NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4819 
 Ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη διαχείριση των 
αποβλήτων - Ενσωμάτωση των Οδηγιών 2018/ 
851 και 2018/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου της 30ής Μαΐου 2018 για την 
τροποποίηση της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ περί απο-
βλήτων και της Οδηγίας 94/62/ΕΚ περί συσκευ-
ασιών και απορριμμάτων συ σκευασιών, πλαίσιο 
οργάνωσης του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύ-
κλωσης, διατάξεις για τα πλαστικά προϊόντα και 
την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, χω-
ροταξικές - πολεοδομικές, ενεργειακές και συνα-
φείς επείγουσες ρυθμίσεις. 
 Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 
 Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ Α’ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣΆρθρο 1 Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής
(Άρθρο 1 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 1 του άρθρου 1 της Οδηγίας (EΕ) 
2018/851)
ΜΕΡΟΣ Β’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2018/851 ΤΗΣ 30ΗΣ 
ΜΑΪΟΥ 2018 ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 
2008/98/ΕΚ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ (L 150)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’: Γενικές διατάξειςΆρθρο 2 Εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής(Άρθρο 2 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 2 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 3 Ορισμοί(Άρθρο 3 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 4 Ιεράρχηση των αποβλήτων(Άρθρο 4 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 5 Υποπροϊόντα(Άρθρο 5 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-ποιηθεί με την παρ. 5 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 6 Αποχαρακτηρισμός αποβλήτων
(Άρθρο 6 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 6 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 7 Κατάλογος αποβλήτων(Άρθρο 7 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 7 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’:
Διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού  - Συστήματα 
Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ)
Άρθρο 8 Διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού
(Άρθρο 8 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 9 Γενικές ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά τα 
Προγράμματα Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ)
(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προ-
στεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 10 Προγράμματα Διευρυμένης Ευθύνης Παρα-
γωγού για νέες κατηγορίες προϊόντων
(Άρθρο 8 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851, άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει 
αντικατασταθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851 και άρθρο 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, 
όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του 
άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 11 Υποχρεώσεις παραγωγών
(Άρθρο 8 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851 και άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προστεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 12 Ρυθμίσεις για τους Φορείς ΣΕΔ
(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προ-
στεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 13 Έγκριση λειτουργίας ΣΕΔ
(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προ-
στεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
23 Ιουλίου 2021 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1298479
(Το παρόν ΦΕΚ επανεκτυπώθηκε λόγω λάθους)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8480 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 14 Όροι και προϋποθέσεις για τη διάθεση στην 
αγορά των συσκευασιών και των προϊόντων που εμπί-
πτουν σε ΠΔΕΠ
(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προ-
στεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 15 ΕΜΠΑ - Διασύνδεση με το ΓΕΜΗ και άλλα 
Μητρώα
(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προστε-
θεί με την παρ. 9 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’:
Πρόληψη - Προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση 
και ανακύκλωση - Ανάκτηση - Διάθεση
Άρθρο 16 Προώθηση βιώσιμης παραγωγής και κα-
τανάλωσης
(Περ. α’ , β’ και γ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 
2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 
του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 17 Υποχρέωση ενημέρωσης περί επισκευάσι-
μων και αναβαθμίσιμων προϊόντων
(Περ. β’ , δ’ και ε’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 
2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 
του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 18 Δημιουργία Κέντρων Δημιουργικής Επανα-
χρησιμοποίησης Υλικών
(Περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/
ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 19 Απαγόρευση καταστροφής προϊόντων
(Περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/
ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 20 Απόβλητα τροφίμων
(Περ. ζ’ και η’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 
2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 
του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 και παρ. 2α 
του άρθρου 29 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τρο-
ποποιηθεί με την περ. γ’ της παρ. 22 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 21 Διεύρυνση φορολογικών κινήτρων για δω-
ρεές με σκοπό την ενθάρρυνση της πρόληψης - επανα-
χρησιμοποίησης
(Περ. δ’ και η’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 
2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 
του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 22 Υποχρέωση κοινοποίησης πληροφοριών 
στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων
(Περ. θ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/
ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 23 Ανάκτηση αποβλήτων
(Άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντι-
κατασταθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 24 Ανάκτηση - Απόβλητα μονάδων εντατικής 
εκτροφής πουλερικών ή χοίρων
(Παρ. 1 του άρθρου 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως 
έχει αντικατασταθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)Άρθρο 25 Προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και 
ανακύκλωση
(Άρθρο 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τρο-
ποποιηθεί με την παρ. 12 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 26 Χωριστή συλλογή - Κατηγοριοποίηση μέσων 
συλλογής αποβλήτων
(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως 
έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 27 Χωριστή συλλογή και ανακύκλωση στις σχο-
λικές μονάδες και τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης
(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως 
έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 28 Πρόβλεψη χώρου στις νέες οικοδομές για 
τη συλλογή και αποθήκευση των αστικών αποβλήτων
(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως 
έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 29 Πράσινα Σημεία
(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως 
έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 
1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 30 Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κα-
τεδαφίσεων (ΑΕΚΚ)
(Τέταρτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδη-
γίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 31 Αναβάθμιση της λειτουργίας των Κέντρων 
Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ)
(Άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 32 Φορολογικές αποσβέσεις για το κόστος 
αναβάθμισης των ΚΔΑΥ - Τροποποίηση του άρθρου 24 
του ν. 4172/2013
(Άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 33 Κανόνες σχετικά με τον υπολογισμό της 
επίτευξης των στόχων
(Άρθρο 11α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προ-
στεθεί με την παρ. 13 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 34 Διάθεση
(Άρθρο 12 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντι-
κατασταθεί με την παρ. 14 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’:
Διαχείριση αποβλήτωνΆρθρο 35 Προστασία της ανθρώπινης υγείας και του 
περιβάλλοντος
(Άρθρο 13 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 36 Κόστος
(Άρθρο 14 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντι-
κατασταθεί με την παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 37 Θέσπιση συστήματος «πληρώνω όσο πε-
τάω»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8481 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
(Άρθρο 14 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τρο-
ποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851 και την παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851
Άρθρο 38 Τέλος ταφής
(Άρθρο 14 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τρο-
ποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851 και την παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
Άρθρο 39 Κανόνες κοστολόγησης και τιμολόγησης 
ΦοΔΣΑ
Άρθρο 40 Δίκτυο ενημέρωσης
Άρθρο 41 Ευθύνη για τη διαχείριση των αποβλήτων 
(Άρθρο 15 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 42 Αρχές της αυτάρκειας και της εγγύτητας 
(Άρθρο 16 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 43 Έλεγχος επικίνδυνων αποβλήτων
(Άρθρο 17 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 44 Απαγόρευση ανάμειξης επικίνδυνων απο-
βλήτων
(Άρθρο 18 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 16 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 45 Σήμανση επικίνδυνων αποβλήτων(Άρθρο 19 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 46 Επικίνδυνα απόβλητα παραγόμενα από 
νοικοκυριά
(Άρθρο 20 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντι-
κατασταθεί με την παρ. 17 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 47 Απόβλητα έλαια
(Άρθρο 21 της Οδηγίας (ΕΕ) 2008/98/ΕΚ, όπως έχει 
τροποποιηθεί με την παρ. 18 του άρθρου 1 της Οδηγί-ας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 48 Υποχρεώσεις συλλογής και μεταφοράς αμι-
άντου και λοιπών επικίνδυνων αποβλήτων
(Παρ. 1 του άρθρου 15 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 49 Πρόληψη επικινδυνότητας διαχείρισης απο-
βλήτων
Άρθρο 50 Βιολογικά απόβλητα (βιοαπόβλητα)
(Άρθρο 22 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντι-
κατασταθεί με την παρ. 19 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 51 Συστήματα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης 
σε εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’:Άδειες και καταχωρήσειςΆρθρο 52 Έκδοση αδειών
(Άρθρο 23 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 53 Καταχώριση - Ηλεκτρονικό Μητρώο Απο-
βλήτων
(Άρθρο 26 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’:
Σχέδια και προγράμματαΆρθρο 54 Σχέδια διαχείρισης αποβλήτων
(Άρθρο 28 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 21 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851, άρθρο 30 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, άρθρο 14 
της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)Άρθρο 55 Εθνικός και Περιφερειακός Σχεδιασμός Δι-
αχείρισης Αποβλήτων
(Άρθρο 28 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 21 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 56 Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων 
(ΤΣΔΑ)
(Άρθρο 28 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 21 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 57 Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας 
Αποβλήτων
(Άρθρο 29 της Οδηγίας, όπως έχει τροποποιηθεί με 
την παρ. 22 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 
και άρθρο 30 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 58 Συμμετοχή του κοινού(Άρθρο 31 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Άρθρο 59 Συνεργασία
(Άρθρο 32 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)Άρθρο 60 Πληροφορίες που υπ οβάλλονται στην Ευ-
ρωπαϊκή Επιτροπή
(Άρθρο 33 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 24 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’:Επιθεωρήσεις και αρχείαΆρθρο 61 Επιθεωρήσεις και έλεγχοι(Άρθρο 34 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)Άρθρο 62 Τήρηση αρχείων - Μητρώων
(Άρθρο 35 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 25 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’:
Ειδικότερες ρυθμίσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης 
των αποβλήτων
Άρθρο 63 Δημιουργία Δικτύου Μονάδων Ενεργειακής 
Αξιοποίησης Αποβλήτων
Άρθρο 64 Ειδικές ρυθμίσεις για τις μονάδες παρασκευ-
ής εδαφοβελτιωτικών/λιπάσματος (κομπόστ)
Άρθρο 65 Κανονισμός καθαριότητας Ο.Τ.Α. α’ ΒαθμούΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ’:
Κυρώσεις
Άρθρο 66 Επιβολή της εφαρμογής και κυρώσεις
(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 67 Έλεγχοι Ε.Ο.ΑΝ.
(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 68 Ποινικές κυρώσεις
(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 69 Διοικητικές κυρώσεις που επιβάλλει ο 
Ε.Ο.ΑΝ.
(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8482 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 70 Συνέπειες μη συμμόρφωσης με την ευρω-
παϊκή νομοθεσία
(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι’:
Τελικές διατάξειςΆρθρο 71 Υποβολή εκθέσεων
(Άρθρο 37 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντι-
κατασταθεί με την παρ. 27 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 72 Εξουσιοδοτικές διατάξειςΆρθρο 73 Μεταβατικές διατάξεις
Άρθρο 74 Καταργούμενες διατάξειςΆρθρο 75 Παραρτήματα Μέρους Β’
(Άρθρο 3 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851, άρθρο 7 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 7 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/851, άρθρο 29 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως 
έχει τροποποιηθεί με την παρ. 22 του άρθρου 1 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/851, άρθρο 4 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, 
όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2018/852 ΤΗΣ 30ΗΣ 
ΜΑΪΟΥ 2018 ΓΙΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 94/62/ΕΚ 
ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ ΣΥΣΚΕΥΑ-ΣΙΑΣ (L 150)
Άρθρο 76 Πεδίο εφαρμογής
(Άρθρο 1 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 1 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/852 και άρθρο 2 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)
Άρθρο 77 Ορισμοί
(Άρθρο 3 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 2 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/852)
Άρθρο 78 Πρόληψη
(Παρ. 1 του άρθρου 4 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει 
τροποποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/852)
Άρθρο 79 Μέτρα διαχείρισης των πλαστικών σακου-
λών μεταφοράς
(Παρ. 1α του άρθρου 4 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)
Άρθρο 80 Μέτρα για τα πλαστικά μπουκάλια με ετικέτα 
από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC)
(Παρ. 1 του άρθρου 4 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει 
τροποποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/852)
Άρθρο 81 Επαναχρησιμοποίηση
(Άρθρο 5 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικα-
τασταθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/852)
Άρθρο 82 Ανάκτηση και ανακύκλωση
(Άρθρο 6 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 5 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/852)
Άρθρο 83 Κανόνες σχετικά με τον υπολογισμό της 
επίτευξης των στόχων(Άρθρο 6α της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει προστεθεί 
με την παρ. 6 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
Άρθρο 84 Πρόγραμμα Διευρυμένης Ευθύνης Παρα-
γωγού συσκευασιών
(Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικα-
τασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/852)
Άρθρο 85 Χρήση δευτερογενών πρώτων υλών στην 
παραγωγή συσκευασίας
(Παρ. 4 του άρθρου 6 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει 
αντικατασταθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
2004/12/ΕΚ)
Άρθρο 86 Συστήματα επιστροφής, συλλογής και ανά-
κτησης
(Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικα-
τασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
Άρθρο 87 Όροι και προϋποθέσεις για τη διαχείριση 
των συσκευασιών
(Άρθρα 9 και 11 και παρ. 1 του Παραρτήματος ΙΙ της 
Οδηγίας 94/62/ΕΚ)
Άρθρο 88 Συστήματα πληροφόρησης και υποβολή 
στοιχείων
(Άρθρο 12 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
Άρθρο 89 Όροι και προϋποθέσεις για την εναλλακτική 
διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών
(Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικα-
τασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
Άρθρο 90 Σήμανση συσκευασιών και σύστημα ανα-
γνώρισης
(Άρθρο 8 της Οδηγίας 94/62, όπως έχει τροποποιηθεί 
με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας 2004/12/ΕΚ)
Άρθρο 91 Διοικητικές κυρώσεις
(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροπο-
ποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Άρθρο 92 Εξουσιοδοτικές διατάξειςΆρθρο 93 Καταργούμενες διατάξειςΆρθρο 94 Παραρτήματα Μέρους Γ’ΜΕΡΟΣ Δ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΓ ΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ 
ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟΥ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ
Άρθρο 95 Επωνυμία, σκοπός και αρμοδιότητεςΆρθρο 96 Όργανα διοίκησηςΆρθρο 97 Διοικητικό Συμβούλιο
Άρθρο 98 Πόροι του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύ-
κλωσης
Άρθρο 99 Προγραμματικές συμβάσεις - Μνημόνια 
συνεργασίας
Άρθρο 100 Οργανωτική διάρθρωση
Άρθρο 101 Γενικός Διευθυντής, Προϊστάμενοι Διευ-
θύνσεων και Τμημάτων
Άρθρο 102 Οργάνωση, στελέχωση και λειτουργία του 
Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης
Άρθρο 103 Διαδικασία σύναψης συμβάσεων μίσθω-
σης έργου για την υλοποίηση των δράσεων του Ελληνι-κού Οργανισμού Ανακύκλωσης
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8483 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 104 Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Άρθρο 105 Καταργούμενες διατάξειςΜΕΡΟΣ Ε’
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΑ 
ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ
Άρθρο 106 Ειδικότερη ρύθμιση θεμάτων για τη μείωση 
κατανάλωσης πλαστικών προϊόντων - Τροποποίηση του 
άρθρου 4 του ν. 4736/2020
Άρθρο 107 Εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 4736/2020 - 
Τροποποίηση του άρθρου 19 του ν. 4736/2020
Άρθρο 108 Καταργούμενες διατάξειςΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙ-
ΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ 
ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ 
ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ
Άρθρο 109 Αγωγές του Ελληνικού Δημοσίου - Τροπο-
ποίηση της παρ. 3 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998
Άρθρο 110 Δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρι-
κής ενέργειας - Τροποποίηση της παρ. 3 άρθρου 45 του ν. 998/1979
Άρθρο 111 Υπόγεια δίκτυα μεταφοράς και διανομής 
ηλεκτρικής ενέργειας  - Τροποποίηση της περ.  α’ της 
παρ. 3 άρθρου 53 του ν. 998/1979
Άρθρο 112 Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και 
Κλιματικής Αλλαγής - Τροποποίηση του άρθρου 27 του ν. 4685/2020
Άρθρο 113 Διοικητικό Συμβούλιο Οργανισμού Φυσι-
κού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής - Τροποποί-
ηση της παρ. 1 του άρθρου 28 του ν. 4685/2020
Άρθρο 114 Οργανικές θέσεις του Οργανισμού Φυσι-
κού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής - Τροποποί-
ηση της εξουσιοδοτικής διάταξης της παρ. 1 του άρθρου 
32 του ν. 4685/2020
Άρθρο 115 Ειδικότερα ζητήματα του Οργανισμού 
Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής - Τρο-ποποίηση των παρ. 1, 2, 4, 5, 6 και 8 του άρθρου 43 του 
ν. 4685/2020
Άρθρο 116 Γνωμοδοτική αρμοδιότητα του Κεντρικού 
και Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειο-
δότησης - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 13 του 
ν. 4014/2011
Άρθρο 117 Παράταση απόφασης επιβολής όρων και 
περιορισμών επεμβάσεων σε περιοχές - Τροποποίηση 
της παρ. 6 του άρθρου 21 του ν. 1650/1986
ΜΕΡΟΣ Ζ’ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣΆρθρο 118 Παρατάσεις προθεσμιών
Άρθρο 119 Πολεοδομικός Σχεδιασμός
Άρθρο 120 Επείγουσες βελτιώσεις- αποσαφηνίσεις του 
ν. 4495/2017
Άρθρο 121 Ειδικές πολεοδομικές ρυθμίσεις
Άρθρο 122 Επείγουσες βελτιώσεις και αποσαφηνίσεις 
του ν. 4067/2012 και του ν. 4759/2020
Άρθρο 123 Επέκταση σε όμοροΆρθρο 124 Εγκατάσταση χώρων στάθμευσης οχημά-
των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού
Άρθρο 125 Οργανωμένοι υποδοχείς μεταποιητικών 
και Επιχειρηματικών ΔραστηριοτήτωνΆρθρο 126 Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Άρθρο 127 Καταργούμενες διατάξειςΜΕΡΟΣ Η’ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 128 Ανάπτυξη υποδομών δικτύου από τον Δια-
χειριστή του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. και τον Διαχειριστή του Ε.Σ.Μ.Η.Ε. 
για εγκατάσταση έργων Α.Π.Ε. - Τροποποίηση της παρ. 2 
του άρθρου 15, της παρ. 2 του άρθρου 128 και προσθή-κη περ. θ’ στην παρ. 4 του άρθρου 140 και παρ. 12 στο άρθρο 108 του ν. 4001/2011
Άρθρο 129 Εταιρικός μετασχηματισμός ΔΕΗ Α.Ε. - Προ-
σθήκη άρθρου 123Α και τροποποίηση των άρθρων 122 και 124 του ν. 4001/2011
Άρθρο 130 Ρυθμίσεις αδειοδότησης υβριδικών σταθ-
μών ΑΠΕ και σταθμών ΑΠΕ και αποθήκευσης ηλεκτρικής 
ενέργειας - Χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη και συμ-μετοχή μονάδων αποθήκευσης στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και σε μηχανισμούς ισχύος
Άρθρο 131 Προσδιορισμός κατανομής εσόδων από 
πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών αερίων ρύπων 
για τα έτη 2021 έως 2030 - Τροποποίηση του άρθρου 25 
του ν. 3468/2006
Άρθρο 132 Προσδιορισμός περιθωρίου ισχύος σε κο-
ρεσμένα δίκτυα
Άρθρο 133 Ρυθμίσεις αδειών αναζήτησης, έρευνας 
και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων - Τροποποίη-
ση της παρ. 6 και προσθήκη παρ. 40 στο άρθρο 2 του
ν. 2289/1995
Άρθρο 134 Ρυθμίσεις για την ενίσχυση της αποτελε-
σματικής λειτουργίας, εσωτερικής οργάνωσης και ανε-
ξαρτησίας της ΡΑΕ - Τροποποίηση των άρθρων 40 και 
45 του ν. 4001/2011
Άρθρο 135 Θέσπιση Μηχανισμού Παρακολούθη-
σης και Εποπτείας Αγορών από τη ΡΑΕ - Τροποποίηση 
του άρθρου 22 του ν. 4001/2011 και του άρθρου 6 του
ν. 4425/2016
Άρθρο 136 Πλαίσιο Προτεραιότητας χορήγησης προ-
σφοράς Σύνδεσης στον Διαχειριστή του Συστήματος - 
Αντικατάσταση του άρθρου 8β του ν. 3468/2006
Άρθρο 137 Εγγυητική Επιστολή Βεβαίωσης Παραγω-
γού - Προσθήκη άρθρου 11Α στον ν. 4685/2020
Άρθρο 138 Αναστολή προθεσμιών για Διασφάλιση 
Υλοποίησης Ειδικών Έργων για σταθμούς γεωθερμίας - Τροποποίηση της περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 12 του 
ν. 4685/2020
Άρθρο 139 Ακατάσχετο προκαταβολών και ενδιάμε-
σων πληρωμών στο Πρόγραμμα Στήριξης και Ανάπτυξης 
Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων του Πράσινου Ταμείου
Άρθρο 140 Αναβίωση oριστικών προσφορών σύνδε-
σης μικρών υδροηλεκτρικών σταθμών από Ο.Τ.Α. - Τρο-ποποίηση του άρθρου 94 του ν. 4796/2021
Άρθρο 141 Φορέας διαχείρισης δράσεων για την προ-
ώθηση της ηλεκτροκίνησης - Τροποποίηση της παρ. 1 
του άρθρου 62 του ν. 4710/2020
Άρθρο 142 Αρμοδιότητες του Τμήματος Ορυκτολογίας 
και Πετρογραφίας (ΤΟΠ) της Διεύθυνσης Ορυκτών Πό-
ρων και Μεταλλευτικής (ΔΟΠΜΕ) της Ελληνικής Αρχής 
Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών - Τροποποίηση 
της περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 34 του ν. 4602/2019
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8484 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 143 Ρύθμιση θεμάτων ορισμού ΡΑΕ ως αρμό-
διας αρχής για θέματα σχετικά με την ασφάλεια εφοδι-ασμού - Τροποποίηση του άρθρου 12 του ν. 4001/2011
Άρθρο 144 Θέματα προσωπικού και διοίκησης των 
εταιρειών ΑΔΜΗΕ Α.Ε. και των συνδεδεμένων αυτής
Άρθρο 145 Κάλυψη οργανικών θέσεων στη ΔΕΗ Α.Ε. - 
Τροποποίηση των άρθρων 4 και 7 του ν. 4643/2019
Άρθρο 146 Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Άρθρο 147 Μεταβατικές διατάξεις
ΜΕΡΟΣ Θ’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ, ΧΩΡΟ-
ΤΑΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ΔΑΣΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 148 Επίλυση ιδιοκτησιακού καθεστώτος 
δασών, δασικών εκτάσεων και χορτολιβαδικών εκτά-
σεων των περιοχών του άρθρου 62 του ν. 998/1979 - 
Τροποποίηση της περ. δ) της παρ. 5 του άρθρου 3 τουν. 998/1979
Άρθρο 149 Διατάξεις για τη διοικητική αναγνώριση 
της ιδιοκτησίας στις περιοχές του δεύτερου εδαφίου του 
άρθρου 62 του ν. 998/1979 - Προσθήκη άρθρου 8Α στον 
ν. 998/1979
Άρθρο 150 Επιτάχυνση της μελέτης και εκτέλεσης 
έργων προστασίας καμένων εκτάσεων με δασικό χαρα-
κτήρα - Τροποποίηση της περ. στ’ της παρ. 3 του άρθρου 
25 του ν. 998/1979
Άρθρο 151 Επιτρεπτές επεμβάσεις σε πάρκα και άλση - 
Τροποποίηση του άρθρου 59 του ν. 998/1979
Άρθρο 152 Ιδιοκτησιακές ρυθμίσεις για τις δασικού 
και χορτολιβαδικού χαρακτήρα εκτάσεις των περιοχών του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 62 του ν. 998/1979 - 
Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3208/2003
Άρθρο 153 Κατάτμηση μεικτών δασικών και μη δα-
σικών εκτάσεων - Προσθήκη εδαφίου στην παρ. 3 του άρθρου 60 του ν.δ. 86/18.1.1969
Άρθρο 154 Παράταση του χρόνου υποβολής δικαιολο-
γητικών - Τροποποίηση του άρθρου 68 του ν. 4512/2018
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 155 Eιδικοί όροι για τη διαμόρφωση και ανά-
πλαση του Εθνικού Αθλητικού Κέντρου Ηρακλείου 
(ΕΑΚΗ - «ΛΙΝΤΟ»)
Άρθρο 156 Εγκαταστάσεις για την επεξεργασία αστι-
κών αποβλήτων - Τροποποίηση της παρ. ΙΙ του άρθρου 
21 του ν. 2742/1999
Άρθρο 157 Τουριστικά καταλύματα - Προσθήκη εδα-
φίου στην παρ. 5 του άρθρου 17 του π.δ. 59/2018
Άρθρο 158 Συσκευασία και μεταποίηση αγροτικών 
και κτηνοτροφικών προϊόντων στην περιοχή του Πη-
λίου - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 8 του από 
11.6.1980 προεδρικού διατάγματος.
Άρθρο 159 Εναρμόνιση του σχεδιασμού στο δομημέ-
νο περιβάλλον - Τροποποίηση της παρ. 10 του άρθρου 
6 του π.δ. της 30ης.11.1995
Άρθρο 160 Υπαίθριοι σταθμοί αυτοκινήτων στο ιστο-
ρικό κέντρο του Δήμου Καβάλας και της Δημοτικής Ενό-
τητας Κερκυραίων - Προσθήκη εδαφίων στο άρθρο 19 
του ν. 4313/2014 και εξίσωση με εντός σχεδίου περιοχές 
των γηπέδων ως χώρων στάθμευσηςΆρθρο 161 Ζώνες Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Ζ.Ε.Α.) - 
Προσθήκη εδαφίων στην παρ. 2 του άρθρου 99 του
ν. 1892/1990
Άρθρο 162 Επιδιωκόμενος σκοπός διατάξεων για την 
εκτός σχεδίου δόμηση - Τροποποίηση του άρθρου 31 
του ν. 4759/2020
Άρθρο 163 Εκτός σχεδίου δόμηση - Τροποποίηση του 
άρθρου 32 του ν. 4759/2020
Άρθρο 164 Όροι δόμησης - Τροποποίηση της παρ. 3 
του άρθρου 33 του ν. 4759/2020
Άρθρο 165 Μεταβατικές διατάξεις για την εκτός σχε-
δίου δόμηση - Προσθήκη παρ. 5 έως και 9 στο άρθρο 
40 του ν. 4759/2020
Άρθρο 166 Συνολικός σχεδιασμός, χαρακτηρισμός και 
κύρωση οδικού δικτύου - Αντικατάσταση της παρ. 15 του 
άρθρου 20 του ν. 3937/2011
Άρθρο 167 Διαδικασία έγκρισης πολεοδομικών ρυθμί-
σεων - Προσθήκη παρ. 1α στο άρθρο 31 του ν. 3937/2011
Άρθρο 168 Ταυτόχρονη έγκριση Ειδικού Πολεοδομι-
κού Σχεδίου και Πολεοδομικού Σχεδίου Εφαρμογής
Άρθρο 169 Μεταβατική ρύθμιση για τη λειτουργία 
Ι.Κ.Τ.Ε.Ο.
Άρθρο 170 Μονάδα αφαλάτωσης στην περιοχή Αλε-
ποχωρίου
ΜΕΡΟΣ Ι’
ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ 
ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Άρθρο 171 Αδειοδότηση κατασκευών και εγκαταστά-
σεων εντός χερσαίας ζώνης λιμένος
Άρθρο 172 Ρυθμίσεις για τους ναυαγοσώστες και την 
παροχή ναυαγοσωστικής κάλυψης στις λουτρικές εγκα-
ταστάσεις
ΜΕΡΟΣ ΙΑ’ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 173 Έναρξη ισχύος
ΜΕΡΟΣ Α’ 
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής(Άρθρο 1 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 1 του άρθρου 1
της Οδηγίας (EΕ) 2018/851)
Με τον παρόντα θεσπίζεται ενιαίο πλαίσιο για τη δια-
χείριση των αποβλήτων με έμφαση στην πρόληψη, την 
προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και την ανακύ-
κλωσή τους. Θεσπίζονται μέτρα για την προστασία του 
περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας που αποσκο-
πούν στην πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων, τη μεί-
ωση των αρνητικών συνεπειών της παραγωγής και της 
διαχείρισης αποβλήτων, την αύξηση της ανακύκλωσης, 
τον περιορισμό του συνολικού αντικτύπου της χρή-
σης των πόρων και τη βελτίωση της αποδοτικότητάς 
τους με στόχο τη μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία. 
Παράλληλα, περιέχονται διατάξεις που αφορούν στην οργάνωση και λειτουργία του Ελληνικού Οργανισμού 
Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.), ενώ ρυθμίζονται και άλλα συ-ναφή ζητήματα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8485 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ΜΕΡΟΣ Β’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2018/851 ΤΗΣ 30ΗΣ ΜΑΪΟΥ 2018 ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2008/98/ΕΚ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ(L 150)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 2
Εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής
(Άρθρο 2 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει
τροποποιηθεί με την παρ. 2 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος:
α) τα αέρια απόβλητα που εκλύονται στην ατμόσφαι-
ρα,
β) τα επιτόπου εδάφη, που περιλαμβάνουν ρυπασμέ-
νες γαίες που δεν έχουν ακόμα εκσκαφθεί, και τα κτίρια που συνδέονται μόνιμα με εδάφη,
γ) μη ρυπασμένη γη και άλλα φυσικά υλικά που έχουν 
εκσκαφθεί κατά τη διάρκεια κατασκευαστικών δρα-
στηριοτήτων, εφόσον είναι βέβαιο ότι το υλικό αυτό 
θα χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή στη φυσική του 
κατάσταση, στον χώρο από τον οποίο έγινε η εκσκαφή,
δ) τα ραδιενεργά απόβλητα,
ε) τα αποχαρακτηρισμένα εκρηκτικά,
στ) τα περιττώματα, εφόσον δεν καλύπτονται από την 
περ. β’ της παρ. 2, το άχυρο και άλλα φυσικά ακίνδυνα 
υλικά που προέρχονται από τη γεωργία ή τη δασοκομία, 
τα οποία χρησιμοποιούνται στη γεωργία ή τη δασοκομία 
ή για την παραγωγή ενέργειας από βιομάζα με διαδικασί-
ες ή μεθόδους που δεν επιβαρύνουν το περιβάλλον και 
δεν θέτουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία.
2. Εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος, 
μόνο εφόσον η διαχείρισή τους διέπεται από άλλες ευ-ρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις ή εθνικές διατάξεις που μεταφέρουν οδηγίες στην εθνική έννομη τάξη:
α) τα λύματα,
β) τα ζωικά υποπροϊόντα, συμπεριλαμβανομένων 
των μεταποιημένων προϊόντων που καλύπτονται από 
τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 1069/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Οκτωβρίου 2009 περί υγειονομικών κανόνων για ζωικά υποπροϊό-ντα και παράγωγα προϊόντα που δεν προορίζονται για 
κατανάλωση από τον άνθρωπο και για την κατάργηση 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 1774/2002 (κανονισμός για 
τα ζωικά υποπροϊόντα) (L 300), εκτός από εκείνα που 
προορίζονται για αποτέφρωση, υγειονομική ταφή ή χρή-
ση σε εγκαταστάσεις βιοαερίου ή κομποστοποίησης ή λιπασματοποίησης,
γ) τα πτώματα ζώων, τα οποία αποθνήσκουν εκτός 
σφαγείων, συμπεριλαμβανομένων ζώων που θανατώ-
νονται για την εξάλειψη επιζωοτιών και διατίθενται σύμ-
φωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 1069/2009,
δ) τα απόβλητα που προκύπτουν από εργασίες έρευ-
νας, εξόρυξης, επεξεργασίας και αποθήκευσης ορυκτών 
πόρων και από τις εργασίες εκμετάλλευσης λατομείων 
που καλύπτονται από την υπό στοιχεία 39624/2209/Ε103/25.9.2009 (Β’ 2076) κοινή απόφαση των Υπουργών 
Εσωτερικών, Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης 
και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων 
[Οδηγία 2006/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2006, σχετικά με τη 
διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας 
(L 102)],
ε) ουσίες που προορίζονται για χρήση ως πρώτες ύλες 
ζωοτροφών, όπως ορίζονται στην περ. ζ’ της παρ. 2 του 
άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 767/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
13ης Ιουλίου 2009, για τη διάθεση στην αγορά και τη 
χρήση ζωοτροφών, την τροποποίηση του Κανονισμού 
(ΕΚ) αριθμ. 1831/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, και την κατάργηση των Οδηγιών 
79/373/ΕΟΚ του Συμβουλίου, 80/511/ΕΟΚ της Επιτροπής, 
82/471/ΕΟΚ του Συμβουλίου, 83/228/ΕΚ του Συμβου-
λίου, 93/74/ΕΟΚ του Συμβουλίου, 93/113/ΕΚ του Συμ-
βουλίου, 96/25/ΕΚ του Συμβουλίου και της Απόφασης 
2004/217/ΕΚ της Επιτροπής (L 229) και δεν είναι ούτε 
περιέχουν ζωικά παραπροϊόντα.
3. Με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων που απορ-
ρέουν από άλλες ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις ή 
εθνικές διατάξεις που μεταφέρουν οδηγίες στην εθνική 
έννομη τάξη, τα ιζήματα που επανατοποθετούνται σε 
επιφανειακά ύδατα με σκοπό τη διαχείριση των υδάτων 
και των υδάτινων οδών ή την πρόληψη πλημμυρών ή την 
εκτέλεση εγγειοβελτιωτικών έργων ή τον μετριασμό των 
επιπτώσεων από πλημμύρες και ξηρασίες εξαιρούνται 
από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος, εφόσον αποδει-
χθεί ότι τα ιζήματα αυτά δεν είναι επικίνδυνα.
4. Εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος 
τα πλοία που φέρουν τη σημαία κράτους μέλους της Ε.Ε. 
και εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού 
(ΕΕ) αριθμ. 1257/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου της 20ής Νοεμβρίου 2013 για την 
ανακύκλωση πλοίων και την τροποποίηση του Κανονι-
σμού (ΕΚ) αριθμ. 1013/2006 και της Οδηγίας 2009/16/
ΕΚ (L 330), με την επιφύλαξη της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 3 του Κανονισμού.
Άρθρο 3
Ορισμοί(Άρθρο 3 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει
τροποποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Στη διαχείριση των αποβλήτων ισχύουν οι ακόλουθοι 
ορισμοί, με την επιφύλαξη όσων ορίζονται σε ειδικές 
διατάξεις νόμου:
1. «Απόβλητα»: κάθε ουσία ή αντικείμενο, το οποίο ο 
κάτοχός του απορρίπτει ή προτίθεται ή υποχρεούται να απορρίψει.
2. «Επικίνδυνα απόβλητα»: τα απόβλητα που εμφανί-
ζουν μία ή περισσότερες απ ό τις επικίνδυνες ιδιότητες 
που αναφέρονται στο Παράρτημα III του Μέρους Β’ .
2α. «Μη επικίνδυνα απόβλητα»: τα απόβλητα που δεν 
καλύπτονται από την παρ. 2.
2β. «Αστικά απόβλητα (ΑΑ)»:α) Τα ανάμεικτα απόβλητα και τα απόβλητα που συλ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8486 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
λέγονται από τα νοικοκυριά, μεταξύ άλλων χαρτί και 
χαρτόνι, γυαλί, μέταλλα, πλαστικά, βιολογικά απόβλη-
τα, ξύλο, προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας, απόβλητα 
συσκευασίας, απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού 
εξοπλισμού, απόβλητα ηλεκτρικών στηλών και συσσω-
ρευτών και ογκώδη απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων 
στρωμάτων και επίπλων.
β) Τα ανάμεικτα απόβλητα και τα απόβλητα που συλλέ-
γονται χωριστά από άλλες πηγές, όταν είναι παρόμοια ως 
προς τη φύση και τη σύνθεση με τα οικιακά απόβλητα.
Στα αστικά απόβλητα δεν περιλαμβάνονται απόβλητα 
παραγωγής, γεωργίας, δασοκομίας, αλιείας, σηπτικών 
δεξαμενών και απόβλητα από δίκτυα αποχέτευσης και 
επεξεργασίας αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της 
ιλύος καθαρισμού λυμάτων, οχήματα στο τέλος του κύ-κλου ζωής τους ή απόβλητα από κατασκευές και κατε-δαφίσεις.
Ο ορισμός αυτός ισχύει με την επιφύλαξη του καταμε-
ρισμού των ευθυνών για τη διαχείριση των αποβλήτων μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων.
2γ. «Απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων»: Τα 
απόβλητα που προέρχονται από κατασκευές και από 
κατεδαφίσεις.
2δ. «Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδα-
φίσεων (ΑΕΚΚ)»: Τα απόβλητα που προέρχονται από 
εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις.
3. «Απόβλητα έλαια»: Τα ορυκτέλαια ή τα συνθετικά 
λιπαντικά ή τα βιομηχανικά έλαια που δεν είναι πλέον 
κατάλληλα για τη χρήση, για την οποία αρχικώς προο-
ρίζονταν, όπως τα χρησιμοποιημένα έλαια κινητήρων 
εσωτερικής καύσης, τα έλαια κιβωτίων ταχυτήτων, τα 
λιπαντικά έλαια, τα έλαια για στροβίλους και τα υδραυ-λικά έλαια.
4. «Βιολογικά απόβλητα»: Τα βιοαποδομήσιμα από-
βλητα κήπων και πάρκων, τα απόβλητα τροφίμων και 
μαγειρείων από σπίτια, γραφεία, εστιατόρια, χονδρε-μπόριο, κυλικεία, παρόχους υπηρεσιών εστίασης και 
χώρους πωλήσεων λιανικής και τα συναφή απόβλητα 
από εγκαταστάσεις μεταποίησης τροφίμων.
4α. «Απόβλητα τροφίμων»: Όλα τα τρόφιμα, όπως 
ορίζονται στο άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 
178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002 για τον καθορισμό 
των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για 
τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για 
την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδι-
κασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (L 31), τα 
οποία έχουν καταστεί απόβλητα.
5. «Παραγωγός αποβλήτων»: Κάθε πρόσωπο, του 
οποίου οι δραστηριότητες παράγουν απόβλητα, δηλαδή 
αρχικός παραγωγός αποβλήτων, ή κάθε πρόσωπο που 
πραγματοποιεί εργασίες προεπεξεργασίας, ανάμειξης ή 
άλλες, οι οποίες οδηγούν σε μεταβολή της φύσης ή της 
σύνθεσης των αποβλήτων αυτών.
6. «Κάτοχος αποβλήτων»: Ο παραγωγός αποβλήτων ή 
το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, στην κατοχή του οποίου 
ευρίσκονται τα απόβλητα.
7. «Έμπορος»: Οποιαδήποτε επιχείρηση, η οποία ενερ-
γεί ως εντολέας για την αγορά και την περαιτέρω πώλη-ση αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των εμπόρων 
που δεν καθίστανται υλικοί κάτοχοι των αποβλήτων.
8. «Μεσίτης»: Οποιαδήποτε επιχείρηση, η οποία οργα-
νώνει την ανάκτηση ή τη διάθεση αποβλήτων για λογα-
ριασμό τρίτων, συμπεριλαμβανομένων των μεσιτών που 
δεν καθίστανται υλικοί κάτοχοι των αποβλήτων.
9. «Διαχείριση αποβλήτων»: Η συλλογή, μεταφορά, 
ανάκτηση, συμπεριλαμβανομένης της διαλογής, και διά-
θεση αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων της εποπτείας 
των εργασιών αυτών και της μετέπειτα φροντίδας των 
χώρων διάθεσης, καθώς και των ενεργειών στις οποίες προβαίνουν οι έμποροι ή οι μεσίτες.
10. «Συλλογή»: Η συγκέντρωση αποβλήτων, συμπε-
ριλαμβανομένης της προκαταρκτικής διαλογής και της 
προκαταρκτικής αποθήκευσης αποβλήτων με σκοπό 
τη μεταφορά τους σε εγκατάσταση επεξεργασίας απο-βλήτων.
11. «Χωριστή συλλογή»: Η συλλογή κατά την οποία μια 
ροή αποβλήτων διατηρείται χωριστά με βάση τον τύπο και τη φύση για να διευκολυνθεί η ειδική επεξεργασία.
12. «Πρόληψη»: Τα μέτρα, τα οποία λαμβάνονται προ-
τού μία ουσία, υλικό ή προϊόν καταστούν απόβλητα, και τα οποία μειώνουν:
α) την ποσότητα των αποβ λήτων, μέσω επαναχρησι-
μοποίησης ή παράτασης της διάρκειας ζωής των προ-
ϊόντων,
β) τις αρνητικές συνέπειες των παραγόμενων αποβλή-
των στο περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία ή
γ) την περιεκτικότητα των υλικών και προϊόντων σε 
επικίνδυνες ουσίες.
13. «Επαναχρησιμοποίηση»: Κάθε εργασία με την 
οποία προϊόντα ή συστατικά στοιχεία που δεν είναι από-
βλητα χρησιμοποιούνται εκ νέου για τον ίδιο σκοπό για 
τον οποίο σχεδιάστηκαν.
14. «Επεξεργασία»: Οι εργασίες ανάκτησης ή διάθεσης, 
στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η προετοιμασία πριν από 
την ανάκτηση ή τη διάθεση.
15. «Ανάκτηση»: Οποιαδήποτε εργασία της οποίας το 
κύριο αποτέλεσμα είναι ότι απόβλητα εξυπηρετούν έναν 
χρήσιμο σκοπό αντικαθιστώντας άλλα υλικά τα οποία, 
υπό άλλες συνθήκες, θα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν για 
την πραγματοποίηση συγκεκριμένης λειτουργίας, ή ότι 
απόβλητα υφίστανται προετοιμασία για την πραγματο-
ποίηση αυτής της λειτουργίας, είτε στην εγκατάσταση 
είτε στο γενικότερο πλαίσιο της οικονομίας. Στο Πα-
ράρτημα II του Μέρους Β’ παρατίθεται μη εξαντλητικός κατάλογος των εργασιών ανάκτησης.
16. «Ανάκτηση υλικών»: Κάθε εργασία ανάκτησης, 
εκτός από την ανάκτηση ενέργειας και την επανεπεξερ-
γασία σε υλικά που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ως 
καύσιμα ή άλλα μέσα παραγωγής ενέργειας. Περιλαμβά-
νει, μεταξύ άλλων, την προετοιμασία για επαναχρησιμο-
ποίηση, την ανακύκλωση και την επίχωση.
17. «Προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση»: Κάθε 
εργασία ανάκτησης που συνιστά έλεγχο, καθαρισμό ή 
επισκευή, με την οποία προϊόντα ή συστατικά στοιχεία 
προϊόντων που αποτελούν πλέον απόβλητα προετοιμά-
ζονται, προκειμένου να επαναχρησιμοποιηθούν χωρίς 
άλλη προεπεξεργασία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8487 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
18. «Ανακύκλωση»: Οποιαδήποτε εργασία ανάκτησης 
με την οποία τα απόβλητα μετατρέπονται εκ νέου σε 
προϊόντα, υλικά ή ουσίες που προορίζονται είτε να εξυ-
πηρετήσουν και πάλι τον αρχικό τους σκοπό είτε άλλους 
σκοπούς. Περιλαμβάνει την επανεπεξεργασία οργανικών 
υλικών, αλλά όχι την ανάκτηση ενέργειας και την επανε-
πεξεργασία σε υλικά που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν 
ως καύσιμα ή σε εργασίες επίχωσης.
19. «Επίχωση»: Διαδικασία ανάκτησης κατά την οποία 
χρησιμοποιούνται κατάλληλα, μη επικίνδυνα απόβλη-
τα για σκοπούς αποκατάστασης σε χώρους όπου έχουν 
πραγματοποιηθεί εκσκαφές ή για λόγους μηχανικής 
στην αρχιτεκτονική του τοπίου. Τα απόβλητα που χρη-σιμοποιούνται για επίχωση πρέπει να υποκαθιστούν μη 
απόβλητα υλικά, να είναι κατάλληλα για τους προανα-
φερόμενους σκοπούς και να περιορίζονται στην ποσό-τητα που είναι αυστηρά αναγκαία για την επίτευξη των σκοπών αυτών.
20. «Αναγέννηση αποβλήτων ελαίων»: Οποιαδήποτε 
εργασία ανακύκλωσης με την οποία μπορούν να παρα-
χθούν βασικά έλαια με τη διύλιση αποβλήτων ελαίων, 
και συγκεκριμένα με την αφαίρεση των προσμίξεων των 
προϊόντων οξείδωσης και των προσθέτων που περιέχο-
νται στα έλαια αυτά.
21. «Διάθεση»: Οποιαδήποτε εργασία η οποία δεν συνι-
στά ανάκτηση, ακόμη και στην περίπτωση που η εργασία 
έχει ως δευτερογενή συνέπεια την ανάκτηση ουσιών ή ενέργειας. Στο Παράρτημα Ι του Μέρους Β’ παρατίθεται μη εξαντλητικός κατάλογος των εργασιών διάθεσης.
22. «Βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές»: Οι βέλτιστες δι-
αθέσιμες τεχνικές κατά την έννοια της παρ. 10 του άρ-
θρου 3 της υπό στοιχεία 36060/1155/Ε103/2013 (Β’ 1450) 
κοινής απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης, Ανταγω-
νιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και 
Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής.
23. «Πρόγραμμα Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού 
(ΠΔΕΠ)»: Δέσμη κανόνων, με τους οποίους διασφαλίζεται 
ότι οι παραγωγοί των προϊόντων φέρουν οικονομική 
ευθύνη ή οικονομική και οργανωτική ευθύνη για τη δι-αχείριση του σταδίου του κύκλου ζωής ενός προϊόντος που καθίσταται απόβλητο.
24. «Εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων»: Οι εργασίες 
συλλογής, στις οποίες περιλαμβάνεται και η εγγυοδο-
σία, καθώς και οι εργασίες μεταφοράς, μεταφόρτωσης, 
αποθήκευσης, προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίη-
ση, ανακύκλωσης και κάθε άλλο είδος ανάκτησης των 
χρησιμοποιημένων συσκευασιών πολλαπλής χρήσης ή 
των αποβλήτων των συσκευασιών και προϊόντων για τα 
οποία έχει θεσπιστεί ΠΔΕΠ.
25. «Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ)»: η ορ-
γάνωση, σε ατομική ή συλλογική βάση, της εναλλακτικής 
διαχείρισης αποβλήτων σύμφωνα με τα προβλεπόμενα 
στο οικείο ΠΔΕΠ. Τα ΣΕΔ εξυπηρετούν αποκλειστικά σκο-
πούς δημόσιου συμφέροντος.
26. «Φορέας Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής 
Διαχείρισης (ΣΣΕΔ)»: Το νομικό πρόσωπο που λειτουργεί 
υπό τον τύπο ανώνυμης εταιρείας ή εταιρείας περιορι-σμένης ευθύνης ή ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρίας ή ομόρρυθμης ή ετερόρρυθμης εταιρείας ή αστικής εται-ρείας και έχει ως αποκλειστικό σκοπό την οργάνωση και 
λειτουργία ΣΕΔ σε συλλογική βάση (ΣΣΕΔ).
27. «Φορέας Ατομικού Συστήματος Εναλλακτικής Δι-
αχείρισης ΣΕΔ»: Το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που είναι παραγωγός συσκευασιών ή παραγωγός ή διαχειριστής 
άλλων προϊόντων και οργανώνει και λειτουργεί για τα 
απόβλητά του ΣΕΔ σε ατομική βάση (ΑΣΕΔ).
28. «Διαχειριστές ΑΕΚΚ»: Οι ανάδοχοι των δημόσιων ή 
ιδιωτικών έργων ή ο κύριος του έργου, εφόσον δεν έχει αναθέσει το έργο σε ανάδοχο.
29. «Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.)»: 
Το νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, το οποίο ιδρύ-
θηκε με το άρθρο 24 του ν. 2939/2001 (Α’ 179) με την 
επωνυμία Εθνικός Οργανισμός Εναλλακτικής Διαχείρισης 
Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων (Ε.Ο.Ε.Δ.Σ.Α.Π.) και μετονομάστηκε σε Ε.Ο.ΑΝ. με την παρ. 1 του άρθρου 46 
του ν. 4042/2012 (Α’ 24) με σκοπό την εποπτεία των ΣΕΔ.
30. «Πλεονάσματα τροφίμων»: Τα τελικά προϊόντα δι-
ατροφής, συμπεριλαμβανομένου του φρέσκου κρέατος, 
των φρούτων και των λαχανικών, μερικώς επεξεργασμέ-
να προϊόντα ή συστατικά τροφίμων, τα οποία ενδέχεται 
να προκύψουν σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας πα-
ραγωγής και διανομής τροφίμων για διάφορους λόγους, 
όπως τρόφιμα τα οποία δεν πληρούν τις προδιαγραφές 
του παρασκευαστή ή του πελάτη και, συγκεκριμένα, 
διαφοροποιούνται ως προς το χρώμα, το μέγεθος, το 
σχήμα, τη σύσταση, έχουν αλλοιωμένη συσκευασία ή 
επισήμανση, χωρίς ωστόσο να υποβαθμίζεται η ασφά-
λεια του τροφίμου ή η ενημέρωση των καταναλωτών, 
φέρουν εσφαλμένη χρονική ένδειξη, όπως τα προϊόντα 
που προορίζονται για συγκεκριμένη εορταστική περίοδο 
ή προωθητική ενέργεια, έχουν μικρό υπόλοιπο ζωής, έχει 
παρέλθει η ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας, 
αλλά μπορούν ακόμη να καταναλωθούν με ασφάλεια 
κατ’ αναλογία προς την υπ’ αρ. 91354/2017 (Β’ 2983) από-
φαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, 
όπως εκάστοτε ισχύει, καθώς και πλεονάσματα που δη-μιουργούνται από ακυρώσεις παραγγελιών.
Άρθρο 4
Ιεράρχηση των αποβλήτων(Άρθρο 4 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Στη νομοθεσία και την πολιτική για την πρόληψη και 
τη διαχείριση των αποβλήτων ισχύει κατά προτεραιότη-
τα η ακόλουθη ιεράρχηση όσον αφορά στα απόβλητα:
α) πρόληψη,β) προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση,γ) ανακύκλωση,
δ) άλλου είδους ανάκτηση, όπως ανάκτηση ενέργειας, 
και
ε) διάθεση.2. Κατά την εφαρμογή της παρ. 1 λαμβάνονται μέτρα, 
τα οποία προωθούν εναλλακτικές δυνατότητες που πα-
ράγουν το καλύτερο, από περιβαλλοντικής απόψεως, 
αποτέλεσμα. Για τον σκοπό αυτόν, ενδέχεται να απαι-
τείται η παρέκκλιση από την ιεράρχηση για ορισμένα 
ειδικά ρεύματα αποβλήτων, εφόσον αυτό δικαιολογεί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8488 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ται από τον κύκλο ζωής των προϊόντων, λαμβάνοντας 
υπόψη τις συνολικές επιπτώσεις της παραγωγής και της 
διαχείρισής τους.
3. Σε κάθε περίπτωση λαμβάνονται υπόψη οι γενικές 
αρχές περί προστασίας του περιβάλλοντος, της προφύ-
λαξης και της αειφορίας, του τεχνικώς εφικτού και της 
οικονομικής βιωσιμότητας, της προστασίας των πόρων, 
καθώς και ο συνολικός αντίκτυπος στο περιβάλλον, την ανθρώπινη υγεία, την οικονομία και την κοινωνία, σύμ-φωνα με τα άρθρα 1 και 35.
4. Η διαμόρφωση της νομοθεσίας και της πολιτικής 
για τα απόβλητα είναι διαδικασία απόλυτα διαφανής, 
τηρουμένης της υφιστάμενης εθνικής νομοθεσίας που 
αφορά στη διαβούλευση με τους πολίτες και τους εν-
διαφερόμενους παράγοντες και τη συμμετοχή αυτών 
στη διαδικασία.
Άρθρο 5
Υποπροϊόντα(Άρθρο 5 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπωςέχει τροποποιηθεί με την παρ. 5 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Μια ουσία ή ένα αντικείμενο που προκύπτει από 
διαδικασία παραγωγής, πρωταρχικός σκοπός της οποίας 
δεν είναι η παραγωγή της εν λόγω ουσίας ή του εν λόγω 
αντικειμένου, θεωρείται ότι δεν συνιστά απόβλητο αλλά 
υποπροϊόν, εάν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
α) είναι βέβαιη η περαιτέρω χρήση της ουσίας ή του 
αντικειμένου,
β) η ουσία ή το αντικείμενο είναι δυνατόν να χρησι-
μοποιηθούν απευθείας χωρίς άλλη επεξεργασία πέραν της συνήθους βιομηχανικής πρακτικής,
γ) η ουσία ή το αντικείμενο παράγεται ως αναπόσπα-
στο μέρος μιας παραγωγικής διαδικασίας, και
δ) η περαιτέρω χρήση είναι σύννομη, δηλαδή η ουσία 
ή το αντικείμενο πληροί όλες τις σχετικές απαιτήσεις 
περί προϊόντων και προστασίας του περιβάλλοντος και 
της υγείας για τη συγκεκριμένη χρήση και δεν πρόκει-
ται να έχει δυσμενείς συνέπειες στο περιβάλλον ή την 
ανθρώπινη υγεία.
2. Αν δεν έχουν εκδοθεί οι εκτελεστικές πράξεις της Ευ-
ρωπαϊκής Επιτροπής που προβλέπονται για τα αναλυτικά 
κριτήρια σχετικά με την ενιαία εφαρμογή των όρων της παρ. 1 σε συγκεκριμένες ουσίες ή αντικείμενα σύμφω-να με την παρ. 2 του άρθρου 5 της Οδηγίας 2008/98 (L 
312), μπορούν αυτά να καθορίζονται με την απόφαση 
της παρ. 1 του άρθρου 72.
3. Αν δεν έχουν εκδοθεί οι εκτελεστικές πράξεις της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής που προβλέπονται ή αναλυτικά 
κριτήρια σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 2, η πλήρω-
ση των όρων της παρ. 1 για κάποια συγκεκριμένη ουσία ή αντικείμενο αξιολογείται ως ακολούθως:
α) Στην περίπτωση έργων και δραστηριοτήτων που 
υπάγονται στις κατηγορίες Α1 και Α2 του ν. 4014/2011 (Α’ 209), από την αρμόδια για την περιβαλλοντική αδει-
οδότηση αρχή κατά την υποβολή φακέλου Μελέτης 
Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) από τον ενδιαφε-ρόμενο παραγωγό της ουσίας ή του αντικειμένου, λαμ-
βανομένων υπόψη και των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατόπιν γνωμοδότησης της 
Διεύθυνσης Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η αξιολόγηση αφορά 
στη συγκεκριμένη ουσία ή αντικείμενο που προκύπτει 
αποκλειστικά από την εξεταζόμενη στη ΜΠΕ διαδικα-
σία παραγωγής υπό τις συνθήκες που περιγράφονται σε 
αυτήν και τις προοριζόμενες χρήσεις που παρατίθενται. Εφόσον η συγκεκριμένη ουσία ή αντικείμενο θεωρηθεί 
ότι συνιστά υποπροϊόν, στην Απόφαση Έγκρισης Πε-
ριβαλλοντικών Όρων τίθενται όροι και προϋποθέσεις, 
συμπεριλαμβανομένου προγράμματος παρακολούθη-
σης, όπου απαιτείται, προκειμένου να διασφαλίζεται 
η πλήρωση των όρων της παρ. 1. Η Γενική Γ ραμματεία 
Συντονισμού και Διαχείρισης Αποβλήτων δύναται να 
ζητήσει εισήγηση από την επιτροπή που συστήνεται με απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 72.
β) Στην περίπτωση έργων και δραστηριοτήτων που 
υπάγονται στην κατηγορία Β’ του ν. 4014/2011 η αξιολό-
γηση της παρούσας παραγράφου διεξάγεται κατ’ αναλο-
γία από την αρμόδια κατά περίπτωση υπηρεσία περιβάλ-
λοντος της οικείας περιφέρειας, μετά από γνωμοδότηση 
της Διεύθυνσης Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν υποβολής τεκμη-
ριωμένου αιτήματος από τον ενδιαφερόμενο παραγωγό 
της ουσίας ή του αντικειμένου. Εφόσον η συγκεκριμέ-
νη ουσία ή αντικείμενο θεωρηθεί ότι συνιστά υποπρο-
ϊόν, με απόφαση του περιφερειάρχη τίθενται όροι και 
προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένου προγράμματος 
παρακολούθησης, όπου απαιτείται, προκειμένου να δι-ασφαλίζεται η πλήρωση των όρων της παρ. 1.
4. Για την εφαρμογή της παρ. 3, της παρ. 3 του άρθρου 
6, καθώς και των παρ. 2 και 4 του άρθρου 7 συστήνεται 
και συγκροτείται με την απόφαση της παρ. 12 του άρ-
θρου 72 μη αμειβόμενη πενταμελής επιτροπή.
5. Οι φορείς ή εγκαταστάσεις που παράγουν υποπρο-
ϊόντα υποχρεούνται για την υποβολή σχετικών στοιχεί-
ων στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) του 
άρθρου 53.
Άρθρο 6
Αποχαρακτηρισμός αποβλήτων(Άρθρο 6 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπωςέχει τροποποιηθεί με την παρ. 6 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Απόβλητα που έχουν υποβληθεί σε ανακύκλωση 
ή άλλη εργασία ανάκτησης θεωρείται ότι έχουν πάψει 
να αποτελούν απόβλητα εάν πληρούνται σωρευτικά οι 
ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) η ουσία ή το αντικείμενο προορίζεται να χρησιμο-
ποιηθεί για συγκεκριμένους σκοπούς,
β) υπάρχει αγορά ή ζήτηση για τη συγκεκριμένη ουσία 
ή αντικείμενο,
γ) η ουσία ή το αντικείμενο πληροί τις τεχνικές απαιτή-
σεις για τους συγκεκριμένους σκοπούς και συμμορφώ-
νεται προς τη νομοθεσία και τα πρότυπα που ισχύουν 
για τα προϊόντα, και
δ) η χρήση της ουσίας ή του αντικειμένου δεν έχει 
δυσμενή αντίκτυπο στο περιβάλλον ή την ανθρώπινη 
υγεία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8489 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
2. Σε περίπτωση που δεν έχουν εκδοθεί οι προβλεπό-
μενες στην παρ. 2 του άρθρου 6 της Οδηγίας 2008/98 
(L 312) εκτελεστικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
σχετικά με την ενιαία εφαρμογή των όρων της παρ. 1 σε 
συγκεκριμένες ουσίες ή αντικείμενα, δύναται αυτοί να 
καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 72.
3. Αν δεν έχουν καθορισθεί κριτήρια αποχαρακτηρισμού 
αποβλήτων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή σε εθνικό επί-
πεδο σύμφωνα με την παρ. 2, παρέχεται η δυνατότητα 
στον εκάστοτε φορέα διαχείρισης ή παραγωγό αποβλή-
των να υποβάλει τεκμηριωμένο αίτημα προς τη Γενική 
Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, με το 
οποίο αναλύει, ανά κατηγορία αποβλήτου, την τήρηση 
των προϋποθέσεων των περ. α) έως και δ) της παρ. 1, ακο-
λούθως προς τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής. Το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Περιβάλ-
λοντος και Ενέργειας εκδίδει απόφαση το αργότερο εντός 
τριών (3) μηνών από την υποβολή σχετικού αιτήματος. Η 
σχετική απόφαση αναρτάται στο πρόγραμμα «Διαύγεια» 
και καθορίζει, κατά περίπτωση, αν ορισμένα απόβλητα 
έχουν πάψει να αποτελούν απόβλητα με βάση τις προϋ-
ποθέσεις της παρ. 1 και, όπου είναι αναγκαίο, σύμφωνα με 
τις απαιτήσεις των περ. α) έως και ε) της παρ. 3 του άρθρου 
72, λαμβάνοντας υπόψη τις οριακές τιμές ρυπαντών και 
κάθε άλλη πιθανή δυσμενή συνέπεια για το περιβάλλον και 
την ανθρώπινη υγεία. Η Γενική Γ ραμματεία Συντονισμού 
Διαχείρισης Αποβλήτων δύναται να ζητήσει εισήγηση από 
την επιτροπή που συστήνεται με την απόφαση της παρ. 2 
του άρθρου 72. Η υποβολή αιτήματος συνοδεύεται από 
παράβολο ύψους χιλίων (1000) ευρώ που καταβάλλεται 
από τον ενδιαφερόμενο σε λογαριασμό του Πράσινου Τα-
μείου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και 
διατίθεται για την υποστήριξη του έργου της Διεύθυνσης Διαχείρισης Αποβλήτων αναφορικά με τον αποχαρακτη-ρισμό αποβλήτων, από εμπειρογνώμονες. Η διάθεση του παράβολου αυτού εξαιρείται του περιορισμού της παρ. 4 του άρθρου 3 του ν. 3889/2010 (Α’ 182).
4. Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που:α) χρησιμοποιεί, για πρώτη φορά, υλικό το οποίο έχει 
παύσει να αποτελεί απόβλητο και δεν έχει διατεθεί στην 
αγορά ή
β) διαθέτει ένα υλικό στην αγορά για πρώτη φορά αφό-
του αποχαρακτηρίστηκε από απόβλητο, εξασφαλίζει ότι το 
υλικό πληροί τις σχετικές απαιτήσεις δυνάμει της νομοθεσί-
ας για τις χημικές ουσίες και τα προϊόντα. Εφόσον συντρέ-χουν οι προϋποθέσεις που καθορίζονται στην παρ. 1, για το υλικό το οποίο έχει αποχαρακτηριστεί από απόβλητο, ισχύει η νομοθεσία για τις χημικές ουσίες και τα προϊόντα.
5. Οι φορείς ή εγκαταστάσεις που παράγουν από-
βλητα, τα οποία πληρούν κριτήρια αποχαρακτηρισμού, υποχρεούνται για την υποβολή σχετικών στοιχείων στο 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) του άρθρου 53.
Άρθρο 7Κατάλογος αποβλήτων(Άρθρο 7 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπωςέχει τροποποιηθεί με την παρ. 7 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Ο κατάλογος αποβλήτων που καταρτίστηκε με την 
απόφαση 2000/532/ΕΚ (L 226) περιλαμβάνει τα επικίνδυ-να απόβλητα και λαμβάνει υπόψη την προέλευση και τη 
σύνθεση των αποβλήτων, καθώς και, εφόσον απαιτείται, 
τις οριακές τιμές συγκέντρωσης επικίνδυνων ουσιών. Ο 
κατάλογος αποβλήτων είναι δεσμευτικός όσον αφορά 
στον προσδιορισμό των αποβλήτων που θεωρούνται 
επικίνδυνα απόβλητα. Η καταχώριση μίας ουσίας ή αντι-
κειμένου στον κατάλογο δεν συνεπάγεται ότι συνιστά 
απόβλητο υπό οποιεσδήπο τε συνθήκες. Μία ουσία ή 
αντικείμενο θεωρούνται απόβλητα μόνο εφόσον αντα-
ποκρίνονται στον ορισμό της παρ. 1 του άρθρου 2.
2. Δύνανται να θεωρούνται κάποια απόβλητα ως επι-
κίνδυνα, ακόμη και αν δεν περιλαμβάνονται ως τέτοια 
στον κατάλογο αποβλήτων, εφόσον εμφανίζουν μία ή 
περισσότερες από τις ιδιότη τες που αναφέρονται στο 
Παράρτημα III του Μέρους Β’ . Η Γενική Γ ραμματεία Συ-
ντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας κοινοποιεί τις περιπτώσεις 
αυτές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αμελλητί μαζί με όλα 
τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία. Η Γενική Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων δύναται να ζητή-σει εισήγηση από την επιτροπή που συστήνεται με την απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 72.
3. Ο αποχαρακτηρισμός των επικίνδυνων αποβλήτων 
δεν μπορεί να γίνεται με αραίωση ή ανάμειξη για τη μεί-ωση των αρχικών συγκεντρώσεων επικίνδυνων ουσιών σε επίπεδο χαμηλότερο των οριακών τιμών για τον χα-ρακτηρισμό των αποβλήτων ως επικίνδυνων.
4. Εφόσον διατίθενται στοιχεία που αποδεικνύουν ότι 
ένα συγκεκριμένο απόβλητο, το οποίο περιλαμβάνεται στον κατάλογο ως επικίνδυνο απόβλητο, δεν εμφανίζει 
καμιά από τις ιδιότητες που αναφέρονται στο Παράρτη-
μα ΙΙΙ του Μέρους Β’ , τότε το εν λόγω απόβλητο μπορεί να 
θεωρηθεί από το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας ως μη επικίνδυνο απόβλητο. 
Η Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας κοινοποιεί τις περιπτώσεις 
αυτές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αμελλητί και της παρέ-
χει όλα τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία. Η Γενική Γ ραμ-
ματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων δύναται να 
ζητήσει εισήγηση από την επιτροπή που συστήνεται με 
την απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 72.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΔΙΕΥΡΥΜΕΝΗ ΕΥΘΥΝΗΤΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ - ΣΥΣΤΗΜΑ - ΤΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ (ΣΕΔ)
Άρθρο 8
Διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού
(Άρθρο 8 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπωςέχει τροποποιηθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Με την απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 72, προ-
κειμένου να ενισχυθούν η επαναχρησιμοποίηση και 
πρόληψη, η ανακύκλωση και άλλες μορφές ανάκτησης 
αποβλήτων, μπορούν να λαμβάνονται μέτρα για να εξα-
σφαλισθεί ότι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, τα οποία 
κατ’ επάγγελμα παράγουν, αναπτύσσουν, παρασκευά-
ζουν, μεταποιούν, επεξεργάζονται, πωλούν ή εισάγουν 
προϊόντα, φέρουν διευρυμένη ευθύνη παραγωγού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8490 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
2. Με την απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 72 μπο-
ρούν να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα προς τον σκοπό 
ενθάρρυνσης του σχεδιασμού των προϊόντων και των 
συστατικών μερών των προϊόντων, κατά τρόπον ώστε να 
μειώνονται ο αρνητικός αντίκτυπός τους στο περιβάλλον 
και η παραγωγή αποβλήτων κατά τη διάρκεια της παρα-
γωγής και της συνακόλουθης χρήσης των προϊόντων 
και προς τον σκοπό εξασφάλισης ότι η ανάκτηση και η 
διάθεση των προϊόντων που έχουν καταστεί απόβλητα πραγματοποιούνται σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 35.
3. Για την εφαρμογή της διευρυμένης ευθύνης πα-
ραγωγού, λαμβάνονται υπόψη το τεχνικώς εφικτό και 
το οικονομικώς βιώσιμο, καθώς και το σύνολο των επι-
πτώσεων στο περιβάλλον, την ανθρώπινη υγεία και την 
κοινωνία και διασφαλίζεται η εύρυθμη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς.
4. Η διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού εφαρμόζεται 
με την επιφύλαξη της ευθύνης για τη διαχείριση των απο-
βλήτων βάσει του άρθρου 41 και με την επιφύλαξη της 
ειδικότερης νομοθεσίας για τις κατηγορίες αποβλήτων 
και τα προϊόντα.
Άρθρο 9
Γενικές ελάχιστε ς απαιτήσεις όσον αφορά
τα Προγράμματα ΔιευρυμένηςΕυθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ)(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ,όπως έχει προστεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1στης Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Τα Προγράμματα Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού 
(ΠΔΕΠ) που θεσπίζονται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρ-
θρου 8 και το άρθρο 10, συμπεριλαμβανομένων όσων 
έχουν θεσπιστεί δυνάμει του ν. 2939/2001 (Α’ 179) και 
του ν. 4736/2020 (Α’ 200):
α) καθορίζουν με σαφή τρόπο τους ρόλους και τις 
υποχρεώσεις των εμπλεκόμενων φορέων, συμπεριλαμ-βανομένων των παραγωγών προϊόντων που διαθέτουν 
αγαθά στην αγορά, των οργανώσεων που εκπληρώνουν 
υποχρεώσεις διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού εξ 
ονόματός τους, των δημόσιων ή ιδιωτικών επιχειρήσεων 
διαχείρισης αποβλήτων, των τοπικών αρχών και, κατά 
περίπτωση, των φορέων επαναχρησιμοποίησης και προ-
ετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και των επιχειρή-σεων της κοινωνικής οικονομίας,
β) καθορίζουν στόχους διαχείρισης των αποβλήτων, 
σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων, με σκοπό 
την επίτευξη τουλάχιστον των ποσοτικών στόχων που 
σχετίζονται με ΠΔΕΠ, όπως ορίζονται στον παρόντα, 
στον ν. 2939/2001, στον ν. 4736/2020, στο π.δ. 116/2004 
(Α’ 81), στην υπό στοιχεία 41624/2057/Ε103/28.09.2010 
κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Ανταγωνι-
στικότητας και Ναυτιλίας και Περιβάλλοντος, Ενέργει-
ας και Κλιματικής Αλλαγής (Β’ 1625), στο π.δ. 82/2004 
(Α’ 64), στο π.δ. 109/2004 (Α’ 75) και στην υπό στοιχεία 
Η.Π. 23615/651/Ε.103/08.05.2014 απόφαση του Υπουρ-
γού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Β’ 1184) και προβλέπουν άλλους ποσοτικούς και ποιο-τικούς στόχους που θεωρούνται σχετικοί με το ΠΔΕΠ,
γ) καθιερώνουν σύστημα υποβολής εκθέσεων για τη 
συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με τα προϊόντα που δι-ατίθενται στην ελληνική αγορά από τους παραγωγούς 
προϊόντων στο πλαίσιο της διευρυμένης ευθύνης του 
παραγωγού, καθώς και στοιχεία σχετικά με τη συλλογή 
και την επεξεργασία των αποβλήτων που προκύπτουν από τα εν λόγω προϊόντα, προσδιορίζοντας, κατά περί-
πτωση, τις ροές υλικών των αποβλήτων, όπως επίσης 
και άλλα στοιχεία σχετικά με τους σκοπούς της περ. β’ ,
δ) σχεδιάζονται κατά τρόπον ώστε να αποφεύγονται 
εμπόδια στο εμπόριο ή στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, 
διασφαλίζουν τα δικαιώματα βιομηχανικού και εμπο-
ρικού απορρήτου, καθώς και την ίση μεταχείριση των 
παραγωγών προϊόντων, ανεξάρτητα από την προέλευση 
ή το μέγεθός τους, χωρίς να προκαλούν δυσανάλογη 
διοικητική επιβάρυνση στους παραγωγούς, συμπερι-
λαμβανομένων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων 
που παράγουν μικρές ποσότητες προϊόντων,
ε) διασφαλίζουν ότι οι κάτοχοι των αποβλήτων στους 
οποίους απευθύνονται τα ΠΔΕΠ ενημερώνονται σχετικά 
με τα μέτρα πρόληψης των αποβλήτων, τα κέντρα επα-ναχρησιμοποίησης και προετοιμασίας για επαναχρησι-
μοποίηση, τα συστήματα επιστροφής και συλλογής απο-
βλήτων και την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων,
στ) περιλαμβάνουν μέτρα για την παροχή κινήτρων 
στους κατόχους αποβλήτων, ώστε να ανταποκρίνονται 
στην υποχρέωσή τους να μεταφέρουν τα απόβλητά τους 
σε συστήματα χωριστής συλλογής, ιδίως μέσω οικονο-μικών κινήτρων ή κανονιστικών διατάξεων,
ζ) περιλαμβάνουν μέτρα ή κατευθύνσεις για την ορ-
γάνωση των εργασιών εναλλακτικής διαχείρισης των 
αποβλήτων, όπως συστημάτων επιστροφής ή χωριστής 
συλλογής, σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων, 
συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης σχεδιασμού, 
οργάνωσης και λειτουργίας Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ).
2. Κάθε ΣΕΔ:
α) Διαθέτει σαφώς καθορισμένη κάλυψη σε γεωγρα-
φικό επίπεδο και σε επίπεδο προϊόντων και υλικών και δεν περιορίζεται σε περιοχές, σε προϊόντα και σε υλικά όπου η συλλογή και η διαχείριση των αποβλήτων είναι οι περισσότερο επικερδείς. Ειδική πρόβλεψη απαιτείται 
για τα νησιά και τις απομακρυσμένες περιοχές,
β) προσφέρει κατάλληλ η διαθεσιμότητα συστημάτων 
συλλογής αποβλήτων στις περιοχές, στα προϊόντα και τα 
υλικά που αναφέρονται στην περ. α’ ,
γ) διαθέτει τα αναγκαία οικονομικά μέσα ή τα οικο-
νομικά και οργανωτικά μέσα για την εκπλήρωση των 
υποχρεώσεών του στο πλαίσιο της διευρυμένης ευθύνης 
του παραγωγού,
δ) εφαρμόζει επαρκή μηχανισμό αυτοελέγχου που 
υποστηρίζεται, όπου είναι σκόπιμο, από τακτικούς ανε-
ξάρτητους ελέγχους για την ετήσια αξιολόγηση:
δα) της οικονομικής του διαχείρισης, συμπεριλαμβα-
νομένης της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις που ορί-ζονται στις περ. α’ και β’ της παρ. 3,
δβ) της ποιότητας των στοι χείων που συλλέγονται και 
υποβάλλονται σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1 και με 
τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 1013/2006 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
14ης Ιουνίου 2006 για τις μεταφορές αποβλήτων (L 190).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8491 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Οι ανεξάρτητοι έλεγχοι που υποστηρίζουν τους αυ-
τοελέγχους διενεργούνται από εγγεγραμμένο ορκωτό 
ελεγκτή λογιστή ή εγγεγραμμένη ελεγκτική εταιρεία στο 
δημόσιο Μητρώο του άρθρου 14 του ν. 4449/2017 (Α’ 7),
ε) θέτει στη διάθεση του κοινού πληροφορίες στην 
ιστοσελίδα του σε ετήσια βάση σχετικά με την επίτευξη 
των στόχων διαχείρισης των αποβλήτων που αναφέρο-
νται στην περ. β’ της παρ. 1 και, σε περίπτωση συλλογικής 
εκπλήρωσης υποχρεώσεων διευρυμένης ευθύνης του 
παραγωγού, πληροφορίες επίσης σχετικά με:
εα) το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τα μέλη του, συμπε-
ριλαμβανομένων των νομικών προσώπων της περ. β’ της 
παρ. 2 του άρθρου 12,
εβ) τις χρηματικές εισφορές που καταβάλλουν οι υπό-
χρεοι της παρ. 1 του άρθρου 11,
εγ) τη διαδικασία επιλογής για τους φορείς διαχείρισης 
αποβλήτων,
εδ) τα σημεία επιστροφής ή και χωριστής συλλογής 
των αποβλήτων,
εε) τις μεθόδους εναλλακτικής διαχείρισης που εφαρ-
μόζει, πληροφορίες για τις συνεργαζόμενες επιχειρήσεις 
διαχείρισης αποβλήτων, όπως η επωνυμία, η γεωγραφι-
κή θέση, ο Αριθμός Ηλεκτρονικού Μητρώου Αποβλήτων 
(ΗΜΑ), το είδος των εργασιών εναλλακτικής διαχείρισης 
που υλοποιεί,
εστ) τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) 
α’ βαθμού με τους οποίους συνεργάζεται, όπου αυτό έχει 
εφαρμογή, και
εζ) τα στοιχεία της παρ. 11 του άρθρου 12,
στ) διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα των δεδομένων 
που έχει στην κατοχή του όσον αφορά σε αποκλειστικές 
πληροφορίες ή πληροφορίε ς που αποδίδονται απευθεί-
ας σε μεμονωμένους υπόχρεους της παρ. 1 του άρθρου 
11.
3. Οι χρηματικές εισφορές που καταβάλλονται από 
τον υπόχρεο της παρ. 1 του άρθρου 11 στο ΣΣΕΔ, για τη 
συμμόρφωσή του με τις υποχρεώσεις που απορρέουν 
από τη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού:
α) καλύπτουν τα ακόλουθα στοιχεία κόστους για τα 
προϊόντα ή τις συσκευασίες που ο υπόχρεος της παρ. 1 
του άρθρου 11 διαθέτει στην αγορά:
αα) κόστος των εργασιών χωριστής συλλογής και 
συνακόλουθης μεταφοράς και επεξεργασίας των απο-
βλήτων, συμπεριλαμβανομένης της επεξεργασίας που 
απαιτείται για την επίτευξη των ενωσιακών στόχων δια-χείρισης των αποβλήτων και κόστος της επίτευξης των 
άλλων στόχων που αναφέρονται στην περ. β’ της παρ. 1, 
λαμβανομένων υπόψη των εσόδων από την επαναχρη-
σιμοποίηση, τις πωλήσεις δευτερογενών πρώτων υλών 
και από μη απαιτηθέντα τέλη διάθεσης, όπως το τέλος 
ταφής και το κόστος διάθεσης, καθώς και το ποσοστό επί 
της εισφοράς που αποδίδεται στον Ελληνικό Οργανισμό 
Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.), σύμφωνα με το άρθρο 98,
αβ) κόστος παροχής επαρκούς πληροφόρησης στους 
κατόχους αποβλήτων σύμφωνα με την παρ. 2,
αγ) κόστος συγκέντρωσης στοιχείων και υποβολής 
εκθέσεων σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1,
αδ) κόστος ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των 
πολιτών για την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και τη χωριστή συλλογή. Για πλαστικά προϊόντα που εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής του ν. 4736/2020 (Α’ 200), το κό-
στος ευαισθητοποίησης περιλαμβάνει τα προβλεπόμενα 
στο άρθρο 14 του ιδίου νόμου,
αε) το κόστος των αυτοελέγχων των ΣΣΕΔ, συμπερι-
λαμβανομένων των τακτικών ανεξάρτητων ελέγχων που 
υποστηρίζουν τους αυτοελέγχους, και
αστ) το διοικητικό κόστος,
β) αποτελούν αντικείμενο ρύθμισης, όπου αυτό είναι 
δυνατόν, για επιμέρους είδη συσκευασίας, προϊόντα ή 
ομάδες παρόμοιων προϊόντων, λαμβάνοντας υπόψη την 
ανθεκτικότητα, την επισκευασιμότητα, τη δυνατότητα 
επαναχρησιμοποίησης και την ανακυκλωσιμότητα, καθώς 
και την παρουσία επικίνδυνων ουσιών, υιοθετώντας μια 
προσέγγιση κύκλου ζωής και σύμφωνα με τις απαιτήσεις 
που καθορίζονται από τη σχετική νομοθεσία της Ευρω-
παϊκής Ένωσης, και, στις περιπτώσεις που έχουν ορισθεί, 
βάσει εναρμονισμένων κριτηρίων με στόχο τη διασφάλιση 
της ομαλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, και
γ) δεν υπερβαίνουν το αναγκαίο κόστος για την πα-
ροχή υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων με τρόπο οι-
κονομικά αποδοτικό. Το κόστος αυτό επιμερίζεται με 
διαφάνεια μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων.
4. Η εκπλήρωση των υποχρεώσεων των παρ. 1 έως και 
3 συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας των ΣΕΔ επο-
πτεύεται από τον Ε.Ο.ΑΝ. Ο Ε.Ο.ΑΝ. εφαρμόζει κατάλλη-
λο πλαίσιο παρακολούθησης, εποπτείας και επιβολής, με 
σκοπό να διασφαλισθεί ότι οι παραγωγοί προϊόντων και 
τα ΣΕΔ εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο 
της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, μεταξύ άλλων 
στην περίπτωση πωλήσεων εξ αποστάσεως, ότι τα χρη-
ματοδοτικά μέσα χρησιμοποιούνται με δέοντα τρόπο 
και ότι όλοι οι φορείς που μετέχουν στην εφαρμογή των 
ΠΔΕΠ υποβάλλουν αξιόπιστα στοιχεία.
5. Με την επιφύλαξη της παρ. 3 του άρθρου 12 του
ν. 4736/2020, επιτρέπεται στους παραγωγούς προϊόντων 
που είναι εγκατεστημένοι σε άλλο κράτος μέλος της Ε.Ε. και 
διαθέτουν προϊόντα στην Ελληνική Επικράτεια να ορίζουν 
νομικό ή φυσικό πρόσωπο εγκατεστημένο στην Ελληνική 
Επικράτεια ως εξουσιοδοτημένο αντιπρόσωπο για τους 
σκοπούς της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του παρα-
γωγού που απορρέουν από ΠΔΕΠ. Ο ορισμός του εξου-
σιοδοτημένου αντιπροσώπου γίνεται με γραπτή εντολή.
Για την παρακολούθηση και τη διασφάλιση της συμμόρ-
φωσης προς τις υποχρεώσεις του παραγωγού του προϊό-
ντος σε σχέση με ΠΔΕΠ, αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν 
απαιτήσεις, όπως απαιτήσεις καταχώρισης, ενημέρωσης 
και υποβολής εκθέσεων, που πρέπει να πληροί ένα νομικό 
ή φυσικό πρόσωπο, προκειμένου να οριστεί εξουσιοδοτη-
μένος αντιπρόσωπος στην Ελληνική Επικράτεια.
6. Α. Συστήνεται επιτροπή μη αμειβόμενη για τη δια-
βούλευση επί θεμάτων εναλλακτικής διαχείρισης με τους 
κοινωνικούς εταίρους και τους επαγγελματικούς φορείς 
που δραστηριοποιούνται στην εναλλακτική διαχείριση 
αποβλήτων (Επιτροπή Διαβούλευσης), η οποία αποτε-
λείται από: α) τον Γενικό Γ ραμματέα Διαχείρισης και Συ-
ντονισμού Αποβλήτων, ως πρόεδρο, β) τον Πρόεδρο του 
Ε.Ο.ΑΝ., γ) τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του Ε.Ο.ΑΝ., δ) τον 
Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Διαχείρισης Αποβλήτων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8492 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ε) έναν (1) 
εκπρόσωπο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος, στ) 
τέσσερις (4) εκπροσώπους ΣΕΔ, οι οποίοι εναλλάσσονται 
ανά διετία, ζ) δύο (2) εκπροσώπους των επιχειρήσεων 
εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων συσκευασιών και 
άλλων προϊόντων, η) έναν (1) εκπρόσωπο του Συνδέσμου 
Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών, θ) έναν (1) εκπρόσωπο 
της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών 
Εμπόρων Ελλάδος, ι) έναν (1) εκπρόσωπο της Ελληνικής 
Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας, ια) 
δύο (2) εκπροσώπους οικολογικών οργανώσεων, ιβ) δύο 
(2) εκπροσώπους της Κεντρικής Ένωσης Επιμελητηρίων, 
και ιγ) δύο (2) εκπροσώπους των φορέων κοινωνικής 
αλληλέγγυας οικονομίας. Η Επιτροπή Διαβούλευσης 
συγκροτείται με απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 72.
Αν δεν υφίσταται επαγγελματική ένωση ή δευτερο-
βάθμια οργάνωση των φορέων, ο Υπουργός Περιβάλ-
λοντος και Ενέργειας καλεί τους φορείς να υποδείξουν 
τους εκπροσώπους τους και, σε περίπτωση αδυναμίας ορισμού εκπροσώπου, οι φορείς συμμετέχουν εκ περι-τροπής κατ’ έτος στις συνεδριάσεις της επιτροπής.
Β. Όταν συζητείται θέμα που αφορά σε συγκεκριμένο 
ρεύμα αποβλήτων που υπόκειται σε εναλλακτική διαχεί-
ριση, στις συνεδριάσεις καλείται και εκπρόσωπος των 
ΣΕΔ που δραστηριοποιούνται σε αυτό το ρεύμα αποβλή-
των, εφόσον δεν υπάρχει ήδη εκπρόσωπός τους.
Γ . Ο Ε.Ο.ΑΝ. μπορεί να ζητά τη γνωμοδότηση της Επι-
τροπής Διαβούλευσης, ύστερα από εισήγηση του Δ.Σ., 
για θέματα που αφορούν τη ρύθμιση, οργάνωση, λει-
τουργία και τα αποτελέσματα της εναλλακτικής διαχεί-ρισης στο πλαίσιο του παρόντος.
Δ. Τα μέλη της επιτροπής προτείνονται από τους φο-
ρείς που εκπροσωπούν. Με την ίδια διαδικασία αντικα-
θίστανται τα μέλη της επιτροπής. Η επιτροπή συγκαλεί-ται κάθε τρεις (3) μήνες με μέριμνα του προέδρου της ή 
εκτάκτως εφόσον το ζητήσει ο Πρόεδρος της επιτροπής 
ή το ένα τρίτο (1/3) των μελών.
7. Τα υφιστάμενα ΣΕΔ, για τον σκοπό του παρόντος 
τροποποιούν το επιχειρησιακό τους σχέδιο και τα υπό-λοιπα στοιχεία του φακέλου έγκρισης, εφόσον απαιτεί-
ται, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του παρόντος νόμου και 
ιδίως των άρθρων 9, 11, 12 και 13 έως την 1η Ιανουαρίου 
2022. Μετά την 1η Ιανουαρίου του 2022 εφαρμόζεται η περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 13.
8. Η παροχή πληροφοριών στο κοινό δυνάμει του πα-
ρόντος δεν θίγει το δικαίωμα προστασίας της εμπιστευ-
τικότητας των εμπορικώς ευαίσθητων πληροφοριών 
σύμφωνα με το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο.
9. Α. Με την απόφαση της παρ. 7 του άρθρου 72, θε-
σπίζονται προγράμματα εναλλακτικής διαχείρισης ΑΕΚΚ 
που προσιδιάζουν στα ΠΔΕΠ.
Β. Οι χρηματικές εισφορές που καταβάλλονται από τον 
υπόχρεο διαχειριστή ΑΕΚΚ καλύπτουν:
α) το κόστος επεξεργασίας των αποβλήτων, λαμβανο-
μένων υπόψη των εσόδων από την επαναχρησιμοποί-
ηση, τις πωλήσεις δευτερογενών πρώτων υλών, καθώς και το ποσοστό επί της εισφοράς που αποδίδεται στον 
Ε.Ο.ΑΝ., σύμφωνα με το άρθρο 98,
β) το κόστος παροχής επαρκούς πληροφόρησης στους 
κατόχους αποβλήτων,γ) το κόστος συγκέντρωσης στοιχείων και υποβολής 
εκθέσεων σύμφωνα με την περ. γ’ της υποπαρ. Α’ ,
δ) το κόστος ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των 
πολιτών για την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και τη χωριστή συλλογή,
ε) το κόστος των αυτοελέγχων των ΣΣΕΔ, συμπερι-
λαμβανομένων των τακτικών ανεξάρτητων ελέγχων που 
υποστηρίζουν τους αυτοελέγχους,
στ) το διοικητικό κόστος.
Οι χρηματικές εισφορές της παρούσας δεν υπερβαί-
νουν το αναγκαίο κόστος για την παροχή υπηρεσιών 
διαχείρισης αποβλήτων με τρόπο οικονομικά αποδοτικό. 
Το κόστος αυτό επιμερίζεται με διαφάνεια μεταξύ των 
ενδιαφερόμενων φορέων.
Άρθρο 10
Προγράμματα Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού για νέες κατηγορίες προϊόντων (Άρθρο 8 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851, άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 και άρθρο 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Με την απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 72 θεσπί-
ζονται Προγράμματα Διευρυμένης Ευθύνης Παραγω-
γού για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα γεωργικά 
πλαστικά, όπως θερμοκηπιακά πλαστικά και σωλήνες 
άρδευσης, τα φαρμακευτικά προϊόντα που προορίζονται 
για οικιακή κατανάλωση, τα στρώματα ύπνου, τα είδη 
επίπλωσης, τα παιχνίδια και τον αθλητικό εξοπλισμό, τα 
ελαφριά προσωπικά ηλεκτρικά οχήματα κατά την έν-
νοια του ν. 4784/2021 (Α’ 40) και τα ηλεκτρικά ποδήλατα 
κατά την έννοια της υποπερ. αδ’ της περ. α’ του άρθρου 
2 του ν. 4710/2020 (Α’ 142) με σκοπό την προώθηση της 
ιεράρχησης των αποβλήτων το αργότερο έως την 3η 
Ιανουαρίου 2022.
2. Το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2023, οι πα-
ραγωγοί των προϊόντων της παρ. 1 υποχρεούνται να 
σχεδιάσουν και να οργανώσουν ΣΕΔ για το σύνολο των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά. Για την οργάνω-ση και λειτουργία των ΣΕΔ του παρόντος εφαρμόζονται κατ’ αναλογία τα άρθρα 9 και 11 έως και 14.
Άρθρο 11
Υποχρεώσεις παραγωγών
(Άρθρο 8 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει
τροποποιηθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 και άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προστεθεί με 
την παρ. 9 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Οι «υπόχρεοι»:
α) παραγωγοί συσκευασίας της παρ. 2 του άρθρου 84,
β) παραγωγοί προϊόντων για τα οποία προβλέπεται η 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8493 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
λειτουργία Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) 
στο πλαίσιο του οικείου Προγράμματος Διευρυμένης 
Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ), καθώς και
γ) διαχειριστές Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατασκευών 
και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ), υποχρεούνται να σχεδιάζουν, 
να οργανώνουν και να λειτουργούν ΣΕΔ σύμφωνα με 
τις ειδικότερες ρυθμίσεις της απόφασης της παρ. 1 του 
άρθρου 8, καθώς και του Μέρους Β’ ως προς τις συσκευ-
ασίες.
2. α) Ως παραγωγός των προϊόντων της παρ. 1 νοείται:
αα) κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο κατ’ 
επάγγελμα παράγει, αναπτύσσει, κατασκευάζει, μετα-
ποιεί, επεξεργάζεται, πωλεί ή εισάγει τα είδη της παρ. 1 
ανεξάρτητα από τη χρησιμοποιούμενη τεχνική πώλη-
σης, συμπεριλαμβανομένης της εξ αποστάσεως σύμ-
βασης, όπως ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 
2251/1994 (Α’ 191), και διαθέτει τα προϊόντα στην ελλη-
νική αγορά για πρώτη φορά,
αβ) κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο εγκατεστημένο 
σε κράτος μέλος της Ε.Ε. ή σε τρίτη χώρα, το οποίο πω-
λεί επαγγελματικά τα προϊόντα της παρ. 1 στην Ελλάδα απευθείας σε νοικοκυριά ή χρήστες πλην των νοικοκυ-
ριών, μέσω συμβάσεων εξ αποστάσεως, όπως ορίζονται 
στην παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2251/1994.
β) Με την επιφύλαξη της περ. γ’ , στην περίπτωση ει-
σαγωγών αγαθών από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες προς 
την Ε.Ε. με τη χρήση ηλεκτρονικής διεπαφής, όπως πλατ-
φόρμα, διαδικτυακή πύλη ή παρόμοια μέσα, η ευθύνη 
της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του παραγωγού που απορρέουν από ΠΔΕΠ βαρύνει τον φορολογικό 
αντιπρόσωπο, όπου αυτός προβλέπεται, σύμφωνα με 
τα οριζόμενα στον ν. 2859/2000 (Α’ 248).
γ) Στην περίπτωση εξ αποστάσεως πώλησης αγαθών 
μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας τα οποία εμπίπτουν σε 
ΠΔΕΠ, η υποχρέωση εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του 
παραγωγού που απορρέουν από ΠΔΕΠ βαρύνει τον δια-
χειριστή της διαδικτυακής πλατφόρμας πώλησης εκτός 
εάν ο πωλητής του αγαθού προσκομίζει στη διαδικτυ-
ακή πλατφόρμα πώλησης πιστοποιητικό εγγραφής στο 
Εθνικό Μητρώο Παραγωγών Συσκευασιών και Άλλων 
Προϊόντων (ΕΜΠΑ). Η διαδικτυακή πλατφόρμα πώλησης, 
μεταξύ άλλων:
γα) συμβάλλεται με ΣΕΔ,γβ) εγγράφεται στο ΕΜΠΑ,
γγ) καταβάλλει χρηματοδοτική εισφορά σύμφωνα με 
τις προβλέψεις της σχετικής σύμβ ασης με το ΣΕΔ. Η ει-
σφορά υπολογίζεται με βάση την ποσότητα, το είδος και 
την κατηγορία των προϊόντων, όπως εξειδικεύονται στο 
οικείο ΠΔΕΠ και διασφαλίζει ότι καλύπτονται τα στοιχεία 
κόστους της περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 9.
3. Αν το ΣΣΕΔ δεν περιλαμβάνει το σύνολο των κατη-
γοριών ή υλικών ή ειδών συσκευασίας ή προϊόντος, οι 
υπόχρεοι της παρ. 1 υποχρεούνται να συμμετέχουν και 
σε άλλο κατάλληλο ΣΣΕΔ ως προς την κατηγορία, το υλι-
κό, το είδος της συσκευασίας ή την κατηγορία ή το είδος 
του προϊόντος, που δεν περιλαμβάνεται στο ΣΣΕΔ στο οποίο έχουν ενταχθεί. Αν το ΑΣΕΔ δεν περιλαμβάνει το 
σύνολο των προϊόντων ή κατηγοριών ή υλικών ή ειδών 
συσκευασίας, οι υπόχρεοι της παρ. 1 υποχρεούνται να συμμετέχουν σε άλλο κατάλληλο ΣΣΕΔ ως προς την κα-
τηγορία, το υλικό, το είδος της συσκευασίας ή την κατη-
γορία ή το είδος του προϊόντος, που δεν περιλαμβάνεται 
στο ΑΣΕΔ που έχουν οργανώσει.
4. Η συμμετοχή των υποχρέων της παρ. 1 σε ΣΣΕΔ 
πραγματοποιείται με την υπογραφή σχετικής σύμβασης 
με τον φορέα ΣΣΕΔ. Η συμμετοχή σε ΣΣΕΔ:
α) παρέχει το δικαίωμα στον υπόχρεο να χρησιμοποιεί 
σήμανση με την ένδειξη που περιγράφεται στη σύμβαση 
ως απόδειξη της ένταξής του στο ΣΣΕΔ,
β) απαλλάσσει τους υπόχρεους από την ευθύνη της 
εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων συσκευασιών 
ή προϊόντων.
5. Ο Ε.Ο.ΑΝ. τηρεί το Εθνικό Μητρώο Παραγωγών 
Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων (ΕΜΠΑ), στο οποίο καταχωρίζονται οι υπόχρεοι της παρ. 1, οι λεπτομέρειες του οποίου ρυθμίζονται με την απόφαση της παρ. 8 του άρθρου 72. Από την υποχρέωση καταχώρισης στο Μη-τρώο εξαιρούνται οι διαχειριστές των ΑΕΚΚ.
6. Η τήρηση των υποχρεώσεων των παρ. 3 και 5 απο-
τελεί ειδικό όρο εκτέλεσης της σύμβασης σύμφωνα με 
το άρθρο 130 του ν. 4412/2016 (Α’ 147).
7. Οι υπόχρεοι της παρ. 1, εξαιρουμένων των διαχειρι-
στών ΑΕΚΚ, υποχρεούνται να αναγράφουν τον αριθμό 
του ΕΜΠΑ στα παραστατικά πώλησης, τα οποία αναφέ-
ρονται στα άρθρα 8 έως 14 του ν. 4308/2014 (Α’ 251).
Άρθρο 12
Ρυθμίσεις για τους φορείς ΣΕΔ(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειπροστεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Οι φορείς ΣΣΕΔ έχουν ως αποκλειστικό σκοπό την 
οργάνωση και λειτουργία ΣΣΕΔ εγκεκριμένου από τον 
Ε.Ο.ΑΝ. Επιτρέπεται η λειτουργία περισσοτέρων του 
ενός φορέων ΣΣΕΔ για την εναλλακτική διαχείριση των 
αποβλήτων συσκευασίας ή για κάθε ρεύμα αποβλήτων άλλων προϊόντων.
2. Μέτοχοι ή εταίροι φορέα ΣΣΕΔ μπορούν να είναι 
αποκλειστικά:
α) οι υπόχρεοι της παρ. 1 του άρθρου 11 για τα προϊ-
όντα που αφορούν αυτό το ΣΣΕΔ,
β) τα νομικά πρόσωπα τα οποία οργανώνονται απο-
κλειστικά από υπόχρεους της παρ. 1 του άρθρου 11 με 
σκοπό την οργάνωση φορέα ΣΣΕΔ και για τα οποία ισχύ-
ουν κατ’ αντιστοιχία οι όροι και περιορισμοί των παρ. 3 
έως 8 που ισχύουν για τους φορείς ΣΣΕΔ. Ειδικότερα για 
τις συσκευασίες, στα νομικά αυτά πρόσωπα μπορεί να συμμετέχουν και νομικά πρόσωπα τα οποία κατ’ επάγ-
γελμα αναπτύσσουν, κατασκευάζουν, επεξεργάζονται, 
μεταποιούν ή εισάγουν συσκευασίες,
γ) οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και η ΚΕΔΕ σε συνεργασία με 
τους υπόχρεους της παρ. 1 του άρθρου 11, σε ποσοστό 
μικρότερο του 50%. Οι φορείς της παρούσας περίπτω-
σης δεν επιτρέπεται να μετέχουν για τους σκοπούς της παρούσας σε αστική εταιρεία.
3. Η ιδιότητα του μετόχου ή εταίρου φορέα ΣΣΕΔ εί-
ναι ασυμβίβαστη με την ιδιότητα του μετόχου, του μέ-λους οργάνου διοίκησης ή στελέχους που κατέχει θέση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8494 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ευθύνης και προΐσταται σε τμήμα, διεύθυνση ή γενική 
διεύθυνση επιχείρησης, η οποία εκτελεί εργασίες επε-
ξεργασίας ή συλλογής και μεταφοράς αποβλήτων ή εν 
γένει εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων συσκευασιών ή προϊόντων. Το ασυμβίβαστο δεν ισχύει:
α) για τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και την ΚΕΔΕ,
β) για τις περιπτώσεις μετόχου ή εταίρου φορέα ΣΣΕΔ, 
στις οποίες το μεγαλύτερο μέρος του κύκλου εργασιών 
της επιχείρησης αφορά σε δραστηριότητες που τον κα-
θιστούν υπόχρεο παραγωγό,
γ) για τους συλλέκτες μεταφορείς ΑΕΚΚ.4. Απαγορεύεται η κατοχή μετοχών ή μερίδων φορέα 
ΣΣΕΔ από πρόσωπα που:
α) τελούν σε πτώχευση, παύση εργασιών, αναγκαστική 
διαχείριση ή αναστολή εργασιών ή έχει κινηθεί σε βάρος 
τους διαδικασία κήρυξης σε πτώχευση, εκκαθάρισης, 
αναγκαστικής διαχείρισης, αναστολής εργασιών ή πα-
ρόμοια διαδικασία,
β) έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για αδίκημα του άρ-
θρου 25 του ν. 1882/1990 (Α’ 43) ή του άρθρου 66 του
ν. 4174/2013 (Α’ 170) ή του άρθρου 157 του ν. 2960/2001 
(Α’ 265) ή για παράβαση των διατάξεων που προστατεύ-
ουν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό ή προστατεύουν τον 
ελεύθερο ανταγωνισμό ή για αδίκημα της παρ. 1 του 
άρθρου 37 του ν. 4042/2012 (Α’ 24) ή του άρθρου 66 
του παρόντος νόμου ή του άρθρου 28 του ν. 1650/1986 (Α’ 160).
5. Το ασυμβίβαστο της παρ. 3 και τα κωλύματα της 
περ. β’ της παρ. 4 ισχύουν και για την ιδιότητα μέλους 
του διοικητικού συμβουλίου ή άλλου οργάνου διοίκησης 
ή στελέχους που κατέχει θέση ευθύνης και προΐσταται 
σε τμήμα, διεύθυνση ή γενική διεύθυνση του φορέα 
ΣΣΕΔ. Το ασυμβίβαστο της παρ. 3 για μέλη διοικητικού 
συμβουλίου ή άλλου οργάνου διοίκησης ή στελέχους 
που κατέχει θέση ευθύνης και προΐσταται σε τμήμα, 
διεύθυνση ή γενική διεύθυνση φορέα ΣΣΕΔ ισχύει και 
όταν σύζυγος ή συγγενής εξ αίματος σε ευθεία γραμμή 
και σε πλάγια γραμμή μέχρι και δευτέρου βαθμού ή εξ 
αγχιστείας μέχρι και δευτέρου βαθμού των ανωτέρω 
προσώπων είναι και μέτοχος, μέλος οργάνου διοίκησης 
ή στέλεχος που κατέχει θέση ευθύνης και προΐσταται σε 
τμήμα, διεύθυνση ή γενική διεύθυνση επιχείρησης, η 
οποία αναλαμβάνει εργασίες επεξεργασίας ή συλλογής 
και μεταφοράς αποβλήτων. Το ασυμβίβαστο των παρ. 3 
και 5 παρατείνεται για ένα (1) έτος μετά την αποχώρηση 
από τον φορέα ΣΣΕΔ για οποιονδήποτε λόγο. Η εξαίρεση 
της περ. β’ της παρ. 3 δεν ισχύει για τα ασυμβίβαστα της παρούσας.
6. Αν συντρέξει κάποιο από τα ασυμβίβαστα της παρ. 3 
ή από τα κωλύματα της παρ. 4 στο πρόσωπο μετόχου ή 
εταίρου φορέα ΣΣΕΔ, το πρόσωπο αυτό υποχρεούται 
να μεταβιβάσει τις μετοχές ή τα μερίδια που κατέχει σε 
πρόσωπα των περ. α’ ή β’ της παρ. 2, τα οποία εκδηλώ-
νουν σχετικό ενδιαφέρον, μέσα σε τέσσερις (4) μήνες 
από τον χρόνο που γεννάται το ασυμβίβαστο ή το κώ-
λυμα. Αν συντρέξει κάποιο από τα ασυμβίβαστα ή τα 
κωλύματα της παρ. 5 στο πρόσωπο μέλους διοικητικού 
συμβουλίου ή άλλου οργάνου διοίκησης ή διευθυντικού 
στελέχους ή στελέχους με θέση ευθύνης που προΐσταται σε τμήμα, διεύθυνση ή γενική διεύθυνση φορέα ΣΣΕΔ, ο 
φορέας ΣΣΕΔ οφείλει μέσα σε τρεις (3) μήνες να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για τη συμμόρφωσή του με τις παρ. 3, 4 και 5.
7. Οι φορείς ΣΣΕΔ απαγορεύεται να εκτελούν οι ίδιοι 
εργασίες εναλλακτικής διαχείρισης και να διαθέτουν 
σχετικές για τον σκοπό αυτόν άδειες. Αν, εξαιτίας έλλει-
ψης επιχειρηματικού ενδιαφέροντος από τον ιδιωτικό 
ή τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, καθίσταται αδύνατη 
η συλλογή και μεταφορά ή η επεξεργασία αποβλή-
των, η εκτέλεση τέτοιων εργασιών επιτρέπεται ύστερα 
από προηγούμενη έγκριση του Ε.Ο.ΑΝ.. Η έγκριση του 
Ε.Ο.ΑΝ. δίνεται με απόφαση του Δ.Σ. μέσα σε τρεις (3) 
μήνες από την υποβολή τεκμηριωμένου αιτήματος, 
μετά την άπρακτη πάροδο της οποίας το αίτημα θεω-
ρείται εγκεκριμένο. Εξαιρούνται της απαγόρευσης τα 
Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) και 
τα Κέντρα Συλλογής Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων, τα 
οποία έχουν υλοποιηθεί πριν από την έναρξη ισχύος του 
ν. 4496/2017 (Α’ 170), καθώς και τα περιφερειακά κέντρα 
διαλογής φιαλών που λειτουργούν στο πλαίσιο συστή-ματος επιστροφής εγγύησης της παρ. 1 του άρθρου 86.
8. Η διανομή κερδών από τον φορέα ΣΣΕΔ στους με-
τόχους ή τους εταίρους του απαγορεύεται.
9. Με την επιφύλαξη του ν. 4412/2016 (Α’ 147), η προ-
μήθεια αγαθών, η λήψη ή η ανάθεση υπηρεσιών και 
η ανάθεση έργων και μελετών από τους φορείς ΣΣΕΔ 
διενεργούνται σύμφωνα με Κανονισμό Προμηθειών, 
Υπηρεσιών, Έργων και Μελετών του φορέα, ο οποίος 
καταρτίζεται σύμφωνα με κατευθυντήριες οδηγίες που 
εκδίδει ο Ε.Ο.ΑΝ.. Οι κατευθυντήριες οδηγίες αναρτώνται 
στον διαδικτυακό τόπο του Ε.Ο.ΑΝ. και διέπονται από 
τις αρχές της δημοσιότητας, της διαφάνειας και της ίσης 
μεταχείρισης των ενδιαφερομένων.
Οι φορείς ΣΣΕΔ έχουν την υποχρέωση να υποβάλουν 
προς έγκριση στον Ε.Ο.ΑΝ. τον Κανονισμό Προμηθειών, 
Υπηρεσιών, Έργων και Μελετών, το αργότερο μέσα σε 
δύο (2) μήνες από την ανάρτηση των ανωτέρω κατευ-
θυντήριων οδηγιών, καθώς και ύστερα από κάθε σχετι-κή τροποποίησή τους. Η έγκριση του Ε.Ο.ΑΝ. δίνεται με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου μέσα σε δύο (2) 
μήνες από την υποβολή του Κανονισμού Προμηθειών, 
Υπηρεσιών, Έργων και Μελετών. Αν ο Ε.Ο.ΑΝ. δεν απα-
ντήσει εντός της ανωτέρω προβλεπόμενης προθεσμίας, 
ο Κανονισμός θεωρείται εγκεκριμένος.
10. Ο φορέας ΣΕΔ υποχρεούται να υποβάλει ετησίως 
στον Ε.Ο.ΑΝ. για αξιολόγηση έκθεση προγραμματισμού 
για τα επόμενα τρία (3) έτη, στην οποία περιλαμβάνονται 
κατ’ ελάχιστο:
α) αναλυτικός ετήσιος προϋπολογισμός και σχέδιο 
προϋπολογισμού των επόμενων τριών (3) ετών,
β) προγραμματισμός των εργασιών εναλλακτικής δια-
χείρισης, ώστε να επιτυγχάνονται οι στόχοι του ΣΕΔ για 
τα επόμενα τρία (3) έτη, με αναφορά στη γεωγραφική 
ανάπτυξη, τις απαιτούμενες επενδύσεις και συνεργασίες 
και τις εκτιμώμενες ανακτηθείσες ποσότητες,
γ) αναλυτικό ετήσιο πρόγραμμα ενημέρωσης και 
ευαισθητοποίησης του κοινού, που περιλαμβάνει του-
λάχιστον τις δράσεις, τον σκοπό, τα μέσα υλοποίησης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8495 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
και τον προϋπολογισμό του κόστους. Στο πλαίσιο της 
αξιολόγησης ο Ε.Ο.ΑΝ. μπορεί να αξιώσει την από κοινού 
διεξαγωγή ενημερωτικών δράσεων και προγραμμάτων 
ευαισθητοποίησης με άλλους φορείς ΣΣΕΔ, λαμβάνο-
ντας υπόψη τις ενδεχόμενες συνέργειες ή επικαλύψεις με 
άλλα προγράμματα ενημέρωσης ή ευαισθητοποίησης.
Η έκθεση υποβάλλεται στον Ε.Ο.ΑΝ. έως την 30ή Νο-
εμβρίου του προηγούμενου έτους.
Το ειδικότερο περιεχόμενο της έκθεσης, ο τρόπος αξι-
ολόγησης και δημοσιοποίησής της και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της παρούσας μπορεί να εξει-
δικεύονται με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου 
του Ε.Ο.ΑΝ..
11. Ο φορέας ΣΕΔ υποχρεούται να υποβάλει στον 
Ε.Ο.ΑΝ. για αξιολόγηση λεπτομερή ετήσια απολογιστική 
έκθεση κατ’ αντιστοιχία με το εγκεκριμένο επιχειρησια-
κό σχέδιο, στην οποία περιλαμβάνονται κατ’ ελάχιστο 
στοιχεία σχετικά με:
α) τον φορέα ΣΕΔ, ιδίως αναφορικά με τη μετοχική 
και εταιρική του σύνθεση, αλλαγές στο καταστατικό, 
διαχείριση ασυμβιβάστων και κωλυμάτων, σχετική ορ-γανωτική διάρθρωση και στελέχωση,
β) τον βαθμό ανάπτυξης της εμβέλειας του ΣΕΔ σε 
σχέση με τα απόβλητα που διαχειρίζεται και τη γεωγρα-φική του κάλυψη,
γ) τις εφαρμοζόμενες μεθόδους εναλλακτικής διαχείρι-
σης, τις σχετικές με κάθε μέθοδο υφιστάμενες υποδομές 
και τον εξοπλισμό και την απόδοση κάθε μεθόδου, ιδίως 
τις ποσότητες που ανακτώνται και συλλέγονται,
δ) την επίδοση του ΣΕΔ σε σχέση με τους στόχους 
που υποχρεούται να πετύχει και το μερίδιο συμμετοχής των διαφορετικών μεθόδων εναλλακτικής διαχείρισης, 
ανάλογα με το μερίδιο π οσοτήτων των συμβεβλημένων 
υπόχρεων ανά κατηγορία προϊόντος,
ε) τις εφαρμοζόμενες μεθόδους παρακολούθησης και 
επιβεβαίωσης των δηλούμενων ποσοτήτων και τον τρό-
πο διασφάλισης της αξιοπιστίας αυτών,
στ) τους συμβεβλημένους υπόχρεους,
ζ) τους συνεργάτες του φορέα ΣΕΔ για την εκτέλεση 
των εργασιών εναλλακτικής διαχείρισης, ανά εργασία 
και μέθοδο,
η) τις δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης ανά 
δράση, το κοινό στο οποίο απευθύνεται, το είδος της, το 
κόστος υλοποίησης και την αποτελεσματικότητά της, και
θ) τα οικονομικά στοιχεία, ιδίως τα έσοδα από εισφο-
ρές υπόχρεων και από άλλες πηγές, το επενδυτικό και λει-
τουργικό κόστος ανά μέθοδο εναλλακτικής διαχείρισης, 
καθώς και το κόστος ανά τόνο ανακυκλούμενων αποβλή-
των (αποδοτικότητα), τις δανειακές υποχρεώσεις τους, 
τα στοιχεία των αυτοελέγχων, συμπεριλαμβανομένων 
των τακτικών ανεξάρτητων ελέγχων που υποστηρίζουν 
τους αυτοελέγχους, το συνολικό κόστος ενημέρωσης και 
ευαισθητοποίησης, το διοικητικό κόστος σύμφωνα με 
την παρ. 13, λοιπά έξοδα, καθώς και αποθεματικό στο 
οποίο δεν περιλαμβάνεται η διαφορά της τρέχουσας 
αξίας των παγίων υποδομών διαχείρισης αποβλήτων 
από την αναπόσβεστη αξία τους.
Με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ε.Ο.ΑΝ. 
δύναται να καθορίζεται μέγιστο ποσοστό επιτρεπτού ειδικού αποθεματικού για κάθε κατηγορία ΣΣΕΔ. Στην 
παρ. 1 του άρθρου του ν. 3220/2004 (Α’ 15) η παραπομπή 
στην παρ. 19 του άρθρου 2 του ν. 2939/2001 αφορά τους 
φορείς ΣΣΕΔ της παρ. 26 του άρθρου 3.
Η έκθεση υποβάλλεται στον Ε.Ο.ΑΝ. έως την 30ή Απρι-
λίου του επόμενου έτους με βάση τα έως τότε διαθέσι-
μα οικονομικά στοιχεία και αναρτάται αμελλητί, με την ένδειξη «υπό αξιολόγηση», στην ιστοσελίδα του φορέα 
ΣΕΔ και στην ιστοσελίδα του Ε.Ο.ΑΝ.. Με την οριστικο-
ποίηση των οικονομικών αποτελεσμάτων του φορέα, 
υποβάλλονται αμελλητί στον Ε.Ο.ΑΝ. και τα οικονομικά αυτά στοιχεία. Μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης 
της έκθεσης, η αξιολόγηση αυτή αναρτάται αμελλητί 
στην ιστοσελίδα του φορέα ΣΕΔ και στην ιστοσελίδα 
του Ε.Ο.ΑΝ..
Το ειδικότερο περιεχόμενο της έκθεσης, ο τρόπος υπο-
βολής, αξιολόγησης και δημοσιοποίησής της και κάθε 
άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της παρούσας δύ-
ναται να εξειδικεύονται με απόφαση του διοικητικού 
συμβουλίου του Ε.Ο.ΑΝ..
12. Ο φορέας ΣΕΔ υποχρεούται να υποβάλει αληθή 
και τεκμηριωμένα στοιχεία στον Ε.Ο.ΑΝ. αναφορικά με 
τις ποσότητες των αποβλήτων , ανά είδος και κατηγορία 
αυτών, που οδηγήθηκαν προς επεξεργασία στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, καθώς και τη μεθοδολογία συ-γκέντρωσης των στοιχείων αυτών.
13. Το διοικητικό κόστος των φορέων ΣΣΕΔ δεν υπερ-
βαίνει το αναγκαίο ποσό για την επίτευξη του σκοπού 
τους με τρόπο οικονομικά αποδοτικό. Ο Ε.Ο.ΑΝ. ελέγχει και αξιολογεί το διοικητικό κόστος λειτουργίας των φο-ρέων ΣΣΕΔ κατά την εξέταση των επιχειρησιακών τους 
σχεδίων, κατά τη διαδικασία έγκρισης, ανανέωσης ή τρο-
ποποίησης των ΣΣΕΔ και κατά την υποβολή των ετήσιων 
εκθέσεων των φορέων και μπορεί να θέτει σχετικούς 
όρους στην απόφαση έγκρισης.
Για την αξιολόγηση του διοικητικού κόστους, ο Ε.Ο.ΑΝ. 
μπορεί να καθορίσει το εύλογο διοικητικό κόστος ή στοι-
χεία αυτού με μελέτη που ανατίθεται σε εταιρία εγνω-
σμένου κύρους.
Ως «διοικητικό κόστος» θεωρείται ιδίως:α) το κόστος μισθοδοσίας,
β) η αποζημίωση μελών του Διοικητικού Συμβουλίου,
γ) τα μισθώματα και τα κοινόχρηστα,δ) το κόστος αναλωσίμων,
ε) τα αναγκαία έξοδα υποδοχής και φιλοξενίας, και
στ) το κόστος λήψης αναγκαίων υπηρεσιών, όπως λογι-
στικής υποστήριξης, νομικών και συμβουλευτικών υπη-
ρεσιών, όπως και υπηρεσιών φύλαξης και καθαριότητας.
Στο διοικητικό κόστος δεν περιλαμβάνονται το έκτα-
κτο κόστος για δικαστικές υποθέσεις, το κόστος των σχε-
τικών δικηγορικών αμοιβών και το κόστος των αυτοελέγ-
χων, συμπεριλαμβανομένων των τακτικών ανεξάρτητων 
ελέγχων που υποστηρίζουν τους αυτοελέγχους.
Κατά την εξέταση του διοικητικού κόστους αξιολογού-
νται, ιδίως, η διάθεση χωρίς αιτιολογία υψηλών ποσών 
σε μία ή περισσότερες από τις κατηγορίες διοικητικού 
κόστους και οι χωρίς αιτιολογία μεγάλες διακυμάνσεις 
ανά κατηγορία κόστους μεταξύ των ετών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8496 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Τα ΣΣΕΔ είναι υποχρεωμένα να δημοσιεύουν στην 
ιστοσελίδα τους τα στοιχεία (α) έως (στ) του διοικητι-
κού τους κόστους.
14. Σε περίπτωση μη επίτευξης του στόχου από φορέα 
ΣΣΕΔ που έχει συμπληρώσει ένα (1) έτος λειτουργίας, 
όπως διαπιστώνεται κατά την αξιολόγηση της ετήσιας 
απολογιστικής του έκθεσης της παρ. 11, ο Ε.Ο.ΑΝ. απευ-
θύνει σύσταση συμμόρφωσης και, σε περίπτωση που 
εξακολουθεί η μη επίτευξη του ποσοτικού στόχου ή των 
ποσοτικών στόχων της περ. ια’ της παρ. 2 του άρθρου 
13 για πλέον του ενός πλήρους ημερολογιακού έτους, 
πρόστιμο αναλογικό της απόκλισης από τον στόχο. Ει-
δικότερα, εφόσον η μη επίτευξη του στόχου συνεχίζεται 
για δεύτερο συνεχόμενο έτος, επιβάλλεται πρόστιμο το 
οποίο αντιστοιχεί σε ποσοστό των χρηματικών εισφο-
ρών της προηγούμενης ετήσιας διαχειριστικής περιόδου 
που ισούται με το 20% της απόκλισης από τον στόχο. 
Εφόσον η μη επίτευξη του στόχου εξακολουθεί για τρίτο 
συνεχόμενο έτος, επιβάλλεται πρόστιμο το οποίο αντι-
στοιχεί σε ποσοστό των χρηματικών εισφορών της προ-
ηγούμενης ετήσιας διαχειριστικής περιόδου που ισούται 
με το 40% της απόκλισης από τον στόχο. Εφόσον η μη 
επίτευξη του στόχου εξακολουθεί για τέταρτο συνεχόμε-
νο έτος, επιβάλλεται πρόστιμο, το οποίο αντιστοιχεί σε 
ποσοστό των χρηματικών εισφορών της προηγούμενης 
ετήσιας διαχειριστικής περιόδου που ισούται με το 100% 
της απόκλισης από τον στόχο.
Σε περίπτωση που ο φορέας ΣΣΕΔ εξακολουθεί και 
δεν επιτυγχάνει τουλάχιστον το 80% του στόχου του, 
όπως διαπιστώνεται κατά την αξιολόγηση της ετήσιας 
απολογιστικής του έκθεσης της παρ. 11, ο Ε.Ο.ΑΝ. ανα-
καλεί την έγκρισή του και προχωρεί σε κατάπτωση της εγγυητικής επιστολής της παρ. 18. Εφόσον επιτυγχάνει άνω του 80% του στόχου του, επιβάλλεται πρόστιμο το 
οποίο αντιστοιχεί σε ποσοστό των χρηματικών εισφο-
ρών της προηγούμενης ετήσιας διαχειριστικής περιόδου 
που ισούται με το 100% της απόκλισης από τον στόχο.
Στους φορείς ΑΣΕΔ που δεν έχουν επιτύχει τους πο-
σοτικούς στόχους που είχαν την υποχρέωση να επιτύ-
χουν κατά το προηγούμενο πλήρες ημερολογιακό έτος, 
όπως διαπιστώνεται κατά την αξιολόγηση της ετήσιας 
απολογιστικής έκθεσης της παρ. 11 και οι οποίοι έχουν 
συμπληρώσει δύο (2) έτη λειτουργίας, ο Ε.Ο.ΑΝ. απευθύ-
νει σύσταση συμμόρφωσης. Σε περίπτωση που ο φορέας 
ΑΣΕΔ εξακολουθεί να μην επιτυγχάνει τον στόχο του το 
επόμενο έτος, ο Ε.Ο.ΑΝ. επιβάλλει πρόστιμο που ισούται 
με το 100% της απόκλισης από τον στόχο του προηγού-
μενου ημερολογιακού έτους. Ως βάση υπολογισμού θε-
ωρείται το σύνολο των χρηματικών εισφορών της προη-
γούμενης ετήσιας διαχειριστικής περιόδου αντίστοιχου ΣΣΕΔ συσκευασιών ή προϊόντων. Στην περίπτωση αυτή 
ανακαλείται η έγκριση του ΣΕΔ. Στην περίπτωση αυτή, 
ο υπόχρεος οφείλει να ενταχθεί αμελλητί σε ΣΣΕΔ. Για 
την επιβολή των ανωτέρω κυρώσεων ακολουθείται η 
διαδικασία των παρ. 16 και 17 του άρθρου 69.
Τα ποσά που περιέρχονται στον Ε.Ο.ΑΝ. από την επι-
βολή των προστίμων της παρούσας χρησιμοποιούνται 
υποχρεωτικά για τη χρηματοδότηση δράσεων που απο-
σκοπούν στην επίτευξη των στόχων του ΣΕΔ στο οποίο επιβλήθηκε το πρόστιμο.15. Οι φορείς ΣΣΕΔ υποχρεούνται να ελέγχουν αν οι 
συμβεβλημένοι με αυτούς παραγωγοί προϊόντων τη-
ρούν τους όρους των συμβάσεων ένταξής τους στο 
ΣΣΕΔ. Για τον σκοπό αυτόν προβαίνουν σε όλες τις 
απαραίτητες ενέργειες για να διασφαλίσουν την τήρηση 
των όρων της σύμβασης, ιδίως αυτών που αφορούν στις 
δηλωθείσες ποσότητες και την έγκαιρη καταβολή των 
εισφορών. Οι συμβαλλόμενοι υποχρεούνται να δίνουν 
όλα τα πληροφοριακά στοιχεία, όπως ισοζύγια αποθήκης 
και ποσότητες πωληθέντων προϊόντων, θεωρημένα από 
ορκωτό λογιστή.
16. Εφόσον ανακληθεί ή δεν ανανεωθεί η απόφαση 
έγκρισης λειτουργίας του ΣΣΕΔ από τον Ε.Ο.ΑΝ., ο φορέ-
ας ΣΣΕΔ λύεται και τίθεται σε εκκαθάριση. Στην περίπτω-
ση αυτή, το ποσό που απομένει, μετά από την εξόφληση 
των οφειλών του συστήματος προς τρίτους, περιέρχεται 
στον Ε.Ο.ΑΝ., ο οποίος υποχρεούται να το διαθέσει για 
την επίτευξη των σχετικών στόχων. Με απόφαση του 
Ε.Ο.ΑΝ. καθορίζονται ο τρόπος κατανομής του ποσού 
της παρούσας μεταξύ των ΣΣΕΔ, καθώς και κάθε άλλο 
σχετικό θέμα λαμβανομένων υπόψη ιδίως των επιδό-
σεων των υφιστάμενων ΣΣΕΔ και των ποσοτήτων των 
συμβεβλημένων υπόχρεων.
17. Οι φορείς ΣΣΕΔ διασφαλίζουν τη δυνατότητα συμ-
μετοχής στο ΣΕΔ των ενδιαφερομένων παραγωγών ή 
διαχειριστών, οι οποίοι πληρούν τους όρους και τις 
απαιτήσεις του συστήματος, που απορρέουν από τον 
παρόντα και την απόφαση έγκρισης του συστήματος.
18. α. Ο φορέας ΣΣΕΔ υποχρεούται είτε να καταθέσει 
χρηματική εγγύηση στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δα-
νείων είτε να προσκομίσει εγγυητική επιστολή ή να προ-
χωρήσει στο άνοιγμα ανέκκλητης τραπεζικής πίστωσης 
υπέρ του Ε.Ο.ΑΝ. με σκοπό τη διασφάλιση της επίτευξης 
των στόχων του φορέα ΣΣΕΔ και της εκπλήρωσης των υποχρεώσεών του.
β. Με την επιφύλαξη της περ. γ’ το ύψος της εγγύησης 
ορίζεται ως το ένα εικοστό (1/20) του συνόλου των ετή-
σιων χρηματικών εισφορών του προηγούμενου έτους.
γ. Για τα ΣΣΕΔ που δεν προβλέπουν χρηματικές ει-
σφορές από υπόχρεους, για τα ΣΕΔ ΑΕΚΚ και για τα νέα 
ΣΣΕΔ το ύψος της εγγύησης ορίζεται σε τριάντα χιλιάδες 
(30.000) ευρώ. Για τα νέα ΣΣΕΔ που προβλέπουν χρημα-
τικές εισφορές από υπόχρεους, το ύψος της εγγύησης 
αναπροσαρμόζεται στο ένα εικοστό (1/20) του συνόλου 
των ετήσιων χρηματικών εισφορών του προηγούμενου 
έτους μετά τη συμπλήρωση του τρίτου έτους λειτουργίας 
σύμφωνα με την αντίστοιχη ετήσια απολογιστική έκθεση 
της παρ. 11.
δ. Η εγγύηση καταπίπτει με απλή έγγραφη αίτηση του 
Ε.Ο.ΑΝ., κατόπιν σχετικής απόφασης του διοικητικού 
συμβουλίου του, η οποία επισυνάπτεται στην ανωτέρω 
αίτηση, εφόσον στο τέλος της πενταετούς έγκρισης του 
ΣΕΔ δεν επιτυγχάνεται έστω και ένας από τους στόχους 
της περ. ιβ’ της παρ. 2 του άρθρου 13. Επί της εγγύησης 
υποχρεωτικά αναφέρεται ότι η εγγύηση αυτή καταπίπτει 
με αίτηση του Ε.Ο.ΑΝ..
ε. Η έκδοση της εγγυητικής επιστολής ή το άνοιγμα 
ανέκκλητης τραπεζικής πίστωσης υπέρ του Ε.Ο.ΑΝ. απο-
τελούν προϋπόθεση για την έγκριση του ΣΕΔ.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8497 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
στ. Τα ποσά που περιέρχονται στον Ε.Ο.ΑΝ. από την 
κατάπτωση της εγγύησης χρησιμοποιούνται υποχρεω-
τικά για τη χρηματοδότηση δράσεων που αποσκοπούν 
στην επίτευξη των στόχων του ΣΕΔ του οποίου κατέπεσε 
η χρηματική εγγύηση.
Άρθρο 13
Έγκριση λειτουργίας ΣΕΔ(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειπροστεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Α. Για την έκδοση απόφασης έγκρισης οργάνωσης 
και λειτουργίας ΣΕΔ, ο ενδιαφερόμενος καταθέτει στον Ε.Ο.ΑΝ. φάκελο, ο οποίος περιλαμβάνει:
α) στοιχεία για τον φορέα ΣΕΔ καιβ) πενταετές επιχειρησιακό σχέδιο για την οργάνωση 
και λειτουργία του νέου ΣΕΔ.
Το περιεχόμενο του φακέλου για την έγκριση οργά-
νωσης και λειτουργίας ΣΕΔ, με εξαίρεση τα ΣΕΔ ΑΕΚΚ, 
καθορίζεται στο Παράρτημα Ι του Μέρους Γ’ και τροπο-
ποιείται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Με την ίδια απόφαση μπορεί να καθίσταται 
υποχρεωτική η υποβολή του φακέλου με ψηφιακά μέσα, 
καθώς και η συμπλήρωση αίτησης με προκαθορισμένο περιεχόμενο. Ο Ε.Ο.ΑΝ. αποφαίνεται επί του αιτήματος εντός τεσσάρων (4) μηνών από την υποβολή του, μετά 
την άπρακτη πάροδο της οποίας το αίτημα θεωρείται 
εγκεκριμένο.
Εάν κατά την εξέταση του φακέλου παρατηρηθούν 
ελλείψεις ή απαιτηθούν διευκρινίσεις, ο ενδιαφερόμε-
νος καλείται να απαντήσει το αργότερο εντός δύο (2) 
μηνών από την έγγραφη ενημέρωσή του και ο Ε.Ο.ΑΝ. αποφαίνεται εντός δύο (2) μηνών από την υποβολή των συμπληρώσεων ή διευκρινίσεων. Η διαδικασία δύναται 
να επαναληφθεί άλλη μία φορά. Κατόπιν της ολοκλήρω-
σης της εξέτασης του φακέλου και των συμπληρώσεων ή διευκρινίσεων, ο Ε.Ο.ΑΝ. απορρίπτει ή εγκρίνει αιτιο-
λογημένα το αίτημα.
Η απόφαση έγκρισης της οργάνωσης και λειτουρ-
γίας του νέου ΣΕΔ έχει πενταετή διάρκεια και τίθεται 
σε ισχύ με την ανάρτησή της στον διαδικτυακό τόπο 
«ΔΙΑΥΓΕΙΑ».
Β. Για την ανανέωση της έγκρισης οργάνωσης και λει-
τουργίας ΣΕΔ απαιτείται ο φορέας ΣΕΔ να έχει τηρήσει 
τους όρους έγκρισης και λειτουργίας του ΣΕΔ χωρίς ου-σιώδη απόκλιση, να τεκμηριώνονται επαρκώς οι μη ου-σιώδεις αποκλίσεις και να τηρούνται τα άρθρα 9 και 12. Τεκμαίρεται ότι συνιστά ουσιώδη απόκλιση η απόκλιση 
που υπερβαίνει το 30% οιουδήποτε στόχου έχει τεθεί με 
την προηγούμενη απόφαση έγκρισης.
Για την απόδειξη της τήρησης αυτών, ο φορέας ΣΕΔ 
καταθέτει στον Ε.Ο.ΑΝ. φάκελο, τουλάχιστον τρεις (3) 
μήνες πριν τη λήξη της απόφασης έγκρισης, ο οποίος 
περιλαμβάνει:
α) στοιχεία για τον φορέα ΣΕΔ,
β) συνοπτική αποτίμηση προηγούμενης περιόδου λει-
τουργίας του ΣΕΔ, αρχής γενομένης από την ημερομηνία 
έναρξης ισχύος της προηγούμενης απόφασης έγκρισής 
του και,γ) επιχειρησιακό σχέδιο για την οργάνωση και λειτουρ-
γία του κατά την αμέσως επόμενη πενταετή περίοδο.
Το περιεχόμενο του φακέλου για την έγκριση οργά-
νωσης και λειτουργίας ΣΕΔ, με εξαίρεση τα ΣΕΔ ΑΕΚΚ, 
καθορίζεται στο Παράρτημα Ι του Μέρους Γ’ και τροπο-
ποιείται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας. Ως προς τη διαδικασία ανανέωσης έγκρισης 
και τη διάρκεια της απόφασης έγκρισης εφαρμόζονται 
τα προβλεπόμενα στην υποπαρ. Α’ . Μέχρι την έκδοση 
απόφασης επί του αιτήματος ανανέωσης έγκρισης, ο 
φορέας ΣΕΔ λειτουργεί με βάση τους όρους της προη-γούμενης απόφασης έγκρισης.
Γ . Για την εξέταση του αιτήματος για την έγκριση ή την 
ανανέωση της έγκρισης ΣΕΔ απαιτείται καταβολή από 
τον φορέα στον Ε.Ο.ΑΝ. ανταποδοτικού τέλους, το ύψος 
του οποίου ανέρχεται:
α) σε έξι χιλιάδες (6.000) ευρώ για την περίπτωση ΑΣΕΔ 
με γεωγραφική κάλυψη μιας περιφέρειας και σε δεκαο-κτώ χιλιάδες (18.000) ευρώ σε μεγαλύτερη γεωγραφική κάλυψη,
β) σε δώδεκα χιλιάδες (12.000) ευρώ για την περίπτω-
ση ΣΣΕΔ με γεωγραφική κάλυψη μιας περιφέρειας και 
σε τριάντα έξι χιλιάδες (36.000) ευρώ σε μεγαλύτερη 
γεωγραφική κάλυψη.
Δ. Η διαδικασία και οι ειδικότερες προϋποθέσεις 
έγκρισης, ανανέωσης, τροποποίησης ή ανάκλησης της έγκρισης και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος, μπορεί να ρυθμίζονται με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ε.Ο.ΑΝ..
2. Οι αποφάσεις έγκρισης των ΣΕΔ περιλαμβάνουν κατ’ 
ελάχιστον όρους που αφορούν:
α) Στις συσκευασίες, τα ΑΕΚΚ ή τα προϊόντα που αφο-
ρούν το ΣΕΔ.
β) Σε ειδικά θέματα συμμόρφωσης του φορέα ΣΕΔ, με 
βάση το άρθρο 12.
γ) Στη γεωγραφική εμβέλεια του ΣΕΔ.
δ) Στις εφαρμοζόμενες μεθόδους εναλλακτικής δια-
χείρισης, τους ποσοτικούς στόχους ανά είδος και κα-
τηγορία αποβλήτου και ανά ακολουθούμενη μέθοδο 
εναλλακτικής διαχείρισης, τον τρόπο καταγραφής και 
επαλήθευσης των ποσοτήτων και τις αντίστοιχες προθε-
σμίες για την επίτευξή τους. Οι συνολικοί στόχοι του ΣΕΔ 
καθορίζονται κατ’ ελάχιστον με αναγωγή των εθνικών 
στόχων στις ποσότητες ανά κατηγορία προϊόντος των 
υποχρέων που είναι συμβεβλ ημένοι στο ΣΕΔ. Δύναται 
να υπερβαίνουν τους αντίστοιχους εθνικούς στόχους, 
εφόσον κρίνεται αναγκαίο για την ελαχιστοποίηση της 
πιθανότητας μη επίτευξης του εθνικού στόχου. Στον υπο-
λογισμό των επιδόσεων του ΣΕΔ συνυπολογίζονται οι 
ποσότητες που συλλέγονται και ανακυκλώνονται με τις 
ακολουθούμενες μεθόδους εναλλακτικής διαχείρισης 
του ΣΕΔ σύμφωνα με το εγκεκριμένο επιχειρησιακό του 
σχέδιο, καθώς και οι ποσότητες ανά κατηγορία αποβλή-
των που καταγράφονται από το ΣΕΔ και αντιστοιχούν 
στο μερίδιο αγοράς ανά κατηγορία προϊόντος που είναι 
συμβεβλημένο με αυτό.
ε) Στη συνεργασία με τους υπόχρεους της παρ. 1 του 
άρθρου 11, συμπεριλαμβανομένων των χρηματικών ει-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8498 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
σφορών και της τυχόν αναπροσαρμογής τους για το χρο-
νικό διάστημα εφαρμογής του επιχειρησιακού σχεδίου.
στ) Στη συνεργασία με φορείς διαχείρισης αποβλήτων 
του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, όπως τους Οργανι-
σμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού.
ζ) Στη συνεργασία με έτερους φορείς ΣΕΔ.η) Στις δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.θ) Στις υποχρεώσεις του φορέα ΣΕΔ προς τον Ε.Ο.ΑΝ..ι) Σε ειδικούς κατά περίπτωση όρους, όπως περιορι-
σμούς στο ανώτατο επιτρεπόμενο διοικητικό κόστος ή 
επιτρεπόμενες αποκλίσεις στα αποθεματικά στο τέλος 
της πενταετούς έγκρισης.
ια) Στους συγκεκριμένους ποσοτικούς στόχους, η μη 
επίτευξη των οποίων αποτελεί κριτήριο για τον έλεγχο 
συμμόρφωσης και επιβολής προστίμου σύμφωνα με την 
παρ. 14 του άρθρου 12,
ιβ) Στους ποσοτικούς στόχους που πρέπει να επιτυγ-
χάνει το ΣΕΔ σύμφωνα με το οικείο ΠΔΕΠ ή την παρ. 6 του άρθρου 84, η μη επίτευξη των οποίων επισύρει την 
κατάπτωση της χρηματικής εγγύησης της παρ. 18 του 
άρθρου 12.
3. α. Ο Ε.Ο.ΑΝ. μπορεί να τροποποιήσει τους όρους 
έγκρισης του ΣΕΔ κατόπιν τεκμηρίωσης της σχετικής ανα-
γκαιότητας, όπως στην περίπτωση αλλαγών που επιβάλλο-
νται από το θεσμικό πλαίσιο ή από σχέδιο συμμόρφωσης, 
της ανάγκης βελτίωσης της αποδοτικότητας των εισφο-
ρών και της εφαρμογής της περ. β’ . Προς τούτο, ο Ε.Ο.ΑΝ. μπορεί να απαιτήσει υποβ ολή τροποποιημένου φακέλου 
από το ΣΕΔ εντός δύο (2) μηνών ή και να τροποποιήσει 
τους όρους έγκρισης ακόμα και αν δεν υποβληθεί μετά 
την παρέλευση δύο (2) μηνών από το αίτημα του Ε.Ο.ΑΝ..
β. Σε περίπτωση λειτουργίας άνω του ενός ΣΣΕΔ για 
το ίδιο ρεύμα προϊόντων ή συσκευασιών, τα εν λόγω 
ΣΣΕΔ εκπληρώνουν τις οικείες υποχρεώσεις διευρυμένης 
ευθύνης του παραγωγού με συντονισμένο τρόπο. Για 
τον σκοπό αυτόν, εφαρμόζεται η αρχή της αναλογικής 
ανάληψης υποχρεώσεων από τα ΣΣΕΔ σε σχέση με τους 
συμβεβλημένους υπόχρεους, ώστε να διασφαλίζονται η 
κάλυψη του συνόλου της Χώρας, η αποφυγή επικαλύψε-
ων, ο δίκαιος διαμοιρασμός του κόστους εναλλακτικής 
διαχείρισης, η βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων πόρων 
και η εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού. Ο Ε.Ο.ΑΝ. 
δύναται να καθορίζει ελάχιστη τιμή εισφοράς για λόγους 
εύρυθμης λειτουργίας της εναλλακτικής διαχείρισης του 
εν λόγω αποβλήτου.
Άρθρο 14
Όροι και προϋποθέσεις για τη διάθεση στην 
αγορά των συσκευασιών και των προϊόντων 
που εμπίπτουν σε ΠΔΕΠ(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προστεθεί με την παρ. 9 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Οι διακινητές συσκευασίας σύμφωνα με την παρ. 8 
του άρθρου 77 και οι διακινητές προϊόντων για τα οποία 
έχουν εγκριθεί ΠΔΕΠ υποχρεούνται να διακινούν μόνο 
τα προϊόντα των παραγωγών, κατά την έννοια της παρ. 2 
του άρθρου 11, που έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις 
των παρ. 3 και 5 του άρθρου 11.Άρθρο 15
ΕΜΠΑ - Διασύνδεσημε το ΓΕΜΗ και άλλα Μητρώα(Άρθρο 8α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει προστεθεί με την παρ. 9 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Στο πλαίσιο των άρθρων 91 του ν. 4635/2019 (Α’ 167) 
και 11 της υπ’ αρ. 181504/2016 (Β’ 2454) απόφασης του 
Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
όπως εκάστοτε ισχύει, το ΓΕΜΗ και το ΕΜΠΑ διαλει-
τουργούν για την ανταλλαγή και διασταύρωση στοιχεί-ων, μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής 
Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας 
Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 
τηρουμένων των διατάξεων για την προστασία των δε-
δομένων προσωπικού χαρακτήρα και του εμπορικού 
απορρήτου, του άρθρου 47 του ν. 4623/2019 (Α’ 134) και 
του άρθρου 84 του ν. 4727/2020 (Α’ 184).
2. Ειδικά για τη δραστηριότητα της εισαγωγής μετα-
χειρισμένων οχημάτων σε επαγγελματική βάση, προϋ-πόθεση για την εγγραφή και καταχώριση των στοιχείων στο «Μητρώο Μεταχειρισμένων Οχημάτων» της παρ. 3 του άρθρου 51 του ν. 4784/2021 (Α’ 40) είναι η ύπαρξη αριθμού Μητρώου ΕΜΠΑ.
3. Με την απόφαση της παρ. 9 του άρθρου 72 εξειδι-
κεύεται η διαλειτουργικότητα του ΓΕΜΗ με το ΕΜΠΑ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’
ΠΡΟΛΗΨΗ - ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ - 
ΑΝΑΚΤΗΣΗ - ΔΙΑΘΕΣΗ
Άρθρο 16
Προώθηση βιώσιμης παραγωγής
και κατανάλωσης(Περ. α’ , β’ και γ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Προωθούνται και υποστηρίζονται μοντέλα βιώσιμης 
παραγωγής και κατανάλωσης μέσω:
α) του Εθνικού Σχεδίου Πράσινων Δημόσιων Συμ-
βάσεων του άρθρου 18 του ν. 3855/2010 (Α’ 95) με την 
υιοθέτηση κριτηρίων κυκλικότητας και καθορισμού ελά-
χιστων ποσοτικών στόχων για συγκεκριμένες κατηγορίες 
προϊόντων και έργων τα οποία πληρούν τα σχετικά πρό-
τυπα σύμφωνα με τα άρθρα 86 και 87 του ν. 4412/2016 (Α’ 147),
β) της Εθνικής Στρατηγικής για την Κυκλική Οικονο-
μία, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 81/17.4.2018 απόφαση του 
Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής, και 
του Εθνικού Σχεδίου Δράσης - Οδικού Χάρτη Κυκλικής Οικονομίας. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης - Οδικός Χάρτης 
Κυκλικής Οικονομίας εγκρίνεται με Πράξη του Υπουρ-
γικού Συμβουλίου, καλύπτει την περίοδο 2021-2025 και 
αναθεωρείται κάθε πέντε (5) έτη,
γ) του συντονισμού για την εφαρμογή των ανωτέρω 
σχεδίων από τη Γενική Γ ραμματεία Φυσικού Περιβάλ-
λοντος και Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8499 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
και Ενέργειας, η οποία για τον σκοπό αυτόν δύναται να 
συγκροτεί επιτροπές και ομάδες έργου γνωμοδοτικού 
χαρακτήρα για επιμέρους θέματα που περιλαμβάνονται 
στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης - Οδικό Χάρτη Κυκλικής Οι-
κονομίας.
Άρθρο 17
Υποχρέωση ενημέρωσ ης περί επισκευάσιμων 
και αναβαθμίσιμων προϊόντων
(Περ. β’ , δ’ και ε’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
1. Οι κατασκευαστές ή οι εισαγωγείς επίπλων και ηλε-
κτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού υποχρεούνται να 
ενημερώνουν εγγράφως τον πωλητή αναφορικά με τη 
διαθεσιμότητα των απαραίτητων ανταλλακτικών και το 
χρονικό διάστημα αυτής. Όταν δεν παρέχονται οι σχε-
τικές πληροφορίες, τα ανταλλακτικά θεωρείται ότι δεν 
είναι διαθέσιμα. Ο πωλητής υπ οχρεούται να θέτει αυτές 
τις πληροφορίες στη διάθεση του αγοραστή, με κάθε 
πρόσφορο τρόπο.
2. Οι κατασκευαστές προϊόντων που περιέχουν λο-
γισμικό υποχρεούνται να ενημερώνουν εγγράφως τον 
πωλητή σχετικά με το χρονικό διάστημα για το οποίο 
θα υπάρχουν διαθέσιμες ενημερώσεις και αναβαθμί-
σεις του λογισμικού, προκειμένου αυτό να παραμείνει 
λειτουργικό. Ο πωλητής υπ οχρεούται να θέτει αυτές τις 
πληροφορίες, με κάθε πρόσφορο τρόπο, στη διάθεση 
του αγοραστή.
Άρθρο 18
Δημιουργία Κέντρων Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών(Περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με 
την παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
1. Για τους σκοπούς της πρόληψης δημιουργίας απο-
βλήτων, και ιδίως της προώθησης της επαναχρησιμοποί-
ησης: α) οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού μεμονωμένα ή από κοινού 
και, β) οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔ-
ΣΑ) σε συνεργασία με τους οικείους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού 
δύνανται να δημιουργούν Κέντρα Δημιουργικής Επα-
ναχρησιμοποίησης Υλικών (ΚΔΕΥ). Ως ΚΔΕΥ ορίζεται 
χώρος, ο οποίος είναι οριοθετημένος και διαμορφω-
μένος, ώστε οι πολίτες να αποθέτουν μεταχειρισμένα 
αντικείμενα και για την κατασκευή και λειτουργία του 
οποίου δεν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση. Το 
ΚΔΕΥ αποτελείται από μια απλή κτιριακή υποδομή, όπου 
δημιουργούνται διακριτοί χώροι για την ταξινόμηση, 
την επιδιόρθωση και την αποθήκευση αντικειμένων. Τα ΚΔΕΥ χωροθετούνται σε περιοχές:
α) γενικής κατοικίας κατά την έννοια του π.δ. 59/2018 
(Α’ 114) και του π.δ. 23.2.1987 (Δ’ 166) και,
β) πολεοδομικού κέντρου και παραγωγικών δραστη-
ριοτήτων κατά την έννοια του π.δ. 59/2018 και του π.δ. 23.2.1987.
2. Στα ΚΔΕΥ δύναται να γίνονται αποδεκτά, για τους σκοπούς της παρ. 1, μεταχειρισμένα αντικείμενα κάθε 
είδους, όπως είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξο-
πλισμού, παιχνίδια, έπιπλα, ποδήλατα, βιβλία και κλω-
στοϋφαντουργικά είδη. Με απόφαση της Οικονομικής 
Επιτροπής των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και του διοικητικού συμ-
βουλίου των ΦοΔΣΑ, κατά περίπτωση, καθορίζεται ο 
τρόπος αξιοποίησης των μεταχειρισμένων αντικειμένων.
3. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με πληθυσμό άνω των είκοσι 
χιλιάδων (20.000) κατοίκων, υποχρεούνται στην υλοποί-
ηση και λειτουργία τουλάχιστον ενός ΚΔΕΥ έως το τέλος 
του έτους 2023. Οι ΦοΔΣΑ μεριμνούν για την υλοποίηση 
και λειτουργία ΚΔΕΥ, προκειμένου να εξυπηρετούνται 
Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με πληθυσμό κάτω των είκοσι χιλιάδων 
(20.000) κατοίκων μέσω προώθησης των διαδημοτικών 
συνεργασιών.
Άρθρο 19
Απαγόρευση καταστροφής προϊόντων
(Περ. δ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Οι παραγωγοί, οι εισαγωγείς και οι διανομείς κλω-
στοϋφαντουργικών προϊόντων, ηλεκτρικού και ηλεκτρο-
νικού εξοπλισμού προϊόντων και οικιακών συσκευών, 
προϊόντων καθημερινής υγιεινής, υποδημάτων και βι-
βλίων, τα οποία δεν είναι κατάλληλα προς πώληση, ιδίως 
λόγω λαθών ή ελαττωμάτων ή ελλείψεων στη συσκευ-
ασία, την επισήμανση ή το βάρος ή λόγω απόσυρσης 
από την αγορά ή λόγω εγγύτητας προς την ημερομηνία 
λήξης, υποχρεούνται να τηρούν την παρ. 1 του άρθρου 
4. Η πρόληψη γίνεται ιδίως μέσω δωρεάς των προϊόντων 
της παρούσας σε αρμόδια για τον σκοπό αυτόν δημόσια 
νομικά πρόσωπα, όπως προσδιορίζονται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού 
δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που έχουν συ-
σταθεί νόμιμα στην Ελλάδα και έχουν φιλανθρωπικό ή 
κοινωφελή σκοπό ή στα εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα 
των κλιμάτων της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας 
στην Ελλάδα ή στα θρησκευτικά και εκκλησιαστικά νο-μικά πρόσωπα του άρθρου 13 του ν. 4301/2014 (Α’ 223) ή στο νομικό πρόσωπο του άρθρου 1 του ν. 3512/2006 
(Α’ 264) ή στα Βακούφια Ρόδου και Κω, καθώς και στα 
ν.π.ι.δ. ή στις οντότητες που εποπτεύονται από τους πα-
ραπάνω φορείς, προκειμένου να διανεμηθούν από τα 
εν λόγω πρόσωπα αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση 
ή την ανακούφιση ευπαθών κοινωνικών ομάδων χωρίς αντάλλαγμα, εφόσον τα αγαθά αυτά δεν θέτουν σε κίν-δυνο τη δημόσια υγεία.
2. Τα προϊόντα της παρ. 1, εφόσον δεν μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με την παράγραφο αυτή, 
οδηγούνται υποχρεωτικά από τους παραγωγούς, εισα-
γωγείς και διανομείς προς ανακύκλωση ή ανάκτηση, 
σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 4 για την 
ιεράρχηση των αποβλήτων. Μόνο εφόσον δεν είναι δυ-
νατή η ανακύκλωση ή η ανάκτηση αυτών για λόγους 
τεχνικούς ή και οικονομικούς, τα ανωτέρω πρόσωπα 
διαχειρίζονται τα προϊόντα της παρ. 1 μέσω διάθεσης 
σε χώρους υγειονομικής ταφής (ΧΥΤ).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8500 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
3. Από την 1η Ιανουαρίου 2024 οι ΦοΔΣΑ και οι οργα-
νισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού ή τα νο-
μικά πρόσωπα που ανήκουν στους Ο.Τ.Α. και ασκούν τις 
αρμοδιότητες ΦοΔΣΑ του άρθρου 227 του ν. 4555/2018 
(Α’ 133), οι οποίοι διαχειρίζονται χώρους υγειονομικής 
ταφής, απαγορεύεται να αποδέχονται τα προϊόντα της 
παρ. 1, χωρίς την πρότερη υποβολή ενώπιόν τους από τους παραγωγούς, εισαγωγείς και διανομείς της παρ. 1, 
υπεύθυνης δήλωσης του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 
(Α’ 75) περί εξάντλησης της ιεράρχησης των αποβλήτων, 
σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2.
Άρθρο 20
Απόβλητα τροφίμων(Περ. ζ’ και η’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 και παρ. 2α του άρθρου 29 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. γ’ της παρ. 22 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Σε εφαρμογή του άρθρου 4, στην πρόληψη και τη 
διαχείριση των αποβλήτων τροφίμων ισχύει κατά προ-
τεραιότητα η ακόλουθη ιεράρχηση:
α) αποφυγή δημιουργίας αποβλήτων τροφίμων, όπως 
μέσω της μείωσης:
αα) των οργανικών αποβλήτων από την παραγωγή 
τροφίμων ή
αβ) των ακατάλληλων υλικών και προϊόντων για κατα-
νάλωση ή επεξεργασία,
β) χρήση απούλητων τροφίμων κατάλληλων για αν-
θρώπινη κατανάλωση μέσω δωρεών και αναδιανομής 
ή περαιτέρω επεξεργασίας τροφίμων για ανθρώπινη 
κατανάλωση,
γ) χρήση ως ζωοτροφή ή εκ νέου μεταποίηση σε προ-
ϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των «πρώην τροφίμων», όπως ορίζονται στο σημείο 3 του Παραρτήματος Α’ του 
Κανονισμού (ΕΕ) 68/2013, της Επιτροπής της 16ης Ιανου-
αρίου 2013 για τον κατάλογο πρώτων υλών ζωοτροφών 
(L 29) που δεν προορίζονται για διατροφή,
δ) χρήση για λίπασμα/εδαφοβελτιωτικό στη γεωργία 
ή για παραγωγή ενέργειας μέσω βιοαερίου,
ε) αποτέφρωση με ενεργειακή ανάκτηση,
στ) διάθεση, όπως με αποτέφρωση ή υγειονομική 
ταφή.
2. Για την επίτευξη του σκοπού της πρόληψης δημιουρ-
γίας αποβλήτων τροφίμων, στο αντίστοιχο πρόγραμμα 
μέτρων πρόληψης, το οποίο αποτελεί τμήμα του Εθνι-
κού Προγράμματος Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων, 
λαμβάνονται μέτρα για:
α) Μέχρι το 2030, τη μείωση των απωλειών τροφίμων 
κατά μήκος της αλυσίδας παραγωγής και εφοδιασμού.
β) Τη μείωση κατά τριάντα τοις εκατό (30%) σε σχέση 
με τα παραγόμενα απόβλητα τροφίμων το έτος 2022 των 
κατά κεφαλήν αποβλήτων τροφίμων σε επίπεδο λιανικής 
πώλησης και καταναλωτή.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επανεξε-
τάζει τον παρόντα ποσοτικό στόχο το αργότερο έως την 
1η.1.2024.γ) Την ενθάρρυνση της δωρεάς και την αναδιανομή 
τροφίμων, με προτεραιότητα στην ανθρώπινη διατρο-
φή έναντι της χρήσης τους ως ζωοτροφών και στην εκ 
νέου μεταποίηση σε προϊόντα που δεν προορίζονται 
για διατροφή.
Ο υπολογισμός των ποσοτήτων γίνεται με βάση την 
απόφαση (ΕΕ) 2019/1597 (L 248) της Ευρωπαϊκής Επι-
τροπής, της 3ης Μαΐου 2019, «για τη συμπλήρωση της 
οδηγίας 2008/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου όσον αφορά στη θέσπιση κοινής με-
θοδολογίας και ελάχιστων απαιτήσεων ποιότητας για 
την ομοιόμορφη μέτρηση των επιπέδων αποβλήτων 
τροφίμων», όπως εκάστοτε ισχύσει.
3. Η Γενική Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Απο-
βλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
παρακολουθεί και αξιολογεί την εφαρμογή των μέτρων που λαμβάνονται σύμφωνα με την παρ. 2, μέσω της μέ-
τρησης των επιπέδων αποβλήτων τροφίμων.
4. Από την 1η.1.2022:α) οι εγκαταστάσεις που αδειοδοτούνται περιβαλλο-
ντικά και παράγουν απόβλητα τροφίμων που ανήκουν 
στην κατηγορία 02 του Ευρωπαϊκού Καταλόγου Απο-
βλήτων (ΕΚΑ), όπως οι μονάδες επεξεργασίας και μετα-ποίησης τροφίμων,
β) οι αγορές που παράγουν απόβλητα τροφίμων που 
εντάσσονται στον κωδικό ΕΚΑ 20 03 02, όπως οι κρεα-ταγορές, οι ιχθυαγορές και οι λαχαναγορές,
γ) οι υπεραγορές τροφίμων (super market), όπως ορί-
ζονται στην παρ. 5.Γ του άρθρου 2 της υπ’ αρ. 47829/ 
23.6.2017 (Β’ 2161) απόφασης του Υπουργού Υγείας, 
όπως εκάστοτε ισχύει,
δ) τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα άνω των εκατό 
(100) κλινών της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α’ 155), όπως εκάστοτε ισχύει,
ε) οι μονάδες υγειονομικής περίθαλψης, όπως νοσο-
κομεία, κλινικές και θεραπευτήρια, κατηγορίας Α’ του
ν. 4014/2011 (Α’ 209),
στ) οι ξενώνες, όπως νεότητας, ατόμων ειδικών ομά-
δων, γηροκομεία, που ανήκουν στην κατηγορία Α’ του 
ν. 4014/2011 και αποτελούν δραστηριότητα με αύξο-
ντα αριθμό 12 της 6ης Ομάδας της υπ’ αρ. 37674/2016 
απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
όπως εκάστοτε ισχύει,
ζ) οι επιχειρήσεις τροφοδοσίας (catering) κατά 
την έννοια της παρ.  5.Α του άρθρου 2 της υπ’  αρ. 
47829/23.6.2017 (Β’ 2161) απόφασης του Υπουργού Υγεί-
ας, όπως εκάστοτε ισχύει, με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω 
των τριακοσίων χιλιάδων ευρώ (300.000 €),
η) οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, κατά την έννοια 
της παρ. 5Δ του άρθρου 2 της υπό στοιχεία Υ1Γ/ΓΠ/
ΟΙΚ47829/21.6.2017 απόφασης του Υπουργού Υγείας 
(Β’ 2161), όπως εκάστοτε ισχύει, με ετήσιο κύκλο εργα-σιών άνω των πεντακοσίων χιλιάδων ευρώ (500.000 €),
ακολουθούν την ιεράρχηση των αποβλήτων τροφί-
μων της παρ. 1. Αναφορικά με τις δραστηριότητες της 
παρούσας που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του
ν. 4014/2011 οι εργασίες και οι δράσεις που λαμβάνο-
νται σύμφωνα με την παρ. 1 αποτυπώνονται στη ΜΠΕ 
και στην ΑΕΠΟ της εγκατάστασης, εφόσον αυτή ανήκει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8501 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
στην κατηγορία Α’ του ν. 4014/2011, άλλως στις Πρότυ-
πες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ).
Οι φορείς των δραστηριοτήτων των περ. α) έως και η) 
υποχρεούνται να καταχωρούν ετήσια τα παραγόμενα 
απόβλητα τροφίμων, καθώς και τα πλεονάσματα τροφί-
μων κατά την έννοια της παρ. 30 του άρθρου 3, τα οποία 
διατίθενται ως δωρεά, σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρ-μα της περ. ζ’ της παρ. 3 του άρθρου 53. Η ηλεκτρονική 
πλατφόρμα διαλειτουργεί με την ηλεκτρονική βάση 
δεδομένων του άρθρου 17 του ν. 4351/2015 (Α’ 164).
5. Για την καταχώριση των στοιχείων στην πλατφόρμα 
της παρ. 4 λαμβάνεται υπόψη και η κατ’ εξουσιοδότηση 
Απόφαση (ΕΕ) 2019/1597 (L 248) της Ευρωπαϊκής Επιτρο-
πής. Η καταχώριση γίνεται ενιαία από τον φορέα λειτουρ-
γίας της επιχείρησης, ανεξάρτητα από τον αριθμό των 
εγκαταστάσεων ή καταστημάτων που αυτός διαθέτει, 
για κάθε μία δραστηριότητα της παρ. 4.
Στην πλατφόρμα αυτή καταχωρούνται από τους φο-
ρείς οι ποσότητες των απ οβλήτων τροφίμων, συμπερι-
λαμβανομένων των υλικών που είναι ακατάλληλα για 
κατανάλωση ή επεξεργασία («πρώην τρόφιμα»), ο κω-
δικός Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων (ΕΚΑ) (συμπε-
ριλαμβανομένων των κωδικών ΕΚΑ 20 01 08, 20 01 25 
και 20 03 02), ο προορισμός και η μέθοδος διαχείρισης.
6. Για την ενθάρρυνση της δωρεάς και της αναδιανο-
μής τροφίμων για ανθρώπινη κατανάλωση, με προτε-
ραιότητα στη διατροφή του ανθρώπου, καθορίζονται οι 
υποχρεώσεις των δωρητών και των δωρεοδόχων και οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την ασφάλεια της ανθρώ-πινης υγείας, ως εξής:
α) Τα πλεονάσματα τροφίμων μπορούν να αναδια-
νέμονται υπό την προϋπόθεση  ότι είναι κατάλληλα για 
κατανάλωση από τον άνθρωπο και συμμορφώνονται 
με τις απαιτήσεις ασφάλειας των τροφίμων που προ-
βλέπονται στη νομοθεσία σχετικά με την ασφάλεια των 
τροφίμων και την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές.
β) Οι δωρητές διασφαλίζουν ότι τα αγαθά αυτά δεν 
θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία σύμφωνα με τον 
Κανονισμό (ΕΕ) 2021/382 της Επιτροπής της 3ης Μαρ-
τίου 2021 «για την τροποποίηση των παραρτημάτων 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την υγιεινή των 
τροφίμων όσον αφορά στη διαχείριση των αλλεργιο-
γόνων τροφίμων, την αναδιανομή των τροφίμων και τη 
νοοτροπία ασφάλειας των τροφίμων». Οι δωρεοδόχοι, 
ως τελικοί καταναλωτές, είναι υπεύθυνοι για τη σωστή 
συντήρηση, μεταφορά, αποθήκευση, διανομή και διά-
θεση των τροφίμων στους ωφελούμενους.
7. Επιτρέπεται η δωρεάν αναδιανομή τροφίμων που 
αποτελούν προϊόν παραλαβής ή κατάσχεσης από τις 
αρμόδιες αρχές για λόγους που δεν σχετίζονται με την 
ασφάλεια των τροφίμων, για την εξυπηρέτηση ή την 
ανακούφιση ευπαθών κοινωνικών ομάδων χωρίς αντάλ-
λαγμα, εφόσον τα αγαθά αυτά δεν θέτουν σε κίνδυνο τη 
δημόσια υγεία.
8. Για την ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού σε 
θέματα πρόληψης δημιουργίας των αποβλήτων τρο-
φίμων, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας κα-
ταρτίζει, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, μετά από εισήγηση του Ινστιτούτου 
Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.), εκπαιδευτικό υλικό για 
τους μαθητές της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης αναφορικά με την πρόληψη της σπατάλης 
τροφίμων.
Άρθρο 21
Διεύρυνση φορολογικών κινήτρων για δωρεές με σκοπό την ενθάρρυνση της πρόληψης - επαναχρησιμοποίησης(Περ. δ’ και η’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/851)
1. Αντικαθίσταται η περ. β’ της παρ. 2 του άρθρου 7 
του ν. 2859/2000 (Α’ 248), Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης 
Αξίας (ΦΠΑ) και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Επίσης, ως παράδοση αγαθών θεωρούνται οι ακό-
λουθες πράξεις, εφόσον η απόκτηση των αγαθών ή κατά 
περίπτωση των υλικών ή των υπηρεσιών, από τα οποία έχουν παραχθεί αυτά, παρέχει στον υποκείμενο δικαίω-μα έκπτωσης του φόρου:
α) η διάθεση αγαθών από υπαγόμενη στο φόρο δρα-
στηριότητα σε άλλη μη υπαγόμενη του ίδιου υποκει-
μένου,
β) η ανάληψη από υποκείμενο στον φόρο αγαθών 
της επιχείρησής του για την ικανοποίηση αναγκών του 
ή του προσωπικού της επιχείρησης και γενικά η δωρεάν 
διάθεση αγαθών για σκοπούς ξένους προς την άσκηση της επιχείρησης. Εξαιρούνται τα δώρα μέχρι αξίας δέκα (10) ευρώ και τα δείγματα που διαθέτει ο υποκείμενος στον φόρο για την εκπλήρωση των σκοπών της επιχεί-ρησής του.
Στο πλαίσιο της πρόληψης της δημιουργίας αποβλή-
των, της περιβαλλοντικής προστασίας, υπό την έννοια 
της αποτροπής της διάθεσης των προϊόντων προς υγειο-
νομική ταφή πριν αυτά καταστούν απόβλητα, καθώς και 
της ανακούφισης των κοινωνικά ευπαθών και ευάλωτων ομάδων, ως δώρα, που επίσης εξαιρούνται, θεωρούνται:
αα) Τα τρόφιμα, φάρμακα, ρούχα ή άλλα αγαθά, πλην 
εκείνων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλω-
σης που διατίθενται δωρεάν σε υπηρεσίες του δημόσιου 
τομέα, νομικά πρόσωπα δημόσιου δικαίου, καθώς και 
νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα που έχουν συσταθεί νόμιμα στην Ελλάδα και 
έχουν φιλανθρωπικό ή κοινωφελή σκοπό ή σε οργανι-
σμούς τοπικούς αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) ή στα εκκλησι-
αστικά νομικά πρόσωπα των κλιμάτων της Ανατολικής 
Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Ελλάδα ή στα θρησκευτι-
κά και εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα του άρθρου 13 
του ν. 4301/2014 (Α’ 223) ή στο νομικό πρόσωπο του 
άρθρου 1 του ν. 3512/2006 (Α’ 264) ή στα Βακούφια Ρό-
δου και Κω, καθώς και στα ν.π.ι.δ. ή στις οντότητες που 
εποπτεύονται από τους παραπάνω φορείς, προκειμένου 
να διανεμηθούν αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση ή 
την ανακούφιση ευπαθών κοινωνικών ομάδων χωρίς 
αντάλλαγμα, εφόσον τα αγαθά αυτά δεν θέτουν σε κίν-
δυνο τη δημόσια υγεία. Ως τέτοια αγαθά θεωρούνται 
αυτά τα οποία δεν είναι κατάλληλα προς πώληση ή αξι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8502 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
οποίηση, ιδίως λόγω λαθών ή ελαττωμάτων ή ελλείψεων 
στη συσκευασία, την επισήμανση ή το βάρος, ή λόγω 
απόσυρσης από την αγορά ή λόγω εγγύτητας προς την 
ημερομηνία λήξης ή λόγω αστοχιών σε σχέση με τις 
προδιαγραφές του παρασκευαστή ή του πελάτη, ιδίως 
διαφοροποίηση ως προς το χρώμα, το μέγεθος, το σχήμα 
και τη σύσταση. Ο περιορισμός της παρούσας δεν ισχύει 
για την αντιμετώπιση καταστάσεων που κηρύσσονται ως 
έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας λόγω φυσικών 
καταστροφών.
ββ) Τα αγαθά που παραδίδονται στις υπηρεσίες του 
δημόσιου τομέα, στους Ο.Τ.Α., στα ν.π.δ.δ., όπως προσ-
διορίζονται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), 
στα εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα των κλιμάτων της 
Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Ελλάδα ή στα 
θρησκευτικά και εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα του 
άρθρου 13 του ν. 4301/2014 ή στο νομικό πρόσωπο του 
άρθρου 1 του ν. 3512/2006 ή στα Βακούφια Ρόδου και Κω, καθώς και στα ν.π.ι.δ. ή τις οντότητες, που εποπτεύ-ονται από τους παραπάνω φορείς, προκειμένου να δια-τεθούν για την κάλυψη των αναγκών των προσφύγων, 
ανεξαρτήτως της αξίας και των προδιαγραφών κατα-
σκευής αυτών.
γγ) Τα είδη σίτισης που παραδίδονται στο Υπουργείο 
Παιδείας και Θρησκευμάτων και το Υπουργείο Εργασίας 
και Κοινωνικών Υποθέσεων, προκειμένου να διανεμη-
θούν άνευ ανταλλάγματος για την κάλυψη των αναγκών 
σίτισης των μαθητών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμι-
ας δημόσιας εκπαίδευσης.
δδ) Τα αγαθά που παραδίδονται στις υπηρεσίες του 
δημόσιου τομέα, στους Ο.Τ.Α. και στα ν.π.δ.δ., όπως 
προσδιορίζονται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014, προ-
κειμένου να διατεθούν για την κάλυψη των αναγκών των 
πληγέντων από ακραία φυσικά φαινόμενα, ανεξαρτήτως 
της αξίας και των προδιαγραφών κατασκευής αυτών,
γ) η ιδιοκατοίκηση, η παράδοση σε μη φορολογητέα 
δραστηριότητα του ιδίου υποκειμένου, η μίσθωση, η 
δωρεάν παραχώρηση της χρήσης ή η χρησιμοποίηση 
για οποιονδήποτε σκοπό ξένο προς την επιχείρηση, των 
ακινήτων που προβλέπει το άρθρο 6,
δ) η ανάληψη μερίδας σε αγαθά από εταίρο, μέτοχο 
ή κληρονόμο, σε περίπτωση διακοπής των εργασιών, 
λύσης της εταιρείας, αποχώρησης ή θανάτου εταίρου. 
Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται επίσης στις περιπτώσεις 
κοινωνίας και συνεταιρισμού, καθώς και στην περίπτωση 
κοινοπραξίας επιτηδευματιών, για την οποία προβλέπει 
η παρ. 2 του άρθρου 2 του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων 
του π.δ. 186/1992 (Α’ 84),
ε) η περιέλευση στον υποκείμενο στον φόρο ή στους 
κληρονόμους του αγαθών της επιχείρησής του, κατά την 
παύση των εργασιών της ή κατά τον θάνατο του υπο-
κειμένου. Προκειμένου για πάγια περιουσιακά στοιχεία 
του υποκειμένου, όπως ορίζονται από το άρθρο 33, η 
παρούσα δεν εφαρμόζεται, εφόσον δεν έχει παρέλθει η 
πενταετής περίοδος διακανονισμού του φόρου αυτών.»
2. Προστίθεται παρ. 4 στο άρθρο 19 του ν. 4172/2013 
(Α’ 167) και το άρθρο 19 διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 19
Μειώσεις φόρου για δωρεές
1. Το ποσό του φόρου μειώνεται κατά είκοσι τοις εκα-
τό (20%) επί των ποσών δωρεών προς τους φορείς που 
ορίζονται στην απόφαση της επόμενης παραγράφου, 
εφόσον οι δωρεές υπερβαίνουν στη διάρκεια του φο-
ρολογικού έτους το ποσό των εκατό (100) ευρώ. Το συ-νολικό ποσό των δωρεών δεν μπορεί να υπερβαίνει το πέντε τοις εκατό (5%) του φορολογητέου εισοδήματος.
2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών ορίζο-
νται οι φορείς με έδρα την ημεδαπή ή άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε. ή του Ε.Ο.Χ. που αναγνωρίζονται για τον σκοπό του προσδιορισμού της μείωσης φόρου επί του ποσού 
των χορηγούμενων σε αυτούς δωρεών, σύμφωνα με την 
προηγούμενη παράγραφο, εφόσον τα ποσά των δωρεών 
κατατίθενται σε ειδικούς για τον σκοπό αυτόν λογαρια-
σμούς τραπεζών που λειτουργούν νόμιμα σε κράτος 
μέλος της Ε.Ε. ή του Ε.Ο.Χ..
3. Οι διατάξεις της παρ. 1 του παρόντος άρθρου έχουν 
εφαρμογή και για τις δωρεές που χορηγούνται σε δικαι-
ούχους χρηματοδότησης, σύμφωνα με την περ. ε’ της 
παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 3023/2002 (Α’ 146), δηλαδή σε πολιτικά κόμματα ή συνασπισμούς κομμάτων ή υπο-
ψηφίους ή αιρετούς αντιπροσώπους της Βουλής των 
Ελλήνων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
4. Το ποσό του φόρου μειώνεται κατά είκοσι τοις εκατό 
(20%) επί των δωρεών τροφίμων προς τους δωρεοδό-
χους της περ. β’ της παρ. 2 του άρθρου 7 του ν. 2859/2000 
(Α’ 248), προκειμένου να διανεμηθούν αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση ή την ανακούφιση ευπαθών κοινωνι-κών ομάδων χωρίς αντάλλαγμα, εφόσον τα αγαθά αυτά 
δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Το συνολικό 
ποσό της μείωσης του φόρου εισοδήματος δεν μπορεί να υπερβαίνει το πέντε τοις εκατό (5%) του φορολογη-τέου εισοδήματος.»
Άρθρο 22
Υποχρέωση κοινοποίησης πληροφοριών στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (Περ. θ’ της παρ. 1 του άρθρου 9 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 10 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Με την επιφύλαξη της απόφασης της παρ. 10 του 
άρθρου 72, κάθε προμηθευτής αντικειμένου, όπως ορί-
ζεται στην περ. 33 του άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 
αριθμ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου (L 396) κοινοποιεί στον Ευρωπαϊκό Οργανι-
σμό Χημικών Προϊόντων πληροφορίες, σύμφωνα με την 
παρ. 1 του άρθρου 33 του εν λόγω Κανονισμού, χρησι-μοποιώντας τον μορφότυπο κ αι το εργαλείο υποβολής 
που παρέχονται από τον Οργανισμό γι’ αυτόν τον σκοπό.
2. Ως εθνική αρμόδια αρχή για την εφαρμογή και τον 
έλεγχο εφαρμογής του Κανονισμού (ΕE) 1907/2006 
(REACH, L 136), για την εφαρμογή και τον έλεγχο εφαρ-
μογής της παρ. 1, καθώς και για την επιβολή των κυ-
ρώσεων της παρ. 3, ορίζεται η Διεύθυνση Ενεργειακών 
Βιομηχανικών και Χημικών Προϊόντων του Γενικού Χη-
μείου του Κράτους της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων 
Εσόδων (ΑΑΔΕ).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8503 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
3. Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης της 
παρ. 1 από τους υπόχρεους προμηθευτές επιβάλλονται 
από την αρμόδια αρχή της παρ. 2 οι κυρώσεις που προ-
βλέπονται στην υπ’ αρ. 82/2009 απόφαση του Υφυπουρ-
γού Οικονομίας και Οικονομικών (Β’ 581) για την παρά-
βαση του άρθρου 33 του Κανονισμού (ΕΕ) 1907/2006, 
όπως εκάστοτε ισχύει.
Άρθρο 23
Ανάκτηση αποβλήτων(Άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπωςέχει αντικατασταθεί με την παρ. 11του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Ο παράγωγος ή ο κάτοχος των αποβλήτων υπο-
βάλλει τα απόβλητα σε εργασίες προετοιμασίας για 
επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση ή άλλες εργασίες 
ανάκτησης, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 35.
2. Εφόσον απαιτείται για τη συμμόρφωση προς την 
παρ. 1 και για τη διευκόλυνση ή τη βελτίωση της προετοι-
μασίας για επαναχρησιμοποίηση, της ανακύκλωσης και άλλων εργασιών ανάκτησης, τα απόβλητα συλλέγονται χωριστά και δεν αναμιγνύονται με άλλα απόβλητα ή με άλλα υλικά με διαφορετικές ιδιότητες.
3. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπονται παρεκκλίσεις από την 
παρ. 2, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούται τουλάχιστον 
ένας από τους ακόλουθους όρους:
α) η κοινή συγκέντρωση ορισμένων τύπων αποβλήτων 
δεν επηρεάζει τη δυνατότητά τους να υποβάλλονται σε 
προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση ή 
άλλες εργασίες ανάκτησης, σύμφωνα με το άρθρο 4 και 
το αποτέλεσμα που επιτυγχάνεται με τις εργασίες αυτές 
είναι συγκρίσιμης ποιότητας με εκείνο που επιτυγχάνεται 
με τη χωριστή συλλογή,
β) η χωριστή συλλογή δεν παράγει τα καλύτερα δυνα-
τά περιβαλλοντικά αποτελέσματα λαμβανομένων υπόψη 
των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων της δια-
χείρισης των σχετικών ροών αποβλήτων,
γ) δεν είναι τεχνικά εφικτή η χωριστή συλλογή στο 
πλαίσιο των ορθών πρακτικών συλλογής των αποβλή-
των,
δ) η χωριστή συλλογή θα είχε δυσανάλογο οικονο-
μικό κόστος, λαμβανομένων υπόψη του κόστους από 
τις επιπτώσεις της συλλογής και επεξεργασίας ανάμι-
κτων αποβλήτων στο περιβάλλον και στην υγεία, των 
δυνατοτήτων για βελτίωση της αποτελεσματικότητας 
της συλλογής και επεξεργασίας αποβλήτων, των εσόδων 
από τις πωλήσεις δευτερογενών πρώτων υλών, καθώς 
και από την εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» 
και της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού.
4. Απαγορεύεται η αποτέφρωση αποβλήτων που έχουν 
συλλεχθεί χωριστά για προετοιμασία για επαναχρησιμο-
ποίηση και για ανακύκλωση σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 25 και την παρ. 1 του άρθρου 50, με εξαίρεση 
τα απόβλητα που προκύπτουν από μεταγενέστερη επε-
ξεργασία των χωριστά συλλεγόμενων αποβλήτων, για 
τα οποία η αποτέφρωση παράγει τα καλύτερα δυνατά 
περιβαλλοντικά αποτελέσματα σύμφωνα με το άρθρο 4.
5. Εφόσον απαιτείται συμμόρφωση προς την παρ. 1 και 
για τη διευκόλυνση ή τη βελτίωση της ανάκτησης, οι πα-ραγωγοί και κάτοχοι αποβλήτων λαμβάνουν τα αναγκαία 
μέτρα, πριν από ή κατά τη διάρκεια της ανάκτησης, για 
την απομάκρυνση των επικίνδυνων ουσιών, των προ-
σμίξεων και των στοιχείων επικίνδυνων αποβλήτων, με 
σκοπό την επεξεργασία τους σύμφωνα με τα άρθρα 4 
και 35. Για την εφαρμογή της παρούσας, η υποχρέωση 
λήψης αναγκαίων μέτρων τίθεται προς τους παραγωγούς 
και κατόχους αποβλήτων από το αρμόδιο κατά περίπτω-
ση όργανο με την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών 
Όρων, εφόσον το έργο ή η δραστηριότητα είναι κατηγο-
ρίας Α1 ή Α2 του ν. 4014/2011 (Α’ 209).
6. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2021, η Διεύθυνση Διαχεί-
ρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας υποβάλλει στην  Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκθεση 
σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων όσον αφορά στα 
αστικά απόβλητα και τα βιολογικά απόβλητα, μεταξύ 
άλλων σχετικά με την υλική και εδαφική κάλυψη της χω-
ριστής συλλογής και τις εξαιρέσεις δυνάμει της παρ. 3.
Άρθρο 24
Ανάκτηση - Απόβλητα μονάδων εντατικής εκτροφής πουλερικών ή χοίρων(Παρ. 1 του άρθρου 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Με την επιφύλαξη των παρ. 2 και 3 του άρθρου 4, 
έως την 1η.1.2022, οι μονάδες εντατικής εκτροφής που-
λερικών ή χοίρων, οι οποίες εμπίπτουν στο Παράρτημα 
Ι της υπό στοιχεία 36060/1155/Ε103/13.6.2013 (Β’ 1450) 
κοινής απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης, Ανταγω-
νιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, Πε-
ριβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, όπως 
εκάστοτε ισχύει, υποχρεούνται να επεξεργάζονται τα 
οργανικά τους απόβλητα με αναερόβια ή αερόβια χώ-
νευση για την παραγωγή βιοαερίου ή λιπάσματος και 
εδαφοβελτιωτικού ή με άλλου είδους εργασία ανάκτη-
σης, λαμβανομένης υπόψη της εκτελεστικής απόφασης 
2017/302 της Επιτροπής της 15ης Φεβρουαρίου 2017 για 
τη θέσπιση των συμπερασμάτων σχετικά με τις βέλτιστες 
διαθέσιμες τεχνικές (ΒΔΤ) βάσει της Οδηγίας 2010/75/
ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L 334), όσον αφορά την εντατική εκτροφή πουλερικών ή χοίρων.
2. Από την υποχρέωση της παρ. 1 εξαιρούνται οι ανω-
τέρω μονάδες εντατικής εκτροφής πουλερικών ή χοίρων 
εφόσον δεν υπάρχει κα τάλληλη μονάδα υποδοχής:
α) στην οικεία περιφερειακή ενότητα ή,
β) στην περίπτωση που η μονάδα εντατικής εκτροφής 
πουλερικών ή χοίρων είναι εγκατεστημένη σε νησί, στο οικείο νησί.
Άρθρο 25
Προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση
(Άρθρο 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει 
τροποποιηθεί με την παρ. 12 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας λαμβά-
νει τα κατάλληλα μέτρα για την προώθηση των δραστη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8504 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ριοτήτων προετοιμασίας προς επαναχρησιμοποίηση, 
ενθαρρύνοντας ιδίως τη δημιουργία και τη στήριξη δι-
κτύων επαναχρησιμοποίησης κ αι επισκευής, τη χρήση 
οικονομικών μέσων, κριτηρίων προμηθειών, ποσοτικών 
στόχων ή άλλων μέτρων. Λαμβάνει επίσης μέτρα, όπως 
αυτά των άρθρων 26 έως 29 για την προώθηση ανακύ-
κλωσης υψηλής ποιότητας και για τον σκοπό αυτό, με την 
επιφύλαξη των παρ. 2 και 3 του άρθρου 23, καθιερώνει 
χωριστή συλλογή αποβλήτων.
Με την επιφύλαξη των παρ. 2 και 3 του άρθρου 23:
α) εφαρμόζεται χωριστή συλλογή τουλάχιστον για 
χαρτί, μέταλλο, πλαστικό και γυαλί και
β) έως την 1η.1.2024, καθιερώνεται χωριστή συλλογή 
των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων.
Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού μεριμνούν για την εφαρμογή της 
περ. α’ σύμφωνα με τις προβλέψεις του οικείου Τοπικού 
Σχεδίου Διαχείρισης και του οικείου εγκεκριμένου Πε-
ριφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ).
2. Για την επίτευξη των στόχων του παρόντος και τη 
μετάβαση σε μια κυκλική οικονομία, με υψηλό επίπε-
δο αποδοτικότητας των πόρων, τίθενται οι ακόλουθοι 
στόχοι:
α) η προετοιμασία για την επαναχρησιμοποίηση και 
την ανακύκλωση των υλικών αποβλήτων, όπως είναι του-
λάχιστον το χαρτί, το μέταλλο, το πλαστικό και το γυαλί 
από τα νοικοκυριά και ενδεχομένως άλλης προέλευσης, 
στον βαθμό που τα απόβλητα αυτά είναι παρόμοια με 
τα απόβλητα των νοικοκυριών, κατ’ ελάχιστον 50% κατά 
βάρος,
β), η προετοιμασία για την επαναχρησιμοποίηση, η 
ανακύκλωση και η ανάκτηση άλλων υλικών, συμπεριλαμ-
βανομένων των εργασιών επίχωσης όπου γίνεται χρήση 
αποβλήτων για την υποκατάσταση άλλων υλικών, μη 
επικίνδυνων αποβλήτων κατασκευών και κατεδαφίσεων, 
εξαιρουμένων των υλικών που απαντώνται στη φύση 
και τα οποία ορίζονται στην κατηγορία 17 05 04 του κα-
ταλόγου αποβλήτων, κατ’ ελάχιστον 70% κατά βάρος,
γ) έως το τέλος του 2025, η προετοιμασία για επανα-
χρησιμοποίηση και η ανακύκλωση των αστικών απο-
βλήτων αυξάνονται τουλάχιστον σε ποσοστό 55% κατά 
βάρος,
δ) έως το τέλος του 2030, η προετοιμασία για επανα-
χρησιμοποίηση και η ανακύκλωση των αστικών απο-
βλήτων αυξάνονται τουλάχιστον σε ποσοστό 60% κατά βάρος,
ε) έως το τέλος του 2035, η προετοιμασία για επανα-
χρησιμοποίηση και η ανακύκλωση των αστικών απο-
βλήτων αυξάνονται τουλάχιστον σε ποσοστό 65% κατά βάρος.
Άρθρο 26
Χωριστή συλλογή - Κατηγοριοποίηση μέσων συλλογής αποβλήτων(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Για τη χωριστή συλλογή των υλικών, σύμφωνα με τον 
παρόντα, χρησιμοποιούνται υποχρεωτικά κάδοι ή μέσα συλλογής διαφορετικού χρώματος. Οι προδιαγραφές 
των χρωμάτων και των συμβόλων για κάθε υλικό καθο-
ρίζονται στο Παράρτημα V του Μέρους Β’ .
Άρθρο 27
Χωριστή συλλογή και ανακύκλωση στις 
σχολικές μονάδες και τους φορείς της Γενικής 
Κυβέρνησης(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/
ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Από 1ης.9.2022 κάθε δημόσια και ιδιωτική σχολική 
μονάδα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευ-
σης, με την επιφύλαξη του Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης 
Αποβλήτων (ΤΣΔΑ) του άρθρου 56, διαθέτει κάδους ή 
περιέκτες σε συγκεκριμένα σημεία του σχολικού συ-
γκροτήματος για τη χωριστή συλλογή αποβλήτων των 
ακόλουθων ρευμάτων, με σκοπό την ανακύκλωση:
α) έντυπου χαρτιού και αποβλήτων συσκευασιών, σύμ-
φωνα με την παρ. 2 του άρθρου 86,
β) αποβλήτων τροφίμων, υπό την προϋπόθεση ότι έχει 
εκκινήσει η υλοποίηση της χωριστής συλλογής βιοαπο-βλήτων από τον οικείο δήμο,
γ) φορητών ηλεκτρικών στηλών.
Αρμόδιοι για την προμήθεια και τοποθέτηση των 
κάδων και περιεκτών στις δημόσιες σχολικές μονάδες 
πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι 
τα οικεία ΣΣΕΔ, με την εξαίρεση της περ. β’ για την οποία 
είναι αρμόδιοι οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, ενώ για τις αντίστοιχες 
ιδιωτικές σχολικές μονάδες, οι ιδιοκτήτες αυτών. Αρμό-διοι για τη συλλογή των αποβλήτων της παρ. 1 είναι οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και τα οικεία ΣΕΔ σύμφωνα με τις δια-τάξεις του παρόντος νόμου.
2. Από 1ης.1.2022, οι φορείς της γενικής Κυβέρνησης 
οργανώνουν τη χωριστή συλλογή χαρτιού, με σκοπό την 
ανακύκλωση, εντός των κτιρίων στα οποία στεγάζονται 
ή άλλων χώρων και εγκαταστάσεων για τα οποία φέρουν 
την ευθύνη λειτουργίας. Το χωριστά συλλεγέν χαρτί πα-
ραδίδεται σε αδειοδοτημένους συλλέκτες.
Άρθρο 28
Πρόβλεψη χώρου στις νέες οικοδομές για τη συλλογή και αποθήκευση των αστικών αποβλήτων(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Σε όλα τα νέα κτίρια, για τα οποία υποβάλλεται προ-
έγκριση οικοδομικής άδειας ή οικοδομική άδεια κατη-
γορίας 3 κατόπιν βεβαίωσης όρων δόμησης μετά την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, εξασφαλίζεται κατάλληλος 
χώρος, ανοιχτός ή κλειστός, εντός ή εκτός του κτιρίου, για τη συλλογή και αποθήκευση των αποβλήτων, προ-σβάσιμος από τον δρόμο για την αποκομιδή.
2. Ο χώρος της παρ. 1 είναι επαρκούς χωρητικότητας, 
ώστε να αποθηκεύει σε κατάλληλους περιέκτες τουλά-
χιστον τέσσερα (4) ρεύματα αποβλήτων, τα οποία παρά-
γονται από τους χρήστες του κτιρίου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8505 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 29
Πράσινα Σημεία(Παρ. 1 του άρθρου 11 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Ως Πράσινο Σημείο (ΠΣ) ορίζεται χώρος οργανω-
μένος από έναν ή από περισσότερους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού 
από κοινού ή από ΦοΔΣΑ κατόπιν σύμφωνης γνώμης 
των οικείων Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, ο οποίος είναι οριοθετη-μένος και διαμορφωμένος με την κατάλληλη υποδομή 
και εξοπλισμό, ώστε οι πολίτες και οι υπηρεσίες των 
Ο.Τ.Α. να αποθέτουν χωριστά συλλεγέντα ανακυκλώσι-
μα απόβλητα ή χρησιμοποιημένα αντικείμενα με σκοπό 
την περαιτέρω διαχείρισή τους σύμφωνα με το άρθρο 
4. Αποτελούν υπαίθριους και περιφραγμένους χώρους και εγκαθίστανται σε οικόπεδα ή γήπεδα που ανήκουν στον Ο.Τ.Α. α’ βαθμού ή που ενοικιάζονται από αυτόν ή 
που του παραχωρούνται για τον σκοπό αυτόν. Εντός του 
Πράσινου Σημείου δύναται να λαμβάνουν χώρα δράσεις 
ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, εργασίες επιδιόρ-
θωσης, επισκευής και ανακατασκευής προϊόντων, καθώς 
και δράσεις εκπαίδευσης.
Όπου στην νομοθεσία αναφέρεται «Μικρό Πράσινο 
Σημείο» ή «Μεγάλο Πράσινο Σημείο» νοείται εφεξής το «Πράσινο Σημείο», σύμφωνα με τους όρους και περιο-ρισμούς του παραρτήματος VI.
2. Ως Κέντρο Ανακύκλωσης, Εκπαίδευσης Διαλογής 
στην Πηγή (ΚΑΕΔΙΣΠ) ορίζεται το Πράσινο Σημείο που 
οργανώνεται από φορείς κοινωνικής αλληλέγγυας οικο-
νομίας, με τη σύμφωνη γνώμη του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, για το οποίο ισχύουν όσα ισχύουν για τα Πράσινα Σημεία.
3. Ως Γωνιά Ανακύκλωσης (Γ Α) ορίζεται δημόσιος ή 
ιδιωτικός χώρος πολύ μικρής έκτασης, χωρίς περίφραξη 
ή οποιεσδήποτε κατασκευές, όπου οι πολίτες αποθέτουν 
χωριστά συλλεγέντα ανακυκλώσιμα αστικά απόβλητα 
ή χρησιμοποιημένα αντικείμενα, σε κατάλληλους περι-
έκτες, τα οποία εν συνεχεία συλλέγονται από τον Ο.Τ.Α. α’ βαθμού για επαναχρησιμοποίηση, προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση.
4. Ως Κινητό Πράσινο Σημείο (ΚΙΠΣ) ορίζεται το αυ-
τοκινούμενο ή ρυμουλκούμενο όχημα, το οποίο δια-
θέτει ξεχωριστά μέσα συλλογής, όπως κάδο ή κιβώτιο 
(container) για κάθε επιμέρους υλικό που συλλέγεται. Τα 
ΚΙΠΣ εντάσσονται στον εξοπλισμό συλλογής και μεταφο-
ράς αποβλήτων του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού. Λειτουργούν βάσει 
προγράμματος της υπηρεσίας καθαριότητας των Ο.Τ.Α., 
το οποίο κοινοποιείται ευρέως στους πολίτες.
5. Τα ΠΣ, τα ΚΑΕΔΙΣΠ, οι Γ Α και τα ΚΙΠΣ, στοχεύουν:
α) στην προώθηση της ιεράρχησης στη διαχείριση 
των αποβλήτων και ιδίως της επαναχρησιμοποίησης, 
της προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και της 
ανακύκλωσης με διαλογή στην πηγή,
β) στην ανάκτηση υλικών υψηλότερης καθαρότητας 
ως αποτέλεσμα της χωριστής συλλογής,
γ) στην προώθηση των πρωτοβουλιών των Ο.Τ.Α. και 
της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας στον τομέα 
του περιβάλλοντος και
δ) στην ευαισθητοποίηση των πολιτών με την άμεση 
συμμετοχή τους και την περιβαλλοντική τους εκπαίδευση.6. Ο καθορισμός των κατηγοριών των χρησιμοποιημέ-
νων αντικειμένων και των ανακυκλώσιμων αποβλήτων 
που γίνονται αποδεκτά ανά ΠΣ, ΚΑΕΔΙΣΠ, Γ Α και ΚΙΠΣ, βα-
σίζεται στην εξασφάλιση της περαιτέρω διαχείρισής τους 
προς επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση αντίστοιχα 
με την εξαίρεση των επικινδύνων αστικών αποβλήτων 
του Παραρτήματος VΙ του Μέρους Β’ .
7. Οι αποδεκτές κατηγορίες ανακυκλώσιμων αστικών 
αποβλήτων και εξειδικεύσεις επί της χωροθέτησης, της λειτουργίας, των υποδομών και του εξοπλισμού αναφέ-
ρονται στον πίνακα 1 του Παραρτήματος VΙ του Μέρους 
Β’ για τα ΠΣ και τα ΚΑΕΔΙΣΠ και στον πίνακα 2 του Πα-ραρτήματος VΙ του Μέρους Β’ για τις Γ Α. Οι κατηγορίες 
των αποδεκτών ανακυκλώσιμων αστικών αποβλήτων 
στα ΚΙΠΣ είναι αντίστοιχες με αυτές των Γ Α.
8. Η εγκατάσταση Πράσινων Σημείων σε περιοχές 
εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών γίνεται κατά πα-
ρέκκλιση της αρτιότητας και των όρων και περιορισμών 
δόμησης της περιοχής. Τα κτίρια και οι εγκαταστάσεις 
του ΠΣ απέχουν από τα όρια του γηπέδου απόσταση 
τουλάχιστον πέντε (5) μέτρων, με την επιφύλαξη τήρη-
σης ειδικότερων υποχρεωτικών αποστάσεων που απορ-
ρέουν από την εφαρμογή διατάξεων για την προστασία 
του φυσικού περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονο-
μιάς και την υπεραστική συγκοινωνία. Σε κάθε περίπτω-
ση, τεχνικοί κανονισμοί κτιριοδομικού περιεχομένου που 
σχετίζονται με την ασφάλεια της εγκατάστασης και την προσβασιμότητά της, εξακολουθούν να ισχύουν.
Άρθρο 30
Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ)
(Τέταρτο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 11 της 
Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την περ. β’ της παρ. 12 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Για την προώθηση της επιλεκτικής κατεδάφισης, 
προκειμένου να καταστεί δυνατή η απομάκρυνση και ο ασφαλής χειρισμός των επικίνδυνων ουσιών, καθώς και να διευκολυνθούν η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύ-
κλωση υψηλής ποιότητας με την επιλεκτική αφαίρεση 
υλικών καθιερώνονται η επιλεκτική κατεδάφιση πάσης 
φύσεως κατασκευών και η διαλογή τουλάχιστον για τα 
ακόλουθα: ξύλο, ανόργανα κλάσματα, όπως σκυρόδεμα, 
τούβλα, πλακάκια και κεραμικά, πέτρα, μέταλλα, γυαλί, 
πλαστικά και γύψος. Η υποχρέωση χωριστής συλλογής 
των ανωτέρω υλικών περιλαμβάνει και τα απόβλητα 
κατασκευών. Τα ανωτέρω μέτρα αποτυπώνονται στα 
Στοιχεία για τη Διαχείριση των Αποβλήτων (ΣΔΑ) της 
υπό στοιχεία 36259/1757/Ε103/23.8.2010 κοινής απόφα-
σης των Υπουργών Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και 
Ναυτιλίας και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Β’ 1312), όπως εκάστοτε ισχύει.
2. Η διαχείριση των ΑΕΚΚ δημόσιων ή ιδιωτικών έργων 
ή δραστηριοτήτων κατηγορίας Α’ του ν. 4014/2011 (Α’ 209) 
αποσκοπεί, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 4, 
στη μέγιστη δυνατή αξιοποίησή τους για τις ανάγκες του 
έργου, ακολουθεί τα προβλεπόμενα στην παρ. 1 και γίνε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8506 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ται κατά προτεραιότητα εντός του χώρου του έργου, όπου 
αυτό είναι τεχνικά εφικτό σύμφωνα με τις προβλέψεις της 
οικείας Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Η 
διαχείριση της περίσσειας υλικών εκσκαφών με κωδικό 
ΕΚΑ 17 05 04 (υλικά εκσκαφών τα οποία διαχειρίζονται 
εκτός εργοταξίου) γίνεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα 
στην Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) 
του οικείου έργου. Για τα ανωτέρω υλικά εκσκαφών, κα-
θώς και για τα ΑΕΚΚ που διαχειρίζονται εντός του εργοτα-
ξίου, δεν απαιτείται σύμβαση με ΣΣΕΔ ή δημιουργία ΑΣΕΔ 
εκτός εάν αυτό προβλέπεται στη σχετική ΑΕΠΟ και με την 
επιφύλαξη της παρ. 3. Ο φορέας του έργου υποχρεού-
ται να καταχωρεί στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων 
(ΗΜΑ) του άρθρου 53 τα σχετικά στοιχεία, όπως και τα 
στοιχεία που αφορούν στα απόβλητα κατασκευών και 
κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ πλην του κωδικού ΕΚΑ 17 05 04) 
που αξιοποιούνται εντός του εργοταξίου.
Ο επιβλέπων μηχανικός για την κατασκευή του έργου 
φέρει την ευθύνη για την υλοποίηση των προβλέψεων 
της ΑΕΠΟ αναφορικά με τη διαχείριση των παραγόμενων 
ΑΕΚΚ κατά τη φάση της κατασκευής του έργου.
3. Για τα ΑΕΚΚ πλην του κωδικού ΕΚΑ 17 05 04, η δι-
αχείριση των οποίων γίνεται εκτός του εργοταξίου, ο 
φορέας του έργου ή της δραστηριότητας υποχρεούται 
να συνάπτει σύμβαση συνεργασίας με εγκεκριμένο ΣΣΕΔ 
ως διαχειριστής ΑΕΚΚ. Ο φορέας έργου ή δραστηριότη-
τας υποκατηγορίας Α2 του ν. 4014/2011 υποχρεούται να 
συνάπτει σύμβαση συνεργασίας με εγκεκριμένο ΣΣΕΔ 
ως διαχειριστής ΑΕΚΚ για το σύνολο των ΑΕΚΚ, συμπε-
ριλαμβανομένου του κωδικού ΕΚΑ 17 05 04.
Η ΜΠΕ και οι όροι και προϋποθέσεις της ΑΕΠΟ ακολου-
θούν όσα προβλέπονται στην παρ. 1 και στην παρούσα.
4. Εφόσον το έργο ή η δραστηριότητα δεν ανήκει στην 
κατηγορία Α’ του ν. 4014/2011, ο φορέας του έργου ή 
της δραστηριότητας υποχρε ούται να συνάπτει σύμβαση 
συνεργασίας με εγκεκριμένο ΣΣΕΔ ως διαχειριστής ΑΕΚΚ 
για το σύνολο των ΑΕΚΚ που παράγει, συμπεριλαμβανο-
μένου του κωδικού ΕΚΑ 17 05 04.
5. Εντός ενός (1) έτους από την έναρξη ισχύος του πα-
ρόντος, ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) 
αναπτύσσει και θέτει σε λειτουργία ηλεκτρονική πλατ-
φόρμα μέσω της οποίας διεκπεραιώνεται η διαδικασία έγκρισης των ΣΕΔ ΑΕΚΚ.
6. Το οικονομικό αντάλλαγμα που καταβάλλεται από 
ΣΕΔ ΑΕΚΚ στις συνεργαζόμενες με αυτό μονάδες επεξερ-
γασίας ΑΕΚΚ προβλέπεται στη σχετική σύμβαση συνερ-
γασίας και προσδιορίζεται ανάλογα με την απαιτούμε-
νη επεξεργασία των εισερχομένων στην εγκατάσταση 
ΑΕΚΚ, το είδος και την ποσότητα των ανακτημένων υλι-
κών που διατίθενται από την εγκατάσταση επεξεργασίας 
ΑΕΚΚ στην αγορά ή σε περαιτέρω εργασίες διαχείρισης. 
Σε περίπτωση συνεργασίας της εγκατάστασης με άνω 
του ενός ΣΕΔ, το οικονομικό αντάλλαγμα καθορίζεται 
με ενιαίο τρόπο για όλα τα συνεργαζόμενα ΣΕΔ.
7. Τα υφιστάμενα ΣΣΕΔ ΑΕΚΚ υποχρεούνται να συμ-
μορφωθούν εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος, με τα προβλεπόμενα στον παρόντα νόμο 
και να τροποποιήσουν το επιχειρησιακό τους σχέδιο 
σύμφωνα με τη διαδικασία της περ. α’ της παρ. 3 του 
άρθρου 13.8. Από 1ης.1.2023, το σύστημα παρακολούθησης, δια-
χείρισης και καταγραφής ζυγίσεων κάθε εγκατάστασης 
επεξεργασίας και αξιοποίησης ΑΕΚΚ διαθέτει:
α) ζυγιστικό μηχάνημα που να έχει λάβει Πιστοποιητι-
κό Έγκρισης του συστήματος ποιότητας του κατασκευ-αστή κατά Ενότητα Δ’ (Module D) σύμφωνα με την υπό 
στοιχεία Οικ. ΔΠΠ1417/2016 κοινή απόφαση του Υπουρ-
γού και της Υφυπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης και Τουρισμού (Β’ 1230), όπως εκάστοτε ισχύει,
β) καταγραφικό που να έχει Πιστοποιητικό Εξέτασης 
Τύπου κατά Ενότητα Β’ (Module B) (Type Examination 
Certificate-TEC) σύμφωνα με την υπό στοιχεία Οικ. 
ΔΠΠ1417/2016 κοινή απόφαση του Υπουργού και του 
Υφυπουργού Οικονομίας και Ανάπτυξης και του Υπουρ-
γού Τουρισμού, όπως εκάστοτε ισχύει και
γ) λογισμικό καταγραφής των δεδομένων, το οποίο έχει 
τη δυνατότητα ιχνηλασιμότητας των αλλαγών (audit trail).
9. Από 1ης.1.2023 επιβάλλεται η τοποθέτηση ηλεκτρο-
νικού συστήματος εντοπισμού θέσης (GPS) σε όλα τα 
οδικά μέσα μεταφοράς ΑΕΚΚ, στο οποίο έχουν πρόσβα-
ση οι αρμόδιες αρχές ελέγχου του άρθρου 61. Ο συλλέ-κτης μεταφορέας υποχρεούται να τηρεί τα στοιχεία για διάστημα ενός (1) έτους κατ’ ελάχιστον.
10. Η επιχείρηση συλλογής και μεταφοράς ΑΕΚΚ κατα-
χωρεί κάθε κάδο συλλογής με τα ειδικά χαρακτηριστικά 
του σε αρχείο που τηρεί και του αποδίδει μοναδικό αριθ-
μό. Κάθε κάδος συλλογής ΑΕΚΚ φέρει σε ευκρινές σημείο 
κατ’ ελάχιστον την επωνυμία, το τηλέφωνο επικοινωνί-ας, τον αριθμό καταχώρισης στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων της εταιρείας συλλογής και μεταφοράς και 
τον μοναδικό αριθμό καταχώρισης του πρώτου εδαφίου.
Άρθρο 31Αναβάθμιση της λειτουργίας των Κέντρων Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ)(Άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπωςέχει τροποποιηθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Η κατηγοριοποίηση των Κέντρων Διαλογής Ανακυ-
κλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ) και οι ελάχιστες απαιτήσεις σε 
εξοπλισμό περιλαμβάνονται στo Τμήμα Α’ του Παραρ-
τήματος VII του Μέρους Β’ . Οι φορείς λειτουργίας των 
ΚΔΑΥ υποχρεούνται να συμμορφωθούν με τις απαιτή-
σεις του Τμήματος Α’ του Παραρτήματος VII του Μέρους 
Β’ έως την 1η.1.2024. Για τις απαιτούμενες πρόσθετες 
επενδύσεις με σκοπό τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις 
του Τμήματος Α’ του Παραρτήματος VII του Μέρους Β’ 
εφαρμόζεται η περ. α’ της παρ. 10 του άρθρου 24 του 
ν. 4172/2013 (Α’ 167). Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, 
απαγορεύεται η συνεργασία των ΣΕΔ με τους ανωτέρω φορείς λειτουργίας των ΚΔΑΥ.
2. Με σκοπό την επίτευξη ανακύκλωσης υψηλής ποιό-
τητας, τα ανακτώμενα υλικά από τα ΚΔΑΥ είναι υψηλής καθαρότητας. Το είδος των ανακτώμενων υλικών και οι 
προδιαγραφές αυτών προσδιορίζονται αντιστοίχως στα 
Τμήματα Β’ και Γ’ του Παραρτήματος VΙΙ του Μέρους Β’ .
3. Από την 1η.1.2022, οι φορείς λειτουργίας των ΚΔΑΥ 
υποχρεούνται να υπολογίζ ουν την ποσότητα των απο-
βλήτων συσκευασιών και των λοιπών ανακτώμενων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8507 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
υλικών που συλλέγονται χωριστά, μετά τη διαλογή ανά 
Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, καθώς και τις αντίστοιχες προσμίξεις 
(υπόλειμμα), χρησιμοποιώντας ενιαία μέθοδο δειγμα-
τοληψίας, στο ρεύμα των εισερχομένων αποβλήτων και 
ανάλυσης, η οποία θεσπίζεται με απόφαση του Υπουρ-γού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που εκδίδεται το αρ-
γότερο έως την 1η.10.2021.
4. Από την 1η.1.2022, οι φορείς λειτουργίας των ΚΔΑΥ 
δύνανται να αρνούνται την αποδοχή των εισερχόμενων 
αποβλήτων, εφόσον τα απόβλητα είναι σύμμεικτα σε 
ποσοστό άνω του σαράντα τοις εκατό (40%) κατά βάρος 
της συνολικής ποσότητας των εισερχόμενων αποβλή-
των από κάθε απορριμματοφόρο. Το ανωτέρω ποσοστό 
μειώνεται σε είκοσι τοις εκατό (20%) από την 1η.1.2025.
5. Από την 1η.1.2022, η διαχείριση της συνολικής ποσό-
τητας των προσμίξεων, δηλαδή, του υπολείμματος, από 
τα ΚΔΑΥ εμπίπτει στην αρμοδιότητα των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού 
και λαμβάνει χώρα σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 4 
στις εγκαταστάσεις αρμοδιότητας των ΦοΔΣΑ, ή λοιπές εγκαταστάσεις της επιλογής των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού το κό-στος, δε, της διαχείρισης βαρύνει τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού.
Άρθρο 32Φορολογικές αποσβέσειςγια το κόστος αναβάθμισης των ΚΔΑΥΤροποποίηση του άρθρου 24 του ν. 4172/2013
(Άρθρο 10 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ,
όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Αντικαθίσταται η περ. α’ της παρ. 10 του άρθρου 24 
του ν. 4172/2013 (Α’ 167) και η παρ. 10 αντικαθίσταται 
ως ακολούθως:
«10.α. Το κόστος που είναι συναφές με την αναβάθμιση 
των Κέντρων Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ), 
με την ενεργειακή απόδοση ή με την εξοικονόμηση νε-ρού, αποσβέννυται με τους συντελεστές του πίνακα της παρ. 4, προσαυξημένους κατά ποσοστό εκατό τοις εκα-
τό (100%). Σε περίπτωση που ο αρχικός συντελεστής 
απόσβεσης είναι ανώτερος του δέκα τοις εκατό (10%), ο 
προσαυξημένος συντελεστής δεν δύναται να υπερβαίνει 
τις δέκα (10) ποσοστιαίες μονάδες.
β. Η περ. α’ δεν καταλαμβάνει τις κατηγορίες ενεργητι-
κού επιχείρησης σχετικές με: "Αεροσκάφη, σιδηροδρο-
μικούς συρμούς, πλοία και σκάφη" , "Μέσα μεταφοράς 
ατόμων" και "Μέσα μεταφοράς εμπορευμάτων" .
γ. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Διοικητή της Ανε-
ξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων καθορίζονται οι προ-
ϋποθέσεις, οι όροι, οι διαδικασίες, καθώς και κάθε άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας.».
Άρθρο 33Κανόνες σχετικά με τον υπολογισμότης επίτευξης των στόχων
(Άρθρο 11α της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ,
όπως έχει προστεθεί με την παρ. 13 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Προκειμένου να υπολογιστεί αν έχουν επιτευχθεί οι 
στόχοι που ορίζονται στις περ. γ’ , δ’ και ε’ της παρ. 2 του 
άρθρου 25, υπολογίζονται:α) το βάρος των αστικών αποβλήτων που παρήχθη-
σαν και προετοιμάσθηκαν για επαναχρησιμοποίηση 
ή ανακυκλώθηκαν σε ένα δεδομένο ημερολογιακό 
έτος,
β) το βάρος των αστικών αποβλήτων που προετοι-
μάζονται για επαναχρησιμοποίηση ως το βάρος των 
προϊόντων ή των συστατικών των προϊόντων που έχουν 
καταστεί αστικά απόβλητα και υποβάλλονται σε όλες τις 
αναγκαίες εργασίες ελέγχου, καθαρισμού και επισκευής, 
με σκοπό να καταστεί εφικτή η επαναχρησιμοποίηση 
χωρίς περαιτέρω διαλογή ή προεπεξεργασία,
γ) το βάρος των αστικών αποβλήτων που ανακυκλώ-
νονται, ως το βάρος των αποβλήτων που, αφού υπο-
βληθούν σε όλες τις αναγκαίες εργασίες ελέγχου και 
διαλογής και σε άλλες προπαρασκευαστικές εργασίες 
για την απομάκρυνση των υλικών αποβλήτων που δεν 
αποτελούν αντικείμενο της επακόλουθης επανεπεξεργα-
σίας και την εξασφάλιση υψηλής ποιότητας ανακύκλω-
σης, υποβάλλονται σε διεργασία ανακύκλωσης, όπου 
τα υλικά αποβλήτων μετατρέπονται σε προϊόντα, υλικά ή ουσίες.
2. Για τους σκοπούς της περ. γ’ της παρ. 1, το βάρος των 
αστικών αποβλήτων που ανακυκλώνονται μετράται κατά 
την εισροή τους στη διεργασία ανακύκλωσης.
Κατ’ εξαίρεση, η μέτρηση των ανακυκλωμένων αστι-
κών αποβλήτων μπορεί να γίνει στην εκροή της διεργα-σίας διαλογής, υπό την προϋπόθεση ότι:
α) αυτές οι εκροές αποβλήτων υποβάλλονται στη συ-
νέχεια σε ανακύκλωση,
β) το βάρος των υλικών ή των ουσιών που αφαιρούνται 
από περαιτέρω διεργασίες που προηγούνται της εργα-
σίας ανακύκλωσης και, κατά συνέπεια, δεν ανακυκλώ-
νονται, δεν περιλαμβάνεται στο βάρος των αποβλήτων που αναφέρονται ως ανακυκλωμένα.
3. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δια-
σφαλίζει την τήρηση των όρων που θεσπίζονται δυ-
νάμει της περ. γ’ της παρ. 1 και της παρ. 2 μέσω συ-
στήματος ελέγχου ποιότητ ας και ιχνηλασιμότητας των 
αστικών αποβλήτων. Προκειμένου να εξασφαλίζονται 
η αξιοπιστία και η ακρίβεια των στοιχείων που συλλέ-
γονται σχετικά με τα ανακυκλωμένα απόβλητα, το σύ-
στημα μπορεί να συνίσταται στο Ηλεκτρονικό Μητρώο 
Αποβλήτων του άρθρου 53, σε τεχνικές προδιαγραφές 
για τις απαιτήσεις ποιότητας των αποβλήτων που έχουν 
υποβληθεί σε διαλογή ή σε μέσα ποσοστά απωλειών 
των αποβλήτων που έχουν περάσει από διαλογή για 
τους διάφορους τύπους αποβλήτων και τις διάφορες 
πρακτικές διαχείρισης των αποβλήτων, αντιστοίχως. 
Τα μέσα ποσοστά απωλειών χρησιμοποιούνται μόνο 
σε περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι δυνατόν να εξα-
σφαλιστούν με άλλον τρόπο αξιόπιστα στοιχεία, και 
υπολογίζονται βάσει των κανόνων υπολογισμού που 
καθορίζονται στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη που εκ-
δίδεται σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 11α της 
Οδηγίας (ΕΚ) 2008/98 (L 312).
4. Προκειμένου να υπολογιστεί αν έχουν επιτευχθεί οι 
στόχοι που ορίζονται στις περ. γ’ , δ’ και ε’ της παρ. 2 του 
άρθρου 25, η ποσότητα βιοαποδομήσιμων αστικών 
αποβλήτων που υφίσταται αναερόβια ή αερόβια επε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8508 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ξεργασία, μπορεί να λογίζεται ως ανακυκλωμένη, όταν 
η εν λόγω επεξεργασία παράγει λίπασμα (compost), 
χώνευμα ή άλλο υλικό με παρεμφερή ποσότητα ανα-
κυκλωμένου περιεχομένου σε σχέση με την εισροή, το 
οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως ανακυκλωμένο 
προϊόν, υλικό ή ουσία. Όταν το προϊόν χρησιμοποιείται 
επί του εδάφους, δύναται να υπολογίζεται ως ανακυ-
κλωμένο μόνο αν αποφέρει όφελος για τη γεωργία ή οικολογική βελτίωση.
Από την 1η.1.2027 δύναται να υπολογίζονται τα αστι-
κά βιολογικά απόβλητα που υποβάλλονται σε αερόβια 
ή αναερόβια επεξεργασία ως ανακυκλωμένα μόνο αν, 
σύμφωνα με το άρθρο 50, έχουν συλλεχθεί χωριστά ή 
έχουν διαχωρισθεί στην πηγή.
5. Προκειμένου να υπολογιστεί αν έχουν επιτευχθεί οι 
στόχοι που ορίζονται στις περ. γ’ , δ’ και ε’ της παρ. 2 του άρθρου 25, τα υλικά απόβλητα που έχουν αποχαρακτη-
ριστεί από απόβλητα ως αποτέλεσμα προπαρασκευαστι-
κής εργασίας και προτού υποβληθούν σε επανεπεξεργα-
σία, θεωρούνται ανακυκλωμένα, εφόσον προορίζονται 
για να μετατραπούν με επακόλουθη επανεπεξεργασία σε 
προϊόντα, υλικά ή ουσίες που πρόκειται να χρησιμοποι-ηθούν είτε για τον αρχικό είτε για άλλον σκοπό. Ειδικά τα υλικά από αποχαρακτηρισμένα απόβλητα που προ-
ορίζονται να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμα ή ως άλλο 
μέσο παραγωγής ενέργειας ή για αποτέφρωση, για επί-
χωση ή για διάθεση σε χώρο υγειονομικής ταφής, δεν 
λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της επίτευξης των στόχων ανακύκλωσης.
6. Προκειμένου να υπολογιστεί αν έχουν επιτευχθεί 
οι στόχοι που ορίζονται στις περ. γ’ , δ’ και ε’ της παρ. 2 του άρθρου 25, λαμβάνεται υπόψη η ανακύκλωση των 
υλικών που έχουν διαχωρισθεί μετά από την αποτέφρω-
ση των αστικών αποβλήτων, υπ ό την προϋπόθεση ότι 
τα ανακυκλωμένα μέταλλα πληρούν ορισμένα κριτή-
ρια ποιότητας, τα οποία καθορίζονται στην Εκτελεστική 
Απόφαση (ΕΕ) 2019/1004 της Επιτροπής της 7ης Ιουνίου 
2019 «για τη θέσπιση κανόνων με σκοπό τον υπολογι-
σμό, την επαλήθευση και την υποβολή στοιχείων σχετικά 
με τα απόβλητα σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2008/98 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και 
για την κατάργηση της εκτελεστικής απόφασης C (2012) 
2384 της Επιτροπής» (L 163).
7. Απόβλητα που αποστέλλονται σε άλλο κράτος μέλος 
της Ε.Ε. με σκοπό την προετοιμασία για επαναχρησιμο-
ποίηση, την ανακύκλωση ή την επίχωση στο κράτος μέ-λος αυτό, συνυπολογίζονται μόνο για την επίτευξη των στόχων της παρ. 2 του άρθρου 25.
8. Τα απόβλητα που εξάγονται από την Ευρωπαϊκή 
Ένωση για προετοιμασία προς επαναχρησιμοποίηση ή 
ανακύκλωση συνυπολογίζονται για την επίτευξη των 
στόχων της παρ. 2 του άρθρου 25 μόνον εφόσον πλη-
ρούνται οι απαιτήσεις της παρ. 3 και αν, σύμφωνα με τον 
Κανονισμό (ΕΕ) 1013/2006 (L 190), ο εξαγωγέας είναι σε θέση να αποδείξει ότι η μεταφορά αποβλήτων συνάδει με τις απαιτήσεις του εν λόγω Κανονισμού και ότι η επε-
ξεργασία των αποβλήτων εκτός της Ένωσης έλαβε χώρα 
υπό συνθήκες εν γένει ισοδύναμες προς τις απαιτήσεις της σχετικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Ένωσης.Άρθρο 34
Διάθεση(Άρθρο 12 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 14 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Ο παραγωγός ή ο κάτοχος των αποβλήτων, αν αυτά 
δεν υποβληθούν σε εργασίες ανάκτησης, σύμφωνα με 
την παρ. 1 του άρθρου 23, υποχρεούται να τα υποβάλλει 
σε ασφαλείς εργασίες διάθεσης σύμφωνα με το άρθρο 
35 για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του 
περιβάλλοντος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ
Άρθρο 35
Προστασία της ανθρώπινης υγείας
και του περιβάλλοντος(Άρθρο 13 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Η διαχείριση των αποβλήτων πραγματοποιείται χωρίς 
να τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία και χωρίς να 
βλάπτεται το περιβάλλον και, ιδίως:
α) χωρίς να προκαλείται κίνδυνος για το νερό, τον 
αέρα, το έδαφος, τα φυτά ή τα ζώα,
β) χωρίς να προκαλείται όχληση από θόρυβο ή οσμές 
και
γ) χωρίς να επηρεάζεται δυσμενώς το τοπίο ή οι τοπο-
θεσίες ιδιαίτερου ενδιαφέροντος.
Με τις αποφάσεις των παρ. 12 έως 14 του άρθρου 72 
δύναται να εξειδικεύονται οι ελάχιστες απαιτήσεις, όροι 
και προϋποθέσεις για την τήρηση του παρόντος για τα 
επικίνδυνα απόβλητα, τα μη επικίνδυνα απόβλητα και 
τα ιατρικά απόβλητα, αντιστοίχως.
Άρθρο 36
Κόστος(Άρθρο 14 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειαντικατασταθεί με την παρ. 15 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», το 
κόστος διαχείρισης των αποβλήτων, συμπεριλαμβα-
νομένου του κόστους της απαιτούμενης υποδομής και της λειτουργίας της, βαρύνει τον αρχικό παραγωγό των αποβλήτων ή τον τρέχοντα ή τους προηγούμενους κα-τόχους αποβλήτων.
Άρθρο 37
Θέσπιση συστήματος «πληρώνω όσο πετάω»(Άρθρο 14 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει
τροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 και 
την παρ. 15 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Ως σύστημα «πληρώνω όσο πετάω» νοείται το σύ-
στημα με το οποίο οι παραγωγοί αποβλήτων χρεώνονται 
με βάση την πραγματική ποσότητα των παραγόμενων 
από αυτούς αποβλήτων.
Σε εφαρμογή του συστήματος αυτού, ο υπολογισμός 
του ενιαίου ανταποδοτικού τέλους καθαριότητας και 
φωτισμού του άρθρου 1 του ν. 25/1975 (Α’ 74) μπορεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8509 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
να γίνεται και στη βάση της παραγωγής αποβλήτων 
ανά νοικοκυριό ή κτιριακό συγκρότημα, επαγγελματική 
δραστηριότητα, πολεοδομική ή δημοτική ενότητα, υπό 
την προϋπόθεση ότι ο οικ είος Ο.Τ.Α. α’ βαθμού διαθέτει 
σύστημα μέτρησης των παραγομένων αποβλήτων ή για 
κάποιο από τα ρεύματα των παραγόμενων αποβλήτων.
Προς τον σκοπό αυτόν, με απόφαση του δημοτικού 
συμβουλίου του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, επιλέγεται η εφαρμογή 
του συστήματος της παρούσας και καθορίζονται, πέραν 
των συντελεστών του άρθρου 1 του ν. 25/1975 τα εξής:
α) τα ρεύματα των αποβλήτων για τα οποία εφαρμό-
ζεται το σύστημα της παρούσας,
β) ο καθορισμός των υποχρέων προς απόδοση του 
τέλους,
γ) οι μονάδες μέτρησης (βάρος ή όγκος) και η αντίστοι-
χη τιμή μονάδος, η οποία μπορεί να διαφοροποιείται ανά 
κατηγορίες αποβλήτων,
δ) η αναλογία των ανταποδοτικών τελών που υπολο-
γίζονται κατά το άρθρο 1 σε σχέση με αυτά που εντάσ-σονται στο παρόν,
ε) οι τρόποι υπολογισμού, είσπραξης ή επιστροφής 
του μέρους του τέλους που υπολογίζεται βάσει των πα-ραγόμενων αποβλήτων και
στ) κάθε θέμα σχετικό με την εφαρμογή του συστή-
ματος της παρούσας.
2. Από την 1η Ιανουαρίου 2023 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με 
πληθυσμό άνω των είκοσι χιλιάδων (20.000) κατοίκων, 
υπό την προϋπόθεση ότι β ρίσκεται σε λειτουργία Μο-
νάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒΑ) ή ιδιωτική 
ΜΕΒΑ που εξυπηρετεί τον οικε ίο Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, υπο-
χρεούνται να εφαρμόσουν το σύστημα της παρ. 1 για τα 
βιολογικά απόβλητα που παράγονται από τους φορείς 
της παρ. 2 του άρθρου 50, σύμφωνα με την παρ. 1. Για την 
εφαρμογή του εν λόγω συστήματος, οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού:
α) υποχρεούνται να διαθέτουν σύστημα μέτρησης των 
παραγομένων βιολογικών αποβλήτων από τους φορείς 
της παρ. 2 του άρθρου 50 και
β) καθορίζουν, με την απόφαση της παρ. 1, τα προβλε-
πόμενα στις περ. γ’ , δ’ , ε’ και στ’ της παρ. 1.
3. Από την 1η Ιανουαρίου 2023 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με 
πληθυσμό άνω των δέκα χιλιάδων (10.000) κατοίκων, 
υποχρεούνται να εφαρμόσουν το σύστημα της παρ. 1 για 
τα αστικά απόβλητα που παράγονται από τα κύρια ξενο-
δοχειακά καταλύματα άνω των εκατό (100) κλινών της 
περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α’ 155), 
καθώς και από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις που λει-
τουργούν εντός των ορίων της αρμοδιότητάς τους, οι 
φορείς λειτουργίας των οποίων καθίστανται υπόχρεοι 
για την απόδοση του τέλους, σύμφωνα με την παρ. 1. Στις 
βιομηχανικές εγκαταστάσεις συμπεριλαμβάνονται και οι 
πτηνοκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Για την εφαρμογή 
του εν λόγω συστήματος, οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού:
α) υποχρεούνται να διαθέτουν σύστημα μέτρησης των 
παραγομένων αστικών αποβλήτων από τους φορείς της 
παρούσας και
β) καθορίζουν, με την απόφαση της παρ. 1, τα προβλε-
πόμενα στις περ. α’ , γ’ , δ’ , ε’ και στ’ της παρ. 1.
4. Από την 1η Ιανουαρίου 2023 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με 
πληθυσμό άνω των εκατό χιλιάδων (100.000) κατοίκων 
υποχρεούνται να εφαρμόσουν το σύστημα της παρ. 1.5. Από την 1η Ιανουαρίου 2028 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με 
πληθυσμό άνω των είκοσι χιλιάδων (20.000) κατοίκων 
υποχρεούνται να εφαρμόσουν το σύστημα της παρ. 1.
Άρθρο 38
Τέλος ταφής(Άρθρο 14 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 και την παρ. 15του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Από την 1η Ιανουαρίου 2022 επιβάλλεται τέλος 
ταφής για τις ποσότητες αστικών αποβλήτων με Κω-δικούς Ευρωπαϊκού Καταλόγου Αποβλήτων (ΕΚΑ) 20 
(αστικά απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων των χωρι-
στά συλλεγέντων μερών) και 15 01 (χωριστά συλλεγέ-
ντα απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων των ιδιαιτέρως 
συλλεγέντων αστικών αποβλήτων συσκευασίας), καθώς 
και τις ποσότητες αποβλή των που προκύπτουν από τα 
Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ), τις 
Μονάδες Επεξεργασίας Βιολογικών Αποβλήτων (ΜΕΒΑ) 
με αερόβια ή αναερόβια χώνευση και τις Μονάδες Μη-
χανικής Βιολογικής Επεξεργασίας (ΜΕΑ), τις μονάδες 
αποτέφρωσης αστικών αποβλήτων με κωδικούς ΕΚΑ 
19 12 12 [άλλα απόβλητα (συμπεριλαμβανομένων των 
μειγμάτων υλικών) από τη μηχανική κατεργασία αποβλή-
των, εκτός εκείνων που αναφέρονται στο 19 12 11], 19 
12 10 [καύσιμα απόβλητα (καύσιμα προερχόμενα από 
απορρίμματα)], 19 05 (απόβλητα από την αερόβια επε-
ξεργασία στερεών αποβλήτων), 19 06 (απόβλητα από 
την αναερόβια επεξεργασία αποβλήτων), που διατίθε-
νται σε Χώρους Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤ).
Υπόχρεοι καταβολής του τέλους ταφής είναι οι ΦοΔΣΑ 
και οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού ή τα νομικά πρόσωπα που ανή-
κουν στους Ο.Τ.Α. και ασκούν τις αρμοδιότητες ΦοΔΣΑ του άρθρου 227 του ν. 4555/2018 (Α’ 133).
2. Το τέλος ταφής ορίζεται σε είκοσι (20) ευρώ ανά 
τόνο αποβλήτων και αυξάνεται ετησίως κατά πέντε (5) ευρώ ανά τόνο και έως την τιμή των τριάντα πέντε (35) 
ευρώ ανά τόνο. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 το τέλος 
ταφής ορίζεται σε σαράντα πέντε (45) ευρώ ανά τόνο 
αποβλήτων και αυξάνεται στην τιμή των πενήντα πέντε 
(55) ευρώ ανά τόνο από την 1η Ιανουαρίου 2027, η οποία 
και παραμένει σταθερή για τα επόμενα έτη.
3. Το τέλος ταφής αποδίδεται από τους υπόχρεους της 
παρ. 1, σε ειδικό λογαριασμό που ο Ε.Ο.ΑΝ. τηρεί για τον 
σκοπό αυτόν και διατίθεται, με βάση τα ειδικά χρηματο-
δοτικά προγράμματα που εκπονεί και τα οποία εγκρί-
νονται από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. 
Με τα προγράμματα αυτά μπορεί να χρηματοδοτούνται 
δράσεις των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και των ΦοΔΣΑ με σκοπό την ενίσχυση δράσεων πρόληψης, χωριστής συλλογής 
και ανακύκλωσης αστικών αποβλήτων για την επίτευ-
ξη των στόχων του άρθρου 25, καθώς και την εν γένει 
αναβάθμιση του περιβάλλοντος, να καλύπτεται μέρος 
του κόστους λειτουργίας των υποδομών ανακύκλωσης 
ΑΑ με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων των οικείων 
ΣΣΕΔ και να χρηματοδοτούνται έργα έρευνας και τε-
χνολογίας καθώς και ανάπτυξης/ωρίμανσης εφαρμογής 
νέων τεχνολογιών για την ανακύκλωση και εν γένει για τη διαχείριση των αποβλήτων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8510 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
4. Το τέλος ταφής υπολογίζεται ανά εξάμηνο με βάση 
τις πραγματικές ποσότητε ς αποβλήτων που διατέθηκαν 
στους Χώρους Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤ). Οι υπόχρεοι 
υποβάλλουν στον Ε.Ο.ΑΝ. έως τις 31 Μαρτίου και έως 
τις 30 Σεπτεμβρίου στοιχεία σχετικά με τον υπολογισμό 
του τέλους ταφής για το β’ και α’ εξάμηνο αντίστοιχα και αποδίδουν το οφειλόμενο ποσό έως τις 30 Απριλίου και 
έως τις 30 Οκτωβρίου για το β’ και α’ εξάμηνο αντίστοιχα.
5. Το τέλος ταφής συνυπολογίζεται κατά την κατάρ-
τιση του κανονισμού τιμολόγησης των ΦοΔΣΑ, συ-
μπεριλαμβάνεται στο ετήσιο κόστος διαχείρισής τους 
και κατανέμεται στο σύνολο των Ο.Τ.Α.. α’ βαθμού, 
σύμφωνα με τον κανονισμό τιμολόγησης. Στις περι-
πτώσεις Ο.Τ.Α. α’ βαθμού ή των νομικών προσώπων 
αυτών που ασκούν αρμοδιότητες ΦοΔΣΑ, σύμφωνα 
με το άρθρο 227 του ν. 4555/2018 (Α’ 133), το ποσό της 
παρ. 2 συμπεριλαμβάνεται στους προϋπολογισμούς 
αυτών.
6. Για την καταβολή του τέλους ταφής της παρ. 1 ευθύ-
νονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον τα εκτελεστικά 
και μη εκτελεστικά μέλη των διοικητικών συμβουλίων 
των υπόχρεων της παρ. 1 και, στις περιπτώσεις Ο.Τ.Α. α’ 
βαθμού που ασκούν αρμοδιό τητες ΦοΔΣΑ, σύμφωνα με 
το άρθρο 227 του ν. 4555/2018, η οικονομική επιτροπή 
και ο δήμαρχος.
7. Η περιβαλλοντική εισφορά για την ενίσχυση δρά-
σεων κυκλικής οικονομίας σύμφωνα με το άρθρο 43 
του ν. 4042/2012 (Α’ 24) δεν καταβάλλεται στο Πράσινο 
Ταμείο για τα έτη 2020 και 2021. Στην περίπτωση που 
έχει ήδη συμπεριληφθεί στην τιμολόγηση των ΦοΔΣΑ, 
αυτή επιστρέφεται ως αχρεωστήτως καταβληθείσα ή 
συμψηφίζεται με άλλες οφειλές των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού 
προς τους ΦοΔΣΑ.
8. Με την απόφαση της παρ. 15 του άρθρου 72 δύνα-
ται να επιβάλλεται τέλος ταφής σε πρόσθετα ρεύματα 
αποβλήτων και να προβλέπονται εξαιρέσεις από την κα-
ταβολή του τέλους ταφής της παρ. 1 σε περιπτώσεις που 
συντρέχουν λόγοι επιτακτικού δημοσίου συμφέροντος, 
καθώς και σε περιπτώσεις διαχείρισης αποβλήτων από φυσικές καταστροφές.
9. Από την καταβολή του τέλους ταφής εξαιρούνται 
τα νησιά που έχουν πληθυσμό μικρότερο από χίλιους 
(1.000) μόνιμους κατοίκους.
Άρθρο 39
Κανόνες κοστολόγησηςκαι τιμολόγησης ΦοΔΣΑ
Οι ΦοΔΣΑ, κατά τη διαμόρφωση του κανονισμού τι-
μολόγησης, προσδιορίζουν τα τέλη που καταβάλλονται 
από τους Ο.Τ.Α. ανά παρεχόμενη υπηρεσία σε συνάρτη-
ση με την απόδοση της διαλογής στην πηγή, την εκτροπή 
οργανικών αποβλήτων από την υγειονομική ταφή, τη 
συλλογή αποβλήτων συσκευασιών ανά κάτοικο και την 
πραγματοποιηθείσα ανακύκλωση σε σύνδεση με τους 
στόχους ανά Ο.Τ.Α., όπως αυτοί προσδιορίζονται βάσει του Τοπικού Σχεδίου και του οικείου ΠΕΣΔΑ. Η τιμολό-
γηση αποσκοπεί στην πλήρη ανάκτηση του κόστους, 
όπως αυτό προσδιορίζεται σύμφωνα με τα προβλεπό-μενα στην απόφαση της παρ. 16 του άρθρου 72.Άρθρο 40
Δίκτυο ενημέρωσης
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας συστήνει 
δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών και ενημέρωσης για 
ζητήματα που αφορούν στην εφαρμογή του παρόντος 
στο οποίο συμμετέχουν το Υπουργείο Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας, ο Ε.Ο.ΑΝ., το Υπουργείο Εσωτερικών, 
η Κ.Ε.Δ.Ε., οι ΦοΔΣΑ, οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού ή τα νομικά 
πρόσωπα που ανήκουν στους Ο.Τ.Α. και ασκούν τις αρ-
μοδιότητες ΦοΔΣΑ του άρθρου 227 του ν. 4555/2018 
(Α’ 133) και τα ΣΕΔ. Σκοπός του δικτύου είναι η ανταλ-
λαγή βέλτιστων πρακτικών, η διάχυση πληροφοριών 
αναφορικά ιδίως με θέματα, όπως η εφαρμογή της αρ-
χής της ιεράρχησης των αποβλήτων, η κοστολόγηση και 
τιμολόγηση των υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων, η 
αποδοτικότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών και η δια-
μόρφωση προτάσεων για τη βελτίωση του ρυθμιστικού 
πλαισίου. Εντός έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος, οι φορείς του παρόντος ορίζουν υπεύθυνο για 
τη εφαρμογή του παρόντος, ο οποίος εκπροσωπεί τον φορέα στο δίκτυο.
Άρθρο 41
Ευθύνη για τη διαχείριση των αποβλήτων(Άρθρο 15 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Οι αρχικοί παραγωγοί ή άλλοι κάτοχοι αποβλήτων 
πραγματοποιούν οι ίδιοι την επεξεργασία των αποβλή-
των ή αναθέτουν την επεξεργασία σε έμπορο ή σε ορ-γανισμό ή σε επιχείρηση που εκτελεί εργασίες επεξερ-γασίας αποβλήτων ή μέσω διακανονισμού με δημόσιο 
ή ιδιωτικό οργανισμό συλλογής αποβλήτων σύμφωνα 
με τα άρθρα 4 και 35.
2. Όταν τα απόβλητα μεταφέρονται από τον αρχικό 
παραγωγό ή κάτοχο σε ένα ή περισσότερα νομικά πρό-
σωπα, που αναφέρονται στην παρ. 1, για προκαταρκτική 
επεξεργασία, αυτό δεν συνεπάγεται, κατά γενικό κανόνα, 
απαλλαγή από την ευθύνη για τη διεξαγωγή μιας εργα-σίας πλήρους ανάκτησης ή διάθεσης.
Άρθρο 42
Αρχές της αυτάρκειας και της εγγύτητας(Άρθρο 16 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Η Χώρα υποχρεούται να διαθέτει ολοκληρωμένο και 
κατάλληλο δίκτυο εγκαταστάσεων διάθεσης αποβλή-
των και εγκαταστάσεων ανάκτησης σύμμεικτων αστικών 
αποβλήτων, τα οποία συλλέγονται από νοικοκυριά, συ-
μπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων όπου η συλλογή 
αυτή καλύπτει και τα σύμμεικτα αστικά απόβλητα από 
άλλους παραγωγούς, λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες 
διαθέσιμες τεχνικές.
Κατά παρέκκλιση από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 
1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 2006 για τις μεταφορές 
αποβλήτων (L 190), για να προστατευτεί το δίκτυο δι-
αχείρισης των αποβλήτων μπορεί να περιορίζονται οι 
εισαγωγές αποβλήτων που προορίζονται για αποτεφρω-
τήρες ταξινομημένους ως ανάκτηση.
2. Το δίκτυο σχεδιάζεται κατά τέτοιον τρόπο που να 
επιτρέπεται στη Χώρα να καταστεί αυτάρκης στον το-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8511 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
μέα της διάθεσης αποβλήτων και της ανάκτησης των 
αποβλήτων που αναφέρονται στην παρ. 1, λαμβανομέ-
νων υπόψη των γεωγραφικών συνθηκών ή της ανάγκης για ειδικευμένες εγκαταστάσεις για ορισμένους τύπους αποβλήτων.
3. Το δίκτυο επιτρέπει τη διάθεση των αποβλήτων ή 
την ανάκτηση των αποβλήτων που αναφέρονται στην 
παρ. 1, σε μία από τις πλησιέστερες κατάλληλες εγκα-
ταστάσεις, με τη χρησιμοποίηση των καταλληλότερων 
μεθόδων και τεχνολογιών, ώστε να εξασφαλίζεται υψηλό 
επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και της δημό-σιας υγείας.
4. Κατά την εφαρμογή των παρ. 1, 2 και 3 λαμβάνεται 
υπόψη ότι οι αρχές της εγγύτητας και της αυτάρκειας 
δεν συνεπάγονται ότι η Χώρα πρέπει να διαθέτει το πλή-
ρες φάσμα των εγκαταστάσεων τελικής ανάκτησης στο έδαφός της.
Άρθρο 43
Έλεγχος επικίνδυνων αποβλήτων(Άρθρο 17 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Η παραγωγή και η διαχείριση των επικίνδυνων απο-
βλήτων, ιδίως η συλλογή, η μεταφορά, η αποθήκευση, η 
επεξεργασία τους και η ασφαλής τελική διάθεσή τους, διεξάγονται σε συνθήκες που παρέχουν προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας κατά το άρ-
θρο 35, συμπεριλαμβανομένης δράσης που να διασφα-
λίζει την ιχνηλασιμότητα, από την παραγωγή έως τον 
τελικό προορισμό, καθώς και τον έλεγχο των επικίνδυ-
νων αποβλήτων, σύμφωνα με το άρθρο 62 και την παρ. 1 
του άρθρου 66.
2. Από 1ης.7.2022 επιβάλλεται η τοποθέτηση ηλεκτρο-
νικού συστήματος εντοπισμού θέσης (GPS) σε όλα τα 
οδικά μέσα μεταφοράς επικινδύνων αποβλήτων.
3. Οι λεπτομέρειες για την εφαρμογή της παρ. 2 ρυθ-
μίζονται με την απόφαση της παρ. 17 του άρθρου 72, με 
την επιφύλαξη της παρ. 4 του παρόντος.
4. Σε ό,τι αφορά στα οχήματα που μεταφέρουν από-
βλητα ελαίων οι λεπτομέρειες για την εφαρμογή της 
παρ. 2 ρυθμίζονται στο Παράρτημα VIΙΙ του Μέρους Β’
5. Οι υγειονομικές μονάδες (ΥΜ) της παρ. 5 του άρ-
θρου 2 της υπό στοιχεία οικ.146163/3.5.2012 κοινής 
απόφασης των Υπουργών Οικονομικών, Περιβάλλοντος, 
Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Υγείας και Κοινωνικής 
Αλληλεγγύης (Β’ 1537), όπως εκάστοτε ισχύει, οι οποίες 
δεν υπόκεινται σε περιβαλλοντική αδειοδότηση, καθώς 
και τα ιδιωτικά ιατρεία, όπως αυτά ορίζονται στο π.δ. 
84/2001 (Α’ 70), υποχρεούνται να παραδίδουν τα παρα-
γόμενα από τη δραστηριότητά τους Επικίνδυνα Από-
βλητα Υγειονομικών Μονάδων (ΕΑΥΜ) της περ. ii) της 
παρ. 1 του άρθρου 2 της υπό στοιχεία οικ.146163/2012 
κοινής απόφασης σε εταιρείες συλλογής και μεταφοράς 
ΕΑΥΜ, οι οποίες διαθέτουν την απαιτούμενη άδεια της 
περ. 1.2 της παρ. 1 του άρθρου 11 της ανωτέρω κοινής 
απόφασης, κατόπιν σχετικής σύμβασης. Οι εταιρείες 
συλλογής και μεταφοράς ΕΑΥΜ της παρούσας υποχρε-
ούνται να καταχωρούν σε τυποποιημένη ηλεκτρονική 
φόρμα, σύμφωνα με την περ. η’ της παρ. 3 του άρθρου 
53, ανά εξάμηνο τα ακόλουθα στοιχεία σχετικά με τα παραληφθέντα ΕΑΥΜ από τις υπόχρεες υγειονομικές 
μονάδες της παρούσας για λογαριασμό τους: α) τον όγκο 
των παραληφθέντων ΕΑΥΜ, β) τον κωδικό ΕΚΑ, γ) την 
κατηγορία των ΕΑΥΜ, δ) τη συχνότητα συλλογής, ε) τον 
προορισμό διαχείρισης και στ) την εργασία διαχείρισης. 
Με μέριμνα των αρμόδιων φορέων, από τους οποίους 
χορηγείται άδεια λειτουργίας, οι ΥΜ που δεν υπόκεινται 
σε περιβαλλοντική αδειοδότηση και παράγουν ΕΑΥΜ, 
υποχρεούνται να τα παραδίδουν σε αδειοδοτημένο φυ-
σικό ή νομικό πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένου του οι-
κείου Δημοτικού Συστήματος συλλογής και μεταφοράς, 
κατόπιν σύναψης σχετικής σύμβασης.
Άρθρο 44
Απαγόρευση ανάμειξηςεπικίνδυνων αποβλήτων(Άρθρο 18 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 16 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Απαγορεύονται η ανάμειξη μεταξύ των διαφόρων 
κατηγοριών επικίνδυνων αποβλήτων και η ανάμειξη 
επικίνδυνων με άλλα απόβλητα, ουσίες ή υλικά. Η απα-
γόρευση ανάμειξης περιλαμβάνει και την αραίωση επι-κίνδυνων ουσιών.
2. Κατά παρέκκλιση της παρ. 1, επιτρέπεται η ανάμειξη 
υπό τον όρο ότι:
α) η εργασία ανάμειξης πραγματοποιείται από οργα-
νισμό ή επιχείρηση που έχει λάβει άδεια σύμφωνα με 
το άρθρο 52,
β) πληρούνται όσα προβλέπονται στο άρθρο 35 και 
δεν αυξάνονται οι αρνητικές συνέπειες της διαχείρισης 
των αποβλήτων στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλ-
λον, και
γ) η εργασία ανάμειξης ακολουθεί τις βέλτιστες δια-
θέσιμες τεχνικές.
3. Σε περίπτωση που οι αρμόδιες περιβαλλοντικές ελε-
γκτικές αρχές του άρθρου 20 του ν. 4014/2011 (Α’ 209) δι-
απιστώνουν ότι οποιοσδήποτε οργανισμός ή επιχείρηση 
έχει αναμείξει επικίνδυνα απόβλητα κατά παράβαση του 
παρόντος, με την επιφύλαξη του άρθρου 66 επιβάλλουν 
σχέδιο συμμόρφωσης για τη διασφάλιση της πραγματο-
ποίησης διαχωρισμού, εφόσον είναι τεχνικώς εφικτό και 
αναγκαίο για τη συμμόρφωση προς το άρθρο 35.
Όταν ο διαχωρισμός δεν είναι αναγκαίος, επιβάλλεται 
από τις αρμόδιες αρχές της παρούσας, με το σχέδιο συμ-
μόρφωσης, η υποβολή των ανάμεικτων αποβλήτων από 
τον οργανισμό ή την επιχείρηση, προς επεξεργασία σε 
εγκατάσταση που έχει λάβει άδεια σύμφωνα με το άρθρο 
52 για την επεξεργασία τέτοιου μείγματος.
Άρθρο 45
Σήμανση επικίνδυνων αποβλήτων(Άρθρο 19 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Κατά τη συλλογή, τη μεταφορά και την προσωρινή 
αποθήκευσή τους, τα επικίνδυνα απόβλητα συσκευά-
ζονται και σημαίνονται σύμφωνα με τα αναφερόμενα:
α) στον ν. 1741/1987 (Α’ 225) και στις κατ’ εξουσιοδό-
τηση αυτού αποφάσεις του Υπουργού Υποδομών και 
Μεταφορών και των συναρμοδίων υπουργών,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8512 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
β) στην υπό στοιχεία ΑΣ4.1/ΟΙΚ.45573/3719/2008 
(Β’ 1874) κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και 
Οικονομικών, Εθνικής Άμυνας, Ανάπτυξης, Μεταφορών και Επικοινωνιών και Εμπορικής Ναυτιλίας, Αιγαίου και 
Νησιωτικής Πολιτικής, με θέμα την τροποποίηση της 
υπό στοιχεία Φ4.2/18960/1446/19.6.2001 (Β’ 778) κοινής 
υπουργικής απόφασης για την εναρμόνιση του ελληνι-
κού δικαίου με την Οδηγία 2006/90/ΕΚ (L 305) για την 
έβδομη προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο της Οδηγίας 
96/49/ΕΚ για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρα-
τών μελών σχετικά με τις σιδηροδρομικές μεταφορές 
επικίνδυνων εμπορευμάτων, όπως εκάστοτε ισχύει,
γ) στην υπ’ αρ. 1218.74/01/1995 (Β’ 531) απόφαση του 
Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας, με την οποία εντάσσε-
ται στην εθνική νομοθεσία ο διεθνής Ναυτιλιακός Κώ-
δικας Επικίνδυνων Εμπορευμάτων (IMDG),
δ) στον ν. 211/1947 (Α’ 35) και την υπό στοιχεία ΥΠΑ/
Δ2/11894/3631/2007 (Β’ 549) απόφαση του Διοικητή 
της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας «Υιοθέτηση του 
Παραρτήματος (Αnnex) 18, έκδοση 3η, τροποποίηση 
όγδοη του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας 
περί «Ασφαλούς αερομεταφοράς επικίνδυνων υλικών» 
το οποίο έχει εκδοθεί βάσει της Σύμβασης του Σικάγου».
2. Όταν μεταφέρονται επικίνδυνα απόβλητα στο 
εσωτερικό της Χώρας, συνοδεύονται από το έντυπο αναγνώρισης του άρθρου 10 της υπό στοιχεία Η.Π. 
13588/725/28.3.2006 κοινής απόφασης των Υπουργών 
Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, 
Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροτα-ξίας και Δημοσίων Έργων, Υγείας και Κοινωνικής Αλλη-
λεγγύης Μεταφορών και Επικοινωνιών και Εμπορικής 
Ναυτιλίας (Β’ 383), όπως εκάστοτε ισχύει, που μπορεί να υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή και τα οποίο περιέχει τα 
ενδεδειγμένα δεδομένα που εκτίθενται στο Παράρτημα 
IB’ του κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 1013/2006.
Άρθρο 46
Επικίνδυνα απόβληταπαραγόμενα από νοικοκυριά(Άρθρο 20 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειαντικατασταθεί με την παρ. 17 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Τα άρθρα 43, 44, 45 και 62 δεν εφαρμόζονται στα 
αναμεμειγμένα απόβλητα που παράγονται από νοικο-
κυριά.
2. Τα άρθρα 45 και 62 δεν εφαρμόζονται στα επιμέ-
ρους κλάσματα επικίνδυνων αποβλήτων που παράγο-
νται από νοικοκυριά, μέχρις ότου γίνουν δεκτά για συλ-
λογή, διάθεση ή ανάκτηση από οργανισμό ή επιχείρηση 
που έχει λάβει άδεια ή έχει καταχωρηθεί σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στα άρθρα 52 ή 53.
3. Με την επιφύλαξη της ευθύνης των οικείων Συστη-
μάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) και της παρ. 4, 
από την 1η.1.2024, καθιερώνεται χωριστή συλλογή για τα επικίνδυνα κλάσματα των αποβλήτων που παράγο-
νται από τα νοικοκυριά, όπως επικίνδυνα απόβλητα από 
χρώματα οργανικού διαλύτη, βερνίκια, διαλύτες, μελάνια 
ή προϊόντα καθαρισμού, προκειμένου να διασφαλισθεί 
ότι τα επικίνδυνα απόβλητα υποβάλλονται σε επεξεργα-σία σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 35 και δεν ρυπαίνουν 
άλλες ροές αστικών αποβλήτων. Η χωριστή συλλογή 
των αποβλήτων γίνεται με μέριμνα του οικείου Ο.Τ.Α. 
α’ βαθμού στα Πράσινα Σημεία και, σε περίπτωση που ο Ο.Τ.Α. α’ βαθμού δεν διαθέτει Πράσινο Σημείο, σε κα-τάλληλα αδειοδοτημένο χώρο που υποδεικνύεται από 
τον οικείο ΦοΔΣΑ.
4. Από την 1η Ιανουαρίου 2024, τα απόβλητα από χρώ-
ματα και βερνίκια συλλέγονται υποχρεωτικά στα χρωμα-
τοπωλεία. Οι φορείς λειτουργίας των χρωματοπωλείων 
υποχρεούνται να οργανώσουν τη συλλογή των αποβλή-
των της παρούσας σε κατάλληλους περιέκτες, εντός των 
χώρων λειτουργίας τους. Ως φορέας λειτουργίας νοείται 
ο κάτοχος της αντίστοιχης άδειας λειτουργίας. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού μεριμνούν για τη συλλογή και μεταφορά των απόβλητων της παρούσας.
5. Τα φαρμακευτικά προϊόντα οικιακής χρήσης με 
ληγμένη ή μη ημερομηνία συλλέγονται υποχρεωτικά 
στα φαρμακεία. Μέχρι την οργάνωση και λειτουργία 
ΣΕΔ από τους παραγωγούς και εισαγωγείς φαρμάκων 
οικιακής χρήσης σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο 
άρθρο 10, εξακολουθεί να ισχύει η υπό στοιχεία ΔΥΓ3α/
οικ.2464/9.1.2012 απόφαση του Υπουργού Υγείας και 
Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Β’ 11), όπως εκάστοτε ισχύ-
ει. Στο ΣΕΔ που οργανώνεται σύμφωνα με το άρθρο 10 δύναται να συμπεριλαμβάνονται και τα επιστρεφόμενα φάρμακα ανεξαρτήτως προελεύσεως, καθώς και συνα-φές υγειονομικό υλικό.
6. Οι ΦοΣΔΑ ή οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού ή τα νομικά πρό-
σωπα αυτών που ασκούν τις αρμοδιότητες ΦοΔΣΑ του 
άρθρου 227 του ν. 4555/2018 (Α’ 133) αναλαμβάνουν την 
περαιτέρω διαχείριση των επικινδύνων αποβλήτων του 
παρόντος, σε συνεργασία με κατάλληλα αδειοδοτημένες 
επιχειρήσεις, σύμφωνα με το άρθρο 52, προκειμένου να 
τύχουν της κατάλληλης διαχείρισης με την επιφύλαξη 
της ευθύνης των οικείων ΣΕΔ.
Άρθρο 47
Απόβλητα έλαια(Άρθρο 21 της Οδηγίας (ΕΕ) 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 18 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Ως προς τη διασυνοριακή μεταφορά των αποβλή-
των ελαίων κατ’ εφαρμογή των άρθρων 11 ή 12 του 
Κανονισμού (ΕΕ) 1013/2006 (L 190), απαγορεύεται η 
διασυνοριακή αποστολή αποβλήτων ελαίων από την 
Επικράτεια της Χώρας σε εγκαταστάσεις αποτέφρωσης 
ή συναποτέφρωσης στο εξωτερικό, εφόσον είναι τεχνικά 
εφικτό η επεξεργασία με αναγέννηση (R9) να πραγμα-
τοποιηθεί στη Χώρα.
2. Η χωριστή συλλογή των αποβλήτων ελαίων είναι 
υποχρεωτική, εκτός αν η χωριστή συλλογή δεν είναι 
τεχνικά εφικτή. Στην επεξεργασία των αποβλήτων ορυ-
κτελαίων δίνεται υποχρεωτικά προτεραιότητα στην ανα-
γέννηση ή εναλλακτικά σε άλλες εργασίες ανακύκλωσης 
που προσφέρουν ισοδύναμο ή καλύτερο αποτέλεσμα, 
από περιβαλλοντική άποψη, σε σχέση προς την ανα-
γέννηση, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 35. Η ανάμιξη 
αποβλήτων ορυκτελαίων με διαφορετικά χαρακτηρι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8513 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
στικά απαγορεύεται, όπως επίσης και η ανάμιξή τους 
με άλλα είδη αποβλήτων ή άλλες ουσίες, αν η ανάμειξη 
αυτή εμποδίζει την αναγέννησή τους ή άλλη εργασία 
ανακύκλωσης με ισοδύναμο ή καλύτερο συνολικό περι-
βαλλοντικό αποτέλεσμα από ό,τι η αναγέννηση.
3. Τα παραγόμενα αναγεννημένα έλαια έχουν τις ίδιες 
προδιαγραφές με τα βασικά ορυκτέλαια από την πρω-τογενή παραγωγή και καταχωρούνται σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕE) 1907/2006 (REACH, L 136).
Άρθρο 48
Υποχρεώσεις συλλογής και μεταφοράς αμιάντου και λοιπών επικίνδυνων αποβλήτων(Παρ. 1 του άρθρου 15 της Οδηγίας2008/98/ΕΚ)
1. Οι ιδιοκτήτες, νομείς ή κάτοχοι ακινήτων, όπως ιδίως 
γηπέδων, οικοπέδων, κτισμάτων ή κατασκευών, οφεί-
λουν να τα διατηρούν πάντοτε ελεύθερα από επικίνδυνα 
απόβλητα, όπως αυτά ορίζονται στην παρ. 2 του άρθρου 
3, συμπεριλαμβανομένων και των αποβλήτων αμιάντου 
ή αποβλήτων υλικών που περιέχουν αμίαντο.
2. Ο ιδιοκτήτης, νομέας ή κάτοχος ακινήτου, όπως ιδί-
ως γηπέδου, οικοπέδου, κτίσματος ή κατασκευής, στο 
οποίο βρίσκονται επικίνδυνα απόβλητα συμπεριλαμ-
βανομένων και των αποβλήτων αμιάντου ή αποβλήτων υλικών που περιέχουν αμίαντο, υποχρεούται:
α) Να μεριμνά αμελλητί για την ασφαλή συλλογή και 
μεταφορά τους, σύμφωνα με τη νομοθεσία για τη δια-χείριση των επικίνδυνων αποβλήτων.
β) Ειδικά για τα απόβλητα αμιάντου οικιακής προέ-
λευσης, επιτρέπεται στα νοικοκυριά να παραδίδουν, 
σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 46, σε δημοτικές 
εγκαταστάσεις ή σε εγκαταστάσεις που ενεργούν για 
λογαριασμό του οικείου Ο.Τ.Α. μη εύθρυπτο αμίαντο, 
υπό την προϋπόθεση ότι αυτ ός είναι κατάλληλα περι-
τυλιγμένος με αδιαπέραστο υλικό ή σε κατάλληλη σα-
κούλα, ώστε να εμποδίζεται η απόξεση ινών αμιάντου 
στον αέρα. Το σχετικό κόστος βαρύνει τον κάτοχο του 
αποβλήτου σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τον οι-
κείο Ο.Τ.Α.
γ) Να εξασφαλίζει την ακώλυτη πρόσβαση στο ακίνη-
το αυτό και να επιτρέπει τη συλλογή και μεταφορά των 
επικίνδυνων αποβλήτων, από φυσικά ή νομικά πρόσωπα, 
δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, τα οποία διαθέτουν σχετι-
κή άδεια, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 52. Ειδικά για την εκτέλεση έργων και εργασιών αφαίρεσης αμιάντου και υλικών που περιέχουν αμίαντο, τα φυσικά 
ή νομικά πρόσωπα πληρούν και τις προϋποθέσεις της 
υπ’ αρ. 4229/395/2013 (Β’ 318) κοινής απόφασης των 
Υπουργών Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρό-
νοιας και Υγείας.
δ) Να συναινεί σε τακτικούς ή έκτακτους ελέγχους των 
αρμοδίων ελεγκτικών αρχών της αποκεντρωμένης διοί-
κησης στο ακίνητο αυτό, προκειμένου να διαπιστωθεί 
η ύπαρξη επικίνδυνων αποβλήτων, συμπεριλαμβανο-
μένων των αποβλήτων αμιάντου και αποβλήτων υλικών 
που περιέχουν αμίαντο, καθώς και η συνδρομή περίπτω-
σης κινδύνου για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, 
από την παρουσία των αποβλήτων αυτών.3. Η διακρίβωση και αξιολόγηση της ρύπανσης σε 
χώρο, όπως ιδίως γήπεδο, οικόπεδο, κτίσμα ή κατα-σκευή όπου υπάρχουν επικίνδυνα απόβλητα, καθώς 
και η διακρίβωση του κατόχου των επικινδύνων απο-
βλήτων πραγματοποιούνται από την αρμόδια υπηρεσία 
περιβάλλοντος της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης, 
σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 
12 της υπό στοιχεία ΗΠ 13588/725/2006 (Β’ 383), κοινής 
απόφασης των Υπουργών Εμπορικής Ναυτιλίας, Εσω-
τερικών, Δημόσιας Διοίκησης & Αποκέντρωσης, Μετα-φορών & Επικοινωνιών, Οικονομίας & Οικονομικών και 
Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
Ειδικά σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, στη 
διαδικασία που προβλέπεται στην παρούσα, η διακρί-
βωση και αξιολόγηση της ρύπανσης πραγματοποιού-
νται και από τους ελεγκτές της Γενικής Διεύθυνσης του 
Σώματος Επιθεωρητών και Ελεγκτών, εφόσον ζητηθεί 
η συνδρομή τους. Για τη διαπίστωση των περιστατικών 
που προβλέπονται στην παρούσα, συντάσσεται σχετική 
έκθεση αυτοψίας.
4. Σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης, νομέας ή κάτοχος 
του ακινήτου δεν τηρεί τις υπ οχρεώσεις που προβλέπο-
νται στην παρ. 2, ύστερα από διαπίστωση των αρμοδίων 
οργάνων, σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 3, αυτός 
καλείται από τον Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκη-
σης, να προβεί στην απομάκρυνση των αποβλήτων μέσα 
σε προθεσμία είκοσι (20) ημερών από την επίδοση σε 
αυτόν της έκθεσης αυτοψίας. Μετά την παρέλευση τρι-άντα (30) ημερών από την ανωτέρω κλήτευση, και εφό-σον διαπιστωθεί από τα αρμόδια όργανα ότι δεν έχουν 
απομακρυνθεί τα απόβλητα, εκδίδεται απόφαση του 
Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης για την απομά-
κρυνσή τους από τον υπόχρεο, μέσα σε προθεσμία που δεν υπερβαίνει τις είκοσι (20) ημέρες από την επίδοση 
της απόφασης. Η κλήτευση των υπόχρεων προσώπων 
και η επίδοση της απόφασης ενεργούνται σύμφωνα με τον ν. 2717/1999 (Α’ 97). Σε περίπτωση εγκαταλελειμμέ-
νων γηπέδων, οικοπέδων ή κτισμάτων στα οποία διαπι-
στώνεται αρμοδίως η ύπαρξη επικίνδυνων αποβλήτων, ή σε περίπτωση που τα πρόσωπα αυτά είναι άγνωστα ή 
άγνωστης διαμονής, η έκθεση αυτοψίας, η κλήτευση και 
η απόφαση του Συντονιστή τοιχοκολλώνται στο ακίνητο 
και στον πίνακα ανακοινώσεων του καταστήματος της αποκεντρωμένης διοίκησης και του οικείου δήμου.
Σε περίπτωση που ο υπόχρεος δεν συμμορφώνεται 
με την απόφαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Δι-
οίκησης, η αρμόδια υπηρεσία περιβάλλοντος της απο-
κεντρωμένης διοίκησης, ύστερα από σχετική εντολή 
του αρμόδιου Εισαγγελέα Πρωτοδικών, προβαίνει σε 
συλλογή και απομάκρυνση των επικίνδυνων αποβλήτων 
και καταλογίζει τη σχετική δαπάνη στον ιδιοκτήτη και 
στον επικαρπωτή του ακινήτου.
Οι δαπάνες για την επισκευή του ακινήτου συνεπεία 
των εργασιών αποξήλωσης των επικίνδυνων αποβλή-
των βαρύνουν αποκλειστικά τον ιδιοκτήτη του και τον 
νομέα του, εκτός αν, από υπαιτιότητα των προσώπων 
που εκτελούν τις εργασίες αποξήλωσης, προκλήθηκαν 
στο ακίνητο ζημίες που δεν είναι αναγκαίες για την απο-
μάκρυνση των αποβλήτων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8514 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
5. Σε περίπτωση ρύπανσης γηπέδου ή οικοπέδου με 
επικίνδυνα απόβλητα λόγω φυσικής καταστροφής, συ-νεπεία της οποίας απαιτείται επείγουσα διαχείριση των 
αποβλήτων αυτών, λαμβάνονται από τις αρμόδιες αρχές 
τα αναγκαία μέτρα για την άμεση συλλογή και απομά-
κρυνση των αποβλήτων αυτών από ιδιωτικούς χώρους, 
με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας και του 
φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, σύμφωνα 
με τα οριζόμενα στις παρ. 1 έως 4. Σε περίπτωση που τα υπόχρεα κατά την παρ. 2 πρόσωπα, υποβάλλουν αμελ-
λητί και πάντως το αργότερο μέσα σε τρεις (3) μήνες 
από την επέλευση της καταστροφής, στην αρμόδια δι-
εύθυνση περιβάλλοντος της οικείας αποκεντρωμένης 
διοίκησης, αίτηση για απομάκρυνση από την ιδιοκτησία 
τους, επικίνδυνων αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων και των αποβλήτων αμιάντου, η δαπάνη για τις εργασί-
ες αποξήλωσης, απομάκρυνσης και μεταφοράς βαρύ-
νει τον προϋπολογισμό του αρμόδιου υπουργείου. Για 
τις δαπάνες που έγιναν για την επισκευή του ακινήτου συνεπεία των εργασιών αποξήλωσης των επικίνδυνων αποβλήτων ισχύει αναλόγως η παρ. 4.
6. Ειδικά στην περίπτωση που ο υπόχρεος παρακωλύει 
τον έλεγχο από τα αρμόδια όργανα επιβάλλονται ποινή φυλάκισης μέχρι τρεις (3) μήνες και πρόστιμο σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 30 του ν. 1650/1986 (Α’ 160).
7. Οι εταιρείες ή οργανισμοί που διαθέτουν ή διαχειρί-
ζονται δίκτυα ύδρευσης ή αποχέτευσης, οι σωλήνες των 
οποίων περιέχουν αμίαντο, μετά την εκτέλεση εργασιών 
επισκευής, αφαίρεσης ή αντικατάστασης τμημάτων σω-
ληνώσεων, υποχρεούνται να μεριμνούν οι ίδιες αμελλητί 
για την ασφαλή συλλογή και μεταφορά των επικίνδυνων 
αποβλήτων, από φυσικά ή νομικά πρόσωπα δημόσιου 
ή ιδιωτικού δικαίου που διαθέτουν σχετική άδεια, σύμ-
φωνα με το άρθρο 52.
Εφόσον τεκμηριώνεται από τη σχετική εκτίμηση του 
κινδύνου του άρθρου 3 του π.δ. 212/2006 (Α’ 212) ότι οι 
εργασίες επισκευής και αντικατάστασης των σωληνώσε-
ων συνιστούν σποραδική και μειωμένης έντασης έκθεση 
των εργαζομένων κατά την έννοια της παρ. 2 του άρθρου 
3 του ιδίου Προεδρικού Διατάγματος, τότε οι εργασίες αυτές είναι δυνατόν να εκτελούνται από το προσωπικό 
των εταιρειών αυτών ή αντίστοιχων εργολάβων, χωρίς να 
απαιτείται να διαθέτουν άδεια ίδρυσης και λειτουργίας επιχείρησης που δραστηριοποιείται στην εκτέλεση ερ-γασιών διαχείρισης αμιάντου (ΕΑΚ) κατά την έννοια της 
υπ’ αρ. 4229/395/2013 κοινής απόφασης των Υπουργών 
Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας και Υγεί-
ας (Β’ 318), όπως εκάστοτε ισχύει. Η ως άνω εξαίρεση δεν 
αίρει σε καμία περίπτωση τις υποχρεώσεις του εργοδότη 
για τη λήψη όλων των προβλεπόμενων προληπτικών 
και προφυλακτικών μέτρων του π.δ. 212/2006 για την 
προστασία των εργαζομένων.
Άρθρο 49
Πρόληψη επικινδυνότητας
διαχείρισης αποβλήτων
Η Γενική Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Απο-
βλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, σύμφωνα με το π.δ. 
4/2014 (Α’ 9) υποχρεούται να καταρτίζει έκθεση επικιν-δυνότητας διαχείρισης αποβλήτων έως την 31η Μαΐου κάθε έτους. Η πρώτη έκθεση καταρτίζεται εντός δύο (2) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος.
Άρθρο 50
Βιολογικά απόβλητα (βιοαπόβλητα)(Άρθρο 22 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειαντικατασταθεί με την παρ. 19 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022 και με την επιφύλαξη 
των παρ. 2 και 3 του άρθρου 23, τα βιολογικά απόβλητα 
υποχρεωτικά είτε διαχωρίζονται και ανακυκλώνονται 
στην πηγή είτε συλλέγονται χωριστά και δεν αναμιγνύ-
ονται με άλλα είδη αποβλήτων, προκειμένου να υπο-
βάλλονται σε ανακύκλωση, συμπεριλαμβανομένης της 
κομποστοποίησης και της χώνευσης, κατά τρόπον ώστε 
να εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο περιβαλλοντικής προ-
στασίας και το προϊόν που προκύπτει από αυτή να πλη-ροί τα σχετικά πρότυπα υψηλής ποιότητας. Επιτρέπεται 
η κοινή με τα βιολογικά απόβλητα συλλογή αποβλήτων με παρόμοιες ιδιότητες βιοαπ οδόμησης και κομποστο-
ποίησης σύμφωνα με τα σχετικά ευρωπαϊκά πρότυπα ή ενδεχόμενα ισοδύναμα εθνικά πρότυπα για τις συσκευ-
ασίες που μπορούν να ανακτηθούν μέσω κομποστοποί-
ησης και βιοαποδόμησης. Για τον σκοπό αυτόν οι Ο.Τ.Α. 
α’ βαθμού μεριμνούν για την οργάνωση και λειτουργία της χωριστής συλλογής και μεταφοράς τους.
2. Οι φορείς των επιχειρήσεων μαζικής εστίασης, 
ανεξαρτήτως δυναμικότητας, κατά την έννοια των 
παρ. 5Δ, 5Δ1, 5Δ2, 5Δ3 και 5Δ4 του άρθρου 2 της υπ’ αρ. 
47829/23.06.2017 (Β’ 2161) απόφασης του Υπουργού 
Υγείας, όπως εκάστοτε ισχύει, υποχρεούνται να διασφα-
λίζουν τη χωριστή συλλογή των βιοαποβλήτων που προ-
κύπτουν από τη δραστηριότητά τους με την επιφύλαξη 
των διατάξεων περί ζωικών προϊόντων, διαθέτοντας 
εντός της επιχείρησής τους περιέκτες επαρκούς χωρη-
τικότητας. Ως φορέας επιχείρησης νοείται κατά περί-
πτωση ο κάτοχος της αντίστοιχης άδειας ίδρυσης και 
λειτουργίας της επιχείρησης ή της γνωστοποίησης της 
έναρξης λειτουργίας της επιχείρησης κατά την υπ’ αρ. 
16228/2017 (Β’ 1723) κοινή απόφαση των Υπουργών 
Εσωτερικών, Οικονομίας και Ανάπτυξης, Υγείας, Πολι-
τισμού και Αθλητισμού, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
όπως εκάστοτε ισχύει.
3. Με την επιφύλαξη της παρ. 4, οι φορείς των επιχει-
ρήσεων της παρ. 2 υποχρεούνται να εφαρμόσουν άμε-σα την παρ. 2 υπό την προϋπόθεση ότι έχει εκκινήσει η υλοποίηση της χωριστής συλλογής βιοαποβλήτων από τον οικείο δήμο.
4. Από 1ης.1.2023:α) οι εγκαταστάσεις που αδειοδοτούνται περιβαλλο-
ντικά (κατηγορία Α’ ή Β’ του ν. 4014/2011, Α’ 209) και πα-
ράγουν απόβλητα τροφίμων φυτικής προέλευσης που 
ανήκουν στην κατηγορία 02 του ΕΚΑ, όπως οι μονάδες επεξεργασίας και μεταποίησης τροφίμων,
β) οι λαχαναγορές κατηγορίας Α ή Β του ν. 4014/2011 
(δραστηριότητα με αύξοντα αριθμό 25 της 6ης Ομάδας 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8515 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
της υπ’ αρ. 37674/2016 (Β’ 2471) απόφασης του Υπουρ-
γού Περιβάλλοντος και Ενέργειας),
γ) οι υπεραγορές τροφίμων (super market) κατηγορίας 
Α του ν. 4014/2011 (δραστηριότητα με αύξοντα αριθμό 
23 της 6ης Ομάδας της υπ’ αρ. 37674/2016 υπουργικής 
απόφασης), όπως ορίζονται στην παρ. 5.Γ του άρθρου 
2 της υπ’ αρ. 47829/23.6.2017 υπουργικής απόφασης,
δ) τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα άνω των εκατό 
(100) κλινών της περ. α) της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4276/2014 (Α’ 155),
υποχρεούνται να μεριμνούν για τη συλλογή και μετα-
φορά, εφόσον απαιτείται, των βιοαποβλήτων τους με 
σκοπό τη διασφάλιση της εφαρμογής της παρ. 1 του άρ-
θρου 20, με την επιφύλαξη της νομοθεσίας για τα ζωϊκά 
υποπροϊόντα. Για τον σκοπό αυτόν συνεργάζονται με 
επιχειρήσεις συλλογής μεταφοράς βιοαποβλήτων που 
είναι καταχωρισμένες στο ΗΜΑ ή με τον οικείο Ο.Τ.Α. 
Από την ανωτέρω υποχρέωση εξαιρούνται οι μονάδες 
των περ. α’ έως δ’ εάν δεν υπάρχει σε λειτουργία Μονάδα 
Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒΑ) ή ιδιωτική ΜΕΒΑ 
που εξυπηρετεί τον οικείο Ο. Τ.Α. α’ βαθμού και υπό την 
επιφύλαξη των ειδικότερων όρων της ΑΕΠΟ της.
5. Ελέγχους για την τήρηση όσων προβλέπονται στο 
παρόν άρθρο μπορούν να διεξάγουν και: α) οι περι-
βαλλοντικοί ελεγκτές, όπως ορίζονται στην παρ. 5 του 
άρθρου 20 του ν. 4014/2011 και οι οποίοι ενεργούν 
κατόπιν εντολής των ελεγκτικών υπηρεσιών των Ο.Τ.Α. 
ή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, β) το 
Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και γ) ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων.
Άρθρο 51
Συστήματα Περιβαλλοντικής Διαχείρισηςσε εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων
Από την 1η.6.2022, οι κάτωθι εγκαταστάσεις επεξερ-
γασίας αποβλήτων διαθέτουν ως σύστημα περιβαλλο-
ντικής διαχείρισης την Οικολογική Διαχείριση και Οι-
κολογικό Έλεγχο (EMAS) ή Σύστημα Περιβαλλοντικής 
Διαχείρισης ISO 14001 ή άλλο ισοδύναμο:
α) ΚΔΑΥ, με αύξοντα αριθμό 10β της 4ης ομάδας της 
της υπ’ αρ. 37674/2016 (Β’ 2471) απόφασης του Υπουρ-
γού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπως εκάστοτε ισχύει,
β) τεμαχισμού ελαστικών,γ) επεξεργασίας συσσωρευτών,
δ) τεμαχισμού αποβλήτων μετάλλων, ΑΗΗΕ μετά 
από επεξεργασία και απορρυπασμένων ΟΤΚΖ με 
αύξοντα αριθμό 218 της 9ης ομάδας της υπ’  αρ. 
92108/1045/Φ.15/2020 (Β’ 3833) κοινής απόφασης των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Περιβάλλο-ντος και Ενέργειας, όπως εκάστοτε ισχύει,
ε) επεξεργασίας ΑΗΗΕ χωρίς τεμαχισμό με αύξο-
ντα αριθμό 219 της 9ης ομάδας της υπ’  αρ. 92108/ 
1045/Φ.15/2020 κοινής υπουργικής απόφασης,
στ) απορρύπανσης και διάλυσης, καθώς και οχη-
μάτων τέλους κύκλου ζωής (ΟΤΚΖ) χωρίς τεμαχι-
σμό με αύξοντα αριθμό 220, 9ης ομάδας της υπ’ αρ. 
92108/1045/Φ.15/2020 κοινής υπουργικής απόφασης,
ζ) αναγέννησης ορυκτελαίων, με αύξοντα αριθμό 88 
της 9ης ομάδας της υπ’ αρ. 92108/1045/Φ.15/2020 κοι-νής υπουργικής απόφασης,η) επεξεργασίας πετρελαιοειδών καταλοίπων, 
με αύξοντα αριθμό 88 της 9ης ομάδας της υπ’  αρ. 
92108/1045/Φ.15/2020 κοινής υπουργικής απόφασης,
θ) παραγωγής δευτερογενούς καυσίμου SRF/RDF, 
με αύξοντα αριθμό 13 της 4ης ομάδας, της υπ’  αρ. 
37674/2016 (Β’ 2471) απόφασης του Υπουργού Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας,
ι) παρασκευής εδαφοβελτιωτικών - λιπάσματος (κο-
μπόστ) από προδιαλεγμένο ή διαχωρισμένο οργανικό 
κλάσμα αστικών στερεών αποβλήτων, με αύξοντα αριθ-
μό 15 της 4ης ομάδας που ανήκουν στην υποκατηγορία 
Α2 της υπ’ αρ. 37674/2016 υπουργικής απόφασης,
ια) παραγωγής εδαφοβελτιωτικών ή και οργανοχουμι-
κών λιπασμάτων (εργασία R3) από στερεά μη επικίνδυνα 
απόβλητα, εκτός των αστικών στερεών αποβλήτων, ή 
βιομάζας, με αύξοντα αριθμό 12α της 4ης ομάδας που 
ανήκουν στην υποκατηγορία Α2 της υπ’ αρ. 37674/2016 
υπουργικής απόφασης,
ιβ) εγκαταστάσεις επεξεργασίας ΑΕΚΚ, με αύξοντα 
αριθμό 16 της 4ης Ομάδας της υπ’  αρ. 37674/2016 
υπουργικής απόφασης,
ιγ) οργανωμένοι χώροι διάθεσης αδρανών υλικών και 
καταλοίπων από την επεξεργασία ΑΕΚΚ (εργασία D1) και 
ΟΕΔΑ ΑΕΚΚ, με αύξοντα αριθμό 17 της 4ης Ομάδας της 
υπ’ αρ. 37674/2016 υπουργικής απόφασης,
ιδ) μεμονωμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας ιλύος 
από εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών λυμάτων 
πόλεων και οικισμών ή υγρών μη επικίνδυνων αποβλή-των, με αύξοντα αριθμό 23 της 4ης Ομάδας της υπ’ αρ. 37674/2016 υπουργικής απόφασης,
ιε) Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων, με αύξοντα 
αριθμό 13 της 4ης ομάδας, της υπ’  αρ. 37674/2016 
υπουργικής απόφασης,
ιστ) υγειονομική ταφή επικινδύνων αποβλήτων, με αύ-
ξοντα αριθμό 2 της 4ης ομάδας της υπ’ αρ. 37674/2016 υπουργικής απόφασης,
ιζ) εγκαταστάσεις αποθήκευσης και μεταφόρτωσης 
επικινδύνων αποβλήτων εξαιρουμένης της αποθήκευ-
σης, εν αναμονή της συλλογής, στον χώρο παραγωγής 
των αποβλήτων, με αύξοντα αριθμό 3 της 4ης ομά-δας που ανήκουν στην υποκατηγορία Α1 της υπ’ αρ. 
37674/2016 υπουργικής απόφασης,
ιη) εγκαταστάσεις αποτέφρωσης ή συναποτέφρωσης 
αποβλήτων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε’
ΑΔΕΙΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ
Άρθρο 52
Έκδοση αδειών(Άρθρο 23 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Κάθε οργανισμός ή επιχείρηση που προτίθεται να 
προβεί σε εκτέλεση εργασιών επεξεργασίας αποβλήτων 
που ανήκουν στην κατηγορία Α ή Β του ν. 4014/2011 
(Α’ 209) λαμβάνει πριν από την έναρξη εργασιών Απόφα-
ση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (Α.Ε.Π.Ο.) ή Πρότυ-
πες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ) και υπόκειται σε 
έγκριση ή γνωστοποίηση λειτουργίας σύμφωνα με τον ν. 4442/2016 (Α’ 230).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8516 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Οι περιβαλλοντικοί όροι που αφορούν στις εργασίες 
επεξεργασίας αποβλήτων αποτελούν αυτοτελές κεφά-λαιο της Α.Ε.Π.Ο. και ορίζουν τουλάχιστον τα ακόλουθα:
α) τους τύπους και τις ποσό τητες αποβλήτων που μπο-
ρούν να υποβληθούν σε επεξεργασία,
β) για κάθε τύπο επιτρεπόμενης εργασίας, τις τεχνικές 
και άλλες απαιτήσεις που σχετίζονται με τη συγκεκριμέ-
νη εγκατάσταση,
γ) τα μέτρα ασφάλειας και προφύλαξης που λαμβά-
νονται,
δ) τη μέθοδο που χρησιμοποιείται για κάθε τύπο ερ-
γασίας,
ε) τις εργασίες παρακολούθησης και ελέγχου, οι οποίες 
είναι αναγκαίες και
στ) τη νομοθεσία σχετικά με την παύση και τη μέριμνα 
μετά από την παύση λειτουργίας μιας εγκατάστασης.
2. Εάν η αρμόδια υπηρεσία θεωρεί ότι η προβλεπό-
μενη μέθοδος επεξεργασίας των αποβλήτων δεν είναι 
σύμφωνη προς το άρθρο 4 ή δεν είναι περιβαλλοντι-
κά αποδεκτή για άλλους λόγους του παρόντος νόμου, 
απορρίπτει με ειδικά αιτιολογημένη απόφασή της την 
έκδοση της Α.Ε.Π.Ο.
3.α) Για τη συλλογή και μεταφορά επικίνδυνων απο-
βλήτων απαιτείται άδεια συλλογής και μεταφοράς, η 
χρονική ισχύς της οποίας ορίζεται σε δέκα (10) έτη. Ανα-
φορικά με τις άδειες συλλογής και μεταφοράς επικίνδυ-
νων αποβλήτων, οι οποίες είναι σε ισχύ κατά την έναρξη 
ισχύος του παρόντος, η δεκαετής διάρκεια καταλαμβάνει 
μόνο τις ανανεώσεις αυτών.
Η άδεια για τη συλλογή και μεταφορά επικίνδυνων 
αποβλήτων σε πλείονες της μιας αποκεντρωμένες δι-
οικήσεις ή η αντίστοιχη άδεια εφόσον αυτά προέρχο-
νται από πλείονες της μιας αποκεντρωμένες διοικήσεις, εκδίδεται με απόφαση του προϊσταμένου της Διεύθυν-
σης Διαχείρισης Αποβλήτων της Γενικής Γ ραμματείας 
Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η άδεια για τη συλλογή και μεταφορά επικίνδυνων 
αποβλήτων, εφόσον αυτή πραγματοποιείται εντός των 
γεωγραφικών ορίων μιας αποκεντρωμένης διοίκησης, 
εκδίδεται με απόφαση του προϊσταμένου της αρμόδιας 
διεύθυνσης της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης.
β) Για τη χορήγηση της έγκρισης ή τη γνωστοποίηση 
λειτουργίας της παρ. 8 και για την άδεια συλλογής και 
μεταφοράς της περ. α’ της παρούσας για τη διαχείριση 
επικινδύνων αποβλήτων, απαιτείται ασφαλιστήριο συμ-
βόλαιο στο οποίο:
βα) προσδιορίζεται ο ασφαλιζόμενος οργανισμός ή 
επιχείρηση,
ββ) προσδιορίζονται οι εργασίες διαχείρισης που κα-
λύπτονται,
βγ) προσδιορίζονται τα χαρακτηριστικά επικινδυνό-
τητας, όπως κωδικός ΕΚΑ, κλάση UN, αριθμός ΗP των 
αποβλήτων που πρόκειται να αποτελέσουν αντικείμενο 
διαχείρισης,
βδ) αναγράφεται ότι η ασφαλιστική κάλυψη αφορά σε 
ζημιές προς τρίτους και στην επαναφορά του περιβάλ-λοντος στην πρότερη κατάσταση, σε περίπτωση ζημιάς αυτού,βε) αναγράφεται ότι, σε περίπτωση διασυνοριακής 
μεταφοράς, η ασφαλιστική κάλυψη αφορά σε όσα προ-
βλέπονται στο άρθρο 6 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 
1013/2006 (L 190), όπως τα έξοδα μεταφοράς και ανά-
κτησης ή διάθεσης, το κόστος αποθήκευσης για ενε-
νήντα (90) ημέρες και τα έξοδα που προκύπτουν, όταν 
η μεταφορά ή η ανάκτηση ή η διάθεση δεν μπορεί να 
ολοκληρωθεί, όπως προβλεπόταν ή είναι παράνομη,
βστ) αναγράφεται το ύψος της ασφαλιστικής κάλυψης, 
το οποίο προσδιορίζεται, κατ’ ελάχιστο, ως εξής:
i. για εργασίες διάθεσης (D1 έως και D15) ή ανάκτησης 
(R1 έως και R13):
α) ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ ετησίως για τις 
εγκαταστάσεις που κατατάσσονται στην Α1 κατηγορία σύμφωνα με τον ν. 4014/2011,
β) 0,5 εκατομμύρια ευρώ για τις εγκαταστάσεις που 
κατατάσσονται στην Α2 κατηγορία σύμφωνα με τον ν. 
4014/2011,
ii. για τη διασυνοριακή μεταφορά: ένα εκατομμύριο 
(1.000.000) ευρώ ετησίως,
iii. για τη συλλογή και μεταφορά: 0,5 εκατομμύρια 
ευρώ ετησίως.
Τα ανωτέρω ποσά αναπροσαρμόζονται με την από-
φαση της παρ. 18 του άρθρου 72.
Η αναγραφή στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο των αριθ-
μών κυκλοφορίας των οχημάτων μεταφοράς αποβλήτων 
είναι προαιρετική.
Για κάθε επιμέρους εργασία διαχείρισης, ο υπόχρεος 
οργανισμός ή η επιχείρηση προσκομίζει στην αδειοδο-
τούσα αρχή βεβαίωση του ασφαλιστικού φορέα στην 
οποία βεβαιώνεται ότι η εν λόγω εργασία καλύπτεται 
από το ασφαλιστήριο συμβόλαιο. Επί αδυναμίας ασφα-
λιστικής κάλυψης των προαναφερόμενων εργασιών, ο 
οργανισμός ή η επιχείρηση προσκομίζει στην αδειοδο-
τούσα αρχή τουλάχιστον ισόποση εγγυητική επιστολή 
υπέρ του Δημοσίου.
Σε περίπτωση αδυναμίας ασφαλιστικής κάλυψης συ-
γκεκριμένου αποβλήτου, κατά τη συλλογή και μεταφορά, 
διασυνοριακή ή μη, ο οργανισμός ή η επιχείρηση μπορεί 
να προσκομίσει στην αδειοδοτούσα αρχή εγγυητική επι-
στολή υπέρ του Δημοσίου, ίση με το ένα πέμπτο (1/5) 
των αντίστοιχων ως άνω ελαχίστων ποσών. Τα ποσά 
αυτά, όταν καταπίπτουν, διατίθενται μέσω του Τακτικού 
Προϋπολογισμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, αποκλειστικά για την προστασία και διαχεί-
ριση του περιβάλλοντος.
Εξαιρούνται από την απαίτηση ασφαλιστηρίου συμ-
βολαίου οι οργανισμοί ή επιχειρήσεις που ανακτούν τα 
δικά τους απόβλητα στον τόπο παραγωγής τους.
γ) Στην περίπτωση διαμετακόμισης, κατά την έν-
νοια της παρ. 32 του άρθρου 2 του Κανονισμού (ΕΚ) 
1013/2006 επικινδύνων αποβλήτων δεν απαιτούνται:
γα) η έκδοση έγγραφης συγκατάθεσης αλλά δίδεται 
σιωπηρή συγκατάθεση σύμφωνα με το άρθρο 9 του 
Κανονισμού (ΕΚ) 1013/2006 και
γβ) η καταβολή του παραβόλου της παρ. Β.2.3.β του 
άρθρου 7 της υπό στοιχεία Η.Π.13588/725/2006 κοινής 
απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Δι-
οίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8517 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
κών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, 
Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μεταφορών και 
Επικοινωνιών και Εμπορικής Ναυτιλίας (Β’ 383), όπως 
εκάστοτε ισχύει.
δ) Για τις εξαγωγές αποβλήτων με σκοπό τη διάθεσή 
τους (εργασίες D), στο πλαίσιο της υποβολής κοινοποί-ησης σύμφωνα με το άρθρο 4 του Κεφαλαίου Ι του Κα-
νονισμού (ΕΚ) 1013/2006 στη Διεύθυνση Διαχείρισης 
Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, πριν την εξαγωγή των αποβλήτων, τεκμηριώνεται 
η εφαρμογή της ιεράρχησης των αποβλήτων, σύμφωνα 
με το άρθρο 4 και εφόσον προορίζονται για διάθεση 
τεκμηριώνεται η μη υλοποίηση αυτής εντός της Χώρας.
ε) Για τη συλλογή και μεταφορά μη επικίνδυνων απο-
βλήτων δεν απαιτείται άδεια. Για τους οργανισμούς ή 
επιχειρήσεις που εκτελούν εργασίες συλλογής και με-
ταφοράς μη επικίνδυνων αποβλήτων σε επαγγελμα-
τική βάση, απαιτούνται εγγραφή και καταχώριση στο 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) του άρθρου 
53. Ως εκτέλεση εργασιών συλλογής και μεταφοράς μη 
επικίνδυνων αποβλήτων σε επαγγελματική βάση νοείται 
η δραστηριοποίηση στον τομέα της εκτέλεσης εργασιών 
συλλογής και μεταφοράς της παρούσας είτε για λογα-
ριασμό τρίτων είτε για την εξυπηρέτηση ιδίων αναγκών.
Απαραίτητη προϋπόθεση για την εγγραφή στο ΗΜΑ 
είναι ο φορέας της δραστηριότητας συλλογής και με-
ταφοράς να διαθέτει ασφαλιστήριο συμβόλαιο, στο 
οποίο αναγράφεται ότι η ασφαλιστική κάλυψη αφορά 
σε τρίτους και στην επαναφορά του περιβάλλοντος στην 
πρότερη κατάσταση σε περίπτωση ζημιάς, ύψους κατ’ 
ελάχιστο εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ ετησίως. Από 
την υποχρέωση ασφάλισης εξαιρούνται οι Ο.Τ.Α.
Στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο της παρούσας προσδιο-
ρίζονται οι κωδικοί ΕΚΑ των αποβλήτων και τα αναφερό-
μενα στις υποπερ. βα’ , βδ’ και βε’ της περ. β’ . Η αναγραφή 
στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο του αριθμού κυκλοφορίας 
των οχημάτων μεταφοράς αποβλήτων ή του αριθμού 
νηολόγησης πλοίων είναι προαιρετική.
Για τον υπολογισμό του ασφαλίστρου από τις ασφα-
λιστικές εταιρίες μπορεί να λαμβάνονται υπόψη κριτή-
ρια, όπως ο ετήσιος κύκλος εργασιών, η ποσότητα και 
το είδος των μεταφερόμενων αποβλήτων, καθώς και ο αριθμός των μεταφορών.
Οι ανωτέρω προϋποθέσεις ισχύουν και για τα από-
βλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ), 
καθώς και για τα οχήματα τέλους κύκλου ζωής (ΟΤΚΖ) 
με κωδικούς ΕΚΑ 16 02 11, 16 01 04, 16 02 13, 20 01 21, 
20 01 23 και 20 01 35, υπό τον όρο ότι ο εξοπλισμός 
είναι ακέραιος.
στ) Αν ο οργανισμός ή η επιχείρηση δραστηριοποιείται 
τόσο σε εργασίες διάθεσης, ανάκτησης, συλλογής και 
μεταφοράς και διασυνοριακής μεταφοράς επικινδύνων αποβλήτων όσο και σε εργασίες συλλογής και μεταφο-
ράς μη επικίνδυνων αποβλήτων, το ύψος της ασφαλι-
στικής κάλυψης είναι ίσο με το άθροισμα των επιμέρους 
ποσών ασφαλιστικής κάλυψης που ορίζονται στο παρόν 
για κάθε εργασία στην οποία δραστηριοποιείται ο οργα-
νισμός ή η επιχείρηση.4. Για την αποκατάσταση Χώρου Ανεξέλεγκτης Διάθε-
σης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) υποβάλλεται από τον οικείο 
Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, με τη συνδρομή του οικείου ΦοΔΣΑ 
του οποίου ο Ο.Τ.Α. α’ βαθμού αποτελεί μέλος κατόπιν 
σχετικής προγραμματικής σύμβασης σύμφωνα με την 
παρ. 3 του άρθρου 246 του ν. 4555/2018 (Α’ 133), Τεχνική 
Μελέτη Περιβαλλοντικής Αποκατάστασης του ΧΑΔΑ, 
στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού 
της οικείας αποκεντρωμένης διοίκησης. Η σχετική άδεια 
χορηγείται με απόφαση του συντονιστή της αποκεντρω-
μένης διοίκησης.
5. Προϋπόθεση για την έκδοση κάθε άδειας που κα-
λύπτει την αποτέφρωση ή τη συναποτέφρωση αστικών 
αποβλήτων με ανάκτηση ενέργειας είναι να πραγματο-ποιείται η ανάκτηση ενέργειας με υψηλό επίπεδο ενερ-
γειακής απόδοσης, σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙ.
6. Στη ΜΠΕ που υποβάλλεται για την περιβαλλοντική 
αδειοδότηση κάθε εγκατάστασης που εκτελεί εργασίες 
επεξεργασίας αποβλήτων και κατατάσσεται στην κατηγο-
ρία Α’ του ν. 4014/2011, πέραν των προβλεπομένων στην 
υπό στοιχεία οικ. 170225/20.1.2014 (Β’ 135) απόφαση του 
Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλ-
λαγής, αποτυπώνονται τεκμηριωμένα η διαχείριση απο-
βλήτων, λαμβανομένων υπόψη όσων προβλέπονται στο 
άρθρο 4 με έμφαση στην ποιοτική και ποσοτική σύσταση 
των αποβλήτων που παράγονται ή υποβάλλονται σε ερ-
γασίες επεξεργασίας, καθώς και πλήρης διαστασιολόγη-
ση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας.
7. Οι εγκαταστάσεις που κατατάσσονται στην κατηγο-
ρία Β’ του ν. 4014/2011 λαμβάνουν Πρότυπες Περιβαλ-λοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ).
8. Οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας των παρ. 6 και 7 
της 4ης ομάδας της υπ’ αρ. 37674/2016 απόφασης του 
Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Β’ 2471) υπόκει-
νται σε έγκριση ή γνωστοποίηση λειτουργίας, σύμφωνα 
με τον ν. 4442/2016 (Α’ 230) και την υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/11936/836/8.2.2019 κοινή απόφαση των Υπουρ-
γών Οικονομίας και Ανάπτυξης, Οικονομικών και Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας (Β’ 436), όπως εκάστοτε ισχύει.
Στη γνωστοποίηση ή έγκριση λειτουργίας περιλαμβά-
νονται, εκτός από τα στοιχεία που απαιτούνται από την 
νομοθεσία, τουλάχιστον τα ακόλουθα:
α) Όλα τα απαραίτητα στοιχεία της εγκατάστασης ή 
της επιχείρησης.
β) Οι εργασίες επεξεργασίας των αποβλήτων (κωδικός 
R ή D).
γ) Οι κωδικοί αποβλήτων σύμφωνα με τον ΕΚΑ που 
υπόκεινται στις προηγούμενες εργασίες.
9. Οι μονάδες ανακύκλωσης πλοίων κατά την έννοια 
του σημείου 7 της παρ. 1 του άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 1257/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2013, για την ανακύ-
κλωση πλοίων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθμ. 1013/2006 και της οδηγίας 2009/16/ΕΚ (L 330) 
λαμβάνουν άδεια ανακύκλωσης πενταετούς διάρκειας 
από τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Διαχείρισης Απο-
βλήτων. Για τη λήψη της άδειας ο φορέας της μονάδας 
ανακύκλωσης πλοίων προσκομίζει στην αρμόδια υπη-ρεσία τα ακόλουθα:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8518 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
α) την ΑΕΠΟ ή τις ΠΠΔ του,
β) την άδεια, έγκριση ή γνωστοποίηση λειτουργίας,γ) το σχέδιο μονάδας ανακύκλωσης πλοίων κατά την 
έννοια του σημείου 17 της παρ. 1 του άρθρου 3 του Κα-νονισμού 1257/2013/ΕΕ και
δ) δήλωση δέσμευσης ότι θα πληροί τις απαιτήσεις 
της παρ. 2 του άρθρου 13 του Κανονισμού 1257/2013/ΕΕ σύμφωνα με το σημείο ια’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ανωτέρω Κανονισμού.
Άρθρο 53
Καταχώριση - ΗλεκτρονικόΜητρώο Αποβλήτων(Άρθρο 26 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Καθιερώνεται Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων 
(ΗΜΑ) στη Γενική Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης 
Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας 
Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
(gov.gr - ΕΨΠ), για τη συστηματική συλλογή και επεξερ-
γασία στοιχείων παραγωγής και διαχείρισης των απο-
βλήτων, καθώς και την καταχώριση κάθε οργανισμού 
ή επιχείρησης που παράγει απόβλητα ή πραγματοποιεί 
εργασίες επεξεργασίας αποβλήτων και εμπίπτει στο 
πεδίο εφαρμογής του Κεφαλαίου Α’ του ν. 4014/2011 
(Α’ 209) ή συλλέγει και μεταφέρει απόβλητα σε επαγ-
γελματική βάση σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 
52. Υποχρέωση καταχώρισης στο ΗΜΑ έχουν και οι 
έμποροι ή οι μεσίτες, καθώς και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού. Στο ΗΜΑ εισάγονται 
υποχρεωτικά, μέσω διαδικτύου, από κάθε ως άνω οργα-
νισμό ή επιχείρηση, στοιχεία και πληροφορίες σχετικά 
με την παραγωγή και διαχείριση αποβλήτων για όλα τα είδη των αποβλήτων του ΕΚΑ, σύμφωνα με τα ειδικότε-ρα οριζόμενα στην κοινή απόφαση της παρ. 4, ιδίως δε εισάγονται κατά περίπτωση, ο παραγωγός, το είδος του αποβλήτου (κωδικός ΕΚΑ), η ποσότητα, η εγκατάσταση διαχείρισης των αποβλήτων, καθώς και οι εργασίες διά-θεσης ή ανάκτησης.
Επιπλέον των οργανισμών ή επιχειρήσεων, υποχρέωση 
καταχώρισης στο ΗΜΑ έχουν και οι φορείς ΣΕΔ για τα 
απόβλητα συσκευασίας, ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού 
εξοπλισμού και φορητών ηλεκτρικών στηλών και συσ-σωρευτών, οι οποίοι εισάγουν σε ετήσια βάση στοιχεία 
αναφορικά με τη συλλογή ή ανακύκλωση κατά περί-
πτωση, ανά Ο.Τ.Α. α’ βαθμού. Ειδικά για τα βιομηχανικά 
εμπορικά απόβλητα συσκευασίας οι φορείς ΣΕΔ υποχρε-
ούνται στην εισαγωγή των ποσοτήτων αυτών σε ετήσια 
βάση ανά περιφέρεια. Τα σχετικά στοιχεία παρέχονται 
στους ανωτέρω φορείς από τις συνεργαζόμενες με αυ-τούς επιχειρήσεις.
Υποχρέωση εισαγωγής στο ΗΜΑ στοιχείων σε ετήσια 
βάση έχουν επίσης οι ακόλουθοι:
α) Οι ΦοΔΣΑ αναφορικά με τις ποσότητες που αφο-
ρούν στα εισερχόμενα αστικά απόβλητα προς διαχείριση 
στις εγκαταστάσεις αρμοδιότητάς τους, επιμερισμένες 
ανά Ο.Τ.Α. α’ βαθμού.
β) Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού αναφορικά με τις ποσότητες των 
λοιπών αστικών αποβλήτων που συλλέγουν και ανακυ-κλώνουν και τη διαχείρισή τους δεν έχουν οι ΦοΔΣΑ ή 
τα ΣΣΕΔ ή τα ΑΣΕΔ.
γ) Οι επιχειρήσεις που εξάγουν απόβλητα χαρτιού 
που παράγονται στη Χώρα, αναφορικά με τις εξαγόμε-
νες ποσότητες επιμερισμένες ως προς την προέλευση 
ανά περιφέρεια. Στις π οσότητες δεν περιλαμβάνεται το 
χαρτί συσκευασίας.
δ) Οι επιχειρήσεις ανακύκλωσης αποβλήτων χαρτιού, 
αναφορικά με τις ποσότητε ς των αποβλήτων χαρτιού 
που ανακυκλώνουν, στις οποίες δεν περιλαμβάνονται 
εισαγωγές, επιμερισμένες ως προς την προέλευση ανά 
περιφέρεια.
2. Μετά την πάροδο της προθεσμίας που ορίζεται 
στην παρ. 2 του άρθρου 8 της υπ’ αρ. 43942/4026/2016 (Β’ 2992) κοινής απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών 
και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, όπως εκάστοτε ισχύει, επιτρέπονται στους 
υπόχρεους της παρ. 1:
α) Η υποβολή εκπρόθεσμης δήλωσης, για χρονικό διάστη-
μα τριών (3) μηνών από την εκπνοή της προθεσμίας υποβο-
λής, κατόπιν πληρωμής ηλεκτρονικού παράβολου ύψους:
αα) διακοσίων (200) ευρώ για τις εγκαταστάσεις δια-
χείρισης αποβλήτων, και
αβ) εκατό (100) ευρώ για τις δραστηριότητες συλλογής 
και μεταφοράς.
β) Η διόρθωση υποβληθείσας δήλωσης, για χρονικό 
διάστημα έξι (6) μηνών από την εκπνοή της προθεσμίας 
υποβολής, κατόπιν πληρωμής ηλεκτρονικού παράβολου 
ύψους εκατό (100) ευρώ.
Τα ανωτέρω ποσά τροποποιούνται με την απόφαση 
της παρ. 20 του άρθρου 72 και καταβάλλονται στον ειδικό 
κωδικό του Πράσινου Ταμείου του Υπουργείου Περιβάλ-
λοντος και Ενέργειας, που έχει συσταθεί σύμφωνα με την 
παρ. Β.2.3.β. του άρθρου 7 της υπ’ αρ. 13588/725/2006 
(Β’ 383) κοινής απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών, 
Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και 
Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων 
Έργων, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μεταφορών 
και Επικοινωνιών και Εμπορικής Ναυτιλίας, όπως εκάστο-
τε ισχύει, για τον σκοπό της συντήρησης, αναβάθμισης και απρόσκοπτης λειτουργίας του ΗΜΑ. Με κοινή από-
φαση των Υπουργών Οικονομικών και Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας δύναται να τροποποιούνται τα ποσά των παραβόλων της παρούσας.
3. Σε τυποποιημένες ηλεκτρονικές φόρμες των οποίων 
διασφαλίζεται η διαλειτουργικότητα με το ΗΜΑ εισά-
γονται:
α) τα Τοπικά Σχεδία Διαχείρισης Αποβλήτων (ΤΣΔΑ) 
του άρθρου 56, από τους οικείους Ο.Τ.Α.,
β) η πορεία υλοποίησης των Περιφερειακών Σχεδί-
ων Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) από τους οικείους 
ΦοΔΣΑ,
γ) τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανάλυση σύ-
στασης των αστικών αποβλήτων ανά τριετία από τους οικείους ΦοΔΣΑ,
δ) τα στοιχεία για την παρακολούθηση της λειτουρ-
γίας των χώρων υγειονομικής ταφής, σύμφωνα με την 
υπ’ αρ. 29407/3508/2002 (Β’ 1572) κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών, Εσωτερικών, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8519 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Ανάπτυξης, 
Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και 
Υγείας και Πρόνοιας, όπως εκάστοτε ισχύει, από τους 
φορείς λειτουργίας αυτών,
ε) τα στοιχεία για την παραγωγή, διαχείριση και σύ-
σταση ιλύων, σύμφωνα με την υπ’ αρ. 80568/4225/1991 
(Β’ 641) κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Γε-
ωργίας, Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, 
Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και των 
Αναπληρωτών Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Βιομη-
χανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας, όπως εκάστοτε ισχύει,
στ) οι φορείς ή οι εγκαταστάσεις που παράγουν υπο-
προϊόντα και τα απόβλητα τα οποία πληρούν κριτήρια 
αποχαρακτηρισμού σε εφαρμογή των άρθρων 5 και 6 
αντίστοιχα,
ζ) τα απόβλητα τροφίμων σύμφωνα με τη μεθοδολο-
γία της κατ’ εξουσιοδότηση Απόφασης (ΕΕ) 2019/1597 (L 248) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
η) στοιχεία για τη διαχείριση των Επικίνδυνων Απο-
βλήτων Υγειονομικών Μονάδων (ΕΑΥΜ) από τις Υγειο-νομικές Μονάδες της παρ. 5 του άρθρου 43.
4. Το ΗΜΑ συμμορφώνεται πλήρως με τους κανόνες 
και τα πρότυπα σχεδιασμού, ανάπτυξης και λειτουργίας 
διαδικτυακών τόπων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα 
στην υπό στοιχεία ΥΑΠ/Φ.40.4/1/989/10.4.2012 (Β’ 1301) 
απόφαση του Υφυπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης 
και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, στο άρθρο 47 του 
ν. 4623/2019 (Α’ 134), καθώς και στο άρθρο 84 του ν. 
4727/2020 (Α’ 184) και διασφαλίζεται η διαλειτουργικό-
τητά του με το Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο 
(ΗΠΜ) του άρθρου 18 του ν. 4014/2011.
5. Με την απόφαση της παρ. 21 του άρθρου 72 ρυθμί-
ζονται τα ειδικότερα θέματα λειτουργίας του ΗΜΑ. Έως 
την έκδοση της ως άνω κοινής απόφασης, ισχύει η υπ’ αρ. 
43942/4026/2016 (Β’ 2992) κοινή απόφαση των Υπουρ-
γών Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ’
ΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ
Άρθρο 54
Σχέδια διαχείρισης αποβλήτων(Άρθρο 28 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 21 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851, άρθρο 30 της 
Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, άρθρο 14 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)
1. Για την επίτευξη των στόχων και την υλοποίηση των 
αρχών των άρθρων 1, 4, 35 και 42 εκπονούνται σχέδια 
διαχείρισης αποβλήτων για κάθε ρεύμα αποβλήτων ή 
για σύνολο ρευμάτων αποβλήτων, τα οποία καλύπτουν 
ολόκληρη ή μέρος της γεωγραφικής Επικράτειας της Χώ-
ρας. Τα σχέδια αυτά καλύπτουν συνδυασμένα το σύνολο 
της Ελληνικής Επικράτειας για όλα τα είδη αποβλήτων.
2. Ειδικότερα τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων της 
παρ. 1 συνίστανται στα ακόλουθα:
α) το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ),
β) τα Περιφερειακά Σχέ δια Διαχείρισης Αποβλήτων 
(ΠΕΣΔΑ),γ) τα ειδικά σχέδια διαχείρισης που μπορεί να καταρ-
τίζονται για ορισμένα ρεύματα αποβλήτων.
3. Τα Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων περιλαμβάνουν 
ανάλυση της υπάρχουσας κατάστασης όσον αφορά στη 
διαχείριση αποβλήτων, καθώς και τα μέτρα που λαμβά-νονται για τη βελτίωση της προετοιμασίας προς επανα-
χρησιμοποίηση, ανακύκλωση, ανάκτηση και διάθεση 
των αποβλήτων, καθώς και αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο το σχέδιο ή τα σχέδια θα υποστηρίξουν την υλοποίηση των στόχων του παρόντος.
4. Τα Σχέδια Διαχείρισης περιλαμβάνουν, ανάλογα με 
την περίπτωση και λαμβάνοντας υπόψη το γεωγραφικό 
επίπεδο και την κάλυψη της περιοχής που περιλαμβάνε-
ται στον σχεδιασμό, τουλάχιστον τα ακόλουθα:
α) τον τύπο, την ποσότητα και την πηγή των παραγό-
μενων στη Χώρα αποβλήτων, τα απόβλητα που είναι 
πιθανόν να αποσταλούν από ή προς την Επικράτεια και 
αξιολόγηση της μελλοντικής τάσης εξέλιξης των ρευ-
μάτων αποβλήτων,
β) τις υφιστάμενες μεγάλες εγκαταστάσεις διάθεσης 
και ανάκτησης, καθώς και ειδικές ρυθμίσεις για απόβλητα 
έλαια, επικίνδυνα απόβλητα, απόβλητα που περιέχουν ση-
μαντικές ποσότητες πρώτων υλών κρίσιμης σημασίας, ή 
ροές αποβλήτων που ρυθμίζονται από ειδική νομοθεσία,
γ) αξιολόγηση της ανάγκης για το κλείσιμο υφιστάμε-
νων εγκαταστάσεων αποβλήτων και για τις πρόσθετες 
υποδομές εγκαταστάσεων επεξεργασίας αποβλήτων 
σύμφωνα με το άρθρο 42, καθώς και αξιολόγηση των 
επενδύσεων και άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων που 
απαιτούνται για να αντιμετωπιστούν οι εν λόγω ανάγκες, 
συμπεριλαμβανομένων των αναγκών της τοπικής αυτο-
διοίκησης. Η εν λόγω αξιολόγηση μπορεί να περιληφθεί 
σε άλλα έγγραφα στρατηγικής που καλύπτουν το σύνολο 
της Ελληνικής Επικράτειας, εφόσον δεν συμπεριληφθεί στα Σχέδια Διαχείρισης,
δ) επαρκείς πληροφορίες για τα κριτήρια σχετικά με 
τον εντοπισμό τοποθεσιών και τη δυναμικότητα των 
μελλοντικών εγκαταστάσεων διάθεσης ή των μεγάλων εγκαταστάσεων ανάκτησης, αν χρειαστεί,
ε) τις γενικές πολιτικές διαχείρισης αποβλήτων, συ-
μπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών και μεθόδων δι-
αχείρισης των αποβλήτων που περιλαμβάνονται στον 
σχεδιασμό ή πολιτικών για απόβλητα που θέτουν συ-
γκεκριμένα προβλήματα διαχείρισης,
στ) πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα για την επίτευξη 
των στόχων που καθορίζονται στην παρ. 3α του άρθρου 
5 της Οδηγίας 1999/31/ΕΚ του Συμβουλίου της 26ης 
Απριλίου 1999 για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων 
(L 182) ή σε άλλα έγγραφα στρατηγικής που καλύπτουν το σύνολο της Επικράτειας,
ζ) αξιολόγηση των υφιστάμενων προγραμμάτων συλ-
λογής αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων της υλικής 
και γεωγραφικής κάλυψης της χωριστής συλλογής, και των μέτρων για τη βελτίωση της λειτουργίας της, ενδε-
χόμενων παρεκκλίσεων που έχουν χορηγηθεί σύμφωνα 
με την παρ. 3 του άρθρου 23, και της ανάγκης για νέα 
προγράμματα συλλογής,
η) μέτρα για την καταπολέμηση και την πρόληψη όλων 
των μορφών δημιουργίας απορριμμάτων και για τον κα-
θαρισμό όλων των τύπων απορριμμάτων,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8520 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
θ) κατάλληλους ποιοτικούς ή ποσοτικούς δείκτες και 
στόχους, ιδίως όσον αφορά στην ποσότητα παραγόμε-
νων αποβλήτων και τη διαχείρισή τους και την ποσότητα 
των αστικών αποβλήτων που διατίθενται ή υποβάλλο-νται σε ανάκτηση ενέργειας.
5. Τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων μπορούν να πε-
ριλαμβάνουν, ανάλογα με την περίπτωση και λαμβά-
νοντας υπόψη το γεωγραφικό επίπεδο και την κάλυψη της περιοχής που περιλαμβάνεται στον σχεδιασμό, και τα ακόλουθα:
α) οργανωτικές πτυχές που συνδέονται με τη διαχεί-
ριση αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της περιγρα-
φής της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ δημόσιων και 
ιδιωτικών φορέων που πραγματοποιούν τη διαχείριση αποβλήτων,
β) αξιολόγηση της χρησιμότητας και της καταλλη-
λότητας της χρησιμοποίησης οικονομικών και άλλων 
μέσων για την αντιμετώπιση διάφορων προβλημάτων 
που σχετίζονται με τα απόβλητα, λαμβανομένης υπόψη 
της ανάγκης να διατηρηθεί η εύρυθμη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς,
γ) εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης 
απευθυνόμενες στο ευρύ κοινό ή σε συγκεκριμένες 
ομάδες καταναλωτών,
δ) παλιές ρυπασμένες τοποθεσίες διάθεσης αποβλή-
των και τα μέτρα για την αποκατάστασή τους,
ε) την προκαταρκτική εκτίμηση του κόστους των ερ-
γασιών ανάκτησης και διάθεσης των αποβλήτων.
6. Τα Σχέδια Διαχείρισης που προβλέπονται στην 
παρ. 2 και εξειδικεύονται και εγκρίνονται σύμφωνα με 
το άρθρο 55, καλύπτουν χρονική περίοδο τουλάχιστον 
δέκα (10) ετών, αξιολογούνται τουλάχιστον ανά πεντα-
ετία από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και 
αναθεωρούνται, εφόσον απαιτείται, με τη διαδικασία 
του άρθρου 55.
7. Τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων περιλαμβάνουν 
ειδικό κεφάλαιο για τη διαχείριση συσκευασιών και 
αποβλήτων συσκευασιών, συμπεριλαμβανομένων των 
μέτρων που λαμβάνονται σύμφωνα με τα άρθρα 78 έως 
και 81 και συμμορφώνονται με τους στόχους της παρ. 2 
του άρθρου 25 και τις απαιτήσεις που ορίζονται στο 
άρθρο 5 της Οδηγίας (ΕΕ) 1999/31 του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 1999 περί υγειονομικής ταφής των απο-βλήτων (L 182), όπως έχει τροποποιηθεί με την Οδηγία 
2018/850 (L 150) και, για τους σκοπούς της πρόληψης της 
παραγωγής αποβλήτων, με τις απαιτήσεις του άρθρου 
12 του ν. 3983/2011 (Α’ 144) των άρθρων 8 και 9 του
ν. 3199/2003 (Α’ 280), του π.δ. 51/2007 (Α’ 54) και του
ν. 4736/2020 (Α’ 200).
Άρθρο 55
Εθνικός και Περιφερειακός ΣχεδιασμόςΔιαχείρισης Αποβλήτων
(Άρθρο 28 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 21 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ)
Α. Το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) κα-
θορίζει τη στρατηγική, τις πολιτικές και τους στόχους για τη διαχείριση των αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο. Αποτε-
λεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης των αποβλή-
των, το οποίο προσδιορίζει τις γενικές κατευθύνσεις για 
τη διαχείρισή τους και υποδεικνύει τα κατάλληλα μέτρα.
Β. Για ορισμένα ρεύματα αποβλήτων, των οποίων η 
διαχείριση, λόγω της ποιο τικής και ποσοτικής σύστασής 
τους, καθώς και των εξειδικευμένων εγκαταστάσεων που 
απαιτούνται για τη διαχείρισή τους, χρήζει ειδικότερης 
συνολικής αντιμετώπισης, μπορεί να καταρτίζονται ει-
δικά σχέδια διαχείρισης, τα οποία εμπεριέχονται στο 
ΕΣΔΑ και ρυθμίζουν συνολικά, σε επίπεδο χώρας, την 
ολοκληρωμένη διαχείριση των αποβλήτων αυτών, τα 
οποία εγκρίνονται με την απόφαση της παρ. 22 του άρ-
θρου 72.
Γ . Το ΕΣΔΑ έχει στρατηγικό χαρακτήρα, εκπονείται από 
το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σύμφωνα με 
το άρθρο 54 και εγκρίνεται με Πράξη του Υπουργικού 
Συμβουλίου. Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί να προ-
βεί σε τροποποιήσεις του,  εφόσον τις θεωρεί αναγκαίες, 
προκειμένου να καταστεί δυνατή η εφαρμογή και να 
βελτιωθεί η λειτουργικότητά του.
2. Περιφερειακά Σχέδια Δια χείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣ-
ΔΑ)
α) Για κάθε περιφέρεια καταρτίζεται Περιφερειακό 
Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ). Το ΠΕΣΔΑ αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης του 
συνόλου των αποβλήτων, τα οποία παράγονται σε μία 
περιφέρεια, προσδιορίζει τις γενικές κατευθύνσεις για 
τη διαχείρισή τους, σε συμφωνία με τις κατευθύνσεις 
του Εθνικού Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων και του 
Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης Αποβλήτων και υπο-
δεικνύει τα κατάλληλα μέτρα που προωθούν ιεραρχικά 
και συνδυασμένα: α) την πρόληψη, β) την προετοιμασία 
για επαναχρησιμοποίηση, γ) την ανακύκλωση, δ) άλλου είδους ανάκτηση, όπως ανάκτηση ενέργειας, και ε) την ασφαλή τελική διάθεση σε επίπεδο περιφέρειας.
β) Για την έγκριση του ΠΕΣΔΑ απαιτείται η γνώμη του 
αρμόδιου οργάνου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας ως προς τη συμβατότητα του ΠΕ.Σ.Δ.Α. με τις 
κατευθύνσεις και τα μέτρα που προβλέπονται στο Εθνικό 
Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων. Το ΠΕΣΔΑ εγκρίνεται 
από την περιφέρεια με απόφαση του περιφερειακού 
συμβουλίου εντός δύο (2) μηνών από την έκδοση της 
αρνητικής απόφασης της παρ. 6 του άρθρου 5 ή την ολο-
κλήρωση της διαδικασίας του άρθρου 7 της υπό στοιχεία 
ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 κοινής απόφασης των 
Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέ-
ντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών και Περιβάλλο-
ντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων (Β’ 1225), όπως 
εκάστοτε ισχύει. Σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης 
της προθεσμίας των δύο (2) μηνών, η έγκριση του ΠΕΣΔΑ 
γίνεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών 
και Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η απόφαση έγκρισης 
του ΠΕΣΔΑ δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερ-
νήσεως.
γ) Για την αντιμετώπιση προβλημάτων που προκύ-
πτουν στη διαχείριση των Αστικών Αποβλήτων (ΑΑ), 
τα οποία οφείλονται σε απρόβλεπτες καταστάσεις που προκαλούν ή ενδέχεται να προκαλέσουν κατά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8521 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
σταση έκτακτης ανάγκης με κίνδυνο την υποβάθμιση 
του περιβάλλοντος ή να απειλήσουν τη δημόσια υγεία 
και δεν επιδέχονται αναβολή, το αρμόδιο όργανο του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας δύναται, για 
λόγους δημοσίου συμφέροντος, να λάβει με απόφασή 
του οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο για την επίλυση του 
προβλήματος, περιλαμβανομένης και της μεταφοράς 
των ΑΑ σε μία ή περισσότερες νομίμως λειτουργούσες 
εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων. Η ανωτέρω από-
φαση δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως 
και εκτελείται υποχρεωτικά από τους εμπλεκόμενους 
φορείς διαχείρισης ΑΑ, βαρυνομένου του ωφελουμέ-
νου φορέα με το σύνολο της απαιτούμενης δαπάνης. 
Με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας δύναται να επιχορηγεί-
ται ο ωφελούμενος φορέας για το σύνολο ή μέρος της 
απαιτούμενης δαπάνης και η σχετική δαπάνη βαρύνει 
το Πράσινο Ταμείο. Η παρούσα περίπτωση εφαρμόζε-
ται και στην περίπτωση άμεσης παύσης της λειτουργίας 
των χώρων ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων (ΧΑΔΑ) που λειτουργούν σε διαχειριστικές ενότητες περιφερει-
ών, στις οποίες δεν υπάρχει νόμιμος εν λειτουργία Χώ-
ρος Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤ) προβλεπόμενος από το αντίστοιχο ΠΕΣΔΑ ή νόμιμος εν λειτουργία χώρος απο-
θήκευσης. Για την έκδοση της απόφασης λαμβάνονται 
υπόψη ιδίως η φέρουσα ικανότητα των εγκαταστάσεων 
παραλαβής των ΑΑ και το συνολικό κόστος διαχείρισης 
των ΑΑ. Τα ανωτέρω ισχύουν κατ’ αντιστοιχία και για 
την περίπτωση κατά την οποία εν λειτουργία ΧΥΤ έχει 
κορεστεί ή παύσει τη λειτουργία του με απόφαση του 
αρμόδιου για τη διαχείρισή του οργάνου, η οποία δη-
μοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
(δ) Το ΠΕΣΔΑ μπορεί να εκ πονείται για περισσότερες 
της μίας περιφέρειες. Σε αυτή την περίπτωση, το ΠΕΣΔΑ 
καταρτίζεται από τους οικείους ΦοΔΣΑ και εγκρίνεται με 
κοινή απόφαση των αρμοδίων περιφερειακών συμβου-
λίων, η οποία εκδίδεται και κυρώνεται κατά τη διαδικα-
σία των περ. α’ και β’ . Μετά την κύρωσή του, το ΠΕΣΔΑ 
υλοποιείται από τους οικ είους περιφερειακούς ΦοΔΣΑ.
Άρθρο 56
Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων (ΤΣΔΑ)
(Άρθρο 28 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπωςέχει τροποποιηθεί με την παρ. 21 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Ως Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΤΣΔΑ) 
ορίζεται το επιχειρησιακό σχέδιο που καταρτίζεται από 
τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού για τη διαχείριση των ΑΑ, σύμφωνα 
με τους στόχους του οικείου ΠΕΣΔΑ.
2. Το ΤΣΔΑ εγκρίνεται με απόφαση της Επιτροπής 
Ποιότητας Ζωής του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, μετά από παροχή 
γνώμης του οικείου ΦοΔΣΑ μέσα σε έναν (1) μήνα από 
την αποστολή του σχετικού ερωτήματος. Στους Ο.Τ.Α. α’ 
βαθμού για τους οποίους δεν προβλέπεται Επιτροπή Ποι-
ότητας Ζωής, το ΤΣΔΑ εγκρίνεται από το οικείο δημοτικό 
συμβούλιο. Εφόσον ο ΦοΔΣΑ δεν παρέχει γνώμη εντός 
της προαναφερόμενης προθεσμίας, το ΤΣΔΑ εγκρίνεται 
σύμφωνα με τα παραπάνω και υποβάλλεται από τον Ο.Τ.Α. 
α’ βαθμού στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στη βάση 
τυποποιημένης ηλεκτρονικής φόρμας, στην οικεία περι-
φέρεια και στον οικείο ΦοΔΣΑ, κατά την έννοια της παρ. 4 
του άρθρου 104 και του άρθρου 211 του ν. 3852/2010 
(Α’ 87). Το ΤΣΔΑ είναι πενταετούς διάρκειας, επικαιροποι-είται ετησίως και υποβάλλεται έως τις 31 Μαρτίου κάθε έτους στο ΗΜΑ, καθώς και στον οικείο ΦοΔΣΑ.
3. Η υποβολή του ΤΣΔΑ αποτελεί προϋπόθεση για 
την αξιολόγηση προτάσεων του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού για 
την υλοποίηση προγραμμάτων μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων στον τομέα διαχείρισης αποβλήτων.
Άρθρο 57
Εθνικό Πρόγραμμα ΠρόληψηςΔημιουργίας Αποβλήτων(Άρθρο 29 της Οδηγίας, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 22 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851 και το άρθρο 30 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκπονεί 
το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλή-
των στο οποίο περιλαμβάνονται, κατ’ ελάχιστο, τα μέτρα 
πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων που καθορίζο-
νται στα άρθρα 16 έως 21, σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 4.
2. Το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας 
Αποβλήτων περιγράφει τη συμβολή των μέσων και των 
μέτρων που απαριθμούνται στο Παράρτημα IVα του 
Μέρους Β’ στην πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και 
αξιολογείται η χρησιμότητα των παραδειγμάτων των 
μέτρων που αναφέρονται στο Παράρτημα IV του Μέ-
ρους Β’ ή άλλων ενδεδειγμένων μέτρων. Το Πρόγραμμα 
περιγράφει τα υφιστάμενα μέτρα πρόληψης δημιουρ-
γίας αποβλήτων και τη συμβολή τους στην πρόληψη 
δημιουργίας αποβλήτων. Τα μέτρα αποσκοπούν στην 
αποσύνδεση της σχέσης μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης 
και περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνδέονται με την 
παραγωγή αποβλήτων.
3. Το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Απο-
βλήτων εγκρίνεται με Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου.
4. Το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Απο-
βλήτων αξιολογείται από τη Γενική Γ ραμματεία Συντο-
νισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας τουλάχιστον ανά πενταετία και 
αναθεωρείται, εφόσον ενδείκνυται και εφόσον απαιτείται 
σύμφωνα με τα άρθρα 16 έως και 21 και 25.
Άρθρο 58
Συμμετοχή του κοινού(Άρθρο 31 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Οι ενδιαφερόμενοι, οι αρχές και οι πολίτες συμμετέ-
χουν στην εκπόνηση των σχεδίων διαχείρισης αποβλή-
των και των προγραμμάτων για την πρόληψη της δημι-ουργίας αποβλήτων και έχουν πρόσβαση σε αυτά μετά 
από την εκπόνησή τους, σύμφωνα με τον ν. 3422/2005 
(Α’ 303) ή, ανάλογα με την περίπτωση, σύμφωνα με την 
υπό στοιχεία ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ.107017/2006 κοινή 
απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοί-
κησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών 
και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8522 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
(Β’ 1225), όπως εκάστοτε ισχύει. Τα σχέδια και τα προ-
γράμματα, καθώς και οι απαιτούμενες ενέργειες και δρά-
σεις για την υλοποίησή τους αναρτώνται σε διαδικτυακό 
τόπο στον οποίο έχουν πρόσβαση οι πολίτες.
Άρθρο 59
Συνεργασία(Άρθρο 32 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
Η κατάρτιση των σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων και 
των προγραμμάτων για την πρόληψη της δημιουργίας 
αποβλήτων, σύμφωνα με τα άρθρα 55 και 57, μπορεί 
να γίνεται και σε συνεργασία με άλλα ενδιαφερόμενα 
κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Άρθρο 60
Πληροφορίες που υποβάλλονταιστην Ευρωπαϊκή Επιτροπή
(Άρθρο 33 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 24 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενημερώνει την Ευ-
ρωπαϊκή Επιτροπή για τα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων 
και το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Απο-
βλήτων που αναφέρονται στα άρθρα 55 και 57, μόλις 
αυτά εγκριθούν, και για ουσιαστικές αναθεωρήσεις των σχεδίων και των προγραμμάτων αυτών.
2. Για την εφαρμογή της παρ. 1 ακολουθείται ο μορφό-
τυπος για την κοινοποίηση πληροφοριών, σύμφωνα με την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2013/727 της Επιτροπής 
της 6ης Δεκεμβρίου 2013 για την καθιέρωση μορφο-
τύπου κοινοποίησης των πληροφοριών σχετικά με την 
έγκριση και τις ουσιαστικές αναθεωρήσεις των σχεδίων 
διαχείρισης αποβλήτων και των προγραμμάτων πρόλη-
ψης δημιουργίας αποβλήτων (L 329).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ’
ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΡΧΕΙΑ
Άρθρο 61
Επιθεωρήσεις και έλεγχοι(Άρθρο 34 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ)
1. Οι οργανισμοί ή οι επιχειρήσεις που πραγματοποι-
ούν εργασίες επεξεργασίας αποβλήτων, που συλλέγουν 
ή μεταφέρουν απόβλητα σε επαγγελματική βάση, οι με-
σίτες και οι έμποροι, καθώς και οι οργανισμοί ή οι επιχει-
ρήσεις που παράγουν επικίνδυνα απόβλητα υπόκεινται 
σε κατάλληλες περιοδικές επιθεωρήσεις.
2. Οι επιθεωρήσεις που αφορούν τις εργασίες συλλο-
γής και μεταφοράς, καλύπτουν την προέλευση, τη φύση, 
την ποσότητα και τον προορισμό των συλλεγόμενων και 
μεταφερόμενων αποβλήτων.
3. Οι καταχωρίσεις στο πλαίσιο του ενωσιακού συστή-
ματος οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου 
(ΕMAS) λαμβάνονται υπόψη για τις επιθεωρήσεις, ιδίως όσον αφορά στη συχνότητα και την ένταση αυτών.
4. Οι έλεγχοι του παρόντος διενεργούνται:α) στους οργανισμούς ή τις επιχειρήσεις που πραγμα-
τοποιούν εργασίες επεξεργασίας αποβλήτων ή παρά-
γουν επικίνδυνα απόβλητα, από τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές, σύμφωνα με όσα ειδικότερα ορίζονται στο άρθρο 
20 του ν. 4014/2011 (Α’ 209),
β) στους οργανισμούς ή τις επιχειρήσεις που συλλέ-
γουν ή μεταφέρουν απόβλητα σε επαγγελματική βάση, 
από τα Κλιμάκια Ελέγχου Ποιότητας Περιβάλλοντος 
(Κ.Ε.Π.ΠΕ.) της παρ. 4 του άρθρου 20 του ν. 4014/2011,
γ) στους μεσίτες και τους εμπόρους αποβλήτων, από 
τα Κ.Ε.Π.ΠΕ. της παρ. 4 του άρθρου 20 του ν. 4014/2011.
Άρθρο 62
Τήρηση αρχείων - Μητρώων(Άρθρο 35 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 25 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Οι οργανισμοί ή οι επιχειρήσεις που αναφέρονται 
στην παρ. 1 του άρθρου 52, οι παραγωγοί επικίνδυνων και λοιπών αποβλήτων, οι επιχειρήσεις που συλλέγουν ή μεταφέρουν επικίνδυνα απόβλητα σε επαγγελματική 
βάση ή ενεργούν ως έμποροι και μεσίτες επικίνδυνων 
αποβλήτων, τηρούν χρονολογικά αρχεία με:
α) τις ποσότητες, τη φύση, την προέλευση των εν λόγω 
αποβλήτων, καθώς και την ποσότητα των προϊόντων και 
των υλικών που απορρέουν από την προετοιμασία για 
επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση ή άλλες εργασίες 
ανάκτησης, και
β) όπου είναι σκόπιμο, τον προορισμό, τη συχνότητα 
συλλογής, τον τρόπο μεταφοράς και τη μέθοδο επεξερ-γασίας που προβλέπονται για τα απόβλητα.
Τα ανωτέρω στοιχεία καταχωρίζονται στο Ηλεκτρονι-
κό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) του άρθρου 53.
2. Τα αρχεία για τα επικίνδυνα απόβλητα διατηρού-
νται επί τουλάχιστον τρία (3) έτη. Οι οργανισμοί και 
επιχειρήσεις, που μεταφέρουν επικίνδυνα απόβλητα, 
υποχρεούνται να τηρούν επί τουλάχιστον δώδεκα (12) μήνες τα έντυπα αναγνώρισης του άρθρου 10 της υπό 
στοιχεία Η.Π.13588/725/28.3.2006 κοινής απόφασης των 
Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέ-
ντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος, 
Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, Υγείας και Κοινωνικής 
Αλληλεγγύης, Μεταφορών και Επικοινωνιών και Εμπορι-
κής Ναυτιλίας (Β’ 383), όπως εκάστοτε ισχύει.
3. Τα δικαιολογητικά της εκτέλεσης των εργασιών δι-
αχείρισης αποβλήτων χορηγούνται κατόπιν αιτήματος 
των αρμόδιων αρχών ή ενός προηγούμενου κατόχου.
4. Οργανισμοί και επιχειρήσεις, που μεταφέρουν μη 
επικίνδυνα απόβλητα, υποχρεούνται να τηρούν τα σχε-
τικά αρχεία της παρ. 1, τα οποία περιλαμβάνουν πλη-
ροφορίες σχετικά με τις ποσότητες, τη φύση (κωδικός 
ΕΚΑ), την προέλευση και, ανάλογα με την περίπτωση, τον 
τρόπο μεταφοράς, τον τελικό αποδέκτη και τη μέθοδο επεξεργασίας, για τουλάχιστον ένα (1) έτος.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η’
ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ
Άρθρο 63
Δημιουργία Δικτύου ΜονάδωνΕνεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων
1. Οι διαδικασίες εκπόνησ ης ή ανάθεσης μελετών 
και παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών υπηρεσιών, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8523 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
όπως και χωροθέτησης και δημοπράτησης των μονάδων 
ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων, καθώς και ο συ-
ντονισμός και η εποπτεία υλοποίησης αυτών υπάγονται 
στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας. Η λειτουργία και συντήρηση των μονάδων 
υπάγεται στις αρμοδιότη τες των ΦοΔΣΑ. Δύναται να 
συνάπτονται διαβαθμιδικές συνεργασίες ή προγραμ-
ματικές συμβάσεις των ΦοΔΣΑ για την άσκηση αυτών 
των αρμοδιοτήτων. Η χωροθέτηση των εν λόγω μονά-
δων γίνεται σύμφωνα με τις προβλέψεις και τα σχετικά 
κριτήρια χωροθέτησης του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης 
Αποβλήτων που εγκρίθηκε με την υπ’ αρ. 39/31.08.2020 
Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (Α’ 185), όπως εκάστοτε 
ισχύει και σύμφωνα με τον ν. 4014/2011 (Α’ 209).
2. Με την απόφαση της παρ. 23 του άρθρου 72 καθο-
ρίζονται οι απαιτούμενες τεχνικές λεπτομέρειες, όροι και 
προϋποθέσεις για την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 64
Ειδικές ρυθμίσεις για τις μονάδες παρασκευήςεδαφοβελτιωτικών/λιπάσματος (κομπόστ)
Επιτρέπεται η εγκατάσταση μονάδων παρασκευής 
εδαφοβελτιωτικών και λιπάσματος (κομπόστ) από προ-
διαλεγμένο οργανικό κλάσμα αστικών αποβλήτων σε 
Οργανωμένους Υποδοχείς Μεταποιητικών και Επιχει-
ρηματικών Δραστηριοτήτων (Ο.Υ.Μ.Ε.Δ.), σε γήπεδα του 
άρθρου 8Α του π.δ. 31/1985 (Δ’ 270), καθώς και σε εκτός 
σχεδίου πόλης περιοχές και εκτός ορίων οικισμών. Η 
εγκατάσταση μονάδων παρασκευής εδαφοβελτιωτικών 
και λιπάσματος (κομπόστ) από προδιαλεγμένο οργανικό 
κλάσμα αστικών αποβλήτων, σε περιοχές εκτός σχεδίου 
και ορίων οικισμών λαμβάνει χώρα κατά παρέκκλιση της 
αρτιότητας και των όρων και περιορισμών δόμησης της 
περιοχής. Τα κτίρια και οι εγκαταστάσεις της μονάδας 
απέχουν από τα όρια του γηπέδου απόσταση τουλάχι-
στον πέντε (5) μέτρων, με την επιφύλαξη τήρησης ειδικό-
τερων υποχρεωτικών αποστάσεων που απορρέουν από 
την εφαρμογή της νομοθεσίας για την προστασία του 
φυσικού περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονομιάς 
και την υπεραστική συγκοινωνία. Για τις οικοδομικές ερ-
γασίες που απαιτούνται για την εγκατάσταση των μονά-
δων του παρόντος σε περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως και 
ορίων οικισμών, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής 
υποστηρικτικών κτισμάτων, όπως γραφείου προσωπικού 
και χώρου φύλαξης υλικών και εξοπλισμού, συνολικής 
επιφανείας έως εκατό (100) τ.μ, εκδίδεται έγκριση ερ-
γασιών δόμησης μικρής κλίμακας. Στην επιφάνεια αυτή 
δεν προσμετρώνται υπόστεγα, προκατασκευασμένοι 
οικίσκοι τύπου κοντέινερ και έργα υποδομής. Σε κάθε 
περίπτωση, τεχνικοί κανονισμοί κτιριοδομικού περιε-
χομένου που σχετίζονται με την ασφάλεια της εγκατά-στασης εξακολουθούν να ισχύουν.
Άρθρο 65
Κανονισμός καθαριότητας Ο.Τ.Α. α’ βαθμού
Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού καταρτίζουν κανονισμό καθαριό-
τητας, σύμφωνα με τα άρθρα 75 και 79 του ν. 3463/2006 
(Α’ 114), με σκοπό τη διατήρηση της πόλης καθαρής από 
απόβλητα και την επ ίτευξη των ποσοτικών και ποιοτικών στόχων του Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων 
(ΤΣΔΑ). Για την εκπόνηση από τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού του 
κανονισμού καθαριότητας τηρούνται τα προβλεπόμενα 
στην απόφαση της παρ. 24 του άρθρου 72.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ’
ΚΥΡΩΣΕΙΣ
Άρθρο 66
Επιβολή της εφαρμογής και κυρώσεις(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Απαγορεύονται η εγκατάλειψη, η απόρριψη ή η 
ανεξέλεγκτη διαχείριση των αποβλήτων, καθώς και η 
δημιουργία απορριμμάτων.
2. Οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, όπως επι-
χείρηση ή οργανισμός, των οποίων οι δραστηριότητες αφορούν στην παραγωγή, κατοχή ή την πραγματοποί-ηση εργασιών διαχείρισης αποβλήτων κατά την έννοια 
του άρθρου 3, προκαλεί ή ενδέχεται να προκαλέσει βλάβες στο περιβάλλον με πράξη ή παράλειψη που 
αντιβαίνει στον παρόντα και ειδικότερα στην παρ. 1 και 
στα άρθρα 4 και 35, καθώς και στις κανονιστικές πράξεις 
που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση αυτού, τιμωρείται 
ποινικά με τις κυρώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 28 του ν. 1650/1986 (Α’ 160).
3. Σε οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, όπως 
επιχείρηση ή οργανισμό, των οποίων οι δραστηριότητες 
αφορούν στην παραγωγή, κατοχή ή τη διαχείριση απο-βλήτων, κατά την έννοια του άρθρου 35 και προκαλούν βλάβες στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον κατά 
παράβαση του παρόντος και ειδικότερα της παρ. 1 και 
των άρθρων 4 και 35, καθώς και των κανονιστικών πρά-
ξεων που εκδίδονται κατ’ εξουσιοδότηση αυτού, επιβάλ-
λονται, ανεξάρτητα από την ποινική ευθύνη της παρ. 2, 
ως διοικητικές κυρώσεις, διαζευκτικά ή σωρευτικά, πρό-
στιμο ή προσωρινή ή οριστική διακοπή λειτουργίας της συγκεκριμένης δραστηριότητας, ανάλογα με τη σοβα-
ρότητα της παράβασης, την υποτροπή και το όφελος 
του παραβάτη. Το ύψος και η διαδικασία επιβολής των 
προαναφερόμενων διοικητικών κυρώσεων ορίζονται 
σύμφωνα με το άρθρο 30 του ν. 1650/1986. Ειδικότερα, 
για πράξεις ή παραλείψεις που τελέσθηκαν προς όφελος 
νομικών προσώπων, επιβάλλονται κυρώσεις, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 28 του ν. 1650/1986.
4. Όταν οι δήμοι ή τα συνιστώμενα από τους οργανι-
σμούς τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) νομικά πρόσωπα 
για τη διαχείριση αποβλήτων, σύμφωνα με το άρθρο 
30 του ν. 3536/2007 (Α’  42), χρησιμοποιούν Χώρους Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ), επι-
βάλλεται, εις βάρος του οικείου δήμου ή των ανωτέρω νομικών προσώπων, χρηματικό πρόστιμο, το ύψος του οποίου προσδιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 30 του ν. 
1650/1986. Οι ανωτέρω κυρώσεις επιβάλλονται ανεξάρ-
τητα από την αστική ή ποινική ευθύνη του φορέα εκμε-
τάλλευσης και ανεξάρτητα από τις διοικητικές κυρώσεις 
που προβλέπονται από τη νομοθεσία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8524 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Ποσοστό 40% επί του ανωτέρω προστίμου περιέρχε-
ται στο Δημόσιο στον κωδικό 1560989001 με την ονο-
μασία «Λοιπά πρόστιμα και χρηματικές ποινές» της ανα-
λυτικής οικονομικής ταξινόμησης εσόδων και εξόδων 
του κρατικού προϋπολογισμού, σύμφωνα με την υπό 
στοιχεία 2/58493/ΔΠΓΚ/2018 απόφαση του Αναπληρωτή 
Υπουργού Οικονομικών (Β’ 3240), όπως εκάστοτε ισχύει. 
Το υπόλοιπο 60% περιέρχεται στο Πράσινο Ταμείο και 
διατίθεται αποκλειστικά για τους σκοπούς που περιγρά-
φονται στην παρ. 3 του άρθρου 30 του ν. 1650/1986.
5. Για τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, που παραβιάζουν τις υπο-
χρεώσεις που απορρέουν από την παρ. 1 του άρθρου 
50, επιβάλλεται πρόστιμο ύψους επτάμισι (7,5) ευρώ ανά τόνο σύμμεικτων συλλεχθέντων αποβλήτων. Για 
τη διαδικασία επιβολής και είσπραξης των προστίμων 
εφαρμόζεται το άρθρο 30 του ν. 1650/1986.
6. Στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δεν συμμορ-
φώνονται με την παρ. 4 του άρθρου 20, επιβάλλεται 
πρόστιμο ύψους χίλιων (1.000) ευρώ ανά παράβαση. 
Για τη διαδικασία επιβολής και είσπραξης των προστίμων 
εφαρμόζεται το άρθρο 30 του ν. 1650/1986.
7. Στα νομικά πρόσωπα που δεν συμμορφώνονται με 
την παρ. 5 του άρθρου 46, τίθεται προθεσμία συμμόρ-
φωσης τριάντα (30) ημερών μετά την άπρακτη παρέλευ-
ση της οποίας επιβάλλεται από τον Ο.Τ.Α. α’ βαθμού πρό-
στιμο ύψους πεντακοσίων (500) ευρώ ανά παράβαση.
8. Στους φορείς της παρ. 2 του άρθρου 50, που δεν 
συμμορφώνονται με την υποχρέωση χωριστής συλλογής 
των βιοαποβλήτων, τίθεται προθεσμία συμμόρφωσης 
τριάντα (30) ημερών, μετά την άπρακτη παρέλευση της οποίας επιβάλλεται από τον Ο.Τ.Α. α’ βαθμού πρόστιμο ύψους χιλίων (1.000) ευρώ.
9. Στους φορείς της παρ. 4 του άρθρου 50, που δεν 
έχουν συνάψει σύμβαση με κατάλληλα αδειοδοτημένη επιχείρηση ανακύκλωσης ή ανάκτησης βιοαποβλήτων, τίθεται προθεσμία συμμόρφωσης τριάντα (30) ημερών, 
μετά την άπρακτη παρέλευση της οποίας επιβάλλεται 
από τον Ο.Τ.Α. α’ βαθμού πρόστιμο ύψους δέκα χιλιάδων 
(10.000) ευρώ.
10. Στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη 
μεταφορά επικίνδυνων αποβλήτων που παραβαίνουν 
τις υποχρεώσεις της παρ. 2 του άρθρου 43, επιβάλλεται 
πρόστιμο ύψους χίλιων (1.000) ευρώ ανά παράβαση. 
Σε περίπτωση υποτροπής το πρόστιμο του ανωτέρω 
εδαφίου διπλασιάζεται. Για τη διαδικασία επιβολής και είσπραξης των προστίμων της παρούσας εφαρμόζεται το άρθρο 30 του ν. 1650/1986.
11. α) Για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος 
από την κάθε είδους ρύπανση, τη διασφάλιση της δημό-
σιας υγείας, την ασφαλή διαβίωση και τη βελτίωση της 
ποιότητας ζωής των πολιτών, τη βελτίωση της λειτουρ-
γικότητας των πόλεων και των οικισμών, την προστασία 
των κοινόχρηστων χώρων και των χώρων αρχαιολογι-
κού και τουριστικού ενδιαφέροντος και την προστασία 
των πολιτών από επικίνδυνα για την υγεία απόβλητα, 
επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις στους παραγωγούς 
αποβλήτων και σε όσους προσβάλλουν τα ανωτέρω αγα-
θά για κάθε παράβαση, όπως οι παραβάσεις αυτές και 
οι αντίστοιχες κυρώσεις καθορίζονται στο Παράρτημα IΧ του Μέρους Β’ .β) Οι κυρώσεις της περ. α) επιβάλλονται, εφόσον οι 
παραβάσεις δεν τιμωρούνται βαρύτερα σύμφωνα με 
την νομοθεσία.
γ) Αρμόδια όργανα για τη βεβαίωση των παραβάσεων 
είναι η διεύθυνση καθαριότητας ή περιβάλλοντος του 
οικείου Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, ή οποιοδήποτε άλλο διοικητικό 
όργανο του Ο.Τ.Α. Αρμόδιο όργανο για την επιβολή της 
προβλεπόμενης για την κάθε παράβαση κύρωσης είναι ο δήμαρχος.
δ) Οι ρυθμίσεις της παρούσας κατισχύουν αντίστοιχων 
ρυθμίσεων κανονισμών των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και οι υφι-
στάμενοι κανονισμοί εφαρμόζονται για όσες παραβάσεις 
δεν περιλαμβάνονται στο Παράρτημα IΧ του Μέρους Β’ .
ε) Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού δύνανται με την έκδοση ή τρο-
ποποίηση του κανονισμού καθαριότητας, σύμφωνα με το άρθρο 79 του ν. 3463/2006 (Α’ 114) να αυξάνουν το 
ύψος των προστίμων του Παραρτήματος IΧ του Μέρους 
Β’ και να ορίζουν παραβάσεις πλέον των αναφερομένων 
σε αυτό προβλέποντας την επιβολή ανάλογων διοικη-
τικών κυρώσεων.
12. Οι κυρώσεις του παρόντος επιβάλλονται ανεξάρ-
τητα από την αστική ή ποινική ευθύνη των υπόχρεων 
προσώπων και ανεξάρτητα από τις διοικητικές κυρώσεις 
που προβλέπονται από άλλες διατάξεις.
Άρθρο 67
Έλεγχοι Ε.Ο.ΑΝ.(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Ο Ε.Ο.ΑΝ. οργανώνει και διενεργεί ελέγχους σχετικά 
με:
α) την τήρηση και εφαρμογή των ΠΔΕΠ, σύμφωνα με 
τα άρθρα 9 έως και 12,
β) τη λειτουργία των ΑΣΕΔ και ΣΣΕΔ στο σύνολό τους, 
την τήρηση και εφαρμογή του εγκεκριμένου επιχειρη-σιακού σχεδίου, τα τεχνικά και οικονομικά στοιχεία και 
την αξιοπιστία των παρεχόμενων από τους φορείς ΑΣΕΔ 
και ΣΣΕΔ δεδομένων,
γ) την τήρηση της υποχρέωσης των παραγωγών συ-
σκευασιών ή των παραγωγών και διαχειριστών άλλων 
προϊόντων για την οργάνωση και λειτουργία ΑΣΕΔ ή την 
ένταξή τους σε ΣΣΕΔ,
δ) τις πληροφορίες που παρέχονται στον Ε.Ο.ΑΝ. από 
τους υπόχρεους παραγωγούς, σχετικά με τις διακινού-
μενες στην ελληνική αγορά ποσότητες συσκευασιών και 
άλλων προϊόντων,
ε) τη νόμιμη διακίνηση των συσκευασιών και άλλων 
προϊόντων,
στ) τη νόμιμη διακίνηση των αποβλήτων συσκευασιών 
και άλλων προϊόντων,
ζ) τη νόμιμη χρήση της σήμανσης,η) την τήρηση από τους φορείς διαχείρισης αποβλή-
των των προϋποθέσεων, όρων και υποχρεώσεών τους 
για την εναλλακτική διαχείριση, που απορρέουν από τον 
νόμο ή από σύμβαση με ΣΣΕΔ συσκευασιών και άλλων προϊόντων,
θ) την τήρηση από τους Ο.Τ.Α. των όρων και υποχρε-
ώσεων που ορίζονται στον παρόντα,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8525 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ι) την τήρηση από τους υπόχρεους της παρ. 1 του άρ-
θρου 38 των υποχρεώσεων του άρθρου 38, καθώς και 
την τήρηση από τους ΦοΔΣΑ των λοιπών υποχρεώσεων 
που ορίζονται στον παρόντα.
2. Οι έλεγχοι διακρίνονται σε τακτικούς και έκτακτους. 
Οι τακτικοί έλεγχοι διενεργούνται με βάση ετήσιο πρό-γραμμα ελέγχων που εκπονείται από τον Ε.Ο.ΑΝ. Έκτα-
κτοι έλεγχοι διενεργούνται οποτεδήποτε, αυτεπαγγέλ-
τως ή κατόπιν καταγγελίας.
3. Ο Ε.Ο.ΑΝ., κατά τη διενέργεια μέρους ή του συνόλου 
των ελέγχων, επιτρέπεται να υποβοηθείται από νομικά 
πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου ή φυσικά πρόσωπα που δια-
θέτουν τα απαιτούμενα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα 
και τα οποία συνάπτουν σχετική σύμβαση με τον Ε.Ο.ΑΝ.
4. Κατά τη διενέργεια των ελέγχων ο Ε.Ο.ΑΝ. μπορεί 
να ζητά τη συνδρομή της Γενικής Διεύθυνσης Σώμα-τος Επιθεωρητών και Ελεγκτών του Υπουργείου Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας, των αρμόδιων αρχών για 
την περιβαλλοντική αδειοδότηση της εγκατάστασης, 
των περιβαλλοντικών ελεγκτών του άρθρου 20 του ν. 
4014/2011 (Α’ 209), της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων 
Εσόδων (ΑΑΔΕ), της Γενικής Γ ραμματείας Φορολογικής 
Πολιτικής και Δημόσιας Περιουσίας, της Επιτροπής Λογι-
στικής Τυποποίησης και Ελέγχων (ΕΛΤΕ), των ελεγκτικών 
υπηρεσιών του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσε-
ων και των διευθύνσεων ανάπτυξης των περιφερειακών 
ενοτήτων της Χώρας, καθώς και κάθε άλλης δημόσιας 
αρχής, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην απόφαση 
της παρ. 25 του άρθρου 72.
5. Οι δημόσιες υπηρεσίες, οι υπηρεσίες της τοπικής 
αυτοδιοίκησης όλων των βαθμών και κάθε διοικητική 
αρχή υποχρεούνται να παρέχουν κάθε αιτούμενη από 
τον Ε.Ο.ΑΝ. συνδρομή για την εκτέλεση των ελέγχων.
6. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛ.ΣΤΑΤ.), οι αρμόδιες 
υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών και η Ανεξάρ-τητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων υποχρεούνται να ενημε-ρώνουν τον Ε.Ο.ΑΝ., εφόσον ο τελευταίος, στο πλαίσιο 
και για τον σκοπό αξιολόγησης καταγγελίας, αιτηθεί από 
τους ανωτέρω φορείς στοιχεία και κάθε ενημέρωση, 
ανά επιχείρηση και όχι μόνο συγκεντρωτικά στοιχεία, 
για τις ενδοκοινοτικές εισαγωγές που καταγράφονται 
στο Σύστημα Στατιστικών Ενδοκοινοτικού Εμπορίου 
(INTRASTAT) και για τις δηλώσεις εισαγωγής από τρίτες χώρες που υποβάλλονται στις τελωνειακές αρχές, αντί-
στοιχα.
7. Οι ελεγχόμενοι από τον Ε.Ο.ΑΝ. είναι υποχρεωμένοι 
να παρέχουν κάθε δυνατή διευκόλυνση για την ομαλή 
και απρόσκοπτη διεξαγωγή των ελέγχων. Στις διευκολύν-
σεις αυτές περιλαμβάνονται ιδίως η ελεύθερη πρόσβαση 
στους χώρους, η παροχή χωρίς δαπάνη κάθε στοιχείου 
ή πληροφορίας που ζητείται, καθώς και η διευκόλυν-
ση δειγματοληψιών. Σε περίπτωση άρνησης ελέγχου ο 
Ε.Ο.ΑΝ. ζητά την εισαγγελική εντολή για τη συνδρομή 
αστυνομικής αρχής.
8. Ύστερα από κάθε έλεγχο συντάσσεται έκθεση, 
στην οποία καταγράφονται ο σκοπός και τα ευρήματα του ελέγχου και οι παραβάσεις που διαπιστώθηκαν. Αν 
διαπιστωθούν παραβάσεις, η έκθεση ελέγχου ή και η 
έκθεση διαπίστωσης παράβασης κοινοποιούνται στον ελεγχόμενο, ο οποίος καλείται να υποβάλει εγγράφως 
τις απόψεις του μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από την 
κοινοποίηση. Μετά την πάροδο της προθεσμίας αυτής 
και την εξέταση των κατατεθειμένων απόψεων, συντάσ-
σεται το τελικό κείμενο της έκθεσης ελέγχου, στο οποίο 
έχουν συμπεριληφθεί οι απόψεις του ελεγχόμενου και η 
σχετική αξιολόγησή τους. Παραβάσεις που συνίστανται 
στη μη τήρηση των χρονικών προθεσμιών που καθορίζει 
ο νόμος και οι κατ’ εξουσιοδότηση αυτού κανονιστικές πράξεις, δεν απαιτούν τη διενέργεια ελέγχου και για αυ-τές συντάσσεται έκθεση διαπίστωσης παράβασης από την καθ’ ύλην αρμόδια διεύθυνση του Ε.Ο.ΑΝ.
Άρθρο 68
Ποινικές κυρώσεις(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Οι νόμιμοι εκπρόσωποι και οι διευθύνοντες σύμ-
βουλοι των φορέων ΣΣΕΔ, οι οποίοι παραβιάζουν την 
απαγόρευση της παρ. 7 του άρθρου 12, τιμωρούνται με 
φυλάκιση τριών (3) μηνών έως τριών (3) ετών ή χρηματι-
κή ποινή μέχρι εκατόν ογδόντα (180) ημερήσιες μονάδες 
ή και με τις δύο (2) αυτές ποινές.
2. Όποιος παραβιάζει τα ασυμβίβαστα των παρ. 3, 4 
και 5 του άρθρου 12, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχι-
στον τριών (3) μηνών ή χρηματική ποινή μέχρι εξήντα 
(60) ημερήσιες μονάδες ή και με τις δύο (2) αυτές ποινές.
3. Όποιος από πρόθεση δηλώνει στον Ε.Ο.ΑΝ. άλλες 
από τις πραγματικές ποσότητες ή παραλείπει να δηλώσει 
τις πραγματικές ποσότητες αποβλήτων που οδηγήθηκαν 
προς επεξεργασία, παραβαίνοντας σχετική υποχρέωση 
που απορρέει από τον παρόντα, τιμωρείται με φυλάκι-
ση τουλάχιστον ενός (1) έτους ή χρηματική ποινή μέχρι 
εκατόν ογδόντα (180) ημερήσιες μονάδες ή και με τις δύο 
αυτές ποινές, στην περίπτ ωση δε των ΣΕΔ υπόχρεοι είναι 
ο νόμιμος εκπρόσωπος και ο διευθύνων σύμβουλος.
4. Όποιος παρεμποδίζει ή με οποιονδήποτε τρόπο 
αποφεύγει τη διενέργεια ελέγχων που αποφασίστηκαν 
από τον Ε.Ο.ΑΝ., σύμφωνα με το άρθρο 67, καθώς και 
όποιος αρνείται την παροχή στοιχείων ή πληροφοριών 
κατά τη διενέργεια των ελέγχων αυτών ή παρέχει ψευ-
δείς πληροφορίες ή στοιχεία, τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών (3) μηνών ή χρηματική ποινή μέχρι 
εκατόν ογδόντα (180) ημερήσιες μονάδες ή και με τις δύο 
(2) αυτές ποινές, στην περίπτωση δε των φορέων ΣΕΔ 
υπόχρεοι είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος και ο διευθύνων 
σύμβουλος.
5. Το ύψος κάθε ημερήσιας μονάδας δεν μπορεί να 
είναι κατώτερο από εκατό (100) ευρώ ούτε ανώτερο από 
πεντακόσια (500) ευρώ.
Άρθρο 69
Διοικητικές κυρώσεις
(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει
τροποποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Στον υπόχρεο που παραβαίνει την παρ. 1 του άρ-
θρου 11 επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ίσο με τις 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8526 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ελάχιστες χρηματικές εισφορές της περ. β’ της παρ. 3 
του άρθρου 13, που ισχύουν κατά τη διαπίστωση της πα-
ράβασης, τις οποίες θα κατέβαλε σε ΣΣΕΔ για το χρονικό 
διάστημα των τελευταίων πέντε (5) ετών. Σε περίπτωση 
που ο παραγωγός συμμορφώνεται αυτοβούλως με την 
υποχρέωση της παρ. 1 του άρθρου 11 εντός έξι (6) μηνών 
από την έναρξη ισχύος του παρόντος, το χρηματικό πρό-
στιμο περιορίζεται στο ποσό που αντιστοιχεί στις χρη-
ματικές εισφορές του τελευταίου ημερολογιακού έτους.
2. Στον υπόχρεο που παραβαίνει την παρ. 5 του άρ-
θρου 11 επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από εκατό 
(100) ευρώ έως πεντακόσιες χιλιάδες (500.000) ευρώ.
3. Στον διακινητή συσκευασμένων προϊόντων και τον 
διακινητή προϊόντων για τα οποία έχει εγκριθεί ΠΔΕΠ, 
που παραβαίνει το άρθρο 14, επιβάλλεται διοικητικό 
πρόστιμο από πεντακόσια (500) ευρώ έως πενήντα χι-
λιάδες (50.000) ευρώ.
4. Στον υπόχρεο, που παραβαίνει την υποχρέωση της 
παρ. 7 του άρθρου 11, επιβάλλεται πρόστιμο από εκατό 
(100) ευρώ έως πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.
5. Στους φορείς ΣΕΔ που παραβαίνουν τις παρ. 1, 2, 
8, 9, και 12 του άρθρου 12 ή όρο που έχει τεθεί στην 
απόφαση έγκρισης ή ανανέωσης ΣΕΔ, επιβάλλεται πρό-
στιμο από πεντακόσια (500) ευρώ έως εκατό χιλιάδες 
(100.000) ευρώ.
6. Σε περίπτωση υποβολής των εκθέσεων των παρ. 10 
και 11 του άρθρου 12 μετά την παρέλευση της προθε-
σμίας επιβάλλεται στους φορείς ΣΕΔ πρόστιμο τριών 
χιλιάδων (3.000) ευρώ για κάθε μήνα καθυστέρησης για 
τους πρώτους τρεις (3) μήνες και δέκα χιλιάδων (10.000) 
ευρώ για κάθε επόμενο μήνα καθυστέρησης. Σε περί-
πτωση που η καθυστέρηση υπερβεί τους έξι (6) μήνες, 
η μη υποβολή θεωρείται οριστική και επιβάλλεται διοι-κητικό πρόστιμο διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ.
7. Στους φορείς ΣΣΕΔ που παραβαίνουν την παρ. 18 
του άρθρου 12 επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το προβλε-
πόμενο ποσό της εγγύησης.
8. Στους φορείς ΣΕΔ, που δεν εξοφλούν το τιμολόγιο 
προς τον Ε.Ο.ΑΝ.,μέσα σε δύο (2) μήνες από την ημερο-
μηνία έκδοσής του, επιβάλλεται προσαύξηση 10% επί 
του οφειλόμενου ποσού.
9. Για τους φορείς ΣΕΔ, που δεν συμμορφώνονται με 
την παρ. 7 του άρθρου 9, επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με 
το 10% του ύψους των χρηματικών εισφορών, όπως αυ-
τές τιμολογήθηκαν κατά τη διάρκεια της προηγούμενης 
ετήσιας διαχειριστικής περιόδου.
10. Στον παραγωγό συσκευασιών, στον παραγωγό 
προϊόντων ή στον διαχειριστή ΑΕΚΚ που, από πρόθεση, 
δεν δηλώνει προς το ΣΣΕΔ και τον Ε.Ο.ΑΝ. τις πραγμα-
τικές ποσότητες συσκευασιών ή άλλων προϊόντων και 
στον φορέα ΣΕΔ που παραβαίνει την υποχρέωση της 
παρ. 6 του άρθρου 12 επιβάλλεται διοικητικό πρόστι-
μο από πεντακόσια (500) ευρώ έως ένα εκατομμύριο 
(1.000.000) ευρώ.
11. Στον παραγωγό συσκευασιών και στον παραγωγό 
ή διαχειριστή άλλων προϊόντων, στον διακινητή συσκευ-
ασιών ή στον διακινητή άλλων προϊόντων, καθώς και 
στον φορέα ΑΣΕΔ ή ΣΣΕΔ που παρεμποδίζει ή με οποιον-
δήποτε τρόπο αποφεύγει τη διενέργεια ελέγχων που αποφασίστηκαν από τον Ε.Ο.ΑΝ., σύμφωνα με το άρθρο 
67, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από πέντε χιλιάδες 
(5.000) ευρώ έως ένα εκατομμύριο (1.000.000) ευρώ.
12. Στους φορείς διαχείρισης αποβλήτων, σύμφωνα 
με την παρ. 9 του άρθρου 3, που παραβιάζουν τις υπο-
χρεώσεις που απορρέουν από το παρόν κεφάλαιο και τα 
ΠΔΕΠ, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από πεντακόσια 
(500) ευρώ έως πενήντα χιλιάδες (50.000) ευρώ.
13. Στους φορείς ΣΕΔ, που ενεργούν κατά παράβαση 
της παρ. 2 του άρθρου 5, της παρ. 2 του άρθρου 6 και της 
παρ. 1 του άρθρου 10 της υπ’ αρ. 181504/2016 (Β’ 2454) 
απόφαση Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από πεντα-
κόσια (500) ευρώ έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ.
14. Στα Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών 
(ΚΔΑΥ) για την παραβίαση της παρ. 3 του άρθρου 31 
επιβάλλεται από τον Ε.Ο.ΑΝ. πρόστιμο ύψους πέντε (5) 
ευρώ ανά τόνο εισερχόμενων αποβλήτων που αντιστοι-
χούν σε δήμους για τους οποίους δεν πραγματοποιήθηκε 
εργασία δειγματοληψίας.
15. Στον υπόχρεο της παρ. 1 του άρθρου 38, σε περί-
πτωση καταβολής μετά την παρέλευση της προθεσμίας 
που ορίζεται στην παρ. 4 του άρθρου 38, επιβάλλεται 
από τον Ε.Ο.ΑΝ. πρόστιμο ίσο με το 2% του τέλους ταφής 
που αντιστοιχεί στο οφειλόμενο σύμφωνα με την παρ. 4 
του άρθρου 38 ποσό, το οποίο ανατοκίζεται με επιτόκιο 
2% για κάθε μήνα καθυστέρησης.
16. Οι κυρώσεις επιβάλλονται με απόφαση του Ε.Ο.ΑΝ., 
ύστερα από κλήση του καθ’ ου να εκθέσει τις απόψεις 
του μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών. Αν η 
παράβαση βεβαιώθηκε κατόπιν ελέγχου, σύμφωνα με 
το άρθρο 67, η σχετική έκθεση κοινοποιείται στον ελεγ-
χόμενο μαζί με την κλήση του σε παροχή εξηγήσεων 
Για την επιμέτρηση της κύρωσης λαμβάνονται υπόψη 
ιδίως η σοβαρότητα της παράβασης, η συμμόρφωση 
ή μη στις υποδείξεις των αρμόδιων οργάνων μετά τη 
διαπίστωση της παράβασης, οι παρόμοιες παραβάσεις 
στο παρελθόν και ο βαθμός υπαιτιότητας, το όφελος 
που έχει αποκομίσει ο παραβάτης από την παράβαση 
και τα οικονομικά του μεγέθη. Με προεδρικό διάταγμα, 
μετά από πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας κατόπιν γνώμης του Δ.Σ. του Ε.Ο.ΑΝ. και με 
την επιφύλαξη της παρ. 1 του άρθρου 91, καθορίζονται αναλυτικές μεθοδολογίες προσδιορισμού των διοικητι-κών κυρώσεων ανά διαφορετική κατηγορία παραβάτη 
του παρόντος και ανά είδος παράβασης, με βάση κατ’ 
ελάχιστο τα προαναφερόμενα κριτήρια.
17. Τα πρόστιμα που επιβάλλονται σύμφωνα με τον 
παρόντα, βεβαιώνονται από τον Ε.Ο.ΑΝ., εισπράττονται σύμφωνα με τον ΚΕΔΕ και αποδίδονται στον Ε.Ο.ΑΝ.
Άρθρο 70
Συνέπειες μη συμμόρφωσηςμε την ευρωπαϊκή νομοθεσία(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει 
τροποποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Τα ποσά που καταλογίζονται στην Ελληνική Δημο-
κρατία από 1ης.7.2022 ως χρηματικά πρόστιμα λόγω πα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8527 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ραβιάσεων της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα απόβλητα 
και την επεξεργασία των αστικών λυμάτων που απορρέ-
ουν από πράξεις ή παραλείψεις φυσικών ή νομικών προ-
σώπων, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) 
ή νομικών προσώπων των Ο.Τ.Α. ή λοιπών οργανισμών 
ή επιχειρήσεων για τη διαχείριση των αποβλήτων και 
την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, επιβάλλονται 
ως χρηματικά πρόστιμα στα πρόσωπα αυτά.
Στην περίπτωση των Ο.Τ.Α., τα οφειλόμενα ποσά πα-
ρακρατούνται κατά τη διαδικασία κατανομής των κε-
ντρικών αυτοτελών πόρων στους Ο.Τ.Α.. Το ύψος του 
παρακρατούμενου ποσού από τους ανωτέρω πόρους 
αντιστοιχεί στο επιβληθέν πρόστιμο, λαμβανομένων 
υπόψη των κριτηρίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για 
τον καθορισμό του. Για τον σκοπό αυτόν και μετά από 
την έκδοση της πρόσκλησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
περί της καταβολής των ποσών των χρηματικών κυρώ-
σεων και τη γνωστοποίηση αυτής στα Υπουργεία Οικο-
νομικών, Εσωτερικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
μετά από εισήγηση του Γενικού Γ ραμματέα Συντονισμού 
Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας, ο Υπουργός Εσωτερικών με απόφασή του 
προβαίνει στον επιμερισμό των καταλογιζόμενων ποσών 
στους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού. Σε περίπτωση επιβολής προ-
στίμου για την ύπαρξη Χώρου Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Αποβλήτων (ΧΑΔΑ), σύμφωνα με την παρούσα, ο Ο.Τ.Α. εντός των ορίων αρμοδιότητας του οποίου βρίσκεται ο ΧΑΔΑ, υπέχει ευθύνη.
Αν το πρόστιμο που επιβλήθηκε, οφείλεται σε υπαι-
τιότητα ή συνυπαιτιότητα των νομικών προσώπων των 
Ο.Τ.Α., είναι δυνατός ο συμψηφισμός οφειλών των Ο.Τ.Α. 
προς τα πρόσωπα αυτά. Για τον επιμερισμό του προστί-
μου στους υπαίτιους Ο.Τ.Α. συνεκτιμώνται ο πληθυσμός 
τους και ο βαθμός συμμόρφωσής τους κατά τον χρό-
νο καταλογισμού σύμφωνα με την νομοθεσία. Ειδικά 
για τις περιπτώσεις διαχείρισης αστικών λυμάτων για 
τον επιμερισμό του προστίμου στους υπαίτιους Ο.Τ.Α. 
συνεκτιμώνται ο ισοδύναμος πληθυσμός, κατά την 
έννοια της παρ. 6 του άρθρου 2 της υπό στοιχεία οικ. 
5673/400/1997 κοινής απόφασης των Υπουργών Εσωτε-
ρικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Εθνικής 
Οικονομίας, Οικονομικών, Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, 
Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, Γεωργίας και Υγείας 
και Πρόνοιας (Β’ 192), των οικισμών που δεν συμμορ-
φώνονται και ο βαθμός συμμόρφωσής τους κατά τον 
χρόνο καταλογισμού, σύμφωνα με τη νομοθεσία. Τα 
ανωτέρω επιβάλλονται ανεξάρτητα από ποινική, αστική 
ή διοικητική ευθύνη του φορέα ή οργανισμού, η οποία 
προβλέπεται από άλλες διατάξεις.
2. Στην περίπτωση πράξεων ή παραλείψεων επιχειρή-
σεων για τη διαχείριση των επικίνδυνων ιστορικών απο-
βλήτων, τα οφειλόμενα ποσά επιμερίζονται στους υπαί-
τιους στη βάση των ποσοτήτων επικινδύνων αποβλήτων 
(ιστορικά απόβλητα) για τη διαχείριση των οποίων δεν 
εφαρμόζονται η ενωσιακή και η εθνική νομοθεσία. Με 
απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας επιβάλλονται ως πρόστιμα 
τα καταλογιζόμενα ποσά στις επιχειρήσεις, τα οποία 
εισπράττονται, σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δη-μοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε - ν.δ. 356/1974, Α’ 90) και βεβαι-
ώνονται από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. στον κωδικό αριθμό 
εσόδων (ΚΑΕ) προϋπολογισμού 3739. Κατά της απόφα-
σης αυτής επιτρέπεται προσφυγή ενώπιον του αρμόδιου 
διοικητικού πρωτοδικείου, σύμφωνα με την παρ. 2 του 
άρθρου 53 του ν. 3900/2010 (Α’ 213) εντός εξήντα (60) 
ημερών από την ημέρα κοινοποίησής της στην επιχείρη-
ση, σύμφωνα με το άρθρο 67 του ν. 2717/1999 (Α’ 97). Τα 
ανωτέρω επιβάλλονται ανεξάρτητα από ποινική, αστική 
ή διοικητική ευθύνη του φορέα, οργανισμού ή επιχείρη-
σης, η οποία προβλέπεται από άλλες διατάξεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι’
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 71
Υποβολή εκθέσεων(Άρθρο 37 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειαντικατασταθεί από την παρ. 27 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποβάλλει στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κάθε ημερολογιακό έτος τα 
δεδομένα που αφορούν στην εφαρμογή των περ. α) έως 
και ε) της παρ. 2 του άρθρου 25.
2. Για την επαλήθευση της συμμόρφωσης με την περ. β’ 
της παρ. 2 του άρθρου 25, η Διεύθυνση Διαχείρισης Απο-
βλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
αναφέρει την ποσότητα των αποβλήτων που χρησιμο-
ποιήθηκαν για εργασίες επίχωσης και άλλες εργασίες 
ανάκτησης υλικών χωριστά από την ποσότητα αποβλή-
των που προετοιμάστηκαν για επαναχρησιμοποίηση ή 
ανακυκλώθηκαν. Επίσης, αναφέρει την επανεπεξεργασία 
των αποβλήτων σε υλικά τα οποία πρόκειται να χρησι-
μοποιηθούν για εργασίες επίχωσης ως «επίχωση». Για 
την επαλήθευση της συμμόρφωσης με τις περ. γ’ , δ’ και 
ε’ της παρ. 2 του άρθρου 25, η Διεύθυνση Διαχείρισης 
Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργει-
ας αναφέρει την ποσότητα  των αποβλήτων που προε-
τοιμάστηκαν για επαναχρησιμοποίηση χωριστά από την 
ποσότητα των αποβλήτων που ανακυκλώθηκαν.
3. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρακολουθεί και 
αξιολογεί την εφαρμογή των μέτρων πρόληψης των απο-
βλήτων. Για τον σκοπό αυτόν , χρησιμοποιεί κατάλληλους 
ποιοτικούς ή ποσοτικούς δε ίκτες και στόχους, ιδίως όσον 
αφορά στην ποσότητα δημιουργούμενων αποβλήτων. 
Υποβάλλει σε ετήσια βάση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
τα δεδομένα που αφορούν στην εφαρμογή του άρθρου 
20 και των μέτρων που λαμβάνονται, σύμφωνα με τη 
νομοθεσία για την πρόληψη των αποβλήτων τροφίμων, 
με βάση την κοινή μεθοδολογία η οποία ορίζεται στην 
Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2019/2000 της Επιτροπής της 
28ης Νοεμβρίου 2019 όσον αφορά στον καθορισμό του 
μορφοτύπου για την υποβολή στοιχείων σχετικά με τα 
απόβλητα τροφίμων και την υποβολή έκθεσης ποιοτικού 
ελέγχου σύμφωνα με την οδηγία 2008/98/ΕΚ.
4. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποβάλλει στην 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8528 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κάθε ημερολογιακό έτος τα 
δεδομένα για τα ορυκτέλαια ή τα συνθετικά λιπαντικά 
ή τα βιομηχανικά έλαια που έχουν διατεθεί στην αγορά 
και για τα απόβλητα έλαια που συλλέγονται και υποβάλ-
λονται σε επεξεργασία χωριστά.
5. Τα δεδομένα που υποβάλλονται σύμφωνα με το 
παρόν συνοδεύονται από έκθεση ποιοτικού ελέγχου 
και έκθεση σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται κατ’ 
εφαρμογή των παρ. 3 και 8 του άρθρου 33, συμπεριλαμ-
βανομένων λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με τον 
μέσο όρο των ποσοστών απωλειών, όπου εφαρμόζεται.
6. Η υποβολή των δεδομένων του παρόντος αναφο-
ρικά με τα αστικά απόβλητα ακολουθεί τον μορφότυπο που θεσπίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα 
με την Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2019/1004 της Επιτρο-
πής της 7ης Ιουνίου 2019 «για τη θέσπιση κανόνων με 
σκοπό τον υπολογισμό, την επαλήθευση και την υποβο-
λή στοιχείων σχετικά με τα απόβλητα σύμφωνα με την Οδηγία (ΕΕ) 2008/98 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου και για την κατάργηση της εκτελεστι-
κής απόφασης C (2012) 2384 της Επιτροπής» (L 163) και γίνεται ηλεκτρονικά εντός διαστήματος δεκαοκτώ (18) 
μηνών από τη λήξη του έτους αναφοράς για το οποίο 
συνελέγησαν τα δεδομένα.
7. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουρ-
γείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρακολουθεί και 
αξιολογεί την εφαρμογή των μέτρων για την επανα-χρησιμοποίηση, αποτιμώντας ποιοτικά και ποσοτικά 
την επαναχρησιμοποίηση με βάση την Εκτελεστική 
Απόφαση (ΕΕ) 2021/19 της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμ-
βρίου 2020, «για τον καθορισμό κοινής μεθοδολογίας 
και μορφότυπου για την υποβολή δεδομένων σχετικά 
με την επαναχρησιμοποίηση σύμφωνα με την οδηγία 
(ΕΕ) 2008/98 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου» (L 10).
8. Για τα ρεύματα αποβλήτων που εμπίπτουν στην 
αρμοδιότητα του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλω-
σης (Ε.Ο.ΑΝ.), οι ετήσιες εκθέσεις καταρτίζονται από 
τον Ε.Ο.Α.Ν. και υποβάλλονται στη Γενική Γ ραμματεία 
Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Άρθρο 72
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 5, με κοινή 
απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
και των κατά περίπτωση συναρμόδιων υπουργών, καθο-
ρίζονται, για ειδικές ουσίες και αντικείμενα, αναλυτικά 
κριτήρια, για την εφαρμογή των όρων της παρ. 1 του άρ-
θρου 5 σχετικά με το πότε ειδικές ουσίες και αντικείμενα 
δεν συνιστούν απόβλητα αλλά υποπροϊόντα, με τα οποία 
εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλ-
λοντος και της ανθρώπινης υγείας και διευκολύνεται η 
συνετή και ορθολογική χρησιμοποίηση των φυσικών 
πόρων. Η απόφαση αυτή κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή από τη Γενική Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχεί-
ρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, σύμφωνα με το π.δ. 81/2018 (Α’ 151).
2. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας συστήνεται και συγκροτείται μη αμειβόμενη πενταμελής επιτροπή, αποτελούμενη, για την εφαρμο-
γή της παρ. 3 του άρθρου 5, καθώς και της παρ. 3 του 
άρθρου 6, από δύο (2) εκπροσώπους του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ένας (1) εκ των οποίων ορί-
ζεται ως Πρόεδρος της επιτροπής, έναν (1) εκπρόσωπο 
του Γενικού Χημείου του Κράτους, δύο (2) εκπροσώπους 
του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων ή έναν (1) 
εκπρόσωπο του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων 
και έναν (1) εκπρόσωπο του Υπουργείου Αγροτικής Ανά-
πτυξης και Τροφίμων, στην περίπτωση εξέτασης θέματος 
αρμοδιότητάς του.
Στην ίδια απόφαση ορίζονται, ειδικώς για την εφαρμο-
γή των παρ. 2 και 4 του άρθρου 7, ότι στην επιτροπή, αντί 
για τους εκπροσώπους του Υπουργείου Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης 
και Τροφίμων, συμμετέχουν ένας (1) εκπρόσωπος του 
Υπουργείου Υγείας, ένας (1) εκπρόσωπος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ) και ένας (1) εκπρόσωπος 
της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλλευτικών 
Ερευνών (ΕΑΓΜΕ).
Επιπλέον με την απόφαση αυτή εξειδικεύονται ο τρό-
πος λειτουργίας και οι αρμοδιότητες της επιτροπής, η 
οποία λειτουργεί σύμφωνα με τον ν. 2690/1999 (Α’ 45) 
και έχει ως αρμοδιότητα να εισηγείται προς τη Γενική 
Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, επί 
θεμάτων που η τελευταία της παραπέμπει:
α) για τους σκοπούς αξιολόγησης της παρ. 3 του άρ-
θρου 5, καθώς και της παρ. 3 του άρθρου 6, κατά περί-
πτωση, καθώς και
β) για την εφαρμογή των παρ. 2 και 4 του άρθρου 7, 
καθώς και γενικότερα για θέματα χαρακτηρισμού απο-βλήτων, εφόσον της ζητηθεί από τη Γενική Γ ραμματεία Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων.
Επιπλέον, με την ίδια απόφαση προβλέπεται η δυνα-
τότητα συμμετοχής, χωρίς δικαίωμα ψήφου, ύστερα από 
πρόσκληση του προέδρων, εκπροσώπων δημόσιων και 
ιδιωτικών φορέων, εμπειρογνωμόνων του δημόσιου ή 
ιδιωτικού τομέα, καθώς και υπηρεσιακών παραγόντων, προκειμένου να διατυπώσουν τις απόψεις τους.
3. Για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 6, με κοι-
νή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας και του κατά περίπτωση, ανάλογα με το είδος του αποβλήτου και τη σχεδιαζόμενη χρήση του, αρμοδίου 
Υπουργού, δύναται να καθορίζονται αναλυτικά κριτήρια 
για την εφαρμογή των όρων της παρ. 1 του άρθρου 6 
σχετικά με το πότε ορισμένα είδη αποβλήτων που έχουν 
υποβληθεί σε ανακύκλωση ή άλλη εργασία ανάκτησης 
θεωρούνται ότι έχουν πάψει να αποτελούν απόβλητα, 
λαμβανομένων υπόψη των ενδεχόμενων δυσμενών συ-
νεπειών της ουσίας ή του αντικειμένου για το περιβάλλον 
και την ανθρώπινη υγεία. Τα αναλυτικά κριτήρια εξασφα-
λίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος 
και της ανθρώπινης υγείας, διευκολύνουν τη συνετή και 
ορθολογική χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων, κοινο-
ποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με το π.δ. 
81/2018, όπου απαιτείται, και περιλαμβάνουν τα εξής:
α) τα επιτρεπόμενα υλικά εισροής αποβλήτων στη 
διαδικασία ανάκτησης,
β) τις επιτρεπόμενες διεργασίες και τεχνικές επεξερ-
γασίας,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8529 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
γ) τα κριτήρια ποιότητας για τον αποχαρακτηρισμό 
αποβλήτων υλικών που προκύπτουν από την εργασία 
ανάκτησης, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες προδιαγραφές 
προϊόντος, συμπεριλαμβανομένων οριακών τιμών για 
τους ρύπους, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο,
δ) απαιτήσεις, σύμφωνα με τις οποίες το σύστημα δι-
αχείρισης πρέπει να αποδεικνύει τη συμμόρφωσή του 
προς τα κριτήρια αποχαρακτηρισμού των αποβλήτων, 
συμπεριλαμβανομένων του ποιοτικού ελέγχου, της αυ-
τοπαρακολούθησης και της διαπίστευσης, όπου είναι 
σκόπιμο και
ε) απαίτηση για δήλωση συμμόρφωσης.4. Για την εκπλήρωση των σκοπών της παρ. 1 του άρ-
θρου 8, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας και 
ο κατά περίπτωση αρμόδιος υπουργός, ανάλογα με το είδος του αποβλήτου και την σχεδιαζόμενη χρήση του, μπορούν να λαμβάνουν μέτρα σχετικά με την αποδοχή 
των επιστρεφόμενων προϊόντων και των αποβλήτων που 
παραμένουν μετά από τη χρήση τους, τη συνακόλουθη 
διαχείριση των αποβλήτων, όπως επίσης να ορίζουν την 
οικονομική ευθύνη για τις δραστηριότητες αυτές, την 
υποχρέωση για την παροχή διαθέσιμων στο κοινό πλη-ροφοριών σχετικά με τον βαθμό στον οποίο το προϊόν μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί ή να ανακυκλωθεί και 
τη θέσπιση Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης Πα-
ραγωγού (ΠΔΕΠ), όπως στην περίπτωση του άρθρου 10.
Με την ίδια απόφαση εξειδικεύονται οι υπόχρεοι 
παραγωγοί, οι διακινητές των προϊόντων, οι ελάχιστες 
προδιαγραφές των συστημάτων χωριστής συλλογής και 
περαιτέρω διαχείρισης των αποβλήτων των προϊόντων, 
οι εμπλεκόμενοι φορείς στα ανωτέρω συστήματα, οι πο-
σοτικοί στόχοι συλλογής, ανακύκλωσης ή ανάκτησης, 
τα στοιχεία και τα ποσοτικά δεδομένα που συλλέγονται από τους φορείς ΣΣΕΔ ή ΑΣΕΔ και κάθε άλλη αναγκαία 
λεπτομέρεια σχετική με τη λειτουργία των συστημάτων. 
Για τη θέσπιση ΠΕΠ συναρμόδιοι υπουργοί είναι:
α) ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, για τα 
κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα είδη επίπλωσης, τα στρώματα ύπνου, τα παιχνίδια και τον αθλητικό εξοπλι-σμό,
β) ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, 
για τα γεωργικά πλαστικά,
γ) οι Υπουργοί Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Υγείας, 
για τα φαρμακευτικά προϊόντα που προορίζονται για 
οικιακή χρήση με ληγμένη ή μη ημερομηνία και
δ) ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, για τα ελα-
φριά προσωπικά ηλεκτρικά οχήματα και τα ηλεκτρικά 
ποδήλατα.
5. Για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 8 εκδίδε-
ται κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, Ανάπτυξης και Επενδύσεων και του κατά πε-ρίπτωση αρμοδίου υπουργού, ανάλογα με το είδος του αποβλήτου και τη σχεδιαζόμενη χρήση του. Στην από-
φαση αυτή περιλαμβάνονται μέτρα, σε συνάρτηση με 
τον κύκλο ζωής των προϊόντων, την ιεράρχηση των απο-
βλήτων και τη δυνατότητα πολλαπλής ανακύκλωσης, για 
την ενθάρρυνση του σχεδιασμού, της παραγωγής, της 
εμπορίας και της χρήσης προϊόντων και συστατικών με-ρών προϊόντων κατάλληλων για πολλαπλές χρήσεις, που 
διασφαλίζουν αποτελεσματική χρήση των πόρων, περι-
έχουν ανακυκλωμένα υλικά, είναι ανθεκτικά από τεχνική 
άποψη και εύκολα επισκευάσιμα, επαναχρησιμοποιήσι-
μα και αναβαθμίσιμα και, αφού καταστούν απόβλητα, 
είναι κατάλληλα για προετοιμασία για επαναχρησιμο-
ποίηση και ανακύκλωση, προκειμένου να διευκολυνθεί 
η ορθή ιεράρχηση των αποβλήτων.
Στην ίδια απόφαση μπορούν να λαμβάνονται μέτρα 
και για την ορθή διαχείριση προϊόντων που περιέχουν 
πρώτες ύλες κρίσιμης σ ημασίας, προκειμένου να μην 
μετατραπούν τα υλικά σε απόβλητα ή, σε περίπτωση 
που αυτό δεν είναι εφικτό, να ανακτώνται κατά προτε-
ραιότητα.
6. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας συγκροτείται η μη αμειβόμενη επιτροπή της 
παρ. 6 του άρθρου 9 για τη διαβούλευση επί θεμάτων 
εναλλακτικής διαχείρισης με τους κοινωνικούς εταίρους 
και τους επαγγελματικούς φορείς που δραστηριοποιού-
νται στην εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων (Επιτροπή 
Διαβούλευσης).
Στην ίδια απόφαση μπορεί να καθορίζεται κάθε θέμα 
σχετικό με τη λειτουργία και το έργο της επιτροπής.
7. Για την εφαρμογή της παρ.  9 του άρθρου 9, οι 
Υπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Υποδομών και Μεταφορών θεσπίζουν 
προγράμματα εναλλακτικής διαχείρισης ΑΕΚΚ που προ-
σιδιάζουν στα ΠΔΕΠ στα οποία:
α) καθορίζονται οι ρόλοι και οι υποχρεώσεις των 
εμπλεκόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των 
διαχειριστών ΑΕΚΚ, των δημόσιων ή ιδιωτικών επιχειρή-
σεων διαχείρισης αποβλήτων και των αρμόδιων αρχών,
β) καθορίζονται στόχοι διαχείρισης των αποβλήτων, 
σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλήτων, με σκοπό 
την επίτευξη τουλάχιστον των ποσοτικών στόχων της 
περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 25,
γ) καθιερώνεται σύστημα υποβολής εκθέσεων για 
τη συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με τα παραγόμενα 
ΑΕΚΚ, καθώς και στοιχεία σχετικά με τη συλλογή και την 
επεξεργασία αυτών προσδιορίζοντας, κατά περίπτωση, 
τις ροές υλικών των αποβλήτων, όπως επίσης και άλλα στοιχεία σχετικά με τους στόχους της περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 25,
δ) διασφαλίζεται ότι οι κάτοχοι των αποβλήτων στους 
οποίους απευθύνονται τα ΠΔΕΠ ενημερώνονται σχετικά 
με τα μέτρα πρόληψης των αποβλήτων και τις εγκατα-στάσεις επεξεργασίας ΑΕΚΚ,
ε) περιλαμβάνονται μέτρα ή κατευθύνσεις για την ορ-
γάνωση των εργασιών εναλλακτικής διαχείρισης των 
αποβλήτων, σύμφωνα με την ιεράρχηση των αποβλή-
των, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης σχεδια-
σμού, οργάνωσης και λειτουργίας ΣΕΔ.
8. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας καθορίζονται ο τρόπος κατάρτισης και τήρη-
σης του Εθνικού Μητρώου Παραγωγών Συσκευασιών 
και Άλλων Προϊόντων (ΕΜΠΑ), η διαδικασία εγγραφής 
στο Μητρώο και τα στοιχεία που απαιτούνται για την 
καταχώριση, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην παρ. 5 
του άρθρου 11.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8530 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
9. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας, Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι και οι 
προϋποθέσεις για τη διαλειτουργικότητα του ΓΕΜΗ και 
του ΕΜΠΑ, όπως και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την 
εφαρμογή του άρθρου 15.
10. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Άμυνας, 
Οικονομικών και Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δύναται να χορηγούνται εξαιρέσεις από την παρ. 1 του άρθρου 
22 για λόγους εθνικής άμυνας, λαμβανομένης υπόψη της 
παρ. 3 του άρθρου 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 1907/2006.
11. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας εξειδικεύονται οι προδιαγραφές καταλληλό-
τητας των χώρων, καθώς και των περιεκτών των αστικών 
αποβλήτων σε νέα κτίρια και κάθε άλλη λεπτομέρεια 
για την πρόβλεψη χώρου στις νέες οικοδομές για τη 
συλλογή και την αποθήκευση των αστικών αποβλήτων, σύμφωνα με το άρθρο 28.
12. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας ορίζονται τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφα-
λίζεται:
α) ότι η παραγωγή και η διαχείριση των επικίνδυνων 
α-ποβλήτων, όπως η συλλογή, η μεταφορά, η αποθήκευ-
ση, η επεξεργασία και η ασφαλής τελική διάθεσή τους, διεξάγονται σε συνθήκες που παρέχουν προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας κατά το άρ-θρο 35 και να καθορίζονται οι ελάχιστες απαιτήσεις για 
την εκτέλεση κάθε εργασίας διαχείρισης επικινδύνων 
αποβλήτων,
β) η ιχνηλασιμότητα, από την παραγωγή έως τον τε-
λικό προορισμό, καθώς και ο έλεγχος των επικίνδυνων αποβλήτων, σύμφωνα με το άρθρο 43.
13. Με απόφαση του Υπουργών Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας ορίζονται τα αναγκαία μέτρα, ώστε να διασφα-
λίζεται ότι η παραγωγή και η διαχείριση των μη επικίνδυ-
νων αποβλήτων, όπως η συλλογή, η μεταφορά, η απο-θήκευση, η επεξεργασία και η ασφαλής τελική διάθεσή 
τους, διεξάγονται σε συνθήκες που παρέχουν προστασία 
του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας κατά το 
άρθρο 35, καθώς και να προβλέπονται οι ελάχιστες απαι-
τήσεις για την εκτέλεση κάθε εργασίας διαχείρισης μη 
επικινδύνων αποβλήτων.
14. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Υγείας, καθορίζονται 
τα ειδικότερα μέτρα και οι όροι για τη διαχείριση των 
ιατρικών αποβλήτων σύμφωνα με τα άρθρα 35 και 43.
15. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, δύναται να επιβάλλεται τέλος ταφής σε ρεύ-
ματα αποβλήτων πρόσθετα στα προβλεπόμενα στην 
παρ. 1 του άρθρου 38 και να προβλέπονται εξαιρέσεις από την καταβολή του τέλους ταφής της παρ. 1 του άρ-
θρου 38 σε περιπτώσεις που συντρέχουν λόγοι επιτακτι-
κού δημοσίου συμφέροντος, καθώς και σε περιπτώσεις διαχείρισης αποβλήτων από φυσικές καταστροφές.
16. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και 
Περιβάλλοντος και Ενέργεια, καθορίζονται η μέθοδος 
κοστολόγησης, η διαμόρφωση του κανονισμού τιμολό-
γησης των ΦοΔΣΑ για την εφαρμογή του άρθρου 39 και 
οι κυρώσεις στην περίπτωση μη ορθής εφαρμογής του.17. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Υποδομών και Μεταφορών, ρυθμίζο-
νται οι αναγκαίες λεπτομέρειες για την εφαρμογή της 
παρ. 2 του άρθρου 43.
18. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ορίζονται 
φορείς και άλλων επιχειρήσεων που υπέχουν την υπο-
χρέωση της παρ. 2 του άρθρου 50.
19. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, αναπροσαρμόζεται το ύψος των ποσών 
ασφαλιστικής κάλυψης της υποπερ. βστ’ της περ. β’ της παρ. 3 του άρθρου 52.
20. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Περιβάλλοντος και Ενέργε ιας τροποποιούνται τα ποσά 
των παραβόλων της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 53.
21. Για την εφαρμογή της παρ. 5 του άρθρου 53 με κοι-
νή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργει-
ας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ρυθμίζονται τα τεχνικά 
καθώς και κάθε είδους ειδικότερα θέματα λειτουργίας 
του Ηλεκτρονικού Μητρώου Αποβλήτων.
22. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και των εκάστοτε συναρμόδιων υπουρ-γών, εγκρίνονται ειδικά σχέδια διαχείρισης για ρεύμα-
τα αποβλήτων, ως προς τα οποία κρίνεται αναγκαία 
η ειδικότερη αντιμετώπιση της διαχείρισης σε εθνικό 
επίπεδο, σύμφωνα με την υποπαρ. Β’ της παρ. 1 του 
άρθρου 55.
23. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, καθορίζονται η δυναμικότητα των μονάδων 
ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων του άρθρου 63, οι 
εξυπηρετούμενες από τις μονάδες περιοχές, καθώς και 
κάθε ειδικός όρος και προϋπόθεση για την εφαρμογή 
του άρθρου 63.
24. Για την εφαρμογή του άρθρου 65, με κοινή από-
φαση των Υπουργών Εσωτερικών και Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας, καθορίζονται η δομή και το ελάχιστο πε-ριεχόμενο του κανονισμού καθαριότητας.
25. Για την εφαρμογή της παρ. 4 του άρθρου 67 με 
κοινή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας και του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού, κα-
θορίζεται ο τρόπος συνδρομής των αναφερόμενων στην 
παρ. 4 αρχών στον ελεγκτικό ρόλο του Ε.Ο.ΑΝ.
26. Τα παραρτήματα V, VI, VII και ΙΧ του Μέρους Β’ 
τροποποιούνται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλ-λοντος και Ενέργειας. Το Παράρτημα VIΙΙ του Μέρους 
Β’ τροποποιείται με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Υποδομών και Με-
ταφορών.
Άρθρο 73Μεταβατικές διατάξεις
Μετά την έκδοση των κοινών αποφάσεων του Υπουρ-
γού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και των κατά περίπτω-
ση αρμόδιων υπουργών για τα Οχήματα στο Τέλος του 
Κύκλου Ζωής τους (ΟΤΚΖ), τα απόβλητα έλαια και τα 
μεταχειρισμένα ελαστικά οχημάτων, σύμφωνα με την 
παρ. 4 του άρθρου 101, καταργούνται τα κάτωθι προε-δρικά διατάγματα:
α) π.δ. 116/2004 (Α’ 81),
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8531 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
β) π.δ. 82/2004 (Α’ 64),
γ) π.δ. 109/2004 (Α’ 75).
Άρθρο 74
Καταργούμενες διατάξεις
1. Καταργείται η Ενότητα Β’ του ν. 4042/2012 (Α’ 24), 
πλην του άρθρου 48, και το άρθρο 58 αυτού.
2. Καταργείται το άρθρο 90 του ν. 4685/2020 (Α’ 92).3. Καταργούνται τα άρθρα 12 και 13 του ν. 1650/1986 
(Α’ 160).
4. Καταργείται η υπό στοιχεία οικ.18485/2017 (Β’ 1412) 
κοινή απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος κι Ενέρ-γειας και Εσωτερικών.
5. Καταργείται η υπό στοιχεία οικ. 34611/2014 (Β’ 2113) 
κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Διοικητι-
κής Ανασυγκρότησης και Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
6. Καταργείται η υπ’ αρ. 116570/2009 (Β’ 769) απόφαση 
του υπουργού Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων 
Έργων.Άρθρο 75
Παραρτήματα Μέρους Β’(Άρθρο 3 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851, άρθρο 7 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 7 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851, άρθρο 29 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 22 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851, άρθρο 4 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
Προσαρτώνται και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος 
του παρόντος τα Παραρτήματα Ι έως και IΧ. Τα Παραρ-
τήματα Ι έως IVα τροποποιούνται με απόφαση της Ευ-
ρωπαϊκής Επιτροπής. Τα υπόλοιπα παραρτήματα τρο-
ποποιούνται σύμφωνα με την παρ. 26 του άρθρου 72.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8532 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8533 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8534 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8535 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8536 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8537 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8538 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8539 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8540 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8541 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8542 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8543 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8544 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8545 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8546 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8547 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8548 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8549 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8550 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8551 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8552 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8553 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8554 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8555 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8556 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8557 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8558 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8559 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8560 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8561 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8562 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8563 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8564 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8565 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8566 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8567 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8568 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2018/852 ΤΗΣ 30ΗΣ ΜΑΪΟΥ 2018 ΓΙΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 94/62/ΕΚ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ
Άρθρο 76
Πεδίο εφαρμογής,(Άρθρο 1 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 1 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852 και άρθρο 2της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)
1. Οι διατάξεις του Μέρους Γ’ εφαρμόζονται σε όλες 
τις συσκευασίες που διατίθενται στην αγορά και στα 
απόβλητα των συσκευασιών που προέρχονται από τις 
βιομηχανίες, το εμπόριο, τα γραφεία, τα καταστήματα, τις υπηρεσίες, τα νοικοκυριά ή από οποιαδήποτε άλλη 
πηγή, ανεξάρτητα από τα υλικά από τα οποία αποτελού-
νται, υπό την επιφύλαξη των διατάξεων που άπτονται 
των ποιοτικών απαιτήσεων για τις συσκευασίες, όπως 
των απαιτήσεων ασφάλειας, προστασίας της υγείας και 
της υγιεινής των συσκευασμένων προϊόντων και των 
απαιτήσεων περί μεταφοράς τους.
2. Για τον σκοπό αυτόν, θεσπίζονται μέτρα που απο-
σκοπούν, κατά προτεραιότητα, στην πρόληψη της δη-
μιουργίας απορριμμάτων συσκευασίας και, περαιτέρω, 
στην επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών, στην ανα-
κύκλωση και σε άλλες μορφές ανάκτησης των αποβλή-των συσκευασίας και, ως εκ τούτου, στη μείωση της τε-
λικής διάθεσης των αποβλήτων αυτών, εξασφαλίζοντας 
την προστασία του περιβάλλοντος, την ορθή λειτουργία 
της εσωτερικής αγοράς και την αποφυγή εμποδίων στο 
εμπόριο, καθώς και την αποφυγή στρεβλώσεων και πε-
ριορισμών στον ανταγωνισμό.
Τα ως άνω μέτρα λαμβάνουν ιδίως υπόψη, τις απαιτή-
σεις σε θέματα προστασίας του περιβάλλοντος και της 
υγείας, της ασφαλείας και υγιεινής των καταναλωτών, 
της προστασίας της ποιότητ ας, της γνησιότητας και των 
τεχνικών χαρακτηριστικών των συσκευασμένων αγαθών 
και των χρησιμοποιούμενων υλικών, καθώς και της προ-
στασίας των δικαιωμάτων βιομηχανικής και εμπορικής 
ιδιοκτησίας.
Άρθρο 77
Ορισμοί(Άρθρο 3 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 2 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
Για τους σκοπούς του παρόντος ισχύουν οι ακόλουθοι 
ορισμοί:
1. «Συσκευασία»: κάθε προϊόν, κατασκευασμένο από 
οποιουδήποτε είδους υλικό, προοριζόμενο να χρησι-
μοποιείται για να περιέχει αγαθά, για την προστασία, 
τη διακίνηση, τη διάθεση και την παρουσίαση αγαθών, 
από πρώτες ύλες μέχρι επεξεργασμένα αγαθά, από τον παραγωγό μέχρι τον χρήστη ή τον καταναλωτή. Ως συ-
σκευασίες θεωρούνται όλα τα είδη «μιας χρήσης» που 
χρησιμοποιούνται για τον ίδιο σκοπό.Ως «συσκευασία» νοείται μόνο:
α) Η συσκευασία προς πώληση ή πρωτογενής συ-
σκευασία σχεδιασμένη να αποτελεί, στο σημείο αγοράς, 
χωριστή μονάδα προς πώληση στον τελικό χρήστη ή 
καταναλωτή.
β) Η ομαδοποιημένη συσκευασία ή δευτερογενής 
συσκευασία, σχεδιασμένη να αποτελεί στο σημείο αγο-
ράς, σύνολο ορισμένου αριθμού μονάδων προς πώλη-
ση είτε αυτές πωλούνται ως έχουν στον τελικό χρήστη 
ή καταναλωτή είτε χρησιμεύουν για την πλήρωση των 
εκθετηρίων στο σημείο πώλησης. Η συσκευασία μπορεί 
να αφαιρείται από το προϊόν χωρίς να επηρεάζονται τα χαρακτηριστικά του.
γ) Η συσκευασία μεταφοράς ή τριτογενής συσκευασία, 
σχεδιασμένη να διευκολύνει τη διακίνηση και μεταφορά 
αριθμού μονάδων προς πώληση ή ομαδοποιημένων συ-
σκευασιών, προκειμένου να αποφεύγονται η δια χειρός διακίνηση και οι ζημίες κατά τη μεταφορά. Στις συσκευ-ασίες μεταφοράς δεν περιλαμβάνονται τα εμπορευμα-
τοκιβώτια των οδικών, σιδηροδρομικών, θαλάσσιων και 
αεροπορικών μεταφορών.
2. Ο ορισμός της «συσκευασίας» βασίζεται στα ακό-
λουθα κριτήρια, επεξηγηματικά παραδείγματα της εφαρ-
μογής των οποίων είναι τα αντικείμενα που απαριθμού-νται στο παράρτημα ΙΙΙ του Μέρους Γ’:
α) Θεωρούνται συσκευασία τα αντικείμενα που πλη-
ρούν τον ανωτέρω ορισμό, με την επιφύλαξη άλλων 
λειτουργιών τις οποίες επιτελεί η συσκευασία, εκτός αν 
το αντικείμενο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος προϊόντος 
που είναι αναγκαίο για να περιέχε ι, υποστηρίζει ή δια-
φυλάσσει το προϊόν στη διάρκεια της ζωής του και όλα 
τα στοιχεία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν, κατανα-
λωθούν ή διατεθούν από κοινού.
β) Τα αντικείμενα που έχουν σχεδιασθεί και προορίζο-
νται για να γεμίζονται στο σημείο πώλησης και τα αντι-
κείμενα μιας χρήσης που πωλούνται, γεμίζουν ή έχουν 
σχεδιασθεί και προορίζονται για να γεμίζουν στο σημείο 
πώλησης, θεωρούνται συσκευασία, εφόσον επιτελούν 
λειτουργία συσκευασίας.
γ) Τα συστατικά μέρη της συσκευασίας και τα ενσωμα-
τωμένα στη συσκευασία βοηθητικά στοιχεία θεωρούνται 
μέρος της συσκευασίας. Τα βοηθη τικά στοιχεία που είναι 
απευθείας ανηρτημένα ή προσδεδεμένα σε ένα προϊ-
όν και επιτελούν λειτουργία συσκευασίας, θεωρούνται 
συσκευασία, εκτός αν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος 
του προϊόντος και όλα τα στοιχεία προορίζονται να κα-
ταναλωθούν ή να διατεθούν από κοινού.
3. «Επαναχρησιμοποιήσιμη συσκευασία»: η συσκευα-
σία που έχει μελετηθεί, σχε διαστεί και τοποθετηθεί στην 
αγορά, προκειμένου να εκπληρώσει κατά τη διάρκεια 
του κύκλου ζωής της πολλαπλές διαδρομές ή επανα-
λαμβανόμενες χρήσεις, με την επαναπλήρωση ή την 
επαναχρησιμοποίησή της για τον σκοπό για τον οποίο 
μελετήθηκε.
4. «Απόβλητα συσκευασίας»: κάθε συσκευασία ή υλικό 
συσκευασίας, που καλύπτεται από τον ορισμό του απο-
βλήτου του άρθρου 3 εξαιρουμένων των καταλοίπων 
παραγωγής.
5. «Σύνθετη συσκευασία»: η συσκευασία που αποτελεί-
ται από δύο (2) ή περισσότερα στρώματα διαφορετικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8569 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
υλικών τα οποία δεν είναι δυνατόν να διαχωριστούν με 
το χέρι και συνιστούν μία ενιαία ολοκληρωμένη μονάδα 
αποτελούμενη από εσωτερικό υποδοχέα και εξωτερικό 
περίβλημα, η οποία γεμίζεται, αποθηκεύεται, μεταφέρε-
ται και εκκενώνεται ενιαία.
6. «Οικονομικοί παράγοντες σε σχέση με τις συσκευ-
ασίες»: οι προμηθευτές υλικών συσκευασίας, οι παρα-
γωγοί και μετατροπείς συσκευασιών, τα εμφιαλωτήρια, 
οι χρήστες, οι εισαγωγείς, οι έμποροι, οι διανομείς, οι 
δημόσιες αρχές και οι δημόσιοι οργανισμοί.
7. «Σύστημα επιστροφής εγγύησης»: δέσμη μέτρων 
και μηχανισμών για την οργανωμένη επιστροφή προ-
ϊόντος ή αποβλήτου, κατά την οποία ο αγοραστής του 
προϊόντος καταβάλλει στον πωλητή χρηματικό αντίτιμο 
(εγγυοδοτικό αντίτιμο), το οποίο του αποδίδεται κατά 
την επιστροφή του προϊόντος με σκοπό την επαναχρη-σιμοποίησή του ή κατά την επιστροφή του αποβλήτου με σκοπό την εναλλακτική διαχείρισή του.
8. «Διακινητής συσκευασίας»: το φυσικό ή νομικό πρό-
σωπο που διακινεί στην ελληνική αγορά συσκευασμένα 
αγαθά έως και την τελική τους πώληση ή/και προσφορά 
στον τελικό χρήστη ή καταναλωτή ή χρησιμοποιεί συ-
σκευασίες για πλήρωση σε σημεία πώλησης.
9. «Εθελοντική συμφωνία»: η επίσημη συμφωνία που 
συνάπτεται μεταξύ των αρμόδιων δημόσιων αρχών και των ενδιαφερομένων τομέων δραστηριότητας, η οποία 
είναι ανοικτή σε όλα τα μέρη που επιθυμούν να συμμορ-
φωθούν με τους όρους της συμφωνίας, προκειμένου να 
συμβάλουν στην εκπλήρωση των στόχων του παρόντος 
νόμου.
10. «Πλαστικό υλικό»: το πολυμερές, σύμφωνα με την 
παρ. 5 του άρθρου 3 του Κανονισμού 1907/2006 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L 396), 
στο οποίο ενδεχομένως έχουν προστεθεί πρόσθετα ή 
άλλες ουσίες και το οποίο μπορεί να αποτελέσει κύριο 
δομικό στοιχείο των σακουλών μεταφοράς.
11. «Πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: οι σακούλες με-
ταφοράς, με ή χωρίς λαβή, από πλαστικό υλικό, οι οποίες 
διατίθενται στους καταναλωτές στο σημείο πώλησης 
εμπορευμάτων ή προϊόντων.
12. «Οξοδιασπώμενες πλαστικές σακούλες μεταφο-
ράς»: οι πλαστικές σακούλες μεταφοράς από πλαστικά 
υλικά, στα οποία περιλαμβάνονται πρόσθετα που κα-
ταλύουν τη διάσπαση των πλαστικών υλικών σε μικρο-
τμήματα.
13. «Λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: οι πλα-
στικές σακούλες μεταφοράς με πάχος τοιχώματος μικρό-
τερο των πενήντα (50) μικρομέτρων (μm).
14. «Πολύ λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: οι 
πλαστικές σακούλες μεταφοράς με πάχος τοιχώματος 
μικρότερο από δεκαπέντε (15) μικρόμετρα (μm) που 
χρησιμοποιούνται για λόγους υγιεινής ή παρέχονται ως 
πρωτογενής συσκευασία χύδην τροφίμων, όταν η χρήση 
τους συμβάλλει στην αποφυγή σπατάλης τροφίμων,.
15. «Βιοαποδομήσιμες (ή βιοαποικοδομήσιμες)/λιπα-
σματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς»: οι 
πλαστικές σακούλες μεταφοράς οι οποίες, στο πλαίσιο 
τήρησης των απαιτήσεων των υποπερ. γγ’ και γδ’ της 
περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 87, υπόκεινται σε ανα-κύκλωση μέσω βιοαποδόμησης ή λιπασματοποίησης, 
σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13432 
«Απαιτήσεις για συσκευασία ανακτήσιμη μέσω λιπα-
σματοποίησης και βιοαποικοδόμησης - Σχήμα δοκιμής 
και κριτήρια αξιολόγησης για την τελική αποδοχή της 
συσκευασίας» ή με άλλο ευρωπαϊκό πρότυπο.
16. «Σημεία πώλησης εμπορευμάτων ή προϊόντων»: ο 
οριοθετημένος και διαμορφωμένος χώρος, όπου ασκεί-
ται λιανικό εμπόριο εμπορευμάτων ή προϊόντων, στα 
οποία περιλαμβάνονται τα τρόφιμα και τα ποτά.
17. «Έμπορος»: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή επι-
χείρηση λιανικού εμπορίου, συμπεριλαμβανομένου του 
ηλεκτρονικού εμπορίου που, στο πλαίσιο της άσκησης 
της εμπορικής του δραστηριότητας, παρέχει στους κα-
ταναλωτές, κατά την πώληση εμπορευμάτων ή προϊό-
ντων, πλαστικές σακούλες μεταφοράς. Στην έννοια του 
εμπόρου περιλαμβάνονται και οι επαγγελματίες πωλητές 
που δραστηριοποιούνται σε ακάλυπτους δημόσιους, 
δημοτικούς, ιδιωτικούς ή εκκλησιαστικούς χώρους και γενικά χώρους που δεν αποτελούν επαγγελματική στέ-
γη, αλλά επιτρέπεται σε αυτούς η άσκηση εμπορικής 
δραστηριότητας (υπαίθριο εμπόριο).
18. «Παραγωγός πλαστικής σακούλας μεταφοράς»: το 
φυσικό ή νομικό πρόσωπο που εισάγει ή κατασκευάζει 
πλαστικές σακούλες μεταφοράς οι οποίες, μέσω των δι-
ακινητών/διανομέων ή των εμπόρων, προορίζονται να 
καταλήξουν στον καταναλωτή για τη μεταφορά εμπο-
ρευμάτων ή προϊόντων.
19. «Διακινητής/διανομέας πλαστικών σακουλών με-
ταφοράς»: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο στην αλυσίδα 
εφοδιασμού, το οποίο διαθέτει στο λιανικό εμπόριο πλα-
στικές σακούλες μεταφοράς. Ο διακινητής/διανομέας 
πλαστικών σακουλών μεταφοράς δύναται να είναι και 
παραγωγός κατά την έννοια της παρ. 18.
Άρθρο 78
Πρόληψη
(Παρ. 1 του άρθρου 4 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 3 του 
άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) 
εκπονεί και εφαρμόζει προγράμματα πρόληψης δημι-
ουργίας αποβλήτων και εναλλακτικής διαχείρισης των 
αποβλήτων συσκευασιών. Τα προγράμματα αυτά ανα-
φέρονται στην πρόληψη των ζημιογόνων για το περι-
βάλλον δράσεων που προέρχονται από τις συσκευασίες 
και τη διαχείριση των αποβλήτων των συσκευασιών και στη λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων, σύμφωνα με τις 
γενικές αρχές του άρθρου 4 και το Εθνικό Πρόγραμμα 
Πρόληψης Αποβλήτων του άρθρου 57.
2. Η χρηματική εισφορά που καταβάλλουν οι υπόχρεοι 
παραγωγοί συσκευασίας κατά την έννοια της παρ. 2 του 
άρθρου 84 για τη συμμετοχή τους σε Συλλογικό Σύστημα 
Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) προσδιορίζεται χωρι-στά για κάθε υλικό συσκευασίας, σύμφωνα με τα προ-
βλεπόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 9 και διατίθεται απο-
κλειστικά για την κάλυψη του κόστους της εναλλακτικής 
διαχείρισης των αποβλήτων συσκευασιών με σκοπό την 
επίτευξη των στόχων του άρθρου 82.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8570 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
3. Με την απόφαση της παρ. 1 του άρθρου 92 καθο-
ρίζονται οι ελάχιστες επιμέρους κατηγορίες υλικών συ-
σκευασίας και τα ελάχιστα υποχρεωτικά ποσοστά δια-
φοροποίησης των χρηματικών εισφορών ανά επιμέρους 
συσκευασία.
4. Για τις πλαστικές συσκευασίες οι επιμέρους κατηγο-
ρίες υλικών και τα ελάχιστα ποσοστά διαφοροποίησης 
καθορίζονται στο Παράρτημα ΙΙ του Μέρους Γ’ .
5. Για τις επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες κατα-
βάλλεται από τους υπόχρεους χρηματική εισφορά για τη 
συμμετοχή τους σε ΣΣΕΔ μόνο την πρώτη φορά που οι εν λόγω συσκευασίες διατίθενται στην αγορά.
6. Για την εφαρμογή των παρ. 3 και 4, οι φορείς ΣΣΕΔ 
συσκευασιών οφείλουν, έως 1η Ιανουαρίου 2022 να 
υποβάλουν στον Ε.Ο.ΑΝ. τον προσδιορισμό χρηματικών 
εισφορών, ο οποίος εγκρίνεται με απόφαση του Ε.Ο.ΑΝ., 
σύμφωνα με το άρθρο 13. Μετά την 1η Ιανουαρίου του 2022 εφαρμόζεται η περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 13.
Άρθρο 79
Μέτρα διαχείρισης των πλαστικώνσακουλών μεταφοράς(Παρ. 1α του άρθρου 4 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)
1. Οι παραγωγοί των πλαστικών σακουλών μεταφοράς 
υποχρεούνται να διαθέτουν στην αγορά τις πλαστικές 
σακούλες μεταφοράς με σήμανση, η οποία φέρει τον 
τόπο και την ημερομηνία παραγωγής, καθώς και τον 
αριθμό του Εθνικού Μητρώου Παραγωγού (ΕΜΠΑ), με ευκρινή τρόπο, ήτοι με χαρακτήρες μεγέθους τουλάχι-
στον 1,2 χιλιοστών και σε εμφανή θέση στο σώμα της 
πλαστικής σακούλας.
2. Επιβάλλεται στους καταναλωτές η καταβολή περι-
βαλλοντικού τέλους ανά τεμάχιο πλαστικής σακούλας 
μεταφοράς ανεξαρτήτως πάχους τοιχώματος, με εξαί-
ρεση τις βιοαποδομήσιμες (ή βιοαποικοδομήσιμες) και 
λιπασματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς 
της παρ. 15 του άρθρου 77. Το τέλος ορίζεται στο ποσό των επτά (7) λεπτών.
Το ποσό του περιβαλλοντικού τέλους αναγράφεται 
με τρόπο διακριτό και ευανάγνωστο στα παραστατικά 
πώλησης προ του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.). 
Το περιβαλλοντικό τέλος έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα 
και τα έσοδα από αυτό αποτελούν δημόσιο έσοδο, το 
οποίο εισπράττεται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσί-ων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) και στη συνέχεια αποδίδεται υπέρ του Ε.Ο.ΑΝ..
Αρμόδια για τον έλεγχο της ορθής απόδοσης του πε-
ριβαλλοντικού τέλους είναι αποκλειστικά η φορολογική 
διοίκηση.
Η δήλωση απόδοσης περιβαλλοντικού τέλους πλαστι-
κής σακούλας σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 2 του 
άρθρου 92, υποβάλλεται από τα υπόχρεα πρόσωπα στη 
φορολογική διοίκηση κάθε τρίμηνο, έως την τελευταία 
ημέρα του μήνα που ακολουθεί την περίοδο στην οποία 
αφορά. Σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας, που επηρεάζουν 
τη λειτουργία της φορολογικής διοίκησης ή σε περι-
πτώσεις φυσικών καταστροφών ή άλλων αντίστοιχων 
εξαιρετικών και δυσμενών συμβάντων που επηρεάζουν 
φορολογούμενους, με απόφαση του Υπουργού Οικονο-μικών, μπορεί να ορίζεται διαφορετική προθεσμία για 
την υποβολή της δήλωσης απόδοσης ή να χορηγείται πα-
ράταση της προθεσμίας για την υποβολή της δήλωσης 
αυτής, καθώς και διαφορετική προθεσμία καταβολής 
του τέλους.
3. Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν τα προ-
βλεπόμενα στην απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 92, η 
οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.. Μέχρι 
την έκδοση της ως άνω κοινής απόφασης διατηρείται 
σε ισχύ η υπ’ αρ. 180036/952/10.8.2017 κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης, Οικονομικών, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Διοικητή της Ανε-ξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Β’ 2812).
4. Στο τέλος του Παραρτήματος του ν. 4174/2013 
(Α’ 170), προστίθεται η φράση: «περιβαλλοντικό τέλος».
Άρθρο 80
Μέτρα για τα πλαστικά μπουκάλια με ετικέτααπό πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC)(Παρ. 1 του άρθρου 4 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 3 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Από την 1η Ιουνίου 2022, οι παραγωγοί και οι εισα-
γωγείς συσκευασιών προϊόντων, μέρος της συσκευασίας 
των οποίων περιέχει πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC), απαγο-
ρεύεται να θέτουν είτε επί της ίδιας της συσκευασίας είτε 
στην ετικέτα αυτής, σήμανση περί δυνατότητας ανακύ-
κλωσης της συσκευασίας.
2. α) Από την 1η Ιουνίου 2022 επιβάλλεται τέλος ανα-
κύκλωσης για τα προϊόντα, η συσκευασία των οποίων πε-
ριέχει πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC), κατά την πώλησή τους 
σε κάθε νόμιμο σημείο πώλησης. Η καταβολή του τέλους 
επιβάλλεται στους καταναλωτές ανά τεμάχιο προϊόντος.
β) Το τέλος ανακύκλωσης του παρόντος ορίζεται σε 
οκτώ (8) λεπτά. Το ποσό του τέλους αναγράφεται με 
τρόπο διακριτό και ευανάγνωστο στα παραστατικά πώ-λησης προ του Φ.Π.Α. και αποτυπώνεται στα λογιστικά 
αρχεία που υποχρεούνται να τηρούν οι επιχειρήσεις που 
πωλούν τα εν λόγω προϊόντα. Οι εν λόγω επιχειρήσεις 
υποχρεούνται να αναγράφουν στα σημεία πώλησης των 
προϊόντων της περ. α’ σε εμφανές σημείο για τον κατα-
ναλωτή, ότι τα προϊόντα αυτά υπόκεινται σε τέλος, με 
αναγραφή του ποσού του τέλους.
γ) Το τέλος έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και τα έσοδα 
από αυτό αποτελούν δημόσια έσοδα, τα οποία εισπράτ-
τονται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων 
(Α.Α.Δ.Ε.) και αποδίδονται στον Ελληνικό Οργανισμό 
Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) με σκοπό να διατίθενται αποκλει-
στικά για τη χρηματοδότηση δράσεων ανακύκλωσης.
δ) Για την απόδοση του τέλους υποβάλλεται δήλωση 
απόδοσης του τέλους σύμφωνα με την απόφαση της 
παρ. 4 του άρθρου 92, από τις επιχειρήσεις που πωλούν τα προϊόντα της περ. α’ στη φορολογική διοίκηση κάθε 
τρίμηνο, έως την τελευταία ημέρα του μήνα που ακο-
λουθεί την περίοδο στην οποία αφορά.
ε) Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν τα προ-
βλεπόμενα στην απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 92, 
η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.. Η έκ-δοση της απόφασης του πρώτου εδαφίου δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή του παρόντος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8571 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
στ) Στο τέλος του Παραρτήματος του ν. 4174/2013 
(Α’ 170), προστίθεται η φράση: «Τέλος ανακύκλωσης».
Άρθρο 81
Επαναχρησιμοποίηση(Άρθρο 5 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχειαντικατασταθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Οι παραγωγοί συσκευασίας, εφόσον διαθέτουν στην 
αγορά επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες, υποχρε-
ούνται να δηλώνουν ετησίως στον Ελληνικό Οργανισμό 
Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.), μέσω του Εθνικού Μητρώου 
Παραγωγών (ΕΜΠΑ) και ειδικότερα εντός της προθε-
σμίας που τίθεται με την υπό στοιχεία οικ.181504/2016 
απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας (Β’ 2454), όπως εκάστοτε ισχύει, ανά υλικό 
συσκευασίας, όπως πλαστικό, ξύλο, σιδηρούχο μέταλλο, 
αλουμίνιο, γυαλί, χαρτί, χαρτόνι, τα στοιχεία που προ-
βλέπονται στην απόφαση της Επιτροπής 2005/270/ΕΚ 
«για τον καθορισμό των πινάκων του συστήματος βά-
σεων δεδομένων, σύμφωνα με την Οδηγία 94/62/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις 
συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας» (L 86).
2. Η διάθεση στην αγορά επαναχρησιμοποιήσιμων 
συσκευασιών κατά την έννοια της παρ. 1 πιστοποιείται 
με κατάλληλο σύστημα διασφάλισης των διεργασιών 
επαναχρησιμοποίησης των συσκευασιών, σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 13429.
3. Στους στόχους της παρ. 1 του άρθρου 82 λαμβάνεται 
υπόψη το μέσο μερίδιο, κατά τα τρία (3) προηγούμενα 
έτη, των επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών προς 
πώληση που διατέθηκαν στην αγορά για πρώτη φορά 
και επαναχρησιμοποιήθηκαν, ως μέρος ενός συστήμα-
τος για την επαναχρησιμοποίηση των συσκευασιών, 
σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 5 της Οδηγίας (EK) 
94/62 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλί-
ου της 20ής Δεκεμβρίου 1994 για τις συσκευασίες και τα 
απορρίμματα συσκευασίας (L 365). Για τον υπολογισμό του προσαρμοσμένου επιπέδου των στόχων λαμβάνο-
νται υπόψη όχι περισσότερες από πέντε (5) ποσοστιαίες 
μονάδες του μεριδίου αυτού.
4. Κατά τον υπολογισμό των στόχων της παρ. 1 του 
άρθρου 82 λαμβάνεται υπόψη η ποσότητα των ξύλινων 
συσκευασιών που επισκευάζονται για επαναχρησιμο-
ποίηση.
Άρθρο 82
Ανάκτηση και ανακύκλωση(Άρθρο 6 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 5 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Τίθενται οι ακόλουθοι ποσοτικοί στόχοι ανακύκλω-
σης:
α) η ανάκτηση ή αποτέφρωση σε εγκαταστάσεις απο-
τέφρωσης αποβλήτων με ανάκτηση ενέργειας ανέρχεται 
σε τουλάχιστον εξήντα τοις εκατό (60%) κατά βάρος των 
αποβλήτων συσκευασίας και η ανακύκλωση ανέρχεται 
σε πενήντα πέντε τοις εκατό (55%) τουλάχιστον έως ογδόντα τοις εκατό (80%) κατά μέγιστο, κατά βάρος των 
αποβλήτων συσκευασίας,
β) οι ελάχιστοι στόχοι ανακύκλωσης για υλικά που πε-
ριέχονται σε απόβλητα συσκευασίας είναι οι ακόλουθοι:
βα) εξήντα τοις εκατό (60%), κατά βάρος, για το γυαλί,
ββ) εξήντα τοις εκατό (60%), κατά βάρος, για το χαρτί 
και το χαρτόνι,
βγ) πενήντα τοις εκατό (50%), κατά βάρος, για τα μέ-
ταλλα,
βδ) είκοσι δύο κόμμα πέντε τοις εκατό (22,5%), κατά 
βάρος, για τα πλαστικά, λαμβάνοντας αποκλειστικά υπό-
ψη υλικά που ανακυκλώνονται εκ νέου σε πλαστικά,
βε) δέκα πέντε τοις εκατό (15%), κατά βάρος, για το 
ξύλο,
γ) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2025, ανακυ-
κλώνεται τουλάχιστον το εξήντα πέντε τοις εκατό (65%) 
κατά βάρος του συνόλου των αποβλήτων συσκευασίας,
δ) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2025 κα-
λύπτονται οι κάτωθι ελάχιστοι στόχοι κατά βάρος για 
ανακύκλωση στα ακόλουθα υλικά που περιέχονται στα 
απόβλητα συσκευασίας:
δα) το πενήντα τοις εκατό (50%) των πλαστικών,δβ) το είκοσι πέντε τοις εκατό (25%) του ξύλου,δγ) το εβδομήντα τοις εκατό (70%) των σιδηρούχων 
μετάλλων,
δδ) το πενήντα τοις εκατό (50%) του αλουμινίου,
δε) το εβδομήντα τοις εκατό (70%) του γυαλιού,
δστ) το εβδομήντα πέντε τοις εκατό (75%) του χαρτιού 
και χαρτονιού,
ε) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2030, ανακυ-
κλώνεται τουλάχιστον το εβδομήντα τοις εκατό (70%) 
κατά βάρος του συνόλου των αποβλήτων συσκευασίας,
στ) το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2030, κα-
λύπτονται οι κάτωθι ελάχιστοι στόχοι κατά βάρος για 
ανακύκλωση, όσον αφορά τα ακόλουθα συγκεκριμένα υλικά που περιέχονται στα απόβλητα συσκευασίας:
στα) το πενήντα πέντε τοις εκατό (55%) των πλαστικών,
στβ) το τριάντα τοις εκατό (30%) του ξύλου,
στγ) το ογδόντα τοις εκατό (80%) των σιδηρούχων 
μετάλλων,
στδ) το εξήντα τοις εκατό (60%) του αλουμινίου,
στε) το εβδομήντα πέντε τοις εκατό (75%) του γυαλιού,
στστ) το ογδόντα πέντε τοις εκατό (85%) του χαρτιού 
και χαρτονιού.
2. Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) 
παρακολουθεί την πορεία υλοποίησης των στόχων ανα-
κύκλωσης των αποβλήτων συσκευασιών και θέτει τους 
κατάλληλους όρους και προϋποθέσεις κατά την έγκριση, 
τροποποίηση ή ανανέωση των επιχειρησιακών σχεδί-
ων των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ). 
Για τον σκοπό αυτόν ο Ε.Ο.ΑΝ. εισηγείται στον Υπουργό 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας τη λήψη των αναγκαίων 
μέτρων.
3. Τα μέτρα και οι στόχοι που αναφέρονται στις παρ. 1 
και 2 δημοσιεύονται από τον Ε.Ο.ΑΝ. και αποτελούν αντι-
κείμενο ενημερωτικής εκστρατείας προς το ευρύ κοινό 
και τους οικονομικούς παράγοντες.
4. Οι φορείς ΣΕΔ αποβλήτων συσκευασίας υποχρεού-
νται στην επίτευξη κατ’ ελάχιστον των ποσοτικών στόχων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8572 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
της παρ. 1, με αναγωγή στις ποσότητες συσκευασιών 
των παραγωγών που έχουν ενταχθεί σε αυτά. Ο Ε.Ο.ΑΝ. 
μπορεί να ορίζει υψηλότερους στόχους στην απόφαση 
έγκρισης, προκειμένου να διασφαλίζεται η επίτευξη των 
εθνικών στόχων.
Άρθρο 83
Κανόνες σχετικά με τον υπολογισμότης επίτευξης των στόχων(Άρθρο 6α της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει προστεθεί με την παρ. 6 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Για να εκτιμηθεί ο βαθμός επίτευξης των στόχων της 
παρ. 1 του άρθρου 82, υπολογίζεται το βάρος των απο-
βλήτων συσκευασίας που παράγονται εντός της Ελλη-
νικής Επικράτειας και ανακυκλώνονται σε ένα δεδομένο 
ημερολογιακό έτος, ως ακολούθως:
α) το βάρος των αποβλήτων που παράγονται εντός 
της Ελληνικής Επικράτειας θεωρείται ότι ισούται με το 
βάρος των συσκευασιών που διατίθεται στην ελληνική αγορά κατά τη διάρκεια του ιδίου έτους,
β) το βάρος των αποβλήτων συσκευασίας που ανακυ-
κλώθηκαν υπολογίζεται ως το βάρος των συσκευασιών 
που έχουν καταστεί απόβλητα και που, αφού υποβλήθη-
καν σε όλες τις αναγκαίες εργασίες ελέγχου και διαλογής 
και σε άλλες προπαρασκευαστικές εργασίες για την απο-
μάκρυνση των αποβλήτων υλικών που δεν αποτελούν 
αντικείμενο της επακόλουθης επανεπεξεργασίας και 
για την εξασφάλιση υψηλής ποιότητας ανακύκλωσης, 
εισέρχονται σε εργασία ανακύκλωσης, μέσω της οποίας 
τα απόβλητα υλικά μετατρέπονται σε προϊόντα, υλικά 
ή ουσίες.
2. Για τους σκοπούς της περ. α’ της παρ. 1, το βάρος 
των ανακυκλωμένων αποβλήτων συσκευασίας μετράται 
κατά την είσοδο των αποβλήτων στην εργασία ανακύ-κλωσης.
Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, το βάρος 
των ανακυκλωμένων αποβλήτων συσκευασίας μετρά-
ται στην έξοδο οποιωνδήποτε εργασιών διαλογής, υπό την προϋπόθεση ότι:
α) τα εν λόγω εξερχόμενα απόβλητα υποβάλλονται 
στη συνέχεια σε ανακύκλωση,
β) το βάρος των υλικών ή ουσιών που αφαιρούνται 
μέσω περαιτέρω εργασιών, οι οποίες προηγούνται της 
εργασίας ανακύκλωσης και δεν ανακυκλώνονται στη συ-
νέχεια, δεν περιλαμβάνεται στο βάρος των αποβλήτων που αναφέρονται ως ανακυκλωμένα.
3. Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) θε-
σπίζει σύστημα ποιοτικού ελέγχου και ιχνηλασιμότητας 
των αποβλήτων συσκευασίας για να εξασφαλισθεί ότι 
τηρούνται οι όροι που προβλέπονται στην περ. α) της 
παρ. 1 και στις περ. α) και β) της παρ. 2. Για να εξασφα-λιστούν η αξιοπιστία και η ακρίβεια των στοιχείων που 
συλλέγονται σχετικά με τα ανακυκλωμένα απόβλητα συ-
σκευασίας, το σύστημα μπορεί να αποτελείται από ηλε-κτρονικά Μητρώα που δημιουργούνται σύμφωνα με το 
άρθρο 53 ή άλλα αντίστοιχα Μητρώα, από τεχνικές προ-
διαγραφές για τις απαιτήσεις π οιότητας των αποβλήτων 
μετά τη διαλογή ή από τα μέσα ποσοστά απωλειών για τα απόβλητα που έχουν υποβληθεί σε διαλογή για διάφορα 
είδη αποβλήτων και πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων, 
αντιστοίχως. Τα μέσα ποσοστά απωλειών χρησιμοποιού-
νται μόνο σε περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι δυνατόν 
να εξασφαλιστούν με άλλον τρόπο αξιόπιστα στοιχεία 
και υπολογίζονται βάσει των κανόνων υπολογισμού που 
καθορίζονται στην κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η οποία 
εκδίδεται σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 11α της Οδηγίας (ΕΚ) 2008/98 (L 312).
4. Προκειμένου να υπολογισθεί, αν έχουν επιτευχθεί 
οι στόχοι που ορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 82, η 
ποσότητα βιοαποδομήσιμων αποβλήτων συσκευασίας 
που υφίσταται αναερόβια ή αερόβια επεξεργασία λογί-
ζεται ως ανακυκλωμένη, όταν η εν λόγω επεξεργασία 
παράγει λίπασμα, χώνευμα ή άλλο υλικό με παρεμφερή 
ποσότητα ανακυκλωμένου περιεχομένου σε σχέση με 
την εισροή, το οποίο πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως 
ανακυκλωμένο προϊόν, υλικό ή ουσία. Όταν το προϊόν 
χρησιμοποιείται στο έδαφος, αυτό υπολογίζεται ως ανα-
κυκλωμένο, μόνο αν αυτή η χρήση αποφέρει όφελος για 
τη γεωργία ή οικολογική βελτίωση.
5. Η ποσότητα υλικών απ οβλήτων συσκευασίας που 
παύουν να είναι απόβλητα ως αποτέλεσμα προπαρα-
σκευαστικής εργασίας πριν υποβληθούν σε επανεπεξερ-
γασία, λογίζεται ως ανακυκλωμένη ποσότητα, υπό την 
προϋπόθεση ότι τα υλικά αυτά προορίζονται να μετα-
τραπούν με επακόλουθη επανεπεξεργασία σε προϊόντα, 
υλικά ή ουσίες που χρησιμοποιούνται είτε για τον αρχικό 
είτε για άλλον σκοπό. Κατ’ εξαίρεση, τα υλικά από αποχα-
ρακτηρισμένα απόβλητα που πρόκειται να χρησιμοποιη-
θούν ως καύσιμα ή ως άλλο μέσο παραγωγής ενέργειας 
ή για αποτέφρωση, για επίχωση ή για διάθεση σε χώρο 
υγειονομικής ταφής, δεν λαμβάνονται υπόψη για τον 
υπολογισμό της επίτευξης των στόχων ανακύκλωσης.
6. Για να κριθεί κατά πόσον έχουν επιτευχθεί οι στό-
χοι που προβλέπονται στην παρ.  1 του άρθρου 82 
λαμβάνεται υπόψη η ανακύκλωση των μετάλλων που 
διαχωρίζονται μετά την αποτέφρωση αποβλήτων, κατ’ 
αναλογία του μεριδίου των αποβλήτων συσκευασίας 
που αποτεφρώνονται, με την προϋπόθεση ότι τα ανα-
κυκλωμένα μέταλλα πληρούν συγκεκριμένα ποιοτικά 
κριτήρια, τα οποία προσδιορίζονται στην εκτελεστική 
πράξη που εκδίδεται δυνάμει της Εκτελεστικής Απόφα-σης (ΕΕ) 2019/1004.
7. Απόβλητα συσκευασίας που αποστέλλονται σε άλλο 
κράτος μέλος για ανακύκλωση, προσμετρώνται στην 
επίτευξη των στόχων που ορίζονται στην παρ. 1 του άρ-
θρου 82, εφόσον η συλλογή των εν λόγω αποβλήτων 
συσκευασίας πραγματοποιήθηκε εντός της Ελληνικής 
Επικράτειας.
8. Τα απόβλητα συσκευασίας, των οποίων η συλλογή 
πραγματοποιήθηκε εντός της Ελληνικής Επικράτειας και 
τα οποία εξάγονται σε κράτος εκτός Ευρωπαϊκής Ένω-
σης (Ε.Ε.), προσμετρώνται στην επίτευξη των στόχων 
που καθορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 82, μόνο εάν τηρούνται οι απαιτήσεις της παρ. 3 και αν, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, για 
τις μεταφορές αποβλήτων (L 190), ο εξαγωγέας μπορεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8573 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
να αποδείξει ότι η μεταφορά των αποβλήτων συμμορ-
φώνεται με τις απαιτήσεις του εν λόγω Κανονισμού και ότι η επεξεργασία των αποβλήτων συσκευασίας εκτός 
της Ε.Ε. διενεργείται υπό ισοδύναμες συνθήκες με αυτές 
που επιβάλλει η ενωσιακή νομοθεσία.
9. Για τον υπολογισμό, την επαλήθευση της επίτευ-
ξης των στόχων και την υποβολή των στοιχείων του 
παρόντος, όπως και τον μορφότυπο για την υποβολή 
στοιχείων, εφαρμόζεται η απόφαση 2005/270/ΕΚ της 
Επιτροπής, της 22ας Μαρτίου 2005, «για τον καθορισμό 
των πινάκων του συστήματος βάσεων δεδομένων σύμ-
φωνα με την οδηγία 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινο-
βουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας» (L 86).
Άρθρο 84
Πρόγραμμα Διευρυμένης ΕυθύνηςΠαραγωγού συσκευασιών(Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Με το παρόν θεσπίζεται Πρόγραμμα Διευρυμένης 
Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ) για τις συσκευασίες.
2. Ως υπόχρεοι οργάνωσης και λειτουργίας των Συστη-
μάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ), εφεξής «υπόχρε-
οι παραγωγοί συσκευασίας», ορίζονται:
α) Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστη-
μένα στην Ελλάδα, τα οποία κατ’ επάγγελμα:
αα) συσκευάζουν αγαθά ή αναθέτουν σε τρίτο τη 
συσκευασία αγαθών για λογαριασμό τους ή εισάγουν 
συσκευασμένα αγαθά, ανεξάρτητα από τη χρησιμοποι-
ούμενη τεχνική πώλησης, συμπεριλαμβανομένης της εξ 
αποστάσεως σύμβασης, όπως ορίζεται στην παρ. 1 του 
άρθρου 3 του ν. 2251/1994 (Α’ 191), με σκοπό τη διάθεσή 
τους στην ελληνική αγορά,
αβ) κατασκευάζουν ή εισάγουν συσκευασίες, οι οποίες 
προορίζονται να γεμίζονται σε σημείο πώλησης, συμπε-
ριλαμβανομένων των σακουλών μεταφοράς.
β) Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εγκατεστη-
μένα σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) ή σε 
τρίτη χώρα, τα οποία πωλούν κατ’ επάγγελμα στην Ελλά-
δα, απευθείας σε νοικοκυριά ή άλλους χρήστες πλην των 
νοικοκυριών, συσκευασίες ή/και συσκευασμένα αγαθά, 
μέσω συμβάσεων εξ αποστάσεως, όπως ορίζονται στην 
παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2251/1994.
γ) Με την επιφύλαξη της περ. δ’ , στην περίπτωση εισα-
γωγών αγαθών από τρίτα εδάφη ή τρίτες χώρες προς την 
Ε.Ε. με τη χρήση ηλεκτρονικής διεπαφής, όπως πλατφόρ-
μα, διαδικτυακή πύλη ή παρόμοια μέσα, ιδίως με χρήση 
εγκαταστάσεων παρόχων υπηρεσιών διεκπεραίωσης, η 
ευθύνη της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του παραγω-
γού που απορρέουν από ΠΔΕΠ βαρύνει τον φορολογικό 
αντιπρόσωπο, όπου αυτός προβλέπεται, σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στον ν. 2859/2000 (Α’ 248).
δ) Στην περίπτωση εξ αποστάσεως πώλησης αγαθών 
μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας τα οποία εμπίπτουν σε 
ΠΔΕΠ, η υποχρέωση εκπλήρωσης των υποχρεώσεων 
του παραγωγού που απορρέουν από ΠΔΕΠ βαρύνει τη 
διαδικτυακή πλατφόρμα πώλησης, εκτός εάν ο πωλητής 
του αγαθού προσκομίζει στη διαδικτυακή πλατφόρμα πώλησης πιστοποιητικό εγγραφής στο Εθνικό Μητρώο 
Παραγωγού (ΕΜΠΑ). Η διαδικτυακή πλατφόρμα πώλη-σης, μεταξύ άλλων:
δα) συμβάλλεται με ΣΕΔ,δβ) εγγράφεται στο ΕΜΠΑ,δγ) καταβάλει χρηματοδοτική εισφορά, σύμφωνα με 
τις προβλέψεις της σχετικής σύμβ ασης με το ΣΕΔ. Η ει-
σφορά υπολογίζεται με βάση την ποσότητα, το είδος 
και την κατηγορία των προϊόντων, όπως εξειδικεύεται 
στο οικείο ΠΔΕΠ και διασφαλίζει ότι καλύπτονται όλα 
τα στοιχεία κόστους της περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 9.
3. Οι υπόχρεοι παραγωγοί συσκευασιών της παρ. 2 
υποχρεούνται να σχεδιάσουν, να οργανώσουν και να 
λειτουργήσουν Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Δι-
αχείρισης (ΣΣΕΔ) ή να οργανώσουν Ατομικά Συστήματα 
Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΑΣΕΔ) για το σύνολο των συ-
σκευασμένων προϊόντων ή συσκευασιών που διαθέτουν 
στην αγορά με σκοπό την επίτευξη των στόχων που τί-
θενται στο άρθρο 82. Για την οργάνωση και λειτουργία 
των ΣΕΔ του παρόντος εφαρμόζονται κατ’ αναλογία τα 
άρθρα 9 και 11 έως 15.
4. Οι χρηματικές εισφορές που καταβάλλονται από 
τους υπόχρεους παραγωγούς συσκευασιών της παρ. 2, 
για τη συμμόρφωσή τους με τις υποχρεώσεις που απορ-
ρέουν από το παρόν, προσδιορίζονται στο επιχειρησι-
ακό σχέδιο που καταρτίζεται από τους φορείς ΣΣΕΔ και 
υποβάλλεται προς έγκριση στον Ελληνικό Οργανισμό 
Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.), σύμφωνα με τα οριζόμενα στο 
άρθρο 13 και το Παράρτημα Ι του Μέρους Γ’ .
5. Στόχος των ΣΕΔ συσκευασιών είναι η προώθηση 
της ανακύκλωσης υψηλής ποιό τητας των αποβλήτων 
συσκευασίας μέσω της χωριστής συλλογής σε διακριτά 
ρεύματα για το χαρτί, τα μέταλλα, τα πλαστικά και το 
γυαλί σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 25. Η οργά-
νωση της χωριστής συλλογής των επιμέρους υλικών συ-
σκευασίας, από γυαλί, πλαστικό, μέταλλα και χαρτί είναι 
υποχρεωτική σύμφωνα με τις προβλέψεις του οικείου 
Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης και του οικείου εγκεκρι-
μένου Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων 
(ΠΕΣΔΑ).
6. Για την εφαρμογή της παρ. 14 του άρθρου 12 χρη-
σιμοποιείται ο στόχος που έχει τεθεί στην απόφαση έγκρισης του ΣΣΕΔ και αναφέρεται στο σύνολο των 
αποβλήτων συσκευασίας. Για την εφαρμογή της παρ. 18 
του άρθρου 12 χρησιμοποιούνται οι στόχοι που έχουν 
τεθεί στην απόφαση έγκρισης του ΣΣΕΔ και αναφέρο-
νται στα επιμέρους ρεύματα υλικών που περιέχονται 
στις συσκευασίες. Η μη επίτευξη ενός εκ των στόχων του 
προηγούμενου εδαφίου επιφέρει την κατάπτωση της 
εγγύησης στο τέλους της πενταετούς έγκρισης του ΣΣΕΔ.
Άρθρο 85Χρήση δευτερογενών πρώτων
υλών στην παραγωγή συσκευασίας(Παρ. 4 του άρθρου 6 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ,όπως έχει αντικατασταθεί με την παρ. 3 του 
άρθρου 1 της Οδηγίας 2004/12/ΕΚ)
1. Από την 1η Ιανουαρίου 2025 οι πλαστικές σακούλες 
μεταφοράς περιέχουν υποχρεωτικά τουλάχιστον τριάντα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8574 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
τοις εκατό (30%) ανακυκλωμένο πλαστικό, με εξαίρεση 
τις πολύ λεπτές σακούλες μεταφοράς και τις βιοαπο-
δομήσιμες ή βιοαποικοδομήσιμες/λιπασματοποιήσιμες 
πλαστικές σακούλες μεταφοράς. Το παραπάνω ποσο-
στό εφαρμόζεται και για κάθε παραγωγό μεμονωμένα, 
υπολογιζόμενο ως μέσος όρος για όλες τις πλαστικές 
σακούλες που διαθέτει στην αγορά.
2. Τα προϊόντα της παρ. 1 που διατίθενται στην αγορά 
φέρουν υποχρεωτικά εμφανή, ευανάγνωστη και ανεξί-τηλη σήμανση επί των ίδιων των προϊόντων, σύμφωνα 
με τους κανόνες που ορίζονται στο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 
ISO 14021 ή με ισοδύναμους κανόνες.
3. Για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της παρ. 1, 
οι παραγωγοί των προϊόντων της παρ. 1 και τα φυσικά 
και νομικά πρόσωπα που εκτελούν εργασίες ανακύκλω-
σης υποχρεούνται να συμμορφώνονται με κατάλληλο 
σύστημα διασφάλισης ποιότητας των διεργασιών ανα-
κύκλωσης και ιχνηλασιμότητας των ανακυκλωμένων 
πλαστικών, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 282/2008 
της Επιτροπής της 27ης Μαρτίου 2008 «για τα υλικά και 
αντικείμενα από ανακυκλωμένο πλαστικό τα οποία προ-
ορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα και για την 
τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2023/2006» (L 
86) και το πρότυπο ΕΛΟΤ EN 15343, οι προδιαγραφές 
του οποίου καθορίζονται με την απόφαση της παρ. 6 
του άρθρου 92.
4. Από την 1η Ιανουαρίου 2023 οι φορείς της Γενικής 
Κυβέρνησης, όπως ορίζονται στην περ. β’ της παρ. 1 
του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), απαγορεύεται 
να προμηθεύονται με οποιονδήποτε τρόπο πλαστικές 
σακούλες που δεν περιέχουν τουλάχιστον τριάντα τοις 
εκατό (30%) ανακυκλωμένο πλαστικό, με εξαίρεση τις 
πολύ λεπτές πλαστικές σακούλες μεταφοράς και τις βι-οαποδομήσιμες ή βιοαποικ οδομήσιμες/λιπασματοποι-
ήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς. Η απαγόρευση 
της παρούσας δεν καταλαμβάνει τις δημόσιες συμβάσεις 
των οποίων η διαδικασία ανάθεσης έχει εκκινήσει πριν 
την 1η Ιανουαρίου 2023.
Άρθρο 86
Συστήματα επιστροφής,
συλλογής και ανάκτησης
(Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχειαντικατασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Από τις 5.1.2023, οι υπόχρεοι, σύμφωνα με την 
παρ. 2 του άρθρου 84, φορείς συσκευασίας ποτών από 
αλουμίνιο έως και ενάμιση (1,5) λίτρο, από γυαλί μιας 
χρήσης έως και τρία (3) λίτρα, καθώς και από πλαστικά 
προϊόντα μιας χρήσης σύμφωνα με το Μέρος ΣΤ’ του Πα-
ραρτήματος Ι του ν. 4736/2020 (Α’ 200), για την τήρηση 
της υποχρέωσης της παρ. 3 του άρθρου 84, οφείλουν 
να σχεδιάσουν, να εφαρμόσουν και να λειτουργήσουν 
Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) 
αποβλήτων συσκευασιών πανελλαδικής εμβέλειας, με 
σκοπό την εφαρμογή συστήματος επιστροφής εγγύη-
σης για τις εν λόγω συσκευασίες, κατά την έννοια της 
παρ. 7 του άρθρου 77, προκειμένου να επιτύχουν τους 
ποσοτικούς στόχους χωριστής συλλογής, προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση που προβλέ-
πονται από τη νομοθεσία, ήτοι των στόχων του άρθρου 
82 και της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4736/2020 αντί-
στοιχα.
Για τους όρους και τις προϋποθέσεις εφαρμογής συ-
στήματος επιστροφής εγγύησης για τις συσκευασίες 
του πρώτου εδαφίου εφαρμόζονται οι παρ. 4 έως 9 του άρθρου 13 του ν. 4736/2020 και η απόφαση της παρ. 7 του άρθρου 92.
Υφιστάμενα κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος ή 
νέα εθελοντικά συστήματα επιστροφής εγγύησης που 
εφαρμόζονται για άλλες συσκευασίες πέραν των ανα-
φερόμενων στο πρώτο εδάφιο, όπως για τις γυάλινες 
φιάλες, δηλώνονται υποχρεωτικά στον Ελληνικό Ορ-
γανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) από τους φορείς των 
συστημάτων, σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 1 του άρθρου 81.
2.α) Οι φορείς της παρούσας υποχρεούνται να οργα-
νώνουν τη χωριστή συλλογή των αποβλήτων συσκευ-
ασίας σε διακριτά ρεύματα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της παρ. 5 του άρθρου 84, εντός των χώρων λειτουργί-
ας τους. Ως φορέας λειτουργίας νοείται ο κάτοχος της 
αντίστοιχης άδειας λειτουργίας. Ειδικότερα υπόχρεοι 
να εφαρμόσουν τα αναφερόμενα στην παρούσα είναι:
αα) Οι φορείς λειτουργίας κινηματογράφων, θεάτρων, 
συναυλιακών χώρων, αθλητικών εγκαταστάσεων, εμπο-
ρικών κέντρων, συνεδριακών κέντρων, κύριων ξενοδο-
χειακών καταλυμάτων κατά την έννοια του άρθρου 1 
του ν. 4276/2014 (Α’ 155), εγκαταστάσεων εκπαίδευσης 
με την επιφύλαξη του άρθρου 27, πανεπιστημίων, νοσο-
κομείων και κλινικών, αεροδρομίων, λιμανιών, κεντρικών 
σιδηροδρομικών σταθμών, επιβατηγών - οχηματαγωγών 
πλοίων,
αβ) τα καταστήματα μαζικής εστίασης παρασκευής 
και προσφοράς πλήρους γεύματος, κατά την έννοια της παρ. 5Δ του άρθρου 2 της υπ’ αρ. 47829/23.6.2017 από-
φασης του Υπουργού Υγείας (Β’ 2161), με δυνατότητα 
άνω των εκατό (100) εξυπηρετούμενων ατόμων, όπως 
αυτή υπολογίζεται στην ανωτέρω υγειονομική διάταξη.
β) Ειδικώς τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα κατά 
την έννοια του άρθρου 1 του ν. 4276/2014, που διαθέ-
τουν τουλάχιστον εκατό (100) κλίνες, διασφαλίζουν τη 
δυνατότητα χωριστής συλλογής αποβλήτων συσκευ-
ασιών τουλάχιστον για τις πλαστικές συσκευασίες, σε 
κάθε δωμάτιο.
γ) Οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ βαθ-
μού οργανώνουν τη χωριστή συλλογή των αποβλήτων 
συσκευασίας σε διακριτά ρεύματα, σύμφωνα με τις απαι-
τήσεις της παρ. 5 του άρθρου 84, σε δημοτικές αθλητικές 
εγκαταστάσεις, παιδικές χαρές, βρεφονηπιακούς σταθ-μούς και άλλες δημοτικές εγκαταστάσεις συνάθροισης κοινού. Η χωριστή συλλογή πραγματοποιείται σε περιέ-κτες κατάλληλου μεγέθους ανάλογα με την περίπτωση, 
όπως μικρούς κάδους ανακύκλωσης εσωτερικού και 
εξωτερικού χώρου και γωνιές ανακύκλωσης.
δ) Η χωριστή συλλογή των περ. α’ , β’ και γ’ πραγματο-
ποιείται με περιέκτες ή κάδους ή γωνιές ανακύκλωσης 
ή άλλα μέσα κατάλληλου μεγέθους, ανάλογα με τα χα-
ρακτηριστικά του χώρου και την επισκεψιμότητά του, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8575 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
και κατάλληλου χρωματισμού. Αναφορικά με τις προδι-
αγραφές των χρωμάτων και των συμβόλων των κάδων 
ή περιεκτών για κάθε υλικό που συλλέγεται χωριστά 
σύμφωνα με το παρόν εφαρμόζονται το άρθρο 26 και 
το Παράρτημα V του Μέρους Β’ .
Οι κοινόχρηστοι κάδοι ανακύκλωσης δεν καλύπτουν 
την ανωτέρω υποχρέωση.
ε) Οι φορείς των περ. α), β) και γ) υποχρεούνται να 
εφαρμόσουν το αργότερο έως την 5η Ιανουαρίου 2022 
τις ανωτέρω απαιτήσεις χωριστής συλλογής των απο-
βλήτων συσκευασιών. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού υποχρεούνται 
να εξασφαλίσουν διαθέσιμο δίκτυο χωριστής συλλο-
γής των επιμέρους ρευμάτων αποβλήτων συσκευασί-
ας, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις για 
την εναλλακτική διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών του άρθρου 89, το κόστος, δε, της εναλ-
λακτικής διαχείρισής τους βαρύνει τα οικεία Συστήματα 
Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ).
3. Η ανάκτηση αποβλήτων συσκευασίας από το ρεύμα 
των σύμμεικτων αστικών στερεών αποβλήτων, η οποία 
λαμβάνει χώρα στις Μονάδες Μηχανικής και Βιολογικής 
επεξεργασίας αποβλήτων (ΜΕΑ) δηλώνεται με ευθύνη 
των φορέων λειτουργίας των ΜΕΑ στον Ελληνικό Ορ-
γανισμό Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.). Η μέθοδος προσδιο-
ρισμού των αποβλήτων συσκευασίας επί των ανακτη-
μένων υλικών, ο τρόπος υποβολής και αξιολόγησης των 
στοιχείων και η συχνότητα υποβολής τους καθορίζονται 
με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του Ε.Ο.ΑΝ., η 
οποία εκδίδεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2021.
Άρθρο 87
Όροι και προϋποθέσεις για τη διαχείριση
των συσκευασιών(Άρθρα 9 και 11 και παρ. 1 του Παραρτήματος ΙΙ
της Οδηγίας 94/62/ΕΚ)
1. Προκειμένου οι συσκευασίες να διακινηθούν στην 
αγορά, πληρούνται οι ακόλουθοι όροι και προϋποθέσεις, 
που αφορούν στη σύνθεση, καθώς και στην επαναχρη-
σιμοποιήσιμη και αξιοποιήσιμη φύση των συσκευασιών:
α. Ειδικές απαιτήσεις που αφορούν στην κατασκευή 
και τη σύνθεση συσκευασιών:
αα) Οι συσκευασίες κατασκευάζονται κατά τρόπο 
ώστε ο όγκος και το βάρος των συσκευασιών να περι-
ορίζεται στο ελάχιστο όριο που επαρκεί, προκειμένου 
να διατηρείται το αναγκαίο επίπεδο ασφαλείας, υγιεινής 
και αποδοχής για το συσκευασμένο προϊόν και για τον 
καταναλωτή.
αβ) Οι συσκευασίες σχεδιάζονται, κατασκευάζονται 
και διατίθενται στο εμπόριο κατά τρόπο που να επιτρέπει 
την επαναχρησιμοποίηση ή την αξιοποίηση των απο-
βλήτων τους, συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσής τους και να περιορίζει στο ελάχιστο τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, όταν γίνεται διάθεση των αποβλήτων συσκευασίας ή των καταλοίπων από εργασίες διαχείρι-σης αποβλήτων συσκευασίας.
αγ) Οι συσκευασίες κατασκευάζονται κατά τρόπο ώστε 
να προωθούνται στην αγορά προϊόντα με τις λιγότερες 
επιπτώσεις στο περιβάλλον και να χρησιμοποιούνται δευτερογενή υλικά και υλικά που δεν μειώνουν τις δυ-
νατότητες αξιοποίησης.
αδ) Οι συσκευασίες σχεδιάζονται, κατασκευάζονται 
και διατίθενται στο εμπόριο κατά τρόπο που να επιτρέπει 
την επαναχρησιμοποίηση ή την ανάκτησή τους, συμπε-
ριλαμβανομένης της ανακύκλωσής τους, σύμφωνα με 
την ιεράρχηση των αποβλήτων, και να περιορίζει στο 
ελάχιστο τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, όταν γίνε-
ται διάθεση των αποβλήτων συσκευασίας ή των καταλοί-
πων από εργασίες διαχείρισ ης αποβλήτων συσκευασίας.
β. Ειδικές απαιτήσεις που αφορούν στην επαναχρησι-
μοποιήσιμη φύση συσκευασιών:
βα) Οι φυσικές ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά της 
συσκευασίας επιτρέπουν έναν ορισμένο αριθμό διακι-
νήσεων ή επαναλαμβανόμενης χρήσης υπό κανονικά 
προβλέψιμες συνθήκες χρήσης.
ββ) Η δυνατότητα κατεργασίας της χρησιμοποιημένης 
συσκευασίας, ώστε να πληρούνται απαιτήσεις υγείας και 
ασφάλειας για το εργατικό δυναμικό.
βγ) Η τήρηση ειδικών απαιτήσεων για τις ανακτήσιμες 
συσκευασίες, όταν οι συσκευασίες δεν χρησιμοποιού-
νται πλέον και επομένως καθίστανται απόβλητα.
βδ) Η χρησιμοποίηση καθαρών τεχνολογιών για την 
επαναχρησιμοποίηση των αποβλήτων.
γ. Ειδικές απαιτήσεις που αφορούν στην αξιοποιήσιμη 
φύση συσκευασιών:
γα) Συσκευασίες αξιοποιήσιμες υπό μορφή ανακύκλω-
σης υλικών.
Οι συσκευασίες κατασκευάζονται έτσι ώστε να επιτρέ-
πουν την ανακύκλωση ορισμένου ποσοστού κατά βάρος 
των υλικών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή 
προϊόντων τα οποία διατίθενται στην αγορά, σύμφω-
να με τα εκάστοτε σχετικά ισχύοντα πρότυπα. Αυτό το 
ποσοστό μπορεί να ποικίλλ ει, ανάλογα με τον τύπο του 
υλικού που αποτελεί τη συσκευασία.
γβ) Συσκευασίες αξιοποιήσιμες υπό μορφή ανάκτησης 
ενέργειας.
Τα απόβλητα συσκευασίας που υπόκεινται σε κατερ-
γασία, με σκοπό την ανάκτηση ενέργειας, έχουν ελάχιστη 
κατώτατη θερμογόνο τιμή που να επιτρέπει βελτιστοποί-
ηση της ανάκτησης ενέργειας.
γγ) Συσκευασίες ανακτήσιμες υπό μορφή λιπασμα-
τοποίησης.
Τα απόβλητα συσκευασίας που υφίστανται κατεργασία 
με σκοπό τη λιπασματοπ οίηση είναι βιοαποδομήσιμα, 
κατά τρόπο που να μην εμποδίζει τη χωριστή συλλογή 
και τη διαδικασία ή δραστη ριότητα λιπασματοποίησης 
στην οποία υποβάλλονται.
γδ) Βιοαποδομήσιμες συσκευασίες.Τα βιοαποδομήσιμα απόβλητα συσκευασίας είναι τέ-
τοια ώστε να μπορούν να αποσυντίθενται με φυσικό, 
χημικό, θερμικό ή βιολογικό τρόπο, έτσι ώστε το μεγα-
λύτερο μέρος του λιπάσματος που προκύπτει να αποσυ-
ντίθεται τελικώς σε διοξείδιο του άνθρακα, βιομάζα και 
νερό. Οι οξοδιασπώμενες πλαστικές συσκευασίες δεν 
θεωρούνται βιοαποδομήσιμες.
2. Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) 
σε συνεργασία με τον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίη-
σης (ΕΛΟΤ) εφαρμόζει τα ενωσιακά πρότυπα, τα οποία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8576 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
αναφέρονται στις απαιτήσεις του παρόντος άρθρου. Αν 
δεν υπάρχουν ενωσιακά πρότυπα, ο Ε.Ο.ΑΝ μπορεί να 
καταρτίζει εθνικά πρότυπα, τα οποία αναφέρονται:
α) σε κριτήρια και μεθόδους για την ανάλυση του κύ-
κλου ζωής των συσκευασιών,
β) σε μεθόδους για τη μέτρηση και την εξακρίβωση της 
παρουσίας βαρέων μετάλλων και άλλων επικίνδυνων ου-
σιών στις συσκευασίες και της ελευθέρωσής τους στο πε-
ριβάλλον από συσκευασίες και απόβλητα συσκευασιών,
γ) σε κριτήρια για ένα ελάχιστο όριο ανακυκλωμένων 
υλικών εμπεριεχομένων στις συσκευασίες, για κατάλλη-
λους τύπους συσκευασιών,
δ) σε κριτήρια για μεθόδους ανακύκλωσης,
ε) σε κριτήρια για μεθόδους λιπασματοποίησης και για 
παραγόμενα λιπάσματα,
στ) σε κριτήρια για τη σήμανση συσκευασιών.Τα ανωτέρω πρότυπα μπο ρούν να καθίστανται υπο-
χρεωτικά με την απόφαση της παρ. 8 του άρθρου 92.
3. Το άθροισμα των τιμών συγκέντρωσης μολύβδου, 
καδμίου, υδραργύρου και εξασθενούς χρωμίου στις 
συσκευασίες ή στα υλικά των συσκευασιών δεν υπερ-
βαίνει τα εκατό (100) ppm κατά βάρος. Η ανωτέρω 
οριακή τιμή τροποποιείται με την απόφαση της παρ. 9 του άρθρου 92.
Τα επίπεδα συγκέντρωσης που αναφέρονται στην πα-
ράγραφο αυτή δεν ισχύουν για συσκευασίες κατασκευ-
ασμένες εξ ολοκλήρου από μολυβδύαλο (κρύσταλλο), 
όπως ορίζεται στο π.δ. 511/1983 (Α’ 195).
Σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 3 του άρθρου 11 
της Οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1994 για τις 
συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (L 365) καθορίζονται:
α) Οι προϋποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες δεν εφαρ-
μόζονται στα ανακυκλωμένα υλικά και στα κυκλώματα 
προϊόντων που βρίσκονται σε κλειστή και ελεγχόμενη 
αλυσίδα, τα ως άνω επίπεδα συγκέντρωσης.
β) Οι τύποι συσκευασίας που ενδεχομένως απαλλάσ-
σονται από κάποια από τις ως άνω καθορισθείσες ορια-κές τιμές επιπέδων συγκέντρωσης.
Άρθρο 88
Συστήματα πληροφόρησηςκαι υποβολή στοιχείων
(Άρθρο 12 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 11 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ) 
μεριμνά για τη δημιουργία βάσεων δεδομένων για τις 
συσκευασίες και τα απόβλητα των συσκευασιών.
2. Οι βάσεις δεδομένων της παρ. 1 περιλαμβάνουν τα 
στοιχεία που βασίζονται στο Παράρτημα V του Μέρους Γ’ 
και παρέχουν πληροφορίες ιδίως ως προς την έκταση, τα 
χαρακτηριστικά και την εξέλιξη των ροών των συσκευα-
σιών και των αποβλήτων συσκευασίας, συμπεριλαμβα-
νομένων των πληροφοριών για τον τοξικό ή επικίνδυνο 
χαρακτήρα των υλικών συσκευασίας και των συστατικών 
που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους.
3. Οι διαχειριστές συσκευασιών υποχρεούνται να πα-
ρέχουν στον Ε.Ο.ΑΝ. ακριβή και αξιόπιστα στοιχεία που αφορούν τον τομέα της δραστηριότητάς τους. Ο Ε.Ο.ΑΝ., 
λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα προβλήματα που αντι-
μετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην παροχή 
λεπτομερών δεδομένων, έχει δικαίωμα: α) ελέγχου της 
αξιοπιστίας των παρεχόμενων δεδομένων και β) συλλο-
γής και επεξεργασίας περαιτέρω πληροφοριών, με την 
επιφύλαξη του βιομηχανικού και εμπορικού απορρήτου.
4. Ο Ε.Ο.ΑΝ. αποστέλλει τα συγκεντρωτικά στοιχεία 
για τις συσκευασίες, συνοδευόμενα από τις εκθέσεις 
της παρ. 6 στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργει-
ας, προκειμένου να διαβιβασθούν στη συνέχεια από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην Ευρωπα-ϊκή Επιτροπή.
5. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπο-
βάλλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κάθε ημερολογι-
ακό έτος τα στοιχεία που αφορούν την εφαρμογή της 
παρ. 1 του άρθρου 82 και τα στοιχεία που αφορούν τις 
επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες. Τα στοιχεία της 
παρούσας διαβιβάζονται ηλεκτρονικά, εντός δεκαο-
κτώ (18) μηνών από το τέλος του έτους αναφοράς για 
το οποίο συλλέχθηκαν, σύμφωνα με την εκτελεστική 
απόφαση 2019/665 της Επιτροπής, της 17ης Απριλίου 
2019, «για την τροποποίηση της απόφασης 2005/270/
ΕΚ για τον καθορισμό των πινάκων του συστήματος βά-
σεων δεδομένων σύμφωνα με την Οδηγία 94/62/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις 
συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας» (L 112).
6. Τα στοιχεία που υποβάλλονται σύμφωνα με την 
παρ. 5 συνοδεύονται από έκθεση ποιοτικού ελέγχου 
και έκθεση σχετικά με τα μέτρα των παρ. 3 και 8 του άρ-
θρου 83, περιλαμβανομένων λεπτομερών πληροφοριών 
σχετικά με τα μέσα ποσοστά απωλειών, όπου αυτό έχει 
εφαρμογή. Το σύνολο των στοιχείων και εκθέσεων του παρόντος συλλέγεται και συντάσσεται από τον Ε.Ο.ΑΝ. 
και κατόπιν υποβάλλεται από τον Ε.Ο.ΑΝ. στο Υπουρ-
γείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για αποστολή στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Άρθρο 89
Όροι και προϋποθέσεις για την εναλλακτική διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων 
συσκευασιών
(Άρθρο 7 της Οδηγίας 94/62/ΕΚ, όπως έχειαντικατασταθεί με την παρ. 8 του άρθρου 1
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/852)
1. Η οργάνωση της εναλλακτικής διαχείρισης των δη-
μοτικών αποβλήτων συσκευασιών πραγματοποιείται α) 
από τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) α’ 
βαθμού ή και β) από τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού σε συνεργασία 
με τους Φορείς Συλλογικών Συστημάτων Εναλλακτικής 
Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) αποβλήτων συσκευασιών ή και τους 
φορείς κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας του άρθρου 
3 του ν. 4430/2016 (Α’ 205), οι οποίοι δραστηριοποιού-
νται στα διοικητικά όρια της περιφερειακής ενότητας ή 
των όμορων Ο.Τ.Α., εφόσον υπάρχει έγγραφη συμφωνία 
αυτών με τους Ο.Τ.Α. α’βαθμού.
2. Για την οργάνωση της εναλλακτικής διαχείρισης 
των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών από τα ΣΣΕΔ 
καταρτίζονται πενταετείς συμβάσεις συνεργασίας με-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8577 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ταξύ: α) των φορέων ΣΣΕΔ και των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού ή β) 
των φορέων ΣΣΕΔ, των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και των φορέων 
κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας του άρθρου 3 του 
ν. 4430/2016, εφόσον υπάρχει σχετική απόφαση του 
Ο.Τ.Α. α’ βαθμού. Με τη σύμβαση καθορίζονται ιδίως: 
αα) τα επιχειρησιακά σχέδια της εναλλακτικής διαχείρι-
σης που περιλαμβάνουν ιδίως, τις εργασίες διαχείρισης 
των αποβλήτων συσκευασιών, τις οποίες αναλαμβάνουν 
τα συμβαλλόμενα μέρη, τους ποσοτικούς στόχους, το 
χρονοδιάγραμμα επίτευξής τους και τις προδιαγραφές των ανακτώμενων υλικών, ββ) το πλαίσιο, οι όροι και τα 
κριτήρια υπολογισμού του ανταλλάγματος που κατα-
βάλλεται από τον φορέα ΣΣΕΔ στους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού 
και στους φορείς κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας. Το αντάλλαγμα συνίσταται στην παροχή εξοπλισμού ή 
και χρηματικού ανταλλάγματος. Το χρηματικό αντάλλαγ-
μα δεν υπερβαίνει το αναγκαίο κόστος για την παροχή 
υπηρεσιών διαχείρισης αποβλήτων με τρόπο οικονομικά 
αποδοτικό, στο οποίο συνυπολογίζεται η μείωση των 
δαπανών των Ο.Τ.Α. α’ βαθμού λόγω της εναλλακτικής 
διαχείρισης των αποβλήτων συσκευασιών, γγ) τα μέτρα που λαμβάνονται και οι συνέπειες που επέρχονται στην 
περίπτωση αθέτησης των συμβατικών υποχρεώσεων 
των μερών.
3. Αν διαπιστώνεται αδυναμία συμφωνίας μεταξύ 
Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και των φορέων ΣΣΕΔ για τους όρους σύναψης της σύμβασης συνεργασίας, το θέμα παραπέ-
μπεται με μέριμνα ενός των ενδιαφερόμενων μερών στο 
Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) του Ελληνικού Οργανισμού 
Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) για συμβιβαστική επίλυση της 
διαφοράς. Τα μέρη δύνανται να αποδεχθούν τη συμ-
βιβαστική λύση που προτείνεται για την επίλυση της 
διαφοράς. Η τήρηση της διαδικασίας αυτής αποτελεί 
υποχρεωτική προδικασία πριν την προσφυγή στα αρ-
μόδια δικαστήρια.
4. Οι φορείς Ατομικών Συστημάτων Συλλογικής Διαχεί-
ρισης (ΑΣΕΔ) αποβλήτων συσκευασιών μπορούν επίσης 
να οργανώνουν την εναλλακτική διαχείριση δημοτικών 
αποβλήτων συσκευασιών που αφορά τη δραστηριότητά 
τους.
5. Το τελευταίο εδάφιο της παρ.  5 του άρθρου 84 
εφαρμόζεται και για τις υποχρεώσεις των Ο.Τ.Α. α’ βαθ-
μού που προκύπτουν από την εκτέλεση της σύμβασης 
συνεργασίας με φορέα ΣΣΕΔ. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού λαμ-
βάνουν τα αναγκαία μέτρα για την ομαλή και αποδοτική 
λειτουργία της εναλλακτικής διαχείρισης. Τα μέτρα αυτά 
αναφέρονται κυρίως στην εφαρμογή συστημάτων επι-
στροφής και συλλογής των αποβλήτων συσκευασιών 
με υποχρεωτική τη συμμετοχή του καταναλωτή ή του 
τελικού χρήστη.
Άρθρο 90
Σήμανση συσκευασιώνκαι σύστημα αναγνώρισης(Άρθρο 8 της Οδηγίας 94/62, όπως έχει 
τροποποιηθεί με την παρ. 4 του άρθρου 1 της 
Οδηγίας 2004/12/ΕΚ)
1. Οι συσκευασίες φέρουν την κατάλληλη σήμανση 
είτε επί της ίδιας της συσκευασίας, είτε στην ετικέτα. Η σήμανση προσδιορίζεται με την απόφαση της παρ. 11 
του άρθρου 92 μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.. Είναι 
ευδιάκριτη και ευανάγνωστη, καθώς και αρκούντως 
ανθεκτική και μακρόβια ακόμα και όταν ανοιχθεί η συ-
σκευασία. Η νόμιμη χρήση της σήμανσης ελέγχεται από 
τον Ε.Ο.ΑΝ..
2. Για λόγους αναγνώρισης και κατάταξης η επιχείρηση 
που προβαίνει σε προμήθεια ή κατασκευή της συσκευα-
σίας μπορεί να αναγράφει επί της συσκευασίας τη φύση 
των χρησιμοποιημένων υλικών συσκευασίας. Η αρίθ-
μηση και οι συντομογραφίες, στις οποίες βασίζεται το 
σύστημα αναγνώρισης, περιλαμβάνονται στην απόφαση 
της Επιτροπής 97/129/ΕΚ της 28ης Ιανουαρίου 1997 «για 
τον καθορισμό συστήματος αναγνώρισης των υλικών 
συσκευασίας, σύμφωνα με την οδηγία 94/62/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις 
συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών» (L 50).
Άρθρο 91
Διοικητικές κυρώσεις(Άρθρο 36 της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ, όπως έχειτροποποιηθεί με την παρ. 26 του άρθρου 1της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/851)
1. Για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης 
(Ο.Τ.Α.) α’ βαθμού που δεν συνάπτουν σύμβαση με φο-ρέα Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης 
(ΣΣΕΔ) επιβάλλεται πρόστιμο από χίλια (1.000) έως εκατό 
χιλιάδες (100.000) ευρώ, σύμφωνα με την απόφαση της παρ. 12 του άρθρου 92.
2. Για τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού που παραβαίνουν τις υπο-
χρεώσεις που απορρέουν από την παρ. 2 του άρθρου 86 
επιβάλλεται πρόστιμο ύψους επτάμισι (7,5) ευρώ ανά 
τόνο σύμμεικτων συλλεγέντων αποβλήτων.
3. Στον έμπορο που παραβαίνει τις υποχρεώσεις που 
προβλέπονται στην κοινή απόφαση της παρ. 3 του άρ-
θρου 79 επιβάλλεται πρόστιμο από διακόσια (200) μέχρι 
πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.
4. Στον παραγωγό συσκευασιών που δεν συμμορφώ-
νεται με τις παρ. 1 ή 2 του άρθρου 80 ή την παρ. 1 του 
άρθρου 79, επιβάλλεται πρόστιμο από πεντακόσια (500) 
έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ.
5. Στον παραγωγό συσκευασιών που παραβαίνει τις 
υποχρεώσεις του άρθρου 86, επιβάλλεται το πρόστιμο 
της παρ. 1 του άρθρου 69.
6. Στους παραγωγούς της παρ. 1 του άρθρου 85 που 
παραβαίνουν τις υποχρεώσεις των παρ. 1, 2 και 3 του 
άρθρου 85, επιβάλλεται πρόστιμο ύψους ένα τοις εκατό 
(1%) επί του ειδικού κύκλου εργασιών του προϊόντος 
που αφορά η παράβαση της τελευταίας χρήσης της επι-
χείρησης, με βάση τον κύκλο εργασιών της τελευταίας υποβληθείσας δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.
7. Στις επιχειρήσεις των περ. α’ και β’ της παρ. 2 του 
άρθρου 86 που δεν συμμορφώνονται με τις ρυθμίσεις, 
επιβάλλεται πρόστιμο ύψους χιλίων (1.000) ευρώ ανά 
παράβαση. Σε περίπτωση υποτροπής για τις ως άνω 
παραβάσεις εντός τριετίας, τα ποσά των ανωτέρω επι-
βαλλόμενων προστίμων διπλασιάζονται. Σε περίπτωση 
επανειλημμένης υποτροπής εντός του ίδιου χρονικού 
διαστήματος τα ποσά των προστίμων τριπλασιάζονται.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8578 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
8. Για τους φορείς Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρι-
σης (ΣΕΔ) που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις 
που απορρέουν από την παρ. 2 του άρθρου 78 επιβάλλε-
ται πρόστιμο από πεντακόσια (500) έως εκατό χιλιάδες 
(100.000) ευρώ.
9. Για τους φορείς ΣΕΔ που δεν συμμορφώνονται με 
την παρ. 5 του άρθρου 78 επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με 
το δέκα τοις εκατό (10%) του ύψους των χρηματικών 
εισφορών του προηγούμενου έτους αναφοράς.
10. Οι ανωτέρω κυρώσεις εφαρμόζονται επιπρόσθετα 
των προβλεπομένων στο άρθρο 69 και σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται σε αυτό. Ως προς την επι-
μέτρηση των κυρώσεων του παρόντος εφαρμόζονται 
τα κριτήρια της παρ. 11 του άρθρου 69, όπως εξειδι-
κεύονται στο προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται κατ’ 
εφαρμογή αυτής της διάταξης.
Άρθρο 92
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 78, με 
απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
μετά από γνώμη του Ε.Ο.ΑΝ., η οποία εκδίδεται εντός 
τριών (3) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος, 
καθορίζονται οι ελάχιστες επιμέρους κατηγορίες υλι-
κών συσκευασίας. Με την ίδια απόφαση, καθορίζονται 
ελάχιστα υποχρεωτικά ποσοστά διαφοροποίησης των 
χρηματικών εισφορών ανά επιμέρους συσκευασία.
2. Για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 79, με από-
φαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημόσιων 
Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) καθορίζονται ο τύπος και το περιεχό-μενο της δήλωσης απόδοσης του περιβαλλοντικού τέ-
λους, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την επιβολή, 
είσπραξη και απόδοση του τέλους αυτού.
3. Για την εφαρμογή του άρθρου 79, με κοινή απόφαση 
των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Οικονομι-
κών και Ανάπτυξης και Επενδύσεων και του Διοικητή της 
Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η οποία εκδίδε-ται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ.:
α) καθορίζονται: αα) οι πλαστικές σακούλες μεταφο-
ράς, για τις οποίες δεν επιτρέπεται η δωρεάν διάθεση 
ανάλογα με το είδος και το πάχος του τοιχώματός τους, 
ββ) οι δράσεις ανταποδοτικού χαρακτήρα που χρημα-
τοδοτούνται από τα περιβαλλοντικά τέλη, οι φορείς δι-
αχείρισης και ο τρόπος διάθεσης των εσόδων από τα 
περιβαλλοντικά τέλη, γγ) οι υποχρεώσεις των εμπόρων, 
των παραγωγών πλαστικών σακουλών μεταφοράς, των διακινητών και διανομέων πλαστικών σακουλών μετα-φοράς για την εφαρμογή του άρθρου 79, δδ) τα σημεία 
πώλησης στα οποία εφαρμόζονται τα ως άνω μέτρα, εε) 
οι έλεγχοι και οι επιβαλλόμενες κυρώσεις για την παρά-βαση των μέτρων,
β) ρυθμίζεται κάθε άλλο θέμα σχετικό με τη διαχείριση 
των πλαστικών σακουλών μεταφοράς για την εναρμόνι-
ση της νομοθεσίας με την Οδηγία 2015/720/ΕΕ της 29ης 
Απριλίου 2015 για τη μείωση της κατανάλωσης λεπτών 
πλαστικών σακουλών μεταφοράς στην ΕΕ (L 115), όπως ο 
τρόπος παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμο-
γής των μέτρων και η πρόβλεψη της δυνατότητας επιβο-
λής πρόσθετων περιορισμών εμπορίας ή απαγόρευσης της εμπορίας,γ) ρυθμίζονται θέματα σχετικά με τη σήμανση των σακου-
λών και την παροχή κινήτρων στους παραγωγούς βιοαπο-
δομήσιμων και λιπασματοποιήσιμων πλαστικών σακουλών.
4. Με απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται 
ο τύπος και το περιεχόμενο της δήλωσης απόδοσης του 
τέλους της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 80, καθώς και 
κάθε άλλη λεπτομέρεια για την επιβολή, είσπραξη και 
απόδοση του τέλους αυτού.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ., 
αναπροσαρμόζεται το ύψος του τέλους της περ. β’ της 
παρ. 2 του άρθρου 80.
6. Για τους σκοπούς της παρ. 3 του άρθρου 85, με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν εισήγησης του 
Ε.Ο.ΑΝ., καθορίζονται οι προδιαγραφές του συστήματος 
διασφάλισης της ποιότητας των διεργασιών ανακύκλω-
σης και ιχνηλασιμότητας των ανακυκλωμένων πλαστι-
κών, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 282/2008 και το 
πρότυπο ΕΛΟΤ EN 15343.
7. Για την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 86, με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία εκδίδεται, κατόπιν 
εισήγησης του Ε.Ο.ΑΝ., εξειδικεύονται οι αρμοδιότητες και 
οι υποχρεώσεις όλων των εμπλεκομένων μερών και καθο-
ρίζονται: α) οι κατηγορίες των επιχειρήσεων λιανικής πώ-
λησης που υπόκεινται στην υποχρέωση εξυπηρέτησης των 
καταναλωτών ως σημεία επιστροφής ή και οι κατάλληλοι χώροι που δύναται να αποτελέσουν σημεία επιστροφής, β) η εξειδίκευση των τεχνικών χαρακτηριστικών των πε-ριφερειακών κέντρων διαλογής φιαλών που εξαιρούνται από την απαγόρευση της παρ. 7 του άρθρου 12, γ) τυχόν εξαιρέσεις από την υποχρέωση της παρ. 1 του άρθρου 86 για ειδικές κατηγορίες φιαλών ποτών εφόσον η συλλογή 
μέσω συστήματος εγγυοδοσίας δεν παράγει τα καλύτερα 
δυνατά περιβαλλοντικά αποτελέσματα, λαμβανομένων 
υπόψη των συνολικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων της 
διαχείρισης των σχετικών ροών αποβλήτων ή δεν είναι 
τεχνικά εφικτή η χωριστή συλλογή στο πλαίσιο των ορθών 
πρακτικών συλλογής των αποβλήτων ή θα είχε δυσανά-λογο οικονομικό κόστος και δ) κάθε αναγκαίο ειδικότερο 
θέμα για την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 86.
8. Για την εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 87, με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και του αρμόδιου Υπουρ-
γού, που εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ, 
καθίστανται υποχρεωτικά τα πρότυπα διαχείρισης συ-
σκευασιών τα οποία έχουν εγκριθεί από τον Ελληνικό 
Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ).
9. Για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 87, με κοι-
νή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας και Ανάπτυξης και Επενδύσεων είναι δυνατόν να 
τροποποιούνται οι οριακές τιμές του πρώτου εδαφίου 
της παρ. 3 του άρθρου 87, σύμφωνα με τις εκάστοτε 
ισχύουσες σχετικές ρυθμίσεις του ενωσιακού δικαίου.
10. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Ανάπτυξης και Επενδύσεων, που εκδί-
δεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ., μπορεί να απαγο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8579 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ρεύεται ή να περιορίζεται η χρήση ορισμένων υλικών ή 
να επιβάλλεται η χρήση συγκεκριμένης σύνθεσης υλικών 
ή η επαναχρησιμοποίηση για ορισμένες συσκευασίες με 
την προϋπόθεση, ότι δεν προκαλούνται εμπόδια στο 
εμπόριο και στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.
11. Για τους σκοπούς της παρ. 1 του άρθρου 90, με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας και Ανάπτυξης και Επενδύσεων, που εκδίδεται μετά 
από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ., προσδιορίζεται η σήμανση 
των συσκευασιών.
12. Για την εφαρμογή της παρ. 1 του άρθρου 91 με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Περιβάλ-
λοντος και Ενέργειας καθορίζονται η μέθοδος επιμέτρη-
σης του επιβαλλόμενου προστίμου στους Οργανισμούς 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ βαθμού που δεν συνάπτουν 
σύμβαση με φορέα Συλλογικού Συστήματος Εναλλακτι-
κής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ).
13. Τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ του Μέρους Γ’ τροποποι-
ούνται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας.Άρθρο 93
Καταργούμενες διατάξεις
1. Καταργείται ο ν. 2939/2001 (Α’ 179) πλην του άρ-
θρου 26. Το Κεφάλαιο Ε’ του ν. 2939/2001 καταργείται 
από την έναρξη ισχύος της κοινής απόφασης της παρ. 1 του άρθρου 102.
2. Καταργείται η υπ’ αρ. 9268/469/2007 κοινή απόφα-
ση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και 
Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλ-λοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και Δικαιοσύ-νης (Β’ 286).
Άρθρο 94
Παραρτήματα Μέρους Γ’
Προσαρτώνται και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος 
του παρόντος νόμου τα Παραρτήματα Ι έως V που αντι-στοιχούν στο Μέρος Γ’ . Τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ τροπο-ποιούνται με την απόφαση της παρ. 13 του άρθρου 92. Τα Παραρτήματα ΙΙΙ έως V τροποποιούνται με απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8580 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
"*>*>A28*A*0>;B@J
"##%
"/>4/F<8/9;E*607H9-4*A190-6>4?1
?B?A18+AH9/9*77*6A462@.4*F/5>4?1@
"/>4/F<8/9;E*607;B-4*A19*>F462 0-6>4?1$

