξής:
«ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ε΄ΤΜΗΜΑ 1
Εναρμονισμένοι δείκτες κινδύνου
Οι εναρμονισμένοι δείκτες κινδύνου παρατίθενται στα 
τμήματα 2 και 3 του παρόντος Παραρτήματος.
ΤΜΗΜΑ 2
Εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 1:
Εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου βάσει επικινδυνό-
τητας ο οποίος βασίζεται στις ποσότητες των δραστικών 
ουσιών που διατίθενται στην αγορά σε φυτοπροστα-
τευτικά προϊόντα δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1107/2009.
1. Ο εν λόγω δείκτης βασίζεται σε στατιστικά στοιχεία 
για τις ποσότητες των δ ραστικών ουσιών που διατίθε-
νται στην αγορά σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα δυ-
νάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, στοιχεία 
που παρέχονται στην Επιτροπή (Eurostat) δυνάμει τον 
Παραρτήματος I («Στατιστικές σχετικά με τη διάθεση των 
γεωργικών φαρμάκων στην αγορά») του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1185/2009. Τα στοιχεία αυτά ταξινομούνται σε 
4 ομάδες, οι οποίες διαιρούνται σε 7 κατηγορίες.
2. Οι ακόλουθοι γενικοί κανόνες εφαρμόζονται για 
τον υπολογισμό του εναρμονισμένου δείκτη κινδύνου
1:α) ο εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 1 υπολογίζεται 
με βάση την κατηγοριοποίηση των δραστικών ουσιών 
στις 4 ομάδες και τις 7 κατηγορίες του πίνακα 1·
β) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 1 (κατηγορίες Α 
και Β) είναι εκείνες που παρατίθενται στο Μέρος Δ΄ του παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011 της Επιτροπής·
1
γ) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 2 (κατηγορίες Γ και 
Δ) είναι εκείνες που παρατίθενται στα Μέρη Α΄ και Β΄ 
του παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 540/2011·
1 Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 540/2011 της Επιτροπής, 
της 25ης Μάϊου 2011, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου όσον αφορά τον κατάλογο των εγκεκριμένων δραστικών 
ουσιών (ΕΕ L 153 της 11.6.2011,σ. 1.)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3417 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
δ) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 3 (κατηγορίες Ε και 
ΣΤ) είναι εκείνες που παρατίθενται στο Μέρος Ε΄ του 
παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
540/2011·
ε) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 4 (κατηγορία Ζ) 
είναι εκείνες που δεν έχουν εγκριθεί, σύμφωνα με τον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 και, ως εκ τούτου, δεν 
παρατίθενται στο παράρτημα του εκτελεστικού κανονι-
σμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011·
στ) εφαρμόζονται συντελεστές στάθμισης της σειράς 
vi) του πίνακα 1.3. Ο εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 1 υπολογίζεται 
με τον πολλαπλασιασμό των ετήσιων ποσοτήτων των 
δραστικών ουσιών που διατίθενται στην αγορά για κάθε 
ομάδα του πίνακα 1 επί τον σχετικό συντελεστή στάθ-
μισης επικινδυνότητας που καθορίζεται στη σειρά vi), 
ακολουθούμενος από τη συγκεντρωτική παρουσίαση 
των αποτελεσμάτων αυτών των υπολογισμών.
4. Μπορούν να υπολογίζοντ αι οι ποσότητες των δρα-
στικών ουσιών που διατίθενται στην αγορά για κάθε 
ομάδα και κατηγορία του πίνακα 1.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3418 Τεύχος A’ 139/31.08.2019

	

	

	




	

	


		

	


 
 



	


	

