NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4727 
  Ψηφιακή Διακυβέρνηση (Ενσωμάτωση στην 
Ελληνική Νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/2102 
και της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024) - Ηλεκτρονικές 
Επικοινωνίες (Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Δίκαιο 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972) και άλλες διατάξεις. 
 Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 
 Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ Α΄
ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΣΚΟΠΟΣ-ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ-ΟΡΙΣΜΟΙ-
ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 1 Σκοπός και πεδίο εφαρμογής του
Μέρους Α΄
Άρθρο 2 ΟρισμοίΆρθρο 3 Γενικές αρχές ψηφιακής διακυβέρνησης
Άρθρο 4 Δικαίωμα πρόσβασης στις πληροφορίες 
των φορέων του δημόσιου τομέα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 5 Βίβλος Ψηφιακού ΜετασχηματισμούΆρθρο 6 Εναρμόνιση των έργων ΤΠΕ με τη Βίβλο 
Ψηφιακού Μετασχηματισμού
Άρθρο 7 Συντονιστική Επιτροπή Ψηφιακού Μετα-
σχηματισμού
Άρθρο 8 Εκτελεστικό Δίκτυο Ψηφιακού Μετασχη-
ματισμού
Άρθρο 9 Υπηρεσίες Ψηφιακής Διακυβέρνησης στα 
Υπουργεία
Άρθρο 10 Ετήσιος διαγωνισμός και απονομή βρα-
βείων ψηφιακής διακυβέρνησης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Άρθρο 11 Προσωπικός Αριθμός
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ 
ΕΓΓΡΑΦΑΆρθρο 12 Πεδίο εφαρμογής διατάξεων ηλεκτρονι-
κών εγγράφων
Άρθρο 13 Έκδοση Ηλεκτρονικών Δημοσίων Εγγρά-
φωνΆρθρο 14 Κύρος και αποδεικτική ισχύς των ηλε-
κτρονικών δημοσίων εγγράφων
Άρθρο 15 Ηλεκτρονικά ιδιωτικά έγγραφα
Άρθρο 16 Δικονομικές ρυθμίσεις για τα ηλεκτρονικά 
έγγραφα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ ΕΝΔΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΡΓ ΑΝΩΣΗ ΨΗΦΙΑΚΗΣ 
ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 17 Ηλεκτρονική διακίνηση δημοσίων εγγρά-
φων εντός του ίδιου φορέα
Άρθρο 18 Ηλεκτρονική διακίνηση δημοσίων εγγρά-
φων μεταξύ δημοσίων φορέων
Άρθρο 19 Ηλεκτρονικό πρωτόκολλοΆρθρο 20 Ηλεκτρονική αρχειοθέτησηΆρθρο 21 Στατιστική επεξεργασία δεδομένων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄ ΠΑΡΟΧΗ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗ-
ΡΕΣΙΩΝ  - ΕΝΙΑΙΑ ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΥΛΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ 
ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Άρθρο 22 Παροχή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών
Άρθρο 23 Κανόνες για την παροχή νέων ψηφιακών 
δημόσιων υπηρεσιών και την τροποποί-ηση ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών
Άρθρο 24 Τρόποι αυθεντικοποίησης για χρήση 
υπηρεσιών μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής 
Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης
Άρθρο 25 Ταυτοποίηση για την έκδοση διαπιστευ-
τηρίων
Άρθρο 26 Θυρίδες στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη της 
Δημόσιας Διοίκησης
Άρθρο 27 Έκδοση εγγράφων μέσω της Ενιαίας Ψη-
φιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης
Άρθρο 28 Αιτήσεις φυσικών προσώπων μέσω της 
Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας 
Διοίκησης
Άρθρο 29 Ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων μεταξύ 
δημοσίων φορέων και φυσικών ή νομι-
κών προσώπων ή νομικών οντοτήτων
Άρθρο 30 Προσδιορισμός χρόνου παραλαβής και 
υπολογισμός προθεσμιών κατάθεσης
Άρθρο 31 Αυτοματοποιημένη παροχή ψηφιακών 
δημόσιων υπηρεσιών
Άρθρο 32 Ηλεκτρονικές πληρωμές
Άρθρο 33 Ηλεκτρονική καταβολή οφειλών των δη-
μοσίων φορέωνΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
23 Σεπτεμβρίου 2020 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1849623
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9624 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ
Άρθρο 34 Επικοινωνία μεταξύ δημοσίων φορέων 
και φυσικών ή νομικών προσώπων ή νο-
μικών οντοτήτων
Άρθρο 35 Ιστοσελίδες δημοσίων φορέων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄ ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ
(Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 
2016/2102 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 2016, για την προσβασι-
μότητα των ιστοτόπων και των εφαρμογών για φορητές 
συσκευές των οργανισμών του δημόσιου τομέα)
Άρθρο 36 Αντικείμενο ψηφιακής προσβασιμό-τη-
τας (άρθρο  1 παρ.  1 της Οδηγίας (EE) 
2016/2102)
Άρθρο 37 Πεδίο εφαρμογής ψηφιακής προσβα-σι-
μότητας (άρθρο 1 παρ. 2, 3, 4 και 5 της 
Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 38 Ορισμοί (άρθρο  3 της Οδηγίας (EE) 
2016/2102)
Άρθρο 39 Απαιτήσεις για την προσβασιμότητα των 
ιστότοπων και των εφαρμογών για φορη-
τές συσκευές (άρθρο 4 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 40 Δυσανάλογη επιβάρυνση (άρθρο 5 της 
Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 41 Τεκμήριο συμμόρφωσης με τις απαι-
τήσεις προσβασιμότητας (άρθρο 6 της 
Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 42 Μορφή και περιεχόμενο της δήλωσης 
προσβασιμότητας (άρθρο 7 παρ. 1 εδά-
φια πρώτο, δεύτερο, τρίτο και τέταρτο και 
παρ. 2 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 43 Μητρώο Δημόσιων Ιστότοπων και Εφαρ-
μογών
Άρθρο 44 Υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων
Άρθρο 45 Υποβολή παρατηρήσεων, αιτημάτων για 
παροχή πληροφοριών και αναφορών 
(άρθρο 7 παρ. 1 εδάφιο πέμπτο και άρ-
θρο 9 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 46 Επιμόρφωση υπαλλήλων και ευαισθητο-
ποίηση του κοινού (άρθρο 7 παρ. 4 και 5 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 47 Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων 
(άρθρο 7 παρ. 3 και άρθρο 8 της Οδηγίας 
(EE) 2016/2102)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 48 ΑρμοδιότητεςΆρθρο 49 Υπηρεσίες εμπιστοσύνηςΆρθρο 50 Νομική ισχύς ηλεκτρονικών υπογραφών 
και σφραγίδων
Άρθρο 51 Εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπηρεσία συ-
στημένης παράδοσης
Άρθρο 52 Πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης
Άρθρο 53 Πιστοποιητικά υπηρεσιών εμπιστοσύνης
Άρθρο 54 Αναστολή ισχύος πιστοποιητικού
Άρθρο 55 Ανάκληση πιστοποιητικού
Άρθρο 56 Διοικητικές κυρώσεις
Άρθρο 57 Μέθοδοι ταυτοποίησης
Άρθρο 58 Αρχή Πιστοποίησης του Ελληνικού Δημο-
σίουΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι΄ ΑΝΟΙΚΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗ-
ΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ
(Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας (ΕΕ) 
2019/1024 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, για τα ανοικτά δεδομένα 
και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου 
τομέα - αναδιατύπωση)
Άρθρο 59 Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής ανοι-
κτών δεδομένων (άρθρο 1 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 60 Ορισμοί ανοικτών δεδομένων (άρθρο 2 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 61 Γενικές αρχές (άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2019/1024)
Άρθρο 62 Επεξεργασία αιτήσεων περαιτέρω χρήσης 
(άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 63 Διαθέσιμοι μορφότυποι (άρθρο  5 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 64 Αρχές που διέπουν τη χρέωση (άρθρο 6 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 65 Υποχρέωση ενημέρωσης (άρθρο 7 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 66 Άδειες και λοιποί όροι για την περαιτέρω 
χρήση εγγράφων (άρθρο 8 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 67 Πρακτικές ρυθμίσεις (άρθρο 9 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 68 Ερευνητικά δεδομένα (άρθρο 10 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 69 Αποφυγή Διακρίσεων (άρθρο 11 της Οδη-
γίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 70 Αποκλειστικές ρυθμίσεις (άρθρο 12 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 71 Θεματικός κατάλογος συνόλων δεδομέ-
νων υψηλής αξίας (άρθρο 13 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 72 Ειδικά σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας 
και ρυθμίσεις περί δημοσίευσης και πε-
ραιτέρω χρήσης (άρθρο 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Άρθρο 73 Ετήσια έκθεση για τη διάθεση και περαι-
τέρω χρήση των ανοικτών δεδομένων
Άρθρο 74 Ένδικα βοηθήματα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ΄ Ψ ΗΦΙΑΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 
ΔΙΑΥΓΕΙΑ
Άρθρο 75 Αντικείμενο ψηφιακής διαφάνειας
Άρθρο 76 Πεδίο εφαρμογής ψηφιακής διαφάνειαςΆρθρο 77 Υποχρεώσεις ανάρτησης στο διαδίκτυο
Άρθρο 78 Ισχύς των πράξεωνΆρθρο 79 Προστασία δεδομένων προσωπικού χα-
ρακτήρα και απόρρητα
Άρθρο 80 Διαδικασία ανάρτησης στο Διαδίκτυο
Άρθρο 81 Ανάρτηση οργανογράμματος και στοιχεί-
ων υπηρετούντων
Άρθρο 82 Δημοσίευση Εκτέλεσης Προϋπολογισμών
Άρθρο 83 Ενίσχυση της διαφάνειας στις δαπάνες 
επιχορηγούμενων φορέων
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9625 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒ΄ ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ
Άρθρο 84 Διαλειτουργικότητα των φορέων του δη-
μόσιου τομέα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΓ΄ ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Άρθρο 85 Πολιτική υπολογιστικού νέφους
Άρθρο 86 Παροχή ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών 
μέσω υπολογιστικών υποδομών νέφους
Άρθρο 87 Κυβερνητικά Νέφη
Άρθρο 88 Προμήθεια Εξοπλισμού Δημοσίου Τομέα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΔ΄ ΜΗΤΡΩΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣΆρθρο 89 Μητρώο ΔιαλειτουργικότηταςΆρθρο 90 Εθνικό Μητρώο ΔιαδικασιώνΆρθρο 91 Μητρώο Δικτυακών Τόπων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ΄ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ-
ΤΟΣ 5G ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΣΩ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΕΠΕΝΔΥ-
ΤΙΚΩΝ ΕΡΓ ΑΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 92 Ραδιοφάσμα 5G για πιλοτικές εφαρμογές
Άρθρο 93 Ίδρυση εταιρείας «Συμμετοχές 5G Α.Ε.»
Άρθρο 94 Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμ-
μετοχών «Ταμείο Φαιστός»
Άρθρο 95 Ρυθμίσεις για τις Περιοχές Εκτός Τηλεο-
πτικής Κάλυψης
Άρθρο 96 Επαλήθευση στοιχείων ταυτότητας συν-
δρομητή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών μέσω διαλειτουργικότητας
Άρθρο 97 Συλλογή στοιχείων ταυτότητας συνδρο-
μητή
Άρθρο 98 Ρυθμίσεις για την «Κοινωνία της Πληρο-
φορίας Α.Ε.»
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΣΤ΄ ΤΕΛΙΚΕΣ - ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ - ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕ-
ΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 99 Κατάργηση τηλεομοιοτυπίας (FAX) στο 
Δημόσιο
Άρθρο 100 Βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής - 
Επικύρωση των αντιγράφων - Τροποποί-
ηση του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας
Άρθρο 101 Αποδε ικτική ισχύς ηλεκτρονικών δημόσι-
ων εγγράφων Τροποποίηση του Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας
Άρθρο 102 Αποδε ικτική ισχύς ηλεκτρονικών δημόσι-
ων εγγράφων Τροποποίηση του Κώδικα 
Διοικητικής Δικονομίας
Άρθρο 103 Ειδικές ρυθμίσεις για τη διαλειτουργικό-
τητα
Άρθρο 104 Μεταβατικές διατάξεις για την ψηφιακή 
προσβασιμότητα (άρθρο 12 παρ. 3 της 
Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Άρθρο 105 Μεταβατικές διατάξεις για την Ενιαία Ψη-
φιακή Πύλη της Δημόσιας Διοίκησης
Άρθρο 106 Λοιπές μεταβατικές διατάξεις
Άρθρο 107 Εξου σιοδοτικές διατάξεις ψηφιακής δι-
ακυβέρνησης (άρθρο 1 παρ. 5 και άρ-
θρο 7 παρ. 4 της Οδηγίας (EE) 2016/2102, 
άρθρο 6, 7, 8, 9 και 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2019/1024)
Άρθρο 108 Καταργούμενες διατάξειςΜΕΡΟΣ Β΄
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ:ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2018/1972ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΠΛΑΙΣΙΟ (ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ
ΟΡΓ ΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ)
ΕΝΟΤΗΤΑ Ι ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ, 
ΟΡΙΣΜΟΙ
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ I Αντικείμενο, σκοπός και ορισμοί
Άρθρο 109 Αντικείμε νο, πεδίο εφαρμογής και σκοποί 
(άρθρο 1 Οδηγίας (EE) 2018/1972)
Άρθρο 110 Ορισμοί ενωσιακού και ελληνικού δικαίου 
(άρθρο 2 Οδηγίας (EE) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ II
Άρθρο 111 Γενικοί στόχ οι(άρθρο  3 Οδηγίας (EE) 
2018/1972)
Άρθρο 112 Στ ρατηγικός σχεδιασμός και συντονισμός 
της πολιτικής του ραδιοφάσματος (άρ-
θρο 4 Οδηγίας (EE) 2018/1972)
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ I Αρμόδιες αρχές
Άρθρο 113 Αρμοδιότητες της Εθνικής Επιτροπής Τη-
λεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ)(άρθρο 5 Οδηγίας (EE) 2018/1972)
Άρθρο 114 Αρμοδιότητες του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IΙ Εθνικές Ρυθμίσεις Ραδιοφάσματος και 
Δορυφορικών Τροχιών
Άρθρο 115 Γενικές αρχές χρήσης ραδιοφάσματος
Άρθρο 116 Εποπτεία Ραδιοφάσματος
Άρθρο 117 Ραδιοφάσμα δημόσιων αγροτικών δικτύ-
ων
Άρθρο 118 Eιδικά ραδιοδίκτυα
Άρθρο 119 Διαχείριση δορυφο ρικών τροχιών και 
συσχετισμένων συχνοτήτων
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IIΙ Γενική Άδεια
Άρθρο 120  Γε νική Άδεια δικτύων και υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών(άρθρο  12 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 121 Όροι που συνοδεύουν τη γενική άδεια και 
τα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος 
και πόρων αριθμοδότησης, και ειδικές 
υποχρεώσεις (άρθρο  13 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 122 Δηλώσεις για τη διευκόλυνση της άσκη-
σης των δικαιωμάτων εγκατάστασης ευ-
κολιών και των δικαιωμάτων διασύνδε-
σης (άρθρο 14 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 123 Στοιχειώ δης κατάλογος δικαιωμάτων 
που προκύπτουν από τη γενική άδεια 
(άρθρο 15 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 124 Διοικητικές επιβαρύνσεις (άρθρο 16 Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 125 Λογιστικός δια χωρισμός και οικονομι-
κές εκθέσεις (άρθρο  17 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 126 Τροποποίηση δικαιωμάτων και υποχρεώ-
σεων (άρθρο 18 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9626 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 127 Πε ριορισμός ή ανάκληση δικαιωμάτων 
(άρθρο 19 Οδηγίας (ΕΕ) 1972/2018)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IV Παροχή πληροφοριών, έρευνες και 
μηχανισμός διαβούλευσης
Άρθρο 128 Αίτημα παροχής πληροφοριών προς 
τις επιχειρήσεις (άρθρο 20 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 129 Απαιτ ούμενες πληροφορίες βάσει της 
γενικής άδειας, όσον αφορά τα δικαιώ-
ματα χρήσης και τις ειδικές υποχρεώσεις 
(άρθρο 21 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 130 Γεωγραφικές έρευνες αναπτύξεων δικτύ-
ου (άρθρο 22 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 131 Μηχανισμός διαβούλευσης και διαφάνει-
ας (άρθρο 23 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 132 Διαβούλευση των ενδιαφερόμενων με-
ρών (άρθρο 24 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 133 Εξωδικασ τική επίλυση διαφορών (άρ-
θρο 25 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 134 Επίλυση διαφοράς μεταξύ επιχειρήσεων 
(άρθρο 26 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 135 Επίλυση διασυνοριακών διαφορών (άρ-
θρο 27 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 136 Συντο νισμός ραδιοφάσματος μεταξύ 
κρατών μελών (άρθρο 28 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
ΕΝΟΤΗΤΑ III ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Άρθρο 137 Κυρώσεις (ά ρθρο  29 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 138 Σ υμμόρφωση προς τους όρους της γε-
νικής άδειας ή των δικαιωμάτων χρήσης 
ραδιοφάσματος και πόρων αριθμοδό-
τησης και συμμόρφωση προς τις ειδικές 
υποχρεώσεις (άρθρο  30 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 139 Δικ αίωμα δικαστικής προσφυγής (άρ-
θρο 31 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΕΝΟΤΗΤΑ IV ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ I
Άρθρο 140 Εδραίωση της εσωτερικής αγοράς ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών (άρθρο 32 Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 141 Διαδικασία για τη συνεκτική εφαρμογή 
των διορθωτικών μέτρων (άρθρο  33 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 142 Διατάξεις εφαρμογής (άρθρο 34 Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ II Συνεκτική εκχώρηση ραδιοφάσματος
Άρθρο 143 Διαδικασία αξιολόγησης από ομοτίμους 
(άρθρο 35 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 144 Εναρμονισμένη εκχώρηση ραδιοφάσμα-
τος (άρθρο 36 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 145 Κοινή διαδικασία αδειοδότησης για τη 
χορήγηση μεμονωμένων δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος (άρθρο 37 Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ III Διαδικασίες εναρμόνισης
Άρθρο 146 Διαδικασίες εναρμόνισης (άρθρο 38 Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/1972)Άρθρο 147 Τυποπ οίηση (άρθρο  39 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
ΕΝΟΤΗΤΑ V ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Άρθρο 148 Ασφάλεια δικτύων και υπηρεσιών (άρ-
θρο 40 Οδηγίας (ΕΕ) 2918/1972)
Άρθρο 149 Εφαρμογή και επιβολή (άρθρο 41 Οδηγί-
ας (ΕΕ) 2918/1972)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ
ΕΝΟΤΗΤΑ I ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ Ι Τέλη
Άρθρο 150 Τέλη δικ αιωμάτων χρήσης (άρθρο  42 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IΙ Πρόσβαση σε ιδιοκτησίες / χώρους
Άρθρο 151 Δικ αιώματα διέλευσης (άρθρο 43 Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 152 Συνεγκατάσταση και με ρισμός στοιχεί-
ων των δικτύων και συναφών ευκολιών 
για παρόχους δικτύων ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών (άρθρο  44 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IIΙ Πρόσβαση σε ραδιοφάσμα
Άρθρο 153 Διαχείριση ραδιοφάσματος για δίκτυα και 
υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
(άρθρο 45 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 154 Άδεια για τη χρήση ραδιοφάσματος (άρ-
θρο 46 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 155 Όροι που συνοδεύουν τα μεμονωμένα 
δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος (άρ-
θρο 47 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 156 Χορήγηση μεμονωμένων δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος (άρθρο 48 Οδη-
γίας (ΕΕ)2018/1972)
Άρθρο 157 Διάρκεια ισχύος δικαιωμάτων (άρθρο 49 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 158 Ανανέωση δικ αιωμάτων χρήσης εναρ-
μονισμένου ραδιοφάσματος (άρθρο 50 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 159 Μετ αβίβαση ή χρονομίσθωση μεμονωμέ-
νων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσμα-
τος (άρθρο 51 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 160 Αντ αγωνισμός (άρθρο 52 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 161 Συγχρο νισμός των εκχωρήσεων (άρ-
θρο 53 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 162 Συγχρονισμός των εκχωρήσεων για συ-
γκεκριμένες ζώνες 5G (άρθρο 54 Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 163 Διαδικασία για τον περιορισμό του αριθ-
μού των προς παροχή δικαιωμάτων χρή-
σης ραδιοφάσματος (άρθρο 55 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IV Ανάπτυξη και χρήση εξοπλισμού ασύρ-
ματου δικτύου
Άρθρο 164 Πρόσβαση σε ασύρματα τοπικά δίκτυα 
(άρθρο 56 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 165 Ανάπτυξη και λειτουργία σημείων ασύρ-
ματης πρόσβασης μικρής εμβέλειας (άρ-
θρο 57 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9627 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 166 Τεχνικοί κανόνες σχετικά με τα ηλεκτρο-
μαγνητικά πεδία (άρθρο 58 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΕΝΟΤΗΤΑ II ΠΡΟΣΒΑΣΗΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ Ι Γενικές διατάξεις, αρχές πρόσβασης
Άρθρο 167 Γενικό πλαίσιο για την πρόσβαση και 
τη διασύνδεση (άρθρο 59 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 168 Δικαιώματα και υποχρεώσεις επιχειρήσε-
ων (άρθρο 60 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ II Πρόσβαση και διασύνδεση
Άρθρο 169 Εξουσίες και κ αθήκοντα της Ε.Ε.Τ.Τ. και 
άλλων αρμόδιων αρχών όσον αφορά την 
πρόσβαση και τη διασύνδεση (άρθρο 61 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 170 Συσ τήματα υπό όρους πρόσβασης και 
λοιπές ευκολίες (άρθρο 62 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙΙ Ανάλυση της αγοράς και σημαντική 
ισχύς στην αγορά
Άρθρο 171 Επιχει ρήσεις με σημαντική ισχύ στην αγο-
ρά (άρθρο 63 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 172 Διαδικασία ταυτοποίησης και ορι-
σμού αγορών (άρθρο 64 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 173 Διαδικασία ταυτοποίησης διακρατι-
κών αγορών (άρθρο  65 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 174 Διαδικασία ταυτοποίησης διακρατικής ζή-
τησης (άρθρο 66 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 175 Διαδικασία ανάλυσης της αγοράς (άρ-
θρο 67 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IV Διορθωτικά μέτρα που επιβάλλονται 
σε επιχειρήσεις με σημαντική ισχύ στην 
αγορά
Άρθρο 176 Επιβολή, τροποποίηση ή άρση υποχρεώ-
σεων (άρθρο 68 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 177 Υποχρέωση διαφάνειας (άρθρο 69 Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 178 Υποχρέωση αμερολη ψίας (άρθρο 70 Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 179 Υποχρέωση λογιστικού δια χωρισμού (άρ-
θρο 71 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 180 Πρόσβαση σε τεχνικά έργα (άρθρο 72 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 181 Υποχρεώσεις πρόσβασης και χρήσης 
ειδικών στοιχείων δικτύου και συνα-φών ευκολιών (άρθρο 73 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 182 Υποχρεώσεις ελέγχου τιμών και κο-
στολόγησης (άρθρο  74 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 183 Τέλη τε ρματισμού (άρθρο 75 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 184 Ρυθμιστική αντιμετώπιση νέων στοιχεί-
ων δικτύου πολύ υψηλής χωρητικότητας 
(άρθρο 76 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 185 Λειτουργικός δια χωρισμός (άρθρο  77 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)Άρθρο 186 Εθελούσιος δια χωρισμός από καθετοποι-
ημένη επιχείρηση (άρθρο 78 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 187 Διαδικασία δεσμεύσεων (άρθρο 79 Οδη-
γίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 188 Επιχειρήσεις μόνον χονδρικής (άρθρο 80 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 189 Μετάβαση απ ό τις παραδοσιακές υποδο-
μές (άρθρο 81 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 190 Κατευθυντήριες γραμμές του BEREC για 
δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας (άρ-
θρο 82 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ V Ρυθμιστικός έλεγχος των λιανικών υπη-
ρεσιών
Άρθρο 191 Ρυθμιστικοί έλεγχοι των λιανικών υπηρε-
σιών (άρθρο 83 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
ΕΝΟΤΗΤΑ I ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
Άρθρο 192 Οικονομικά προσιτή Καθολική Υπηρεσία 
(άρθρο 84 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 193 Παροχή οικο νομικά προσιτής Καθολι-
κής Υπηρεσίας (άρθρο 85 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 194 Διαθεσιμότητα  της Καθολικής Υπηρεσίας 
(άρθρο 86 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 195 Καθεστώς των υφιστάμενων καθολι-
κών υπηρεσιών (άρθρο 87 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 196 Έλεγχος δαπ ανών (άρθρο 88 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 197 Κόστος των υποχρεώσεων Καθολικής 
Υπηρεσίας (άρθρο  89 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 198 Χρηματοδότηση των υποχρεώσεων Κα-
θολικής Υπηρεσίας (άρθρο 90 Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 199 Διαφάνεια (άρθρο  91 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 200 Πρόσθετες υποχρεωτικές υπηρεσίες (άρ-
θρο 92 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΕΝΟΤΗΤΑ II ΠΟΡΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΟΤΗΣΗΣ
Άρθρο 201 Πό ροι αριθμοδότησης (άρθρο 93 Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 202 Διαδικασία χορήγησης δικαιωμάτων χρή-
σης πόρων αριθμοδότησης (άρθρο 94 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 203 Τέλη για δικαιώματα χρήσης πόρων 
αριθμοδότησης (άρθρο 95 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 204 Α νοικτή τηλεφωνική γραμμή για αγνο-
ούμενα παιδιά και γραμμή υποστήρι-
ξης για παιδιά (άρθρο 96 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 205 Πρόσβαση σε αριθμούς και υπηρεσίες 
(άρθρο 97 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΕΝΟΤΗΤΑ III ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ
Άρθρο 206 Εξαίρεση ο ρισμένων πολύ μικρών επι-
χειρήσεων (άρθρο 98 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/
1972)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9628 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 207 Μη διακριτική μεταχείριση (άρθρο  99 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 208 Διασφάλιση θεμελιωδών δικαιωμάτων 
(άρθρο 100 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 209 Προβλέψεις για την προστασία των τελι-
κών χρηστών (άρθρο 101 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)
Άρθρο 210 Απαιτήσεις πληροφοριών για συμβάσεις 
(άρθρο 102 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 211 Διαφάνεια, σύγκριση προσφορών και 
δημοσίευση πληροφοριών (άρθρο 103 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 212 Ποιότητα υπηρεσίας σχετικά με τις υπη-
ρεσίες πρόσβασης στο διαδίκτυο και τις διαθέσιμες στο κοινό υπηρεσίες διαπρο-σωπικών επικοινωνιών (άρθρο104 Οδη-γίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 213 Διάρκεια και καταγγελία της σύμβασης 
(άρθρο 105 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 214 Αλλαγή παρόχου και φορητότητα αριθ-
μού (άρθρο 106 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 215 Δεσμοποιημένες προσφορές (άρθρο 107 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 216 Διαθεσιμότητα των υπηρεσιών (άρ-
θρο 108 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 217 Επ ικοινωνίες έκτακτης ανάγκης και ενι-
αίος ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανά-
γκης (άρθρο 109 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 218 Σύσ τημα προειδοποίησης του κοινού 
(άρθρο 110 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 219 Ισότιμη πρόσβαση και επιλογές για τελι-
κούς χρήστες με αναπηρίες (άρθρο 111 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 220 Υπηρεσίες πλ ηροφοριών καταλόγου (άρ-
θρο 112 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 221 Διαλειτουργικότητα ραδιοφωνικών δε-
κτών αυτοκινήτων και ραδιοφωνικών 
δεκτών ευρείας κατανάλωσης και ψηφι-
ακού τηλεοπτικού εξοπλισμού ευρείας 
κατανάλωσης (άρθρο 113 Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972)Άρθρο 222 Υποχρεώσεις «μεταφοράς σήματος» (άρ-
θρο 114 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 223 Παροχή πρόσ θετων ευκολιών (άρθρο 115 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΨΗ-
ΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 224 Αριθμοί Προγραμμάτων (LCN) για περι-
εχόμενο επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής 
ευρυεκπομπής
Άρθρο 225 Οργανωτικές διατάξεις του Υπουργείου 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης
Άρθρο 226 Λειτουρ γία του Κεντρικού Συστήματος 
Ηλεκτρονικής Διακίνησης Εγγράφων
Άρθρο 227 Ζητήματα καθολικής ταχυδρομικής υπη-
ρεσίας
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 228 Δημοσίευση  πληροφοριών (άρθρο 120 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 229 Κοινοποίηση και παρακολούθηση (άρ-
θρο 121 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Άρθρο 230 Μεταβατικές ΔιατάξειςΆρθρο 231 Καταργούμενες ΔιατάξειςΆρθρο 232 Τροποποιούμενες διατάξεις του ν. 4070/
2012
Άρθρο 233 Παραρτήματα
ΜΕΡΟΣ Γ΄
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 234 Τροποποίηση του καταστατικού της 
Μ.Ο.Δ. Α.Ε.  - Τροποποιήσεις του άρ-
θρου 33 του ν. 3614/2007
Άρθρο 235 Έκτακτα προσωρινά μέτρα για την Περι-
φέρεια Αττικής ως προς την οργάνωση 
του τόπου και του χρόνου εργασίας για 
την αποσυμφόρηση των μέσων μαζικής μεταφοράς και του τόπου εργασίας
ΜΕΡΟΣ Δ΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 236 Αρμοδιότητα έκδοσης ατομικών διοικη-
τικών πράξεων
Άρθρο 237 Έναρξη ισχύος
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9629 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΜΕΡΟΣ Α΄
ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΚΟΠΟΣ-ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ-ΟΡΙΣΜΟΙ-ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 1
Σκοπός και πεδίο εφαρμογής του Μέρους Α΄
1. Σκοπός του Μέρους Α΄ του παρόντος είναι η ολο-
κληρωμένη ρύθμιση όλων των θεμάτων που άπτονται 
της ψηφιακής διακυβέρνησης και ιδίως εκείνων που σχε-
τίζονται με τη χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορικής 
και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) από τους φορείς του δημόσιου 
τομέα για τις ανάγκες της λειτουργίας τους, καθώς και 
την υποστήριξη της άσκησης των αρμοδιοτήτων και 
των συναλλαγών τους με φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες.
2. Θεσπίζεται η υποχρέωση της χρήσης ΤΠΕ από τους 
φορείς του δημόσιου τομέα στο πλαίσιο των αρμοδι-
οτήτων τους, για τις ανάγκες της λειτουργίας τους και 
την υποστήριξή τους στην παροχή υπηρεσιών σε φυσι-
κά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες, καθώς και 
το δικαίωμα των τελευταίων να συναλλάσσονται με τους 
φορείς του δημόσιου τομέα μέσα από ΤΠΕ.
3. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται στους φο-
ρείς της Γενικής Κυβέρνησης του άρθρου 14 του ν. 4270/
2014 (Α΄ 143), τα εκτός αυτής νομικά πρόσωπα δημοσίου 
δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), καθώς και τις εκτός αυτής δημόσι-
ες επιχειρήσεις και οργανισμούς του Κεφαλαίου Α΄ του 
ν. 3429/2005 (A΄ 314), ανεξαρτήτως εάν έχουν εξαιρεθεί 
από την εφαρμογή του.
4. Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται: (α) ως 
προς την άσκηση αρμοδιοτήτων από τους φορείς του 
δημόσιου τομέα με χρήση ΤΠΕ, (β) ως προς την επικοι-
νωνία και συναλλαγή μεταξύ των φορέων του δημόσιου 
τομέα με χρήση ΤΠΕ, (γ) ως προς την επικοινωνία και 
συναλλαγή με χρήση ΤΠΕ μεταξύ των φορέων του δη-
μόσιου τομέα και των φυσικών ή νομικών προσώπων 
ή νομικών οντοτήτων, (δ) ως προς την πρόσβαση των 
φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων 
σε δημόσια έγγραφα και τη διάθεσή τους για περαιτέρω 
χρήση μέσω ΤΠΕ.
5. Οι διατάξεις του Μέρους Α΄ εφαρμόζονται και στην 
περίπτωση που μέρος της έκδοσης ή διεκπεραίωσης 
πράξης ή ενέργειας, της επικοινωνίας ή της συναλλαγής 
πραγματοποιείται χωρίς χρήση ΤΠΕ. Στην περίπτωση 
αυτή εφαρμόζονται σε εκείνα τα στάδια της πράξης, 
ενέργειας, επικοινωνίας ή συναλλαγής, τα οποία πραγ-ματοποιούνται με χρήση ΤΠΕ. Για τα συστήματα επικοι-
νωνιών και πληροφορικής, στα οποία αποθηκεύονται, 
επεξεργάζονται ή διαβιβάζονται εθνικά διαβαθμισμένες 
πληροφορίες, εφαρμόζονται οι διατάξεις του Εθνικού 
Κανονισμού Ασφαλείας (Ε.Κ.Α.).
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος νοούνται ως:
1. Αρχή Εγγραφής: η οντότητα που είναι αρμόδια για 
την ταυτοποίηση φυσικών ή νομικών προσώπων ή νο-μικών οντοτήτων.2. Αρχή Πιστοποίησης: η οντότητα που είναι αρμόδια 
για την τεχνική διαχείριση των πιστοποιητικών ηλεκτρονι-
κής υπογραφής ή ηλεκτρονικής σφραγίδας ή ηλεκτρονι-
κής χρονοσφραγίδας για ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους.
3. Ασφάλεια Πληροφοριακών Συστημάτων: η ικανό-
τητα συστημάτων δικτύου και πληροφοριών να ανθί-
στανται, με δεδομένο βαθμό αξιοπιστίας, σε ενέργειες 
που πλήττουν τη διαθεσιμότητα, την αυθεντικότητα, την 
ακεραιότητα ή το απόρρ ητο των δεδομένων που αποθη-
κεύονται, μεταδίδονται ή υποβάλλονται σε επεξεργασία 
ή των συναφών υπηρεσιών που προσφέρονται ή είναι 
προσβάσιμες μέσω των εν λόγω συστημάτων δικτύου 
και πληροφοριών.
4. Ασφάλεια πληροφοριών-δεδομένων: η ασφάλεια 
των πληροφοριών και δεδομένων που διακινούνται, 
υποβάλλονται σε επεξεργασία και αποθηκεύονται στα 
στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος για τη διατή-
ρηση της ακεραιότητας, διαθεσ ιμότητας και εμπιστευ-
τικότητας των πληροφοριών.
5. Ασφάλεια Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινω-
νιών - ΤΠΕ: η ασφάλεια της τεχνολογικής υποδομής των 
πληροφοριακών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων 
και των επικοινωνιακών (υπο)συστημάτων του.
6. Αυθεντικοποίηση: ηλεκτρονική διαδικασία επαλή-
θευσης/επιβεβαίωσης ταυτότητας και των τυχόν ειδι-
κών χαρακτηριστικών φυσικού ή νομικού προσώπου 
ή νομικής οντότητας, που βασίζεται σε χορηγηθέντα 
διαπιστευτήρια.
7. Δεδομένα δημιουργίας ηλεκτρονικής σφραγίδας: 
μοναδικά δεδομένα που χρησιμοποιούνται από τον δη-
μιουργό (νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα ή φορέας) 
της ηλεκτρονικής σφραγίδας για τη δημιουργία αυτής.
8. Δεδομένα δημιουργίας ηλεκτρονικής υπογραφής: 
μοναδικά δεδομένα που χρησιμοποιούνται από τον υπο-
γράφοντα για τη δημιουργία ηλεκτρονικής υπογραφής.
9. Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα: κάθε πληροφο-
ρία που αφορά ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό 
πρόσωπο («υποκείμενο των δεδομένων»)· ταυτοποιή-
σιμο φυσικό πρόσωπο είναι εκείνο του οποίου η ταυ-
τότητα μπορεί να εξακριβωθεί, άμεσα ή έμμεσα, ιδίως 
μέσω αναφοράς σε αναγνωριστικό στοιχείο ταυτότητας, 
όπως όνομα, σε αριθμό ταυτότητας, σε δεδομένα θέσης, 
σε επιγραμμικό αναγνωριστικό ταυτότητας ή σε έναν ή περισσότερους παράγοντες που προσιδιάζουν στη σω-
ματική, φυσιολογική, γενετική, ψυχολογική, οικονομική, 
πολιτιστική ή κοινωνική ταυτότητα του εν λόγω φυσικού 
προσώπου.
10. Δημόσια έγγραφα: όλα τα διοικητικά έγγραφα, 
όπως ορίζονται στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρ-
θρου 5 του ν. 2690/1999 (Α’ 45), ήτοι τα έγγραφα που 
έχουν συνταχθεί κατά τους νόμιμους τύπους, από τον 
καθ’ ύλη και κατά τόπο αρμόδιο δημόσιο υπάλληλο ή λει-
τουργό ή πρόσωπο που ασκε ί δημόσια υπηρεσία ή λει-
τουργία. Περιλαμβάνονται όλα τα διοικητικά έγγραφα.
11. Διαδικτυακή Υπηρεσία (web service): η ηλεκτρο-
νική υπηρεσία ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ πληρο-
φοριακών συστημάτων ή εφαρμογών. Η διαδικτυακή 
υπηρεσία διακρίνεται σε απλή και σύνθετη. Η απλή δια-δικτυακή υπηρεσία εξυπηρετεί τη διάθεση δεδομένων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9630 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
και πληροφοριών από έναν φορέα πάροχο προς άλλους 
φορείς καταναλωτές. Η σύνθετη διαδικτυακή υπηρεσία 
συνδυάζει πληροφορίες και δεδομένα από απλές διαδι-
κτυακές υπηρεσίες φορέων παρόχων για τη δημιουργία 
νέας υπηρεσίας προς άλλους φορείς καταναλωτές.
12. Διαπιστευτήρια: εχέγγυα, όπως κωδικοί πρόσβα-
σης, που παρουσιάζει το φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή 
νομική οντότητα που είναι χρήστης ψηφιακών δημοσίων 
υπηρεσιών, προκειμένου να πραγματοποιηθεί αυθεντι-κοποίησή του.
13. Διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής σφραγίδας: 
διατεταγμένο υλικό ή λογισμικό που χρησιμοποιείται 
για τη δημιουργία ηλεκτρονικής σφραγίδας.
14. Διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής υπογραφής: 
διατεταγμένο υλικό ή λογισμικό που χρησιμοποιείται 
για τη δημιουργία ηλεκτρονικής υπογραφής.
15. Εγγραφή: η διαδικασία που συνίσταται στη δήλωση 
βούλησης να γίνεται χρήση μιας ψηφιακής δημόσιας 
υπηρεσίας, στην υποβολή τυχόν απαιτούμενων προς 
τούτο δικαιολογητικών και νομιμοποιητικών εγγράφων 
και στην παροχή διαπιστευτηρίων.
16. Εγκεκριμένη διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής 
σφραγίδας: διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής σφρα-
γίδας που πληροί κατ’ αναλογία τις οριζόμενες στο Πα-ράρτημα II του Κανονισμού (ΕΕ) 910/2014 απαιτήσεις.
17. Εγκεκριμένη διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής 
υπογραφής: διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής υπογρα-
φής που πληροί τις απαιτήσεις του Παραρτήματος II του 
Κανονισμού (ΕΕ) 910/2014.
18. Εγκεκριμένη ηλεκτρονική σφραγίδα: προηγμένη 
ηλεκτρονική σφραγίδα που δημιουργείται από εγκεκρι-
μένη διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής σφραγίδας και 
η οποία βασίζεται σε εγκεκριμένο πιστοποιητικό ηλε-
κτρονικής σφραγίδας.
19. Εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπηρεσία συστημένης 
παράδοσης: ηλεκτρονική υπηρε σία συστημένης παρά-
δοσης που πληροί τις ακόλουθες απαιτήσεις: α) παρέχε-
ται από έναν ή περισσότερους εγκεκριμένους παρόχους 
υπηρεσιών εμπιστοσύνης, β) εξασφαλίζει με υψηλό επί-
πεδο εμπιστοσύνης την ταυτοποίηση του αποστολέα, 
γ)  εξασφαλίζει την ταυτοποίηση του αποδέκτη πριν 
από την παράδοση των δεδομένων, δ) η αποστολή και 
η λήψη των δεδομένων διασφαλίζονται με προηγμέ-
νη ηλεκτρονική υπογραφή ή προηγμένη ηλεκτρονική 
σφραγίδα εγκεκριμένου παρόχου υπηρεσιών εμπιστο-
σύνης κατά τρόπον που να αποκλείει τη δυνατότητα μη 
ανιχνεύσιμης τροποποίησης των δεδομένων, ε) οποιαδή-
ποτε τροποποίηση των δεδομέ νων που απαιτούνται για 
τους σκοπούς της αποστολής ή της λήψης των δεδομέ-
νων δηλώνεται σαφώς στον αποστολέα και στον αποδέ-
κτη των δεδομένων, και στ) η ημερομηνία και ο χρόνος 
αποστολής, παραλαβής και οποιαδήποτε αλλαγή των 
στοιχείων αναφέρονται με εγκεκριμένη ηλεκτρονική 
χρονοσφραγίδα.
20. Εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή: προηγμένη 
ηλεκτρονική υπογραφή που δημιουργείται από εγκεκρι-
μένη διάταξη δημιουργίας ηλεκτρονικής υπογραφής και 
η οποία βασίζεται σε εγκεκριμένο πιστοποιητικό ηλε-
κτρονικής υπογραφής.21. Εγκεκριμένη ηλεκτρονική χρονοσφραγίδα: ηλε-
κτρονική χρονοσφραγίδα που πληροί τις ακόλουθες 
απαιτήσεις: α) συνδέει την ημερομηνία και την ώρα με 
τα δεδομένα κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να αποκλείεται 
ευλόγως η δυνατότητα μη ανιχνεύσιμης τροποποίησης 
των δεδομένων, β) βασίζεται σε χρονική πηγή ακριβείας 
συνδεδεμένη με τη Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα και 
γ) φέρει προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή ή προηγ-
μένη ηλεκτρονική σφραγίδα του εγκεκριμένου παρόχου 
υπηρεσιών εμπιστοσύνης ή έχει υπογραφεί με κάποια 
άλλη ανάλογη μέθοδο.
22. Εγκεκριμένη υπηρεσία εμπιστοσύνης: υπηρεσία 
εμπιστοσύνης, η οποία πληροί τις εφαρμοστέες απαιτή-
σεις που ορίζονται στον Κανονισμό (ΕΕ) 910/2014.
23. Εγκεκριμένο πιστοποιητικό ηλεκτρονικής σφραγί-
δας: πιστοποιητικό ηλεκτρονικής σφραγίδας που εκδίδε-
ται από εγκεκριμένο πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης 
και πληροί τις οριζόμενες στο Παράρτημα III του Κανο-νισμού (ΕΕ) 910/2014 απαιτήσεις.
24. Εγκεκριμένο πιστοποιητικό ηλεκτρονικής υπο-
γραφής: πιστοποιητικό ηλεκτρονικών υπογραφών που 
εκδίδεται από εγκεκριμένο πάροχο υπηρεσιών εμπιστο-
σύνης και πληροί τις οριζόμενες στο Παράρτημα I του 
Κανονισμού (ΕΕ) 910/2014 απαιτήσεις.
25. Εγκεκριμένος πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης: 
ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης ο οποίος παρέχει 
μία ή περισσότερες εγκεκριμένες υπηρεσίες εμπιστο-
σύνης και έχει αναγνωριστεί ως τέτοιος από την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.).
26. Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα: 
κάθε πράξη ή σειρά πράξεων που πραγματοποιείται με 
ή χωρίς τη χρήση αυτοματοποιημένων μέσων, σε δε-
δομένα προσωπικού χαρακτήρα ή σε σύνολα δεδομέ-
νων προσωπικού χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η κα-
ταχώριση, η οργάνωση, η διάρθρωση, η αποθήκευση, 
η προσαρμογή ή η μεταβολή, η ανάκτηση, η αναζήτηση 
πληροφοριών, η χρήση, η κοινολόγηση με διαβίβαση, 
η διάδοση ή κάθε άλλη μορφή διάθεσης, η συσχέτιση 
ή ο συνδυασμός, ο περιορισμός, η διαγραφή ή η κατα-στροφή.
27. Επικύρωση ηλεκτρονικής υπογραφής ή σφραγίδας: 
η διαδικασία ελέγχου και επιβεβαίωσης ότι μια ηλεκτρο-
νική υπογραφή ή σφραγίδα είναι έγκυρη.
28. Επιχειρησιακή λειτουργία πληροφοριακού συστή-
ματος: η λειτουργία, ενημέρωση και ανάκτηση πληροφο-
ριών από ένα πληροφοριακό σύστημα από τους αρμό-διους τελικούς χρήστες σύμφωνα με τις προδιαγραφές του πληροφοριακού συστήματος.
29. Ευρετηρίαση: η δημιουργία υποδομής για την τα-
χεία αναζήτηση πληροφοριών και δεδομένων σε ένα 
αρχείο ή συλλογή πληροφορίας και εγγράφων.
30. Ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα: τα δημόσια έγ-
γραφα που παράγονται από φορείς του δημόσιου τομέα 
με χρήση Τεχνολογίας Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ).
31. Ηλεκτρονική διαχείριση εγγράφων: το σύνολο των 
ενεργειών που πραγματοποιούνται με χρήση ΤΠΕ και 
που αποσκοπούν στην καταχώριση, πρωτοκόλληση, 
οργάνωση, ταξινόμηση και συντήρηση των εγγράφων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9631 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
που δημιουργήθηκαν από τους φορείς δημόσιου τομέα 
ή των εγγράφων που περιήλθαν σε αυτούς από τρίτους.
32. Ηλεκτρονική πληρωμή: η καταβολή χρηματικού 
ποσού που διενεργείται με χρήση ΤΠΕ και παρέχει τη δυ-
νατότητα απόδειξης της διενέργειας αυτής, ανεξάρτητα 
από το μέσο πληρωμής.
33. Ηλεκτρονική σφραγίδα: δεδομένα σε ηλεκτρονική 
μορφή τα οποία είναι συνημμένα σε άλλα ηλεκτρονικά 
δεδομένα ή συσχετίζονται λογικά με άλλα δεδομένα 
σε ηλεκτρονική μορφή, με σκοπό τη διασφάλιση της 
προέλευσης και της ακεραιότητάς τους. Η ηλεκτρονική 
σφραγίδα χρησιμοποιείται από νομικά πρόσωπα, νο-
μικές οντότητες και φορείς (δημιουργοί ηλεκτρονικής 
σφραγίδας).
34. Ηλεκτρονική υπηρεσία συστημένης παράδοσης: 
υπηρεσία, η οποία καθιστά δυνατή τη διαβίβαση δεδο-
μένων μεταξύ τρίτων μερών με ηλεκτρονικά μέσα και 
παρέχει τεκμήρια σχετικά με τον χειρισμό των διαβιβα-
ζόμενων δεδομένων, περιλαμβανομένης της απόδει-
ξης αποστολής και της παραλαβής των δεδομένων, και 
η οποία προστατεύει τα διαβιβαζόμενα δεδομένα από 
τον κίνδυνο απώλειας, κλοπής, βλάβης ή τροποποίησής 
τους χωρίς άδεια.
35. Ηλεκτρονική υπογραφή: δεδομένα σε ηλεκτρονική 
μορφή, τα οποία είναι συνημμένα σε άλλα ηλεκτρονικά δεδομένα ή συσχετίζονται λογικά με άλλα δεδομένα σε 
ηλεκτρονική μορφή και τα οποία χρησιμοποιούνται από 
τον υπογράφοντα για να υπογράφει.
36. Ηλεκτρονική χρονοσφραγίδα: δεδομένα σε ηλε-
κτρονική μορφή τα οποία συνδέουν άλλα δεδομένα σε 
ηλεκτρονική μορφή με ένα συγκεκριμένο χρονικό ση-
μείο, τεκμηριώνοντας ότι τα εν λόγω δεδομένα υπήρχαν 
κατά το χρονικό σημείο εκείνο.
37. Ηλεκτρονικό αρχείο: κάθε διαρθρωμένο σύνο-
λο δεδομένων ή εγγράφων, τα οποία είναι προσιτά με 
γνώμονα συγκεκριμένα κριτήρια και υποβάλλονται σε 
επεξεργασία με χρήση ΤΠΕ.
38. Ηλεκτρονικό έγγραφο: οποιοδήποτε περιεχόμενο 
έχει αποθηκευτεί σε ηλεκτρονική μορφή και ειδικότε-
ρα ως κείμενο ή με ηχητική, οπτική ή οπτικοακουστική εγγραφή.
39. Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο: το πληροφοριακό σύ-
στημα που εξυπηρετεί τη συλλογή, καταγραφή και δι-
ανομή των διακινούμενων εγγράφων με όποιο μέσο κι αν αυτά παράγονται, καταχωρίζονται ή διακινούνται.
40. Νομική οντότητα: κάθε μόρφωμα εταιρικής ή μη 
οργάνωσης και κερδοσκοπικού ή μη χαρακτήρα που δεν 
είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο, όπως ιδίως συνεταιρι-
σμός, οργανισμός, υπεράκτια ή εξωχώρια εταιρεία, κάθε 
μορφής εταιρεία ιδιωτικών επενδύσεων, κάθε μορφής 
καταπίστευμα ή εμπίστευμα ή οποιοδήποτε μόρφωμα 
παρόμοιας φύσης, κάθε μορφής ίδρυμα, σωματείο ή 
οποιοδήποτε μόρφωμα παρόμοιας φύσης, κάθε μορ-
φή προσωπικής επιχείρησης ή οποιαδήποτε οντότητα 
προσωπικού χαρακτήρα, κάθε μορφής κοινή επιχεί-
ρηση, κάθε μορφής εταιρεία διαχείρισης κεφαλαίου ή 
περιουσίας ή διαθήκης ή κληρονομίας ή κληροδοσίας 
ή δωρεάς, κάθε φύσης κοινοπραξία, κάθε μορφής εται-
ρεία αστικού δικαίου, συμμετοχικές ή αφανείς εταιρείες, 
κοινωνίες αστικού δικαίου.41. Οργανισμός αξιολόγησης της συμμόρφωσης: ορ-
γανισμός, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 σημείο 13 του 
Κανονισμού (ΕΚ) 765/2008, ο οποίος έχει διαπιστευθεί 
σύμφωνα με τον εν λόγω Kανονισμό ως ικανός να αξιο-
λογεί τη συμμόρφωση εγκεκριμένων παρόχων υπηρε-
σιών εμπιστοσύνης και των εγκεκριμένων υπηρεσιών 
εμπιστοσύνης που παρέχουν.
42. Παραγωγική λειτουργία πληροφοριακού συστή-
ματος: το σύνολο των διαδικασιών που εφαρμόζει ο αρ-
μόδιος για αυτήν φορέας με στόχο την απρόσκοπτη λει-
τουργία του πληροφοριακού συστήματος.
43. Πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης: φυσικό ή νομι-
κό πρόσωπο που παρέχει μία ή περισσότερες υπηρεσίες 
εμπιστοσύνης είτε ως εγκεκριμένος είτε ως μη εγκεκρι-
μένος πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
44. Πάροχος υπηρεσιών δημόσιου υπολογιστικού νέ-
φους είναι το νομικό πρόσωπο που παρέχει υπηρεσίες 
δημόσιου υπολογιστικού νέφους έναντι αμοιβής.
45. Πιστοποιητικό ηλεκτρονικής σφραγίδας: ηλεκτρο-
νική βεβαίωση που συνδέει τα δεδομένα επικύρωσης 
ηλεκτρονικής σφραγίδας με νομικό πρόσωπο και επι-
βεβαιώνει το όνομα του εν λόγω προσώπου.
46. Πιστοποιητικό ηλεκτρονικής υπογραφής: ηλεκτρο-
νική βεβαίωση που συνδέει τα δεδομένα επικύρωσης 
ηλεκτρονικής υπογραφής με φυσικό πρόσωπο και επι-βεβαιώνει τουλάχιστον το όνομα ή το ψευδώνυμο του εν λόγω προσώπου.
47. Πολιτική Ασφάλειας: δήλωση που περιγράφει τις 
στρατηγικές, επιλογές, προτεραιότητες, διαδικασίες και 
μέτρα της διοίκησης του φορέα σε θέματα ασφάλειας 
πληροφοριών και δεδομένων, ασφάλειας τεχνολογίας 
πληροφορικής και επικοινωνιών και γενικότερα ασφά-
λειας πληροφοριακών συστημάτων. Με τη δήλωση αυτή 
καθορίζονται οι ρόλοι, οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες καθεμιάς εκ των οντοτήτων που συμμετέχουν στο πλη-
ροφοριακό σύστημα για την εφαρμογή των επιλεγμένων 
διαδικασιών και μέτρων ασφάλειας.
48. Προηγμένη ηλεκτρονική σφραγίδα: ηλεκτρονική 
σφραγίδα που ανταποκρίνεται στις ακόλουθες απαιτή-
σεις: α) συνδέεται κατά τρόπο μοναδικό με τον υπογρά-
φοντα, β) είναι ικανή να ταυτοποιεί τον υπογράφοντα, 
γ) δημιουργείται με δεδομένα δημιουργίας ηλεκτρονικής 
υπογραφής τα οποία ο υπογράφων μπορεί, με υψηλό 
βαθμό εμπιστοσύνης, να χρησιμοποιεί υπό τον αποκλει-
στικό του έλεγχο, και δ) συνδέεται με τα δεδομένα που έχουν υπογραφεί σε σχέση με αυτήν, κατά τρόπο ώστε 
να μπορεί να ανιχνευθεί οποιαδήποτε επακόλουθη τρο-
ποποίηση των εν λόγω δεδομένων.
49. Προηγμένη ηλεκτρονική υπογραφή: ηλεκτρονι-
κή υπογραφή που πληροί τις ακόλουθες απαιτήσεις: 
α) συνδέεται κατά τρόπο μοναδικό με τον υπογράφοντα, 
β) είναι ικανή να ταυτοποιεί τον υπογράφοντα, γ) δη-
μιουργείται με δεδομένα δημιουργίας ηλεκτρονικής 
υπογραφής τα οποία ο υπογράφων μπορεί, με υψηλό 
βαθμό εμπιστοσύνης, να χρησιμοποιεί υπό τον αποκλει-
στικό του έλεγχο, και δ) συνδέεται με τα δεδομένα που 
έχουν υπογραφεί σε σχέση με αυτή, κατά τρόπο ώστε να 
μπορεί να ανιχνευθεί οπ οιαδήποτε επακόλουθη τροπο-
ποίηση των εν λόγω δεδομένων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9632 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
50. Σχεδίαση και ανάπτυξη πληροφοριακού συστή-
ματος: η διαδικασία καθορισμού των συστατικών με-
ρών ενός πληροφοριακού συστήματος, ο καθορισμός 
της αρχιτεκτονικής και της διασύνδεσης μεταξύ τους, 
ο καθορισμός της αρχιτεκτονικής των δεδομένων και 
ο καθορισμός των διεπαφών με τον χρήστη και με άλλα 
συστήματα, με στόχο την εκτέλεση συγκεκριμένων επι-
χειρησιακών λειτουργιών σύμφωνα με τις απαιτήσεις 
των χρηστών του συστήματος.
51. Ταυτοποίηση: διαδικασία εξακρίβωσης της ταυτό-
τητας και των τυχόν ειδικών χαρακτηριστικών φυσικού 
ή νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, με τη χρήση 
δεδομένων που συνδέονται κατά τρόπο μοναδικό με 
αυτό και με τις μεθόδους που ορίζονται στα άρθρα 25 και 57.
52. Υπεύθυνος επεξεργασίας: το φυσικό ή νομικό πρό-
σωπο, η δημόσια αρχή, η υπηρεσία ή άλλος φορέας που, 
μόνα ή από κοινού με άλλα, καθορίζουν τους σκοπούς 
και τον τρόπο της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα.
53. Υπηρεσία εμπιστοσύνης: ηλεκτρονική υπηρεσία, 
η οποία συνίσταται: α) στη δημιουργία, εξακρίβωση και 
επικύρωση ηλεκτρονικών υπογραφών, ηλεκτρονικών 
σφραγίδων ή ηλεκτρονικών χρονοσφραγίδων, ηλεκτρο-
νικών υπηρεσιών συστημένης παράδοσης και πιστοποι-
ητικών που σχετίζονται με τις υπηρεσίες αυτές, ή β) στη 
δημιουργία, εξακρίβωση και επικύρωση πιστοποιητικών 
για επαλήθευση της ταυτότητας ιστοτόπων, ή γ) στη δι-
αφύλαξη ηλεκτρονικών υπογραφών, σφραγίδων ή πι-
στοποιητικών που σχετίζοντ αι με τις υπηρεσίες αυτές.
54. Υποστηρικτικές τεχνολογίες: ΤΠΕ, όπως υλικό υπο-
λογιστή, λογισμικό, εφαρμογές, εργαλεία ανάπτυξης και 
βοηθήματα, για άτομα με αναπηρία γενικά ή και εξειδι-
κευμένα για συγκεκριμένους τύπους αναπηρίας.
55. Φορέας πάροχος διαδικτυακής υπηρεσίας (service 
provider): ο φορέας του δημόσιου τομέα που έχει την αρ-
μοδιότητα διαχείρισης των επιχειρησιακών δεδομένων, 
τα οποία παρέχει σε άλλους φορείς μέσω διαδικτυακών υπηρεσιών.
56. Φορέας καταναλωτής διαδικτυακής υπηρεσίας 
(service consumer): ο φορέας του δημόσιου τομέα που 
καταναλώνει-αξιοποιεί τα επιχειρησιακά δεδομένα μέσω 
διαδικτυακών υπηρεσιών που διατίθενται από άλλο φο-
ρέα πάροχο.
57. Φορείς του δημόσιου τομέα: οι φορείς της Γενικής 
Κυβέρνησης του άρθρου 14 του ν. 4270/2014, τα εκτός 
αυτής νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), κα-
θώς και οι εκτός αυτής δημόσιες επιχειρήσεις και οργα-
νισμοί του Κεφαλαίου Α΄ του ν. 3429/2005, ανεξαρτήτως 
εάν έχουν εξαιρεθεί από την εφαρμογή του.
58. Χρήστες ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών: τα φυ-
σικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες που χρη-σιμοποιούν ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες. Ως χρήστες 
ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών νοούνται και οι υπάλ-
ληλοι και λειτουργοί των φορέων δημόσιου τομέα που τις χρησιμοποιούν στο πλαίσιο της άσκησης των καθη-
κόντων τους.
59. Χρονοσήμανση: αλληλουχία χαρακτήρων ή στοι-
χεία που δηλώνουν με ασφάλεια την ημερομηνία και 
ώρα που έχει λάβει χώρα μία πράξη ή ενέργεια.60. Ψηφιακή δημόσια υπηρεσ ία: οποιαδήποτε υπηρε-
σία που παρέχεται από φορέα του δημόσιου τομέα εξ 
αποστάσεως με ηλεκτρονικά μέσα και συνίσταται ιδίως 
στην παραγωγή, διακίνηση και διαχείριση πληροφορι-
ών, δεδομένων και ηλεκτρονικών εγγράφων και στην 
πραγματοποίηση συναλλαγών.
61. Υπολογιστικό νέφος: ένα πρότυπο υπηρεσιών 
που επιτρέπει την πρόσβαση στο διαδίκτυο σε μια επε-
κτάσιμη και ελαστική ομάδα κοινόχρηστων φυσικών 
ή εικονικών πόρων (όπως διακομιστών, λειτουργικών 
συστημάτων, δικτύων, λογισμικού, εφαρμογών και εξο-
πλισμού αποθήκευσης). H παροχή της υπηρεσίας γίνεται 
με βάση τις ανάγκες του χρήστη και η διαχείριση των πό-
ρων από τον πάροχο της υπηρεσίας γίνεται μόνο κατόπιν 
απαίτησης του χρήστη. Το υπολογιστικό νέφος διακρί-νεται σε δημόσιο, ιδιωτικό και υβριδικό. Δημόσιο Υπο-λογιστικό νέφος ορίζεται ως ένα μοντέλο νέφους, όπου 
οι υπηρεσίες είναι δυνητικά διαθέσιμες σε οποιονδήποτε 
πελάτη και οι πόροι της υπηρεσίας ελέγχονται από τον 
πάροχο της υπηρεσίας. Ένα δημόσιο νέφος μπορεί να 
ανήκει, να το διαχειρίζεται και να λειτουργεί από έναν 
επιχειρηματικό, ακαδημαϊκό ή κυβερνητικό οργανισμό 
ή από έναν συνδυασμό των παραπάνω. Η υπολογιστική 
υποδομή βρίσκεται στις εγκαταστάσεις του παρόχου 
της υπηρεσίας. Ιδιωτικό υπολογιστικό νέφος ορίζεται 
ως ένα μοντέλο νέφους όπου οι υπηρεσίες χρησιμο-
ποιούνται αποκλειστικά από έναν μόνο οργανισμό και 
οι πόροι ελέγχονται από τον εν λόγω οργανισμό. Ένα 
ιδιωτικό νέφος μπορεί να ανήκει, να το διαχειρίζεται και 
να λειτουργεί από τον ίδιο τον οργανισμό ή από τρίτο 
μέρος και μπορεί να υπάρχει στις εγκαταστάσεις ή εκτός 
εγκαταστάσεων του οργανισμού. Ο οργανισμός που πα-
ρέχει υπηρεσίες ιδιωτικού νέφους μπορεί να επιτρέψει 
την πρόσβαση σε άλλα μέρη. Υβριδικό υπολογιστικό 
νέφος ορίζεται ως ένα μοντέλο νέφους στο οποίο γί-
νεται χρήση τουλάχιστον δύο διαφορετικών μοντέλων 
παροχής υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους. Οι δύο υπη-
ρεσίες παραμένουν μοναδικές, αλλά συνδέονται μεταξύ 
τους με την κατάλληλη τεχνολογία που επιτρέπει τη δι-
αλειτουργικότητα, τη φορητότητα των δεδομένων και 
τη φορητότητα των εφαρμογών. Ένα υβριδικό νέφος 
μπορεί να ανήκει, να διαχειρίζεται και να λειτουργεί από 
τον ίδιο τον οργανισμό ή από τρίτο μέρος και μπορεί να 
βρίσκεται σε εγκαταστάσεις του οργανισμού ή εκτός των 
εγκαταστάσεών του.
Άρθρο 3
Γενικές αρχές ψηφιακής διακυβέρνησης
1. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή πολιτικών ψηφια-
κής διακυβέρνησης διέπεται από τις ακόλουθες αρχές: α) την αρχή της νομιμότητας και ιδίως την τήρηση των διατάξεων για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, β) την αρχή της διαφάνειας, γ) την αρχή της 
ισότητας και ιδίως της προσβασιμότητας, δ) την αρχή της 
χρηστής διοίκησης και ιδίως της αποδοτικότητας και της 
αρχής «μόνον άπαξ» μέσω της διαλειτουργικότητας, της 
ακρίβειας και της πληρότητας των ψηφιακών υπηρεσιών, 
των διαδικασιών και των δεδομένων και ε) την αρχή της ακεραιότητας, ασφάλειας και εμπιστευτικότητας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9633 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Η ψηφιακή διακυβέρνηση οφείλει να προστατεύ-
ει τα ατομικά δικαιώματα όπως αυτά προκύπτουν από 
το Σύνταγμα και την εθνική, ενωσιακή και διεθνή νομο-
θεσία, ιδίως ως προς την προστασία των προσωπικών 
δεδομένων, και να ενισχύει την ασφάλεια δικαίου.
3. Οι φορείς του δημόσιου τομέα σχεδιάζουν και παρέ-
χουν τις δημόσιες ψηφιακές υπηρεσίες και εφαρμογές, 
κατά τρόπο ώστε να ενισχύουν την ανάπτυξη των νησιω-
τικών και ορεινών περιοχών, καθώς και τη δυνατότητα 
των φυσικών προσώπων και νομικών προσώπων ιδιωτι-
κού δικαίου που κατοικούν ή ασκούν δραστηριότητες σε 
αυτές τις περιοχές να επικοινωνούν και να συναλλάσσο-
νται με τους φορείς του δημόσιου τομέα με χρήση ΤΠΕ.
4. Οι φορείς του δημόσιου τομέα σχεδιάζουν τις υπη-
ρεσίες ψηφιακής διακυβέρνησης κατά τρόπο, ώστε αυ-τές να είναι φιλικές προς τον χρήστη, να διασφαλίζουν 
και να ενισχύουν την ισότητα ως προς την πρόσβαση 
σε πληροφορίες και υπηρεσίες ψηφιακής διακυβέρ-
νησης και να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες 
πρόσβασης ορισμένων ομάδων ή ατόμων και ιδίως των 
ατόμων με αναπηρία. Η εφαρμογή υπηρεσιών ψηφιακής 
διακυβέρνησης και η διαμόρφωση και προμήθεια των 
αντίστοιχων πληροφοριακών συστημάτων και υπηρε-
σιών γίνεται με γνώμονα τη διασφάλιση της ψηφιακής προσβασιμότητας σε άτομα με αναπηρίες και τη δυνα-
τότητα αξιοποίησης των σχετικών υπηρεσιών από αυτά.
5. Οι φορείς που σχεδιάζουν και εφαρμόζουν συστή-
ματα ψηφιακής διακυβέρνησης οφείλουν να μεριμνούν 
για την ασφάλεια και την πρόσβαση σε αυτά και να με-
ριμνούν για την ασφάλεια των πληροφοριών, των δεδο-
μένων και των ηλεκτρονικών εγγράφων που παράγουν, 
καταχωρίζουν, τηρούν, διακινούν ή με οποιονδήποτε 
τρόπο διαχειρίζονται, καθώς και για την ασφάλεια των 
ΤΠΕ και των υπηρεσιών που παρέχουν κατά την άσκηση 
των αρμοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί σε αυτούς.
6. Οι φορείς του δημόσιου τομέα παρέχουν ψηφιακές 
δημόσιες υπηρεσίες και επικοινωνούν με φυσικά ή νο-
μικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες με σεβασμό στην 
προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και στην 
ιδιωτικότητα των φυσικών προσώπων. Υποχρεούνται 
κατά τον σχεδιασμό, τη διαμόρφωση, προμήθεια και 
παραγωγική λειτουργία πληροφοριακών συστημάτων 
και ψηφιακών υπηρεσιών να λαμβάνουν τα κατάλληλα 
τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την προστασία δεδο-
μένων προσωπικού χαρακτήρα και να διασφαλίζουν ότι 
εξ ορισμού υφίστανται επεξεργασία μόνο τα δεδομένα 
προσωπικού χαρακτήρα που είναι απαραίτητα για τον 
εκάστοτε σκοπό της επεξεργασίας.
7. Όπου ο παρών απαιτεί τη συγκατάθεση του προσώ-
που για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρα-
κτήρα, η σχετική δήλωση μπορεί να δίδεται και με χρήση 
ΤΠΕ. Ο φορέας του δημόσιου τομέα που είναι υπεύθυνος 
επεξεργασίας εξασφαλίζει ότι η δήλωση, η οποία καταγρά-
φεται με ασφαλή τρόπο, είναι ανά πάσα στιγμή προσβάσι-
μη και μπορεί οποτεδήποτε να ανακληθεί χωρίς αναδρο-μικό αποτέλεσμα. Αν τα φυσικά πρόσωπα επιθυμούν να 
χρησιμοποιηθούν τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα 
που τα αφορούν και έχουν γνωστοποιήσει σε φορείς του 
δημόσιου τομέα για μελλοντικές ηλεκτρονικές συναλλαγές 
τους με τους φορείς αυτούς, παρέχουν προς τούτο τη ρητή συγκατάθεσή τους μετά από ενημέρωση για τις ενδεχό-
μενες μελλοντικές χρήσεις και τους σκοπούς που επιδιώ-
κονται, τους αποδέκτες, καθώς και τα δικαιώματά τους.
Άρθρο 4
Δικαίωμα πρόσβασης στις πληροφορίες των φορέων του δημόσιου τομέα
1. Η πρόσβαση στα έγγραφα, όπως προβλέπεται στις 
διατάξεις του άρθρου 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικα-
σίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2690/1999 
(Α΄ 45), αφορά και στα ηλεκτρονικά έγγραφα, μπορεί δε 
να ασκηθεί και με χρήση ΤΠΕ κατά τα ειδικότερα οριζό-μενα στο παρόν Μέρος.
2. Όταν ασκείται το κατά άρθρο 5 του Κώδικα Διοικη-
τικής Διαδικασίας δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα που 
τηρούνται ηλεκτρονικά από φορέα του δημόσιου τομέα, 
η μελέτη του εγγράφου ή η χορήγηση αντιγράφου μπο-
ρεί να γίνει και με χρήση ΤΠΕ.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 5
Βίβλος Ψηφιακού Μετασχηματισμού
1. Η εθνική ψηφιακή στρατηγική αποτυπώνεται, με 
απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, στη 
Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού, η οποία έχει πεντα-
ετή ορίζοντα και επικαιροποιείται ετησίως, ανάλογα με 
τις ιδιαίτερες συνθήκες και τις τεχνολογικές εξελίξεις. 
Η ετήσια επικαιροποίηση της Βίβλου αποτελεί αναπό-
σπαστο μέρος του Ενοποιημένου Προγράμματος Κυ-
βερνητικής Πολιτικής του ν. 4622/2019 (Α΄ 133) και είναι 
δεσμευτική για όλους τους φορείς του δημόσιου τομέα, τους οποίους αφορά.
2. Η Βίβλος Ψηφιακού Μετασχηματισμού καθορίζει 
τις βασικές αρχές, το πλαίσιο και τις κατευθύνσεις για 
τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας, καθώς και τις 
ειδικότερες αρχές που διέπουν κάθε οριζόντια ή τομεακή 
πρωτοβουλία προς τον σκοπό αυτό και ενσωματώνει την 
καταγραφή όλων των σχετικών διαδικασιών και δράσε-ων που υλοποιούν τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
3. Η παρακολούθηση και ο απολογισμός της υλοποί-
ησης της Βίβλου γίνονται σε ετήσια βάση σύμφωνα με τα άρθρα 53 έως 56 του ν. 4622/2019, καθώς και με τις 
ειδικότερες διατάξεις του παρόντος.
4. Στο πλαίσιο της εφαρμογής της Βίβλου και των ει-
δικότερων αρμοδιοτήτων του, ο Υπουργός Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, δύναται να συνάπτει προγραμματικές 
συμβάσεις, συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας με 
Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και γενικότερα με τους 
φορείς του δημοσίου τομέα και του ευρύτερου δημοσί-
ου τομέα, καθώς και με ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς.
Άρθρο 6Εναρμόνιση των έργων ΤΠΕ 
με τη Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού
1. Όλα τα έργα ΤΠΕ, ανεξαρτήτως πηγής χρηματοδό-
τησης, οφείλουν να εναρμονίζονται με τη Βίβλο ως προς 
τις βασικές αρχές και κατευθύνσεις της. Για τα έργα ΤΠΕ 
ανεξαρτήτως πηγής χρηματοδότησης η Γενική Γ ραμμα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9634 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
τεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Δια-
δικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης: 
α) παρέχει βεβαίωση συνάφειας με την Βίβλο Ψηφιακού 
Μετασχηματισμού εντός είκοσι (20) εργάσιμων ημερών 
από την ημερομηνία υποβολής της πρότασης έργου, 
β) προεγκρίνει τα τεχνικά δελτία έργων εντός τριάντα 
(30) εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία υποβολής 
του τεχνικού δελτίου. Για προτάσεις ομοειδών έργων 
που δύνανται να ενταχθούν σε προσκλήσεις υποβολής 
αιτήσεων χρηματοδότησης προς πολλαπλούς δικαι-
ούχους, η βεβαίωση συνάφειας με τη Βίβλο Ψηφιακού 
Μετασχηματισμού παρέχεται επί του σχεδίου της πρό-
σκλησης ενώ η προέγκριση των τεχνικών δελτίων πα-
ρέχεται ως προς το φυσικό αντικείμενο του σχεδίου της 
πρόσκλησης με αναφορά σε περιοριστικούς κανόνες για 
τα προς ένταξη έργα. Μετά από την άπρακτη παρέλευση 
των ανωτέρω προθεσμιών, τεκμαίρεται ότι έγινε δεκτή η πρόταση έργου.
2. Η παρ. 1 δεν εφαρμόζεται στις δράσεις της παρ. 1 
του άρθρου 44 του ν. 4635/2019, καθώς και στα έργα και 
δράσεις των φορέων που διαχειρίζονται τα κυβερνητικά 
νέφη του άρθρου 87.
Άρθρο 7
Συντονιστική Επιτροπή Ψηφιακού Μετασχημα-
τισμού
1. Συστήνεται Συντονιστική Επιτροπή Ψηφιακού Μετα-
σχηματισμού (εφεξής Συντονιστική Επιτροπή), η οποία 
έχει ως αποστολή της τον συντονισμό της εφαρμογής της 
Βίβλου Ψηφιακού Μετασχηματισμού για την αποτελε-
σματική υλοποίηση των βασικών παρεμβάσεων της στο 
σύνολο του δημόσιου τομέα, διατυπώνοντας παράλληλα 
προτάσεις προς τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
για την επικαιροποίησή της.
2. Η Συντονιστική Επιτροπή διακρίνεται σε Ολομέλεια 
και Τμήματα. Στην Ολομέλεια, η οποία αποτελείται από 
όλους τους Γενικούς και Ειδικούς Γ ραμματείς της Κυβέρ-
νησης, προεδρεύει ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, με απόφαση του οποίου ορίζεται ο αναπληρωτής του. Τα Τμήματα καθορίζονται ανά τομείς πολιτικής με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αποτελούνται κατά περίπτωση από Γενικούς ή Ειδικούς 
Γ ραμματείς, Υπεύθυνους Ψηφιακών Δράσεων του άρ-
θρου 8, επικεφαλής φορέων και οργανισμών του δημόσι-
ου τομέα και εμπειρογνώμονες-ιδιώτες, εφόσον κρίνεται 
αναγκαίο. Με την απόφαση συγκρότησης των Τμημάτων 
καθορίζεται και ο πρόεδρος αυτών.
3. Η Ολομέλεια συγκαλείται σε τακτική συνεδρίαση 
από τον Πρόεδρο ή τον αναπληρωτή του τουλάχιστον 
μια φορά το εξάμηνο. Τα Τμήματα συγκαλούνται από τον 
Πρόεδρο της Ολομέλειας ή τον αναπληρωτή του όποτε κριθεί απαραίτητο.
4. Στα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής δεν καταβάλ-
λεται αμοιβή ή αποζημίωση πλην των ιδιωτών-εμπειρο-
γνωμόνων, στους οποίους καταβάλλεται η αμοιβή που 
προβλέπεται στο άρθρο 21 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176).Άρθρο 8
Εκτελεστικό Δίκτυο Ψηφιακού Μετασχηματισμού
1. Συγκροτείται Εκτελεστικό Δίκτυο Ψηφιακού Μετα-
σχηματισμού (εφεξής Δίκτυο) ως εκτελεστικός βραχίο-
νας της Συντονιστικής Επιτροπής Ψηφιακού Μετασχη-
ματισμού. Το Δίκτυο αποτελείται από τους Υπεύθυνους Ψηφιακών Δράσεων των φορέων του δημόσιου τομέα 
που παρέχουν υπηρεσίες πληροφορικής και επικοινωνι-
ών, οι οποίοι είναι οι ιεραρχικά ανώτεροι προϊστάμενοι 
της αρμόδιας για ΤΠΕ υπηρεσίας, η οποία έχει την ευθύνη 
για τα αντικείμενα της πληροφορικής, των επικοινωνιών 
και της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.
2. Ο κάθε Υπεύθυνος Ψηφιακών Δράσεων μεριμνά 
για τη λήψη όλων των αναγκαίων οργανωτικών μέτρων 
για την τήρηση των αρχών και των υποχρεώσεων που 
περιγράφονται στη Βίβλο Ψηφιακού Μετασχηματισμού 
και για τον συντονισμό της υλοποίησης των σχετικών έρ-
γων, υπηρεσιών και δράσεων στον φορέα. Ταυτόχρονα, αποτελεί το σημείο επαφής του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης για την ανάπτυξη και τον συντονισμό 
δράσεων ψηφιακού μετασχηματισμού.
3. Ο κάθε Υπεύθυνος Ψηφιακών Δράσεων παρακο-
λουθεί την εξέλιξη των έργων, υπηρεσιών και δράσεων 
ψηφιακού μετασχηματισμού του φορέα του, μεριμνά για 
την επιτυχή, έγκαιρη και απρόσκοπτη παράδοσή τους, σύμφωνα με τον σχετικό προγραμματισμό και έχει την 
ευθύνη για τη διαρκή επικαιροποίηση των πληροφοριών 
που αποτυπώνουν την εξέλιξη των έργων, υπηρεσιών 
και δράσεων ψηφιακού μετασχηματισμού του φορέα 
του σε κεντρικό πληροφοριακό σύστημα που τηρείται στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Επίσης, υπο-βάλλει προτάσεις βελτίωσης και αποτυπώνει πιθανούς κινδύνους και εμπόδια σχετικά με την επιτυχή ολοκλή-ρωση των δράσεων, καθώς και στοιχεία σχετικά με την 
επίτευξη των στόχων και των βασικών δεικτών επίδοσης 
που έχουν τεθεί για κάθε δράση.