L%!$&$%%%$(#$$O$P 
TL$%!('!#$
2aCEB=BEGE=:K=@3855H2O2KELOEH82-! b/!%IMIK2I:J[@2K2IK2K =@FKELCEB=@EM
GHEISGELGELEH52CSC7=KE-! cU4aIKE=P7>2GELK7@B:H=SCELCK: CE=@ECEB=@;4=R I=BFK:K2KELOEH 82-! U
5aIKE=P7>2GELK7@B:H=SCELCFK=EOEH82J-! 67CK7A7>I7GKS P7LI:UG2MI:7H52I=SCU
2C25@2IK=@;6=2P7>H=I:U
6aIKE=P7>2GELK7@B:H=SCELCF K=EOEH82J-! 67C8P7=@2K26=@ 2IK7>2B7K3@A:K2U
7aH=<BFJ':KHSEL+2H25R5EMU7OFIECLO>IK2K2=;6:KELA3P=IKEC 8C275@7@H=B8CE
--! GEL@2AMGK7=KEG76>E7O2HBE5;JKEL2=KEMB7CEL-!  .("%!""%
&"&$&'$%&!"*'/
UL
$&!"% "!%$ "#!!&$ "#!!&%!&#$ 
.(" #%*#%$"#$"*#$%&" $%&
/
+ 7 H = A 2 B 4 3 C 7 = I L C E G K = @ ; @ 2 = G 7 H = 7 @ K = @ ; G A : H E O E H > 2 5 = 2 K : C G H E : 5 E MB7C: G7H>E6E
A7=KELH5>2JKEL-! IP7K=@3B7V
2aK:C2C3GKLD:K:J7B48A7=2JKE L-! I757R5H2O=@F@2=GA:<LI B=2@F7G>G76EU
4 a K E 7 > 6 E J @ 2 = K = J G E I F K : K 7 J K R C G H E ? F C K R C G E L 6 = 2 @ > C : I 7 I K : C  7 A A : C = @ ; 2 5 E H 3 E 
G2H25R5FJI77K;I=243I:` ("!""%&"&$&'$%&!"*'
!" %$/ U
5aKE7>6EJ@2=K=JGEIFK:K7J2GE4A;KRCGEL6=2P7=H>IK:@7EOEH 82J-! I77K;I=243I:U
6aK:C7G>6EI:KEL-! I7IP8I:B7KELJIKFPELJGELFO7=A7C2 7G=KMP7=U@2<SJ@2=K:
ILB4EA; @3<7 B>2J 2GF K=J 7O2HBE9FB7C7J B7<F6ELJ 7C2AA2@K=@;J 6 =2P7>H=I:J IK:C
7G>6EI:2LK;2C38KEJU