	
 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3419 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
5. Ως βάση αναφοράς για τον εναρμονισμένο δείκτη 
κινδύνου 1 ορίζεται το 100 και ισούται με το μέσο απο-
τέλεσμα του παραπάνω υπολογισμού για την περίοδο 
2011-2013.
6. Το αποτέλεσμα του εναρμονισμένου δείκτη κινδύ-
νου 1 εκφράζεται σε σχέση με τη βάση αναφοράς.
7. Η ΣΕΑ υπολογίζει και δημοσιεύει τον εναρμονισμένο 
δείκτη κινδύνου 1, σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγρα-φος 2 για κάθε ημερολογιακό έτος και το αργότερο 20 
μήνες μετά το τέλος του έτους, για το οποίο υπολογίζεται 
ο εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 1.
ΤΜΗΜΑ 3
Εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 2:
Εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου ο οποίος βασίζεται 
στον αριθμό των αδειών που χορηγούνται δυνάμει του άρθρου 53 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009.
1. Ο εν λόγω δείκτης βασίζεται στον αριθμό των αδει-
ών που χορηγούνται για τα φυτοπροστατευτικά προϊό-
ντα, σύμφωνα με το άρθρο 53 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1107/2009, όπως αυτές κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή, 
σύμφωνα με το άρθρο 53 παράγραφος 1 του εν λόγω 
κανονισμού. Τα στοιχεία αυτά ταξινομούνται σε 4 ομά-δες, οι οποίες διαιρούνται σε 7 κατηγορίες.
2. Οι ακόλουθοι γενικοί κανόνες εφαρμόζονται για τον 
υπολογισμό του εναρμονισμένου δείκτη κινδύνου 2:
α) ο εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 2 βασίζεται 
στον αριθμό των αδειών που χορηγούνται δυνάμει του 
άρθρου 53 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009. Υπο-λογίζεται με βάση την κατηγοριοποίηση των δραστικών 
ουσιών στις 4 ομάδες και τις 7 κατηγορίες του πίνακα 2 
του παρόντος τμήματος∙
β) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 1 (κατηγορίες Α και 
Β) παρατίθενται στο Μέρος Δ΄ του Παραρτήματος του 
εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011·
γ) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 2 (κατηγορίες Γ και 
Δ) παρατίθενται στα Μέρη Α΄ και Β΄ του Παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011·
δ) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 3 (κατηγορίες Ε και 
ΣΤ) είναι εκείνες που παρατίθενται στο Μέρος Ε΄ του 
Παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011· 
ε) οι δραστικές ουσίες της ομάδας 4 (κατηγορία Ζ) 
είναι εκείνες που δεν έχουν εγκριθεί σύμφωνα με τον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 και, ως εκ τούτου, δεν 
παρατίθενται στο Παράρτημα του εκτελεστικού κανονι-
σμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011·
στ) εφαρμόζονται οι συντελεστές στάθμισης της σει-
ράς νi) του πίνακα 2 του παρόντος τμήματος.
3. Ο εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 2 υπολογίζε-
ται με τον πολλαπλασιασμό του αριθμού των αδειών 
που χορηγούνται για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα 
που διατίθενται στην αγορά δυνάμει του άρθρου 53 του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 για κάθε ομάδα του 
πίνακα 2 επί τον σχετικό συντελεστή στάθμισης επικινδυ-
νότητας που καθορίζεται στη σειρά vi), ακολουθούμενος 
από τη συγκεντρωτική παρουσίαση των αποτελεσμάτων 
αυτών των υπολογισμών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3420 Τεύχος A’ 139/31.08.2019








	




	 


 

	
	
	





	

 

	























ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3421 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
4. Ως βάση αναφοράς για τον εναρμονισμένο δείκτη 
κινδύνου 2 ορίζεται το 100 και ισούται με το μέσο απο-
τέλεσμα του παραπάνω υπολογισμού για την περίοδο 
2011-2013.
5. Το αποτέλεσμα του εναρμονισμένου δείκτη κινδύ-
νου 2 εκφράζεται σε σχέση με την τιμή βάσης.
6. Η ΣΕΑ υπολογίζει και δημοσιεύει τον εναρμονισμένο 
δείκτη κινδύνου 2, σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγρα-φος 2 για κάθε ημερολογιακό έτος και το αργότερο 20 
μήνες μετά το τέλος του έτους για το οποίο υπολογίζεται 
ο εναρμονισμένος δείκτης κινδύνου 2.»
2. Η αποκλειστική προθεσμία έξι (6) μηνών για υπο-
βολή αιτήσεως της παραγράφου 5 του άρθρου 14 του 
ν.δ. 420/1970 (Α΄ 27), όπως αυτή προστέθηκε με την 
παράγραφο 1 του άρθρου 59 του ν. 4235/2014 (Α΄32) 
και αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 2 του άρθρου 
32 του ν. 4597/2019 (Α΄35), παρατείνεται μέχρι και 
31.10.2019.
3. Οι παράγραφοι 3,4,5 και 6 του άρθρου 32 του 
ν.  4597/2019 αποτελούν εσωτερικές παραγράφους του άρθρου 14 του ν.δ. 420/1970 και αναριθμούνται σε 6,7, 8 και 9 αντιστοίχως.
4. Η παράγραφος 1 αρχίζει να ισχύει από την 5η Σε-
πτεμβρίου 2019.
Άρθρο 20
Συμβάσεις ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας
αρμοδιότητας Υπουργείου Ναυτιλίας και
Νησιωτικής Πολιτικής (ΥΝΑΝΠ)
1. Οι συμβάσεις ανάθεσης δημόσιας υπηρεσί-
ας υπ’ αριθμ.25/2009, 28/2009, 29/2009, 79/2009, 
80/2009, 95/2009, 97/2009,3328.1.7.8/01/2010, 2252.1.3.54/43960/2018, 2252.1.3.66/44045/2018, 2252.1.3.67/44046/2018, 2252.1.3.69/44437/2018, 2252.1.3.70/44438/2018, 2252.1.3.71/44439/2018, 2252.1.3.72/44440/2018, 2252.1.3.73/44441/2018, 2252.1.3.78/44846/2018, 2252.1.3.79/44998/2018, 
2252.1.3.83/48940/2018 και 2252.1.3.98/68217/2018, 
καθώς και συμβάσεις η ισχύς των οποίων λήγει εντός 
του τρέχοντος έτους, που έχουν συναφθεί κατ’ εκτέλεση 
του άρθρου όγδοου του ν. 2932/2001 (Α’ 145) βαρύνουν 
τις πιστώσεις του τακτικού προϋπολογισμού του Υπουρ-
γείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής (ΥΝΑΝΠ) για 
τα δρομολόγια που θα εκτελεσθούν έως την 31.12.2019, 
ενώ για τα δρομολόγια που εκτελούνται μετά την ημερο-
μηνία αυτή βαρύνουν το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύ-
σεων του Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
2. Νέες συμβάσεις ανάθεσης δημόσιας υπηρεσί-
ας που εκτελούνται δυνάμει του άρθρου όγδοου του 
ν. 2932/2001 (Α΄ 145), καθώς και παρατάσεις υπαρχου-
σών συμβάσεων κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 10 του 
άρθρου όγδοου του ν. 2932/2001 (Α΄ 145) βαρύνουν 
το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του Υπουργείο 
Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Άρθρο 21
Τροποποίηση του ν. 3649/2008
1. Η παράγραφος 9 του άρθρου 4 του ν. 3649/2008
(Α΄ 39) τροποποιείται ως εξής:
«9. Συνεργάζεται με τις αντίστοιχες Υπηρεσίες άλλων 
χωρών και διεθνών οργανισμών, καθώς με τους φορείς της παραγράφου 1 του άρθρου 6 του παρόντος, για την 
αποτελεσματικότερη εκπλήρωση της αποστολής της. Για 
την προαγωγή του έργου της Ε.Υ.Π., τον εκσυγχρονισμό 
των εργασιών της και τη διευκόλυνση της συνεργασίας 