4. Ως Κεντρικός Συντονιστής του Δικτύου, ορίζεται με 
απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ένας 
εκ των Γενικών Γ ραμματέων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ο οποίος μεριμνά για τη συνεχή, ορθή 
και πλήρη ενημέρωση του κεντρικού πληροφοριακού 
συστήματος που αποτυπώνει την εξέλιξη των δράσεων του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Άρθρο 9
Υπηρεσίες Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης στα Υπουργεία
1. Σε κάθε Υπουργείο ορίζεται, με απόφαση του αρ-
μοδίου Υπουργού, Υπηρεσία Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 
η οποία δύναται να έχει οπ οιοδήποτε διοικητικό επίπεδο 
και η οποία έχει ως αποστολή τον συντονισμό όλων των 
δράσεων ψηφιακού μετασχηματισμού του Υπουργεί-
ου και των εποπτευόμενων από αυτό φορέων. Αν στο 
Υπουργείο υπάρχουν πάνω από μια υπηρεσίες με αρμο-
διότητες σχετικές με ΤΠΕ και την ψηφιακή διακυβέρνη-
ση, ο αρμόδιος Υπουργός ορίζει με απόφασή του μία εξ 
αυτών ως Υπηρεσία Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Ο προϊ-
στάμενος της υπηρεσίας Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι 
ο υπεύθυνος ψηφιακών δράσεων του άρθρου 8.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9635 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Στην Υπηρεσία Ψηφιακής Διακυβέρνησης υπάγονται 
όλες οι αρμοδιότητες που σχ ετίζονται με την αξιοποίηση 
των ΤΠΕ και γενικότερα τον συντονισμό της υλοποίησης 
δράσεων ψηφιακής διακυβέρνησης. Ειδικότερα, οι οργα-
νικές μονάδες που υπάγονται στην Υπηρεσία Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης παρέχουν τεχνική υποστήριξη για την 
κάλυψη των μηχανογραφικών αναγκών του Υπουργείου 
και την οργάνωση, λειτουργία και συντήρηση των υπο-
δομών πληροφορικής και επικοινωνιών του Υπουργεί-
ου και μεριμνούν ιδίως για την ορθολογική αξιοποίηση 
των πληροφοριακών συστημάτων, την ψηφιοποίηση 
των διοικητικών διαδικασιών, τη βελτίωση των σχέσεων 
κράτους - πολίτη, την υποστήριξη προς όλες τις υπηρε-σίες του οικείου Υπουργείου και τους εποπτευόμενους 
φορείς για την υλοποίηση της περαιτέρω χρήσης των 
πληροφοριών του δημόσιου τομέα σύμφωνα με τις δι-
ατάξεις του παρόντος και την υλοποίηση της Εθνικής 
Υποδομής Γεωχωρικών Πληροφοριών (ν. 3882/2010, 
Α΄ 166), τον σχεδιασμό καινοτόμων υπηρεσιών με χρή-ση ΤΠΕ, καθώς και για κάθε άλλο ζήτημα σχετικό με την 
ανάπτυξη της πληροφορικής και των επικοινωνιών στον 
δημόσιο τομέα.
3. Στις υπηρεσίες ψηφιακής διακυβέρνησης προΐστα-
νται υπάλληλοι των κλάδων που προβλέπονται από τους 
οικείους Οργανισμούς των Υπουργείων.
4. Στα Υπουργεία στα οποία υπάγονται οι Ένοπλες 
Δυνάμεις ή τα σώματα ασφαλείας, η διάρθρωση και 
οργανωτική δομή των Υπηρεσιών Ψηφιακής Διακυβέρ-νησης καθορίζονται με κοινή απόφαση, των Υπουργών 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Εσωτερικών και των οικείων 
Υπουργών.
5. Με μέριμνα του εκάστοτε αρμόδιου Υπουργού, σε 
κάθε εποπτευόμενο φορέα που παρέχει υπηρεσίες πλη-ροφορικής και επικοινωνιών, συστήνεται ενιαία διοικη-τική μονάδα Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στη διοικητική 
μονάδα Ψηφιακής Διακυβέρνησης υπάγονται όλες οι υφι-
στάμενες οργανικές μονάδες του φορέα με αρμοδιότητες 
σχετικές με τις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινω-
νιών, την απλούστευση των διαδικασιών και γενικότερα την υλοποίηση δράσεων ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, 
σύμφωνα με τις αρχές, το πλαίσιο και τις κατευθύνσεις της 
Βίβλου Ψηφιακού Μετασχηματισμού. Σε περίπτωση που 
οι ως άνω μονάδες υφίστανται στους φορείς ως Γενικές 
Διευθύνσεις, αυτές εξακολουθούν να λειτουργούν στο 
επίπεδο αυτό, ενσωματώνοντας τυχόν αρμοδιότητες των 
προηγούμενων εδαφίων που δεν έχουν.
Άρθρο 10
Ετήσιος διαγωνισμός και απονομή βραβείων ψηφιακής διακυβέρνησης
1. Καθιερώνονται ετήσια βραβεία ψηφιακής διακυ-
βέρνησης για φορείς του δημόσιου τομέα ή δημοσίους 
υπαλλήλους και λειτουργούς, οι οποίοι έχουν σχεδιάσει 
ή εφαρμόσει, συλλογικά ή μεμονωμένα, την ανάπτυ-ξη αποτελεσματικών, καινοτόμων και πρωτοπόρων 
διαδικασιών ψηφιοποίησης και απλούστευσης των δι-
οικητικών διαδικασιών, ψηφιακής προσβασιμότητας, 
ανοικτής διάθεσης και περαιτέρω χρήσης της δημόσιας 
πληροφορίας, ψηφιακής βελτίωσης της απόδοσης του δημόσιου τομέα ή ενίσχυ σης της δημόσιας λογοδοσίας 
και διαφάνειας, βελτίωσης του ψηφιακού μετασχηματι-
σμού της επιχειρηματικότητας ή του επιχειρηματικού 
περιβάλλοντος και εν γένε ι δράσεις που υποστηρίζουν 
τον ψηφιακό μετασχηματισμό της χώρας.
2. Τα βραβεία απονέμονται σε ετήσιο Διαγωνισμό Ψη-
φιακής Διακυβέρνησης που λαμβάνει χώρα το πρώτο 
τρίμηνο του επόμενου έτους από το έτος αναφοράς. Σκο-
πός του διαγωνισμού είναι η προώθηση του ψηφιακού 
μετασχηματισμού της χώρας και της δημόσιας διοίκησης 
μέσα από την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών για την 
εξυπηρέτηση των φυσικών ή νομικών προσώπων ή νο-μικών οντοτήτων, αλλά και για την καλύτερη οργάνωση του δημόσιου τομέα. Στον διαγωνισμό μπορούν να λά-βουν μέρος φυσικά και νομικά πρόσωπα της ημεδαπής και της αλλοδαπής, εφόσον υποβάλλουν τις προτάσεις τους σε ειδική πλατφόρμα που δημιουργείται και φιλο-
ξενείται για τον σκοπό αυτόν στο κυβερνητικό νέφος 
(G-cloud). Αρμόδια για την επιχειρησιακή λειτουργία 
της πλατφόρμας είναι η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών. Οι προ-
τάσεις αξιολογούνται και τα βραβεία απονέμονται από την επιτροπή που ορίζεται σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 107.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ
Άρθρο 11
Προσωπικός Αριθμός
1. Καθιερώνεται προσωπικός αριθμός (Π.Α.) ως αριθ-
μός υποχρεωτικής επαλήθευσης της ταυτότητας των φυ-
σικών προσώπων στις συναλλαγές τους με τους φορείς 
του δημόσιου τομέα. Ο Π.Α. αποτελείται από δώδεκα 
(12) αλφαριθμητικά στοιχεία, εκ των οποίων τουλάχιστον 
τα εννέα (9) είναι αριθμητικά, και χορηγείται άπαξ στο 
φυσικό πρόσωπο. Ο Π.Α. δεν μεταβάλλεται και απενερ-
γοποιείται με τον θάνατο ή την κήρυξη σε αφάνεια του φυσικού προσώπου.
2. Ο Π.Α. χορηγείται υποχρεωτικά σε κάθε φυσικό πρό-
σωπο που δικαιούται Αριθμό Φορολογικού Μητρώου 
(Α.Φ.Μ.) ή Αριθμό Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης 
(Α.Μ.Κ.Α.), σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.
3. Η Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων 
Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.) είναι αποκλειστικά αρ-
μόδια για την παροχή υπηρεσιών επαλήθευσης ταυτό-
τητας των φυσικών προσώπων προς τους φορείς του 
δημόσιου τομέα και για την αντιστοίχιση των Π.Α. με 
τους αναγνωριστικούς αριθμούς των μητρώων (ειδικούς 
τομεακούς αριθμούς) των φορέων του δημόσιου τομέα, 
ιδίως Α.Φ.Μ. και Α.Μ.Κ.Α., με σκοπό την επαλήθευση της 
ταυτότητας των φυσικών προσώπων και την επίτευξη 
διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών συστημάτων 
των αρμόδιων φορέων μέσω του Κέντρου Διαλειτουρ-
γικότητας, υπό τους όρους προστασίας των δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα, όπως προβλέπονται στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων και 
την εθνική νομοθεσία.
4. Η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. είναι υπεύθυνη επεξεργασίας για τους 
σκοπούς της επαλήθευσης της ταυτότητας των φυσικών 
προσώπων και τηρεί το Μητρώο Προσωπικού Αριθμού. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9636 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Το Μητρώο Προσωπικού Αριθμού περιλαμβάνει τα στοι-
χεία που είναι απολύτως αναγκαία για την επαλήθευση 
της ταυτότητας του φυσικού προσώπου, ήτοι όνομα, 
επώνυμο, πατρώνυμο, μητρώνυμο, ημερομηνία γέν-
νησης, τόπο γέννησης, Αριθμό Δελτίου Ταυτότητας, 
Α.Μ.Κ.Α., Α.Φ.Μ. Η τήρηση των δεδομένων του Μητρώου 
Π.Α. λαμβάνει χώρα, ακόμα και ύστερα από την απε-
νεργοποίηση του ΠΑ για τους λόγους που προβλέπο-
νται στην παρ. 1, στο πλαίσιο εκπλήρωσης καθήκοντος 
που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον και κατά 
την άσκηση της ειδικής δημόσ ιας εξουσίας τήρησης 
του Μητρώου Π.Α., που έχει ανατεθεί στον Υπεύθυνο 
Επεξεργασίας και υπό τους όρους που προβλέπονται 
στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων 
και την εθνική νομοθεσία.
5. Ο Π.Α. χορηγείται στα φυσικά πρόσωπα σύμφωνα 
με τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα που ορίζεται 
στο προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται σύμφωνα με την 
παρ. 6 του άρθρου 107. Με την διαδικασία αυτή χορη-
γείται ο Π.Α. και σε όσα φυσικά πρόσωπα έχει χορηγηθεί 
Α.Φ.Μ. ή/και Α.Μ.Κ.Α.
6. Οι φορείς του δημόσιου τομέα επεξεργάζονται 
τον Π.Α., μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της 
Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ., με μόνο και αποκλειστικό σκοπό την επαλή-θευση της ταυτότητας των φυσικών προσώπων για την παροχή δημόσιων υπηρεσιών προς φυσικά και νομικά 
πρόσωπα, την εν γένει διεκπεραίωση των υποθέσεων 
των φυσικών προσώπων και την άσκηση των αρμοδιο-
τήτων τους, χωρίς να τον συλλέγουν και αποθηκεύουν 
στα πληροφοριακά συστήματα ή στα συστήματα αρχει-
οθέτησης και τηρώντας τα απαραίτητα τεχνικά και ορ-
γανωτικά μέτρα που ορίζονται στο προεδρικό διάταγμα 
της παρ. 6 του άρθρου 107.
7. Ο Π.Α. δεν τηρείται από τους επιμέρους φορείς του 
δημόσιου τομέα, οι οποίοι αποδίδουν στα φυσικά πρό-
σωπα αναγνωριστικό αριθμό εσωτερικού τους μητρώου, 
για την επίτευξη της λειτουργικότητας των πληροφορι-
ακών συστημάτων τους και των ειδικών ανεξάρτητων 
μητρώων τους. Όταν σύμφωνα με τη νομοθεσία απαι-
τείται η συλλογή και επεξεργασία του Α.Φ.Μ., ιδίως για φορολογικούς ή τελωνειακούς σκοπούς ή για σκοπούς 
είσπραξης δημοσίων εσόδων χρησιμοποιούνται και 
αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας μόνο τα τελευταία 
εννέα (9) αριθμητικά στοιχεία του Π.Α.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΕΓΓΡΑΦΑ
Άρθρο 12
Πεδίο εφαρμογής διατάξεων ηλεκτρονικών εγγράφων
1. Οι διατάξεις του παρόντος καθορίζουν τις διαδικα-
σίες έκδοσης, διακίνησης, πρωτοκόλλησης και αρχειο-
θέτησης, καθώς και το κύρος και την αποδεικτική ισχύ 
των ηλεκτρονικών εγγράφων και των εκτυπώσεών τους.
2. Τα ηλεκτρονικά έγγραφα, δημόσια ή ιδιωτικά, εκδί-
δονται, διακινούνται και γίνονται αποδεκτά σύμφωνα με 
τα άρθρα 13 έως 18, με την επιφύλαξη των διατάξεων 
για την Ενιαία Ψηφιακή Πύλη της Δημόσιας Διοίκησης.Άρθρο 13
Έκδοση Ηλεκτρονικών Δημοσίων Εγγράφων
1. Όλες οι διαδικασίες για τη διαχείριση δημοσίων εγ-
γράφων από τους φορείς του δημόσιου τομέα, όπως 
η σύνταξη, η προώθηση για υπογραφή, η θέση υπογρα-
φής, η έκδοση, η χρέωση προς ενέργεια εισερχομένων 
εγγράφων, η  εσωτερική και η  εξωτερική διακίνηση, 
η πρωτοκόλληση, καθώς και η αρχειοθέτησή τους πραγ-
ματοποιούνται αποκλειστικά μέσω ΤΠΕ.
2. Τα ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα παράγονται είτε 
πλήρως αυτοματοποιημένα μέσω ειδικού πληροφορια-κού συστήματος που συνθέτει κατάλληλα στοιχεία δε-
δομένων, είτε μέσω ηλεκτρονικής εφαρμογής γραφείου, 
είτε μέσω ψηφιοποίησης έντυπου εγγράφου. Τα ηλε-
κτρονικά δημόσια έγγραφα εκδίδονται σε μία από τις 
ακόλουθες μορφές: α) ως πρωτότυπα ηλεκτρονικά έγ-
γραφα της παρ. 3, β) ως ηλεκτρονικά ακριβή αντίγραφα 
της παρ. 4, γ) ως ψηφιοποιημένα ηλεκτρονικά αντίγραφα 
της παρ. 5.
3. Τα πρωτότυπα ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα φέ-
ρουν: α) εγκεκριμένη ηλεκτρονική χρονοσφραγίδα και β) είτε την εγκεκριμένη ηλεκτρονική σφραγίδα του φο-
ρέα είτε την εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή του 
αρμόδιου οργάνου.
4. Τα ηλεκτρονικά ακριβή αντίγραφα φέρουν υποχρεω-
τικά: α) εγκεκριμένη ηλεκτρονική χρονοσφραγίδα, β) είτε 
την εγκεκριμένη ηλεκτρονική σφραγίδα του φορέα είτε την εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή του αρμόδιου 
για την έκδοση του αντιγράφου οργάνου, γ) την ένδειξη 
«ακριβές αντίγραφο» και δ) τα στοιχεία του οργάνου που 
υπέγραψε το έγγραφο ως τελικώς υπογράφων.
5. Τα ψηφιοποιημένα ηλεκτρονικά αντίγραφα εκδί-
δονται από τους φορείς του δημόσιου τομέα μέσω ψη-
φιοποίησης ή αναπαραγωγής με χρήση ΤΠΕ έντυπων 
δημόσιων ή ιδιωτικών εγγράφων που κατέχουν στο πλαί-
σιο της άσκησης των αρμοδιοτήτων τους. Τα ψηφιοποι-ημένα ηλεκτρονικά αντίγραφα φέρουν: α) εγκεκριμένη 
ηλεκτρονική χρονοσφραγίδα β) είτε την εγκεκριμένη 
ηλεκτρονική σφραγίδα του φορέα είτε την εγκεκριμέ-
νη ηλεκτρονική υπογραφή του οργάνου που κάνει την ψηφιοποίηση ή αναπαραγωγή με χρήση ΤΠΕ σύμφωνα 
με το προηγούμενο εδάφιο και γ) βεβαίωση ταύτισής 
τους με το έντυπο έγγραφο. Σε περίπτωση καταστροφής 
έντυπων εγγράφων μετά από την έκδοση των αντίστοι-
χων ψηφιοποιημένων ηλεκτρονικών αντιγράφων, στο 
πρωτόκολλο καταστροφής μνημονεύονται τα ειδικότερα 
στοιχεία που αναφέρονται στην παραγωγή και αρχειο-
θέτηση του ψηφιοποιημένου ηλεκτρονικού αντιγράφου.
6. Με την επιφύλαξη των διατάξεων για την Ενιαία 
Ψηφιακή Πύλη της Δημόσιας Διοίκησης, πιστοποιητικά και βεβαιώσεις κάθε είδους μπορούν να εκδίδονται με 
χρήση είτε προηγμένης ή εγκεκριμένης ηλεκτρονικής 
υπογραφής είτε προηγμένης ή εγκεκριμένης ηλεκτρο-
νικής σφραγίδας.
Άρθρο 14
Κύρος και αποδεικτική ισ χύς των ηλεκτρονικών 
δημοσίων εγγράφων
1. Τα πρωτότυπα ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα της 
παρ. 3 και τα πιστοποιητικά και οι βεβαιώσεις της παρ. 6 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9637 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
του άρθρου 13 έχουν την ίδια νομική και αποδεικτική 
ισχύ με τα δημόσια έγγραφα που φέρουν ιδιόχειρη υπο-
γραφή και σφραγίδα και γίνονται υποχρεωτικά αποδεκτά 
από τους φορείς του δημόσιου τομέα, από τα δικαστήρια 
όλων των βαθμών και τις εισαγγελίες όλης της χώρας από 
φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες, κατά την 
ηλεκτρονική διακίνησή τους.
2. Τα ηλεκτρονικά ακριβή αντίγραφα της παρ. 4 του 
άρθρου 13 έχουν ισχύ ακριβούς αντιγράφου και γίνο-
νται υποχρεωτικά αποδεκτά από τους φορείς του δη-
μόσιου τομέα, από τα δικαστήρια όλων των βαθμών 
και τις εισαγγελίες όλης της χώρας από φυσικά ή νομικά 
πρόσωπα ή νομικές οντότητες, κατά την ηλεκτρονική 
διακίνησή τους.
3. Τα  ψηφιοποιημένα ηλεκτρονικά αντίγραφα της 
παρ. 5 του άρθρου 13 έχουν ισχύ ακριβούς αντιγράφου 
και γίνονται υποχρεωτικά αποδεκτά από τους φορείς του 
δημόσιου τομέα, από τα δικαστήρια όλων των βαθμών 
και τις εισαγγελίες όλης της χώρας από φυσικά ή νομικά 
πρόσωπα ή νομικές οντότητες, κατά την ηλεκτρονική 
διακίνησή τους.
4. Εκτύπωση πρωτότυπου ηλεκτρονικού δημοσίου 
εγγράφου ή ηλεκτρονικού ακριβούς αντιγράφου ή ψη-
φιοποιημένου ηλεκτρονικού αντιγράφου γίνεται υποχρε-
ωτικά αποδεκτή με ισχύ ακριβούς αντιγράφου από τους 
φορείς του δημόσιου τομέα, από τα δικαστήρια όλων 
των βαθμών και τις εισαγγελίες όλης της χώρας, καθώς 
και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότη-
τες, εφόσον είναι δυνατόν να επιβεβαιωθούν η ακρίβεια 
και η ισχύς της εκτύπωσης με χρήση ΤΠΕ, ιδίως στην 
περίπτωση που το πρωτότυπο ηλεκτρονικό δημόσιο 
έγγραφο ή το ηλεκτρονικό ακριβές αντίγραφο ή το ψη-
φιοποιημένο ηλεκτρονικό αντίγραφο φέρει μοναδικό 
αναγνωριστικό αριθμό επαλήθευσης και εφόσον παρέ-
χεται η δυνατότητα επαλήθευσης μέσω πληροφοριακού 
συστήματος του Δημοσίου. Σε περίπτωση που δεν είναι 
δυνατόν να επιβεβαιωθούν η ακρίβεια και η ισχύς της 
κατά το προηγούμενο εδάφιο, απαιτείται η επικύρωση της εκτύπωσης από οποιαδήποτε διοικητική αρχή ή Κέ-ντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) ή δικηγόρο.
Άρθρο 15
Ηλεκτρονικά ιδιωτικά έγγραφα
1. Ηλεκτρονικά ιδιωτικά έγγραφα που εκδίδονται από 
φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες με χρή-
ση εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής ή εγκεκρι-
μένης ηλεκτρονικής σφραγίδας, γίνονται υποχρεωτικά 
αποδεκτά από τους φορείς του δημόσιου τομέα, από τα 
δικαστήρια όλων των βαθμών και τις εισαγγελίες όλης 
της χώρας και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες κατά την ηλεκτρονική διακίνησή τους.
2. Εκτύπωση των ηλεκτρονικών εγγράφων της παρ. 1 
γίνεται υποχρεωτικά αποδεκτή από τους φορείς του δη-
μόσιου τομέα, από τα δικαστήρια όλων των βαθμών και 
τις εισαγγελίες όλης της χώρας και από φυσικά ή νομικά 
πρόσωπα ή νομικές οντότητες, εφόσον φέρει επικύρωση 
από οποιαδήποτε διοικητική αρχή ή ΚΕΠ ή δικηγόρο, 
η οποία γίνεται μέσω της διαπίστωσης της ταύτισης του 
περιεχομένου του εκτυπωμένου εγγράφου με το ηλε-
κτρονικό ιδιωτικό έγγραφο.Άρθρο 16
Δικονομικές ρυθμίσεις για τα ηλεκτρονικά έγγραφα
1. Ηλεκτρονικό έγγραφο που φέρει απλή ή προηγμέ-
νη ηλεκτρονική υπογραφή ή προηγμένη ηλεκτρονική 
σφραγίδα του εκδότη του αποτελεί μηχανική απεικόνιση, 
κατά την έννοια του άρθρου 444 του Κώδικα Πολιτικής 
Δικονομίας. Στην περίπτωση του άρθρου 160 του Αστι-
κού Κώδικα και του Άρθρου 443 του Κώδικα Πολιτικής 
Δικονομίας απαιτείται εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογρα-
φή ή εγκεκριμένη ηλεκτρονική σφραγίδα.
2. Ηλεκτρονικά έγγραφα με απλή ή προηγμένη ηλε-
κτρονική υπογραφή εκτιμώνται ελεύθερα ως νόμιμα 
αποδεικτικά μέσα κατά τις ισχύουσες δικονομικές δι-
ατάξεις.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΕΝΔΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΟΡΓ ΑΝΩΣΗ 
ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 17
Ηλεκτρονική διακίνηση δημοσίων εγγράφων εντός του ίδιου φορέα
1. Τα ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα που εκδίδονται 
και διακινούνται εντός κάθε φορέα του δημοσίου τομέα 
σε κλειστά πληροφοριακά συστήματα, όπως τα εσωτε-
ρικά συστήματα ηλεκτρονικής διακίνησης εγγράφων 
(Σ.Η.Δ.Ε.), φέρουν α) προηγμένη ή εγκεκριμένη ηλε-
κτρονική χρονοσφραγίδα και β) είτε την προηγμένη ή 
εγκεκριμένη ηλεκτρονική σφραγίδα του φορέα είτε την προηγμένη ή εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή του 
αρμόδιου οργάνου.
2. Η χρήση των εσωτερικών συστημάτων ηλεκτρονι-
κής διακίνησης εγγράφων προϋποθέτει την αυθεντικο-
ποίηση κάθε χρήστη.
Άρθρο 18
Ηλεκτρονική διακίνηση δημοσίων εγγράφων μεταξύ δημοσίων φορέων
1. Η διακίνηση, διαβίβαση, κοινοποίηση και ανακοίνω-
ση δημοσίων εγγράφων μεταξύ φορέων του δημόσιου 
τομέα πραγματοποιείται αποκλειστικά με χρήση ΤΠΕ, με 
την επιφύλαξη των διατάξεων για την προστασία κρα-
τικών ή άλλων απορρήτων και την απαγόρευση χορή-γησης αντιγράφων.
2. Οι φορείς του δημόσιου τομέα διακινούν ή ανταλ-
λάσσουν με χρήση ΤΠΕ έγγραφα και δεδομένα στο πλαί-
σιο της άσκησης των αρμοδιοτήτων τους, υπό την προ-ϋπόθεση ότι τηρούνται οι  όροι ασφαλείας στο επίπεδο 
που κάθε φορά επιβάλλεται από τη φύση των διακινού-
μενων εγγράφων και εξασφαλίζεται η αυθεντικοποίη-
ση των δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων. Οι όροι 
ασφαλείας που πρέπει να τηρούνται για τη διακίνηση 
εγγράφων μεταξύ φορέων του δημόσιου τομέα, καθώς 
και κάθε άλλο σχετικό θέμα, καθορίζονται με απόφαση 
του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9638 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
3. Τα ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα διακινούνται με-
ταξύ των φορέων του δημόσιου τομέα σε μία από τις 
μορφές των παρ. 3, 4, 5 και 6 του άρθρου 13.
4. Στην περίπτωση των φορέων του δημοσίου τομέα, 
πλην των δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών του 
Κεφαλαίου Α΄ του ν. 3429/2005, η διακίνηση κάθε εγγρά-
φου μεταξύ των ανωτέρω φορέων, καθώς και η διακίνη-
ση εγγράφων με φορείς άλλων χωρών πραγματοποιείται 
μέσω του Κεντρικού Συστήματος Ηλεκτρονικής Διακίνη-
σης Εγγράφων (Κ.Σ.Η.Δ.Ε.), το οποίο αναπτύσσεται και 
λειτουργεί στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το 
Κ.Σ.Η.Δ.Ε. παρέχεται ως υπηρεσία σε όλους τους ως άνω 
φορείς και αξιοποιεί, για τη λειτουργία του, το Ψηφιακό Οργανόγραμμα του άρθρου 16 του ν. 4440/2016. Κάθε 
φορέας του πρώτου εδαφίου μεριμνά για τη διασύνδεση 
της υφιστάμενης υποδομής ηλεκτρονικής διαχείρισης 
εγγράφων ή του εσωτερικού του συστήματος ηλεκτρο-
νικής διακίνησης εγγράφων (Σ.Η.Δ.Ε.) με το Κ.Σ.Η.Δ.Ε., 
καθώς και για την απόκτηση εγκεκριμένων ηλεκτρονι-
κών υπογραφών και εγκεκριμένων ηλεκτρονικών σφρα-
γίδων για το σύνολο των στελεχών του, από την Αρχή 
Πιστοποίησης Ελληνικού Δημοσίου (Α.Π.Ε.Δ.) ή από άλλο 
εγκεκριμένο πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης. Όσοι 
φορείς διαθέτουν Σ.Η.Δ.Ε. συνεχίζουν την αυτοτελή λει-
τουργία του μέχρι την ολοκλήρωση της διασύνδεσής 
του με το Κ.Σ.Η.Δ.Ε. Η έναρξη διασύνδεσης του Σ.Η.Δ.Ε. κάθε φορέα με το Κ.Σ.Η.Δ.Ε. διαπιστώνεται με απόφαση 
του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Σε κάθε περί-
πτωση, η ημερομηνία αυτή δεν μπορεί να υπερβεί την 31 
Δεκεμβρίου 2020. Μέχρι την έκδοση των πράξεων του 
προηγούμενου εδαφίου, η διακίνηση εγγράφων μεταξύ 
των ως άνω φορέων γίνεται με τη χρήση κάθε ΤΠΕ, συ-μπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας.
Άρθρο 19
Ηλεκτρονικό πρωτόκολλο
1. Κάθε φορέας του δημόσιου τομέα τηρεί ηλεκτρο-
νικό πρωτόκολλο, στο οποίο καταχωρίζονται πράξεις, 
όπως η έκδοση, παραλαβή, κοινοποίηση, διαβίβαση 
εγγράφων, τα οποία είτε εκδίδονται από αυτόν είτε βρί-
σκονται ή περιέρχονται στην κατοχή του στο πλαίσιο της 
άσκησης των αρμοδιοτήτων του.
2. Η καταχώριση στο ηλεκτρονικό πρωτόκολλο που 
τηρείται από τον φορέα του δημόσιου τομέα πραγματο-
ποιείται, ανεξάρτητα από το εάν η παραγωγή, έκδοση ή 
διακίνηση εγγράφων πραγματοποιείται με ηλεκτρονικό 
ή μη τρόπο και ανεξάρτητα από το εάν η διοικητική πρά-
ξη ή ενέργεια διεκπεραιώνεται εξ  ολοκλήρου ή εν μέρει 
με ηλεκτρονικό τρόπο.
3. Τα συστήματα ηλεκτρονικού πρωτοκόλλου εκδί-
δουν ηλεκτρονικό αποδεικτικό καταχώρισης που περι-
λαμβάνει στοιχεία ταυτοποίησης του εγγράφου, όπως 
εκδότης, θέμα, ημερομηνία και ώρα καταχώρισης, καθώς 
και τον μοναδικό αριθμό ηλεκτρονικού πρωτοκόλλου. 
Ως χρόνος καταχώρισης στο ηλεκτρονικό πρωτόκολλο λογίζεται η ημερομηνία και ώρα που αναγράφεται στο αποδεικτικό καταχώρισης.
4. Η βεβαίωση καταχώρισης στο ηλεκτρονικό πρωτό-
κολλο γνωστοποιείται στο συναλλασσόμενο φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα με χρήση ΤΠΕ, σύμ-
φωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 29, εκτός εάν αυτό 
έχει αιτηθεί ή επιλέξει διαφορετικά κατά την αρχική 
επικοινωνία. Με την προϋπόθεση της αυθεντικοποίη-
σης, τα συναλλασσόμενα με τον φορέα του δημόσιου τομέα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες 
μπορούν να ενημερώνονται με χρήση ΤΠΕ αναφορικά με τη διακίνηση των εγγράφων που έχουν πρωτοκολ-
ληθεί και εν γένει για την πορεία της υπόθεσης που τα 
αφορά.
Άρθρο 20
Ηλεκτρονική αρχειοθέτηση
1. Η δημιουργία ή επικύρωση επιμέρους αρχείου της 
εκάστοτε διαδικασίας ή υπόθεσης πραγματοποιείται 
αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικής ένδειξης από το κάθε 
φορά προς τούτο εξουσιοδοτημένο όργανο του φορέα 
δημόσιου τομέα κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής της 
διαδικασίας.
2. Κάθε φορέας του δημόσιου τομέα τηρεί αποκλειστι-
κά ηλεκτρονικά αρχεία των ηλεκτρονικών εγγράφων, τα 
οποία εκδίδει, κατέχει ή διακινεί και σχετίζονται με την άσκηση των αρμοδιοτήτων του ή το πεδίο των δραστη-ριοτήτων του.
3. Οι διαδικασίες και τα μέσα καταχώρισης, τήρησης 
και εν γένει της επεξεργασίας των ηλεκτρονικών εγγρά-
φων στα ηλεκτρονικά αρχεία πρέπει να πληρούν τους 
όρους και προϋποθέσεις ασφαλείας και να εγγυώνται 
ιδίως την ακεραιότητα, αυθεντικότητα, εμπιστευτικότη-
τα, προσβασιμότητα, αναγνωσ ιμότητα και ποιότητα των 
εγγράφων, καθώς και των δεδομένων και πληροφοριών 
που περιέχονται σε αυτά.
4. Με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων για την 
αρχειοθέτηση εγγράφων των Ενόπλων Δυνάμεων, τα 
έντυπα έγγραφα διατηρούνται για χρονικό διάστημα 
πέντε (5) ετών μετά από την ψηφιοποίησή τους. Με την 
παρέλευση του ανωτέρω χρονικού διαστήματος κατα-στρέφονται.
Άρθρο 21
Στατιστική επεξεργασία δεδομένων
1. Οι φορείς του δημόσιου τομέα επεξεργάζονται και 
εξάγουν στατιστικά στοιχεία που προκύπτουν από τις 
ολοκληρωμένες διοικητικές διαδικασίες ή από την έκ-
δοση δημοσίων εγγράφων με χρήση ΤΠΕ. Τα στατιστικά 
στοιχεία τηρούνται ηλεκτρονικά από τους φορείς του 
δημόσιου τομέα, με σκοπό την εξαγωγή αναφορών και 
στοιχείων σχετικά με τη διεκπεραίωση δημοσίων εγγρά-
φων και συναλλαγών, όπως ιδίως ο χρόνος και το κόστος 
διεκπεραίωσης της διαδικασίας.
2. Τα στατιστικά στοιχεία που εξάγονται από την επε-
ξεργασία, σύμφωνα με την παρ. 1, δημοσιεύονται περι-
οδικά στον ιστότοπο του φορέα του δημόσιου τομέα. 
Το πρώτο εδάφιο δεν εφαρμόζεται στα διαβαθμισμένα 
στατιστικά στοιχεία.
3. Αν στα δεδομένα που θα υποστούν στατιστική 
επεξεργασία περιλαμβάνονται δεδομένα προσωπικού 
χαρακτήρα, η επεξεργασία λαμβάνει χώρα αφού αυτά 
καταστούν ανώνυμα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9639 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΠΑΡΟΧΗ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ - ΕΝΙΑΙΑ ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΥΛΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Άρθρο 22
Παροχή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών
1. Η παροχή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών και ιδί-
ως η διακίνηση ηλεκτρονικών εγγράφων, δημόσιων ή 
ιδιωτικών, μεταξύ αφενός των φορέων του δημόσιου 
τομέα και αφετέρου των φυσικών ή νομικών προσώπων 
ή νομικών οντοτήτων πραγματοποιείται μέσω της Ενι-
αίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr - 
ΕΨΠ) και σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζονται στις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου. Για την παροχή των 
ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών της Εθνικής Υπηρεσίας 
Πληροφοριών (ΕΥΠ) μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης απαιτείται η έγκριση της ΕΥΠ.
2. Κάθε φορέας του δημόσιου τομέα υποχρεούται να 
συνεργάζεται με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ώστε η παροχή των ψηφια-κών δημόσιων υπηρεσιών του να διενεργείται αποκλει-στικά μέσα από την ΕΨΠ και σύμφωνα με τους κανόνες που ορίζονται στις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου.
3. Η Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημά-
των Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ .Δ.Δ.) του Υπουργείου 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι αρμόδια για την παρα-
γωγική λειτουργία, καθώς και τον τεχνικό σχεδιασμό 
της ΕΨΠ. Η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης και Απλούστευσης Διαδικ ασιών (Γ .Γ .Ψ.Δ.Α.Δ.) του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι αρμόδια 
για την επιχειρησιακή λειτουργία της ΕΨΠ.
Άρθρο 23
Κανόνες για την παροχή νέων ψηφιακών 
δημόσιων υπηρεσιών και την τροποποίηση 
ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών
1. Οι φορείς του δημόσιου τομέα οφείλουν, κατά τον 
σχεδιασμό νέων ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών και σε 
κάθε περίπτωση πριν από την παροχή αυτών, καθώς και 
κατά την τροποποίηση ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών, 
να υποβάλουν προς αξιολόγηση και έγκριση στην Υπη-
ρεσία Συντονισμού ΕΨΠ της Γενικής Γ ραμματείας Ψηφι-
ακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών 
(Γ .Γ .Ψ.Δ.Α.Δ.) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
σχετική αίτηση για την παροχή νέων ψηφιακών δημόσι-
ων υπηρεσιών ή την τροποποίηση ψηφιακών δημόσιων 
υπηρεσιών. Η αίτηση αποσκοπεί στην αξιολόγηση εκ 
μέρους του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης της τήρησης των κανόνων της προσβασιμότητας, των απα-ραίτητων τεχνικών μέτρων, της ενιαίας εικόνας και ταυ-
τότητας της Δημόσιας Διοίκησης, καθώς και ευρύτερα 
της τήρησης των κανόνων για την ΕΨΠ.
2. Η απόφαση έγκρισης της Υπηρεσίας Συντονισμού 
ΕΨΠ εκδίδεται εντός ενός (1) μηνός από την παραλαβή 
της αίτησης, άλλως εντός της ίδιας προθεσμίας η αίτη-
ση αποστέλλεται από την ανωτέρω Υπηρεσία στους αι-
τούμενους φορείς για συμπλήρωση ή διόρθωση και για 
επανυποβολή. Σε περίπτωση άπρακτης παρόδου της 
ως άνω προθεσμίας χωρίς καμία ενέργεια εκ μέρους της Υπηρεσίας Συντονισμού ΕΨΠ, η πρόταση της δημιουρ-
γίας νέας ψηφιακής δημόσιας υπηρεσίας ή η πρόταση 
τροποποίησης ψηφιακής δημόσιας υπηρεσίας θεωρείται 
εγκεκριμένη.
Άρθρο 24
Τρόποι αυθεντικοποίησης για χρήση υπηρεσιών μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης
1. Ο χρήστης της ΕΨΠ αποκτά πρόσβαση στις υπηρε-
σίες που παρέχονται μέσα από αυτήν, αφού προηγου-
μένως προβεί σε αυθεντικοποίηση. Η αυθεντικοποίηση 
γίνεται μετά από επιλογή του χρήστη με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
α) Με τη χρήση των κωδικών-διαπιστευτηρίων της 
Γενικής Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δη-
μόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης.
β) Με τη χρήση των κωδικών-διαπιστευτηρίων των 
συστημάτων ηλεκτρονικής τραπεζικής (e-banking) των 
πιστωτικών ιδρυμάτων όπως ορίζονται στο στοιχείο 1 
της παρ. 1 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
26ης Ιουνίου 2013 (ΕΕ L 176), περιλαμβανομένων των 
υποκαταστημάτων τους, όπως ορίζονται στο στοιχείο 17 
της παρ. 1 του άρθρου 4 του εν λόγω Κανονισμού, όταν τα υποκαταστήματα αυτά βρίσκονται στην Ελλάδα είτε 
η έδρα τους βρίσκεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
είτε σύμφωνα με το άρθρο 36 του ν. 4261/2014 (Α΄ 107) σε τρίτη χώρα, του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανεί-ων, καθώς και των ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος και των ιδρυμάτων πληρωμών όπως ορίζονται στο άρ-θρο 1 του ν. 4537/2018 (Α΄ 84).
γ) Με τη χρήση εγκεκριμένου πιστοποιητικού ηλεκτρο-
νικής υπογραφής.
2. Για τους σκοπούς του Γενικού Κανονισμού για την 
Προστασία Δεδομένων (ΕΕ L 119) και του ν. 4624/2019 
(Α΄ 137), το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ενεργεί 
ως Υπεύθυνος Επεξεργασίας ως προς την πρόσβαση, την 
επεξεργασία και τη διατήρηση των δεδομένων προσω-πικού χαρακτήρα που είναι αναγκαία για τις υπηρεσίες αυθεντικοποίησης με σκοπό την παροχή ψηφιακών δη-μοσίων υπηρεσιών μέσω της ΕΨΠ.
3. Το πρόσωπο, στο οποίο αποδίδονται διαπιστευ-
τήρια, οφείλει να λαμβάνει όλα τα προσήκοντα μέτρα 
για την εμπιστευτικότητα των διαπιστευτηρίων και την 
ασφαλή φύλαξη των μέσων που τυχόν έχουν διατεθεί 
για την αποθήκευση και χρησιμοποίηση των διαπι-
στευτηρίων. Οφείλει να ειδοπ οιεί αμελλητί εγγράφως 
ή ηλεκτρονικά την αρμόδια υπηρεσία της Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. 
για οποιαδήποτε παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή 
ηλεκτρονική επικοινωνία ή συναλλαγή που έλαβε χώρα 
χωρίς τη γνώση και έγκρισή του.
Άρθρο 25
Ταυτοποίηση για την έκδοση διαπιστευτηρίων
1. Για την έκδοση διαπιστευτηρίων της περ. α΄ της 
παρ. 1 του άρθρου 24, η Γενική Γ ραμματεία Πληροφο-
ριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης είναι απο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9640 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
κλειστικά υπεύθυνη για την ταυτοποίηση και την αυ-
θεντικοποίηση των φυσικών ή νομικών προσώπων ή 
νομικών οντοτήτων για σκοπούς παροχής και χρήσης 
των ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών. Η ταυτοποίηση 
φυσικών προσώπων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για 
την έκδοση διαπιστευτηρίων, με σκοπό την αυθεντικο-
ποίησή τους.
2. Η ταυτοποίηση διενεργείται με έναν από τους ακό-
λουθους τρόπους:
α) Μέσω της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στην υπ’ αρ. 1178/2010 από-φαση του Υπουργού Οικονομικών «Εγγραφή νέων χρη-στών στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες TaxisNet» (Β΄ 1916).
β) Με φυσική παρουσία του φυσικού προσώπου στα 
Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ).
γ) Με τη χρήση εξ αποστάσεως ταυτοποίησης που πα-
ρέχει διασφάλιση ισοδύναμη με τη φυσική παρουσία. 
Η ταυτοποίηση αυτή μπορεί να διενεργείται μέσω του 
Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας Πολιτών του άρθρου 17 
του ν. 4704/2020 (Α΄ 133).
Άρθρο 26
Θυρίδες στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη της Δημόσιας Διοίκησης
1. Στην ΕΨΠ τηρούνται θυρίδες χρηστών και θυρίδες 
φορέων. Για την πρόσβαση στη θυρίδα απαιτείται η προ-
ηγούμενη αυθεντικοποίηση.
2. Στις θυρίδες των χρηστών τηρούνται τα έγγραφα 
που εκδίδουν τα φυσικά πρόσωπα μέσα από την ΕΨΠ, 
καθώς και τα δημόσια έγγραφα που εκδίδονται από 
τους φορείς του δημόσιου τομέα κατόπιν αίτησης των 
φυσικών προσώπων. Οι φορείς του δημόσιου τομέα 
μπορούν να αποστέλλουν δημόσια έγγραφα στη θυρί-
δα του χρήστη μετά από αίτησή του. Η αποστολή του 
προηγούμενου εδαφίου επέχει θέση επίδοσης με τις 
προϋποθέσεις της παρ. 4 του άρθρου 29. Τα έγγραφα 
του πρώτου εδαφίου αποθηκεύονται προσωρινά στις 
θυρίδες των χρηστών για χρονικό διάστημα τριάντα (30) 
ημερών και μετά από επιλογή των χρηστών μπορούν 
να παραμένουν αποθηκευμένα στις θυρίδες τους για 
χρονικό διάστημα έως πέντε (5) ετών.
3. Κάθε φορέας που επιθυμεί τη δημιουργία θυρίδας 
στην ΕΨΠ υποβάλλει αίτημα στην Υπηρεσία Συντονι-
σμού Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης. Στις θυρίδες των φορέων 
τηρούνται τα έγγραφα που απευθύνονται σε αυτούς και 
αποστέλλονται μέσω της ΕΨΠ. Υπεύθυνος επεξεργασίας 
των δεδομένων που τηρούνται στη θυρίδα κάθε φορέα ορίζεται ο ίδιος ο φορέας, ο οποίος είναι υπεύθυνος ιδί-
ως για τον ορισμό των εσωτερικών όρων χρήσης της 
θυρίδας του και των εξουσιοδοτημένων χρηστών αυτής, 
καθώς και για τον χρόνο τήρησης και τον τρόπο διαχεί-ρισης και διαγραφής των δεδομένων.
Άρθρο 27
Έκδοση εγγράφων μέσω 
της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης
1. Κάθε φυσικό πρόσωπο που ενεργεί για τον εαυτό του 
ατομικά ή ως νόμιμος εκπρόσωπος νομικού προσώπου 
(χρήστης) δύναται να εκδίδει έγγραφα μέσω της ΕΨΠ. Στην έννοια του χρήστη περιλαμβάνονται και τα φυσικά 
πρόσωπα που ενεργούν ως δικαστικοί συμπαραστάτες.
2. Για την έκδοση εγγράφων μέσω της ΕΨΠ απαιτείται 
η προηγούμενη αυθεντικοποίηση του χρήστη, σύμφωνα 
με όσα ορίζονται στο άρθρο 24.
3. Τα έγγραφα της παρ. 1 φέρουν μοναδικό αναγνω-
ριστικό αριθμό επαλήθευσης και προηγμένη ή εγκεκρι-
μένη ηλεκτρονική σφραγίδα του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης και γίνονται υποχρεωτικά αποδεκτά από 
όλους τους φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού το-
μέα, καθώς και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές 
οντότητες:
α) Ως ηλεκτρονικά έγγραφα διακινούμενα με χρήση 
Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), 
χωρίς να απαιτείται ηλεκτρονική υπογραφή ή άλλη ηλε-
κτρονική σφραγίδα και με ισχύ πρωτότυπου εγγράφου.
β) Ως έντυπα έγγραφα, εφόσον εκτυπωθούν από τη 
διαδικτυακή εφαρμογή της ΕΨΠ, χωρίς περαιτέρω διατυ-
πώσεις ή διαδικασία επικύρωσης και με ισχύ αντιγράφου.
4. Η επαλήθευση του περιεχομένου του εγγράφου από 
τον λήπτη γίνεται μέσω της υπηρεσίας επαλήθευσης που 
παρέχεται από την ΕΨΠ με τη χρήση του μοναδικού ανα-
γνωριστικού αριθμού επαλήθευσης.
Άρθρο 28
Αιτήσεις φυσικών προσώπων μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης
1. Τα πρόσωπα της παρ. 1 του άρθρου 27 μπορούν 
να αιτούνται την έκδοση δημοσίων εγγράφων από τους 
φορείς του δημόσιου τομέα μέσω της ΕΨΠ.
2. Για την πρόσβαση στην ως άνω υπηρεσία απαιτείται 
η προηγούμενη αυθεντικοποίηση του χρήστη, σύμφωνα 
με όσα ορίζονται στο άρθρο 24.
3. Ο φορέας του δημόσιου τομέα, στον οποίο απευθύ-
νεται η αίτηση, οφείλει να ενημερώνει τον ενδιαφερό-
μενο με τον πλέον πρόσφορο τρόπο για τη δυνατότητα 
διορθωτικής ή συμπληρωματικής υποβολής αίτησης και 
τις έννομες συνέπειες της διορθωτικής ή συμπληρωμα-τικής υποβολής.
4. Τα δικαιολογητικά, δημόσια ή ιδιωτικά έγγραφα, που 
απαιτούνται:
α) είτε αναζητούνται αυτεπαγγέλτως από τον φορέα 
του δημόσιου τομέα, εφόσον τα έγγραφα αυτά τηρού-
νται ήδη σε ηλεκτρονικό αρχείο ή με οποιονδήποτε 
τρόπο σε φορέα του δημόσιου τομέα. Ο φορέας που 
διαθέτει τα έγγραφα αυτά επιβεβαιώνει την ακρίβεια 
και την ισχύ τους. Για τον σκοπό αυτόν τεκμαίρεται ότι 
παρέχεται σχετική εξουσιοδότηση από τον ενδιαφερό-
μενο με την υποβολή της αίτησής του,
β) είτε αναζητούνται από τον φορέα του δημόσιου 
τομέα κατόπιν αίτησης του ενδιαφερόμενου, η οποία 
επέχει θέση υπεύθυνης δήλωσης για την ακρίβεια των 
αναγραφόμενων ή βεβαιούμενων στοιχείων σε αυτά, 
εφόσον τα έγγραφα αυτά τηρούνται ήδη σε ηλεκτρονικό 
αρχείο ή με οποιονδήποτε τρόπο σε φορέα του δημό-
σιου τομέα,
γ) είτε υποβάλλονται από τον ενδιαφερόμενο με επι-
σύναψη στην αίτηση μέσω της ΕΨΠ.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9641 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 29
Ηλεκτρονική διακίνηση εγγράφων μεταξύ δημοσίων φορέων και φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων
1. Η διακίνηση δημοσίων ή ιδιωτικών εγγράφων με-
ταξύ αφενός των φορέων του δημόσιου τομέα και αφε-
τέρου των φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών 
οντοτήτων, πραγματοποιείται με χρήση ΤΠΕ, ιδίως μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας ή μέσω της εγκεκριμένης 
ηλεκτρονικής υπηρεσίας συστημένης παράδοσης του 
άρθρου 51 ή μέσω των θυρίδων που τηρούνται στην ΕΨΠ.
2. Οι υπάλληλοι των φορέων του δημόσιου τομέα υπο-
χρεούνται να παραλαμβάνουν τα ηλεκτρονικά έγγραφα 
των άρθρων 13 και 15, καθώς και τα έγγραφα που εκ-
δίδονται ή διακινούνται μέσω της ΕΨΠ. Κατ’  εξαίρεση 
γίνονται δεκτά έντυπα έγγραφα ή εκτυπώσεις ηλεκτρο-νικών εγγράφων ή των εγγράφων που εκδίδονται μέσω της ΕΨΠ όταν:
α) είτε υφίσταται πρόσκαιρη αντικειμενική αδυναμία 
παραλαβής ηλεκτρονικού εγγράφου από τον φορέα,
β) είτε υφίσταται άλλου τύπου αδυναμία παραλαβής 
που διαπιστώνεται με πράξη του Υπουργού Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης,
γ) είτε στην περίπτωση που το φυσικό ή νομικό πρό-
σωπο ή νομική οντότητα έχει επιλέξει μη ηλεκτρονικό 
τρόπο επικοινωνίας, σύμφωνα με το άρθρο 34.
Η αναιτιολόγητη μη διεκπεραίωση ηλεκτρονικού 
εγγράφου συνιστά επιβαρυντική περίσταση για την επιμέτρηση της πειθαρχικής ποινής του πειθαρχικού 
παραπτώματος της περ. ιγ΄ της παρ. 1 του άρθρου 107 του ν. 3528/2007 (Α΄ 26).
3. Η αποστολή στον ενδιαφερόμενο με χρήση ΤΠΕ δη-
μοσίου εγγράφου, το οποίο έχει εκδοθεί μετά από αίτησή 
του, επέχει θέση επίδοσης ή κοινοποίησης. Η αποστολή 
στον ενδιαφερόμενο με χρήση ΤΠΕ δημοσίου εγγράφου, 
το οποίο έχει εκδοθεί χωρίς αίτησή του, επέχει θέση επί-
δοσης ή κοινοποίησης, μόνο όταν ο ενδιαφερόμενος 
έχει προηγουμένως επιλέξει την ηλεκτρονική επίδοση 
εγγράφων στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας Πολιτών. 
Οι φορείς του δημόσιου τομέα που επιδίδουν ή κοινο-ποιούν έγγραφα σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομι-κές οντότητες με χρήση ΤΠΕ υποχρεούνται να αντλούν τα στοιχεία επικοινωνίας των ανωτέρω προσώπων από το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας Πολιτών.
4. Η επίδοση ή κοινοποίηση με χρήση ΤΠΕ δημοσίου 
εγγράφου στις περιπτώσεις της παρ. 3 διενεργείται μέσω 
συστήματος, το οποίο επιτρέπει την εξακρίβωση του 
ακριβούς χρόνου, κατά τον οποίο έλαβε χώρα η απο-
στολή, παραλαβή και η πρόσβαση στο περιεχόμενο του 
εν λόγω εγγράφου, η οποία συνεπάγεται έναρξη των 
έννομων συνεπειών και των προθεσμιών, όπως ιδίως 
αυτές που αφορούν την άσκηση ενδίκων βοηθημάτων. 
Τεκμαίρεται ότι το πρόσωπο που είναι αποδέκτης του εγ-
γράφου αποκτά πρόσβαση στο περιεχόμενο του εγγρά-
φου το αργότερο δέκα (10) εργάσιμες ημέρες από την 
επίδοση ή κοινοποίηση αυτού, εκτός εάν ο αποδέκτης αποδείξει τη συνδρομή λόγων ανωτέρας βίας που δεν επέτρεψαν την πρόσβαση στο περιεχόμενο του εγγρά-
φου ή εφόσον αυτή η αδυναμία οφείλεται σε λόγους που 
αφορούν στον φορέα του δημόσιου τομέα.5. Η αποστολή των εγγράφων της παρ. 1 σε έντυπη 
μορφή είναι δυνατή μόνο κατόπιν αιτήματος των φυσι-
κών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων.
6. Από τη διάταξη της παρ. 1 εξαιρούνται τα έγγραφα 
που αφορούν κρατικά ή άλλα απόρρητα ή έχουν χα-
ρακτηριστεί ως εμπιστευτικά έγγραφα ή για τα οποία 
προβλέπεται από τον νόμο απαγόρευση χορήγησης 
αντιγράφων. Ο φορέας του δημόσιου τομέα υποχρεού-
ται να ενημερώνει εγκαίρως και με τον πλέον πρόσφορο 
κάθε φορά τρόπο τον ενδιαφερόμενο, εάν τα έγγραφα εμπίπτουν σε μία από τις εξαιρέσεις του προηγούμενου εδαφίου.
Άρθρο 30
Προσδιορισμός χρόνου παραλαβής και υπολογισμός προθεσμιών κατάθεσης
1. Ο προσδιορισμός του χρόνου παραλαβής δημόσιων 
ή ιδιωτικών εγγράφων που διακινούνται ηλεκτρονικά 
γίνεται από τους φορείς του δημόσιου τομέα αποκλει-στικά ως εξής:
α) είτε με χρήση της εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπη-
ρεσίας συστημένης παράδοσης, σύμφωνα με τα οριζό-μενα στο άρθρο 51,
β) είτε με χρήση αυτόματης ηλεκτρονικής επιβεβαί-
ωσης παραλαβής,
γ) είτε με χρήση μη αυτόματης ηλεκτρονικής επιβε-
βαίωσης παραλαβής.
2. Με την αυτόματη ηλεκτρονική επιβεβαίωση πα-
ραλαβής, το πληροφοριακό σύστημα του φορέα απο-
στέλλει στο πρόσωπο που υπέβαλε το ηλεκτρονικό δη-
μόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο αυτοματοποιημένο μήνυμα 
παραλαβής με εγκεκριμένη χρονοσφραγίδα, στο οποίο 
αναφέρονται τουλάχιστον ο ακριβής χρόνος και τα στοι-
χεία καταχώρισης στο ηλεκτρονικό πρωτόκολλο. Με την 
επιφύλαξη ειδικών διατάξεων, ως χρόνος υποβολής θε-
ωρείται ο χρόνος της ηλεκτρονικής επιβεβαίωσης της 
παραλαβής, ο οποίος αναγράφεται στην εγκεκριμένη 
ηλεκτρονική χρονοσφραγίδα.
3. Με την μη αυτόματη ηλεκτρονική επιβεβαίωση 
παραλαβής, ο φορέας καταχωρίζει αυθημερόν ή το αρ-
γότερο την επόμενη εργάσιμη ημέρα το ηλεκτρονικό 
δημόσιο ή ιδιωτικό έγγραφο που έλαβε στο ηλεκτρο-
νικό πρωτόκολλο και αποστέλλει αμελλητί με χρήση 
ΤΠΕ, ιδίως με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, στο πρόσωπο 
που υπέβαλε το έγγραφο αποδεικτικό υποβολής, στο 
οποίο αναφέρονται τουλάχιστον ο ακριβής χρόνος και 
τα στοιχεία καταχώρισης στο ηλεκτρονικό πρωτόκολλο. 
Με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων, ως χρόνος υποβο-
λής θεωρείται ο χρόνος καταχώρισης στο ηλεκτρονικό 
πρωτόκολλο, ο οποίος αναγράφεται στο αποδεικτικό 
υποβολής.
4. Οι ως άνω φορείς υποχρεούνται να παρέχουν κάθε 
πληροφόρηση σχετικά με τη διαθέσιμη σε αυτούς μέθο-
δο προσδιορισμού χρόνου παραλαβής ηλεκτρονικών εγ-
γράφων, κατά τα ανωτέρω οριζόμενα στις παρ. 1 έως 3. 
Η πληροφόρηση του προηγούμενου εδαφίου γίνεται με 
κάθε πρόσφορο τρόπο και ιδίως στον οικείο δικτυακό 
τόπο.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9642 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
5. Με την επιφύλαξη ειδικότερων ρυθμίσεων, όταν 
προβλέπεται προθεσμία για την ηλεκτρονική υποβολή 
αιτήσεων, δηλώσεων, δικαιολογητικών και άλλων εγγρά-
φων, η προθεσμία αυτή λήγει την δωδέκατη νυχτερινή 
ώρα Ελλάδας της ημέρας κατά την οποία παρέρχεται 
η προθεσμία ή της επόμενης εργάσιμης εάν η καταλη-
κτική ημέρα είναι κατά νόμο εξαιρετέα ή αργία. Σε πε-ρίπτωση εκπρόθεσμης ηλεκτρονικής υποβολής ο ενδι-
αφερόμενος ενημερώνεται αμελλητί και με τον πλέον 
πρόσφορο τρόπο για τον εκπρόθεσμο χαρακτήρα της 
υποβολής.
Άρθρο 31
Αυτοματοποιημένη παροχή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών
1. Η παροχή ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών από τους 
φορείς του δημόσιου τομέα, η έκδοση δημοσίων εγγρά-
φων από τους φορείς αυτούς και η εκπλήρωση αιτημά-των που υποβάλλονται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα 
ή νομικές οντότητες ηλεκτρονικά ή μη, μπορεί να γίνεται 
με μερικώς ή πλήρως αυτοματοποιημένο τρόπο με την 
υποστήριξη ΤΠΕ, με την π ροϋπόθεση της αυθεντικοποί-
ησης των αιτούντων και των δημοσίων λειτουργών και 
υπαλλήλων και της τήρησης των όρων ασφαλείας στο 
επίπεδο που επιβάλλεται από τη φύση των παρεχόμενων 
υπηρεσιών και των αντίστοιχων δεδομένων.
2. Η  παροχή ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών και 
η ανταπόκριση σε αιτήματα φυσικών ή νομικών προσώ-
πων ή νομικών οντοτήτων είτε με διαβίβαση δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα μεταξύ φορέων του δημόσιου 
τομέα είτε με διασύνδεση ηλεκτρονικών αρχείων ή βάσε-
ων δεδομένων που τηρούνται από φορείς του δημόσιου 
τομέα είτε με πλήρως αυτοματοποιημένο τρόπο με την υποστήριξη πληροφοριακών συστημάτων και βάσεων 
δεδομένων, πραγματοποιείται με τήρηση των προϋπο-
θέσεων και εγγυήσεων του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών 
προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλο-
φορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της 
οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστα-σία Δεδομένων) και του ν. 4624/2019 (Α΄ 137).
Άρθρο 32
Ηλεκτρονικές πληρωμές
1. Επιτρέπεται η είσπραξη ειδικών φόρων, παραβόλων, 
τελών ενσήμων, χαρτοσήμων, προστίμων και εν γένει 
η οικονομική εκκαθάριση οφειλών φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων προς φορείς του δη-
μόσιου τομέα, με χρέωση τραπεζικών λογαριασμών ή 
λογαριασμών πληρωμής που τηρούν οι υπόχρεοι ή με χρέωση καρτών πληρωμής που έχουν εκδοθεί στο όνο-μά τους.
2. Με την προϋπόθεση της αυθεντικοποίησης του υπό-
χρεου, η πληρωμή μπορεί να πραγματοποιείται είτε άμε-
σα από τον ίδιο είτε μέσω των Κέντρων Εξυπηρέτησης 
Πολιτών (ΚΕΠ) και των Ελληνικών Ταχυδρομείων (ΕΛΤΑ).3. Για την εκτέλεση πράξης ηλεκτρονικής πληρωμής 
ο υπόχρεος υποβάλλει τουλ άχιστον τις ακόλουθες πλη-
ροφορίες: α) κωδικό υποχρέωσης που αντιστοιχεί στην 
οφειλή, β) ποσό καταβολής, γ) ημερομηνία και προθε-
σμία καταβολής. Η ηλεκτρονική πληρωμή ολοκληρώ-
νεται, όταν στον υπόχρεο κοινοποιηθεί με χρήση ΤΠΕ 
η επιβεβαίωση της συναλλαγής, η χρέωση του αντίστοι-
χου λογαριασμού ή της κάρτας που χρησιμοποιείται ως 
μέσο ηλεκτρονικής καταβολής και ο ακριβής χρόνος 
που ολοκληρώθηκε η συναλλαγή. Εάν η ηλεκτρονική 
πληρωμή δεν είναι επιτυχής ή δεν ολοκληρωθεί, ο υπό-
χρεος ενημερώνεται αυτόματα για την αδυναμία χρήσης 
της συγκεκριμένης ψηφιακής δημόσιας υπηρεσίας και, εφόσον είναι δυνατόν, για τους λόγους της ανεπιτυχούς συναλλαγής. Η ως άνω ενημέρωση δεν αντικαθιστά την 
υποχρέωση του παρόχου υπηρεσιών πληρωμών για πλη-
ροφόρηση σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4537/2018 (Α΄ 84).
Άρθρο 33
Ηλεκτρονική καταβολή οφειλών των δημοσίων φορέων
Με την προϋπόθεση της αυθεντικοποίησης του δικαι-
ούχου, μπορούν να καταβάλλονται οφειλές των φορέων 
του δημόσιου τομέα προς φυσικά ή νομικά πρόσωπα 
ή νομικές οντότητες μέσω της πίστωσης λογαριασμών του δικαιούχου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ΄
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ
Άρθρο 34
Επικοινωνία μεταξύ δημοσίων φορέων και φυσικών ή νομικών 
προσώπων ή νομικών οντοτήτων
Οι φορείς του δημόσιου τομέα οφείλουν να χρησιμο-
ποιούν ηλεκτρονικό τρόπο επικοινωνίας με φυσικά ή 
νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες. Με την επιφύ-
λαξη ειδικών διατάξεων, τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα 
και νομικές οντότητες έχουν δικαίωμα να επιλέξουν στο 
Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας Πολιτών μη ηλεκτρονικό τρόπο επικοινωνίας με τους ανωτέρω φορείς.
Άρθρο 35
Ιστοσελίδες δημοσίων φορέων
1. Όλοι οι φορείς του δημόσιου τομέα υποχρεούνται 
να διατηρούν δικτυακούς τόπους ως τόπους ελεύθερης 
και χωρίς περιορισμούς πρόσβασης, με σκοπό την πλη-
ροφόρηση και την ενημέρωση των φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων, σχετικά με δημόσιες πολιτικές, δράσεις ή προγράμματα που σχεδιάζουν και εφαρμόζουν, εκτός αν προβλέπεται άλλως από τον οι-
κείο φορέα για λόγους διαφύλαξης κρατικού απορρήτου 
ή απορρήτου που προστατεύεται από διάταξη νόμου.
2. Όλοι οι φορείς του δημοσίου τομέα μεριμνούν για 
την εγκυρότητα, νομιμότητα, π οιότητα και επικαιροποί-
ηση των πληροφοριών, δεδομένων και εγγράφων που 
αναρτούν ή κοινοποιούν προς ανάρτηση στον δικτυακό 
τους τόπο, καθώς και για την ευρετηρίαση και τεκμηρί-
ωση της πληροφορίας που διαθέτουν, όπως και για την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9643 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
παροχή υπηρεσιών καταλόγου, αναζήτησης και αυτο-
ματοποιημένης αίτησης και διάθεσης πληροφοριών και 
εγγράφων του δημόσιου τομέα.
3. Οι δικτυακοί τόποι οφείλουν να παρέχουν με κάθε 
πρόσφορο τρόπο τη δυνατότητα επικοινωνίας των φυ-σικών ή νομικών προσώπων ή των νομικών οντοτήτων 
με τον δημόσιο φορέα, ιδίως με τη διάθεση της διεύ-
θυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή τη διαμόρφωση 
ειδικού χώρου για τη διατύπωση των ερωτημάτων κάθε 
ενδιαφερόμενου ή ειδικού χώρου με τις απαντήσεις των 
φορέων επί των συνηθισμένων ερωτήσεων των ενδια-φερομένων. Για την επικοινωνία σύμφωνα με το παρόν δεν απαιτείται αυθεντικοποίηση του χρήστη.
4. Οι δικτυακοί τόποι οφείλουν να παρέχουν τα δεδο-
μένα, τις πληροφορίες και τα έγγραφα με προσιτό και 
εύληπτο τρόπο στους ενδιαφερόμενους, προκειμένου 
να διευκολύνεται η άσκηση δικαιωμάτων ή η εκπλήρω-
ση υποχρεώσεων που προβλέπει ο νόμος και να είναι 
εναρμονισμένοι με τις εθνικές και ενωσιακές διατάξεις σχετικά με την προσβασιμότητα των ιστότοπων, καθώς και την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.
5. Οι περιορισμοί και οι όροι χρήσης των πληροφο-
ριών και εγγράφων που αναρτώνται πρέπει να δημο-
σιεύονται κατά σαφή και εμφανή τρόπο στον δικτυακό 
τόπο του φορέα του δημόσιου τομέα. Οι τροποποιήσεις 
των περιορισμών και των όρων χρήσης πρέπει να είναι άμεσα και ευχερώς αναγνωρίσιμες, ενώ πρέπει ρητά να αναφέρεται η ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης των όρων χρήσης.
6. Σε κάθε δημόσιο φορέα ορίζεται Διαχειριστής του 
ιστοτόπου, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την επικαιρο-
ποίηση και αναβάθμιση του δικτυακού τόπου όποτε 
αυτό απαιτείται. Ο Διαχειριστής του ιστοτόπου συνερ-
γάζεται με όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς και με τα 
Γ ραφεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης του ν. 4622/2019, 
προκειμένου να ασκεί τα καθήκοντά του.
7. Οι δικτυακοί τόποι της Προεδρίας της Κυβέρνησης, 
των Υπουργείων, των νομικών προσώπων δημοσίου δι-καίου που εποπτεύονται από αυτά, των αυτοτελών δη-μοσίων υπηρεσιών που ανήκουν στην Κεντρική Διοίκη-ση, σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), καθώς και των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων οφείλουν 
να τηρούν τις εξής υποχρεώσεις: (α) να έχουν όνομα χώ-
ρου στο Διαδίκτυο με κατάληξη gov.gr και (β) να τηρούν 
τις οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης σχετικά με την 
ενιαία και ομοιόμορφη εικόνα και ταυτότητα και (γ) να 
μην παρέχουν απευθείας ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, 
οι οποίες παρέχονται αποκλειστικά μέσω της ΕΨΠ. Από τις διατάξεις της παρούσας εξαιρούνται τα ΑΕΙ, οι ερευ-
νητικοί και ακαδημαϊκοί φορείς του ν. 4310/2014, κα-
θώς και τα εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα δημοσίου 
και ιδιωτικού δικαίου του Υπουργείου Πολιτισμού και 
Αθλητισμού.
8. Οι φορείς του δημόσιου τομέα, πλην των οριζομέ-
νων στην παρ. 7, δύνανται να αποκλίνουν από τις υπο-
χρεώσεις των περ. α΄ και ΄ της παρ. 7. Η απόκλιση από την 
υποχρέωση της περ. γ΄ της παρ. 7 επιτρέπεται μόνο μετά 
από σχετική έγκριση που παρέχεται με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η οποία αναρτάται 
στη Διαύγεια, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
Μέρους, ανεξαρτήτως εάν η ψηφιακή δημόσια υπηρεσία 
απαιτεί αυθεντικοποίηση του χρήστη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄
ΨΗΦΙΑΚΗ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ (ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2016/2102 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΗΣ 26ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2016, ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΙΣΤΟΤΟΠΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΓΙΑ ΦΟΡΗΤΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣΤΩΝ ΟΡΓ ΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ)
Άρθρο 36
Αντικείμενο ψηφιακής προσβασιμότητας(άρθρο 1 παρ. 1 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Αντικείμενο των διατάξεων της ψηφιακής προσβασι-
μότητας είναι η εισαγωγή ρυθμίσεων για την προσβα-
σιμότητα σε ιστότοπους και εφαρμογές για φορητές 
συσκευές των οργανισμών του δημόσιου τομέα, προ-
κειμένου οι υπηρεσίες τους να καταστούν περισσότε-
ρο προσβάσιμοι στους χρήστες και ιδίως στα άτομα με 
αναπηρίες.
Άρθρο 37
Πεδίο εφαρμογής ψηφιακής προσβασιμότητας
(άρθρο 1 παρ. 2, 3 και 4 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
1. Με τις διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου θεσπίζο-
νται οι κανόνες, οι όροι, οι  προϋποθέσεις και οι απαιτή-
σεις για την κατασκευή, το περιεχόμενο και τη λειτουργία 
των ιστότοπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευ-
ές των οργανισμών του δημόσιου τομέα, όπως αυτοί 
ορίζονται στο επόμενο άρθρο, που εξασφαλίζουν ότι 
οι ιστότοποι, ανεξάρτητα από τη συσκευή που χρησιμο-
ποιείται για την πρόσβαση σε αυτούς, και οι εφαρμογές 
για φορητές συσκευές, τις οποίες χρησιμοποιούν για την 
παροχή των υπηρεσιών τους, πληρούν τις απαιτήσεις 
προσβασιμότητας του άρθρου  39 και είναι ευχερώς 
προσβάσιμοι στους χρήστες και ιδίως στα άτομα με 
αναπηρίες.
2. Εξαιρούνται από την εφαρμογή του παρόντος 
Μέρους: α) οι ιστότοποι και οι εφαρμογές για φορητές 
συσκευές των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων 
και των θυγατρικών τους, καθώς και άλλων φορέων ή 
των θυγατρικών τους που εκπληρώνουν αποστολή ρα-
διοτηλεοπτικής εκπομπής δημόσιας υπηρεσίας, (β) οι 
ιστότοποι και οι εφαρμογές για φορητές συσκευές των μη κυβερνητικών οργανώσεων (Μ.Κ.Ο.) που δεν παρέ-
χουν υπηρεσίες βασικές για το κοινό ή υπηρεσίες που 
εξειδικεύονται στην κάλυψη των αναγκών των ατόμων 
με αναπηρίες ή προορίζονται για τα άτομα αυτά.
3. Οι διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου δεν εφαρμό-
ζονται στο περιεχόμενο των ιστότοπων και των εφαρ-
μογών για φορητές συσκευές που ακολουθούν: (α) μορ-
φοτύπους αρχείων γραφείου που δημοσιεύθηκαν πριν από τις 23 Σεπτεμβρίου 2018, εκτός αν το περιεχόμενο αυτό είναι αναγκαίο για τις ενεργές διοικητικές διαδικα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9644 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
σίες των αρμοδιοτήτων που ασκούνται από τον οικείο 
οργανισμό του δημόσιου τομέα, (β) προεγγεγραμμένα 
μέσα με διάσταση χρόνου (prerecorded time based 
media) που δημοσιεύθηκαν πριν από τις 23 Σεπτεμβρίου 
2020, (γ) μέσα με διάσταση χρόνου σε ζωντανή μετά-
δοση (live timebased media), (δ) επιγραμμικούς χάρτες 
(online maps) και υπηρεσίες χαρτογράφησης, εφόσον 
παρέχονται αναγκαίες πληροφορίες με προσβάσιμο ψη-
φιακό τρόπο για χάρτες που προορίζονται για χρήσεις 
πλοήγησης, (ε) περιεχόμενο τρίτων που ούτε χρηματο-
δοτείται ούτε επιχορηγείται ούτε αναπτύσσεται από τον 
οικείο οργανισμό του δημόσιου τομέα ούτε είναι υπό 
τον έλεγχό του, (στ) αναπαραγωγές αντικειμένων συλ-
λογών κληρονομιάς που δεν μπορεί να γίνουν πλήρως 
προσβάσιμα, λόγω είτε: στα. της ασυμβατότητας των 
απαιτήσεων προσβασιμότητας είτε με τη συντήρηση 
του οικείου αντικειμένου είτε με την αυθεντικότητα της αναπαραγωγής, στβ. της μη διαθεσιμότητας αυτοματο-
ποιημένων και οικονομικά αποδοτικών λύσεων που θα 
μπορούσαν εύκολα να εξάγουν το κείμενο χειρογράφων 
ή άλλων αντικειμένων συλλογών κληρονομιάς και να 
το μετατρέψουν σε μορφή περιεχομένου συμβατή με τις 
απαιτήσεις προσβασιμότητας, (ζ) το περιεχόμενο εξωδι-
κτύων (extranets) και ενδοδικτύων (intranets), δηλαδή 
ιστότοπων αποκλειστικά διαθέσιμων σε μια κλειστή ομά-
δα ατόμων και όχι στο ευρύ κοινό, περιεχόμενο το οποίο 
δημοσιεύθηκε πριν από την 23η Σεπτεμβρίου 2019, εω-
σότου οι συγκεκριμένοι ιστότοποι υποστούν ουσιαστική 
αναθεώρηση, (η) το περιεχόμενο των ιστότοπων και των 
εφαρμογών για φορητές συσκευές που χαρακτηρίζονται 
ως αρχεία (archived), υπό την έννοια ότι αυτά περιέχουν 
αποκλειστικά περιεχόμενο που ούτε είναι αναγκαίο για 
ενεργές διοικητικές διαδικασίες ούτε επικαιροποιείται 
ούτε είναι πλέον ενεργό μετά την 23η Σεπτεμβρίου 2019. 
Η αμιγώς τεχνική συντήρηση δεν θεωρείται επικαιροποί-
ηση του περιεχομένου του ιστότοπου ή της εφαρμογής 
για φορητές συσκευές.
Άρθρο 38
Ορισμοί
(άρθρο 3 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Για την εφαρμογή του παρόντος Κεφαλαίου ισχύουν, 
πλέον των ορισμών του άρθρου 2, οι εξής ορισμοί:
1. «Οργανισμός του δημόσιου τομέα»: το κράτος, κατά 
την έννοια της περ. στ΄ της παρ. 1 του άρθρου 14 του 
ν. 4270/2014 (Α΄ 143), οι περιφερειακές ή οι τοπικές αρ-
χές (Ο.Τ.Α. πρώτου και δεύτερου βαθμού), οι οργανισμοί 
δημοσίου δικαίου της περ. 4 της παρ. 1 του άρθρου 2 του 
ν. 4412/2016 (Α΄ 147), ή οι ενώσεις μίας ή περισσότερων 
από αυτές τις αρχές ή ενός ή περισσότερων από αυτούς 
τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου, εφόσον οι ενώσεις 
αυτές έχουν συσταθεί για τον συγκεκριμένο σκοπό της 
κάλυψης αναγκών γενικού συμφέροντος που δεν έχουν 
βιομηχανικό ή εμπορικό χαρακτήρα.
2. «Εφαρμογές για φορητές συσκευές»: το λογισμικό 
εφαρμογών που σχεδιάζεται και αναπτύσσεται από ορ-
γανισμούς του δημόσιου τομέα ή για λογαριασμό τους 
από τρίτους για χρήση, από το ευρύ κοινό, υπαλλήλους 
και εργαζομένους στους οργανισμούς του δημόσιου 
τομέα, σε φορητές συσκευές, όπως έξυπνα τηλέφωνα και ταμπλέτες. Οι εφαρμογές για φορητές συσκευές δεν 
περιλαμβάνουν το λογισμικό που ελέγχει τις εν λόγω συ-
σκευές (λειτουργικά συστήματα για φορητές συσκευές) 
ή το ίδιο το λογισμικό.
3. «Πρότυπο»: το πρότυπο, σύμφωνα με το σημείο 1 
του άρθρου 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 1025/2012 (EEL 316).
4. «Ευρωπαϊκό πρότυπο»: το  ευρωπαϊκό πρότυπο σύμ-
φωνα με το στοιχείο β΄ του σημείου 1 του άρθρου 2 του 
Κανονισμού (ΕΕ) 1025/2012.
5. «Εναρμονισμένο πρότυπο»: το εναρμονισμένο πρό-
τυπο, σύμφωνα με το στοιχείο γ΄ του σημείου 1 του άρ-θρου 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 1025/2012.
6. «Μέσα με διάσταση χρόνου» (time-based media): 
τα μέσα μίας από τις εξής μορφές: αποκλειστικά ήχου, 
αποκλειστικά βίντεο, ήχου και βίντεο, συνδυασμό ήχου ή και βίντεο με διαδραστικότητα.
7. «Αντικείμενα πολιτιστικών συλλογών»: τα αγαθά που 
μπορεί να ανήκουν στο Δημόσιο ή σε ιδιώτη, τα οποία 
παρουσιάζουν ιστορικό, καλλιτεχνικό, αρχαιολογικό, αι-
σθητικό, επιστημονικό ή τεχνικό ενδιαφέρον και απο-
τελούν μέρος συλλογών που συντηρούνται από πολιτι-στικά ιδρύματα, όπως βιβλιοθήκες, αρχεία και μουσεία.
8. «Δεδομένα μέτρησης»: τα ποσοτικά αποτελέσματα 
της δραστηριότητας παρακολούθησης που διενεργεί-
ται, προκειμένου να διαπιστωθεί η συμβατότητα των 
ιστότοπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές 
των οργανισμών του δημόσιου τομέα με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας του άρθρου 39. Καλύπτουν τόσο πο-
σοτικές πληροφορίες σχετικά με το δείγμα ιστότοπων 
και εφαρμογών για φορητές συσκευές που ελέγχονται 
όπως, ιδίως, αριθμό ιστότοπων και εφαρμογών δυνητικά 
με τον αριθμό επισκεπτών και χρηστών τους, καθώς και 
ποσοτικές πληροφορίες σχετικά με το επίπεδο προσβα-
σιμότητας.
9. «Άτομα με αναπηρίες» (Α.μεΑ.): τα άτομα με μακρο-
χρόνιες σωματικές, ψυχικές, διανοητικές ή αισθητηρια-
κές δυσχέρειες, οι οποίες, σε αλληλεπίδραση με διάφο-
ρα εμπόδια, ιδίως θεσμικά, περιβαλλοντικά ή εμπόδια 
κοινωνικής συμπεριφοράς, μπορεί να παρεμποδίσουν 
την πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή των ατό-
μων αυτών στην κοινωνία σε ίση βάση με τους άλλους (άρθρο 60 παρ. 1 του ν. 4488/2017, Α΄ 137, και άρθρο 1 
της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώμα-
τα των Α.μεΑ. που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του 
ν. 4074/2012, Α΄ 88).
10. «Προσβασιμότητα»: οι αρχές και οι τεχνικές που 
πρέπει να τηρούνται κατά τον σχεδιασμό, την κατα-
σκευή, τη λειτουργία, τη συντήρηση και την επικαιροποί-
ηση ιστότοπων και εφαρμογών για φορητές συσκευές, 
προκειμένου να καθίστανται προσβάσιμοι στους χρή-
στες, ιδίως στα άτομα με αναπηρίες.
Άρθρο 39
Απαιτήσεις για την προσβασιμότητα 
των ιστότοπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές
(άρθρο 4 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
1. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα σχεδιάζουν, ανα-
πτύσσουν, λειτουργούν και συντηρούν ιστότοπους και 
εφαρμογές για φορητές συσκευές, τηρώντας τις αρχές 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9645 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
της προσβασιμότητας, στις οποίες περιλαμβάνονται 
οι επιμέρους αρχές της αντιληπτικότητας, της χρηστι-
κότητας, της κατανοησιμότητας και της στιβαρότητας.
2. Οι επιμέρους αρχές της προσβασιμότητας έχουν 
την ακόλουθη έννοια:
(α) αντιληπτικότητα, που σημαίνει ότι οι πληροφορίες 
και τα συστατικά στοιχεία της διεπαφής με τον χρήστη 
παρουσιάζονται στους χρήστες με τρόπους που αυτοί 
μπορούν να αντιληφθούν, (β) χρηστικότητα, που σημαί-
νει ότι τα συστατικά στοιχεία διεπαφής με τον χρήστη, 
καθώς και η πλοήγηση είναι εύχρηστα, (γ) κατανοησιμό-
τητα, που σημαίνει ότι οι πλ ηροφορίες και η λειτουργία 
της διεπαφής με τον χρήστη είναι κατανοητές, (δ) στι-
βαρότητα, που σημαίνει ό τι το περιεχόμενο είναι αρκε-
τά στιβαρό, ώστε να ερμηνεύεται αξιόπιστα από ευρύ 
φάσμα πρακτόρων χρηστών, συμπεριλαμβανομένων 
και υποστηρικτικών τεχνολογιών.