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8581 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
7aK:C@2KX8KEJ2C3GKLD: K:JLGE6EB;J@2= KEL7DEGA=IBEMU
IKaK=JILC7H52I>7JKELOEH82-! B7OEH7>J6=2P7>H=I:J2GE4A; KRC@2=B7)W.WW2T
42<BEMUFGEL2LKF8P7=7O2HBE5;U
9aK=J6H3I7=J7C:B8HRI:J @2=7L2=I<:KEGE>:I:JU
:a K2 E=@ECEB=@3 IKE=P7>2 KEL -! U =6>RJ RJ GHEJ K=J A7=KELH5= @8J @2= 7G7C6LK=@8J
62G3C7JUK=J62G3C7J5=27A85PELJ@2=7C:B8HRI:]7L2=I<:KEGE>: I:I77K;I=243I:U
@2<SJ@2=K:6=2@MB2CI:KELMQELJKEL755LE6EK=@EM2CK=K>BELUF GRJ7O2HBFIK:@72LKF
KEB8KHEU
<aI7G7H>GKRI:2GF@A=I:J2GFKELJFHELJ85@H=I:JU2C2OEH3I:B2 CK=@SC6LI@EA=SCU
GHE4A:B3KRCUG2H7@@A>I7RC;[@2=6=EH<RK=@SC7C7H57=SCGEL8A242 CPSH2W