της με τους ανωτέρω φορείς:
(α) Η Ε.Υ.Π. μπορεί να υπογράφει μνημόνια συνερ-
γασίας με τους φορείς της παραγράφου 1, ιδίως δε το 
Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Προστασίας του 
Πολίτη, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το Υπουργείο 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στα μνημόνια συνεργασίας 
προσδιορίζονται το αντικείμενο και οι όροι της εκάστοτε 
συνεργασίας.
(β) Με απόφαση του Διοικητή της Ε.Υ.Π. μπορούν να 
συστήνονται ομάδες εργασίας αποτελούμενες από μέλη 
του προσωπικού της Ε.Υ.Π. και από μέλη προτεινόμε-
να από τον εκάστοτε συνεργαζόμενο φορέα. Στα μέλη 
αυτών των ομάδων εργασίας δεν παρέχεται πρόσθετη αμοιβή.
(γ) Ανεξάρτητα από την κατά την προηγούμενη υπο-
παράγραφο σύσταση ομάδων εργασίας, με απόφαση 
του Διοικητή της Ε.Υ.Π. μπορεί να ορίζεται μέλος του 
προσωπικού της ως σύνδεσμος με έναν ή περισσότε-
ρους φορείς της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, ο 
οποίος και μεριμνά για την αποτελεσματική συνεργασία 
των δύο φορέων και τον συντονισμό των δράσεων σε 
πεδία κοινού ενδιαφέροντος, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στο μεταξύ των φορέων, μνημόνιο συνεργασίας και τις κατευθύνσεις της Διοίκησης της Ε.Υ.Π..
(δ) Τα μνημόνια συνεργασίας και οι αποφάσεις που 
προβλέπονται στην παρούσα παράγραφο δεν δημοσι-εύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
2. Το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 9 
του ν. 3649/2008, αντικαθίσταται ως εξής: «Για τον διο-ρισμό στη θέση του Διοικητή της Ε.Υ.Π. απαιτείται η κα-
τοχή Πανεπιστημιακού τίτλου σπουδών της ημεδαπής ή 
της αλλοδαπής ή δεκαετής τουλάχιστον αποδεδειγμένη 
επαγγελματική απασχόληση.»
Άρθρο 22
Τροποποίηση του π.δ. 1/2017
1. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 1 του π.δ. 1/2017 
(Α΄ 2), μετά τις λέξεις «Αυτοτελή Γ ραφεία» προστίθενται 
οι λέξεις «και Γ ραμματείες».
2. Η υποπερίπτωση (αα) της περίπτωσης (α) της παρα-
γράφου 1 του άρθρου 1 του π.δ. 1/2017, καταργείται και 
οι λοιπές υποπεριπτώσεις υπό στοιχεία (ββ) έως (ιδιδ) 
αναγραμματίζονται σε (αα) έως (ιγιγ) αντιστοίχως.
3. Η περίπτωση (1) του άρθρου 2 του π.δ. 1/2017 κα-
ταργείται και οι λοιπές περιπτώσεις υπό τους αριθμούς (2) έως (15) αναριθμούνται σε (1) έως (14).
4. Στην παράγραφο 1 του άρθρου 4 του π.δ. 1/2017 
προστίθεται περίπτωση (στ) ως εξής: «στ) των Γ ραμματει-
ών του Διοικητή και των Υποδιοικητών οι Προϊστάμενοι 
αυτών.»
5. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 4 προστίθεται περί-
πτωση (β) ως εξής: «β) Οι Προϊστάμενοι των Κλιμακίων 
των Περιφερειακών Μονάδων και των Γ ραμματειών του 
Διοικητή και των Υποδιοικητών εξομοιώνονται με Προϊ-
σταμένους Αυτοτελών Γ ραφείων.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3422 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
6. Στην υποπερίπτωση (αα) της περίπτωσης (α) της 
παραγράφου 2 του άρθρου 5 του π.δ. 1/2017, η φράση 
«ορίζονται με απόφαση του Διοικητή της Ε.Υ.Π. για τρία 
(3) έτη», αντικαθίσταται από τη φράση «ορίζονται και 
παύονται με απόφαση του Διοικητή της Ε.Υ.Π.».
7. Το δεύτερο εδάφιο της υποπερίπτωσης (δδ) της 
παραγράφου 2 του άρθρου 5 του π.δ. 1/2017, αντικαθί-