Άρθρο 40
Δυσανάλογη επιβάρυνση(άρθρο 5 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
1. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα μπορεί να μην 
συμμορφώνονται προς τις απαιτήσεις προσβασιμότητας 
του άρθρου 39, μόνον αν η εφαρμογή των τελευταίων 
συνεπάγεται δυσανάλογη επιβάρυνση για αυτούς.
2. Για να εκτιμηθεί ο βαθμός, στον οποίο η συμμόρ-
φωση με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας συνεπάγεται δυσανάλογη επιβάρυνση, οι οργανισμοί του δημόσιου 
τομέα λαμβάνουν υπόψη τις σχετικές περιστάσεις, όπως: 
(α) το μέγεθος, τους πόρους και τον χαρακτήρα του ορ-
γανισμού του δημόσιου τομέα, (β) το εκτιμώμενο κόστος 
και τα οφέλη για τον σχετικό οργανισμό του δημόσιου τομέα σε σχέση με τα εκτιμώμενα οφέλη για τα άτομα 
με αναπηρίες, λαμβάνοντας υπόψη τη συχνότητα και 
τη διάρκεια της χρήσης του συγκεκριμένου ιστότοπου 
ή της εφαρμογής για φορητές συσκευές.
3. Με την επιφύλαξη της παρ. 1, οι οργανισμοί του 
δημόσιου τομέα διενεργούν την αρχική εκτίμηση και 
αξιολόγηση του βαθμού, στον οποίο η συμμόρφωση 
στις απαιτήσεις προσβασιμότητας του άρθρου 39 συ-
νεπάγεται δυσανάλογη επιβάρυνση.
4. Όταν ένας οργανισμός του δημόσιου τομέα κάνει 
χρήση της προβλεπόμενης από την παρ. 1 παρέκκλισης 
για έναν συγκεκριμένο ιστότοπο ή εφαρμογή για φορη-τές συσκευές, μετά τη διενέργεια της εκτίμησης και αξι-ολόγησης της παρ. 2, διευκρινίζει, με ειδική αιτιολογία, 
στη δήλωση προσβασιμότητας του άρθρου 42 τα μέρη 
των απαιτήσεων προσβασιμότητας, με τα οποία δεν ήταν 
δυνατή η συμμόρφωση και παρέχει τυχόν προσβάσιμες 
εναλλακτικές επιλογές.
Άρθρο 41
Τεκμήριο συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας (άρθρο 6 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
1. Το περιεχόμενο των ιστότοπων και των εφαρμογών 
για φορητές συσκευές που συμμορφώνονται στα εναρ-
μονισμένα πρότυπα ή στα μέρη τους και στα στοιχεία 
αναφοράς που έχει δημοσιεύσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμ-
φωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1025/2012, θεωρείται ότι 
συμμορφώνεται στις απαιτήσεις προσβασιμότητας του 
άρθρου 39 των εν λόγω προτύπων ή των μερών τους.
2. Εφόσον δεν έχουν δημοσιευθεί στοιχεία αναφοράς 
των εναρμονισμένων προτύπων της παρ. 1, το περιε-
χόμενο των εφαρμογών για φορητές συσκευές που 
συμμορφώνεται στις τεχνικές προδιαγραφές ή τα μέρη 
τους θεωρείται ότι συμμορφώνεται στις απαιτήσεις 
προσβασιμότητας του άρθρου 39, τις οποίες καλύπτουν 
οι τεχνικές προδιαγραφές ή τα μέρη τους, εφόσον αντα-
ποκρίνεται προς τις σχετικές τεχνικές προδιαγραφές που 
καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
3. Εφόσον δεν έχουν δημοσιευθεί στοιχεία αναφοράς 
του εναρμονισμένου προτύπου της παρ. 1, το περιεχό-μενο των ιστότοπων που πληροί τις απαιτήσεις του ευ-
ρωπαϊκού προτύπου ΕΝ 301 549 V1.1.2 (2015-04) ή μέρη 
τους θεωρείται ότι συμμορφώνεται στις απαιτήσεις προ-
σβασιμότητας του άρθρου 39, και που καλύπτουν οι εν 
λόγω σχετικές απαιτήσεις ή τα μέρη τους. Εφόσον δεν 
έχουν δημοσιευθεί στοιχεία αναφοράς του εναρμονισμέ-
νου προτύπου της παρ. 1, ελλείψει των τεχνικών προδια-
γραφών της παρ. 2, το περιεχόμενο των ιστότοπων που 
πληροί τις οικείες απαιτήσεις του ευρωπαϊκού προτύπου 
ΕΝ 301 549 V1.1.2 (2015-04) ή των μερών τους θεωρείται 
ότι συμμορφώνεται στις απαιτήσεις προσβασιμότητας 
που ορίζονται στο άρθρο 39 και που καλύπτουν οι εν 
λόγω σχετικές απαιτήσεις ή τα μέρη τους.
4. Εφόσον έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημε-
ρίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στοιχεία αναφοράς που 
παραπέμπουν σε μια πιο πρόσφατη έκδοση του ευρω-
παϊκού προτύπου ΕΝ 301 549 V1.1.2 (2015-04) ή σε ευρω-
παϊκό πρότυπο που το αντικαθιστά, εφαρμόζεται η πιο πρόσφατη έκδοση του προτύπου αυτού, ή το πρότυπο 
που το αντικαθιστά.
Άρθρο 42
Μορφή και περιεχόμενο 
της δήλωσης προσβασιμότητας
(άρθρο 7 παρ. 1 εδάφια πρώτο, δεύτερο, τρίτο και τέταρτο και παρ. 2 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
1. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα παρέχουν και 
επικαιροποιούν χωρίς καθυστέρηση, μόλις επέλθει 
ουσιώδης μεταβολή και σε κάθε περίπτωση σε ετήσια 
βάση, λεπτομερή, περιεκτική και σαφή δήλωση προ-
σβασιμότητας για τη συμμόρφωση των ιστοτόπων και 
των εφαρμογών τους για φορητές συσκευές προς τις 
διατάξεις του παρόντος Κεφαλαίου.
2. Για τους ιστότοπους των οργανισμών του δημόσιου 
τομέα, η δήλωση προσβασιμότητας παρέχεται σε προ-
σβάσιμη μορφή, σύμφωνα με το υπόδειγμα δήλωσης 
προσβασιμότητας της παρ. 4 και αναρτάται στον ιστό-τοπο του οικείου φορέα.
3. Για τις εφαρμογές για φορητές συσκευές, η δήλωση 
προσβασιμότητας παρέχ εται σε προσβάσιμη μορφή, 
σύμφωνα με την παρ. 4 και το υπόδειγμα δήλωσης της 
παρ. 5 και είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο του οργανι-
σμού του δημόσιου τομέα, ο οποίος ανέπτυξε την οικεία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9646 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
εφαρμογή για φορητές συσκευές ή διατίθεται ταυτόχρο-
να με άλλα πληροφοριακά στοιχεία κατά την τηλεφόρ-
τωση της εφαρμογής.
4. Η δήλωση προσβασιμότητας περιλαμβάνει τα εξής: 
(α) εξήγηση σχετικά με τα εν λόγω τμήματα του περι-
εχομένου που δεν είναι προσβάσιμα και τους λόγους 
για την απουσία προσβασιμότητας και, ενδεχομένως, 
προσβάσιμες εναλλακτικές δυνατότητες που παρέχο-
νται, (β) περιγραφή και σύνδεσμο προς τον μηχανισμό 
διαδικασίας ενημέρωσης και υποβολής παρατηρήσε-
ων, ο οποίος παρέχει τη δυνατότητα σε κάθε πρόσωπο να ενημερώνει τον οργανισμό του δημόσιου τομέα για 
τυχόν αδυναμία του ιστοτόπου του ή των εφαρμογών 
του για φορητές συσκευές να συμμορφώνονται προς 
τις απαιτήσεις προσβασιμότητας του άρθρου 39 και να ζητεί τις πληροφορίες που ελλείπουν σύμφωνα με την 
παρ. 3 του άρθρου 37 και το άρθρο 40, (γ) ενημέρωση για 
τη δυνατότητα επικοινωνίας από κάθε ενδιαφερόμενο με θεσμικούς φορείς, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη, σε περίπτωση μη ικανοποιητικής απάντησης στην ενημέ-ρωση ή στα αιτήματα του άρθρου 45.
5. Η δήλωση προσβασιμότητας διαμορφώνεται σύμ-
φωνα με τα υποδείγματα που καθορίζονται από εκτε-
λεστικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εφόσον 
έχουν εκδοθεί.
Άρθρο 43
Μητρώο Δημόσιων Ιστότοπων και Εφαρμογών
1. Στη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης τηρείται «Μητρώο Δημόσιων Ιστότοπων 
και Εφαρμογών» (ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ.).
2. Στο ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ. εντάσσονται οι  ιστότοποι και 
οι εφαρμογές για φορητές συσκευές οργανισμών του δη-
μόσιου τομέα που συμμορφώνονται προς τις απαιτήσεις 
προσβασιμότητας των άρθρων 39 και 41. Στο ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ. τηρούνται και οι ισχύουσες και επικαιροποιημένες, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 42, δηλώσεις προ-σβασιμότητας των οικείων φορέων.
Άρθρο 44
Υποχρέωση δημοσιοποίησης στοιχείων
Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα αναρτούν στον 
ιστότοπο τους πλήρη στοιχεία για την κατάσταση συμ-μόρφωσης των ιστότοπων και των εφαρμογών τους για φορητές συσκευές προς τις διατάξεις του παρόντος.
Άρθρο 45
Υποβολή παρατηρήσεων, αιτημάτων για παροχή πληροφοριών και αναφορών(άρθρο 7 παρ. 1 εδάφιο πέμπτο και άρθρο 9 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
1. Κάθε ενδιαφερόμενος, μέσω του μηχανισμού της 
περ. β΄ της παρ. 4 του άρθρου 42, έχει δικαίωμα να υπο-βάλλει παρατηρήσεις ή αίτηση για ενημέρωση ως προς 
την κατάσταση συμμόρφωσης των ιστότοπων και των 
εφαρμογών για φορητές συσκευές οργανισμών του δη-μόσιου τομέα, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
Κεφαλαίου ή αίτηση για πληροφορίες που ελλείπουν, 
σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 37 και το άρθρο 40.2. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα αποφαίνονται 
για τα αιτήματα της παρ. 1 μέσα σε τριάντα (30) ημέρες 
από την υποβολή της σχετικής αίτησης. Αν η αίτηση 
υποβάλλεται σε αναρμόδια υπη ρεσία, η υπηρεσία αυτή 
τη διαβιβάζει μέσα σε πέντε (5) ημέρες στον αρμόδιο 
φορέα. Στην περίπτωση αυτή, η προθεσμία αρχίζει από 
την περιέλευση της αίτησης στην αρμόδια υπηρεσία.
3. Αν η αίτηση δεν μπορεί να διεκπεραιωθεί στην προ-
βλεπόμενη από την παρ. 2 προθεσμία, λόγω αντικειμενι-
κής αδυναμίας, ειδικά αιτιολογημένης, η αρμόδια υπηρε-
σία, το αργότερο μέσα σε πέντε (5) ημέρες, γνωστοποιεί 
με κάθε πρόσφορο μέσο στον αιτούντα τους λόγους της 
καθυστέρησης, καθώς και κάθε χρήσιμη πληροφορία.
4. Οι αιτήσεις της παρ. 1 και οι αποφάσεις της παρ. 2 
κοινοποιούνται χωρίς καθυστέρηση, με μέριμνα των ορ-
γανισμών του δημόσιου τομέα, στη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικα-σιών του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
5. Ειδικά για ζητήματα δικαιωμάτων των ατόμων με 
αναπηρίες, εφαρμόζονται και οι διατάξεις του άρθρου 72 
του ν. 4488/2017 (Α΄ 137) περί του πλαισίου προαγωγής για την εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.
Άρθρο 46
Επιμόρφωση υπαλλήλων και 
ευαισθητοποίηση του κοινού 
(άρθρο 7 παρ. 4 και 5 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
1. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα μεριμνούν για 
την κατάρτιση και την επιμόρφωση του προσωπικού 
τους σε θέματα προσβασιμότητας των δικτυακών τόπων 
και των εφαρμογών για φορητές συσκευές. Η εκπόνηση, 
η διαχείριση και ο συντονισμός προγραμμάτων κατάρ-
τισης και επιμόρφωσης του προηγούμενου εδαφίου δι-
ενεργούνται από το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης 
και Αυτοδιοίκησης (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.), σε συνεργασία με την 
Ε.Σ.Α.μεΑ., ύστερα από σχετικό αίτημα οργανισμού του δημόσιου τομέα.
2. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα ενημερώνουν 
και ευαισθητοποιούν, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων 
τους, τους υπαλλήλους και τους εργαζομένους τους, 
καθώς και το κοινό, σχετικά με τις απαιτήσεις προσβα-
σιμότητας του άρθρου 39, τα οφέλη για τους χρήστες και 
τους ιδιοκτήτες ιστότοπων και εφαρμογών για φορητές συσκευές, καθώς και για τη δυνατότητα υποβολής ανα-φορών σε περίπτωση μη συμμόρφωσης στις διατάξεις του παρόντος.
Άρθρο 47
Παρακολούθηση και υποβολή εκθέσεων(άρθρο 7 παρ. 3 και άρθρο 8 της Οδηγίας 
(EE) 2016/2102)
1. Η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι αρμόδια για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης των ιστότοπων και των εφαρμογών 
για φορητές συσκευές των οργανισμών του δημόσιου 
τομέα προς τις απαιτήσεις προσβασιμότητας του άρ-
θρου 39.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9647 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. (α) Η μεθοδολογία παρακολούθησης είναι διαφανής, 
συγκρίσιμη και εύχρηστη, διατίθεται και αναπαράγεται 
επί τη βάσει των κανόνων του ανοιχτού λογισμικού, κα-θώς και των ανοιχτών προτύπων και μορφότυπων.
(β) Σε κάθε περίπτωση, τηρείται η μεθοδολογία πα-
ρακολούθησης που καθορίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
με εκτελεστικές πράξεις.
3. Μέχρι τον καθορισμό της μεθοδολογίας παρακο-
λούθησης με εκτελεστικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Επι-
τροπής, η μεθοδολογία αυτή μπορεί να λαμβάνει υπόψη 
εκθέσεις εμπειρογνωμόνων και περιλαμβάνει: (α) την 
περιοδικότητα της παρακολούθησης, καθώς και τη δειγ-
ματοληψία των ιστότοπων και των εφαρμογών για φορη-
τές συσκευές που υπόκεινται σε παρακολούθηση, (β) σε 
επίπεδο ιστότοπου, τη δειγματοληψία των ιστοσελίδων και του περιεχομένου τους, (γ) σε επίπεδο εφαρμογών 
για φορητές συσκευές, το προς εξέταση περιεχόμενο, 
λαμβανομένων υπόψη της στιγμής της αρχικής θέσης 
σε λειτουργία της εφαρμογής και των μεταγενέστερων 
λειτουργικών ενημερώσεων, (δ)  την περιγραφή του τρόπου με τον οποίο πρέπει να αποδεικνύεται επαρ-
κώς η συμμόρφωση ή η παράλειψη συμμόρφωσης στις 
απαιτήσεις προσβασιμότητας του άρθρου 39, με άμεση 
παραπομπή, κατά περίπτωση, στις σχετικές περιγραφές 
του εναρμονισμένου προτύπου ή, ελλείψει αυτού, στις τεχνικές προδιαγραφές της παρ. 2 του άρθρου 41 ή στο 
ευρωπαϊκό πρότυπο της παρ. 3 του άρθρου 41, (ε) σε 
περίπτωση εντοπισμού αδυναμιών συμμόρφωσης των 
οργανισμών του δημόσιου τομέα, μηχανισμό για την πα-
ροχή στοιχείων και πληροφοριών σχετικά με τη συμμόρ-
φωση στις απαιτήσεις προσβασιμότητας του άρθρου 39, 
σε μορφή που να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους 
οργανισμούς του δημόσιου τομέα για τη διόρθωση των 
αδυναμιών αυτών, (στ) τις κατάλληλες ρυθμίσεις, συμπε-
ριλαμβανομένων, εφόσον απαιτούνται, παραδειγμάτων 
και καθοδήγησης, για αυτόματες και χειροκίνητες δοκι-
μές και για δοκιμές χρηστικότητας, σε συνδυασμό με τις 
παραμέτρους δειγματοληψίας, κατά τρόπο συμβατό με 
την περιοδικότητα της παρακολούθησης και της υπο-
βολής εκθέσεων.
4. Η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να 
διευκολύνει την εφαρμογή των απαιτήσεων προσβα-
σιμότητας του άρθρου  39 σε τύπους ιστότοπων και 
εφαρμογών για φορητές συσκευές, πέραν των προβλε-πομένων στην παρ. 1 του άρθρου 37, και ειδικότερα σε 
ιστότοπους και εφαρμογές για φορητές συσκευές των 
οποίων η λειτουργία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής δια-
τάξεων που ισχύουν για την προσβασιμότητα. Στο πλαί-
σιο αυτό η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και Απλούστευσης Διαδικασιών, σε συνεργασία με επι-
στημονικούς, ερευνητικούς και άλλους σχετικούς φορείς, 
ορίζει κατευθυντήριες οδηγίες και συντάσσει οδηγούς εφαρμογής της προσβασιμότητας για ιστότοπους, μορ-
φότυπους αρχείων γραφείου, προεγγεγραμμένα μέσα με 
διάσταση χρόνου και εφαρμογές για φορητές συσκευές 
των οργανισμών του δημόσιου τομέα.5. Έως την 23η Δεκεμβρίου 2021 και στη συνέχεια 
ανά τριετία, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
υποβάλλει έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για 
τα αποτελέσματα της παρακολούθησης της παρ. 1, συ-
μπεριλαμβανομένων των δεδομένων των μετρήσεων. Για 
το περιεχόμενο της έκθεσης εφαρμόζονται οι σχετικές εκτελεστικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
6. Η πρώτη έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
καλύπτει, για τα μέτρα που θεσπίζονται σύμφωνα με 
τα άρθρα 42, 43, 44, 45 και 46, τα εξής: (α) διαδικασί-
ες για τη δημοσιοποίηση εξελίξεων της πολιτικής για 
την προσβασιμότητα σε ιστότοπους και σε εφαρμογές για φορητές συσκευές, (β) εμπειρίες και ευρήματα από 
την εφαρμογή των κανόνων για τη συμμόρφωση στις 
απαιτήσεις προσβασιμότητας του άρθρου 39, (γ) πλη-
ροφορίες συναφείς με την κατάρτιση των υπαλλήλων 
και των εργαζομένων των οργανισμών του δημόσιου 
τομέα, καθώς και τις δρασ τηριότητες ευαισθητοποίη-
σης του κοινού, (δ) πληροφορίες για την εφαρμογή της 
διαδικασίας υποβολής παρατηρήσεων και αναφορών, 
όπως προβλέπεται από το άρθρο 45.
7. Το περιεχόμενο των εκθέσεων προς την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή, το οποίο δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τον 
κατάλογο των ιστότοπων, των εφαρμογών για φορητές συσκευές ή των οργανισμών του δημόσιου τομέα που 
εξετάστηκαν, δημοσιοποιείται σε προσβάσιμη μορφή 
στον ιστότοπο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνη-σης.
8. Μέσα στο πρώτο δίμηνο κάθε έτους ο Υπουργός 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης υποβάλλει στον Πρόεδρο 
της Βουλής ετήσια έκθεση αποτελεσμάτων για τη συμ-
μόρφωση των οργανισμών του δημόσιου τομέα στις 
απαιτήσεις προσβασιμότητας του παρόντος. Πριν από 
την υποβολή της η έκθεση τίθεται σε δημόσια διαβού-
λευση για δεκαπέντε (15) τουλάχιστον ημέρες. Μετά από 
την ολοκλήρωση της διαβούλευσης η έκθεση αναρτάται 
στον ιστότοπο του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης. Η έκθεση συζητείται στις αρμόδιες Επιτροπές της 
Βουλής, σύμφωνα με τον Κανονισμό της Βουλής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 48
Αρμοδιότητες
Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι αρμόδιο 
για τον προσδιορισμό του απαραίτητου θεσμικού και 
κανονιστικού πλαισίου για τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης.
Άρθρο 49
Υπηρεσίες εμπιστοσύνης
1. Άλλες υπηρεσίες εμπιστοσύνης, πέραν των προβλε-
πόμενων στον Κανονισμό (ΕΕ) 910/2014 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 2014 
σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπη-
ρεσίες εμπιστοσύνης για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές 
στην εσωτερική αγορά και την κατάργηση της οδηγίας 
1999/93/ΕΚ (Κανονισμός eIDAS), που ρυθμίζονται από 
την εθνική νομοθεσία, αναγνωρίζονται τόσο σε εθνικό 
όσο και σε υπερεθνικό επίπεδο, τηρουμένης της παρ. 2 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9648 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
και με την επιφύλαξη των οριζομένων στον ανωτέρω 
Κανονισμό για την ισχύ και αναγνώρισή τους στα κράτη - 
μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
2. Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύναται να 
υπογράφει συμφωνίες με τρίτα κράτη, εκτός Ευρωπαϊ-κής Ένωσης, με σκοπό την αμοιβαία αναγνώριση υπη-ρεσιών εμπιστοσύνης με την επιφύλαξη της παρ. 1 του άρθρου 14 του Κανονισμού eIDAS.
Άρθρο 50
Νομική ισχύς ηλεκτρονικών 
υπογραφών και σφραγίδων
1. Τα ηλεκτρονικά έγγραφα που εκδίδονται από νομικό 
πρόσωπο ή νομική οντότητα υπογράφονται με την εγκε-
κριμένη ηλεκτρονική υπογραφή του νόμιμου εκπροσώ-
που τους, και τίθεται σε αυτά η εγκεκριμένη ηλεκτρονική 
σφραγίδα της περ. 27 του άρθρου 3 του Κανονισμού 
eIDAS, όπου η τελευταία απαιτείται. Στα ως άνω έγγρα-
φα η εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή του νόμιμου εκπροσώπου και η εγκεκριμένη ηλεκτρονική σφραγίδα 
επέχουν θέση ιδιόχειρης υπογραφής και πρωτότυπης 
σφραγίδας αντίστοιχα.
2. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο νόμος ή τα μέρη 
ορίζουν ότι απαιτείται η ιδιόχειρη υπογραφή σε κάθε 
φύλλο ή σελίδα του εγγράφου, αρκεί η θέση της εγκε-κριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής ή της εγκεκριμένης 
ηλεκτρονικής σφραγίδας στην αρχή ή στο τέλος του 
ηλεκτρονικού εγγράφου.
Άρθρο 51
Εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπηρεσία συστημένης παράδοσης
1. Με τη χρήση της εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπη-
ρεσίας συστημένης παράδοσης τεκμαίρεται η ακεραιό-τητα των δεδομένων που αποστέλλονται και λαμβάνο-
νται, η αποστολή από τον ταυτοποιημένο αποστολέα 
και η παραλαβή από τον ταυτοποιημένο αποδέκτη των 
δεδομένων, καθώς και η ακρίβεια της ημερομηνίας και 
της ώρας της αποστολής και της λήψης των δεδομένων. 
Όπου ο νόμος ή οι διοικητικές πράξεις απαιτούν την 
αποστολή εγγράφων με ή χωρίς συστημένη αλληλο-
γραφία, αρκεί η χρήση της εγκεκριμένης ηλεκτρονικής 
υπηρεσίας συστημένης παράδοσης. Η υπηρεσία αυτή 
δύναται να χρησιμοποιείται από τους φορείς τους δημό-
σιου τομέα, καθώς και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ιδίως σε διαδικασίες στις οποίες προβλέπεται η τήρηση συγκεκριμένων προθεσμιών.
2. Υπάρχοντα συστήματα συστημένης ηλεκτρονικής 
αλληλογραφίας παραμένουν σε ισχύ.
Άρθρο 52
Πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης
Οι πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης εγγυώνται την 
ακρίβεια των πιστοποιητικών που εκδίδουν, ευθύνονται 
δε για τη ζημία που προκαλείται από πρόθεση ή αμέλεια 
σε οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, σύμφωνα 
με τα οριζόμενα στο άρθρο 13 του Κανονισμού eIDAS 
και με την επιφύλαξη του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), ιδίως 
του άρθρου 8.Άρθρο 53
Πιστοποιητικά υπηρεσιών εμπιστοσύνης
1. Τα πιστοποιητικά υπηρεσιών εμπιστοσύνης αποτε-
λούν ηλεκτρονικές βεβαιώσεις που εκδίδονται από έναν 
πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης, με τα οποία: α) καθί-
σταται δυνατή η χρήση υπηρεσιών εμπιστοσύνης από 
τον κάτοχο αυτού και β) ταυτοποιείται ο κάτοχος του 
πιστοποιητικού μέσω της επιβεβαίωσης του ονόματος 
ή του ψευδωνύμου του.
2. Το περιεχόμενο και οι απαιτήσεις των εγκεκριμένων 
πιστοποιητικών ορίζονται στον Κανονισμό eIDAS και τα 
Παραρτήματα αυτού.
3. Η ισχύς του πιστοποιητικού άρχεται από την ημε-
ρομηνία που αναγράφεται πάνω σε αυτό και σε κάθε 
περίπτωση όχι νωρίτερα από την καταχώριση των δε-
δομένων του κατόχου, κατά τη διαδικασία ηλεκτρονικής 
ταυτοποίησης του άρθρου 57, στη βάση δεδομένων που 
τηρεί ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
4. Η ισχύς του πιστοποιητικού λήγει: α) με την παρέ-
λευση της ημερομηνίας λήξης που αναγράφεται πάνω 
σε αυτό, ή β) κατόπιν ανάκλησης του πιστοποιητικού 
σύμφωνα με το άρθρο 55.
Άρθρο 54
Αναστολή ισχύος πιστοποιητικού
1. Ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης έχει δικαίωμα 
να αναστείλει την ισχύ ενός εγκεκριμένου πιστοποιητι-
κού σε περίπτωση που υφίστανται ενδείξεις ότι: α) λαν-
θασμένα δεδομένα ενσωματώθηκαν στο πιστοποιητι-
κό ή β) είναι πιθανό το ιδιωτικό κλειδί του κατόχου που ανταποκρίνεται στο ενσωματωμένο στο πιστοποιητικό δημόσιο κλειδί να χρησιμοποιήθηκε χωρίς τη συγκατά-θεση του κατόχου.
2. Ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης υποχρεούται 
να αναστείλει άμεσα την ισχύ ενός εγκεκριμένου πιστο-ποιητικού στις εξής περιπτώσεις:
α) Κατόπιν αίτησης του κατόχου του εγκεκριμένου 
πιστοποιητικού ή του νομίμως εξουσιοδοτημένου από αυτόν προσώπου.
β) Κατόπιν αίτησης της Ε.Ε.Τ.Τ., εφόσον συντρέχει μία 
από τις περιπτώσεις της παρ. 1.
γ) Κατόπιν αίτησης δικαστικών αρχών σε περίπτωση 
προκαταρκτικής εξέτασης, προανάκρισης ή κύριας ανά-
κρισης.
δ) Σε περίπτωση που απόφαση ασφαλιστικών μέτρων 
ή προσωρινή διαταγή διατάσσει την αναστολή ισχύος, ύστερα από κοινοποίηση της σχετικής απόφασης ή της διαταγής στον πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
3. Ο πάροχος ενημερώνει τον κάτοχο του εγκεκριμέ-
νου πιστοποιητικού αμέσως μετά από την αναστολή ισχύος, η οποία καταχωρίζεται στη βάση δεδομένων 
που τηρεί ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
4. Η χρήση του εγκεκριμένου πιστοποιητικού μετά από 
την ημερομηνία έναρξης ισχύος της αναστολής συνε-
πάγεται την ακυρότητα των ηλεκτρονικών υπογραφών 
ή των ηλεκτρονικών σφραγίδων που τέθηκαν για όσο 
χρονικό διάστημα διαρκεί η αναστολή. Το εγκεκριμένο 
πιστοποιητικό, η ισχύς του οποίου έχει ανασταλεί, έχει 
ως συνέπεια την προσωρινή μη ισχύ του πιστοποιητικού 
για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η αναστολή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9649 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
5. Η αναστολή ισχύς εγκεκριμένου πιστοποιητικού αί-
ρεται είτε κατόπιν αίτησης ενός εκ των προσώπων της 
παρ. 2 και με την καταχώριση αυτής στη βάση δεδομέ-
νων που τηρεί ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης είτε 
σε περίπτωση ανάκλησης ή παύσης ισχύος της απόφα-σης ασφαλιστικών μέτρων ή της προσωρινής διαταγής 
που διέταξε την αναστολή ισχύος είτε σε περίπτωση 
έκδοσης δικαστικής απόφασης, οπότε κατά περίπτωση το πιστοποιητικό διατηρεί την ισχύ του ή ανακαλείται.
Άρθρο 55
Ανάκληση πιστοποιητικού
1. Ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης υποχρεούται 
να προβεί σε άμεση ανάκληση ενός εγκεκριμένου πιστο-
ποιητικού στις εξής περιπτώσεις:
α) Κατόπιν αίτησης του κατόχου του εγκεκριμένου 
πιστοποιητικού ή του νομίμως εξουσιοδοτημένου από 
αυτόν προσώπου.
β) Εφόσον διαπιστωθεί από την Εθνική Επιτροπή Τη-
λεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.) ότι το εγκε-
κριμένο πιστοποιητικό περιέχει ψευδείς ή ανακριβείς 
πληροφορίες ως προς τις απαιτήσεις του Κανονισμού 
(ΕΕ) 910/2014.
γ) Σε περίπτωση εγκεκριμένου πιστοποιητικού η έκ-
δοση του οποίου βασίστηκε σε ψευδείς ή ανακριβείς 
πληροφορίες.
δ) Σε περίπτωση τερματισμού των εργασιών του πα-
ρόχου υπηρεσιών εμπιστοσύνης, εκτός εάν, πριν την 
ημερομηνία παύσης των εργασιών, άλλος εγκεκριμέ-
νος πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης αναλάβει τη συ-νέχιση της λειτουργίας του μέρους της υπηρεσίας που απαιτείται.
ε) Σε περίπτωση απώλειας της δικαιοπρακτικής ικανό-
τητας, κήρυξης σε αφάνεια ή σε περίπτωση θανάτου του 
κατόχου του εγκεκριμένου πιστοποιητικού, εάν πρόκει-
ται για φυσικό πρόσωπο, ή σε περίπτωση λύσης ή κή-
ρυξης σε πτώχευση, εάν πρόκειται για νομικό πρόσωπο. 
Σε κάθε περίπτωση, το πιστοποιητικό δημιουργίας ηλε-
κτρονικής υπογραφής και το πιστοποιητικό δημιουργίας 
ηλεκτρονικής σφραγίδας είναι αμεταβίβαστα.
στ) Σε περίπτωση που τελεσίδικη δικαστική απόφαση 
διατάσσει την ανάκληση, ύστερα από κοινοποίηση της 
σχετικής απόφασης στον πάροχο υπηρεσιών εμπιστο-
σύνης.
ζ) Αν από τη σύμβαση μεταξύ του παρόχου υπηρεσιών 
εμπιστοσύνης και του κατόχου του εγκεκριμένου πιστο-
ποιητικού απορρέει σχετική προς τούτο υποχρέωση ή 
δικαίωμα ενός εκ των συμβαλλομένων μερών.
η) Σε περίπτωση που υφίστανται σοβαρές ενδείξεις ότι 
τα δεδομένα δημιουργίας ηλεκτρονικής υπογραφής ή 
ηλεκτρονικής σφραγίδας του κατόχου του εγκεκριμένου 
πιστοποιητικού έχουν γίνει γνωστά ή χρησιμοποιούνται 
από τρίτους.
θ) Σε περίπτωση κατά την οποία τα δεδομένα δημιουρ-
γίας ηλεκτρονικής υπογραφής ή ηλεκτρονικής σφραγί-δας του παρόχου υπηρεσιών εμπιστοσύνης έχουν γίνει γνωστά σε τρίτους.
ι) Σε κάθε περίπτωση κατά την οποία στοιχεία που 
περιλαμβάνονται στο εγκεκριμένο πιστοποιητικό τρο-
ποποιηθούν.2. Ο πάροχος ενημερώνει τον κάτοχο του εγκεκριμέ-
νου πιστοποιητικού αμέσως μετά από την ανάκληση, 
η οποία καταχωρίζεται στη βάση δεδομένων που τηρεί 
ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης. Εγκεκριμένο πι-
στοποιητικό που έχει ανακλ ηθεί δεν είναι δυνατόν να 
επανατεθεί σε ισχύ.
3. Η ανάκληση εγκεκριμένου πιστοποιητικού συνε-
πάγεται την αυτοδίκαιη ακυρότητα των ηλεκτρονικών 
υπογραφών ή των ηλεκτρονικών σφραγίδων που τέθη-
καν μετά την ημερομηνία της ανάκλησης.
4. Σε περίπτωση που ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστο-
σύνης ανακάλεσε, με δόλο ή βαριά αμέλεια, εγκεκριμένο 
πιστοποιητικό ηλεκτρονικής υπογραφής ή εγκεκριμένο 
πιστοποιητικό ηλεκτρονικής σφραγίδας χωρίς να συ-
ντρέχει περίπτωση της παρ. 1 ενέχεται σε αποζημίωση κάθε ζημίας που προκλήθηκε στον κάτοχο του εγκεκρι-
μένου πιστοποιητικού από την ανάκληση.
Άρθρο 56
Διοικητικές κυρώσεις
1. Στην περίπτωση παράβασης των διατάξεων που 
διέπουν τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης, η Ε.Ε.Τ.Τ. με ειδι-
κά αιτιολογημένη απόφασή της και ύστερα από προ-
ηγούμενη ακρόαση των ενδιαφερομένων, δύναται να 
επιβάλει ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης μία 
ή περισσότερες από τις παρακάτω κυρώσεις:
α) Σύσταση.β) Πρόστιμο έως εκατό χιλιάδες (100.000) ευρώ.
γ) Αναστολή ή ανάκληση των δικαιωμάτων που απορ-
ρέουν από τις σχετικές αποφάσεις της Ε.Ε.Τ.Τ., σε περί-πτωση σοβαρών και επανειλημμένων παραβάσεων.
2. Η απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιείται στον ενδιαφε-
ρόμενο εντός δέκα (10) εργασίμων ημερών. Πριν από 
την κοινοποίηση αυτή, η Ε.Ε.Τ.Τ. δεν δημοσιοποιεί την 
απόφαση ή τμήμα αυτής σε οποιονδήποτε τρίτο και με οποιονδήποτε τρόπο.
3. Στην περίπτωση επιβολής της διοικητικής κυρώ-
σεως του προστίμου, εάν ο υπόχρεος για την καταβο-
λή του το καταβάλλει εντός τριάντα (30) ημερών, από 
την κοινοποίηση σε αυτόν της σχετικής απόφασης της Ε.Ε.Τ.Τ., το πρόστιμο μειώνεται αυτοδικαίως στα 2/3 του επιβληθέντος ποσού.
4. Τα πρόστιμα που προβλέπονται στο παρόν εισπράτ-
τονται στο όνομα και για λογαριασμό της Ε.Ε.Τ.Τ. και απο-
δίδονται σε αυτήν.
Άρθρο 57
Μέθοδοι ταυτοποίησης
1. Πριν από την έκδοση πιστοποιητικού υπηρεσίας 
εμπιστοσύνης, ο πάροχος υπηρεσιών εμπιστοσύνης προ-
βαίνει με κατάλληλα μέσα στην εξακρίβωση της ταυτό-τητας και των ειδικών χαρακτηριστικών του αιτούντος 
(ταυτοποίηση). Τη διαδικασία του προηγούμενου εδα-
φίου δύναται να διενεργεί και τρίτος δυνάμει σύμβασης 
με τον πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης. Η δυνατότητα 
ταυτοποίησης από τρίτο ενεργοποιείται μετά από την 
ενημέρωση προς την Ε.Ε.Τ.Τ. σύμφωνα με την παρ. 2 του 
άρθρου 24 του Κανονισμού eIDAS.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9650 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Η ταυτοποίηση διενεργείται με μία από τις αναφε-
ρόμενες στην παρ. 1 του άρθρου 24 του Κανονισμού 
eIDAS μεθόδους. Ειδικότερα, ο πάροχος υπηρεσιών εμπι-
στοσύνης ή τρίτος δύναται να χρησιμοποιεί μεθόδους 
ταυτοποίησης με διασφάλιση ισοδύναμη με τη φυσική 
παρουσία, όπως την ηλεκτρονική ή την εξ αποστάσεως 
ταυτοποίηση, σύμφωνα με το άρθρο 24 του Κανονισμού 
eIDAS. Η ισοδύναμη διασφάλιση εξετάζεται και επιβε-
βαιώνεται από οργανισμό αξιολόγησης συμμόρφωσης, όπως ορίζεται στην περ. 18 του άρθρου 3 του ανωτέρω Κανονισμού.
Άρθρο 58
Αρχή Πιστοποίησης του Ελληνικού Δημοσίου
1. Η  Αρχή Πιστοποίησης του Ελληνικού Δημοσίου 
(Α.Π.Ε.Δ.) αποτελεί τον πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης 
του Ελληνικού Δημοσίου. Είναι αρμόδια για την έκδοση 
και διαχείριση πιστοποιητικών για την παροχή υπηρεσι-
ών εμπιστοσύνης σε όλους τους φορείς του δημόσιου 
τομέα. Δύναται να παρέχει εγκεκριμένες και μη εγκε-
κριμένες υπηρεσίες εμπιστοσύνης. Η δομή της Α.Π.Ε.Δ. περιλαμβάνει την Πρωτεύουσα Αρχή Πιστοποίησης, τις 
Υποκείμενες Αρχές Πιστοποίησης, τις Αρχές Εγγραφής 
και τα Εντεταλμένα Γ ραφεία.
2. Η Πρωτεύουσα Αρχή Πιστοποίησης είναι αρμόδια 
για την πιστοποίηση, τον καθορισμό των κατευθύνσεων 
και τον συντονισμό των φορέων του δημόσιου τομέα, 
οι οποίοι αποτελούν τις Υποκείμενες Αρχές Πιστοποί-
ησης. Με την επιφύλαξη των διατάξεων που ισχύουν 
για την εθνική άμυνα και ασφάλεια, η Γενική Γ ραμματεία 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασι-
ών του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης ασκεί τις αρμοδιότητες της Πρωτεύουσας Αρχής Πιστοποίησης. 
Οι Υποκείμενες Αρχές Πιστοποίησης είναι αρμόδιες για 
την παροχή υπηρεσιών εμπιστοσύνης. Στο πλαίσιο αυτό, 
είναι υπεύθυνες για τον κύκλο ζωής των εγκεκριμένων πιστοποιητικών, όπως την έκδοση, την αναστολή ισχύ-
ος, την ανάκληση και την ανανέωση αυτών. Οι Αρχές 
Εγγραφής αναφέρονται στις Υποκείμενες Αρχές Πιστο-
ποίησης και είναι αρμόδιες για τον έλεγχο των αιτήσεων 
έκδοσης, αναστολής ισχύος, ανάκλησης και ανανέωσης 
πιστοποιητικών και των εγγραφών των τελικών χρηστών. 
Τα Εντεταλμένα Γ ραφεία αναφέρονται στις Αρχές Εγγρα-
φής και είναι αρμόδια για την παραλαβή των αιτήσεων 
έκδοσης, αναστολής ισχύος, ανάκλησης και ανανέωσης.
3. Η ταυτοποίηση των τελικών χρηστών γίνεται είτε 
από τα Εντεταλμένα Γ ραφεία είτε από τις Αρχές Εγγρα-
φής, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κανονισμό eIDAS, 
το  άρθρο  57 και τον Κανονισμό Πιστοποίησης της 
Α.Π.Ε.Δ. Οι Αρχές Εγγραφής ή τα Εντεταλμένα Γ ραφεία 
δύνανται να παρέχουν υπηρεσίες ταυτοποίησης και σε 
άλλους παρόχους υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
4. Ο Κανονισμός Πιστοποίησης της Α.Π.Ε.Δ. καθορίζει 
τους όρους για την παροχή υπηρεσιών εμπιστοσύνης, 
ορίζει ποιες υπηρεσίες εμπιστοσύνης (εγκεκριμένες ή 
μη) παρέχει η Α.Π.Ε.Δ. και ρυθμίζει κάθε θέμα που αφορά 
στην παροχή υπηρεσιών εμπιστοσύνης και τη συμμόρ-
φωση με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι΄
ΑΝΟΙΚΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ (ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2019/1024 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΗΣ 20ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2019, ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΟΙΚΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ - 
ΑΝΑΔΙΑΤΥΠΩΣΗ)
Άρθρο 59
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής ανοικτών δεδομένων(άρθρο 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Αντικείμενο του παρόντος Κεφαλαίου είναι: (α) η 
αναδιατύπωση των διατάξεων για την καθιέρωση και 
διεύρυνση της αρχής της ανοικτής διάθεσης και περαι-τέρω χρήσης: (αα) των εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του δημόσιου τομέα και δημοσίων επι-
χειρήσεων κατά την έννοια της περ. 3 του άρθρου 60 
και (αβ) των ερευνητικών δεδομένων, που βρίσκονται 
στην κατοχή είτε των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυ-
μάτων είτε των δημόσιων ερευνητικών οργανισμών και 
των τεχνολογικών ή ερευνητικών φορέων του άρθρου 3 
του ν. 4310/2014 (Α΄ 258) ή των οργανισμών χρηματο-δότησης της έρευνας, (β) ο καθορισμός όρων, προϋπο-
θέσεων και τρόπων διευκόλυνσης για την υλοποίηση 
της περαιτέρω χρήσης των δημόσιων δεδομένων ως 
ανοικτών δεδομένων, και (γ) η προσαρμογή της εθνικής 
νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 
20ης Ιουνίου 2019 για τα ανοικτά δεδομένα και την πε-ραιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα, με σκοπό να προαχθεί η χρήση των ανοικτών δεδομένων και να ενθαρρυνθεί η καινοτομία στον τομέα των προϊ-όντων και των υπηρεσιών.
2. Οι κείμενες διατάξεις για την πρόσβαση στα διοικη-
τικά έγγραφα, καθώς και τις πληροφοριακές υποχρεώ-σεις των φορέων της παρ. 1 εξακολουθούν να ισχύουν, με την επιφύλαξη των ρυθμίσεων αυτού του νόμου.
3. Οι ρυθμίσεις του παρόντος Κεφαλαίου εφαρμόζο-
νται σε:
(α) έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή φορέων του 
δημόσιου τομέα,
(β) έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή δημόσιων 
επιχειρήσεων που:
(βα) δραστηριοποιούνται στους τομείς που καθορίζο-
νται στην Οδηγία (ΕΕ) 2014/25 (Βιβλίο II του ν. 4412/2016),
(ββ) λειτουργούν ως φορείς δημόσιων υπηρεσιών 
σύμφωνα με το άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΚ) 1370/2007,
(βγ) λειτουργούν ως αερομεταφορείς που εκπληρώ-
νουν υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας σύμφωνα με 
το άρθρο 16 του Κανονισμού (ΕΚ) 1008/2008 ή
(βδ) λειτουργούν ως πλοιοκτήτες που εκπληρώνουν 
υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, σύμφωνα 
με το άρθρο 4 του Κανονισμού (ΕΟΚ) 3577/1992 και
(γ) ερευνητικά δεδομένα, σύμφωνα με τους όρους που 
καθορίζονται στο άρθρο 68.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9651 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
4. Οι ρυθμίσεις του παρόντος Κεφαλαίου δεν εφαρμό-
ζονται σε έγγραφα:
(α) η διάθεση των οποίων αποτελεί δραστηριότητα, 
που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της δημόσιας 
αποστολής των αντίστοιχων φορέων του δημόσιου το-
μέα, όπως ορίζεται από τις οικείες διατάξεις του κάθε 
φορέα,
(β) που βρίσκονται στην κατοχή δημόσιων επιχειρήσε-
ων κατά την έννοια της περ. 3 του άρθρου 60:
(βα) τα οποία παράγονται έξω από το πεδίο παροχής 
υπηρεσιών γενικού συμφέροντος που διέπει την οικεία 
δημόσια επιχείρηση,
(ββ) που σχετίζονται με δραστηριότητες που έχουν 
άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό και, συνεπώς, σύμ-
φωνα με το άρθρο 251 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147), δεν 
υπόκεινται σε κανόνες περί συμβάσεων,
(γ) για τα οποία τρίτοι διαθέτουν δικαιώματα πνευμα-
τικής ιδιοκτησίας,
(δ) στα οποία η πρόσβαση αποκλείεται, σύμφωνα με 
τις παρ. 3 και 5 του άρθρου 5 του ν. 2690/1999 (Α΄ 45), καθώς και σύμφωνα με κάθε άλλη σχετική διάταξη, και ιδίως για λόγους που αφορούν:
(δα) την εθνική ασφάλεια, άμυνα, δημόσια τάξη, εξωτε-
ρική πολιτική ή ασφάλεια πληροφοριακών συστημάτων,
(δβ) το στατιστικό, εμπορικό, βιομηχανικό, επιχειρημα-
τικό, επαγγελματικό, εταιρικό, τελωνειακό ή φορολογικό 
απόρρητο,
(δγ) την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς από 
κλοπή, λεηλασία, βανδαλισμό, λαθρανασκαφή, αρχαιο-
καπηλία, και γενικά την αποφυγή έκθεσης σε κίνδυνο 
κινητών και ακινήτων μνημείων και χώρων που προστα-
τεύονται βάσει του ν. 3028/2002 (Α΄ 153),
(ε) στα οποία η πρόσβαση απαγορεύεται ή περιορί-
ζεται λόγω ευαίσθητων πληροφοριών σχετικά με την 
προστασία υποδομών ζωτικής σημασίας, όπως αυτές 
οριοθετούνται στις περ.  α΄ και δ΄ του άρθρου  2 του 
π.δ. 39/2011 (Α΄ 104),
(στ) για την πρόσβαση στα οποία απαιτείται η απόδει-
ξη ειδικού εννόμου συμφέροντος,
(ζ) σε λογότυπους, εμβλήματα και σήματα,
(η) στα οποία, είτε η πρόσβαση απαγορεύεται ή περιο-
ρίζεται για λόγους προστασίας δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα, είτε η πρόσβαση επιτρέπεται, ωστόσο η πε-
ραιτέρω χρήση τους είναι αντίθετη, είτε με τη νομοθεσία 
σχετικά με την προστασία δεδομένων προσωπικού χα-
ρακτήρα ή με διατάξεις που προστατεύουν την ιδιωτική 
ζωή και την ακεραιότητα του ατόμου,
(θ) που βρίσκονται στην κατοχή δημόσιων ραδιοτη-
λεοπτικών φορέων και των θυγατρικών τους, καθώς και 
άλλων φορέων ή των θυγατρικών τους με σκοπό την 
εκπλήρωση αποστολής ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής 
δημόσιας υπηρεσίας,
(ι) που βρίσκονται στην κατοχή πολιτιστικών ιδρυμά-
των, με εξαίρεση τις βιβλιοθήκες, συμπεριλαμβανομέ-
νων των βιβλιοθηκών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυ-
μάτων, τα μουσεία και τα αρχεία,
(ια) που βρίσκονται στην κατοχή εκπαιδευτικών ιδρυ-
μάτων δευτεροβάθμιας ή κατώτερης βαθμίδας, και, σε 
περίπτωση άλλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, σε έγγρα-
φα, εξαιρουμένων αυτών που αναφέρονται σε ερευνη-
τικά δεδομένα και(ιβ) τα οποία βρίσκονται στην κατοχή δημόσιων ερευ-
νητικών οργανισμών, των τεχνολογικών ή ερευνητικών 
φορέων του ν. 4310/2014 (Α’ 258) ή των οργανισμών 
χρηματοδότησης της έρευνας, συμπεριλαμβανομένων 
των οργανώσεων που έχουν συσταθεί για τη μεταφορά ερευνητικών αποτελεσμάτων πλην των εγγράφων που αναφέρονται σε ερευνητικά δεδομένα.
5. Τα έγγραφα των περ. θ΄ έως ιβ΄ δύναται να χορηγού-
νται για περαιτέρω χρήση, εφόσον αυτό προβλέπεται 
από γενικές διατάξεις ή διατάξεις που διέπουν τον οικείο 
φορέα.
6. Οι ρυθμίσεις του παρόντος Κεφαλαίου δεν θίγουν τις 
διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679, καθώς και τις διατάξεις των νόμων 4624/2019 (Α΄ 137) και 3471/2006 
(Α΄133), σχετικά με την προστασία των δεδομένων προ-
σωπικού χαρακτήρα.
7. Οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται σύμφωνα με 
τις ρυθμίσεις του παρόντος Κεφαλαίου ισχύουν μόνο 
στον βαθμό που συνάδουν με τις διατάξεις των διεθνών 
συμφωνιών σχετικά με την προστασία των δικαιωμά-
των πνευματικής ιδιοκτησίας, ιδίως δε προς τη σύμβαση 
της Βέρνης που κυρώθηκε με τον ν. 100/1975 (Α΄ 162), τη συμφωνία TRIPS που κυρώθηκε με τον ν. 2290/1995 
(Α΄  28) και την συνθήκη WCT που κυρώθηκε με τον 
ν. 3184/2003 (Α΄ 228).
8. Το δικαίωμα του κατασκευαστή βάσης δεδομένων 
που προβλέπεται στο άρθρο 45Α του ν. 2121/1993 (Α΄25) 
δεν μπορεί να ασκηθεί από τους φορείς του παρόντος 
Κεφαλαίου για να αποτρέψει την περαιτέρω χρήση εγ-
γράφων ή να περιορίσει την περαιτέρω χρήση πέραν των 
ορίων που καθορίζονται στα άρθρα 64 έως 66, 69 και 70.
9. Οι ρυθμίσεις του παρόντος Κεφαλαίου διέπουν την 
περαιτέρω χρήση και όλων των εγγράφων που εμπί-
πτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3882/2010 (Α΄ 166).
10. Για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος 
Κεφαλαίου, οι φορείς του δημόσιου τομέα, όπως ορίζο-
νται στο άρθρο 60, δημιουργούν σε κάθε πληροφοριακό 
σύστημα, που διαθέτουν, προμηθεύονται ή διαμορφώ-
νουν, ασφαλείς διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών 
(Application Programming Interface - APIs).
Άρθρο 60
Ορισμοί ανοικτών δεδομένων(άρθρο 2 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Για τους σκοπούς του παρόντος Κεφαλαίου ισχύουν 
οι ακόλουθοι ορισμοί:
1) «Φορείς του δημόσιου τομέα»: οι κρατικές αρχές, 
κεντρικές και περιφερειακέ ς, οι ανεξάρτητες διοικητικές 
αρχές, οι Ο.Τ.Α. πρώτου και δεύτερου βαθμού, τα λοιπά 
νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οι οργανισμοί δη-
μοσίου δικαίου κατά την έννοια της παρ. 2 και οι ενώ-
σεις που σχηματίζονται από μία ή περισσότερες από τις 
ανωτέρω αρχές ή από έναν ή περισσότερους από τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου του παρόντος,
2) «Οργανισμός δημοσίου δικαίου»: κάθε οργανισμός 
που έχει όλα τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
(α) έχει συσταθεί με συγκεκριμένο σκοπό την κάλυψη 
αναγκών γενικού συμφέροντος, χωρίς βιομηχανικό ή 
εμπορικό χαρακτήρα,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9652 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
(β) έχει νομική προσωπικότητα, και
(γ) είτε χρηματοδοτείται για τη δραστηριότητά του 
κατά κύριο λόγο από τον κρατικό προϋπολογισμό, τους 
Ο.Τ.Α. ή άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου, είτε 
η διαχείρισή του υπόκειται στην εποπτεία των ανωτέ-
ρω αρχών ή οργανισμών, είτε διοικείται, διευθύνεται ή 
εποπτεύεται από όργανο, του οποίου περισσότερα από 
τα μισά μέλη διορίζονται από το Δημόσιο, τους Ο.Τ.Α. ή 
άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου,
3) «δημόσια επιχείρηση»: κάθε επιχείρηση, η οποία 
δραστηριοποιείται στους τομείς που ορίζονται στην 
περ. β΄ της παρ. 3 του άρθρου 59 και στην οποία οι φο-
ρείς του δημόσιου τομέα μπορούν να ασκούν άμεσα ή 
έμμεσα αποφασιστική επιρροή είτε λόγω κυριότητας είτε 
λόγω χρηματοοικονομικής τους συμμετοχής σε αυτή είτε 
δυνάμει των κανόνων που την διέπουν. Η ύπαρξη απο-φασιστικής επιρροής των φορέων του δημόσιου τομέα 
τεκμαίρεται σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες περι-
πτώσεις, στις οποίες οι φορείς αυτοί, άμεσα ή έμμεσα:
(α) κατέχουν την πλειοψηφία του εγγεγραμμένου κε-
φαλαίου της επιχείρησης,
(β) ελέγχουν την πλειοψηφία των ψήφων που συνδέ-
ονται με τις μετοχές που εκδίδει η επιχείρηση,
(γ) μπορούν να διορίζουν περισσότερα από τα μισά 
μέλη του οργάνου διοίκησης, διεύθυνσης ή εποπτείας 
της επιχείρησης,
4) «τυποποιημένη άδεια»: ένα σύνολο προκαθορισμέ-
νων προϋποθέσεων περαιτέρω χρήσης σε ψηφιακή μορ-
φή, κατά προτίμηση συμβατών με τις τυποποιημένες 
άδειες που διατίθενται δημόσια στο διαδίκτυο,
5) «έγγραφο»: κάθε έγγραφο ή τμήμα εγγράφου, πλη-
ροφορία ή δεδομένο, που εκδίδεται ή έχει ανατεθεί προς 
διαχείριση στους φορείς του παρόντος κεφαλαίου στο 
πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους ή, εφόσον πρόκειται 
για δημόσια επιχείρηση κατά την έννοια της περ. 3, στο 
πλαίσιο της υποχρέωσης παροχής υπηρεσιών γενικού 
συμφέροντος, και ιδίως μελέτες, πρακτικά, στατιστικά 
στοιχεία, εγκύκλιες οδηγίες, απαντήσεις των διοικητικών 
αρχών, γνωμοδοτήσεις, αποφάσεις, αναφορές, ανεξάρ-
τητα από το μέσο αποτύπωσ ης που χρησιμοποιείται (π.χ. 
αποτύπωση σε χαρτί, αποθήκευση σε ηλεκτρονική μορ-
φή ή ηχητική, οπτική ή οπτικοακουστική εγγραφή). Ως 
«έγγραφα», για την εφαρμογή αυτού του νόμου, λογίζο-
νται και τα ιδιωτικά έγγραφα, που βρίσκονται σε αρχεία 
(φακέλους) φορέων του δημόσιου τομέα και χρησιμο-
ποιήθηκαν ή λήφθηκαν υπόψη κατά την άσκηση των 
αρμοδιοτήτων τους,
6) «ανωνυμοποίηση»: η διαδικασία μετατροπής εγ-
γράφων σε ανώνυμα έγραφα που δεν σχετίζονται προς 
ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο ή 
η διαδικασία, με την οποία τα δεδομένα προσωπικού 
χαρακτήρα γίνονται ανώνυμα, κατά τρόπο ώστε να είναι 
αδύνατος ο εντοπισμός της ταυτότητας του προσώπου 
στο οποίο αναφέρονται,
7) «δυναμικά δεδομένα»: έγγραφα σε ψηφιακή μορφή, 
τα οποία υπόκεινται σε συχνές ή σε πραγματικό χρόνο 
επικαιροποιήσεις, ιδίως λόγω της μεταβλητότητας ή της 
ταχείας απαξίωσής τους. Τα δεδομένα που παράγονται 
από αισθητήρες θεωρούνται, κατά κανόνα, δυναμικά 
δεδομένα,8) «ερευνητικά δεδομένα»: έγγραφα σε ψηφιακή μορ-
φή, εξαιρουμένων των επιστημονικών δημοσιεύσεων, 
τα οποία συλλέγονται ή παράγονται κατά τη διάρκεια 
δραστηριοτήτων επιστημονικής έρευνας και χρησιμο-
ποιούνται ως τεκμήρια στο πλαίσιο της ερευνητικής 
διαδικασίας ή είναι κοινώς αποδεκτά στην ερευνητική 
κοινότητα ως αναγκαία για την επικύρωση των ερευνη-
τικών ευρημάτων και αποτελεσμάτων,
9) «σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας»: έγγραφα, η πε-
ραιτέρω χρήση των οποίων συνδέεται με σημαντικά οφέ-
λη για την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία, 
κυρίως λόγω της καταλληλότητάς τους για τη δημιουργία 
υπηρεσιών και εφαρμογών προστιθέμενης αξίας καθώς 
και νέων, ποιοτικών και αξιοπρεπών θέσεων εργασίας, αλλά και λόγω του πλήθους των δυνητικών αποδεκτών 
των υπηρεσιών και των εφαρμογών προστιθέμενης αξί-
ας που βασίζονται στα εν λόγω σύνολα δεδομένων,
10) «περαιτέρω χρήση»: η χρήση από φυσικά ή νομικά 
πρόσωπα ή άλλες ενώσεις προσώπων χωρίς νομική προ-
σωπικότητα: (α) εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή 
φορέων του δημόσιου τομέα, για εμπορικούς ή μη εμπο-
ρικούς σκοπούς, εκτός του αρχικού σκοπού, στο πλαίσιο 
της δημόσιας αποστολής, για τον οποίο εκδόθηκαν τα 
έγγραφα, (β) εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή 
δημόσιων επιχειρήσεων κατά την έννοια της περ. 3, για εμπορικούς ή μη εμπορικούς σκοπούς, εκτός του αρχι-κού σκοπού παροχής υπηρεσιών γενικού συμφέροντος για τον οποίο εκδόθηκαν τα έγγραφα.
Η ανταλλαγή εγγράφων (α) μεταξύ φορέων του δημό-
σιου τομέα κατά την άσκηση της δημόσιας αποστολής 
τους, (β) μεταξύ δημόσιων επιχειρήσεων κατά την εκπλή-
ρωση της υποχρέωσης παροχής υπηρεσιών γενικού συμ-
φέροντος και (γ) μεταξύ φορέων του δημόσιου τομέα και 
δημόσιων επιχειρήσεων, δεν συνιστά περαιτέρω χρήση,
11) «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» : κάθε πλη-
ροφορία που αφορά ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο 
φυσικό πρόσωπο («υποκείμενο των δεδομένων»). Το 
ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο είναι εκείνο του οποίου 
η ταυτότητα μπορεί να εξακριβωθεί, άμεσα ή έμμεσα, 
ιδίως μέσω αναφοράς σε αναγνωριστικό στοιχείο ταυ-
τότητας, όπως όνομα, αριθμό ταυτότητας, δεδομένα θέ-
σης, επιγραμμικό αναγνωριστικό ταυτότητας ή σε έναν 
ή περισσότερους παράγοντες που προσιδιάζουν στη 
σωματική, φυσιολογική, γενετική, ψυχολογική, οικονο-
μική, πολιτιστική ή κοινωνική ταυτότητα του φυσικού 
προσώπου,
12) «έγγραφο σε μηχαναγνώσιμο μορφότυπο»: το ψη-
φιακό έγγραφο υπό μορφή αρχείου διαρθρωμένου κατά 
τρόπο, ώστε οι εφαρμογές λογισμικού να μπορούν εύ-
κολα να εντοπίζουν, να αναγνωρίζουν και να εξάγουν 
συγκεκριμένα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων με-
μονωμένων δηλώσεων γεγονότων, και της εσωτερικής τους δομής,
13) «ανοικτός μορφότυπος»: μορφότυπος, ο οποίος 
δεν εξαρτάται από πλατφόρμα και διατίθεται στο κοινό 
χωρίς οποιονδήποτε περιορισμό που να παρεμποδίζει 
την περαιτέρω χρήση των εγγράφων,
14) «ανοικτό επίσημο πρότυπο»: πρότυπο, που έχει 
καθοριστεί σε γραπτή μορφή και το οποίο περιγράφει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9653 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
λεπτομερώς τις προδιαγραφές για τις απαιτήσεις σχετικά 
με τον τρόπο διασφάλισης της διαλειτουργικότητας του 
λογισμικού,
15) «εύλογη απόδοση της επένδυσης»: ποσοστό της 
συνολικής χρέωσης, επιπλέον εκείνου που απαιτείται 
για την ανάκτηση των επιλέξιμων δαπανών, που δεν 
υπερβαίνει τις πέντε ποσοστιαίες μονάδες πάνω από 
το σταθερό επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τρά-
πεζας (ΕΚΤ),
16) «τρίτος»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που δεν 
είναι φορέας του δημόσιου τομέα ή δημόσια επιχείρηση 
που κατέχει δεδομένα,
17) «Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα»: τα ανώτατα 
εκπαιδευτικά ιδρύματα του άρθρου 1 του ν. 4485/2017 (Α΄ 114),
18) «δημόσιοι ερευνητικοί οργανισμοί και τεχνολο-
γικοί ή ερευνητικοί φορείς»: οι δημόσιοι ερευνητικοί οργανισμοί και οι τεχνολογικοί ή ερευνητικοί φορείς 
που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 του ν. 4310/2014 (Α΄ 258) και
19) «οργανισμοί χρηματοδότησης της έρευνας»: 
οι φορείς δημοσίου τομέα ή άλλα νομικά πρόσωπα που 
χρηματοδοτούν την έρευνα που διεξάγεται από τους 
αναφερόμενους στις περ. 17 και 18 φορείς.
Άρθρο 61
Γενικές αρχές(άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Τα έγγραφα των φορέων του παρόντος Κεφαλαί-
ου διατίθενται από τη στιγμή της ανάρτησης, δημοσίευ-
σης ή αρχικής διάθεσής τους, ελεύθερα προς περαιτέρω 
χρήση και αξιοποίηση για εμπορικούς ή μη εμπορικούς 
σκοπούς, χωρίς να απαιτείτ αι οποιαδήποτε ενέργεια 
του ενδιαφερομένου ή πράξη της διοίκησης (αρχή της 
ανοικτής διάθεσης και περαιτέρω χρήσης της δημόσιας 
πληροφορίας), με την επιφύλαξη των άρθρων 64 έως 
66, 69 και 70.
2. Τα έγγραφα των φορέων του παρόντος Κεφαλαί-
ου διατίθενται στο διαδίκτυο ως σύνολο δεδομένων ή 
μέσω προγραμματιστικών διεπαφών, σε ανοικτό μηχα-
ναγνώσιμο μορφότυπο, ο οποίος συμμορφώνεται με 
ανοικτά πρότυπα σύμφωνα με το άρθρο 63, από σταθε-
ρό σημείο απόθεσης. Αν δεν είναι δυνατή η διαδικτυακή 
διάθεση των εγγράφων, απαιτείται η υποβολή αίτησης 
του ενδιαφερομένου σύμφωνα με το άρθρο 62.
3. Τα έγγραφα, επί των οποίων οι βιβλιοθήκες, συμπε-
ριλαμβανομένων των βιβλιοθηκών Ανώτατων Εκπαι-
δευτικών Ιδρυμάτων, τα μουσεία και τα αρχεία έχουν 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, είναι περαιτέρω 
χρησιμοποιήσιμα για εμπορικούς ή μη εμπορικούς σκο-
πούς σύμφωνα με τα άρθρα 63 έως 70. Από τα ανωτέρω 
έγγραφα εξαιρούνται εκείνα που βρίσκονται στην κα-
τοχή των φορέων του πρώτου εδαφίου και που τρίτος 
είχε, αρχικά, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, των 
οποίων το διάστημα προστασίας δεν έχει λήξει.
4. Η ανοικτή διάθεση και περαιτέρω χρήση εγγράφων 
των φορέων των παρ. 1 έως 3 αποκλείεται μόνο στις 
περιπτώσεις της παρ. 4 του άρθρου 59 και πρέπει να 
αιτιολογείται ειδικώς από τον φορέα που τα κατέχει.Άρθρο 62
Επεξεργασία αιτήσεων περαιτέρω χρήσης(άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Αν δεν είναι δυνατή η διαδικτυακή διάθεση των εγ-
γράφων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 61, κάθε 
ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει αίτημα για τη χο-
ρήγηση εγγράφων προς περαιτέρω χρήση. Τα αιτήματα 
υποβάλλονται εγγράφως ή σε ηλεκτρονική μορφή στην 
υπηρεσία, η οποία έχει εκδώσει ή έχει στην κατοχή της 
το έγγραφο.
2. Οι φορείς του δημοσίου τομέα επεξεργάζονται με 
ηλεκτρονικά μέσα, όπου αυτό είναι δυνατό, τις αιτήσεις περαιτέρω χρήσης και χορηγούν το έγγραφο προς πε-ραιτέρω χρήση στον αιτούντα ή, εάν χρειάζεται άδεια, 
οριστικοποιούν τη σχετική προσφορά τους προς τον 
αιτούντα σύμφωνα με όσα ορίζονται στις παρ. 3, 4 και 5.
3. Με την επιφύλαξη ειδικών προθεσμιών που ορίζο-
νται στις οικείες διατάξεις κάθε φορέα που κατέχει έγ-
γραφα, οι παραπάνω φορείς χορηγούν το έγγραφο ή ορι-
στικοποιούν τη σχετική προσφορά τους μέσα σε είκοσι 
(20) ημέρες από την παραλαβή της αίτησης. Η προθεσμία 
αυτή μπορεί να παραταθεί μέχρι είκοσι (20) επιπλέον 
ημέρες από τη λήξη του πρώτου εικοσαημέρου για αιτή-
σεις που χαρακτηρίζονται από τον φορέα ως περίπλοκες 
ή μεγάλης κλίμακας. Στην περίπτωση αυτή γνωστοποι-
ούνται στον αιτούντα, μέσα σε δέκα (10) ημέρες από την 
παραλαβή της αίτησης, ο χαρακτηρισμός της αίτησης ως 
περίπλοκης ή μεγάλης κλίμακας και η ημερομηνία λήξης 
της νέας προθεσμίας χορήγησης του εγγράφου. Κατά της 
ανωτέρω απόφασης χαρακτηρισμού δεν προβλέπεται 
η άσκηση διοικητικής προσφυγής.
4. Σε περίπτωση απορριπτικής απόφασης, ο φορέας 
ανακοινώνει στον αιτούντα τους λόγους απόρριψης. Αν 
ο λόγος απόρριψης οφείλεται σε ζητήματα που άπτο-
νται δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, στην από-
φαση πρέπει υποχρεωτικά να μνημονεύεται το φυσικό 
ή νομικό πρόσωπο που είναι ο δικαιούχος, όταν είναι 
γνωστός, ή, εναλλακτικά, ο αδειοδότης, από τον οποίο 
ο φορέας του δημόσιου τομέα έχει λάβει το σχετικό υλι-κό. Η υποχρέωση του δεύτερου εδαφίου δεν ισχύει για 
τις βιβλιοθήκες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και 
οι βιβλιοθήκες Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, τα 
μουσεία και τα αρχεία. Κατά της απορριπτικής απόφασης 
ή της παράλειψης έκδοσης αυτής από τον οικείο φορέα 
εντός των προθεσμιών της παρ. 3 προβλέπεται η άσκηση 
ενδικοφανούς προσφυγής ενώπιον της Εθνικής Αρχής 
Διαφάνειας, η οποία υποβάλλεται από τον ενδιαφερό-
μενο εγγράφως ή αποστέλλεται με ηλεκτρονικά μέσα, 
στην υπηρεσία, από την οποία ζητήθηκε η χορήγηση 
του εγγράφου. Η ως άνω προσφυγή ασκείται μέσα σε 
αποκλειστική προθεσμία δέκα (10) ημερών από την κοι-
νοποίηση της απορριπτικής απόφασης στον αιτούντα ή 
τη συντέλεση της παράλειψης. Η Εθνική Αρχή Διαφάνει-
ας οφείλει να αποφανθεί επί της προσφυγής εντός είκοσι 
(20) ημερών από τη διαβίβασή της σε αυτήν.
5. Οι προθεσμίες της παρ. 3, όσον αφορά τα έγγραφά 
που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κε-
φαλαίου και προέρχονται από δημόσιες επιχειρήσεις, 
κατά την έννοια της περ. 3 του άρθρου 60, από Ανώτατα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9654 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, δημόσιους ερευνητικούς οργα-
νισμούς, τεχνολογικούς ή ερευνητικούς φορείς ή οργα-
νισμούς χρηματοδότησης της έρευνας, διπλασιάζονται.
Άρθρο 63
Διαθέσιμοι μορφότυποι(άρθρο 5 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Με την επιφύλαξη των ρυθμίσεων που αφορούν 
στα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας, οι φορείς του πα-
ρόντος Κεφαλαίου διαθέτουν ηλεκτρονικά τα έγγραφά τους σε οποιαδήποτε προϋπάρχουσα μορφή ή γλώσσα 
και, εφόσον είναι δυνατό, σε μορφότυπους που είναι 
ανοικτοί, μηχαναγνώσιμοι, προσβάσιμοι, προσιτοί και 
επαναχρησιμοποιούμενοι, μαζί με τα μεταδεδομένα 
τους. Τόσο ο μορφότυπος όσο και τα μεταδεδομένα συμ-
μορφώνονται καταρχήν με επίσημα ανοικτά πρότυπα, 
ιδίως όπως αυτά καθορίζονται με το προφίλ εφαρμογής 
DCAT (Data Catalogue Vocabulary) για πύλες δεδομένων 
στην Ευρώπη (DCAT-AP).
2. Τα έγγραφα διατίθενται από σταθερό σημείο από-
θεσης, μαζί με τα μεταδεδομένα τους, μέσω της Ενιαίας 
Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr) ή στην 
ιστοσελίδα του φορέα. Στην περίπτωση διάθεσης στην 
ιστοσελίδα του φορέα, αυτά πρέπει να είναι προσβάσιμα 
μέσω υπερσυνδέσμων ή με άλλο τρόπο μέσω της Ενιαίας 
Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr). Εφό-
σον είναι δυνατόν, τα έγγραφα καθίστανται προσβάσιμα 
μέσω διεπαφών προγραμματισμού εφαρμογών (APIs).
3. Οι ρυθμίσεις του παρόντος κεφαλαίου, και ιδίως 
η αρχή της «εκ σχεδιασμού και εξ ορισμού» παραγωγής 
και διάθεσης λαμβάνονται υπόψη από τους φορείς κατά 
το στάδιο της παραγωγής και διάθεσης των εγγράφων 
τους που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος, 
κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζεται, ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού και της παραγωγής, η μέγιστη δυνατό-
τητα διάθεσής τους για περαιτέρω χρήση. Οι φορείς δεν 
υποχρεούνται να εκδίδουν ή να προσαρμόζουν έγγραφα 
ή να διαθέτουν τμήματα εγγράφων, προκειμένου να συμ-
μορφώνονται με τις παρ. 1 και 2, εφόσον απαιτείται δυσα-
νάλογη προσπάθεια που υπερβαίνει έναν απλό χειρισμό.
4. Δεν απαιτείται από τους φορείς του παρόντος Κε-
φαλαίου να συνεχίσουν την παραγωγή και αποθήκευση 
συγκεκριμένου τύπου εγγράφων για τον σκοπό της πε-
ραιτέρω χρήσης των εν λόγω εγγράφων από τρίτους. 
Στην περίπτωση διακοπής της παραγωγής και αποθή-
κευσης, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο, προηγείται δη-μόσια ανακοίνωση τουλάχιστον τριάντα (30) εργάσιμες ημέρες πριν από τη διακοπή που αναρτάται τόσο μέσω 
της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης 
(gov.gr)όσο και στην ιστοσελίδα του φορέα.
5. Οι φορείς του παρόντος Κεφαλαίου διαθέτουν για 
περαιτέρω χρήση τα δυναμικά δεδομένα αμέσως μετά 
από τη συλλογή τους, μέσω κατάλληλων διεπαφών προ-
γραμματισμού εφαρμογών (APIs) και, κατά περίπτωση, 
ως μαζική τηλεφόρτωση. Στις περιπτώσεις, κατά τις οποί-
ες η διάθεση των δυναμικών δεδομένων της παρούσας, 
αμέσως μετά από τη συλλογή τους, υπερβαίνει τις οικο-
νομικές και τεχνικές ικανότητες του φορέα επιβάλλοντας 
δυσανάλογη προσπάθεια, τα δεδομένα αυτά δύναται να διατίθενται για περαιτέρω χρήση εντός εύλογης προθε-
σμίας ή με προσωρινούς τεχνικούς περιορισμούς που 
δεν εμποδίζουν αδικαιολόγητα την εκμετάλλευση του 
οικονομικού και κοινωνικού δυναμικού τους.
6. Οι παρ. 1 έως 5 εφαρμόζονται στα έγγραφα των 
δημόσιων επιχειρήσεων, κατά την έννοια της περ. 3 του 
άρθρου 60, εφόσον είναι διαθέσιμα για περαιτέρω χρή-
ση και με την επιφύλαξη των υποπερ. (βα) και (ββ) της περ. β΄ της παρ. 4 του άρθρου 59.
7. Τα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας, ο κατάλογος 
των οποίων καθορίζεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην 
παρ. 1 του άρθρου 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024, καθί-
στανται διαθέσιμα για περαιτέρω χρήση σε μηχαναγνώ-
σιμη μορφή, μέσω κατάλληλων διεπαφών προγραμματι-
σμού εφαρμογών (APIs) και, κατά περίπτωση, ως μαζική 
τηλεφόρτωση.
8. Η περαιτέρω χρήση των εγγράφων που διαθέτουν 
οι φορείς του παρόντος Κεφαλαίου υπόκειται στον περι-
ορισμό ότι το περιεχόμενό τους δεν πρέπει να αλλοιωθεί 
ούτε να διαστρεβλωθεί με οποιονδήποτε τρόπο, καθώς και ότι πρέπει να γίνεται αναφορά στην πηγή προέλευ-
σής τους και στην ημερομηνία τελευταίας επικαιρο-
ποίησής τους. Οι περιορισμοί αυτοί γνωστοποιούνται 
εγγράφως ή με ηλεκτρονικά μέσα στον αιτούντα κατά 
τη χορήγηση του εγγράφου.
9. Οι φορείς του παρόντος Κεφαλαίου δεν φέρουν ευ-
θύνη για τις περιπτώσεις μη ορθής περαιτέρω χρήσης 
των εγγράφων.
10. Οι φορείς του παρόντος Κεφαλαίου υποχρεούνται 
να λαμβάνουν μέτρα για την παροχή δυνατότητας περαι-
τέρω χρήσης εγγράφων από άτομα με ειδικές ανάγκες, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των άρθρων 36 έως 47.
Άρθρο 64
Αρχές που διέπουν τη χρέωση(άρθρο 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Η περαιτέρω χρήση των εγγράφων γίνεται καταρ-
χήν δωρεάν. Εξαιρετικά, επιτρέπεται η ανάκτηση του 
οριακού κόστους για την αναπαραγωγή, παροχή και δι-
άδοση των εγγράφων, την ανωνυμοποίηση των δεδο-
μένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και των μέτρων 
που λαμβάνονται για την προστασία των εμπορικά εμπι-
στευτικών πληροφοριών μέσω επιβολής τελών στους 
ενδιαφερομένους.
2. Κατ’  εξαίρεση, η παρ. 1 δεν εφαρμόζεται:(α) στους φορείς του δημόσιου τομέα, για τους οποί-
ους προβλέπεται να καλύπτουν οι ίδιοι ένα ουσιώδες 
μέρος του κόστους εκτέλεσης της δημόσιας αποστολής 
τους από ίδια έσοδα,
(β) σε βιβλιοθήκες, συμπεριλαμβανομένων των βι-
βλιοθηκών των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, 
μουσεία και αρχεία,
(γ) σε δημόσιες επιχειρήσεις κατά την έννοια της περ. 3 
του άρθρου 60.
3. Μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας 
Διοίκησης (gov.gr) δημοσιεύεται και επικαιροποιείται, σε 
ετήσια βάση, ο κατάλογος των φορέων που εμπίπτουν στις εξαιρέσεις της παρ. 2.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9655 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
4. Στις περ. α΄ και γ΄ της παρ. 2, το ύψος των τελών 
υπολογίζεται με αντικειμενικά, διαφανή και επαληθεύ-
σιμα κριτήρια, με βάση το κόστος που προκύπτει κατά 
τη διάρκεια της ετήσιας λογιστικής περιόδου και σύμ-
φωνα με τις λογιστικές αρχές που εφαρμόζονται στους οικείους φορείς. Τα συνολικά έσοδα από τη διάθεση και 
την άδεια περαιτέρω χρήσης των εν λόγω εγγράφων 
εντός της εκάστοτε λογιστικής περιόδου δεν επιτρέπε-
ται να υπερβαίνουν το κόστος συλλογής, παραγωγής, 
αναπαραγωγής, διάδοσής τους και αποθήκευσης των 
δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης μιας εύλογης από-
δοσης της επένδυσης, και, κατά περίπτωση, το κόστος 
ανωνυμοποίησης των δεδομένων προσωπικού χαρακτή-
ρα και των μέτρων που λαμβάνονται για την προστασία των εμπορικά εμπιστευτικών πληροφοριών.
5. Όταν οι βιβλιοθήκες, συμπεριλαμβανομένων των 
βιβλιοθηκών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, τα 
μουσεία και τα αρχεία επιβάλλουν τέλη, τα συνολικά 
έσοδα από τη διάθεση και την άδεια περαιτέρω χρήσης 
των εγγράφων εντός της εκάστοτε λογιστικής περιόδου 
δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το κόστος συλλογής, 
παραγωγής, αναπαραγωγής, διάδοσης, αποθήκευσης 
των δεδομένων, συντήρησης, εκκαθάρισης δικαιωμά-
των και, κατά περίπτωση, το κόστος ανωνυμοποίησης 
των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και των μέτρων 
που λαμβάνονται για την προστασία των εμπορικά εμπι-
στευτικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης μιας 
εύλογης απόδοσης της επένδυσης. Το ύψος των τελών 
υπολογίζεται με βάση το κόστος που προκύπτει κατά 
τη διάρκεια της ετήσιας λογιστικής περιόδου και σύμ-
φωνα με τις λογιστικές αρχές που εφαρμόζονται στους οικείους φορείς.