 
VLT"/.5;/E*>8;-2@
-KEGA2>I=EKRCGHE5H2BB3KRC6=7LHLB8C:J7L<MC:JKELG2H25R5EMU @2K25H3OECK2=
2C2ALK=@3V
2aK2GHE?FCK2GEL<2@2ALO<EMC2GFKE-! 2C3@2K:5EH>2@2=[; 7>6EJU@2=[;LA=@FU
4a 7@K>B:I: KRC 7K;I=RC GEIEK;KRC GHE?FCKRC GEL <2 6=2<8I7= E G 2H25R5FJ IK:
57R5H2O=@;7B48A7=2KEL-! @2K3K:6=3H@7=27O2HBE5;JKEL7G= P7=H:I=2@EMKEL
IP76>ELU
5a 7@K>B:I: KRC 7K;I=RC GEIEK;KRC 2GE4A;KR C GEL <2 GHE@MQELC 2G F 2LK8J K=J
GEIFK:K7JGHE?FCKRC@2K3K: 6=3H@7=27O2HBE5;JKEL7G=P7=H:I=2@ EMKELIP76>ELW
-KEGA2>I=EKRCGHE5H2BB3KRC 7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:J7=6=@SCH 7LB3KRC2GE4A;KRCU
@2K25H3OECK2=2C2ALK=@3V
2aK22GF4A:K2GEL<2@2ALO<EMC2GFKE-! 2C3@2K:5EH>2@2=[; 7>6EJU@2=[;LA=@FU
4a7@K>B:I:KRCGEIEK;KRC2GE4A;KRCGEL<2G2H2P<EMC2GFKECG2 H25R5F2GE4A;KRC
@2K3K:6=3H@7=27O2HBE5;JKEL7G=P7=H:I=2@EMKELIP76>ELW
VLU8,07/4* 
>C7K2=2C2OEH3V
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8582 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
2aIKE57R5H2O=@F7MHEJKEL-! @2=KECHL<BF57R5H2O=@;J2C3G KLD;JKELU@2K3K:
6=3H@7=27O2HBE5;JKEL7G=P7=H:I=2@EMKELIP76>ELU
4aK=J7DLG:H7KEMB7C7JEB367JIKFPELJ`@2K2C2ARK8J@2=[;IL5@7@ H=B8C7J@2K:5EH>7J
PH:IKSCa 2C3 @2K:5EH>2 @2=[; 7>6EJU @2=[; LA=@F 2GE4A;KEL @2= I P7K=@3 B7 2LK8J
GEIEK=@3IKE=P7>2U=6>RJGA;<EJ@2=@2K2CEB;W
VLV $A<F;4
C2O8HECK2=E=IKFPE=KEL-! 2C38KEJ7O2HBE5;JB7K:C2G2=KE MB7C:@A=B3@RI:U
SIK7C2@2AMGKECK2=7BGHF<7IB2@2KX7A3P=IKECE=IKFPE=GELK>< 7CK2=2GFKE=IPMEC
CEBE<7K=@F@2=[;@2 CEC=IK=@FGA2>I=EW
VLW03;.;4/9*77*6A462@.4*F/5>4?1@
>C7K2=I2O;J2C2OEH3IK:C[IK=JGHEK7=CFB7C:[\7JB8<E6E[\ELJ7C 2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:J
2C3@2K:5EH>2@2=[;7>6EJ@2=[;LA=@F2GE4A;KEL@2=2C3EB362I KFPEW
=2 @3<7 GHEK7=CFB7C: B8<E6E 7C2AA2@K=@;J 6=2P7>H=I:J 5>C7K2= 2 C2OEH3 IK=J
GHE4A7GFB7C7J7H52I>7J7C2AA2@K=@; J6=2P7>H=I:JUG7H=5H3OECK2= :2C25@2>2LGE6EB;UE
7DEGA=IBFJ@2=K2K7PC=@3P2H2@K:H=IK=@3KELJUE=7BGA7@FB7CE= OEH7>J@2=EHFAEJKELJU
@2<SJ@2=EKHFGEJ7 O2HBE5;JK:JB7<F6ELW
!=6=@FK7H2 5=2 ILIK;B2K2 7G=IKHEO;JU FGRJ K2 ILIK;B2K2 755LE6EI >2J @2= 5=2 K:
ILAAE5;U GH8G7= C2 GHEI6=EH>9ECK2= : @2K2CEB; KRC I:B7>RC @2=[; K E L 7 D E G A = I B E M 
ILAAE5;JU:2C2AE5>2KELJRJGHEJKELJ7DLG:H7KEMB7CELJU@2<SJ @2=:2G2=KEMB7C:
ILPCFK:K2ILAAE5;JUSIK7C2LG3HP7=7G2H@;J7DLG:H8K:I:KEL6=@ KMELIK:57R5H2O=@;
7B48A7=2KEL-! U@2<SJ@2=@3<73AA:K7PC=@;A7GKEB8H7=2GEL 2G2=K7>K2=5=2K:
A7=KELH5>2KELJW
VLX9*8/9<8/9**=;A/70?8*A* 
'743I:K:C7@K>B:I:KRCG2H25FB7CRC2GE4A;KRCUKEPHECE6=35H2B B22C3GKLD:JK:J
7B48A7=2J KEL -! U K=J GHEK7=CFB7C7J B7<F6ELJ 7C2AA2@K=@;J 6=2 P7>H=I:J @2= KELJ
IKFPELJGEL67IB7M7K2=C27G=KMP7=U EOEH82J-! GHEI6=EH>97= @2KT8KEJV
2aK22C2B7CFB7C2GEIEK=@3@2= GEIEIK=2>2IKE=P7>27G>6EI:JI7 IP8I:B7KELJIKFPELJU



ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8583 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
4aK2GEIEK=@3IKE=P7>2 IP7K=@3B7K:C2G2 =KEMB7C:LGE6EB;@2= KEC7DEGA=IBFU
5aKE2G2=KEMB7CEGHEIRG=@F5=2 K:C@3ALQ:KRC2 C25@SCKEL-! U
6aK=J2G2=KEMB7C7JILC7H52I>7JB73AAELJOEH7>J`FGRJOEH7>J6 =2P7>H=I:J2GE4A;KRCU
)W.WWU 3AA2 -! a 5=2 K:C LAEGE>:I: KRC 7H52I=SC 7C2AA2@K=@;J 6 =2P7>H=I:J @2= K=J
GHE6=25H2O8JILC7H52I>2JU
7aK:C2CK=B7KSG=I:GHE4A :B3KRCUF GRJ:6=3<7I:LGEA7=BB3KRC7G 7D7H52I>2JW
VLY"*>*6;7;C31?16*407/-F;4
C2O8HECK2=FAE=E=KHFGE=G2H2@EAEM<:I:J@2=[;7A85PELGEL7O2 HBF97=EOEH82J
-! UGHE@7=B8CELC26=2IO2A>I7=V
2aK:CEH<FK:K2KRC6:AEMB7CRCGEIEK;KRCGHE?FCKRCGEL6=2@=C7> EG2H25R5FJIK:
57R5H2O=@; KEL 7B48A7=2 .(" !""% &"&$ &'$ !"*'
!" %*/ ;K:CEH<FK:K2KRC6:AEMB7CRCGEIEK;KRC2GE4A;KRCGEL6=2P7=H>9 7K2=E
OEH82J-!  .("!""%&'$!"*'!%*/ U
4a K:C EH<; 7@K8A7I: KRC 7H52I=SC 7C2AA2@K=@;J 6=2P7>H=I:J 2GF FAELJ KELJ
7BGA7@FB7CELJI72LK8JU
5aK:C2D=FG=IK:@2K25H2O;@2=7G2A;<7LI:KRCIKE=P7>RC@2=676 EB8CRCKRCIP7K=@SCB7
K=J2C2@KSB7C7JGEIFK:K7J2GE4A;KRCW
-7 G7H>GKRI: GEL 7O2HBF97K2= IMIK:B2 755LE6EI>2JU GHEI6=EH>97K2 = KE MQEJ KEL
755LE6EK=@EM2CK=K>BEL@2=2=K=EAE57>K2= IP7K=@3W
VLZ9180>H?16*4/B*4?31A;=;51?1
+7H=A2B43C7K2= ILCEGK=@; G7H=5H2O; KEL GHE5H3BB2KEJ 7C:B8HRI:J \
7L2=I<:KEGE>:I:JGELGHEK><7K2=C27O2HBFI7=EOEH82J-! UFGE L5>C7K2=2C2OEH3
I K = J 7 G = B 8 H E L J 6 H 3 I 7 = J @ 2 = 2 C 3 6 H 3 I : E I @ E G F J U K E @ E = C F \ I K F P E J  @2= 7C67=@K=@FJ
GHENGEAE5=IBFJW
VL[6A48I8/9;@=>;D=;7;-4?8<@ 
LKFJ<2GH8G7=@2KT7A3P=IKECC2G7H=A2B43C7=2C38KEJ@2=5=2 KEIMCEAEK:J7D27K>2J
2C2ALK=@3V



ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8584 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
2 a K = J 7 G 7 C 6 L K = @ 8 J 6 2 G 3 C 7 J G E L 2 G 2 = K E M C K 2 = 2 C 3 6 = 2 O E H 7 K = @ ; B 8 < E 6 E @ 2 = 7 H 5 2 I > 2 
7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JU
4 a K = J A 7 = K E L H 5 = @ 8 J 6 2 G 3 C 7 J G E L 2 G 2 = K E M C K 2 = 2 C 3 6 = 2 O E H 7 K = @ ; B 8 < E 6 E @ 2 = 7 H 5 2 I > 2 
7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JUFGRJ2BE =48JILC7H52KSCU2GE9:B=SI7=J UG2HEP;E=@ECEB=@SC
@=C;KHRCU
5aK=J62G3C7J7C:B8HRI:J@2=7G=@E=CRC>2JU
6aK=J62G3C7J2LKE7A85PELUILBG7H=A2B42CEB8CRCKRC62G2CSC5=2 7A85PELJKELOEH82
-! GHEJKH>KELJU
7aKE@FIKEJ6=3<7I:J@2K2AE> GRC7G7D7H52I>2JU
IKaAE=G8J6=E=@:K=@8J62G3C7JU
:aK28IE622GFK:CGSA:I:2C2@KSB7CRCLA=@SCWVL\*49;A;85* 
C2O8HECK2=KLPFCB7A8K7JGEL@H>C7=EOEH82J-! FK=<2ILB43 AAELCIK:C@2AMK7H:
7 O 2 H B E 5 ; K R C 7 H 5 2 I = S C 7 C 2 A A 2 @ K = @ ; J 6 = 2 P 7 > H = I : J @ 2 = I K : B 7 K 8 G 7 = K 2 2D=EGE>:I: KRC
67LK7HE57CSCLA=@SCGEL<2GHE@MQELC2GF2LK8JW

WL
$(%#' %#)$ "(#$!& $(!&
WLT"><AB=/@?B8,+?/4@?B9/>-*?5*@ KELOEH82-! B7K=JGHE4A7GFB7C7J@2K:5EH>7J
ILC7H529FB7CRCOEH8RCUFGRJB7OEH7>J6=2P7>H=I:J2GE4A;KRCU)W .WWU3AAELJOEH7>J
-! W
WLU 9A5->*E* =>;?B8EI9H9 I L C 7 H 5 2 I > 2 J K E L O E H 8 2  - !  B 7 3 A A E L J O E H 7 > J G E L 
ILBB7K8PELCIKEC@M@AE7H52I=SC7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JUFGRJ E=267=E6EK:B8C7J
75@2K2IK3I7=J7G7D7H52I>2JU2C3@K:I:J@2= 2C2@M@ARI:J;[@2=3AA ELJOEH7>J-! W
WLV%/681>5H?1?A;4F/5H9=>;D=;7;-4?8;C UFGRJE=@ECEB=@8JGHEIOEH8J[K=BE@2K3AE5E=
5=27DEGA=IBFUG:58J3CKA:I:J676EB8CRCW
WLW;4=+?A;4F/5*6*4A/681>5H?1 GELU@2K3K:C@H>I:KELOEH82-! ULGEIK:H>9ELC
K:C2D=EG=IK>2KEL7G=P7=H:I=2@EMKELIP76>ELW 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8585 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
L$&!$&$%% %$(#$$ 
TL$%!('!#$$
2 a B 7 K E P = @ ; [ 7 K 2 = H = @ ; I M C < 7 I : ` G A ; H : I K E = P 7 > 2 K R C B 7 K F P R C [ 7 K 2 > H R C @2= IKE=P7>2
7G=@E=CRC>2JKRCCFB=BRC7@GHEISGRCaU
4a7G=@2=HEGE=:B8CE@2K2IK2K=@F@2= @7O3A2=EIMIK2I:JU
5aIMC<7I: =E=@:K=@EM-LB4ELA>EL`IKE=P7>2KRCB7ASCKEL W-Wa U
6a6=26=@2I>7JUGH2@K=@8J@2=K7@B;H=25=2K:6=2IO3A=I:K:JB: MG2HD:JKRC@RALB3KRC
@2=2ILB4>42IKRCKEL3H<HELfgW

UL%#)$ $!"!%%$ !&#$!& $$
.(" #%")"#"*#$%&"$%& 
/
+7H=A2B43C7=ILCEGK=@;@2=G 7H=7@K=@;GA:HEOEH>2IP7K=@3B7K:C LO=IK3B7C:7BG7=H>2
KRCB7KFPRC@2=IK7A7PSCKELLGF2D=EAF5:I:OEH82--! I7<8B2K 27C2AA2@K=@;J
6=2P7>H=I:J57C=@FK7H2@2=7=6=@ FK7H25=2KELGF2D=EAF5:I:H7M B22GE4A;KRCW

UL$&!"% "!%$ "#!!&$ "#!!&%!&#$ 
.(" %*#% $"#$"*#$%&" $%&
/
+ 7 H = A 2 B 4 3 C 7 = I L C E G K = @ ; @ 2 = G 7 H = 7 @ K = @ ; G A : H E O E H > 2 5 = 2 K : C G H E : 5 E MB7C: G7H>E6E
A7=KELH5>2JKEL--! IP7K=@3B7V
2aK:C2C3GKLD:K:J7B48A7=2JKEL--! I757R5H2O=@F@2=GA:<LI B=2@F7G>G76EU
4aKE7>6EJ@2=K=JGEIFK:K7JKRCGHE?FCKRCGEL6=2@>C:I2CIK:C 7AA:C=@;25EH3E=
ILB474A:B8CE=B7KECOEH82--! G2H25R5E>I77K;I=243I:`2OEH3 GHE5H3BB2K2
6=7LHLB8C:J7L<MC:JKELG2H25R5EMGHE?FCKEJaU
5aKE7>6EJ@2=K=JGEIFK:K7J2GE4A ;KRCGEL6=2P7=H>IK:@7EOEH 82J--! I77K;I=243I:U
6aK:C7G>6EI:KEL--! I7IP8I:B7KELJIKFPELJGELFO7=A7C2 7G=KMP7=U@2<SJ@2=K:
ILB4EA;@3<7B>2J
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8586 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
2GFK=J7O2HBE9FB7C7JB7<F6ELJ7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JIK:C7G >6EI:2LK;2C38KEJU
7aK:C@2KX8KEJ2C3GKL D:K:JLGE6EB;J @2=KEL7DEGA=IBEMU
IKaK=JILC7H52I>7JKELOEH82--! B7OEH7>J6=2P7>H=I:J2GE4A; KRC@2=B7)W.WW2T
42<BEMUFGEL2LKF8P7=7O2HBE5;U
9aK=J6H3I7=J7C:B8HRI:J @2=7L2=I<:KEGE>:I:JU
:aKELJILBB7K8PECK7JG2H25R5EMJU<aKE2G2IPEAEMB7CEGHEIRG=@FU=aK2E=@ECEB=@3IKE=P7>2KEL--! UILBG7H=A2B42CEB8CRCKRC7IF 6RC2GF7=IOEH8JUKRC
A7=KELH5=@SC@2=7G7C6LK=@SC62G2CSCUKRC62G2CSC5=27A85PELJ @2=7C:B8HRI:\
7L2=I<:KEGE>:I:U KE 6=E=@:K=@F @FIKEJ @2= K: 6=2@MB2CI: KEL MQE L J K E L 7 = 6 = @ E M 
2GE<7B2K=@EMKELU
=2aI7G7H>GKRI:2GF@A=I:J2GFKELJFHELJ85@H=I:JU2C2OEH3I:B 2CK=@SC6LI@EA=SCU
GHE4A:B3KRCUG2H7@@A>I7RC;[@2=6=EH<RK=@SC7C7H57=SCGEL8A242 CPSH2W

VL
"(#$! $(!$$
VLT"/.5;/E*>8;-2@
-KE GA2>I=E KRC GHE5H2BB3KRC 6=7LHLB8C:J 7L<MC:J G2H25R5EM GHE? FCKRCU
@2K25H3OECK2=2C2ALK=@3V
2aK2GHE?FCK2GEL<2@2ALO<EMC2GFKE--! 2C3@2K:5EH>2@2=[; 7>6EJ@2=[;LA=@FU
4a7@K>B:I:KEL2H=<BEMKRCLGFPH7RCG2H25R5SCGHE?FCKRCGEL6= 2<8KELCK27CAF5R
GHE?FCK2IK:57R5H2O =@;7B48A7=2KEL--! U
5a7@K>B:I:KRCGEIEK;KRCKRC 7CAF5RGHE?FCKRCGEL6=2K8<:@2C IK:57R5H2O=@;
7B48A7=2KEL--! @2K 3K:6=3H@7=2K:J K7A7LK2>2JKH=7K>2JU
6aKEGHEI6E@SB7CEB7H>6=EK:J25EH3JGEL<2@2AMQ7=KE--! I7 G7H>GKRI:GEL
A7=KELH5EMC;6:3AA2--! @2=[;-! 5=2K27CAF5RGHE?FCK2IK :C>6=257R5H2O=@;
7B48A7=2U
7a7@K>B:I:KRC7K;I=RCGEIEK;KRCGHE?FCKRCGEL<26=2<8IELCE= ILB474A:B8CE=B7KE
--!  G2H25R5E> IK: 57R5H2O=@; KEL 7B48A7=2 @2K3 K: 6=3H@7=2 7O2 HBE5;J KEL
7G=P7=H:I=2@EMKELIP76>ELU
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8587 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
IKa 7@K>B:I: KRC 7K;I=RC GEIEK;KRC 2GE4A;KRC GEL <2 GHE@MQELC 2 G F 2 L K 8 J K = J 
GEIFK:K7JGHE?FCKRCU@2K3K:6=3H@7=27O2HBE5;JKEL7G=P7=H:I=2 @EMKELIP76>ELW
-KE GA2>I=E KRC GHE5H2BB3KRC 7L<MC:J G2H25R5EM 2GE4A;KRCU @2K25 H3OECK2=
2C2ALK=@3V
2aK22GF4A:K2GEL<2@2ALO<EMC2GFKE--! 2C3@2K:5EH>2@2=[; 7>6EJ@2=[;LA=@FU
4a7@K>B:I:KRC2CK>IKE=PRCGEIEK;KRC2GE4A;KRCGELG2H;P<:I2C IK:C57R5H2O=@;
7B48A7=2KEL--! @2K3K:6=3H@7=2K:JK7A7LK2>2JKH =7K>2J@2=
5a7@K>B:I:KRCGEIEK;KRC2GE4A;KRCGEL<26=2P7=H=IK7>KE--! @2K3K:6=3H@7=2
7O2HBE5;JKEL7G=P7=H:I=2@EMKELIP76>ELW

VLU8,07/4* 
>C7K2=2C2OEH3V
2aIKE57R5H2O=@F7MHEJKEL--! @2=KECHL<BF57R5H2O=@;J2C3G KLD;JKELU@2K3K:
6=3H@7=27O2HBE5;JKEL7G=P7=H:I=2@EMKELIP76>ELU
4aK=J7DLG:H7KEMB7C7JEB367JIKFPELJ`@2K2C2ARK8J@2=[;IL5@7@ H=B8C7J@2K:5EH>7J
PH:IKSCa2C3@2K:5EH>2@2=[;7>6EJ@2=[;LA=@F2GE4A;KEL@2=IP 7K=@3B72LK8JGEIEK=@3
IKE=P7>2U=6>RJGA;<EJ@ 2=@2K2CEB;W

VLV$A<F;4 
C2O8HECK2=E=IKFPE=KEL--! 2C38KEJ7O2HBE5;JB7K:C2G2=KEMB7C:@A=B3@RI:USIK7
C2@2AMGKECK2=7BGHF<7IB2@2KX7A3P=IKECE=IKFPE=GELK><7CK2= 2GFKE=IPMEC<7IB=@F
@2=[;@2CEC=IK=@F GA2>I=EW

VLW03;.;4/9*77*6A462@.4*F/5>4?1@
>C7K2=I2O;J2C2OEH3IK:C[IK=JGHEK7=CFB7C:[\7JB8<E6E[\ELJ7C 2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:J
2C3@2K:5EH>2@2=[;7>6EJ@2=[; LA=@F2GE4A;KEL@2=2C3EB362I KFPEW
=2 @3<7 GHEK7=CFB7C: B8<E6E 7C2AA2@K=@;J 6=2P7>H=I:J 5>C7K2= 2 C2OEH3 IK=J
GHE4A7GFB7C7J7H52I>7J7C2AA2@K=@; J6=2P7>H=I:JUG7H=5H3OECK2= :2C25@2>2LGE6EB;UE
7DEGA=IBFJ@2=K2K7PC=@3 P2H2@K:H=IK=@3KELJUE=7BGA7@FB7CE= OEH7>J@2=E

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8588 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
HFAEJKELJU@2<SJ@2= EKHFGEJ7O2HBE5;JK:JB7<F6ELW
!=6=@FK7H2 5=2 ILIK;B2K2 7G=IKHEO;JU FGRJ K2 ILIK;B2K2 755LE6EI >2J @2= 5=2 K:
ILAAE5;U GH8G7= C2 GHEI6=EH>9ECK2= : @2K2CEB; KRC I:B7>RC @2=[; K E L 7 D E G A = I B E M 
ILAAE5;JU:2C2AE5>2KELJRJGHEJKELJ7DLG:H7KEMB7CELJU@2<SJ @2=:2G2=KEMB7C:
ILPCFK:K2ILAAE5;JUSIK7C2LG3HP7=7G2H@;J7DLG:H8K:I:KEL6=@ KMELIK:57R5H2O=@;
7B48A7=2KEL--! U@2<SJ@2=@3<73AA:K7PC=@;A7GKEB8H7=2GEL 2G2=K7>K2=5=2K:
A7=KELH5>2KELJW

VLX9*8/9<8/9**=;A/70?8*A* 
'743I:K:C7@K>B:I:KRCG2H25FB7CRC2GE4A;KRCUKEPHECE6=35H2B B22C3GKLD:JK:J
7B48A7=2J KEL --! U K=J GHEK7=CFB7C7J B7<F6ELJ 7C2AA2@K=@;J 6=2 P7>H=I:J @2= KELJ
IKFPELJGEL67IB7M7K2=C27G=KMP7=UEOEH82J--! GHEI6=EH>97= @2KT8KEJV
2aK22C2B7CFB7C2GEIEK=@3@2=GEIEIK=2>2IKE=P7>27G>6EI:JI7 IP8I:B7KELJIKFPELJ
2C3B8<E6E7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JU
4aK2GEIEK=@3IKE=P7>2 IP7K=@3B7K:C2G2 =KEMB7C:LGE6EB;@2= KEC7DEGA=IBFU
5aKE2G2=KEMB7CEGHEIRG=@F 5=2K:C@3ALQ:KRC 2C25@SCKEL--! U
6aK=J2G2=KEMB7C7JILC7H52I>7JB73AAELJOEH7>J`FGRJOEH7>J6 =2P7>H=I:J2GE4A;KRCU
)W.WWU 3AA2 -! a 5=2 K:C LAEGE>:I: KRC 7H52I=SC 7C2AA2@K=@;J 6 =2P7>H=I:J @2=
GHE6=25H2O8JILC7H52I>2JU
7aK:C2CK=B7KSG=I:GHE4A :B3KRCUF GRJ:6=3<7I:LGEA7=BB3KRC7G 7D7H52I>2JW
VLY"*>*6;7;C31?16*407/-F;4
C2O8HECK2=FAE=E=KHFGE=G2H2@EAEM<:I:J@2=[;7A85PELGEL7O2 HBF97=EOEH82J--! 
GHE@7=B8CELC26=2IO2A>I7=V
2aK:CEH<FK:K2KRC6:AEMB7CRCGEIEK;KRCGHE?FCKRCGEL6=2@=CEM CIK:C7AA:C=@;
25EH3E=ILB474A:B8CE=B7KECOEH82--! LGFPH7E=G2H25R5E>GHE ?FCKRC.("
!""% &"&$ &'$ !"*' !" %*/ ; K:C EH<FK:K2 KRC
6:AEMB7CRCGEIEK;KRC2GE4A;KRC
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8589 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
GELG2H35ELC[6=2P7=H>9ECK2=E=ILB474A:B8CE=B7KECOEH82--! LGFPH7E=G2H25R5E>
2GE4A;KRC .("!""%&'$!"*'!%*/ U
4a K:C EH<; 7@K8A7I: KRC 7H52I=SC 7C2AA2@K=@;J 6=2P7>H=I:J 2GF FAELJ KELJ
7BGA7@FB7CELJI72LK8JU
5aK:C2D=FG=IK:@2K25H2O;@2=7G2A;<7LI:KRCIKE=P7>RC@2=676 EB8CRCKRCIP7K=@SCB7
K=J2C2@KSB7C7JGEIFK:K7J2GE4A;KRCW
-7 G7H>GKRI: GEL 7O2HBF97K2= IMIK:B2 755LE6EI>2JU GHEI6=EH>97K2 = KE MQEJ KEL
755LE6EK=@EM2CK=K>BEL@2=2=K=EAE57>K2=IP7K=@3W
VLZ9180>H?16*4/B*4?31A;=;51?1+7H=A2B43C7K2= ILCEGK=@; G7H=5H2O; KEL GHE5H3BB2KEJ 7C:B8HRI:J \
7L2=I<:KEGE>:I:JGELGHEK><7K2=C2 7O2HBFI7=EOEH82J--! UFGE L5>C7K2=2C2OEH3
I K = J 7 G = B 8 H E L J 6 H 3 I 7 = J @ 2 = 2 C 3 6 H 3 I : I K E C I @ E G F U K E @ E = C F I K F P E @ 2 = 7 C 6 7 = @ K = @ F 
GHENGEAE5=IBFW
VL[(>18*A;;46;9;846+?A;4F/5* 
+7H=A2B43CECK2=K8II7H26=2@H=K3KB;B2K2V2a7@K=BSB7C7J62G3C7J2C3 B8<E6E7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JU
4aGHEI6=EH=IBFJPH:B2K=@SC7=IOEHSCU
5aGHEI6=EH=IBFJMQELJ 755LE6EK=@EM2CK=K>B ELUFGEL8P7=7O2HBE 5;U
6aIMCEQ:7@K=BSB7CELGHENGEAE5=IBEMUVL[LT6A48I8/9/@.*=+9/@
)=7@K=BSB7C7J62G3C7JGH8G7=C2G7H=A2B43CELC@2KT7A3P=IKEC2 C38KEJ@2=5=2KE
IMCEAEK:J7D27K>2J2C2ALK=@3V
2 a K = J 7 G 7 C 6 L K = @ 8 J 6 2 G 3 C 7 J G E L 2 G 2 = K E M C K 2 = 2 C 3 6 = 2 O E H 7 K = @ ; B 8 < E 6 E @ 2 = 7 H 5 2 I > 2 
7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JU
4 a K = J A 7 = K E L H 5 = @ 8 J 6 2 G 3 C 7 J G E L 2 G 2 = K E M C K 2 = 2 C 3 6 = 2 O E H 7 K = @ ; B 8 < E 6 E @ 2 = 7 H 5 2 I > 2 
7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JUFGRJ2BE=48JILC7H52KSCU2GE9:B=SI7=J UG2HEP;E=@ECEB=@SC
@=C;KHRCU
5aK=J62G3C7J7C:B8HRI:J@2=7G=@E=CRC>2JU
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8590 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
6aK=J62G3C7J2LKE7A85PELUILBG7H=A2B42CEB8CRCKRC62G2CSC5=2 7A85PELJKELOEH82
--! GHEJKH>KELJU
IKaKE@FIKEJ6=3<7I:J@2K2AE>GRC7G7D7H52I>2JU7aK=J62G3C7JGHEIRG=@EMU9aK=JAE=G8J6=E=@:K=@8J62G3C7JU:aBEC26=2>E@FIKEJ7C2AA2@K =@;J6=2P7>H=I:J2C3B8<E6EW
VL[LU">;?.4;>4?8<@F>18*A46I9/4?E;>I9
) OEH82J --!  GH8G7= C2 6=2BEHOSI7= K=J GHEK7=CFB7C7J @2K:5EH>7 J PH:B2K=@SC
7=IOEHSC@2=C22=K=E AE5;I7=K:C7G=AE5;KE L2LK;UA2B43CECK2J LGFQ:@2KT7A3P=IKECV
2aK=JLGEPH7SI7=J5=22C2OEH8J7G>6EI:J5=2IL5@7@H=B8C7J@2K: 5EH>7J@2=[;7>6:@2=[;
LA=@3 GHE?FCKRC ; 2GE4A;KRCU FGRJ 2LK8J GHE@MGKELC 2GF CEBE<7K= @8J @2=[;
@2CEC=IK=@8J6=2K3D7=JU
4a@H=K;H=2E=@EAE5=@EMIP76=2IBEMUFGRJ:2C2@L@ARI=BFK:K2KRC LA=@SCU:7L@EA>2
6=2PRH=IBEMU:7G2C2PH:I=BEGE =;I=B:OMI:KRCGHE?FCKRCU
5a7557C7>J6LI@EA>7JIK:CILAAE 5;KELLA=@EMW
-K:ILC8P7=2EOEH82J--! GH8G7=C2GHEI6=EH>I7=KEMQEJKRCP H:B2K=@SC7=IOEHSC
5 = 2 @ 3 < 7 B > 2 2 G F K = J R J 3 C R G H E I 6 = E H = I < 7 > I 7 J @ 2 K : 5 E H > 7 J P H : B 2 K = @SC 7=IOEHSCU
A2B43CECK2JLGFQ:V
2aK=J7@K=BSB7C7JGEIFK:K7JGHE?FCKRCKRCILB474A:B8CRCB7KE --! G2H25R5SC
GHE?FCKRC ; K=J 7@K=BSB7C7J GEIFK:K7J 2GE4A;KRC KRC ILB474A:B8C R C B 7 K E - - !  
G2H25R5SC2GE4A;KRC2C3AE52U
4aKE@FIKEJ7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:J@3<7@2K:5EH>2J[7>6ELJ[LA =@EM2GE4A;KELUFGRJ
GHE@MGK7=2GFK:C@2K25H2O;KRC7@K=BSB7CRC62G2CSCU
5a@H=K;H=2E=@EAE5=@EMIP76=2IBEMUFGRJ:2C2@L@ARI=BFK:K2KRC LA=@SCU:7L@EA>2
6=2PRH=IBEMU:7G2C2PH:I=BEGE =;I=B:OMI:KRCGHE?FCKRCU
6aK:CLGEPH8RI:@3ALQ:JKRCIL CEA=@SC62G2CSC KEL--! 2C38KE JW
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8591 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
.8AEJU E OEH82J --!  GH8G7= C2 2C2O8H7= K:C GHE4A7GFB7C : B7<E6EAE5>2
2C2GHEI2HBE5;JKRC7=IOEHSCU7OFIEC2G2=K:<7>W

VL[LV">;?.4;>4?8<@CG;B@/--B;.;A46;C*9A4A58;B
-7G7H>GKRI:7O2HBE5;JILIK;B2KEJ755LE6EI>2JUEOEH82J--! GH EI6=EH>97=KEMQEJ
KEL755LE6EK=@EM2CK=K>BEL@2=2=K=EAE57>IP7K=@3W

VL[LW$C9;G1/6A48I8/9;B=>;D=;7;-4?8;C
)OEH82J--! ILCEQ>97=K=J42I=@8JE=@ECEB=@8JG2H2B8KHELJKEL GHENGEAE5=IBEM@2KX
8KEJ@2=5=2K:ILCEA=@;6=3H@7=2KEL7G=P7=H:I=2@EMKELIP76>E LUB76=2@H=K;2C2OEH3V
2aIK28IE622GF7=IOEH8J@2=IK2AE=G37C67PEB8CRJ8IE62U
4aIK=J7G7C6LK=@8J@2=A7=KELH5=@8J62G3C7J5=2K=J7H52I> 7J7C2AA2@K=@;J6=2P7>H=I:JU
IK=J 62G3C7J 7C:B8HRI:J @2= 7G=@E=CRC>2JU IK=J 62G3C7J K RC 2LKE7A85PRCU
ILBG7H=A2B43CEB8CRCKRC2C7D3HK:KRC7A85PRCGELLGEIK:H>9E LCKELJ2LKE7A85PELJU
IKE@FIKEJB=I<E6EI>2JU@2=IK2AE=G36=E=@:K=@3@FIK:U
5aIK2AE=G3E=@ECEB=@3IKE=P7>2UFGRJPH:B2KE6FK:I:G=<2CS C9:B=SCUK:6:B=ELH5>2
KLPFC2GE<7B2K=@SCB7I@EGFK:6=2IO3A=I:K:JB7AAECK=@;J7MHL< B:JA7=KELH5>2JKEL
--! `@3AL Q:B7AAECK=@SC9:B=SCaW
VL\*49;A;85* 
C2O8HECK2=KLPFCB7A8K7JGELEOEH82J--! @H>C7=FK=<2ILB43 AAELCIK:C@2AMK7H:
7O2HBE5; KRC 7H52I=SC  7C2AA2@K=@ ;J 6=2P7>H=I:J @2= IK: B7K8G7= K2 2D=EGE>:I:
KRC67LK7HE57CSCLA=@SCGEL<2GHE@MQELC2GF2LK8JW

WL$(%#' $%!(%#)$$ "(#$!& $(!&
WLT"><AB=/@ ?B8,+?/4@ ?B9/>-*?5*@ KELOEH82--! B7K=JGHE4A7GFB7C7J@2K:5EH>7J
ILC7H529FB7CRCOEH8RCUFGRJB7G2H25R5EMJU
OEH7>J6=2P7>H=I:J2GE4A;KRCU OEH7>J@E=CRC=@;J@2=2AA:A855L2J E=@ECEB>2JU)W.WWU
3AAELJOEH7>J-! W 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8592 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
WLU9A5->*E*=>;?B8EI9H9?B9/>-*?5*@ KELOEH82--! B7LGFPH7ELJG2H25R5EMJ
GELGHEK><7CK2=C2ILBB7K8PE LCIKELGF85@H=I:--! W 
WLV 9A5->*E* =>;?B8EI9H9 ?B9/>-*?5*@ K E L O E H 8 2 - - !  B 7 3 A A E L J O E H 7 > J G E L 
ILBB7K8PELCIKEC@M@AE7H52I=SC6=2P7>H=I:JUFGRJE=267=E6EK:B 8C7J75@2K2IK3I7=J
7G7D7H52I>2JU2C3@K:I:J@2=2C2@M@ARI:J ;[@2=3AA2-! W
WLW %/681>5H?1 ?A;4F/5H9 /6A48I8/9H9 .*=*9I9 U FGRJ E=@ECEB=@8J
GHEIOEH8J[K=BE@2K3AE5E=5=27DEGA=IBFUG :58J3CKA:I:J676EB8CRC W
WLX%/681>5H?1AH9/6A482?/H9 GEL5>CECK2=5=2K:C=@2CEGE>:I:KRC2G2=K;I7RCK:J
G2HWhWfW
WLY;4=+?A;4F/5 *6*4A/681>5H?1 GEL@2K3K:C@H>I:KELOEH82--! LGEIK:H>9ELCK:C
*:4;=4?A5*A;B/=4F/4>1?4*6;CA;B?F/.5;B WZ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8593 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
"##%
4*,+384?1/4?E;>I9 =7*?A46I9?B?6/B*?4I9
# 7=IOEH3 5=2 GA2IK=@8J ILI@7L2I>7J B=2J PH;I:J ; 7G2C2PH:I=BEG E=EMB7C7J
@2<EH>97K2=RJ2@EAEM<RJV
fW1J42I=@;7=IOEH3E H>97K2=:7=IOEH35=2U@2=PRH> JPHSB2`aW
gW#42I=@;7=IOEH3GHEI2LD3C7K2= @2KX7A3P=IKEC@2K3KH=3CK2K E=J7@2KF`heoa5=2
85PHRB:O=3A:YZ`fUh7G>aW
hW#42I=@;7=IOEH3GHEI2LD3C7K2=KELA3P=IKEC@2K3G7C;CK2KE=J 7@2KF`jeoa5=2K=J
AE=G8JBECEIKHRB2K=@8JGA2IK=@8JILI@7L2I>7J`2GF8C27>6EJGA2 IK=@EMaGA:CKRCG7HW
f@2=g@2=GA:C@2 =6=E5@RB8CELGEALIK LH7C>EL`fUj7G>aW 
iW#42I=@;7=IOEH3GHEI2LD3C7K2=KELA3P=IKEC@2K37@2KFKE=J7 @2KF`feeoa5=2KEU
KE6=E5@RB8CEGEALIKLH8C=EUK=JGEALIKHRB2K=@8JGA2IK=@8JILI@7 L2I>7J;IMC<7K7J
ILI@7L2I>7J;ILI@7L2I>7JGEL2GEK7AEMCK2=2GF6ME`ga;G2H2G3 CRLA=@3`FGRJ
GA2IK=@EGE=:B8CEP2HK>B7I@EGFK:C26=24HEPEGE>:I;KELUO=3A7J B77K=@8K22GFa
`g7G>aW
j W # 7 = I O E H 3 5 = 2 K = J G E A M A 7 G K 8 J G A 2 I K = @ 8 J I L I @ 7 L 2 I > 7 J ` B = @ H F K 7 H7J KRC fee Ba
GHEI2LD3C7K2=KELA3P=IKEC@2K37>@EI=KE=J7@2KF`geoa`fUg7G> aW
kW#7=IOEH3B7=SC7K2=@2K3G7C;CK2KE=J7@2KF`jeoa5=2K=JGA 2IK=@8JILI@7L2I>7JGEL
G7H=8PELCKELA3P=IKEC7=@EI=G8CK7KE=J7@2KF`gjoa2C2@L@ARB8CE LA=@F`IMBORC2B7KE
GHFKLGE!&).fjhihaB7K:C7D2>H7I:KRCGA2IK=@SCI2@ELASC5 =2K=JEGE>7JKE
GEIEIKF2LKFEH>97K2=I7KH=3CK2KE=J7@2KF`heoaW
.22CRK8HR@H=K;H=27O2HBF9ECK2=IRH7LK=@3W
1JGA2IK=@8JILI@7L2I>7JB=2JPH;I:J<7RHEMCK2=FI7J@2K2I@7L39 ECK2=7DEAE@A;HEL;
7CB8H7=2GFGA2IK=@;MA:@2K3K:C8CCE=2K:JG2HWgKEL3H<HEL hKELCWilhk[gege`T
geeaW
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8594 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
"##%
" %"# %%#%#"!&'#!%$% "#LU%!&
##!&ZZ
O"*>+>A18*A1@!.1-5*@\WMYUM <=H@0F/4A>;=;=;413/58/A; +>3>;TA1@!.1-5*@
USTVMUA1@=4A>;=2@P
=/:1-18*A46+=*>*./5-8*A*-4*A;6>4A2>4;* Ϳ
!%'#&#&# 
%ELK=35AL@SC'7B4H3C:GELG7H=43AA7=<;@:$;@7JK2PL6HFB:I:J@2K2AF5RC@2=G7H=E6=@SC`B7G7H=E6=@FIKE7 IRK7H=@FKELJa
/FHB7J@8=@GELGRAEMCK2=B29>B7@8=@,FAE=UIRA;C7J@2=@MA=C6HE=GELG7H=43AAECK2=2GFG7H=7A=5B8CE 7A2IK=@FLA=@F`GWPW
GA2IK=@;B7B4H3C:U2AELB>C=EUP2HK>aU7@KFJ2GFKELJHFAELJUIR A;C7J@2=@LA>C6HELJ
GEL2GEK7AEMCB8H:B:P2CSCG2H25R5;J@2=67CPH:I=BEGE=EMCK2=5 =2K:CG2HELI>2I:
GHE?FCKEJRJBEC362JGSA:I:JA3IKH7J OLKSC GEL GHEEH>9ECK2= C2 PH:I=BEGE=:<EMC BFCE 5=2 K:C G S A : I : @ 2 = K : 
B7K2OEH3OLKSC@2=FP=C2G2H2B7>CELCB7KEOLKFI7FA:K:6=3H @7=29R;JKEL
L3A=C2O=2A>6=25=27C8I=B26=2AMB2K2KH2@KE=`GELGRAEMCK2=B29>B7U2AA367CGHEEH>9ECK2=C2 PH:I=BEGE=:<EMCRJ
B8I22GE<;@7LI:Ja%H7B3IKH7JHEMPRC`GELGRAEMCK2=B29>B77>6:8C6LI:Ja-G=HKF@ELK2-LIK;B2K2IK7>HELOH25BEM`I3@E=U6>I@E=@2=LA=@3GEL2G2=KEMC K2=5=2C26=2K:H:<7>
IK7>HEKEGHE?FCa%3QELA7J5=2ILIK;B2K2HEO:B3KRC`GWPW5=2@2O8U@2@3EU53A2aE =EGE>7JB8CELC@7C8J
B7K3K:PH;I:!G2C2GA:HEMB7C7JP2AM46=C7JO=3A7JGELPH:I=BEGE=EMCK2=5=26=3 OEH27>6:27H>RCU
7D2=HELB8CRCKRCGLHEI47IK;HRC
!%'#&#&# 
A3IKH7JOLKSCGELGHEEH>9ECK2=C2G2H2B7>CELC B7KEOLKFI7FA :K:6=3H@7=29R;JKEL
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8595 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
!H52A7=E<;@7J
/2@7A3@=2KI25=EM%:HS6:IKHSB2K2GELG7H=43AAELCKLH>+7H=4A;B2K2AEL@3C=@RC
%H7B3IKH7JHEMPRC`7OFIECGRAEMCK2=PRH=IK3a
%3QELA7JILIK;B2KEJHEO:B3KRC@2O8UO2@7A3@=22GF2AELB>C=E5=2 @2O8@2=AE4E>
2GF6=:<:K=@FP3HK:B7@2O8UGELG7K=EMCK2=B29>B7KEPH:I=BEG E=EMB7CEGHE?FCKEL
@2O8
/MI=557JB7A3C:J5=27@KLGRK8J
$;@7JU@2=4=CK7EK2=C=SC`GELGRAEMCK2=B29>B7U ;4=CK7EK2=C>2IKE
7IRK7H=@FKELJa
 K H 2 @ K E =   ` G E L G R A E M C K 2 = @ 7 C 8 J @ 2 = G H E E H > 9 E C K 2 = C 2 P H : I = B E G E = :<EMC RJ B8I2
2GE<;@7LI:Ja
 =2ALK3I2@ELA3@=22GEHHLG2CK=@SC%7H=3K3ORC`6EP7>2 5=2@7H=3a
':P2C=@E> P7=HFBLAE= `7CIRB2KRB8CE= I7 7G2C2GA:HEMB7CE I@7MEJU GWPW IKELJ
7G2C2GA:HEMB7CELJBMAELJ3A7I:JG=G7H=EMa
=/:1-18*A46+=*>*./5-8*A*-4*A;6>4A2>4;, Ϳ
!%'#&#&#-)&#)#%!""% !"*##%#
!+#$
03HK=C7J;GA2IK=@8JI2@EMA7JB7K2OEH3J+=3K2@2=GEK;H=2B=2JPH;I:J+A2IK=@;B7B4H3C:-2@EMA7J5=2I3CKEL=KJAELB=CFP2HKE+A2IK=@FOMAAE5=2K:ILI@7L2I>2KRCHEMPRCB7K3KEC@2<2H=IBF KELJIK2GALCK;H=2

!%'#&#&# 
C267LK;H7J'2P2=HEG>HELC2B=2JPH;I:J02HK>G7H=KLA>5B2KEJ`GELGRA7>K2=PRH=IK3a03HK=C7J<;@7JQ:I>B2KEJ`GELGRAEMCK2=@7C8Ja/FHB7J@8=@GELGRAEMCK2=PRH>J@8=@
=/:1-18*A46+=*>*./5-8*A*-4*A;6>4A2>4;-Ϳ
!%'#&#&# 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8596 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

!K=@8K7J2C2HK:B8C7J2G7L<7>2J;GHEI67B8C7JI7GHE?FC!%'"$%$#&#&#$ 
ELHKI3@=2B3I@2H2JGEL2GEK7AEMCB8HEJKELGSB2KEJKEL6EP7>EL 
LKE@FAA:K7J7K=@8K7JGHEI67B8C7JI73AA:ILI@7L2I>2
-LC67K;H7JILHH2O;J+A2IK=@8J<;@7J EIEB7KH:K8JGEL2GEK7AEMCB8HEJKE LGSB2KEJ6EP7>RC2GEHHLG2CK =@EM
':P2C=@E> P7=HFBLAE= `7CIRB2KRB8CE= I7 B: 7G2C2GA:HEMB7CE I@7ME JU 57B3KE B7
GHE?FCUGWPWIKELJBMAELJ3A7I:J G=G7H=EMGEL7>C2 =57B3KE=B7 G=G8H=a

!%'#&#&# 
!K=@8K7J2C25CSH=I:JB8IRH26=EILPCEK;KRC`	a

















ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8597 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
"##%
$$"%$$%$&$% "(#$!"!$ 
%$K$&"#! $%$&)$$K'&$%)
$&$&$)
O"*>+>A18*A1@!.1-5*@\WMYUM <=H@0F/4A>;=;=;413/58/A1 9=*>LTZA;B+>3>;B
TA1@!.1-5*@OPUST[M[XUP
fW4.460@*=*4A2?/4@=;B*E;>;C9A1 96*A*?6/B26*4A1?C93/?1?B? 6/B*?4I9 
\)=ILI@7L2I>7JGH8G7=C2@2K2I@7L39ECK2=@2K3KHFGESIK7EF5 @EJ@2=KE43HEJKRC
ILI@7L2I=SCC2G7H=EH>97K2=IKE7A3P=IKEFH=EGEL7G2H@7>SIK7 C26=2K:H7>K2=KE
2C25@2>E7G>G76E2IO2A7>2JUL5=7=C;J@2=2GE6EP;J5=2KEILI@7L 2IB8CEGHE?FC@2=5=2
KEC@2K2C2ARK;W
\)=ILI@7L2I>7JIP76=39ECK2=U@2K2I@7L39ECK2=@2=6=2K><7CK2= IKE7BGFH=E@2K3KHFGEC
GELC27G=KH8G7=K:C7G2C2PH:I=B EGE>:I:;K:C2C3@K:I;KELJUIL BG7H=A2B42CEB8C:J
K:J2C2@M@ARI;JKELJUIMBORC2B7K:C=7H3HP:I:KRC2GE4A;KRCU@ 2=C2G7H=EH>97=IKE
7 A 3 P = I K E K = J 7 G = G K S I 7 = J K E L J I K E G 7 H = 4 3 A A E C U F K 2 C 5 > C 7 K 2 = 6 = 3 < 7 I : K R C 2 G E 4 A ; K R C 
ILI@7L2I>2J;KRC@2K2AE>GRC2GF 7H52I>7J6=2P7>H=I:J2GE4A;KRC ILI@7L2I>2JW
^)=ILI@7L2I>7JGH8G7=C2@2K2I@7L39ECK2=@2K3KHFGECSIK7:G 2HELI>27G=4A24SC
@2=3AARC7G=@>C6LCRCELI=SC @2=LA=@SCRJILIK2K=@SCKELLA=@E MILI@7L2I>2J;
EGE=EL6;GEK7IKE=P7>ELK:JILI@7L2I>2JC27A2P=IKEGE=7>K2=FIEC 2OEH3K:CG2HELI>2
KELJI77@GEBG8JUK:CK8OH2;KE2GFGALB2FK2C5>C7K2=@2MI:; L57=ECEB=@;K2O;KRC
ILI@7L2I=SC ; KRC @2K2AE>GRC 2GF 6=26=@2I>7J 6=2P7>H=I:J ; KRC 2GE4A;KRC
ILI@7L2I>2JW
gW4.460@*=*4A2?/4@=;B*E;>;C9 A19/=*9*F>1?48;=;42?481EC?1?B ?6/B*?4I9 
)=2@FAEL<7J2G2=K;I7=JGH8G7=C2GA:HEMCK2=K2LKEPHFCRJV
^E=OLI=@8J=6=FK:K7J@2= P2H2@K:H=IK=@3K:JILI@7L2I>2JGH8G7 =C27G=KH8GELC8C2C
EH=IB8CE2H=<BF6=2@=C;I7RC;7G2C2A2B42CFB7C:JPH;I:JLGF@2CE C=@3GHE4A8Q=B7J
ILC<;@7JPH;I:JU

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8598 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
^ 6 L C 2 K F K : K 2 @ 2 K 7 H 5 2 I > 2 J K : J P H : I = B E G E = : B 8 C : J I L I @ 7 L 2 I > 2 J U E M K R J SIK7 C2
GA:HEMCK2=2G2=K;I7=JL 57>2J@2=2IO3A7=2J 5=2KE7H52K=@F6LC2 B=@FU
^GH8G7=C2GA:HEMCK2=E=7=6=@8J2G2= K;I7=J5=2K=J2C2@K;I=B7 JILI@7L2I>7JFK2CE=
ILI@7L2I>7J67CPH:I=BEGE=EMCK2=GA8EC@2=U7GEB8CRJU@2<>IK2CK 2=2GF4A:K2W
hW4.460@*=*4A2?/4@=;B*E;>;C9A19*9*6A2?481EC?1?B?6/B*?4I9 
2a&#&#$%#$&! "('*#$&+ 
)= ILI@7L2I>7J GH8G7= C2 @2K2I@7L39ECK2= @2K3 KHFGEC GEL C2 7G= KH8GELC K:C
2C2@M@ARI:EH=IB8CELGEIEIKEM@2K343HEJKRCLA=@SCGELPH:I=BE GE=EMCK2=5=2K:C
@2K2I@7L;GHE?FCKRCK2EGE>26=2K><7CK2=IK:C25EH3UIMBORC2B7 K2=IPMECK2GHFKLG2
K:J!LHRG2?@;J"CRI:JWLKFKEGEIEIKFBGEH7>C2GE=@>AA7=U2C3 AE52B7KECKMGEKEL
LA=@EMGEL2GEK7A7>K:ILI@7L2I>2W
4a&#&#$%#$&! "(%#$"$ 
.2 2GF4A:K2 ILI@7L2I>2J GEL LGF@7=CK2= I7 @2K7H52I>2 B7 I@EGF K :C 2C3@K:I:
7C8H57=2J GH8G7= C2 8PELC 7A3P=IK: @2KSK2K: <7HBE5FCE K=B; GEL C2 7G=KH8G7=
47AK=IKEGE>:I:K:J 2C3@K:I:J7C8H57=2JW
5a&#&#$%#$&! "(!#%!#$ 
.22GF4A:K2ILI@7L2I>2JGELLO>IK2CK2=@2K7H52I>2B7I@EGFK:A =G2IB2KEGE>:I:
GH8G7=C27>C2=4=E2GE6EB;I=B2U@2K3KHFGEGELC2B:C7BGE6>97= K:PRH=IK;ILAAE5;
@2=K:6=26=@2I>2;6H2IK:H= FK:K2A=G2IB2KEGE>:I:JIK:CEGE>2L GE43AAECK2=W
6a	!#$#&#&#$ 
.24=E2GE6EB;I=B22GF4A:K2ILI@7L2I>2JGH8G7=C27>C2=K8KE=2S IK7C2BGEHEMCC2
2GEILCK><7CK2= B7 OLI=@FU P:B=@FU <7HB=@F ; 4=EAE5=@F KHFGEU @2 K3 KHFGEC GEL KE
B752AMK7HEB8HEJKELA=G3IB2KEJGELGHE@MGK7=C22GEILCK><7K2= K7A=@SJI76=ED7>6=E
KEL 3C<H2@2U 4=EB392 @2= C7HFW )= EDE\6=2IGSB7C7J GA2IK=@8J ILI @7L2I>7J 67C
<7RHEMCK2=4=E2GE6EB;I=B7JW



ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8599 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
"##%
$%!("!&"#""#!$%$$$!) %$
$&$&$$%"!%$&$&$$
O$&')%!&$%)%#)"$T)$WP
O"*>+>A18*A1@! .1-5*@\WMYUM<=H@0F/4A> ;=;=;413/58/A 19=*>LTZA;B+>3>;B
TA1@!.1-5*@OPUST[M[XUP
fW*IEC2OEH3K=JGHRKE5 7C7>JU67LK7HE57C7>J@2= KH=KE57C7>JIL I@7L2I>7JV
2aGEIFK:K7JU5=2@3<7B753A:@2K:5EH>2LA=@SCUKRCILI@7L2I=SC GEL@2K2C2A>I@ECK2=
7CKFJK:J0SH2J`GEIFK:K7JG2H2P<7>I7Jp7=I2P<7>I7J\7D2P<7>I 7Ja`G>C2@2JfaU
4a7G2C2PH:I=BEGE=EMB7C7JGEIFK:K7J`G>C2@2JgaWgW*IEC2OEH3K2E=@=2@3@2=B:E=@=2@32GF4A:K2ILI@7L2I>2JV2aGEIFK:K7JU5=2@3<7B753A:@2K:5EH>2LA=@SCUKRCEGE>RC:2C 3@K:I:@2=:6=3<7I:
85=C77CKFJK:J0SH2J`GEIFK:K7JG2H2P<7>I7Jp7=I2P<7>I7J\7D 2P<7>I7Ja`G>C2@2Jha_
4a 2C2@L@ARB8C7J @2= 2C2@KSB7C7J GEIFK:K7JU 5=2 @3<7 B753A: @2K :5EH>2 LA=@SC
`G>C2@2JiaW
"$T
";?<A1A/@?B?6/B*?4I9O=>HA;-/9I9K./BA/>;-/9I96*4A>4A;-/9I9P =;B
6*A*9*75?6;9A*4/9A<@A1@(I>*@
 "*>*-H-2
O?/A<9;B@PN:*-H-0@
*=;,72AH9
O?/A<9;B@P]4?*-H-0@
O?/A<9;B@P^$C9;7;
B*75    
"7*?A46<    
(*>A5M (*>A<94
O?B8=/>47*8,*9;809H9?C93/AH9P 
$4.1>;CF*80A*77*    
7;B8594;    
 C7;    
77*    
$C9;7;    

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8600 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
"$U
";?<A1A/@?B?6/B*?4I9=>HA;-/9I9K./BA/>;-/9I96*4A>4A;-/9I9= ;B
/=*9*F>1?48;=;4;C9A*4/9A<@A1@(I>*@
 %<9;4
?B?6/B*?4H
9;4;=;5/@
.4*A53/9A*4
?A19*-;>+
-4*=>IA1
E;>+=*9*F>1?48;=;42?48/@
?B?6/B*?5/@=*9*F>1?48;=;42?48/@
?B?6/B*?5/@=>;@
=I71?1
%<9;4 ";?;?A+ %<9;4 ";?;?A+
B*75     
"7*?A46<     
(*>A5M(*>A<94O?B8=/>47*8,*9;NN809H9?C93/AH9P   
$4.1>;CF*
80A*77*   
7;B8594;     
 C7;     
77*     
$C9;7;     

"$V
";?<A1A/@*=;,72AH9?B?6/B*?5*@AH9;=;5H91 *9+6A1?16*41.4+ 3/?1-59/A*4/9A<@
A1@(I>*@
 "*>*-H-2
*=;,72AH9
?/A<9;B@N:*-H-0@
*=;,72AH9
?/A<9;B@]4?*-H-0@
*=;,72AH9?/
A<9;B@^$C9;7;
!464*6+
*=<,71A*  
L2A>
ILI@7L2I>2J  
+A2IK=@3
ILI@7L2I>2J  
02HK> [
P2HKFC=ILI@7L2I>2J  
-MC<7K2
P2HKFC=2
ILI@7L2I>2J  
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8601 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
-=6:HEMP2
B8K2AA2ILI@7L2I>2J  
AELB>C=E
ILI@7L2I>2J  
(MAE
ILI@7L2I>2J  
$C9;7;
;464*6I9
*=;,72AH9
?B?6/B*?5*@  
1 ;464*6+
*=<,71A*  
L2A>
ILI@7L2I>2J  
+A2IK=@3
ILI@7L2I>2J  
02HK> [
P2HKFC=ILI@7L2I>2J  
-MC<7K2
P2HKFC=2
ILI@7L2I>2J  
-=6:HEMP2
B8K2AA2
ILI@7L2I>2J  
AELB>C=E
ILI@7L2I>2J  
(MAE
ILI@7L2I>2J  
$C9;7; 81
;464*6I9
*=;,72AH9
?B?6/B*?5*@   


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8602 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
"$W
";?<A1A/@*=;>>488+AH9?B?6/B*?5*@AH9;=;5H9 1*9*6C67H?121 *9+6A1?1-59/A*4
/9A<@A1@(I>*@
 $B9;7460@
=;?<A1A/@
?/A<9;B@
AH9;=;5H9
-59/A*4
*9+6A1?1
6*4.4+3/?19*6B67H809/@=;?<A1A/@ 9*6AI8/9/@=;?<A1A/@
%<9;4 ";?;?A< %<9;4 ";?;?A<
!464*6+
*=<,71A*   
L2A>
ILI@7L2I>2J   
+A2IK=@3
ILI@7L2I>2J   
02HK> [
P2HKFC=ILI@7L2I>2J   
-MC<7K2
P2HKFC=2
ILI@7L2I>2J   
-=6:HEMP2
B8K2AA2ILI@7L2I>2J   
AELB>C=E
ILI@7L2I>2J   
(MAE
ILI@7L2I>2J   
$C9;7;
;464*6I9
*=;,72AH9
?B?6/B*?5*@   
1 ;464*6+
*=<,71A*   
L2A>
ILI@7L2I>2J   
+A2IK=@3
ILI@7L2I>2J   
02HK> [
P2HKFC=   
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8603 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ILI@7L2I>2J
-MC<7K2
P2HKFC=2ILI@7L2I>2J   
-=6:HEMP2
B8K2AA2
ILI@7L2I>2J   
AELB>C=E
ILI@7L2I>2J   
(MAE
ILI@7L2I>2J   
$C9;7; 81
;464*6I9*=;,72AH9?B?6/B*?5*@    