σταται ως εξής: «Σε περίπτωση που Προϊστάμενος Διεύ-
θυνσης ή Υποδιεύθυνσης δεν ορισθεί ως Προϊστάμενος 
για δεύτερη φορά, αυτός δύναται κατά την κρίση του 
Διοικητή της Ε.Υ.Π. να καταλάβει θέση Προϊσταμένου 
Τμήματος για την οποία προβλέπεται η Κατηγορία, ο 
Κλάδος ή/και η Ειδικότητά του.»
8. Στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 
44 του π.δ. 1/2017 η φράση «με αναπληρωτή τον έτερο 
Υποδιοικητή» αντικαθίσταται από τη φράση «με ανα-
πληρωτή έναν (1) από τους έτερους Υποδιοικητές που υποδεικνύεται από τον Διοικητή».
Άρθρο 23
Τροποποίηση του π.δ. 81/2019
Στην παράγραφο 6 του άρθρου 5 του π.δ. 81/2019 
(Α΄119) μετά τη λέξη «παραγράφων», προστίθεται φράση 
ως εξής: «, με την επιφύλαξη της διάταξης του άρθρου 
19 του ν. 3649/2008 (Α΄ 39), η οποία παραμένει σε ισχύ».
Άρθρο 24Καταργούμενη διάταξη
Οι παράγραφοι 1 και 3 του άρθρου 21 του ν. 4579/2018 
(Α΄ 201), καταργούνται.Άρθρο 25
Διαρθρωτικές Αλλαγές
1. Η παράγραφος 5 του άρθρου 2 του ν. 4052/2012 (Α΄ 
41), μετά την προτεινόμενη τροποποίηση αντικαθίσταται 
ως εξής:
«5. Ο Υπουργός Υγείας συστήνει Επιτροπή αποτε-
λούμενη από τον Γενικό Γ ραμματέα Υπηρεσιών Υγείας, έναν Προϊστάμενο Διεύθυνσης του Υπουργείου Υγείας, 
έναν καθηγητή ή αναπληρωτή καθηγητή της ΕΣΔΥ ή ΑΕΙ 
ή ΑΤΕΙ με συναφές αντικείμενο, έναν αντιπρόεδρο «ή 
σύμβουλο» του ΑΣΕΠ και ένα υψηλόβαθμο στέλεχος 
του ιδιωτικού τομέα, με αντικείμενο μη συναφές με τις 
μονάδες υγείας. Κατόπιν προσκλήσεως του Υπουργού 
Υγείας, για εκδήλωση ενδιαφέροντος, η ως άνω Επιτροπή 
συντάσσει κατάλογο αξιολόγησης των υποψηφίων και 
εισηγείται στον Υπουργό Υγείας, ο οποίος και διορίζει 
τους Διοικητές και Αναπληρωτές Διοικητές.»
2. Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 4 του άρθρου 
164 του ν. 4600/2019. όπως προστέθηκε με το άρθρο 4 
του ν. 4613/2019 (Α΄ 78), αντικαθίσταται ως εξής: «Έναρ-
ξη ισχύος της διάταξης αυτής ορίζεται η 31η Δεκεμβρίου 
2019.»
Άρθρο 26
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως εκτός αν άλλη διάτα-
ξη ορίζει διαφορετικά.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3423 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 31 Aυγούστου 2019
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  Προστασίας του Πολίτη
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ  
Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υφυπουργός
Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  
Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Τουρισμού
ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ   Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 31 Αυγούστου 2019
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 3424 Τεύχος A’ 139/31.08.2019
Την ευθύνη για την εκτύπωση, διαχείριση και κυκλοφορία των φύλλων της Εφημερίδας 
της Κυβερνήσεως, (ΦΕΚ) στην έντυπη και ηλεκτρονική έκδοση, έχει το Εθνικό Tυπογραφείο 
το οποίο αποτελεί δημόσια υπηρεσία η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Διοικητικής Ανασυ-γκρότησης. Το Εθνικό Τυπογραφείο έχει επίσης την ευθύνη για την κάλυψη των εκτυπωτικών αναγκών του Δημοσίου. (ν. 3469/2006, Α΄ 131).
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΙ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ)