6. Σε κάθε περίπτωση, η περαιτέρω χρήση: (α) των συ-
νόλων δεδομένων υψηλής αξίας, ο κατάλογος των οποί-
ων καθορίζεται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 14 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024, υπό την επιφύλαξη των 
παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου 72 και (β) των ερευνητικών δεδομένων, είναι δωρεάν.
Άρθρο 65
Υποχρέωση ενημέρωσης(άρθρο 7 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Οι φορείς του δημόσιου τομέα υποχρεούνται να 
ενημερώνουν εγγράφως τους αιτούντες έγγραφα για 
περαιτέρω χρήση σχετικά με τη δυνατότητα άσκησης 
της ενδικοφανούς προσφυγής του άρθρου 62 και την 
προθεσμία αυτής σε ό,τι αφορά αποφάσεις ή πρακτικές που τους επηρεάζουν.
Άρθρο 66
Άδειες και λοιποί όροι για την περαιτέρω χρήση εγγράφων(άρθρο 8 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Η  περαιτέρω χρήση εγγράφων που βρίσκονται 
στην κατοχή των φορέων του παρόντος Κεφαλαίου δεν 
υπόκειται σε όρους, εκτός αν οι όροι αυτοί είναι αντι-
κειμενικοί, αναλογικοί, δεν εισάγουν διακρίσεις και επι-
βάλλονται αιτιολογημένα για την εξυπηρέτηση σκοπών 
γενικού συμφέροντος, με τη μορφή χορήγησης άδειας ή με άλλους τρόπους. Οι όροι που επιβάλλονται δεν 
μπορεί να οδηγούν σε περιορισμό ή στρέβλωση του 
ανταγωνισμού.
2. Στις εξαιρετικές περιπτώσεις, όπου για την περαιτέ-
ρω χρήση εγγράφων προβλέπεται η χορήγηση άδειας, 
οι φορείς του παρόντος Κεφαλαίου, δημιουργούν, όπου 
αυτό είναι δυνατό, και αναρτούν πρότυπα τυποποιημέ-νων αδειών με δυνατότητα ηλεκτρονικής τους επεξερ-
γασίας μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας 
Διοίκησης (gov.gr), οι οποίες παρέχουν ευρύτερα δικαι-
ώματα περαιτέρω χρήσης χωρίς τεχνολογικούς, οικο-
νομικούς ή γεωγραφικούς περιορισμούς και στηρίζο-
νται σε μορφότυπους ανοικτών δεδομένων. Οι άδειες 
αυτές είναι δυνατόν να προσαρμόζονται, προκειμένου 
να αντιμετωπίζουν ειδικότερες περιπτώσεις αιτήσεων 
χορήγησης άδειας. Σε κάθε περίπτωση, οι άδειες πρέπει 
να θέτουν τους λιγότερο δυνατούς περιορισμούς όσον 
αφορά στην περαιτέρω χρήση σύμφωνα με την αρχή της 
ανοικτής διάθεσης της δημόσιας πληροφορίας.
Άρθρο 67
Πρακτικές ρυθμίσεις(άρθρο 9 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Στη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης τηρείται «Μητρώο Ανοικτών Δεδομέ-
νων του Δημοσίου» το οποίο είναι διαθέσιμο μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr). Στο ως άνω μητρώο αναρτώνται τα σύνολα των εγ-γράφων του Δημοσίου, που είναι διαθέσιμα σε ανοικτό και μηχαναγνώσιμο μορφότυπο, ταξινομημένα σε «Δι-αρθρωμένα Σύνολα Δεδομένων» (“Datasets”) ή οι σύν-
δεσμοι προς τους δικτυακούς τόπους των φορέων, όπου 
αυτά τηρούνται. Στις περιπτώσεις που τα έγγραφα δεν είναι διαθέσιμα σε ανοικτό και μηχαναγνώσιμο μορφό-
τυπο ή όταν ο φορέας διαθέτει προς περαιτέρω χρήση τα 
δεδομένα με όρους ή άδειες σύμφωνα με τα οριζόμενα στα άρθρα 64 έως 66, γίνεται σχετική καταχώριση στο «Μητρώο Ανοικτών Δεδομένων του Δημοσίου».
2. Κάθε φορέας του παρόντος Κεφαλαίου προβαίνει 
στην καταγραφή και αξιολόγηση των συνόλων των εγ-
γράφων που βρίσκονται στην κατοχή του, ανά κατηγο-
ρίες, προς τον σκοπό ανοικτής τους διάθεσης.
3. Μετά την ολοκλήρωση της καταγραφής της παρ. 2, 
κάθε φορέας εκδίδει απόφαση, στην οποία περιγράφο-
νται: (α) τα σύνολα των εγγράφων που κατέχει ο φορέας, 
(β) τα σύνολα των εγγράφων που θα διατεθούν σε ανοι-
κτό και μηχαναγνώσιμο μορφότυπο, εφαρμόζοντας την 
αρχή της ανοικτής διάθεσης της δημόσιας πληροφορίας, 
(γ) τα σύνολα των εγγράφων που θα διατεθούν με επιβο-
λή όρων μέσω χορήγησης άδειας ή τελών, σύμφωνα με 
τα άρθρα 64 έως και 70, και (δ) τα σύνολα των εγγράφων 
που δεν διατίθενται για περαιτέρω αξιοποίηση και χρή-ση, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 59. Η απόφαση αυτή αναρτάται: (δα) στον διαδικτυακό τόπο του «Προ-γράμματος Διαύγεια», (δβ) μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής 
Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr), και (δγ) στην 
ιστοσελίδα του οικείου φορέα, ενώ κοινοποιείται και 
στον Γενικό Γ ραμματέα Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9656 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
4. Οι ανωτέρω φορείς επικαιροποιούν τα σύνολα των 
εγγράφων που έχουν στην κατοχή τους, αμελλητί, μόλις 
επέλθει μεταβολή, ενημερώνοντας σχετικά τον Γενικό 
Γ ραμματέα Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευ-
σης Διαδικασιών. Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση της 
παρ. 3 εκδίδεται τουλάχιστον ετησίως με επικαιροποι-
ημένα στοιχεία.
5. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας είναι αρμόδια για τον 
έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων του παρόντος 
άρθρου.
6. Για την καταγραφή και αξιολόγηση των συνόλων 
εγγράφων, την τεχνική, διαδικαστική και οργανωτική 
υποστήριξη της ανοικτής διάθεσης των εγγράφων, κα-
θώς και την επικοινωνία με το Υπουργείο Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης και την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, αρμόδιες 
είναι οι ομάδες διοίκησης έργου του «Προγράμματος 
Διαύγεια», οι οποίες προβλέπονται στην παρ. 1 του άρ-
θρου 80.
Άρθρο 68
Ερευνητικά δεδομένα(άρθρο 10 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Τα ερευνητικά δεδομένα είναι διαθέσιμα και περαι-
τέρω χρησιμοποιήσιμα για εμπορικούς ή μη εμπορικούς 
σκοπούς σύμφωνα με τα άρθρα 61 έως 70, εφόσον λαμ-
βάνουν, εν όλω ή εν μέρει, δημόσια χρηματοδότηση και 
έχουν ήδη δημοσιοποιηθεί, μέσω θεματικού ή ιδρυματι-
κού αποθετηρίου, από ερευνητές ή δημόσιους ερευνη-
τικούς οργανισμούς και τεχνολογικούς ή ερευνητικούς φορείς ή οργανισμούς χρηματοδότησης της έρευνας.
2. Τα οριζόμενα στην παρ. 1 εφαρμόζονται με την επι-
φύλαξη των διατάξεων σχετικά με την προστασία της 
ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων προσωπικού χαρα-κτήρα, την εμπιστευτικότητα, την εθνική ασφάλεια την 
προστασία νόμιμων εμπορικών συμφερόντων, όπως 
το εμπορικό απόρρητο, και την προστασία δικαιωμάτων 
πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων, σύμφωνα με την αρχή 
«ανοικτά στο μέτρο του δυνατού, κλειστά στο μέτρο του 
αναγκαίου».
Άρθρο 69
Αποφυγή διακρίσεων(άρθρο 11 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Όλοι οι επιβαλλόμενοι όροι για την περαιτέρω χρή-
ση εγγράφων δεν επιφέρουν διακρίσεις μεταξύ συγκρί-σιμων κατηγοριών περαιτέρω χρήσης, συμπεριλαμβα-νομένης της διασυνοριακής περαιτέρω χρήσης.
2. Εάν τα έγγραφα χρησιμοποιούνται περαιτέρω από 
φορέα του δημόσιου τομέα ως αρχικό υλικό για εμπορι-
κές δραστηριότητές του, που δεν εμπίπτουν στο πεδίο 
εφαρμογής της δημόσιας αποστολής του, τα έγγραφα 
για τις εν λόγω δραστηριότητες διατίθενται με τα ίδια 
τέλη και τους λοιπούς όρους που ισχύουν για τους άλ-
λους χρήστες.
Άρθρο 70
Αποκλειστικές ρυθμίσεις(άρθρο 12 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Η περαιτέρω χρήση εγγράφων είναι ελεύθερη για 
όλους τους δυνητικούς παράγοντες της αγοράς, ακό-μα και εάν ένας ή περισσότεροι παράγοντές της εκμε-
ταλλεύονται ήδη προϊόντα προστιθέμενης αξίας που 
βασίζονται στα εν λόγω έγγραφα. Συμβάσεις ή άλλες 
ρυθμίσεις μεταξύ των φορέων του παρόντος Κεφαλαί-
ου που κατέχουν τα έγγραφα και τρίτων δεν θεμελιώ-
νουν αποκλειστικά δικαιώματα και δεν εμποδίζουν την 
περαιτέρω χρήση των εγγράφων αυτών.
2. Κατ’  εξαίρεση, όπου ένα αποκλειστικό δικαίωμα 
είναι απαραίτητο για την παροχή υπηρεσίας δημόσιου 
συμφέροντος, η βασιμότητα του λόγου για τη χορήγησή 
του υποβάλλεται σε τακτική επανεξέταση και, σε κάθε 
περίπτωση, τουλάχιστον ανά τρία (3) έτη. Συμβατικές ή 
άλλες ρυθμίσεις, που ήταν σε ισχύ την 16η Ιουλίου 2019 ή 
ίσχυσαν μετά από αυτή την ημερομηνία και προβλέπουν 
αποκλειστικά δικαιώματα, αναρτώνται μέσω της Ενιαίας 
Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr) και 
στην ιστοσελίδα του οικείου φορέα τουλάχιστον δύο (2) 
μήνες πριν από την έναρξη ισχύος τους. Οι τελικοί όροι 
των εν λόγω ρυθμίσεων διατυπώνονται στην ελληνική γλώσσα, κατά τρόπο σαφή, συγκεκριμένο και εύληπτο, ώστε ο ενδιαφερόμενος να μπορεί να αντιληφθεί πλή-
ρως το νόημά τους και αναρτώνται στις ιστοσελίδες του 
δεύτερου εδαφίου της παρούσας. Η παρούσα δεν τυγ-χάνει εφαρμογής στην ψηφιοποίηση των πολιτιστικών πόρων.
3. Όταν ένα αποκλειστικό δικαίωμα αφορά την ψηφι-
οποίηση πολιτιστικών πόρων, η περίοδος αποκλειστικό-
τητας δεν μπορεί να υπερβεί τα δέκα (10) έτη, εκτός αν 
ορίζεται διαφορετικά στις οικείες συμβάσεις. Όταν η πε-
ρίοδος αυτή υπερβαίνει τα δέκα (10) έτη, η διάρκεια του 
αποκλειστικού δικαιώματος υπόκειται σε επανεξέταση κατά το ενδέκατο έτος και, στη συνέχεια, κάθε επτά (7) 
έτη. Οι συμφωνίες περί παροχής αποκλειστικών δικαιω-
μάτων που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο αναρτώνται 
μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοί-
κησης (gov.gr) και στην ιστοσελίδα του οικείου φορέα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, παρέχεται στον οικείο φορέα του δημόσιου τομέα δωρεάν αντίγραφο των ψηφιοποι-ημένων πολιτιστικών πόρων ως μέρος των ρυθμίσεων. 
Το αντίγραφο αυτό διατίθεται για περαιτέρω χρήση στο 
τέλος της περιόδου αποκλειστικότητας.
4. Νομικές ή πρακτικές ρυθμίσεις που, αν και δεν χο-
ρηγούν ρητά αποκλειστικό δικαίωμα, ωστόσο περιέχουν 
όρους που αποσκοπούν ή κατατείνουν σε περιορισμέ-νη διάθεση εγγράφων για περαιτέρω χρήση από άλλες 
οντότητες πέραν του τρίτου που συμμετέχει στη ρύθ-
μιση, αναρτώνται μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης 
της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr) και στην ιστοσελίδα 
του οικείου φορέα τουλάχιστον δύο (2) μήνες προτού 
τεθούν σε ισχύ. Το αποτέλεσμα των εν λόγω νομικών ή 
πρακτικών ρυθμίσεων σχετικά με τη διαθεσιμότητα των 
δεδομένων για περαιτέρω χρήση υπόκειται σε τακτική 
επανεξέταση, και, σε κάθε περίπτωση, τουλάχιστον κάθε 
τρία (3) έτη.
5. Οι αποκλειστικές ρυθμίσεις που ίσχυαν στις 17 Ιουλί-
ου 2013, οι οποίες αφενός δεν εμπίπτουν στις εξαιρέσεις 
των παρ. 2 και 3 και αφετέρου είχαν συναφθεί από φορείς 
του δημόσιου τομέα, παύουν να ισχύουν με τη λήξη της 
σύμβασης και, σε κάθε περίπτωση, το αργότερο στις 
18 Ιουλίου 2043.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9657 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
6. Οι αποκλειστικές ρυθμίσεις που ίσχυαν στις 16 Ιου-
λίου 2019, οι οποίες αφενός δεν εμπίπτουν στις εξαιρέ-σεις των παρ. 2 και 3 και αφετέρου έχουν συναφθεί από 
δημόσιες επιχειρήσεις κατά την έννοια της περ. 3 του 
άρθρου 60, παύουν να ισχύουν με τη λήξη της σύμβασης 
και, σε κάθε περίπτωση, στις 17 Ιουλίου 2049.
Άρθρο 71
Θεματικός κατάλογος συνόλων δεδομένων υψηλής αξίας(άρθρο 13 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
Ο κατάλογος θεματικών κατηγοριών συνόλων δεδομέ-
νων υψηλής αξίας, όπως παρατίθεται στο Παράρτημα I 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024 του Ευρωπαϊκού Κοινοβου-
λίου και του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2019 για τα 
ανοικτά δεδομένα και την περαιτέρω χρήση πληροφο-ριών του δημόσιου τομέα, ενσωματώνεται στο Παράρ-
τημα ΧΙI του παρόντος και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος 
του.
Άρθρο 72
Ειδικά σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας και ρυθμίσεις περί δημοσίευσης και περαιτέρω χρήσης(άρθρο 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Τα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας που ανήκουν 
στις κατηγορίες που αναφέρονται στο Παράρτημα ΧΙΙ και 
που έχουν στην κατοχή τους οι φορείς που εμπίπτουν 
στις διατάξεις για τα ανοικτά δεδομένα, όπως αυτά προσ-
διορίζονται με την έκδοση, από την Ευρωπαϊκή Επιτρο-
πή, του προβλεπόμενου στην παρ. 1 του άρθρου 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024 καταλόγου:
(α) διατίθενται δωρεάν, με την επιφύλαξη των παρ. 2, 
3 και 4 του παρόντος άρθρου και των παρ. 43 και 44 του άρθρου 107,
(β) είναι μηχαναγνώσιμα,
(γ)  παρέχονται μέσω διεπαφών προγραμματισμού 
εφαρμογών (APIs),
(δ) κατά περίπτωση, παρέχονται ως μαζική τηλεφόρ-
τωση.
2. Τα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας των δημόσιων 
επιχειρήσεων, κατά την έννοια της περ. 3 του άρθρου 60, 
τα οποία εξειδικεύονται όπως ορίζει η παρ. 43 του άρ-
θρου 107, διατίθενται σύμφωνα με την παρ. 4 του άρ-
θρου 64, κατά παρέκκλιση από την αρχή της δωρεάν 
διαθεσιμότητας.
3. Η αρχή της δωρεάν διαθεσιμότητας των συνόλων 
δεδομένων υψηλής αξίας δεν ισχύει για βιβλιοθήκες, 
συμπεριλαμβανομένων των βιβλιοθηκών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, τα μουσεία και τα αρχεία. 
Για τους εν λόγω φορείς, τα σύνολα δεδομένων υψηλής 
αξίας διατίθενται σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 64.
4. Τα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας των φορέων 
του δημόσιου τομέα, τα οποία προσδιορίζονται κατά την 
παρ. 44 του άρθρου 107, διατίθενται σύμφωνα με την 
παρ. 4 του άρθρου 64, κατά παρέκκλιση από την αρχή της δωρεάν διαθεσιμότητας.Άρθρο 73
Ετήσια έκθεση για τη διάθεση και 
περαιτέρω χρήση των ανοικτών δεδομένων
1. Εντός των δύο (2) πρώτων μηνών κάθε ημερολο-
γιακού έτους ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης υποβάλλει στον Πρόεδ ρο της Βουλής ετήσια έκθεση 
σχετικά με την ανοικτή διάθεση και περαιτέρω χρήση 
των εγγράφων, από τους φορείς του παρόντος Κεφαλαί-
ου. Πριν από την υποβολή της κατά το πρώτο εδάφιο, 
η έκθεση τίθεται σε δημόσια διαβούλευση για διάστημα 
δεκαπέντε (15) τουλάχιστον ημερών.
2. Η έκθεση της παρ. 1 συζητείται σύμφωνα με τα ειδι-
κότερα οριζόμενα στον Κανονισμό της Βουλής.
3. Η έκθεση της παρ. 1 αναρτάται στην ιστοσελίδα του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και μέσω της Ενι-
αίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr).
Άρθρο 74
Ένδικα βοηθήματα
Αιτήσεις ακύρωσης που ασκούνται κατά ατομικών δι-
οικητικών πράξεων που εκδίδονται κατ’ εφαρμογή των 
διατάξεων του παρόντος Κεφαλαίου υπάγονται στην 
αρμοδιότητα του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου που 
δικάζει σε πρώτο και τελευταίο βαθμό.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ΄
ΨΗΦΙΑΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΥΓΕΙΑ
Άρθρο 75
Αντικείμενο ψηφιακής διαφάνειας
Αντικείμενο του παρόντος Κεφαλαίου είναι η ρύθμιση 
της υποχρέωσης ανάρτησης των νόμων, των προεδρι-
κών διαταγμάτων, και των πράξεων που εκδίδουν τα 
αναφερόμενα στο άρθρο 76 πρόσωπα και όργανα στο Διαδίκτυο, καθώς και η δημιουργία των προϋποθέσεων και διαδικασιών για τη διασφάλιση ευρύτατης δημοσι-ότητας αυτών.
Άρθρο 76
Πεδίο εφαρμογής ψηφιακής διαφάνειας
1. Οι ρυθμίσεις του παρόντος Κεφαλαίου εφαρμόζο-
νται σε νόμους, προεδρικά διατάγματα, αποφάσεις και 
πράξεις που εκδίδουν ο Πρωθυπουργός, το Υπουργι-
κό Συμβούλιο και τα συλλογικά κυβερνητικά όργανα, 
οι  Υπουργοί, Αναπληρωτές Υπουργοί, Υφυπουργοί, Υπηρεσιακοί, Γενικοί και Ειδικοί Γ ραμματείς, Συντονι-στές Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και Εκτελεστικοί 
Γ ραμματείς Περιφερειών, τα όργανα διοίκησης νομικών 
προσώπων δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), οι ανεξάρτητες 
διοικητικές αρχές, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, τα 
όργανα διοίκησης φορέων του ευρύτερου δημόσιου το-
μέα στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο παρόν Κεφά-
λαιο, καθώς και τα όργανα των φορέων των Οργανισμών 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού. 
Οι ρυθμίσεις του παρόντος Κεφαλαίου εφαρμόζονται 
επίσης και σε πράξεις ή αποφάσεις που εκδίδουν όργανα, 
στα οποία τα αναφερόμενα στην παρούσα όργανα έχουν 
χορηγήσει εξουσιοδότηση προς υπογραφή ή έχουν με-
ταβιβάσει αρμοδιότητα, κ αθώς και οποιοδήποτε όργανο 
έχει από τον νόμο την αρμοδιότητα έκδοσης πράξεων 
που υπάγονται στις ρυθμίσεις του νόμου αυτού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9658 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Για τους σκοπούς του παρόντος Κεφαλαίου (α) ως 
φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα νοούνται: (αα) 
τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ανήκουν στο 
κράτος ή επιχορηγούνται τακτικώς, σύμφωνα με τις κεί-
μενες διατάξεις από κρατικούς πόρους κατά πενήντα 
τοις εκατό (50%) τουλάχιστον του ετήσιου προϋπολο-
γισμού τους, (αβ) οι δημόσιες επιχειρήσεις και οργανι-
σμοί που προβλέπονται στο άρθρο 1 του ν. 3429/2005 
(Α΄ 314), (β) ως φορείς των οργανισμών τοπικής αυτο-
διοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού νοούνται τα 
αιρετά όργανα των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης 
πρώτου και δεύτερου βαθμού και τα νομικά πρόσωπα 
και οι επιχειρήσεις των Ο.Τ.Α.
3. Στο διαδίκτυο αναρτώνται: (α) νόμοι που εκδίδονται 
και δημοσιεύονται κατά το Σύνταγμα, (β) πράξεις νομο-
θετικού περιεχομένου της παρ. 1 του άρθρου 44 του 
Συντάγματος, (γ) τα προεδρικά διατάγματα, (δ) λοιπές 
πράξεις κανονιστικού χαρακτήρα με εξαίρεση τις κανονι-
στικές πράξεις που αφορούν την οργάνωση, διάρθρωση, 
σύνθεση, διάταξη, τον εφοδιασμό και εξοπλισμό των 
Ενόπλων Δυνάμεων της Χώρας, καθώς και κάθε άλλη 
πράξη, η δημοσιοποίηση της οποίας προκαλεί βλάβη 
στην εθνική άμυνα και ασφάλεια της χώρας, (ε) ερμη-
νευτικές εγκύκλιοι, (στ) οι προϋπολογισμοί, απολογισμοί, 
ισολογισμοί των φορέων που υπάγονται στο πεδίο εφαρ-
μογής του παρόντος Κεφαλαίου καθώς και οι πράξεις της 
ανάληψης υποχρέωσης δαπάνης, της απόφασης έγκρι-
σης δαπάνης και της οριστικοποίησης της πληρωμής 
που περιέχει το ακριβές ποσό που θα πληρωθεί για κάθε 
επιμέρους δαπάνη τους, (ζ) πράξεις διορισμού μονομε-
λών οργάνων και συγκρότησης συλλογικών οργάνων 
διοίκησης των φορέων του Δ ημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ., 
των φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα και των 
φορέων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώ-
του και δευτέρου βαθμού, καθώς και οι τροποποιήσεις 
αυτών, (η) πράξεις διορισμού, αποδοχής παραίτησης, 
αντικατάστασης ή παύσης Υπηρεσιακών, Γενικών και 
Ειδικών Γ ραμματέων Υπουργείων, Συντονιστών Αποκε-ντρωμένων Διοικήσεων και Εκτελεστικών Γ ραμματέων 
Περιφερειών, μελών συλλογικών οργάνων διοίκησης 
φορέων του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ., των φορέων του 
ευρύτερου δημόσιου τομέα και φορέων των οργανισμών 
τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, 
(θ) πράξεις συγκρότησης αμειβόμενων ή μη επιτροπών, 
ομάδων εργασίας, ομάδων έργου και συναφών οργάνων 
γνωμοδοτικής ή άλλης αρμοδιότη τας, ανεξαρτήτως αν 
τα μέλη τους αμείβονται ή όχι, (ι) πράξεις καθορισμού 
των αμοιβών και αποζημιώσεων των μελών μονομελών 
και συλλογικών οργάνων διοίκησης, μελών επιτροπών, 
ομάδων εργασίας, ομάδων έργου και συναφών οργάνων 
γνωμοδοτικής ή άλλης αρμοδιό τητας, (ια) προκηρύξεις 
πλήρωσης θέσεων με διαγωνισμό ή με επιλογή, στις 
οποίες περιλαμβάνονται και οι προκηρύξεις για επιλο-
γή και πλήρωση θέσεων διευθυντικών στελεχών των 
Ν.Π.Δ.Δ., φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα, και 
των επιχειρήσεων και φορέων των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, καθώς 
και οι προκηρύξεις εξετάσεων υποψηφίων δικηγόρων, 
συμβολαιογράφων και άμισθων υποθηκοφυλάκων, 
(ιβ) προκηρύξεις πλήρωσης θέσεων διδακτικού ερευ-νητικού προσωπικού (ΔΕΠ) της ανώτατης εκπαίδευσης, 
(ιγ) πίνακες επιτυχόντων, διοριστέων και επιλαχόντων 
των προκηρύξεων επιλογής προσωπικού, στις περιπτώ-
σεις κατά τις οποίες η δημοσίευσή τους προβλέπεται 
από την κείμενη νομοθεσία, (ιδ) περιλήψεις πράξεων 
διορισμού, μετάταξης, διαθεσιμότητας, αποδοχής παραί-
τησης, λύσης της υπαλληλικής σχέσης ή υποβιβασμού 
υπαλλήλων, μόνιμων και μετακλητών, και διευθυντικών 
στελεχών του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ., φορέων του ευρύ-
τερου δημόσιου τομέα, φορέων των οργανισμών τοπι-
κής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, καθώς 
και αντιστοίχων πράξεων που αφορούν δημόσιους λει-
τουργούς, των οποίων η δημοσίευση απαιτείται κατά την 
κείμενη νομοθεσία, και περιλήψεις πράξεων διορισμού και συμβάσεων με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ή 
συμβάσεων έργου στο Δημόσιο, τα Ν.Π.Δ.Δ., τους φορείς 
του ευρύτερου δημόσιου τομέα και φορέων των οργανι-
σμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθ-
μού, (ιε) το σύνολο των συμβάσεων και των πράξεων που 
αναφέρονται σε αναπτυξιακούς νόμους, στις οποίες συ-
μπεριλαμβάνονται οι πράξεις υπαγωγής επενδύσεων σε 
διατάξεις αναπτυξιακών νόμων και οι αποφάσεις έναρ-
ξης παραγωγικής λειτουργίας επενδύσεων, (ιστ) περιλή-
ψεις διακηρύξεων, αποφάσεις και πράξεις κατακύρωσης 
και ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων έργων, προμηθειών, 
υπηρεσιών και μελετών τ ου Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ., φο-
ρέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα και φορέων των 
οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέ-ρου βαθμού, (ιζ) πράξεις αποδοχής δωρεών στο Ελλη-
νικό Δημόσιο, στα Ν.Π.Δ.Δ., σε φορείς του ευρύτερου 
δημόσιου τομέα ή σε φορείς των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού, καθώς 
και συμβάσεις πολιτιστικών χορηγιών του ν. 3525/2007 
(Α΄ 16), (ιη) πράξεις δωρεών, επιχορηγήσεων, παραχώρη-
σης χρήσης περιουσιακών στοιχείων από το Δημόσιο, τα 
Ν.Π.Δ.Δ., τους φορείς των Ο.Τ.Α. ή φορείς του ευρύτερου 
δημόσιου τομέα σε φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσω-
πα ιδιωτικού δικαίου και νομικά πρόσωπα δημοσίου 
δικαίου, (ιθ) οι πράξεις: ιθα) παραχώρησης δημόσιων 
και δημοτικών κτημάτων, καθορισμού χρήσης γης παρα-
χωρούμενου δημόσιου κτήματος, αλλαγής χρήσης γης 
κοινόχρηστου κτήματος, ιθβ) καθορισμού εθνικών δρυ-
μών, δασών και δασικών εκτάσεων, ιθγ) χαρακτηρισμού 
εκτάσεων ως αναδασωτέων, ιθδ) καθορισμού αιγιαλού, 
παραλίας, λιμνών, ποταμών, ρεμάτων και χειμάρρων, ιθε) 
καθορισμού βιομηχανικών ζωνών, ιθστ) καθορισμού 
λατομικών ζωνών, ιθζ) σύνταξης και έγκρισης μελετών χωρικού (χωροταξικού και πολεοδομικού) σχεδιασμού, 
όλων των επιπέδων, ιθη) καθορισμού και τροποποίησης 
όρων δόμησης, ιθθ) χορήγησης, αναστολής χορήγησης, 
τροποποίησης οικοδομικών αδειών, ιθι) χωροθέτησης 
δραστηριοτήτων, ιθια) καθορισμού αρχαιολογικών χώ-ρων, ιθιβ) χαρακτηρισμών κτιρίων ως διατηρητέων και 
αποχαρακτηρισμών αυτών. Αναρτώνται επίσης οι πρά-
ξεις ανάκλησης και ακύρωσης των παραπάνω πράξεων, 
(ιη) οι γνωμοδοτήσεις και τα πρακτικά γνωμοδοτήσεων 
του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, (ιθ) οι πράξεις και 
γνωμοδοτήσεις των ανεξάρτητων διοικητικών αρχών, 
η δημοσίευση των οποίων προβλέπεται από την κείμενη 
νομοθεσία, (κ) ατομικές διοικητικές πράξεις, η δημοσίευ-
ση των οποίων προβλέπεται από ειδική διάταξη νόμου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9659 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
4. Από την υποχρέωση πρωτογενούς ανάρτησης εξαι-
ρούνται τα έγγραφα και τα στοιχεία δημοσίων συμβά-
σεων που καταχωρίζονται υποχρεωτικά στο Κεντρικό 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ) 
του άρθρου 11 του ν. 4013/2011 (Α΄ 204), που λειτουρ-
γεί παραγωγικά στη Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών 
Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης. Τα  στοιχεία αυτά 
αντλούνται αυτομάτως από το ΚΗΜΔΗΣ.
Άρθρο 77
Υποχρεώσεις ανάρτησης στο διαδίκτυο
1. Οι πράξεις που αναφέρονται στο άρθρο 76 αναρ-
τώνται αμελλητί στο Διαδίκτυο με μέριμνα του οργάνου 
που τις εξέδωσε. Οι νόμοι και τα προεδρικά διατάγματα αναρτώνται στον δικτυακό τόπο των αρμόδιων Υπουρ-
γείων που αυτά διατηρούν. Οι πράξεις του Πρωθυπουρ-
γού και του Υπουργικού Συμβουλίου αναρτώνται στον δικτυακό τόπο της Προεδρίας της Κυβέρνησης. Οι πρά-
ξεις των Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών, Υφυπουρ-
γών, Υπηρεσιακών, Γενικών και Ειδικών Γ ραμματέων και των οργάνων στα οποία έχει χορηγηθεί εξουσιοδότηση 
υπογραφής ή έχει μεταβιβαστεί αρμοδιότητα αναρ-
τώνται στο δικτυακό τόπο του εκάστοτε Υπουργείου. 
Οι πράξεις των οργάνων διοίκησης των Ν.Π.Δ.Δ., των 
οργάνων διοίκησης φορέων του ευρύτερου δημόσιου 
τομέα, των ανεξάρτητων αρχών και των φορέων των 
οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτε-
ρου βαθμού αναρτώνται στους κατά περίπτωση οικείους 
δικτυακούς τόπους που αυτά διατηρούν.
2. Σε περίπτωση συναρμοδιότητας η πράξη αναρτάται 
με μέριμνα των συναρμοδίων σε όλους τους αντίστοι-
χους δικτυακούς τόπους.
3. Οι νόμοι, τα προεδρικά διατάγματα και οι πράξεις 
που αναφέρονται στο άρθρο 76 αναρτώνται με τρόπο 
ώστε να είναι δυνατή η αναζήτηση πληροφοριών και να 
είναι ευχερώς προσβάσιμα στον μέσο χρήστη.
4. Αν στην κείμενη νομοθεσία προβλέπεται η ανάρτη-
ση περίληψης της πράξης ή απόφασης, στο Διαδίκτυο αναρτάται η περίληψη αυτή.
5. Η μη ανάρτηση ή η μη έγκαιρη ανάρτηση στο δι-
αδίκτυο των πράξεων που αναφέρονται στο άρθρο 76 συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα για το όργανο που την 
εξέδωσε ή για τον υπάλληλο που έχει την ευθύνη για 
την ανάρτηση.
6. Από την υποχρέωση πρωτογενούς ανάρτησης εξαι-
ρούνται τα έγγραφα και τα στοιχεία δημοσίων συμβά-
σεων που καταχωρίζονται υποχρεωτικά στο Κεντρικό 
Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ) 
του άρθρου 11 του ν. 4013/2011, που λειτουργεί παρα-γωγικά στη Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστη-
μάτων Δημόσιας Διοίκησης. Τα στοιχεία αυτά αντλούνται 
αυτομάτως από το ΚΗΜΔΗΣ.
Άρθρο 78
Ισχύς των πράξεων
1. Οι πράξεις που αναφέρονται στο άρθρο 76, όταν 
είναι κατά νόμο δημοσιευτέες στην Εφημερίδα της Κυ-
βερνήσεως ισχύουν από τη δημοσίευσή τους, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά.2. Με εξαίρεση τις πράξεις της παρ. 1, οι λοιπές πρά-
ξεις του άρθρου 76 αναρτώνται στο διαδίκτυο κατά τα 
οριζόμενα στο παρόν Κεφάλαιο και ισχύουν από την 
ανάρτησή τους στον δικτυακό τόπο «Διαύγεια».
3. Οι ρυθμίσεις της παρ. 2 δεν θίγουν τις σχετικές δικο-
νομικές ρυθμίσεις ως προς την άσκηση ενδίκων μέσων και βοηθημάτων ούτε τις ρυθμίσεις που ισχύουν για τις διοικητικές προσφυγές.
4. Εάν υπάρχει διαφορά μεταξύ του κειμένου που 
αναρτήθηκε και του κειμένου της πράξης, ισχύει το αναρ-
τημένο, με εξαίρεση τις πράξεις της παρ. 1. Με ευθύνη του προσώπου ή οργάνου που έχει εκδώσει την πράξη γίνονται αμελλητί οι αναγκαίες διορθώσεις στο κείμενο που έχει αναρτηθεί στον δικτυακό τόπο.
5. Οι πράξεις που είναι αναρτημένες στο Διαδίκτυο, 
σύμφωνα με τα άρθρα 75 έως 80, καθώς και οι πράξεις της παρ. 1, γίνονται υποχρεωτικά αποδεκτές από όλους 
τους φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς 
και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες:
α) ως ηλεκτρονικά έγγραφα διακινούμενα με χρήση 
Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), με ισχύ πρωτότυπου εγγράφου,
β) ως έντυπα έγγραφα χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις 
ή διαδικασία επικύρωσης και με ισχύ αντιγράφου.
Αρκεί η επίκληση του ΑΔΑ για την αυτεπάγγελτη ανα-
ζήτηση των αναρτημένων πράξεων τόσο κατά τη διεκ-περαίωση υποθέσεων των διοικούμενων όσο και κατά την επικοινωνία μεταξύ φορέων.
Άρθρο 79
Προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και απόρρητα
1. Η ανάρτηση των πράξεων που αναφέρονται στο άρ-
θρο 76 στο Διαδίκτυο και η οργάνωση της αναζήτησης πληροφοριών πραγματοποιείται με την επιφύλαξη των 
εθνικών και ενωσιακών κανόνων για την προστασία του 
ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Δεν αναρτώνται πρ άξεις, στις οποίες περι-
λαμβάνονται οι ειδικές κατηγορίες δεδομένων προσω-
πικού χαρακτήρα και δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα 
που αφορούν ποινικές καταδίκες και αδικήματα, όπως αυτά ορίζονται στην κείμενη νομοθεσία.
2. Η ανάρτηση στο Διαδίκτυο των πράξεων που ανα-
φέρονται στο άρθρο 76 και η οργάνωση της αναζήτη-
σης πληροφοριών πραγματοποιούνται με την επιφύλαξη 
των κρατικών απορρήτων όπως προβλέπονται από την 
κείμενη νομοθεσία, των κανόνων πνευματικής και βι-
ομηχανικής ιδιοκτησίας, καθώς και εταιρικού ή άλλου 
απορρήτου που προβλέπεται από ειδικότερες διατάξεις.
Άρθρο 80Διαδικασία ανάρτησης στο Διαδίκτυο
1. Σε κάθε Υπουργείο, σε κάθε κεντρική, ειδική ή περι-
φερειακή δημόσια υπηρεσία, Ν.Π.Δ.Δ., καθώς και στους 
φορείς των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώ-
του και δευτέρου βαθμού, καθώς και σε κάθε φορέα ή όργανο που είναι κατά τον παρόντα νόμο υπόχρεοι σε ανάρτηση νόμων, προεδρικών διαταγμάτων και πράξε-
ων στο Διαδίκτυο συγκροτείται ομάδα διοίκησης έργου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9660 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
με αντικείμενο την τεχνική, διαδικαστική και οργανωτική 
υποστήριξη της ανάρτησης νόμων και πράξεων στο Δι-
αδίκτυο. Στα μέλη των ομάδων αυτών δεν καταβάλλεται 
αμοιβή ή αποζημίωση. Οι ομάδες διοίκησης έργου συ-
γκροτούνται εντός ενός (1) μηνός από τη δημοσίευση 
του παρόντος και η σύνθεσή τους κοινοποιείται στον 
οικείο δικτυακό τόπο. Οι ομάδες διοίκησης έργου των 
φορέων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώ-
του και δευτέρου βαθμού συγκροτούνται τριάντα (30) 
ημέρες πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος για 
τους φορείς αυτούς κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στον 
παρόντα νόμο.
2. Η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης είναι αρμόδια για τον επιχειρησιακό συ-
ντονισμό και τη διαχείριση της εφαρμογής του Προγράμ-
ματος «Διαύγεια» στους φορείς που υπάγονται στο πεδίο 
εφαρμογής του παρόντος Κεφαλαίου. H Γενική Γ ραμμα-
τεία Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης 
είναι αρμόδια για τον τεχνικό σχεδιασμό, την ανάπτυξη, 
καθώς και τη διαχείριση και υποστήριξη της παραγωγι-
κής λειτουργίας του Προγράμματος «Διαύγεια».
3. Σε κάθε φορέα που σύμφωνα με το παρόν Κεφά-
λαιο έχει υποχρέωση ανάρτησης στο Διαδίκτυο δημι-
ουργείται και τηρείται αρχείο των νόμων, προεδρικών 
διαταγμάτων, πράξεων και αποφάσεων που αναρτώνται, 
το οποίο είναι προσιτό σε κάθε ενδιαφερόμενο και με 
ηλεκτρονικά μέσα.
4. Η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης έχει την ευθύνη της λειτουργίας του κε-
ντρικού δικτυακού τόπου για την ανάρτηση των νόμων 
και πράξεων, καθώς και της τήρησης κεντρικού αρχείου 
των αναρτημένων νόμων και πράξεων, το οποίο είναι 
προσιτό σε κάθε ενδιαφερόμενο με ηλεκτρονικά μέσα.
5. Οι φορείς και τα όργανα που υποχρεούνται σε ανάρ-
τηση των νόμων, προεδρικών διαταγμάτων, πράξεων 
και αποφάσεων κατά το παρόν Κεφάλαιο λαμβάνουν 
όλα τα αναγκαία και κατάλληλα τεχνικά, διαδικαστικά 
και οργανωτικά μέτρα για να εξασφαλίζεται η προσβα-
σιμότητα, ακεραιότητα κ αι διαθεσιμότητα των κειμένων 
που αναρτώνται.
6. Κατά τον σχεδιασμό και τη συντήρηση των δικτυ-
ακών τόπων και την ανάρτηση των νόμων και πράξεων 
που προβλέπονται στο παρόν Κεφάλαιο, λαμβάνεται 
πρόνοια ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των απαιτή-
σεων προσβασιμότητας του άρθρου 39.
Άρθρο 81
Ανάρτηση οργανογράμματος και στοιχείων υπηρετούντων
Κάθε υπηρεσία ή φορέας τ ου Δημοσίου, τα Ν.Π.Δ.Δ., 
οι φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι ανεξάρ-
τητες διοικητικές αρχές, καθώς και οι φορείς των οργα-
νισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου 
βαθμού οφείλουν να αναρτούν στον δικτυακό τόπο τους 
το οργανόγραμμα και τη διάρθρωση των υπηρεσιών και 
μονάδων, την περιγραφή των αρμοδιοτήτων και των ορ-
γανικών θέσεων, καθώς και τα ονόματα, τις ιδιότητες και τα πρόσφορα στοιχεία επικοινωνίας των υπηρετούντων 
σε αυτούς τους φορείς με οποιαδήποτε μορφή ή σχέση 
εργασίας και απασχόλησης.
Άρθρο 82
Δημοσίευση εκτέλεσης Προϋπολογισμών
1. Το Δημόσιο ανά Υπουργείο, τα Ν.Π.Δ.Δ., οι Ο.Τ.Α. και 
τα Ν.Π.Δ.Δ. αυτών δημοσιεύουν στοιχεία για την εκτέλε-
ση των προϋπολογισμών τους στην ιστοσελίδα τους και 
στο «Πρόγραμμα Διαύγεια», περιγράφοντας αναλυτικά 
στο σκέλος των εσόδων τα προϋπολογισθέντα, βεβαιω-
θέντα και εισπραχθέντα ποσά ανά Αναλυτικό Λογαρια-σμό Εσόδων και στο σκέλος των εξόδων τα προϋπολο-
γισθέντα, τα ενταλματοποιηθέντα και πληρωθέντα ποσά 
ανά Αναλυτικό Λογαριασμό Εξόδων.
2. Η δημοσίευση γίνεται αμελλητί και, εφόσον αυτό 
δεν είναι εφικτό για τεχνικούς λόγους, το αργότερο εντός 
δέκα (10) ημερών μετά από το πέρας κάθε ημερολογι-ακού μήνα.
Άρθρο 83
Ενίσχυση της διαφάνειας στις δαπάνες επιχορηγούμενων φορέων
1. Αστικές Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες, Σωματεία, 
Ιδρύματα, Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις και 
λοιποί μη κερδοσκοπικοί φορείς που επιχορηγούνται 
καθ’ οιονδήποτε τρόπο από τους φορείς της Γενικής Κυ-βέρνησης, του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), με 
ποσό άνω των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ συνολικά 
ετησίως, δημοσιεύουν στην ιστοσελίδα του «Προγράμ-
ματος Διαύγεια» απολογιστικά στοιχεία δαπανών, στα 
οποία αναφέρονται τα νόμιμα παραστατικά που αφο-
ρούν στο ποσό της επιχορήγησης, με ιδιαίτερη αναφορά 
του εκδότη και του λήπτη του παραστατικού, καθώς και του αντικειμένου και του ύψους της συναλλαγής.
2. Η παράλειψη της δημοσίευσης των ανωτέρω κατα-
στάσεων συνεπάγεται τον αποκλεισμό των υπόχρεων 
φορέων από παντός είδους περαιτέρω επιχορήγηση ή 
χρηματοδότηση από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, 
του άρθρου 14 του ν. 4270/2014.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΒ΄
ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ
Άρθρο 84
Διαλειτουργικότητα των φορέων του δημόσιου τομέα
1. Η Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημά-
των Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ .Δ.Δ.) του Υπουργείου 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι υπεύθυνη για την ηλε-
κτρονική ταυτοποίηση και την επιβεβαίωση ταυτότητας 
(αυθεντικοποίηση) των φυσικών προσώπων σύμφωνα 
με τα άρθρα 24 και 25 με σκοπό την παροχή ψηφιακών 
δημόσιων υπηρεσιών. Αποτελεί τον μοναδικό αρμόδιο φορέα για την υλοποίηση διατομεακής διαλειτουργικό-
τητας και διαλειτουργικότητας των επιμέρους μητρώων 
των φορέων του δημόσιου τομέα σε συνεργασία με την 
Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλού-
στευσης Διαδικασιών, τον μοναδικό αρμόδιο φορέα για 
την ταυτοποίηση των φυσικών προσώπων μεταξύ των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9661 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
μητρώων των φορέων αυτών αξιοποιώντας τα επιμέ-
ρους αναγνωριστικά, και είναι αποκλειστικά υπεύθυνη 
για τη λειτουργία του Κέντρου Διαλειτουργικότητας 
(ΚΕΔ) και την υλοποίηση όλων των σχετικών δράσεων 
σε συνεργασία με τους ως άνω φορείς.
2. Στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης αναζήτησης δικαι-
ολογητικών, πιστοποιητικών ή εγγράφων των φυσικών 
ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων για την 
άσκηση των αρμοδιοτήτων των φορέων του δημοσίου 
τομέα, οι φορείς υποχρεούνται έως την 1η.7.2022 να 
διαθέτουν μέσω διαδικτυακής υπηρεσίας στο Κέντρο 
Διαλειτουργικότητας (ΚΕΔ) το σύνολο των δεδομένων 
που περιλαμβάνονται στα ανωτέρω δικαιολογητικά, πι-στοποιητικά και έγγραφα.
3. Η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. είναι αρμόδια και το Εθνικό Δίκτυο 
Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.) με-
ριμνά για τη συνδυαστική ανάλυση των διατομεακών 
δεδομένων, στο πλαίσιο της διαλειτουργικότητας, αξιο-
ποιώντας τεχνικές ανάλυσης μεγάλου όγκου δεδομένων 
(data analytics).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΓ΄
ΥΠΟΔΟΜΕΣ
Άρθρο 85
Πολιτική υπολογιστικού νέφους
1. Η Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημά-
των Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ .Δ.Δ.), το Εθνικό Δίκτυο 
Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.) και 
η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης 
(Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε.) προμηθεύονται κατά προτεραιότητα συ-νολικά για τους φορείς του δημοσίου τομέα υπηρεσίες 
υπολογιστικού νέφους έναντι οποιωνδήποτε άλλων τε-
χνολογικών λύσεων, με σκοπό την αποθήκευση δεδο-
μένων, τη φιλοξενία πληροφοριακών συστημάτων και 
εφαρμογών των φορέων του δημοσίου τομέα, την πα-
ροχή υπηρεσιών νέφους προς τους φορείς του δημοσίου 
τομέα, καθώς και την επιτέλεση των αρμοδιοτήτων τους, 
καθώς και τον σχεδιασμό και την παραγωγική λειτουρ-
γία τεχνολογικών υποδομών και των πληροφοριακών 
συστημάτων.
2. Κάθε νέο πληροφοριακό σύστημα των φορέων του 
δημοσίου τομέα πρέπει να συνοδεύεται από μελέτη τα-
ξινόμησης των δεδομένων (data classification), η οποία 
περιλαμβάνεται υποχρεωτικά στις μελέτες ανάλυσης και 
σχεδιασμού του έργου. Για τα πληροφοριακά συστήματα 
των φορέων του δημόσιου τομέα που φιλοξενούνται, 
κατά τη δημοσίευση του παρόντος, στο Κυβερνητικό Νέ-
φος Δημόσιου Τομέα (G-Cloud) ή στο Κυβερνητικό Νέ-
φος Τομέα Έρευνας και Εκπαίδευσης (RE-Cloud) ή στο Κυ-
βερνητικό Νέφος Τομέα Υγείας (H-Cloud), η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ., το Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. ή η Η.ΔΙ.Κ.Α. αντιστοίχως εκπονούν μελέτη 
ταξινόμησης των δεδομένων (data classification) που 
αποθηκεύονται στο Κυβερνητικό Νέφος Δημόσιου Το-
μέα (G-Cloud) ή στο Κυβερνητικό Νέφος Τομέα Έρευνας 
και Εκπαίδευσης (RE-Cloud) ή στο Κυβερνητικό Νέφος 
Τομέα Υγείας (H-Cloud), σε συνεργασία με τους ανωτέρω 
φορείς ή με τους φορείς του δημόσιου τομέα προς τους 
οποίους η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ., το Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. ή η Η.ΔΙ.Κ.Α. παρέχουν 
υπηρεσίες. Η μελέτη τ ου δεύτερου εδαφίου εκπονείται 
μέχρι την 31η.12.2021.3. Το παρόν άρθρο δεν εφαρμόζεται υποχρεωτικά στην 
Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), για την 
οποία ισχύει το άρθρο 37 του ν. 4389/2016, στους ακα-δημαϊκούς και εκπαιδευτικούς φορείς, καθώς και στους 
ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς του άρθρου 13α 
του ν. 4310/2014 (Α΄ 258). Οι φορείς του πρώτου εδαφίου 
μπορούν να προμηθεύονται οι ίδιοι κατά προτεραιότητα 
υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους έναντι οποιωνδήποτε 
άλλων τεχνολογικών λύσεων, με σκοπό την αποθήκευση 
δεδομένων, τη φιλοξενία πληροφοριακών συστημάτων 
και εφαρμογών, καθώς και την επιτέλεση των αρμοδιο-
τήτων τους, καθώς και τον σχεδιασμό και την παραγω-
γική λειτουργία των τεχνολογικών τους υποδομών και 
των πληροφοριακών τους συστημάτων.
Άρθρο 86
Παροχή ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών μέσω υπολογιστικών υποδομών νέφους
1. Η παροχή ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών από τους 
φορείς του δημόσιου τομέα γίνεται με τη χρήση υπο-
λογιστικών υποδομών νέφους (cloud computing) και 
σε κάθε περίπτωση μέσα από τις κεντρικές υποδομές 
Κυβερνητικού Νέφους Δημοσίου Τομέα (G-Cloud) ή του 
Κυβερνητικού Νέφους Τομέα Έρευνας και Εκπαίδευσης 
(RΕ-Cloud) ή του Κυβερνητικού Νέφους Τομέα Υγείας 
(H-Cloud) του άρθρου 87.
2. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι αρμό-
διο για τη χάραξη της πολιτικής χρήσης των υπολογιστι-
κών υποδομών νέφους από τους φορείς του δημόσιου 
τομέα και τον καθορισμό των κριτηρίων για την επιλογή 
τεχνικών και μεθόδων για την χρήση των υπηρεσιών 
νέφους.
3. Το παρόν άρθρο δεν εφαρμόζεται στην Ανεξάρτητη 
Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), για την οποία ισχύει 
το  άρθρο  37 του ν.  4389/2016 στους ακαδημαϊκούς και εκπαιδευτικούς φορείς, καθώς και στους ερευνη-
τικούς και τεχνολογικούς φορείς του άρθρου 13α του 
ν. 4310/2014.
Άρθρο 87
Κυβερνητικά νέφη
1. Ως Κυβερνητικό Νέφος Δημόσιου Τομέα (G-Cloud) 
νοείται το σύνολο των ψηφιακών υποδομών που δια-
χειρίζεται η Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστη-
μάτων Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.) είτε αφορούν 
ψηφιακές υποδομές εντός της Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ., είτε αφορούν 
το ιδιωτικό νέφος της Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. είτε αφορούν δημόσιο 
υπολογιστικό νέφος που διαχειρίζεται η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.
2. Ως Κυβερνητικό Νέφος Τομέα Έρευνας και Εκπαί-
δευσης (RE-Cloud) νοείται το σύνολο των ψηφιακών υπο-
δομών που διαχειρίζεται το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών 
Τεχνολογίας και Έρευνας (Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.) είτε αφορούν 
ψηφιακές υποδομές εντός του Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. είτε αφορούν 
το ιδιωτικό νέφος του Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. είτε αφορούν δημόσιο 
υπολογιστικό νέφος που διαχειρίζεται το Ε.Δ.Υ.Τ.Ε.
3. Ως Κυβερνητικό Νέφος Τομέα Υγείας (H-Cloud) νοεί-
ται το σύνολο των ψηφιακών υποδομών που διαχειρίζε-
ται η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης 
(Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε.) είτε αφορούν ψηφιακές υποδομές εντός 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9662 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
της Η.ΔΙ.Κ.Α. είτε αφορούν το ιδιωτικό νέφος της Η.ΔΙ.Κ.Α. 
είτε αφορούν δημόσιο υπολογιστικό νέφος που διαχει-
ρίζεται η Η.ΔΙ.Κ.Α.
4. Στο Κυβερνητικό Νέφος Δημόσιου Τομέα πρέπει 
υποχρεωτικά να εγκατασταθούν έως την 1η.01.2022 
όλες οι κεντρικές ηλεκτρονικές εφαρμογές και τα κε-
ντρικά πληροφοριακά συστήματα που διατηρούν όλα τα 
Υπουργεία, εκτός των Υπουργείων Υγείας και Παιδείας 
και Θρησκευμάτων, τα Ν.Π.Δ.Δ. εκτός των Νοσοκομείων 
και των Κέντρων Υγείας, οι ανεξάρτητες αρχές και η Κοι-
νωνία της Πληροφορίας Α.Ε. (Κ.Τ.Π. Α.Ε.) και αφορούν 
σε συναλλαγές με φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές 
οντότητες και τη δημόσια διοίκηση. Οι υποδομές Κυ-
βερνητικού Νέφους (G-Cloud) των ανωτέρω φορέων 
μεταφέρονται και περιέρχονται στην κυριότητα της 
Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. για τον σκοπό αυτό. Η Γενική Γ ραμματεία Πλη-
ροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης υποχρε-
ούται να παρέχει υπηρεσίες συμφωνημένου επιπέδου 
(Service Level Agreement - SLA) στους ανωτέρω φορείς.
5. Στο Κυβερνητικό Νέφος Τομέα Έρευνας και Εκπαί-
δευσης (RE-Cloud) πρέπει υποχρεωτικά να εγκαταστα-
θούν έως την 1η.1.2023 όλες οι ηλεκτρονικές εφαρμογές 
και τα κεντρικά πληροφοριακά συστήματα του Υπουρ-
γείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, των εποπτευόμενων 
φορέων του, καθώς και οι εφαρμογές και υπηρεσίες που 
προσφέρονται από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευ-
μάτων στην εκπαιδευτική και ερευνητική κοινότητα. 
Η Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε. υποχρεούται να παρέχει υπηρεσίες συμ-
φωνημένου επιπέδου (Service Level Agreement - SLA) 
στους ανωτέρω φορείς.
6. Στο Κυβερνητικό Νέφος Τομέα Υγείας (H-Cloud) πρέ-
πει υποχρεωτικά να εγκατασταθούν έως την 1η.1.2023 
όλες οι ηλεκτρονικές εφαρμογές και τα κεντρικά πληρο-
φοριακά συστήματα του Υπουργείου Υγείας, των Νοσο-
κομείων και των Κέντρων Υγείας, που αφορούν σε επε-
ξεργασία ιατρικών δεδομένων, καθώς και σε συναλλαγές 
ιατρικής φύσεως πολιτών. Η Η.ΔΙ.Κ.Α. υποχρεούται να 
παρέχει υπηρεσίες συμφωνημένου επιπέδου (Service 
Level Agreement - SLA) στους ανωτέρω φορείς.
7. Οι διατάξεις των παρ. 1 έως 6 δεν εφαρμόζονται 
στα διαβαθμισμένα συστήματα του Υπουργείου Εθνι-
κής Άμυνας, του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, 
του Υπουργείου Εξωτερικών, του Λιμενικού Σώματος-
Ελληνικής Ακτοφυλακής του Υπουργείου Ναυτιλίας και 
Νησιωτικής Πολιτικής και της Γενικής Γ ραμματείας Ιθαγέ-
νειας του Υπουργείου Εσωτερικών. Επιπλέον, οι διατάξεις 
των παρ. 1 έως 6 δεν εφαρμόζονται στα συστήματα της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.
8. Για την προώθηση της χρήσης του Cloud από την 
ελληνική δημόσια διοίκηση, το Υπουργείο Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης σχεδιάζει και υλοποιεί μια ψηφιακή αγορά 
(digital marketplace) υπηρεσιών και εφαρμογών Cloud στην οποία εγγράφονται οι φορείς του δημοσίου τομέα 
και οι πάροχοι υπηρεσιών Cloud, οι οποίοι αναρτούν 
ιδίως τις παρεχόμενες υπηρεσίες Cloud, τις τεχνικές λε-πτομέρειες και τα κόστη προμηθειών.
9. Τα Κυβερνητικά Νέφη Δημόσιου Τομέα (G-Cloud), 
Τομέα Έρευνας και Εκπαίδευσης (RE-Cloud) και Τομέα 
Υγείας (H-Cloud) μπορούν να διασυνδέονται, με σκοπό την βέλτιστη παροχή ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών 
και τη δημιουργία συστημάτων εφεδρικής λειτουργίας, 
επιχειρησιακής συνέχειας και αποκατάστασης λειτουρ-γίας από καταστροφές (disaster recovery), τηρώντας τις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις της νομοθεσίας για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
10. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν εφαρμόζο-
νται στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), 
για την οποία ισχύει το άρθρο 37 του ν. 4389/2016, στους 
ακαδημαϊκούς και εκπαιδευτικούς φορείς, καθώς και 
στους ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς του άρ-
θρου 13α του ν. 4310/2014.
Άρθρο 88
Προμήθεια Εξοπλισμού Δημοσίου Τομέα
1. Στη Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημά-
των Δημόσιας Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης τηρείται μητρώο των πληροφοριακών 
και επικοινωνιακών υποδομών και συστημάτων, του 
λογισμικού των φορέων του δημοσίου τομέα, καθώς 
και των κατηγοριών αρχείων και δεδομένων που χρη-
σιμοποιούν ή τηρούν. Το μητρώο περιλαμβάνει λεπτο-
μερή αναφορά στις άδειες χρήσης/εκμετάλλευσης και 
εν γένει στα δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας του φορέα του δημόσιου τομέα και είναι με 
την επιφύλαξη ειδικότερων ρυθμίσεων, προσιτό σε κάθε 
φορέα του δημόσιου τομέα και σε κάθε ενδιαφερόμενο.
2. Κατά την κατάρτιση συμβάσεων για την ανάπτυξη 
εφαρμογών λογισμικού για λογαριασμό φορέων του δη-
μόσιου τομέα πρέπει να προβλέπεται ότι η εφαρμογή 
λογισμικού, που αναπτύσσεται στο πλαίσιο σύμβασης 
έργου και παραδίδεται από τον ανάδοχο στον φορέα 
του δημόσιου τομέα, περιλαμβάνει τον πηγαίο κώδικα 
και την αναγκαία τεκμηρίωση, σύμφωνα με τους κανόνες 
της επιστήμης, τα οποία θα πρέπει να καταχωρίζονται 
στο μητρώο της παρ. 1. Η σχετική σύμβαση πρέπει να 
προβλέπει, επίσης, ότι η εφαρμογή λογισμικού, που ανα-
πτύσσεται στο πλαίσιο σύμβασης έργου, παραδίδεται 
στον φορέα του δημόσιου τομέα με όρους ώστε ο φο-
ρέας να μπορεί να μελετά τον τρόπο λειτουργίας της 
εφαρμογής λογισμικού, να το προσαρμόζει στις ανάγκες 
του, να βελτιώνει και να δημοσιεύει ή διαθέτει με οποιον-
δήποτε τρόπο τις βελτιώσεις της εφαρμογής λογισμικού 
που έχει επιφέρει σε οποιονδήποτε, εξαιρουμένων των 
περιπτώσεων που η δημοσίευση και διάθεση της εφαρ-μογής λογισμικού και των βελτιώσεών του δυσχεραίνει την εκτέλεση της αποστολής και την άσκηση αρμοδιο-
τήτων του οικείου φορέα του δημόσιου τομέα ή προ-
σκρούει στην προστασία κρατικών ή άλλων απορρήτων 
που προβλέπονται από τον νόμο ή στην προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας.
3. Οι φορείς του δημόσιου τομέα οφείλουν να θέτουν 
σε παραγωγική λειτουργία και να αξιοποιούν υπολογι-
στικές και επικοινωνιακές υποδομές, πληροφοριακά και 
επικοινωνιακά συστήματα ή εφαρμογές λογισμικού, τα οποία έχουν αναπτυχθεί για λογαριασμό τους και έχουν 
παραληφθεί σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις. Οι φορείς 
του δημόσιου τομέα οφείλουν να τεκμηριώνουν ειδικά τυχόν αδυναμία εκπλήρωσης της υποχρέωσης αυτής.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9663 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
4. Δεν επιτρέπεται η  προμήθεια νέου εξοπλισμού 
κεντρικών εξυπηρετητών και νέων αδειών χρήσης 
πλατφόρμας λογισμικού από τους φορείς του δημοσί-
ου τομέα. Από την απαγόρευση αυτή εξαιρούνται τα 
Υπουργεία Προστασίας του Πολίτη και Εθνικής Άμυνας 
και οι εποπτευόμενοι φορείς τους, το Λιμενικό Σώμα-
Ελληνική Ακτοφυλακή του Υπουργείου Ναυτιλίας και 
Νησιωτικής Πολιτικής, η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, 
η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης 
(Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε.) και το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνο-
λογίας και Έρευνας (Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.).
5. Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται στην 
Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), για την οποία ισχύει το άρθρο 37 του ν. 4389/2016, στους ακα-δημαϊκούς και εκπαιδευτικούς φορείς, καθώς και στους 
ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς του άρθρου 13α 
του ν. 4310/2014.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΔ΄
ΜΗΤΡΩΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 89
Μητρώο Διαλειτουργικότητας
1. Στη Γενική Γ ραμματεία Πληροφοριακών Συστημά-
των Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.) δημιουργείται 
και τηρείται Μητρώο Διαλειτουργικότητας με σκοπό τη 
διαρκή καταγραφή και αποτύπωση των διαδικτυακών 
υπηρεσιών (web services) φορέων του δημοσίου τομέα. 
Το Μητρώο Διαλειτουργικότητας αξιοποιείται κατ’ ελάχι-
στον για τα εξής: (α) την εφαρμογή ενιαίου τεχνολογικού 
πλαισίου και προτύπων διαλειτουργικότητας, (β) τον σχε-
διασμό και την παραγωγική λειτουργία νέων διαδικτυ-
ακών υπηρεσιών (web services) των φορέων του δημό-
σιου τομέα, (γ) τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας 
για την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ πληροφοριακών συστημάτων των φορέων του δημόσιου τομέα, (δ) τον τεχνικό σχεδιασμό σύνθετων διαδικτυακών υπηρεσιών μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας (ΚΕΔ).
2. Οι φορείς του δημοσίου τομέα που αναπτύσσουν 
διαδικτυακές υπηρεσίες στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων 
τους υποχρεούνται να προβαίνουν στην καταχώριση 
στο Μητρώο Διαλειτουργικότητας κάθε διαδικτυακής 
υπηρεσίας που παρέχουν από την ένταξή τους σε παρα-
γωγική λειτουργία. Η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. συντονίζει τις ενέργειες 
των φορέων και μεριμνά για την ορθή και συνεχή κατα-
χώριση από κάθε υπόχρεο φορέα των πληροφοριών που 
αφορούν στις διαδικτυακές υπηρεσίες.
3. Η καταχώριση κάθε διαδικτυακής υπηρεσίας ολο-
κληρώνεται με την απόδοση από τις αρμόδιες υπηρεσίες 
της Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ., μοναδικού κωδικού αριθμού, ο οποίος 
αποτελεί την ταυτότητα κάθε διαδικτυακής υπηρεσίας 
στο Μητρώο Διαλειτουργικότητας και την κατηγοριο-
ποίησή της σε συγκεκριμένο τομέα ανάλογα με το είδος 
των διακινούμενων δεδομένων.
Άρθρο 90
Εθνικό Μητρώο Διαδικασιών
1. Στη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης συστήνεται και τηρείται Εθνικό Μητρώο 
Διαδικασιών με σκοπό την καταγραφή, την αποτύπωση και μοντελοποίηση των ψηφιακών ή φυσικών διοικητι-
κών διαδικασιών του δημόσιου τομέα, καθώς και την κα-
ταγραφή και αποτύπωση των απαιτούμενων στοιχείων 
και πληροφοριών αυτών και κατ’ ελάχιστο: (α) το νομο-
θετικό και κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τη διαδικασία 
και τα επιμέρους στάδια αυτής, (β) τις αρμόδιες υπηρε-σίες διεκπεραίωσης της διαδικασίας και των επιμέρους 
σταδίων αυτής, (γ) τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τη 
διεκπεραίωση της διαδικασίας ή των επιμέρους σταδίων 
αυτής, (δ) το διάγραμμα ροής της διαδικασίας και των 
βημάτων αυτής, σύμφωνα με τυποποιημένη μεθοδολο-
γία διαγράμματος, (ε) τους εκτιμώμενους χρόνους ανά βήμα της διαδικασίας και (στ) το κόστος παραβόλων ή άλλων τελών.
2. Οι φορείς του δημοσίου τομέα με αρμοδιότητα 
θεσμοθέτησης διοικητικών διαδικασιών υποχρεού-
νται να προβαίνουν στην αρχική καταχώριση και την 
καταχώριση κάθε μεταγενέστερης μεταβολής τους, 
η οποία εμπίπτει στην αρμοδιότητά τους, εντός τριών 
(3) μηνών από την θεσμοθέτησή τους ή την μεταβολή 
τους. Η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και Απλούστευσης Διαδικασιών συντονίζει τις ενέργειες 
των φορέων της παρ. 2 και μεριμνά για την ορθή και 
συνεχή καταχώριση από κάθε υπόχρεο φορέα των πλη-
ροφοριών που αφορούν στις διαδικασίες αρμοδιότητάς 
του. Η παράλειψη της καταχώρισης του προηγούμενου εδαφίου συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα, σύμφωνα με 
την περ. κθ΄ της παρ. 1 του άρθρου 107 του ν. 3528/2007 
(Α΄ 26) για το όργανο ή τον υπάλληλο που έχει τη σχετική 
υποχρέωση.
3. Η καταχώριση κάθε διαδικασίας ολοκληρώνεται, 
εντός τριμήνου, με την απόδοση από τις αρμόδιες υπη-ρεσίες της Γενικής Γ ραμματείας Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης και Απλούστευσης Διαδικασιών, μοναδικού κωδικού 
αριθμού, ο οποίος αποτελεί την ταυτότητα κάθε διαδι-
κασίας στο Εθνικό Μητρώο Διαδικασιών. Με την από-
δοση του μοναδικού κωδικού αριθμού της διαδικασίας, οποιαδήποτε απόκλιση κατά την εφαρμογή αυτής από 
τις αρμόδιες υπηρεσίες, συνιστά το πειθαρχικό παρά-
πτωμα της παρ. 2.
4. Με τη διαπίστωση παράλειψης της υποχρέωσης 
καταχώρισης σύμφωνα με την παρ. 2 ή της απόκλισης 
κατά την εφαρμογή της καταχωρημένης διαδικασίας 
σύμφωνα με την παρ. 3, οι οποίες μπορούν να γίνουν είτε 
αυτεπαγγέλτως είτε κατόπιν καταγγελίας, αναφοράς ή 
ελέγχου, η Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και Απλούστευσης Διαδικασιών, ενημερώνει αμελλητί 
τον αρμόδιο φορέα για την κίνηση της προβλεπόμενης πειθαρχικής διαδικασίας.
Άρθρο 91
Μητρώο Δικτυακών Τόπων
Στη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
Απλούστευσης Διαδικασιών του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης συστήνεται και τηρείται Μητρώο Δικτυ-
ακών Τόπων της Ελληνικής Δημόσιας Διοίκησης. Το Μη-
τρώο βρίσκεται αναρτημένο στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη 
της Δημόσιας Διοίκησης και είναι πλήρως προσβάσιμο 
από τους φορείς του δημόσιου τομέα, και τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9664 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ΄
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ 5G ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΣΩ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΕΡΓ ΑΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 92
Ραδιοφάσμα 5G για πιλοτικές εφαρμογές
1. Το Δημόσιο δεσμεύει τη ζώνη ραδιοσυχνοτήτων 
3400-3410 ΜΗz για δέκα (10) έτη από την έναρξη ισχύ-
ος του παρόντος, με σκοπό την αποκλειστική αξιοποί-
ησή της για σκοπούς έρευνας ή/και ανάπτυξης ή/και 
καινοτομίας σε δίκτυα, προϊόντα ή/και υπηρεσίες που 
λειτουργούν σε υποδομές 5G ή σχετικές με αυτές κατά 
τον παρόντα νόμο.
2. Το Δημόσιο δύναται να δεσμεύει 200 ΜΗz από τη 
ζώνη συχνοτήτων των 26 GHz, που τυχόν παραμείνουν 
αδιάθετα μετά από την ολοκλήρωση της σχετικής δι-
αδικασίας χορήγησης δικαιωμάτων, με απόφαση του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης που εκδίδεται 
μετά από το τέλος αυτής της διαδικασίας και για χρο-
νικό διάστημα δέκα (10) ετών από τη δημοσίευση της 
απόφασης αυτής στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, 
με σκοπό την αποκλειστική αξιοποίησή τους για τους 
σκοπούς της παρ. 1.
3. Το Δημόσιο δύναται να αξιοποιεί για τους σκοπούς 
της παρ. 1, μέρος των ζωνών συχνοτήτων 733-736 ΜHz 
και 788-791 ΜHz, που έχουν διατεθεί για άλλη πρω-
τεύουσα χρήση, σύμφωνα με την υπό στοχεία Οικ. 93/Φ211/26.02.2019 κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφι-
ακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης και 
Εθνικής Άμυνας «Έγκριση Εθνικού Κανονισμού Κατανο-
μής Ζωνών Συχνοτήτων (Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ.)» (Β΄ 751), για το χρο-
νικό διάστημα της παρ. 1, χωρίς να θίγεται η πρωτεύουσα 
χρήση τους, που έχει προτεραιότητα.
4. Σε περίπτωση που άλλες φασματικές ζώνες κατα-
στούν τεχνικά διαθέσιμες στο μέλλον για δίκτυα 5G, 
τότε το Δημόσιο δύναται να δεσμεύει μέρος αυτών για αξιοποίησή τους για τους σκοπούς της παρ. 1. Για τη δέ-
σμευση των συγκεκριμένων τμημάτων των ζωνών αυ-
τών για τους σκοπούς του παρόντος, εκδίδεται σχετική 
απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η δε 
δέσμευση ισχύει για δέκα (10) έτη από τη δημοσίευση 
της απόφασης αυτής στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
5. Δικαιώματα χρήσης σε τμήματα ζωνών ραδιοσυ-
χνοτήτων των παρ. 1 έως 4 για περιορισμένο χρονικό 
διάστημα, που δεν μπορεί να υπερβαίνει τους δώδεκα (12) μήνες, δύνανται να παραχωρούνται και σε πανεπι-
στήμια ή/και σε ερευνητικά κέντρα της ημεδαπής που 
επιθυμούν να αναπτύξουν πιλοτικά δίκτυα, προϊόντα 
ή/και υπηρεσίες σε υποδομές 5G ή σχετικές με αυτές 
στην Ελλάδα, μετά από την υποβολή σχετικής εκδήλω-
σης ενδιαφέροντος προς τον Υπουργό Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης.
6. Για την παραχώρηση των δικαιωμάτων χρήσης των 
ραδιοσυχνοτήτων που περιγράφονται στις παρ. 1 έως 
4 στους φορείς της παρ. 5 δεν απαιτείται η καταβολή 
τιμήματος.7. Τυχόν άλλες άδειες ή εγκρίσεις που απαιτούνται σύμ-
φωνα με την κείμενη νομοθεσία, όπως ενδεικτικά αυτές 
που αφορούν σε θέματα κατασκευών κεραιών, εξακο-
λουθούν να ισχύουν ανεξάρτητα από την παραχώρηση 
δικαιώματος χρήσης ραδιοσυχνοτήτων σύμφωνα με τις 
διατάξεις του παρόντος. Κατά τη διαδικασία αδειοδότη-
σης του ν. 4635/2019 (Α΄ 167), οι αιτήσεις των φορέων 
της παρ. 5, στους οποίους παραχωρείται δικαίωμα χρή-σης ραδιοσυχνοτήτων κατά τις διατάξεις του παρόντος εξετάζονται κατά προτεραιότητα.
8. Φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, και λοιποί φορείς 
του δημόσιου τομέα, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέ-ντρα μπορούν να γίνουν πιλοτικοί χρήστες των προϊό-ντων ή/και υπηρεσιών σε υποδομές 5G για το χρονικό διάστημα ανάπτυξής τους κατά τις διατάξεις του παρό-ντος, μετά από σχετική εκδήλωση ενδιαφέροντος προς τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
9. Μετά από την ολοκλήρωση των πιλοτικών προγραμ-
μάτων ανάπτυξης προϊόντων ή/και υπηρεσιών 5G κατά 
τις διατάξεις του παρόντος, οι φορείς της παρ. 8 μπο-
ρούν να γίνονται χρήστες αυτών των προϊόντων ή/και 
υπηρεσιών δωρεάν και για μέγιστο χρονικό διάστημα 
ενός (1) έτους, μετά από σχετική συμφωνία τους με τον 
φορέα που έχει αναπτύξει το συγκεκριμένο προϊόν ή/
και υπηρεσία 5G.
Άρθρο 93
Ίδρυση εταιρείας «Συμμετοχές 5G Α.Ε.»
1. Συστήνεται ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία 
«Συμμετοχές 5G Α.Ε.» και τον διακριτικό τίτλο «Συμ-
μετοχές 5G Α.Ε.» (στο εξής η «Εταιρεία»). Στις διεθνείς 
συναλλαγές, η επωνυμία της Εταιρείας αποδίδεται στα 
αγγλικά ως «5G Ventures S.A.». Η Εταιρεία εδρεύει σε 
δήμο της Περιφέρειας Αττικής, ο οποίος ορίζεται με 
το καταστατικό της.
2. Η διάρκεια της Εταιρείας ορίζεται σε είκοσι (20) έτη 
από την έναρξη ισχύος του παρόντος.
3. H Eταιρεία είναι θυγατρική της «Ελληνικής Εταιρεί-
ας Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε.» (Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε.) του 
άρθρου 184 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94). Η εταιρία υπάγεται 
στις άμεσες θυγατρικές της Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε.
4. Η Εταιρεία λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέρο-
ντος, σύμφωνα με τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας 
για την εξυπηρέτηση ειδικού δημόσιου σκοπού, διέπεται 
από τις διατάξεις του παρόντος και συμπληρωματικά 
από τις διατάξεις του Τέταρτου Μέρους του ν. 4389/2016 
(Α΄ 94) και του ν. 4548/2018 (A΄104), για τα θέματα που δεν ρυθμίζονται ρητά με τον παρόντα νόμο. Μεταβολή του σκοπού της Εταιρείας επιτρέπεται μόνο με διάταξη νόμου.
5. Αποκλειστικός σκοπός της Εταιρείας είναι η σύ-
σταση και διαχείριση του «Ταμείου Φαιστός» του άρ-
θρου 94 του παρόντος, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 7 
του ν. 2992/2002 (Α΄ 54) σύμφωνα με τις επικρατούσες συνθήκες της αγοράς και με εγγυήσεις πλήρους διαφά-νειας και λογοδοσίας και τηρώντας τα διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής αναφοράς (IFRS).
6. Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ορίζεται στο 
ποσό των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ, το οποίο διαι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9665 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ρείται σε χίλιες (1.000) κοινές ονομαστικές μετοχές ονο-
μαστικής αξίας εκατό (100) ευρώ καθεμία. Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας αναλαμβάνεται και καταβάλλε-ται εξ ολοκλήρου από την Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε. Οι μετοχές της 
Εταιρείας είναι αμεταβίβαστες. Οι λειτουργικές δαπάνες 
της Εταιρείας καλύπτονται με δάνειο από την Ε.Ε.Σ.Υ.Π. 
Α.Ε. μέχρι τη σύσταση του «Ταμείου Φαιστός» του άρ-
θρου 94.
7. Τα όργανα της Εταιρείας είναι η Γενική Συνέλευση, 
το Διοικητικό Συμβούλιο, η Συμβουλευτική Επιτροπή, 
η Επενδυτική Επιτροπή και οι ελεγκτές.
Α. Η Γενική Συνέλευση του μοναδικού μετόχου είναι 
το ανώτατο όργανο της Εταιρείας. Είναι το μόνο αρμόδιο 
όργανο να αποφασίζει για θέματα, τα οποία σύμφωνα 
με την εφαρμοστέα νομοθεσία υπάγονται στην αποκλει-
στική αρμοδιότητα της Γενικής Συνέλευσης του μετόχου. 
Επιπλέον, η Γενική Συνέλευση της Εταιρείας είναι αρμό-
δια να αποφασίζει επί των θεμάτων που αναφέρονται 
στον ν. 4548/2018 και εγκρίνει τον Εσωτερικό Κανονισμό 
της Εταιρείας και τροποποιήσεις του κατόπιν πρότασης του Διοικητικού Συμβουλίου.
Β. Το Διοικητικό Συμβούλιο συγκροτείται από επτά 
(7) μέλη, τα οποία διορίζονται για θητεία τεσσάρων (4) 
ετών. Τα επτά (7) μέλη, από τα οποία τέσσερα (4) είναι 
και μέλη της Επενδυτικής επιτροπής, ορίζονται από την Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε. Τρία (3) τουλάχιστον μέλη πρέπει να είναι ανεξάρτητα, με βάση τα κριτήρια ανεξαρτησίας του άρ-θρου 9 του ν. 4706/2020 (Α΄ 136).
Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι υπεύθυνο για τη δι-
οίκηση της Εταιρείας και την επίτευξη του σκοπού της 
κατά την παρ. 4. Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει επί 
όλων των θεμάτων που σχετίζονται με τη διαχείριση της 
Εταιρείας, εκτός από τα θέματα εκείνα που σύμφωνα με 
τις διατάξεις του παρόντος ανήκουν στην αρμοδιότητα 
της Γενικής Συνέλευσης. Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει 
τις αρμοδιότητες που αναφέρονται στα άρθρα 86 επ. 
του ν. 4548/2018.
Εφόσον οι αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου 
λαμβάνονται σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του παρόντος, 
του Εσωτερικού Κανονισμού και της ισχύουσας νομο-
θεσίας, λογίζεται ότι είναι σύμφωνες με το σκοπό της 
Εταιρείας, όπως αυτός προβλέπεται στο παρόν άρθρο. 
Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου δεν υπέχουν αστι-
κή ευθύνη έναντι τρίτων για πράξεις ή παραλείψεις κατά 
την άσκηση των καθηκόντων τους παρά μόνο για δόλο 
ή βαρεία αμέλεια.