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8604 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΓ ΑΝΩΣΗΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟΥ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ
Άρθρο 95
Επωνυμία, σκοπός και αρμοδιότητες
1. Όπου αναφέρεται η επωνυμία «Εθνικός Οργανισμός 
Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊ-
όντων» ή «Ε.Ο.Ε.Δ.Σ.Α.Π.» ή «Ε.Ο.ΑΝ.» νοείται η επωνυμία 
«Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης» ή ο διακριτικός 
τίτλος «Ε.Ο.ΑΝ.». Για τις σχέσεις του Ε.Ο.ΑΝ. με το εξωτε-
ρικό χρησιμοποιούνται η επωνυμία στην αγγλική γλώσ-
σα «Hellenic Recycling Agency» και ο διακριτικός τίτλος «Ε.Ο.ΑΝ.». Ο Ε.Ο.ΑΝ. διαθέτει σφραγίδα και έμβλημα. Η 
επωνυμία «Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης» και 
ο διακριτικός τίτλος «Ε.Ο.ΑΝ.» ανήκουν αποκλειστικά 
στο νομικό πρόσωπο του παρόντος. Απαγορεύεται η 
χρησιμοποίηση της επωνυμίας, του διακριτικού τίτλου ή σήματος του Ε.Ο.ΑΝ. από οποιαδήποτε επιχείρηση ή τρίτο.
2. Ο Ε.Ο.ΑΝ. είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, 
έχει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια και υπάγεται στην εποπτεία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-γειας.
3. Σκοπός του Ε.Ο.ΑΝ. είναι η εφαρμογή της πολιτικής 
για την πρόληψη και την εναλλακτική διαχείριση προϊό-ντων και αποβλήτων για τα οποία εφαρμόζονται μέτρα 
πρόληψης ή και προγράμματα εναλλακτικής διαχείρισης.
4. Ο Ε.Ο.ΑΝ. έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες:α) Εισηγείται στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας μέτρα πρόληψης και προγράμματα εναλλακτικής διαχείρισης προϊόντων και αποβλήτων και μεριμνά για την εφαρμογή τους.
β) Γνωμοδοτεί για οποιοδή ποτε θέμα αρμοδιότητάς 
του παραπέμπεται σε αυτόν από τον Υπουργό Περιβάλ-
λοντος και Ενέργειας.
γ) Παρακολουθεί και ενημερώνει τον Υπουργό Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας για την πορεία υλοποίησης των 
ποσοτικών στόχων, που τίθενται στα προγράμματα εναλ-
λακτικής διαχείρισης και, σε περίπτωση παρεκκλίσεων, εισηγείται μέτρα επίτευξης.
δ) Χορηγεί, ανανεώνει, τροποποιεί ή ανακαλεί τις 
εγκρίσεις των φορέων των Συστημάτων Εναλλακτικής 
Διαχείρισης (ΣΕΔ).
ε) Απευθύνει προς τους φορείς ΣΕΔ και τους παρα-
γωγούς οδηγίες ή συστάσεις για την εφαρμογή του πα-ρόντος.
στ) Επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις και βεβαιώνει τα 
διοικητικά πρόστιμα.
ζ) Εποπτεύει τη λειτουργία και την επίδοση των ΣΕΔ.
η) Μεριμνά για τη δημιουργία και την τήρηση βάσεων 
δεδομένων για προϊόντα που υπάγονται στην αρχή της διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού, καθώς και για τα απόβλητα αυτών.
θ) Εκτελεί και εφαρμόζει εθνικά ή ενωσιακά προγράμ-
ματα που του ανατίθενται από τον Υπουργό Περιβάλλο-
ντος και Ενέργειας για την υλοποίηση των στόχων του 
παρόντος, με παράλληλη ανάληψη, απορρόφηση και διαχείριση των σχετικών κονδυλίων της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης (ΕΕ).
ι) Εκπονεί, αναθέτει ή και χρηματοδοτεί έρευνες και 
μελέτες που εξυπηρετούν τον σκοπό του.
ια) Οργανώνει συνέδρια, ημερίδες, δράσεις ενημέρω-
σης και εκπαιδευτικά προγράμματα.
ιβ) Διενεργεί επιθεωρήσεις και ελέγχους.
ιγ) Συντονίζει τη δραστηριότητα των Περιφερειών, 
των Δήμων, της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος (ΕΝ.Π.Ε.) 
της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (Κ.Ε.Δ.Ε.) και 
άλλων αρμόδιων φορέων του δημόσιου τομέα, όπως 
αυτός ορίζεται στην περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 14 
του ν. 4270/2014 (Α’ 143) και του ιδιωτικού τομέα για 
τον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων πρόληψης και 
προγραμμάτων εναλλακτικής διαχείρισης και παρέχει 
τη συνδρομή του, όταν απαιτείται για τα προϊόντα και 
απόβλητα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ορ-
γανισμού.
ιδ) Συνεργάζεται με όργανα ή οργανισμούς άλλων χω-
ρών, καθώς και με διεθνείς οργανισμούς για ανταλλαγή πληροφοριών και κατάρτιση κοινών προγραμμάτων.
ιε) Διαμορφώνει προγράμματα για τη χρηματοδότηση 
μέτρων και δράσεων προστασίας από το τέλος ταφής 
του άρθρου 38, το περιβαλλοντικό τέλος του άρθρου 
79 και το τέλος ανακύκλωσης του άρθρου 80, καθώς 
και την εισφορά της περ. ε’ της παρ. 3 του άρθρου 4 του 
ν. 4736/2020 (Α’ 200), που στοχεύουν στη μείωση των 
επιπτώσεων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον και 
στην προώθηση δράσεων περιβαλλοντικής ευαισθητο-
ποίησης, πρόληψης, ανακύκλωσης και κυκλικής οικονο-
μίας. Τα προγράμματα καταρτίζονται με απόφαση του 
Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του Ε.Ο.ΑΝ. και η χρημα-
τοδότηση των δράσεων λαμβάνει χώρα κατόπιν αιτή-
σεων και έγκρισης ένταξης αυτών στα προγράμματα.
ιστ) Αξιολογεί και επιλέγει προτάσεις και τα προς χρη-
ματοδότηση προγράμματα, παρακολουθεί και διασφα-λίζει την υλοποίησή τους.
ιζ) Διενεργεί τις απαραίτητες διαδικασίες για την επι-
λογή των επιμέρους φορέων υλοποίησης των παραπάνω 
δράσεων και η συμφωνία με αυτούς για τους όρους και 
τις προϋποθέσεις χρηματοδότησης των δράσεων αυτών 
από το περιβαλλοντικό τέλος του άρθρου 79 και το τέλος 
ανακύκλωσης του άρθρου 80, καθώς και την εισφορά 
της περ. ε’ της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4736/2020.
ιη) Οργανώνει και παρακολουθεί τα προγράμματα, τα 
μέτρα και τις δράσεις της περ. ιε’ , μεριμνά για τη δημοσι-
ότητά τους, καθώς και για τη σύνταξη ετήσιων εκθέσεων 
για την εκτέλεσή τους.
κ) Διασφαλίζει τη συμμόρφωση των ειδικών χρημα-
τοδοτικών προγραμμάτων της παρ. 3 του άρθρου 38 
με την ιεράρχηση των αποβλήτων του άρθρου 4 και 
τη συμβατότητά τους με το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης 
Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), τα οικε ία Περιφερειακά Σχέδια Δι-
αχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) και τα εγκεκριμένα επι-
χειρησιακά προγράμματα των Συλλογικών Συστημάτων 
Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ).
κα) Καταρτίζει και δημοσιεύει ετήσιο οικονομικό απο-
λογισμό του περιβαλλοντικού τέλους του άρθρου 79 
και του τέλος ανακύκλωσης του άρθρου 80, καθώς και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8605 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
της εισφοράς της περ. ε’ της παρ. 3 του άρθρου 4 του
ν. 4736/2020.
κβ) Επιδοτεί, επιχορηγεί και χρηματοδοτεί Οργανι-
σμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), νομικά πρόσωπα 
δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, οργανισμούς κοινής ωφέ-
λειας ή άλλους οργανισμούς ή υπηρεσίες του δημόσιου 
και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως αυτός οριοθε-
τείται στην περ. α’ του άρθρου 14 του ν. 4270/2014, για 
την εφαρμογή των δράσεων και των προγραμμάτων από 
το περιβαλλοντικό τέλος των άρθρων 79 και 80, καθώς 
και την εισφορά της περ. ε’ της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4736/2020.
κγ) Εξειδικεύει τη δομή και τις προδιαγραφές σχεδι-
ασμού των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, των κρι-
τηρίων αξιολόγησης και επιλογής, καθώς και των διαδι-
κασιών διαχείρισης, παρακολούθησης, αξιολόγησης και 
ελέγχου της εφαρμογής τους.
κδ) Παρακολουθεί την εφαρμογή των διατάξεων για 
τη διαμόρφωση της κοστολόγησης και τιμολόγησης των 
ΦοΔΣΑ, καθώς και την οικονομική αποδοτικότητα και τη 
συμβατότητα με τις ισχύουσες περιβαλλοντικές διατά-ξεις των αποφάσεων και δράσεων των ΦοΔΣΑ.
κε) Ελέγχει την ορθή και έγκαιρη καταβολή του τέλους 
ταφής από τους υπόχρεους της παρ. 1 του άρθρου 38.
κστ) Η επίλυση διαφορών μεταξύ Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και 
των φορέων ΣΣΕΔ για τους όρους σύναψης της σύμβα-σης συνεργασίας, σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 3 του άρθρου 89.
5. Ο Ε.Ο.ΑΝ. έχει τα δικονομικά προνόμια του Δημοσί-
ου. Τα προνόμια του Δημοσίου έχει και στην αναγκαστι-
κή εκτέλεση και ιδίως, εκείνα που αφορούν κατάταξη σε 
πλειστηριασμό ή πτώχευση.
Άρθρο 96
Όργανα διοίκησης
Όργανα διοίκησης του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύ-
κλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) είναι:
α) το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.),β) ο Πρόεδρος του Δ.Σ.,γ) ο Διευθύνων Σύμβουλος.
Άρθρο 97
Διοικητικό Συμβούλιο
1. Το Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) είναι ενδεκαμελές, 
αποτελείται από τον Πρόεδρο, τον Διευθύνοντα Σύμβου-
λο και εννέα (9) τακτικά μέλη, συγκροτείται με απόφαση 
του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τα μέλη 
του ορίζονται, με την επιφύλαξη των άρθρων 20-23 του 
ν. 4735/2020 (Α’ 197), ως εξής: ο Πρόεδρος, ο Διευθύνων 
Σύμβουλος και τέσσερα (4) τακτικά μέλη, μαζί με τους 
αναπληρωματικούς τους, ορίζονται από τον Υπουργό 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ένα (1) μέλος μαζί με το 
αναπληρωματικό του προτείνεται από τον Υπουργό 
Εσωτερικών, ένα (1) μέλος μαζί με το αναπληρωματικό του προτείνεται από τον Υπουργό Ανάπτυξης και Επεν-δύσεων, ένα (1) μέλος μαζί με το αναπληρωματικό του 
προτείνεται από την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος 
(ΚΕΔΕ), ένα (1) μέλος μαζί με το αναπληρωματικό του 
προτείνεται από την Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων και ένα μέλος (1) μαζί με το αναπληρωματικό του προ-
τείνεται κατά πλειοψηφία από τις περιβαλλοντικές Μη 
Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚ Ο) που έχουν προσκληθεί 
από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Χρέη γραμματέα του Δ.Σ. εκτελεί υπάλληλος του Ελλη-
νικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (E.O.AN.) που ορίζεται 
από το Δ.Σ..
2. Οι φορείς και τα Υπουργεία που εκπροσωπούνται 
στο Δ.Σ. μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από την έγγραφη 
πρόσκληση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
υποδεικνύουν τους εκπροσώπους τους με τους αναπλη-
ρωτές τους. Αν παρέλθει η προθεσμία των τριάντα (30) 
ημερών, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας μπο-
ρεί με απόφασή του να ορίσει το μέλος του Δ.Σ..
3. Η θητεία των μελών του Δ.Σ. ορίζεται σε τρία (3) έτη 
και παρατείνεται αυτοδίκαια έως τον ορισμό νέου Δ.Σ..
4. Σε περίπτωση απώλειας της ιδιότητας με την οποία 
διορίστηκαν ως μέλη, συνδρομής στα πρόσωπά τους 
λόγου που συνεπάγεται αντικειμενική αδυναμία άσκη-
σης των καθηκόντων τους και παραίτησης, τα μέλη 
αντικαθίστανται για το υπόλοιπο της θητείας τους με 
τη διαδικασία των παρ. 1 και 2. Στην περίπτωση αυτήν 
το Δ.Σ. μπορεί να λειτουργήσει, όχι όμως πέρα από ένα 
τρίμηνο, εφόσον, κατά τις συνεδριάσεις του, τα λοιπά 
μέλη επαρκούν ώστε να υπάρχει απαρτία.
5. Τα μέλη του Δ.Σ. μπορεί να είναι δημόσιοι υπάλ-
ληλοι ή ιδιώτες και έχουν γνώσεις και εμπειρία σε πε-
ριβαλλοντικά θέματα. Η ιδιότητα μέλους του Δ.Σ. είναι 
ασυμβίβαστη με την ιδιότητα μετόχου ή εταίρου, μέ-
λους οργάνου διοίκησης ή στελέχους που κατέχει θέση 
ευθύνης και προΐσταται σε τμήμα, διεύθυνση ή γενική 
διεύθυνση φορέα Συστήματος Εναλλακτικής Διαχείρισης 
(ΣΕΔ) ή επιχείρησης, η οποία εκτελεί εργασίες επεξεργα-
σίας ή συλλογής και μεταφοράς αποβλήτων ή εν γένει 
εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων που εμπίπτουν στην 
αρμοδιότητα του Ε.Ο.ΑΝ..Τα ασυμβίβαστα ισχύουν και 
για τους συζύγους και τους συγγενείς των μελών του Δ.Σ. 
εξ αίματος ή εξ αγχιστείας μέχρι και δευτέρου βαθμού.
6. Ο Πρόεδρος και ο Διευθύνων Σύμβουλος του Ε.Ο.ΑΝ. 
δεν επιτρέπεται κατά τη διάρκεια της θητείας τους και 
ένα (1) έτος μετά την για οποιονδήποτε λόγο αποχώρησή 
τους με οποιονδήποτε τρόπο, να είναι εταίροι, μέτοχοι, 
μέλη διοικητικού συμβουλίου, τεχνικοί ή άλλοι σύμβου-
λοι ή να απασχολούνται, με ή χωρίς αμοιβή, με έμμισθη εντολή ή με οποιαδήποτε έννομη σχέση, σε εταιρεία ή 
επιχείρηση των οποίων οι δ ραστηριότητες υπάγονται, 
άμεσα ή έμμεσα, στον έλεγχο και την εποπτεία του 
Ε.Ο.ΑΝ.. Εάν παραβιαστεί τω ανωτέρω, επιβάλλεται, με 
απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας, πρόστιμο ίσο με το τριπλάσιο 
των συνολικών αποδοχών που έλαβαν με την ιδιότητα 
αυτήν κατά τη διάρκεια της θητείας τους.
7. Το Δ.Σ. του Ε.Ο.ΑΝ. παρουσιάζει σε ετήσια βάση τον 
προγραμματισμό και απολογισμό του έργου του στη 
Βουλή των Ελλήνων, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον 
Κανονισμό της.
8. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, εγκρίνεται ο Κανονισμός λειτουργίας του Δι-
οικητικού Συμβουλίου του Ε.Ο.ΑΝ., κατόπιν πρότασης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8606 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
που υποβάλλεται από το Δ.Σ. του Ε.Ο.ΑΝ.. Ο Κανονισμός 
ρυθμίζει θέματα σχετικά με τη σύγκληση και λειτουργία 
του Δ.Σ., τον τρόπο τήρησης πρακτικών, καθώς και έκδο-
σης και δημοσίευσης των αποφάσεων, τα πρόσωπα που 
δύνανται να καλούνται και να παρίστανται κατά τις συ-
νεδριάσεις του Δ.Σ. και κάθε άλλο συναφές θέμα. Μέχρι 
την έκδοση του Κανονισμού εφαρμόζονται αναλογικά οι 
σχετικές διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.
Άρθρο 98
Πόροι του ΕλληνικούΟργανισμού Ανακύκλωσης
1. Πόροι του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης 
(E.O.AN.) είναι:
α) οι ετήσιες εισφορές φορέων Συστημάτων Εναλ-
λακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) υπέρ του Ε.Ο.ΑΝ. ως εξής: 
(αα) τα ατομικά και συλλογικά ΣΕΔ που δεν προβλέπουν 
χρηματικές εισφορές από υπόχρεους, αποδίδουν στον 
Ε.Ο.ΑΝ. ετησίως ποσό από τέσσερις χιλιάδες (4.000) 
ευρώ ανά περιφέρεια που πε ριλαμβάνεται στο πεδίο 
εφαρμογής τους και έως είκοσι χιλιάδες (20.000) ευρώ, 
και (ββ) τα συλλογικά ΣΕΔ, στα οποία οι υπόχρεοι πα-
ραγωγοί προϊόντων των ενταγμένων κατηγοριών έχουν 
την υποχρέωση καταβολής χρηματικών εισφορών, απο-
δίδουν ετησίως στον Ε.Ο.ΑΝ. ποσό ίσο με το δύο τοις 
εκατό (2%) των ετήσιων χρηματικών εισφορών, όπως 
αυτές τιμολογήθηκαν κατά τη διάρκεια της προηγού-
μενης ετήσιας διαχειριστικής περιόδου. Το ποσό αυτό 
δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού που αποδίδεται 
ετησίως στον Ε.Ο.ΑΝ., σύμφωνα με την υποπερ. αα’ . Το 
ετήσιο ποσό που αποδίδουν οι φορείς ΣΕΔ στον Ε.Ο.ΑΝ. 
καταβάλλεται στο σύνολό του το πρώτο δεκαήμερο του 
μηνός Σεπτεμβρίου κάθε ημερολογιακού έτους,
β) τέλη που καταβάλλουν οι φορείς ΣΕΔ για την έγκρι-
ση και ανανέωση,
γ) πρόστιμα από διοικητικές κυρώσεις,
δ) έσοδα από την επιβολή του περιβαλλοντικού τέλους 
του άρθρου 79 και του τέλους ανακύκλωσης του άρθρου 
80, καθώς και της εισφοράς της περ. ε’ της παρ. 3 του 
άρθρου 4 του ν. 4736/2020 (Α’ 200),
ε) πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) που διατίθενται 
για την εκπόνηση προγραμμάτων, μελετών και ερευνών 
σχετικά με θέματα που ανάγονται στους σκοπούς του 
Ε.Ο.ΑΝ.,
στ) πρόσοδοι από την εκμετάλλευση περιουσιακών 
στοιχείων,
ζ) έσοδα από το τέλος ταφής του άρθρου 38,η) έσοδα από δωρεές ή κληρονομιές,
θ) ειδικές εισφορές και χρηματοδοτήσεις από δημό-
σιες επιχειρήσεις, άλλους δημόσιους φορείς, διεθνείς 
οργανισμούς, ιδιωτικές επιχειρήσεις ή ιδιώτες,
ι) εισπράξεις από εκδόσεις και εν γένει δραστηριότητες 
του Ε.Ο.ΑΝ..
2. Η αξιοποίηση των πόρων από το περιβαλλοντικό τέ-
λος του άρθρου 79, το τέλος ανακύκλωσης του άρθρου 80 και την εισφορά της περ. ε’ της παρ. 3 του άρθρου 4 του ν. 4736/2020 που αποδίδονται στον Ε.Ο.ΑΝ. γίνεται μέσω προγραμμάτων για τη χρηματοδότηση δράσεων 
που στοχεύουν στη μείωση των επιπτώσεων πλαστικών 
προϊόντων στο περιβάλλον και στην προώθηση δράσε-ων περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, πρόληψης, επα-
ναχρησιμοποίησης, ανακύκλωσης και εν γένει κυκλικής 
οικονομίας. Τις δράσεις αυτές υλοποιούν Οργανισμοί Το-
πικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) ή νομικά πρόσωπα αυτών 
και μπορεί να έχουν τη μορφή επιχορηγήσεων, δανείων, 
κεφαλαιακής συμμετοχής ή άλλης ισοδύναμης μορφής 
κεφαλαιακής ενίσχυσης. Οι δράσεις αυτές επιτρέπεται 
ταυτόχρονα να συγχρηματοδοτούνται ή να ενισχύονται 
και από άλλες δημόσιες ή ευρωπαϊκές πηγές ή και ιδιωτι-
κούς πόρους που δανειοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή 
Τράπεζα Επενδύσεων ή άλλους φορείς.
3. Τυχόν ποσό από τους πόρους των παρ. 1 και 2 που 
δεν χρησιμοποιείται εντός του έτους μεταφέρεται για 
χρήση στα επόμενα έτη.
4. Ο Ε.Ο.ΑΝ. καλύπτει την ετήσια εθνική εισφορά για 
τη Σύμβαση της Βασιλείας, η οποία κυρώθηκε με τον
ν. 2203/1994 (Α’ 58). Δύναται να καλύπτει και κάθε άλλη 
εισφορά που συμφωνείται με το Υπουργείο Περιβάλλο-
ντος και Ενέργειας στο πλαίσιο προγραμματικής σύμ-
βασης της παρ. 1 του άρθρου 102 και αφορά διεθνείς 
υποχρεώσεις της χώρας αναφορικά με ζητήματα που 
σχετίζονται με τη διαχείριση αποβλήτων ή την κυκλική οικονομία.
Άρθρο 99
Προγραμματικές συμβάσεις -Μνημόνια συνεργασίας
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 12 του ν. 4412/2016 
(Α’ 147), ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) 
δύναται να συνάπτει προγραμματικές συμβάσεις με αντι-
συμβαλλόμενους φορείς του δημόσιου τομέα, όπως 
αυτός ορίζεται στην περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 
του ν. 4270/2014 (Α’ 143), τους Οργανισμούς Τοπικής 
Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) πρώτου και δεύτερου βαθμού 
και τα νομικά πρόσωπα των Ο.Τ.Α., ιδίως για θέματα που 
αφορούν:
α) τη συνεργασία σε θέματα ενημέρωσης, ευαισθητο-
ποίησης και εκπαίδευσης του πληθυσμού για την προ-
ώθηση της ιεράρχησης των δράσεων διαχείρισης των 
αποβλήτων,
β) τη σύνταξη μελετών, την κατάρτιση σχεδίων και τη 
διεξαγωγή ερευνών για τα ζητήματα αρμοδιότητας του 
Ε.Ο.ΑΝ.. Για την ανάθεση, εποπτεία, επίβλεψη και εν γένει 
εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων μελετών και έργων 
του προηγούμενου εδαφίου, εφαρμόζεται αναλόγως η παρ. 2 του άρθρου 44 του ν. 4412/2016,
γ) τη χρηματοδότηση ή την υλοποίηση συγκεκριμένων 
δράσεων που σχετίζονται με τη διαχείριση αποβλήτων 
και την οποία αναλαμβάνει με προγραμματική σύμβαση 
από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
2. Για τον συντονισμό του σχεδιασμού και της εφαρμο-
γής της πολιτικής για την πρόληψη και την εναλλακτική 
διαχείριση προϊόντων και αποβλήτων για τα οποία εφαρ-
μόζονται μέτρα πρόληψης ή και προγράμματα εναλλα-κτικής διαχείρισης ο Ε.Ο.ΑΝ. δύναται να συνάπτει μνη-
μόνια συνεργασίας με δημόσιους φορείς, καθώς και με 
φορείς ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, 
ιδίως δε Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) και σωμα-
τεία, καθώς και με ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8607 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 100
Οργανωτική διάρθρωση
1. Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) 
διαρθρώνεται σε μια Γενική Διεύθυνση, η οποία αποτε-
λείται από τις κάτωθι πέντε (5) Διευθύνσεις που έχουν 
την ευθύνη για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την 
υποστήριξη όλων των διαδικασιών που απαιτούνται για 
τη λειτουργία του Ε.Ο.ΑΝ.:
α) Διεύθυνση Οικονομικών-Διοικητικών Υπηρεσιών 
και Πληροφορικής.
β) Διεύθυνση Α’ Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης 
του Παραγωγού (ΠΔΕΠ).
γ) Διεύθυνση Β’ Προγραμμάτων Διευρυμένης Ευθύνης 
του Παραγωγού (ΠΔΕΠ).
δ) Διεύθυνση Έρευνας Επικοινωνίας και Μητρώου 
Παραγωγών.
ε) Διεύθυνση Επιθεωρήσεων και Ελέγχων.
2. Στον Ε.Ο.ΑΝ. συστήνονται Νομική Υπηρεσία, Γ ρα-
φείο Διευθύνοντος Συμβούλου, Γ ραμματεία Διοικητικού 
Συμβουλίου (Δ.Σ.) και Γ ραφείο Διαχείρισης Ποιότητας.
3. Ο Ε.Ο.ΑΝ., κατά τη διενέργεια μέρους ή του συνόλου 
των ελέγχων, κατά την αξιολόγηση των επιχειρησιακών 
σχεδίων των φορέων για την εξέταση των αιτημάτων 
έγκρισης ή ανανέωσης της οργάνωσης και λειτουργίας 
Ατομικών Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΑΣΕΔ) 
και Συλλογικών Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης 
(ΣΣΕΔ) και κατά την αξιολόγηση των ετήσιων απολογιστι-
κών εκθέσεων των Φορέων ΑΣΕΔ και ΣΣΕΔ, επιτρέπεται 
να υποβοηθείται από νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαί-ου ή φυσικά πρόσωπα που διαθέτουν τα απαιτούμενα 
τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, τα οποία συνάπτουν σχετική σύμβαση με τον Ε.Ο.ΑΝ..
Άρθρο 101
Γενικός Διευθυντής, ΠροϊστάμενοιΔιευθύνσεων και Τμημάτων
1. Ο Γενικός Διευθυντής ορίζεται με απόφαση του 
Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σύμφωνα με 
τη διαδικασία των παρ. 2 και 3.
2. Η θέση του Γενικού Διευθυντή προκηρύσσεται με 
απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
στην οποία ορίζονται ο τρόπος μοριοδότησης, καθώς και 
τα πρόσθετα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα. Η προ-
κήρυξη δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και του Ελληνικού Οργα-νισμού Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.). Η θέση καλύπτεται είτε 
από το προσωπικό του Ε.Ο.ΑΝ., είτε με απόσπαση δημο-
σίου υπαλλήλου ή υπαλλή λου που υπηρετεί με σχέση 
εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου σε φορείς 
του δημόσιου τομέα, όπως αυτός ορίζεται στην περ. α’ 
της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), ο 
οποίος επανέρχεται αυτοδίκαια στην οργανική του θέση, 
μετά τη λήξη της θητείας του.
3. Τα ελάχιστα απαιτούμενα προσόντα για την κατάλη-
ψη της θέσης είναι αυτά που προβλέπονται στο άρθρο 
84 του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικη-
τικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων ν.π.δ.δ., που κυρώθηκε 
με το άρθρο πρώτο του ν. 3528/2007 (Α’ 26), για τη θέση 
του Προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης. Η επιλογή γίνε-
ται από τριμελή επιτροπή που ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στην οποία 
συμμετέχουν δύο (2) μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του Ε.Ο.ΑΝ. και ένα (1) μέλος του Νομικού Συμβου-λίου του Κράτους. Με την ίδια ως άνω απόφαση ορίζεται 
και επιτροπή ενστάσεων στην οποία συμμετέχουν δύο 
(2) μέλη του Δ.Σ. του Ε.Ο.ΑΝ. και ένα (1) μέλος του Νομι-
κού Συμβουλίου του Κράτους, τα οποία πρέπει να είναι 
διαφορετικά από τα μέλη της επιτροπής αξιολόγησης.
4. Μέχρι τον ορισμό Γενικού Διευθυντή σύμφωνα με τις 
παρ. 2 και 3, η θέση καλύπτεται με απόφαση του Υπουρ-
γού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, από πρόσωπο στο 
οποίο συντρέχουν τα ελάχιστα απαιτούμενα προσόντα 
του πρώτου εδαφίου της παρ. 3.
5. Στη θέση προϊσταμένου της Διεύθυνσης Οικονομι-
κών-Διοικητικών Υπηρεσιών και Πληροφορικής τοπο-
θετείται υπάλληλος του προσωπικού του Ε.Ο.ΑΝ. που 
ανήκει στην κατηγορία και ειδικότητα Πανεπιστημιακής 
Εκπαίδευσης (ΠΕ) Διοικητικού-Οικονομικού.
6. Στις θέσεις Προϊσταμένων των λοιπών Διευθύνσεων 
και Τμημάτων τοποθετούνται υπάλληλοι του προσωπι-
κού του Ε.Ο.ΑΝ. που ανήκουν στις κατηγορίες ΠΕ με ειδι-
κότητες, σύμφωνα με το εγκεκριμένο από το Διοικητικό 
Συμβούλιο (Δ.Σ.) οργανόγραμμα.
7. Η θητεία στις θέσεις του Γενικού Διευθυντή, των 
Προϊσταμένων των Διευθύνσεων και των Τμημάτων 
είναι τριετής, αποτελεί πραγματική δημόσια υπηρεσία 
για όλες τις συνέπειες και λαμβάνεται υπόψη για την πε-
ραιτέρω υπηρεσιακή εξέλιξη του υπαλλήλου κατά την 
επιλογή σε θέση Προϊσταμένου Γενικής Διεύθυνσης, 
Διεύθυνσης ή Τμήματος.
Άρθρο 102
Οργάνωση, στελέχωση και λειτουργία του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών, καταρτίζεται 
ο οργανισμός του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλω-
σης (Ε.Ο.ΑΝ.), με τον οποίον συστήνονται οι οργανικές 
θέσεις και καθορίζεται η κατανομή αυτών κατά εργα-
σιακή σχέση, κατηγορία, κλάδο και ειδικότητα, καθώς 
και τα τυπικά προσόντα διορισμού ή πρόσληψης κατά 
κλάδο και ειδικότητα, οι αρμοδιότητες των οργανικών 
μονάδων, η γενική περιγραφή καθηκόντων κάθε θέσης 
ευθύνης, καθώς και οι ειδικότητες των Προϊσταμένων 
των οργανικών μονάδων και ρυθμίζονται η διοίκηση, η 
οργάνωσή του, τα θέματα που αφορούν στο προσωπικό 
του και τις λειτουργικές σχέσεις του οργανισμού με τους 
λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς και οργανισμούς, καθώς 
και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Με όμοια απόφαση, μπορεί 
να συστήνονται, να καταργούνται ή να τροποποιούνται 
οργανικές μονάδες πέραν αυτών που προβλέπονται στο 
άρθρο 100.
2. Ο Ε.Ο.ΑΝ. στελεχώνεται από υπαλλήλους με σχέση 
εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου (Ι.Δ.Α.Χ.), οι οποίοι προσλαμβάνονται μέσω διαγωνισμού που δι-ενεργεί σύμφωνα με τον ν. 4765/2021 (Α’ 42), καθώς και από υπαλλήλους με σχέση εργασίας Ιδιωτικού Δικαίου 
Αορίστου Χρόνου που αποσπώνται ή μετατάσσονται σε 
αυτόν, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ενιαίου Συστήματος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8608 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Κινητικότητας του ν. 4440/2016 (Α’ 224), οι οποίοι κατα-
λαμβάνουν αντίστοιχες οργανικές θέσεις.
3. Για τις αποδοχές του προσωπικού του Ε.Ο.ΑΝ. 
εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του ν. 4354/2015 
(Α’ 176). Οι υπάλληλοι που αποσπώνται στον Ε.Ο.ΑΝ. από 
το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τους άλ-
λους φορείς του δημόσιου τομέα, όπως αυτός ορίζεται στην περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 
(Α’ 143), δικαιούνται τις αποδοχές της οργανικής τους 
θέσης με τις προϋποθέσεις καταβολής τους. Υπόχρεος στην καταβολή των ως άνω δαπανών είναι ο Ε.Ο.ΑΝ.. Ο χρόνος απόσπασης των αποσπώμενων υπαλλήλων θε-
ωρείται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας στον φορέα 
που ανήκουν οργανικά.
4. Στον Ε.Ο.ΑΝ. καταρτίζεται Μητρώο Επιθεωρητών και 
Ελεγκτών. Το Μητρώο Επιθεωρητών και Ελεγκτών του 
Ε.Ο.ΑΝ. στελεχώνεται και από προσωπικό που υπηρε-
τεί σε υπηρεσίες και φορείς του δημόσιου τομέα, όπως 
αυτός ορίζεται στην περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 14 
του ν. 4270/2014. Στην περίπτωση αυτή, η στελέχωση 
πραγματοποιείται μετά από πρόσκληση εκδήλωσης εν-
διαφέροντος, στην οποία καθορίζονται οι όροι και οι 
προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι εντασσόμενοι στο Μητρώο του πρώτου εδαφίου. Στους επιθεωρητές 
ελεγκτές του Μητρώου καταβάλλονται έξοδα εκτός 
έδρας μετακίνησης και διαμονής σύμφωνα με την κεί-
μενη νομοθεσία.
5. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας εγκρίνεται ο Κανονισμός Προσωπικού του 
Ε.Ο.ΑΝ., κατόπιν εισήγησης που υποβάλλεται από το Δ.Σ. 
του Ε.Ο.ΑΝ.. Ο Κανονισμός Προσωπικού ρυθμίζει θέματα 
σχετικά με την εξέλιξη του προσωπικού και την επιλογή 
και τοποθέτηση αυτού σε θέση ευθύνης, την αξιολόγηση 
του προσωπικού, τα περιγράμματα θέσεων, το ωράριο 
απασχόλησης, την εξειδίκευση των αρμοδιοτήτων κάθε 
τμήματος, τον τρόπο αίτησης και χορήγησης κανονικών 
και έκτακτων αδειών, το πειθαρχικό δίκαιο των υπαλλή-
λων του Ε.Ο.ΑΝ., με την επιφύλαξη των άρθρων 103 έως 
146 του ν. 3528/2007 (Α’ 26) και κάθε άλλο συναφές θέμα.
Άρθρο 103Διαδικασία σύναψης συμβάσεων μίσθωσης 
έργου για την υλοποίηση των δράσεων του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης
1. Για την υποστήριξη των δράσεων του Ελληνικού 
Οργανισμού Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.) που αφορούν την εφαρμογή και παρακολούθηση των μέτρων πρόληψης 
και των προγραμμάτων διευρυμένης ευθύνης του πα-
ραγωγού που υπάγονται στην αρμοδιότητα του Ε.Ο.ΑΝ., 
καθώς και για ελέγχους και ερευνητικές και επικοινωνι-
ακές δράσεις, δύναται να απασχολείται εξειδικευμένο 
επιστημονικό ή άλλο προσωπικό ή εμπειρογνώμονες. 
Προς τον σκοπό αυτόν συνάπτονται συμβάσεις μίσθω-σης έργου.
2. Για τη σύναψη των συμβάσεων της παρ. 1 ακολου-
θείται η εξής διαδικασία:
α. Αναρτάται στην ιστοσελίδα του Ε.Ο.ΑΝ., καθώς και 
στον διαδικτυακό ιστότοπο «Διαύγεια» πρόσκληση εκ-
δήλωσης ενδιαφέροντος με προθεσμία τουλάχιστον δέκα (10) ημερών για τη σύναψη συμβάσεων μίσθω-
σης έργου. Στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος 
προσδιορίζονται το συγκεκριμένο αντικείμενο της σύμ-
βασης μίσθωσης έργου σε σχέση με το αντικείμενο και 
τη δράση την οποία αφορά η σύμβαση, η διάρκεια της σύμβασης, η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει συνολικά τα δύο (2) έτη, ο τόπος εκτέλεσης του έργου, το ότι το έργο συνδέεται αποκλειστικά με τις ανάγκες της συγκε-
κριμένης δράσης, το τίμημα της σύμβασης και ο τρόπος 
καταβολής της, τα προσόντα που απαιτούνται για τη 
συμμετοχή στην διαδικασία αξιολόγησης, καθώς και τα κριτήρια επαγγελματικής και επιστημονικής αξιολόγη-σης για την επιλογή του εξειδικευμένου επιστημονικού ή άλλου προσωπικού ή των εμπειρογνωμόνων.
β. Για την αξιολόγηση των προτάσεων που υποβάλλο-
νται, έπειτα από τη δημοσίευση της σχετικής πρόσκλη-
σης, συγκροτείται ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης, με μέλη 
που ορίζονται, έπειτα από σχετική απόφαση του Δ.Σ.. 
Η Επιτροπή Αξιολόγησης δύναται να καλεί σε ατομική 
συνέντευξη τους υποψηφίους, βάσει των τυπικών κρι-
τηρίων που θεσπίστηκαν στη σχετική πρόσκληση εκ-
δήλωσης ενδιαφέροντος και εν συνεχεία συντάσσει και 
διαβιβάζει το σχετικό πρακτικό αξιολόγησης το οποίο 
εγκρίνεται με απόφαση του Δ.Σ..
3. Κατά παρέκκλιση του άρθρου 221 του ν. 4412/2016 
(Α’ 147), το εξειδικευμένο προσωπικό που απασχολείται σύμφωνα με την παρ. 1, δύναται να συμμετέχει σε επι-τροπές διαγωνισμών, καθώς και να απασχολείται για τη 
διενέργεια ελέγχων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα 
του Ε.Ο.ΑΝ.. Στην περίπτωση αυτή στην πρόσκληση της 
περ. α’ της παρ. 2 καθορίζονται οι ιδιότητες που είναι 
ασυμβίβαστες με την σύναψη της σύμβασης, καθώς 
και κάθε άλλη αναγκαία προϋπόθεση για την αποτρο-
πή σύγκρουσης συμφερόντων για το προσωπικό που 
απασχολείται με τις συμβάσεις αυτές.
Άρθρο 104
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας ορίζονται η αμοιβή του 
Προέδρου και του Διευθύνοντος Συμβούλου, καθώς και 
η αποζημίωση των μελών του Δ.Σ. του Ε.Ο.ΑΝ..
Άρθρο 105
Καταργούμενες διατάξεις
Καταργείται η υπ’ αρ. 116570/2009 απόφαση Υπουρ-
γού Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων 
(Β’ 769).
ΜΕΡΟΣ Ε’
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝΑΠΟ ΤΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΜΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ
Άρθρο 106
Ειδικότερη ρύθμιση θεμάτων για τη μείωση
κατανάλωσης πλαστικών προϊόντων -
Τροποποίηση του άρθρου 4 του ν. 4736/2020
Στο άρθρο 4 του ν. 4736/2020 (Α’ 200) τροποποιούνται 
οι παρ. 1 και 7 ως προς την αναφορά των παραγράφων, η 
περ. ε’ της παρ. 3 (ως προς τον αποδέκτη και τον σκοπό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8609 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
διάθεσης της ανταποδοτικού χαρακτήρα εισφοράς) και 
η παρ. 6 (ως προς τη δυνατότητα χρησιμοποίησης εναλ-
λακτικών προϊόντων σε αντικατάσταση των πλαστικών 
προϊόντων μιας χρήσης), και το άρθρο 4 διαμορφώνεται 
εξής:
«Άρθρο 4
Μείωση της κατανάλωσης(Άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/904)
1. Με τις διατάξεις των παρ. 3 έως και 6 λαμβάνονται 
μέτρα για την επίτευξη σταθερής μείωσης της κατανά-
λωσης των πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης που απα-
ριθμούνται στο Μέρος Α’ του Παραρτήματος I, σύμφωνα 
με τους γενικούς σκοπούς της πολιτικής της Ένωσης για 
τα απόβλητα, και ειδικότερα για την πρόληψη της δη-
μιουργίας αποβλήτων, με απώτερο σκοπό την αισθητή 
αναστροφή των αυξητικών τάσεων στην κατανάλωση. 
Τα μέτρα αυτά επιτυγχάνουν μετρήσιμη ποσοτική μεί-
ωση της κατανάλωσης των πλαστικών προϊόντων μίας 
χρήσης που απαριθμούνται στο Μέρος Α’ του Παραρτή-
ματος I έως το έτος 2026 σε σύγκριση με το έτος 2022.
2. Για την επίτευξη των σκοπών της παρ. 1, τίθενται οι 
ακόλουθοι ειδικότεροι στόχοι:
α) έως το έτος 2024 η κατανάλωση των εν λόγω πλα-
στικών προϊόντων μίας χρήσης μειώνεται κατ’ ελάχιστον 
στο τριάντα τοις εκατό (30%), σε σύγκριση με το έτος 
2022,
β) έως το έτος 2026 η κατανάλωση των εν λόγω πλα-
στικών προϊόντων μίας χρήσης μειώνεται κατ’ ελάχιστον 
στο εξήντα τοις εκατό (60%), σε σύγκριση με το έτος 
2022.
Για τον υπολογισμό και την επαλήθευση των στόχων 
των περ. α’ και β’ ακολουθείται η μεθοδολογία που θεσπί-
ζεται με εκτελεστική πράξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 4 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2019/904.
3. α) Από την 1η Ιανουαρίου 2022 επιβάλλεται εισφορά 
προστασίας του περιβάλλοντος για τα πλαστικά προ-
ϊόντα της παρ. 1, που διατίθενται ως συσκευασία των 
τροφίμων και των ποτών κατά την πώλησή τους από 
επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, όπως αυτές ορίζονται 
στην παρ. 5.Δ του άρθρου 2 της υπό στοιχεία Υ1Γ/ΓΠ/
οικ. 47829/21.6.2017 απόφασης του Υπουργού Υγείας 
(Β’ 2161) και από επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου της παρ.  5.Γ της ανωτέρω απόφασης, οι οποίες πωλούν 
τρόφιμα και ποτά.
β) Η καταβολή της εισφοράς επιβάλλεται στους κατα-
ναλωτές ανά τεμάχιο προϊόντος. Το πλαστικό κάλυμμα ή καπάκι λογίζεται ως διακριτό προϊόν, για το οποίο επι-βάλλεται αυτοτελώς η εισφορά της περ. α’ .
γ) Τα προϊόντα της παρούσας παραγράφου που διατί-
θενται από τις επιχειρήσεις της περ. α’ φέρουν υποχρε-
ωτικά σήμανση επί των ίδιων των προϊόντων, οι προ-
διαγραφές της οποίας καθορίζονται με την απόφαση 
της παρ. 3 του άρθρου 19. Οι παραγωγοί των εν λόγω 
προϊόντων μίας χρήσης υποχρεούνται να τα διαθέτουν με την ως άνω σήμανση.
δ) Η εισφορά ορίζεται σε τέσσερα (4) λεπτά. Το ποσό 
της εισφοράς αναγράφεται με τρόπο διακριτό και ευα-νάγνωστο στα παραστατικά πώλησης προ του Φ.Π.Α. 
και αποτυπώνεται στα λογιστικά αρχεία που υποχρε-
ούται να τηρεί η επιχείρηση. Οι επιχειρήσεις της περ. α’ 
υποχρεούνται να αναγράφουν στα σημεία πώλησης των 
προϊόντων σε εμφανές σημείο για τον καταναλωτή, ότι 
τα προϊόντα αυτά υπόκεινται σε εισφορά, με αναγραφή 
του ποσού της εισφοράς.
ε) Η εισφορά έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και τα 
έσοδα από αυτή αποτελούν δημόσια έσοδα, τα οποία 
εισπράττονται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσό-
δων (Α.Α.Δ.Ε.) και αποδίδονται στον Ελληνικό Οργανισμό 
Ανακύκλωσης (Ε.Ο.ΑΝ.), με σκοπό να διατίθενται απο-
κλειστικά για τη χρηματοδότηση δράσεων που στοχεύ-
ουν στη μείωση των επιπτώσεων πλαστικών προϊόντων 
στο περιβάλλον, στη χρηματοδότηση εταιρειών παρα-γωγής πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης με σκοπό την 
προσαρμογή ή τη διαφοροποίηση της παραγωγής τους 
στον κλάδο και στην προώθηση δράσεων περιβαλλοντι-
κής ευαισθητοποίησης, πρόληψης και ανακύκλωσης και 
κυκλικής οικονομίας.
στ) Για την απόδοση της εισφοράς υποβάλλεται δήλω-
ση απόδοσης εισφοράς προστασίας του περιβάλλοντος 
από τις επιχειρήσεις της περ. α’ στη φορολογική διοίκηση 
κάθε τρίμηνο, έως την τελευταία ημέρα του μήνα που 
ακολουθεί την περίοδο στην οποία αφορά.
ζ) Στο τέλος του Παραρτήματος του ν. 4174/2013 
(Α’ 170), προστίθεται η φράση: «Εισφορά προστασίας 
του περιβάλλοντος της παρ. 3 του άρθρου 4 του νόμου 
για την ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/904 σχετικά 
με τη μείωση των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών 
προϊόντων στο περιβάλλον.»
4. Από την 1η Ιανουαρίου 2022, οι επιχειρήσεις μαζικής 
εστίασης που αναφέρονται στην παρ. 3, εξαιρουμένων 
των επιχειρήσεων παρασκευής ή και προσφοράς τροφί-
μων και ποτών σε κινητούς ή προσωρινούς χώρους της περ. 5 της παρ. 5.Δ. του άρθρου 2 της υπό στοιχεία Υ1Γ/
ΓΠ/οικ.47829/21.6.2017 απόφασης του Υπουργού Υγείας 
(Β’ 2161), υποχρεούνται να εξασφαλίζουν ότι επαναχρη-
σιμοποιήσιμα εναλλακτικά προϊόντα των πλαστικών μιας 
χρήσης της παρ. 1 είναι διαθέ σιμα στο σημείο πώλησης 
στον τελικό καταναλωτή. Οι ως άνω επιχειρήσεις υπο-
χρεούνται να διαθέτουν ανά πάσα στιγμή τουλάχιστον 
τριάντα (30) τεμάχια επαναχρησιμοποιήσιμων εναλλα-κτικών προϊόντων της παρ. 1 συνολικά. Οι επιχειρήσεις 
της παρούσας υποχρεούνται να αναγράφουν στα σημεία 
διάθεσης ή πώλησης των ως άνω πλαστικών προϊόντων, 
σε εμφανές σημείο προς τον καταναλωτή, ότι διατίθε-
νται επαναχρησιμοποιήσιμες εναλλακτικές λύσεις, προς 
αποφυγή της κατανάλωσης πλαστικών προϊόντων μίας 
χρήσης. Κατά τη διανομή προϊόντων (delivery) οι επι-
χειρήσεις της παρούσας πρέπει να ενημερώνουν τον 
καταναλωτή για τη διαθεσιμότητα επαναχρησιμοποιή-σιμων προϊόντων.
5. Από την 1η Ιανουαρίου 2022, με την επιφύλαξη των 
γενικών υγειονομικών όρων των άρθρων 5, 13 και 14 της 
υπό στοιχεία Υ1Γ/ΓΠ/οικ. 47829/21.6.2017 απόφασης 
του Υπουργού Υγείας, οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου 
και οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, όπως ορίζονται στις 
παρ. 5.Γ . και 5.Δ. του άρθρου 2 της ως άνω απόφασης, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8610 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
υποχρεούνται: α) κατά την πώληση μη συσκευασμένων 
τροφίμων και ποτών να εξυπηρετούν τον καταναλωτή με 
τη χρήση δικών του επαναχρησιμοποιήσιμων προϊόντων 
σε αντικατάσταση των προϊόντων της παρ. 1, εφόσον 
το ζητήσει, β) να διαθέτουν σε χαμηλότερη τιμή τα μη 
συσκευασμένα τρόφιμα και ποτά, όταν πωλούνται σε 
επαναχρησιμοποιήσιμο προϊόν του καταναλωτή, και γ) 
να αναγράφουν στις πινακίδες, τους τιμοκαταλόγους ή 
να ενημερώνουν με οποιονδήποτε τρόπο για την τιμή 
πώλησης των τροφίμων και ποτών που διατίθενται χω-
ρίς συσκευασία. Η επιχείρηση μπορεί να αρνηθεί να εξυπηρετήσει τον καταναλωτή στην περίπτωση που 
το επαναχρησιμοποιήσιμο προϊόν του είναι προδήλως ακατάλληλο προς τη συγκεκριμένη χρήση. Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις ή οι μεμονωμένοι ιδιώτες που εκμεταλ-
λεύονται αυτόματους πωλητές τροφίμων ή ροφημάτων 
κάθε κατηγορίας υποχρεούνται: α) να εξασφαλίζουν ότι τα εν λόγω πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης διατίθενται 
κατ’ επιλογή του καταναλωτή, ο οποίος δύναται εναλλα-
κτικά να χρησιμοποιήσει, αντί των ανωτέρω πλαστικών 
προϊόντων, ίδια επαναχρησιμοποιήσιμα προϊόντα, β) να 
διαθέτουν σε χαμηλότερη τιμή τα τρόφιμα και τα ποτά, 
όταν πωλούνται σε επαναχρησιμοποιήσιμα προϊόντα 
του καταναλωτή και γ) να αναγράφουν στις πινακίδες, 
τους τιμοκαταλόγους ή να ενημερώνουν με οποιονδή-ποτε τρόπο για την τιμή πώλησης τροφίμων και ποτών 
που διατίθενται σε επαναχρησιμοποιούμενο προϊόν του 
καταναλωτή.
6. Από την 1η Ιουλίου 2022, ειδικά οι επιχειρήσεις 
τροφοδοσίας (catering) με απευθείας διάθεση τρο-φίμων και ποτών στον καταναλωτή, όπως ορίζονται 
στην παρ. 5.Α του άρθρου 2 της υπό στοιχεία Υ1Γ/ΓΠ/
οικ. 47829/21.6.2017 απόφασης του Υπουργού Υγείας 
(Β’ 2161), απαγορεύεται να χρησιμοποιούν τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης του Μέρους Α’ του Παραρτήμα-
τος I.
7. Τα μέτρα των παρ. 3 έως και 6 κοινοποιούνται στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από τις αρμόδιες υπηρεσίες του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σύμφωνα με το π.δ. 81/2018 (Α’ 151).
8. Τα μέτρα του παρόντος για τη μείωση της κατανάλω-
σης εντάσσονται, όπου αρμόζει, ανάλογα με το περιεχό-
μενό τους, στα σχέδια ή προγράμματα που αναφέρονται 
στο άρθρο 15, κατά την πρώτη επόμενη επικαιροποίηση 
των εν λόγω σχεδίων ή προγραμμάτων.
9. Προκειμένου να επιτυγχάνεται συμμόρφωση με τις 
διατάξεις του παρόντος, ο Ε.Ο.ΑΝ. παρακολουθεί, σύμ-φωνα και με την περ. δ’ της παρ. 3 του άρθρου 8, τη διά-θεση των πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης της παρ. 1 στην αγορά και τα μέτρα μείωσης που λαμβάνονται και καταρτίζει έκθεση, την οποία υποβάλλει στην αρμόδια 
Διεύθυνση Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας. Το Υπουργείο Περιβάλλο-
ντος και Ενέργειας υποβάλλε ι έκθεση στην Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή, σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται ως 
προς τους ποσοτικούς στόχους, σύμφωνα με το τελευ-
ταίο εδάφιο της παρ. 1 και την παρ. 1 του άρθρου 16.
10. Για τον σκοπό της μείωσης της κατανάλωσης των 
πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης του Μέρους ΣΤ’ του Παραρτήματος Ι, από την 1η Ιουλίου 2021, οι Ο.Τ.Α. α’ 
βαθμού, οι οποίοι διαθέτουν δίκτυο πόσιμου νερού, 
υποχρεούνται να διαθέτουν κοινόχρηστες βρύσες προς 
δωρεάν διάθεση πόσιμου νερού σε δημοτικές αθλητικές 
εγκαταστάσεις και σε δημοτικές παιδικές χαρές, παρέχο-
ντας κατάλληλη σήμανση στο κοινό που ενθαρρύνει τη 
χρήση επαναχρησιμοποιούμενων δοχείων νερού, καθώς 
και να επεκτείνουν το δίκτυο με κοινόχρηστες βρύσες 
προς δωρεάν διάθεση πόσιμου νερού σε κοινόχρηστους 
χώρους συνάθροισης κοινού εντός των ορίων της αρ-
μοδιότητάς τους.»
Άρθρο 107
Εξουσιοδοτικές διατάξεις του ν. 4736/2020 -Τροποποίηση του άρθρου 19 του ν. 4736/2020
Στο άρθρο 19 του ν. 4736/2020 (Α’ 200), α) καταργού-
νται οι παρ. 1, 5 και 11 και β) τροποποιείται η παρ. 8 ως προς το αντικείμενο της εξουσιοδότησης και τον χρόνο 
έκδοσης της σχετικής κοινής υπουργικής απόφασης και 
το άρθρο 19 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 19
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. (Καταργείται)
2. Σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας που επηρεάζουν τη 
λειτουργία της φορολογικής διοίκησης ή σε περιπτώσεις 
φυσικών καταστροφών ή άλλων αντίστοιχων, εξαιρετι-
κών και δυσμενών συμβάντων που επηρεάζουν τους 
φορολογούμενους, για την εφαρμογή της περ. ζ’ της 
παρ. 3 του άρθρου 4, δύναται να ορίζεται με απόφαση 
του Υπουργού Οικονομικών διαφορετική προθεσμία για 
την υποβολή της δήλωσης απόδοσης εισφοράς προστα-
σίας του περιβάλλοντος ή να χορηγείται παράταση της 
προθεσμίας για την υποβολή της δήλωσης αυτής, καθώς 
και διαφορετική προθεσμία καταβολής της εισφοράς.
3. α) Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του Ε.Ο.ΑΝ., 
καθορίζονται: αα’) ο τρόπος διάθεσης των εσόδων από την εισφορά προστασίας του περιβάλλοντος και η εξει-
δίκευση των δράσεων που θα χρηματοδοτηθούν από τα 
έσοδα που θα προκύψουν από την εισφορά, καθώς και 
αβ’) θέματα σχετικά με τη σήμανση των προϊόντων. Με όμοια απόφαση, μετά από αιτιολογημένη εισήγηση του 
Ε.Ο.ΑΝ., είναι δυνατόν να αναπροσαρμόζεται το ύψος 
της εισφοράς της παρ. 3 του άρθρου 4, ανάλογα με την 
επιτευχθείσα μείωση της κατανάλωσης των πλαστικών 
προϊόντων του Μέρους Α’ του Παραρτήματος Ι. Η έκδοση 
της απόφασης του πρώτου εδαφίου της παρούσας δεν αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 4.
β) Με απόφαση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής 
Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) καθορίζονται ο τύπος και 
το περιεχόμενο της δήλωσης απόδοσης της παρούσας 
εισφοράς, καθώς και κάθε άλλη λεπτομέρεια για την επι-
βολή, είσπραξη και απόδοσή της.
4. Για τους σκοπούς της παρ. 2 του άρθρου 6, με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν εισήγησης του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8611 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Ε.Ο.ΑΝ., καθορίζονται οι προδιαγραφές του συστήματος 
διασφάλισης της ποιότητας των διεργασιών ανακύκλω-
σης και ιχνηλασιμότητας των ανακυκλωμένων πλαστι-
κών, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΚ) 282/2008 και το 
πρότυπο ΕΛΟΤ EN 15343.
5. (Καταργείται)
6. Για την εφαρμογή του άρθρου 10, με κοινή από-
φαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία εκδίδεται κατόπιν 
εισήγησης του Ε.Ο.ΑΝ. το αργότερο έως την 3η Ιανουαρί-
ου 2022, εξειδικεύονται οι ελάχιστες προδιαγραφές των 
συστημάτων συλλογής, μεταφοράς και επεξεργασίας 
των αποβλήτων για τα προϊόντα του τμήματος ΙΙΙ του 
Mέρους E’ του Παραρτήματος I που απορρίπτονται στα δημόσια συστήματα συλλογής, καθώς και των απαιτού-
μενων ειδικών υποδομών, οι εμπλεκόμενοι φορείς στα ανωτέρω συστήματα, καθώς και τα στοιχεία και τα πο-
σοτικά δεδομένα που πρέπει να συλλέγονται από τους 
φορείς ΣΣΕΔ αναφορικά με τη λειτουργία των ανωτέρω 
συστημάτων και καθορίζονται οι απαιτήσεις δημιουρ-
γίας ειδικής υποδομής, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα 
στην περ. γ’ της παρ. 3 του άρθρου 10.
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ναυτιλίας 
και Νησιωτικής Πολιτικής και Αγροτικής Ανάπτυξης και 
Τροφίμων, η οποία εκδίδεται κατόπιν εισήγησης του 
Ε.Ο.ΑΝ., το αργότερο έως την 3η Ιανουαρίου 2022: α) 
εξειδικεύονται οι ελάχιστες προδιαγραφές των συστη-
μάτων χωριστής συλλογής, μεταφοράς και επεξεργασίας 
των αποβλήτων αλιευτικών εργαλείων που περιέχουν 
πλαστική ύλη και έχουν παραδοθεί σε κατάλληλες λιμε-
νικές εγκαταστάσεις παραλαβής σύμφωνα με την Οδηγία 
(ΕΕ) 2019/883 ή σε άλλα ισοδύναμα συστήματα συλλογής 
που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω 
Οδηγίας, οι εμπλεκόμενοι φορείς στα ανωτέρω συστή-
ματα, τα στοιχεία και τα ποσοτικά δεδομένα που πρέπει να συλλέγονται από τους φορείς ΣΣΕΔ αναφορικά με τη 
λειτουργία των ανωτέρω συστημάτων, β) καθορίζονται η 
εφαρμογή και η εξειδίκευση του συστήματος παροχής οι-
κονομικών κινήτρων στους αλιείς για την επιστροφή των 
αποβλήτων αλιευτικών εργαλείων από πλαστική ύλη και 
γ) δύναται να μεταβάλλεται το ελάχιστο ετήσιο ποσοστό 
συλλογής αποβλήτων αλιευτικών εργαλείων της παρ. 2 
του άρθρου 11. Η έκδοση της εν λόγω απόφασης δεν 
αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή του άρθρου 11.
8. Για την εφαρμογή του άρθρου 13, με κοινή από-
φαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Επενδύσεων και 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία εκδίδεται, κατόπιν 
εισήγησης του Ε.Ο.ΑΝ., εξειδικεύονται οι αρμοδιότητες 
και οι υποχρεώσεις όλων των εμπλεκομένων μερών και καθορίζονται: α) οι κατηγορίες των επιχειρήσεων λιανι-
κής πώλησης που υπόκεινται στην υποχρέωση εξυπηρέ-
τησης των καταναλωτών ως σημεία επιστροφής ή και οι 
κατάλληλοι χώροι που δύναται να αποτελέσουν σημεία 
επιστροφής και β) κάθε αναγκαίο ειδικότερο θέμα για 
την εφαρμογή του άρθρου αυτού.
9. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών εξειδικεύ-
ονται οι ελάχιστες προδιαγραφές και κάθε σχετικό θέμα με τη δημιουργία των κοινόχρηστων βρυσών από τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και την εφαρμογή της παρ. 10 του άρ-
θρου 4. Η έκδοση της εν λόγω απόφασης δεν αποτελεί 
προϋπόθεση για την εφαρμογή της παρ. 10 του άρθρου 4.
10. Για τους σκοπούς της παρ. 1 του άρθρου 12, με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας και Εσωτερικών, συστήνεται και συγκροτείται 
τριμελής επιτροπή, τα μέλη της οποίας δεν λαμβάνουν καμία αποζημίωση ή αμοιβή, για τον καθορισμό της με-
θοδολογίας κατανομής των ποσών που αντιστοιχούν στα 
κόστη καθαρισμού απορριμμάτων προς τους Ο.Τ.Α. α’ 
βαθμού και προς κάθε αρμόδιο για τον καθαρισμό δη-
μόσιο φορέα, η οποία απαρτίζεται από ένα μέλος από το 
Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ένα μέλος από 
το Υπουργείο Εσωτερικών και ένα μέλος που ορίζεται 
από την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ). Αρμο-
διότητα της εν λόγω Επιτροπής είναι η παροχή γνώμης 
προς το Διοικητικό Συμβούλιο του Ε.Ο.ΑΝ. αναφορικά 
με τον καθορισμό της μεθοδολογίας κατανομής των 
ποσών που αντιστοιχούν στα κόστη καθαρισμού προς 
τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και προς κάθε αρμόδιο για τον 
καθαρισμό δημόσιο φορέα, ώστε ο Ε.Ο.ΑΝ. να προβεί 
στην κατανομή με την απόφαση της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 12.
11. (Καταργείται).»
Άρθρο 108
Καταργούμενες διατάξειςΚαταργούνται η παρ. 3 του άρθρου 6, η παρ. 3 του άρθρου 7 και η παρ. 3 του άρθρου 13 τουν. 4736/2020 (Α’ 200).
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ
ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΟ ΦΥΣΙΚΟΥΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ
Άρθρο 109
Αγωγές του Ελληνικού Δημοσίου - Τροποποίηση της παρ. 3 του άρθρου 6του ν. 2664/1998
1. Στο τέλος της παρ. 3 του άρθρου 6 του ν. 2664/1998 
(Α’ 275) περί των κτηματολογικών αγωγών, προστίθεται περ. θ’ ως εξής:
«θ. Οι δασικές υπηρεσίες της παρ. 10 του άρθρου 28 
εξαιρούνται από τις περ. ζ’ και η’ της παρούσας, καθώς 
και από την παρ. 5α του άρθρου 13 και υποχρεούνται, επί 
ποινή απαραδέκτου, σύμφωνα με τις παρ. 2, 3 και 8 του άρθρου 6, την παρ. 2 του άρθρου 18 και την παρ. 2 του 
άρθρου 19, να προσαρτούν στο δικόγραφο της αγωγής, 
της αίτησης ή της προσφυγής: α) αντίγραφο διαγράμμα-
τος που έχει παραχθεί από τον δασικό χάρτη και β) διά-γραμμα γεωμετρικών μεταβολών, που εκδίδεται από τη βάση δεδομένων του φορέα «Ελληνικό Κτηματολόγιο», όπου αποτυπώνεται η επερχόμενη με την αιτούμενη δι-όρθωση γεωμετρική μεταβολή. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται η διαδικασία έκδοσης, η μορφή και το περιεχόμενο του ανωτέρω διαγράμματος 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8612 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
γεωμετρικών μεταβολών και κάθε άλλο θέμα τεχνικού 
και λεπτομερειακού χαρακτήρα».
2. Το άρθρο 145 του ν. 4759/2020 (Α’ 245) καταργείται.
Άρθρο 110
Δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής 
ενέργειας - Τροποποίηση της παρ. 3 του 
άρθρου 45 του ν. 998/1979
Το τέταρτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 45 του ν. 
998/1979 (Α’ 289) τροποποιείται, προκειμένου να προ-
στεθεί ειδική πρόβλεψη για την κατασκευή και εγκα-
τάσταση δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής 
ενέργειας, και η παρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Η έγκριση επέμβασης, με την επιφύλαξη των διατά-
ξεων της παραγράφου 4 του παρόντος άρθρου, εκδίδεται 
για συγκεκριμένη έκταση εμφαινομένη σε τοπογραφικό 
διάγραμμα με συντεταγμένες κορυφών, βασιζόμενες στο 
Εθνικό Γεωδαιτικό Σύστημα Αναφοράς ΕΓΣΑ 87, κατό-
πιν υποβολής σχετικού αιτήματος του ενδιαφερομένου, 
εφαρμοζόμενης αναλόγως ως προς την έγκριση αυτή και 
της διάταξης της παραγράφου 6 του παρόντος άρθρου. 
Η ανωτέρω έγκριση χορηγείτ αι υπό την προϋπόθεση ότι 
για τη συγκεκριμένη χρήση δεν είναι δυνατή η διάθεση 
δημοσίων εκτάσεων μη υπαγομένων στις προστατευ-
τικές διατάξεις του παρόντος νόμου. Στην περίπτωση 
που βεβαιώνεται από την αρμόδια αρχή, ότι δεν είναι 
δυνατή η διάθεση των παραπάνω εκτάσεων, τότε εξετά-
ζεται από την αρμόδια δασική υπηρεσία εάν μπορούν να 
διατεθούν δημόσιες εκτάσεις των περιπτώσεων α’ και β’ 
της παραγράφου 5 του άρθρου 3 του παρόντος νόμου, άλλως, διατίθενται δασικές εκτάσεις ή δάση.
Η παραπάνω γενική απαγόρευση του δεύτερου εδα-
φίου της παραγράφου αυτής δεν ισχύει, εφόσον πρό-
κειται για εκτέλεση στρατιωτικών έργων που αφορούν 
άμεσα στην εθνική άμυνα της χώρας, για διανοίξεις 
δημόσιων οδών, για την κατασκευή και εγκατάσταση 
αγωγών φυσικού αερίου και πετρελαϊκών προϊόντων, 
για την κατασκευή και εγκατάσταση δικτύων μεταφοράς 
και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, την κατασκευή και 
εγκατάσταση έργων ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώ-
σιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.), περιλαμβανομένων των 
μεγάλων υδροηλεκτρικών σταθμών και κάθε απαραί-
τητου έργου για τη λειτουργία αυτών, καθώς και των 
δικτύων σύνδεσής τους με το Σύστημα ή το Δίκτυο του 
άρθρου 2 του ν. 2773/1999 (Α’ 286), η χάραξη των οποίων 
προβλέπει διέλευσή τους από δάσος ή δασική έκταση 
και για έργα εκμετάλλευσης ορυκτών πρώτων υλών, με 
εξόρυξη, διαλογή, επεξεργασία και αποκομιδή αυτών, τη 
διάνοιξη οδών προσπέλασης και την ανέγερση εγκατα-στάσεων που εξυπηρετούν τις ανάγκες εκμετάλλευσης και διαλογής και επεξεργασίας, καθώς και για τις επεμ-βάσεις του άρθρου 56 του παρόντος.»
Άρθρο 111
Υπόγεια δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας - Τροποποίηση της περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 53του ν. 998/1979
Στο τέλος της περ. α’ της παρ. 3 του άρθρου 53 του
ν. 998/1979 (Α’ 289), προστίθενται οκτώ νέα εδάφια, περί εγκατάστασης δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλε-
κτρικής ενέργειας και σχετικών έργων, ως εξής:
«3α. Για την εγκατάσταση δικτύων μεταφοράς και 
διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, για την κατασκευή 
υποσταθμών και κάθε, εν γένει, τεχνικού έργου που 
αφορά στην υποδομή και εγκατάσταση σταθμών 
παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες 
Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.) ή μονάδες Συμπαραγωγής 
Ηλεκτρισμού και Θερμότητας (Σ.Η.Θ.) με χρήση Α.Π.Ε., 
περιλαμβανομένων των υποσταθμών και λοιπών έρ-
γων σύνδεσης με το Σύστημα ή το Δίκτυο, των συνο-
δών έργων και κάθε εν γένει τεχνικού έργου που αφορά 
στην υποδομή και εγκατάσταση των ανωτέρω σταθ-
μών, καθώς και των αγωγών προσαγωγής νερού των 
εργοστασίων εμφιάλωσης νερού, των δικτύων μετα-
φοράς και διανομής φυσικού αερίου και πετρελαϊκών 
προϊόντων, των αγωγών ύδρευσης - αποχέτευσης και των συνοδών τους έργων, των συστημάτων διαχείρι-σης στερεών ή υγρών αποβλήτων και στις νησιωτικές 
περιοχές συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και Εύ-
βοιας, των σταθμών Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων 
και των συνοδών τους έργων, όπως και των δικτύων 
μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας συμπε-
ριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων υποβιβασμού 
και ανύψωσης τάσης, μέσα σε δάση, δασικές εκτάσεις, 
αναδασωτέες και σε δημόσιες εκτάσεις των περ. α’ και 
β’ της παρ. 5 του άρθρου 3, απαιτείται έγκριση επέμ-
βασης, με την επιφύλαξη της παρ. 4 του άρθρου 45. Τα 
ανωτέρω δίκτυα, κατά το δυνατόν, συνδυάζονται με 
το υφιστάμενο ή υπό εκτέλεση δίκτυο δασικών οδών 
ή με άλλα τεχνικά έργα. Ειδικά για την εγκατάσταση 
στις ανωτέρω εκτάσεις υπόγειων δικτύων μεταφοράς 
και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας δεν απαιτείται η 
ανωτέρω έγκριση, παρά μόνο ενημέρωση της οικείας 
δασικής αρχής ως προς το χρονοδιάγραμμα των ερ-
γασιών και την ακριβή όδευση του υπογείου δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας εντός 
δάσους ή δασικής έκτασης. Η ανωτέ ρω επέμβαση εξαι-
ρείται από την υποχρέωση αναδάσωσης ή δάσωσης 
και καταβολής ανταλλάγματος χρήσης της παρ. 8 του 
άρθρου 45. Ο δικαιούχος της επέμβασης υποχρεούται 
πριν από την έναρξη των εργασιών εγκατάστασης του 
δικτύου να υποβάλλει προς έγκριση στην οικεία δασική 
αρχή μελέτη αποκατάστασης της δασικής βλάστησης. 
Κατά τη διάρκεια της εν λόγω επέμβασης λαμβάνονται 
από τον δικαιούχο όλα τα αναγκαία μέτρα προστασίας 
της γειτνιάζουσας δασικής βλάστησης τόσο από τον 
κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιάς όσο και από πιθανή 
μετάδοση παθογόνων οργανισμών. Τα έργα αποκατά-
στασης εκτελούνται μετά το πέρας της εγκατάστασης 
του δικτύου. Προκειμένης της υπόγειας διέλευσης του 
δικτύου μεταφοράς και διανομής διαμέσου ιδιωτικών 
δασών και δασικών εκτάσεων συστήνεται σύμφωνα με 
τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα και έναντι ανταλλάγ-
ματος, που υπολογίζεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6, 
δουλεία διέλευσης σε βάρος των ιδιωτικών δασικών 
ακινήτων όπου πραγματοποιούνται τα ανωτέρω έργα 
ή κηρύσσεται αναγκαστική απαλλοτρίωση για την ανα-
γκαστική σύσταση δουλείας διέλευσης σε αυτά.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8613 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 112
Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής - Τροποποίηση του άρθρου 27 του ν. 4685/2020
Η παρ. 4, οι περ. γ’ , δ’ , ε’ , ια’ και ιστ’ της παρ. 5 και οι 
περ. δ’ , και στ’ της παρ. 6 του άρθρου 27 του ν. 4685/2020 
(Α’ 92), περί του σκοπού και της λειτουργίας του Οργανι-
σμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής 
(ΟΦΥΠΕΚΑ), τροποποιούνται, προστίθενται περ. κα’ στην 
παρ. 5 και ια’ στην παρ. 6 και το άρθρο 27 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 27
Ίδρυση, Σκοπός και Εποπτεία του ΟΦΥΠΕΚΑ
1. Το Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου με την επω-
νυμία «Εθνικό Κέντρο Περιβάλλοντος και Αειφόρου 
Ανάπτυξης» (ΕΚΠΑΑ), που ιδρύθηκε με τον ν. 2742/1999 
(Α’ 207), μετονομάζεται σε «Οργανισμός Φυσικού Περι-
βάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής» (εφεξής: «ΟΦΥΠΕ-
ΚΑ»), ο οποίος είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου 
με έδρα την Αθήνα. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ καθίσταται καθολικός διάδοχος του ΕΚΠΑΑ και το πάσης φύσεως προσωπικό του ΕΚΠΑΑ μεταφέρεται αυτοδικαίως με την ίδια σχέση εργασίας στον ΟΦΥΠΕΚΑ. Για τις σχέσεις του με το εξω-τερικό η επωνυμία αυτή μεταφράζεται στην Αγγλική ως «Natural Environment and Climate Change Agency». Ο ΟΦΥΠΕΚΑ διαθέτει σφραγίδα και έμβλημα των οποίων ο τύπος καθορίζεται με απόφαση του Διοικητικού Συμ-βουλίου του.
2. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ εποπτεύεται από το Υπουργείο Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας, έχει διοικητική και οικονομική 
αυτοτέλεια και λειτουργεί προς όφελος του δημοσίου 
συμφέροντος κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονο-
μίας σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, του Οργα-
νισμού του, του Κανονισμού Οικονομικής Διαχείρισης 
και Προμηθειών του, καθώς και των δημοσιονομικών 
κανόνων που διέπουν τους φορείς Γενικής Κυβέρνησης.
3. Η επωνυμία «Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος 
και Κλιματικής Αλλαγής» και ο διακριτικός τίτλος «ΟΦΥ-
ΠΕΚΑ» ανήκουν αποκλειστικά στο νομικό πρόσωπο του 
παρόντος, απαγορευμένης της χρησιμοποίησης αυτών 
ως εταιρικής επωνυμίας ή σήματος ή διακριτικού τίτλου 
οποιασδήποτε επιχείρησης ή οποιουδήποτε τρίτου.
4. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ έχει ως σκοπό την εφαρμογή της πο-
λιτικής που χαράσσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση και διατήρηση των προστα-
τευόμενων περιοχών στην Ελλάδα, την προώθηση και 
υλοποίηση δράσεων αειφόρου ανάπτυξης και την αντι-μετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
5. Για τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών 
o ΟΦΥΠΕΚΑ:
α) Συντονίζει την εφαρμογή της πολιτικής για τις προ-
στατευόμενες περιοχές, αναλαμβάνοντας την επιστημο-
νική και διοικητική υποστήριξη του εθνικού συστήματος 
προστατευόμενων περιοχών, με στόχο ιδίως την ενιαία αντιμετώπιση της συλλογής και τεκμηρίωσης περιβαλ-
λοντικών δεδομένων και τη μόνιμη επιστημονική πα-
ρακολούθηση και εφαρμογή των σχεδίων διαχείρισης.
β) Διενεργεί επιστημονικές έρευνες και καταρτίζει 
μελέτες, οι οποίες: i) αφορούν όλους τους δημόσιους φορείς που έχουν αρμοδιότητα στη διαχείριση των προ-
στατευόμενων περιοχών, ii) υποστηρίζουν τη διαδικασία 
σχεδιασμού, λήψης αποφάσεων και αξιολόγησης των 
πολιτικών διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών 
και iii) υποβάλλονται σε διεθνείς φορείς σύμφωνα με τις 
υποχρεώσεις της Χώρας.
γ) Εκπονεί Πενταετές Σχέδιο Δράσης το οποίο εγκρί-
νεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που διασφαλίζει τον προγραμματισμό και 
τον συντονισμό της διαχείρισης των προστατευόμενων 
περιοχών της Χώρας και αναλαμβάνει την παρακολούθη-
ση σε ετήσια βάση της εφαρμογής τους με κατάλληλους 
δείκτες απόδοσης.
δ) Καταρτίζει Πλαίσιο Δράσεων Προτεραιότητας (ΠΔΠ) 
το οποίο εγκρίνεται με απόφαση του Υπουργού Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας και παρακολουθεί την εφαρ-
μογή του, ως εργαλείου στρατηγικού και επιχειρησιακού 
σχεδιασμού, στο οποίο καθορίζονται οι ανάγκες και οι προτεραιότητες χρηματοδότησης αναφορικά με τη δι-
αχείριση των προστατευόμενων περιοχών σε εθνικό και 
περιφερειακό επίπεδο και μέσω του οποίου διευκολύ-
νεται η χρηματοδότησή τους. Το ΠΔΠ καταρτίζεται σε 
κάθε προγραμματική περίοδο σε συνεργασία με όλους 
τους εμπλεκόμενους φορείς και η υλοποίησή του παρα-
κολουθείται ετησίως από τον ΟΦΥΠΕΚΑ.
ε) Οργανώνει, σε συνεργασία και με την εποπτεία της 
Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, την ειδική 
διαδικτυακή πύλη ελεύθερης πρόσβασης της παρ. 2 του άρθρου 18 του ν. 3937/2011 (Α’ 60), στην οποία 
αναρτά κάθε διαθέσιμη πληροφορία για την κατάσταση 
διατήρησης και το καθεστώς προστασίας της ελληνι-
κής βιοποικιλότητας, συγκεντρώνοντας επιστημονικές 
πληροφορίες και αξιόπιστα στατιστικά δεδομένα που 
προέρχονται από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, 
συμπεριλαμβανομένων στοιχείων που αντλούνται από 
τις ΕΠΜ και τις ΜΠΕ και τα οργανώνει σε κατάλληλη υπο-
δομή θεματικών και χωρικών βάσεων δεδομένων που 
αφορούν τις προστατευόμενες περιοχές.
στ) Αναλαμβάνει τον προγραμματισμό, τον συντονι-
σμό και την υποστήριξη δικτύων σε βάση ετήσιας πα-
ρακολούθησης της κατάστασης του φυσικού περιβάλ-
λοντος, της κατάστασης διατήρησης ειδών και τύπων 
οικοτόπων και την εκπόνηση εξειδικευμένων μελετών 
σε συνεργασία με τους συναρμόδιους φορείς.
ζ) Διερευνά τις δυνατότητες εξασφάλισης πόρων χρη-
ματοδότησης των εθνικών επιχειρησιακών προγραμ-
μάτων από όλες τις διαθέσιμες χρηματοδοτικές πηγές.
η) Σχεδιάζει, υποβάλλει και υλοποιεί προγράμματα 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, πιλοτικά έργα και στρατηγικές μελέτες με εθνική, ευρωπαϊκή ή διεθνή δι-άσταση, σε συνεργασία με φορείς από άλλες χώρες της Ε.Ε., τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς.
θ) Συνάπτει κάθε είδους συμβάσεις, συμφωνίες, μνη-
μόνια συνεργασίας και προγραμματικές συμβάσεις με 
φορείς του στενού και ευρύτερου δημόσιου τομέα, ή με 
φυσικά και νομικά ημεδαπά και αλλοδαπά πρόσωπα, για 
την υλοποίηση του σκοπού του.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8614 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ι) Διασφαλίζει την εφαρμογή καλών πρακτικών στα 
θέματα αρμοδιότητάς του, διατυπώνοντας προτάσεις 
για την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας που αποκτάται.
ια) Εισηγείται σχέδια νομοθετικών και κανονιστικών 
πράξεων σχετικών με τη διαχείριση των προστατευ-
όμενων περιοχών στον Υπουργό Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας.
ιβ) Συνεργάζεται με αρμόδιους φορείς και οργανι-
σμούς για θέματα ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και 
εκπαίδευσης του πληθυσμού για τις προστατευόμενες 
περιοχές.
ιγ) Αναπτύσσει συνεργασία για θέματα διαχείρισης των 
προστατευόμενων περιοχών με αντίστοιχους ευρωπαϊ-κούς και διεθνείς οργανισμούς, επιχειρησιακούς φορείς 
και υπηρεσίες, ερευνητικ ά και εκπαιδευτικά ιδρύματα, 
επιστημονικούς και παραγωγικούς φορείς, δημόσιους 
και ιδιωτικούς, καθώς και μη κυβερνητικές οργανώσεις.
ιδ) Οργανώνει συνέδρια και εκπαιδευτικά σεμινάρια 
και δημοσιεύει ερευνητικά και γενικότερα επιστημονικά 
πορίσματα.
ιε) Παρέχει σαφείς κατευθύνσεις για την συνύπαρξη 
ήπιων παραγωγικών δραστηριοτήτων στις περιοχές 
χωρικής ευθύνης του στον βαθμό που η εγκατάστασή 
τους δεν εμποδίζει την εκπλήρωση του εκάστοτε σκοπού 
προστασίας και των στόχων διατήρησης κάθε περιοχής 
και δεν παραβλάπτει την ακεραιότητά τους.
ιστ) Γνωμοδοτεί για τη δέουσα εκτίμηση των επιπτώ-
σεων κάθε έργου και δραστηριότητας που εμπίπτει στις 
προστατευόμενες περιοχές ευθύνης του, τα οποία δύνα-
νται να επηρεάσουν την ακεραιότητα της περιοχής και 
των προστατευτέων αντικείμενων. Ειδικά για τα έργα 
και τις δραστηριότητες κατηγορίας Α του ν. 4014/2011 
(Α’ 209), γνωμοδοτεί ως ανωτέρω προς τη Γενική Διεύ-θυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Πε-ριβάλλοντος και Ενέργειας.
ιζ) Εισηγείται για τη χορήγηση άδειας για κάθε είδους 
οργανωμένη και ομαδική οικοτουριστική και αθλητική δραστηριότητα, συμπεριλαβανομένου του αθλητισμού με τροχοφόρα και μηχανοκίνητα μέσα στις περιοχές ευ-θύνης του.
ιη) Συνδράμει κατά τη διαδικασία χορήγησης αδειών 
επιστημονικής έρευνας και τεχνικών δοκιμών και ανα-
λύσεων για τα προστατευτέα αντικείμενα εντός των 
προστατευόμενων περιοχών ευθύνης του.
ιθ) Διαχειρίζεται τις δημόσιες εκτάσεις που παρα-
χωρούνται προς αυτόν, μισθώνονται, αγοράζονται ή 
νοικιάζονται από αυτόν, και εφαρμόζει σε αυτές όλες 
τις αναγκαίες παρεμβάσεις βάσει του οικείου σχεδίου 
διαχείρισης της κάθε περιοχής.
κ) Αναπτύσσει οποιαδήποτε άλλη συναφή με τους 
σκοπούς του δραστηριότητα.
κα) Εποπτεύει και συνεργάζεται με τις αναγνωρισμένες 
από την UNESCO περιοχές ως Ελληνικά Παγκόσμια Γεω-
πάρκα UNESCO και Ελληνικά Αποθέματα Βιόσφαιρας του 
Προγράμματος «Άνθρωπος και Βιόσφαιρα» της UNESCO 
(ΜΑΒ/UNESCO) και μεριμνά για την υλοποίηση δράσεων 
ανάδειξής τους, μέσω των μνημονίων συνεργασίας του άρθρου 38.6. Για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης και την 
αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ο ΟΦΥΠΕΚΑ:
α) Συλλέγει, διαχειρίζεται και επεξεργάζεται στοιχεία 
που προέρχονται από τράπεζες δεδομένων και δίκτυα 
πληροφοριών σχετικά με το περιβάλλον και την κλιματι-
κή αλλαγή. Ειδικότερα, έχει την επιστημονική εποπτεία 
και καθοδήγηση του Εθνικού Δικτύου Πληροφοριών Περιβάλλοντος (ΕΔΠΠ), καθώς και άλλων τραπεζών περιβαλλοντικών πληροφοριών και δεδομένων που 
λειτουργούν στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, και παρέχει σε αυτές κάθε δυνατή λειτουργική και 
τεχνολογική υποστήριξη.
β) Υποστηρίζει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας στην κάλυψη των υποχρεώσεων της Χώρας προς τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος.
γ) Συντάσσει ετήσια έκθεση, με την οποία αποτιμά την 
κατάσταση του περιβάλλοντος της Χώρας και προβαίνει 
σε εκτιμήσεις για τους στόχους, τις κατευθύνσεις και τα 
μέτρα της ασκούμενης περιβαλλοντικής πολιτικής. Η 
έκθεση υποβάλλεται στον Υπουργό Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας και λαμβάνει την ευρύτερη δυνατή δημοσι-
ότητα.
δ) Παρέχει επιστημονική και τεχνική στήριξη στο 
Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς και σε 
άλλα αρμόδια Υπουργεία, για τη λήψη των αναγκαίων 
μέτρων και την επεξεργασία και εφαρμογή σχεδίων, 
προγραμμάτων και δράσεων που επιβάλλονται από το εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, καθώς επίσης και 
για την κατάρτιση των εκθέσεων που προβλέπονται από 
τις ενωσιακές οδηγίες και κανονισμούς για το περιβάλ-λον και την κλιματική αλλαγή.
ε) Υποστηρίζει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας καθώς και άλλους αρμόδιους δημόσιους φορείς, 
στη διαμόρφωση, προώθηση και εφαρμογή διεθνών 
συνεργασιών της Χώρας για θέματα περιβάλλοντος και 
βιώσιμης ανάπτυξης και αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
στ) Επεξεργάζεται και εισηγείται μέτρα προληπτικής 
πολιτικής για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή 
κατόπιν σχετικού αιτήματος της Γενικής Διεύθυνσης 
Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλ-
λοντος και Ενέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, διατυπώνει εκτι-
μήσεις για τις ενδεχόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις 
των τομεακών αναπτυξιακών πολιτικών και εισηγείται 
μέτρα για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστα-
σης στις δημόσιες πολιτικές και ιδίως στην πολιτική για τη γεωργία, την αλιεία, τη βιομηχανία, τον τουρισμό, τις 
μεταφορές και την ενέργεια, καθώς και στην οικιστική 
πολιτική και στην πολιτική κατοικίας.
ζ) Αναλαμβάνει την εκπόνηση ή εκτέλεση εθνικών ή 
ευρωπαϊκών προγραμμάτων και δράσεων για το περι-
βάλλον, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κλιματική αλλαγή.
η) Διοργανώνει πρότυπα προγράμματα κατάρτισης 
και επιμόρφωσης για θέματα περιβάλλοντος, βιώσιμης 
ανάπτυξης και αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, 
καθώς επίσης και συνέδρια, ημερίδες, επιμορφωτικά 
σεμινάρια και άλλες ενημερωτικές εκδηλώσεις.
θ) Αναλαμβάνει εκδοτική δραστηριότητα έντυπης ή 
ηλεκτρονικής μορφής, καθώς και άλλες συναφείς ενέρ-γειες προβολής ή ενημέρωσης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8615 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ι) Αναλαμβάνει και αναθέτει την εκτέλεση έργων, την 
εκπόνηση μελετών και την εν γένει παροχή υπηρεσιών που προάγουν τους ιδρυτικούς του σκοπούς.
ια) Συνάπτει μνημόνιο συνεργασίας με το Υπουργείο 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τον συντονισμό της 
εφαρμογής της πολιτικής του Υπουργείου σε θέματα κλι-
ματικής αλλαγής και αειφόρου ανάπτυξης και ιδίως, των 
επιμερισμό των δράσεων με τις συναρμόδιες υπηρεσίες.
7. Ο ΟΦΥΠΕΚΑ τηρεί όλες τις υποχρεώσεις και δε-
σμεύσεις των φορέων Γενικής Κυβέρνησης, όπως αυτοί 
προσδιορίζονται από το Μητρώο Φορέων Γενικής Κυ-
βέρνησης που τηρείτ αι με ευθύνη της Ελληνικής Στα-
τιστικής Αρχής.
8. Η παράγραφος 6 του άρθρου 3 του ν. 4519/2018 
(Α’ 25) διατηρείται σε ισχύ.»
Άρθρο 113
Διοικητικό Συμβούλιο Οργανισμού ΦυσικούΠεριβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής -Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 28του ν. 4685/2020
Στην παρ. 1 του άρθρου 28 του ν. 4685/2020 (Α’ 92), 
τροποποιούνται: α) το πρώτο εδάφιο ως προς τον αριθμό 
των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου (Δ.Σ.) του Οργα-
νισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής 
(ΟΦΥΠΕΚΑ), β) το τρίτο εδάφιο ως προς τη συμμετοχή στο Δ.Σ. του εκάστοτε Προϊσταμένου της Γενικής Διεύ-θυνσης Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος, γ) διαγρά-
φεται το τέταρτο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. To Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) ορίζεται και παύεται 
αζημίως με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας και αποτελείται από τον Πρόεδρο, τον Διευ-
θύνοντα Σύμβουλο και έως επτά (7) μέλη. Ο Πρόεδρος, ο Διευθύνων Σύμβουλος και τα μέλη του Δ.Σ. είναι πρό-σωπα εγνωσμένου κύρους με επιστημονική κατάρτιση και επαγγελματική εμπειρία σε τομείς που έχουν σχέση με τους σκοπούς του ΟΦΥΠΕΚΑ. Ένα (1) μέλος είναι ο/η 
εκάστοτε Προϊστάμενος/η της Γενικής Διεύθυνσης Πε-
ριβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ, ο/η εκάστοτε Προϊ-
στάμενος/η της Γενικής Διεύθυνσης Δασών και Δασικού 
Περιβάλλοντος του ιδίου Υπουργείου και ο/η εκάστοτε Πρόεδρος της Επιτροπής Φύση 2000.»
Άρθρο 114
Οργανικές θέσεις του Οργανισμού ΦυσικούΠεριβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής -Τροποποίηση της εξουσιοδοτικής διάταξηςτης παρ. 1 του άρθρου 32 του ν. 4685/2020
Στην παρ. 1 του άρθρου 32 του ν. 4685/2020 (Α’ 92) 
τροποποιείται το δεύτερο εδάφιο, προστίθεται τρίτο 
εδάφιο και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Εσωτερικών καταρτί-ζεται ο Οργανισμός του ΟΦΥΠΕΚΑ, με τον οποίον συνι-
στώνται οι οργανικές θέσεις και καθορίζεται η κατανομή 
αυτών κατά εργασιακή σχέση, εκπαιδευτική βαθμίδα και 
ειδικότητα, καθώς και τα τυπικά προσόντα πρόσληψης 
κατά εκπαιδευτική βαθμίδα και ειδικότητα, οι αρμοδι-ότητες των οργανικών μονάδων, η γενική περιγραφή 
καθηκόντων κάθε θέσης ευθύνης, και ρυθμίζεται η δι-
οίκηση, η οργάνωσή του, τα θέματα που αφορούν στο 
προσωπικό του και τις λειτουργικές σχέσεις του Οργα-νισμού με τους λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς και ορ-
γανισμούς καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Με όμοια 
απόφαση, μπορεί για την εύρυθμη λειτουργία του Ορ-
γανισμού να συνιστώνται, να καταργούνται ή να τρο-
ποποιούνται οι οργανικές μονάδες που προβλέπονται 
στο άρθρο 29, χωρίς να αυξάνεται ο συνολικός αριθμός 
των οργανικών μονάδων. Η έκδοση του Οργανισμού του 
ΟΦΥΠΕΚΑ δεν αποτελεί προϋπόθεση για την πρόσληψη 
νομικού συμβούλου και δικηγόρων με έμμισθη εντολή.»
Άρθρο 115Ειδικότερα ζητήματα του Οργανισμού ΦυσικούΠεριβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής -Τροποποίηση των παρ. 1, 2, 4, 5, 6 και 8του άρθρου 43 του ν. 4685/2020
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 και οι παρ. 2, 4, 5, 6 και 
8 του άρθρου 43 του ν. 4685/2020 (Α’ 92), περί των μετα-
βατικών διατάξεων που διέπουν τον Οργανισμό Φυσικού 
Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), τρο-
ποποιούνται και το άρθρο 43 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 43
Μεταβατικές διατάξεις
1. Μετά τον ορισμό του Διοικητικού Συμβουλίου του 
ΟΦΥΠΕΚΑ, τον ορισμό και την τοποθέτηση του Γενικού 
Διευθυντή και ορισμένου αριθμού Διευθυντών, εκδίδε-ται σχετική απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, με την οποία διαπιστώνεται η έναρξη άσκη-σης όλων των αρμοδιοτήτων του ΟΦΥΠΕΚΑ. Η έκδοση 
του Οργανισμού του ΟΦΥΠΕΚΑ της παρ. 1 του άρθρου 
32 δεν αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση της απόφα-
σης του προηγούμενου εδαφίου. Έκαστο ν.π.ι.δ. «Φορέας 
Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών» (ΦΔΠΠ) του 
ν. 4519/2018 (Α’ 25), έπειτα από την ολοκλήρωση του 
διαχειριστικού του ελέγχου καταργείται και ο ΟΦΥΠΕ-
ΚΑ καθίσταται καθολικός διάδοχός του με τη έκδοση 
σχετικής απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως.
2. Μέχρι την έκδοση της απόφασης του δευτέρου 
εδαφίου της παρ. 1, το Δ.Σ. του ΟΦΥΠΕΚΑ αναλαμβάνει 
τη στελέχωση και οργάνωση του Οργανισμού, ενώ τα 
Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου «Φορείς Διαχείρισης 
Προστατευόμενων Περιοχών» εξακολουθούν να ασκούν 
τις αρμοδιότητες του ν. 4519/2018. Ομοίως, κατά την ως 
άνω χρονική περίοδο του Δ.Σ. του ΟΦΥΠΕΚΑ δύναται να 
προβαίνει σε ανάθεση δημοσίων συμβάσεων για την 
κάλυψη των αναγκών του ΟΦΥΠΕΚΑ.
3. Κατά τα δυο (2) πρώτα χρόνια της λειτουργίας του 
ΟΦΥΠΕΚΑ επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση των κείμενων 
διατάξεων του Ενιαίου Συστήματος Κινητικότητας, η απόσπαση προσωπικού στον ΟΦΥΠΕΚΑ. Για τις απο-σπάσεις αυτές δημοσιεύεται πρόσκληση εκδήλωσης 
ενδιαφέροντος του Δ.Σ. του ΟΦΥΠΕΚΑ ανά κατηγορία 
και κλάδο, και μέσα σε προθεσμία ενός (1) μηνός οι ενδι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8616 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
αφερόμενοι υπάλληλοι υποβάλλουν τις αιτήσεις τους. Οι 
αιτήσεις αυτές αξιολογούνται από το Δ.Σ. του ΟΦΥΠΕΚΑ 
μέσα σε προθεσμία ενός (1) μηνός. Στη συνέχεια απο-
σπώνται οι επιλεγέντες υπάλληλοι με απόφαση του Δ.Σ. 
του ΟΦΥΠΕΚΑ και κατατάσσεται σε κατηγορίες, κλάδους 
και ειδικότητες αφού εκδοθεί η απόφαση της παραγρά-
φου 1 του άρθρου 32. Οι αποσπώμενοι στον ΟΦΥΠΕΚΑ 
εξακολουθούν να λαμβάνουν το σύνολο των αποδοχών 
τους, από την υπηρεσία υποδοχής, με τα πάσης φύσεως, 
γενικά ή ειδικά, επιδόματα της οργανικής τους θέσης 
με τις προϋποθέσεις καταβολής τους. Ο χρόνος από-
σπασης των αποσπώμενων υπαλλήλων θεωρείται ως 
χρόνος πραγματικής υπηρεσίας στον φορέα που ανή-
κουν οργανικά.
4. Με την έκδοση της απόφασης του δευτέρου εδα-
φίου της παρ. 1 το πάσης φύσεως προσωπικό του ή των 
ΦΔΠΠ που καταργούνται μεταφέρεται, αυτοδικαίως, με την ίδια σχέση εργασίας στον ΟΦΥΠΕΚΑ και τοποθετεί-
ται στην ή στις αντίστοιχες Μονάδες Διαχείρισης Προ-
στατευόμενων Περιοχών (ΜΔΠΠ) που συνιστώνται των 
οποίων η χωρική περιοχή ευθύνης απεικονίζεται στον 
χάρτη του Παραρτήματος ΙΙ. Με απόφαση του Δ.Σ. του ΟΦΥΠΕΚΑ τοποθετείται Προϊστάμενος κλάδου Πανεπι-στημιακής Εκπαίδευσης (ΠΕ) ή Τεχνολογικής Εκπαίδευ-σης (ΤΕ) σε κάθε ΜΔΠΠ για χρονικό διάστημα τριών (3) ετών, το οποίο μπορεί να ανανεώνεται.
5. Μετά την έκδοση της απόφασης του δευτέρου εδα-
φίου της της παρ. 1 εκκρεμείς δίκες των Φ.Δ.Π.Π. που 
καταργούνται, συνεχίζονται από τον ΟΦΥΠΕΚΑ χωρίς 
να επέρχεται βίαιη διακοπή τους και χωρίς να απαιτεί-
ται οποιαδήποτε άλλη διατύπωση για τη συνέχισή τους. Απαιτήσεις, υποχρεώσεις, και πάσης φύσεως εκκρεμείς υποθέσεις που υφίστανται κατά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού μεταφέρονται στον ΟΦΥΠΕΚΑ.
6. Μετά την έκδοση της απόφασης του δευτέρου εδα-
φίου της παρ. 1 για πάσης φύσεως έργα, δράσεις και προ-
γράμματα συγχρηματοδοτούμενα ή χρηματοδοτούμενα 
από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή άλλους διεθνείς οργανι-
σμούς ή εθνικούς πόρους, τα οποία έχουν αναληφθεί και 
υλοποιούνται από τους ΦΔΠΠ, ο ΟΦΥΠΕΚΑ καθίσταται καθολικός διάδοχος ως προς όλα τα δικαιώματα και τις 
υποχρεώσεις που απορρέουν από τις ανωτέρω πράξεις, 
δράσεις και προγράμματα, καθώς και δικαιούχος των 
τραπεζικών λογαριασμών για τη χρηματοδότησή τους.
7. Οι συμβατικές υποχρεώσεις και οι εγκεκριμένες χρη-
ματοδοτήσεις και οι πόροι των ΦΔΠΠ που καταργούνται 
μεταφέρονται στον ΟΦΥΠΕΚΑ.
8. Η δυνατότητα άσκησης της αρμοδιότητας της 
περ. ιστ’ της παρ. 5 του άρθρου 27 εκκινεί μετά την έκ-δοση της απόφασης της παρ. 1 του άρθρου 32. Αν έως 
τότε δεν έχουν εκδοθεί οι υπουργικές αποφάσεις της 
παρ. 1 για την απορρόφηση του συνόλου ή ορισμένων από τους ΦΔΠΠ, την ευθύνη για την άσκηση της αρμο-
διότητας της περ. ιστ’ της παρ. 5 του άρθρου 27 έχει ο 
ΟΦΥΠΕΚΑ λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη του ΦΔΠΠ 
σύμφωνα με την περ. η) της παρ. 1 του άρθρου 4 του 
ν. 4519/2018 (Α’ 25). Μέχρι το χρονικό αυτό σημείο η 
αρμοδιότητα αυτή ασκείται από τη Διεύθυνση Διαχεί-
ρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.9. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας μπορεί να ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτο-
μέρεια για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 
αυτού.»
Άρθρο 116
Γνωμοδοτική αρμοδιότητα του Κεντρικού καιΠεριφερειακού Συμβουλίου ΠεριβαλλοντικήςΑδειοδότησης - Τροποποίηση της παρ. 1του άρθρου 13 του ν. 4014/2011
Η περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 
(Α’ 209) τροποποιείται ως προς την παροχή γνώμης του 
Κεντρικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης 
σε περίπτωση αρνητικής γνωμοδότησης από το αρμόδιο 
Περιφερειακό Συμβούλιο για έρ γα και δραστηριότητες 
υποκατηγορίας Α2, τροποποιείται, η περ. β’ της παρ. 2 
αντικαθίσταται ως προς τις αρμοδιότητες του Περιφε-
ρειακού Συμβουλίου και το άρθρο 13 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«Άρθρο 13
Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης
1. Συνιστάται Κεντρικό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής 
Αδειοδότησης (ΚΕΣΠΑ) στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, 
Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής στο οποίο συμμετέ-
χουν οι εξής:
α. Ο Γενικός Γ ραμματέας Περιβάλλοντος του Υπουργεί-
ου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ως Πρόεδρος,
β. Ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Περιβαλ-
λοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας,
ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Πολεοδομίας 
του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας,
ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Δασών και 
Δασικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας,
ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Eνέργειας του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας,
ένας (1) εκπρόσωπος του Υπουργείου Αγροτικής Ανά-
πτυξης,
ένας (1) εκπρόσωπος του Υπουργείου Τουρισμού,ένας (1) εκπρόσωπος του Υπουργείου Πολιτισμού και 
Αθλητισμού,
ένας (1) εκπρόσωπος του Υπουργείου Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων,
ένας (1) εκπρόσωπος του Υπουργείου Εσωτερικών και
ένας (1) εκπρόσωπος του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών, ως μέλη.
Από τα παραπάνω μέλη, ο Γενικός Διευθυντής Περι-
βαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου.
γ. Αντικείμενο του ΚΕΣΠΑ είναι κυρίως η κατόπιν αι-
τήματος του Υπουργού ή του Γενικού Γ ραμματέα του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας παροχή γνώ-
μης σε περίπτωση παράλειψης ή έκδοσης αντικρουό-
μενων γνωμοδοτήσεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες 
ή επί οποιουδήποτε άλλου ζητήματος σχετικού με τις 
περιβαλλοντικές επιπτώσεις έργων και δραστηριοτήτων 
της υποκατηγορίας Α1 που ανακύπτει μετά το πέρας των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8617 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
διαδικασιών γνωμοδοτήσεων και δημόσιας διαβούλευ-
σης και η παροχή γνώμης σε περίπτωση αρνητικής γνω-
μοδότησης από το αρμόδιο ΠΕΣΠΑ για έργα και δραστη-
ριότητες υποκατηγορίας Α2. Τη γνώμη αυτή σχηματίζει 
το ΚΕΣΠΑ, μεταξύ άλλων, και με την κλήση ενώπιον του, 
προς διατύπωση απόψεων, των αναγκαίων, κατά την κρί-
ση του, οργάνων και φορέων. Στο αντικείμενο του ΚΕΣΠΑ 
εντάσσεται και η παροχή σύμφωνης γνώμης ως προϋ-
πόθεση για την περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και 
δραστηριοτήτων του άρθρου 9 υποκατηγορίας Α1. Ο 
Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού διατηρεί δικαίωμα 
άσκησης αρνησικυρίας στις περιπτώσεις, όπου, κατά τις 
κείμενες διατάξεις, απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του.
Στην περίπτωση έργων και δραστηριοτήτων υπο-
κατηγορίας Α2 για τα οποία έχει προηγηθεί αρνητική 
γνώμη από το οικείο ΠΕΣΠΑ, ο φορέας του έργου ή της 
δραστηριότητας μπορεί να ζητήσει την παροχή γνώμης 
του ΚΕΣΠΑ εντός αποκλειστικής προθεσμίας είκοσι (20) 
ημερών.
Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, μετά από αίτημα του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουρ-
γού, δύνανται να χαρακτηρίζονται έργα και δραστηρι-
ότητες ως έργα εθνικής σημασίας, ιδίως εάν πρόκειται για έργα συγχρηματοδοτούμενα από Διαρθρωτικά Τα-
μεία και ευρωπαϊκά προγράμματα, για έργα που απαι-
τούνται για την επείγουσα συμμόρφωση με αποφάσεις 
του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, για έργα που αφορούν 
λόγους δημόσιας υγείας. Για τα έργα αυτά η αρμόδια 
περιβαλλοντική αρχή προβαίνει στη διαδικασία έκδοσης 
ΑΕΠΟ εισάγοντάς τα απευθείας στο Κεντρικό Συμβού-
λιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης για γνώμη κατά τα οριζόμενα στο παρόν άρθρο.
δ. Οι εκπρόσωποι των Υπουργείων, με τους αναπλη-
ρωτές τους, ορίζονται με αποφάσεις των αντίστοιχων 
υπουργών εντός προθεσμίας τριάντα ημερών από τη 
σχετική έγγραφη πρόσκληση του Υπουργού Περιβάλλο-
ντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής. Εάν η προθεσμία 
αυτή παρέλθει άπρακτη και δεν έχουν ανακοινωθεί στον 
Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλα-
γής εκπρόσωποι των υπηρεσιών, το ΚΕΣΠΑ συγκροτείται 
από τα λοιπά μέλη μέχρι την υπόδειξη και το διορισμό των ελλειπόντων εκπροσώπων.
ε. Το ΚΕΣΠΑ συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την οποία ρυθμίζονται 
όλες οι αναγκαίες λεπτομέρειες που αφορούν στη σύν-θεση και λειτουργία του.
2. α. Συνιστάται στην έδρα κάθε Αποκεντρωμένης 
Διοίκησης Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής 
Αδειοδότησης (ΠΕΣΠΑ), το οποίο συνεδριάζει κατόπιν 
σύγκλησης του Προέδρου του και στο οποίο συμμετέ-χουν:
ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ως 
Πρόεδρος,
ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Χωροταξικής 
και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Δι-
οίκησης,
ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Δασών και 
Αγροτικών Υποθέσεων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης,ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Αναπτυξιακού 
Προγραμματισμού, Περιβάλλοντος και Υποδομών της 
οικείας Περιφέρειας,
ο Προϊστάμενος της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυ-
ξης της οικείας Περιφέρειας και ένας εκπρόσωπος του 
Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, ο οποίος ορίζε-
ται με απόφαση του Γενικού Γ ραμματέα Πολιτισμού του 
Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού εντός προθε-
σμίας είκοσι (20) ημερών και επιλέγεται από τους Προ-
ϊστάμενους των Εφορειών Αρχαιοτήτων των περιοχών 
χωρικής αρμοδιότητας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. 
Αν η προθεσμία αυτή παρέλθει άπρακτη, το ΠΕΣΠΑ συ-
γκροτείται από τα λοιπά μέλη.
Ως οικεία διεύθυνση, θεωρείται η διεύθυνση της Πε-
ριφέρειας στην οποία εμπίπτει χωρικά το έργο. Σε περί-πτωση που το έργο ή η δραστηριότητα εμπίπτει σε άνω της μίας Περιφέρειας, ως οικε ία ορίζεται η Περιφέρεια, 
εντός της οποίας χωροθετείται μεγαλύτερο τμήμα του 
έργου ή της δραστηριότητας.
Από τα παραπάνω μέλη, ο Γενικός Διευθυντής Χωρο-
ταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρω-
μένης Διοίκησης, συμμετέχει χωρίς δικαίωμα ψήφου.
β. Αντικείμενο του ΠΕΣΠΑ είναι κυρίως η κατόπιν αι-
τήματος του Γενικού Γ ραμματέα Αποκεντρωμένης Δι-
οίκησης παροχή γνώμης σε περίπτωση παράλειψης ή 
έκδοσης αντικρουόμενων γνωμοδοτήσεων από τις αρ-
μόδιες υπηρεσίες ή επί οπ οιουδήποτε άλλου ζητήματος 
σχετικού με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις έργων και 
δραστηριοτήτων της υποκ ατηγορίας Α2 που ανακύπτει 
μετά το πέρας των διαδικασιών γνωμοδοτήσεων και δη-
μόσιας διαβούλευσης. Τη γνώμη αυτή σχηματίζει το ΠΕΣ-
ΠΑ, μεταξύ άλλων, και με την κλήση ενώπιον του, προς 
διατύπωση απόψεων, των αναγκαίων, κατά την κρίση 
του, οργάνων και φορέων. Στο αντικείμενο του ΠΕΣΠΑ 
εντάσσεται και η παροχή σύμφωνης γνώμης ως προ-
ϋπόθεση για την περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων 
και δραστηριοτήτων του άρθρου 9, υποκατηγορίας Α2.
Κατόπιν αιτήματος της κατά περίπτωση αρμόδιας αρ-
χής σύμφωνα με το άρθρο 8, αντικείμενο του ΠΕΣΠΑ 
μπορεί να αποτελέσει και η παροχή γνώμης σε περίπτω-
ση παράλειψης ουσιωδών γνωμοδοτήσεων ή έκδοσης 
αντικρουόμενων γνωμοδοτήσεων από τις αρμόδιες υπη-
ρεσίες για έργα και δραστηριότητες κατηγορίας Β. Ως 
ουσιώδεις θεωρούνται οι γνωμοδοτήσεις των δημόσιων 
φορέων, το αντικείμενο της αρμοδιότητας των οποίων 
συνδέεται άμεσα με τα χαρακτηριστικά του αιτούμενου έργου και τις τυχόν επιπτώσεις αυτού στο περιβάλλον.
Ο Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού διατηρεί δικαί-
ωμα άσκησης αρνησικυρίας στις περιπτώσεις, όπου, κατά 
τις κείμενες διατάξεις, απαιτείται η σύμφωνη γνώμη του.
γ. Το ΠΕΣΠΑ συγκροτείται κατά τα λοιπά με απόφαση 
του Γενικού Γ ραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης 
Διοίκησης, με την οποία ρυθμίζονται όλες οι αναγκαίες 
λεπτομέρειες που αφορούν στη σύνθεση και λειτουργία 
του ΠΕΣΠΑ.
3. Τα Συμβούλια της παρούσας παραγράφου συνε-
δριάζουν, κατόπιν πρόσκλησης του Προέδρου τους. 
Ενώπιον των Συμβουλίων της παρούσας παραγράφου 
συμμετέχουν υποχρεωτικά οι Προϊστάμενοι των Γενικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8618 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Διευθύνσεων των δημοσίων φορέων ή υπηρεσιών, οι 
οποίες δεν υπέβαλαν εμπροθέσμως τη γνωμοδότησή 
τους, προκειμένου να γνωμοδοτήσουν επί των ζητημά-
των αρμοδιότητάς τους, σύμφωνα με τις διατάξεις της 
υποπερίπτωσης δδ’ της περίπτωσης β’ της παραγράφου 
2 του άρθρου 3 και της περίπτωσης δ’ της παραγράφου 
3 του άρθρου 4.
4. Σε περιπτώσεις, όπου τα Συμβούλια εξετάζουν εξει-
δικευμένα ή σύνθετα ή τεχνικά ζητήματα ή, σε κάθε περί-
πτωση που κρίνεται ότι είναι απαραίτητη η επιστημονική 
τεκμηρίωση ενός ζητήματος, δύναται να καλούνται για να καταθέσουν την επιστημονική τους άποψη, ανεξάρ-
τητοι εμπειρογνώμονες με εξειδικευμένη κατάρτιση και 
εμπειρία στο υπό εξέταση αντικείμενο, που ορίζονται με 
απόφαση του Προέδρου του Συμβουλίου.
5. Ο φορέας του έργου ή της δραστηριότητας δύναται 
να αιτείται τη σύγκληση του Συμβουλίου, να παρίσταται 
κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου ή να υποβάλλει 
υπόμνημα απόψεων στο Συμβούλιο, το οποίο εξετάζει την υπόθεσή του.»
Άρθρο 117
Παράταση απόφασης επιβολής όρων και περιορισμών επεμβάσεων σε περιοχές - Τροποποίηση της παρ. 6 του άρθρου 21του ν. 1650/1986
Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 21 του ν. 
1650/1986 (Α’ 160) τροποποιείται, ως προς τον χρόνο 
ισχύος της απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας με την οποία παρατείνεται η επιβολή όρων 
και περιορισμών σε περιοχές που δεν έχουν εκδοθεί π.δ. 
χαρακτηρισμού, και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«6. Για περιοχές, στοιχεία ή σύνολα της φύσης και του 
τοπίου, για τα οποία αρχίζει η διαδικασία χαρακτηρισμού 
με προεδρικό διάταγμα και έως ότου εκδοθεί η πράξη χα-
ρακτηρισμού, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
με απόφασή του, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως, μπορεί να καθορίζει όρους και περιορι-
σμούς για επεμβάσεις και δρασ τηριότητες που είναι δυνα-
τόν να έχουν βλαπτική επίδραση στις παραπάνω περιοχές, 
στοιχεία ή σύνολα και να υλοποιεί τα σχέδια δράσης της 
υποπαραγράφου α’ της παραγράφου 3 και συγκεκριμένες 
διαχειριστικές δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση 
και διατήρηση της κατάστασης των προστατευτέων αντι-
κειμένων. Η ισχύς της υπουργικής αυτής απόφασης δεν 
μπορεί να υπερβαίνει τα δύο (2) έτη. Αν συντρέχουν εξαι-
ρετικοί λόγοι, η προθεσμία αυτή μπορεί να παρατείνεται, 
με όμοια υπουργική απόφαση, για δύο (2) ακόμη έτη.»
ΜΕΡΟΣ Ζ’
ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 118
Παρατάσεις προθεσμιών
1. Το άρθρο 32Α του ν. 4067/2012 (Α’ 79) αντικαθίστα-
ται ως εξής:
«Άρθρο 32Α
Σε ρυμοτομικές απαλλοτριώσεις, στις οποίες έχει 
επέλθει αυτοδίκαιη άρση λόγω παρέλευσης της δεκα-οκτάμηνης προθεσμίας από τον δικαστικό καθορισμό 
τιμής μονάδας, οι ενδιαφερόμενοι ιδιοκτήτες μπορούν 
να υποβάλουν προς τον υπόχρεο φορέα καταβολής της 
αποζημίωσης, με κοινοποίηση στην αρχή που κήρυξε 
την απαλλοτρίωση, αίτηση και υπεύθυνη δήλωση για 
τη διατήρηση της απαλλοτρίωσης και την καταβολή 
της δικαστικά καθορισμένης προσωρινής ή οριστικής 
αποζημίωσης μέχρι και τις 31.12.2024. Αν το αίτημα γί-
νει δεκτό από τον ως άνω υπόχρεο φορέα καταβολής 
αποζημίωσης με απόφασή του, μόνο τότε υποχρεούται 
στην καταβολή της αποζημίωσης και δεν επιτρέπεται η 
καθ’ οιονδήποτε τρόπο αύξηση της δικαστικώς καθορι-σθείσας τιμής της αποζημίωσης ή η αναζήτηση τόκων υπερημερίας.»
2. Η παρ. 2 του άρθρου 26 του ν. 4280/2014 (Α’ 159) 
τροποποιείται, προκειμένου να παραταθεί η ισχύς των 
εκδοθεισών βεβαιώσεων της παρ. 6 του άρθρου 24 του ν. 
2508/1997 (Α’ 124) για τις περιοχές ειδικά ρυθμιζόμενης 
πολεοδόμησης, και διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Εκκρεμείς διαδικασίες για την πολεοδόμηση εκτά-
σεων με τις διατάξεις του άρθρου 24 του ν. 2508/1997 
συνεχίζονται με βάση είτε τις παρούσες είτε τις προϊ-
σχύουσες διατάξεις, αν κατά τη δημοσίευση του πα-
ρόντος νόμου έχει υποβληθεί στην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας φάκελος για τη χορήγηση βεβαίωσης του άρθρου 24 παρ. 6 του 
ν. 2508/1997, η οποία για τις περιπτώσεις αυτές ισχύει 
για τρία (3) έτη από την έκδοσή της. Σε εκκρεμείς δια-
δικασίες για την πολεοδόμηση εκτάσεων, για τις οποίες έχει εκδοθεί βεβαίωση της παρ. 6 του άρθρου 24 του ν. 
2508/1997, η βεβαίωση αυτή ισχύει έως τις 8.8.2022, υπό 
την προϋπόθεση ότι εντός τριετίας από την έκδοσή της έχει υποβληθεί προς έγκριση η πολεοδομική μελέτη.»
3. Η καταληκτική ημερομηνία του άρθρου 86 του ν. 
4722/2020 (Α’ 177) για την εκπόνηση Πολεοδομικού 
Σχεδίου Εφαρμογής παρατείνεται και το άρθρο 86 δια-μορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 86
Εκπόνηση Πολεοδομικού Σχεδίου Εφαρμογής
(δεύτερο στάδιο Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου) 
για τις περιοχές της Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018
Η σύνταξη Πολεοδομικού Σχέδιου Εφαρμογής (δεύ-
τερο στάδιο Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου), συμπερι-λαμβανομένων συνοδών μελετών, για τις περιοχές της 
Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές 
της 23ης Ιουλίου 2018, ανατίθεται στο Νομικό Πρόσωπο 
Δημοσίου Δικαίου «Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος». Ο 
Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξουσιοδοτείται 
να υπογράψει σχετική σύμβαση με το Τεχνικό Επιμελη-
τήριο Ελλάδος με καταληκτική ημερομηνία παράδοσης 
του Σχεδίου την 23η Ιουλίου 2022. Για την υλοποίηση 
του έργου αυτού εφαρμόζεται η περ. α’ της παρ. 14 του άρθρου 2 του ν. 4626/2019 (Α’ 141).»
4. Στο άρθρο 8 του ν. 4447/2016 (Α’ 241) προστίθεται 
παρ. 8 ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8619 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
«8. Κατά τη διαδικασία εκπόνησης του Ειδικού Πολεο-
δομικού Σχεδίου και εφόσον η προτεινόμενη ανάπτυξη 
αφορά σε δημόσιο ή δημοτικό φορέα, μπορεί να επιβάλ-
λεται, ύστερα από γνώμη του αρμόδιου Κεντρικού Συμ-
βουλίου και σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις, αναστολή 
χορήγησης οικοδομικών αδειών για ορισμένες χρήσεις 
είτε σε όλη την περιοχή του σχεδίου είτε σε μέρος αυτής, 
ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση της αρμόδιας υπη-
ρεσίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.»
5. Στην περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 52 του ν. 4512/ 
2018 (Α’ 5), ως προς τον χρόνο επιτρεπόμενης συνέχισης 
της λειτουργίας λατομείων αδρανών υλικών, προστίθεται 
τελευταίο εδάφιο ως εξής:
«Τα κατά τα ανωτέρω πέντε (5) έτη αυξάνονται σε δέκα 
(10) έτη στη λατομική περιοχή, εφόσον πρόκειται για λα-
τομεία τα οποία έχουν κοινά όρια με λατομικούς χώρους 
λατομικής περιοχής και διενεργείται συνεκμετάλλευση 
με αυτούς, ώστε να αυξηθούν τα απολήψιμα αποθέματα 
αδρανών υλικών της λατομικής περιοχής».
6. Η περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 3 του π.δ. 90/2018 
(Α’ 162) ως προς τον χρόνο παράτασης της προθεσμίας 
έγκρισης, αναθεώρησης ή τροποποίησης των ειδικών 
χωροταξικών πλαισίων, τροποποιείται ως εξής:
«β. Είναι, κατ’ εξαίρεση, δυνατή για τεκμηριωμένα 
αντικειμενικούς ή έκτακτους λόγους και δυσκολίες που 
ανέκυψαν είτε κατά την εκπόνηση της μελέτης είτε 
κατά τη γνωμοδοτική διαδικασία, μετά την υπογραφή 
της σύμβασης μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και του αναδόχου, η παράταση της προ-
θεσμίας των εικοσιτεσσάρων (24) μηνών με απόφαση 
του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά από 
σχετική εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας.»
7. Το πρώτο εδάφιο της περ. ε’ της παρ. 1 του άρθρου 
3 του π.δ. 90/2018, ως προς τον χρόνο παροχής της γνώ-
μης του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας, τροποποιείται 
ως εξής:
«ε. Η έγκριση, αναθεώρηση ή τροποποίηση των ειδι-
κών χωροταξικών πλαισίων προϋποθέτει τη διατύπωση 
γνώμης για το περιεχόμενο τους, ήτοι την κύρια μελέτη, 
τη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και 
το σχέδιο κοινής υπουργικής απόφασης, από το Εθνικό 
Συμβούλιο Χωροταξίας, η οποία διατυπώνεται εντός 
προθεσμίας ενός (1) μηνός από την εισαγωγή του θέ-
ματος σε αυτό.»
8. Η περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 4 του π.δ. 90/2018, 
ως προς τον χρόνο παράτασης της προθεσμίας έγκρισης, 
αναθεώρησης και τροποποίησης των περιφερειακών 
χωροταξικών πλαισίων, τροποποιείται ως εξής:
«β. Είναι, κατ’ εξαίρεση, δυνατή για τεκμηριωμένα αντι-
κειμενικούς ή έκτακτους λόγους και δυσκολίες που ανέ-
κυψαν είτε κατά την εκπόνηση της μελέτης είτε κατά τη γνωμοδοτική διαδικασία, μετά την υπογραφή της σύμ-
βασης μεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας και του αναδόχου, η παράταση της προθεσμίας των 
τριάντα (30) μηνών με απόφαση του αρμοδίου οργάνου 
μετά από σχετική εισήγηση της αρμόδιας υπηρεσίας.»
9. Η παρ. 5 του άρθρου δέκατου όγδοου του ν. 4787/ 
2021 (Α’ 44) τροποποιείται ως προς τον χρόνο ισχύος των 
βεβαιώσεων της παρ. 1 του άρθρου 83 του ν. 4495/2017 
(Α’ 167) και διαμορφώνεται ως εξής:«5. Ο χρόνος ισχύος των βεβαιώσεων της παρ. 1 του 
άρθρου 83 του ν. 4495/2017 (Α’ 167) με ημερομηνία αυ-
τοψίας από 1ης.1.2021 έως και 31η.1.2021 παρατείνεται 
από τη λήξη της έως και την 30ή.9.2021, με δυνατότητα 
υπαγωγής ρύθμισης και μετά την 1η Φεβρουαρίου 2021, 
χωρίς υποχρέωση καταχώρισης στοιχείων ταυτότητας 
κτηρίου/διηρημένης ιδιοκτησίας.»
Άρθρο 119
Πολεοδομικός σχεδιασμός
1. Τροποποιείται η περ.  α’ του άρθρου 70 του ν. 
4495/2017 (Α’ 167), ως προς τα ακίνητα προσφοράς συ-ντελεστή δόμησης, ως εξής:
«α. ακίνητα επί των οποίων έχει επιβληθεί απαλλοτρί-
ωση είτε μέσω του ρυμοτομικού σχεδίου ή με πράξη 
κήρυξης απαλλοτρίωσης, με σκοπό τη δημιουργία κοι-
νόχρηστων ή κοινωφελών χώρων που προβλέπονται 
στο αντίστοιχο ρυμοτομικό σχέδιο ή έχει καθοριστεί η 
χρήση κοινοχρήστου ή κοινωφελούς χώρου ή χώρου 
πρασίνου από τον υπερκείμενο σχεδιασμό, ακόμη και 
όταν περιέχουν κτίρια των περ. β’ και γ’ ,».
2. Τροποποιούνται οι περ. δ’ και ε’ της παρ. 2 του άρ-
θρου 72 του ν. 4495/2017, ως προς την απαιτούμενη 
διαδικασία για τον καθορισμό Ζωνών Υποδοχής Συντε-
λεστή Δόμησης, ως εξής:
«δ) Γνωμοδότηση των οικείων Δημοτικών ή Περιφε-
ρειακών Συμβουλίων.
ε) Εισήγηση της Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδια-
σμού (Δ.Π.Σ.) ή της Διεύθυνσης Σχεδιασμού Μητροπολι-
τικών Αστικών και Περιαστικών Περιοχών (Δ.Σ.Μ.Α.Π.Π.) 
του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατά πε-ρίπτωση.»
3. Τροποποιείται η παρ. 3 του άρθρου 72 του ν. 4495/ 
2017, ως προς τις εφαρμοστέες διατάξεις, ως εξής:
«3. Οι Ζ.Υ.Σ. καθορίζονται, επίσης, στο πλαίσιο εκπόνη-
σης Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και ΕΠΣ σύμφωνα με τα άρθρα 7 και 8 του ν. 4447/2016 (Α’ 241).»
4. Τροποποιούνται οι παρ. 5 και 6 του άρθρου 72 του 
ν. 4495/2017, ως προς τις περιοχές χωροθέτησης Ζωνών 
Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης, και διαμορφώνονται 
ως εξής:
«5. Οι Ζ.Υ.Σ. μπορεί να χωροθετούνται σε περιοχές που 
βρίσκονται:
α) εντός Εγκεκριμένων Ρυμοτομικών Σχεδίων ή εντός 
περιοχών, για τις οποίες έχει εκκινήσει η διαδικασία πολε-
οδόμησης με κανονιστική πράξη ή εντός περιοχών προς 
πολεοδόμηση ή εντός εγκεκριμένων ορίων οικισμών 
που υφίστανται πριν από την έναρξη ισχύος του από 
17.7.1923 ν.δ. (Α’ 228), ή έχουν πληθυσμό κάτω των δύο χιλιάδων (2.000) κατοίκων,
β) εκτός των ορίων ιστορικών τόπων, παραδοσιακών 
οικισμών, αρχαιολογικών χώρων, περιοχών που προ-
βλέπονται στην παρ. 3 του άρθρου 18 του ν. 1650/1986 
(Α’ 160), στην περ. β’ της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 4067/ 
2012 (Α’ 79) ή στην περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 4 του 
ν. 1577/1985 (Α’ 210) και περιοχών στις οποίες έχουν 
επιβληθεί ειδικοί όροι δόμησης για την προστασία πα-
ραδοσιακών ή αρχιτεκτονικών συνόλων, αρχαιολογικών 
χώρων ή άλλων πολιτιστικών ή περιβαλλοντικά αξιόλο-γων στοιχείων,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8620 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
γ) εκτός ιστορικών κέντρων πόλεων, με εξαίρεση τα 
τμήματα στα οποία γίνεται ανάπλαση, σύμφωνα με τα 
άρθρα 8 έως και 17 του ν. 2508/1997 (Α’ 124),
δ) εκτός καθορισμένων ορίων περιοχών, οι οποίες 
έχουν χαρακτηριστεί ζώνες προστασίας χώρων ή κτιρίων 
που έχουν κηρυχθεί για οποιο νδήποτε λόγο προστατευ-
όμενοι, σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις,
ε) εκτός των δύο πρώτων Οικοδομικών Τετραγώνων 
(Ο.Τ.) μετά από τη γραμμή του αιγιαλού ή της όχθης με-
γάλων λιμνών ή πλεύσιμων ποταμών και εκτός ανοικτών 
οικοδομικών τετραγώνων,
στ) εκτός οικοδομικών τετραγώνων με κλίση του φυ-
σικού εδάφους μεγαλύτερη από είκοσι πέντε τοις εκατό 
(25%),
ζ) εκτός οικοδομικών τετραγώνων που γειτνιάζουν με 
δασικές εκτάσεις.
Επιπλέον των χαρακτηριστικών αυτών, πρέπει να τεκ-
μηριώνεται από τη στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών 
επιπτώσεων της παρ. 2, ότι με τη μεταφορά συντελεστή 
δόμησης:
α) [Καταργείται]β) Δεν απειλείται η αλλοίωση ευμενών όρων διαβίω-
σης που έχουν διαμορφωθεί, λαμβανομένων υπόψη των 
δράσεων περιβαλλοντικής και πολεοδομικής εξισορρό-
πησης μέσω της Ψηφιακής Τράπεζας Γης του άρθρου 76.
γ) Δεν επέρχεται υπέρβαση του ορίου κορεσμού της 
περιοχής, με βάση την οικιστική πυκνότητα και ενόψει του ήδη ισχύοντος συντελεστή δόμησης.
6. Με τις ειδικές πολεοδομικές μελέτες Ζ.Υ.Σ., προσδι-
ορίζονται μέσα στην περιοχή της δημοτικής ενότητας ή 
του δήμου ή των όμορων δήμων ή της οικείας περιφερει-
ακής ενότητας ή περιφέρειας, για την οποία συντρέχουν 
οι προϋποθέσεις της παρ. 5, η ζώνη υποδοχής μεταφο-
ράς συντελεστή δόμησης και, σε ποσοστό επί του συνο-
λικού εμβαδού των δομήσιμων επιφανειών της ζώνης, όπως το ποσοστό αυτό προκύπτει από τον υπολογισμό 
των Σ.Δ. που ισχύουν στην περιοχή, το ανώτατο συνολι-
κό εμβαδόν δομήσιμων επιφανειών που επιτρέπεται να μεταφερθεί μέσα σε αυτήν, αφού αξιολογηθούν:
α) το προτεινόμενο ποσοστό αύξησης του ισχύοντος 
Σ.Δ. που προκύπτει, λαμβάνοντας υπόψη τον βαθμό οικι-
στικής ανάπτυξης, τη θέση, φυσιογνωμία και τα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά της περιοχής, την οικιστική πυκνότητα 
και το όριο κορεσμού, σύμφωνα με τον ισχύοντα Σ.Δ., 
την έκταση που προκύπτει από την αδυναμία εκμετάλ-
λευσης ακινήτων, όπως διατηρητέων κτιρίων, το σύνολο 
των Τίτλων Μ.Σ.Δ. που έχουν εκδοθεί για τη Μ.Σ.Δ. στην 
περιοχή, την επιβάρυνση από αυθαίρετες κατασκευές 
και αλλαγές χρήσης του άρθρου 9 του ν. 4178/2013 
(Α’ 174) και του άρθρου 96 του παρόντος,
β) η επακόλουθη μεταβολή της οικιστικής φυσιογνω-
μίας της περιοχής, με προσδιορισμό της μεταβολής πυ-
κνοτήτων και του κυκλοφοριακού φόρτου, καθώς και 
άλλων παραμέτρων του αστικού περιβάλλοντος,
γ) η επάρκεια, μετά και από την πραγματοποίηση της 
Μ.Σ.Δ., των κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, που προβλέπονται από το Εγκεκριμένο Ρυμοτομικό Σχέδιο, 
για την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων της περιοχής. Σε περιπτώσεις που πληρούνται τα λοιπά κριτήρια εκτός 
της επάρκειας, είναι δυνατό με τη ΖΥΣ να καθορίζεται σε 
ακίνητα που εμπίπτουν σε αυτήν η χρήση κοινόχρηστου 
ή κοινωφελούς χώρου,
δ) η φέρουσα ικανότητα της περιοχής και το τοπίο.»5. Η περ. ε’ της παρ. 1 του άρθρου 76 του ν. 4495/2017 
τροποποιείται ως προς τις δράσεις περιβαλλοντικής και 
πολεοδομικής εξισορρόπησης και διαμορφώνεται ως 
εξής:
«ε) ολοκληρωμένες παρεμβάσεις ανάπλασης σε περι-
βαλλοντικά και πολεοδομικά υποβαθμισμένες ή κορε-
σμένες περιοχές, καθώς και σε περιοχές που χρήζουν ει-
δικής προστασίας, με σκοπό την ανάδειξη και προστασία 
των περιοχών, τη διεύρυνση του αδόμητου - ελεύθερου 
χώρου, την ανανέωση του κτιριακού αποθέματος και την 
αύξηση της αστικής βιωσιμότητας των περιοχών.
Στις αναπλάσεις περιλαμβάνεται και η ενοποίηση ακά-
λυπτων χώρων και άλλων οικοπέδων για τη δημιουργία 
δικτύου ελεύθερων προσβάσιμων χώρων αποκλειστι-
κά για πεζούς, όπως προβλέπεται στις περ. α’ και β’ της παρ. 7 του άρθρου 10 του ν. 4067/2012 (Α’ 79).»
6. Στην παρ. 5 του άρθρου 7 του ν. 4447/2016 (Α’ 241) 
προστίθεται τελευταίο εδάφιο και η παρ. 5 διαμορφώ-νεται ως εξής:
«5. Σε περιοχές που έχουν ήδη πολεοδομηθεί, οι χρή-
σεις γης που καθορίζονται με τα ΤΠΣ, κατισχύουν αυτών 
που είχαν καθορισθεί με το ρυμοτομικό σχέδιο, χωρίς 
κατ’ αρχήν να απαιτείται η αναθεώρηση του υφισταμέ-νου ρυμοτομικού σχεδίου, προκειμένου οι χρήσεις του 
να προσαρμοσθούν στις χρήσεις του ΤΠΣ. Αναθεώρηση 
του ρυμοτομικού σχεδίου απαιτείται μόνον εάν απαι-
τείται περαιτέρω εξειδίκευση των χρήσεων γης που κα-θορίζονται με το νέο ΤΠΣ, όπως όταν πρόκειται για τον καθορισμό νέου ή τον αποχαρακτηρισμό εγκεκριμένου 
κοινόχρηστου ή κοινωφελούς χώρου. Το ΤΠΣ δύναται 
επίσης να τροποποιεί και να αναδιαμορφώνει τους ισχύ-
οντες όρους δόμησης.»
7. Στην παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 4447/2016, ως προς 
τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, μετά την περ. δ’ προστί-θεται περ. δα’ ως εξής:
«δα. Με τα ΕΠΣ δύνανται να καθορίζονται ειδικοί όροι 
και περιορισμοί δόμησης ακόμη και κατά παρέκκλιση 
από τους ισχύοντες όρους και περιορισμούς δόμησης, 
καθώς και από τις διατάξεις του Νέου Οικοδομικού Κανο-
νισμού και της εκτός σχεδίου δόμησης, κατόπιν ειδικής μελέτης και σχετικής επιστημονικής τεκμηρίωσης.»
8. Στην περ. β’ της παρ. 7 του άρθρου 8 του ν. 4447/2016 
προστίθεται αναφορά ως προς τη συμπερίληψη των Επι-
χειρηματικών Πάρκων Μεμονωμένης Μεγάλης Μονάδας 
(ΕΠΜΜΜ) του ν. 3982/2011 (Α’ 143) στα Ειδικά Πολεοδο-
μικά Σχέδια και η παρ. 7 διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Ε.Π.Σ., κατά την έννοια του παρόντος άρθρου, απο-
τελούν επίσης:
α) οι Περιοχές Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυ-
ξης (ΠΟΤΑ) του άρθρου 29 του ν. 2545/1997 (Α’ 254), οι 
Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δρα-
στηριοτήτων (ΠΟΑΠΔ) του άρθρου 24 του ν. 1650/1986 
(Α’ 160) και τα Τοπικά Ρυμοτομικά Σχέδια του άρθρου 26 
του ν. 1337/1983 (Α’ 33),
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8621 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
β) οι Οργανωμένοι Υποδοχείς Μεταποιητικών και Επι-
χειρηματικών Δραστηριοτήτων της παρ. 4 του άρθρου 
41, καθώς και τα Επιχειρηματικά Πάρκα Μεμονωμένης Μεγάλης Μονάδας (ΕΠΜΜΜ) της περ. ζ’ της παρ. 1 του άρθρου 41 του ν. 3982/2011 (Α’ 143),
γ) τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημοσίων 
Ακινήτων (ΕΣΧΑΔΑ) του άρθρου 12 του ν. 3986/2011 
(Α’  152), τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Στρα-τηγικών Επενδύσεων (ΕΣΧΑΣΕ) του άρθρου 24 του
ν. 3894/2010 (Α’ 204) και του ν. 4608/2019.
Για τη χωρική οργάνωση των περιοχών των περ. α’ και 
β’ εφαρμόζονται οι οικείες για κάθε κατηγορία υποδοχέα 
διατάξεις, καθώς και η διαδικασία της περ. ε’ της παρ. 1. 
Για τον σχεδιασμό και τη χωρική οργάνωση των περι-
οχών της περ. γ’ εφαρμόζεται αποκλειστικά το οικείο 
θεσμικό τους πλαίσιο. Στις περιπτώσεις των ανωτέρω 
υποδοχέων των περ. α’ , β’ και γ’ η οριοθέτηση των υδα-
τορεμάτων που εμπίπτουν σε αυτούς, γίνεται με τη δι-
οικητική πράξη έγκρισης εκάστου υποδοχέα, ύστερα 
από υποβολή φακέλου οριοθέτησης σύμφωνα με όσα 
ορίζονται στο άρθρο 2 του ν. 4258/2014 (Α’ 94).»
Άρθρο 120
Επείγουσες βελτιώ σεις - αποσαφηνίσεις
του ν. 4495/2017
1. Στην περ. 3 (ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3) της παρ. 1 του άρθρου 36 
του ν. 4495/2017 (Α’ 167), α) τροπ οποιείται η υποπερ. ε), 
β) προστίθεται υποπερ. ιβ) και η περ 3 διαμορφώνεται ως εξής:
«3) Κατηγορία 3:
α) ανέγερση κτιρίου σε εντός εγκεκριμένου σχεδίου 
περιοχή, επιφάνειας έως χίλια (1.000) τ.μ. δόμησης για 
ειδικά κτίρια και έως δύο χιλιάδες (2.000) τ.μ. δόμησης για κτίρια με επικρατούσα χρήση κατοικίας,
β) ανέγερση κτιρίου με χρήση κατοικίας σε εκτός σχε-
δίου περιοχή, στην οποία υφίσταται κτηματογράφηση 
και εγκεκριμένο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΓΠΣ) ή 
Σχέδιο Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτών 
Πόλεων (ΣΧΟΟΑΠ) σε άρτιο κατά τον κανόνα,
γ) ανέγερση κτιρίου σε οικόπεδο εντός οριοθετημένου 
οικισμού με το από 24.4.1985 π.δ. (Δ’ 181) για κτίριο με επικρατούσα χρήση κατοικίας,
δ) προσθήκη δόμησης σε νομίμως υφιστάμενο κτίριο, 
με χρήση κατοικίας,
ε) προσθήκη δόμησης σε νομίμως υφιστάμενο κτί-
ριο, με χρήση ειδικού κτιρίου, εφόσον η προσθήκη δεν 
υπερβαίνει το πενήντα τοις εκατό (50%) της υπάρχουσας 
δόμησης, σε εντός και εκτός σχεδίου δόμηση,
στ) αλλαγές χρήσης κτιρίων ή αυτοτελών οριζόντιων 
ή κάθετων ιδιοκτησιών που βρίσκονται σε εντός ή εκτός 
σχεδίου περιοχές,
ζ) κατασκευή πισίνας, εφόσον δεν καλύπτεται από τις 
περιπτώσεις της έγκρισης εργασιών δόμησης μικρής 
κλίμακας,
η) τοίχοι αντιστήριξης, περιτοιχίσεις και περιφράξεις 
που δεν εμπίπτουν στην κατηγορία εργασιών δόμησης 
μικρής κλίμακας και με την επιφύλαξη των περιπτώσεων 
της Κατηγορίας 1,θ) εργασίες τοποθέτησης υπόγειων και προκατασκευ-
ασμένων δεξαμενών ύδατος, καθώς και δεξαμενών λυ-
μάτων,
ι) εργασίες επισκευής και εργασίες αλλαγής διαρρύθ-
μισης νομίμως υφιστάμενων κτιρίων που δεν εμπίπτουν 
στις περιπτώσεις του άρθρου 30,
ια) εργασίες των περιπτώσεων της παρ. 2 του άρθρου 
29 για τις οποίες απαιτείται έκδοση οικοδομικής άδειας, 
σύμφωνα με τον προϋπολογισμό τους,
ιβ) εργασίες τοποθέτησης υπόγειων, δεξαμενών υγρών 
και αερίων καυσίμων σε πρατήρια καυσίμων.»
2. Η περ. β’ της παρ. 2 του άρθρου 38 του ν. 4495/2017 
τροποποιείται, ως προς τις προϋποθέσεις αυτόματης έκ-
δοσης των αδειών που εμπίπτουν στον τρόπο έκδοσης 
της Κατηγορίας 3, και διαμορφώνεται ως εξής:
«β) Οι άδειες που εμπίπτουν στον τρόπο έκδοσης της 
Κατηγορίας 3 χωρίς προέγκριση του άρθρου 36, εκδίδο-
νται αυτόματα, ύστερα από την ηλεκτρονική υποβολή 
του φακέλου με τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τις 
αναγκαίες μελέτες, που προβλέπονται στο άρθρο 40. 
Μεταξύ των υποβαλλόμενων ηλεκτρονικά στοιχείων, 
συμπεριλαμβάνεται υποχρεωτικά έγγραφη βεβαίωση 
της αρμόδιας Υ.ΔΟΜ., στην οποία αναγράφονται οι 
όροι δόμησης που ισχύουν στη θέση του ακινήτου και 
οι κατά περίπτωση απαραίτητες εγκρίσεις φορέων και 
υπηρεσιών. Η ανωτέρω έγγραφη βεβαίωση εκδίδεται 
εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την υποβολή της σχετικής αίτησης.
Η ανωτέρω έγγραφη βεβαίωση συνοδεύεται υπο-
χρεωτικά από υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 του ν. 
1599/1986 (Α’ 75) του μελετητή μηχανικού, ότι δεν έχουν 
μεταβληθεί οι όροι και οι προϋποθέσεις δόμησης στην περιοχή του ακινήτου για το οποίο εκδόθηκε.
Ο αριθμός οικοδομικής άδειας που εκδίδεται ηλεκτρο-
νικά, αναρτάται αμελλητί στο διαδίκτυο και επιτρέπεται η έναρξη των οικοδομικών εργασιών.
Η αρμόδια Υ.ΔΟΜ. διενεργεί υποχρεωτικά δειγματο-
ληπτικό έλεγχο της νομιμότητας των υποβαλλόμενων 
μελετών και στοιχείων, σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό 
(30%) τουλάχιστον των οικοδομικών αδειών που χορη-
γούνται με την ανωτέρω διαδικασία. Ο υποχρεωτικός 
δειγματοληπτικός έλεγχος διενεργείται ανά εξάμηνο για 
τις άδειες του παρελθόντος εξαμήνου.»
3. Η περ. η’ του άρθρου 28 του ν. 4495/2017, ως προς 
τον ορισμό «Ενημέρωση του φακέλου της οικοδομικής 
άδειας», τροποποιείται ως εξής:
«η) Ενημέρωση του φακέλου της οικοδομικής άδειας»: 
Είναι η διοικητική πράξη με την οποία καταχωρίζονται 
στον φάκελο των μελετών, ανεξάρτητα από τον χρό-
νο ισχύος της οικοδομικής άδειας, τροποποιήσεις των 
μελετών, που δεν αλλάζουν το διάγραμμα δόμησης με 
επαύξηση των μεγεθών δόμησης, κάλυψης, όγκου και 
ύψους και τροποποίηση του περιγράμματος του κτιρίου, 
καθώς και η αλλαγή ιδιοκτήτη κατά τα οριζόμενα στο 
άρθρο 42.»
4. Η περ. β’ της παρ. 10 του άρθρου 42 του ν. 4495/2017, 
ως προς την αναγκαία ενημέρωση του φακέλου της οι-
κοδομικής άδειας, τροποποιείται ως εξής:
«β) τροποποιήσεις των μελετών, εφόσον δεν μετα-
βάλλονται τα πολεοδομικά μεγέθη κάλυψης, δόμησης, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8622 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
όγκου, ύψους, οι πλάγιες και οπίσθιες αποστάσεις και 
ο υπολογισμός των αναγκών σε χώρους στάθμευσης 
(άρθρο 39 παρ. 3β) του διαγράμματος κάλυψης,».
5. Στην παρ. 1 του άρθρου 20 του ν. 4495/2017 προ-
στίθεται τελευταίο εδάφιο ως εξής: «Σε περίπτωση που 
ο Συντονιστής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης διαπι-
στώσει αδυναμία συγκρότησης ή λειτουργίας ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.
Α ή Β, με απόφασή του καθορίζει το αντίστοιχο 
ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. Α ή Β όμορης περιφερειακής ενότητας της 
ίδιας περιφέρειας που θα ασκε ί τις αρμοδιότητες αυτού 
έως τη συγκρότησή του ή την αποκατάσταση της εύρυθ-
μης λειτουργίας του.»
6. Η παρ. 2 του άρθρου 20 του ν. 4495/2017, ως προς 
τη συγκρότηση του ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. Β, τροποποιείται ως εξής:
«Το ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. Β είναι πενταμελές και αποτελείται από:
α) έναν (1) Διευθυντή Υπηρεσίας Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) 
ή τον προϊστάμενο της τεχνικής υπηρεσίας δήμου της 
οικείας περιφερειακής ενότητας ως Πρόεδρο με τον 
αναπληρωτή του,
β) ένα (1) μέλος υπάλληλο Υ.ΔΟΜ. ή τεχνικής υπηρε-
σίας δήμου της οικείας Περιφερειακής ενότητας με τον 
αναπληρωτή του,
γ) έναν (1) μηχανικό, που υποδεικνύεται με τον ανα-
πληρωτή του από το Τ.Ε.Ε., με δεκαετή εμπειρία σε θέ-ματα χωροταξίας και πολεοδομίας, ειδικότητας πολιτι-
κού μηχανικού ή αρχιτέκτονα μηχανικού ή τοπογράφου 
μηχανικού ή χωροτάκτη - πολεοδόμου μηχανικού, ως 
μέλος,
δ) ένα (1) μέλος που ορίζεται από τον Υπουργό Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας από το Μητρώο ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. της 
παρ. 4, που τηρείται στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, ως μέλος. Έως τη σύσταση του Μητρώου, ή σε 
περίπτωση που είναι αδύνατη η εύρεση μέλους από το Μητρώο, από έναν (1) μηχανικό, που υποδεικνύεται με τον αναπληρωτή του από το Τ.Ε.Ε., με δεκαετή εμπειρία 
σε θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας, ειδικότητας πο-
λιτικού μηχανικού ή αρχιτέκτονα μηχανικού ή τοπογρά-
φου μηχανικού ή χωροτάκτη - πολεοδόμου μηχανικού,
ε) έναν (1) δικηγόρο, ο οποίος επιλέγεται με κλήρωση 
από τα Μητρώα της παρ. 5. Έως τη σύσταση του Μητρώ-
ου δικηγόρων ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. της παρ. 5, ή σε περίπτωση 
που είναι αδύνατη η εύρεση μέλους από το Μητρώο 
δικηγόρων ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α., υποδεικνύεται από τον οικείο δι-
κηγορικό σύλλογο δικηγόρος, τουλάχιστον παρ’ Εφέταις, 
με τον αναπληρωτή του. Σε περίπτωση που δεν ορισθεί 
δικηγόρος από τον οικείο δικηγορικό σύλλογο, εντός 
πέντε (5) εργάσιμων ημερών από την παραλαβή της πρό-
σκλησης από τον Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοί-
κησης, την οποία ο τελευταίος αποστέλλει υποχρεωτικά 
εντός (5) ημερών από τη διαπίστωση της μη επάρκειας μελών, τότε το ανωτέρω όργανο συγκροτείται νομίμως, χωρίς τη συμμετοχή αυτού.
Γ ραμματέας του Συμβουλίου και αναπληρωτής του 
ορίζονται υπάλληλος Υ.ΔΟΜ. ή δήμου της οικείας Περι-φερειακής ενότητας.»
7. Η παρ. 6 εφαρμόζεται για συγκροτήσεις ή τροπο-
ποιήσεις συγκροτήσεων ΣΥΠΟΘΑ Β μετά την έναρξη 
ισχύος του παρόντος.
8. Η περ. ι’ της παρ. 1 του άρθρου 7 του ν. 4495/2017 
τροποποιείται ως εξής:«ι) Για κάθε περίπτωση που προβλέπεται από άλλες 
γενικές ή ειδικές διατάξεις η γνωμοδότηση του Σ.Α. ή 
των ΣΧΟΠ Αιγαίου.»
9. Προστίθεται εδάφιο στο τέλος της παρ. γ του άρ-
θρου 28 του ν. 4495/2017 ως εξής:
«Ως προέγκριση νοείται και η απόφαση έγκρισης επέμ-
βασης του ν. 998/1979, όπως ισχύει».
10. Η παρ. 4 του άρθρου 106 του ν. 4495/2017 τροπο-
ποιείται ως προς το πεδίο εφαρμογής της, περιλαμβα-
νομένης σε αυτό της ειδικής περίπτωσης αυθαιρέτων 
κατασκευών σε ανταλλάξιμα ακίνητα Δημοσίου, ως εξής:
«4. Αυθαίρετες κατασκευές πριν από τις 28.7.2011, που 
έχουν κατεδαφιστεί από τους ιδιοκτήτες ή πρόκειται να κατεδαφιστούν και για τις οποίες έχουν βεβαιωθεί πρό-στιμα ανέγερσης και διατήρησης στην αρμόδια φορο-
λογική αρχή και δεν έχει εκδοθεί αμετάκλητη δικαστι-
κή απόφαση για την κατεδάφισή τους ή για τις οποίες 
έχει εκδοθεί αμετάκλητη δικαστική απόφαση για την 
κατεδάφισή τους, αλλά έχουν ανεγερθεί προ του β.δ. 
της 9ης.8.1955 και βρίσκονται σε ανταλλάξιμο ακίνητο 
του Δημοσίου, υπάγονται στις διατάξεις του παρόντος με την καταβολή παραβόλου ποσού πεντακοσίων (500) 
ευρώ. Για την υπαγωγή υποβάλλονται αίτηση, τεχνική 
έκθεση μηχανικού και αποδεικτικά στοιχεία για την κα-
τεδάφιση, δεν απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία και σχέδια 
και εφαρμόζεται η διαδικασία διαγραφής ανείσπρακτων 
βεβαιωθέντων προστίμων, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του παρόντος.»
Άρθρο 121
Ειδικές πολεοδομικές ρυθμίσεις
1. Η παρ. 2β του άρθρου 2 του π.δ. της 24/31 Μαΐου 
1985 (Δ’ 270) τροποποιείται και διαμορφώνεται ως εξής:
«2β. Οι αποστάσεις των κατασκευών της παρ. 2α σε 
περίπτωση που έχουν κατασκευαστεί με επικάλυψη από 
σκληρό υλικό (π.χ. γυαλί) από τα όρια του γηπέδου ορί-
ζονται σε 2,50 μέτρα.»
2. Η παρ. 16 του άρθρου 51 του ν. 4178/2013 (Α’ 174) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«16. Κατά παρέκκλιση από κάθε άλλη διάταξη, σε πε-
ριοχές Ζωνών Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ) που επιτρέπεται 
η εγκατάσταση βιομηχανικών - βιοτεχνικών δραστηριο-
τήτων και δραστηριοτήτων χονδρεμπορίου, επιτρέπεται 
και η χρήση εμπορικών εκθέσεων - εκθεσιακών κέντρων, 
καθώς και η χρήση Ιδιωτικών Κέντρων Τεχνικού Ελέγχου 
Οχημάτων (ΙΚΤΕΟ).»
3. Το ακίνητο που παραχωρήθηκε στο Υπουργείο 
Προστασίας του Πολίτη, κατόπιν της υπ’ αρ. 284/2020 
απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Αγίου Νικολάου Περιφερειακής Ενότητας Λασ ιθίου Κρήτης (ΑΔΑ: 9ΠΖΥ-
ΩΚΨ-0ΜΖ), όπως εμφαίνεται στο συνημμένο διάγραμμα, 
χρησιμοποιείται για την ανέγερση κτιριακών εγκαταστά-
σεων με σκοπό τη στέγαση Υπηρεσιών Ελληνικής Αστυ-
νομίας και Πυροσβεστικού Σώματος και εντάσσεται στην 
κατηγορία χρήσης γης του άρθρου 4 του π.δ. 59/2018, 
κατά παρέκκλιση τυχόν διαφορετικών προβλέψεων του 
ισχύοντος Σχεδίου Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης 
Ανοικτών Πόλεων (ΣΧΟΟΑΠ).
4. Για την ανέγερση των κτιριακών εγκαταστάσεων της 
παρ. 3 δύναται να ισχύουν ειδικά οι εξής όροι δόμησης:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8623 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
α. Επιτρέπεται η ανέγερση περισσότερων του ενός 
κτιρίων επί του γηπέδου.
β. Το μέγιστο ποσοστό κάλυψης του γηπέδου ανέρ-
χεται στο πενήντα τοις εκατό (50%) της επιφάνειάς του.
γ. Ο μέγιστος συντελεστή δόμησης ανέρχεται σε 0,6.
δ. Οι ελάχιστες αποστάσεις των κτιρίων από τα όρια 
του γηπέδου ανέρχονται στα πέντε μέτρα (5μ).
ε. Ο μέγιστος αριθμός ορόφων ανέρχεται σε τρεις (3) 
και το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος των κτιρίων είναι τα 
δέκα μέτρα (10 μ.), μετρούμενο από το γύρω φυσικό ή διαμορφωμένο έδαφος.
στ. Το ύψος της περίφραξης του γηπέδου, εφόσον 
τούτο απαιτείται για λόγους ασφαλείας του κοινού και 
των εγκαταστάσεων, δύναται να ανέρχεται στα τέσσερα 
μέτρα και πενήντα εκατοστά (4,50 μ.), εκ των οποίων το 
συμπαγές μέρος στα δύο μέτρα (2 μ.).
5. Η παρ. 1 του άρθρου 21 του ν. 4122/2013 (Α’ 22) τρο-
ποποιείται ως προς το πεδίο εφαρμογής της παρέκκλισης 
που αφορά σε νέα κτίρια κατοικιών ή προσθήκες σε υφι-
στάμενα κτίρια κατοικιών και διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Για την έκδοση οικοδομικής άδειας νέου ή ριζι-
κά ανακαινιζόμενου υφιστάμενου κτιρίου ή κτιριακής 
μονάδας, εκπονείται και υποβάλλεται, σύμφωνα με τον ν. 4495/2017 (Α’ 167) η οριζόμενη στην παράγραφο 25 
του άρθρου 2, Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης (ΜΕΑ) 
του κτιρίου.
Για την έκδοση οικοδομικής άδειας νέου κτιρίου, κα-
θώς και για προσθήκη νέας κτιριακής μονάδας σε κτίριο 
που ανεγείρεται βάσει οικοδομικής αδείας της οποίας 
η αίτηση υποβάλλεται μετά την 1η Ιουνίου 2021, υπο-
βάλλεται ΜΕΑ που τεκμηριώνει ότι το κτίριο πληροί τις 
τεχνικές προδιαγραφές και τις ελάχιστες απαιτήσεις 
ενεργειακής απόδοσης κτιρίου σχεδόν μηδενικής κα-
τανάλωσης ενέργειας. Κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης 
διάταξης και ειδικά για τις προεγκρίσεις οικοδομικών 
αδειών που εκδίδονται μέχρι και τις 31 Μαΐου 2021 και αφορούν νέα κτίρια κατοικιών ή προσθήκες σε υφιστά-
μενα κτίρια κατοικιών, υποβάλλεται ΜΕΑ που τεκμηρι-
ώνει ότι το κτίριο (ή η προσθήκη) είναι κατ’ ελάχιστον 
ενεργειακής κατηγορίας Β+ σύμφωνα με τον ΚΕΝΑΚ.»
6. Στο άρθρο 8 του ν. 1337/1983 (Α’ 33) προστίθεται 
παρ. 14 ως εξής:
«14. Στις ιδιοκτησίες που περιλαμβάνονται στο πυ-
κνοδομημένο τμήμα πολεοδομικών μελετών σύμφωνα με την καταργηθείσα με την παρ. 8 του άρθρου 25 του 
ν. 2508/1997 διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 8 του πα-
ρόντος, δύναται να χορηγούνται οικοδομικές άδειες πριν 
από την πράξη εφαρμογής με την προϋπόθεση τακτο-
ποίησης των κατά τον υπολογισμό υποχρεώσεων εισφο-
ράς σε χρήμα και μετατροπής σε χρήμα της υποχρέω-
σης εισφοράς σε γη και τήρησης των οριζόμενων στην παρ. 10 του άρθρου 43 του παρόντος προϋποθέσεων.»
7. Με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Περιβάλλο-
ντος και Ενέργειας και Υποδομών και Μεταφορών, που εκδίδονται μετά από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου 
Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων και δημο-
σιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορούν 
να οριοθετούνται συγκεκριμένες περιοχές παρέμβασης 
της «Σταθερές Συγκοινωνίες» (ΣΤΑΣΥ) Α.Ε., να επιβάλ-λονται ειδικοί όροι και περιορισμοί στις χρήσεις γης 
και στη δόμηση, τη μορφολογία και την αισθητική των κτιρίων και των ακάλυπτων χώρων, ειδικοί όροι και πε-
ριορισμοί στάθμευσης, ειδικοί όροι φωτισμού, ειδικοί 
τρόποι σήμανσης της κυκλοφορίας και πληροφόρησης, 
συμβατικής ή ηλεκτρονικής, καθώς και κάθε άλλος πο-
λεοδομικός, αρχιτεκτονικός ή μορφολογικός όρος ή πε-
ριορισμός, που κρίνεται αναγκαίος για την αναβάθμιση της αισθητικής και της λειτουργικότητας της πόλης. Με 
τις ίδιες αποφάσεις χορηγούνται όλες οι απαιτούμενες 
άδειες και εγκρίσεις, συμπεριλαμβανομένων οικοδο-
μικών αδειών και βεβαιώσεων εγκατάστασης, για την 
εκτέλεση των έργων που εμπίπτουν στους σκοπούς της 
ΣΤΑΣΥ Α.Ε., κατά παρέκκλιση των υφιστάμενων σχετικών 
διαδικαστικών και ουσιαστικών διατάξεων.
8. Οι αποφάσεις που εκδόθηκαν δυνάμει της παρ. 2 του 
άρθρου 7 του ν. 2947/2001 (Α’ 228) και του πρώτου εδα-
φίου της παρ. 4 του άρθρου έβδομου του ν. 1955/1991 
(Α’ 112) δύνανται να τροποποιούνται και μετά την τέλεση 
των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 για λόγους διόρθω-
σης σφαλμάτων και εν γένει αναβάθμισης της αισθη-
τικής, της λειτουργικότητας και της εικόνας της πόλης.
9. Η εφαρμογή των σχεδίων πόλης των ν.δ. 1923 και 
ν. 1337/1983 (Α’ 33) στις χαρακτηριζόμενες ως «κοινό-
χρηστοι χώροι - άλση» εκτάσεις, οι οποίες παρά την έντα-
ξή τους στο σχέδιο πόλης εξακολουθούν να διέπονται 
απόλυτα από τη δασική νομοθεσία, πραγματοποιείται 
χωρίς τη σύνταξη πράξης αναλογισμού ή πράξης εφαρ-
μογής, κατά περίπτωση, εξαιρουμένων των εκτάσεων 
που ανήκουν κατά κυριότητα σε νομικά πρόσωπα δημο-
σίου δικαίου και σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, 
που έχουν ιδρυθεί ή εποπτεύονται από ν.π.δ.δ..Υπόχρεος 
της καταβολής των αποζημιώσεων είναι αποκλειστικά ο 
οικείος Δήμος ή ο κατά περίπτωση φορέας διαχείρισης 
του χώρου. Η διαδικασία καθορισμού τιμής μονάδος 
ακολουθεί αυτήν της απόκτησης των κοινωφελών χώ-
ρων.
10. Οι Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων, οι Μεγάλοι 
και Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι, οι Δήμοι Πρωτεύουσες 
Περιφερειακών Ενοτήτων, καθώς και οι Μεγάλοι και 
Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι, σύμφωνα με τις παρ. 6 και 
8 του άρθρου 119 του ν. 4759/2020 (Α’ 245), εκπονούν 
υποχρεωτικά έως και την 31η.12.2022 πρόγραμμα κα-
θορισμού απαραίτητων παρεμβάσεων εξασφάλισης της 
προσβασιμότητας, των υπαίθριων κοινόχρηστων χώρων 
συμπεριλαμβανομένων των δικτύων πεζή μετακίνησης, 
των οδεύσεων διαφυγής, χώρων εκτόνωσης, σημείων 
προσωρινής περίθαλψης και σημείων καταφυγής των 
πολιτών εντός των διοικητικών τους ορίων (εφεξής ονο-
μαζόμενο «Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας (Σ.Α.Π.)». Η 
εκπόνηση Σ.Α.Π. πραγματοποιείται είτε με ιδίους πόρους 
του δήμου είτε κατόπιν χρηματοδότησης από πόρους 
του Πράσινου Ταμείου ή του Ε.Σ.Π.Α..
11. Για την εντός των ορίων του παραδοσιακού τμήμα-
τος της πόλης των Αθηνών περιοχή (Ιστορικό Κέντρο), 
όπως αυτή έχει οριοθετηθεί με τα από 21.9.1979 (Δ’ 567) 
και από 26.5.1989 (Δ’ 411) προεδρικά διατάγματα, την 
αρμοδιότητα της έγκρισης για την τοποθέτηση τραπε-
ζοκαθισμάτων σε πλατείες, πλατώματα, πεζοδρόμια ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8624 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
πεζόδρομους ως ορίζονται από τα ανωτέρω διατάγματα 
με τα οποία έχουν καθοριστεί ειδικές χρήσεις γης στην 
ως άνω περιοχή, έχουν οι καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες 
του Δήμου Αθηναίων. Οι ανωτέρω υπηρεσίες ασκούν 
τον κατά περίπτωση επιβαλλόμενο έλεγχο που ορίζε-
ται από τα ανωτέρω διατάγματα. Οι αδειοδοτήσεις που 
προβλέπονται από αρχαιολογικές και άλλες άλλες ειδικές 
διατάξεις για την περιοχή του πρώτου εδαφίου εξακο-
λουθούν να ισχύουν.
Άρθρο 122
Επείγουσες βελτιώσεις και αποσαφηνίσειςτου ν. 4067/2012 και του ν. 4759/2020
1. Η παρ. 28 του άρθρου 2 του ν. 4067/2012 (Α’ 79) 
τροποποιείται και διαμορφώνεται ως εξής:
«28. Εσωτερικός εξώστης (πατάρι) είναι ο προσβάσι-
μος χώρος που βρίσκεται εντός χώρου, όπου η υποκεί-
μενη επιφάνεια πληροί τις προϋποθέσεις χώρου κύριας 
χρήσης και έχει προσπέλαση από τον χώρο αυτόν ή 
και το κοινόχρηστο κλιμακοστάσιο του κτιρίου ή και το κεντρικό κλιμακοστάσιο αυτοτελούς ανεξάρτητης ιδιο-
κτησίας. Αποτελεί παράρτημα της υποκείμενης χρήσης, 
έχει συνολικό καθαρό εμβαδόν, χωρίς να συμπεριλαμ-
βάνονται οι εξωτερικοί του τοίχοι, μικρότερο του 70% 
της μικτής επιφάνειας του υποκείμενου χώρου, δεν θεω-
ρείται όροφος και δεν αποτελεί ανεξάρτητη ιδιοκτησία. 
Ως υποκείμενος χώρος, νοείται η συνολική επιφάνεια 
της κάτοψης (κύριοι χώροι, βοηθητικοί χώροι, κεντρι-
κό κλιμακοστάσιο αυτοτελούς ανεξάρτητης ιδιοκτησί-
ας, ηλιακά αίθρια), συμπεριλαμβανομένων των τοίχων 
που την ορίζουν. Κάτω από τον εσωτερικό εξώστη είναι 
χώροι κύριας ή βοηθητικής χρήσης, όπως διάδρομοι, 
χώροι υγιεινής. Στον υπολογισμό του ποσοστού του 
εσωτερικού εξώστη προσμετράται η κλίμακα ανόδου, 
που συνδέει τον εσωτερικό εξώστη με τον χώρο της υπο-
κείμενης επιφάνειας (δεν προσμετράται η κλίμακα του κοινόχρηστου κλιμακοστασίου ή του κεντρικού κλιμα-
κοστασίου αυτοτελούς ανεξάρτητης ιδιοκτησίας). Το πα-
τάρι δύναται να είναι συνεπίπεδο με όροφο ή και σοφίτα 
του κτιρίου ή και ανοικτό εξώστη ή και κλειστό εξώστη, 
να είναι προσπελάσιμο από τους παραπάνω χώρους και 
να φέρει κλειστούς χώρου ς σε οποιοδήποτε σημείο της 
επιφάνειάς του και σε απόσταση ενός (1) τουλάχιστον μέ-
τρου από τα ανοικτά όρια, οι οποίοι δεν προσμετρώνται 
στον συντελεστή δόμησης. Τα ανοικτά όρια του εσωτε-
ρικού εξώστη δύνανται να βλέπουν σε ηλιακό αίθριο. 
Σε περίπτωση κτιρίου με στέγη, αν το πατάρι βρίσκεται 
κάτω από τη στέγη δύναται να αποτελεί ενιαίο σύνολο με 
τον χώρο κάτω από την στέγη. Σε αυτήν την περίπτωση, 
για τον υπολογισμό του ελεύθερου ύψους ο παραπάνω 
χώρος αντιμετωπίζεται ενιαία, υπό την προϋπόθεση ότι 
πληροί τους όρους μέσου ελεύθερου ύψους των χώρων 
κύριας ή βοηθητικής χρήσης.»
2. Στην παρ. 38 του άρθρου 2 του ν. 4067/2012 τροπο-
ποιείται το πρώτο εδάφιο και η παρ. 38 διαμορφώνεται ως εξής:
«38. Κλειστός εξώστης («έρκερ») είναι η κλειστή από 
όλες τις εξωτερικές πλευρές οριζόντια προεξοχή δαπέ-
δου τμήματος κτιρίου (ορόφου, σοφίτας, κλειστού εσω-τερικού εξώστη) που προβάλλει πέρα από τις επιφάνειες 
των όψεων του κτιρίου και εξέχει του περιγράμματος κά-
λυψης του ορόφου. Ο κλειστός εξώστης δύνανται να έχει 
ανοίγματα και στις κλειστές εξωτερικές πλευρές του.»
3. Στην παρ. 56 του άρθρου 2 του ν. 4067/2012 τροπο-
ποιείται το πρώτο εδάφιο και η παρ. 56 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«56. Όψεις του κτιρίου είναι οι επιφάνειες του κτιρίου 
προς τους κοινόχρηστους ή και ακάλυπτους χώρους του 
οικοπέδου ή και προς όμορα οικόπεδα και ορίζονται, 
σύμφωνα με τον προσανατολισμό τους. Ως όψεις του 
κτιρίου, θεωρούνται επίσης, οι στέγες και τα δώματα με 
τα κιγκλιδώματα ή/και τα στηθαία ασφαλείας, καθώς και 
με τις κατασκευές του άρθρου 19 και τα κλειστά τμήματα 
των πυλωτών. Στις όψεις του κτιρίου συμμετέχουν οι επι-
φάνειες των εξωτερικών θερμομονώσεων, οι επενδύσεις 
και τα επιχρίσματα του κτιρίου.»
4. Στην παρ. 81 του άρθρου 2 του ν. 4067/2012 τρο-
ποποιείται το τρίτο εδάφιο, προστίθεται νέο τελευταίο 
εδάφιο και η παρ. 81 διαμορφώνεται ως εξής:
«81. Σοφίτα είναι ανοιχτός ή κλειστός προσβάσιμος 
χώρος που βρίσκεται κάτω από την επικλινή στέγη του 
κτιρίου και δύναται το δάπεδό της να βρίσκεται σε χα-
μηλότερο ύψος από το σημείο έδρασης της στέγης. Η 
σοφίτα αποτελεί ενιαίο σύνολο με το χώρο κάτω από την 
στέγη και ο παραπάνω χώρος αντιμετωπίζεται ενιαία για 
τον υπολογισμό του ελεύθερου ύψους. Η σοφίτα δύνα-ται να έχει πρόσβαση σε δώμα ή και δώμα ορόφου του κτιρίου ή και ανοικτό εξώστη ή και κλειστό εξώστη. Δεν 
θεωρείται όροφος και δεν μπορεί να αποτελεί ανεξάρτη-
τη ιδιοκτησία. Επιτρέπεται η πρόσβαση στον χώρο της σοφίτας από κεντρικό κλιμακοστάσιο αυτοτελούς ανε-
ξάρτητης ιδιοκτησίας. Δύναται η επέκταση του δαπέδου 
της προσμετρώντας την επιφάνεια πλέον του 50% στον 
σ.δ.. Δεν υφίσταται ελάχιστος ή μέγιστος περιορισμός 
ως προς το ύψος της σοφίτας.»
5. Στην παρ. 90 του άρθρου 2 του ν. 4067/2012 τροπο-
ποιείται το δεύτερο εδάφιο και η παρ. 90 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«90. Ύψος κτιρίου σε κάθε σημείο είναι η κατακόρυφη 
απόσταση από το σημείο τομής της όψης του κτιρίου 
με το οριστικά διαμορφωμένο έδαφος έως τη στάθμη 
της τελικής άνω επιφάνειας του τελευταίου ορόφου στη θέση αυτήν, στην οποία δεν συμπεριλαμβάνεται 
η μόνωση και η επίστρωση-επικάλυψη. Σε περίπτωση 
κτιρίου με στέγη, το ύψος κτιρίου σε κάθε σημείο είναι 
η κατακόρυφη απόσταση από το σημείο τομής της όψης 
του κτιρίου με το οριστικά διαμορφωμένο έδαφος έως 
τη στάθμη της κάτω επιφάνειας της χαμηλότερης από 
τις εδράσεις της στέγης. Το μεγαλύτερο από τα ύψη που 
πραγματοποιούνται είναι το μέγιστο πραγματοποιούμε-
νο ύψος του κτιρίου.»
6. Η παρ. 91 του άρθρου 2 του ν. 4067/2012 τροποποι-
είται και διαμορφώνεται ως εξής:
«91. Ύψος στέγης είναι η μεγαλύτερη κάθετη απόστα-
ση από το χαμηλότερο από τα σημεία έδρασής της έως 
το ανώτατο σημείο της, στο οποίο δεν συμπεριλαμβά-
νονται η μόνωση και η επίστρωση - επικάλυψή της, και, αν δεν ορίζεται διαφορετικά, δεν μπορεί να υπερβαίνει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8625 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
τα 2,00 μ. από το ανώτατο επιτρεπόμενο ύψος της πε-
ριοχής.»
7. Στην περ.  η’ της παρ.  6 του άρθρου 11 του 
ν. 4067/2012 τροποποιείται το πρώτο εδάφιο, προστί-
θενται δύο τελευταία εδάφια και η περ. η’ διαμορφώνεται 
ως εξής:
«η. Η επιφάνεια κατακόρυφων φρεατίων ανεξαρτήτως 
διαστάσεων για μηχανολογικές εγκαταστάσεις ή και για 
τη συλλογή και εξυπηρέτηση των μηχανολογικών εγκα-
ταστάσεων, καθώς και η επιφάνεια αιθρίων και όλων των 
διαμπερών μη προσβάσιμων ανοιγμάτων που προκύ-
πτουν από την αρχιτεκτονική λύση (εντός των οποίων 
μπορούν να περιλαμβάνονται υδάτινα στοιχεία ή/και 
φυτεμένες επιφάνειες) ή οδεύσεων που λειτουργούν ως 
φωταγωγοί ή ως αγωγοί κυκλοφορίας του αέρα, όπως 
καμινάδες εξαερισμού, για τον δροσισμό του κτιρίου. 
Επιπλέον, η επιφάνεια κατακόρυφων φρεατίων ανε-
ξαρτήτως διαστάσεων, τουλάχιστον 1,50 τ.μ., που λει-
τουργούν ως φωταγωγοί ή ως αγωγοί κυκλοφορίας του 
αέρα για φωτισμό ή δροσισμό του κτιρίου. Οι παραπά-νω χώροι δεν συμβάλλουν στις προϋποθέσεις φυσικού φωτισμού και αερισμού των χώρων κύριας χρήσης του 
κτιρίου. Σε αυτούς επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση των 
προβλεπόμενων στην παρ. 3 του άρθρου 15 και στην 
περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 13, η υποβάθμιση της δια-
μορφωμένης στάθμης του ακαλύπτου χώρου των χώρων 
αυτών στο εσωτερικό του κτιρίου έως τη στάθμη του 
δαπέδου οποιουδήποτε υπογείου. Στα κατακόρυφα φρε-
άτια, εφόσον εγγράφεται σε αυτά τουλάχιστον κύκλος 
διαμέτρου δ, επιτρέπονται εντός αυτών κατασκευές ή 
και στοιχεία του άρθρου 16 με μέγιστες διαστάσεις αυτές 
που ορίζονται στο άρθρο 16. Σε αυτήν την περίπτωση 
επιβάλλεται καθαρός κύκλος διαμέτρου τουλάχιστον 
2/3 του δ.
8. Στην περ. ι’ της παρ. 6 του άρθρου 11 του ν. 4067/2012 
τροποποιούνται το τέταρτο και το πέμπτο εδάφιο και η περ. ι’ διαμορφώνεται ως εξής:
«ι. Για κτίρια κατοικιών ένας υπόγειος όροφος επιφά-
νειας ίσης με εκείνη που καταλαμβάνει το κτίριο (κά-
λυψη κτιρίου), προοριζόμενος για βοηθητικές χρήσεις, 
με την προϋπόθεση ότι η οροφή του σε κανένα σημείο 
δεν υπερβαίνει το 1,20 μ. από την οριστική στάθμη του 
εδάφους. Ο όροφος αυτός δύναται να έχει κύρια χρήση 
στο σύνολό του ή μερικώς, εφόσον αποτελεί λειτουργικό 
προσάρτημα αυτοτελούς κατοικίας ή κατοικιών και προ-
σμετρηθεί το 50% της επιφάνειας του χώρου της κύριας 
χρήσης στο σ.δ. (στον υπολογισμό αυτό δεν συμπερι-
λαμβάνονται βοηθητικοί χώροι για την εξυπηρέτηση 
του υπογείου της κατοικίας, όπως αποθήκες, χώροι υγι-
εινής, σάουνα ή χώρους σπα, διάδρομοι, κλιμακοστάσια, 
ανελκυστήρες). Στην περίπτωση αυτή δεν ισχύουν οι 
απαιτήσεις περί φυσικού φωτισμού και αερισμού.
Μπορεί να κατασκευάζεται επιπλέον ένας ή περισσό-
τεροι υπόγειοι όροφοι προοριζόμενοι για βοηθητικές 
χρήσεις, όπως αποθήκες, χώροι υγιεινής, σάουνα ή χώ-ρους σπα, διάδρομοι, κλιμακοστάσια, ανελκυστήρες. Η 
μέγιστη επιφάνεια των παραπάνω βοηθητικών χρήσε-
ων, εξαιρουμένων των διαδρόμων, κλιμακοστασίων και 
ανελκυστήρων, ισούται με εκείνη που καταλαμβάνει το κτίριο (κάλυψη κτιρίου) και δύνανται να τοποθετούνται 
και σε επεκτάσεις υπογείων σύμφωνα με το άρθρο 17.
Το λεβητοστάσιο και η αποθήκη του επιτρέπεται να 
βρίσκονται κατ’ επέκταση του υπογείου χώρου κύριας 
χρήσης κατοικίας, αρκεί να αποτελεί ανεξάρτητο πυ-
ροδιαμέρισμα και να έχει έξοδο προς ακάλυπτο χώρο 
του οικοπέδου ανεξάρτητη του υπολοίπου χώρου του 
υπογείου.»
9. Στην περ.  ια’ της παρ.  6 του άρθρου 11 του 
ν. 4067/2012 τροποποιούνται το τρίτο και το πέμπτο 
εδάφιο και η περ. ια’ διαμορφώνεται ως εξής:
«ια. Στα ειδικά κτίρια και κτίρια μικτής χρήσης, εφό-
σον κατασκευάζονται στο ισόγειο άλλες χρήσεις εκτός 
κατοικίας, ένας υπόγειος όροφος επιφάνειας ίσης με 
εκείνη που καταλαμβάνουν οι άλλες χρήσεις, ποσοστό 
του οποίου μέχρι 50% μπορεί να προορίζεται για κύρια 
χρήση με την προϋπόθεση τήρησης των κανονισμών 
λειτουργίας του, ανεξάρτητα εκπλήρωσης προϋποθέ-
σεων φυσικού φωτισμού - αερισμού. Το υπόλοιπο 50% δύναται είτε να αποτελεί χώρο κύριας χρήσης ο οποίος 
προσμετράται στον σ.δ. (στον υπολογισμό αυτό δεν συ-
μπεριλαμβάνονται βοηθητικοί χώροι για την εξυπηρέ-τηση του υπογείου του κτιρίου, όπως αποθήκες, χώροι 
υγιεινής, σάουνα ή χώρους σπα, διάδρομοι, κλιμακοστά-
σια, ανελκυστήρες), είτε να διατίθεται αποκλειστικά για 
βοηθητικές χρήσεις (όπως αποθήκες, χώροι υγιεινής, 
σάουνα ή χώρους σπα, διάδρομοι, κλιμακοστάσια, ανελ-
κυστήρες), εφόσον λειτουργικά είναι προσάρτημα των 
χώρων κύριας χρήσης. Οι παραπάνω βοηθητικές χρήσεις 
δύνανται να τοποθετούνται και σε επεκτάσεις υπογείων, 
σύμφωνα με το άρθρο 17 και η μέγιστη επιφάνεια των 
παραπάνω βοηθητικών χρήσεων, εξαιρουμένων των δι-
αδρόμων, κλιμακοστασίων και ανελκυστήρων, ισούται 
με εκείνη που καταλαμβάνει το κτίριο (κάλυψη κτιρίου).
Για την εξυπηρέτηση των υπόλοιπων χρήσεων της 
ανωδομής μπορεί να κατασκευάζεται επιπλέον ένας 
υπόγειος όροφος προοριζόμενος για βοηθητικές χρή-
σεις, όπως οι αναφερόμενες στο προηγούμενο εδάφιο. 
Η μέγιστη επιφάνεια των παραπάνω βοηθητικών χρήσε-
ων, εξαιρουμένων των διαδρόμων, κλιμακοστασίων και ανελκυστήρων, ισούται με εκείνη που καταλαμβάνει το 
κτίριο (κάλυψη κτιρίου) και δύνανται να τοποθετούνται 
και σε επεκτάσεις υπογείων σύμφωνα με το άρθρο 17. 
Ο όροφος αυτός δύναται να κατανέμεται σε περισσό-
τερους του ενός υπογείου ορόφους αρκεί το άθροισμά 
τους να μην υπερβαίνει την κάλυψη του κτιρίου, με εξαί-
ρεση την περ. ιβ’ . Το λεβητοστάσιο και η αποθήκη του 
επιτρέπεται να βρίσκεται κατ’ επέκταση του υπογείου 
χώρου κύριας χρήσης, αρκεί να αποτελεί ανεξάρτητο 
πυροδιαμέρισμα και να έχει έξοδο προς ακάλυπτο χώρο 
του οικοπέδου ανεξάρτητη του υπολοίπου χώρου του 
υπογείου.»
10. Στην περ. ιθ’ της παρ. 6 του άρθρου 11 του ν. 4067/ 
2012 τροποποιείται το πρώτο εδάφιο και η περ. ιθ’ δια-μορφώνεται ως εξής:
«ιθ. Η επιφάνεια της θερμομόνωσης ή και του θερμο-
μονωτικού στοιχείου πλήρωσης, όπως θερμομονωτικά 
λιθοσώματα και λοιπά θερμομονωτικά στοιχεία (όπως, 
ενδεικτικά και όχι περιοριστικά, κουφώματα σύμφωνα με 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8626 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
τις προδιαγραφές του Κανονισμού Ενεργειακής Απόδο-
σης Κτιρίων [ΚΕΝΑΚ] ή και θερμομονωτικά πανέλα σύμ-
φωνα με τις προδιαγραφές του ΚΕΝΑΚ), στο σύνολό της, 
οι επενδύσεις του κτιρίου, όπως διακοσμητική λιθοδο-μή, μεταλλικές και ξύλινες επενδύσεις, μαρμαρόπλακες και λοιπές επενδύσεις, πάχους έως είκοσι (20) εκατοστά πέραν της θερμομόνωσης και τα επιχρίσματα. Τα παρα-πάνω δύνανται να βρίσκονται εντός των πλαγίων απο-
στάσεων Δ ή δ και εκτός της οικοδομικής γραμμής. Όταν 
η οικοδομική γραμμή ταυτίζεται με την ρυμοτομική, τα 
παραπάνω κατασκευάζονται σε ύψος τριών (3) τουλάχι-
στον μέτρων από την οριστική στάθμη του πεζοδρομίου 
ή την οριστική στάθμη του παραχωρημένου χώρου
11. Το τελευταίο εδάφιο της περ. β’ της παρ. 9 του 
άρθρου 7 του ν. 4067/2012 τροποποιείται και η περ. β’ διαμορφώνεται ως εξής:
«β) Οικόπεδα που προϋφίστανται της ισχύος του 
ν. 651/1977 τα οποία δεν έχουν πρόσωπο σε εγκεκρι-
μένη οδό, εφόσον δεν προέρχονται από κατάτμηση, που 
έγινε από τους ιδιοκτήτες ή τους δικαιοπαρόχους τους με 
δικαιοπραξία εν ζωή ή αιτία θανάτου, μετά την έγκριση του ρυμοτομικού σχεδίου της περιοχής, όταν παρά την 
προσκύρωση καταργούμενης ιδιωτικής οδού ή γενικά 
καταργηθέντος κοινόχρηστου χώρου δεν αποκτούν 
πρόσωπο ή εμβαδόν κατά τον κανόνα ή την παρέκκλιση 
της περιοχής, θεωρούνται οικοδομήσιμα εφόσον απο-κτούν τουλάχιστον 5,0 μ. πρόσωπο σε εγκεκριμένη οδό 
και εγγράφουν στο οικοδομήσιμο τμήμα τους κάτοψη 
κτιρίου με ελάχιστη επιφάνεια 50,00 τμ. και ελάχιστη 
πλευρά 5,0 μ..
Οικόπεδα τα οποία δεν έχουν πρόσωπο σε εγκεκριμέ-
νη οδό, όταν δεν μπορούν δια τακτοποιήσεως να απο-κτήσουν πρόσωπο επί εγκεκριμένης οδού, επιτρέπεται 
να οικοδομούνται με απόφαση του Συντονιστή της Απο-
κεντρωμένης Διοίκησης μόνον εφόσον η έλλειψη του 
προσώπου έλαβε χώρα πριν την ισχύ του ν. 651/1977.»
12. Η περ. γ’ της παρ. 4 του άρθρου 12 του ν. 4067/2012 
τροποποιείται και διαμορφώνεται ως εξής:
«γ. Χώρων και κατασκευών που αναφέρονται στις πε-
ριπτώσεις ι’ , ια’ , ιβ’ , ιγ’ , ιθ’ , κ’ , κα’ , κβ’ , κγ’ , κε’ , κστ’ , κη’ και λα’ της παρ. 6 του άρθρου 11.»
13. Στο άρθρο 14 του ν. 4067/2012 προστίθεται παρ. 5 
ως εξής:
«5. Οι χώροι κλιμακοστασίου καλύπτουν τις προϋπο-
θέσεις φυσικού φωτισμού και αερισμού εφόσον έχουν 
ανοίγματα προς ακάλυπτους χώρους ή ελεύθερο ανοι-
χτό χώρο ελάχιστης διάστασης δύο (2,00 μ.) μέτρων κά-
θετα προς την πλευρά των ανοιγμάτων. Οι χώροι κύριας 
χρήσης καλύπτουν τις προϋποθέσεις φυσικού φωτισμού 
και αερισμού εφόσον έχουν ανοίγματα προς ακάλυπτους 
χώρους ή ελεύθερο ανοιχτό χώρο ελάχιστης διάστασης 
δ κάθετα προς την πλευρά των ανοιγμάτων.»
14. Στην παρ. 4 του άρθρου 15 του ν. 4067/2012 τρο-
ποποιείται το πρώτο εδάφιο και η παρ. 4 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«4. Στους ακάλυπτους χώρους των οικοπέδων επιτρέ-
πεται η εκσκαφή ή επιχωμάτωση του φυσικού εδάφους 
για την προσαρμογή του στο κτίριο με την προϋπόθεση 
ότι σε κανένα σημείο η οριστική στάθμη του εδάφους δεν θα βρίσκεται ψηλότερα ή χαμηλότερα από το 1,50 
μ. από τη φυσική στάθμη του.
Σε περίπτωση εκσκαφής ή επίχωσης ακαλύπτων χώ-
ρων του οικοπέδου για οικόπεδα με κλίση μεγαλύτερη 
του 20%, η στάθμη του φυσικού εδάφους μπορεί να υπο-
βιβαστεί τεχνητά έως 2,00 μ. και να επιχωθεί μέχρι 1,50 μ.
Εκσκαφές ή επιχώσεις εδάφους που υπερβαίνουν τα 
παραπάνω όρια επιτρέπονται ύστερα από γνωμοδότηση 
του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.»
15. Στην παρ. 1Β του άρθρου 16 του ν. 4067/2012 τρο-
ποποιείται το δεύτερο εδάφιο και η παρ. 1Β διαμορφώ-νεται ως εξής:
«1.Β. Τα παραπάνω στοιχεία έχουν μέγιστο πλάτος ίσο 
με 1/4 Δ ή 1/4 δ, η απόστασή τους από τα όρια του οικο-
πέδου δεν μπορεί να είναι μικρότερη του ενός (1,00) μ. 
όπου αφήνεται απόσταση δ ή Δ και στην περίπτωση που 
εξέχουν της ρυμοτομικής γραμμής, κατασκευάζονται σε 
ύψος τουλάχιστον τριών (3) μ. Στοιχεία με πλάτος που 
υπερβαίνει τα παραπάνω όρια επιτρέπονται, ύστερα από 
γνωμοδότηση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.»
16. Στην παρ. 3 του άρθρου 16 του ν. 4067/2012 προ-
στίθεται νέο τελευταίο εδάφιο και η παρ. 3 διαμορφώ-νεται ως εξής:
«3. Οι ανοικτοί εξώστες μπορούν να προεξέχουν της 
οικοδομικής γραμμής έως πλάτους 1/10 Π (από την επι-φάνεια της όψης του κτιρίου) και όχι περισσότερο των 
δύο (2,00) μ. από την επιφάνεια της όψης του κτιρίου, 
όταν αυτή ταυτίζεται με τη ρυμοτομική γραμμή και κατα-
σκευάζονται σε ύψος τουλάχιστον τριών (3,00) μ. από τη 
στάθμη του πεζοδρομίου. Οι ανοικτοί εξώστες μπορούν 
να προεξέχουν της οικοδομικής γραμμής έως πλάτους 
δύο (2,00) μ. όταν η οικοδομική γραμμή δεν ταυτίζεται με 
την ρυμοτομική γραμμή και βρίσκονται εντός της ρυμο-
τομικής γραμμής. Ανοικτοί εξώστες εντός των υποχρεω-
τικών αποστάσεων Δ ή δ του κτιρίου από τα όρια ή από άλλο κτίριο του ίδιου οικοπέδου δεν κατασκευάζονται 
με πλάτος μεγαλύτερο του 1/4 Χ Δ ή 1/4 Χ δ από την 
επιφάνεια της όψης του κτιρίου και η απόστασή τους 
από τα όρια του οικοπέδου δεν είναι μικρότερη από 1,00 
μ.. Οι εξώστες, αρχιτεκτονικά και λοιπά δομικά στοιχεία της παρ. 1, αν εξέχουν της ρυμοτομικής γραμμής, απέ-
χουν τουλάχιστον 0,50 μ. από το άκρο του κρασπέδου 
του πεζοδρομίου και προς την πλευρά της ρυμοτομικής 
γραμμής σε οριζόντια προβολή. Εφόσον οι ανοικτοί εξώ-
στες φυτεύονται σε ελάχιστο πάχος εδάφους σαράντα (40) εκατοστών, σε οποιοδήποτε επίπεδο, συμμετέχουν 
στον υπολογισμό της φύτευσης κατά το ποσοστό που 
φυτεύονται.»
17. Στην περ.  ε’ της παρ.  5 του άρθρου 16 του 
ν. 4067/2012 προστίθεται νέο πρώτο εδάφιο, τροπο-
ποιούνται το τρίτο και το τέταρτο εδάφιο και η περ. ε’ 
διαμορφώνεται ως εξής:
«5. Κλειστοί εξώστες (έρκερ) κατασκευάζονται με τις 
παρακάτω προϋποθέσεις:
α) Το άθροισμα των επιφανειών των ορθών προβο-
λών σε κατακόρυφο επίπεδο των κλειστών εξωστών που 
κατασκευάζονται στις όψεις των κτιρίων δεν μπορεί να υπερβαίνει το 20% της αντιστοίχου επιφάνειας όψεως.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8627 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
β) Η μέγιστη προεξοχή να μην υπερβαίνει το 0,80 μ. 
από την επιφάνεια της όψης του κτιρίου.
γ) Σε περίπτωση που η οικοδομική γραμμή συμπίπτει 
με τη ρυμοτομική γραμμή και το κτίριο τοποθετείται σε 
αυτήν οι κλειστοί εξώστες επιτρέπονται μόνο για πλάτος 
δρόμου άνω των 8 μέτρων και σε κάθε περίπτωση πρέπει 
να βρίσκεται πάνω από 5,00 μέτρα από την οριστική 
στάθμη του πεζοδρομίου.
δ) Οι κλειστοί εξώστες επιτρέπονται εντός των, υπο-
χρεωτικών ακαλύπτων, σε ύψος άνω των 3,00 μ. και όταν 
βρίσκονται εντός των υποχρεωτικών αποστάσεων Δ ή δ 
του κτιρίου από τα όρια ή από άλλο κτίριο του ίδιου οι-
κοπέδου δεν επιτρέπεται να κατασκευάζονται με πλάτος 
μεγαλύτερο του 1/4 Χ Δ ή 1/4 Χ δ και η απόστασή τους από τα όρια του οικοπέδου δεν μπορεί να είναι μικρό-τερη από 1,00 μ..
ε) Επιτρέπεται η κατασκευή κλειστών εξωστών σε 
προέκταση σοφίτας ή και εσωτερικού εξώστη. Δεν επι-τρέπεται η κατασκευή ανοιχτών εξωστών σε προέκτα-ση κλειστών εξωστών. Είναι δυνατή όμως η κατασκευή 
κλειστών εξωστών δίπλα (σε επαφή ή σε απόσταση) από 
ανοικτούς εξώστες ή και από στοιχεία της παρ. 1Α. Η 
πρόσβαση στους ανοικτούς εξώστες μπορεί να γίνεται μέσω ανοιγμάτων, στις κλειστές πλευρές των κλειστών εξωστών, που είναι δίπλα στους ανοικτούς εξώστες.
στ) Η επιφάνεια πάνω από τον κλειστό εξώστη δύναται 
να είναι βατή.»
18. Στο άρθρο 16 του ν.  4067/2012 προστίθεται η 
παρ. 11 ως εξής:
«11. Σε περιπτώσεις κτιρίων που εφάπτονται στα όρια 
του οικοπέδου όλα τα παραπάνω στοιχεία του άρθρου 
16 δύνανται να εφάπτονται στα όρια ή και να έχουν από-
σταση μικρότερη του ενός (1.00) μ.»
19. Στην περ.  α’ της παρ.  2 του άρθρου 17 του 
ν. 4067/2012 τροποποιούνται το δεύτερο, τρίτο και τέ-ταρτο εδάφιο και η περ. α’ διαμορφώνεται ως εξής:
«2.α. Ο υποχρεωτικά ακάλυπτος χώρος του οικοπέδου 
τουλάχιστον κατά τα 2/3 του παραμένει χωρίς επίστρω-
ση και φυτεύεται, όπως προβλέπεται από τις κείμενες 
διατάξεις. Στον υπολογισμό της φύτευσης συμμετέχουν 
οι ασκεπείς κατασκευές για την υποδοχή στοιχείων νε-
ρού και οι πισίνες σε οποιοδήποτε επίπεδο, καθώς και 
κατασκευές που επιβάλλονται μετά την ανεύρεση μνη-
μείων για την προστασία και ανάδειξή τους, ύστερα από 
έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.
Κάθε επιφάνεια που φυτεύεται σε ελάχιστο πάχος εδά-
φους σαράντα (40) εκατοστών συμμετέχει στον υπο-
λογισμό της απαιτούμενης φύτευσης. Στις παραπάνω 
επιφάνειες συμπεριλαμβάνονται: φυτεμένα στεγασμένα 
κεκλιμένα επίπεδα - ράμπες, φυτεμένοι ενιαίοι χώροι 
στάθμευσης, σύμφωνα με την περ. ιγ’ της παρ. 6 του άρ-θρου 11, φυτεμένοι υπαίθριοι χώροι, φυτεμένες εσοχές στο σώμα του κτιρίου, φυτεμένα δώματα ορόφων (που 
προκύπτουν από υποχώρηση ορόφων) και φυτεμένοι 
ανοικτοί εξώστες σε οποιοδήποτε επίπεδο.
Οι επιφάνειες κάτω από πέργκολες, στέγαστρα και 
προστεγάσματα δύνανται να συμμετέχουν στον υπο-
λογισμό της φύτευσης εφόσον φυτεύονται στο επίπεδο εδάφους.Στην περίπτωση που δημιουργούνται υπαίθριοι χώροι 
στάθμευσης με μέγιστη επιτρεπόμενη επιφάνεια έως 
10% της επιτρεπόμενης κάλυψης, τότε ο υπολογισμός 
των 2/3 της υποχρεωτικής φύτευσης λαμβάνεται επί του 
απομειούμενου κατά τα ανωτέρω υποχρεωτικά ακαλύ-πτου χώρου του οικοπέδου.»
20. Στην περ.  β’ της παρ.  4 του άρθρου 17 του 
ν. 4067/2012 τροποποιείται το πρώτο εδάφιο, προστί-
θεται νέο δεύτερο εδάφιο και η περ. β’ διαμορφώνεται ως εξής:
«β) Κατασκευές, όπως υπαίθριες σκάλες με τα πλα-
τύσκαλά τους, πλατύσκαλα εισόδων, μηχανικά μέσα 
κάλυψης υψομετρικών διαφορών και κατασκευές για 
την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία ή εμποδιζόμε-
νων ατόμων. Οι παραπάνω κατασκευές δύνανται να κατασκευάζονται για τη σύνδεση των επιπέδων του 
ακάλυπτου χώρου, καθώς και για την πρόσβαση στους 
ισόγειους και υπόγειους χώρους του κτιρίου. Οι εν λόγω 
κατασκευές δεν αποτελούν αφετηρία μέτρησης του 
πραγματοποιούμενου ύψους του κτιρίου.»
21. Στην περ. δ’ της παρ. 4 του άρθρου 17 του ν. 4067/ 
2012 τροποποιείται το τρίτο εδάφιο, προστίθεται τέταρ-
το εδάφιο και η περ. δ) διαμορφώνεται ως εξής:
«δ) Κεκλιμένα επίπεδα - ράμπες πεζών και κεκλιμένα 
επίπεδα - ράμπες (στεγασμένα ή μη) οχημάτων κάθετα 
στην πρόσοψη του κτιρίου ή των κτιρίων. Όταν τα στεγα-
σμένα κεκλιμένα επίπεδα - ράμπες φυτεύονται πάνω από 
την πλάκα τους, σε ελάχιστο πάχος εδάφους σαράντα 
(40) εκατοστών, προσμετρώνται στον υπολογισμό της 
φύτευσης. Στην περίπτωση που τα κεκλιμένα επίπεδα - 
ράμπες (στεγασμένα ή μη) οχημάτων δεν είναι εφικτό 
να κατασκευαστούν κάθετα στην πρόσοψη του κτιρί-
ου ή των κτιρίων, επιτρέπεται να κατασκευαστούν σε 
οποιαδήποτε κατεύθυνση ως προς την πρόσοψη αυτών 
ύστερα από γνωμοδότηση του Συμβουλίου Αρχιτεκτο-νικής. Οι εν λόγω κατασκευές δεν αποτελούν αφετηρία 
μέτρησης του πραγματοποιούμενου ύψους του κτιρίου.»
22. Στην περ.  β’ της παρ.  6 του άρθρου 17 του 
ν. 4067/2012 τροποποιείται το τελευταίο εδάφιο και η 
περ. β) διαμορφώνεται ως εξής:
«β) Η επέκταση υπογείων ορόφων με τις χρήσεις που 
ορίζονται στο άρθρο 11:
Για οικόπεδα εμβαδού έως και εξακοσίων (600) τ.μ. 
επιτρέπεται έως τα όρια του οικοπέδου. Στην περίπτωση 
αυτή, επιτρέπεται η εξαγορά των θέσεων στάθμευσης 
που δεν εξασφαλίζονται από τη μελέτη.
Σε οικόπεδα εμβαδού από εξακόσια (600) τ.μ. έως χί-
λια (1000) τ.μ. επιτρέπεται επέκταση των υπογείων έξω 
από το περίγραμμα της κάλυψης του κτιρίου και έως τα 
όρια του οικοπέδου σε ποσοστό έως και 80% του υπο-
χρεωτικώς ακαλύπτου χώρου. Στην περίπτωση αυτήν, 
επιτρέπεται η εξαγορά των θέσεων στάθμευσης που δεν 
εξασφαλίζονται από τη μελέτη, σε ποσοστό έως και 30% 
του συνόλου των απαιτούμενων θέσεων.
Σε περίπτωση που στα οικόπεδα αυτά δεν εξασφαλίζο-
νται από τη μελέτη οι απαιτούμενες θέσεις στάθμευσης 
στον πρώτο υπόγειο όροφο, μπορεί να επεκτείνονται 
όλοι οι υπόγειοι όροφοι έως και 100% του υποχρεωτικώς 
ακαλύπτου χώρου. Στην περίπτωση αυτήν, επιτρέπεται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8628 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
η εξαγορά των θέσεων στάθμευσης που δεν εξασφα-
λίζονται από τη μελέτη, σε ποσοστό έως και 15% του 
συνόλου των απαιτούμενων θέσεων.
Σε οικόπεδα εμβαδού άνω των χιλίων (1000) τ.μ. επι-
τρέπεται επέκταση των υπογείων έξω από το περίγραμμα 
της κάλυψης του κτιρίου και έως τα όρια του οικοπέδου σε ποσοστό έως και 70% του υποχρεωτικώς ακαλύπτου 
χώρου. Στην περίπτωση αυτήν, δεν επιτρέπεται εξαγορά 
θέσεων στάθμευσης.
Οι επεκτάσεις υπογείων ορόφων με τις χρήσεις που 
ορίζονται στο άρθρο 11 δύνανται να κατασκευαστούν εντός των ελαχίστων αποστάσεων Δ ή δ του υποχρεω-
τικού ακάλυπτου χώρου του ακινήτου. Επίσης, δύνα-
νται να κατασκευαστούν κάτω από την επιφάνεια των 
προκηπίων εφόσον, η στάθμη της πλάκας επικάλυψης 
βρίσκεται τουλάχιστον σαράντα (40) εκατοστά κάτω από 
τη στάθμη του οριστικά διαμορφωμένου εδάφους.»
23. Στην περ.  β’ της παρ.  7 του άρθρου 17 του 
ν. 4067/2012 προστίθεται τελευταίο εδάφιο και η περ. β’ 
διαμορφώνεται ως εξής:
«β) Τοιχία για την αντιστήριξη πρανών, διαχωριστικοί 
τοίχοι μέγιστου ύψους ενάμισι (1,50) μ., τοίχοι ελεύθερης 
διάταξης που συμβάλλουν στη διαμόρφωση του περι-βάλλοντα χώρου μέγιστου ύψους ενάμισι (1,50) μ., πε-ζούλια, βεράντες, διαμορφώσεις εισόδων (αυλόθυρες - πορτοσιές), φυτεύσεις, κουρ ανγκλαίζ (cours anglaises) συνολικού μήκους μικρότερου ή ίσου του 1/2 της όψης στην οποία αντιστοιχεί και μέχρι καθαρού πλάτους ενά-
μισι (1,50) μ., καθώς και στοιχεία εξυπηρέτησης, όπως 
πάγκοι, τραπέζια, άθλησης και παιχνιδότοπων. Στην πε-
ρίπτωση που οι διαχωριστικοί τοίχοι ή τοίχοι ελεύθερης 
διάταξης υπερβαίνουν το ενάμισι (1,50) μ., λόγω αρχι-
τεκτονικού σχεδιασμού, απαιτείται γνωμοδότηση του 
Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Οι εν λόγω κατασκευές δεν 
αποτελούν αφετηρία μέτρησης του πραγματοποιούμε-νου ύψους του κτιρίου.»
24. Στην περ. γ’ της παρ. 7 του άρθρου 17 του ν. 4067/ 
2012 τροποποιείται το πρώτο εδάφιο, προστίθεται νέο 
δεύτερο εδάφιο, τροποποείται το  τέταρτο εδάφιο και η 
περ. γ’ διαμορφώνεται ως εξής:
«γ) Κατασκευές, όπως υπαίθριες σκάλες με τα πλατύ-
σκαλά τους, κλίμακες κινδύνου, πλατύσκαλα εισόδων, 
κεκλιμένα επίπεδα-ράμπες (στεγασμένα ή μη), μηχανικά 
μέσα κάλυψης υψομετρικών διαφορών και κατασκευές 
για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία ή εμποδι-
ζόμενων ατόμων. Οι παραπάνω κατασκευές δύνανται 
να κατασκευάζονται για τη σύνδεση των επιπέδων του ακάλυπτου χώρου, καθώς και για την πρόσβαση στους 
ισόγειους, υπέργειους και υπόγειους χώρους του κτιρί-
ου. Όταν τα στεγασμένα κεκλιμένα επίπεδα - ράμπες 
φυτεύονται πάνω από την πλάκα τους, σε ελάχιστο 
πάχος εδάφους σαράντα (40) εκατοστών, προσμετρώ-
νται στον υπολογισμό της φύτευσης. Στην περίπτωση 
που τα κεκλιμένα επίπεδα - ράμπες (στεγασμένα ή μη) 
οχημάτων δεν είναι εφικτό να κατασκευαστούν κάθετα 
στην πρόσοψη του κτιρίου ή των κτιρίων, επιτρέπεται 
να κατασκευαστούν σε οποιαδήποτε κατεύθυνση ως 
προς την πρόσοψη αυτών ύστερα από γνωμοδότηση 
του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Οι εν λόγω κατασκευές δεν αποτελούν αφετηρία μέτρησης του πραγματοποιού-
μενου ύψους του κτιρίου.»
25. Στην υποπερ. β’ της περ. Β’ της παρ. 8 του άρθρου 
17 του ν. 4067/2012 τροποποιούνται το πρώτο και το 
τρίτο εδάφιο, προστίθεται νέο τελευταίο εδάφιο και η 
υποπερ. β) διαμορφώνεται ως εξής:
«β) Κατασκευές, όπως υπαίθριες σκάλες με τα πλατύ-
σκαλά τους, εφόσον εξυπηρετούν όροφο που η στάθ-
μη του δαπέδου του δεν υπέρκειται από την οριστική 
(φυσική ή τεχνητή) στάθμη του εδάφους περισσότερο 
από 1,80 μ., υπαίθριες σκάλες με τα πλατύσκαλά τους 
για την πρόσβαση στους ισόγειους και υπόγειους χώ-
ρους του κτιρίου, πλατύσκαλα εισόδων, κεκλιμένα επί-
πεδα - ράμπες πεζών και κεκλιμένα επίπεδα - ράμπες 
(στεγασμένα ή μη) οχημάτων κάθετες στην πρόσοψη του 
κτιρίου ή των κτιρίων. Όταν τα στεγασμένα κεκλιμένα 
επίπεδα - ράμπες φυτεύονται πάνω από την πλάκα τους, 
σε ελάχιστο πάχος εδάφους 40 εκατοστών, προσμετρώ-
νται στον υπολογισμό της φύτευσης. Στην περίπτωση 
που τα κεκλιμένα επίπεδα - ράμπες (στεγασμένα ή μη) οχημάτων δεν είναι εφικτό να κατασκευαστούν κάθετα 
στην πρόσοψη του κτιρίου ή των κτιρίων, επιτρέπεται 
να κατασκευαστούν σε οποιαδήποτε κατεύθυνση ως 
προς την πρόσοψη αυτών ύστερα από γνωμοδότηση 
του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής. Οι εν λόγω κατασκευές 
δεν αποτελούν αφετηρία μέτρησης του πραγματοποιού-
μενου ύψους του κτιρίου.»
26. Η υποπερ. γ’ της περ. Β’ της παρ. 8 του άρθρου 17 
του ν. 4067/2012 αντικαθίσταται ως εξής:
«γ) Κατασκευές - στοιχεία διευκόλυνσης της μετακίνη-
σης ατόμων με αναπηρία ή εμποδιζόμενων ατόμων. Οι 
εν λόγω κατασκευές δεν αποτελούν αφετηρία μέτρησης 
του πραγματοποιούμενου ύψους του κτιρίου.»
27. Στην υποπερ. ε’ της περ. Β’ της παρ. 8 του άρθρου 
17 του ν. 4067/2012 προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο 
και η υποπερ. ε) διαμορφώνεται ως εξής:
«ε) Τοιχία για την αντιστήριξη πρανών, διαχωριστικοί 
τοίχοι μέγιστου ύψους ενάμισι (1,50) μ., τοίχοι ελεύθερης 
διάταξης που συμβάλλουν στη διαμόρφωση του περι-βάλλοντα χώρου μέγιστου ύψους ενάμισι (1,50) μ., πε-ζούλια, βεράντες, διαμορφώσεις εισόδων (αυλόθυρες - 
πορτοσιές), φυτεύσεις, κουρ ανγκλαίζ (cours anglaises) 
συνολικού μήκους μικρότερου ή ίσου του 1/2 της όψης στην οποία αντιστοιχεί και μέχρι καθαρού πλάτους ενά-
μισι (1,50) μ., καθώς και στοιχεία εξυπηρέτησης, όπως 
πάγκοι, τραπέζια, άθλησης και παιχνιδότοπων. Στην πε-
ρίπτωση που οι διαχωριστικοί τοίχοι ή τοίχοι ελεύθερης 
διάταξης υπερβαίνουν το 1,50μ., λόγω αρχιτεκτονικού 
σχεδιασμού, τότε απαιτείται γνωμοδότηση του Συμβου-
λίου Αρχιτεκτονικής. Οι εν λόγω κατασκευές δεν απο-
τελούν αφετηρία μέτρησης του πραγματοποιούμενου 
ύψους του κτιρίου.»
28. Στην περ. γ’ της παρ. 9 του άρθρου 17 του ν. 4067/ 
2012 προστίθεται νέο τελευταίο εδάφιο και η περ. γ) δι-αμορφώνεται ως εξής:
«γ) Τα περιφράγματα του οικοπέδου ή γηπέδου σε κα-
νένα σημείο δεν έχουν ύψος μεγαλύτερο από τρία (3,00) 
μ. και το συμπαγές τμήμα τους μεγαλύτερο από ενάμισι (1,50) μ. Τα αυλόθυρα - πορτασιές για την είσοδο πεζών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8629 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
και οχημάτων, που κατασκευάζονται σε συνέχεια της 
περίφραξης, έχουν μέγιστο ύψος τρία (3,00) μ. και μπο-
ρεί να αποτελούνται από συμπαγή στοιχεία. Αφετηρία 
μέτρησης των υψών είναι η υψηλότερη από τις οριστικές 
στάθμες του εδάφους εκατέρωθεν του περιφράγματος. 
Για τα περιφράγματα που βρίσκονται στο πρόσωπο του 
οικοπέδου, τα παραπάνω ύψη μετρούνται από τη στάθ-μη του πεζοδρομίου.
Επιτρέπεται παρέκκλιση των παραπάνω διατάξεων 
όσον αφορά την κατασκευή συμπαγούς περιφράγματος 
έως ύψους τριών (3,00) μ. ύστερα από γνώμη του Συμ-
βουλίου Αρχιτεκτονικής. Στην περίπτωση οικοπέδων 
εντός οικισμών χωρίς σχέδιο, αφετηρία μέτρησης των 
υψών για τα περιφράγματα που βρίσκονται στο πρόσω-
πο του οικοπέδου είναι η υψηλότερη από τις οριστικές 
στάθμες του εδάφους εκατέρωθεν του περιφράγματος.»
29. Στην περ.  α’ της παρ.  2 του άρθρου 19 του 
ν.  4067/2012 τροποποιείται το δεύτερο εδάφιο των 
στοιχείων i και ii και η περ. α’ διαμορφώνεται ως εξής:
«α) i. Σε νέα και υφιστάμενα κτίρια, χώροι κύριας χρή-
σης αποκλειστικής ή κοινόχρηστης, μέγιστης επιφάνειας 
τριάντα πέντε (35) τ.μ. και μέγιστου ύψους 3,40 μ., με 
προϋπόθεση τη δημιουργία φυτεμένου δώματος που 
καλύπτει το 80% της συνολικής επιφάνειας του δώμα-
τος. Στην παραπάνω συνολική επιφάνεια του δώματος κτιρίου εξαιρείται η επιφάνεια των στηθαίων, της από-ληξης κλιμακοστασίου και του ανελκυστήρα με το φρε-
άτιό του. Στον υπολογισμό της φυτεμένης επιφάνειας 
συμμετέχουν οι ασκεπείς κατασκευές για την υποδοχή στοιχείων νερού και οι πισίνες σε ποσοστό 50% της επι-φάνειάς τους, καθώς και οι φυτεμένες επιφάνειες κάτω από πέργκολες.
ii. Σε νέα και υφιστάμενα κτίρια, χώροι κύριας χρήσης 
αποκλειστικής ή κοινόχρηστης, μέγιστης επιφάνειας 35 τ.μ. και μέγιστου ύψους 3,40 μ., με προϋπόθεση τη δη-
μιουργία φυτεμένου δώματος που καλύπτει το 50% της 
συνολικής επιφάνειας του δώματος κτιρίου και επιπλέον 
τη δημιουργία φυτεμένων υπαίθριων χώρων, δωμάτων 
ορόφων (που προκύπτουν από υποχώρηση ορόφων) και 
ανοικτών εξωστών που συνολικά καλύπτουν το 50% της 
συνολικής επιφάνειας του δώματος κτιρίου. Στην παρα-
πάνω συνολική επιφάνεια του δώματος κτιρίου εξαιρεί-
ται η επιφάνεια των στηθαίων, της απόληξης κλιμακο-
στασίου και του ανελκυστήρα με το φρεάτιό του. Στον υπολογισμό της φυτεμένης επιφάνειας συμμετέχουν οι 
ασκεπείς κατασκευές για την υποδοχή στοιχείων νερού και οι πισίνες σε ποσοστό 50% της επιφάνειάς τους, κα-θώς και οι φυτεμένες επιφάνειες κάτω από πέργκολες.
Στις παραπάνω περιπτώσεις οι χώροι κύριας αποκλει-
στικής χρήσης δύνανται να συνδέονται λειτουργικά με 
ιδιοκτησίες του υποκείμενου ορόφου. Στις παραπάνω 
περιπτώσεις είναι δυνατή η προσαύξηση του ύψους του 
κτιρίου, σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου 15.»
30. Στην περ.  δ’ της παρ.  2 του άρθρου 19 του 
ν. 4067/2012 προστίθεται νέο τελευταίο εδάφιο και η 
περ. δ’ διαμορφώνεται ως εξής:
«δ) Στηθαία και κιγκλιδώματα ασφαλείας τοποθετού-
νται στη θέση του περιγράμματος του υποκείμενου ορό-
φου. Όταν τα στηθαία και τα κιγκλιδώματα ασφαλείας τοποθετούνται στην άκρη της οριζόντιας προεξοχής του 
δαπέδου του δώματος, τότε η επιφάνεια της οριζόντιας 
προεξοχής θεωρείται ανοικτός εξώστης και προσμετρά-
ται στο σύνολο των επιτρεπόμενων εξωστών. Σε αυτήν 
την περίπτωση η παραπάνω επιφάνεια συνυπολογίζεται 
στην επιφάνεια του δώματος του κτιρίου. Στηθαία ή τμή-
ματα στηθαίων του δώματος ή και της εγκιβωτισμένης 
στέγης δύνανται να αποτελούν ανεστραμμένα δοκάρια του φέροντος οργανισμού του κτιρίου.»
31. Στην περ.  ζ’ της παρ.  2 του άρθρου 19 του 
ν. 4067/2012 προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο και η 
περ. ζ’ διαμορφώνεται ως εξής:
«ζ) Στέγες. Απαγορεύονται κατασκευές που δημιουρ-
γούν κατακόρυφα ανοίγματα και διαφοροποιούν την 
ενιαία κλίση και στερεομετρία της στέγης. Επιτρέπεται, 
ύστερα από γνωμοδότηση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονι-
κής, ο εγκιβωτισμός της στέγης σε ύψος μεγαλύτερο από 
το ανώτατο σημείο της και μέχρι 1,50 μ. πάνω από αυτό, 
λόγω αρχιτεκτονικού σχεδιασμού για τον αποκλεισμό 
της θέασης των συστημάτων της παρ. 10 του άρθρου 
16 στις όψεις του κτιρίου.»
32. Στο άρθρο 20Α του ν.  4067/2012, προστίθεται 
περ. γ’ στην παρ. 1, αντικαθίστανται οι παρ. 2 και 3 και 
το άρθρο 20Α διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 20Α
Θόλοι αθλητικών εγκαταστάσεων
1. Υπάγονται στην έννοια των λυόμενων κατασκευών 
της περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 20 του παρόντος οι 
αεροϋποστηριζόμενοι θόλοι, που προορίζονται για την 
κάλυψη υπαίθριων αθλητικών εγκαταστάσεων μαζικού 
αθλητισμού σε δημόσιους και δημοτικούς ανοιχτούς 
κοινόχρηστους χώρους, ανεξάρτητα του τρόπου αγκύ-
ρωσής τους στο έδαφος και των υλικών κατασκευής τους. Για τους αεροϋποστηριζόμενους θόλους, που 
τοποθετούνται στους προαναφερθέντες χώρους, δεν 
εφαρμόζονται οι διατάξεις που καθορίζουν τα ανώτατα 
ποσοστά κάλυψης από λυόμενες ή άλλες κατασκευές. 
Για την εγκατάσταση των κατασκευών αεροϋποστηρι-
ζόμενων θόλων απαιτείται απόφαση έγκρισης του Δη-
μοτικού Συμβουλίου και έκδοση άδειας μικρής κλίμακας 
της οικείας Υπηρεσίας Δόμησης. Απαιτούμενα δικαιολο-
γητικά για την έκδοση της άδειας είναι: α) μελέτη στα-τικής επάρκειας, β) βεβαίωση του κατασκευαστή, ότι ο αεροϋποστηριζόμενος θόλος πληροί τις προδιαγραφές των Ευρωκωδίκων γ) βεβαίωση του επιβλέποντα μηχα-νικού, ότι έχουν εφαρμοστεί ορθώς οι τεχνικές οδηγίες 
της υπουργικής απόφασης της παρ. 3.
2. Με τις προϋποθέσεις της παρ. 1 εγκαθίστανται αε-
ροϋποστηριζόμενοι θόλοι:
α) Σε περιοχές που βρίσκονται σε κατάσταση εκτάκτου 
ανάγκης πολιτικής προστασίας, για την αντιμετώπιση 
έκτακτων αναγκών. β) Σε χώρους άθλησης νομίμως υφι-
στάμενων αθλητικών εγκαταστάσεων εντός οικοπέδων 
ή γηπέδων άρτιων και οικοδομήσιμων και στα προαύλια 
σχολικών κτιρίων για την κάλυψη σχολικών υπαίθριων αθλητικών εγκαταστάσεων.
3. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά των αεροϋποστηριζό-
μενων θόλων που τοποθετούνται δυνάμει των παρ. 1 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8630 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
και 2, το χρονικό διάστημα διατήρησής τους και κάθε 
άλλο σχετικό θέμα καθορίζονται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών και 
Μεταφορών και Πολιτισμού και Αθλητισμού.»
33. Στην παρ. 2 του άρθρου 59 του ν. 4759/2020 προ-
στίθεται νέο δεύτερο εδάφιο και η παρ. 2 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«2. Ανεξαρτήτως παρέλευσης δεκαετίας, σε ρυμοτο-
μούμενα κτίρια επιτρέπονται οι αναγκαίες επισκευές για 
λόγους χρήσης και υγιεινής, όπως εργασίες επισκευής, 
αποκατάστασης, αλλαγής φέροντος οργανισμού ή πλή-
ρης αντικατάσταση αυτού, διαρρύθμισης, ριζικής ανακαί-
νισης (που δεν φθάνει όμως μέχρι βαθμού ολοσχερούς 
κατεδάφισης και ανοικοδόμησής του), αντικατάσταση 
στέγης, καθώς και κοπής δέντρων σε ρυμοτομούμενα 
ακίνητα για λόγους επικινδυνότητας. Επιτρέπονται σε ρυ-
μοτομούμενα ακίνητα κατασκευές και φυτεύσεις στους ακάλυπτους χώρους που εξυπηρετούν στην λειτουργία του κτιρίου, σύμφωνα με τον ν. 4067/2012.»
Άρθρο 123
Επέκταση σε όμορο
Το τελευταίο εδάφιο της περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 
51 του ν. 4178/2013 (Α’ 174) αντικαθίσταται και η περ. γ’ διαμορφώνεται ως εξής:
«γ. Σε νομίμως υφιστάμενες χρήσεις κτιρίων ή εγκα-
ταστάσεων, οι οποίες διατηρούνται, καθώς και σε χρή-
σεις, οι οποίες προβλέπονται από οικοδομικές άδειες 
που εκδόθηκαν με τις διατάξεις του άρθρου 26 του 
ν. 2831/2000, επιτρέπεται έως 31.12.2022 ο εκσυγχρο-
νισμός και η κτιριακή τους επέκταση, με τους όρους 
δόμησης που ίσχυαν κατά τον χρόνο έγκρισης της πα-
ρέκκλισης, μετά από έγκριση του αρμόδιου για τη λει-τουργικότητα φορέα, καθώς και εργασίες συντήρησης, 
επισκευής, ενεργειακής αναβάθμισης και διαρρυθμίσε-
ων των κτιρίων, που αποσκοπούν στη βελτίωση των επι-
πτώσεων στο περιβάλλον, τη λειτουργική τους αναβάθ-
μιση, την ασφάλεια και την υγιεινή των διαβιούντων και 
εργαζομένων σε αυτά. Η επέκταση σε όμορο ακίνητο του 
ίδιου ιδιοκτήτη, επιτρέπεται μόνο υπό την προϋπόθεση, 
ότι το όμορο ακίνητο αποκτήθηκε μέχρι την 30ή.9.2021.»
Άρθρο 124Εγκατάσταση χώρων στάθμευσηςοχημάτων Ο.Τ.Α. α’ βαθμού
1. Η ειδική κατηγορία χρήσεων γης 16.1 της παρ. ΙΙ 
του άρθρου 1 του π.δ. 59/2018 (Α’ 114), τροποποιείται 
ως προς τη στάθμευση οχημάτων Ο.Τ.Α. α’ βαθμού και διαμορφώνεται ως εξής:
«16.1. Στάθμευση (κτίρια-γήπεδα) αυτοκινήτων μέχρι 
3,5 τόνους κοινής χρήσης, μοτοσικλετών και μοτοποδη-
λάτων καθώς και οχημάτων ανεξαρτήτως βάρους των 
υπηρεσιών Ο.Τ.Α. α’ βαθμού.»
2. Η παρ. 1 ισχύει όπου αντίστοιχα προβλέπεται στα 
ισχύοντα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) και Σχέδια 
Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτών Πόλεων 
(ΣΧΟΟΑΠ) η ειδική χρήση «19. Κτίρια - γήπεδα στάθμευ-
σης» του από 23.2.1987 π.δ., με παράλληλους περιορι-σμούς που δεν επιτρέπουν τη χωροθέτηση στάθμευσης 
οχημάτων ανεξαρτήτως βάρους των υπηρεσιών Ο.Τ.Α. 
α’ βαθμού, ακόμη και στις περιπτώσεις που η περιοχή 
έχει πολεοδομηθεί. Προ της έκδοσης αδειών δόμησης 
περί ανέγερσης ή επισκευής -τροποποίησης κτισμάτων 
και εν γένει εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης στάθμευσης 
οχημάτων από τους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, σε γήπεδα ιδιοκτη-
σίας τους, εντός των περιοχών που προβλέπεται η αντί-
στοιχη ειδική κατηγορία χρήσεων γης και λειτουργούν 
ήδη εγκαταστάσεις στάθμευσης οχημάτων των Ο.Τ.Α., 
δεν απαιτείται ειδική χωροθέτηση με τροποποίηση του 
εγκεκριμένου Ρυμοτομικού Σχεδίου ή των ΓΠΣ - ΣΧΟ-
ΟΑΠ - ΤΠΣ για τον χώρο εγκατάστασης, εφόσον αυτά 
κατασκευάζονται σε υπόγειους ορόφους και υπό την 
προϋπόθεση τήρησης των λοιπών όρων δόμησης.
Άρθρο 125
Οργανωμένοι υποδοχείς μεταποιητικώνκαι επιχειρηματικών δραστηριοτήτων
1. Περιοχές άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων, 
στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα βιομηχανικά και 
βιοτεχνικά πάρκα (ΒΙΠΑ-ΒΙΟΠΑ) και οι περιοχές μη ιδιαί-
τερα οχλουσών εγκαταστάσεων και οχλουσών εγκατα-
στάσεων της Περιφέρειας Αττικής που έχουν θεσμοθετη-
θεί με Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια ή άλλες πολεοδομικές 
διατάξεις, μπορούν να χαρακτηρίζονται ως περιοχές που 
χρήζουν λειτουργικής και περιβαλλοντικής εξυγίανσης, με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας, Ανάπτυ-
ξης και Επενδύσεων και Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Για 
τον χαρακτηρισμό αυτό προηγείται η υποβολή σχετικής 
μελέτης στην αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Γ ραμματείας 
Βιομηχανίας, η οποία συντάσσεται και υποβάλλεται από 
ιδιώτη που έχει έννομο συμφέρον, είτε από τον οικείο 
Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού είτε από τα αρμόδια για τις δρα-
στηριότητες του παρόντος Επιμελητήρια, είτε από το 
Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος είτε από το Υπουργείο 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, τεκμηριώνει την αναγκαι-
ότητα εξυγίανσης της περιοχής και περιλαμβάνει τα 
προτεινόμενα έργα και όρια.
2. Στην παρ. 2 του άρθρου 56 του ν. 3982/2011 (Α’ 143) 
τροποποιούνται οι περ. α’ , β’ και ε’ , προστίθεται περ. στ’ και η παρ. 2 διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Στις περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί κατά τα 
ανωτέρω ως περιοχές που χρήζουν λειτουργικής ή πε-
ριβαλλοντικής εξυγίανσης, μπορεί να ιδρυθεί «Επιχει-
ρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης» (ΕΠΕ). Για τον καθορισμό 
και τη λειτουργία του ισχύουν οι διατάξεις του παρόντος 
μέρους που εφαρμόζονται για τα Επιχειρηματικά Πάρκα 
του άρθρου 41 παρ. 1α’- δ’ , ήτοι των άρθρων 43 έως 56, με τις εξής διαφοροποιήσεις:
α) Η εισφορά σε γη αποτελείται από ποσοστό επιφα-
νείας κάθε ιδιοκτησίας πριν από την πολεοδόμησή της, το οποίο ανέρχεται στο δέκα πέντε τοις εκατό (15%) της αρχικής έκτασης γης ιδιοκτησίας. Στις περιπτώσεις πε-ριοχών της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου, στις οποίες η εισφορά σε γη δεν μπορεί για αντικειμενικούς πολεοδομικούς λόγους (πυκνοδομημένες υφιστάμενες 
περιοχές άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων) να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8631 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ανέλθει σε ποσοστό δέκα πέντε τοις εκατό (15%) της 
αρχικής έκτασης της ιδιοκτησίας, ύστερα από σχετική 
προς τούτο βεβαίωση του αρμόδιου Συμβουλίου Χω-
ροταξίας Οικισμού και Περιβάλλοντος της οικείας Απο-
κεντρωμένης Διοίκησης, η εισφορά σε γη περιορίζεται μέχρι το δέκα τοις εκατό (10%).
β) Το ελάχιστο ποσοστό κοινόχρηστων και κοινωφε-
λών χώρων ορίζεται στο δέκα πέντε τοις εκατό (15%) 
υπολογιζόμενο επί της συνολικής επιφάνειας του ΕΠΕ. 
Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, το ελάχιστο ποσοστό των 
χώρων αυτών περιορίζεται μέχρι το δέκα τοις εκατό 
(10%) εφόσον το επιβάλλουν αντικειμενικοί πολεοδο-
μικοί λόγοι που τεκμηριώνονται από την πολεοδομική 
μελέτη και ύστερα από σχετική προς τούτο βεβαίωση 
του αρμόδιου Συμβουλίου Χωροταξίας, Οικισμού και 
Περιβάλλοντος της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκη-
σης. Στις ως άνω περιπτώσεις, όπου η οριογραμμή ΕΠΕ (Επιχειρηματικού Πάρκου Εξυγίανσης) τοποθετείται επί 
εθνικής, επαρχιακής ή δημοτικής οδού, δεν υπάρχει 
υποχρέωση φύτευσης περιμετρικού πρασίνου προς το μέρος της οδού.
γ) Η έκταση να έχει εμβαδόν άνω των 100 στρεμμάτων.
δ) Να υπάρχουν λειτουργικά και περιβαλλοντικά προ-
βλήματα, όπως αρνητικές εκθέσεις από το σώμα Επι-
θεωρητών Περιβάλλοντος, πρόστιμα, προβλήματα με 
τον υδροφόρο ορίζοντα, κυκλοφοριακή συμφόρηση, 
έλλειψη δικτύων αποχέτευσης όμβριων ή ακαθάρτων 
υδάτων (λυμάτων), δικτύων οδοποιίας.
ε) Το άθροισμα των επιφανειών κάλυψης των δομη-
μένων γηπέδων να υπερβαίνει το δέκα πέντε τοις εκατό (15%) της συνολικής οριοθετημένης έκτασης.
στ) Η εισφορά σε χρήμα καλύπτει ακριβώς τις ανάγκες 
ίδιας συμμετοχής του εγκεκριμένου με την υπουργική 
απόφαση επιχειρηματικού σχεδίου για την οργάνωσή 
του και καταβάλλεται από τους ιδιοκτήτες γης ανάλογα με το εμβαδόν της αρχικής έκτασης της ιδιοκτησίας τους, 
όπως ορίζεται στην παρ. 6 του άρθρου 52.»
3. Η παρ. 5 του άρθρου 15 του ν. 4403/2016 (Α’ 125) 
καταργείται.
Άρθρο 126
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, καθορίζονται οι προδιαγραφές, οι όροι και 
οι τεχνικές οδηγίες για την εκπόνηση του «Σχεδίου Αστι-
κής Προσβασιμότητας (Σ.Α.Π.)» της παρ. 10 του άρθρου 
121, καθώς και κάθε άλλη σχετική αναγκαία λεπτομέρεια.
2. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, δύναται να οριοθετούνται ζώνες-περιοχές 
για την τοποθέτηση τραπεζοκαθισμάτων στις περιοχές της παρ. 11 του άρθρου 121.
3. Στην παρ. 3 του άρθρου 29 του ν. 4495/2017 (Α’ 167) 
προστίθεται δεύτερο εδάφιο και η παρ. 3 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«3. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, μπορεί να καθορίζονται, να συμπληρώνονται 
ή να τροποποιούνται οι εργασ ίες για τις οποίες απαιτείται 
η έκδοση πράξης έγκρισης εργασιών δόμησης μικρής 
κλίμακας και τα δικαιολογητικά για τη χορήγησή της. Με 
την ίδια απόφαση, δύναται να καθορίζονται περιπτώ-
σεις πέραν των οριζόμενων στην παρ. 2 για τις οποίες 
δεν ισχύει το όριο του προϋπολογισμού των είκοσι πέ-
ντε χιλιάδων (25.000) ευρώ και για την εκτέλεσή τους 
απαιτείται έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας 
ανεξαρτήτως προϋπολογισμού.»
Άρθρο 127
Καταργούμενες διατάξεις
Η παρ. 2 του άρθρου 116 του ν. 4759/2020 (Α’ 245) 
καταργείται.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8632 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
 .3 	 121
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8633 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ΜΕΡΟΣ Η’
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 128
Ανάπτυξη υποδομών δικτύου από τον Διαχειριστή του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. και τον Διαχειριστή 
του Ε.Σ.Μ.Η.Ε. για εγκατάσταση έργων Α.Π.Ε. - 
Τροποποίηση της παρ. 2 του άρθρου 15, της παρ. 2 του άρθρου 128 και προσθήκη περ. θ’ στην παρ. 4 του άρθρου 140 και παρ. 12 στο άρθρο 108 του ν. 4001/2011
1. Η παρ. 2 του άρθρου 15 του ν. 4001/2011 (Α’ 179) 
τροποποιείται, με την προσθήκη αναφοράς στην αξιο-
ποίηση ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από Α.Π.Ε., και διαμορφώνεται ως εξής:
«2. Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, σύμφωνα 
με την παρ. 1, η ΡΑΕ λαμβάνει υπόψη της την ανάγκη 
για τη θέσπιση βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων 
κινήτρων για τους Διαχειριστές των Συστημάτων Με-
ταφοράς και τους Διαχειριστές των Δικτύων Διανομής, προκειμένου να βελτιώνεται η αποδοτικότητα των Συ-
στημάτων Μεταφοράς και των Δικτύων Διανομής, να 
προωθείται η ανάπτυξη της αγοράς ενέργειας, η ασφά-
λεια του εφοδιασμού, η αξιοποίηση ηλεκτρικής ενέρ-
γειας παραγόμενης από Α.Π.Ε., με ανάλογες επενδύσεις 
ανάπτυξης στα Συστήματα Μεταφοράς και Δικτύων 
Διανομής, καθώς και να υποστηρίζονται οι σχετικές με 
τις αρμοδιότητες των ως άνω Διαχειριστών ερευνητικές 
δραστηριότητες αυτών.»
2. Πριν το τελευταίο εδάφιο της περ. (η) της παρ. 2 του 
άρθρου 128 του ν. 4001/2011 προστίθεται νέο εδάφιο 
και η περ. (η) διαμορφώνεται ως εξής:
«(η) Οι διαδικασίες και οι όροι ανάπτυξης του Ε.Δ.Δ.Η.Ε., 
λαμβανομένων υπόψη ιδίως της εξέλιξης της ζήτησης, 
των αναγκών σύνδεσης νέων χρηστών, των αναγκών 
βελτίωσης της αποδοτικότητας, της ασφάλειας λει-
τουργίας και της ποιότητας υπηρεσιών του Ε.Δ.Δ.Η.Ε., 
της εφαρμογής νέων τεχνολογιών και ενιαίων, κατά το 
δυνατόν, προδιαγραφών και της προστασίας του περι-
βάλλοντος. Οι βασικοί άξονες ανάπτυξης του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. σε χρονικό ορίζοντα από τρία (3) έως επτά (7) έτη καθο-
ρίζονται με το Σχέδιο Ανάπτυξης του Δικτύου, το οποίο 
καταρτίζεται από τη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. και εγκρίνεται με 
απόφαση της ΡΑΕ. Στο Σχέδιο Ανάπτυξης του Δικτύου 
περιλαμβάνονται και τα αναγκαία έργα ανάπτυξης του 
Ε.Δ.Δ.Η.Ε. για τη διασφάλιση της δυνατότητας μελλο-
ντικής διείσδυσης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 
από σταθμούς Α.Π.Ε., τα οποία τεκμηριώνονται ειδικώς από τον Διαχειριστή του Δικτύου. Έργα ανάπτυξης του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. ή έργα ενίσχυσης ή επέκτασης του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. 
λόγω σύνδεσης νέων χρηστών εκτελούνται νομίμως, 
ακόμη και εάν δεν έχουν προβλεφθεί στο εγκεκριμένο 
Σχέδιο Ανάπτυξης του Ε.Δ.Δ.Η.Ε..»
3. Στο τέλος της παρ.  4 του άρθρου 140 του 
ν. 4001/2011 προστίθεται νέα περ. (θ) και η παρ. 4 δια-μορφώνεται ως εξής:
«4. Κατά την έγκριση των τιμολογίων της παρ. 3 πέραν 
ενός εύλογου κέρδους, λαμβάνονται υπόψη ιδίως:(α) Οι δαπάνες για την παραγωγή ή αγορά ηλεκτρικής 
ενέργειας που αφορούν στη λειτουργία του Συστήματος 
Μεταφοράς ή του Δικτύου Διανομής.
(β) Οι δαπάνες για μισθούς, ημερομίσθια και συναφή 
έξοδα.
(γ) Τα λοιπά λειτουργικά έξοδα, συμπεριλαμβανομέ-
νων ιδίως, των φόρων και λοιπών τελών και δασμών.
(δ) Η απόσβεση των επενδύσεων.
(ε) Η απόδοση του επενδυμένου κεφαλαίου, λαμβα-
νομένου υπόψη του επιχειρηματικού κινδύνου και του κόστους κεφαλαίου αντίστοιχων δραστηριοτήτων.
(στ) Οι δαπάνες για τη συμμόρφωση με τις υποχρεώ-
σεις που επιβάλλονται για την παροχή υπηρεσιών κοινής 
ωφέλειας.
(ζ) Οι δαπάνες για τις υποχρεώσεις που αναλήφθηκαν 
ή εγγυήσεις λειτουργίας που χορηγήθηκαν πριν από την 
έναρξη ισχύος του νόμου αυτού.
(η) Κριτήρια ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών 
μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
(θ) Οι αναγκαίες επενδύσεις ανάπτυξης του Συστήμα-
τος Μεταφοράς και του Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής 
Ενέργειας, σύμφωνα με τα εγκεκριμένα προγράμματα 
και σχέδια ανάπτυξης.»
4. Στο άρθρο 108 του ν. 4001/2011 προστίθεται παρ. 12 
ως ακολούθως:
«12. Έργα ανάπτυξης του Ε.Σ.Μ.Η.Ε. ή έργα ενίσχυσης ή 
επέκτασης του Ε.Σ.Μ.Η.Ε. λόγω σύνδεσης νέων χρηστών 
εκτελούνται νομίμως, ακόμη και εάν δεν έχουν προβλε-
φθεί στο εγκεκριμένο Σχέδιο Ανάπτυξης του Ε.Σ.Μ.Η.Ε.»
Άρθρο 129Εταιρικός μετασχηματισμός Δ.Ε.Η. Α.Ε. -Προσθήκη άρθρου 123Α και τροποποίησητων άρθρων 122 και 124 του ν. 4001/2011
1. Η παρ. 1 του άρθρου 122 του ν. 4001/2011 (Α’ 179) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Η κυριότητα του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. ανήκει αποκλειστικά 
στη Δ.Ε.Η. Α.Ε. ή, σε περίπτωση απόσχισης του σχετικού 
Κλάδου Δικτύου Διανομής, στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.. Εξαιρού-
νται το Δίκτυο Υψηλής Τάσης της Κρήτης περιλαμβανο-μένων των σχετικών παγίων και στοιχείων, καθώς και το 
υφιστάμενο δίκτυο οπτικών ινών και τα σχετικά στοιχεία 
ενεργητικού, το δικαίωμα εγκατάστασης οπτικών ινών 
ή άλλων στοιχείων δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
επί του Ε.Δ.Δ.Η.Ε., καθώς και οι υποχρεώσεις και δικαιώ-
ματα που απορρέουν από τον ν. 4463/2017 (Α’ 42), όπου 
η Δ.Ε.Η. Α.Ε. παραμένει ο Φορέας Εκμετάλλευσης Δικτύ-
ου και υπόχρεος παροχής δικαιωμάτων πρόσβασης και 
διέλευσης στο Ε.Δ.Δ.Η.Ε. σε τρίτους, όπως ειδικότερα 
ορίζεται στον ως άνω νόμο. Για τον σκοπό αυτόν, με τον 
παρόντα νόμο, χορηγείται στη Δ.Ε.Η. Α.Ε., και σε περί-
πτωση απόσχισης του σχετικού Κλάδου Δικτύου Διανο-μής στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., άδεια αποκλειστικότητας της 
κυριότητας του Δικτύου. Η άδεια αυτή καλύπτει και κάθε 
μελλοντική επέκταση του Ε.Δ.Δ.Η.Ε..»
2. Προστίθεται άρθρο 123Α στον ν. 4001/2011 ως εξής:
«1. Η Δ.Ε.Η. Α.Ε. δύναται να προβεί σε απόσχιση του 
κλάδου δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (εφε-
ξής «Κλάδος Δικτύου Διανομής») με εισφορά του στη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8634 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
θυγατρική της εταιρεία με την επωνυμία «Διαχειριστής 
Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας Α.Ε.» 
(Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.). Στο πλαίσ ιο της απόσχισης, η Δ.Ε.Η. 
Α.Ε. αποτελεί τη διασπώμενη εταιρεία, σύμφωνα με το 
άρθρο 57 του ν. 4601/2019 (Α’ 44) και η Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., 
την επωφελούμενη εταιρεία.
2. Ως Κλάδος Δικτύου Διανομής νοείται το σύνολο 
των δραστηριοτήτων της αυτόνομης εκμετάλλευσης 
του Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (Ε.Δ.Δ.Η.Ε.) της Δ.Ε.Η. Α.Ε. σ τις οποίες περιλαμβάνονται 
η κυριότητα του Ε.Δ.Δ.Η.Ε., συμπεριλαμβανομένων των 
ακινήτων και λοιπών στοιχείων ενεργητικού του Κλάδου 
Δικτύου Διανομής και του Δικτύου των Μη Διασυνδεδε-
μένων Νήσων, των συναφών υποχρεώσεων και λοιπών 
στοιχείων παθητικού, καθώς και οποιαδήποτε άλλη δρα-
στηριότητα περιληφθεί στ ο σχέδιο διάσπασης και στη 
λογιστική κατάσταση του Κλάδου Δικτύου Διανομής, 
με εξαίρεση το Δίκτυο Υψηλής Τάσης της Κρήτης, πε-
ριλαμβανομένων των σχετικών παγίων και στοιχείων. 
Δεν ανήκει στον Κλάδο Δικτύου Διανομής το υφιστά-
μενο δίκτυο οπτικών ινών, τα σχετικά με αυτό στοιχεία 
ενεργητικού και τα συναφή δικαιώματα και υποχρεώσεις, 
καθώς και το δικαίωμα εγκατάστασης οπτικών ινών ή 
άλλων στοιχείων δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
επί του Ε.Δ.Δ.Η.Ε.. Η Δ.Ε.Η. Α.Ε. παραμένει ο Φορέας Εκμε-
τάλλευσης Δικτύου και υπόχρεος παροχής δικαιωμάτων 
πρόσβασης και διέλευσης υπέρ τρίτων, όπως ειδικότερα 
ορίζεται στον ν. 4463/2017 (Α’ 40).
3. Η απόσχιση του ως άνω Κλάδου Δικτύου Διανομής 
δύναται να πραγματοποιηθεί με τη διαδικασία και τους όρους του παρόντος, των άρθρων 4, 54, 58 έως 73 και 
83 έως 87 του ν. 4601/2019 (Α’ 44), καθώς και του ν.δ. 
1297/1972 (Α’ 217).
4. Η απόσχιση του Κλάδου Δικτύου Διανομής που ει-
σφέρεται, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις παρ. 1 και 
2, στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. δύναται να πραγματοποιείται με 
τη διαδικασία και τους όρους που περιέχονται στο ν.δ. 
1297/1972, με τις ακόλουθες παρεκκλίσεις:
(α) Επιχορηγήσεις παγίων επενδύσεων που απεικονί-
ζονται στον ισολογισμό της Δ.Ε.Η. Α.Ε. στον λογαριασμό 
«επιχορηγήσεις παγίων επενδύσεων», μπορεί να μεταφέ-
ρονται στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., στον βαθμό που συνδέονται 
με τα εισφερόμενα στοιχεία ενεργητικού.
(β) Δεν απαιτείται να υποβληθούν στην οικεία Δ.Ο.Υ. 
οι μηδενικές δηλώσεις φόρου μεταβίβασης ακινήτων, 
στις οποίες περιλαμβάνονται ενδεικτικά και δηλώσεις 
επίκλησης χρησικτησίας, διαφοράς εκτάσεων ή άλλου 
μη μετεγγραμμένου τίτλου και κινητών, όπως ηλεκτρο-
μηχανολογικού και άλλου εξοπλισμού.
(γ) Η Δ.Ε.Η. Α.Ε. και η Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. απαλλάσσονται 
από την υποχρέωση καταβολής αναλογικών και παγίων συμβολαιογραφικών δικαιωμάτων για κάθε πράξη, για 
την οποία απαιτείται συμβολαιογραφικός τύπος, συμπε-
ριλαμβανομένων οποιωνδήποτε συμπληρωματικών 
πράξεων αυτής. Τα λοιπά συμβολαιογραφικά δικαιώματα 
περιορίζονται στο ήμισυ των προβλεπομένων από την 
κείμενη νομοθεσία.
(δ) Η μεταφορά των στοιχείων ενεργητικού και παθητι-
κού, περιλαμβανομένης της μεταβίβασης εμπραγμάτων δικαιωμάτων σε ακίνητα και άλλα κινητά, συντελείται 
αυτοδικαίως, με μόνη την καταχώριση στο Γενικό Εμπο-
ρικό Μητρώο (Γ .Ε.Μ.Η.) της σύμβασης διάσπασης και 
ανεξάρτητα από τον χρόνο μεταγραφής. Η μεταβίβαση 
αυτή λαμβάνει χώρα με καθολική διαδοχή, σύμφωνα 
με την παρ. 2 του άρθρου 70 του ν. 4601/2019. Από την 
ημερομηνία της καταχώρισης στο Μητρώο Ανωνύμων 
Εταιρειών της σχετικής εγκριτικής απόφασης, η Δ.Ε.Η. 
Α.Ε. απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση έναντι οποιου-
δήποτε τρίτου, περιλαμβανομένου του Δημοσίου και 
των ασφαλιστικών ταμείων, ως προς τις οποίες υποκα-θίσταται κατά τα ανωτέρω από τη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.. Δεν 
απαιτούνται οποιεσδήποτε π ροσαρτήσεις, κανονιστικές 
ή διοικητικές εγκρίσεις, άδειες, βεβαιώσεις, υπεύθυνες 
δηλώσεις, μελέτες, πιστοποιητικά και σχεδιαγράμματα 
για τη μεταβίβαση ακινήτων, ακόμη και αυτών που έχουν 
αποκτηθεί με αναγκαστική απαλλοτρίωση ή βρίσκονται 
σε παραμεθόριες περιοχές, κατά παρέκκλιση κάθε άλ-
λης, γενικής ή ειδικής, διάταξης. Κατά παρέκκλιση από 
την παρ. 2 του άρθρου 55 του ν. 4495/2017 (Α’ 167) και 
από κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη, δεν απαιτείται 
βεβαίωση υπαγωγής στον ν. 4495/2017 και, ιδίως, η υπο-
βολή της ταυτότητας κτιρίου. Για τις ανάγκες σύνταξης της σύμβασης διάσπασης, ή συμπληρωματικών και δι-ορθωτικών πράξεων αυτής δεν απαιτείται, κατά παρέκ-κλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, πιστοποιητικό 
της φορολογικής διοίκησης, με το οποίο βεβαιώνεται 
ότι τα ακίνητα και λοιπά πάγια του Κλάδου Δικτύου 
Διανομής περιλαμβάνονται στις δηλώσεις του Ενιαίου 
Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.) για τα πέντε (5) προηγούμενα έτη. Το συμβολαιογραφικό έγγραφο της 
σύμβασης διάσπασης δεν απαιτείται να περιλαμβάνει 
λεπτομερή περιγραφή των ακινήτων, αλλά αρκεί να πε-ριλαμβάνει αναφορά στο σχετικό ΚΑΕΚ ή στα αναγκαία για την ταυτοποίηση των ακινήτων στοιχεία.
(ε) Μεταγραφές, καθώς και λοιπές καταχωρίσεις της 
σύμβασης διάσπασης, όπως έχει ή τροποποιείται, στα 
υποθηκοφυλακεία και κτηματολογικά γραφεία έχουν δι-
απιστωτικό χαρακτήρα, γίνονται κατά παρέκκλιση κάθε 
άλλης αντίθετης διάταξης, ιδίως, δε, των άρθρων 3 και 
13 του β.δ. 533/1963 (Α’ 147), της παρ. 6 του άρθρου 
2 και των παρ. 1 και 3 του άρθρου 5 του ν. 2308/1995 
(Α’ 114) και δύναται να διενεργηθούν εντός πέντε (5) ετών 
από την καταχώριση στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο της 
σύμβασης διάσπασης, χωρίς, κατά παρέκκλιση κάθε άλ-
λης αντίθετης διάταξης: α) την καταβολή οποιουδήποτε 
τέλους ή δικαιώματος τρίτου, συμπεριλαμβανομένων 
των αμοιβών, των παγίων και αναλογικών δικαιωμάτων, 
επιδομάτων ή άλλων τελών υπέρ αμίσθων και εμμίσθων 
υποθηκοφυλάκων ή κτηματολογικών γραφείων και β) 
ειδικά για τους υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας 
οποιασδήποτε τάσης και ισχύος, την υποβολή αποσπα-
σμάτων κτηματολογικών και κτηματογραφικών δια-
γραμμάτων, ούτε ως συνοδευτικών εγγράφων της σχε-
τικής περίληψης ή πιστοποιητικών κτηματογράφησης, 
που συνυποβάλλονται με την αίτηση καταχώρισης στα 
κτηματολογικά βιβλία της σύμβασης διάσπασης, συμπε-
ριλαμβανομένων των εκδιδόμενων, κατά την παρ. 4 του 
άρθρου 14 του ν. 2664/1998 (Α’ 275). Η μη μεταγραφή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8635 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ή καταχώριση της σύμβασης διάσπασης μέχρι και τη 
συμπλήρωση της πενταετίας δεν εμποδίζει την έκδοση, 
εντός αυτού του χρονικού διαστήματος και μόνον, αδει-
ών, για την έκδοση των οποίων απαιτείται πιστοποιητικό 
ιδιοκτησίας ή κτηματολογική εγγραφή, άδεια δόμησης.
(στ) Διαφορές αναπροσαρμογής της αξίας παγίων και 
λοιπών περιουσιακών στοιχείων που προέκυψαν κατ’ 
εφαρμογή άλλων νόμων πριν την απόσχιση κλάδου, 
όπως του ν. 2941/2001 (Α’ 201) και του ν. 3229/2004 
(Α’ 38), παραμένουν στη Δ.Ε.Η. Α.Ε.
(ζ) Εκκρεμείς δίκες, που αφορούν στα εμπράγματα 
δικαιώματα και υποχρεώσεις επί των ακινήτων και των 
παγίων στοιχείων του Δικτύου Διανομής και του Δικτύου 
των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών συνεχίζονται αυτο-
δικαίως από τη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., χωρίς να διακόπτονται 
και να απαιτείται, για τη συνέχιση ή την επανάληψή τους, 
οποιαδήποτε διατύπωση ή δήλωση εκ μέρους της, σύμ-
φωνα με την παρ. 3 του άρθρου 70 του ν. 4601/2019.
(η) Διαγωνιστικές διαδικασίες για έργα, προμήθειες ή 
υπηρεσίες, οι οποίες προκη ρύχθηκαν από τη Δ.Ε.Η. Α.Ε. 
πριν από την απόσχιση κλάδου και αφορούν σε δρα-
στηριότητές του, μετά τη ν ολοκλήρωση της απόσχισης 
συνεχίζονται από την επωφελούμενη εταιρεία, ως καθο-
λικό διάδοχο της Δ.Ε.Η. Α.Ε.
(θ) Εφόσον ολοκληρωθεί η απόσχιση του Κλάδου 
Δικτύου Διανομής και η εισφορά του στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. 
Α.Ε. με την καταχώριση στο Γ .Ε.Μ.Η. της σύμβασης δι-
άσπασης, παύει η υποχρέωση  της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. να 
καταβάλλει ετήσιο αντάλλαγμα στη Δ.Ε.Η. Α.Ε. σύμφωνα 
με την παρ. 5 του άρθρου 127 του ν. 4001/2011, με την 
επιφύλαξη: α) των ποσών που αφορούν σε υποανάκτηση 
εσόδων του κυρίου του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. για το χρονικό διάστη-
μα μέχρι την ολοκλήρωση της απόσχισης του Κλάδου 
Δικτύου Διανομής και β) των ποσών που αφορούν στο 
Απαιτούμενο Έσοδο για το δίκτυο Υψηλής Τάσης Κρήτης.
(ι) Οποιοδήποτε ελάττωμα στη διαδικασία απόσχισης 
του Κλάδου Δικτύου Διανομής δύναται να θεμελιώσει 
αξίωση αποζημίωσης των θιγομένων, σύμφωνα με τις γε-
νικές διατάξεις, μη θιγομένου του κύρους της απόσχισης.
(ια) Δεν απαιτείται η διενέργεια απογραφής των στοι-
χείων ενεργητικού και παθητικού που θα αποτιμηθούν 
στο πλαίσιο της απόσχισης του Κλάδου Δικτύου Δια-
νομής.
5. Οποιοσδήποτε λογιστικός ή φορολογικός χειρισμός 
διενεργήθηκε από τη Δ.Ε.Η. Α.Ε. που αφορά στον Κλάδο 
Δικτύου Διανομής και ενέχει μελλοντικά οφέλη ή βάρη, μεταφέρεται, συνεπεία της απόσχισης, στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. προς όφελος ή βάρος αυτής.
6. Κάθε μορφής διοικητικές άδειες, εγκρίσεις και παρα-
χωρήσεις που έχουν χορηγηθεί στη Δ.Ε.Η. Α.Ε., σχετικά με 
τον εισφερόμενο Κλάδο Δικτύου Διανομής, μεταβιβάζο-
νται αυτοδικαίως στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., περιλαμβανομέ-
νης ενδεικτικά της άδειας αποκλειστικότητας κυριότητας 
του Δικτύου σε σχέση με τον Κλάδο Δικτύου Διανομής, όπως ορίζεται στην παρ. 2. Για λόγους ασφάλειας δικαί-
ου, η ΡΑΕ αμελλητί μετά την ολοκλήρωση της απόσχι-
σης τροποποιεί την υφιστάμενη άδεια αποκλειστικότη-
τας της κυριότητας Ε.Δ.Δ.Η.Ε. της Δ.Ε.Η. Α.Ε., ώστε να 
αποτυπώνεται ότι κατέχουν: α) η Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. άδεια αποκλειστικότητας κυριότητας Ε.Δ.Δ.Η.Ε. σε σχέση με 
τον Κλάδο Δικτύου Διανομής, όπως ορίζεται στην παρ. 2 
και β) η Δ.Ε.Η. Α.Ε. άδεια αποκλειστικότητας κυριότη-
τας Ε.Δ.Δ.Η.Ε. σε σχέση με τα εξαιρούμενα στοιχεία του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο της παρ. 2.
7. Το Μετοχικό Κεφάλαιο της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. αυξάνε-
ται λόγω της απορρόφησης, κατά ποσό που δεν υπερ-βαίνει το ποσό της εύλογης αξίας του ως άνω εισφερό-
μενου κλάδου της Δ.Ε.Η. Α.Ε., το οποίο ισούται με την 
καθαρή θέση αυτού, όπως προκύπτει από το άρθρο 8 του ν.δ. 1297/1972, σε συνδυασμό με το άρθρο 17 
του ν. 4548/2018 (Α’ 104), δηλαδή την αποτίμηση μείον αφορολόγητα αποθεματικά που πρόκειται να μεταφερ-
θούν με τον κλάδο. Διαφορά μεταξύ της αύξησης και 
της εύλογης αξίας άγεται στον λογαριασμό υπέρ το άρ-τιο. Στο πλαίσιο των απαλλαγών που προβλέπει το ν.δ. 
1297/1972, η πιο πάνω αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου 
απαλλάσσεται από το ανταποδοτικό τέλος 0,1% υπέρ 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού της παρ. 1 του άρθρου 
17 του ν. 3959/2011 (Α’ 93), καθώς και τον Φόρο Συγκέ-
ντρωσης Κεφαλαίου του ν. 1676/1986 (Α’ 204) και από 
οποιονδήποτε άλλον φόρο, τέλος, εισφορά υπέρ τρίτων 
ή άλλη επιβάρυνση. Με την ολοκλήρωση της απορρό-
φησης του Κλάδου Δικτύου Διανομής, εκδίδονται από 
τη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. νέες μετοχές που παραδίδονται στη Δ.Ε.Η. Α.Ε.. Οι μετοχές αυτές παρέχουν στη Δ.Ε.Η. Α.Ε. το 
δικαίωμα συμμετοχής στα κέρδη της επωφελούμενης 
εταιρείας.
8. Οι παρ.  1 και 2 του άρθρου 4 του ν.  1468/1950 
(Α’ 169), η παρ. 1 του άρθρου 36 και του άρθρου 37 του β.δ. της 28ης Ιανουαρίου 1951 (Α’ 35), τα άρθρα 12, 13 και 14 του α.ν. 1672/1951 (Α’ 36), ο ν. 4483/1965 (Α’ 118), 
καθώς και τα υφιστάμενα κατά την έναρξη ισχύος του 
παρόντος φορολογικά, δικονομικά ή άλλα προνόμια ή 
δικαιώματα απαλλοτριώσεως ακινήτων, συστάσεως δου-
λειών, χρήσεως οδών, πλατειών, πεζοδρομίων, διέλευσης 
γραμμών ή καλωδίων ή διανοίξεως υπόγειων σηράγγων 
ή εκτελέσεως υπέργειων ή υπόγειων εργασιών, τοποθέ-
τησης στύλων, εγκατάστασης υποσταθμών, που είναι 
αναγκαίες για την κατασκευή, συντήρηση, επισκευή, εκ-
μετάλλευση, ανάπτυξη και διατήρηση της λειτουργικής 
και τεχνικής αρτιότητας του Ε.Δ.Δ.Η.Ε. και την παραγωγή 
ηλεκτρικής ενέργειας και την παροχή υπηρεσιών ή την 
άσκηση δραστηριοτήτων κοινής ωφέλειας παραμέ-
νουν σε ισχύ και εφαρμόζονται αναλόγως και υπέρ της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.
9. Εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου υπέρ της Δ.Ε.Η. 
Α.Ε. για δάνεια που μεταφέροντ αι στη Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. 
ισχύουν υπέρ της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.
10. Στην περίπτωση απόσχισης του Κλάδου Δικτύου 
Διανομής της Δ.Ε.Η. Α.Ε., σύμφωνα με τις παρ. 1 έως και 
8, όπου γίνεται αναφορά στον ν. 4001/2011 στον κύριο 
του Ε.Δ.Δ.Η.Ε., με εξαίρεση το Δίκτυο Υψηλής Τάσης 
της Κρήτης, περιλαμβανομένων των σχετικών παγίων 
και στοιχείων, καθώς και του υφιστάμενου δικτύου 
οπτικών ινών και των σχετικών στοιχείων ενεργητικού, 
του δικαιώματος εγκατάστασης οπτικών ινών ή άλλων 
στοιχείων δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών επί του 
Ε.Δ.Δ.Η.Ε., καθώς και των υποχρεώσεων και δικαιωμάτων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8636 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
που απορρέουν από τον ν. 4463/2017 (Α’ 42) για τους 
φορείς εκμετάλλευσης δικτύου, θεωρείται στο εξής η 
Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.
11. Σε περίπτωση πώλησης από τη Δ.Ε.Η. Α.Ε. μετοχών 
της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα με 
ιθαγένεια ή έδρα εκτός των κρατών μελών της Ευρω-
παϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων 
Συναλλαγών δεν εφαρμόζεται η παρ. 1 του άρθρου 25 του ν. 1892/1990 (Α’ 101).».
3. Η παρ. 1 του άρθρου 124 του ν. 4001/2011 (Α’ 179) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Τα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για τη διαχείριση 
της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε. δεν μπορούν να συμμετέχουν σε δι-αρθρωτικές δομές της Δ.Ε.Η. Α.Ε. που φέρουν την ευθύ-
νη, άμεσα ή έμμεσα, για την καθημερινή εκτέλεση των 
δραστηριοτήτων παραγωγής, μεταφοράς ή προμήθειας 
ηλεκτρικής ενέργειας. Η αμοιβή των εκτελεστικών μελών 
του διοικητικού συμβουλίου και των λοιπών διοικητικών 
οργάνων της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., στην οποία περιλαμβάνο-νται οι πάσης φύσης αποδοχές και παροχές, δεν εξαρτά-
ται από τις δραστηριότητες ή τα αποτελέσματα της Δ.Ε.Η. 
Α.Ε. ή οποιουδήποτε μέρου ς της, πέραν των δραστηριο-
τήτων ή των αποτελεσμάτων της Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε.».
Άρθρο 130Ρυθμίσεις αδειοδότησης υβριδικών σταθμών Α.Π.Ε. και σταθμών Α.Π.Ε. και αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας - Χρονοδιάγραμμα για την ανάπτυξη και συμμετοχή μονάδων αποθήκευσης στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και σε μηχανισμούς ισχύος
1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος δεν επιτρέ-
πεται η υποβολή νέων αιτήσεων στη Ρυθμιστική Αρχή 
Ενέργειας (ΡΑΕ) και η έκδοση νέων Βεβαιώσεων Ειδικών 
Έργων για την υλοποίηση υβριδικών σταθμών Ανανε-
ώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.) σε νησιωτικά συστή-
ματα που έχουν διασυνδεθεί ή τελούν υπό διασύνδεση 
ή αναμένεται να διασυνδεθούν μερικώς ή ολικώς με το Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέρ-γειας (Ε.Σ.Μ.Η.Ε.) της περιόδου 2019-2028 μέχρι την 31η.12.2024, σύμφωνα με το εγκεκριμένο Δεκαετές 
Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΔΠΑ) του Ε.Σ.Μ.Η.Ε. της περι-
όδου 2019-2028 που εγκρίθηκε με την από 27.3.2020 
απόφαση της ΡΑΕ (Β’ 1048). Εκκρεμείς αιτήσεις χορήγη-
σης αδειών παραγωγής ή Βεβαιώσεων Ειδικών Έργων 
απορρίπτονται χωρίς να απαιτείται να έχει προηγηθεί 
εξέτασή τους.
2. Έως τις 31.12.2021, αναστέλλονται η υποβολή αιτή-
σεων, η χορήγηση αδειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέρ-
γειας, η περιβαλλοντική αδειοδότηση και η χορήγηση 
προσφορών σύνδεσης για την αδειοδότηση σταθμών 
που συνδυάζουν μονάδες Α.Π.Ε. με διατάξεις αποθή-
κευσης ηλεκτρικής ενέργειας και έχουν λάβει άδεια πα-
ραγωγής, σύμφωνα με τον υπό στοιχεία Δ5-ΗΛ/Β/Φ.1/
οικ.17951/6.12.2000 Κανονισμό Αδειών Παραγωγής και 
Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας (Β’ 1498) ή εμπίπτουν 
στο πεδίο εφαρμογής του ίδιου Κανονισμού.
3. Η παρ. 1 δεν εφαρμόζεται για τις αιτήσεις τροποποί-
ησης αδειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ή Βεβαι-ώσεων Ειδικών Έργων που έχουν ήδη χορηγηθεί για την 
εγκατάσταση υβριδικών σταθμών Α.Π.Ε. στην Κρήτη και 
στα λοιπά μη διασυνδεδεμένα νησιωτικά συστήματα. 
Η παρ. 2 δεν εφαρμόζεται για σταθμούς αντλησιοτα-
μίευσης.
4. Με σκοπό την ανάπτυξη της δραστηριότητας απο-
θήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και συμμετοχής μονά-
δων αποθήκευσης στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και 
σε μηχανισμούς ισχύος, σε συμμόρφωση με τη νομοθε-σία και ιδίως με την Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπα-ϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 
2019 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική 
αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της 
Οδηγίας 2012/27/ΕΕ (αναδιατύπωση) (EE L 158/125), με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, 
κατόπιν γνώμης της ΡΑΕ, δύνανται να καθορίζονται οι 
απαιτούμενες ενέργειες, καθώς και δεσμευτικό χρονοδι-
άγραμμα για την υλοποίηση των σχετικών υποχρεώσεων 
του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής 
Ενέργειας (Α.Δ.Μ.Η.Ε.) Α.Ε., του Ελληνικού Χρηματιστη-
ρίου Ενέργειας (Ε.Χ.Ε.) Α.Ε., της Εταιρείας Εκκαθάρισης 
Συναλλαγών του Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε., του 
Διαχειριστή Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής 
Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) Α.Ε., του Διαχειριστή Α.Π.Ε. και Εγ-
γυήσεων Προέλευσης (Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π.) Α.Ε., του Κέντρου 
Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Κ.Α.Π.Ε.) και του Δια-
χειριστή Δικτύου Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών (Δ.Α.Α.), 
ως αρμόδιων φορέων.
5. Για την εφαρμογή της παρ. 4, οι ως άνω αρμόδιοι 
φορείς υποβάλλουν εισήγηση προς τον Υπουργό Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας εντός τριάντα (30) ημερών από 
την παραλαβή του σχετικού αιτήματος και η γνώμη της ΡΑΕ παρέχεται εντός τριάντα (30) ημερών από την υπο-
βολή σχετικού αιτήματος του Υπουργού Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας. Σε περίπτωση που η ανωτέρω γνώμη της 
ΡΑΕ δεν παρασχεθεί εντός της ανωτέρω προθεσμίας, 
τεκμαίρεται ότι έχει παρασχεθεί.
6. Η ΡΑΕ παρακολουθεί την τήρηση των υποχρεώσεων 
και του χρονοδιαγράμματος της παρ. 4 και σε περίπτωση 
παραβίασης αυτών από τους ανωτέρω φορείς, με από-
φασή της, η οποία εκδίδεται εντός είκοσι (20) εργάσιμων 
ημερών από την επομένη της παραβίασης της σχετικής 
προθεσμίας, εφόσον συντρέχει τέτοια περίπτωση, άλ-
λως από την αναφορά ή διαπίστωση της παραβίασης 
της σχετικής υποχρέωσης, επιβάλει τις κυρώσεις που 
προβλέπονται στο άρθρο 36 του ν. 4001/2011 (Α’ 179).
Άρθρο 131
Προσδιορισμός κατανομής εσόδων από πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκπομπών αερίων ρύπων για τα έτη 2021 έως 2030 - 
Τροποποίηση του άρθρου 25 του ν. 3468/2006
Στο τέλος της παρ. Α.2. του άρθρου 25 του ν. 3468/2006 
(Α’ 129) προστίθεται περ. Α.2.1, ως εξής:
«Α.2.1. Για την περίοδο 2021 έως 2030, ο Διαχειριστής 
ΑΠΕ και Εγγυήσεων Προέλευσης (Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε.) δι-
αχειρίζεται τμήμα των εσόδων από πλειστηριασμούς 
δικαιωμάτων εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, το οποίο 
διατίθεται ως ενίσχυση για επιχειρήσεις τομέων και υπο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8637 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
τομέων που εκτίθενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής 
άνθρακα, λόγω του κόστους δικαιωμάτων του συστή-
ματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμο-
κηπίου της Ε.Ε. που μετακυλίεται στις τιμές ηλεκτρικής 
ενέργειας (ενίσχυση για έμμεσο κόστος εκπομπών), 
σύμφωνα με όσα ορίζονται στην Οδηγία 2003/87/ΕΚ, 
καθώς και τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά 
με ορισμένα μέτρα κρατικών ενισχύσεων, στο πλαίσιο 
του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερί-
ων θερμοκηπίου μετά το 2021 (2020/C 317/04).
Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, καθορίζεται η διαδικασία χορήγησης της ενίσχυ-σης από τη Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε., για την περίοδο 2021 έως 2030, για επιχειρήσεις τομέων και υποτομέων που εκτί-θενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα, όπως οι δικαιούχοι, το μέγιστο ποσό ενίσχυσης και η μεθοδο-λογία χορήγησης της ενίσχυσης.
Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας κατανέμονται ετησίως για την περίοδο 2021 έως 
2030 τα έσοδα από πλειστηριασμούς δικαιωμάτων εκ-
πομπών αερίων θερμοκηπίου, σύμφωνα το άρθρο 15 
της υπ’ αρ. 181478/965/2017 (Β’ 3763) κοινής απόφασης 
των Υπουργών Οικονομίας και Ανάπτυξης, Περιβάλλο-
ντος και Ενέργειας, Υποδομών και Μεταφορών, όπως 
εκάστοτε ισχύει, ως εξής:
(α) Ποσοστό τουλάχιστον 60% των εσόδων αποτελεί 
πόρο του Ειδικού Λογαριασμού του άρθρου 143 του 
ν. 4001/2011 (Α’ 179).
(β) Ποσοστό των εσόδων, το οποίο καθορίζεται κατ’ 
ανώτατο όριο με την απόφαση, καλύπτει τις ανάγκες της 
ενίσχυσης για επιχειρήσεις τομέων και υποτομέων που 
εκτίθενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα, 
σύμφωνα με την απόφαση του δευτέρου εδαφίου. Ποσό, 
το οποίο δεν χρησιμοποιείτ αι για τον παραπάνω σκοπό 
αποτελεί πόρο του ειδικού λογαριασμού του άρθρου 
143 του ν. 4001/2011.
(γ) Ποσοστό των εσόδων, το οποίο καθορίζεται με 
την ανωτέρω απόφαση, διατίθεται για την πραγματο-
ποίηση έργων και την εξυπηρέτηση ορισμένων από τους 
σκοπούς, που περιγράφονται στην οδηγία 2003/87/ΕΚ 
και, συγκεκριμένα, κατά προτεραιότητα σε έργα εξοι-
κονόμησης ενέργειας, για την υποστήριξη χαμηλών και 
μεσαίων εισοδημάτων, που προκηρύσσονται σύμφωνα 
με το άρθρο 10Α του ν. 3661/2008 (Α’ 89), σε έργα που 
αποσκοπούν στη μείωση των συμβατικών καυσίμων από 
μεταφορές και δράσεις για την προώθηση της ηλεκτρο-
κίνησης, σε αντιπυρικά έργα καθαρισμού και διαχείρισης 
με σκοπό τη διατήρηση και αύξηση του αποθέματος των 
δημόσιων και ιδιωτικών δασών, σε έργα σε αναπτυσσό-
μενες ή τρίτες χώρες με σκοπό τη μείωση των εκπομπών 
αερίων του θερμοκηπίου και την προσαρμογή στην 
κλιματική αλλαγή, για την υποστήριξη του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας ως προς την εξυπηρέτη-
ση μέρους των λειτουργικών δαπανών του, καθώς και 
των στόχων και δράσεων του Εθνικού Σχεδίου για την 
Ενέργεια και το Κλίμα, και την αναθεώρηση αυτών όπου 
απαιτείται, καθώς και σε έργα για την προστασία, διατή-
ρηση και βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος.Με την ίδια απόφαση καθορίζονται ως φορέας υλοποί-
ησης των δράσεων είτε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας είτε φορέας εποπτευόμενος από το Υπουργείο 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας είτε φορέας που προβλέ-
πεται στην παρ. 3 του άρθρου 10Α του ν. 3661/2008, 
καθώς και η διαδικασία μεταφοράς των πόρων στους 
ανωτέρω φορείς. Ποσό που δεν χρησιμοποιείται εντός 
του έτους μεταφέρεται για χρήση στα επόμενα έτη έως εξαντλήσεώς του.
(δ) Ποσοστό των εσόδων, το οποίο καθορίζεται με 
την ανωτέρω απόφαση, διατίθεται σε φορέα ή φορείς 
εποπτευόμενους από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας για τη χρηματοδότηση έργων και δράσεων για 
την ανάπτυξη βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων 
χαμηλού ανθρακικού και περιβαλλοντικού αποτυπώμα-
τος, με στόχο την ενίσχυση και τη σταδιακή διαφοροποί-
ηση των τοπικών οικονομιών, καθώς και τη δημιουργία 
νέων θέσεων εργασίας στις Πε ριφερειακές Ενότητες Κο-
ζάνης και Φλώρινας και στον Δήμο Μεγαλόπολης της 
Περιφερειακής Ενότητας Αρκαδίας. Με την απόφαση 
του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθορίζο-
νται το ποσοστό των εσόδων, ο φορέας και η διαδικασία 
χορήγησης των πόρων. Ποσό που δεν χρησιμοποιείται 
εντός του έτους μεταφέρεται για χρήση στα επόμενα έτη 
έως εξαντλήσεώς του.
(ε) Ποσοστό έως ένα τοις εκατό (1%) των εσόδων δι-
ατίθεται στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
για να καλύψει συνδρομές και υποχρεώσεις για θέματα 
κλιματικής αλλαγής και προστασίας της στοιβάδας του 
όζοντος που απορρέουν από διεθνείς συμβάσεις που 
έχουν υπογραφεί από την Ελλάδα, καθώς και από συμ-μετοχή σε διεθνείς οργανισμούς.».
Άρθρο 132
Προσδιορισμός περιθωρίου ισχύοςσε κορεσμένα δίκτυα
1. Κατά παρέκκλιση των αποφάσεων της Ρυθμιστικής 
Αρχής Ενέργειας που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση 
της περ. α) της παρ. 5 του άρθρου 3 του ν. 3468/2006 
(Α’ 129) χορηγούνται προσφορές σύνδεσης στο Δίκτυο:
α) Σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς, που πρόκειται να 
λειτουργήσουν από κατηγορίες παραγωγών, εξαιρου-
μένων των Ενεργειακών Κοινοτήτων του ν. 4513/2018 
(Α’ 9), σε περιοχές, όπου το δίκτυο έχει χαρακτηριστεί ως 
κορεσμένο με βάση την υπ’ αρ. 699/2012 απόφαση της 
ΡΑΕ, από την έναρξη ισχύος του παρόντος και μέχρι την 
έκδοση απόφασης άρσης κορεσμού, μέχρι την εξάντλη-
ση συνολικής ισχύος ογδόντα έξι (86) μεγαβάτ (MW).
β) Σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς, συμπεριλαμβανο-
μένων των σταθμών της παρ. 1 του άρθρου 14Α του 
ν. 3468/2006 στην περίπτωση του δικτύου των Διασυν-
δεμένων με το Σύστημα της Ηπειρωτικής Χώρας Κυ-
κλάδων (σύμπλεγμα Πάρου-Νάξου, Μύκονος, Σύρος, 
Άνδρος, Τήνος), από την έναρξη ισχύος του παρόντος και 
μέχρι την έκδοση από τη ΡΑΕ της απόφασης άρσης κο-
ρεσμού, μέχρι την εξάντληση συνολικής ισχύος σαράντα 
πέντε (45) μεγαβάτ (MW), εκ των οποίων τα δέκα πέντε (15) μεγαβάτ (MW) διατίθενται αποκλειστικά για σταθ-
μούς του άρθρου 14Α του ν. 3468/2006 και για σταθμούς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8638 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
του Ειδικού Προγράμματος Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών 
Συστημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις. Ειδικότερα η 
παραπάνω ισχύς κατανέμεται κατά ένα τρίτο (1/3) στο 
σύμπλεγμα Άνδρου-Τήνου και κατά δύο τρίτα (2/3) στο 
σύμπλεγμα Πάρου-Νάξου, Σύρου, Μυκόνου.
γ) Σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς συμπεριλαμβανομέ-
νων σταθμών των περιπτώσεων της παρ. 1 του άρθρου 14Α του ν. 3468/2006 στην περίπτωση του δικτύου της Κρήτης, από την έναρξη ισχύος του παρόντος και μέχρι 
την έκδοση από τη ΡΑΕ της απόφασης άρσης κορεσμού, 
μέχρι την εξάντληση συνολικής ισχύος εκατό σαράντα 
(140) μεγαβάτ (MW), εκ των οποίων τα σαράντα (40) 
μεγαβάτ (MW) διατίθενται αποκλειστικά για σταθμούς του άρθρου 14Α του ν. 3468/2006 και για σταθμούς του 
Ειδικού Προγράμματος Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Συ-
στημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις.
2. Για την εφαρμογή της παρ. 1 ισχύουν τα κάτωθι:
α) Για φωτοβολταϊκούς σταθμούς, εξαιρουμένων 
των σταθμών του άρθρου 14Α του ν. 3468/2006 και για 
σταθμούς του Ειδικού Προγράμματος Ανάπτυξης Φωτο-
βολταϊκών Συστημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις, ο 
αρμόδιος Διαχειριστής παραλαμβάνει αιτήματα χορήγη-
σης προσφοράς σύνδεσης μέχρι την κάλυψη συνολικής 
ισχύος προσαυξημένης κατά πενήντα τοις εκατό (50%) 
ως προς τα αντίστοιχα όρια ισχύος της παρ. 1 που κα-
θορίζονται με τον παρόντα για κάθε κορεσμένο δίκτυο.
β) Εκκρεμείς αιτήσεις χορήγησης οριστικής προσφο-
ράς σύνδεσης φωτοβολταϊκών σταθμών που δεν δια-
θέτουν άδεια παραγωγής ή Βεβαίωση Παραγωγού στις 
περιοχές της παρ. 1, θεωρούνται αυτοδικαίως άκυρες 
και οι ενδιαφερόμενοι δύνανται να τις επανυποβάλουν σύμφωνα με το παρόν.
γ) Κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, άμεσα ή έμμεσα 
μέσω της συμμετοχής του στη διοίκηση ή ως μέτοχος, 
εταίρος ή μέλος νομικού προσώπου με οποιοδήποτε 
ποσοστό συμμετοχής, δύναται να υποβάλλει μόνον μία (1) αίτηση χορήγησης οριστικής προσφοράς σύνδεσης 
για φωτοβολταϊκό σταθμό ισχύος μέχρι τετρακόσια (400) 
κιλοβάτ (kW) για κάθε ένα κορεσμένο δίκτυο της παρ. 1. 
Οι περιορισμοί του προηγούμενου εδαφίου δεν ισχύουν 
για σταθμούς του άρθρου 14Α του ν. 3468/2006 και για 
σταθμούς του Ειδικού Προγράμματος Ανάπτυξης Φω-
τοβολταϊκών Συστημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις. Κάθε αίτηση για χορήγηση οριστικής προσφοράς σύν-
δεσης, συνοδεύεται από υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 
8 του ν. 1599/1986 (Α’ 75) του αιτούντος, με την οποία 
βεβαιώνεται η πλήρωση ή μη του κριτηρίου του πρώτου 
εδαφίου της παρούσας περίπτωσης.
δ) Μετά από την αποδοχή από τους ενδιαφερόμενους 
των οριστικών προσφορών σύνδεσης με τις οποίες εξα-
ντλείται το όριο ισχύος της παρ. 1 κατά περίπτωση, αι-τήσεις για χορήγηση προσφορών σύνδεσης που έχουν υποβληθεί στον αρμόδιο Διαχειριστή απορρίπτονται.
ε) Για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς της παρ. 1 δεν 
ελέγχεται το κριτήριο της παρ. 3α του άρθρου 7 του 
ν. 4414/2016 (Α’ 149) και δεν εφαρμόζεται ο περιορισμός 
της παρ. 3β του ίδιου άρθρου.
στ) Η ισχύς των σταθμών της περ. α) της παρ. 1 προ-
σμετράται στο όριο ασφαλούς απορρόφησης ισχύος από σταθμούς Α.Π.Ε. στο κορεσμένο δίκτυο της Πελο-
ποννήσου σύμφωνα με την απόφαση υπ’ αρ. 663/2019 
(Β’ 3660) της ΡΑΕ.
ζ) Η ισχύς των σταθμών των περ. β) και γ) της παρ. 1 
προσμετράται στο όριο ασφαλούς απορρόφησης ισχύ-
ος από σταθμούς Α.Π.Ε. που καθορίζεται σύμφωνα με 
το άρθρο 13 του ν. 4685/2020 (Α’ 92) για τα κορεσμένα δίκτυα των περ. β’ και γ’ της παρ. 1 του παρόντος.
η) Κατά παρέκκλιση του ειδικού πλαισίου προτεραι-
ότητας του άρθρου 8β του ν. 3468/2006, προκειμένου 
για την κατάταξη σε σειρά προτεραιότητας των αιτήσε-ων χορήγησης προσφοράς σύνδεσης των περ. β’ και γ’ της παρ. 1, όλες οι αιτήσεις κατατάσσονται στην Ομάδα Προτεραιότητας Ε’ της απόφασης που έχει εκδοθεί κατ’ 
εξουσιοδότηση του άρθρου 8β του ν. 3468/2006.
3. Για την υποβολή αιτήσεων χορήγησης οριστικής 
προσφοράς σύνδεσης για φωτοβολταϊκούς σταθμούς 
του παρόντος άρθρου ισχύουν τα κάτωθι:
α) Οι αιτήσεις χορήγησης προσφοράς σύνδεσης υπο-
βάλλονται ηλεκτρονικά, μέσω κατάλληλου πληροφο-
ριακού συστήματος που υλοποιεί ο Διαχειριστής του 
Δικτύου, εντός δύο (2) μηνών από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος.
β) Η θέση σε κανονική λειτουργία του ως άνω πληρο-
φοριακού συστήματος, προκειμένου για την υποβολή 
των αιτήσεων, καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπως προβλέπεται στο 
άρθρο 146, η οποία εκδίδεται εντός δύο (2) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος. Με την ίδια απόφαση 
καθορίζεται το υπόδειγμα της εγγυητικής επιστολής της 
περ. γ) και δύναται να καθορίζονται τα απαιτούμενα στοι-
χεία και δικαιολογητικά για την υποβολή των αιτήσεων.
γ) Με την αίτηση χορήγησης προσφοράς σύνδεσης 
υποβάλλεται εγγυητική επιστολή του ν.  4152/2013 
(Α’ 107), προσαυξημένη κατά ποσοστό εκατό τοις εκατό 
(100%). Αντίγραφο της εγγυητικής επιστολής υποβάλλε-
ται ηλεκτρονικά ταυτόχρονα με την αίτηση και η πρω-
τότυπη εγγυητική επιστολή προσκομίζεται σε φυσικό 
αντίγραφο ή αποστέλλεται με αποδεικτικό παραλαβής 
εντός πέντε (5) ημερών από την υποβολή της αίτησης 
στον αρμόδιο Διαχειριστή. Η εγγυητική επιστολή επι-
στρέφεται κατόπιν αίτησης του ενδιαφερομένου, η 
οποία υποβάλλεται είτε πριν την χορήγηση της οριστικής 
προσφοράς, είτε εντός διαστήματος δύο (2) μηνών από τη χορήγηση της οριστικής προσφοράς, σε περίπτωση 
που ο ενδιαφερόμενος δεν επιθυμεί να την αποδεχτεί.
δ) Οι αιτήσεις σταθμών του άρθρου 14Α του 
ν. 3468/2006, καθώς και σταθμών του Ειδικού Προγράμ-
ματος Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Σταθμών σε κτιριακές 
εγκαταστάσεις υποβάλλονται εντύπως στον αρμόδιο 
Διαχειριστή. Με την υπουργική απόφαση της περ. β’ μπο-
ρεί να προβλέπεται ότι υποβολή των αιτήσεων γίνεται 
μέσω του πληροφοριακού συστήματος της περ. α’ της 
παρούσας.
4. Τα περιθώρια ισχύος που αναφέρονται στην παρ. 2 
του άρθρου 60 του ν. 4546/2018 (Α’ 101) διατίθενται 
αποκλειστικά σε φωτοβολταϊκούς σταθμούς και προ-
σαυξάνονται κατά ποσοστό σαράντα τοις εκατό (40%).
5. Στις περιοχές της παρ. 2 του άρθρου 60 του ν. 4546/ 
2018, καθορίζεται για έκαστη περιοχή, πρόσθετο περι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8639 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
θώριο ισχύος τριάντα (30) μεγαβάτ (MW) αποκλειστικά 
για αιολικούς σταθμούς που πρόκειται να λειτουργήσουν 
από Ενεργειακές Κοινότητες του ν. 4513/2018 (Α’ 9), με 
την προϋπόθεση ότι κάθε Ενεργειακή Κοινότητα δύνα-
ται να κάνει αποδεκτές οριστικές προσφορές σύνδεσης 
μέχρι του ορίου συνολικής ισχύος έξι (6) μεγαβάτ (MW).
6. Μετά τη χορήγηση προσφορών σύνδεσης για 
σταθμούς της περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 60 του ν.  4546/2018 χορηγούνται προσφορές σύνδεσης σε 
φωτοβολταϊκούς σταθμούς ισχύος μέχρι ένα (1) μεγα-
βάτ (MW) που εγκαθίστανται στην περιοχή της Εύβοιας, 
όπου το δίκτυο έχει χαρακτηριστεί ως κορεσμένο σύμ-
φωνα με τις υπ’ αρ. 136/2006 και 96/2007 αποφάσεις της 
ΡΑΕ και οι οποίοι συνδέονται στο Δίκτυο μέχρι την εξά-
ντληση συνολικής ισχύος σαράντα (40) μεγαβάτ (MW), 
με την επιφύλαξη του επόμενου εδαφίου. Σε σταθμούς 
του άρθρου 14Α του ν. 3468/2006 και του Ειδικού Προ-
γράμματος Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Συστημάτων σε 
κτιριακές εγκαταστάσεις που εγκαθίστανται στην ως άνω 
περιοχής της Εύβοιας χορηγούνται προσφορές σύνδε-σης ανεξαρτήτως περιορισμού ισχύος.
7. Οι κάτοχοι σταθμών Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. που συν-
δέονται σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως κορε-
σμένο δίκτυο των οποίων οι άδειες παραγωγής έχουν 
παραταθεί, σύμφωνα με το τρίτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 25 του ν. 4685/2020 (Α’ 92) και για τους οποίους 
σταθμούς είχαν εκδοθεί οριστικές προσφορές σύνδε-
σης, δύνανται να υποβάλλουν αίτημα χορήγησης ορι-
στικής προσφοράς σύνδεσης εντός ενός (1) μηνός από την έναρξη ισχύος του παρόντος. Η οριστική προσφο-ρά σύνδεσης χορηγείται κατά προτεραιότητα και κατά παρέκκλιση της νομοθεσίας περί κορεσμένου δικτύου.
Άρθρο 133
Ρυθμίσεις αδειών αναζήτησης, έρευνας 
και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων - Τροποποίηση της παρ. 6 και προσθήκη παρ. 40 στο άρθρο 2 του ν. 2289/1995
1. Στην παρ. 6 του άρθρου 2 του ν. 2289/1995 (Α’ 27) 
τροποποείται το πρώτο εδάφιο, προστίθεται νέο δεύτε-ρο εδάφιο και η παρ. 6 διαμορφώνεται ως εξής:
«6. Μέσα στην προθεσμία που ορίζεται στην πρό-
σκληση, η Ε.Δ.Ε.Υ. Α.Ε. χορηγεί την άδεια αναζήτησης, 
με απόφασή της που εγκρίνεται από τον Υπουργό Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας για διάρκεια μέχρι δεκαο-
κτώ (18) μηνών, η οποία δύναται να παρατείνεται όταν 
η προβλεπόμενη στην άδεια διάρκεια δεν επαρκεί για 
την ολοκλήρωση των δρασ τηριοτήτων, εφόσον αυτές 
έχουν διεξαχθεί σύμφωνα με την άδεια. Το πρώτο εδάφιο 
καταλαμβάνει και τις ήδη χορηγηθείσες πριν την έναρξη 
ισχύος του παρόντος άδειες, ακόμη και εάν έχει λήξει η 
διάρκειά τους. Η προς αναζήτηση περιοχή δεν μπορεί 
να υπερβαίνει τα τέσσερις χιλιάδες (4.000) τετραγωνι-
κά χιλιόμετρα προκειμένου για την ξηρά και τα είκοσι 
χιλιάδες (20.000) τετραγωνικά χιλιόμετρα προκειμένου 
για τη θάλασσα. Τα ανωτέρω όρια δεν ισχύουν για την περίπτωση εκτέλεσης σεισμικών ή άλλων γεωφυσικών 
και γεωλογικών μεθόδων ερευνών μη αποκλειστικής 
χρήσης.».2. Στο άρθρο 2 του ν.  2289/1995 προστίθεται νέα 
παρ. 40 ως εξής:
«40. Δεν θεωρείται χορήγηση άδειας αναζήτησης, 
έρευνας και εκμετάλλευσης κατά την έννοια του παρό-
ντος:
α) η χορήγηση των αδειών αναζήτησης, έρευνας και 
εκμετάλλευσης που οφείλεται απλώς και μόνο σε με-
ταβολή της επωνυμίας ή της ιδιοκτησίας του φορέα, ο οποίος κατέχει ισχύουσα άδεια ή σε μεταβολή της σύν-θεσης του εν λόγω φορέα ή μεταβίβασης της άδειας ή 
εκχώρηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτήν,
β) η χορήγηση άδειας αναζήτησης, έρευνας και εκ-
μετάλλευσης σε φορέα ο οποίος κατέχει άλλης μορφής άδεια, εφόσον το γεγονός ότι ο φορέας κατέχει τέτοιου είδους άδεια συνεπάγεται το δικαίωμα χορήγησης του δικαιώματος της παρ. 1,
γ) η απόφαση της Ε.Δ.Ε.Υ. Α.Ε., η οποία εγκρίνεται από 
τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία 
λαμβάνεται στο πλαίσιο της αδειοδότησης και η οποία αφορά στην έναρξη, διακοπή, παράταση ή παύση των 
δραστηριοτήτων της χορηγηθείσας άδειας.».
Άρθρο 134
Ρυθμίσεις για την ενίσχυση της αποτελεσμα-τικής λειτουργίας, εσωτερικής οργάνωσης και 
ανεξαρτησίας της ΡΑΕ - Τροποποίηση των άρ-θρων 40 και 45 του ν. 4001/2011
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 4001/2011 (Α’ 179) 
τροποποιείται το τέταρτο εδάφιο, προστίθενται δύο νέα 
εδάφια σε συνέχεια του τετάρτου εδαφίου και πέντε νέα 
εδάφια σε συνέχεια του έκτου εδαφίου, στην παρ. 2 του 
ιδίου άρθρου καταργούνται τα εδάφια πρώτο και δεύτε-
ρο και οι παρ. 1 και 2 διαμορφώνονται ως εξής:
«1. H Γ ραμματεία της ΡΑΕ διαρθρώνεται σε Διευθύν-
σεις, Τμήματα, Γ ραφείο Προέδρου, Γ ραφείο Τύπου και 
Δημοσίων Σχέσεων και Γ ραφείο Εσωτερικού Ελέγχου. 
Τα ανωτέρω αυτοτελή Γ ραφεία, επιπέδου Διεύθυνσης, 
υπάγονται απευθείας στον Πρόεδρο της ΡΑΕ και οι αρμο-
διότητές τους καθορίζονται στον Κανονισμό Εσωτερικής 
Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΡΑΕ. Τη διεύθυνση των 
Γ ραφείων αναλαμβάνει μέλος της Γ ραμματείας της ΡΑΕ 
είτε Ειδικός Επιστήμονας είτε Πανεπιστημιακής Εκπαί-
δευσης που επιλέγεται από τον Πρόεδρο της ΡΑΕ χωρίς 
άλλη διαδικασία. Τα ανωτέρω Γ ραφεία στελεχώνονται με 
απόφαση του Προέδρου της ΡΑΕ από μέλη της Γ ραμμα-
τείας της. Επιπροσθέτως, το Γ ραφείο Προέδρου στελεχώ-
νεται και από ειδικούς συνεργάτες της παρ. 2 του άρθρου 
37 του ν. 3428/2005 (Α’ 313), οι οποίοι εξομοιώνονται ως 
προς το νομικό καθεστώς τους προς τους μετακλητούς 
υπαλλήλους. Ειδικότερα, όσον αφορά στα εργασιακά 
τους ζητήματα γίνεται αντιστοίχιση με το καθεστώς 
του λοιπού προσωπικού της Γ ραμματείας της ΡΑΕ, ενώ όσον αφορά στα μισθολογικά ζητήματα εφαρμόζεται η 
παρ. 6β του άρθρου 9 του ν. 4354/2015 (Α’ 176), ανάλογα 
με την περίπτωση, με απόφαση του Πρόεδρου της ΡΑΕ. Η πρόσληψη στις θέσεις αυτές γίνεται με απόφαση του Προέδρου της ΡΑΕ χωρίς άλλη διαδικασία. Δύο από τις 
ανωτέρω θέσεις μετακλητών υπ αλλήλων επιτρέπεται να 
καλύπτονται και με απόσπαση υπαλλήλων, με οποιαδή-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8640 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ποτε σχέση εργασίας, από υπηρεσίες και φορείς του δη-
μοσίου τομέα, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 
41. Η απόσπαση διενεργείται από το κατά περίπτωση 
αρμόδιο όργανο, ύστερα από αίτημα του Προέδρου της 
ΡΑΕ, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης. Οι αποδο-
χές του υπαλλήλου που αποσπάται σε θέση μετακλητού 
καταβάλλονται από τη ΡΑΕ και διέπονται από όσα ορί-
ζονται στο παρόν. Οι αποδοχές δεν είναι χαμηλότερες 
από τις αποδοχές της οργανικής θέσης του υπαλλήλου, 
λαμβανομένης υπόψη της μισθολογικής ωρίμανσης και εξέλιξης της θέσης αυτής ή, εφόσον υπάρχει, προσωπι-
κής διαφοράς αποδοχών. Η απόσπαση λήγει αυτοδίκαια 
ταυτόχρονα με την αποχώρηση για οποιονδήποτε λόγο του Προέδρου που αιτήθηκε την απόσπαση.
Η ΡΑΕ δύναται να καταβάλλει, σε νομικά ή φυσικά πρό-
σωπα, δικαστικά έξοδα και έξοδα νομικής υποστήριξης 
των μελών ή του προσωπικού της για ζητήματα που αφο-
ρούν στην άσκηση των καθηκόντων τους στην Αρχή. Η 
καταβολή των δαπανών βαρύνει τον προϋπολογισμό της 
ΡΑΕ και γίνεται κατόπιν αίτησης των ενδιαφερομένων 
προσώπων και με βάση τα κατά περίπτωση νόμιμα πα-
ραστατικά, με μόνη προϋπόθεση, πριν από την καταβο-
λή των δαπανών αυτών από την Αρχή, να έχει προηγηθεί 
σχετική εγκριτική απόφαση για την πραγματοποίηση 
της δαπάνης, κατά περίπτωση από την Ολομέλεια ή 
τον Πρόεδρο της ΡΑΕ, και να έχει αναληφθεί η σχετική δημοσιονομική υποχρέωση με απόφαση του διατάκτη.
Ειδικότερα, η δικαστική υπεράσπιση και νομική υπο-
στήριξη των μελών της ΡΑΕ και του προσωπικού που 
υπηρετεί και απασχολείται στη Γ ραμματεία της ΡΑΕ με 
οποιαδήποτε έννομη σχέση, όταν ενάγονται ή κατη-
γορούνται για πράξεις ή παραλείψεις που ανάγονται 
αποκλειστικά στην εκπλήρωση των καθηκόντων τους, 
ανατίθεται, εφόσον οι ανωτέρω το επιθυμούν, σε εξω-
τερικό δικηγόρο που ορίζεται από την Ολομέλεια της 
ΡΑΕ, με εξαίρεση τις πράξεις ή παραλείψεις οι οποίες 
στρέφονται κατά της ιδίας. Η ΡΑΕ καλύπτει τη σχετική 
δαπάνη, το ύψος της οποίας προσδιορίζεται στη συγκε-κριμένη απόφαση και δεν μπορεί να υπερβαίνει το τρι-
πλάσιο του ποσού αναφοράς κάθε διαδικαστικής πράξης 
ή υπηρεσίας, όπως προσδιορίζεται στους πίνακες του 
Κώδικα Δικηγόρων και των παραρτημάτων αυτού, όπως 
εκάστοτε ισχύουν. Το ενδιαφερόμενο μέλος της ΡΑΕ και 
τα μέλη του προσωπικού της Γ ραμματείας της ΡΑΕ μπο-
ρούν διαζευκτικά να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες άλλου 
δικηγόρου της επιλογής τους. Το μέλος ή ο υπάλληλος, 
ο οποίος καταδικάζεται αμετακλήτως ή εις βάρος του 
οποίου εκδίδεται αμετάκλητη δικαστική απόφαση, με 
την οποία γίνεται δεκτή η σε βάρος τους ασκηθείσα αγω-
γή, είναι υποχρεωμένος να επιστρέφει άτοκα στη ΡΑΕ το 
σύνολο της δαπάνης που η Αρχή έχει καταβάλει για τη 
δικαστική υπεράσπισή του. Η ρύθμιση αυτή ισχύει και 
για τα μέλη της ΡΑΕ, των οποίων έληξε η θητεία, καθώς 
και για το προσωπικό της Γ ραμματείας της ΡΑΕ, το οποίο 
αποχώρησε από την ΡΑΕ.»
2. Με απόφαση του Προέδρου της ΡΑΕ τοποθετούνται 
τα μέλη της Γ ραμματείας της ΡΑΕ κατά Διευθύνσεις και Τμήματα.
3. Στο άρθρο 45 του ν. 4001/2011 εισάγεται τίτλος και 
αντικαθίστανται οι παρ. 1 και 2 ως εξής:«Άρθρο 45
Εναρμόνιση με την Οδηγία 2009/72 (άρθρο 35),την Οδηγία 2019/944 (άρθρο 57)και την Οδηγία 2009/73 (άρθρο 39)
1. Με απόφαση της ΡΑΕ, που δημοσιεύεται στην Εφη-
μερίδα της Κυβερνήσεως, θεσπίζεται ο Κανονισμός Εσω-
τερικής Λειτουργίας και Διαχείρισης της ΡΑΕ.
2. Με τον Κανονισμό της παρ. 1 και κατά παρέκκλιση 
κάθε άλλης διάταξης, καθορίζονται τα εξής:
α) η εσωτερική λειτουργία της ΡΑΕ και ιδίως, η δια-
δικασία των συνεδριάσεων και της λήψης αποφάσεων,
β) ο τρόπος λειτουργίας του υπηρεσιακού συμβουλίου 
και του πειθαρχικού συμβουλίου της ΡΑΕ,
γ) ο τρόπος διαχείρισης των πόρων της ΡΑΕ και κάθε 
αναγκαίο ζήτημα, σχετικά με την οικονομική διαχείριση της ΡΑΕ και τις προμήθειες αγαθών και υπηρεσιών,
δ) ο τρόπος και η διαδικασία για την αξιολόγηση του 
προσωπικού της Γ ραμματείας της ΡΑΕ, καθώς και των 
εμμίσθων δικηγόρων της Αρχής,
ε) η διαδικασία και τα κριτήρια επιλογής Προϊσταμέ-
νων,
στ) οι λεπτομέρειες σχετικά με την πειθαρχική διαδι-
κασία σε βάρος των μελών της ΡΑΕ,
ζ) οι κανόνες δεοντολογίας που διέπουν τον τρόπο 
άσκησης των καθηκόντων των μελών της ΡΑΕ, του προ-σωπικού της Γ ραμματείας της, καθώς και των συνεργα-τών της,
η) οι διαδικασίες σχετικά με την έγκριση των μετα-
κινήσεων των μελών της ΡΑΕ και του προσωπικού της,
θ) τα θέματα που αφορούν στη δημόσια διαβούλευση, 
τις ελάχιστες προϋποθέσεις δημοσιότητας και το περιε-
χόμενο αυτής, τη διαδικασία και κάθε άλλη λεπτομέρεια,
ι) κάθε άλλο ειδικότερο ζήτημα σχετικό με τη λειτουρ-
γία και την οργάνωση των υπηρεσιών της ΡΑΕ, που δεν 
ρυθμίζεται από τον Οργανισμό της Αρχής, που εκδίδεται 
κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 20 του ν. 4622/2019 
(Α’ 133).».
Άρθρο 135
Θέσπιση Μηχανισμού Παρακολούθησης και Εποπτείας Αγορών από τη ΡΑΕ - Τροποποίηση του άρθρου 22 του ν. 4001/2011 και του άρθρου 6 του ν. 4425/2016
1. Η παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 4001/2011 (Α’ 179) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«4. Στο πλαίσιο των ανωτέρω, η ΡΑΕ δύναται:
(α) να εκδίδει μη δεσμευτικές προς τρίτους οδηγίες 
και κατευθύνσεις σχετικά με θέματα που εμπίπτουν 
στο πεδίο των αρμοδιοτήτων της και τον τρόπο άσκη-
σης αυτών, προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή και 
ομοιόμορφη εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου του νόμου αυτού και η πληρέστερη πληροφόρηση των εν-διαφερομένων,
(β) ιδίως, για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της για 
την παρακολούθηση, εποπτεία και ρύθμιση των Αγορών 
Ηλεκτρικής Ενέργειας και προκειμένου για την εύρυθμη 
λειτουργία τους υπό συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, 
βάσει του ενωσιακού και εθνικού πλαισίου για την ενέρ-
γεια, να θεσπίσει «Μηχανισμό Παρακολούθησης και Επο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8641 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
πτείας Αγορών», ο οποίος εκδίδεται με απόφαση της 
Αρχής, κατόπιν δημόσιας διαβ ούλευσης και δημοσιεύ-
εται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Στην απόφαση 
αυτήν εξειδικεύονται ιδίως τα εργαλεία, οι μεθοδολογίες, 
οι δείκτες και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται, προ-κειμένου να αναγνωρίζονται καταχρηστικές πρακτικές 
από την πλευρά των Συμμετεχόντων, οι οποίες οδηγούν 
σε χειραγώγηση της αγοράς, ιδίως μέσω της συστημα-
τικής πώλησης κάτω του κόστους, με αποτέλεσμα την 
πραγματοποίηση συναλλαγών ή την έκδοση εντολών 
διαπραγμάτευσης με τις οποίες δίδονται ψευδείς ή πα-
ραπλανητικές ενδείξεις σχετικά με την προσφορά, τη ζή-
τηση ή την τιμή ενεργειακών προϊόντων. Η ΡΑΕ συλλέγει 
και επεξεργάζεται τα ανωτέρω στοιχεία, λαμβάνοντας 
μέριμνα για τη διαφύλαξη της εμπιστευτικότητας των 
ευαίσθητων εμπορικών στοιχείων.».
2. Στο άρθρο 6 του ν. 4425/2016 (Α’ 185) προστίθεται 
παρ. 2α, ως εξής:
«2α. Η ΡΑΕ, για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, 
εκ του ενωσιακού και εθνικού πλαισίου για την ενέρ-
γεια αναφορικά με την παρακολούθηση, εποπτεία και 
ρύθμιση των Αγορών Ηλεκτρικής Ενέργειας και με σκο-πό την εύρυθμη λειτουργία τους υπό συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, δύναται να θεσπίσει «Μηχανισμό Παρα-
κολούθησης και Εποπτείας Αγορών Ηλεκτρικής Ενέρ-
γειας». O Μηχανισμός Παρακολούθησης και Εποπτείας 
Αγορών Ηλεκτρικής Ενέργειας εκδίδεται με απόφαση 
της ΡΑΕ, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυ-
βερνήσεως, κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης. Με την 
απόφαση εξειδικεύονται τα εργαλεία, οι μεθοδολογίες, οι δείκτες και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται, προ-κειμένου να αναγνωρίζονται καταχρηστικές πρακτικές 
από την πλευρά των Συμμετεχόντων, οι οποίες οδηγούν 
σε χειραγώγηση της αγοράς, ιδίως μέσω της συστημα-
τικής πώλησης κάτω του κόστους, με αποτέλεσμα την 
πραγματοποίηση συναλλαγών ή την έκδοση εντολών 
διαπραγμάτευσης με τις οποίες δίδονται ψευδείς ή παρα-
πλανητικές ενδείξεις σχετικά με την προσφορά, τη ζήτη-
ση ή την τιμή ενεργειακών προϊόντων. Η Αρχή συλλέγει 
και επεξεργάζεται τα ανωτέρω στοιχεία, λαμβάνοντας 
μέριμνα για τη διαφύλαξη της εμπιστευτικότητας των 
ευαίσθητων εμπορικών στοιχείων.».
Άρθρο 136
Πλαίσιο Προτεραιότητας χορήγησης 
προσφοράς Σύνδεσης στον Διαχειριστή του Συστήματος - Αντικατάσταση του άρθρου 8β του ν. 3468/2006
Στο άρθρο 8β του ν. 3468/2006 (Α’ 129) τροποποιού-
νται τα εδάφια δεύτερο έως έκτο και το άρθρο 8β δια-μορφώνεται ως εξής:
«Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, που εκδίδεται μέσα σε δύο (2) μήνες από την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, καθορίζεται ειδικό πλαίσιο 
προτεραιότητας στην χορήγηση οριστικών Προσφορών 
Σύνδεσης για σταθμούς Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. από τον Δι-αχειριστή του Δικτύου, κατά παρέκκλιση από το πρώτο 
και τρίτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 8 του παρόντος. 
Με την ως άνω απόφαση καθορίζεται το ειδικό πλαίσιο προτεραιότητας στη χορήγηση οριστικών Προσφορών 
Σύνδεσης για σταθμούς Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. από τον Δι-αχειριστή του Συστήματος. Το ειδικό πλαίσιο προτεραι-ότητας δύναται να διαφοροποιείται μεταξύ Διαχειριστή 
Συστήματος και Διαχειριστή Δικτύου.
Με την ίδια απόφαση τίθενται όροι, προϋποθέσεις και 
περιορισμοί σε συγκεκριμένες κατηγορίες σταθμών που 
λαμβάνουν προτεραιότητα και ρυθμίζεται κάθε άλλη 
λεπτομέρεια για την εφαρμογή της.
Με την ίδια απόφαση δύναται να καθορίζονται και τα 
χρονικά διαστήματα εντός των οποίων ο Διαχειριστής 
του Δικτύου και ο Διαχειριστής του Συστήματος έχουν υποχρέωση να χορηγήσουν μη δεσμευτική Προσφορά 
Σύνδεσης από την κατάθεση σχετικού αιτήματος και ορι-
στική Προσφορά Σύνδεσης από την προσκόμιση όλων των απαραίτητων δικαιολογητικών.
Ειδικότερα για τις περιοχές με κορεσμένα δίκτυα, όπως 
αυτές διαπιστώνονται με απόφαση της ΡΑΕ που εκδίδεται 
μετά από εισήγηση του αρμόδιου Διαχειριστή σύμφωνα 
με το άρθρο 14 του ν. 4685/2020 (Α’ 92), ή έχει εκδοθεί σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 3 του ν. 3468/2006, όπως ισχύει, το ειδικό πλαίσιο προτεραιότητας δύναται να καθορίζεται με την ως άνω απόφαση και σε κάθε πε-
ρίπτωση δεν διαφοροποιείται για τις περιπτώσεις που 
αφορούν είτε στον Διαχειριστή του Δικτύου είτε στον 
Διαχειριστή του Συστήματος.
Η προτεραιότητα που καθορίζεται με την απόφαση 
του παρόντος ισχύει κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γε-
νικής ή ειδικής διάταξης, συμπεριλαμβανομένων των 
διατάξεων του άρθρου 9 του ν. 3775/2009 (Α’ 122), του 
ν. 3894/2010 (Α’ 204), του ν. 4608/2019 (Α’ 66) και της 
παρ. 6 του άρθρου 11 του ν. 4513/2018 (Α’ 9), καθώς και του πρώτου και τρίτου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 8 του παρόντος.
Η απόφαση του παρόντος άρθρου δύναται να καθο-
ρίζει τον τρόπο εξέτασης για τις περιπτώσεις των εκκρε-
μών αιτήσεων για χορήγηση Προσφοράς Σύνδεσης κατά 
την έναρξη ισχύος της απόφασης αυτής.
Έως την έναρξη ισχύος της απόφασης του παρόντος 
άρθρου, ο αρμόδιος Διαχειριστής προβαίνει στη χορή-
γηση Προσφορών Σύνδεσης σύμφωνα με τις κείμενες 
διατάξεις.».
Άρθρο 137
Εγγυητική Επιστολή Βεβαίωσης Παραγωγού -
Προσθήκη άρθρου 11Α στον ν.4685/2020
Στον ν. 4685/2020 (Α’ 92), μετά το άρθρο 11, προστί-
θεται άρθρο 11Α ως ακολούθως:
«Άρθρο 11A
Εγγυητική Επιστολή Βεβαίωσης Παραγωγού
1. Για τη χορήγηση Βεβαίωσης Παραγωγού ή Βεβαίω-
σης Ειδικών Έργων, απαιτείται η προσκόμιση «Εγγυητι-κής Επιστολής Βεβαίωσης Παραγωγού».
2. Η Εγγυητική Επιστολή Βεβαίωσης Παραγωγού απο-
τελεί στοιχείο τυπικής πληρότητας της αίτησης χορήγη-
σης Βεβαίωσης Παραγωγού ή Βεβαίωσης Ειδικών Έρ-
γων. Αντίγραφο της Εγγυητικής Επιστολής υποβάλλεται ηλεκτρονικά ταυτόχρονα με την υποβολή της αίτησης. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8642 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Η πρωτότυπη Εγγυητική Επιστολή προσκομίζεται σε φυ-
σική μορφή ή αποστέλλεται με αποδεικτικό παραλαβής 
στον Φορέα Αδειοδότησης κατά τη Φάση Α’ εντός πέντε 
(5) ημερών από την υποβολή της αίτησης.
3. Το ύψος της Εγγυητικής Επιστολής Βεβαίωσης Παρα-
γωγού ορίζεται σε τριάντα πέντε χιλιάδες (35.000) ευρώ 
ανά μεγαβάτ (35.000€/MW) μέγιστης ισχύος παραγωγής.
Το συνολικό ποσό της απαιτούμενης για τον σταθμό 
Εγγυητικής Επιστολής, δύναται να καλύπτεται από πε-
ρισσότερες της μίας Εγγυητικές Επιστολές.
Το ύψος της Εγγυητικής Επιστολής δύναται να αλλάζει 
με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας.
4. Σε περιπτώσεις αύξησης της αναγραφόμενης στη 
Βεβαίωση ή στη Βεβαίωση Ειδικών Έργων ή στην άδεια 
παραγωγής μέγιστης ισχύος παραγωγής, ο αιτών οφεί-λει να αυξήσει το συνολικό ύψος της ή των Εγγυητικών Επιστολών Βεβαίωσης Παραγωγού.
5. Η Εγγυητική Επιστολή Βεβαίωσης Παραγωγού, επι-
στρέφεται στις κάτωθι περιπτώσεις:
α) με την υποβολή πλήρους αιτήματος χορήγησης ορι-
στικής προσφοράς σύνδεσης στον αρμόδιο Διαχειριστή. 
Για τον σκοπό αυτόν ο Διαχειριστής χορηγεί βεβαίωση 
πληρότητας υποβολής αίτησης χορήγησης οριστικής 
προσφοράς σύνδεσης,
β) κατόπιν αιτήματος του κατόχου της Βεβαίωσης. 
Στην περίπτωση αυτή παύει αυτοδικαίως να ισχύει η Βε-
βαίωση Παραγωγού ή η Βεβαίωση Ειδικών Έργων, καθώς 
και κάθε άδεια που έχει εκδοθεί για τον σταθμό αυτόν,
γ) κατόπιν αιτήματος του ενδιαφερομένου στο διά-
στημα από την υποβολή της αίτησης μέχρι την έκδοση 
της Βεβαίωσης Παραγωγού ή Βεβαίωσης Ειδικών Έργων. 
Στην περίπτωση αυτή η αίτηση χορήγησης Βεβαίωσης 
Παραγωγού ή Βεβαίωσης Ειδικών Έργων απορρίπτεται.
6. Εντός ενός (1) μήνα από την έναρξη ισχύος του πα-
ρόντος η ΡΑΕ, με απόφασή της, καθορίζει το υπόδειγμα 
της Εγγυητικής Επιστολής Βεβαίωσης Παραγωγού και 
δύναται να ρυθμίζει ειδικότερα θέματα σχετικά με τη 
διάρκεια, την υποβολή, την ανανέωση και την επιστροφή 
της Εγγυητικής Επιστολής Βεβαίωσης Παραγωγού.
7. α) Οι κάτοχοι αδειών παραγωγής σταθμών Α.Π.Ε. 
και Σ.Η.Θ.Υ.Α., Βεβαιώσεων Παραγωγού, Βεβαιώσε-ων Ειδικών Έργων, οι οποίες έχουν εκδοθεί πριν την 
έναρξη ισχύος του παρόντος ή θα εκδοθούν μέχρι την 28η.02.2022 και για τις οποίες δεν έχει υποβληθεί μέχρι 
την 28η.02.2022 πλήρες αίτημα χορήγησης οριστικής 
προσφοράς σύνδεσης, οφείλουν να προσκομίσουν την 
Εγγυητική Επιστολή Βεβαίωσης Παραγωγού μέχρι την 
28η.02.2022, προκειμένου να διατηρηθούν σε ισχύ οι 
Άδειες Παραγωγής οι Βεβαιώσεις Παραγωγού ή οι Βε-
βαιώσεις Ειδικών Έργων.
Σε περίπτωση μη προσκόμισης της Εγγυητικής Επιστο-
λής Βεβαίωσης Παραγωγού μέχρι την ως άνω προθεσμία 
παύουν αυτοδικαίως να ισχύουν οι Άδειες Παραγωγής, οι 
Βεβαιώσεις Παραγωγού ή η Βεβαιώσεις Ειδικών Έργων, καθώς και κάθε άδεια που έχει εκδοθεί για τον σταθμό και αφορά στις ως άνω άδειες.
β) Ειδικά οι κάτοχοι Βεβαιώσεων Παραγωγού οι οποί-
οι έχουν καταβάλει το Τέλος του άρθρου 17 για την έκ-δοση της Βεβαίωσης Παραγωγού, δύνανται μέχρι την 
31η.12.2021 να δηλώσουν, με ανέκκλητη δήλωσή τους 
προς τον Φορέα Αδειοδότησης κατά τη Φάση Α’ , ότι δεν 
επιθυμούν τη διατήρηση της Βεβαίωσης Παραγωγού 
και αιτούνται την επιστροφή του τέλους του άρθρου 17 
το οποίο έχουν καταβάλει. Με την υποβολή της ανέκ-
κλητης δήλωσης παύει αυτοδικ αίως να ισχύει η Βεβαί-
ωση Παραγωγού ή η Βεβαίωση Ειδικών Έργων, καθώς 
και κάθε άδεια που έχει εκδοθεί για τον σταθμό αυτόν. 
Στην περίπτωση αυτή, το Τέλος επιστρέφεται από την 
Δ.Α.Π.Ε.Ε.Π. Α.Ε. σε τραπεζικό λογαριασμό του κατόχου 
της Βεβαίωσης που δηλώνεται στην ως άνω ανέκκλητη δήλωση, μέχρι την 31η.01.2022.
8. Από την υποχρέωση προσκόμισης της Εγγυητικής 
Επιστολής Βεβαίωσης Παραγωγού, εξαιρούνται οι κάτω-
θι κατηγορίες σταθμών:
α) οι σταθμοί με μέγιστη ισχύ παραγωγής μικρότερη 
ή ίση του ενός (1) μεγαβάτ (MW),
β) οι σταθμοί που είναι ενταγμένοι στις στρατηγικές 
επενδύσεις του ν. 3894/2010 (Α’ 204) και του ν. 4608/2019 
(Α’ 66) πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος ή έχουν 
υποβάλει αίτηση στην εταιρεία «Ελληνική Εταιρεία Επεν-
δύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.» για τον χαρα-
κτηρισμό τους ως στρατηγικών επενδύσεων πριν την 
έναρξη ισχύος του παρόντος,
γ) οι σταθμοί Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού, ιδρυμάτων, καθώς 
και νομικών πρόσωπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου 
κοινωφελούς σκοπού, πλην των ενεργειακών κοινοτή-
των, όπως νοσοκομεία, κέντρα υγείας, σχολεία και όλων 
των βαθμίδων.
9. Οι σταθμοί Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. που έχουν αδει-
οδοτηθεί σύμφωνα με την υπό στοιχεία Δ5/Φ1/
οικ.17951/8.12.2000 απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης 
«Κανονισμός αδειών παραγωγής και προμήθειας ηλε-
κτρικής ενέργειας (Έκδοση 1)» (Β’ 1498), δεν εντάσσονται 
στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 138
Αναστολή προθεσμιών για Διασφάλιση Υλοποίησης Ειδικών Έργων για σταθμούς γεωθερμίας - Τροποποίηση της περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 12 του ν. 4685/2020
Στο τέλος της περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 12 του 
ν. 4685/2020 (Α’ 92) προστίθεται δύο νέα εδάφια ως εξής:
«Επίσης, ειδικά για τους σταθμούς της περ. γ’ της παρ. 5 
του άρθρου 10, η άδεια παραγωγής των οποίων εκδόθη-
κε πριν από την έναρξη ισχύος του ν. 3468/2006 (Α’ 129), 
οι προθεσμίες της περ. α’ εκκινούν και υπολογίζονται 
μετά την έγκριση του τελικού προγράμματος εκμετάλ-λευσης, το οποίο προβλέπεται στους όρους της οικείας πράξης, όπως εκάστοτε ισχύει, δυνάμει της οποίας έχει 
παραχωρηθεί στον παραγωγό το δικαίωμα έρευνας, 
εκμετάλλευσης και διαχείρισης του γεωθερμικού δυνα-μικού για την περιοχή στην οποία αφορά η οικεία άδεια παραγωγής. Ο παραγωγός ενημερώνει αμελλητί, και σε 
κάθε περίπτωση, εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα 
(10) ημερών, τη ΡΑΕ για την ημερομηνία έγκρισης του 
τελικού προγράμματος εκμετάλλευσης.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8643 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 139
Ακατάσχετο προκαταβολώνκαι ενδιάμεσων πληρωμώνστο Πρόγραμμα Στήριξης και ΑνάπτυξηςΜικρομεσαίων Επιχειρήσεωντου Πράσινου Ταμείου
Οι προκαταβολές και οι ενδιάμεσες πληρωμές της 
ενίσχυσης που λαμβάνουν οι μικρομεσαίες επιχειρή-
σεις, οι οποίες αναγνωρίζονται δικαιούχοι της δράσης 
«Πρόγραμμα Στήριξης και Ανάπτυξης Μικρομεσαίων 
Επιχειρήσεων» του Άξονα Προτεραιότητας 6 του Συνεχι-
ζόμενου Χρηματοδοτικού Προγράμματος του Πράσινου 
Ταμείου «Χρηματοδότηση έργων και δράσεων για την 
ανάπτυξη βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων χα-
μηλού ανθρακικού αποτυπώματος στις Π.Ε. Κοζάνης και 
Φλώρινας και στον Δήμο Μεγαλόπολης της Π.Ε. Αρκαδί-
ας», δεν κατάσχονται, δεν υπόκεινται σε κανενός είδους 
παρακράτηση και δεν συμψηφίζονται με οφειλές του 
δικαιούχου προς το Ελληνικό Δημόσιο ή τα ασφαλιστι-κά ταμεία. Στην περίπτωση αυτήν παραμένουν σε ισχύ 
οι γενικές διατάξεις περί φορολογικής και ασφαλιστι-
κής ενημερότητας για είσπραξη χρημάτων, χωρίς όμως 
τον όρο της παρακράτησης. Οι τελικές πληρωμές των 
ανωτέρω δικαιούχων, μετά την ολοκλήρωση του έργου, 
δύνανται να κατάσχονται, να υπόκεινται σε παρακρά-
τηση και να συμψηφίζονται με οφειλές του δικαιούχου 
προς το Ελληνικό δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία και 
καταβάλλονται με την υποχρεωτική προσκόμιση απο-
δεικτικών φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότη-
τας. Το συνολικό ποσό που κατάσχεται, παρακρατείται 
ή συμψηφίζεται σύμφωνα με το τρίτο εδάφιο δεν μπορεί 
να υπερβαίνει το 30% του ποσού της τελικής πληρω-
μής. Ο διατάκτης της πληρωμής κατά την έκδοση της 
απόφασης έγκρισης πληρωμής ορίζει ότι η ενίσχυση 
αυτή εμπίπτει στις ρυθμίσεις του παρόντος, καθώς και 
αν η πληρωμή αφορά σε προκαταβολή, ενδιάμεση ή 
τελική πληρωμή. Σε περίπτωση επιβολής κατάσχεσης 
σε τραπεζικές καταθέσεις εις χείρας πιστωτικών ιδρυ-
μάτων ως τρίτων, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι ως 
άνω πληρωμές, τα πιστωτικά ιδρύματα εξετάζουν κάθε 
φορά, αν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την επιβολή 
της κατάσχεσης. Αντίστοιχα ρυθμίζονται οι ενισχύσεις 
που λαμβάνουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες 
αναγνωρίζονται δικαιούχοι στο πλαίσιο δράσεων Χρη-
ματοδοτικών Προγραμμάτων του Πράσινου Ταμείου, 
που επιτελούν τον ίδιο σκοπό.
Άρθρο 140
Αναβίωση oριστικών προσφορών σύνδεσης μικρών υδροηλεκτρικών σταθμών από Ο.Τ.Α. - Τροποποίηση του άρθρου 94 του ν. 4796/2021
1. Στο άρθρο 94 του ν. 4796/2021 (Α’ 63) τροποποιού-
νται το πρώτο και τέταρτο εδάφιο, προστίθεται πέμπτο 
εδάφιο και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 94
Αναβίωση διοικητικών αδειών εγκατάστασης
Οι άδειες εγκατάστασης για σταθμούς βιομάζας ή βιο-
αερίου, καθώς και για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αέρια εκλυόμενα από χώρους υγειονομι-
κής ταφής και εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού 
και βιοαέριο που προέρχεται από την αναερόβια χώ-
νευση του βιοαποικοδομήσιμου κλάσματος αποβλήτων 
και την οργανική ιλύ/λάσπη βιολογικών καθαρισμών, η 
ισχύς των οποίων έχει λήξει από την 1η.1.2020 μέχρι την 
17η.4.2021, αναβιώνουν αυτοδικαίως μετά από γνωστο-
ποίηση του ενδιαφερόμενου προς την αρμόδια αδειο-
δοτούσα αρχή. Η ως άνω γνωστοποίηση υποβάλλεται 
από την 26η.7.2021 μέχρι τις 6.8.2021 και η ημερομη-
νία υποβολής της λογίζεται ως η ημερομηνία έναρξης 
ισχύος της άδειας που αναβιώνει. Οι ως άνω άδειες ισχύ-
ουν για χρονικό διάστημα δώδεκα (12) μηνών από την 
ημερομηνία υποβολής της γνωστοποίησης. Εντός του 
ανωτέρω διαστήματος, κατά τη διάρκεια του οποίου η 
άδεια βρίσκεται σε ισχύ, οι ενδιαφερόμενοι δύνανται να 
υποβάλουν αίτημα παράτασης δυνάμει της υποπερ. α’ 
της περ. α’ .1 της παρ. 10 του άρθρου 8 του ν. 3468/2006 
(Α’ 129), προσκομίζοντας τα απαραίτητα δικαιολογη-
τικά στην αδειοδοτούσα αρχή. Σε περίπτωση, που οι 
οριστικές προσφορές σύνδεσης σταθμών παραγωγής 
ηλεκτρικής ενέργειας της παρούσας, έχουν λήξει από 
την 1η.1.2020 μέχρι την 17η.4.2021, ο ενδιαφερόμενος 
υποβάλλει μέχρι τις 6.8.2021 εκ νέου αίτημα για χορήγη-
ση προσφοράς σύνδεσης και ο αρμόδιος διαχειριστής 
χορηγεί κατά προτεραιότητα, εφόσον υπάρχει διαθέ-
σιμος ηλεκτρικός χώρος, νέα προσφορά σύνδεσης, η 
οποία ισχύει για όσο χρονικό διάστημα παραμένει σε 
ισχύ η άδεια εγκατάστασης. Ο διαχειριστής του Δικτύου 
κατά τη χορήγηση της προσφοράς σύνδεσης θέτει όρο 
σύμφωνα με τον οποίο η συμβολή του σταθμού στο βρα-
χυκύκλωμα στην έξοδο του σταθμού δεν υπερβαίνει το 
πενταπλάσιο της ονομαστικής ισχύος του σταθμού.».
2. Οι οριστικές προσφορές σύνδεσης μικρών υδρο-
ηλεκτρικών σταθμών που αναπτύσσονται από Ο.Τ.Α. 
α’ ή β’ βαθμού, οι οποίες έπαυσαν να ισχύουν μετά την 
1η.1.2020 και μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος 
λόγω μη προσκόμισης της εγγυητικής επιστολής σύμ-
φωνα με τον ν. 4152/2013 (Α’ 107) εντός της προθεσμίας 
των δύο (2) μηνών από την έκδοσή τους, αναβιώνουν 
αυτοδίκαια εφόσον οι ενδιαφερόμενοι προσκομίσουν 
την εγγυητική επιστολή που προβλέπεται εντός απο-
κλειστικής προθεσμίας δύο (2) μηνών από την έναρξη 
ισχύος του παρόντος.
Άρθρο 141
Φορέας διαχείρισης δράσεων για την προώθηση της ηλεκτ ροκίνησης - Τροποποίηση 
της παρ. 1 του άρθρου 62 του ν. 4710/2020
Στην παρ. 1 του άρθρου 62 του ν. 4710/2020 (Α’ 142) 
τροποποιούνται τα τέσσερα τελευταία εδάφια και η 
παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Περιβάλλο-
ντος και Ενέργειας και του κατά περίπτωση αρμόδιου 
υπουργού δύνανται να προκηρύσσονται δράσεις για 
την προώθηση της ηλεκτροκίνησης και των Η/Ο μέσω 
οικονομικών κινήτρων για την αγορά ή μίσθωση κάθε 
τύπου αμιγώς Η/Ο ή υβριδικών Η/Ο εξωτερικής φόρτι-
σης με εκπομπές ρύπων έως 50γρ CO-,/χλμ., καθώς και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8644 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
για την προμήθεια και εγκατάσταση σημείων επαναφόρ-
τισης Η/Ο. Με την ανωτέρω απόφαση καθορίζονται οι 
όροι και οι προϋποθέσεις για τη λήψη των οικονομικών 
κινήτρων, οι δικαιούχοι, η διάρκεια και οι διαδικασίες 
αίτησης, ένταξης, υλοποίησης και ολοκλήρωσης των 
δράσεων αυτών, ο φορέας και η πηγή χρηματοδότησης, 
ο υπεύθυνος φορέας υλοποίησης της δράσης καθώς και 
κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή τους.
Με ίδια απόφαση, δύναται να καθορίζονται οι όροι, οι 
προϋποθέσεις, οι διαδικασίες και κάθε άλλο θέμα σχετικό 
με τη λήψη οικονομικού κινήτρου με σκοπό:
α) την αντικατάσταση οχημάτων με καινούργια αμιγώς 
Η/Ο ή με υβριδικά Η/Ο εξωτερικής φόρτισης με εκπο-
μπές ρύπων έως 50 γρ CO2/χλμ.,
β) την αντικατάσταση των Επιβατηγών Δημόσιας 
Χρήσης Οχημάτων (Ε.Δ.Χ.) - ΤΑΞΙ με καινούργια αμιγώς 
ηλεκτροκίνητα Ε.Δ.Χ. - ΤΑΞΙ ή με υβριδικά Η/Ο Ε.Δ.Χ. - 
ΤΑΞΙ εξωτερικής φόρτισης με εκπομπές ρύπων έως 50γρ 
CO2/χλμ.,
γ) την αντικατάσταση οχημάτων μικτού βάρους έως 
3,5 τόνων με καινούργια αμιγώς Η/Ο ή υβριδικά Η/Ο 
εξωτερικής φόρτισης με εκπομπές ρύπων έως 50γρίΘ2/
χλμ. μικτού βάρους έως 3,5 τόνων,
δ) την απόσυρση των παλαιών αυτών οχημάτων από 
την κυκλοφορία κατά τις περ. α’ και β’ της παρ. 5 του 
άρθρου 89 του ν. 4070/2012 (Α’ 82) και της παρ. 5 του 
άρθρου 14 του ν. 4530/2018 (Α’ 59) και την παράδοσή 
τους σε συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης ή σε ση-
μεία συλλογής κατά την έννοια του άρθρου 2 του π.δ. 
116/2004 (Α’ 81). Ειδικά για τα Ε.Δ.Χ. - ΤΑΞΙ και τα οχή-
ματα μικτού βάρους έως 3,5 τόνων δεν τίθεται ηλικιακό 
όριο απόσυρσης. Αυτά δεν αποχαρακτηρίζονται ούτε 
αντικαθίστανται από οχήματα με άλλη πηγή ενέργειας και ίδιες ή μικρότερες εκπομπές ρύπων από 50γρ CO2/
χλμ. πριν από την παρέλευση επτά (7) τουλάχιστον ετών 
από το έτος θέσης τους σε κυκλοφορία, χωρίς να συνυ-πολογίζεται το έτος αυτό.
Φορέας διαχείρισης των δράσεων της παρούσας 
ορίζεται η Επιτελική Δομή ΕΣΠΑ Τομέα Ενέργειας του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας («Επιτελική 
Δομή») ή το Αυτοτελές Τμήμα Ηλεκτροκίνησης του 
Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Με την κοινή 
απόφαση του πρώτου εδαφίου προβλέπονται οι αρμοδι-
ότητες του εκάστοτε φορέα διαχείρισης, τα καθήκοντα 
και οι όροι διαχείρισης των δράσεων, καθώς και κάθε 
άλλο ειδικό θέμα σχετικό με την ανάληψη, εκπλήρωση και εποπτεία της άσκησης των καθηκόντων που απορ-
ρέουν από αυτήν. Στην περίπτωση που ορίζεται η Επιτε-
λική Δομή ως φορέας διαχείρισης, οι πόροι πιστώνονται 
από το αρμόδιο όργανο του Υπουργείου Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας του άρθρου 37 του ν. 4622/2019 (Α’ 133) 
στον λογαριασμό του έργου και ο φορέας διαχείρισης 
διαχειρίζεται τους πόρους αυτούς προς τον σκοπό της υλοποίησης των δράσεων της παρούσας. Ειδικά για τον ορισμό της Επιτελικής Δομής ως ενδιαμέσου φορέα για 
δράσεις που συγχρηματοδοτούνται από τα προγράμμα-
τα του ΕΣΠΑ 2014-2020 εφαρμόζεται το άρθρο 13 του ν. 4314/2014 (Α’ 265).».Άρθρο 142
Αρμοδιότητες του Τμήματος Ορυκτολογίας και Πετρογραφίας (Τ.Ο.Π.) της Διεύθυνσης Ορυ-κτών Πόρων και Μεταλλευτικής (Δ.Ο.Π.Μ.Ε.) της Ελληνικής Αρχής Γεωλογικών και Μεταλ-λευτικών Ερευνών -Τροποποίηση της περ. γ’ της παρ. 2του άρθρου 34 του ν. 4602/2019
Η περ. γ’ της παρ. 2 του άρθρου 34 του ν. 4602/2019 
(Α’ 45) αντικαθίσταται ως εξής:
«γ) την επιμέλεια των μουσειακών συλλογών του Εθνι-
κού Γεωλογικού Μουσείου της Αρχής,».
Άρθρο 143
Ρύθμιση θεμάτων ορισμού ΡΑΕ ως αρμόδιας αρχής για θέματα σχετικά με την ασφάλεια εφοδιασμού -Τροποποίηση του άρθρου 12 του ν. 4001/2011
Στο άρθρο 12 του ν. 4001/2011 (Α’ 179), α) στην παρ. 1 
καταργούνται το δεύτερο και το τρίτο εδάφιο και τίθε-
ται νέο δεύτερο εδάφιο, β) στην παρ. 2 προστίθενται 
δεύτερο, τρίτο και τέταρτο εδάφιο, γ) αντικαθίσταται η παρ. 3, δ) προστίθενται νέες παρ. 4 και 5 και το άρθρο 12 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Η ΡΑΕ παρακολουθεί την ασφάλεια του ενεργει-
ακού εφοδιασμού, ιδίως σε σχέση με το ισοζύγιο προ-
σφοράς και ζήτησης στην ελληνική αγορά ενέργειας, το 
επίπεδο της προβλεπόμενης μελλοντικής ζήτησης, το 
προβλεπόμενο πρόσθετο δυναμικό παραγωγής, μετα-
φοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και Φυσικού Αερίου, που βρίσκεται υπό προγραμματισμό ή υπό κα-τασκευή, την ποιότητα και το επίπεδο συντήρησης και 
αξιοπιστίας των συστημάτων μεταφοράς και των δικτύ-
ων διανομής και την εφαρμογή μέτρων για την κάλυψη της αιχμής ζήτησης, καθώς και τις συνθήκες της αγοράς ενέργειας σε σχέση με τη δυνατότητα ανάπτυξης νέου παραγωγικού δυναμικού. Για τους ανωτέρω σκοπούς, η 
ΡΑΕ δύναται, με απόφασή της, να συστήνει και να συ-
γκροτεί επιτροπές και ομάδες εργασίας με συμμετοχή 
εκπροσώπων της, εκπροσώπων του Υπουργείου Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας, των αρμόδιων Διαχειριστών, 
καθώς και εκπροσώπων τρίτων φορέων, σχετικών με την 
ενεργειακή αγορά.
2. Η ΡΑΕ παρακολουθεί την υλοποίηση των μέτρων 
διασφάλισης που λαμβάνονται σε περίπτωση αιφνίδιας 
κρίσης στην ενεργειακή αγορά ή όταν απειλούνται η σω-
ματική ακεραιότητα ή η ασφάλεια των προσώπων, των 
μηχανημάτων ή των εγκαταστάσεων ή η αρτιότητα των Συστημάτων Ενέργειας. Για τη διαχείριση των ανωτέρω 
περιπτώσεων, συστήνεται και συγκροτείται με απόφαση 
του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας «Επιτροπή 
Συντονισμού Μέτρων έκτακτης Ανάγκης» («Ε.Σ.Μ.Ε.Α.»), 
η οποία αποτελείται από (α) έναν (1) εκπρόσωπο της 
ΡΑΕ με τον αναπληρωτή του, (β) έναν (1) εκπρόσωπο 
του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τον 
αναπληρωτή του, (γ) έναν (1) εκπρόσωπο της Γενικής 
Γ ραμματείας Πολιτικής Προστασίας με τον αναπληρωτή 
του, και (δ) εκπροσώπους των αρμόδιων, κατά περίπτω-
ση, Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς ή Δικτύων Δι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8645 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ανομής. Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, μετά από γνώμη της ΡΑΕ, καθορίζονται ο Κα-
νονισμός Λειτουργίας και οι αρμοδιότητες της Ε.Σ.Μ.Ε.Α., 
καθώς και η δυνατότητα συμμετοχής, αποκλειστικά για 
σκοπούς διαβούλευσης και ενημέρωσης, εκπροσώπων 
τρίτων φορέων σε αυτήν, καθώς και άλλες λεπτομέρειες. 
Η ΡΑΕ δύναται να ζητεί την γνώμη της Ε.Σ.Μ.Ε.Α. κατά την 
εκπόνηση και κατάρτιση των σχεδίων που προβλέπονται 
στις παρ. 3 και 4.
3. Η ΡΑΕ ορίζεται ως η Αρμόδια Αρχή (Competent 
Authority) για την διασφάλιση της εφαρμογής των μέ-
τρων που ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/1938 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης 
Οκτωβρίου 2017, σχετικά με τα μέτρα κατοχύρωσης της 
ασφάλειας εφοδιασμού με φυσικό αέριο και με την κα-τάργηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 994/2010 (L 280). 
Σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 7 του Κανονισμού 
(ΕΕ) 2017/1938, η ΡΑΕ διενεργεί «Εθνική Εκτίμηση Επικιν-
δυνότητας» των σχετικών κινδύνων που επηρεάζουν την 
ασφάλεια εφοδιασμού της Χώρας με φυσικό αέριο και 
«Κοινή Εκτίμηση Επικινδυνότητας» για τις ομάδες κινδύ-
νου, στις οποίες συμμετέχει σύμφωνα με το Παράρτημα 
Ι του Κανονισμού. Η Εθνική Εκτίμηση Επικινδυνότητας 
και οι Κοινές Εκτιμήσεις Επικινδυνότητας κοινοποιού-
νται στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με όσα ορίζονται στο 
άρθρο 8 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938, η ΡΑΕ καταρ-
τίζει Σχέδιο Προληπτικής Δράσης και Σχέδιο έκτακτης 
Ανάγκης, τα οποία δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως και κοινοποιούνται στον Υπουργό Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
4. Η ΡΑΕ ορίζεται ως η Αρμόδια Αρχή (Competent 
Authority) για την εκτέλεση των καθηκόντων που προ-βλέπονται στον Κανονισμό (EE) 2019/941 του Ευρωπα-ϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύ-νων στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας (L 158). Σύμ-
φωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 7 του Κανονισμού (EE) 
2019/941, η ΡΑΕ προσδιορίζει συναφή εθνικά σενάρια 
κρίσης ηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία κοινοποιεί στον 
Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και την Ευρω-
παϊκή Επιτροπή. Σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 10 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/941, η ΡΑΕ εκπονεί σχέδιο 
ετοιμότητας αντιμετώπισης κινδύνων, το οποίο δημοσι-
εύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και κοινοποιεί-
ται στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
5. Η ΡΑΕ ορίζεται ως αρμόδια αρχή για τον καθορισμό 
της ενιαίας εκτίμησης της «αξίας της απώλειας φορτίου» 
(Value of lost load - VOLL), σύμφωνα με το άρθρο 11 
του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 (L 158). Με απόφαση του 
Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν γνώμης 
της ΡΑΕ, καθορίζεται το «κόστος νέας εισόδου» (Cost of 
new entry - CONE). Ομοίως, με απόφαση του Υπουρ-
γού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κατόπιν γνώμης της 
ΡΑΕ, καθορίζονται το «Πρότυπο Αξιοπιστίας» (Reliability 
Standard) και η μεθοδολογία καθορισμού της ποσότητας 
ισχύος που εντάσσεται στον μηχανισμό διασφάλισης 
ισχύος, σύμφωνα με το άρθρο 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 
2019/943.».Άρθρο 144
Θέματα προσωπικού και διοίκησης των εταιρειών Α.Δ.Μ.Η.Ε. Α.Ε. και των συνδεδεμένων αυτής
1. Τα άρθρα 3 και 4 του ν. 4643/2019 (Α’ 193) εφαρμό-
ζονται αναλογικά και για τις προσλήψεις προσωπικού 
στην εταιρεία Α.Δ.Μ.Η.Ε. Α.Ε. και στις συνδεδεμένες με 
αυτήν εταιρείες.
2. Η παρ. 1 του άρθρου 28 του ν. 4354/2015 (Α’ 176) 
δεν έχει εφαρμογή στις αμοιβές των Αναπληρωτών Διευ-
θυνόντων Συμβούλων, Γενικών Διευθυντών και Διευθυ-
ντών, που προσλαμβάνονται σύμφωνα με την παρ. 1 της 
Α.Δ.Μ.Η.Ε. Α.Ε. και των συνδεδεμένων με αυτήν εταιρει-
ών που δεν συμπεριλαμβάνονται στο Μητρώο Φορέων 
Γενικής Κυβέρνησης της ΕΛΣΤΑΤ.
Άρθρο 145
Κάλυψη οργανικών θέσεων στη Δ.Ε.Η. Α.Ε. -Τροποποίηση των άρθρων 4 και 7 του ν. 4643/2019
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 4 του ν. 4643/2019 (Α’ 193) 
προστίθεται νέο δεύτερο εδάφιο, διαγράφεται η λέξη 
«σήμερα» από το τελευταίο εδάφιο και η παρ. 1 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«1. Η πλήρωση οργανικών θέσεων Αναπληρωτών Διευ-
θυνόντων Συμβούλων, Γενικών Διευθυντών, Διευθυντών 
και Βοηθών Διευθυντών/Διευθυντών Κλάδων γίνεται κα-
τόπιν δημόσιας προκήρυξης με απόφαση του Διευθύνο-
ντος Συμβούλου της Δ.Ε.Η. Α.Ε. με συμβάσεις ορισμένου 
χρόνου μέχρι τριετούς διάρκειας με δυνατότητα ανα-
νέωσης άπαξ. Η πλήρωση των οργανικών θέσεων των 
ανωτέρω δύναται να γίνει και με τοποθέτηση σε αυτές 
στελεχών της αυτής ιεραρχικής στάθμης (παράλληλη 
μετακίνηση), τα οποία έχουν αναλάβει την οργανική 
τους θέση κατόπιν δημόσιας προκήρυξης, ομοίως με 
απόφαση του Διευθύνοντος Συμβούλου της Δ.Ε.Η. Α.Ε., 
για το υπόλοιπο του χρόνου διάρκειας της συναφθείσας 
σύμβασης, με δυνατότητα ανανέωσης για μια φορά. Η 
διαδικασία πρόσληψης και η πολιτική αποδοχών των 
στελεχών εγκρίνονται από τη Γενική Συνέλευση μετά από 
Εισήγηση της Επιτροπής Προσλήψεων και Αμοιβών. Με 
απόφαση του Διευθύνοντος Συμβούλου καθορίζονται 
τα κριτήρια πρόσληψης, η διάρκεια, οι αποδοχές και οι 
λοιποί όροι των σχετικών συμβάσεων. Στη διαδικασία 
δύναται να συμμετέχει προσωπικό της εταιρείας και υπο-
ψήφιοι εκτός εταιρείας. Σε περίπτωση πλήρωσης της 
θέσης από προσωπικό της εταιρείας, οι αποδοχές της 
παρούσας δεν διατηρούνται μετά την καθ’ οιονδήποτε 
τρόπον αποχώρηση του στελέχους από τη θέση. Ειδικά 
οι θέσεις Βοηθών Διευθυντών και Διευθυντών Κλάδων 
που δύνανται να καλύπτονται κατά την παρούσα, δεν 
μπορεί να υπερβαίνουν ποσοστό είκοσι τοις εκατό (20%) 
επί του συνόλου των προβλεπόμενων θέσεων των Βοη-θών Διευθυντών/Διευθυντών Κλάδων αντίστοιχα.».
2. Στο άρθρο 7 του ν. 4643/2019, προστίθεται παρ. 5 
ως εξής:
«5. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης και διαδικα-
σίας, για μεμονωμένες περιπτώσεις μεταφοράς προσω-
πικού από τη Δ.Ε.Η. Α.Ε. προς την Δ.Ε.Δ.Δ.Η.Ε. Α.Ε., η μετα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8646 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
κίνηση πραγματοποιείται με αποφάσεις των Διοικητικών 
Συμβουλίων των δύο εταιρειών μετά από σχετική αίτηση 
του ενδιαφερομένου προς αυτά, η οποία υποβάλλεται 
μέχρι την 31η.12.2021. Η προϋπηρεσία που έχει αναγνω-
ριστεί από την εταιρεία προέλευσης, αναγνωρίζεται πλή-
ρως για όλα τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτήν.».
Άρθρο 146
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας, η οποία εκδίδεται εντός δύο (2) μηνών από την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, καθορίζεται η θέση σε κα-
νονική λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος της 
παρ. 3 του άρθρου 132, προκειμένου για την υποβολή 
των σχετικών αιτήσεων. Με την ίδια απόφαση καθορί-
ζεται το υπόδειγμα της εγγυητικής επιστολής της περ. γ’ 
της παρ. 3 του ως άνω άρθρου και δύναται να καθορί-ζονται τα απαιτούμενα στοιχεία και δικαιολογητικά για την υποβολή της αίτησης.
Άρθρο 147
Μεταβατικές διατάξεις
Έως τη σύσταση της «Επιτροπής Συντονισμού Μέτρων 
έκτακτης Ανάγκης» («ΕΣΜΕΑ») της παρ. 2 του άρθρου 
12 του ν. 4001/2011 (Α’ 179), εξακολουθούν να ισχύουν 
όσα προβλέπονται για την ομώνυμη επιτροπή στην από 
30-31.5.2019 απόφαση της ΡΑΕ «Έγκριση επικαιροποιη-
μένου Σχεδίου έκτακτης Ανάγκης, σύμφωνα με τα άρθρα 
8 και 10 του κανονισμού (ΕΕ) 2017/1938 του Ευρωπαϊκου 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2017 σχετικά με τα μέτρα κατοχύρωσης της ασφάλειας 
εφοδιασμού με φυσικό αέριο και την κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθμ. 994/2010» (Β’ 2501).
ΜΕΡΟΣ Θ’
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣΓΙΑ ΤΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΔΑΣΙΚΩΝ, ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ
ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΔΑΣΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 148
Επίλυση ιδιοκτησιακού καθεστώτος δασών,δασικών εκτάσεων και χορτολιβαδικών εκτάσεων των περιοχών του άρθρου 62 του ν. 998/1979 -Τροποποίηση της περ. δ’ της παρ. 5του άρθρου 3 του ν. 998/1979
Το τρίτο εδάφιο της περ. δ’ της παρ. 5 του άρθρου 3 
του ν. 998/1979 (Α’ 289) τροποποιείται και η περ. δ’ δια-μορφώνεται ως εξής:
«δ) Η αναγνώριση της κυριότητας ή άλλων εμπραγ-
μάτων δικαιωμάτων επί των εκτάσεων αυτών υπάγεται 
στην αρμοδιότητα των προβλεπομένων στο άρθρο 8 
του παρόντος νόμου Συμβουλίων και των πολιτικών 
δικαστηρίων. Οι υποθέσεις που προσάγονται στα Συμ-βούλια, κρίνονται κατά τις διατάξεις του α.ν. 1539/1938 
(Α’ 488), όπως ισχύει. Ειδικά η διοικητική αναγνώριση της κυριότητας ή άλλων εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί 
των ανωτέρω εκτάσεων, που κείνται στις περιοχές του 
δευτέρου εδαφίου του άρθρου 62, διενεργείται από τα 
προβλεπόμενα στο άρθρο 8Α συμβούλια, σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 3 του άρθρου 8Α.».
Άρθρο 149
Διατάξεις για τη διοικητική αναγνώρισητης ιδιοκτησίας στις περιοχές του δεύτερου εδαφίου του άρθρου 62 του ν. 998/1979 - Προσθήκη άρθρου 8Α στον ν. 998/1979
1. Μετά το άρθρο 8 του ν. 998/1979 (Α’ 289) προστίθε-
ται άρθρο 8Α, ως εξής:
«Άρθρο 8Α
Συμβούλια Ιδιοκτησίας Δασών, Δασικών,Χορτολιβαδικών και Βραχωδών Εκτάσεων 
(ΣΙΔΧΒΕ) που κείνται στις περιοχές του δευτέρου 
εδαφίου του άρθρου 62 του ν. 998/1979
1. Για τη διοικητική αναγνώριση εκ μέρους του Δημοσί-
ου της κυριότητας ή άλλων εμπραγμάτων δικαιωμάτων 
ιδιωτών ή νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού 
δικαίου επί των δασών, των δασικών εκτάσεων και των 
εκτάσεων των παρ. 5α και 5β του άρθρου 3, που κείνται 
στις περιοχές του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 62, 
συνιστώνται τουλάχιστον τέσσερα (4) Συμβούλια Ιδιο-
κτησίας, που έχουν αντίστοιχα ως έδρα την Κέρκυρα, το 
Ηράκλειο Κρήτης, τη Μυτιλήνη και τον Πειραιά.
Η τοπική αρμοδιότητα εκάστου των ανωτέρω συμ-
βουλίων εκτείνεται:
α) του πρώτου, στις περιφέρειες των Πρωτοδικείων 
των Ιονίων Νήσων,
β) του δεύτερου, στις περιφέρειες των Πρωτοδικείων 
της Κρήτης,
γ) του τρίτου, στις περιφέρειες των Πρωτοδικείων των 
Περιφερειακών Ενοτήτων Λέσβ ου, Σάμου και Χίου και,
δ) του τέταρτου, στις περιφέρειες των Πρωτοδικείων 
Κυκλάδων, στις νήσους Κύθηρα και Αντικύθηρα και στην 
περιοχή της Μάνης, όπως αυτή ορίζεται από τα διοικη-τικά όρια των Δήμων Ανατολικής και Δυτικής Μάνης.
2. Έκαστο Συμβούλιο Ιδιοκτησίας αποτελείται από:
α) έναν πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κρά-
τους, ως πρόεδρο ή έναν δικηγόρο τουλάχιστον παρ’ 
εφέταις, αναπληρούμενο από τον νόμιμο αναπληρωτή 
του,
β) τον προϊστάμενο της οικείας Κτηματικής Υπηρεσίας, 
αναπληρούμενο από τον νόμιμο αναπληρωτή του και
γ) τον προϊστάμενο της Διεύθυνσης Δασών της έδρας 
του Συμβουλίου, αναπληρούμενο από τον νόμιμο ανα-πληρωτή του.
Ο πρόεδρος και τα μέλη των ως άνω συμβουλίων με 
τους αναπληρωτές τους, ορίζονται με απόφαση του 
Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης επί 
διετή θητεία, η οποία μπορεί να ανανεώνεται. Η συνεδρί-
αση μπορεί να διεξαχθεί κ αι με τηλεδιάσκεψη ως προς 
ορισμένα ή και ως προς όλα τα μέλη.
3. Τα Συμβούλια Ιδιοκτησίας της παρ. 1 επιλαμβάνο-
νται της αναγνωρίσεως της κυριότητας ή άλλου εμπραγ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8647 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
μάτου δικαιώματος, με αίτηση του ενδιαφερομένου ιδιώ-
τη ή νομικού προσώπου, επί τη βάσει προσκομιζομένων 
υπ’ αυτών νόμιμα μεταγεγραμμένων τίτλων ιδιοκτησί-
ας, οι οποίοι έχουν συνταχθεί το αργότερο μέχρι την 
1η.7.2001, έστω και αν έχουν μεταγραφεί μεταγενέστερα 
και οι οποίοι συνοδεύονται από τοπογραφικά διαγράμ-
ματα, εξαρτημένα στο Ελληνικό Γεωδαιτικό Σύστημα 
Αναφοράς 1987 (ΕΓΣΑ 87), στα οποία αποτυπώνεται η 
περιγραφόμενη στους τίτλους έκταση, όπως και επί τη 
βάσει όσων στοιχείων τηρούνται στη Δασική Υπηρεσία. 
Τα Συμβούλια μπορούν να ζητήσουν και την αποστολή 
από άλλες δημόσιες υπηρεσίες κάθε χρήσιμου εγγράφου 
ή άλλου στοιχείου ή να διατάξουν τη διενέργεια ειδικής 
έρευνας ή πραγματογνωμοσύνης προς διαμόρφωση 
ασφαλούς κρίσεως περί των προβαλλομένων ιδιωτικών 
δικαιωμάτων.
Περισσότερες αιτήσεις που αφορούν στην ίδια έκταση 
ή σε συνεχόμενα τμήματα, εξετάζονται από κοινού. Τα ως 
άνω Συμβούλια, μετά την ανάγνωση της εισηγήσεως του 
ορισθέντος εισηγητού, γνωμοδοτούν αιτιολογημένα επί 
εκάστης υποθέσεως. Η κρίση των Συμβουλίων σχηματί-
ζεται με ελεύθερη εκτίμηση των ως άνω αποδεικτικών 
στοιχείων, υπόκειται δε στην έγκριση του Υπουργού Πε-
ριβάλλοντος και Ενέργειας, δυναμένου να αποδεχθεί ή 
μη αυτή, εν όλω ή εν μέρει, αλλά επ’ ωφελεία του Δη-
μοσίου, όχι όμως και να τροποποιήσει αυτήν εις βάρος 
του Δημοσίου.
Σε περίπτωση που το δικαίωμα της κυριότητας επί των 
ανωτέρω εκτάσεων έχει καταχωρηθεί υπέρ ιδιωτών στα 
κτηματολογικά βιβλία των οικείων κτηματολογικών γρα-
φείων και το Ελληνικό Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώ-
ματα κυριότητας επ’ αυτών κατ’ εφαρμογή της περ. IV 
της παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3208/2003 (Α’ 303), δεν ακολουθείται η ανωτέρω διαδικασία.
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας, Οικονομικών, και Δικαιοσύνης καθορίζο-νται ειδικότερα τα θέματα της συγκρότησης και εσωτε-ρικής οργάνωσης των Συμβουλίων Ιδιοκτησίας, τα της 
λειτουργίας και της ενώπιον αυτών διαδικασίας προς 
κρίση των υποθέσεων και έκδοση των γνωμοδοτήσε-
ών τους, περιλαμβανομένης και της εκπροσωπήσεως 
ή αυτοπρόσωπης παραστάσεως των ενδιαφερομένων, 
τα της συλλογής του αποδεικτικού υλικού και εξετάσεως 
μαρτύρων, τα της ανάθεσης πραγματογνωμοσύνης, τα 
της κοινοποιήσεως των γνωμοδοτήσεων στους ενδιαφε-
ρομένους και τις δημόσιες αρχές, τα της εκδόσεως και 
κοινοποιήσεως των υπουργικών αποφάσεων, όπως και τα της εκτελέσεως αυτών.
5. Μέχρι τη συγκρότηση των Συμβουλίων Ιδιοκτησίας 
της παρ. 1, αρμόδια για τη διοικητική αναγνώριση της 
κυριότητας ή άλλων εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί των 
ανωτέρω εκτάσεων κατά τη διαδικασία της παρ. 3 είναι 
τα Συμβούλια Ιδιοκτησίας Δασών του άρθρου 8.
6. Με την κοινή απόφαση της παρ. 4 είναι δυνατόν 
να ιδρύονται περισσότερα Συμβούλια Ιδιοκτησίας και 
να καθορίζονται η έδρα και η περιφέρεια εκάστου των 
ιδρυομένων Συμβουλίων.».
2. Το Ελληνικό Δημόσιο δεν ασκεί ένδικα μέσα κατά αποφάσεων του κτηματολογικού δικαστή με τις οποίες 
αναγνωρίζεται η κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίω-
μα ιδιωτών ή νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού 
δικαίου επί των ανωτέρω εκτάσεων, εφόσον δεν διαθέτει 
τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης 
της κυριότητάς του.
Πρωτόκολλα Διοικητικής Αποβολής, που εκδόθηκαν 
μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος και αναφέρονται 
στις παραπάνω εκτάσεις, ανακαλούνται από τότε που 
εκδόθηκαν.
Άρθρο 150
Επιτάχυνση της μελέτης και εκτέλεσης έργωνπροστασίας καμένων εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα - Τροποποίηση της περ. στ’ της παρ. 3 του άρθρου 25 του ν. 998/1979
Στην περ. στ’ της παρ. 3 του άρθρου 25 του ν. 998/1979 
(Α’ 289), προστίθενται δεύτερο, τρίτο και τέταρτο εδάφια 
και η περ. στ’ διαμορφώνεται ως εξής:
«στ) Την κατ’ απόλυτη προτεραιότητα και με τη διαδι-
κασία του εξαιρετικά επείγοντος χαρακτήρα εκτέλεση 
των από το πρόγραμμα δασικών έργων προβλεπομένων 
κατασκευών και εργασιών. Το πρώτο εδάφιο ισχύει και για την εκπόνηση μελετών και την εκτέλεση των έργων 
σε ό,τι αφορά στα αντιδιαβρωτικά - αντιπλημμυρικά 
έργα προστασίας καμένης έκτασης δασικού χαρακτήρα 
που έχει κηρυχθεί ή πλη ροί τις προϋποθέσεις για να κη-
ρυχθεί αναδασωτέα. Τα ανωτέρω αποτελούν ειδικά δα-
σοτεχνικά έργα, που προβλέπονται από το άρθρο 16 του 
παρόντος νόμου, υπάγονται στην παρ. 11 του άρθρου 1 
του ν. 3208/2003 (Α’ 303) και εξαιρούνται από το άρθρο 
1 του ν. 4014/2011 (Α’ 209). Οι ειδικότεροι όροι, προϋ-
ποθέσεις, κριτήρια, διαδικασίε ς, λοιπά τεχνικά ζητήματα 
και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια καθορίζονται με 
απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.».
Άρθρο 151
Επιτρεπτές επεμβάσεις σε πάρκα και άλση -Τροποποίηση του άρθρου 59 του ν. 998/1979
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2α του άρθρου 59 του 
ν. 998/1979 (Α’ 289) τροποποιείται και η παρ. 2α διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«2α. Η παραχώρηση της χρήσεως πάρκου ή άλσους 
επιτρέπεται μόνο σε ο.τ.α. α’ και β’ βαθμού, με απόφαση 
του Συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, 
μετά από εισήγηση της αρμόδιας περιφερειακής δασικής 
υπηρεσίας, υπό τον όρο της μη μεταβολής του προορι-σμού ή της χρήσης της παραχωρούμενης έκτασης.
Επιτρέπονται έργα ή δραστηριότητες που είναι απο-
λύτως αναγκαία για τη λειτουργία του πάρκου ή άλσους, 
όπως τα οριζόμενα στις περ. α’ , β’ και γ’ της παρ. 1 του 
άρθρου 20 του ν. 4067/2012 (Α’ 79), η κατασκευή έργων 
κοινής ωφέλειας συμπεριλαμβανομένων και υπόγειων 
υδατοδεξαμενών, δραστηριότητες εστίασης και ήπιας 
αναψυχής περιορισμένης έκτασης, καθώς και η ανέγερ-
ση μικρών ναών γνωστών θρησκειών μέγιστου εμβαδού 
βάσης δεκαπέντε (15) τ.μ. που δεν αλλοιώνουν τον προ-
ορισμό τους.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8648 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 152
Ιδιοκτησιακές ρυθμίσεις για τις δασικού καιχορτολιβαδικού χαρακτήρα εκτάσεις των περιοχών του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 62 του ν. 998/1979 - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3208/2003
Στην παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3208/2003 (Α’ 303), 
προστίθεται περ. ΙV ως εξής:
«ΙV. Περιλαμβάνονται σε περιοχές του δευτέρου εδαφί-
ου του άρθρου 62 του ν. 998/1979 (Α’ 289), για τις οποίες 
το Ελληνικό Δημόσιο δεν διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας 
ή άλλα επαρκή στοιχεία απόδειξης της κυριότητάς του, 
όπως πράξεις μίσθωσης, παραχώρησης ή άλλης εκμε-
τάλλευσης, αξιοποίησης και προστασίας της έκτασης ως 
δημόσιας και, συγχρόνως, οι διεκδικούντες την έκταση 
διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας, οι ίδιοι ή οι δικαιοπάρο-χοί τους, οι οποίοι έχουν συνταχθεί μέχρι την 1η.7.2001 το αργότερο, έστω και εάν έχουν μεταγραφεί μεταγενέ-
στερα. Εκκρεμείς εμπράγματες αγωγές του Δημοσίου 
που αφορούν στις εν λόγω εκτάσεις και οι οποίες βασί-
ζονται σε τίτλους ιδιοκτησίας ή άλλα επαρκή στοιχεία 
απόδειξης της κυριότητάς του, δεν επηρεάζονται από 
τη ρύθμιση του παρόντος άρθρου. Σε περίπτωση που 
το δικαίωμα της κυριότητας επί των ανωτέρω εκτάσεων 
έχει καταχωρηθεί υπέρ ιδιωτών ή νομικών προσώπων 
δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου στα κτηματολογικά βιβλία 
των οικείων κτηματολογικών γραφείων, το Ελληνικό Δη-
μόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα κυριότητας επ’ αυτών και δεν ασκεί τα ένδικα βοηθήματα που προβλέπονται στο άρθρο 6 του ν. 2664/1998 (Α’ 275).».
Άρθρο 153
Κατάτμηση μεικτών δασι κών και μη δασικών 
εκτάσεων - Προσθήκη εδαφίου στην παρ. 3 του άρθρου 60 του ν.δ. 86/18.1.1969
Στην παρ. 3 του άρθρου 60 του ν.δ. 86/18.1.1969 «Δα-
σικός Κώδιξ» (Α’ 7) προστίθεται τρίτο εδάφιο και η παρ. 3 
διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Η μεταβίβαση αυτοτελών ιδιωτικών δασοτεμαχίων 
που δεν συνορεύουν μεταξύ τους, καθώς και η μεταβίβα-
ση ιδανικού εξ αδιαιρέτου μεριδίου ιδιωτικού δάσους ή 
δασικής έκτασης δεν συνιστά κατάτμηση. Δρόμοι, αντι-
πυρικές ζώνες και άλλα τεχνικά έργα που κατασκευά-
ζονται εντός δασών και δασικών εκτάσεων, καθώς και 
νομίμως κηρυσσόμενες αναγκαστικές απαλλοτριώσεις 
δεν συνιστούν κατάτμηση αυτών. Η μεταβίβαση των 
αγροτικών εκτάσεων ευρύτερου κτήματος, στο οποίο 
περιέχονται και δασικές εκτάσεις, χωρίς την άδεια της 
παρ. 1 δεν συνιστά παράνομη κατάτμηση, ανεξάρτητα 
από το εάν τα τμήματα που προκύπτουν από τη μετα-
βίβαση είναι άρτια και οικοδομήσιμα.».
Άρθρο 154
Παράταση του χρόνου υποβολής δικαιολο-γητικών - τροποποίηση του άρθρου 68 του ν. 4512/2018
1. Η προθεσμία του πρώτου εδαφίου της παρ. 23 του 
άρθρου 68 του ν. 4512/2018 (Α’ 5) τροποποιείται και η 
παρ. 23 διαμορφώνεται ως εξής:«23. Νομικά και φυσικά πρόσωπα που εκμεταλλεύ-
ονται λατομεία σχιστολιθικών πλακών σύμφωνα με το 
άρθρο 16 του ν. 3851/2010 (Α’ 85) προκειμένου να συ-
νεχίσουν την εκμετάλλευση των λατομείων αυτών οφεί-
λουν να υποβάλλουν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά 
σύμφωνα με το άρθρο 64 του ν. 4442/2016 (Α’ 230) μέχρι 
1.7.2023. Για την πρώτη τριετία εφαρμογής των διατά-
ξεων αυτών η εγγυητική επιστολή έναντι οφειλόμενων 
μισθωμάτων υπολογίζεται στο πενήντα τοις εκατό (50%) 
των προβλεπόμενων πάγιων σύμφωνα με τον τύπο της 
παρ. 4 του άρθρου 45. Η κατάθεση της εγγυητικής επι-
στολής της παρ. 2 του άρθρου 55 για την αποκατάσταση 
του περιβάλλοντος σύμφωνα με την εγκεκριμένη Από-φαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 22 του παρόντος.».
2. Η ισχύς του πρώτου εδαφίου της παρ. 23 αρχίζει 
από την 1.7.2021.
3. Η ίδια ως άνω χρονική παράταση ισχύει και για τα 
λατομεία των οποίων οι εγκρίσεις επέμβασης απορρί-
φθηκαν λόγω μη αποτύπωσης του λατομικού χώρου 
στους ορθοφωτοχάρτες του 1996, σύμφωνα με τα ορι-ζόμενα στο άρθρο 16 του ν. 3851/2010.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β’
ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Άρθρο 155
Eιδικοί όροι για τη διαμόρφωση και ανάπλασητου Εθνικού Αθλητικού Κέντρου Ηρακλείου(ΕΑΚΗ - «ΛΙΝΤΟ»)
Στην εκτός σχεδίου έκταση ιδιοκτησίας της Γενικής 
Γ ραμματείας Αθλητισμού, εμβαδού 20.157,41 τ.μ., όπως 
αυτή εμφαίνεται στο συνημμένο διάγραμμα στον παρό-
ντα, ορίζονται οι κάτωθι ειδικοί όροι:
α. Μέγιστη επιτρεπόμενη κάλυψη: 38,00%β. Συντελεστής Δόμησης: 0,36γ. Μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος: 12,00 μ.δ. Ελάχιστη απόσταση από τα όρια: ως έχει για τα υφι-
στάμενα κτίσματα,
0,00 μ. για τα φυλάκια εισόδου,2,30 μ. για τα λοιπά νέα κτίσματα.
Άρθρο 156
Εγκαταστάσεις για την επεξεργασία αστικώναποβλήτων - Τροποποίηση της παρ. ΙΙ
του άρθρου 21 του ν. 2742/1999
Στο τέλος της περ. 6 της παρ. ΙΙ του άρθρου 21 του 
ν. 2742/1999 (Α’ 207) προστίθεται υποπερ. η’ ως εξής:
«η. Οι απαραίτητες εγκαταστάσεις για την επεξεργασία 
αστικών αποβλήτων, εξαιρουμένης της διάθεσης, με τις 
ακόλουθες σωρευτικά απαιτούμενες προϋποθέσεις: α) 
να προβλέπονται στο εκάστοτε ισχύον Περιφερειακό 
Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ), β) να συνο-
ρεύουν με την Ζώνη Ε3 που είναι περιοχή εγκαταστά-
σεων Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) 
και κτηνιατρείου, γ) να βρίσκονται εντός της Ζώνης Α’ 
και να καταλαμβάνουν κατά μέγιστο έκταση 0,3% της 
συνολικής έκτασης της Ζώνης Α’ , και δ) έως την έναρξη 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8649 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
λειτουργίας των ανωτέρων εγκαταστάσεων ανακύκλω-
σης και επεξεργασίας στερεών αποβλήτων, ο οικείος 
Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ) να 
έχει ολοκληρώσει τις εργασίες για τη λειτουργία του 
πρώην Χώρου Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων 
(ΧΑΔΑ) Σχιστού ως περιβαλλοντικού πάρκου, το οποίο 
θα είναι διαθέσιμο στο κοινό, και για όσο χρονικό διά-
στημα λειτουργούν οι εγκαταστάσεις διαχείρισης στε-
ρεών αποβλήτων υπέχει υποχρέωση συντήρησης του 
περιβαλλοντικού πάρκου. Οι ανωτέρω εγκαταστάσεις 
δύναται να καταλαμβάνουν και τμήμα της Ζώνης Ε3. Για 
τους όρους δόμησης εφαρμόζονται οι γενικές διατάξεις 
της νομοθεσίας για την εκτός σχεδίου δόμηση χωρίς 
περαιτέρω ειδικούς περιορισμούς.».
Άρθρο 157
Τουριστικά καταλύματα - Προσθήκη εδαφίουστην παρ. 5 του άρθρου 17 του π.δ. 59/2018
Προστίθεται εδάφιο στο τέλος της παρ. 5 του άρθρου 
17 του π.δ. 59/2018 (Α’ 114) και η παρ. 5 διαμορφώνεται 
ως εξής:
«5. Στις περιοχές των άρθρων 5, 6, 7 και 10 του από 
23.2.1987 π.δ. (Δ’ 166) από τη δημοσίευση του παρόντος, 
παράλληλα με τις χρήσεις γης που προβλέπονται από 
ισχύοντα ΓΠΣ και ΣΧΟΟΑΠ, ισχύουν και οι χρήσεις γης που προβλέπονται στα άρθρα 8, 11, 9 και 6 αντίστοιχα του παρόντος προεδρικού διατάγματος, ακόμη και στις περιπτώσεις που η περιοχή έχει πολεοδομηθεί. Στις πε-ριοχές του άρθρου 3 του από 23.2.1987 π.δ. που καθο-
ρίζονται από ισχύοντα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΓΠΣ) 
και Σχέδια Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτών 
Πόλεων (ΣΧΟΟΑΠ) επιτρέπεται η χρήση δεκαπέντε (15) 
του άρθρου 3, ακόμη και στις περιπτώσεις που η περιοχή 
έχει πολεοδομηθεί.».
Άρθρο 158
Συσκευασία και μεταπ οίηση αγροτικών και
κτηνοτροφικών προϊόντων στην περιοχή του Πηλίου - Τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 8του από 11.6.1980 προεδρικού διατάγματος
Στην παρ. 1 του άρθρου 8 του από 11.6.1980 προεδρι-
κού διατάγματος (Δ’ 374) προστίθεται δεύτερο εδάφιο 
και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Όροι και περιορισμοί δομήσεως διά την εκτός των 
ορίων των εν άρθρω 1 του παρόντος οικισμών αλλά 
εντός των διοικητικών ορίων των δήμων ή κοινοτήτων 
εις τους οποίους υπάγονται ούτοι, οι προβλεπόμενοι διά 
του από 6.10.78 προεδρικού διατάγματος «περί καθο-
ρισμού όρων και περιορισμών δομήσεως των γηπέδων 
των κειμένων εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων των πόλε-
ων και εκτός των ορίων των νομίμως υφισταμένων προ 
του έτους 1923 οικισμών» (Δ’ 538) εξαιρέσει του άρθρου 
4. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπονται βιομηχανικές και βιοτε-
χνικές εγκαταστάσεις και περιβαλλοντικές υποδομές, 
χαμηλής και μέσης όχλησης, συσκευασίας και μεταποίη-
σης τοπικά παραγόμενων αγροτικών και κτηνοτροφικών 
προϊόντων και φυσικά παραγόμενων προϊόντων της πε-
ριοχής, εφαρμοζομένων των όρων δόμησης του άρθρου 
1 του από 24.5.1985 προεδρικού διατάγματος (Δ’ 270).».Άρθρο 159
Εναρμόνιση του σχεδιασμού στο δομημένο περιβάλλον - Τροποποίηση της παρ. 10 του άρθρου 6 του π.δ. της 30ης.11.1995
1. Στην παρ. 10 του άρθρου 6 του π.δ. της 30ης.11.1995 
(Δ’ 1049) στο τέλος του τρίτου εδαφίου, προστίθεται η 
φράση: «ή στις περιπτώσεις οικοπέδων που έχουν πρό-σωπο άνω των 150 μ.» και το τρίτο εδάφιο διαμορφώ-νεται ως εξής:
«Επιτρέπεται η δημιουργία διόδου για τη διέλευση 
οχημάτων μέσα από κοινόχρηστο πράσινο στις περι-
πτώσεις οικοπέδων που έχουν προσπέλαση προς οδό 
μόνο μέσω κοινοχρήστου πρασίνου ή στις περιπτώσεις οικοπέδων που έχουν πρόσωπο άνω των 150 μ.».
2. Δύναται, στο πλαίσιο εκπόνησης Τοπικού Πολε-
οδομικού Σχεδίου, κατόπιν ειδικής τεκμηρίωσης, να 
αποχαρακτηρίζονται εκτάσεις γεωργικής γης υψηλής 
παραγωγικότητας ακτίνας ενός χιλιομέτρου (1 χλμ.) από 
τα όρια εγκεκριμένου σχεδίου πόλης, πεντακοσίων μέ-
τρων (500 μ.) από το εθνικό οδικό δίκτυο και διακοσί-
ων πενήντα μέτρων (250μ.) από το επαρχιακό δίκτυο 
για τη δημιουργία περιμετρικής ζώνης. Στη ζώνη αυτή 
επιτρέπονται χρήσεις κατοικίας, κοινωφελείς χρήσεις, 
χρήσεις κοινωνικών εξυπηρετήσεων, εγκαταστάσεις 
ήπιας τουριστικής ανάπτυξης. Η ανωτέρω δυνατότητα 
τυγχάνει εφαρμογής υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχουν 
δημιουργηθεί εγγειοβελτιωτικά έργα με δημόσιες ή χρη-
ματοδοτούμενες δαπάνες.
Άρθρο 160
Υπαίθριοι σταθμοί αυτοκινήτων στο ιστορικό κέντρο του Δήμου Καβάλας και της Δημοτικής Ενότητας Κερκυραίων - Προσθήκη εδαφίων 
στο άρθρο 19 του ν. 4313/2014 και εξίσωση με εντός σχεδίου περιοχές των γηπέδων ως χώρων στάθμευσης
1. Στο τέλος του άρθρου 19 του ν. 4313/2014 (Α’ 261) 
προστίθενται τρία εδάφια ως εξής:
«Οι υπαίθριοι σταθμοί αυτοκινήτων της παρ. 1 του άρ-
θρου 27 του π.δ. 455/1976 (Α’ 169) που αποδεδειγμένα 
λειτουργούσαν για τουλάχιστον πέντε (5) έτη κατά το 
χρονικό διάστημα μεταξύ των ετών 2000 και 2020, στο 
ιστορικό κέντρο πόλης της Δημοτικής Ενότητας Κερκυ-
ραίων του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων 
Νήσων, όπως ορίζεται στην υπό στοιχεία Φ.33/29925/828 
απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού και Επιστημών 
(Β’ 512/1980) και στο κέντρο πόλης του Δήμου Καβάλας 
της ομώνυμης Δημοτικής Ενότητας, περιβαλλόμενοι από 
χρήσεις γης που χαρακτηρίζονται ως «Κέντρο Πόλης», 
σύμφωνα με το άρθρο 4 του από 23.2.1987 π.δ. (Δ’ 166) 
και απεικονίζονται στον σχετικό χάρτη Π.3.1α του δημο-
σιευμένου Παραρτήματος του Γενικού Πολεοδομικού 
Σχεδίου Δήμου Καβάλας (69 Α.Α.Π./11.03.2013) μπορεί 
να τύχουν της προβλεπόμενης άδειας λειτουργίας, με 
χρονική ισχύ τριών (3) ετών, κατά παρέκκλιση των υφι-
στάμενων χρήσεων γης της περιοχής, εφόσον πληρούν 
τους όρους και τις προϋποθέσεις του άρθρου 28 του 
π.δ. 455/1976 (Α’ 277), εξαιρουμένων των παρ. 6 και 7α 
για την περίπτωση του ιστορικού κέντρου της πόλης 
της Δ.Ε. Κερκυραίων του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8650 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
και Διαποντίων Νήσων και οι εκμεταλλευτές τους υπο-
βάλουν στην οικεία περιφερειακή υπηρεσία μεταφορών 
και επικοινωνιών τα δικαιολογητικά της παρ. 1, πλην της 
περ. γ’ και της παρ. 2 του άρθρου 29 του ανωτέρω προ-
εδρικού διατάγματος, καθώς και της παρ. 9 του άρθρου 
6 του ν. 2801/2000 (Α’ 46). Εάν, εντός του παραπάνω 
χρονικού διαστήματος των τριών ετών, έχει ξεκινήσει 
διαδικασία τροποποίησης του πολεοδομικού σχεδια-
σμού, το διάστημα αυτό δύναται να παραταθεί για τρία 
(3) επιπλέον έτη, με τις ίδιες προϋποθέσεις και όρους 
που έχει χορηγηθεί. Η τουλάχιστον πενταετής λειτουργία 
των σταθμών αυτοκινήτων αποδεικνύεται, είτε με την 
υποβολή σχετικής βεβαίωσης του οικείου βιοτεχνικού 
επιμελητηρίου, είτε της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., ότι οι εκμεταλ-
λευτές αυτών έχουν υποβάλει φορολογικές δηλώσεις για 
εισόδημα από τη στάθμευση αυτοκινήτων οχημάτων.».
2. Γήπεδα εκτός σχεδίου πόλεως και εντός Γενικού Πο-
λεοδομικού Σχεδίου, όμορα με όρια θεσμοθετημένων 
πολεοδομικών μελετών προ του έτους 1992, για τα οποία 
ο οικείος Ο.Τ.Α., ως επισπεύδων, έχει λάβει ειδική έγκριση 
για τη χρήση τους, ως υπαίθριων οργανωμένων χώρων 
στάθμευσης (parking), εξισούνται με εντός σχεδίου πε-
ριοχή, με την αυτή χρήση.
Άρθρο 161
Ζώνες Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Ζ.Ε.Α.) - Προσθήκη εδαφίων στην παρ. 2 του άρθρου 99 
του ν. 1892/1990
Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 99 του ν. 1892/1990 
(Α’ 101), προστίθενται πέντε εδάφια ως εξής:
«Κατά την πολεοδομική ενεργοποίηση περιοχής που 
έχει καθοριστεί ως Ζώνη Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Ζ.Ε.Α.) 
για την ανάπτυξή της ως οικιστικής ή ως ζώνης άλλων 
χρήσεων γης, οι ιδιοκτησίες που περιλαμβάνονται σε 
αυτήν υποχρεούνται να συμμετάσχουν με εισφορά γης 
στη δημιουργία των απαραίτητων κοινόχρηστων χώ-
ρων και στην ικανοποίηση κοινωφελών χρήσεων και 
σκοπών, καθώς και με καταβολή χρηματικής εισφοράς 
στην αντιμετώπιση της δαπάνης για την κατασκευή των 
βασικών κοινόχρηστων πολεοδομικών έργων, σύμφωνα 
με τα άρθρα 8 και 9 του ν. 1337/1983 (Α’ 33). Από τις 
παραπάνω εισφορές αφαιρούνται προηγούμενες κατα-
βληθείσες επιβαρύνσεις των ιδιοκτησιών που εμπίπτουν 
σε εγκεκριμένα, σύμφωνα με το ν.δ. της 17.07/16.08.1923 
(Α’ 228), «γραμμικά» ρυμοτομικά σχέδια.
Πράξεις Εφαρμογής που έχουν κυρωθεί, σύμφωνα 
με το άρθρο 12 του ν. 1337/1983, κατ’ εφαρμογή των 
ανωτέρω, εξακολουθούν να ισχύουν. Κατά το μέρος 
που έχουν ακυρωθεί διορθώνονται και κυρώνονται εκ 
νέου, σύμφωνα με το παρόν. Πράξεις Εφαρμογής που 
έχουν κυρωθεί με την εφαρμογή διαφορετικών από τα 
ανωτέρω, ανασυντάσσονται και κυρώνονται σύμφωνα με το παρόν.».
Άρθρο 162
Επιδιωκόμενος σκοπός διατάξεων για την εκτός σχεδίου δόμηση - Τροποποίηση του άρθρου 31 του ν. 4759/2020
Το άρθρο 31 του ν. 4759/2020 (Α’ 245) τροποποιείται, 
ως προς το σφάλμα που είχε εμφιλοχωρήσει στην περι-
γραφή του σκοπού, και διαμορφώνεται ως εξής:«Με τις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου επιδιώ-
κεται ο περιορισμός της δόμησης σε περιοχές, για τις 
οποίες δεν υπάρχει πολεοδομικός σχεδιασμός πρώτου 
επιπέδου.».
Άρθρο 163
Εκτός σχεδίου δόμηση - Τροποποίηση
του άρθρου 32 του ν. 4759/2020
Η παρ. 1 του άρθρου 32 του ν. 4759/2020 (Α’ 245) τρο-
ποποιείται, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι εξαιρέ-
σεις από το πεδίο εφαρμογής του, και διαμορφώνεται 
ως εξής:
«1. Τα γήπεδα που βρίσκονται εκτός σχεδίων πόλεως, 
εκτός ορίων των νομίμως υφισταμένων οικισμών προ 
του έτους 1923, που στερούνται ρυμοτομικού σχεδίου και εκτός περιοχών, στις οποίες έχουν καθορισθεί χρή-
σεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης από εργαλεία 
πολεοδομικού σχεδιασμού πρώτου επιπέδου (ΓΠΣ, 
ΣΧΟΟΑΠ, ΖΟΕ ή άλλα διατάγματα χρήσεων γης) ή από 
διατάγματα που καθορίζουν όρους και περιορισμούς 
δόμησης σε περιοχές εκτός σχεδίου, όπως τα διατάγματα 
της παρ. 2 του άρθρου 10 του από 17.7.1923/16.8.1923 
(Α’ 228) του ν.δ. ή Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου του άρθρου 
29 του ν. 1337/1983 (Α’ 33) ή Ε.Σ.Χ.Α.Δ.Α. του άρθρου 12 
του ν. 3986/2011 (Α’ 152) ή Ε.Σ.Χ.Α.Σ.Ε. του άρθρου 24 του 
ν. 3894/2010 (Α’ 204) και του ν. 4608/2019 (Α’ 66) ή απο-
φάσεις του Υπουργού Πολιτισμού δια των οποίων κα-
θορίζονται χρήσεις γης, όροι και περιορισμοί δόμησης, 
διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου, 
καθώς και από τη νομοθεσία, ιδίως δε το από 6.10.1978 προεδρικό διάταγμα (Δ’ 538) και το από 24.5.1985 προ-εδρικό διάταγμα (Δ’ 270), που δεν έρχονται σε αντίθεση 
με το παρόν. Στα γήπεδα αυτά, οι οικοδομικές άδειες 
επιβαρύνονται με τέλος πέντε τοις εκατό (5%) επί του 
κόστους του συμβατικού προϋπολογισμού του έργου 
ή πέντε τοις χιλίοις (5‰) στην περίπτωση που γίνεται 
χρήση αναλυτικού προϋπολογισμού, το οποίο αποδί-
δεται στο Πράσινο Ταμείο, για τη χρηματοδότηση δρά-σεων στις εκτός σχεδίου περιοχές που αντισταθμίζουν την επιβάρυνση του περιβάλλοντος από το γεγονός ότι 
δομούνται περιοχές που κατ’ αρχήν δεν προορίζονται για 
δόμηση. Το ανωτέρω ποσό δεν μπορεί να υπολείπεται 
των διακοσίων πενήντα (250) ευρώ ούτε και να υπερβαί-
νει τις πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.».
Άρθρο 164
Όροι δόμησης - Τροποποίηση της παρ. 3 του 
άρθρου 33 του ν. 4759/2020
Τροποποιούνται οι περ. γ’ , δ’ , ε’ , στ’ , ζ’ , θ’ , ι’ της παρ. 3 
του άρθρου 33 του ν. 4759/2020 (Α’ 245) και η παρ. 3 
διαμορφώνεται ως εξής:
«3. Στις πιο κάτω περιπτώσεις, ισχύουν ειδικά οι εξής 
όροι δόμησης:
α) αα) Σε γεωργοκτηνοτροφικά, γεωργοπτηνοτροφικά 
κτίρια, κτίρια υδατοκαλλιεργειών, στέγαστρα σφαγής, 
γεωργικές αποθήκες, δεξαμενές, θερμοκήπια και λοιπές 
γεωργικές κατασκευές του άρθρου 2 του από 24.5.1985 
προεδρικού διατάγματος (Δ’ 270), η παρέκκλιση του συ-
ντελεστή δόμησης που προβλέπεται στην περ. ε’ της 
παρ. 1 του ίδιου άρθρου δεν μπορεί να υπερβεί το 0,8.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8651 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
αβ) Οι δεξαμενές καλλιέργειας υδρόβιων οργανισμών 
εντάσσονται στις παρεκκλίσεις της περ. α’ της παρ. 2 του 
από 24.5.1985 προεδρικού διατάγματος αλλά το μέγιστο 
ύψος αυτών ορίζεται σε 50 εκατοστά.
β) Σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις του άρθρου 4 του 
από 24.5.1985 προεδρικού διατάγματος (Δ’ 270) ο μέγι-
στος συντελεστής δόμησης δεν μπορεί να υπερβεί το 0,6 
και ο μέγιστος συντελεστής κατ’ όγκον εκμετάλλευσης το 4.
γ) Σε κτίρια που προορίζονται για αμιγή χρήση γρα-
φείων ή καταστημάτων του άρθρου 5 του από 24.5.1985 
προεδρικού διατάγματος η μέγιστη επιφάνεια του κτι-
ρίου, καθώς και η συνολική επιφάνεια των ορόφων δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα πεντακόσια πενήντα (550) 
τ.μ. Η παρέκκλιση, που προβλέπεται στην παρ. 2 του 
ίδιου άρθρου, χορηγείται με απόφαση του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ύστερα από γνωμοδό-τηση του οικείου Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων 
και Αμφισβητήσεων (ΣΥ.ΠΟ.ΘΑ.) και δεν μπορεί να υπερ-
βεί το 0,18 και η παρέκκλιση του ποσοστού κάλυψης δεν 
μπορεί να υπερβεί το δεκαοκτώ τοις εκατό (18%).
δ) Σε κτίρια κατοικίας της περ. ΙΙ.1 του άρθρου 1 του 
π.δ. 59/2018 (Α’ 114), η μέγιστη επιτρεπομένη επιφάνεια 
του κτιρίου ως και η συνολική επιφάνεια των ορόφων 
δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει:
δα) Για γήπεδα εμβαδού τεσσάρων χιλιάδων (4.000) 
τ.μ. μέχρι και οχτώ χιλιάδες (8.000) τ.μ., για μεν τα πρώτα 
τέσσερις χιλιάδες (4.000) τ.μ., τα εκατόν ογδόντα έξι (186) 
τ.μ., για δε μεγαλύτερα, το γινόμενο του υπολοίπου εμ-
βαδού του γηπέδου επί τον συντελεστή δόμησης 0,018.
δβ) Για γήπεδα εμβαδού μεγαλύτερου των οχτώ χιλιά-
δων (8.000) τ.μ., για μεν τα πρώτα οχτώ χιλιάδες (8.000) 
τ.μ., τα διακόσια πενήντα οχτώ (258) τ.μ., για δε τα λοιπά, 
το γινόμενο του υπολοίπου εμβαδού του γηπέδου επί 
τον συντελεστή δόμησης 0,009 μη δυναμένη σε καμία περίπτωση να υπερβεί τα τριακόσια εξήντα (360) τ.μ.
δγ) Για γήπεδα με εμβαδόν πολλαπλάσιο του κατά κανό-
να αρτίου (4.000 τ.μ.), για τα οποία συντρέχουν οι προϋπο-
θέσεις κατάτμησης, η μέγιστη επιφάνεια κτιρίου ισούται με το άθροισμα του εμβαδού των κτιρίων που επιτρέπε-ται να ανεγερθούν σε κάθε γήπεδο μετά την κατάτμηση, 
μειωμένη κατά δέκα πέντε τοις εκατό (15%) και υπό τις 
προϋποθέσεις ότι: α) ανεγείρεται μια οικοδομή και β) το γήπεδο παραμένει ενιαίο. Μεταβιβάσεις κατά παράβαση των προϋποθέσεων αυτών είναι αυτοδικαίως άκυρες.
ε) Σε κτίρια που προορίζονται για εμπορικές αποθήκες 
του άρθρου 9 του από 24.5.1985 προεδρικού διατάγμα-
τος (Δ’ 270), ο μέγιστος συντελεστής δόμησης ορίζεται σε 
0,18 και το μέγιστο ποσοστό κάλυψης σε δέκα οχτώ τοις 
εκατό (18%). Η παρέκκλιση που προβλέπεται στις περ. ε’ , 
στ’ και ζ’ της παρ. 2 του ίδιου άρθρου, χορηγείται με από-
φαση του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ύστερα από γνωμοδότηση του οικείου Συμβουλίου Πο-λεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥ.ΠΟ.ΘΑ.).
στ) Σε κτίρια που προορίζονται για εκπαιδευτήρια και 
ευαγή ιδρύματα του άρθρου 5 του από 6.10.1978 προε-
δρικού διατάγματος (Δ’ 538), συμπεριλαμβανόμενων και 
των κτιρίων της παρ. 3 του ίδιου άρθρου, η παρέκκλι-
ση που προβλέπεται στο εδάφιο δ’ της παρ. 2 του ίδιου άρθρου χορηγείται με απόφαση του Συντονιστή της 
Αποκεντρωμένης Διοίκησης, ύστερα από πρόταση της 
αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Παιδείας και Θρη-
σκευμάτων και γνωμοδότηση του οικείου Συμβουλίου 
Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. 
και δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,27.
ζ) Σε κτίρια που προορίζονται για νοσοκομεία και 
κλινικές του άρθρου 6 του από 6.10.1978 προεδρικού 
διατάγματος (Δ’ 538), η παρέκκλιση που προβλέπεται 
στο εδάφιο δ’ της παρ. 2 του ίδιου άρθρου χορηγείται 
με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργει-
ας, ύστερα από πρόταση της αρμόδιας υπηρεσίας του 
Υπουργείου Υγείας και γνωμοδότηση του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. 
και δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,54.
η) Σε κτίρια που προορίζονται για εξυπηρέτηση των 
αναγκών των Κέντρων Τεχνικού Ελέγχου Αυτοκινήτων 
(ΚΤΕΟ) του άρθρου 16 του από 6.10.1978 προεδρικού 
διατάγματος, ορίζονται οι εξής όροι δόμησης:
ηα) Συντελεστής δόμησης 0,6.
ηβ) Μέγιστο ποσοστό κάλυψης σαράντα τοις εκατό 
(40%).
ηγ) Το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος κτιρίου δεν μπορεί 
να υπερβαίνει τα δώδεκα (12) μ. και, σε περίπτωση στέ-γης, τα δέκα τέσσερα (14) μ.
ηδ) Ο συντελεστής κατ’ όγκον εκμετάλλευσης δεν επι-
τρέπεται να υπερβαίνει το τέσσερα (4).
θ) Σε εγκαταστάσεις εφοδιαστικής της περ. 21 της 
παρ. ΙΙ του άρθρου 1 του π.δ. 59/2018 (Α’ 114), ο μέγι-
στος συντελεστής δόμησης ορίζεται σε 0,6 μ., το μέγι-
στο ποσοστό κάλυψης σε σαράντα τοις εκατό (40%), οι πλάγιες αποστάσεις του κτιρίου από τα όρια του γηπέ-δου ορίζονται σε 10 μ., το μέγιστο ύψος σε 14 μ. και ο 
μέγιστος συντελεστής κατ’ όγκον εκμετάλλευσης σε 4,5. 
Παρέκκλιση επιτρέπεται ως προς το ύψος του κτιρίου, 
έως 15 μ. και ως προς τον συντελεστή όγκου στη βάση 
τεκμηρίωσης και χορηγείται με απόφαση του Υπουργού 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ύστερα από γνωμοδότηση 
το Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και 
Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.ΘΑ.). Για τις εγκαταστάσεις 
εφοδιαστικής της περ. 21 της παρ. ΙΙ του άρθρου 1 του π.δ. 59/2018, ισχύουν τα ανωτέρω και στις περιπτώσεις 
της παρ. 2 του άρθρου 32 του παρόντος, ανεξαρτήτως αν 
έχουν θεσπισθεί όροι και περιορισμοί από πολεοδομικό 
σχεδιασμό πρώτου επιπέδου.
ι) Σε κέντρα δεδομένων (Data Centres) της περ. 21.Α 
της παρ. ΙΙ του άρθρου 1 του π.δ. 59/2018, ο μέγιστος 
συντελεστής δόμησης ορίζεται σε 0,8, το μέγιστο πο-
σοστό κάλυψης σε εξήντα τοις εκατό (60%), οι πλάγιες αποστάσεις του κτιρίου από τα όρια του γηπέδου ορί-
ζονται σε 10 μ. και ο μέγιστος συντελεστής κατ’ όγκον 
εκμετάλλευσης σε 4,5. Τα ανωτέρω ισχύουν και στις 
περιπτώσεις της παρ. 2 του άρθρου 32 του παρόντος.».
Άρθρο 165
Μεταβατικές διατάξεις για την εκτός σχεδίου δόμηση - Προσθήκη παρ. 5 έως και 9 στο άρθρο 40 του ν. 4759/2020
Στο άρθρο 40 του ν.  4759/2020 (Α’  245), μετά την 
παρ. 4, προστίθενται παρ. 5 έως και 9 ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8652 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
«5. Οι αναθεωρήσεις οικοδομικών αδειών και 
προεγκρίσεων, που έχουν εκδοθεί σύμφωνα με τις 
μεταβατικές διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 40, 
συνεχίζουν να εκδίδονται με βάση τους όρους δό-
μησης που ισχύουν πριν από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος νόμου.
6. Στις περιοχές και τις εγκαταστάσεις για τις οποίες 
μέχρι την έκδοση του παρόντος βρίσκουν εφαρμογή το 
από 6.10.1978 προεδρικό διάταγμα (Δ’ 538) και το από 
24.5.1985 προεδρικό διάταγμα (Δ’ 270), αυτά συνεχίζουν 
να ισχύουν κατά το μέρος στο οποίο δεν έρχονται σε 
αντίθεση με το παρόν ως προς παρεκκλίσεις, αρτιότητα 
και λοιπούς όρους δόμησης.
7. α. Η παρ. 2 του άρθρου 32 και τα άρθρα 33 και 34 
δεν εφαρμόζονται στις ακόλουθες περιπτώσεις:
αα. Σε εκκρεμείς διαδικασίες έγκρισης ή τροποποίη-
σης Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΓΠΣ) και Σχεδίων 
Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοικτών Πόλεων 
(ΣΧΟΟΑΠ) για τα οποία, πριν από την έναρξη ισχύος του 
παρόντος, έχει υποβληθεί Στρατηγική Μελέτη Περιβαλ-
λοντικών Επιπτώσεων στην οικεία περιβαλλοντική αρχή 
ή έχει εκδοθεί απόφαση για την περιβαλλοντική έγκριση 
του σχεδίου.
ββ. Σε εκκρεμείς διαδικασίες έγκρισης ή τροποποίη-
σης Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και Ειδικών Πολε-
οδομικών Σχεδίων για τα οποία, πριν από την έναρξη 
ισχύος του παρόντος, έχει εκδοθεί εισήγηση για την 
περιβαλλοντική έγκριση του σχεδίου από την αρμόδια περιβαλλοντική αρχή ή έχει γνωμοδοτήσει το Κεντρικό 
Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων 
(ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.) ή το Συμβούλιο Μητροπολιτικού Σχε-
διασμού.
β. Στις περιπτώσεις των ανωτέρω σχεδίων, για τον 
καθορισμό των όρων και περιορισμών δόμησης των 
γηπέδων σε περιοχές εκτός εγκεκριμένων σχεδίων πό-
λεων και εκτός ορίων νομίμως υφιστάμενων οικισμών, 
εφαρμόζονται το από 6.10.1978 προεδρικό διάταγμα 
(Δ’ 538) και το από 24.5.1985 π.δ. (Δ’ 270).
8. Στις περιπτώσεις που μέχρι την έναρξη ισχύος του 
παρόντος έχει εκδοθεί οικοδομική άδεια, αλλά δεν έχει 
εξαντληθεί ο συντελεστής δόμησης, δεν τυγχάνει εφαρ-
μογής η περ. δ’ της παρ. 3 του άρθρου 33.
9. Για το χρονικό διάστημα ισχύος του παρόντος 
άρθρου, οι αριθμητικοί τύπ οι βάσει των οποίων υπο-
λογίζεται η μέγιστη επιτρεπόμενη δόμηση για τα κατά 
παρέκκλιση άρτια γήπεδα, αναπροσαρμόζονται ως 
εξής:
α) στα γήπεδα επιφανείας τουλάχιστον δύο χιλιάδων 
(2.000) τ.μ., η μέγιστη επιτρεπομένη επιφάνεια του κτι-
ρίου κατοικίας, όπως και η συνολική επιφάνεια των ορό-
φων δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν τα εκατόν ογδόντα 
έξι (186) τ.μ.,
β) στα γήπεδα επιφανείας τουλάχιστον χιλίων δια-
κοσίων (1200) τ.μ. και μέχρι δύο χιλιάδων (2000) τ.μ., 
το αναφερόμενο μέγεθος εκατόν πενήντα (150) που 
λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της μεγίστης 
επιτρεπομένης επιφάνειας του κτιρίου κατοικίας και 
της συνολικής επιφάνειας των ορόφων, απομειούται 
σε εκατόνκαι ο τύπος δίνεται από τη σχέση:
όπου Ε είναι η επιφάνεια του γηπέδου. Οι οριζόμενες 
κατά περίπτωση πλάγιες αποστάσεις των πέντε (5,00) 
και δυόμιση (2,50) μ. εξακολουθούν να ισχύουν, καθώς 
δεν προβλέπεται διαφοροποίηση από τον ν. 4759/2020.»
Άρθρο 166Συνολικός σχεδιασμός, χαρακτηρισμός και κύρωση οδικού δικτύου  - Αντικατάσταση της 
παρ. 15 του άρθρου 20 του ν. 3937/2011
Η παρ. 15 του άρθρου 20 του ν. 3937/2011 (Α’ 60) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«15. α. Για την ολοκλήρωση του χαρακτηρισμού, της 
κύρωσης του κοινόχρηστου δημοτικού οδικού δικτύ-
ου και την ένταξη του οδικού δικτύου στον συνολικό 
σχεδιασμό:
αα) Πραγματοποιείται από τον δήμο υπό την εποπτεία 
του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ή από το 
Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας καταγραφή του 
υπάρχοντος οδικού δικτύου ανά δημοτική ενότητα, σύμ-
φωνα με τα κριτήρια, τις προϋποθέσεις, τις προδιαγρα-φές και την ειδικότερη διαδικασία που καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
ββ) Κατόπιν της ολοκλήρωσης της καταγραφής της 
υποπερ. αα’ κυρώνεται με απόφαση του Συντονιστή της 
οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης το κοινόχρηστο δη-
μοτικό οδικό δίκτυο για την εφαρμογή της παρ. 1α του άρθρου 1 του π.δ. 24-31.5.1985 (Δ’ 270). Για την κύρωση 
λαμβάνονται υπόψη σχετικές αεροφωτογραφίες πριν 
την 27η.7.1977.
β. Μέχρι την κύρωση του συνολικού κοινόχρηστου 
δημοτικού οδικού δικτύου δύναται κατ’ εξαίρεση, κα-
τόπιν ειδικής τεχνικής μελέτης, να πραγματοποιείται 
αναγνώριση δημοτικής ή κοινόχρηστης οδού.
γ. Με προεδρικό διάταγμα καθορίζονται οι ειδικότε-
ρες προϋποθέσεις και τα  κριτήρια δυνάμει των οποίων 
πραγματοποιείται ο χαρακτηρισμός, η κύρωση του οδι-κού δικτύου της υποπερ. ββ’ , η ένταξη στον σχεδιασμό, 
καθώς και το όργανο αναγνώρισης και οι προϋποθέσεις 
της αναγνώρισης δημοτικών οδών της περ. β’ .».97/39'  "0/ (136) 1'/ 4 9&54<  *$3+9'/  '5% 9. 8="8. :
%54>   +$3'/  . +5/,3+/'  94> -.5"*4> . 
-) 89' -#5+*'  +5/,'3+$'<  94>2=/8943  +59'148$;3
5+3#39'  (750) 9.K. 1'/ K"=7/  =/2$;3  */'148$;3  (1200) 9.K.,
94 '3',+7%K+34  K"-+:4<  +1'9%  (100) 54> 2'K(3+9'/  >-
5%).  -/' 943 >5424-/8K%  9.< K+-$89.<  +5/97+54K"3.<
+5/,3+/'<  94> 19/7$4>  1'94/1$'<  1'/ 9.< 8>342/1#<  +5/-
,3+/'<  9;3 47%,;3  '54K+/4&9'/  8+ 4-*%39'  "0/ (86)