Η ηλεκτρονική μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται δωρεάν από την ιστοσελίδα www.et.gr.  Για 
τα ΦΕΚ που δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωρισθεί στην πιο πάνω ιστοσελίδα δίνεται η δυνατότητα δωρεάν αποστολής με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, μετά από αίτηση που υποβάλ-λεται ηλεκτρονικά με τη συμπλήρωση ειδικής φόρμας.
Η έντυπη μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται για μεμονωμένα φύλλα με το ανάλογο κόστος από 
το τμήμα Πωλήσεων απευθείας ή με ταχυδρομική αποστολή μέσω αίτησης παραγγελίας στα ΚΕΠ, ενώ για ετήσια συνδρομή από το τμήμα Συνδρομητών. Tο κόστος για ασπρόμαυρο ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1€, προσαυξανόμενο κατά 0,20€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού. Το κόστος για έγχρωμο ΦΕΚ είναι 1,50€ από 1 έως 16 σελίδες, προσαυξανόμενο κατά 0,30€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού.
Τρόπος αποστολής κειμένων προς δημοσίευση
-  Τα κείμενα για δημοσίευση στο ΦΕΚ, από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και τους φορείς 
του δημόσιου τομέα, αποστέλλονται στην διεύθυνση webmaster.et@et.gr  με  χρήση 
προηγμένης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης.
-  Οι περιλήψεις Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων, αποστέλλονται στην ηλεκτρονική δι-
εύθυνση dds@et.gr με τη χρήση απλού  ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
-  Κατ’ εξαίρεση, πολίτες οι οποίοι δεν έχουν αποκτήσει προηγμένη ηλεκτρονική υπογρα-
φή, μπορούν να αποστέλλουν ταχυδρομικά ή να καταθέτουν  με εκπρόσωπό τους κείμε-να προς δημοσίευση αποτυπωμένα σε χαρτί, στο Τμήμα Παραλαβής Δημοσιευτέας Ύλης.
Πληροφορίες σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την 
πώληση των τευχών και τους ισχύοντες τιμοκαταλόγους για όλες τις υπηρεσίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας και στη διαδρομή Εξυπηρέτηση κοινού - τμήμα πωλήσεων ή συν-δρομητών. Επίσης στην ιστοσελίδα μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, εφόσον γνωρίζετε τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύμα-τος (ΚΑΔ). Τον ΚΑΔ εκδίδει το Εθνικό Tυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προ-
ϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΚΑΛΥΨΗ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ του Δημοσίου και των φορέων του  
Το Εθνικό Τυπογραφείο μετά από αίτημα φορέα του Δημοσίου αναλαμβάνει να σχεδιάσει 
και να εκτυπώσει κάρτες, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανογραφικά έντυπα, φακέλους, φακέλους αλληλογραφίας, κ.ά. Επίσης σχεδιάζει και κατασκευάζει σφραγίδες. 
EΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ
Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεων:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Συνδρομητών:  (Ημιόροφος, τηλ. 210 5279136) 
Πληροφοριών:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβής Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστοσελίδα:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
της ιστοσελίδας:  helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.gr
*01001393108190016*