Γ . Η Συμβουλευτική Επιτροπή αποτελείται από επτά (7) 
μέλη, τα οποία ορίζονται από την Εταιρεία με κριτήρια 
την επιστημονική τους κατάρτιση, αποδεδειγμένη υψη-
λή τεχνογνωσία στα θέματα διαχείρισης της Εταιρείας και 
την εμπειρία σε διεθνές περιβάλλον. Η Συμβουλευτική Επιτροπή έχει αμιγώς γνωμοδοτικό ρόλο και υποβάλλει 
γνωμοδοτήσεις επί των θεμάτων που τίθενται προς τη 
Συμβουλευτική Επιτροπή από την Επενδυτική Επιτροπή 
ή το Διοικητικό Συμβούλιο και μπορεί να εξειδικεύονται 
περαιτέρω στον εσωτερικό Κανονισμό. Οι γνωμοδοτή-
σεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής δεν είναι δεσμευ-
τικές για την Επενδυτική Επιτροπή και το Διοικητικό 
Συμβούλιο.Δ. Η Επενδυτική Επιτροπή συγκροτείται με απόφαση 
του Διοικητικού Συμβουλίου. Αποτελεί εσωτερικό όρ-
γανο της Εταιρείας, αποτελούμενο από τέσσερα (4) έως 
πέντε (5) μέλη, και οι αρμοδιότητές της ορίζονται στον 
Εσωτερικό Κανονισμό της. Οι διαχειριστές του «Ταμείου 
Φαιστός» συμμετέχουν στην Επενδυτική Επιτροπή ενώ τέσσερα (4) από τα μέλη της Επενδυτικής Επιτροπής εί-ναι και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, συμπεριλαμ-
βανομένων των εκτελεστικών μελών του Διοικητικού 
Συμβουλίου.
Ε. Ως Ελεγκτής της Εταιρείας διορίζεται από τη Γενική 
Συνέλευση οποιαδήποτε ελεγκτική εταιρία διεθνούς φή-
μης. Οι ελεγκτές της Εταιρείας έχουν τις αρμοδιότητες 
που προβλέπονται στην εφαρμοστέα νομοθεσία περί 
ανωνύμων εταιριών. Ο ίδιος ελεγκτής ή η ίδια ελεγκτική 
εταιρεία δεν μπορεί να εκλεγεί για περισσότερα από πέ-
ντε (5) συναπτά έτη. Ο εσωτερικός έλεγχος διενεργείται 
με βάση την κείμενη νομοθεσία.
8. Η Εταιρεία αποκτά νομική προσωπικότητα από την 
καταχώρηση στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ .Ε.ΜΗ.) του 
καταστατικού της και τη συγκρότηση σε σώμα του πρώ-
του διοικητικού συμβουλίου της.
9. Οι ελεγμένες ετήσιες εταιρικές οικονομικές κατα-
στάσεις και εκθέσεις της Εταιρείας εγκρίνονται από τη 
Γενική Συνέλευσή της, η οποία είναι υπεύθυνη και για 
την απαλλαγή των ελεγκτών από κάθε ευθύνη, σύμφω-να με όσα ορίζονται στον ν. 4548/2018. Οι εξαμηνιαίες 
ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις εγκρίνονται από 
το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας και συνοδεύονται 
από έκθεση επισκόπησης των ορκωτών ελεγκτών λογι-
στών. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις υποβάλλονται 
σε διατυπώσεις δημοσιότητας, κατά τις διατάξεις της 
κείμενης νομοθεσίας.
10. Εντός τριών (3) μηνών από την έναρξη λειτουρ-
γίας της, το Δ.Σ. της Εταιρείας εγκρίνει τον «Κανονισμό 
Αξιολόγησης Επενδυτικών Προτάσεων», μετά από ει-
σήγηση της Επενδυτικής Επιτροπής. Σε αυτόν εξειδι-
κεύονται η διαδικασία υποβολής αιτήσεων, καθώς και 
κριτήρια αξιολόγησης των επενδυτικών προτάσεων που 
της υποβάλλονται προς έγκριση και χρηματοδότηση 
και η διαδικασία έγκρισης αυτών. Ο Κανονισμός αυτός 
δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα της Εταιρείας.
Στις επενδυτικές προτάσεις που υποβάλλονται προς 
έγκριση στην Εταιρεία, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις 
δύνανται να αιτούνται την παραχώρηση δικαιώματος 
χρήσης τμήματος φασματικής ζώνης για την πιλοτική 
ανάπτυξη προϊόντος ή/και υπηρεσίας που λειτουργεί 
σε υποδομές 5G ή σχετικές με αυτές για περιορισμένο 
χρονικό διάστημα κατά το άρθρο 92. Στην περίπτωση 
αυτή, εφόσον το επενδυτικό πρόγραμμα εγκριθεί από 
την Εταιρεία με βάση τα επενδυτικά κριτήρια του Κανο-
νισμού της παρούσας, η Εταιρεία ενημερώνει και εισηγεί-
ται στον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ο οποίος 
εκδίδει σχετική απόφαση σύμφωνα με την παρ. 5 του 
άρθρου 92 και την παρ. 61 του άρθρου 107.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9666 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 94
Αμοιβαίο Κεφάλαιο Επιχειρηματικών Συμμετοχών «Ταμείο Φαιστός»
1. Το «Tαμείο Φαιστός» («Phaistos Fund») συστήνεται 
από την εταιρεία «Συμμετοχές 5G Α.Ε.» του άρθρου 93, με 
τη μορφή Αμοιβαίου Κεφαλαίου Επιχειρηματικών Συμμε-
τοχών (Α.Κ.Ε.Σ.) του άρθρου 7 του ν. 2992/2002 (Α΄ 54).
2. Το ενεργητικό του «Ταμείου Φαιστός» προκύπτει 
από ποσό που αντιστοιχεί σε ποσοστό 25% (είκοσι 
πέντε τοις εκατό) από τα έσοδα του Δημοσίου που θα 
προέρχονται από το διαγωνισμό που θα διενεργηθεί για 
τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυχνοτήτων 
στις χαμηλές (Low, L, <1GHz), στις μεσαίες (Medium, M, 
1 GHz-6GHz) και στις υψηλές (High, H, >6GHz) ζώνες 
συχνοτήτων, αμέσως μόλις ολοκληρωθεί η σχετική δια-
γωνιστική διαδικασία. Η ανωτέρω άπαξ χρηματοδότηση 
για το ενεργητικό του «Ταμείου Φαιστός» αφορά απο-
κλειστικά και περιοριστικά το πλαίσιο του διαγωνισμού 
για τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης των ως άνω ραδι-
οσυχνοτήτων 5G. Σε οποιαδήποτε άλ λη περίπτωση ισχύ-
ουν τα οριζόμενα στον ν. 3986/2011. Σε περίπτωση που 
το «Ταμείο Φαιστός» συσταθεί πριν από τη διενέργεια 
του σχετικού διαγωνισμού για χορήγηση δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοσυχνοτήτων κατά τα ως άνω, το ελάχιστο 
ύψος του ενεργητικού για τη σύσταση του «Ταμείου 
Φαιστός» καλύπτεται με δάνειο ποσού τριών εκατομ-
μυρίων ευρώ (3.000.000) από την Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε. Σε τέτοια 
περίπτωση, με την πρώτη αύξηση του ενεργητικού του 
«Ταμείου Φαιστός» μετά από τη διενέργεια διαγωνισμού 
για τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυχνοτήτων 
κατά τα ως άνω, το ποσό των τριών εκατομμυρίων ευρώ 
(3.000.000) επιστρέφεται στην Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε.
3. Στο ενεργητικό του «Ταμείου Φαιστός» δύνανται 
να συμμετέχουν ιδιώτες και επαγγελματίες επενδυτές.
4. Το «Ταμείο Φαιστός» έχει ως αποκλειστικό σκοπό 
τις επενδύσεις σε επιχειρήσεις, ο οποίες εδρεύουν στην Ελλάδα ή σε άλλο κράτος της Ευρωπαϊκής ένωσης ή σε 
τρίτη χώρα, υπό την προϋπόθε ση ότι δραστηριοποι-
ούνται στην έρευνα ή/και ανάπτυξη προϊόντων ή/και 
υπηρεσιών που λειτουργούν σε υποδομές 5G (ή σχετικές 
με αυτές) αυτών στην Ελλάδα, ενδεικτικά στους ακό-
λουθους κλάδους: μεταφορές/εφοδιαστική (logistics), 
μεταποίηση, βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένης, μεταξύ 
άλλων, της αμυντικής, αγαθά και δίκτυα κοινής ωφέλειας, 
υγεία, τουρισμός, πληροφόρηση και μέσα ενημέρωσης.
5. Για την εκπλήρωση του σκοπού του, το «Ταμείο Φαι-
στός» μπορεί:
α) να συμμετέχει, κατά την ίδρυση ή μεταγενέστερα, 
στο κεφάλαιο επιχειρήσεων με κινητές αξίες που δεν 
είναι εισηγμένες σε οργανωμένη αγορά ή διαπραγμα-
τεύσιμες σε Πολυμερή Μηχανισμό Διαπραγμάτευσης 
(Π.Μ.Δ.), καθώς και να επενδύει σε τίτλους επιλογής ή 
άλλες κινητές αξίες που παρέχουν δικαίωμα απόκτησης των ως άνω κινητών αξιών,
β) να συμμετέχει στο κεφάλαιο επιχειρήσεων με κι-
νητές αξίες ήδη εισηγμένες σε οργανωμένη αγορά ή 
διαπραγματεύσιμες σε Π.Μ.Δ., καθώς και να επενδύει 
σε τίτλους επιλογής ή άλλες κινητές αξίες που παρέχουν 
δικαίωμα απόκτησης των ως άνω κινητών αξιών, εφόσον, κατά το χρόνο απόκτησης της συμμετοχής, το ποσοστό 
του Ταμείου θα ανέρχεται τουλάχιστον στο δεκαπέντε 
τοις εκατό (15%) του μετοχικού κεφαλαίου των εν λόγω 
επιχειρήσεων,
γ) να επενδύει σε κάθε είδους ομολογίες επιχειρήσεων 
με την επιφύλαξη του ορίου της περ. β΄, εφόσον πρόκει-
ται για εισηγμένες ομολογίες ή μετατρέψιμες ομολογίες εισηγμένων εταιρειών,
εφόσον, και στις τρεις ανωτέρω περ.  α΄, β΄ και γ΄, 
οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνται στην έρευνα 
ή/και ανάπτυξη προϊόντων ή/και υπηρεσιών που λει-
τουργούν σε υποδομές 5G (ή σχετικές με αυτές) στην 
Ελλάδα, και
δ) να τοποθετεί τα διαθέσιμά του σε καταθέσεις.6. Kατά τα λοιπά, εφόσον ο παρών νόμος δεν προβλέ-
πει ειδικότερη διάταξη, για τη διαχείριση του «Ταμείου 
Φαιστός» εφαρμόζεται το άρθρο 7 του ν. 2992/2002 
(Α΄ 54).
Άρθρο 95
Ρυθμίσεις για τις περιοχές 
εκτός τηλεοπτικής κάλυψης
1. Η παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 4563/2018 (Α΄ 169) 
αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«2. Για την εφαρμογή του παρόντος ισχύουν, εκτός 
των ορισμών της παρ. 1, οι ορισμοί του άρθρου 2 του 
ν. 4070/2012 (Α΄ 82), του άρθρου 2 του ν. 3592/2007 
(Α΄ 161) και της υπ’ αρ. 14879/2018 κοινής απόφασης του 
Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό και του Αναπληρωτή 
Υπουργού Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, 
Μεταφορών και Δικτύων (Β΄ 2704).».
2. Το άρθρο 3 του ν. 4563/2018 αντικαθίσταται ως 
ακολούθως:
«Άρθρο 3
Εμπλεκόμενοι φορείς και αρμοδιότητες
1. Αρμόδιοι φορείς για την επίτευξη του έργου είναι:
(α) η Γενική Γ ραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρο-
μείων (Γ .Γ .Τ.Τ.) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, ως φορέας κεντρικού συντονισμού του Έργου,
(β) το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Έρευνας και Τεχνολο-
γίας (Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. Α.Ε.), ως φορέας υλοποίησης του Έργου,
(γ) οι δήμοι, στην εδαφική πε ριφέρεια των οποίων υπά-
γονται οι Περιοχές Εκτός Τηλεοπτικής Κάλυψης (ΠΕΤΚ) 
του Παραρτήματος του παρόντος,
(δ) τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.),
(ε) η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρο-
μείων (Ε.Ε.Τ.Τ.), ως φορέας συνδρομής της Γ .Γ .Τ.Τ. του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης,
(στ) η Γενική Γ ραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης 
(Γ .Γ .Ε.Ε.) της Προεδρίας της Κυβέρνησης.
2. Η Γ .Γ .Τ.Τ. του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 
ως φορέας κεντρικού συντονισμού της υλοποίησης του 
Έργου, ασκεί τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α) Συντονίζει τους εμπλεκόμενους φορείς του έργου 
παρέχοντας γενικές κατευθύνσεις,
β) συνεργάζεται με τους εμπλεκόμενους φορείς του 
έργου, τους παρόχους του άρθρου 5 και τα συναρμόδια Υπουργεία,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9667 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
γ) ενημερώνει τους εμπλεκόμενους φορείς του έργου 
για τα ζητήματα που αφορούν στην υλοποίησή του και 
τους παρέχει τις αναγκαίες πληροφορίες, οδηγίες και υπο-
δείξεις για την επιτυχή άσκηση των αρμοδιοτήτων τους,
δ) προβαίνει στις απαραίτητε ς ενέργειες δημοσιότητας 
του έργου και ενημέρωσης των δικαιούχων αυτού και
ε) διασφαλίζει την ομαλή χρηματοδότηση του έργου.3. Το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Έρευνας και Τεχνολο-
γίας, ως φορέας υλοποίησης του Έργου, ασκεί τις ακό-λουθες αρμοδιότητες:
α) Οργανώνει την υλοποίηση του Έργου και εξειδικεύει 
τις επιμέρους εργασίες που πρέπει να πραγματοποιού-νται,
β) αξιολογεί την πορεία του Έργου,
γ) συνεργάζεται και συντονίζει τους εμπλεκόμενους 
φορείς ως προς την υλοποίηση του έργου,
δ) μεριμνά για την ομαλή εξέλιξη και ολοκλήρωση της 
υλοποίησης του Έργου, και
ε) διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους αναφορικά 
με την τήρηση των υποχρεώσεων των παρόχων.
4. Οι δήμοι ασκούν τις ακόλουθες αρμοδιότητες:α) Ενημερώνουν τους εμπλεκόμενους φορείς του Έρ-
γου για την πορεία υλοποίησής του και συνεργάζονται 
μαζί τους για την επίλυση των ζητημάτων που ενδέχεται 
να προκύψουν,
β) συνεργάζονται με τους παρόχους του Έργου και 
διευκολύνουν με κάθε πρόσφορο τρόπο τη διαδικασία της υλοποίησής του,
γ) εφαρμόζουν τις οδηγίες και τις υποδείξεις της Γ .Γ .Τ.Τ. 
κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του παρόντος.
5. Τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (Κ.Ε.Π.) ασκούν 
τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α) Επεξεργάζονται τις αιτήσεις των Μονίμων Κατοίκων 
Περιοχών Εκτός Τηλεοπτικής Κάλυψης, όπου απαιτείται, 
σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται κατά την από-
φαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η οποία 
εκδίδεται δυνάμει της παρ. 2 του άρθρου 9 παρ. 2,
β) παρέχουν στους δικαιούχους του Έργου τις ανα-
γκαίες πληροφορίες για τη συμμετοχή τους σε αυτό και συμβάλλουν στην εν γένει προώθησή του.
6. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομεί-
ων (Ε.Ε.Τ.Τ.), ως φορέας συνδρομής της Γ .Γ .Τ.Τ. στην άσκη-
ση των αρμοδιοτήτων της παρ. 2 συνδράμει, σύμφωνα 
με όσα προβλέπονται στην περ. μστ΄ του άρθρου 12 του 
ν. 4070/2012 (Α΄ 82), στην εκπλήρωση του έργου της.»
3. Το άρθρο 4 του ν. 4563/2018 αντικαθίσταται ως 
ακολούθως:
«Άρθρο 4
Δικαιούχοι
1. Δικαιούχοι του έργου είναι οι μόνιμοι κάτοικοι των 
Περιοχών Εκτός Τηλεοπτικής Κάλυψης (ΠΕΤΚ) της Ελ-
ληνικής Επικράτειας, όπως αυτές προσδιορίζονται στο 
Παράρτημα του παρόντος. Με απόφαση του Υπουργού 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης μπορεί να τροποποιείται 
το Παράρτημα και να ρυθμίζεται κάθε σχετικό με την 
εφαρμογή του θέμα.
2. Η παροχή των υπηρεσιών του έργου πραγματοποι-
είται ανά νοικοκυριό και σύμφωνα με τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στην απόφαση της 
παρ. 2 του άρθρου 9.».
4. Το άρθρο 5 του ν. 4563/2018 αντικαθίσταται ως 
ακολούθως:
«Άρθρο 5
Πάροχοι του έργου, υποχρεώσεις αυτών και παρεχόμενες υπηρεσίες
1. Οι πάροχοι που συμμετέχουν στην υλοποίηση του 
έργου μπορεί να είναι:
α) αδειοδοτημένοι πάροχοι υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών,
β) αδειοδοτημένοι πάροχοι δικτύου ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών.
2. Οι πάροχοι του έργου υποχρεούνται να εξασφαλί-
σουν την πρόσβαση των δικαιούχων στα προγράμματα:
α) των ελληνικών τηλεοπτικών σταθμών ελεύθερης 
λήψης εθνικής εμβέλειας που πληρούν τις εκάστοτε 
προϋποθέσεις νόμιμης λειτουργίας,
β) των ελληνικών τηλεοπτικών σταθμών ελεύθερης 
λήψης περιφερειακής εμβέλειας που πληρούν τις εκά-
στοτε προϋποθέσεις νόμιμης λειτουργίας και προβάλ-
λονται από αυτούς.
3. Στην περίπτωση επιλογής από τους δικαιούχους του 
έργου της τεχνολογίας επίγειας ψηφιακής ευρυεκπο-
μπής για την παροχή των υπηρεσιών της παρ. 2, και σε 
περίπτωση που ο Δημόσιος Ραδιοτηλεοπτικός Φορέας 
«Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση Ανώνυμη Εταιρεία» 
(ΕΡΤ Α.Ε.) δεν έχει ακόμα αναπτύξει πλήρως το δίκτυό 
του στη συγκεκριμένη ΠΕΤΚ για αντικειμενικούς λόγους 
αναγόμενους ιδίως στη γεωμορφολογία της, ο πάρο-
χος του Έργου διευκολύνει την ΕΡΤ, σε συνεννόηση μαζί 
της, σχετικά με προβλέψεις σε υποδομές (ιδίως οικίσκο, 
ρευματοδότηση, ιστό) ώστε να εκπέμπονται και τα προ-
γράμματά της.
4. Στην περίπτωση επιλογής από τους δικαιούχους του 
έργου της τεχνολογίας δορυφορικής ευρυεκπομπής ή 
της απόκτησης των υπηρεσιών της παρ. 2, μέσω στα-
θερής ή κινητής ευρυζωνικής σύνδεσης στο διαδίκτυο, 
οι ελληνικοί τηλεοπτικοί σταθμοί ελεύθερης λήψης εθνι-
κής εμβέλειας που πληρούν τις εκάστοτε προϋποθέσεις 
νόμιμης λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένου του Δημό-
σιου Ραδιοτηλεοπτικού Φορέα «Ελληνική Ραδιοφωνία 
Τηλεόραση Ανώνυμη Εταιρεία» (ΕΡΤ Α.Ε.), υποχρεούνται 
να προσφέρουν αζημίως τα προγράμματά τους στον 
πάροχο της επιλογής των δικαιούχων, ο οποίος υποχρε-
ούται να τα μεταφέρει αζημίως μέσω του δικτύου του 
σε εκείνους.
5. Οι πάροχοι του έργου μπορούν να προσφέρουν 
στους δικαιούχους, δωρεάν ή έναντι καταβολής σαφώς 
ορισμένου χρηματικού ποσού, επιπρόσθετες ή συμπλη-
ρωματικές υπηρεσίες ή/και ευκολίες, πέραν των προβλε-
πόμενων υπηρεσιών της παρ. 2.
6. Η χρονική διάρκεια της παροχής των υπηρεσιών 
πρόσβασης της παρ. 2 ορίζεται οκταετής με δυνατότη-
τα τροποποίησής της με κοινή απόφαση του Υπουργού 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Υπουργού στον οποίο 
έχουν ανατεθεί οι αρμοδιότητες της Γενικής Γ ραμματείας 
Επικοινωνίας και Ενημέρωσης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9668 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
7. Οποιαδήποτε μεταβολή στο ιδιοκτησιακό ή νομικό 
καθεστώς του παρόχου, η θέση του σε εκκαθάριση ή 
αναγκαστική διαχείριση ή η κήρυξή του σε πτώχευση 
δεν συνιστούν λόγο καταγγελίας της συναφθείσας σύμ-
βασης για την παροχή των υπηρεσιών της παρ. 2.
Σε κάθε περίπτωση, ο πάροχος υποχρεούται να πα-
ρέχει στους δικαιούχους του έργου τις υπηρεσίες της 
παρ. 2 καθ’ όλη τη χρονική περίοδο που προβλέπεται 
στην παρ. 6.».
5. Το άρθρο 6 του ν. 4563/2018 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 6Επιχορήγηση δικαιούχου
1. Η υλοποίηση του έργου πραγματοποιείται με δημό-
σια επιχορήγηση των δικαιούχων.
2. Η δημόσια επιχορήγηση των δικαιούχων:
α) Ανέρχεται κατά ανώτατο χρηματικό όριο στα εκατόν 
πενήντα (150) ευρώ, μη συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α., 
ανά δικαιούχο νοικοκυριό, το  οποίο κατανέμεται ως 
ακολούθως: εκατόν δέκα (110) ευρώ για τις υπηρεσίες 
πρόσβασης της παρ. 2 του άρθρου 5, και σαράντα (40) ευρώ για την εγγύηση του χορηγούμενου εξοπλισμού, 
καθ’ όλη την οκταετή διάρκεια της πρόσβασης, που προ-
βλέπεται κατά την παρ. 6 του άρθρου 5,
β) χορηγείται εφάπαξ σε κάθε δικαιούχο νοικοκυριό,
γ) χρησιμοποιείται μία μόνο φορά από το δικαιούχο 
νοικοκυριό,
δ) παρέχει στον δικαιούχο τη δυνατότητα να αποκτή-
σει δωρεάν τις υπηρεσίες πρόσβασης της παρ. 2 του 
άρθρου 5, καθώς και εγγύηση για τον εξοπλισμό καθ’ 
όλη τη διάρκεια της πρόσβασης, που προβλέπεται κατά 
την παρ. 6 του άρθρου 5.
3. Για την απόκτηση των υπηρεσιών πρόσβασης της 
παρ. 2 του άρθρου 5, οι δικαιούχοι έχουν δικαίωμα επι-λογής του παρόχου της αρεσκείας τους.».
6. Το άρθρο 7 του ν. 4563/2018 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 7Προϋπολογισμός και χρηματοδότηση
1. Ο  προϋπολογισμός του έργου καθορίζεται και 
τροποποιείται με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων 
Υπουργών και περιλαμβάνει:
α) το ποσό της επιχορήγησης δικαιούχου για το σύνο-
λο των νοικοκυριών των Περιοχών Εκτός Τηλεοπτικής 
Κάλυψης (ΠΕΤΚ) της Ελληνικής Επικράτειας, όπως αυτές 
ορίζονται στο Παράρτημα του παρόντος,
β) το κόστος υλοποίησης και λειτουργίας του πληρο-
φοριακού συστήματος που απαιτείται για την εκτέλεση του έργου,
γ) το κόστος των απαραίτητων ενεργειών δημοσιότη-
τας του έργου και ενημέρωσης των δικαιούχων αυτού,
δ) τυχόν λοιπές δαπάνες που βρίσκονται σε άμεση 
συνάφεια με την υλοποίησή του.
2. Ο προϋπολογισμός του έργου μπορεί καταρχήν να 
χρηματοδοτηθεί από το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύ-
σεων (ΠΔΕ). Μέρος ή το σύνολο του προϋπολογισμού 
του έργου μπορεί επίσης να καλυφθεί από κάθε άλλη 
νόμιμη πηγή, πόρο ή έσοδο.».7. Το άρθρο 8 του ν. 4563/2018 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 8Διαδικασία υποβολής αιτήσεων 
και συμμόρφωση των παρόχων
1. Οι μόνιμοι κάτοικοι των Περιοχών Εκτός Τηλεοπτι-
κής Κάλυψης (ΠΕΤΚ) της Ελληνικής Επικράτειας υποβάλ-
λουν την αίτησή τους για την επιλογή του παρόχου της 
αρεσκείας τους και τη λήψη της επιχορήγησης του πα-
ρόντος μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας 
Διοίκησης, σύμφωνα με όσα προβλέπονται αναλυτικά 
στην απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 9. H υποβολή της 
αίτησης του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να πραγμα-
τοποιείται και μέσω των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών 
(Κ.Ε.Π.).
2. Οι πάροχοι που συμμετέχουν στην υλοποίηση του 
έργου υποχρεούνται να ολοκληρώσουν την ενεργοποίη-
ση των υπηρεσιών πρόσβασης της παρ. 2 του άρθρου 5 
στο σύνολο των δικαιούχων νοικοκυριών που τους επέ-λεξαν, τηρώντας τις διαδικασίες και τις προθεσμίες που 
προβλέπονται στην απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 9.
3. Η μη τήρηση των προθεσμιών που προβλέπονται 
στην απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 9 συνεπάγεται τη 
ματαίωση της πληρωμής του παρόχου, στην περίπτωση 
της εκπρόθεσμης ενεργοποίησης των προβλεπόμενων υπηρεσιών πρόσβασης και την αποζημίωση, σύμφωνα 
με την κείμενη νομοθεσία, των δικαιούχων του έργου 
και των εκάστοτε αντισυμβαλλομένων των παρόχων, 
στην περίπτωση της μη παροχής των προβλεπόμενων 
υπηρεσιών πρόσβασης σε αυτούς.».
8. Το άρθρο 9 του ν. 4563/2018 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 9
Τρόποι υλοποίησης του Έργου
1. Η υλοποίηση του έργου μπορεί να επιτευχθεί σύμ-
φωνα με τις εκάστοτε διαθέσιμες τεχνολογίες, όπως 
η δορυφορική ευρυεκπομπή, η σταθερή ή κινητή ευ-
ρυζωνική σύνδεση στο διαδίκτυο ή η επίγεια ψηφιακή 
ευρυεκπομπή.
2. Η εξειδίκευση των αρμοδιοτήτων των εμπλεκόμε-
νων φορέων του άρθρου 3, τα επιμέρους χαρακτηρι-
στικά/προδιαγραφές των παρεχόμενων υπηρεσιών της 
παρ. 2 του άρθρου 5, ο ακριβής καθορισμός της διαδικα-
σίας υλοποίησης του Έργου, η διαδικασία και τα κριτήρια 
υποβολής αιτήσεων μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης 
της Δημόσιας Διοίκησης και μέσω εξουσιοδοτημένων 
χρηστών των ΚΕΠ, η διαδικασία και οι προθεσμίες επε-
ξεργασίας και έγκρισης αιτήσεων των μονίμων κατοίκων 
ΠΕΤΚ, θέματα για την παροχή των υπηρεσιών, η διαδικα-
σία πληρωμής των παρόχων, οι προθεσμίες συμμόρφω-
σης των παρόχων, καθώς και κάθε άλλο σχετικό με την 
υλοποίηση του έργου θέμα ορίζονται με κοινή απόφαση 
του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών.».
9. Το ποσό για την εγγύηση του χορηγούμενου εξο-
πλισμού που περιλαμβάνεται στο συνολικό ποσό της 
δημόσιας επιχορήγησης που ορίζεται στην παρ. 2 του 
άρθρου 6 του ν. 4563/2018, ισχύει και για την επιχορή-
γηση που λαμβάνουν οι Μόνιμοι Κάτοικοι ΠΕΤΚ που 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9669 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
έχουν ήδη αναγνωρισθεί ως δικαιούχοι αυτής πριν από 
τη δημοσίευση του παρόντος. Από το πεδίο εφαρμογής 
του προηγούμενου εδαφίου εξαιρείται η δράση του άρ-
θρου 10 του ν. 4563/2018.
10. Το Μέρος Β΄ του «ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΟΧΩΝ 
ΕΚΤΟΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗΣ ΚΑΛΥΨΗΣ» του ν.  4563/2018 
αντικαθίσταται σύμφωνα με το ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙΙΙ του 
παρόντος.
11. Η προθεσμία της παρ. 7 του άρθρου 39 του ν. 4635/
2019 παρατείνεται για δύο (2) μήνες, ήτοι μέχρι τις 
31.12.2020.
Άρθρο 96
Επαλήθευση στοιχείων ταυτότητας συνδρομητή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών μέσω διαλειτουργικότητας
1. Οι πάροχοι υπηρεσιών σταθερής και κινητής τηλε-
φωνίας, πρόσβασης στο διαδίκτυο και συνδρομητικής τηλεόρασης μπορούν, μετά από ειδική και ρητή συγκα-τάθεση του συνδρομητή, να αντλούν και να επαληθεύ-
ουν από τα στοιχεία που αντλούνται ή τηρούνται από 
το Κέντρο Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γ ραμματεί-
ας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης 
(Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.) τα στοιχεία ταυτότητας συνδρομητή, που 
ορίζονται στην παρ. 4 του άρθρου 2 του ν. 3783/2009 
(Α΄ 136). H επαλήθευση στοιχείων του παρόντος δύνα-
ται να γίνεται μόνο εφόσον έχει προηγηθεί η διαδικασία 
ταυτοποίησης του συνδρομητή βάσει του ν. 3783/2009.
2. Η άντληση και η διαβίβαση των ανωτέρω δεδο-
μένων διενεργείται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο 
άρθρο 84 του παρόντος και τα άρθρα 47 και 108 του 
ν. 4623/2019. Η συγκατάθεση του συνδρομητή παρέ-
χεται ηλεκτρονικά κατόπιν αυθεντικοποίησής του με 
την χρήση των κωδικών-διαπιστευτηρίων της Γενικής 
Γ ραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας 
Διοίκησης του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
3. Για τον σκοπό του παρόντος, το Κέντρο Διαλειτουρ-
γικότητας της Γενικής Γ ραμματείας Πληροφοριακών 
Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης είναι αρμόδιο για τη 
διαλειτουργικότητα των επιμέρους μητρώων των φο-
ρέων του δημόσιου τομέα και ιδίως των Υπουργείων 
Προστασίας του Πολίτη, Εσωτερικών, Μετανάστευσης 
και Ασύλου και της Α.Α.Δ.Ε.
Άρθρο 97
Συλλογή στοιχείων ταυτότητας συνδρομητή
1. Η παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 3783/2009 (Α΄ 136) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Κατά τη σύναψη σύμβασης παρόχου με συνδρο-
μητή, περιλαμβανομένης και της σύμβασης αλλαγής 
παρόχου λόγω φορητότητας των αριθμών, ο πάροχος 
οφείλει να ζητήσει, συλλέξει και αποθηκεύσει τα στοι-
χεία ταυτότητας συνδρομητή και να προβεί στην αντι-
στοίχισή τους με την κάρτα ταυτότητας συνδρομητή της 
περ. στ΄ της παρ. 7 του άρθρου 2, καθώς και με τα λοιπά 
διαθέσιμα στοιχεία. Σε περίπτωση που ο χρήστης του 
κινητού τερματικού είναι διαφορετικό πρόσωπο από 
τον συνδρομητή, ο συνδρομητής υποχρεούται να ανα-
φέρει με υπεύθυνη δήλωσή του τα στοιχεία του χρήστη, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 4 του άρθρου 2. Οι πάροχοι 
μπορούν να συλλέγουν και να τηρούν τα στοιχεία ταυτο-
ποίησης είτε σε έντυπη είτε σε ηλεκτρονική μορφή, δια-
σφαλίζοντας την ακεραιότητα των ανωτέρω εγγράφων.»
2. Η παρ. 1 του άρθρου 5 του ν. 3783/2009 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«1. Τα στοιχεία ταυτότητας συνδρομητή και ταυτοποί-
ησης κινητού τερματικού, εάν τηρούνται σε ηλεκτρονι-
κή μορφή διαγράφονται και εάν τηρούνται σε έντυπη 
μορφή καταστρέφονται μετά την πάροδο τριών (3) ετών 
από τη διακοπή του συμβολαίου μεταξύ παρόχου και 
συνδρομητή ή τη για οποιονδήποτε λόγο διακοπή της 
υπηρεσίας κινητής τηλεφωνίας. Εάν έχουν διαγραφεί ή 
καταστραφεί αντίστοιχα, απαιτείται η εκ νέου υποβο-
λή τους από τον συνδρομητή προς τον πάροχο για την ενεργοποίηση της υπηρεσίας.».
Άρθρο 98
Ρυθμίσεις για την «Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε.»
Στο άρθρο 32 του ν. 3614/2007 (Α΄ 267) προστίθεται 
παρ. 4 ως εξής:
«4. Στο πλαίσιο των προγραμματικών συμφωνιών που 
συνάπτονται, η Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. μπορεί 
εντός των ορίων του εγκεκριμένου Προϋπολογισμού 
της να συμβάλλεται με Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύ-ματα (Α.Ε.Ι.), Ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα 
(Ε.Π.Ι.) του άρθρου 17 του ν. 2083/1992 (Α΄ 159), ερευ-
νητικούς και τεχνολογικούς φορείς του άρθρου 13α του 
ν. 4310/2014 (Α΄ 258), ή άλλους ερευνητικούς και τεχνο-
λογικούς φορείς, ερευνητικά κέντρα, που εποπτεύονται 
από τη Γενική Γ ραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας του 
Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων ή άλλα δημό-
σια ερευνητικά κέντρα και ινστιτούτα, πανεπιστημιακά 
ιδρύματα και επιμελητήρια και να συνεργάζεται με αυτά 
για την εκτέλεση έργων που εμπίπτουν στο ερευνητικό, επιστημονικό ή επαγγελματικό αντικείμενο των τελευ-ταίων. Τηρουμένων των διατάξεων του εθνικού και του 
ενωσιακού δικαίου για την ανάθεση δημοσίων συμβά-σεων και εφόσον τα θέματα αυτά δεν έχουν ρυθμιστεί με την οικεία προγραμματική συμφωνία, η επιλογή του 
αντισυμβαλλόμενου φορέα και το περιεχόμενο της σύμ-
βασης καθορίζονται με απόφαση του Διοικητικού Συμ-βουλίου της Κοινωνίας της Πληροφορίας Α.Ε.».
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΣΤ΄
ΤΕΛΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΓΟΥΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 99
Κατάργηση τηλεομοιοτυπίας (FAX) στο δημόσιο
1. Καταργείται από 1η.1.2021 η διακίνηση, μέσω τηλε-
ομοιοτυπίας (FAX), εγγράφων, διοικητικών και μη, μεταξύ 
των φυσικών ή νομικών προσώπων ή νομικών οντοτή-των και των υπηρεσιών του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και 
των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης.
2. Καταργείται, από 1η.1.2021 η διακίνηση μέσω τηλε-
ομοιοτυπίας (FAX), εγγράφων, διοικητικών και μη, μετα-
ξύ των υπηρεσιών του Δημοσ ίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και των 
οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9670 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 100
Βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής - Επικύρωση των αντιγράφων Τροποποίηση του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας
1. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 11 του Κώδικα Δι-
οικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α΄ 45) προστίθεται 
εδάφιο ως εξής: «Στις περιπτώσεις που ο νόμος απαιτεί 
βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής του ενδιαφερο-
μένου, αρκεί η εγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή ή 
η εγκεκριμένη ηλεκτρονική σφραγίδα του ενδιαφερο-
μένου, εφόσον το έγγραφο διακινείται ηλεκτρονικά.»
2. Στο άρθρο 11 του ν. 2690/1999 προστίθεται παρ. 3 
ως εξής:
«3. Τα ηλεκτρονικά έγγραφα υποβάλλονται και γίνο-
νται υποχρεωτικά αποδεκτά, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στα άρθρα 13 έως 15 του νόμου για την Ψηφιακή Δια-
κυβέρνηση.».
Άρθρο 101
Αποδεικτική ισχύ ς ηλεκτρονικών 
δημόσιων εγγράφωνΤροποποίηση του Κώδικα  Πολιτικής Δικονομί-
ας
1. Στο άρθρο 438 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας 
(π.δ. 503/1985, Α΄ 182) προστίθεται τρίτο εδάφιο ως 
εξής: «Την ίδια ισχύ έχουν και τα ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα των παρ. 3 και 6 του άρθρου 13 του νόμου για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση.».
2. Στο άρθρο 449 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας 
προστίθεται παρ. 3 ως εξής: «Τα ακριβή ηλεκτρονικά 
αντίγραφα, τα ψηφιοποιημένα ηλεκτρονικά αντίγραφα 
και οι εκτυπώσεις αυτών έχουν αποδεικτική δύναμη 
ακριβούς αντιγράφου, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 14 
του νόμου για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση.».
Άρθρο 102
Αποδεικτική ισχύ ς ηλεκτρονικών 
δημόσιων εγγράφωνΤροποποίηση του Κώδικα 
Διοικητικής Δικονομίας
1. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 171 του Κώδικα 
Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α΄ 97) προστίθε-
ται δεύτερο εδάφιο ως εξής: «Την ίδια ισχύ έχουν και 
τα ηλεκτρονικά δημόσια έγγραφα των παρ. 3 και 6 του 
άρθρου 13 του νόμου για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση.».
2. Στο άρθρο 173 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας 
προστίθεται παρ. 3 ως εξής: «3. Τα ακριβή ηλεκτρονικά αντίγραφα, τα ψηφιοποιημένα ηλεκτρονικά αντίγραφα 
και οι εκτυπώσεις αυτών έχουν αποδεικτική δύναμη 
ακριβούς αντιγράφου, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 14 
του νόμου για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση.».
Άρθρο 103
Ειδικές ρυθμίσεις για τη διαλειτουργικότητα
Το άρθρο 84 του παρόντος υπερισχύει κάθε άλλης 
γενικής ή ειδικής διάταξης που ρυθμίζει ζητήματα δια-
λειτουργικότητας και διασύνδεσης μητρώων και πληρο-
φοριακών συστημάτων φορέων του δημόσιου τομέα.Άρθρο 104
Μεταβατικές διατάξεις για την ψηφιακή προσβασιμότητα(άρθρο 12 παρ. 3 της Οδηγίας (EE) 2016/2102)
Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα εφαρμόζουν τις δι-
ατάξεις του Κεφαλαίου Η΄ ως εξής: (α) στους ιστότοπους 
των οργανισμών του δημόσιου τομέα που δεν έχουν 
δημοσιοποιηθεί πριν από τις 23 Σεπτεμβρίου 2018: από 
τις 23 Σεπτεμβρίου 2019, (β) στους ιστότοπους των ορ-γανισμών του δημόσιου τομέα που δεν υπάγονται στην 
περ. α΄ από τις 23 Σεπτεμβρίου 2020, (γ) στις εφαρμογές 
για φορητές συσκευές των οργανισμών του δημόσιου 
τομέα από τις 23 Ιουνίου 2021.
Άρθρο 105
Μεταβατικές διατάξεις για την Ενιαία Ψηφιακή Πύλη της Δημόσιας Διοίκησης
1. Όλες οι πλατφόρμες, καθώς και οι υπερσύνδεσμοι 
παροχής ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών των φορέων 
του δημόσιου τομέα οφείλουν να μεταφερθούν στην 
Ενιαία Ψηφιακή Πύλη της Δημόσιας Διοίκησης σε δι-
ευθύνσεις με κατάληξη gov.gr το αργότερο μέχρι την 
31η.3.2021.
2. Όσοι από τους φορείς του δημόσιου τομέα παρέ-
χουν ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες, κατά τη δημοσίευση 
του παρόντος, υποχρεούνται εντός τεσσάρων (4) μηνών 
να γνωστοποιήσουν στην Υπηρεσία Συντονισμού ΕΨΠ τις ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες που παρέχουν και να 
επικαιροποιήσουν τον τρόπο αυθεντικοποίησης των 
χρηστών των ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών σύμφω-να με το άρθρο 24.
3. Η αναιτιολόγητη μη διεκπεραίωση ηλεκτρονικού 
εγγράφου συνιστά επιβαρυντική περίσταση για την επιμέτρηση της πειθαρχικής ποινής του πειθαρχικού 
παραπτώματος της περ. ιγ΄ της παρ. 1 του άρθ. 107 του ν. 3528/2007 (Α΄ 26).
Άρθρο 106
Λοιπές μεταβατικές διατάξεις
1. Μέχρι την έκδοση της απόφασης της παρ. 31 του 
άρθρου 107 ισχύει ο υπό στοιχεία 837/1Β/30.11.2017 
Κανονισμός Παροχής Υπηρεσιών Εμπιστοσύνης της ΕΕΤΤ 
(Β΄ 4396), με την επιφύλαξη του άρθρου 108.
2. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας της ΑΠΕΔ του άρ-
θρου  58, η  οποία διαπιστώνεται με απόφαση του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ισχύουν οι κανο-
νιστικές πράξεις που εκδόθηκαν κατ’ εξουσιοδότηση 
του άρθρου 20 του ν. 3448/2006 (Α΄ 57). Τα πιστοποιη-τικά που εκδόθηκαν από την ΑΠΕΔ του άρθρου 20 του ν. 3448/2006 παραμένουν σε ισχύ μέχρι τη λήξη τους.
3. Μέχρι την έκδοση της υπουργικής απόφασης της 
παρ. 7 του άρθρου 107, ισχύει το π.δ. 25/2014 «Ηλεκτρο-
νικό Αρχείο και Ψηφιοποίηση εγγράφων» (Α΄ 44).
4. Μέχρι τη μετάπτωση της Κεντρικής Διαδικτυακής 
Πύλης του Ελληνικού Δημοσίου του άρθρου  14 του 
ν. 3979/2011 (Α΄ 138) στην Ενιαία Ψηφιακή Πύλη του 
Ελληνικού Δημοσίου, η οποία διαπιστώνεται με από-
φαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, γίνο-
νται δεκτά από τους φορείς του δημόσιου τομέα για 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9671 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
την διεκπεραίωση υποθέσεων των φυσικών ή νομικών 
προσώπων ή νομικών οντοτήτων έγγραφα, πιστοποι-
ητικά και βεβαιώσεις που παράγονται με χρήση ΤΠΕ. 
Τα έγγραφα του προηγούμενου εδαφίου δύνανται να 
αποθηκεύονται ηλεκτρονικά σε ασφαλή αποθηκευτικό 
χώρο (ηλεκτρονική θυρίδα χρήστη) της Κεντρικής Δια-
δικτυακής Πύλης. Πρόσβαση στην ηλεκτρονική θυρίδα χρήστη δύνανται να έχουν όλοι οι φορείς του δημόσιου 
τομέα, προκειμένου να γνωστοποιούν ή να κοινοποιούν 
τα ηλεκτρονικά έγγραφα του παρόντος άρθρου, καθώς 
και να παραλαμβάνουν μετά από εξουσιοδότηση του 
χρήστη δικαιολογητικά που έχουν αποθηκευτεί στην 
ηλεκτρονική θυρίδα του.
5. Μέχρι τη δημοσίευση της Βίβλου Ψηφιακού Μετα-
σχηματισμού, η βεβαίωση συνάφειας και η προέγκριση τεχνικών δελτίων του άρθρου 5 παρέχονται βάσει των 
προβλεπομένων στην Εθνική Ψηφιακή Στρατηγική 2016-
2021 λαμβάνοντας υπόψη τον στρατηγικό σχεδιασμό 
και τις προτεραιότητες του Υπουργείου Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης.
6. Από τη δημοσίευση του παρόντος, όπου στην κείμε-
νη νομοθεσία γίνεται αναφορά σε φορείς του δημόσιου 
και του ευρύτερου δημόσιου τομέα κατά την έννοια του 
άρθρου 3 του ν. 3979/2011 (Α΄ 138), νοούνται οι φορείς του δημόσιου τομέα, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του παρόντος.
7. Η αρχική καταγραφή και αξιολόγηση των συνόλων 
εγγράφων των φορέων που εντάσσονται για πρώτη 
φορά στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 67 γίνεται εντός 
έξι (6) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος και 
η έκδοση της απόφασης της παρ. 3 του παρόντος άρ-
θρου γίνεται εντός έξι (6) μηνών από την ολοκλήρωση 
της καταγραφής της παρ. 2 του παρόντος άρθρου. Το ίδιο 
ισχύει και για την αρχική καταγραφή και αξιολόγηση των 
συνόλων εγγράφων των φορέων που δεν έχουν προβεί 
μέχρι την έκδοση του παρόντος στην έκδοση της απόφα-
σης της παρ. 3 του άρθρου 67. Εφόσον οι προθεσμίες της 
παρούσας παρέλθουν άπρακτες, τα σύνολα εγγράφων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Κεφαλαίου Ι΄ 
του παρόντος, διατίθενται ελεύθερα προς περαιτέρω 
χρήση και αξιοποίηση, με την επιφύλαξη των διατάξεων 
για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
8. Μέχρι την κατάργηση της διακίνησης μέσω τηλε-
ομοιοτυπίας (FAX) εγγράφων, διοικητικών και μη, σύμ-
φωνα με το άρθρο 99 και την παρ. 68 του άρθρου 107, 
επιτρέπεται η επικύρωση των εγγράφων που διακινού-νται με τηλεομοιοτυπία μεταξύ των υπηρεσιών του Δη-
μοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ. και των Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ βαθμού, από 
τον εξουσιοδοτημένο υπάλληλο της υπηρεσίας προς 
την οποία αποστέλλονται. Τα επικυρωμένα έγγραφα του 
πρώτου εδαφίου έχουν ισχύ ακριβούς αντιγράφου.
9. Όπου στην κείμενη νομοθεσία αναφέρεται η Γενική 
Διεύθυνση ή Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης 
του άρθρου 34 του ν. 3979/2011, νοείται η Υπηρεσία 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης του άρθρου 9 του παρόντος. 
Η αρμοδιότητα της Γενικής Γ ραμματείας Πληροφοριακών 
Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.) ορίζεται 
σύμφωνα με το άρθρο 9 του παρόντος και την περ. γ΄ της 
παρ. 3 του άρθρου 28 του ν. 4623/2019 (Α΄ 134).10. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας της υπηρεσίας 
επαλήθευσης στοιχείων ταυτότητας συνδρομητή του 
άρθρου 96, η υποβολή των στοιχείων ταυτότητας συν-
δρομητή συνοδεύεται από συμπληρωμένη υπεύθυνη 
δήλωση περί ακρίβειας των δηλουμένων στοιχείων, 
η οποία απευθύνεται προς την Εθνική Επιτροπή Τηλε-
πικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.) και τηρείται με 
επιμέλεια και ευθύνη κάθε παρόχου υπηρεσιών κινη-
τής τηλεφωνίας. Για το ίδιο χρονικό διάστημα, η υπεύ-
θυνη δήλωση του πρώτου εδαφίου τηρείται από τους 
παρόχους, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 5 του 
ν. 3783/2009.
Άρθρο 107
Εξουσιοδοτικές διατάξεις ψηφιακής διακυβέρνησης(άρθρο 1 παρ. 5 και άρθρο 7 παρ. 4 της Οδηγίας (EE) 2016/2102, άρθρο 6, 7, 8, 9 και 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024)
1. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης και του οικείου Υπουργού δύναται φορείς του 
δημοσίου τομέα να εξαιρούνται ή να προστίθενται στο 
πεδίο εφαρμογής του παρόντος Μέρους ή επιμέρους 
διατάξεων αυτού.
2. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης ρυθμίζεται ο τρόπος πρόσβασης στα ηλεκτρονικά 
έγγραφα, τα μέσα και οι όροι για την μελέτη των ηλε-
κτρονικών εγγράφων και την χορήγηση αντιγράφων με 
χρήση ΤΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των υποστηρικτικών 
τεχνολογιών, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του αι-τούντος και κάθε σχετικό θέμα.
3. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζονται το περιεχόμενο της βεβαίωσης συ-
νάφειας και της προέγκρισης τεχνικών δελτίων, σύμφω-
να με το άρθρο 6, τα κριτήρια και οι δείκτες βάσει των 
οποίων αυτές παρέχονται, καθώς και οι υποχρεώσεις των 
εμπλεκόμενων φορέων και περιγράφονται αναλυτικά 
οι σχετικές διαδικασίες.
4. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης θεσπίζεται ο Κανονισμός Λειτουργίας της Συντο-
νιστικής Επιτροπής Ψηφιακού Μετασχηματισμού και 
ρυθμίζεται κάθε άλλο θέμα που είναι αναγκαίο για την επιτυχή εκπλήρωση του έργου της.
5. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης καθορίζονται η διαδικασία και οι όροι του διαγω-
νισμού βραβείων ψηφιακής διακυβέρνησης, ο χρόνος 
διεξαγωγής, η αποδοχή και διάθεση χορηγιών για τους 
σκοπούς του διαγωνισμού, ο ορισμός της επιτροπής 
της παρ. 2 του άρθρου 10, καθώς και κάθε άλλη ανα-
γκαία λεπτομέρεια. Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης μπορούν 
να καθορίζονται χρηματικά έπαθλα για τους νικητές του 
διαγωνισμού.
6. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από 
πρόταση των Υπουργών Οικονομικών, Εργασίας και 
Κοινωνικών Υποθέσεων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και ύστερα από γνωμοδότηση της Αρχής Προστασίας 
Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, καθορίζονται τα 
μέτρα, οι εγγυήσεις και οι μηχανισμοί ασφαλείας για την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9672 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
πρόληψη και την αντιμετώπιση των κινδύνων για την 
προστασία των προσωπικών δεδομένων των φυσικών 
προσώπων, η διαδικασία χορήγησης του Προσωπικού 
Αριθμού, και ιδίως οι  υπηρεσίες διεκπεραίωσης, τα 
απαιτούμενα δικαιολογητικά και οι υπηρεσίες ελέγχου 
αυτών, οι λόγοι αναστολής του, το χρονοδιάγραμμα που 
προβλέπεται στην παρ. 5 του άρθρου 11, η διαδικασία 
έκδοσης του Π.Α., οι όροι και η διαδικασία για την πα-
ροχή υπηρεσιών επαλήθευσης ταυτότητας των φυσικών 
προσώπων προς τους φορείς του δημόσιου τομέα και για 
την αντιστοίχιση των Π.Α. με τους αναγνωριστικούς αριθ-
μούς των μητρώων (ειδικούς τομεακούς αριθμούς) των 
φορέων του δημόσιου τομέα, ιδίως Α.Φ.Μ. και Α.Μ.Κ.Α., 
τα ειδικότερα ζητήματα για την τήρηση του Μητρώου 
Προσωπικού Αριθμού, τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα 
που τηρεί η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ., τα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα 
που τηρούν οι φορείς του δημοσίου τομέα που επεξερ-
γάζονται τον Π.Α. μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότη-
τας της Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ., καθώς και κάθε τεχνική ή άλλη λεπτο-
μέρεια για την εφαρμογή του άρθρου 11. Η Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ. 
υποχρεούται να διενεργήσει πριν από την έκδοση του 
προεδρικού διατάγματος την εκτίμηση αντικτύπου της 
επεξεργασίας στην προστασία δεδομένων προσωπικού 
χαρακτήρα σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Γενικό Κα-
νονισμό Προστασίας Δεδομένων.
7. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης ορίζονται τα τεχνικά θέματα, τα πρότυπα και οι ελά-
χιστες προδιαγραφές μορφής και αναγκαίων στοιχείων των ηλεκτρονικών δημόσιων εγγράφων, οι διαδικασίες 
που απαιτούνται σε περίπτωση που ένα ηλεκτρονικό 
δημόσιο έγγραφο ή ένα σχέδιο εγγράφου προσυπογρά-
φεται από περισσότερους υπαλλήλους-λειτουργούς διά-
φορων ιεραρχικών βαθμίδων, οι διαδικασίες, οι τεχνικές 
και κάθε ειδικότερο θέμα για την ψηφιοποίηση και κα-ταστροφή έντυπων εγγράφων, ο χρόνος αποθήκευσης 
των ηλεκτρονικών εγγράφων και η διαγραφή αυτών, 
οι εξαιρέσεις από την εφαρμογή του άρθρου 13 σε ειδι-
κές περιπτώσεις, καθώς και οι λεπτομέρειες εφαρμογής 
του άρθρου 13.
8. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης ορίζονται οι διαδικασίες για την ισχύ των εκτυπώ-
σεων της παρ. 4 του άρθρου 14, οι διαδικασίες για την 
επικύρωση της εκτύπωσης από οποιαδήποτε διοικητική 
αρχή ή Κ.Ε.Π. ή δικηγόρο, καθώς και κάθε ειδικότερο 
θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 14.
9. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης ρυθμίζονται οι διαδικασίες για την επικύρωση της 
εκτύπωσης ηλεκτρονικού ιδιωτικού εγγράφου, καθώς 
και κάθε τεχνικό και λεπτομερειακό θέμα για την εφαρ-μογή του άρθρου 15.
10. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης και του αρμόδιου Υπουργού ρυθμίζονται 
ειδικότερα θέματα για τη λειτουργία των συστημάτων 
ηλεκτρονικής διακίνησης εγγράφων (Σ.Η.Δ.Ε.) κάθε φο-
ρέα και τον τρόπο αυθεντικοποίησης για τη χρήση τους.
11. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης καθορίζονται τα κοινά πρότυπα διασύνδεσης και 
διαλειτουργικότητας των συστημάτων ηλεκτρονικής 
διακίνησης εγγράφων (Σ.Η.Δ.Ε.), οι διαδικασίες και τα σχέδια διασύνδεσης με το κεντρικό σύστημα ηλεκτρο-
νικής διακίνησης εγγράφων (Κ.Σ.Η.Δ.Ε.), η ημερομηνία 
έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας του Κ.Σ.Η.Δ.Ε., 
καθώς και κάθε ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του 
άρθρου 18.
12. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μετά από 
πρόταση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κα-θορίζονται τα ζητήματα που αναφέρονται στη συγκρό-
τηση, τήρηση, επεξεργασ ία, αποθήκευση, διατήρηση, 
ευρετηρίαση και αναζήτηση ηλεκτρονικών εγγράφων 
και αρχείων και ιδίως οι  τεχνικές προδιαγραφές, τα 
πρότυπα, τα μέσα τήρησης, τα τεχνικά πρότυπα ηλε-
κτρονικής διαχείρισης-αρχειοθέτησης και αναζήτησης 
εγγράφων και δεδομένων, οι κατευθύνσεις για τα μέτρα 
οργανωτικής και τεχνικής ασφάλειας, κάθε θέμα για την 
κατάθεση φυσικών αρχείων, ηλεκτρονικών εγγράφων 
ή ψηφιοποιημένων ηλεκτρονικών αντιγράφων και τον 
χρόνο αρχειοθέτησης αυτών στα Γενικά Αρχεία του Κρά-
τους, οι περιπτώσεις εξαίρεσης από την υποχρεωτική 
τήρηση ηλεκτρονικών αρχείων, καθώς και κάθε άλλο 
σχετικό θέμα.
13. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μετά από 
πρόταση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
γνώμη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού 
Χαρακτήρα, ορίζονται οι μέθοδοι, οι διαδικασίες και τα 
μέσα με τα οποία καθίστανται ανώνυμα τα δεδομένα 
προσωπικού χαρακτήρα, οι μέθοδοι στατιστικής επε-
ξεργασίας των στοιχείων και δεδομένων και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
14. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζεται η διαδικασία υποβολής της αίτησης 
της παρ. 1 του άρθρου 23 και της έγκρισης αυτής, καθο-
ρίζονται τα απαραίτητα τεχνικά μέτρα για τις πλατφόρ-
μες μέσω των οποίων παρέχονται οι ψηφιακές δημόσιες 
υπηρεσίες και ορίζονται τα ειδικότερα ζητήματα εφαρ-μογής του άρθρου 23.
15. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης καθορίζονται τα ειδικότερα τεχνικά και λεπτομε-
ρειακά ζητήματα που αναφέρονται στην ταυτοποίηση 
και την έκδοση διαπιστευτηρίων από τη Γενική Γ ραμμα-
τεία Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης 
(Γ .Γ .Π.Σ.Δ.Δ.), η διαδικασία για την έκδοση διαπιστευτη-
ρίων, οι όροι και οι διαδικασίες για την αυθεντικοποίηση 
των χρηστών, η διαδικασία πα ροχής εξουσιοδότησης 
από τον χρήστη σε τρίτο πρόσωπο για την υποβολή αιτή-
σεων για λογαριασμό του χρήστη και ρυθμίζεται κάθε ει-
δικότερο θέμα για την εφαρμογή των άρθρων 24 και 25.
16. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζεται η διαδικασία ταυτοποίησης των περ. β΄ 
και γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 25, καθώς και κάθε τεχνικό 
και ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 25.
17. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης και του αρμόδιου Υπουργού ρυθμίζεται 
η τήρηση θυρίδας στην ΕΨΠ σε κάθε φορέα του δημο-
σίου τομέα, η έναρξη παραγωγικής λειτουργίας κάθε 
θυρίδας και κάθε τεχνικό και ειδικότερο ζήτημα.
18. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζονται ειδικότερα ζητήματα για την έκδοση 
εγγράφων μέσω της ΕΨΠ, τις τεχνικές λεπτομέρειες και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9673 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
τους όρους ασφαλείας για τη χρήση θυρίδων από τους 
χρήστες, τη διαδικασία και τους όρους πρόσβασης στις θυρίδες, τη διαδικασία επαλήθευσης του περιεχομένου 
εγγράφου, καθώς και κάθε λεπτομέρεια για την εφαρ-
μογή του άρθρου 27.
19. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού 
προσδιορίζονται ειδικότερα οι αιτήσεις και τα δικαιολο-
γητικά που υποβάλλονται ηλεκτρονικά, το περιεχόμενο 
και ο τύπος τους, η λειτουργία κάθε ειδικής ηλεκτρονικής 
εφαρμογής και η διασύνδεσή της με την ΕΨΠ, καθώς και 
οι λεπτομέρειες για την ψηφιοποίηση κάθε διοικητικής διαδικασίας.
20. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης ορίζεται κάθε τεχνικό θέμα ως προς τις προ-
διαγραφές και τα πρότυπα για τον σχεδιασμό και την 
υλοποίηση του συστήματος επίδοσης ή κοινοποίησης 
με χρήση ΤΠΕ δημοσίου εγγράφου, με τρόπο ώστε να 
ανταποκρίνεται στον σκοπό της εξακρίβωσης του ακρι-
βούς χρόνου αποστολής και παραλαβής ενός εγγράφου 
και πρόσβασης στο περιεχόμενό του, καθώς και κάθε 
ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 29.
21. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού καθορίζονται η  διαδικασία και 
η προθεσμία για την ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων, 
δηλώσεων, δικαιολογητικών, όταν για την αποδοχή τους 
απαιτείται η καταβολή τελών, παραβόλων ή οφειλών 
προς το Δημόσιο.
22. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης ρυθμίζονται ειδικότερα οι διαδικασίες αυτό-
ματης και μη αυτόματης ηλεκτρονικής επιβεβαίωσης 
παραλαβής, τα στοιχεία καταχώρισης στο ηλεκτρονικό 
πρωτόκολλο, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα για την 
εφαρμογή του άρθρου 30.
23. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης, με αρωγό, όπου απαιτείται, την Εθνική Υπηρεσία 
Πληροφοριών (Ε.Υ.Π.) ως εθνική αρχή αντιμετώπισης 
ηλεκτρονικών επιθέσεων, ρυθμίζονται οι τεχνικές, οι μέ-
θοδοι, οι όροι ασφαλείας και κάθε ειδικότερο ζήτημα 
για την παροχή ψηφιακών δημοσίων υπηρεσιών, την 
έκδοση δημοσίων εγγράφων και την εκπλήρωση αιτη-
μάτων με αυτοματοποιημένο τρόπο από τους φορείς 
του δημόσιου τομέα. Με όμοια απόφαση καθορίζονται 
οι διοικητικές διαδικασίες, στις οποίες δύναται να εφαρ-
μόζεται το άρθρο 31.
24. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του εκάστοτε συναρμό-
διου Υπουργού καθορίζονται οι φόροι, τα παράβολα, τα 
τέλη, τα ένσημα και τα χαρτόσημα που μπορούν να κα-
ταβληθούν και εισπραχθούν ηλεκτρονικά, οι αποδιδόμε-
νοι σε κάθε περίπτωση κωδικοί υποχρέωσης, ο τρόπος, οι μέθοδοι, οι διαδικασίες, τα τεχνικά μέτρα και οι όροι 
ασφαλείας για τις ηλεκτρονικές πληρωμές και κάθε άλλο 
ειδικότερο θέμα σχετικό με τη διεξαγωγή, ολοκλήρωση 
και επιβεβαίωση της επιτυχούς ηλεκτρονικής πληρωμής 
ή την ενημέρωση για τη μη επιτυχή ολοκλήρωση αυτής, 
καθώς και η μορφή και το περιεχόμενο του αποδεικτικού 
πληρωμής και η διαδικασία επαλήθευσής του.
25. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του εκάστοτε συναρ-
μόδιου Υπουργού καθορίζονται ο τρόπος, οι μέθοδοι, 
οι διαδικασίες, τα τεχνικά μέτρα και οι όροι ασφαλείας 
και κάθε άλλο τεχνικό θέμα σχετικό με τη διεξαγωγή, 
ολοκλήρωση και επιβεβαίωση της επιτυχούς συναλλα-
γής ή την ενημέρωση για τη μη επιτυχή ολοκλήρωση της 
συναλλαγής, όταν διενεργείται ηλεκτρονική καταβολή 
οφειλών των δημόσιων φορέων.
26. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης προσδιορίζονται τα πρότυπα, οι γενικοί όροι και οι λειτουργικές προδιαγραφές, οι γενικοί όροι χρήσης, 
καθώς και οι γενικοί όροι ως προς την πολιτική ασφά-
λειας και την πολιτική προστασίας ιδιωτικότητας των 
δικτυακών τόπων που διατηρούν οι φορείς του δημό-
σιου τομέα.
27. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης και Παιδείας και Θρησκευμάτων, η οποία εκ-
δίδεται ύστερα από γνώμη της Εθνικής Συνομοσπονδίας 
Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.), μπορεί να εξαιρούνται 
από την εφαρμογή των διατάξεων ψηφιακής προσβασι-
μότητας ιστότοποι και εφα ρμογές για φορητές συσκευές 
σχολείων, νηπιαγωγείων ή παιδικών σταθμών, πλην του 
περιεχομένου που σχετίζεται με βασικές επιγραμμικές 
(on line) διοικητικές λειτουργίες, και με την προϋπόθε-
ση ότι διασφαλίζονται τα δικαιώματα των παιδιών με 
αναπηρία.
28. Οι ιστότοποι και οι εφαρμογές για φορητές συ-
σκευές οργανισμών του δημόσιου τομέα εντάσσονται 
στο ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ. με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, ύστερα από γνώμη της Ε.Σ.Α.μεΑ. Με 
όμοια απόφαση γίνεται η διαγραφή από το ΜΗ.Δ.ΙΣ.
ΕΦ. ιστότοπων και εφαρμογών για φορητές συσκευές 
οργανισμών του δημόσιου τομέα, που δεν πληρούν 
τις απαιτήσεις προσβασιμότητας, καθορίζονται οι όροι 
και οι προϋποθέσεις ένταξης στο ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ., η μορ-
φή και η διαδικασία χορήγησης της γνωμοδότησης της 
Ε.Σ.Α.μεΑ., τα όργανα διαχείρισης της ηλεκτρονικής βά-σης, οι τεχνικές και λειτουργικές απαιτήσεις και προδια-γραφές της, καθώς και κάθε άλλο τεχνικό θέμα σχετικό με την εφαρμογή του ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ.
29. Με απόφαση του οργάνου διοίκησης κάθε ορ-
γανισμού του δημόσιου τομέα που εμπίπτει στο πεδίο 
εφαρμογής των διατάξεων ψηφιακής προσβασιμότητας, 
η οποία κοινοποιείται στη Γενική Γ ραμματεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών, ορίζε-
ται ένας (1) υπάλληλος ΠΕ ή ΤΕ Πληροφορικής για την 
τεχνική, διαδικαστική και οργανωτική υποστήριξη του 
οργανισμού ως προς την εφαρμογή του παρόντος, κα-
θώς και για τη συνεργασία με τις αρμόδιες οργανικές 
μονάδες των Υπουργείων της παρούσας παραγράφου.
30. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ύστερα από εισήγηση του 
Διοικητικού Συμβουλίου του Ε.Κ.Δ.Δ.Α. και της Ε.Σ.Α.μεΑ., 
καθορίζονται το περιεχόμενο των προγραμμάτων κα-
τάρτισης και επιμόρφωσης του προσωπικού των φορέων 
του δημόσιου τομέα σε θέματα προσβασιμότητας των 
δικτυακών τόπων και των εφαρμογών για φορητές συ-
σκευές, οι προϋποθέσεις κατάρτισης και επιμόρφωσης και κάθε άλλο θέμα σχετικό με τα προγράμματα αυτά.
31. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9674 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
νησης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., ρυθμίζονται ει-
δικότερα τα ζητήματα των υπηρεσιών εμπιστοσύνης.
32. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης και του εκάστοτε αρμόδιου Υπουργού ορίζονται οι φορείς του δημόσιου τομέα, στους οποίους καθίστα-ται υποχρεωτική η χρήση της ηλεκτρονικής υπηρεσίας 
συστημένης παράδοσης στις συναλλαγές τους με φυσικά 
ή νομικά πρόσωπα.
33. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., ορίζονται 
οι υποχρεώσεις των παρόχων υπηρεσιών εμπιστοσύ-
νης, η διαδικασία χορήγησης έγκρισης, η έναρξη νέων 
υπηρεσιών εμπιστοσύνης, καθώς και κάθε σχετικό θέμα 
για την εφαρμογή του άρθρου 52.
34. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., καθορίζονται ει-
δικότερα τα ζητήματα αναστολής ισχύος και ανάκλησης 
των πιστοποιητικών υπηρεσιών εμπιστοσύνης, καθώς 
και τα ειδικότερα ζητήματα εφαρμογής των άρθρων 54 και 55.
35. Με Κανονισμό της Ε.Ε.Τ.Τ. εξειδικεύονται τα ζητή-
ματα σχετικά με την επιβολή των διοικητικών κυρώσεων 
του άρθρου 56 για την παραβίαση των διατάξεων υπη-ρεσιών εμπιστοσύνης.
36. Τα πρότυπα και οι απαιτήσεις για τη μέθοδο εξ απο-
στάσεως ταυτοποίησης φυσικών προσώπων, με σκοπό 
την έκδοση πιστοποιητικού υπηρεσίας εμπιστοσύνης, 
καθώς και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
του άρθρου 57, ρυθμίζονται με απόφαση του Υπουργού 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, που εκδίδεται ύστερα από 
εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ.
37. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού κα-
θορίζονται οι Υποκείμενες Αρχές Πιστοποίησης, οι Αρχές 
Εγγραφής και τα Εντεταλμένα Γ ραφεία, που συναπαρτί-ζουν την Αρχή Πιστοποίησης του Ελληνικού Δημοσίου (Α.Π.Ε.Δ.) του άρθρου 58. Ο Κανονισμός Πιστοποίησης 
της Α.Π.Ε.Δ. εκδίδεται και τροποποιείται με απόφαση του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
38. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ορίζονται οι τεχνικές παράμετροι και κάθε ειδικό-
τερο θέμα για τις ασφαλείς διεπαφές προγραμματισμού 
εφαρμογών (Application Programming Interfaces - APIs). 
Με κοινή απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης και των καθ’ ύλην αρμοδίων υπουργών προσδιο-ρίζονται οι φορείς του δημόσιου τομέα που εμπίπτουν 
στην εξαίρεση της περ. α΄ της παρ. 2 του άρθρου 64.
39. Το τελικό ύψος των τελών που επιβάλλονται σύμ-
φωνα με το άρθρο 64, συμπεριλαμβανομένης της βάσης 
υπολογισμού των εν λόγω τελών, καθορίζονται με από-
φαση του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού ή του αρμό-
διου οργάνου διοίκησης του νομικού προσώπου ή της 
ανεξάρτητης αρχής. Οι αποφάσεις του πρώτου εδαφίου 
κοινοποιούνται στον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης και αναρτώνται μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης 
της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr) και στην ιστοσελίδα του 
οικείου φορέα. Τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για 
τον υπολογισμό του ύψους των τελών που επιβάλλονται 
σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 64, καθορίζονται 
με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης.40. Οι όροι για την περαιτέρω χρήση εγγράφων που 
βρίσκονται στην κατοχή των φορέων που εμπίπτουν 
στις διατάξεις για τα ανοικτά δεδομένα καθορίζονται 
με απόφαση του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού ή του 
αρμόδιου οργάνου διοίκησης του νομικού προσώπου 
ή της ανεξάρτητης αρχής, η οποία κοινοποιείται στον 
Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αναρτάται μέσω 
της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης 
(gov.gr) και στην ιστοσελίδα του οικείου φορέα.
41. Με απόφαση του καθ’ ύλην αρμόδιου υπουργού 
στις ομάδες διοίκησης έργου του «Προγράμματος Δι-
αύγεια», οι οποίες προβλέπονται στην παρ. 1 του άρ-
θρου 80 του παρόντος, μπορεί να ορίζονται ως μέλη 
στελέχη από τους φορείς του άρθρου 67 προς υποβοή-
θηση του έργου τους.
42. Μετά την έκδοση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
των προβλεπόμενων στην παρ. 1 του άρθρου 14 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024 εκτελεστικών πράξεων με 
αντικείμενο την εκπόνηση καταλόγου συγκεκριμένων 
συνόλων δεδομένων υψηλής αξίας που ανήκουν στις 
κατηγορίες που αναφέρονται στο Παράρτημα ΧΙΙ και 
που έχουν στην κατοχή τους οι φορείς του Κεφαλαίου Ι’ 
και τον καθορισμό των ρυθμίσεων δημοσίευσης και 
περαιτέρω χρήσης των εν λόγω συνόλων δεδομένων, 
με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
εξειδικεύονται οι εν λόγω ρυθμίσεις και ρυθμίζεται κάθε 
σχετικό θέμα για την εφαρμογή του άρθρου 72.
43. Μετά την έκδοση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
των σχετικών εκτελεστικών πράξεων, με απόφαση του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του υπουργού 
που, κατά περίπτωση, εποπτεύει την οικεία δημόσια 
επιχείρηση, κατά την έννοια της περ. 3 του άρθρου 60, 
εξειδικεύονται τα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας, στα 
οποία, κατά παρέκκλιση από τα οριζόμενα στην παρ. 1 
του άρθρου 72, δεν εφαρμόζεται η αρχή της δωρεάν 
διαθεσιμότητας, εφόσον η δωρεάν διάθεση των εν λόγω 
συνόλων δεδομένων θα οδηγούσε σε σημαντική στρέ-
βλωση του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές.
44. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης και του καθ’ ύλην αρμόδιου υπουργού 
μπορούν να προσδιορίζονται οι φορείς του δημόσιου 
τομέα, οι οποίοι εξαιρούνται από την υποχρέωση να 
καθιστούν τα σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας που εκ-
δίδουν ή κατέχουν διαθέσιμα δωρεάν, εφόσον η δωρεάν 
διάθεση συνόλων δεδομένων υψηλής αξίας από αυτούς 
θα είχε σημαντικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό τους 
ενόψει της υποχρέωσής τους να παράγουν έσοδα για την 
κάλυψη σημαντικού μέρους των δαπανών σε σχέση με 
την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων τους. Η διάρκεια της 
ανωτέρω εξαίρεσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δύο 
(2) έτη από την έναρξη ισχύος της οικείας εκτελεστικής 
πράξης που εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 14 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1024.
45. Με την επιφύλαξη ειδικότερων ρυθμίσεων στα άρ-
θρα των διατάξεων για τα ανοικτά δεδομένα, με απόφα-
ση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζο-
νται ειδικότερα ζητήματα, καθώς και ζητήματα τεχνικού 
ή λεπτομερειακού χαρακτήρα ή διαδικαστικά ζητήμα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9675 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
τα για την εφαρμογή της αρχής της ανοικτής διάθεσης 
και περαιτέρω χρήσης εγγράφων του δημόσιου τομέα, 
σύμφωνα με τα άρθρα 59 έως 70. Με όμοια απόφαση 
ορίζονται οι κανόνες, τα πρότυπα, τα μέσα και οι προδια-
γραφές για τη λειτουργία του διαδικτυακού τόπου για τα 
ανοικτά δεδομένα μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της 
Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr) και του Μητρώου Ανοικτών 
Δεδομένων του Δημοσίου.
46. Με σκοπό την εναρμόνιση της αρχής της διαφά-
νειας με την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται μετά από πρότα-ση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης μετά από 
γνώμη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού 
Χαρακτήρα, ορίζονται οι κατηγορίες δεδομένων προ-
σωπικού χαρακτήρα που ανάλογα με το είδος της προς 
ανάρτηση πράξης δεν απαιτείται να αναρτώνται στο 
Διαδίκτυο.
47. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζονται τα λεπτομερειακά και τεχνικά θέμα-
τα για την εφαρμογή των διατάξεων για την ψηφιακή 
διαφάνεια και το «Πρόγραμμα Διαύγεια», ιδίως αυτά 
που αφορούν τη συλλογή, ταξινόμηση, καταχώριση και επεξεργασία προς ανάρτηση των κειμένων των νόμων, 
προεδρικών διαταγμάτων και πράξεων που λαμβάνονται 
προς ανάρτηση, την έκδοση κωδικού αριθμού διαδικτυ-
ακής ανάρτησης, τη λήψη και καταχώριση του κωδικού 
αριθμού δημοσίευσης και στοιχείων του Φύλλου της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως στις περιπτώσεις που 
προβλέπεται από τον νόμο και η δημοσίευση στην Εφη-
μερίδα της Κυβερνήσεως, τις τεχνικές λεπτομέρειες της 
ανάρτησης στους δικτυακούς τόπους των φορέων και 
οργάνων, που κατά τις ανωτέρω διατάξεις υποχρεούνται 
σε ανάρτηση, την ίδρυση και λειτουργία του δικτυακού 
τόπου στον οποίο λαμβάνει χώρα η κεντρική ανάρτηση, 
τη δημιουργία και τήρηση κεντρικού αρχείου.
48. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζεται κάθε ανα-
γκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου 82.
49. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης καθορίζεται η διαδικασία πρόσβασης και κατα-
χώρισης στοιχείων στο ηλεκτρονικό σύστημα του «Προ-
γράμματος Διαύγεια», καθώς και κάθε άλλη αναγκαία 
διαδικαστική και τεχνική λεπτομέρεια για την εφαρμογή 
του άρθρου 83.
50. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης διατίθεται η Υπηρεσία Αυθεντικοποίησης Χρη-
στών σε Πληροφοριακά Συστήματα φορέων του δημοσί-
ου τομέα, εξειδικεύονται οι όροι και οι προϋποθέσεις της 
διάθεσης αυτής, τα απαραίτητα τεχνικά και οργανωτικά 
μέτρα ασφάλειας που οφείλουν να τηρούν οι φορείς, και 
ρυθμίζεται κάθε σχετική λεπτομέρεια της διαδικασίας 
για τη διάθεση της Υπηρεσίας αυτής.
51. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζονται τα ζητήματα διαλειτουργικότητας 
των επιμέρους μητρώων και πληροφοριακών συστημά-
των των φορέων του δημόσιου τομέα, η λειτουργία και 
κάθε τεχνική λεπτομέρεια για το Κέντρο Διαλειτουργικό-
τητας, καθώς και κάθε ειδικότερο θέμα για την εφαρμογή 
του άρθρου 84.52. Με απόφασή του ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης μπορεί να επιλέγει άλλες τεχνολογικές λύσεις, 
εκτός των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους, κατόπιν 
γνώμης του Γενικού Γ ραμματέα Πληροφοριακών Συστη-
μάτων Δημόσιας Διοίκησης και μετά από αιτιολογημένο 
αίτημα του ενδιαφερόμενου φορέα του δημοσίου τομέα. 
Με όμοια απόφαση ρυθμίζονται ειδικότερα ζητήματα 
που αφορούν την πολιτική υπολογιστικού νέφους για 
τους φορείς του δημόσιου τομέα.
53. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης εκδίδεται η πολιτική χρήσης των υπολογιστικών 
υποδομών νέφους από τους φορείς του δημόσιου τομέα 
και ρυθμίζεται κάθε ειδικότερο ζήτημα για τη χρήση υπο-
λογιστικών υποδομών νέφους από τους φορείς αυτούς.
54. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης πραγματοποιείται η εγκατάσταση των κεντρικών 
ηλεκτρονικών εφαρμογών και των κεντρικών πληρο-
φοριακών συστημάτων των φορέων της παρ.  4 του 
άρθρου 87 στο Κυβερνητικό Νέφος Δημόσιου Τομέα 
(G-Cloud) και των φορέων της παρ. 5 του άρθρου 87 
στο Κυβερνητικό Νέφος Τομέα Υγείας (H-Cloud) και 
καθορίζονται οι κεντρικές ηλεκτρονικές εφαρμογές και 
τα κεντρικά πληροφοριακά συστήματα, η διαδικασία 
εγγραφής των φορέων του δημοσίου τομέα, των παρό-χων υπηρεσιών Cloud, τα στοιχεία που αναρτώνται και τις απαραίτητες τεχνικές και άλλες λεπτομέρειες για την εφαρμογή του άρθρου 87.
55. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ορίζονται οι γενικές προδιαγραφές και η μορφή 
τήρησης του μητρώου της παρ. 1 του άρθρου 88 και 
οι διαδικασίες πρόσβασης και διάθεσης του περιεχο-
μένου του.
56. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης δύναται να χορηγείται εξαίρεση από την απαγό-
ρευση προμήθειας νέου εξοπλισμού κεντρικών εξυπηρε-
τητών και νέων αδειών χρήσης πλατφόρμας λογισμικού 
από τους φορείς του δημοσίου τομέα, σύμφωνα με την 
παρ. 4 του άρθρου 88, για λόγους επείγουσας αντιμε-
τώπισης αναγκών ή σε περίπτωση μη διαθεσιμότητας 
υποδομής στο G-Cloud, κατόπιν σχετικής αίτησης των 
ως άνω φορέων του δημοσίου τομέα. Ο Υπουργός Ψη-
φιακής Διακυβέρνησης οφείλει να απαντήσει εντός 
τριάντα (30) ημερών από την επομένη της κατάθεσης 
της αίτησης εξαίρεσης. Μετά την παρέλευση άπρακτης 
της προθεσμίας, που ορίζεται στο προηγούμενο εδάφιο, 
τεκμαίρεται ότι έγινε δεκτή η αίτηση για την χορήγηση της εξαίρεσης.
57. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης καθορίζονται οι  λεπτομέρειες εφαρμογής και 
η αντιμετώπιση έργων που βρίσκονται στη διαγωνιστι-
κή διαδικασία και εμπίπτουν στις προβλέψεις της παρ. 4 
του άρθρου 88. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης και των συναρμοδίων Υπουργών κα-
θορίζονται οι λεπτομέρειες για τη μεταφορά της δια-
χείρισης, των συμβολαίων συντήρησης υφιστάμενων 
υπολογιστικών κέντρων σε φορείς του δημοσίου και των 
σχετικών πιστώσεων από τους προϋπολογισμούς των 
φορέων του δημοσίου τομέα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9676 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
58. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης καθορίζονται τα ζητήματα τήρησης του Μητρώ-
ου Διαλειτουργικότητας, η διαδικασία καταχώρισης των 
διαδικτυακών υπηρεσιών στο Μητρώο Διαλειτουργι-
κότητας, καθώς και όλα τα ειδικότερα ζητήματα για την εφαρμογή του άρθρου 89.
59. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζεται η διαδικασία καταχώρισης των διοικη-
τικών διαδικασιών στο Μητρώο Διαδικασιών, η υποβολή 
αναφορών και προτάσεων μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης, ειδικότερα θέματα για την τήρηση του Μητρώου Διαδικασιών, καθώς και κάθε λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρθρου 90.
60. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης καθορίζεται η  διαδικασία εγγραφής των 
δικτυακών τόπων στο Μητρώο Δικτυακών Τόπων του 
άρθρου 91 και ρυθμίζονται οι απαραίτητες λεπτομέρει-
ες για τη συντήρηση και τακτική επικαιροποίηση του 
Μητρώου Δικτυακών Τόπων και η διασύνδεσή του άλλα 
Μητρώα του Δημόσιου Τομέα.
61. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης το χρονικό διάστημα των παρ. 1, 2 και 4 του άρθρου 92 δύναται να παρατείνεται για άλλα δέκα (10) έτη. Με αποφάσεις του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης μπορούν να παραχωρούνται δικαιώματα χρήσης 
σε τμήματα ζωνών ραδιοσυχνοτήτων των παρ. 1 έως 4 
του άρθρου 92 για περιορισμένο χρονικό διάστημα, που 
δεν μπορεί να υπερβαίνει τους δώδεκα (12) μήνες, σε 
εταιρείες που επιθυμούν να αναπτύξουν πιλοτικά δίκτυα, 
προϊόντα ή/και υπηρεσίες που λειτουργούν σε υποδομές 
5G ή σχετικές με αυτές στην Ελλάδα, εφόσον στις προτά-
σεις τους, που έχουν ήδη επιλεγεί για επένδυση από την 
Εταιρεία του άρθρου 93, περιλαμβάνεται αίτημα για πα-
ραχώρηση δικαιώματος χρήσης τμήματος ραδιοφάσμα-
τος. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Εταιρεία του άρθρου 93 
ενημερώνει κατά περίπτωση τον Υπουργό Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, ο οποίος, με απόφασή του παραχωρεί 
το εν λόγω δικαίωμα χρήσης στη συγκεκριμένη εταιρεία, 
καθορίζοντας το οικείο τμήμα φασματικής ζώνης και 
το χρονικό διάστημα της παραχώρησης, δύναται δε να 
αρνηθεί μόνο αν συντρέχει λόγος εθνικής ασφαλείας ή 
άμυνας ή άλλος ειδικός λόγος δημοσίου συμφέροντος.
62. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης παραχωρείται το δικαίωμα χρήσης σε τμήματα 
ζωνών ραδιοσυχνοτήτων, σύμφωνα με την παρ. 5 του 
άρθρου 92, σε πανεπιστήμια ή/και σε ερευνητικά κέντρα 
της ημεδαπής που επιθυμούν να αναπτύξουν πιλοτικά 
δίκτυα, προϊόντα ή/και υπηρεσίες σε υποδομές 5G, καθο-
ρίζοντας το οικείο τμήμα φασματικής ζώνης και το χρο-
νικό διάστημα της παραχώρησης, δύναται δε να αρνηθεί 
μόνο αν συντρέχει λόγος εθνικής ασφαλείας ή άμυνας ή 
άλλος ειδικός λόγος δημοσίου συμφέροντος. Με όμοια 
απόφαση ορίζεται η διαδικασία υποβολής εκδήλωσης 
ενδιαφέροντος από πανεπιστήμια ή/και ερευνητικά κέ-
ντρα για την παραχώρηση δικαιώματος χρήσης κατά 
την παρούσα παράγραφο και την παρ. 5 του άρθρου 92.
63. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ορίζεται η διαδικασία εκδήλωσης ενδιαφέροντος 
των φορέων της παρ. 8 του άρθρου 92 για τη συμμετοχή τους στα πιλοτικά προγράμματα της ανωτέρω παραγρά-
φου, καθώς και κάθε σχετική λεπτομέρεια.
64. Με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του μοναδι-
κού μετόχου της Εταιρείας «Συμμετοχές 5G Α.Ε.», κατόπιν 
πρότασης του Διοικητικού Συμβουλίου της, το μετοχικό 
της κεφάλαιο μπορεί να αυξηθεί μέσω της έκδοσης ονο-
μαστικών μετοχών, τις οποίες αναλαμβάνει εξ ολοκλή-ρου η Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε.
65. Με απόφαση της Ε.Ε.Σ.Υ.Π. Α.Ε. καταρτίζεται 
το καταστατικό της Εταιρείας «Συμμετοχές 5G Α.Ε.», με 
το οποίο ρυθμίζονται τα θέματα που προβλέπονται στη 
νομοθεσία για τις ανώνυμες εταιρείες και καταχωρίζεται 
στο Γ .Ε.ΜΗ.
66. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ρυθμίζονται ειδικότερα θέματα σχετικά με την 
διαδικασία αυθεντικοποίησης των φυσικών προσώπων, 
τα οργανωτικά και τεχνικά μέτρα ασφαλείας και κάθε 
τεχνική ή άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του άρ-θρου 96.
67. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται τα ειδικότερα 
ζητήματα σχετικά με την κατάργηση της διακίνησης, μέσω τηλεομοιοτυπίας (FAX), εγγράφων, διοικητικών 
και μη.
68. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης δύναται να παρατείνεται η έναρξη εφαρμογής 
της παρ. 1 του άρθρου 99. Με όμοια απόφαση μπορεί 
να παρατείνεται η έναρξη εφαρμογής της παρ. 2 του 
άρθρου 99, μετά από αιτιολογημένη αίτηση των φορέων 
του δημοσίου τομέα, για λόγους που έγκεινται σε έλλει-
ψη της αναγκαίας υλικοτεχνικής υποδομής για τη χρήση 
άλλων μέσων ΤΠΕ ή για τεχνικούς λόγους, να ορίζονται 
οι απαιτήσεις και τα τεχνικά ζητήματα για τη χρήση τηλε-
ομοιοτυπίας από τους ανωτέρω φορείς, καθώς και άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια.
69. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης μπορεί να παραταθεί η ημερομηνία μεταφοράς 
των πλατφορμών και υπερσυνδέσμων της παρ. 1 του 
άρθρου 105.
70. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης και του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού μπορούν να 
μεταβάλονται οι προθεσμίες της παρ. 7 του άρθρου 106.
Άρθρο 108
Καταργούμενες διατάξεις
Από τη θέση σε ισχύ του παρόντος καταργούνται οι κά-
τωθι διατάξεις:
1. Η περ. ιστ΄ της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 702/1977 
(Α΄ 268).
2. Το άρθρο 14 του ν. 2672/1998 (Α΄ 290).
3. Τα άρθρα 1 έως 13 και το άρθρο 20 του ν. 3448/2006 
(Α΄ 57).
4. Οι παρ. 1 και 2 του άρθρου 11 του ν. 3613/2007 
(Α΄ 263).
5. Τα άρθρα 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10Α και 10Β του ν. 3861/ 
2010 (Α΄ 112).
6. Τα άρθρα 1 έως 37 του ν. 3979/2011 (Α΄ 138).
7. Το πρώτο εδάφιο της περ. κε΄ του άρθρου 12 του 
ν. 4070/2012 (Α΄ 82).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9677 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
8. Τα άρθρα 1 έως 14 του ν. 4305/2014 (Α΄ 237).
9. Η περ. ζ΄ της παρ. 1 του άρθρου 160 του ν. 4389/ 
2016 (Α΄ 94).
10. Τα άρθρα 1 έως 13 του ν. 4591/2019 (Α΄ 19).11. Τα άρθρα 48 έως 53 του ν. 4623/2019 (Α΄ 134).12. Το άρθρο 52 του ν. 4635/2019 (Α΄ 167).
13. Τα άρθρα εικοστό τέταρτο, εικοστό πέμπτο, ει-
κοστό έκτο, τριακοστό και τριακοστό πρώτο της από 
20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 68), 
η οποία κυρώθηκε με το άρθρου 1 του ν. 4683/2020 
(Α΄ 83).
14. Το άρθρο τριακοστό όγδοο της από 13.4.2020 Πρά-
ξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄ 90), η οποία κυρώ-θηκε με το άρθρο 1 του ν. 4690/2020 (Α΄ 104).
15. Το π.δ. 150/2001 (Α΄ 150).
16. Τα άρθρα 2, 4 και 5 έως 20 του π.δ. 28/2015 (Α΄ 34).
17. Οι παρ.  1 και 2 του άρθρου  11 της υπ’ αρ. 
837/1Β/30.11.2017 απόφασης της ΕΕΤΤ «Κανονισμός 
Παροχής Υπηρεσιών Εμπιστοσύνης» (Β΄ 4396).
18. Κάθε άλλη διάταξη που αντίκειται στις διατάξεις 
του παρόντος.
ΜΕΡΟΣ Β΄
ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ: ΕΝΣΩΜΑΤΩ-ΣΗ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2018/1972 ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΠΛΑΙΣΙΟ (ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΓ ΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ)
ΕΝΟΤΗΤΑ Ι
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΣΚΟΠΟΣ 
ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ, ΟΡΙΣΜΟΙ
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ I
ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
Άρθρο 109
Αντικείμενο, πεδίο εφαρμογής και σκοποί
(άρθρο 1 της Οδηγίας (EE) 2018/1972)
1. Το παρόν Μέρος ενσωματώνει στο ελληνικό δίκαιο 
την Οδηγία (ΕΕ) 2018/1972 του Ευρωπαϊκού Κοινοβου-
λίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για 
τη θέσπιση του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επι-κοινωνιών (L 321), θεσπίζει εναρμονισμένο πλαίσιο για 
τη ρύθμιση δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υπηρε-
σιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συναφών ευκολιών και 
συναφών υπηρεσιών, καθώς και ορισμένων πτυχών του 
τερματικού εξοπλισμού και καθορίζει εθνικές αρχές χρή-
σης του ραδιοφάσματος και των δορυφορικών τροχιών.
2. Σκοποί του παρόντος Μέρους είναι:
α) η συμβολή στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς 
δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), που έχει ως αποτέλεσμα την 
ανάπτυξη και χρήση δικτύων πολύ υψηλής χωρητικό-
τητας, το βιώσιμο ανταγωνισμό, τη διαλειτουργικότητα 
των υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, την προ-
σβασιμότητα, την ασφάλε ια δικτύων και υπηρεσιών και 
τα οφέλη για τους τελικούς χρήστες,β) η διασφάλιση της παροχής, σε ολόκληρη την Ελληνι-
κή Επικράτεια, διαθέσιμων υπηρε σιών καλής ποιότητας, 
σε προσιτή τιμή, μέσω πραγματικού ανταγωνισμού και 
επιλογών,
γ) η αντιμετώπιση των προβλημάτων των τελικών χρη-
στών (συμπεριλαμβανομένων εκείνων με αναπηρίες) 
σε περιπτώσεις, όπου οι ανάγκες τους για πρόσβαση 
στις υπηρεσίες επί ίσοις όροις με τους υπόλοιπους δεν 
καλύπτονται ικανοποιητικά από την αγορά και η πρό-
βλεψη δικαιωμάτων για την αποτελεσματική προστασία 
τους, και
δ) η διασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης του ρα-
διοφάσματος και των δορυφορικών τροχιών.
3. Το παρόν Μέρος ισχύει υπό την επιφύλαξη:
α) των υποχρεώσεων που επιβάλλονται από το ελ-
ληνικό δίκαιο, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο ή από 
το ενωσιακό δίκαιο σε σχέση με τις υπηρεσίες που πα-
ρέχονται μέσω δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών,
β) των μέτρων που λαμβάνονται, σε ενωσιακό ή εθνικό 
επίπεδο, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, για την επιδί-
ωξη στόχων γενικού συμφέροντος, ιδίως σχετικά με την 
προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και 
της ιδιωτικής ζωής, τη ρύθμιση του περιεχομένου και την 
πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα,
γ) των ενεργειών που πραγματοποιούνται για σκοπούς 
άμυνας, δημόσιας τάξης και δημόσιας ασφάλειας,
δ) τoυ Κανονισμού (ΕΕ) 531/2012 του Ευρωπαϊκού Κοι-
νοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2012, 
για την περιαγωγή σε δημόσια δίκτυα κινητών επικοι-
νωνιών εντός της Ένωσης (L 172),
ε) του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2015 για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με την πρόσβαση 
στο ανοικτό διαδίκτυο και την τροποποίηση της Οδηγίας 
2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώ-
ματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών και του κανονισμού (ΕΕ) 
531/2012 για την περιαγωγή σε δημόσια δίκτυα κινητών 
επικοινωνιών εντός της Ένωσης (L 310), και
στ) του π.δ. 98/2017 (Α΄ 139).
4. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η Εθνική 
Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.) 
και οι λοιπές αρμόδιες αρχές διασφαλίζουν τη συμμόρ-
φωση της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων 
στην οποία τυχόν προβαίνουν με τους κανόνες της Ε.Ε. περί προστασίας των δεδομένων αυτών.
5. Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται:α) στο περιεχόμενο και τη σχετική με το περιεχόμενο 
του οπτικοακουστικού τομέα πολιτική,
β) στην αναλογική ραδιοφωνία ελεύθερης λήψης, με 
την επιφύλαξη των διατάξεων περί εποπτείας και ελέγ-
χου της χρήσης του φάσματος ραδιοσυχνοτήτων και επι-
βολής των σχετικών κυρώσεων. Στην εξαίρεση αυτή δεν 
περιλαμβάνεται η υποδομή ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά ραδιοφωνικού 
σήματος μέχρι το σημείο εκπομπής.
6. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης κοινοποιεί 
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όλες τις εθνικές ρυθμιστικές 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9678 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
και λοιπές αρμόδιες αρχές, στις οποίες ανατίθενται κα-
θήκοντα βάσει του παρόντος Μέρους, τις αντίστοιχες 
αρμοδιότητές τους, καθώς και τυχόν σχετικές μεταβολές.
7. Οι αρμόδιες για την εφαρμογή του παρόντος Μέ-
ρους αρχές διαβουλεύονται και συνεργάζονται μετα-
ξύ τους καθώς και με τις αρχές, στις οποίες ανατίθεται 
η εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού ή του δικαίου 
του καταναλωτή σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.
Άρθρο 110
Ορισμοί ενωσιακού και ελληνικού δικαίου(άρθρο 2 της Οδηγίας (EE) 2018/1972)
Για τους σκοπούς του παρόντος Μέρους  ισχύουν 
οι ακόλουθοι ορισμοί:
A. Ορισμοί Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών (της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972)
1) «ασύρματο τοπικό δίκτυο» (ή «RLAN»): το σύστημα 
ασύρματης πρόσβασης χαμηλής ισχύος, που λειτουργεί 
σε μικρή εμβέλεια, με χαμηλό κίνδυνο παρεμβολών σε 
άλλα τέτοια συστήματα που έχουν αναπτυχθεί σε μικρή 
απόσταση από άλλους χρήστες, χρησιμοποιώντας, σε 
μη αποκλειστική βάση, εναρμονισμένο ραδιοφάσμα,
2) «ασφάλεια δικτύων και υπηρεσιών»: η ικανότητα 
δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών να 
ανθίστανται, σε δεδομένο βαθμό αξιοπιστίας, σε ενέργει-
ες που πλήττουν τη διαθεσιμότητα, την αυθεντικότητα, 
την ακεραιότητα ή το απόρρητο των εν λόγω δικτύων 
και υπηρεσιών, των δεδομένων που αποθηκεύονται, με-
ταδίδονται ή υποβάλλονται σε επεξεργασία ή των συνα-
φών υπηρεσιών που προσφέρο νται ή είναι προσβάσιμες 
μέσω των εν λόγω δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών,
3) «γενική άδεια»: το νομικό πλαίσιο που θεσπίζεται 
με το παρόν και διασφαλίζει δικαιώματα για την παρο-
χή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
και θεσπίζει ειδικές υπ οχρεώσεις ανά τομέα που είναι 
δυνατόν να εφαρμόζονται σε όλους ή συγκεκριμένους 
τύπους δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών υπηρεσι-
ών, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο,
4) «γεωγραφικός αριθμός»: ο αριθμός ο οποίος περι-
λαμβάνεται στο εθνικό σχέδιο αριθμοδότησης, μέρος 
της ακολουθίας των ψηφίων του οποίου έχει γεωγραφική 
σημασία και χρησιμοποιείται για τη δρομολόγηση κλή-
σεων προς τον φυσικό τόπο του σημείου τερματισμού 
δικτύου,
5) «δημόσιο δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών»: 
το δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών, το οποίο χρη-
σιμοποιείται, εξ ολοκλήρου ή κυρίως, για την παροχή 
διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών που υποστηρίζουν τη μεταφορά πληροφοριών 
μεταξύ σημείων τερματισμού δικτύου,
6) «διακρατικές αγορές»: οι αγορές που προσδιορίζο-
νται σύμφωνα με το άρθρο 65 και καλύπτουν την Ε.Ε. ή 
σημαντικό μέρος της, ευρισκόμενο σε περισσότερα από 
ένα κράτη - μέλη,
7) «διασύνδεση»: ο  ειδικός τύπος πρόσβασης που 
εφαρμόζεται μεταξύ φορέων εκμετάλλευσης δημόσι-
ων δικτύων μέσω φυσικής και λογικής ζεύξης δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών που χρησιμοποι-
ούνται από την ίδια ή διαφορετική επιχείρηση, προκει-
μένου να παρέχεται στους χρήστες μιας επιχείρησης 
η δυνατότητα να επικοινωνούν με χρήστες της ίδιας ή 
άλλης επιχείρησης ή να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες 
που παρέχονται από άλλη επιχείρηση όταν οι υπηρεσίες 
αυτές παρέχονται από τα εμπλεκόμενα μέρη ή από άλλα 
μέρη που έχουν πρόσβαση στο δίκτυο,
8) «διασύνδεση προγραμματισμού εφαρμογών» 
(«Δ.Π.Ε.»): η διασύνδεση λογισμικού μεταξύ των εξωτε-
ρικών εφαρμογών, που διαθέτουν οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς και οι πάροχοι υπηρεσιών, και του προηγμένου ψηφιακού τηλεοπτικού εξοπλισμού για ψηφιακές ραδι-οτηλεοπτικές υπηρεσίες,
9) «δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών»: τα συστήματα 
μετάδοσης, είτε βασίζονται σε χωρητικότητα μόνιμων 
υποδομών ή κεντρικής διαχείρισης είτε όχι, και, κατά πε-
ρίπτωση, ο εξοπλισμός μεταγωγής ή δρομολόγησης και 
οι λοιποί πόροι, περιλαμβανομένων μη ενεργών στοιχεί-
ων δικτύου, που επιτρέπουν τη μεταφορά σημάτων μέσω 
καλωδίου, ραδιοσημάτων, οπτικού ή άλλου ηλεκτρομα-
γνητικού μέσου, περιλαμβανομένων των δορυφορικών 
δικτύων, των σταθερών (μεταγωγής δεδομένων μέσω 
κυκλωμάτων και πακετομεταγωγής, περιλαμβανομένου 
του διαδικτύου) και κινητών δικτύων, των συστημάτων 
ηλεκτρικών καλωδίων, εφόσον χρησιμοποιούνται για τη 
μετάδοση σημάτων, των δικτύων που χρησιμοποιούνται 
για ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, καθώς και των δικτύων 
καλωδιακής τηλεόρασης, ασχέτως του τύπου των μετα-
φερόμενων πληροφοριών,
10) «δίκτυο πολύ υψηλής χωρητικότητας»: είτε δίκτυο 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών που αποτελείται εξ ολο-
κλήρου από στοιχεία οπτικών ινών, τουλάχιστον μέχρι 
το σημείο διανομής στην τοποθεσία εξυπηρέτησης, είτε 
δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών που είναι ικανό να 
σημειώνει, υπό τις συνήθεις συνθήκες ωρών αιχμής, πα-
ρόμοιες επιδόσεις δικτύου όσον αφορά το διαθέσιμο 
εύρος ζώνης ανερχόμενης και κατερχόμενης ζεύξης, την 
ανθεκτικότητα, τις σχετικές με τα σφάλματα παραμέ-
τρους, καθώς και τον χρόνο αναμονής και τη διακύμανσή 
του· οι επιδόσεις δικτύου είναι δυνατό να θεωρούνται 
παρόμοιες ασχέτως εάν η εμπειρία του τελικού χρήστη ποικίλλει εξαιτίας των εγγενώς διαφορετικών χαρακτη-
ριστικών του μέσου διά του οποίου το δίκτυο συνδέεται 
τελικά με το σημείο τερματισμού δικτύου,
11) «εναρμονισμένο ραδιοφάσμα»: το ραδιοφάσμα 
για το οποίο έχουν καθοριστεί εναρμονισμένες προϋ-
ποθέσεις σχετικά με τη διαθεσιμό τητα και την αποτελε-
σματική χρήση του μέσω τεχνικού μέτρου εφαρμογής 
σύμφωνα με το άρθρο 4 της Απόφασης (ΕΕ) 676/2002/ΕΚ 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 
7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με ένα κανονιστικό πλαίσιο 
για την πολιτική του ραδιοφάσματος στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα (L 108),
12) «επιβλαβείς παρεμβολές»: οι παρεμβολές που θέ-
τουν σε κίνδυνο τη λειτουργία υπηρεσίας ραδιοπλοήγη-
σης ή άλλων υπηρεσιών ασφάλειας ή που, καθ’ οποιον-
δήποτε τρόπο, υποβαθμίζ ουν σοβαρά, εμποδίζουν ή 
επανειλημμένα διακόπτουν μια ραδιοεπικοινωνιακή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9679 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
υπηρεσία, η οποία λειτουργεί σύμφωνα με τους εφαρ-
μοστέους διεθνείς, ενωσιακούς ή εθνικούς κανονισμούς,
13) «επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης»: οι επικοινωνίες 
μέσω υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών μετα-
ξύ του τελικού χρήστη και του κέντρου λήψης κλήσε-
ων έκτακτης ανάγκης (Public Safety Answering Point, 
«P .S.A.P .») με στόχο να ζητηθεί και να ληφθεί βοήθεια 
έκτακτης ανάγκης από υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης,
14) «καταναλωτής»: κάθε φυσικό πρόσωπο που χρησι-
μοποιεί ή ζητά διαθέσιμη στ ο κοινό υπηρεσία ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών για σκοπούς που δεν εμπίπτουν 
στο πεδίο της εμπορικής, επιχειρηματικής, βιοτεχνικής 
ή επαγγελματικής του δραστηριότητας,
15) «κατανομή ραδιοφάσματος»: ο καθορισμός δεδο-
μένης ζώνης ραδιοφάσματος προς χρήση ενός ή περισ-
σότερων τύπων ραδιοεπικοινωνιακών υπηρεσιών, κατά 
περίπτωση, υπό ειδικές συνθήκες,
16) «κέντρο λήψης κλήσεων έκτακτης ανάγκης» ή 
«PSAP»: η φυσική τοποθεσία όπου λαμβάνονται αρχικά οι επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης, υπό την ευθύνη του 
Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη,
17) «κλήση»: η σύνδεση π ου πραγματοποιείται μέσω 
διαθέσιμης στο κοινό υπηρεσίας διαπροσωπικών επικοι-
νωνιών που επιτρέπει αμφίδρομη επικοινωνία ομιλίας σε 
πραγματικό χρόνο,
18) «κοινή χρήση ραδιοφάσματος ή «μεριζόμενη χρή-
ση ραδιοφάσματος»: η πρόσβαση από δύο ή περισσό-
τερους χρήστες για τη χρήση των ίδιων ζωνών ραδιο-
φάσματος σύμφωνα με καθορισμένη συμφωνία κοινής 
χρήσης (μερισμού), που έχει επιτραπεί βάσει γενικής 
άδειας, μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφά-
σματος ή συνδυασμού αυτών, συμπεριλαμβανομένων 
ρυθμιστικών προσεγγίσεων όπως η άδεια μεριζόμενης 
πρόσβασης με στόχο τη διευκόλυνση της κοινής χρήσης 
μιας ζώνης ραδιοφάσματος, με την προϋπόθεση δεσμευ-
τικής συμφωνίας όλων των εμπλεκόμενων μερών, σύμ-
φωνα με τους κανόνες μερισμού που περιλαμβάνονται 
στα οικεία δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος, ώστε να 
εξασφαλίζονται για όλους τους χρήστες προβλέψιμες 
και αξιόπιστες συμφωνίες κοινής χρήσης (μερισμού), 
και με την επιφύλαξη της εφαρμογής του δικαίου αντα-
γωνισμού,
19) «μη γεωγραφικός αριθμός»: ο αριθμός που περι-
λαμβάνεται στο εθνικό σχέδιο αριθμοδότησης και δεν 
είναι γεωγραφικός αριθμός, όπως αριθμοί κινητών τηλε-
φώνων, αριθμοί ατελούς κλήσης και αριθμοί πρόσθετου 
τέλους,
20) «παροχή δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών»: 
η σύσταση, η λειτουργία, ο έλεγχος και η διάθεση τέ-
τοιου δικτύου,
21) «πλέον κατάλληλο PSAP»: το PSAP που έχει καθορι-
στεί από τις αρχές ως αρμόδιο να καλύπτει επικοινωνίες 
έκτακτης ανάγκης από μια συγκεκριμένη περιοχή ή για 
επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης συγκεκριμένου τύπου,
22) «πληροφορίες για τον εντοπισμό του καλούντος»: 
τα υπό επεξεργασία δεδομένα, σε δημόσιο δίκτυο κι-
νητής τηλεφωνίας, που προέρχονται από την υποδομή δικτύου ή από χειροσυσκευές και που υποδεικνύουν τη 
γεωγραφική θέση του κινητού τερματικού εξοπλισμού του τελικού χρήστη και, σε δημόσιο δίκτυο σταθερής τη-
λεφωνίας, τα δεδομένα σχετικά με τη φυσική διεύθυνση 
του σημείου τερματισμού του δικτύου,
23) «προηγμένος ψηφιακός τηλεοπτικός εξοπλισμός»: 
οι περιφερειακές συσκευές και οι σύνθετοι ψηφιακοί 
τηλεοπτικοί δέκτες για τη λήψη υπηρεσιών ψηφιακής 
αλληλεπιδραστικής τηλεόρασης,
24) «πρόσβαση»: η διάθεση ευκολιών ή υπηρεσιών σε 
άλλη επιχείρηση, βάσει καθορισμένων όρων, σε αποκλει-
στική ή μη βάση, για το σκοπό  παροχής υπηρεσιών ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών, μεταξύ άλλων και όταν αυτές 
χρησιμοποιούνται για τη διανομή υπηρεσιών της κοινω-
νίας της πληροφορίας ή υπηρεσιών περιεχομένου ραδι-
οτηλεοπτικών εκπομπών· καλύπτει, μεταξύ άλλων: την 
πρόσβαση σε στοιχεία του δικτύου και συναφείς ευκολί-
ες, που μπορούν να αφορούν και τη σύνδεση εξοπλισμού 
διά σταθερών ή μη σταθερών μέσων (αυτό περιλαμβάνει 
συγκεκριμένα την πρόσβαση στον τοπικό βρόχο και σε 
ευκολίες και υπηρεσίες απαραίτητες για την παροχή υπη-
ρεσιών μέσω τοπικού βρόχου)· την πρόσβαση σε υλική 
υποδομή, που περιλαμβάνει κτίρια, σωλήνες και ιστούς· 
την πρόσβαση σε συναφή συστήματα λογισμικού, που 
περιλαμβάνουν συστήματα λειτουργικής υποστήριξης· 
την πρόσβαση στα συστήματα πληροφοριών ή στις 
βάσεις δεδομένων για προπαραγγελία, εφοδιασμό, πα-
ραγγελία, αιτήσεις συντήρησης και επισκευής, και για 
τιμολόγηση· την πρόσβαση σε μετάφραση αριθμών ή σε 
συστήματα που παρέχουν παρόμοιες λειτουργικές δυ-
νατότητες· την πρόσβαση σε σταθερά και κινητά δίκτυα, 
ιδίως για περιαγωγή· την πρόσβαση σε συστήματα υπό 
όρους πρόσβασης για υπηρεσίες ψηφιακής τηλεόρασης, 
και την πρόσβαση σε υπηρεσίες εικονικού δικτύου,
25) «σημείο ασύρματης πρόσβασης μικρής εμβέλει-
ας»: ο εξοπλισμός ασύρματης πρόσβασης σε δίκτυο χα-μηλής ισχύος μικρού μεγέθους που λειτουργεί σε μικρή 
εμβέλεια, χρησιμοποιώντας ραδιοφάσμα για το οποίο 
έχει χορηγηθεί άδεια, ραδιοφάσμα εξαιρούμενο από την 
αδειοδότηση ή συνδυασμό αυτών, ο οποίος μπορεί να 
χρησιμοποιηθεί ως μέρος δημόσιου δικτύου ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών, ο οποίος μπορεί να είναι εξοπλι-
σμένος με μία ή περισσότερε ς κεραίες περιορισμένης 
οπτικής ενόχλησης και ο οποίος επιτρέπει την ασύρματη 
πρόσβαση από τους χρήστες σε δίκτυα ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών, ανεξάρτητα από την τοπολογία του υφι-
στάμενου δικτύου, είτε κινητού είτε σταθερού,
26) «σημείο τερματισμού δικτύου»: το υλικό σημείο 
που παρέχεται στον τελικό χρήστη πρόσβαση στο δη-μόσιο δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών και το οποίο, 
στην περίπτωση δικτύων που αφορούν μεταγωγή ή 
δρομολόγηση, καθορίζεται μέσω ειδικής διεύθυνσης 
δικτύου, η οποία μπορεί να συνδέεται με το όνομα ή τον 
αριθμό του τελικού χρήστη,
27) «συμβάν ασφάλειας»: συμβάν που έχει πραγμα-
τική αρνητική επίπτωση στην ασφάλεια των δικτύων 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή υπηρεσιών,
28) «συναφείς ευκολίες»: οι  συναφείς υπηρεσίες, 
οι υλικές υποδομές και άλλες εγκαταστάσεις ή στοιχεία που σχετίζονται με δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή υπηρεσία ηλεκτρονικών επικοινωνιών και καθιστούν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9680 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
δυνατή ή στηρίζουν την παροχή υπηρεσιών μέσω του 
εν λόγω δικτύου ή υπηρεσίας ή έχουν τη δυνατότητα 
αυτή, περιλαμβάνουν δε κτίρια ή εισόδους κτιρίων, κα-
λωδιώσεις κτιρίων, κεραίες, πύργους και άλλες φέρουσες 
κατασκευές, αγωγούς, σωληνώσεις, ιστούς, φρεάτια και 
κυτία σύνδεσης, κοινόχρηστα τηλέφωνα,
29) «συναφής υπηρεσία»: η υπηρεσία που σχετίζεται 
με δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή υπηρεσία ηλε-κτρονικών επικοινωνιών και καθιστά δυνατή ή στηρίζει την παροχή, την παροχή με ίδια μέσα ή την αυτοματο-
ποιημένη παροχή υπηρεσίας μέσω του εν λόγω δικτύου 
ή υπηρεσίας ή έχει τη δυνατότητα αυτή, περιλαμβάνει δε συστήματα μετατροπής αριθμών ή συστήματα που 
παρέχουν παρόμοιες λειτουργικές δυνατότητες, συστή-
ματα υπό όρους πρόσβασης και Ηλεκτρονικούς Οδηγούς 
Προγραμμάτων (Η.Ο.Π.), καθώς και άλλες υπηρεσίες 
όπως υπηρεσία ταυτοποίησης, εντοπισμού θέσης και 
παρουσίας,
30) «σύστημα υπό όρους πρόσβασης»: κάθε τεχνικό 
μέτρο, σύστημα ταυτοποίησης ή ρύθμιση, όπου η πρό-
σβαση σε προστατευόμενη υπηρεσία ραδιοτηλεοπτικής 
μετάδοσης σε κατανοητή μορφή, εξαρτάται από τη συν-
δρομή ή κάποια άλλη μορφή προγενέστερης επιμέρους 
άδειας,
31) «τελικός χρήστης»: ο χρήστης που δεν παρέχει δη-
μόσια δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών διαθέσιμες στο κοινό,
32) «τερματικός εξοπλισμός»: ο τερματικός εξοπλισμός 
όπως ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 1 της Οδηγίας 
2008/63/ΕΚ της Επιτροπής, της 20ής Ιουνίου 2008, σχε-τικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές εξοπλισμού τηλε-πικοινωνιακών τερματικών (L 162),
33) «τοπικός βρόχος»: φυσική διαδρομή που χρησι-
μοποιείται από σήματα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και 
συνδέει το σημείο τερματισμού του δικτύου με κεντρικό 
κατανεμητή ή με την αντίστοιχη ευκολία στο σταθερό 
δημόσιο δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
34) «υπηρεσία διαπροσωπικών επικοινωνιών ανεξαρ-
τήτως αριθμών»: η υπηρεσία διαπροσωπικών επικοινω-
νιών, η οποία δεν συνδέεται με δημόσια εκχωρούμενους 
πόρους αριθμοδότησης, δηλαδή με αριθμό ή αριθμούς 
που υπάρχουν σε εθνικά ή διεθνή σχέδια αριθμοδότη-
σης, ή η οποία δεν παρέχει τη δυνατότητα επικοινωνίας 
με αριθμό ή αριθμούς που υπάρχουν σε εθνικά ή διεθνή 
σχέδια αριθμοδότησης,
35) «υπηρεσία έκτακτης ανάγκης»: η υπηρεσία, που 
αναγνωρίζεται ως τέτοια από το Υπουργείο Προστα-
σίας του Πολίτη και η οποία παρέχει άμεση και ταχεία 
συνδρομή σε καταστάσεις όπου υπάρχει, ιδίως, άμεσος 
κίνδυνος για τη ζωή ή τη σωματική ακεραιότητα, την 
ατομική ή δημόσια υγεία ή την ασφάλεια, την ιδιωτική ή δημόσια περιουσία ή για το περιβάλλον, σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο,
36) «υπηρεσία φωνητικών επικοινωνιών»: υπηρεσία 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών διαθέσιμη στο κοινό για τη δημιουργία και τη λήψη, άμεσα ή έμμεσα, εθνικών κλή-
σεων ή εθνικών και διεθνών κλήσεων, μέσω αριθμού 
ή αριθμών που υπάρχουν σε εθνικό ή διεθνές σχέδιο 
αριθμοδότησης,37) «υπηρεσίες διαπροσωπικών επικοινωνιών»: οι υπη-
ρεσίες που παρέχονται συνήθως έναντι αμοιβής και με 
τις οποίες παρέχεται η δυνατότητα απευθείας διαπρο-
σωπικής και διαδραστικής ανταλλαγής πληροφοριών 
μέσω δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών μεταξύ πεπε-
ρασμένου αριθμού προσώπων, κατά την οποία τα πρό-σωπα που αρχίζουν την επικοινωνία ή συμμετέχουν σε αυτήν καθορίζουν τον αποδέκτη ή τους αποδέκτες της και δεν περιλαμβάνουν υπηρε σίες, με τις οποίες παρέ-
χεται η δυνατότητα διαπροσωπικής και διαδραστικής 
επικοινωνίας, απλώς ως έλασσον χαρακτηριστικό που 
συνδέεται άρρηκτα με άλλη υπηρεσία,
38) «υπηρεσίες διαπροσωπικών επικοινωνιών βάσει 
αριθμών»: οι υπηρεσίες διαπροσωπικών επικοινωνιών 
που συνδέονται με δημόσια εκχωρούμενους πόρους 
αριθμοδότησης, δηλαδή με αριθμό ή αριθμούς που 
υπάρχουν σε εθνικά ή διεθνή σχέδια αριθμοδότησης, ή 
που παρέχουν τη δυνατότητα επικοινωνίας με αριθμό 
ή αριθμούς που υπάρχουν σε εθνικά ή διεθνή σχέδια 
αριθμοδότησης,
39) «υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών»: οι υπη-
ρεσίες που παρέχονται συνήθως έναντι αμοιβής μέσω 
δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών και των οποίων 
η παροχή περιλαμβάνει, με εξαίρεση τις υπηρεσίες που 
παρέχουν περιεχόμενο μεταδιδόμενο με χρήση δικτύ-
ων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή που 
ασκούν έλεγχο επί του περιεχομένου, τις ακόλουθες υπη-
ρεσίες: (α) «υπηρεσία πρόσβασης στο διαδίκτυο», όπως 
ορίζεται στο άρθρο 2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
25ης Νοεμβρίου 2015 για τη θέσπιση μέτρων σχετικά 
με την πρόσβαση στο ανοικτό διαδίκτυο και την τρο-
ποποίηση της Οδηγίας 2002/22/ΕΚ για την καθολική 
υπηρεσία και τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά 
δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών και 
του Κανονισμού (ΕΕ) 531/2012 για την περιαγωγή σε δη-
μόσια δίκτυα κινητών επικοινωνιών εντός της Ένωσης 
(L 310), (β) υπηρεσίες διαπροσωπικών επικοινωνιών και 
(γ) υπηρεσίες που συνίστανται, εν όλω ή εν μέρει, στη 
μεταφορά σημάτων όπως οι υπηρεσίες μετάδοσης που 
χρησιμοποιούνται για την παροχή υπηρεσιών μεταξύ 
μηχανών και για την ευρυεκπομπή,
40) «υπηρεσίες πλήρους συνομιλίας»: οι υπηρεσίες 
συνομιλίας σε πραγματικό χρόνο με χρήση πολυμέσων 
που παρέχουν αμφίδρομη συμμετρική μεταφορά βίντεο 
κίνησης σε πραγματικό χρόνο, καθώς και κειμένου και 
φωνής σε πραγματικό χρόνο μεταξύ δύο χρηστών που βρίσκονται σε δύο ή πε ρισσότερες τοποθεσίες,
41) «φορέας εκμετάλλευσης»: η επιχείρηση που πα-
ρέχει ή της επιτρέπεται να παρέχει ένα δημόσιο δίκτυο 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή μια συναφή ευκολία,
42) «χρήστης»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που 
χρησιμοποιεί ή ζητά διαθέσ ιμη στο κοινό υπηρεσία ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών.
B. Λοιποί ορισμοί
1) «αναθέτουσα αρχή έργου αγροτικών δικτύων»: 
η δημόσια αρχή που είναι αρμόδια για την ανάθεση της σύμβασης υλοποίησης των δημόσιων αγροτικών ευρυ-ζωνικών δικτύων, καθώς και κάθε άλλης σύμβασης πα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9681 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ραχώρησης της τεχνικής, επιχειρησιακής και εμπορικής 
διαχείρισης των δικτύων αυτών κατά το διάστημα της 
λειτουργίας τους,
2) «αποκλειστικά δικαιώματα»: τα δικαιώματα που χο-
ρηγούνται σε μία και μόνο επιχείρηση μέσω νομοθετι-
κών, κανονιστικών ή άλλων διοικητικών πράξεων για την 
παροχή υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή για την 
ανάληψη δραστηριότητας ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
εντός δεδομένης γεωγραφικής περιοχής,
3) «απονομή μίας ραδιοσυχνότητας ή μίας ζώνης ρα-
διοσυχνοτήτων ή ενός ραδιοηλεκτρικού διαύλου (κα-
ναλιού)»: εγγραφή μίας δεδομένης ραδιοσυχνότητας 
ή μίας ζώνης ραδιοσυχνοτήτων ή ενός καθορισμένου 
ραδιοηλεκτρικού διαύλου σε ένα σχέδιο υιοθετημένο, 
προκειμένου αυτό να χρησιμοποιηθεί από μία υπηρεσία 
ραδιοεπικοινωνίας, σύμφωνα με καθορισμένες προϋ-
ποθέσεις,
4) «δήλωση εργασιών εκσκαφής»: η δήλωση για την 
εγκατάσταση ευκολιών, η οποία απαιτεί και την εκτέλεση 
εργασιών εκσκαφής,
5) «δημόσια αγροτικά δίκτυα»: δημόσια υποδομή ευ-
ρυζωνικών δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών που 
περιορίζεται στις υποεξυπηρετούμενες περιοχές και 
η ανάπτυξη της οποίας χρηματοδοτείται με δημόσιους πόρους στο πλαίσιο του εγκεκριμένου από την Ε.Ε. κα-
θεστώτος ενίσχυσης με αριθμό Απόφασης SA. 32866 
(2011/Ν) - Ελλάδα της 11.11.2011 (C 252/2012),
6) «διαθέσιμες στο κοινό υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών»: οι υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινω-
νιών που παρέχονται σε χρήστες ή τελικούς χρήστες ή καταναλωτές,
7) «διαδρομή όδευσης»: η διαδρομή, την οποία προ-
τίθεται να ακολουθήσει ο πάροχος δημόσιων δικτύων 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών για την εγκατάσταση του 
δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών και για την οποία 
ζητεί τα δικαιώματα διέλευσης, καθώς και η διαδρομή 
για την οποία έχουν χορηγηθεί δικαιώματα διέλευσης 
στον πάροχο δημοσίων δικτύων ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών,
8) «διαλειτουργικότητα»: η ικανότητα δύο ή περισ-
σότερων συστημάτων ή εφαρμογών να ανταλλάσσουν 
πληροφορίες και να χρησιμοποιούν αμοιβαία τις πλη-
ροφορίες αυτές,
9) «διαχειριστής δημόσιου αγροτικού δικτύου»: η εται-
ρεία ειδικού σκοπού, στην οποία έχει ανατεθεί η διαχεί-
ριση-λειτουργία του δικτύου, σύμφωνα με τους ειδικό-
τερους όρους του καθεστώτος και των κανονιστικών 
κειμένων που διέπουν το έργο ανάπτυξης των δημόσιων 
αγροτικών δικτύων που υλοποιείτ αι υπό τους ειδικότε-
ρους όρους του καθεστώτος ενίσχυσης με αριθμό Από-
φασης SA.32866 (2011/Ν) - Ελλάδα της 11.11.2011 και 
τη μεταγενέστερη λειτουργία του,
10) «δικαίωμα διέλευσης»: το δικαίωμα που χορηγεί-
ται σε παρόχους δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
για την εγκατάσταση, λειτουργία, έλεγχο και διάθεση 
ευκολιών επί, υπό ή υπέρ χώρων,
11) «δικαίωμα χρήσης ή εκχώρηση (μίας συχνότητας ή 
ενός ραδιοηλεκτρικού διαύλου)»: η εξουσιοδότηση που δίνεται από την αρμόδια αρχή για τη χρησιμοποίηση από 
ένα σταθμό ραδιοεπικοινωνιών μίας ραδιοσυχνότητας ή 
ενός καθορισμένου διαύλου ραδιοσυχνότητας σύμφωνα 
με καθορισμένες προϋποθέσεις,
12) «δίκτυα καλωδιακής τηλεόρασης»: οποιαδήποτε, 
κατά κύριο λόγο καλωδιακή, υποδομή που έχει εγκατα-
σταθεί πρωταρχικά για τη μετάδοση ραδιοτηλεοπτικών 
προγραμμάτων στο κοινό,
13) «δίκτυο επίγειων δορυφορικών σταθμών»: το δί-
κτυο δύο ή περισσότερων επίγειων σταθμών, οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους με δορυφόρο,
14) «δορυφορικό δίκτυο»: δορυφορικό σύστημα ή 
μέρος δορυφορικού συστήματος, αποτελούμενο από 
έναν τουλάχιστον δορυφόρο και τους συνεργαζόμενους 
επίγειους σταθμούς,
15) «δορυφορικό σύστημα»: διαστημικό σύστημα που 
χρησιμοποιεί έναν ή περισσό τερους τεχνητούς δορυ-
φόρους της γης,
16) «εθνική ρυθμιστική αρχή»: η Εθνική Επιτροπή Τη-
λεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.),
17) «εθνικό μητρώο ραδιοσυχνοτήτων»: το μητρώο 
που περιλαμβάνει τα στοιχεία που απαιτούνται σχετικά 
με την απονομή και εκχώρηση ραδιοσυχνοτήτων,
18) «ειδικά δικαιώματα»: τα δικαιώματα που χορη-
γούνται σε περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων, μέσω 
νομοθετικών, κανονιστικών ή άλλων διοικητικών πράξε-
ων, εντός δεδομένης γεωγραφικής περιοχής, οι οποίες: 
(α) ορίζουν ή περιορίζουν σε δύο ή περισσότερες τον 
αριθμό αυτών των επιχειρήσεων, που δικαιούνται να 
παρέχουν υπηρεσία ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή να 
αναλαμβάνουν δραστηριότητα ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών, διαφορετική από αυτή που προσδιορίζεται από 
αντικειμενικά, αναλογικά και αμερόληπτα κριτήρια, ή 
(β) παρέχουν σε επιχειρήσεις, με κριτήρια διαφορετικά των ανωτέρω, νομικά ή κανονιστικά πλεονεκτήματα, τα 
οποία επηρεάζουν σημαντικά την ικανότητα άλλων επι-
χειρήσεων να παρέχουν την ίδια υπηρεσία ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών ή να αναλαμβάνουν την ίδια δραστηριό-
τητα ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην ίδια γεωγραφική 
περιοχή υπό τους ίδιους ουσιαστικά όρους,
19) «ειδικό ραδιοδίκτυο»: κάθε δίκτυο της κινητής 
υπηρεσίας, μέσω του οποίου παρέχονται υπηρεσίες 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, από νομικό ή φυσικό πρό-
σωπο, προς αποκλειστική εξυπηρέτηση των ιδίων επαγ-
γελματικών αναγκών του ή των επιδιωκόμενων από αυτό 
σκοπών. Τα δίκτυα αυτά εγκαθίστανται, λειτουργούν, 
τελούν υπό τη διαχείριση των κατόχων τους και χρησι-μοποιούνται από κλειστό αριθμό χρηστών,
20) «ευκολία»: κάθε εγκατάσταση, υποδομή (όπως 
ενδεικτικά υπαίθριες μονάδες δικτύου, οικίσκοι, σωλη-
νώσεις, αγωγοί, καλωδιώσεις, στύλοι, φρεάτια, καμπίνες, 
κυτία σύνδεσης) και τεχνικό μέσο που σχετίζεται με δί-
κτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών και καθιστά δυνατή ή 
υποστηρίζει την παροχή υπηρεσιών μέσω του δικτύου αυτού,
21) «καθολική υπηρεσία»: το ελάχιστο σύνολο υπηρε-
σιών, όπως αυτό ορίζεται στον παρόντα νόμο, συγκε-
κριμένης ποιότητας, το ο ποίο είναι διαθέσιμο για κάθε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9682 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
τελικό χρήστη στην Ελληνική Επικράτεια, ανεξάρτητα 
από τη γεωγραφική του θέση και, υπό το πρίσμα των 
ιδιαίτερων εθνικών συνθηκών, σε προσιτή τιμή,
22) «κοινόχρηστο τηλέφωνο»: τηλέφωνο διαθέσιμο 
στο κοινό εν γένει, για τη χρήση του οποίου μπορεί να 
απαιτείται χρήση κέρματος, πιστωτικής, χρεωστικής ή 
προπληρωμένης κάρτας, συμπεριλαμβανομένων των 
καρτών που χρησιμοποιούνται με κώδικα επιλογής,
23) «κρατικά δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών»: τα 
δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και οι μεμονωμένοι 
σταθμοί ραδιοεπικοινωνιών, που χρησιμοποιούνται από 
τα Υπουργεία, τα Δημόσια Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, τις 
υπηρεσίες των περιφερειών , τις Ένοπλες Δυνάμεις, τα 
Σώματα Ασφαλείας, την Ε.Υ.Π., το Λιμενικό Σώμα, το Εθνι-
κό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.), τις ξένες πρεσβείες 
και διπλωματικές αποστολές, βάσει διμερούς διακρατι-
κής συμφωνίας, την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας 
και την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ.), για 
την εξυπηρέτηση αποκλειστικά και μόνο υπηρεσιακών 
τους αναγκών και τα οποία δεν χρησιμοποιούνται για την 
παροχή εμπορικών υπηρεσιών στο κοινό. Η παροχή υπη-
ρεσιών από παρόχους δικτύου ηλεκτρονικών υπηρεσιών 
ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών προς τους άνω 
φορείς, που αναπτύσσουν κρατικά δίκτυα, διέπεται από 
τις διατάξεις του παρόντος Μέρους,
24) «μεταπώληση υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινω-
νιών» : η προώθηση για εμπορικούς λόγους και η μετα-
πώληση σε τελικούς χρήστες υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών, οι οποίες παρέχονται από νομίμως λει-
τουργούσες επιχειρήσεις ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
25) «οικίσκος»: μεταλλική ή άλλη συμβατική κατα-
σκευή υπαίθριας εγκατάστασης, ενδεικτικών διαστά-
σεων 2,5x5x2,5 μέτρα (ΠxΜxΥ), η οποία εγκαθίσταται 
επί σταθερής βάσης και περιλαμβάνει ενδεικτικά τηλε-πικοινωνιακό εξοπλισμό (ιδίως μονάδες μετάδοσης και 
συνδρομητικές), ηλεκτρονικό και ηλεκτρολογικό εξο-
πλισμό, ικριώματα, μετρητή ρεύματος, καλώδια, υλικό 
τερματισμού καλωδιώσεων, ανορθωτές, συσσωρευτές, εξοπλισμό πληροφορικής, αυτοματισμούς ή και κλιμα-
τιστικές μονάδες, σύνδεση με ηλεκτρογεννήτρια και 
χρησιμοποιείται ως εξοπλισμός δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
26) «όνομα χώρου»: αλφαριθμητικό στοιχείο, το οποίο 
εκχωρείται προς χρήση σε ένα φυσικό ή νομικό πρόσω-πο με σκοπό τη χρήση, από το συγκεκριμένο πρόσωπο ή με τη συναίνεση του, πρωτοκόλλων ή υπηρεσιών του διαδικτύου,
27) «περιοχή εκσκαφής»: η  γεωγραφική περιοχή, 
η οποία περιλαμβάνει τα όμορα οικοδομικά τετράγωνα 
που εφάπτονται εκατέρωθεν της διαδρομής όδευσης 
και καθ’όλο το μήκος αυτής,
28) «πληροφοριακό σύστημα»: το πληροφοριακό σύ-
στημα, μέσω του οποίου υλοποιείται η μονοαπευθυντική 
διαδικασία υποβολής αιτήσεων έγκρισης ή χορήγησης 
δικαιωμάτων διέλευσης και η χορήγηση των δικαιωμά-
των διέλευσης,
29) «σταθμός ραδιοεπικοινωνιών»: ένας ή περισσότε-
ροι σταθμοί ή δέκτες ή συνδυασμός πομπών και δεκτών, μετά των πρόσθετων συσκευών που είναι αναγκαίοι σε 
ορισμένη τοποθεσία για τη διεξαγωγή μίας υπηρεσίας 
ραδιοεπικοινωνίας,
30) «τέλη διέλευσης»: τα τέλη που επιβάλλονται εφά-
παξ για τις εργασίες κατασκευής ή επεκτάσεως υποδο-
μής δικτύου,
31) «τέλη χρήσεως δικαιώματος διέλευσης»: τα τέλη 
που καταβάλλονται περιοδικά, ως αντιστάθμισμα για την 
εκ μέρους του κυρίου της υποδομής δικτύου, άσκηση 
του δικαιώματος διέλευσης,
32) «υπαίθρια μονάδα δικτύου (καμπίνα - cabinet)»: 
η  κατασκευή υπαίθριας, ενδεικτικών διαστάσεων 
1,70x0,80 x1,80 μέτρα (ΜχΠχΥ), η οποία εγκαθίσταται 
σε σταθερή βάση και περιλαμβάνει, ιδίως τηλεπικοινω-
νιακό εξοπλισμό, ηλεκτρονικό και ηλεκτρολογικό εξο-
πλισμό, μετρητή ρεύματος, καλώδια, υλικό τερματισμού 
καλωδιώσεων, ανορθωτές, συσσωρευτές, εξοπλισμό 
πληροφορικής, αυτοματισμούς και χρησιμοποιείται ως εξοπλισμός δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
33) «υπηρεσία ασύρματης ευρυεκπομπής»: η υπηρε-
σία ραδιοεπικοινωνίας, στην οποία οι εκπομπές προορί-
ζονται για λήψη από το κοινό. Η υπηρεσία αυτή μπορεί 
να περιλαμβάνει εκπομπές ήχου, εκπομπές τηλεόρασης 
ή άλλους τύπους εκπομπής,
34) «υπηρεσία ραδιοεπικοινωνίας»: η υπηρεσία που 
περιλαμβάνει τη μετάδοση, την εκπομπή και τη λήψη 
ραδιοκυμάτων για ειδικούς σκοπούς τηλεπικοινωνίας,
35) «υπηρεσία ραδιοερασιτέχνη» ή «ερασιτεχνική 
υπηρεσία»: η υπηρεσία ραδιοεπικοινωνίας που έχει ως 
σκοπό την αυτοδιδασκαλία, την αλληλοεπικοινωνία και τις τεχνικές διερευνήσεις που διεξάγονται από ερασιτέ-
χνες, δηλαδή από πρόσωπα νομίμως εξουσιοδοτημένα, 
που ενδιαφέρονται για τη ραδιοηλεκτρική τεχνική απο-
κλειστικά για προσωπικό σκοπό και χωρίς οικονομικό 
ενδιαφέρον,
36) «υποεξυπηρετούμενες περιοχές»: οι χαρακτηριζό-
μενες ως «λευκές» περιοχές στα κείμενα του καθεστώτος 
ενίσχυσης με αριθμό Απόφασης SA.32866 (2011/Ν) - Ελ-
λάδα της 11.11.2011, σύμφωνα και με τις ειδικότερες 
διατάξεις της Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
με θέμα «Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για την 
εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις όσον 
αφορά την ταχεία ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων» 
(C 235/2009). Οι περιοχές αυτές προσδιορίζονται ρητά από την αναθέτουσα αρχή έργου αγροτικών δικτύων,
37) «φορέας ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για 
τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες» (Body of European Regulators of Electronic Communications, «BEREC»): 
ο φορέας που ιδρύθηκε με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1211/2009 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 
25ης Νοεμβρίου 2009, για την ίδρυση του Φορέα Ευρω-
παϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επι-
κοινωνίες (BEREC) και της Υπηρεσίας (L 337), με σκοπό να συμβάλει στην ανάπτυξη της αγοράς ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών στην Ε.Ε., μέσω της δημιουργίας ενός ενιαί-
ου ρυθμιστικού περιβάλλοντος στα κράτη μέλη της Ε.Ε.
Επιπλέον, αναφορικά με τον ραδιοεξοπλισμό, ισχύουν 
οι ορισμοί του π.δ. 98/2017.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9683 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ II
Άρθρο 111
Γενικοί στόχοι(άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Κατά την άσκηση των ρυθμιστικών καθηκόντων που 
προβλέπονται στο παρόν Μέρος, η Ε.Ε.Τ.Τ. και οι λοιπές 
αρμόδιες αρχές λαμβάνουν κάθε εύλογο μέτρο που είναι 
αναγκαίο και αναλογικό για την επίτευξη των στόχων της 
παρ. 2 του παρόντος και συμβάλλουν, στο πλαίσιο των 
αρμοδιοτήτων τους, στην εξασφάλιση της εφαρμογής 
πολιτικών που αποσκοπούν στην προαγωγή της ελευθε-
ρίας της έκφρασης και της ενημέρωσης, της πολιτιστικής 
και γλωσσικής πολυμορφίας, καθώς και στον πλουραλι-σμό των μέσων ενημέρωσης.
2. Στο πλαίσιο του παρόντος, η Ε.Ε.Τ.Τ. και λοιπές αρ-
μόδιες αρχές επιδιώκουν καθέναν από τους γενικούς 
στόχους που παρατίθενται, χωρίς σειρά προτεραιότητας, 
κατωτέρω:
α) προάγουν τη συνδεσιμότητα και την πρόσβαση σε 
δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας, συμπεριλαμβανο-μένων των σταθερών, κινητών και ασύρματων δικτύων, 
καθώς και τη χρήση τους, από όλους τους πολίτες και τις 
επιχειρήσεις της Ε.Ε.,
β) προάγουν τον ανταγωνισμό στην παροχή δικτύ-
ων ηλεκτρονικών επικοινωνιών και συναφών ευκολιών, συμπεριλαμβανομένου του αποδοτικού ανταγωνισμού 
όσον αφορά στις υποδομές, καθώς και στην παροχή 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και συναφών 
υπηρεσιών,
γ) συμβάλλουν στην ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς 
αίροντας τα εναπομένοντα εμπόδια και προωθώντας 
συνθήκες σύγκλισης για τις επενδύσεις και την παρο-
χή δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συναφών ευκολιών και 
συναφών υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ε.Ε., διαμορφώ-
νοντας κοινούς κανόνες και προβλέψιμες ρυθμιστικές 
προσεγγίσεις, ευνοώντας την αποτελεσματική, αποδο-τική και συντονισμένη χρήση του ραδιοφάσματος, την 
ανοικτή καινοτομία, τη δημιουργία και την ανάπτυξη 
διευρωπαϊκών δικτύων, την παροχή, διαθεσιμότητα και 
διαλειτουργικότητα των πανευρωπαϊκών υπηρεσιών και 
τη διατερματική συνδεσιμότητα,
δ) προάγουν τα συμφέροντα των πολιτών της Ε.Ε., 
διασφαλίζοντας τη συνδεσιμότητα και την εκτεταμένη 
διαθεσιμότητα και χρήση δικτύων πολύ υψηλής χω-ρητικότητας, συμπεριλαμβανομένων των σταθερών, κινητών και ασύρματων δικτύων, και των υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθιστώντας δυνατή την 
επίτευξη μέγιστων οφελών όσον αφορά την επιλογή, 
την τιμή και την ποιότητα με βάση τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό, διατηρώντας την ασφάλεια των δικτύων 
και των υπηρεσιών, διασφαλίζοντας υψηλό και ενιαίο 
επίπεδο προστασίας για τους τελικούς χρήστες μέσω των 
απαραίτητων ειδικών τομεακών κανόνων και ανταποκρι-
νόμενες στις ανάγκες, όπως οι προσιτές τιμές, συγκεκρι-
μένων κοινωνικών ομάδων, ιδίως των τελικών χρηστών 
με αναπηρία, των ηλικιωμένων τελικών χρηστών και των 
τελικών χρηστών με ειδικές κοινωνικές ανάγκες, καθώς και την επιλογή και ισοδύναμη πρόσβαση για τους τελι-
κούς χρήστες με αναπηρίες.
3. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η Ε.Ε.Τ.Τ. 
επικουρούν, κατά περίπτωση, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
όταν αυτή καταρτίζει κριτήρια αναφοράς και εκθέσεις 
σχετικά με την αποτελεσματικότητα των μέτρων που 
έχουν ληφθεί προς επίτευξη των στόχων που αναφέρο-νται στην παρ. 2.
4. Προς επίτευξη των στόχων πολιτικής που αναφέ-
ρονται στην παρ. 2 και εξειδικεύονται στην παρούσα 
παράγραφο, η Ε.Ε.Τ.Τ. και οι λοιπές αρμόδιες αρχές, με-ταξύ άλλων:
α) προάγουν τη ρυθμιστική προβλεψιμότητα μέσω της 
διασφάλισης συνεπούς ρυθμιστικής προσέγγισης κατά 
τη διάρκεια ενδεδειγμένων περιόδων ανασκόπησης και 
μέσω της συνεργασίας μεταξύ τους, με το BEREC, την 
ομάδα για την πολιτική ραδιοφάσματος («RSPG») και 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή,
β) διασφαλίζουν ότι, σε παρόμοιες περιπτώσεις, δεν 
γίνεται διάκριση στην αντιμετώπιση των παρόχων δικτύ-
ων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
γ) εφαρμόζουν το δίκαιο της Ε.Ε. με τεχνολογικά ου-
δέτερο τρόπο, στον βαθμό που αυτό συνάδει με την 
επίτευξη των στόχων της παρ. 2,
δ) προωθούν αποτελεσματικές επενδύσεις και καινο-
τομίες των νέων και ενισχυμένων υποδομών, συνυπολο-
γίζοντας τη μέριμνα ότι οπ οιαδήποτε υποχρέωση πρό-
σβασης λαμβάνει δεόντως υπόψη τους κινδύνους που 
αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν την 
επένδυση και επιτρέποντας διάφορες ρυθμίσεις για τη συνεργασία μεταξύ επενδυτών και φορέων που ζητούν 
πρόσβαση, προκειμένου να επιμεριστεί ο επενδυτικός 
κίνδυνος με ταυτόχρονη διασφάλιση του ανταγωνισμού 
στην αγορά και της αρχής της μη εισαγωγής διακρίσεων,
ε) συνυπολογίζουν δεόντως τις ποικίλες συνθήκες 
όσον αφορά τις υποδομές, τον ανταγωνισμό, την κατά-
σταση των τελικών χρηστών και ιδίως των καταναλωτών 
στις διάφορες γεωγραφικές ζώνες του ίδιου κράτους μέ-
λους, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών υποδομών 
υπό τη διαχείριση φυσικών προσώπων για μη κερδο-
σκοπικό σκοπό,
στ) επιβάλλουν εκ των προτέρων ρυθμιστικές υπο-
χρεώσεις στον βαθμό που είναι αναγκαίος, ώστε να δια-
σφαλίζεται αποτελεσματικός και βιώσιμος ανταγωνισμός 
προς όφελος των τελικών χρηστών, και χαλαρώνουν ή αίρουν τις υποχρεώσεις αυτές εφόσον πληρούται αυτή η προϋπόθεση.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. και οι λοιπές αρμόδιες αρχές ενεργούν κατά 
τρόπο αμερόληπτο, αντικειμενικό, διαφανή και αναλο-
γικό, χωρίς να εισάγουν διακρίσεις.
Άρθρο 112
Στρατηγικός σχεδιασμός και συντονισμόςτης πολιτικής του ραδιοφάσματος(άρθρο 4 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και κατά 
περίπτωση η Ε.Ε.Τ.Τ. συνεργάζονται με τους αρμόδιους 
φορείς των άλλων κρατών - μελών της Ε.Ε., καθώς και 
με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά τον στρατηγικό σχε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9684 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
διασμό, τον συντονισμό και την εναρμόνιση της χρήσης 
ραδιοφάσματος στην Ε.Ε., σύμφωνα με τις πολιτικές της 
Ε.Ε. για την εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της εσωτερι-
κής αγοράς στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών. 
Προς τον σκοπό αυτόν, λαμβάνουν υπόψη τους, μεταξύ 
άλλων, την οικονομία, την ασφάλεια, την υγεία, το δημό-
σιο συμφέρον, την ελευθερία έκφρασης, τις πολιτιστικές, 
επιστημονικές, κοινωνικές και τεχνικές πτυχές των πολι-
τικών της Ε.Ε., καθώς και τα διάφορα συμφέροντα των κοινοτήτων χρηστών του ραδιοφάσματος, με στόχο τη 
βελτιστοποίηση της χρήσης του ραδιοφάσματος και την 
αποφυγή επιβλαβών παρεμβολών.
2. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και κατά 
περίπτωση η Ε.Ε.Τ.Τ. συνεργάζονται με τους αρμόδιους 
φορείς των άλλων κρατών - μελών της Ε.Ε. και με την Ευ-
ρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να προάγουν τον συντο-
νισμό των προσεγγίσεων πολιτικής του ραδιοφάσματος 
στην Ε.Ε. και, οσάκις ενδείκνυται, εναρμονισμένες προϋ-
ποθέσεις όσον αφορά τη διαθεσ ιμότητα και την αποτε-
λεσματική χρήση του ραδιοφάσματος που απαιτούνται για την εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
3. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και κατά 
περίπτωση η Ε.Ε.Τ.Τ. συνεργάζονται, μέσω της RSPG, με τους αρμόδιους φορείς των άλλων κρατών - μελών της 
Ε.Ε. και με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σύμφωνα με την 
παρ. 1, και, κατόπιν αιτήματός τους, με το Ευρωπαϊκό Κοι-
νοβούλιο και το Συμβούλιο, προς στήριξη του στρατηγι-
κού σχεδιασμού και του συντονισμού των προσεγγίσεων 
πολιτικής του ραδιοφάσματος στην Ε.Ε., ως ακολούθως:
α) αναπτύσσουν βέλτιστες πρακτικές για ζητήματα 
σχετικά με το ραδιοφάσμα με στόχο την εφαρμογή της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972,
β) διευκολύνουν τον συντονισμό μεταξύ των κρα-
τών - μελών με στόχο την εφαρμογή της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972 και άλλων κανόνων του ενωσιακού δικαίου 
και τη συμβολή στην ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς,
γ) συντονίζουν τις προσεγγίσεις τους όσον αφορά στην 
εκχώρηση και την άδεια χρήσης του ραδιοφάσματος και 
δημοσιεύουν εκθέσεις ή γνωμοδοτήσεις για ζητήματα 
σχετικά με το ραδιοφάσμα.
ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙ
ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ Ι
ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 113
Αρμοδιότητες της Εθνικής ΕπιτροπήςΤηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.)(άρθρο 5 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρο-
μείων (Ε.Ε.Τ.Τ.) η οποία συστάθηκε με το ν. 2246/1994 
(Α΄ 172) αποτελεί την Εθνική Ρυθμιστική Αρχή (National 
Regulatory Authority) σε θέματα παροχής δικτύων και 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συναφών ευ-
κολιών και συναφών υπηρεσιών, η δε λειτουργία της 
διέπεται από τα άρθρα 6 έως 11 του ν. 4070/2012 (Α΄ 82).2. Ειδικότερα η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει, με την επιφύλαξη του άρ-
θρου 114, τις αρμοδιότητες που ορίζονται στο παρόν 
Μέρος και ιδίως:
α) Ρυθμίζει κάθε θέμα, το οποίο αφορά στον καθο-
ρισμό σχετικών αγορών προϊόντων ή υπηρεσιών ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών στην Ελληνική Επικράτεια και 
προβαίνει στην ανάλυση της αποτελεσματικότητας του 
ανταγωνισμού. Ρυθμίζει κάθε θέμα που αφορά στον ορι-
σμό και στις υποχρεώσεις παρόχων με σημαντική ισχύ 
στις ανωτέρω σχετικές αγορές, ενεργώντας σύμφωνα με 
τις διατάξεις του παρόντος Μέρους.
β) Εποπτεύει και ελέγχει τους παρόχους δικτύων και 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και επιβάλλει 
τις σχετικές κυρώσεις.
γ) Εκδίδει Κώδικες Δεοντολογίας για την παροχή δικτύ-
ων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς 
και συναφών ευκολιών και υπηρεσιών.
δ) Τηρεί αρχείο που περιέχει όλα τα απαραίτητα στοι-
χεία που αποτυπώνουν την εικόνα της αγοράς ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών στην Ελλάδα. Με απόφαση της κα-
θορίζονται οι όροι τήρησης του αρχείου, η συμβατότητα 
του με τη νομοθεσία περί προσωπικών δεδομένων, τα 
μέτρα για την τήρηση του απορρήτου, καθώς και οι όροι 
και οι διαδικασίες προσβασιμότητας του αρχείου.
ε) Παρέχει τις υπηρεσίες της για την εξωδικαστική επί-
λυση διαφορών που προκύπτουν από την εφαρμογή 
του παρόντος Μέρους, διατηρώντας την αρμοδιότητά 
της επί των υποθέσεων που είναι εκκρεμείς κατά τη δη-
μοσίευσή του.
στ) Μεριμνά για την τήρηση της νομοθεσίας περί ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών και ταχυδρομικών υπηρεσιών και εφαρμόζει τις διατάξεις του ν. 3959/2011 (Α΄ 93), σε 
σχέση με την άσκηση των δραστηριοτήτων των επι-
χειρήσεων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και τις 
διατάξεις των άρθρων 101 και 102 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ε.Ε (C 202/2016), καθώς και τον Κανονι-
σμό 1/2003/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 
2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που 
προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης (L 1). 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να ζητά τη συνδρομή της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού σε όσες περιπτώσεις κρίνει αναγκαίο.
ζ) Συνεργάζεται, συνάπτοντας σχετικές συμφωνίες συ-
νεργασίας όπου κρίνεται απαραίτητο, και ανταλλάσσει 
πληροφορίες με κάθε δημόσια αρχή, ιδιαιτέρως δε με 
το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την Επιτροπή Ανταγωνισμού, το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (Ε.Σ.Ρ .), την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού 
Χαρακτήρα (Α.Π.Δ.Π.Χ.), την Αρχή Διασφάλισης Απορρή-
του Επικοινωνιών (Α.Δ.Α.Ε.), τη Γενική Γ ραμματεία Εμπο-
ρίου και Προστασίας του Καταναλωτή, το Συνήγορο του 
Καταναλωτή και τη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού 
Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας, για ζητήματα 
κοινού ενδιαφέροντος. Σε σχέση με τις ανταλλασσόμενες 
πληροφορίες, η αποδέκτρια Αρχή εξασφαλίζει το ίδιο 
επίπεδο εμπιστευτικότητας με τη διαβιβάζουσα Αρχή.
η) Διενεργεί ακροάσεις για τη διαπίστωση παραβάσε-
ων διατάξεων του παρόντος νόμου, καθώς και για κάθε 
άλλη περίπτωση για την οποία ρητά δίδεται σχετική αρ-
μοδιότητα με το παρόν Μέρος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9685 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
θ) Εκδίδει τον Κανονισμό Ακροάσεων, ο οποίος ρυθμί-
ζει τα σχετικά θέματα για τη διεξαγωγή αυτών σε εφαρ-
μογή των αρμοδιοτήτων της, σύμφωνα με το παρόν 
Μέρος.
ι) Κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις Εθνι-
κές Ρυθμιστικές Αρχές των άλλων κρατών - μελών και 
στον BEREC τα σχέδια μέτρων αρμοδιότητάς της που 
υπόκεινται στη διαδικασία κοινοποίησης, σύμφωνα με 
τις διατάξεις του παρόντος Μέρους και την κοινοτική 
νομοθεσία περί ηλεκτρονικών επικοινωνιών και δύνα-
ται να υποβάλλει παρατηρήσεις στα κοινοποιούμενα 
σχέδια μέτρων των Εθνικών Ρυθμιστικών Αρχών άλλων 
κρατών - μελών.
ια) Συνεργάζεται με το BEREC και με τις αντίστοιχες 
Εθνικές Ρυθμιστικές Αρχές των υπόλοιπων κρατών με-λών της Ε.Ε. ή τρίτων κρατών, καθώς και με κοινοτικούς, ευρωπαϊκούς ή διεθνείς φορείς, συνάπτοντας και σχετι-
κές συμφωνίες συνεργασίας όπου κρίνεται απαραίτητο, 
σε θέματα αρμοδιότητας της. Επίσης, συνεργάζεται με 
το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και παρέχει 
κάθε αναγκαία υποστήριξη σε αυτό για την εκπροσώπη-
ση της χώρας σε διεθνείς, ευρωπαϊκούς και κοινοτικούς οργανισμούς.
ιβ) Διενεργεί, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήματος του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, δημόσιες διαβου-
λεύσεις για θέματα των αρμοδιοτήτων της σύμφωνα με 
τις διατάξεις της εθνικής και ενωσιακής νομοθεσίας περί 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Με απόφασή της δύναται 
να καθορίζει κάθε σχετική λεπτομέρεια για τη διαδικασία 
διενέργειας των ως άνω διαβουλεύσεων.
ιγ) Ασκεί κάθε αρμοδιότητα σχετική με τις γενικές 
άδειες και εκδίδει κανονισμούς με τους οποίους ρυθμί-
ζεται κάθε σχετικό θέμα και ιδίως η διαδικασία υποβολής 
Δήλωσης Καταχώρισης, ο καθορισμός όρων παροχής 
υπηρεσιών υπό καθεστώς  γενικής άδειας, η τροποποίη-
ση των όρων αυτών, η επιβολή τελών και η τροποποίησή 
τους.
ιδ) Τηρεί και διαχειρίζεται το Εθνικό Μητρώο Ραδιο-
συχνοτήτων στο οποίο έχουν πλήρη και επιγραμμική 
σύνδεση και πρόσβαση αποκλειστικώς ανάγνωσης 
οι αρμόδιες υπηρεσίες των Υπουργείων Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης και Εθνικής Άμυνας. Με απόφαση των Υπουρ-
γών Εθνικής Άμυνας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μετά 
από εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ., καθορίζονται οι απαιτήσεις 
που πρέπει να πληροί το Μητρώο, προκειμένου να είναι 
δυνατή η άσκηση των αρμοδιοτήτων του άρθρου 114, 
θέματα που αφορούν την οργάνωση, λειτουργία, ανά-
πτυξη και έλεγχο του Μητρώου αυτού, καθώς και κάθε 
θέμα σχετικό για την εφαρμογή του παρόντος.
Έχει πλήρη και επιγραμμική σύνδεση και πρόσβαση 
αποκλειστικώς ανάγνωσης στο Μητρώο Δικτυακών Υπο-
δομών που τηρείται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4053/2012 
(Α΄ 44).
ιε) Τηρεί και διαχειρίζεται το Μητρώο Παρόχων Δι-
κτύων και Υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών του 
άρθρου 120.
ιστ) Ζητά, με αιτιολογημένο αίτημά της και στο πλαίσιο 
των αρμοδιοτήτων της, από τις επιχειρήσεις που δραστη-ριοποιούνται στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινω-
νιών, καθώς και από τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που 
δραστηριοποιούνται στον τομέα του ραδιοεξοπλισμού, 
κάθε πληροφορία τεχνικού, χρηματοοικονομικού ή νομι-
κού περιεχομένου, που απαιτείται για να διασφαλίζεται 
η συμμόρφωση προς τις διατάξεις του παρόντος Μέ-
ρους, του π.δ. 98/2017, τις κανονιστικές της αποφάσεις 
και τους όρους της αδείας τους. Ιδίως, δύναται να απαιτεί 
από τις επιχειρήσεις, οι οποίες παρέχουν δίκτυα ή υπηρε-
σίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών υπό καθεστώς γενικής 
αδείας, ή στις οποίες έχουν εκχωρηθεί ραδιοσυχνότητες 
ή αριθμοί, την παροχή κάθε πληροφορίας που απαιτείται 
για τον έλεγχο συμμόρφωσης με τους όρους παροχής 
της συγκεκριμένης υπηρεσίας, σύμφωνα με την γενική 
άδεια ή τα δικαιώματα χρήσης ή με τις ειδικές κανονι-
στικές υποχρεώσεις του παρόντος. Οι πληροφορίες που 
ζητά η Ε.Ε.Τ.Τ. πρέπει να είναι ανάλογες με το σκοπό που 
επιδιώκεται κάθε φορά.
ιζ) Καθορίζει τις ραδιοσυχνότητες ή ζώνες ραδιοσυ-
χνοτήτων για τις οποίες απαιτούνται δικαιώματα χρήσης, 
στο πλαίσιο των διατάξεων του παρόντος.
ιη) Χορηγεί, ανακαλεί ή περιορίζει τα δικαιώματα 
χρήσης ραδιοσυχνοτήτων για την παροχή δικτύων και 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τη χρήση 
ραδιοεξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων της χρήσης 
για σκοπούς ερευνητικούς, πειραματικούς, πιλοτικής λει-
τουργίας και επίδειξης ή αντίστοιχους σκοπούς, καθώς 
και των σταθερών και κινητών ζεύξεων μεταφοράς προ-
γράμματος, βάσει των αρμοδιοτήτων της και σύμφωνα 
με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους. Για τον σκοπό 
αυτόν εκδίδει κανονισμούς, οι οποίοι ρυθμίζουν κάθε 
σχετικό θέμα και ιδίως τη διαδικασία και τις προϋποθέ-
σεις καθορισμού των ραδιοσυχνοτήτων για τις οποίες 
απαιτούνται ατομικά δικαιώματα χρήσης, τους όρους 
και τις προϋποθέσεις υπό τους οποίους χορηγούνται τα 
ατομικά δικαιώματα χρήσης, πότε ανακαλείται η από-
φαση αυτή, τους όρους χρήσης και εκμετάλλευσης του 
ατομικού αυτού δικαιώματος, περιλαμβανομένων και 
των όρων που αφορούν στη μεταβίβαση ή εκμίσθωση 
ή χρήση ραδιοσυχνοτήτων, ή μέρους αυτών, οι οποίες 
έχουν εκχωρηθεί ή απονεμηθεί και την ανάκληση των 
σχετικών αποφάσεων, καθώς και την επιβολή τελών εκ-χώρησης και χρήσης.
ιθ) Διαχειρίζεται τις ραδιοσυχνότητες ή ζώνες του φά-
σματος ραδιοσυχνοτήτων των οποίων την ευθύνη έχει, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους.
κ) Διαχειρίζεται το  Εθνικό Σχέδιο Αριθμοδότησης 
(Ε.Σ.Α.). Εκχωρεί, δεσμεύει, ανακαλεί ή περιορίζει τα δι-
καιώματα χρήσης αριθμών ή ομάδων αριθμών, εποπτεύ-
ει την εφαρμογή του και καθορίζει τα τέλη εκχώρησης και χρήσης των αριθμών.
κα) Ρυθμίζει τα θέματα φορητότητας αριθμών, εκδί-
δοντας τις σχετικές κανονιστικές πράξεις και ελέγχει την 
εφαρμογή τους.
κβ) Διενεργεί τις διαγωνιστικές διαδικασίες για τη χο-
ρήγηση των δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυχνοτήτων και 
αριθμών.
κγ) Ρυθμίζει την πρόσβαση και διασύνδεση, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του παρόντος νόμου, εκδίδοντας πράξεις 
σε όσες περιπτώσεις αυτό απαιτείται.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9686 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
κδ) Ασκεί τις αρμοδιότητες σχετικά με την παροχή 
καθολικής υπηρεσίας και υπ οβάλλει εισηγήσεις προς 
τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σύμφωνα με 
τις διατάξεις του παρόντος Μέρους, και με πράξεις της 
ρυθμίζει κάθε αναγκαία λεπτομέρεια, καθορίζοντας πρό-
σθετα πρότυπα ποιότητ ας υπηρεσιών, πέραν των όσων 
αναφέρονται στο Παράρτημα Χ του ν. 4070/2012.