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8653 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρο 167
Διαδικασία έγκρισης πολεοδομικών ρυθμίσεων -Προσθήκη παρ. 1α στο άρθρο 31 του ν. 3937/2011
Στο άρθρο 31 του ν. 3937/2011 (Α’ 60) προστίθεται 
παρ. 1α ως εξής:
«1α. Στη διαδικασία του παρόντος άρθρου υπάγονται 
και πολεοδομικές ρυθμίσεις οι οποίες διαφοροποιούνται 
σε σχέση με τις διοικητικές πράξεις με τις οποίες είχαν 
αρχικά εγκριθεί, εφόσον η διαφοροποίηση αυτή οφείλε-
ται σε εγκεκριμένο Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο το οποίο 
καταλαμβάνει τμήμα της αρχικά ρυθμιζόμενης περιοχής. 
Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκδίδεται εισήγη-ση του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων 
και Αμφισβητήσεων (ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.), με την οποία δια-
πιστώνεται η αναγκαία προσαρμογή των υπαγόμενων 
πολεοδομικών ρυθμίσεων στα νέα δεδομένα.».
Άρθρο 168
Ταυτόχρονη έγκριση Ειδικού Πολεοδομικού 
Σχεδίου και Πολεοδομικού Σχεδίου Εφαρμογής
1. Στις περιπτώσεις όπου, σύμφωνα με τα ορι-ζόμενα στην περ. γ’ της παρ. 3 του άρθρου 8 του 
ν. 4447/2016 (Α’ 241), εγκρίνονται ταυτόχρονα Ειδικό 
Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) και Πολεοδομικό Σχέδιο 
Εφαρμογής (ΠΣΕ), ο φορέας υλοποίησης του ΕΠΣ 
ορίζεται αποκλειστικά υπόχρεος για την καταβολή 
αποζημιώσεων σε ιδιοκτήτες ακινήτων τα οποία βρί-
σκονται στην ίδια Πολεοδομική Ενότητα, εφόσον η 
αποκατάσταση αυτών εντός της περιοχής επέμβασης 
δεν προκρίνεται για λόγους πολεοδομικούς, κυκλο-
φοριακούς ή περιβαλλοντικούς. Στις περιπτώσεις 
αυτές, κατόπιν εισήγησης του Κεντρικού Συμβου-
λίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων 
(ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α.), τίθεται σχετικός όρος στο εγκριτικό 
προεδρικό διάταγμα.
2. Στις περιπτώσεις της παρ. 1, ο φορέας υλοποίησης 
του ΕΠΣ ορίζεται υπόχρεος για τη διαμόρφωση του συ-
νόλου των κοινοχρήστων χώρων και την υλοποίηση των 
έργων τεχνικών υποδομών εντός της περιοχής επέμβα-σης, αποκλειστικά με δικές του δαπάνες, καθώς και για την απόδοσή τους στον οικείο δήμο.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8654 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8655 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
Άρθρo 169
Μεταβατική ρύθμιση για τη λειτουργία Ι.Κ.Τ.Ε.Ο.
1. Στο τέλος του πρώτου εδαφίου της παρ. 2 του άρ-
θρου 3 της υπ’ αρ. Φ50/48597/5875/7.9.2009 (Β’ 1975), 
όπως έχει τροποποιηθεί με την παρ. 1α του άρθρου 1 της 
ΥΑ Οικ. 64008/5839/2014 (Β’ 3102/18/11/2014) προστί-θεται νέο εδάφιο ως εξής:
«2. Σε περίπτωση που το Ι.Κ.Τ.Ε.Ο. ιδρύεται σε περιο-
χή εκτός εγκεκριμένου σχεδίου πόλεως ή εκτός ορίων 
οικισμών προϋφιστάμενων του έτους 1923 ή οριοθε-
τημένων σύμφωνα με τους όρους του 24.4.85 (Δ’ 181), 
επί της εθνικής ή επαρχιακής οδού, απαιτείται διαμόρ-
φωση κυκλοφοριακής σύνδεσης, σύμφωνα με τα ορι-
ζόμενα για τις εγκαταστάσεις του άρθρου 24 του β.δ. 
465/1970 (Α’ 150), όπως ισχύει, πληρουμένων όλων των 
σχετικών όρων και προϋποθέσεων περί ορατότητας και 
αποστάσεων από συμβολές οδών που περιλαμβάνονται 
στο εν λόγω Διάταγμα, όπως ισχύει. Σε περίπτωση που Ι.Κ.Τ.Ε.Ο. είχε εγκατασταθεί στις ανωτέρω περιοχές πριν 
την 18η.11.2014 και είχε μέχρι την ημερομηνία αυτήν λά-βει τις απαιτούμενες εγκρίσεις/άδειες για την κατασκευή 
εισόδου - εξόδου οχημάτων δεν απαιτείται η διαμόρφω-
ση κυκλοφοριακής σύνδεσης.».
2. Τροποποιείται η περ. ε’ του άρθρου 36 του ν. 2963/ 
2001 ως εξής:
«ε. Έγκριση κυκλοφοριακής σύνδεσης, εφόσον απαι-
τείται, από την αρμόδια οδό υπηρεσία για τα σχέδια εκτός σχεδίου και εκτός οικισμών ιδρυόμενα Κ.Τ.Ε.Ο. σύμφωνα με τις διατάξεις του β.δ. 465/1970 (Α’ 150), 
όπως ισχύει.».
Άρθρο 170
Μονάδα αφαλάτωσης
στην περιοχή Αλεποχωρίου
Στο τμήμα του Κοινοχρήστου Χώρου Γ28 της Δ.Ε. Βι-
λίων περιοχής Αλεποχωρίου του δήμου Μάνδρας - Ει-
δυλλίας εμβαδού 150,30 τ.μ., που εμφαίνεται με κυανή 
διαγράμμιση στο συνημμένο διάγραμμα, επιτρέπεται η 
εγκατάσταση μονάδας αφαλάτωσης και λοιπών συστη-
μάτων επεξεργασίας νερού για την υδροδότηση δημοτι-
κού δικτύου, μετά των συνοδών έργων που απαιτούνται 
για την πλήρη λειτουργία αυτής.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8656 Τεύχος A’ 129/23.07.2021