κε) Ρυθμίζει θέματα προστασίας του καταναλωτή στον 
τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, εκδίδοντας προς 
τούτο και κανονιστικές πράξεις, σύμφωνα με τον παρό-ντα νόμο. Για τα θέματα αυτά συνεργάζεται με τη Γενική Γ ραμματεία Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή και 
διαβουλεύεται με οργανώσεις καταναλωτών και χρη-
στών, καθώς και φορέων παροχής υπηρεσιών.
κστ) Χορηγεί τις άδειες κατασκευής κεραιών σταθ-
μών στην ξηρά, συμπεριλαμβανομένων των ραδιοτη-
λεοπτικών, και ασκεί όλες τις σχετικές αρμοδιότητες 
που αναφέρονται στο Κεφάλαιο Α΄ του Μέρους ΙΑ του 
ν. 4635/2019 (Α΄ 167). Εκδίδει κάθε αναγκαία κανονιστική 
πράξη για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, η οποία 
περιλαμβάνει ιδίως τη διαδικασία χορήγησης της άδειας 
κατασκευής, τους όρους συνεγκατάστασης ή από κοινού 
χρήσης ευκολιών, τις προϋποθέσεις ταυτοποίησης της 
κάθε κατασκευής κεραίας, τις διαδικασίες τροποποίησης 
ή ανάκλησης των αδειών.
κζ) Εισηγείται ή γνωμοδοτεί για την έκδοση κανονι-
στικών πράξεων στο πλαίσιο εφαρμογής του παρόντος Μέρους.
κη) Απευθύνει Οδηγίες και συστάσεις, επιβάλλει κατ’ 
αποκλειστικότητα πρόστιμα και λοιπές διοικητικές κυ-
ρώσεις σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στους τομείς ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με την 
κείμενη νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των ποινών 
και κυρώσεων, που προβλέπονται στον ν. 3959/2011 και 
παραπέμπει τους παραβάτες στις δικαστικές αρχές.
κθ) Είναι αρμόδια για θέματα που αφορούν τη διαθεσι-
μότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά και τη θέση του σε 
λειτουργία σύμφωνα με τα οριζόμενα στο π.δ. 98/2017. 
Με κανονισμούς, τους οποίους εκδίδει, καθορίζεται 
κάθε σχετικό με τα ανωτέρω θέμα και κάθε αναγκαία 
λεπτομέρεια, καθώς και ιδιαίτερα ζητήματα που αφο-
ρούν σε τεχνικά χαρακτηριστικά, πιθανούς περιορισμούς 
χρήσης και ραδιοδιεπαφές και διεξαγωγή ελέγχων για 
τη διαπίστωση συμμόρφωσης του ραδιοεξοπλισμού. 
Σε περίπτωση παραβάσεων της κείμενης νομοθεσίας 
σχετικά με τον ραδιοεξοπλισμό επιβάλλονται τα μέτρα και οι κυρώσεις που προβλέπονται στο π.δ. 98/2017.
Για τον έλεγχο της συμμόρφωσης του ραδιοεξοπλι-
σμού με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, τα μέλη 
του προσωπικού της Ε.Ε.Τ.Τ. ή και τρίτα πρόσωπα εξουσι-
οδοτημένα για το σκοπό αυτόν από την Ε.Ε.Τ.Τ. μπορούν 
να εισέρχονται σε χώρους διάθεσης και αποθήκευσης 
του ραδιοεξοπλισμού και να λαμβάνουν ατελώς δείγμα-
τα του εξοπλισμού, όπως αυτός διατίθεται στην αγορά.
λ) Δύναται να διεξάγει γεωγραφικές έρευνες σχετικά 
με την εμβέλεια των δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνι-
ών που είναι ικανά να παρέχουν ευρυζωνικές υπηρεσίες 
σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 130.λα) Εκπροσωπεί την Ελλάδα στον BEREC, συμμετέχο-
ντας ενεργά στις εργασίες του, για την προώθηση και την 
εκπλήρωση των στόχων που τίθενται. Στο πλαίσιο αυτό 
η Ε.Ε.Τ.Τ. δικαιούται να συλλέγει απαραίτητα δεδομένα 
και άλλες πληροφορίες από τους συμμετέχοντες στην 
αγορά, για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της και τη 
συμβολή στα καθήκοντα του BEREC.
λβ) Ρυθμίζει ζητήματα που αφορούν την τεχνολογική 
ουδετερότητα δικτύων σύμφωνα με τις αρχές του άρ-
θρου 111 του παρόντος. Είναι αρμόδια για την αξιολό-
γηση και τη στενή παρακολούθηση της διαμόρφωσης 
της αγοράς και ζητημάτων ανταγωνισμού σχετικά με την 
πρόσβαση στο ανοικτό διαδίκτυο.
λγ) Εκδίδει κανονιστικές ή ατομικές διοικητικές πρά-
ξεις, με τις οποίες ρυθμίζεται κάθε διαδικασία και θέμα σε σχέση με τις ανωτέρω αρμοδιότητες της.
λδ) Ελέγχει και εποπτεύει την εφαρμογή υποχρεώσεων 
παροχής χονδρικής πρόσβασης και συναφών ευκολι-
ών, ελέγχου τιμών και κοστολόγησης, δημοσιότητας και 
μη διακριτικής μεταχείρισης όσον αφορά τη χονδρική 
πρόσβαση και δημοσίευση προσφορών αναφοράς, όπως αυτές εκάστοτε ισχύουν, που επιβάλλονται σε φορείς οι οποίοι αναπτύσσουν και παρέχουν δίκτυα 
και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών με δημόσια συγχρηματόδοτηση και η υλοποίηση τους έχει εγκριθεί με απόφαση της Ε.Ε. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εκδίδει κανονισμούς για 
να ρυθμίζει κάθε αναγκαίο ζήτημα για την εφαρμογή 
των ως άνω, μετά τη συνεργασία με τον αρμόδιο φο-
ρέα όταν αυτό απαιτείται. Σε περίπτωση που οι υπόχρεοι 
δεν συμμορφώνονται με τις ανωτέρω υποχρεώσεις τους 
η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επιβάλλει σε βάρος τους διοικητικές 
κυρώσεις βάσει των άρθρων 137 και 138 του παρόντος.
λε) Δύναται να χορηγεί πιστοποιητικά και βεβαιώσεις 
βάσει των τηρουμένων στις οργανικές της μονάδες στοι-
χείων, σε ηλεκτρονική μορφή με πλήρως αυτοματοποι-
ημένο τρόπο και χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και 
Επικοινωνιών. Τα πιστοποιητικά αυτά εκδίδονται είτε 
με τη χρήση μηχανικής αποτύπωσης, ιδιόχειρης υπο-
γραφής, αρμοδίως εξουσιοδοτημένου προσώπου και 
σφραγίδας της Ε.Ε.Τ.Τ., είτε με χρήση άλλων μέσων που 
προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία.
3. Πλέον των ανωτέρω, η Ε.Ε.Τ.Τ., με την επιφύλαξη 
του άρθρου 227 εξακολουθεί, και μετά την έκδοση του 
παρόντος, να ασκεί τις αρμοδιότητες του άρθρου 12 του 
ν. 4070/2012.
Άρθρο 114
Αρμοδιότητες του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης
1. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης αποτε-
λεί την Αρχή Τηλεπικοινωνιών (Administration), όπως 
ο  όρος αυτός καθορίζεται στον Καταστατικό Χάρτη 
της Διεθνούς Ενωσης Τηλεπικοινωνιών (International 
Telecommunication Union, ITU).
2. Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχει τις αρ-
μοδιότητες που ορίζονται στο παρόν Μέρος και ιδίως :
α) Τη χάραξη της πολιτικής στον τομέα των ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9687 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
β) Τη λήψη των απαιτούμενων νομοθετικών μέτρων 
και κανονιστικών πρωτοβουλιών στον τομέα των ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών, σύμφωνα με το παρόν Μέρος.
γ) Την αξιολόγηση και ιεράρχηση της σκοπιμότητας 
προγραμμάτων επενδύσεων αναπτυξιακού χαρακτήρα 
στον εν λόγω τομέα, σε συνεργασία με τους κατά περί-
πτωση συναρμόδιους υπουργούς.
δ) Τον συντονισμό με τα άλλα κράτη - μέλη και την 
άσκηση των διεθνών σχέσεων της χώρας στον τομέα 
των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και την εκπρο-σώπηση της στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών, σε Δι-εθνείς Ενώσεις, Διεθνείς Οργανισμούς, στα Όργανα της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε άλλες διεθνείς συναντήσεις, 
σε συνεργασία με άλλες Εθνικές Αρχές ή συναρμόδια 
Υπουργεία, όπου απαιτείται.
ε) Την ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία Απο-
φάσεων και Συστάσεων της Ε.Ε., της Ευρωπαϊκής Συν-
διάσκεψης Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών (CEPT), καθώς και συστάσεων της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοι-
νωνιών, με την έκδοση σχετικών υπουργικών αποφά-
σεων.
στ) Τη διαχείριση των θεμάτων των δορυφορικών 
τροχιών, των τμημάτων της τροχιάς των γεωστατικών 
δορυφόρων και των συσχετισμένων με αυτές συχνο-
τήτων που έχουν απονεμηθεί ή εκχωρηθεί στη Χώρα.
ζ) Τον καθορισμό, μετά από εισήγηση της Εθνικής Επι-
τροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (Ε.Ε.Τ.Τ.), του 
περιεχομένου της καθολικής υπηρεσίας και των προϋπο-
θέσεων και της διαδικασίας για τον καθορισμό κριτηρίων 
επιλογής των παροχών αυτής.
η) Την εναρμόνιση της χρήσης των ραδιοσυχνοτήτων 
με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ε.Ε., με σκοπό την εξα-σφάλιση της ουσιαστικής και αποτελεσματικής χρήσης 
τους.
θ) Την έκδοση, από κοινού με τον Υπουργό Εθνικής 
Άμυνας, του Εθνικού Κανονισμού Κατανομής Ζωνών Συ-
χνοτήτων (Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ.), με βάση τον οποίο κατανέμεται 
το φάσμα ραδιοσυχνοτήτων σε υπηρεσίες ραδιοεπικοι-
νωνιών και, κατά περίπτωση, καθορίζονται χρήστες, σε 
αποκλειστική ή μεριζόμενη βάση, ζωνών ραδιοσυχνοτή-
των ή μεμονωμένων ραδιοσυχνοτήτων και καθορίζονται 
διοικητικοί και τεχνικοί όροι χρήσης ζωνών ραδιοσυχνο-
τήτων ή μεμονωμένων ραδιοσυχνοτήτων.
ι) Την έκδοση, μετά από εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ., του Εθνι-
κού Σχεδίου Αριθμοδότησης (Ε.Σ.Α.), με την επιφύλα-
ξη περιορισμών που επιβάλλονται για λόγους εθνικής 
ασφάλειας. Το Ε.Σ.Α. διασφαλίζει την παροχή επαρκούς πλήθους αριθμών και σειρών αριθμών, σε όλες τις υπη-
ρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, που παρέχονται στο 
κοινό.
ια) Τον καθορισμό, με την έκδοση υπουργικής από-
φασης από κοινού με τον Υπουργό Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας των τεχνικών προδιαγραφών για τα εσωτερικά 
ενσύρματα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και με 
την έκδοση υπουργικής απόφασης για τις εγκαταστάσεις 
τηλεπικοινωνιακών δικτύων εκτός κτιρίων.
ιβ) Την έκδοση αποφάσεων για τον καθορισμό κάθε 
τεχνικού θέματος σχετικού με τη χρήση των ζωνών ή των 
μεμονωμένων συχνοτήτων για τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση, καθώς και κάθε τεχνικού θέματος σχετικού 
με την παραγωγή, μετάδοση και αναμετάδοση ραδιοτη-
λεοπτικών προγραμμάτων.
ιγ) Την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας και ανά-
πτυξης στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
ιδ) Την προώθηση της τυποποίησης σε όλους τους κλά-
δους των ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε συνεργασία με 
τα Υπουργεία Εσωτερικών, Ανάπτυξης και Επενδύσε-
ων, την Ε.Ε.Τ.Τ., τον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης 
(ΕΛ.Ο.Τ.) και άλλους συναφείς φορείς.
ιε) Τον καθορισμό και τη χωροθέτηση συγκεκριμένων 
ακινήτων για τη λειτουργία πάρκων κεραιών, σε συνερ-γασία με κάθε άλλο συναρμόδιο υπουργό.
ιστ) Τη χάραξη της πολιτικής επί της ασφάλειας των 
δημόσιων δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών από κοινού με τους κατά περίπτωση συναρμό-
διους υπουργούς, σύμφωνα με τις διατάξεις της εθνικής 
και ενωσιακής νομοθεσίας.
ιζ) Τον καθορισμό, από κοινού με τους κατά περίπτωση 
συναρμόδιους υπουργούς, των Χαρτών Συχνοτήτων για 
τη λειτουργία της ραδιοφωνίας και της τηλεόρασης. Ειδι-
κότερα, με τους Χάρτες Συχνοτήτων δύνανται να καθο-ρίζονται οι ελάχιστες τεχνικές προδιαγραφές εκπομπής 
που πρέπει να πληρούν οι πάροχοι δικτύου, συμπερι-
λαμβανομένης και της Ε.P .T. A.E., οι περιορισμοί εκπο-
μπής στους οποίους υπόκεινται οι πάροχοι, τα επιτρεπτά 
κέντρα εκπομπής, η γεωγραφική περιοχή κάλυψης του κάθε κέντρου εκπομπής, καθώς και η διαδικασία περιο-
δικού ελέγχου των ανωτέρω περιορισμών εκπομπής. Οι 
ως άνω Χάρτες Συχνοτήτων διαμορφώνονται σύμφωνα 
με τη Διεθνή Σύμβαση Τηλεπικοινωνιών, τον προσαρ-
τημένο σε αυτήν Κανονισμό Ραδιοεπικοινωνιών και τις Διεθνείς Συμβάσεις εκχώρησης συχνοτήτων.
ιη) Την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας στον το-
μέα της χρήσης του ραδιοφάσματος και της τροχιάς των 
γεωστατικών δορυφόρων, σε συνεργασία με τους κατά 
περίπτωση συναρμόδιους Υπουργούς.
ιθ) Τη χάραξη πολιτικής επί τεχνικών θεμάτων, λειτουρ-
γίας και διακυβέρνησης του διαδικτύου από κοινού με 
τους κατά περίπτωση συναρμόδιους υπουργούς, σύμ-
φωνα με τις διατάξεις της εθνικής και ενωσιακής νομο-
θεσίας, καθώς και το συντονισμό των σχετικών με αυτών 
δράσεων και ενεργειών σε εθνικό, ενωσιακό και διεθνές 
επίπεδο.
κ) Τη χάραξη της εθνικής ψηφιακής στρατηγικής, την 
ανάληψη των απαιτούμενων πρωτοβουλιών και το σχε-διασμό δραστηριοτήτων σε εθνικό επίπεδο, καθώς και 
το  συντονισμό των κατά περίπτωση εμπλεκόμενων 
φορέων, για την υλοποίηση της Ψηφιακής Στρατηγικής 
της Ε.Ε., όπως αυτή προβλέπεται στο εκάστοτε πολυετές 
πλάνο, με στόχο την προώθηση της ψηφιακής ενιαίας 
αγοράς.
κα) Τη χάραξη της εθνικής διαστημικής και δορυφο-
ρικής πολιτικής και στρατηγικής, τον καθορισμό δρά-
σεων και μέτρων για την ανάπτυξη, προώθηση και εκ-
μετάλλευση συστημάτων δορυφορικών επικοινωνιών, 
την ανάληψη των απαιτούμενων πρωτοβουλιών και 
το σχεδιασμό δραστηριοτήτων σε εθνικό και διεθνές 
επίπεδο, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9688 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ως προς τα θέματα αρμοδιότητά του, συμπεριλαμβανο-
μένης και της καταχώρησης διαστημικών αντικειμένων 
σε μητρώο-αρχείο, την εκπροσώπηση της Χώρας σε 
ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο στο διαστημικό τομέα, 
καθώς και το συντονισμό των κατά περίπτωση εμπλεκο-
μένων δημόσιων και ιδιωτικών φορέων στους τομείς των 
διαστημικών εφαρμογών, τεχνολογιών και υπηρεσιών.
κβ) Τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσμα-
τος και τον καθορισμό των όρων και των διαδικασιών 
χορήγησης δικαιωμάτων χορήγησης ραδιοφάσματος 
σε κρατικά δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συμπε-
ριλαμβανομένης της χρήσης για σκοπούς ερευνητικούς, 
πειραματικούς, πιλοτικής λειτουργίας και επίδειξης ή 
αντίστοιχους σκοπούς.
κγ) Τον καθορισμό των αντίστοιχων θεμάτων για τα 
δίκτυα και τους μεμονωμένους σταθμούς ραδιοεπικοι-
νωνιών της υπηρεσίας ραδιοερασιτέχνη, της υπηρεσί-
ας ραδιοερασιτέχνη μέσω δορυφόρου, καθώς και της 
υπηρεσίας ζώνης συχνοτήτων πολιτών («Citizens’Band», 
«CB»).
κδ) Τη διεξαγωγή γεωγραφικής έρευνας σχετικά με 
την εμβέλεια των δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
που είναι ικανά να παρέχουν ευρυζωνικές υπηρεσίες 
(«ευρυζωνικά δίκτυα») έως τις 21 Δεκεμβρίου 2023 και 
στη συνέχεια την επικαιροποιεί τουλάχιστον ανά τρία 
(3) έτη, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 130.
3. Πλέον των ανωτέρω, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης, με την επιφύλαξη των όσων προβλέπονται 
στο άρθρο 227 εξακολουθεί και μετά την έκδοση του πα-
ρόντος νόμου να ασκεί τις αρμοδιότητες του άρθρου 4 του ν. 4070/2012.
4. Στο δικτυακό τόπο του Υπουργείου Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης αναρτάται κατάλογος των αρμόδιων για 
την εφαρμογή του παρόντος νόμου αρχών με αναφορά στις αρμοδιότητες αυτών.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IΙ
ΕΘΝΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΡΑΔΙΟΦΑΣΜΑΤΟΣΚΑΙ ΔΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ ΤΡΟΧΙΩΝ
Άρθρο 115
Γενικές αρχές χρήσης ραδιοφάσματος
1. Το ραδιοφάσμα αποτελεί σπάνιο πόρο, η διαχείριση 
του οποίου συνιστά κυριαρχικό δικαίωμα του Κράτους, καθώς και δημόσιο αγαθό με σημαντική κοινωνική, πο-λιτιστική και οικονομική αξία.
2. Το ραδιοφάσμα χρησιμοποιείται ιδίως για:α) τη διασφάλιση της ζωής και της ιδιοκτησίας,
β) την εξυπηρέτηση της εθνικής ασφάλειας και άμυνας,
γ) την υποστήριξη της καταπολέμησης του εγκλήμα-
τος και της εφαρμογής του νόμου,
δ) την υποστήριξη της κοινωνικής και οικονομικής 
ανάπτυξης μέσω της εξασφάλισης υπηρεσιών επικοι-
νωνιών εθνικής και παγκόσμιας κλίμακας, για προσωπική 
και επαγγελματική χρήση,
ε) την ενίσχυση της ανάπτυξης των υποδομών και της 
παροχής υπηρεσιών,
στ) την υποστήριξη εθνικών και διεθνών συστημάτων 
μεταφορών,
ζ) τη διατήρηση των φυσικών πόρων,η) τη διανομή πληροφοριών και προγραμμάτων ειδι-
κού και γενικού ενδιαφέροντος, και
θ) την προαγωγή της επιστημονικής έρευνας και ανά-
πτυξης.
3. Η διαχείριση του ραδιοφάσματος και η εποπτεία των 
ραδιοεκπομπών πραγματοποιείται από όλους τους εντε-
ταλμένους προς τούτο φορείς, σύμφωνα με τις εθνικές απαιτήσεις, τις διεθνείς συμφωνίες και τις διατάξεις του 
Καταστατικού Χάρτη, της Σύμβασης και του Κανονισμού 
Ραδιοεπικοινωνιών της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινω-
νιών (ΙΤU), λαμβανομένων υπόψη και των αποφάσεων 
των αρμόδιων οργάνων της Ευρωπαϊκής Συνδιάσκεψης 
Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών (CEPT) και των Οδη-
γιών της Ε.Ε., όπως ισχύουν μετά την κύρωσή τους.
Η διαχείριση του ραδιοφάσματος περιλαμβάνει ιδίως:
α) την εναρμόνιση της χρήσης του στο διεθνές επί-
πεδο, η οποία πρέπει να αντικατοπτρίζει τις απαιτήσεις 
που απορρέουν από τις γενικές αρχές πολιτικής, όπως 
αυτές προσδιορίζονται σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο,
β) τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης μεμονωμένων 
ραδιοσυχνοτήτων ή την εκχώρηση ζωνών ραδιοφάσμα-
τος σε σταθμούς ραδιοεπικοινωνιών,
γ) την τήρηση των διαδικασιών του διεθνούς συντο-
νισμού του ραδιοφάσματος,
δ) τον καθορισμό των τελών ραδιοφάσματος,
ε) τον καθορισμό διοικητικών ή τεχνικών όρων χρήσης 
ζωνών ραδιοφάσματος ή μεμονωμένων ραδιοσυχνο-
τήτων, συμπεριλαμβανομένης και της διαυλοποίησης,
στ) την εποπτεία και επιτήρηση της νόμιμης χρήσης 
του.
4. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
η  Ε.Ε.Τ.Τ., κατά λόγο αρμοδιότητας, σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στα άρθρα 113 και 114, εξασφαλίζουν την 
αποτελεσματική διαχείριση του ραδιοφάσματος για τα 
δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
στην Ελληνική Επικράτεια σύμφωνα με τα άρθρα 111 
και 112.
5. Κατά την εφαρμογή του παρόντος τηρούνται οι σχε-
τικές διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων των 
κανονισμών ραδιοεπικοινωνιών της Διεθνούς Ένωσης 
Τηλεπικοινωνιών και των άλλων συμφωνιών που εγκρί-νονται στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινω-
νιών και εφαρμόζονται στο ραδιοφάσμα λαμβανομένων 
υπόψη των στόχων δημόσιας ασφάλειας.
6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Άμυνας 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης εγκρίνεται ο Εθνικός Κα-
νονισμός Κατανομής Ζωνών Συχνοτήτων (Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ.), 
ο οποίος περιλαμβάνει ιδίως:
α) Τα σχέδια κατανομής σε εθνικό επίπεδο του ραδι-
οφάσματος σε υπηρεσίες, όπως αυτές ορίζονται στον 
Κανονισμό Ραδιοεπικοινωνιών της Διεθνούς Ένωσης 
Τηλεπικοινωνιών.
β) Αναφορές σε περιορισμούς που έχουν ληφθεί σύμ-
φωνα με τις παρ. 4 και 5 του άρθρου 153.
γ) Αναφορές για τη δυνατότητα χρήσης ραδιοεξοπλι-
σμού σε συγκεκριμένες ζώνες ραδιοσυχνοτήτων, καθώς 
και για τις ζώνες ραδιοσυχνοτήτων που μπορούν να χρη-
σιμοποιούνται από ηλεκτρονικό εξοπλισμό για βιομη-
χανικές, επιστημονικές, ιατρικές («Industrial, Scientific, 
Medical», «ISM») ή άλλες εφαρμογές.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9689 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Άμυνας 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε συνεργασία με την 
Ε.Ε.Τ.Τ. αναθεωρείται, όποτε κριθεί αναγκαίο, ο Εθνικός 
Κανονισμός Κατανομής Ζωνών Συχνοτήτων και πραγ-
ματοποιούνται οποιεσδήποτε αναγκ αίες και κατάλληλες 
προσαρμογές σε αυτόν, λαμβάνοντας υπόψη, ιδίως τα 
αναφερόμενα στις παρ. 4 και 5 του άρθρο 153.
8. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δημοσιεύει 
σε κατάλληλη ιστοσελίδα του τον Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ. και ενημε-
ρώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Γ ραφείο Επικοινωνιών και 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δημοσιεύει στην 
ιστοσελίδα της τις πληροφορίες για τα δικαιώματα, τους 
όρους, τις διαδικασίες, τις επιβαρύνσεις και τα τέλη που 
αφορούν στη χρήση του ραδιοφάσματος, στα πλαίσια 
των αρμοδιοτήτων της, σύμφωνα με το παρόν Μέρος. 
Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η Ε.Ε.Τ.Τ. 
επικαιροποιούν τις σχετικές πληροφορίες και λαμβάνουν 
μέτρα για την ανάπτυξη κατάλληλων βάσεων δεδομέ-
νων, προκειμένου οι εν λόγω πληροφορίες να είναι προ-
σιτές στο κοινό, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τα οικεία 
μέτρα εναρμόνισης της νομοθεσίας της Ε.Ε.
9. Η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι ο αρμόδιος φορέας για τη διαχείριση 
του ραδιοφάσματος λαμβανομένων υπόψη των διατάξε-
ων του Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ. και των άρθρων 113 και 114.
10. Για τους σκοπούς της παρ.  9, με απόφαση της 
Ε.Ε.Τ.Τ. εκδίδεται ο Κανονισμός Όρων Χρήσης του Ρα-
διοφάσματος, ο οποίος περιλαμβάνει τους τεχνικούς και διοικητικούς όρους χρήσης του ραδιοφάσματος 
για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών και τη λειτουργία ραδιοεξοπλισμού. Κατά 
την κατάρτισή του λαμβάνονται υπόψη οι διατάξεις του 
παρόντος Μέρους και ιδίως των άρθρων 153 έως 163, 
οι διατάξεις του Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ., οι κανονισμοί ραδιοεπικοινω-
νιών της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών, οι Αποφά-
σεις και Συστάσεις της Ευρωπαϊκής Συνδιάσκεψης Ταχυ-
δρομείων και Τηλεπικοινωνιών (CEPT), οι Αποφάσεις και 
Συστάσεις των αρμοδίων οργάνων της Ε.Ε., καθώς και 
κανονιστικά και τεχνικά κείμενα διεθνών και ευρωπαϊκών 
φορέων, όπως ο BEREC.
11. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνουν κατά λόγο αρμοδιότητας μέριμνα αναφορικά με την αποτελεσματική αξιοποίηση του ρα-διοφάσματος από το σύνολο των χρηστών του.
12. Με κανονισμό της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζονται οι διαδι-
κασίες, οι προϋποθέσεις κ αι κάθε σχετική λεπτομέρεια 
για την αδειοδότηση χρήσης του ραδιοφάσματος, στο 
πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, για την παροχή δικτύων 
και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τη χρήση 
ραδιοεξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης 
του ραδιοφάσματος για σκοπούς ερευνητικούς, πειρα-
ματικούς, πιλοτικής λειτουργίας και επίδειξης ή αντίστοι-
χους σκοπούς, οι κανόνες για την αποδοτική χρήση του 
ραδιοφάσματος , καθώς και κάθε σχετική λεπτομέρεια 
του παρόντος Μέρους και ιδίως των άρθρων 121, 127, 
128, 129, 138 και 153 έως 163. Στο πεδίο εφαρμογής 
του εν λόγω κανονισμού εμπίπτουν και οι σταθερές και 
κινητές ζεύξεις μεταφοράς ραδιοτηλεοπτικού προγράμ-
ματος.13. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης καθορίζονται οι όροι και οι διαδικασίες χορήγησης 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος σε κρατικά δίκτυα 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης της 
χρήσης για σκοπούς ερευνητικούς, πειραματικούς, πι-
λοτικής λειτουργίας και επίδειξης ή αντίστοιχους σκο-
πούς. Με όμοια απόφαση καθορίζονται τα αντίστοιχα 
θέματα για τα δίκτυα και τους μεμονωμένους σταθμούς 
ραδιοεπικοινωνιών της υπηρεσίας ραδιοερασιτέχνη, της 
υπηρεσίας ραδιοερασιτέχνη μέσω δορυφόρου, καθώς 
και της υπηρεσίας ζώνης συχνοτήτων πολιτών (CB).
Άρθρο 116
Εποπτεία Ραδιοφάσματος
1. Οι αρμοδιότητες της Ε.Ε.Τ.Τ. που καθορίζονται στο 
παρόν άρθρο εφαρμόζονται και για τα δίκτυα και τους 
μεμονωμένους σταθμούς ραδιοεπικοινωνιών της υπηρε-
σίας ραδιοερασιτέχνη, της υπηρεσίας ραδιοερασιτέχνη 
μέσω δορυφόρου, τα δίκτυα και μεμονωμένους σταθ-
μούς που χρησιμοποιούνται αποκλειστικώς για σκοπούς 
πειραματικούς, ερευνητικούς, για πιλοτική λειτουργία 
και για επίδειξη ή για αντίστοιχους σκοπούς, τους σταθ-
μούς της υπηρεσίας ζώνης συχνοτήτων πολιτών (CB), 
καθώς και για τα κρατικά δίκτυα ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών, εξαιρουμένων των δικτύων και εγκαταστάσεων 
των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας, του 
Λιμενικού Σώματος και της Ε.Υ.Π. Εάν κατά τον έλεγχο 
διαπιστωθεί από την Ε.Ε.Τ.Τ. ότι οι παρεμβολές προέρχο-
νται από κρατικό δίκτυο, η Ε.Ε.Τ.Τ. ενημερώνει άμεσα τον 
φορέα του κρατικού δικτύου για την άρση της παρεμβο-
λής, καθώς και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
2. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανακοινώ-
νει, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., στη Διεθνή Ένωση 
Τηλεπικοινωνιών, στο πλαίσιο του Διεθνούς Συστήματος 
Επιτήρησης, πληροφορίες σχετικές με την επιτήρηση του 
ραδιοφάσματος. Με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζονται 
οι σταθμοί που συγκροτούν το σύστημα επιτήρησης ρα-
διοφάσματος της Ε.Ε.Τ.Τ., η διασύνδεση των σταθμών 
αυτών, οι ακολουθούμενες διαδικασίες, καθώς και κάθε 
άλλη αναγκαία λεπτομέρεια σχετική με τη λειτουργία του 
συστήματος. Η Ε.Ε.Τ.Τ. προγραμματίζει, αναπτύσσει και λειτουργεί δίκτυο σταθερών και κινητών σταθμών επι-
τήρησης του ραδιοφάσματος. Με απόφαση του Υπουρ-
γού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μετά από εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ., καθορίζονται οι σταθμοί επιτήρησης και οι φο-
ρείς που θα ενταχθούν στο Εθνικό Σύστημα Επιτήρησης 
Ραδιοφάσματος.
3. Αν η εκπομπή ηλεκτρονικού ή ηλεκτρολογικού εξο-
πλισμού ή ραδιοεξοπλισμού προκαλεί παρεμβολή σε 
ραδιοσυχνότητες που διατίθενται για την εκπομπή ή τη λήψη μηνυμάτων ανάγκης ή κινδύνου, με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλεται με κάθε πρόσφορο τρόπο η άμεση διακοπή της λειτουργίας του εξοπλισμού αυτού.
4. Αν διαπιστώνεται παρεμβολή σε δίκτυα ραδιοεπι-
κοινωνίας, ενσύρματα δίκτυα, ηλεκτρονικό εξοπλισμό ή 
ραδιοεξοπλισμό, ο κάτοχος ή χρήστης του εξοπλισμού 
υποχρεούται να άρει αμέσως την παρεμβολή και του 
επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις. Στην περί-
πτωση υποβολής έγγραφης καταγγελίας για επιβλαβείς 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9690 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
παρεμβολές, η Ε.Ε.Τ.Τ. υποχρεούται, το αργότερο εντός 
τριάντα (30) ημερών από τη λήψη της, να προβεί σε 
έλεγχο. Μετά τον εντοπισμό της πηγής πρόκλησης των 
ως άνω παρεμβολών η Ε.Ε.Τ.Τ. οφείλει να διατάσσει την 
άρση αυτών, ενημερώνοντας σχετικώς τον καταγγέλλο-
ντα. Οι καταγγελίες αξιολογούνται και ελέγχονται κατά προτεραιότητα με βάση τη σοβαρότητά τους.
5. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, για λόγους εποπτείας φάσματος, 
να προβαίνει προσωρινά σε σειρά δοκιμαστικών εκ-
πομπών σε ραδιοσυχνότητες για τις οποίες δεν έχουν 
χορηγηθεί δικαιώματα χρήσης ραδιοσυχνοτήτων, ή αν 
έχουν χορηγηθεί, κατόπιν σχετικής ενημέρωσης του νό-
μιμου χρήστη.
6. Το απόρρητο των μηνυμάτων που μεταδίδονται 
με ραδιοηλεκτρικό εξοπλισμό σε ανοικτή γλώσσα δεν 
παραβιάζεται σε περίπτωση που οι πληροφορίες αυτές 
χρησιμοποιούνται για την απάλειψη παρεμβολών. Η επι-
τήρηση του ραδιοφάσματος από τα εξουσιοδοτημένα 
όργανα επίσης δεν θεωρείται ως παραβίαση του απορ-
ρήτου των επικοινωνιών.
7. Απαγορεύεται:
α) Η χρήση εξοπλισμού για τη λήψη, αποκωδικοποίη-
ση ή αποκρυπτογράφηση περιεχομένου που δεν αφορά 
τον κάτοχο του εξοπλισμού,
β) η χωρίς άδεια ή έγκριση διάθεση, κατοχή και χρήση 
εξοπλισμού που προορίζεται για την παρακολούθηση 
και επεξεργασία περιεχομένου και δεδομένων τρίτων, 
η οποία πραγματοποιείται επί νόμιμης υπηρεσίας ραδιο-
επικοινωνιών μέσω παράνομης σύνδεσης (επισύνδεσης), 
ή αποκωδικοποίησης, ή αποκρυπτογράφησης απορρή-
των ή κρυπτογραφημένων μηνυμάτων,
γ) η χωρίς άδεια ή έγκριση εκπομπή, λήψη εκπομπών, 
καθώς και πρόκληση παρεμβολών στο ραδιοφάσμα, με 
σκοπό την παρακώλυση της λειτουργίας υπηρεσιών που 
σχετίζονται με τη δημόσια τάξη, την ασφάλεια και την 
άμυνα.
Σε περίπτωση παραβίασης των ανωτέρω απαγορεύ-
σεων, επιβάλλονται οι κυρώσεις που προβλέπονται στην 
κείμενη νομοθεσία, ιδίως στις διατάξεις περί διασφάλι-σης απορρήτου επικοινωνιών, δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης, Εσω-
τερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, καθορίζονται 
οι κατηγορίες και τα χαρακτηριστικά εξοπλισμού και 
συσκευών, οι όροι, οι δικαιούχοι αδειοδότησης, οι ειδι-κότερες προϋποθέσεις και η διαδικασία χορήγησης της 
άδειας ή έγκρισης, το κατά περίπτωση καθοριζόμενο 
χρονικό διάστημα χορήγησης της άδειας ή έγκρισης, τα 
απαιτούμενα δικαιολογητικά, καθώς και κάθε αναγκαία 
λεπτομέρεια.
Άρθρο 117
Ραδιοφάσμα δημόσιων αγροτικών δικτύων
1. Οι ζώνες ραδιοσυχνοτήτων 3670-3700 MHz και 
3770-3800 MHz δεσμεύονται από το Ελληνικό Δημόσιο 
μέχρι και έξι (6) μήνες από την ανακήρυξη των υπερ-
θεματιστών του διαγωνισμού για τη χορήγηση φάσμα-
τος 5G στη φασματική περιοχή 3410-3800 MHz που 
θα διεξαχθεί από την Ε.Ε.Τ.Τ. Η ζώνη 3410 - 3470 MHz δεσμεύεται από το Ελληνικό Δημόσιο, από την ανακή-
ρυξη των υπερθεματιστών του ως άνω διαγωνισμού και 
έως την 10η Απριλίου 2037, με σκοπό την αποκλειστική 
παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών μέσω 
των δημόσιων αγροτικών δικτύων, μόνο για εκείνες τις 
γεωγραφικές περιοχές για τις οποίες βρίσκεται σε ισχύ το δικαίωμα χρήσης ραδιοσυχνοτήτων, που χορηγήθη-κε σύμφωνα με την παρ. 19, από την αναθέτουσα αρχή 
έργου αγροτικών δικτύων στον εκάστοτε επιλεγμένο 
διαχειριστή των δημόσιων αγροτικών δικτύων.
Το δικαίωμα χρήσης ραδιοσυχνοτήτων που χορηγή-
θηκε σύμφωνα με τις παρ. 18 και 19 του άρθρου 21 του 
ν. 4070/2012, από την αναθέτουσα αρχή έργου αγρο-
τικών δικτύων στον επιλεγμένο διαχειριστή των δημό-σιων αγροτικών δικτύων δυνάμει της σε ισχύ με αριθμ. 
πρωτ. 1248/29.12.2014 σύμβασης σύμπραξης, μετακι-
νείται από τις ζώνες ραδιοσυχνοτήτων 3670-3700 MHz και 3770-3800 MHz στην ζώνη ραδιοσυχνοτήτων 3410-
3470 MHz. Η εν λόγω σύμβαση σύμπραξης τροποποείται 
υποχρεωτικά το αργότερο μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου 
2020. Η μετακίνηση πρέπει να έχει ολοκληρωθεί εντός έξι 
(6) μηνών από την ανακήρυξη των υπερθεματιστών του 
διαγωνισμού για τη χορήγηση φάσματος 5G στη φασμα-
τική περιοχή 3410-3800 MHz που θα διεξαχθεί από την 
Ε.Ε.Τ.Τ. Το ανώτατο κόστος μετακίνησης προσδιορίζεται 
με μελέτη που εκπονείται από την αναθέτουσα αρχή του 
έργου δημόσιων αγροτικών δικτύων ή ανεξάρτητο μελε-
τητή επιλογής της. Ο επιλεγμένος διαχειριστής δημόσι-ων αγροτικών δικτύων οφείλει να συνεργάζεται με την αναθέτουσα αρχή στο πλαίσιο υλοποίησης της ως άνω 
μετακίνησης, προβαίνοντας σε κάθε απαιτούμενη ενέρ-
γεια συμπεριλαμβανομένης, μεταξύ άλλων, της τήρησης 
του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης, όπως ορίζεται στο 
παρόν και εξειδικεύεται από την αναθέτουσα αρχή, και 
στη διενέργεια όλων των απαιτούμενων ενεργειών ανα-
φορικά με την τροποποίηση της σύμβασης σύμπραξης. Η μη τήρηση από τον επιλεγμένο διαχειριστή των ανω-
τέρω υποχρεώσεων για την υλοποίηση της μετακίνησης 
επισύρει την επιβολή από την Ε.Ε.Τ.Τ. διοικητικών κυρώ-
σεων, σύμφωνα με το άρθρο 138.
Το κόστος μετακίνησης δεν βαρύνει καθ’ οιονδήποτε 
τρόπο τον εθνικό ή ενωσιακό προϋπολογισμό και θα 
καλυφθεί από ιδιωτικούς πόρους, μέσω ξεχωριστής 
σύμβασης μεταξύ των υπερθεματιστών και του επιλεγ-
μένου διαχειριστή των δημόσιων αγροτικών δικτύων. 
Η συμμετοχή κάθε υπερθεματιστή στο κόστος μετακί-
νησης υπολογίζεται αναλογικά βάσει του τιμήματος που 
θα καταβάλλει για το φάσμα που θα του χορηγηθεί στη φασματική περιοχή 3410-3800 ΜΗz.
Το σχέδιο της ξεχωριστής αυτής σύμβασης συντάσ-
σεται από την αναθέτουσα αρχή του έργου δημόσιων 
αγροτικών δικτύων και προσαρτάται, μαζί με τη σχετική 
διαδικασία υπογραφής, ως Παράρτημα στο Τεύχος Προ-
κήρυξης της Ε.Ε.Τ.Τ. για τη διάθεση του φάσματος 5G στη 
φασματική περιοχή 3410-3800 MHz.
Προϋπόθεση για τη χορήγηση των δικαιωμάτων χρή-
σης ραδιοσυχνοτήτων στους υπερθεματιστές του διαγω-
νισμού για τη χορήγηση φάσματος 5G στην φασματική 
περιοχή 3410-3800 ΜΗz είναι η προηγούμενη υπογραφή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9691 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
των σχετικών συμβάσεων μεταξύ των υπερθεματιστών 
και του επιλεγμένου διαχειριστή των δημόσιων αγροτι-κών δικτύων εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός (1) μηνός από την ανακήρυξη των υπερθεματιστών.
Σε οποιαδήποτε άλλη γεωγραφική περιοχή για την 
οποία δεν βρίσκεται σε ισχύ σχετικό δικαίωμα χρήσης, φάσμα που είχε δεσμευθεί από το Ελληνικό Δημόσιο με 
σκοπό την αποκλειστική παροχή υπηρεσιών ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών μέσω των δημόσιων αγροτικών δι-κτύων, αποδεσμεύεται.
2. Το δικαίωμα χρήσης των ραδιοσυχνοτήτων της 
παρ.  1 που χορηγήθηκε από την αναθέτουσα αρχή 
έργου αγροτικών δικτύων στον εκάστοτε επιλεγμένο 
διαχειριστή των δημόσιων αγροτικών δικτύων, εφόσον 
ήταν σε ισχύ κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος Μέ-
ρους, παραμένει σε ισχύ για όσο διάστημα αυτός ασκεί 
τα καθήκοντα διαχείρισης που του έχουν ανατεθεί και 
αφορά αποκλειστικά και μόνο τις υποεξυπηρετούμενες περιοχές.
3. Το δικαίωμα χρήσης των ραδιοσυχνοτήτων της 
παρ. 1 που έχει χορηγηθεί σε διαχειριστή των δημόσιων 
αγροτικών δικτύων, ανακαλείται αυτόματα με τη δια-
κοπή, για οποιονδήποτε λόγο, της εκάστοτε ισχύουσας σύμβασης διαχείρισης.
4. Με αιτιολογημένη απόφαση της αναθέτουσας αρχής 
έργου αγροτικών δικτύων μπορεί να γίνει ανάκληση του 
αρχικά χορηγηθέντος δικαιώματος χρήσης των ραδιο-
συχνοτήτων της παρ. 1 και κατά τη διάρκεια της περι-
όδου διαχείρισης, αν διαπιστωθεί ότι οι συγκεκριμένες 
συχνότητες δεν αξιοποιούνται αποκλειστικά και μόνο 
για τη λειτουργία των δημόσιων αγροτικών δικτύων και 
την παροχή των σχετικών υπηρεσιών ή, αν διαπιστωθεί 
παράβαση της κείμενης νομοθεσίας αναφορικά με τη 
χρήση ραδιοσυχνοτήτων, ιδίως δε, σε περίπτωση πρό-
κλησης επιβλαβών παρεμβολών σε άλλους νόμιμους 
χρήστες. Προς τούτο, η αναθέτουσα αρχή έργου αγροτι-
κών δικτύων μπορεί να ζητά και να λαμβάνει την τεχνική 
υποστήριξη της Ε.Ε.Τ.Τ.
5. Στην περίπτωση ανάκλησης του σχετικού δικαιώ-
ματος χρήσης των ραδιοσυχνοτήτων της παρ. 1 κατά 
τη διάρκεια της περιόδου διαχείρισης και εφόσον κρι-
θεί, ότι η αξιοποίηση των συγκεκριμένων συχνοτήτων 
δεν αποτελεί προϋπόθεση για την απρόσκοπτη παρο-
χή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών μέσω των 
δημόσιων αγροτικών δικτύων, ο Υπουργός Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης με απόφασή του μπορεί να αποδεσμεύ-
σει οριστικά τις ζώνες συχνοτήτων της παρ. 1 πριν την 
παρέλευση του διαστήματος της εικοσιπενταετίας της 
ίδιας παραγράφου.
6. Τα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος της παρ. 1 
δεν είναι δυνατόν να μεταβιβαστούν ή να μισθωθούν 
από τους διαχειριστές δημόσιου αγροτικού δικτύου σε τρίτους.
7. Το δικαίωμα χρήσης των ραδιοσυχνοτήτων της 
παρ. 1 αφορά αποκλειστικά και μόνο τη χρήση ραδι-
οφάσματος για την ανάπτυξη υποδομής ασύρματης 
πρόσβασης στον τελικό χρήστη, περιοριστικά στις υπο-
εξυπηρετούμενες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, 
που καλύπτονται από τα δημόσια αγροτικά δίκτυα και 
ορίζονται σε αυτό. Το δικαίωμα αυτό δεν προορίζεται για 
την ανάπτυξη δικτύων κορμού. Δεν επιτρέπεται η χρήση του δικαιώματος χρήσης των ζωνών ραδιοσυχνοτήτων 
της παρ. 1 που χορηγείται από την αναθέτουσα αρχή 
έργου δημόσιων αγροτικών δικτύων στον διαχειριστή 
δημόσιων αγροτικών δικτύων για την παροχή υπηρεσι-
ών εκτός των υποεξυπηρετούμενων περιοχών.
8. Κάθε διαχειριστής δημοσίου αγροτικού δικτύου 
οφείλει να εξαντλεί κάθε τεχνικό μέτρο για την αποφυγή 
πρόκλησης επιβλαβών παρεμβολών στα δίκτυα άλλων νόμιμων χρηστών του φάσματος ραδιοσυχνοτήτων.
9. Η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι η αρμόδια αρχή για την υποστήριξη 
της αναθέτουσας αρχής έργου δημόσιων αγροτικών δι-κτύων στον καθορισμό των τεχνικών και λειτουργικών όρων για την εφαρμογή του γεωγραφικού περιορισμού 
των δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος της παρ. 1 που 
απονέμονται στους διαχειριστές, σύμφωνα με τις παρ. 7 
και 8 του παρόντος άρθρου.
10. Ο διαχειριστής δημόσιου αγροτικού δικτύου υπο-
χρεούται να συμμορφώνεται με τα οριζόμενα στην Από-
φαση (ΕK) 2008/411/EK της Επιτροπής, της 21ης Μαΐου 
2008, σχετικά με την εναρμόνιση της ζώνης συχνοτή-
των 3400 - 3800 MHz για επίγεια συστήματα ικανά να 
παρέχουν υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην 
Κοινότητα (L 144). Περαιτέρω, η Ε.Ε.Τ.Τ. με αποφάσεις της 
μπορεί να ορίζει επιπλέον τεχνικούς και λειτουργικούς 
περιορισμούς στη χρήση της εν λόγω ζώνης ραδιοσυ-
χνοτήτων, με σκοπό την αποφυγή πρόκλησης επιβλαβών 
παρεμβολών από ή σε άλλους νόμιμους χρήστες του 
φάσματος ραδιοσυχνοτήτων.
11. Σε  περιπτώσεις παράβασης των όρων χρήσης 
ραδιοφάσματος που έχουν οριστεί για τα δικαιώματα 
χρήσης ραδιοσυχνοτήτων της παρ. 1 και ιδιαίτερα, όταν 
προκαλούνται επιβλαβείς παρεμβολές σε άλλους νόμι-
μους χρήστες του φάσματος, ισχύουν οι διατάξεις του 
παρόντος Μέρους.
12. Για τη χορήγηση των δικαιωμάτων χρήσης των ρα-
διοσυχνοτήτων της παρ. 1 δεν απαιτείται η καταβολή 
τιμήματος (τελών εκχώρησης και χρήσης ραδιοσυχνο-
τήτων), καθότι η χρήση τους εξυπηρετεί αποκλειστικά 
τις ανάγκες των δημόσιων αγροτικών δικτύων.
Άρθρο 118
Eιδικά ραδιοδίκτυα
1. Η εγκατάσταση και λειτουργία ειδικών ραδιοδικτύ-
ων τελεί υπό καθεστώς γενικής αδείας και υπάγεται απο-
κλειστικά και μόνο στις διατάξεις του παρόντος Μέρους, 
χωρίς να απαιτείται υποβολή δήλωσης καταχώρισης 
στην Ε.Ε.Τ.Τ.
2. Προκειμένου περί εγκατάστασης και λειτουργίας 
ειδικών ραδιοδικτύων στους ελεγχόμενους από την 
Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (Υ.Π.Α.) χώρους αερο-
λιμένων, απαιτείται η προηγούμενη σύμφωνη γνώμη της.
Άρθρο 119
Διαχείριση δορυφορικών τροχιών και συσχετισμένων συχνοτήτων
1. Οι γεωστατικές ή μη τροχιακές θέσεις δορυφόρων 
και οι συσχετισμένες με αυτές συχνότητες που έχουν 
απονεμηθεί ή εκχωρηθεί στη χώρα αποτελούν σπάνιους 
πόρους και δημόσιο αγαθό με σημαντική κοινωνική, πο-
λιτιστική και οικονομική αξία, η διαχείριση των οποίων 
συνιστά κυριαρχικό δικαίωμα του Κράτους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9692 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Εκχώρηση δικαιωμάτων του Κράτους στις δορυφο-
ρικές τροχιές και τις συσχετισμένες με αυτές ραδιοσυχνό-
τητες των διαστημικών σταθμών που έχουν αποδοθεί 
στη χώρα βάσει σχεδίου της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπι-
κοινωνιών, γίνεται μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας που 
καθορίζεται κατά περίπτωση με απόφαση του Υπουργού 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Στην ίδια απόφαση καθορί-
ζεται το είδος, οι όροι του διαγωνισμού και τα οφέλη 
υπέρ του Δημοσίου, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λε-
πτομέρεια. Ο διαγωνισμός διενεργείται από το Υπουρ-
γείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης βάσει αντικειμενικών, 
διαφανών αμερόληπτων και αναλογικών κριτηρίων επι-
λογής. Σε περίπτωση που δεν εκδηλωθεί ενδιαφέρον ή 
ο διαγωνισμός κηρυχθεί άγονος, ο Υπουργός Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης εντός έξι (6) μηνών από την ολοκλήρω-
ση του διαγωνισμού δύναται να εκκινήσει διαδικασία 
διαπραγμάτευσης, προκειμένου να εκχωρήσει απευθεί-
ας τα ως άνω δικαιώματα. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύναται να χορηγείται άδεια χρήσης επιπρόσθετων ραδιοσυχνοτήτων, που σχετίζο-
νται με συγκεκριμένη τροχιακή θέση, σε ήδη αδειοδο-
τημένο από το Δημόσιο φορέα λειτουργίας και εκμε-
τάλλευσης δορυφορικού δικτύου, χωρίς να απαιτείται 
διενέργεια της ως άνω διαγωνιστικής διαδικασίας. Με 
την ίδια απόφαση καθορίζονται οι διαδικασίες, οι όροι, οι προϋποθέσεις και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τη 
χρήση των υπόψη ραδιοσυχνοτήτων, ενώ με απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης καθορίζονται τα σχετικά ανταποδοτικά ανταλλάγ-
ματα υπέρ του Δημοσίου και ο τρόπος καταβολής τους.
3. Οποιοδήποτε δικαίωμα στις δορυφορικές τρο-
χιές και τις συσχετισμένες με αυτές ραδιοσυχνότητες, 
το οποίο έχει εκχωρηθεί, δεν μπορεί να μεταβιβαστεί 
χωρίς την προηγούμενη έγκριση του Υπουργού αυτού. 
Τα ως άνω ισχύουν και σε περίπτωση αλλαγής στον έλεγ-
χο της εταιρείας, στην οποία έχει εκχωρηθεί το οποιοδή-
ποτε σχετικό δικαίωμα.
4. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης τροποποιείται οποιοδήποτε εκχωρημένο δικαίωμα 
στις δορυφορικές τροχιές και τις συσχετισμένες με αυτές 
ραδιοσυχνότητες, προκειμένου να είναι συμβατό με με-
ταγενέστερα σχέδια διεθνούς συντονισμού.
5. Μετά από αίτηση του ενδιαφερόμενου και έγγραφη 
συμφωνία του (σύμβαση) με τον Υπουργό Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης είναι δυνατή η ανακοίνωση και η υποστή-
ριξη στη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών του φακέλου 
του δορυφορικού συστήματος, που ο ενδιαφερόμενος προτίθεται να λειτουργήσει σε τροχιακές θέσεις και συ-
σχετισμένες ζώνες συχνοτήτων, για τις οποίες δεν έχει εκ-
πονηθεί σχέδιο από τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών. 
Στην ανωτέρω συμφωνία καθορίζεται το ύψος των τε-
λών, τα οποία αποδίδονται στην Ε.Ε.Τ.Τ., οι υποχρεώσεις των μερών, καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια. 
Η ως άνω συμφωνία τροποποιείται προκειμένου να είναι 
συμβατή με σχέδια διεθνούς συντονισμού μεταγενέστε-
ρα της συμφωνίας.
6. Η παροχή δορυφορικών υπηρεσιών επιτρέπεται 
μέσω δορυφορικών συστημάτων, τα οποία λειτουργούν 
σύμφωνα με τις διατάξεις του Διεθνούς Κανονισμού Ρα-
διοεπικοινωνιών της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών.7. Κατ’ εξαίρεση των διατάξεων των προηγούμενων 
παραγράφων, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, 
λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξ εις και τις ιδιαιτερότητες 
στη δορυφορική αγορά, δύναται κατά περίπτωση να 
αποφασίσει για την εκχώρηση, παραχώρηση, μίσθωση, 
τροποποίηση, ανανέωση ή εκμετάλλευση των δικαιωμά-
των του κράτους στις γεωστατικές ή μη τροχιακές θέσεις 
δορυφόρων με τις συσχετισμένες με αυτές συχνότητες, 
επιλέγοντας, σύμφωνα με τις εκάστοτε ανάγκες της εθνι-
κής διαστημικής στρατηγικής, είτε τη διαγωνιστική δια-
δικασία είτε τη διαδικασία απευθείας ανάθεσης κατόπιν 
διαπραγματεύσεων.
8. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης, μνημόνια, δηλώσεις, συμβάσεις, συμφωνίες, πα-
ραρτήματα, προσαρτήματα και κάθε είδους έγγραφα, 
συνοδευτικά στοιχειά ή ηλεκτρονικά δεδομένα που εμπί-
πτουν στο πεδίο του διαστήματος δύνανται για λόγους 
δημόσιας ασφάλειας να χαρακτηρίζονται ως διαβαθμι-
σμένα (όπως εμπιστευτικά, απόρρητα, μη ανακοινώσιμα 
και μη δημοσιεύσιμα). Τα εν λόγω έγγραφα, στοιχεία ή 
δεδομένα δεν ανακοινώνονται και δεν δημοσιεύονται 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ή στο διαδίκτυο, ενώ 
είναι προσιτά υπό προϋποθέσεις και κατά περίπτωση 
μόνο σε όσους αποδεικνύουν ειδικό έννομο συμφέρον 
προς τούτο.
9. Από τη δημοσίευση του παρόντος, η  καταβολή 
και διαχείριση εξ ολοκλήρου των κάθε είδους εισφο-
ρών ή συνδρομών της χώρας στα υποχρεωτικά και τα 
προαιρετικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας 
Διαστήματος (European Space Agency, «ESA») γίνεται 
από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κάθε δε 
αντίθετη γενική ή ειδική διάταξη καταργείται. Σκοποί 
της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία 
Διαστήματος είναι: α) η ενίσχυση της εθνικής ασφάλει-
ας και άμυνας, ιδίως με την αξιοποίηση και ανάπτυξη 
διαστημικών υποδομών, β) η ανάπτυξη της ελληνικής 
διαστημικής βιομηχανίας, γ) η αξιοποίηση διαστημικών 
δεδομένων και η ανάπτυξη σχετικών εφαρμογών και δ) η υποστήριξη της έρευνας και καινοτομίας στον τομέα του διαστήματος. Ειδικότερα:
Α. Η Γενική Γ ραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρο-
μείων (ΓΓΤΤ) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, την εκπροσώπηση, τον χει-
ρισμό και τον συντονισμό, την παρακολούθηση και τον καθορισμό των ενεργειών και δράσεων που συναρτώ-
νται με τη συμμετοχή της Ελλάδας στα προγράμματα της 
ESA, ως και κάθε σχετική διαδικασία ή δραστηριότητα. 
Η ΓΓΤΤ συνεργάζεται με την ESA για θέματα συμμετοχής 
της Ελλάδας στην ESA, καθώς και για την αξιολόγηση 
και την υποστήριξη της συμμετοχής ελληνικών φορέων 
σε προγράμματα της ESA. Στον τακτικό προϋπολογισμό 
του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης εγγράφεται 
κατ’έτος πίστωση για την καταβολή των εισφορών ή 
συνδρομών της Ελλάδας στα υποχρεωτικά και τα προ-
αιρετικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Δι-
αστήματος (European Space Agency, «ESA») και για την 
κάλυψη των αναγκαίων δαπανών από τη συμμετοχή της 
χώρας στις δραστηριότητες της ESA.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9693 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
B. Η  δήλωση υποστήριξης (letter of support) του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, εφόσον απαιτεί-
ται δυνάμει των εφαρμοστέων κανόνων και διαδικασιών 
της ESA, χορηγείται σε όλους τους ελληνικούς φορείς 
που ενδιαφέρονται να συμμετέχουν στις ανταγωνιστι-
κές προσκλήσεις υποβολής προσφορών (Competitive 
Invitations to Tender, CIT) της ESA. Η χορήγηση υποστή-
ριξης δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως την ανάθεση της 
σύμβασης από την ESA στον ελληνικό φορέα που ωφε-
λείται από την υποστήριξη αυτή. Η σύναψη σύμβασης 
υπόκειται στη διαθεσιμότητα της εθνικής συνδρομής στα 
αντίστοιχα προγράμματα ή υπο-προγράμματα της ESA. 
Η προαναφερθείσα υποστήριξη δεν εφαρμόζεται σε μη Ανταγωνιστικές Προσκλήσεις Υποβολής Προσφορών.
Γ . Η  δήλωση υποστήριξης (letter of support) του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, εφόσον απαιτείται 
δυνάμει των εφαρμοστέων κανόνων και διαδικασιών της 
ESA, και δεν υπόκειται στην υποπαρ. Β, χορηγείται μετά 
από δημόσιες προσκλήσεις και ανταγωνιστικές διαδι-
κασίες που διεξάγει η ΓΓΤΤ σε συνεργασία και κατόπιν 
σχετικής αξιολόγησης των προτάσεων από την ESA.
Δ. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης συγκροτείται επταμελής επιτροπή, η οποία:
(α) εισηγείται επί των θεμάτων που σχετίζονται με τη 
συμμετοχή της Ελλάδας στα έργα, προγράμματα και τις 
δραστηριότητες της ESA, το ύψος και την κατανομή των 
εθνικών πόρων στην ESA, καθώς και τον συντονισμό των 
σχετικών δραστηριοτήτων,
(β) ενημερώνει και εισηγείται προς τον Υπουργό Ψηφι-
ακής Διακυβέρνησης για τα αποτελέσματα της αξιολό-
γησης της ESA για τις ελληνικές προτάσεις, προκειμένου 
ο Υπουργός να αποστείλει προς την ESA την απαιτούμε-
νη δήλωση υποστήριξης (letter of support) της ανωτέρω 
περ. Γ . Η επιτροπή δύναται να εισηγηθεί διαφορετικά από 
την αξιολόγηση της ESA μόνο σε περίπτωση αυξημένης 
πλειοψηφίας πέντε εκ των εφτά μελών, και ειδικά τεκμη-
ριωμένης απόφασής της προς τούτο. Τρία (3) μέλη της 
επιτροπής προέρχονται από τη Γενική Γ ραμματεία Τηλε-
πικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφια-
κής Διακυβέρνησης, εκ των οποίων υποχρεωτικά το ένα 
είναι ο Γενικός Διευθυντής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυ-
δρομείων, ένα (1) μέλος προέρχεται από το Υπουργείο 
Εθνικής Άμυνας, ένα (1) μέλος προέρχεται από την Γενική 
Γ ραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας του Υπουργείου 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και δύο (2) μέλη προέρχο-νται ή προτείνονται από το Ελληνικό Κέντρο Διαστήμα-τος. Καθήκοντα προέδρου της επιτροπής αναλαμβάνει ο Γενικός Διευθυντής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομεί-
ων, με αναπληρωτή το προερχόμενο από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στην επιτροπή μέλος. Η θητεία της επι-
τροπής είναι τριετής. Όλα τα μέλη της επιτροπής πρέ-
πει να είναι διαπιστευμένα για χειρισμό διαβαθμισμέ-
νου υλικού χαρακτηριζομένου ως άκρως απορρήτου 
σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις περί διαβάθμισης 
ασφαλείας, υποχρεούνται σε υποβολή δήλωσης της 
περιουσιακής τους κατάστασης σύμφωνα με τις διατά-
ξεις του ν. 3213/2003 (Α΄ 309), και απαγορεύεται κατά 
τη διάρκεια της θητείας το υς η άσκηση οποιασδήποτε επαγγελματικής ή επιχειρηματικής δραστηριότητας που 
σχετίζεται με διαστημικά θέματα. Μέχρι τη συγκρότηση 
της ανωτέρω επιτροπής, η Γενική Γ ραμματεία Τηλεπικοι-
νωνιών και Ταχυδρομείων αναλαμβάνει το χειρισμό των 
ανωτέρω ειδικότερων θεμάτων της επιτροπής και την 
εισήγησή τους στον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. 
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
ορίζονται οι διαδικαστικές λεπτομέρειες για τη λειτουρ-
γία της επιτροπής, καθώς και για τη διαδικασία υποβολής 
αιτήματος για την υποστήριξη πρότασης της περ. Γ .
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IIΙ
ΓΕΝΙΚΗ ΑΔΕΙΑ
Άρθρο 120
Γενική άδεια δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (άρθρο 12 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Αρμόδια αρχή για τον καθορισμό των δικαιωμάτων 
και των υποχρεώσεων που συνεπάγεται η γενική άδεια, 
καθώς και για την εποπτεία της τήρησής τους, σύμφωνα 
με το παρόν Μέρος, είναι η Ε.Ε.Τ.Τ.
2. Η παροχή δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή 
υπηρεσιών, εκτός από υπηρεσίες διαπροσωπικών επι-
κοινωνιών ανεξαρτήτως αριθμών, επιτρέπεται, με την 
επιφύλαξη των ειδικών υποχρεώσεων που αναφέρονται 
στην παρ. 2 του άρθρου 121 ή των δικαιωμάτων χρήσης 
που αναφέρονται στα άρθρα 154 και 202, μόνο έπειτα από χορήγηση γενικής άδειας.
3. Για την υπαγωγή σε καθεστώς γενικής άδειας μπο-
ρεί να απαιτείται από την Ε.Ε.Τ.Τ. η υποβολή δήλωσης 
καταχώρισης από την ενδιαφερόμενη επιχείρηση. Η έκ-
δοση ατομικής διοικητικής πράξης δεν απαιτείται για 
την άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη 
γενική άδεια. Μετά την κοινοποίηση, εφόσον απαιτείται, 
μια επιχείρηση εκκινεί δραστηριότητα, με την επιφύλα-
ξη των διατάξεων του παρόντος Μέρους σχετικά με τα δικαιώματα χρήσης.
4. Η κοινοποίηση που αναφέρεται στην παρ. 3 περιο-
ρίζεται στην απλή υποβολή δήλωσης φυσικού ή νομικού 
προσώπου προς την Ε.Ε.Τ.Τ. με την οποία γνωστοποιείται 
η πρόθεσή του να αρχίσει να παρέχει υπηρεσίες ή δί-
κτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, και στην υποβολή των 
ελάχιστων πληροφοριών, οι οποίες απαιτούνται, ώστε 
ο BEREC και η Ε.Ε.Τ.Τ. να έχουν τη δυνατότητα τήρησης 
μητρώου ή καταλόγου παρόχων δικτύων και υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Η Ε.Ε.Τ.Τ. με απόφασή της και 
λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές που δη-
μοσιεύει ο BEREC συγκροτεί το ως άνω Μητρώο Παρόχων 
Υπηρεσιών ή/και Δικτύων Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, καθορίζει τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας αυτού, 
καθώς και τις ελάχιστες πληροφορίες που πρέπει να περι-
λαμβάνει η δήλωση καταχώρισης για τον προσδιορισμό 
του παρόχου δικτύων ή των υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών. Οι εν λόγω πληροφορίες περιορίζονται:
α) στο όνομα του παρόχου,
β) στο νομικό καθεστώς, τη μορφή και τον αριθμό 
μητρώου του παρόχου, στην περίπτωση που ο πάρο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9694 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
χος είναι εγγεγραμμένος σε εμπορικό μητρώο ή άλλο 
παρεμφερές δημόσιο μητρώο στην Ε.Ε.,
γ) στη γεωγραφική διεύθυνση της κύριας εγκατάστα-
σης του παρόχου στην Ε.Ε., αν υπάρχει, και, κατά περί-πτωση, του τυχόν δευτερεύοντος υποκαταστήματος σε κράτος μέλος, εφόσον υπάρχει,
δ) στη διεύθυνση της ιστοσελίδας του παρόχου, κατά 
περίπτωση, ο οποίος σχετίζεται με την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
ε) στον υπεύθυνο επικοινωνίας και στα στοιχεία επι-
κοινωνίας,
στ) σε σύντομη περιγραφή των δικτύων ή των υπηρε-
σιών που πρόκειται να παρέχονται,
ζ) στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη της Ε.Ε., και
η) στην προβλεπόμενη ημερομηνία έναρξης της δρα-
στηριότητας.
Δεν επιβάλλονται πρόσθετες ή χωριστές απαιτήσεις 
κοινοποίησης.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. προωθεί, με ηλεκτρονικά μέσα, στον BEREC, 
χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, κάθε κοινοποίηση 
που λαμβάνει. Οι κοινοποιήσεις που υποβάλλονται στην 
Ε.Ε.Τ.Τ. πριν τις 21 Δεκεμβρίου 2020 προωθούνται στον 
BEREC έως τις 21 Δεκεμβρίου 2021.
5. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εκδίδει Κανονισμό Γενικών Αδειών, με τον 
οποίο ρυθμίζονται όλες οι λεπτομέρειες σχετικά με τη 
γενική άδεια, τους όρους αυτής και το Μητρώο Παρό-
χων Υπηρεσιών ή/και Δικτύων Ηλεκτρονικών Επικοι-
νωνιών. Στον Κανονισμό αυτόν καθορίζεται επίσης και 
κάθε άλλο θέμα σχετικά με τη λειτουργία επιχειρήσεων 
υπό καθεστώς γενικής άδειας, συμπεριλαμβανομένων 
των περιπτώσεων όπου η παροχή δικτύων ή υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών προϋποθέτει την υποβολή 
δήλωσης καταχώρισης, καθώς και του περιεχομένου και 
της μορφής της δήλωσης καταχώρισης.
Στις διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν εμπίπτουν:
α) η μεταπώληση υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινω-
νιών σε χρήστες,
β) η ιδιοχρησιμοποίηση τερματικού ραδιοεξοπλισμού 
βάσει μη αποκλειστικής χρήσης ειδικών ραδιοσυχνοτή-
των από τον χρήστη για λόγους που δεν συνδέονται με 
οικονομική δραστηριότητα, όπως η χρήση της ζώνης 
συχνοτήτων πολιτών (CB) ή η χρήση συχνοτήτων από 
ραδιοερασιτέχνες, η οποία δεν συνιστά παροχή δικτύου 
ή υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών και διέπεται 
από τα οριζόμενα στις διατάξεις της κείμενης νομοθε-
σίας που αφορούν στον τερματικό εξοπλισμό και το ρα-
διοεξοπλισμό, και
γ) τα κρατικά δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
6. Εμπίπτει στις διατάξεις των άρθρων 120 έως 127, 
η διάθεση υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών από τρίτους, οι οποίοι, αν και δεν διαθέτουν δική τους υπο-
δομή ηλεκτρονικών επικοινωνιών, παρέχουν υπηρεσί-
ες ηλεκτρονικών επικοινωνιών υπό διαφορετικό όμως 
εμπορικό σήμα και επιχειρηματική οργάνωση, βασιζό-
μενοι στην υποδομή άλλων προσώπων που παρέχουν 
δίκτυα ή/και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, με τα οποία έχουν συνάψει σχετική σύμβαση.Άρθρο 121
Όροι που συνοδεύουν τη γενική άδεια και τα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος και πόρων αριθμοδότησης και ε ιδικές υποχρεώσεις
(άρθρο 13 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η γενική άδεια για την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τα δικαιώματα χρήσης 
ραδιοφάσματος και τα δικαιώματα χρήσης πόρων αριθ-
μοδότησης μπορούν να υπάγονται μόνον στους όρους που απαριθμούνται στο Παράρτημα I. Οι εν λόγω όροι 
είναι αμερόληπτοι, αναλογικοί και διαφανείς. Στην περί-
πτωση των δικαιωμάτων χρήσης του ραδιοφάσματος, 
οι εν λόγω όροι διασφαλίζουν την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση του και είναι σύμφωνοι με τα άρθρα 
153 και 159 και, στην περίπτωση των δικαιωμάτων 
χρήσης για πόρους αριθμοδότησης, είναι σύμφωνοι με το άρθρο 202.
2. Οι ειδικές υποχρεώσεις, οι οποίες ενδεχομένως επι-
βάλλονται στις επιχειρήσεις παροχής δικτύων και υπη-ρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών δυνάμει της παρ. 1 και 5 του άρθρου 169 και των άρθρων 170, 176 και 191 
ή στους εντεταλμένους να παρέχουν Kαθολική Yπηρεσία 
βάσει του παρόντος νόμου είναι νομικά διακριτές από 
τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις βάσει της γενικής 
άδειας. Για να επιτυγχάνεται διαφάνεια, τα κριτήρια και 
οι διαδικασίες για την επιβολή των εν λόγω ειδικών υπο-
χρεώσεων σε επιμέρους επιχειρήσεις αναφέρονται στη γενική άδεια.
3. Η γενική άδεια περιλαμβάνει μόνο ειδικούς για τον 
εν λόγω τομέα όρους, οι οποίοι ορίζονται στο Παράρ-
τημα Ι, Μέρη A΄, Β΄ και Γ΄ και δεν επαναλαμβάνει όρους 
που ισχύουν για τις επιχειρήσεις βάσει άλλων διατάξεων 
του ελληνικού ή ενωσιακού δικαίου.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δεν επαναλαμβάνει τους όρους της γενικής 
άδειας, όταν παρέχει το δικαίωμα χρήσης ραδιοφάσμα-τος ή πόρων αριθμοδότησης.
Άρθρο 122
Δηλώσεις για τη διευκ όλυνση της άσκησης
των δικαιωμάτων εγκατάστασης ευκολιώνκαι των δικαιωμάτων διασύνδεσης(άρθρο 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Η Ε.Ε.Τ.Τ. εκδίδει, εντός μίας (1) εβδομάδας, κατόπιν 
αιτήματος επιχείρησης, τυποποιημένες δηλώσεις με τις οποίες επιβεβαιώνεται, ανάλογα με την περίπτωση, ότι 
η επιχείρηση έχει υποβάλει κοινοποίηση, σύμφωνα με 
την παρ. 3 του άρθρου 120. Οι εν λόγω δηλώσεις διευ-κρινίζουν τις συνθήκες υπό τις οποίες οποιαδήποτε επι-
χείρηση που παρέχει δίκτυα ή υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, σύμφωνα με τη γενική άδεια, δικαιούται 
να υποβάλλει αίτηση παροχής δικαιωμάτων εγκατά-στασης ευκολιών, να διαπραγματεύεται διασύνδεση 
και να αποκτά πρόσβαση ή διασύνδεση, προκειμένου 
να διευκολύνεται η άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων, 
ιδίως σε άλλα επίπεδα διακυβέρνησης ή σε σχέση με 
άλλες επιχειρήσεις. Κατά περίπτωση, τέτοιες δηλώσεις 
μπορούν να εκδίδονται επίσης ως αυτόματη απάντηση κατόπιν της κοινοποίησης που αναφέρεται στην παρ. 3 του άρθρου 120.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9695 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 123
Στοιχειώδης κατάλογος δικαιωμάτων που προκύπτουν από τη Γενική Άδεια(άρθρο 15 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι επιχειρήσεις που υπόκεινται σε γενική άδεια δυ-
νάμει του άρθρου 120 έχουν το δικαίωμα:
α) να παρέχουν δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών,
β) να εξετάζεται η αίτησή τους για τα απαιτούμενα 
δικαιώματα εγκατάστασης ευκολιών σύμφωνα με το άρ-
θρο 151,
γ) να χρησιμοποιούν, με την επιφύλαξη των άρ-
θρων 121, 154 και 163, ραδιοφάσμα για υπηρεσίες και 
δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
δ) να εξετάζεται η αίτησή τους για τα απαιτούμενα 
δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότησης σύμφωνα 
με το άρθρο 202.
2. Όταν οι επιχειρήσεις αυτές παρέχουν δίκτυα ή υπη-
ρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών στο κοινό, η γενική 
άδεια τους δίνει το δικαίωμα:
α) να διαπραγματεύονται διασύνδεση με, και, ενδεχο-
μένως, να αποκτούν, πρόσβαση προς ή διασύνδεση με 
άλλους παρόχους διαθέσιμων στο κοινό δικτύων ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρε-
σιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, οι οποίοι καλύπτονται 
από Γενική Άδεια εντός της Ε.Ε., σύμφωνα με την Οδηγία 
(ΕΕ) 2018/1972 (L 321),
β) να έχουν την ευκαιρία να τους ανατίθεται η παροχή 
διάφορων στοιχείων της καθολικής υπηρεσίας ή να κα-
λύπτουν διάφορα τμήματα της Ελληνικής Επικράτειας, σύμφωνα με το άρθρο 194 ή 195.
Άρθρο 124
Διοικητικές επιβαρύνσεις(άρθρο 16 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Κάθε διοικητική επιβάρυνση που επιβάλλεται σε 
επιχειρήσεις που παρέχουν δίκτυα ή υπηρεσίες ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών βάσει γενικής άδειας ή στις οποίες έχει χορηγηθεί δικαίωμα χρήσης:
α) καλύπτει συνολικά μόνο τις διοικητικές δαπάνες που 
προκύπτουν από τη διαχείριση, τον έλεγχο και την επιβο-
λή του συστήματος γενικών αδειών και των δικαιωμάτων 
χρήσης και των ειδικών υποχρεώσεων που αναφέρο-
νται στην παρ. 2 του άρθρου 121, οι οποίες μπορούν 
να περιλαμβάνουν δαπάνες για διεθνή συνεργασία, για εναρμόνιση και για τυποποίηση, ανάλυση αγοράς, πα-ρακολούθηση της συμμόρφωσης και άλλους ελέγχους της αγοράς, καθώς και ρυθμιστικές εργασίες που περι-λαμβάνουν την εκπόνηση και την επιβολή παράγωγου δικαίου και διοικητικών αποφάσεων, όπως αποφάσεων για την πρόσβαση και τη διασύνδεση, και
β) επιβάλλεται στις επιμέρους επιχειρήσεις κατά αντι-
κειμενικό, διαφανή και αναλογικό τρόπο, ώστε να ελα-
χιστοποιούνται οι πρόσθετες διοικητικές δαπάνες και 
οι συναφείς δαπάνες.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να μην εφαρμόζει διοικητικές επιβα-
ρύνσεις σε επιχειρήσεις των οποίων ο κύκλος εργασιών δεν υπερβαίνει ορισμένο κατώτατο όριο ή των οποίων 
οι δραστηριότητες δεν ανέρχονται σε ορισμένο ελάχιστο 
μερίδιο αγοράς ή είναι πολύ περιορισμένης γεωγραφι-
κής εμβέλειας.Για τον προσδιορισμό του ύψους των τελών, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
δύναται να εφαρμόσει είτε μία μέθοδο κατανομής βά-
σει του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων, είτε ένα 
σύστημα κατ’ αποκοπήν επιβάρυνσης αυτών, ή έναν 
συνδυασμό αυτών.
2. Επιπλέον των όσων προβλέπονται στην παρ. 1, με 
αποφάσεις της Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλονται κατά περίπτωση τα 
ακόλουθα τέλη, που αποδίδονται σε αυτήν:
α) τέλη στο πλαίσιο λειτουργίας επιχειρήσεων ως κα-
ταχωρητές ονομάτων χώρου με κατάληξη «.gr» ή «.ελ»,
β) τέλη στο πλαίσιο του ελέγχου και της εποπτείας του 
φάσματος,
γ) τέλη στο πλαίσιο των διαδικασιών αδειοδότησης 
κατασκευών κεραιών.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. δημοσιεύει στο τέλος κάθε ημερολογιακού 
έτους στην ιστοσελίδα της, ετήσια ανασκόπηση των δι-
οικητικών δαπανών της και του συνολικού ποσού των 
επιβαρύνσεων που έχουν καταβληθεί σε αυτήν.
Στο τέλος κάθε ημερολογιακού έτους, η Ε.Ε.Τ.Τ. εξε-
τάζει το  συνολικό ποσό των εισπραχθέντων τελών, 
καθώς και το συνολικό ποσό των δαπανών αυτής, για 
τη διασφάλιση της διοικητικής και οικονομικής αυτο-
τέλειάς της. Σε περίπτωση διαπίστωσης οποιασδήποτε 
διαφοράς μεταξύ αυτών, η Ε.Ε.Τ.Τ. προβαίνει σε σχετικές 
αναπροσαρμογές για τα τέλη του επερχόμενου έτους, 
συνυπολογίζοντας ποσό που επιτρέπει σε κάθε περί-
πτωση τη διατήρηση αποθεματικού της Ε.Ε.Τ.Τ., ίσου με το 30% των προϋπολογιζόμενων δαπανών.
Ο τρόπος οικονομικής διαχείρισης της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορί-
ζεται με Κανονισμό, που εκδίδεται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης μετά από εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ.
Τα προβλεπόμενα στο παρόν άρθρο τέλη, όπως και 
κάθε άλλο προβλεπόμενο τέλος, πρόστιμο, κύρωση, 
χρηματική ποινή του παρόντος Μέρους και κάθε άλλο εισπραττόμενο από οποιαδήποτε αιτία από την Ε.Ε.Τ.Τ. 
ποσό στο πλαίσιο των εν γένει αρμοδιοτήτων της κα-
ταβάλλονται απευθείας ως έσοδο στο όνομα και για λογαριασμό της Ε.Ε.Τ.Τ. ενώ κατατίθενται σε τραπεζι-
κούς λογαριασμούς αυτής και εισπράττονται σύμφωνα 
με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε., 
ν.δ. 356/1974, Α΄ 90).
Ο έλεγχος των οικονομικών στοιχείων και ετήσιων λο-
γαριασμών και οικονομικών καταστάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. 