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8657 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ΜΕΡΟΣ Ι’: ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Άρθρο 171
Αδειοδότηση κατασκευών και εγκαταστάσεωνεντός χερσαίας ζώνης λιμένοςΤο άρθρο 137 του ν. 4759/2020 (Α’ 245)αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 137
Αδειοδότηση κατασκευών και εγκαταστάσεων
εντός χερσαίας ζώνης λιμένος
1. Επιτρέπεται, μέχρι να εκδοθεί πράξη καθορισμού 
χρήσεων γης και όρων δόμησης του λιμένα, η εγκατά-
σταση εντός της χερσαίας ζώνης λιμένος, όπως αυτή 
ορίζεται στα άρθρα 18 και 19 του ν. 2971/2001 (Α’ 285), κτιρίων είτε συμβατικού τύπου είτε προκατασκευασμέ-
νων, ή προσωρινών κατασκευών ή κατασκευών ελαφρού 
τύπου για τη δημιουργία, επέκταση, επισκευή ή εκσυγ-
χρονισμό των:
α) κτιριακών υποδομών και συνοδών έργων για την 
προσαρμογή των θαλάσσιων συνοριακών σημείων δι-
έλευσης, προκειμένου οι συνοριακοί έλεγχοι να λαμβά-νουν χώρα σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κανονισμό 
(ΕΕ) 2016/399 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 9ης Μαρτίου 2016 περί κώδικα της Ένω-
σης σχετικά με το καθεστώς διέλευσης προσώπων από τα σύνορα (κώδικας συνόρων του Σένγκεν),
β) Λιμεναρχείων,
γ) υποδομών εφαρμογής του Διεθνούς Κώδικα για την 
Ασφάλεια των Πλοίων και των Λιμενικών Εγκαταστάσεων 
(ISPS),
δ) χώρων υγιεινής,
ε) χώρων εκδοτηρίων,
στ) στεγάστρων και των απαιτούμενων βοηθητικών 
χώρων των ανωτέρω.
Η έκταση που καλύπτουν οι ανωτέρω κατασκευές δεν 
επιτρέπεται να υπερβαίνει το 10% της χερσαίας ζώνης λιμένος και το ύψος τους δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει 
τα 4,50 μέτρα για τις μονώροφες κατασκευές και τα 7,50 
μέτρα για τις διώροφες κατασκευές. Στις περιπτώσεις 
κατασκευής κεκλιμένης στέγης το κατά τα ανωτέρω 
μέγιστο ύψος προσαυξάνεται κατά 1,20 μέτρα. Τα συμ-
βατικού τύπου κτίρια ή προκατασκευασμένα κτίρια ή 
προσωρινές κατασκευές ή κατασκευές ελαφρού τύπου 
της παρούσας τοποθετούνται κατά παρέκκλιση κάθε 
γενικής ή ειδικής διάταξης σχετικά με τους ισχύοντες 
συντελεστές δόμησης και το ποσοστό κάλυψης.
2. Για την εγκατάσταση των κτιριακών υποδομών προ-
σαρμογής των θαλάσσιων συνοριακών σημείων διέλευ-
σης σύμφωνα με τα οριζόμενα στην περ. α’ της παρ. 1, κατατίθεται από τον Φορέα Διοίκησης και Εκμετάλλευ-
σης Λιμένα φάκελος που περιλαμβάνει εγχειρίδιο λει-
τουργικών διαδικασιών, κτιριολογικό πρόγραμμα, αρχι-
τεκτονικά σχέδια κατόψεων και τοπογραφικό διάγραμμα 
στις συναρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Προστασί-
ας του Πολίτη, του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής 
Πολιτικής και της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων για την παροχή σύμφωνης γνώμης και στον οικείο δήμο 
για την παροχή απλής γνώμης. Αφού ληφθούν όλες οι 
προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις, υποβάλλεται, προ της 
έκδοσης οικοδομικής άδειας, φάκελος δικαιολογητικών 
με πλήρη σειρά αρχιτεκτονικής μελέτης, τοπογραφικού 
διαγράμματος και διαγράμματος κάλυψης σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές για έγκριση στην αρμόδια 
υπηρεσία της Γενικής Γ ραμματείας Λιμένων, Λιμενικής 
Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων του Υπουρ-
γείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Η ανωτέρω 
έγκριση υποβάλλεται στο ηλεκτρονικό σύστημα για την 
έκδοση της οικοδομικής άδειας ως δικαιολογητικό κατά 
την περ. β’ της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 4495/2017 (Α’ 167).
3. Για την έκδοση των οικοδομικών αδειών των κτιρι-
ακών υποδομών της παρ. 2 και κάθε άλλης διοικητικής πράξης που απαιτείται για την έκδοσή τους και για τον 
έλεγχο της εφαρμογής τους, οι γνωμοδοτήσεις, εγκρί-
σεις, τα πορίσματα και κάθε άλλου είδους πράξεις ορ-
γάνων, συμπεριλαμβανομένων των ελεγκτών δόμησης, 
εκδίδονται εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών από 
την υποβολή του σχετικού αιτήματος και σε περίπτω-
ση παρέλευσης άπρακτης της παραπάνω προθεσμίας, 
θεωρούνται ως θετικά εκδοθείσες. Η οικοδομική άδεια 
εκδίδεται αποκλειστικά εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων 
ημερών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος προ-έγκρισης ή έγκρισης οικοδομικής άδειας.
4. Με την επιφύλαξη του ενωσιακού δικαίου, για τις 
κτιριακές υποδομές των θαλάσσιων συνοριακών ση-
μείων διέλευσης, των Λιμεναρχείων και των υποδομών 
εφαρμογής του κώδικα ISPS δεν απαιτούνται η τήρη-
ση περιβαλλοντικής αδειοδότησης σύμφωνα με τον 
ν. 4014/2011 (Α’ 209), καθώς και η εφαρμογή του άρθρου 
2 της υπό στοιχεία ΥΠΕΝ/ΔΜΕΑΑΠ/48505/387/2021 
απόφασης του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας (Β’ 2239).
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής 
καθορίζονται οι κατηγορίες των κατασκευών ή εγκατα-
στάσεων, για τις οποίες δεν απαιτείται άδεια δόμησης 
εντός χερσαίας ζώνης λιμένος και η διαδικασία ελέγχου τους από άποψη ασφάλειας και αισθητικής.»
Άρθρο 172
Ρυθμίσεις για τους ναυαγοσώστες και την 
παροχή ναυαγοσωστικής κάλυψης στις λουτρικές εγκαταστάσεις
1. Κατά τη χρονική περίοδο από τη θέση σε ισχύ του 
παρόντος μέχρι και την 31η.10.2021, ως ναυαγοσώστης 
νοείται και ο απόφοιτος σχολής ναυαγοσωστικής εκπαί-
δευσης που είναι εφοδιασμένος με πιστοποιητικό σπου-
δών από αυτήν, σύμφωνα με το π.δ. 71/2020 (Α’ 166).
2. Ο ναυαγοσώστης της παρ. 1 απασχολείται:
α) στα πνευστά ταχύπλοα σκάφη της περ. ζ’ της παρ. 1 
και της παρ. 2 του άρθρου 7 του π.δ. 71/2020.
β) στις λουτρικές εγκαταστάσεις, κατά την έννοια της 
παρ. 1 του άρθρου 1 του π.δ. 71/2020, στις οποίες υφί-
σταται υποχρέωση πρόσληψης τουλάχιστον δύο ναυ-
αγοσωστών, υπό την προϋπόθεση ότι, ο αριθμός των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 8658 Τεύχος A’ 129/23.07.2021
ναυαγοσωστών που είναι εφοδιασμένοι με άδεια από Λιμενική Αρχή, ανέρχεται τουλάχιστον στο πενήντα τοις 
εκατό (50%) του προβλεπόμενου. Εφόσον δεν προκύπτει ακέραιος αριθμός, αυτός στρογγυλοποιείται στον αμέ-
σως επόμενο. Ειδικότερα, στις λουτρικές εγκαταστάσεις στις οποίες υφίσταται υποχρέωση πρόσληψης τριών (3) 
ναυαγοσωστών, προσλαμβάνεται τουλάχιστον ένας ναυαγοσώστης εφοδιασμένος με άδεια από Λιμενική Αρχή.
3. Στον προβλεπόμενο αριθμό ναυαγοσωστών της περ. β’ της παρ. 2 δεν προσμετρώνται ο συντονιστής-επόπτης, 
καθώς και ο απασχολούμενος ναυαγοσώστης στα πνευστά ταχύπλοα σκάφη της περ. ζ’ της παρ. 1 και της παρ. 2 
του άρθρου 7 του π.δ. 71/2020.
ΜΕΡΟΣ ΙΑ’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 173
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν ορίζεται δια-
φορετικά σε επιμέρους διατάξεις του.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
  Αθήνα, 22 Ιουλίου 2021
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής Υπουργός
Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΑνάπτυξης και Επενδύσεων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ  Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  
Προστασίας του Πολίτη
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ  Υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΡΔΑΛΙΑΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΚΡΕΚΑΣ  Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Αναπληρωτής ΥπουργόςΕσωτερικών
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΛΙΒΑΝΟΣ  Τουρισμού
ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ  
Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, Αθήνα, 22 Ιουλίου 2021
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ    
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01001292307210180*