γίνεται από ορκωτούς ελεγκτές. Τα στοιχεία αυτά και 
οι οικονομικές καταστάσεις δημοσιεύονται ετησίως σε 
δύο τουλάχιστον ημερήσιες εφημερίδες, στην Εφημε-
ρίδα της Κυβερνήσεως και στην ιστοσελίδα της Ε.Ε.Τ.Τ.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. με αποφάσεις της ρυθμίζει τον τρόπο υπο-
λογισμού, τον τρόπο και την προθεσμία καταβολής των τελών που προβλέπονται στο παρόν άρθρο, καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.
Άρθρο 125
Λογιστικός διαχωρισμός και οικονομικές εκθέσεις(άρθρο 17 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι επιχειρήσεις παροχής δημόσιων δικτύων ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό υπη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9696 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, οι  οποίες έχουν 
ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα παροχής υπηρεσιών 
σε άλλους τομείς, στην Ελλάδα ή σε άλλο κράτος - μέλος 
της Ε.Ε. υποχρεούνται:
α) να τηρούν χωριστούς λογαριασμούς για τις δρα-
στηριότητες που συνδέονται με την παροχή δικτύων 
ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, στο βαθμό 
που θα απαιτούνταν αν οι εν λόγω δραστηριότητες διε-
ξάγονταν από νομικά ανεξάρτητες οντότητες, ώστε να 
εντοπίζονται όλα τα στοιχεία κόστους και εσόδων, με τη 
βάση του υπολογισμού τους και τις λεπτομερείς χρησι-
μοποιούμενες μεθόδους απονομής, που έχουν σχέση 
με τις εν λόγω δραστηριότητες συμπεριλαμβανομένης της αναλυτικής κατάστασης των παγίων στοιχείων του ενεργητικού και των διαρθρωτικών δαπανών, ή
β) να προβαίνουν σε διαρθρωτικό διαχωρισμό των 
δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την παροχή δικτύ-ων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
Οι απαιτήσεις του πρώτου εδαφίου εφαρμόζονται 
μόνο σε επιχειρήσεις των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργα-
σιών για τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την πα-
ροχή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
υπερβαίνει τα πενήντα εκατομμύρια ευρώ (50.000.000).
2. Όταν οι επιχειρήσεις παροχής δημόσιων δικτύων 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών διαθέσιμων στο κοινό δεν υπόκεινται στις 
απαιτήσεις του εταιρικού δικαίου και δεν πληρούν τα κρι-
τήρια μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων των λογιστικών 
κανόνων του ενωσιακού δικαίου, οι οικονομικές τους 
εκθέσεις καταρτίζονται, υποβάλλονται σε ανεξάρτητο 
έλεγχο και δημοσιεύονται. Ο έλεγχος διεξάγεται σύμ-
φωνα με τους σχετικούς ενωσιακούς κανόνες και τους 
κανόνες του ελληνικού δικαίου.
Το πρώτο εδάφιο της παρούσας παρ. εφαρμόζεται και 
στους χωριστούς λογαριασμούς που προβλέπονται στην 
περ. α΄ της παρ. 1.
Άρθρο 126
Τροποποίηση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων(άρθρο 18 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να τροποποιήσει δικαιώματα, όρους 
και διαδικασίες που αφορούν γενικές άδειες και δικαιώ-ματα χρήσης ραδιοφάσματος ή πόρων αριθμοδότησης ή δικαιώματα για εγκατάσταση ευκολιών, μόνο σε αντι-κειμενικά αιτιολογημένες περιπτώσεις και κατά αναλο-γικό τρόπο, συνεκτιμώντας, κατά περίπτωση, τις ειδικές 
συνθήκες που ισχύουν για τα μεταβιβάσιμα δικαιώματα 
χρήσης ραδιοφάσματος ή πόρων αριθμοδότησης.
2. Με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία οι προ-
τεινόμενες τροποποιήσεις είναι ήσσονος σημασίας και 
έχουν συμφωνηθεί με τον κάτοχο των δικαιωμάτων ή 
της γενικής άδειας, η πρόθεση διενέργειας των σχετικών 
τροποποιήσεων γνωστοποιείται από την Ε.Ε.Τ.Τ. εγγρά-φως ή διενεργείται δημόσια διαβούλευση σύμφωνα με το άρθρο 131, με τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμ-βανομένων των χρηστών και των καταναλωτών.
Στα ενδιαφερόμενα μέρη παρέχεται προθεσμία τουλά-
χιστον τεσσάρων (4) εβδομάδων από τη γνωστοποίηση των προτεινόμενων τροποποιήσεων, προκειμένου να 
διατυπώσουν τις απόψεις τους. Σε εξαιρετικές περιπτώ-
σεις, όταν υπάρχει ανάγκη έκτακτης και άμεσης παρέμ-
βασης για την τροποποίηση του ισχύοντος καθεστώ-
τος, η προθεσμία για τη διατύπωση των απόψεων των ενδιαφερόμενων μερών μπορεί να περιοριστεί από την 
Ε.Ε.Τ.Τ. Η σχετική απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. που αφορά στην τροποποίηση δικαιωμάτων, όρων και διαδικασιών που αφορούν γενικές άδειες και δικαιώματα χρήσης ραδιο-
φάσματος ή πόρων αριθμοδότησης ή δικαιώματα για 
εγκατάσταση ευκολιών, μαζί με τους σχετικούς λόγους, 
κοινοποιείται στα ενδιαφερόμενα μέρη και δημοσιεύεται 
στην ιστοσελίδα της Ε.Ε.Τ.Τ.
Άρθρο 127
Περιορισμός ή ανάκληση δικαιωμάτων(άρθρο 19 της Οδηγίας (ΕΕ) 1972/2018)
1. Με την επιφύλαξη των παρ. 5 και 6 του άρθρου 138, 
δικαιώματα εγκατάστασης ευκολιών ή δικαιώματα χρή-
σης ραδιοφάσματος ή πόρων αριθμοδότησης δεν δύ-
νανται να περιοριστούν ή να καταργηθούν πριν από τη λήξη της χρονικής περιόδου, για την οποία αυτά έχουν 
χορηγηθεί, εκτός αιτιολογημένων περιπτώσεων δυνάμει 
της παρ. 2 και, κατά περίπτωση, σύμφωνα με το Παράρ-
τημα I, καθώς και των σχετικών διατάξεων για την παρο-
χή αντισταθμιστικού ανταλλάγματος λόγω ανάκλησης 
δικαιώματος.
2. O περιορισμός ή η ανάκληση δικαιωμάτων χρήσης 
ραδιοσυχνοτήτων που βρίσκονται σε ισχύ, συμπεριλαμ-
βανομένων των δικαιωμάτων που αναφέρονται στο άρ-
θρο 157, επιτρέπεται μόνο αν αυτό είναι απαραίτητο για 
τη διασφάλιση της αποδοτικής χρήσης των ραδιοσυχνο-
τήτων ή επιβάλλεται από την εφαρμογή τεχνικών μέτρων 
εφαρμογής που θεσπίζονται δυνάμει του άρθρου 4 της 
Απόφασης 676/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με ένα κανονιστικό πλαίσιο για την πολιτική του ραδιοφά-
σματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (L 108). Σε αυτές 
τις περιπτώσεις, οι κάτοχοι των δικαιωμάτων μπορούν, 
κατά περίπτωση και σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο 
και τη σχετική ελληνική νομοθεσία, να αποζημιωθούν 
κατάλληλα.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κατόπιν γνώμης της Ε.Ε.Τ.Τ., δύνανται να καθορίζονται όροι και διαδικασίες για την αποζημίωση των κατόχων δικαιωμάτων.
3. Η τροποποίηση της χρήσης του ραδιοφάσματος ως 
αποτέλεσμα της εφαρμογής των παρ. 4 και 5 του άρ-
θρου 153 δεν δικαιολογεί από μόνη της την ανάκληση δικαιώματος χρήσης ραδιοφάσματος από την Ε.Ε.Τ.Τ.
4. Τυχόν πρόθεση της Ε.Ε.Τ.Τ. για περιορισμό ή ανά-
κληση δικαιωμάτων από γενική άδεια ή μεμονωμένων 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος ή πόρων αριθμο-
δότησης χωρίς τη συγκατάθεση του κατόχου των δικαιω-
μάτων υπόκειται σε διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη σύμφωνα με το άρθρο 131.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9697 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IV
ΠΑΡΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ, ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ
Άρθρο 128
Αίτημα παροχής πληροφοριών προς τις επιχειρήσεις(άρθρο 20 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι επιχειρήσεις παροχής δικτύων και υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συναφών ευκολιών ή συ-
ναφών υπηρεσιών, υποχρεούνται να διαβιβάζουν στην Ε.Ε.Τ.Τ. και στον BEREC όλες τις πληροφορίες, συμπερι-
λαμβανομένων των χρηματοοικονομικών πληροφοριών, 
που απαιτούνται για να διασφαλίζεται η συμμόρφωσή τους προς τις διατάξεις του παρόντος, της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 και του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/1971 του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης 
Δεκεμβρίου 2018, για την ίδρυση του Φορέα Ευρωπα-
ϊκών Ρυθμιστικών Αρχών για τις Ηλεκτρονικές Επικοι-
νωνίες (BEREC) και του Οργανισμού για την υποστήριξη 
του BEREC (Υπηρεσία του BEREC), την τροποποίηση του 
κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120 και την κατάργηση του κανο-
νισμού (ΕΚ) 1211/2009 (L 321) ή προς τις αποφάσεις ή τις 
γνώμες που εκδίδονται κατ’ εφαρμογή τους. Ειδικότερα, 
η Ε.Ε.Τ.Τ., όπου απαιτείται για την εκτέλεση των καθηκό-
ντων της, έχει την εξουσία να απαιτεί από τις επιχειρήσεις 
αυτές να υποβάλουν πληροφορίες σχετικά με μελλο-
ντικές εξελίξεις στα δίκτυα ή τις υπηρεσίες που θα μπο-
ρούσαν να έχουν αντίκτυπο στις υπηρεσίες χονδρικής 
που διαθέτουν σε ανταγωνιστές, καθώς και πληροφορίες 
σχετικά με τα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τις 
συναφείς ευκολίες, με ανάλυση σε τοπικό επίπεδο και με 
επαρκείς λεπτομέρειες, ώστε να παρέχεται δυνατότητα 
για γεωγραφική έρευνα και τον ορισμό των περιοχών, 
σύμφωνα με το άρθρο 130.
Όταν οι  πληροφορίες που συλλέγονται σύμφωνα 
με το πρώτο εδάφιο δεν επαρκούν, ώστε η Ε.Ε.Τ.Τ. και 
ο BEREC να εκτελέσουν τα ρυθμιστικά τους καθήκοντα 
βάσει του ελληνικού και ενωσιακού δικαίου, οι πληρο-
φορίες αυτές μπορούν να ζητούνται από άλλες σχετικές 
επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή σε στενά συνδεδεμένους 
τομείς.
Από τις επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ότι κατέχουν 
σημαντική ισχύ στις αγορές χονδρικής κατά τη διαδι-
κασία των άρθρων 171 έως 175, μπορεί επίσης να απαι-τείται να υποβάλουν λογιστικά δεδομένα για τις αγορές 
λιανικής που συνδέονται με τις αγορές χονδρικής.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να ζητεί πληροφορίες από τα ενιαία 
σημεία πληροφόρησης που δημιουργήθηκαν δυνάμει 
του ν. 4463/2017 (Α΄ 42).
Κάθε αίτημα για πληροφορίες είναι ανάλογο προς την 
εκτέλεση του καθήκοντος και αιτιολογημένο.
Πέραν των υποχρεώσεων που τυχόν απορρέουν από 
διατάξεις άλλων νόμων, οι επιχειρήσεις παρέχουν τις 
πληροφορίες που ζητούνται αμέσως και σύμφωνα με 
το χρονοδιάγραμμα και τον βαθμό λεπτομέρειας που 
απαιτείται. Αν δεν ορίζεται προθεσμία, οι πληροφορίες 
παρέχονται στην Ε.Ε.Τ.Τ. εντός είκοσι (20) εργάσιμων ημε-
ρών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος.2. Η Ε.Ε.Τ.Τ παρέχει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατόπιν 
αιτιολογημένου αιτήματος, τις απαραίτητες για την εκ-
πλήρωση των καθηκόντων της πληροφορίες βάσει της 
Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(ΣΛΕΕ, C 202/2016). Στις περιπτώσεις που οι παρεχόμενες 
πληροφορίες αναφέρονται σε πληροφορίες που είχαν 
προηγουμένως παρασχεθεί από επιχειρήσεις, κατόπιν 
αιτήματος της Ε.Ε.Τ.Τ., οι επιχειρήσεις αυτές ενημερώ-
νονται σχετικά.
Με την επιφύλαξη των απαιτήσεων της παρ. 3, οι πλη-
ροφορίες που παρέχονται στην Ε.Ε.Τ.Τ. μπορούν να δια-
τίθενται σε άλλη ρυθμιστική αρχή της Ελλάδας ή άλλου κράτους - μέλους της Ε.Ε. και στον BEREC, κατόπιν αιτι-ολογημένου αιτήματος, εάν αυτό είναι αναγκαίο για να 
μπορεί η μία ή η άλλη αρχή, ή ο BEREC, να τηρήσουν 
τις υποχρεώσεις τους δυνάμει του ενωσιακού δικαίου.
3. Εάν οι πληροφορίες που συγκεντρώνονται δυνάμει 
της παρ. 1, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών 
που συλλέγονται στο πλαίσιο γεωγραφικής έρευνας, θε-
ωρούνται εμπιστευτικές από μια ελληνική ρυθμιστική ή άλλη αρμόδια αρχή, σύμφωνα με τους ενωσιακούς και 
τους ελληνικούς κανόνες περί εμπορικού απορρήτου, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. διασφαλίζει την εμπιστευτικότητα αυτή. Το εν 
λόγω απόρρητο δεν εμποδίζει την έγκαιρη ανταλλαγή 
πληροφοριών μεταξύ της Ε.Ε.Τ.Τ., της Ευρωπαϊκής Επι-
τροπής, του BEREC και οποιασδήποτε άλλης ενδιαφε-
ρόμενης αρμόδιας αρχής για σκοπούς επανεξέτασης, 
παρακολούθησης και εποπτείας της εφαρμογής του 
παρόντος Μέρους.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της τις πληρο-
φορίες που συμβάλλουν στη δημιουργία ανοικτής και 
ανταγωνιστικής αγοράς, σύμφωνα με την ελληνική νο-μοθεσία για την πρόσβαση του κοινού σε πληροφορίες 
και με την επιφύλαξη των ενωσιακών και των ελληνικών 
κανόνων περί εμπορικού απορρήτου και περί προστα-σίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
5. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δημοσιεύει στην ιστοσελίδα της τους όρους 
πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες που αναφέρο-
νται στην παρ. 4, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασι-
ών για την παροχή της εν λόγω πρόσβασης.
Άρθρο 129
Απαιτούμενες πληροφορίες βάσει της γενικής άδειας, όσον αφορά τα 
δικαιώματα χρήσης και τις ειδικές υποχρεώσεις
(άρθρο 21 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Με την επιφύλαξη τυχόν πληροφοριών που ζητού-
νται δυνάμει του άρθρου 128 και των υποχρεώσεων 
υποβολής πληροφοριών και εκθέσεων βάσει ελληνικού 
δικαίου πλην της σχετικής με τη γενική άδεια, η Ε.Ε.Τ.Τ 
μπορεί να απαιτεί από τις επιχειρήσεις να παρέχουν πλη-
ροφορίες όσον αφορά τη γενική άδεια, τα δικαιώματα 
χρήσης ή τις ειδικές υποχρεώσεις που αναφέρονται στην 
παρ. 2 του άρθρου 121. Το ως άνω αίτημα είναι αναλογι-
κό και δικαιολογείται αντικειμενικά ιδίως για:
α) τον συστηματικό ή κατά περίπτωση έλεγχο της συμ-
μόρφωσης με τον όρο 1 του Μέρους Α΄, με τους όρους 
2 και 6 του Μέρους Δ΄ και με τους όρους 2 και 7 του 
Μέρους E΄ του Παραρτήματος I και της συμμόρφωσης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9698 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
με τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στην παρ. 2 του 
άρθρου 121,
β) τον κατά περίπτωση έλεγχο της συμμόρφωσης με 
όρους όπως καθορίζονται στο Παράρτημα I, σε περί-
πτωση κατάθεσης μιας καταγγελίας ή όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει 
άλλους λόγους να αμφισβητεί τη συμμόρφωση με έναν όρο ή σε περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. διεξάγει αυτοβούλως έρευνα,
γ) τη διεξαγωγή διαδικασιών και την αξιολόγηση αιτή-
σεων για τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης,
δ) τη δημοσίευση συγκριτικών επισκοπήσεων της ποι-
ότητας και της τιμής των υπηρεσιών προς όφελος των καταναλωτών,
ε) την αντιπαραβολή σαφώς καθορισμένων στατιστι-
κών στοιχείων, εκθέσεων ή μελετών,
στ) τη διεξαγωγή αναλύσεων της αγοράς για τους σκο-
πούς του παρόντος νόμου, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων σχετικά με τις αγορές του επόμενου σταδίου ή αγορές λιανικής που συνδέονται ή σχετίζονται με τις αγορές που υπόκεινται σε ανάλυση αγοράς,
ζ) τη διασφάλιση της αποδοτικής χρήσης και της απο-
τελεσματικής διαχείρισης του ραδιοφάσματος και των 
πόρων αριθμοδότησης,
η) την αξιολόγηση των μελλοντικών εξελίξεων στα 
δίκτυα ή τις υπηρεσίες που ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο 
στις υπηρεσίες χονδρικής που διατίθενται σε ανταγωνι-στές, στην εδαφική κάλυψη, στη διαθέσιμη για τους τε-
λικούς χρήστες συνδεσιμότητα ή στον ορισμό περιοχών 
δυνάμει του άρθρου 130,
θ) τη διεξαγωγή γεωγραφικών ερευνών,ι) την ανταπόκριση σε αιτιολογημένα αιτήματα παρο-
χής πληροφοριών που υποβάλλονται από τον BEREC.
Οι πληροφορίες που αναφέρονται στις περ. α΄, β΄ και 
δ΄ έως ι΄ δεν απαιτούνται εκ των προτέρων ή ως προϋ-πόθεση για την είσοδο στην αγορά.
2. Όσον αφορά τα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσμα-
τος, οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 1 αφο-
ρούν ιδίως την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση 
αυτού, καθώς και τη συμμόρφωση με τυχόν υποχρεώσεις 
κάλυψης και ποιότητας υπηρεσιών που συνοδεύουν τα 
δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος και τον έλεγχό τους.
3. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. απαιτεί από τις επιχειρήσεις να πα-
ρέχουν πληροφορίες, όπως αναφέρεται στην παρ. 1, τις 
ενημερώνει σχετικά με τον ειδικό σκοπό για τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ δεν επαναλαμβάνει αιτήματα παροχής πλη-
ροφοριών που έχουν ήδη υποβληθεί από τον BEREC, 
δυνάμει του άρθρου 40 του Κανονισμού (ΕΕ) 2018/1971, 
όταν ο BEREC έχει θέσει στη διάθεσή της τις πληροφορίες 
που έλαβε.
Άρθρο 130
Γεωγραφικές έρευνες αναπτύξεων δικτύου(άρθρο 22 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης διεξάγει γε-
ωγραφική έρευνα σχετικά με την εμβέλεια των δικτύων 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών που είναι ικανά να παρέχουν 
ευρυζωνικές υπηρεσίες («ευρυζωνικά δίκτυα») έως τις 
21 Δεκεμβρίου 2023 και στη συνέχεια την επικαιροποιεί 
τουλάχιστον ανά τρία (3) έτη.Η γεωγραφική έρευνα περιλαμβάνει έρευνα σχετικά 
με την τρέχουσα γεωγραφική εμβέλεια των ευρυζωνι-
κών δικτύων στην Ελληνική Επικράτεια, όπως απαιτείται 
για τα καθήκοντα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης δυνάμει του παρόντος Μέρους και έρευνες σε 
σχέση με την εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών 
ενισχύσεων.
Η γεωγραφική έρευνα μπορεί επίσης να περιλαμβά-
νει πρόβλεψη για περίοδο που καθορίζει το Υπουργείο 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, όσον αφορά την εμβέλεια 
των ευρυζωνικών δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των 
δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας στην Ελληνική 
Επικράτεια.
Η πρόβλεψη αυτή περιλαμβάνει το σύνολο των σχε-
τικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων των πλη-
ροφοριών σχετικά με την σχεδιαζόμενη ανάπτυξη, από 
οποιαδήποτε επιχείρηση ή δημόσια αρχή, δικτύων πολύ 
υψηλής χωρητικότητας και σημαντικές αναβαθμίσεις 
ή επεκτάσεις των δικτύων για την επίτευξη ταχύτητας 
καταφόρτωσης τουλάχιστον 100 Mbps. Για τον σκοπό 
αυτόν, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ζητά από 
τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες αρχές να παρέχουν τις 
εν λόγω πληροφορίες στο βαθμό που είναι διαθέσιμες 
και μπορούν να παρασχεθούν με εύλογη προσπάθεια.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. αποφασίζει, σε σχέση με τα καθήκοντα που 
έχουν ανατεθεί ειδικά σε αυτήν δυνάμει του παρόντος Μέρους, τον βαθμό στον οποίο είναι σκόπιμο να βασί-
ζεται στις πληροφορίες που συλλέγονται στο πλαίσιο 
αυτής της πρόβλεψης.
Η γεωγραφική έρευνα διενεργείται σε συνεργασία με 
την Ε.Ε.Τ.Τ. στον βαθμό που ενδέχεται να έχει σημασία 
για τα καθήκοντά της. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, στο πλαίσιο της 
άσκησης των αρμοδιοτήτων της, να διεξάγει αυτοτελώς 
γεωγραφική έρευνα σύμφωνα με το παρόν άρθρο, κοι-
νοποιώντας τα αποτελέσματα στο Υπουργείο Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης.
Οι πληροφορίες που συλλέγονται κατά τη γεωγραφι-
κή έρευνα έχουν το κατάλληλο επίπεδο τοπικής λεπτο-
μέρειας και περιλαμβάνουν επαρκείς πληροφορίες για την ποιότητα και τις παραμέτρους των υπηρεσιών· η δε 
επεξεργασία τους πραγματοποιείται σύμφωνα με την 
παρ. 3 του άρθρου 128.
2. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύναται να 
ορίσει περιοχή με σαφή εδαφικά όρια όπου καθορίζεται 
ότι, βάσει των πληροφοριών που συλλέχθηκαν και της 
τυχόν πρόβλεψης που καταρτίστηκε σύμφωνα με την 
παρ. 1, στη διάρκεια της σχετικής περιόδου πρόβλεψης, 
καμία επιχείρηση ή δημόσια αρχή δεν έχει αναπτύξει 
δίκτυο πολύ υψηλής χωρητικότητας, ούτε σχεδιάζει την 
ανάπτυξή του ή τη σημαντική αναβάθμιση ή επέκταση 
του δικτύου της, ώστε να φτάνει σε επιδόσεις ταχύτητας 
λήψης τουλάχιστον 100 Mbps. Το Υπουργείο Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης δημοσιεύει τις ορισθείσες περιοχές στην 
ιστοσελίδα του.
3. Εντός της ορισθείσας περιοχής, το Υπουργείο Ψη-
φιακής Διακυβέρνησης δύναται να καλέσει επιχειρήσεις 
και δημόσιες αρχές να δηλώσουν την πρόθεσή τους να 
αναπτύξουν δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας κατά 
τη διάρκεια της σχετικής περιόδου πρόβλεψης. Όταν 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9699 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
μετά την εν λόγω πρόσκληση, μια επιχείρηση ή δημόσια 
αρχή δηλώσει τέτοια πρόθεση, το Υπουργείο Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης δύναται να απαιτήσει από άλλες επι-
χειρήσεις και δημόσιες αρχές να δηλώσουν την τυχόν 
πρόθεσή τους να αναπτύξουν δίκτυα πολύ υψηλής χω-
ρητικότητας ή να προβούν σε σημαντική αναβάθμιση ή 
επέκταση του δικτύου τους, ώστε να φτάνει σε επιδόσεις 
ταχύτητας λήψης τουλάχιστον 100 Mbps στη συγκεκρι-
μένη περιοχή. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
διευκρινίζει τις πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβά-
νονται στις εν λόγω δηλώσεις, προκειμένου να διασφα-
λίζεται τουλάχιστον παρόμοιο επίπεδο λεπτομέρειας 
με εκείνο που λαμβάνεται υπόψη σε τυχόν πρόβλεψη 
που πραγματοποιείται δυνάμει της παρ. 1. Ενημερώνει 
επίσης κάθε επιχείρηση ή δημόσια αρχή που εκδηλώνει 
το ενδιαφέρον της κατά πόσον η ορισθείσα περιοχή κα-
λύπτεται ή ενδέχεται να καλύπτεται από δίκτυο πρόσβα-
σης νέας γενιάς που προσφέρει ταχύτητες λήψης κάτω 
των 100 Mbps, βάσει των πληροφοριών που συλλέγονται 
σύμφωνα με την παρ. 1.
Εάν το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, στο πλαί-
σιο της ανωτέρω διαδικασίας, έχει ενδείξεις ότι επιχείρη-
ση ή δημόσια αρχή παρέχει παραπλανητικές, εσφαλμέ-
νες ή ελλιπείς πληροφορίες εκ προθέσεως ή λόγω βαριάς 
αμέλειας, ενημερώνει σχετικά και κοινοποιεί το σύνολο 
του φακέλου στην Ε.Ε.Τ.Τ., προκειμένου αυτή να εφαρ-μόσει τη διαδικασία της παρ. 2 του άρθρου 137.
4. Τα μέτρα δυνάμει της παρ. 3 λαμβάνονται σύμφωνα 
με διαδικασία αποδοτική, αντικειμενική, διαφανή και 
χωρίς διακρίσεις, κατά την οποία καμία επιχείρηση δεν αποκλείεται εκ των προτέρων.
5. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η Ε.Ε.Τ.Τ., 
οι λοιπές αρμόδιες αρχές και οι τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για την κατανο-μή των δημόσιων κονδυλίων για την ανάπτυξη δικτύων 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, για τον σχεδιασμό εθνικών 
σχεδίων ευρυζωνικότητας, για τον καθορισμό υποχρεώ-
σεων κάλυψης που συνοδεύουν τα δικαιώματα χρήσης 
ραδιοφάσματος και για τον έλεγχο της διαθεσιμότητας 
των υπηρεσιών που εμπίπτουν στις υποχρεώσεις πα-
ροχής καθολικής υπηρεσίας στην Ελληνική Επικράτεια λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της γεωγραφικής 
έρευνας και του τυχόν ορισμού περιοχών, σύμφωνα με 
τις παρ. 1, 2 και 3.
Οι αρχές που διενεργούν τη γεωγραφική έρευνα πα-
ρέχουν τα εν λόγω αποτελέσματα με την προϋπόθεση 
ότι η  αποδέκτρια αρχή εξασφαλίζει το  ίδιο επίπεδο 
εμπιστευτικότητας και προστασίας του επιχειρηματικού 
απορρήτου με τη διαβιβάζουσα αρχή, ενημερώνουν δε 
τα μέρη που παρείχαν τις πληροφορίες. Τα αποτελέσμα-
τα αυτά διατίθενται επίσης στον BEREC και στην Ευρω-
παϊκή Επιτροπή κατόπιν αιτήματός τους και υπό τις ίδιες 
προϋποθέσεις.
6. Εάν οι σχετικές πληροφορίες δεν είναι διαθέσιμες 
στην αγορά, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
καθιστά τα δεδομένα από τις γεωγραφικές έρευνες που 
δεν υπόκεινται σε όρους εμπορικού απορρήτου άμεσα 
διαθέσιμα σύμφωνα με τον ν. 3448/2006 (Α΄ 57), ώστε 
να καθίσταται δυνατή η  επαναχρησιμοποίησή τους. Επίσης, σε περίπτωση που δεν διατίθενται στην αγορά 
εργαλεία αυτού του είδους, καθιστά διαθέσιμα εργαλεία 
πληροφόρησης που επιτρέπουν στους τελικούς χρήστες 
να προσδιορίσουν τη διαθεσιμότη τα συνδεσιμότητας 
σε διάφορες περιοχές, με επίπεδο λεπτομέρειας που εί-
ναι χρήσιμο προς υποστήριξη της επιλογής τους όσον 
αφορά τον φορέα εκμετάλλευσης ή πάροχο υπηρεσιών.
Άρθρο 131Μηχανισμός διαβούλευσης και διαφάνειας(άρθρο 23 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Εκτός των περιπτώσεων που εμπίπτουν στο άρ-
θρο 134 ή 135 ή στην παρ. 8 του άρθρου 140, σε περί-
πτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. ή άλλες αρμόδιες αρχές προτίθε-
νται να λάβουν μέτρα σύμφωνα με τον παρόντα νόμο 
ή προτίθενται να προβλέψουν περιορισμούς σύμφωνα 
με τις παρ. 4 και 5 του άρθρου 153, και εφόσον τα εν 
λόγω μέτρα ή περιορισμοί έχουν σημαντικό αντίκτυπο 
στη σχετική αγορά, παρέχουν στα ενδιαφερόμενα μέρη 
δυνατότητα υποβολής σχολίων - παρατηρήσεων επί του 
σχεδίου μέτρου εντός εύλογης χρονικής περιόδου, λαμ-
βάνοντας υπόψη την περιπλοκότητα του ζητήματος και 
σε κάθε περίπτωση τουλάχιστον τριάντα (30) ημερών, 
εκτός εξαιρετικών περιστάσεων.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να προβαίνει σε διαβούλευση οπο-
τεδήποτε κρίνει αναγκαίο, για θέματα του παρόντος 
Μέρους.
2. Για τους σκοπούς του άρθρου 143, οι σε αυτό ορι-
ζόμενες αρμόδιες αρχές ενημερώνουν την RSPG, κατά 
τον χρόνο της δημοσιοποίησης, σχετικά με κάθε σχέδιο 
μέτρων που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της διαδικα-
σίας συγκριτικής ή ανταγωνιστικής επιλογής δυνάμει του 
άρθρου 163, και αφορά τη χρήση ραδιοφάσματος για 
την οποία έχουν καθοριστεί εναρμονισμένες προϋποθέ-
σεις από τα τεχνικά μέτρα εφαρμογής, σύμφωνα με την Απόφαση 676/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ώστε να επιτρέπεται η χρήση του 
για ασύρματα ευρυζωνικά δίκτυα και υπηρεσίες ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών («ασύρματα ευρυζωνικά δίκτυα 
και υπηρεσίες»).
3. Η δημόσια διαβούλευση που προβλέπεται στην 
παρ. 1 διενεργείται από την Ε.Ε.Τ.Τ. με διαδικασία που 
καθορίζεται με απόφασή της. Η Ε.Ε.Τ.Τ., για τον σκοπό 
αυτόν, εκδίδει, με κανονιστική της πράξη, Κανονισμό που 
ρυθμίζει κάθε λεπτομέρεια σχετικά με τη διενέργεια δι-
αβουλεύσεων, τις προθεσμίες που πρέπει να τηρούνται, 
τον τρόπο δημοσιότητας, τη συλλογή και ανάλυση των απαντήσεων, την τήρηση σχετικού αρχείου διαβουλεύ-σεων, καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. τηρεί κεντρικό ενιαίο σημείο πληροφό-
ρησης, στο οποίο παρατίθενται όλες οι διαβουλεύσεις, 
δημοσιοποιούνται τα αποτελέσματα αυτών, καθώς και 
τα συμπεράσματα της Ε.Ε.Τ.Τ. από τη διαβούλευση, με 
εξαίρεση τις πληροφορίες εμπιστευτικού χαρακτήρα 
σύμφωνα με τους ενωσιακούς και τους ελληνικούς κα-
νόνες σχετικά με το εμπορικό απόρρητο. Προς τον σκο-
πό αυτόν, οι αρμόδιες αρχές που διενεργούν δημόσιες 
διαβουλεύσεις με περιεχόμενο που εμπίπτει στο πεδίο 
εφαρμογής του παρόντος Μέρους, ενημερώνουν την 
Ε.Ε.Τ.Τ.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9700 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 132
Διαβούλευση των ενδιαφερόμενων μερών(άρθρο 24 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι αρμόδιες αρχές σε συντονισμό, κατά περίπτω-
ση, με την Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις των 
τελικών χρηστών, ιδίως των καταναλωτών, και των τε-
λικών χρηστών με αναπηρίες, των κατασκευαστών και 
των επιχειρήσεων που παρέχουν δίκτυα ή υπηρεσίες 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, για θέματα που άπτονται 
των δικαιωμάτων του συνόλου των τελικών χρηστών και 
των καταναλωτών, περιλαμβανομένης της ισοδύναμης πρόσβασης και της επιλογής για τους τελικούς χρήστες 
με αναπηρίες, όσον αφορά τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών που είναι διαθέσιμες στο κοινό, ιδίως όταν 
έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά.
Οι αρμόδιες αρχές σε συντονισμό, κατά περίπτωση, 
με την Ε.Ε.Τ.Τ. θεσπίζουν μηχανισμό διαβούλευσης, 
προσβάσιμο σε τελικούς χρήστες με αναπηρίες, ώστε 
στις αποφάσεις τους για θέματα που αφορούν τον τε-
λικό χρήστη και τα δικαιώματα του καταναλωτή όσον 
αφορά διαθέσιμες στο κοινό υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών να λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα συμφέ-
ροντα των καταναλωτών στον τομέα των ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών.
2. Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να αναπτύσσουν 
υπό την καθοδήγηση των αρμόδιων αρχών σε συντο-
νισμό, κατά περίπτωση, με την Ε.Ε.Τ.Τ., μηχανισμούς 
οι οποίοι προβλέπουν τη συμμετοχή των καταναλωτών, 
των οργανώσεων χρηστών και των παρόχων υπηρεσιών 
και αποβλέπουν στη βελτίωση της γενικής ποιότητας της 
παροχής υπηρεσιών, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη και 
την παρακολούθηση κωδίκων συμπεριφοράς και προ-τύπων λειτουργίας.
3. Με την επιφύλαξη διατάξεων σύμφωνων με το ενω-
σιακό δίκαιο που προάγουν στόχους πολιτικής για τον 
πολιτισμό και τα μέσα επικοινωνίας, όπως η πολιτιστι-
κή και γλωσσική ποικιλομορφία και η πολυφωνία των 
μέσων επικοινωνίας, οι αρμόδιες αρχές σε συντονισμό, 
κατά περίπτωση, με την Ε.Ε.Τ.Τ. μπορούν να προωθούν τη 
συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων που παρέχουν δίκτυα 
ή υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τομέων που 
ενδιαφέρονται για την προαγωγή νόμιμου περιεχομένου 
στα δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινω-
νιών. Η συνεργασία αυτή μπορεί να περιλαμβάνει και 
συντονισμό των πληροφοριών δημοσίου ενδιαφέροντος 
οι οποίες πρέπει να παρέχονται βάσει της παρ. 4 του 
άρθρου 211.
Άρθρο 133
Εξωδικαστική επίλυση διαφορών(άρθρο 25 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Ο Συνήγορος του Καταναλωτή, σε συνεργασία με 
την Ε.Ε.Τ.Τ. όπου κρίνεται αναγκαίο, είναι αρμόδιος για την επίλυση των διαφορών μεταξύ παρόχων και κατα-
ναλωτών που προκύπτουν από την εφαρμογή του παρό-
ντος Μέρους και αφορούν την εκτέλεση των συμβάσεων.
Οι καταναλωτές και άλλοι τελικοί χρήστες διατηρούν 
κάθε άλλη δυνατότητα νομικής προστασίας, δικαστικής 
ή μη, που τους παρέχεται από την έννομη τάξη.2. Όταν στις διαφορές αυτές της παρ. 1 το ένα τουλά-
χιστον από τα εμπλεκόμενα μέρη προέρχεται από άλλο 
κράτος - μέλος, ο Συνήγορος του Καταναλωτή συντονίζει 
τις προσπάθειές του με τον αντίστοιχο αρμόδιο φορέα 
του κράτους - μέλους αυτού, προκειμένου να επιτύχουν 
την επίλυση της διαφοράς.
Άρθρο 134
Επίλυση διαφοράς μεταξύ επιχειρήσεων(άρθρο 26 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Σε περίπτωση διαφοράς που προκύπτει σε σχέση 
με υφιστάμενες υποχρεώσεις που απορρέουν από τον 
παρόντα νόμο μεταξύ παρόχων δικτύων ή υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην Ελληνική Επικράτεια, ή μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών και άλλων επιχειρή-
σεων σε αυτήν που επωφελούνται από τις υποχρεώσεις 
πρόσβασης ή διασύνδεσης ή μεταξύ παρόχων δικτύων 
ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην Ελληνική 
Επικράτεια και παρόχων συναφών ευκολιών, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
επιλαμβάνεται της διαφοράς, κατόπιν αιτήματος ενός 
από τα μέρη. Η Ε.Ε.Τ.Τ. με την επιφύλαξη της παρ. 2, εκδί-
δει το ταχύτερο δυνατόν και πάντως εντός τεσσάρων (4) 
μηνών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος, εκτός 
από εξαιρετικές περιπτώσεις, δεσμευτική για τα μέρη 
απόφαση για την επίλυσή της. Όλα τα μέρη τα οποία 
εμπλέκονται άμεσα στη διαφορά οφείλουν να συνερ-
γάζονται με την Ε.Ε.Τ.Τ. προς τον σκοπό της ταχείας κι 
αποτελεσματικής επίλυσής της.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να αρνείται την επίλυση διαφοράς 
εάν υπάρχουν άλλοι μηχανισμοί, συμπεριλαμβανομέ-
νης της διαμεσολάβησης, οι οποίοι, κατά την κρίση της 
Ε.Ε.Τ.Τ., θα μπορούσαν να συμβάλλουν καλύτερα στην 
έγκαιρη επίλυσή της, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρ-
θρου 111. Στην περίπτωση αυτή, η Ε.Ε.Τ.Τ. ενημερώνει 
το συντομότερο δυνατό τα ενδιαφερόμενα μέρη για την 
απόφασή της αυτή, εκθέτοντας και τους λόγους που οδή-
γησαν στη λήψη της. Αν η διαφορά δεν έχει επιλυθεί 
μετά την παρέλευση τεσσάρων (4) μηνών από την υπο-
βολή του αιτήματος στην Ε.Ε.Τ.Τ. και το αιτούν μέρος 
κατά το διάστημα αυτό δεν έχει προσφύγει σχετικώς σε 
δικαστήριο, η Ε.Ε.Τ.Τ. επιλαμβάνεται της διαφοράς κατό-
πιν αιτήματος ενός από τα μέρη και εκδίδει δεσμευτική απόφαση εντός προθεσμίας τεσσάρων (4) μηνών.
3. Κατά την επίλυση μιας διαφοράς, η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει 
αποφάσεις που αποσκοπούν στην επίτευξη των στό-
χων τους οποίους θέτει το άρθρο 111. Οι υποχρεώσεις που μπορεί να επιβάλει η Ε.Ε.Τ.Τ. σε μια επιχείρηση, στο 
πλαίσιο της επίλυσης διαφοράς, συμμορφώνονται με 
το παρόν Μέρος.
4. Η σχετική απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. είναι αιτιολογημένη, 
κοινοποιείται στα εμπλεκόμενα μέρη από την Ε.Ε.Τ.Τ. και 
τηρουμένου του επιχειρηματικού απορρήτου, δημοσι-
εύεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους.
Η διαδικασία επίλυσης διαφοράς, καθώς και κάθε άλλη 
σχετική λεπτομέρεια ρυθμίζεται στον Κανονισμό Ακρο-άσεων της Ε.Ε.Τ.Τ.
5. Η διαδικασία που προβλέπεται στο παρόν άρθρο δεν 
στερεί από κανένα μέρος τη δυνατότητα να προβεί σε 
καταγγελία ότι άλλος πάροχος παραβιάζει διατάξεις του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9701 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
παρόντος ή του ν. 3959/2011 (Α΄ 93) ή να ζητά τη λήψη 
εκτάκτων προσωρινών μέτρων ενώπιον της Ε.Ε.Τ.Τ. σύμ-
φωνα με την παρ. 6 του άρθρου 138 ή και να προσφύγει 
ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων.
Άρθρο 135
Επίλυση διασυνοριακών διαφορών(άρθρο 27 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Σε περίπτωση διαφοράς στο πλαίσιο του παρόντος 
Μέρους  μεταξύ επιχείρησης που δραστηριοποιείται 
στην Ελληνική Επικράτεια και επιχείρησης που δραστη-
ριοποιείται σε άλλο κράτος - μέλος της Ε.Ε. εφαρμόζονται 
οι παρ. 2 και 3. Οι εν λόγω διατάξεις δεν εφαρμόζονται 
σε διαφορές σχετικά με τον συντονισμό ραδιοφάσματος 
που καλύπτεται από το άρθρο 136.
2. Κάθε μέρος μπορεί να παραπέμψει τη διαφορά στην 
Ε.Ε.Τ.Τ. ή στην οικεία εθνική ρυθμιστική αρχή της χώρας, 
όπου δραστηριοποιείται η επιχείρηση που δεν δραστη-
ριοποιείται στην Ελληνική Επικράτεια.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. εφόσον επιληφθεί της διαφοράς κατόπιν σχε-
τικού αιτήματος ενός τουλάχιστον των μερών, συντονίζει 
τις προσπάθειές της με τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές των άλλων κρατών - μελών της Ε.Ε., εάν η διαφορά επη-ρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών - μελών και κοι-
νοποιεί τη διαφορά στον BEREC με στόχο τη συνεκτική 
επίλυση της διαφοράς, σύμφωνα με τους στόχους του 
άρθρου 111.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. αναμένει τη γνώμη του BEREC προτού 
προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια για την επίλυση της 
διαφοράς. Σε εξαιρετικές περιστάσεις, εφόσον υπάρχει 
επείγουσα ανάγκη ανάληψης δράσης, προκειμένου να 
διασφαλιστεί ο ανταγωνισμός ή να προστατευτούν τα 
συμφέροντα των τελικών χρηστών μπορεί, είτε κατόπιν αιτήματος των μερών είτε με δική της πρωτοβουλία, να λάβει προσωρινά μέτρα.
4. Οποιαδήποτε υποχρέωση επιβ άλλει η Ε.Ε.Τ.Τ. σε επι-
χείρηση στο πλαίσιο της επίλυσης της διαφοράς είναι 
σύμφωνη με τον παρόντα νόμο, λαμβάνει ιδιαιτέρως 
υπόψη τη γνώμη που εκδίδει ο BEREC, και εγκρίνεται 
εντός ενός μηνός από την έκδοση της εν λόγω γνώμης.
5. Η διαδικασία της παρ. 2 δεν στερεί από κανένα μέρος 
τη δυνατότητα να προσφύγει στα αρμόδια δικαστήρια.
Άρθρο 136
Συντονισμός ραδιοφάσματος 
μεταξύ κρατών - μελών
(άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η χρήση του ραδιοφάσματος οργανώνεται στην 
Ελληνική Επικράτεια κατά τρόπον ώστε να μην εμποδί-ζεται κανένα άλλο κράτος - μέλος της Ε.Ε. από το να επι-τρέπει στην Επικράτειά του τη χρήση εναρμονισμένου 
ραδιοφάσματος, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, ιδίως 
λόγω διασυνοριακών επιβλαβών παρεμβολών μεταξύ 
των κρατών - μελών.
Προς τον σκοπό αυτόν το Υπουργείο Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης και η Ε.Ε.Τ.Τ., κατά λόγον αρμοδιότητας, 
λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα, με την επιφύλαξη 
των υποχρεώσεων που υπέχουν βάσει του διεθνούς δικαίου και των σχετικών διεθνών συμφωνιών, όπως 
οι κανονισμοί ραδιοεπικοινωνιών της Διεθνούς Ένωσης 
Τηλεπικοινωνιών και οι περιφερειακές συμφωνίες ραδι-
οεπικοινωνιών της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών.
2. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης συνεργάζε-
ται με τα άλλα κράτη - μέλη της Ε.Ε. και, κατά περίπτωση, 
μέσω της RSPG, κατά τον διασυνοριακό συντονισμό της 
χρήσης ραδιοφάσματος προκειμένου:
α) να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με την παρ. 1,
β) να επιλύονται κατά τα οριζόμενα στην παρ. 2 του 
άρθρου 35 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, τυχόν προβλή-
ματα ή διαφορές σε σχέση με τον διασυνοριακό συ-
ντονισμό ή τις διασυνοριακές επιβλαβείς παρεμβολές 
μεταξύ των κρατών - μελών της Ε.Ε., αλλά και με τρίτες χώρες, που εμποδίζουν τα άλλα κράτη - μέλη της Ε.Ε. να 
χρησιμοποιούν το εναρμονισμένο ραδιοφάσμα στην 
επικράτειά τους.
3. Στην περίπτωση που το Υπουργείο Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης κρίνει ότι δε διασφαλίζεται η συμμόρφω-
ση με τα οριζόμενα στην παρ. 1, μπορεί να ζητεί από 
την RSPG να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες της για να 
αντιμετωπίσει τυχόν προβλήματα ή διαφορές σχετικά 
με τον διασυνοριακό συντονισμό ή τις διασυνοριακές 
επιβλαβείς παρεμβολές, κατά τα οριζόμενα στην παρ. 3 του άρθρου 28 του της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
4. Σε περίπτωση που οι δράσεις που αναφέρονται στην 
παρ. 2 ή 3 δεν έχουν επιλύσει το πρόβλημα ή τη διαφο-ρά, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύναται να υποβάλει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 4 του άρθρου 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
5. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύναται 
να υποβάλει αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για 
παροχή νομικής, πολιτικής και τεχνικής υποστήριξης με 
σκοπό την επίλυση ζητημάτων συντονισμού του ραδιο-
φάσματος με χώρες γειτονικές της Ε.Ε., συμπεριλαμβα-
νομένων των υποψηφίων και των υπό ένταξη χωρών, σε 
εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 5 του άρθρου 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
ΕΝΟΤΗΤΑ III
ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Άρθρο 137
Κυρώσεις
(άρθρο 29 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Για κάθε παράβαση των διατάξεων του παρόντος, 
εκδοθεισών κανονιστικών αποφάσεων της Ευρωπαϊ-
κής Επιτροπής για θέματα που άπτονται των αρμοδιο-
τήτων της Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλονται οι προβλεπόμενες στο 
άρθρο 138 διοικητικές κυρώσεις.
2. Εάν η Ε.Ε.Τ.Τ., στο πλαίσιο της διαδικασίας που ανα-
φέρεται στην παρ. 3 του άρθρου 130, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν σχετικής ενημέρωσης από το Υπουργείο Ψηφι-
ακής Διακυβέρνησης για τις περιπτώσεις γεωγραφικών ερευνών που αυτό διεξάγει, διαπιστώσει ότι επιχείρηση 
ή δημόσια αρχή παρέχει παραπλανητικές, εσφαλμένες ή 
ελλιπείς πληροφορίες εκ προθέσεως ή λόγω βαριάς αμέ-
λειας, δύναται με ειδικά αιτιολογημένη απόφασή της και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9702 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ύστερα από προηγούμενη ακρόαση των ενδιαφερομέ-
νων, να επιβάλει σε αυτούς τις οριζόμενες στο πρώτο και 
δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 138 κυρώσεις.
Κατά την επιβολή των ως άνω κυρώσεων, λαμβάνεται 
υπόψη, μεταξύ άλλων, το κατά πόσον η συμπεριφορά της 
επιχείρησης ή της δημόσιας αρχ ής είχε αρνητικό αντί-
κτυπο στον ανταγωνισμό και, ιδιαίτερα, κατά πόσον σε 
αντίθεση με τις αρχικά παρασχεθείσες πληροφορίες ή 
τυχόν επικαιροποίηση αυτών η επιχείρηση ή η δημό-
σια αρχή είτε ανέπτυξε, επέκτεινε ή αναβάθμισε δίκτυο 
είτε δεν έχει αναπτύξει δίκτυο, και δεν έχει αιτιολογήσει αντικειμενικά αυτήν την αλλαγή του σχεδίου.
Άρθρο 138
Συμμόρφωση προς τους όρους της γενικής άδειας ή των δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος και πόρων αριθμοδότησης και συμμόρφωση προς τις ειδικές υποχρεώσεις (άρθρο 30 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. παρακολουθεί και επιβλέπει τη συμμόρφω-
ση με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους με την επιφύ-λαξη της παρ. 1 του άρθρου 137 και ιδίως, τους όρους 
της γενικής άδειας ή των δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφά-
σματος και πόρων αριθμοδότησης, με τις ειδικές υποχρε-
ώσεις που αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρου 121, με 
την υποχρέωση αποτελεσματικής και αποδοτικής χρή-
σης του ραδιοφάσματος, σύμφωνα με το άρθρο 112, την 
παρ. 1 του άρθρου 153 και το άρθρο 155 του παρόντος Μέρους, με τον Κανονισμό (ΕΕ) 531/2012 του Ευρωπα-ϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνί-ου 2012 για την περιαγωγή σε δημόσια δίκτυα κινητών 
επικοινωνιών εντός της Ένωσης (L 172) και με τον Κα-
νονισμό (ΕΕ) 2015/2120 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2015, για τη 
θέσπιση μέτρων σχετικά με την πρόσβαση στο ανοικτό 
διαδίκτυο και την τροποποίηση της Οδηγίας 2002/22/
ΕΚ για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώματα των 
χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονι-
κών επικοινωνιών και του Κανονισμού (ΕΕ) 531/2012 για 
την περιαγωγή σε δημόσια δίκτυα κινητών επικοινωνι-ών εντός της Ένωσης (L 310). Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να ζητά από τις επιχειρήσεις που υπόκεινται στη γενική άδεια ή 
απολαύουν δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος ή πό-
ρων αριθμοδότησης, να παρέχουν όλες τις πληροφορίες 
που απαιτούνται για τον έλεγχο της συμμόρφωσής τους 
προς τους όρους της γενικής άδειας ή των δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος και πόρων αριθμοδότησης ή 
προς τις ειδικές υποχρεώσεις που αναφέρονται στην 
παρ. 2 του άρθρου 121ή στο άρθρο 155, σύμφωνα με 
το άρθρο 129, με τον Κανονισμό (ΕΕ) 531/2012 και με 
τον Κανονισμό (ΕΕ) 2015/2120.
2. Εάν η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώσει, ότι μια επιχείρηση δεν 
τηρεί μία ή περισσότερες από τις διατάξεις του παρόντος 
Μέρους και ιδίως έναν ή περισσότερους όρους της γενι-
κής άδειας ή των δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος 
και πόρων αριθμοδότησης ή τις ειδικές υποχρεώσεις που 
αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρου 121 ή στον Κανο-
νισμό (ΕΕ) 531/2012 ή στον Κανονισμό (ΕΕ) 2015/2120, κοινοποιεί στην επιχείρηση την εν λόγω διαπίστωση και 
παρέχει στην επιχείρηση τη δυνατότητα να εκθέσει τις 
απόψεις της, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ., με ειδικά αιτιολογημένη απόφασή της και 
ύστερα από προηγούμενη ακρόαση των ενδιαφερομέ-
νων, έχει τη δυνατότητα να απαιτήσει την παύση της 
παράβασης στην οποία αναφέρεται η παρ. 2, είτε αμέσως 
είτε εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, και λαμβάνει 
κατάλληλα και αναλογικά μέτρα που αποβλέπουν στην εξασφάλιση της συμμόρφωσης.
Εν προκειμένω, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επιβάλλει μία ή 
περισσότερες από τις παρακάτω κυρώσεις:
α) σύσταση,
β) πρόστιμο έως τρία εκατομμύρια ευρώ (3.000.000 €) 
που εισπράττεται σύμφωνα με τον Κ.Ε.Δ.Ε. και το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει περιοδικές ποινές με αναδρο-
μικό αποτέλεσμα. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να προβλέψει την 
καταβολή του ποσού του προστίμου σε δόσεις,
γ) διαταγή να διακοπεί ή να καθυστερήσει η παροχή 
υπηρεσίας ή ομάδας υπηρεσιών η οποία, εάν συνεχιζό-
ταν, θα κατέληγε σε σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνι-σμού, ενώ εκκρεμεί η συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις 
πρόσβασης που έχουν επιβληθεί μετά από ανάλυση 
αγοράς σύμφωνα με το άρθρο 175.
Σε όποιον επιβάλλεται μία από τις παραπάνω κυρώ-
σεις υποχρεούται στην καταβολή των εξόδων εποπτείας 
και ελέγχου φάσματος, εφόσον υφίστανται, όπως αυτά ορίζονται στην απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ.
Η απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιείται στην ενδιαφε-
ρόμενη επιχείρηση χωρίς καθυστέρηση, εντός εύλογου 
χρόνου από τη λήψη της και προβλέπει εύλογο χρονικό 
διάστημα για τη συμμόρφωση της επιχείρησης προς 
το μέτρο.
Κατ’  εξαίρεση όσων ορίζονται στην παρούσα παρά-
γραφο, σε περιπτώσεις παραβάσεων των διατάξεων 
που διέπουν τα ονόματα χώρου στο διαδίκτυο και τους καταχωρητές ονομάτων χώρου, η Ε.Ε.Τ.Τ. με ειδικά αιτι-
ολογημένη απόφασή της και ύστερα από προηγούμενη 
ακρόαση των ενδιαφερομένων, δύναται να επιβάλει μία 
ή περισσότερες από τις παρακάτω κυρώσεις:
α) σύσταση,
β) πρόστιμο έως είκοσι χιλιάδες ευρώ (20.000 €), σε 
περιπτώσεις παραβάσεων των διατάξεων που διέπουν 
τα ονόματα χώρου στο διαδίκτυο και έως εκατό χιλιά-
δες ευρώ (100.000 €) σε περιπτώσεις παραβάσεων των 
διατάξεων που διέπουν τους καταχωρητές ονομάτων 
χώρου,
γ) αναστολή ή ανάκληση των δικαιωμάτων που απορ-
ρέουν από τις σχετικές αποφάσεις της Ε.Ε.Τ.Τ., σε περί-πτωση σοβαρών και επανειλημμένων παραβάσεων.
4. Παρά τις παρ. 2 και 3 του παρόντος άρθρου, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
δύναται να επιβάλει, ανάλογα με την περίπτωση, τις κυ-
ρώσεις των περ. α΄ και β΄ της παρ. 3 στις επιχειρήσεις 
που δεν παρέχουν πληροφορίες, σύμφωνα με τις υπο-χρεώσεις που επιβάλλουν οι περ. α΄ ή β΄ της παρ. 1 του 
άρθρου 129 και το άρθρο 177 εντός εύλογου χρονικού διαστήματος που ορίζεται από την Ε.Ε.Τ.Τ.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9703 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
5. Σε  περιπτώσεις σοβαρής παράβασης ή επανει-
λημμένων παραβάσεων των διατάξεων του παρόντος 
Μέρους και ιδίως των όρων της γενικής άδειας ή των 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος και πόρων αριθ-
μοδότησης ή των ειδικών υποχρεώσεων που αναφέρο-
νται στην παρ. 2 του άρθρου 121 ή στην παρ. 1 και 2 
του άρθρου 155, εάν τα μέτρα για την εξασφάλιση της 
συμμόρφωσης που αναφέρονται στην παρ. 3 δεν φέ-
ρουν αποτέλεσμα, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να εμποδίζει την πε-
ραιτέρω παροχή δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών από μια επιχείρηση ή να αναστέλλει ή να 
ανακαλεί τα εν λόγω δικαιώματα χρήσης. Η Ε.Ε.Τ.Τ. επι-
βάλλει αποτελεσματικές, αναλο γικές και αποτρεπτικές 
κυρώσεις. Αυτές οι κυρώσεις μπορούν να επιβληθούν 
ώστε να καλύπτουν τη χρονική περίοδο κάθε παρά-
βασης, ακόμη και εάν η παράβαση έχει στη συνέχεια 
διορθωθεί.
6. Με την επιφύλαξη των παρ. 2, 3 και 5, σε εξαιρετικές 
περιπτώσεις και όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει αποχρώσες ενδείξεις, 
ότι η παράβαση των διατάξεων του παρόντος Μέρους ή 
κάθε θέματος της αρμοδιότητας της Ε.Ε.Τ.Τ. και ιδίως των 
όρων της γενικής άδειας, των δικαιωμάτων χρήσης ρα-
διοφάσματος και πόρων αριθμοδότησης ή των ειδικών 
υποχρεώσεων που αναφέρονται στην παρ. 2 του άρ-
θρου 121 ή στις παρ. 1 και 2 του άρθρου 155, συνιστά άμεση και σοβαρή απειλή για τη δημόσια ασφάλεια, τη δημόσια τάξη ή τη δημόσια υγεία ή κίνδυνο ότι θα προ-
ξενήσει σοβαρά οικονομικά ή λειτουργικά προβλήματα 
σε άλλους παρόχους ή σε χρήστες δικτύων ή υπηρεσι-
ών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή άλλους χρήστες του 
ραδιοφάσματος, μπορεί να λαμβάνει έκτακτα προσω-
ρινά μέτρα προς αντιμετώπιση της κατάστασης, πριν 
τη λήψη οριστικής απόφασης. Η απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. 
για τα προσωρινά μέτρα είναι άμεσα εκτελεστή και 
μπορεί να επιβάλει διοικητικό πρόστιμο μέχρι εκατόν 
πενήντα χιλιάδες ευρώ (150.000,00 €) για κάθε ημέρα 
μη συμμόρφωσης. Η διαδικασία λήψεως προσωρινών 
μέτρων καθορίζεται με τον Κανονισμό Ακροάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ., ο οποίος δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυ-
βερνήσεως. Στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση παρέχεται 
εν συνεχεία δυνατότητα να εκθέσει τις απόψεις της και να προτείνει μέτρα αποκατάστασης. Εάν αυτά κριθούν 
επαρκή, η Ε.Ε.Τ.Τ. ανακαλεί, άμεσα ή με την οριστική της 
απόφαση, τα προσωρινά μέτρα και επικυρώνει τα προ-
τεινόμενα από την επιχείρηση μέτρα αποκατάστασης. 
Τα προσωρινά μέτρα της Ε.Ε.Τ.Τ. έχουν ισχύ μέγιστης 
διάρκειας τριών μηνών, που, σε περιπτώσεις μη ολο-
κλήρωσης των διαδικασιών συμμόρφωσης, μπορεί να 
παραταθεί για ακόμη τρεις (3) μήνες.
7. Οι επιχειρήσεις έχουν δικαίωμα να προσφεύγουν 
κατά των μέτρων που λαμβάνονται δυνάμει του παρό-
ντος άρθρου σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 139.
Σε περίπτωση επιβολής της διοικητικής κυρώσεως 
του προστίμου, εάν ο υπόχρεος για την καταβολή του 
το καταβάλει εντός τριάντα (30) ημερών, από την κοι-
νοποίηση σε αυτόν της σχετικής απόφασης της Ε.Ε.Τ.Τ., 
το πρόστιμο μειώνεται αυτοδικαίως στα 2/3 του επιβλη-
θέντος ποσού. Η παρούσα διάταξη εφαρμόζεται και για τις κυρώσεις που επιβάλλονται από την Ε.Ε.Τ.Τ., δυνάμει 
του π.δ. 98/2017 (Α΄ 139).
Τα ανωτέρω πρόστιμα που προβλέπονται στο παρόν 
άρθρο εισπράττονται στο όνομα και για λογαριασμό της 
Ε.Ε.Τ.Τ. και αποδίδονται σε αυτήν.
Η διαδικασία ακρόασης ενώπιων της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζε-
ται με τον Κανονισμό Ακροάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ.
8. Η  παράβαση των διατάξεων που αφορούν στα 
δικαιώματα χρήσης ραδιοσυχνοτήτων ή αριθμών σε 
επιχειρήσεις, η  χρήση ραδιοσυχνοτήτων ή αριθμών 
από επιχειρήσεις, χωρίς να έχει προηγηθεί εκχώρηση 
σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και με χρηματική ποι-
νή, το ανώτατο όριο της οποίας ορίζεται σε τριακόσιες 
εξήντα ημερήσιες μονάδες. Όταν επιβάλλεται χρηματική 
ποινή, το ύψος κάθε ημερήσιας μονάδας ορίζεται στις 
τέσσερις χιλιάδες εκατόν εξήντα επτά ευρώ (4.167 €).
Ο τεχνικός εξοπλισμός και τα μέσα που χρησιμο-
ποιήθηκαν για την τέλεση των παραπάνω αξιόποινων 
πράξεων κατάσχονται και, με την έκδοση αμετάκλητης 
απόφασης ποινικού δικαστηρίου, δημεύονται.
Άρθρο 139
Δικαίωμα δικαστικής προσφυγής
(άρθρο 31 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Κατά των κανονιστικών αποφάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. 
ασκείται αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου 
της Επικρατείας (ΣτΕ). Κατά των αποφάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ. με τις οποίες επιβάλλονται κυρώσεις, ασκείται προσφυ-
γή ουσίας ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών. 
Κατά των λοιπών ατομικών διοικητικών αποφάσεων της 
Ε.Ε.Τ.Τ. ασκείται αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Διοικη-τικού Εφετείου Αθηνών.
Η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης ακύρωσης 
ή της προσφυγής, κατά περίπτωση, και η άσκηση της 
δεν αναστέλλουν την εκτέλεση των προσβαλλόμενων 
αποφάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ., εκτός εάν, μετά από αίτηση του 
αιτούντος ή του προσφεύγοντος, το δικαστήριο, με αιτι-
ολογημένη απόφαση του, αναστείλει εν όλω ή εν μέρει την εκτέλεση της πράξης, κατά τις ισχύουσες διατάξεις.
Για το παραδεκτό της συζήτησης των προσφυγών που 
ασκούνται κατά των αποφάσεων της Ε.Ε.Τ.Τ., ενώπιον του 
Διοικητικού Εφετείου, με τις οποίες επιβάλλονται πρό-
στιμα, απαιτείται η κατάθεση στην Ε.Ε.Τ.Τ. ποσού ίσου με 
το 30% του επιβαλλόμενου προστίμου, το οποίο ποσο-
στό δεν μπορεί να υπερβεί το ποσό των 500.000 ευρώ.
Κατά των αποφάσεων του Διοικητικού Εφετείου Αθη-
νών που εκδίδονται σύμφωνα με την παρ. 1 μπορεί να 
ασκηθεί, κατά περίπτωση, αίτηση αναίρεσης ή έφεση 
ενώπιον του ΣτΕ, κατά τις ισχύουσες διατάξεις.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. συλλέγει πληροφορίες σχετικά με το εν 
γένει θέμα των προσφυγών, τη διάρκεια των διαδικασιών 
προσφυγής και τον αριθμό των αποφάσεων για λήψη 
προσωρινών μέτρων. Οι πληροφορίες αυτές, καθώς και 
οι αποφάσεις, παρέχονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
στον BEREC και στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, κατόπιν αιτιολογημένου αιτήματος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9704 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΕΝΟΤΗΤΑ IV
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IΆρθρο 140
Εδραίωση της εσωτερικής 
αγοράς ηλεκτρονικών επικοινωνιών(άρθρο 32 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους στο πλαί-
σιο του παρόντος Μέρους, η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει ιδιαιτέρως 
υπόψη τους όλους τους στόχους που καθορίζονται στο 
άρθρο 111.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. συμβάλλει στην ανάπτυξη της εσωτερικής 
αγοράς συνεργαζόμενη με τις αντίστοιχες εθνικές ρυθ-
μιστικές αρχές άλλων κρατών μελών αλλά και με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή και με τον BEREC, κατά διαφανή 
τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται η συνεπής εφαρμογή της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 σε όλα τα κράτη μέλη. Προς τον 
σκοπό αυτό, συνεργάζεται ιδίως με την Ευρωπαϊκή Επι-
τροπή και τον BEREC για τον προσδιορισμό των τύπων των μέσων και των διορθωτικών μέτρων που ενδείκνυ-
νται για συγκεκριμένες καταστάσεις που επικρατούν 
στην ελληνική αγορά.
3. Εάν δεν προβλέπεται άλλως σε συστάσεις ή κατευ-
θυντήριες γραμμές που θεσπίζονται κατ΄ εφαρμογή 
του άρθρου 142, μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας 
διαβούλευσης, αν απαιτείται, βάσει του άρθρου 131, 
εφόσον η Ε.Ε.Τ.Τ. προτίθετ αι να λάβει μέτρο το οποίο:
α) εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 169, 172, 
175, 176 ή 191, και
β) είναι πιθανόν να επηρεάσει στις εμπορικές συναλ-
λαγές μεταξύ των κρατών - μελών, δημοσιεύει το σχέδιο 
μέτρου και το κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον 
BEREC και στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές άλλων κρα-
τών  - μελών, ταυτοχρόνως, μαζί με την αιτιολόγηση 
για το μέτρο, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 128. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. αναμένει τα σχόλια των ανωτέρω εντός ενός 
μήνα και αντίστοιχα σε περίπτωση που κοινοποιηθεί 
στην Ε.Ε.Τ.Τ. σχέδιο μέτρου εθνικής ρυθμιστικής αρχής άλλου κράτους - μέλους, η Ε.Ε.Τ.Τ. διαβιβάζει εντός ενός μήνα τυχόν σχόλιά της, σε εφαρμογή της παρ. 3 του άρ-
θρου 32 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972. Η μηνιαία αυτή 
προθεσμία δεν μπορεί να παραταθεί.
4. Το σχέδιο μέτρου που αναφέρεται στην παρ. 3 δεν 
εκδίδεται επί δύο περαιτέρω μήνες, εφόσον το εν λόγω μέτρο αποσκοπεί:
α) στον καθορισμό σχετικής αγοράς που διαφέρει από 
εκείνες που ορίζονται στη σύσταση η οποία αναφέρεται 
στο άρθρο 172 ή
β) στον καθορισμό επιχείρησης ως κατέχουσας, είτε 
μεμονωμένα είτε από κοινού με άλλες επιχειρήσεις ση-
μαντικής ισχύος στην αγορά, βάσει της παρ. 3 ή 4 του 
άρθρου 175, και είναι πιθανόν να επηρεάσει τις εμπο-
ρικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών  - μελών, ενώ 
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει στην Ε.Ε.Τ.Τ., ότι 
θεωρεί πως το σχέδιο μέτρου θα δημιουργούσε φραγμό 
στην εσωτερική αγορά ή εάν έχει σοβαρές αμφιβολίες 
ως προς τη συμβατότητά του με το ενωσιακό δίκαιο και 
ιδίως με τους στόχους που αναφέρονται στο άρθρο 111. 
Η εν λόγω προθεσμία δύο μηνών δεν παρατείνεται.5. Στις περιπτώσεις που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκδίδει 
απόφαση σύμφωνα με το στοιχείο α΄ της παρ. 6 του άρ-
θρου 32 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, ζητώντας από την Ε.Ε.Τ.Τ. να αποσύρει σχέδιο μέτρου, η Ε.Ε.Τ.Τ. τροποποιεί ή αποσύρει το σχέδιο μέτρου εντός εξαμήνου από την 
ημερομηνία έκδοσης της απόφασης της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής. Σε περίπτωση που το σχέδιο μέτρου τροπο-
ποιείται, η Ε.Ε.Τ.Τ. διοργανώνει δημόσια διαβούλευση, 
σύμφωνα με το άρθρο 131, και επανακοινοποιεί το τρο-ποποιημένο σχέδιο μέτρου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με την παρ. 3.
6. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει ιδιαιτέρως υπόψη της τα σχόλια 
των άλλων εθνικών ρυθμιστικών αρχών, του BEREC και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και, εκτός από τις περιπτώ-
σεις που αναφέρονται στην παρ. 4 και στο στοιχείο α΄ της 
παρ. 6 του άρθρου 32 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, μπο-
ρεί να θεσπίζει το προκύπτον σχέδιο μέτρου και, εφόσον 
το πράξει, το κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
7. Η Ε.Ε.Τ.Τ. ανακοινώνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και 
στον BEREC όλα τα εγκεκριμένα τελικά μέτρα που εμπί-
πτουν στο πεδίο εφαρμογής των περ. α΄και β΄ της παρ. 3.
8. Σε εξαιρετικές περιστάσεις, όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. κρίνει ότι 
πρέπει να αναληφθεί δράση επειγόντως προκειμένου 
να διασφαλισθεί ο ανταγωνισμός και να προστατευθούν 
τα συμφέροντα των χρηστών, κατά παρέκκλιση από τη 
διαδικασία των παρ. 3 και 4, μπορεί να λαμβάνει αμέσως 
αναλογικά και προσωρινά μέτρα. Ανακοινώνει αμελλητί 
στην Επιτροπή, στις άλλες εθνικές ρυθμιστικές αρχές των 
κρατών - μελών και στον BEREC τα μέτρα αυτά, πλήρως 
αιτιολογημένα. Η απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. για τη μονιμο-
ποίηση των μέτρων ή την παράταση της ισχύος τους 
ρυθμίζεται από τις παρ. 3 και 4.
9. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να αποσύρει ένα σχέδιο μέτρου 
ανά πάσα στιγμή.
Άρθρο 141
Διαδικασία για τη συνεκτική εφαρμογή των διορθωτικών μέτρων(άρθρο 33 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν για σχεδιαζόμενο μέτρο της Ε.Ε.Τ.Τ., που εμπί-
πτει στην παρ. 3 του άρθρου 140 και αποσκοπεί στην 
επιβολή, τροποποίηση ή άρση υποχρέωσης επιχείρησης, 
κατ’ εφαρμογή του άρθρου 169 ή 175 σε συνδυασμό με 
τα άρθρα 177 έως 184 και το άρθρο 191, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δύναται να κοινοποιήσει στην Ε.Ε.Τ.Τ. λόγους 
για τους οποίους θεωρεί ότι το σχέδιο μέτρου δημιουργεί 
φραγμούς στην εσωτερική αγορά ή ότι αμφισβητεί σο-
βαρά τη συμβατότητά του με το ενωσιακό δίκαιο. Σε αυ-
τήν την περίπτωση, το σχέδιο μέτρου δεν εγκρίνεται από 
την Ε.Ε.Τ.Τ. για τρεις ακόμη μήνες μετά την κοινοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Εάν δεν υπάρξει κοινοποίηση από την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να εγκρίνει το μέτρο, λαμ-
βάνοντας πλήρως υπόψη οποιαδήποτε σχόλια της Ευ-
ρωπαϊκής Επιτροπής, του BEREC ή οιασδήποτε εθνικής 
ρυθμιστικής αρχής άλλου κράτους - μέλους.
2. Κατά την τρίμηνη περίοδο στην οποία αναφέρεται 
η παρ. 1, η Ε.Ε.Τ.Τ. συνεργάζεται στενά με την Ευρωπα-
ϊκή Επιτροπή και το BEREC, με στόχο την εξεύρεση του 
καταλληλότερου και αποτελεσματικότερου μέτρου υπό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9705 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
το πρίσμα των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 111, λαμ-
βάνοντας ταυτόχρονα δεόντως υπόψη τις απόψεις των 
συμμετεχόντων στην αγορά και την ανάγκη να διασφα-
λισθεί η ανάπτυξη συνεκτικής ρυθμιστικής πρακτικής.
3. Εάν στη γνωμοδότησή του, σύμφωνα με την παρ. 3 
του άρθρου 33 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, ο BEREC 
συμμερίζεται τις σοβαρές αμφιβολίες της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής, η Ε.Ε.Τ.Τ. συνεργάζεται στενά με τον BEREC 
για την εξεύρεση του καταλληλότερου και αποτελεσμα-
τικότερου μέτρου. Πριν την εκπνοή της αναφερόμενης στην παρ. 1 τρίμηνης περιόδου, η EETT δύναται είτε:
α) να τροποποιήσει ή να αποσύρει το σχέδιο μέτρου 
της, έχοντας λάβει ιδιαιτέρως υπόψη της την αναφερόμε-
νη στην παρ. 1 κοινοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 
καθώς και τη γνώμη του BEREC ή
β) να διατηρήσει το σχέδιο μέτρου της.4. Εντός ενός μήνα από την έκδοση της σχετικής σύ-
στασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με το στοι-
χείο α΄ της παρ. 5 του άρθρου 33 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 
ή από την άρση των επιφυλάξεων της Ευρωπαϊκής Επι-τροπής, σύμφωνα με το στοιχείο β΄ την παρ. 5 του άρ-
θρου 33 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιεί 
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στον BEREC το εγκριθέν τελικό μέτρο.
Η εν λόγω χρονική περίοδος δύναται να παραταθεί, 
προκειμένου να δοθεί στην Ε.Ε.Τ.Τ. η ευχέρεια να διοργα-
νώσει δημόσια διαβούλευση, σύμφωνα με το άρθρο 131.
5. Σε περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. αποφασίσει να μην τρο-
ποποιήσει ή να μην αποσύρει το σχέδιο μέτρου, βάσει της εκδοθείσας, σύμφωνα με το στοιχείο α΄ της παρ. 5 του άρθρου 33 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 σύστασης, πα-ρέχει αιτιολόγηση.
6. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να αποσύρει το προτεινόμενο 
σχέδιο μέτρου σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας.
Άρθρο 142
Διατάξεις εφαρμογής(άρθρο 34 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μετέχει σε τυχόν διαβουλεύσεις της Ευρω-
παϊκής Επιτροπής και λαμβάνει υπόψη τις τυχόν κατευ-
θυντήριες γραμμές που εκδίδονται σε εφαρμογή του 
άρθρου 34 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ II
ΣΥΝΕΚΤΙΚΗ ΕΚΧΩΡΗΣΗ ΡΑΔΙΟΦΑΣΜΑΤΟΣ
Άρθρο 143
Διαδικασία αξιολόγησης από ομοτίμους(άρθρο 35 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ή 
η Ε.Ε.Τ.Τ. σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν διαδικασία 
επιλογής, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 163, σε 
σχέση με ραδιοφάσμα για το οποίο έχουν καθοριστεί 
εναρμονισμένες προϋποθέσεις από τεχνικά μέτρα εφαρ-
μογής, σύμφωνα με την Απόφαση αριθ. 676/2002/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 7ης 
Μαρτίου 2002 (L 108), προκειμένου να καταστεί δυνατή 
η χρήση του για ασύρματα ευρυζωνικά δίκτυα και υπη-
ρεσίες, η Ε.Ε.Τ.Τ. ενημερώνει, σύμφωνα με το άρθρο 131, 
την RSPG σχετικά με τυχόν σχέδιο μέτρου που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της διαδικασίας συγκριτικής ή 
ανταγωνιστικής επιλογής δυνάμει της παρ. 2 του άρ-
θρου 163 και γίνεται αναφορά στο αν και πότε υπάρχει 
η πρόθεση να ζητηθεί από τη RSPG να συγκαλέσει φό-ρουμ αξιολόγησης από ομοτίμους.
Κατά τη διαβίβαση των στοιχείων προς τη RSPG, θα 
πρέπει να επισημαίνεται ο τυχόν εμπιστευτικός χαρα-
κτήρας μέρους ή του συνόλου αυτών.
2. Κατά τη διάρκεια του φόρουμ αξιολόγησης από 
ομοτίμους, η Ε.Ε.Τ.Τ. επεξηγεί με ποιον τρόπο το σχέδιο μέτρου:
α) προάγει την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, τη 
διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, καθώς και τον αντα-
γωνισμό, μεγιστοποιεί τα οφέλη για τον καταναλωτή 
και επιτυγχάνει, σε γενικές γραμμές, τους στόχους που 
καθορίζονται στα άρθρα 111, 153, 154 και 155, καθώς 
και στις Αποφάσεις 676/2002/ΕΚ και 243/2012/ΕΕ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης 
Μαρτίου 2012, σχετικά με την καθιέρωση πολυετούς 
προγράμματος πολιτικής για το ραδιοφάσμα (L 81),
β) διασφαλίζει την αποτελεσματική και αποδοτική 
χρήση του ραδιοφάσματος και
γ) διασφαλίζει σταθερές και προβλέψιμες επενδυτικές 
συνθήκες για τους υφιστάμενους και μελλοντικούς χρή-
στες του ραδιοφάσματος κατά την ανάπτυξη δικτύων για 
την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών που 
εξαρτώνται από το ραδιοφάσμα.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, εφόσον αιτιολογείται, να αιτηθεί 
να συγκληθεί εκ νέου το φόρουμ αξιολόγησης από ομο-
τίμους.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να αιτηθεί στην RSPG να εγκρίνει 
έκθεση σχετικά με το πώς υλοποιεί το σχέδιο μέτρου 
τους στόχους της παρ. 4 του άρθρου 35 της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972.
5. Μετά το  φόρουμ αξιολόγησης από ομοτίμους, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να αιτηθεί στην RSPG να εγκρίνει γνώ-μη για το σχέδιο μέτρου.
6. Στα φόρουμ αξιολόγησης του παρόντος άρ-
θρου συμμετέχει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης. Για όλες τις διαδικασίες του παρόντος άρθρου η 
Ε.Ε.Τ.Τ. ενημερώνει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης.
Άρθρο 144
Εναρμονισμένη εκχώρηση ραδιοφάσματος(άρθρο 36 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Εάν έχει εναρμονισθεί η χρήση ραδιοφάσματος, έχουν 
συμφωνηθεί οι  όροι και διαδικασίες πρόσβασης και 
έχουν επιλεγεί οι επιχειρήσεις στις οποίες εκχωρείται 
το ραδιοφάσμα, σύμφωνα με διεθνείς συμφωνίες και 
ενωσιακούς κανόνες, το δικαίωμα χρήσης του εν λόγω ραδιοφάσματος παρέχεται σύμφωνα με αυτά. Υπό την 
προϋπόθεση, ότι όλοι οι όροι της εθνικής νομοθεσίας 
που συνοδεύουν το δικαίωμα χρήσης του συγκεκριμέ-
νου ραδιοφάσματος έχουν τηρηθεί στην περίπτωση 
κοινής διαδικασίας επιλογής, δεν επιβάλλονται περαι-
τέρω όροι, πρόσθετα κριτήρια ή διαδικασίες που θα 
μπορούσαν να περιορίσουν, να τροποποιήσουν ή να 
καθυστερήσουν την ορθή εφαρμογή της από κοινού 
εκχώρησης του ραδιοφάσματος αυτού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9706 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 145
Κοινή διαδικασία αδειοδότησης για τη χορήγηση μεμονωμένων 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος
(άρθρο 37 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης μπορεί να 
συνεργάζεται με διοικήσεις άλλων κρατών - μελών της 
Ε.Ε. και με την RSPG, λαμβάνοντας υπόψη κάθε ενδιαφέ-
ρον που εκφράζουν οι συμμετέχοντες στην αγορά, καθο-
ρίζοντας από κοινού τις κοινές πτυχές μιας διαδικασίας 
αδειοδότησης και, κατά περίπτωση, διεξάγοντας επίσης 
από κοινού τη διαδικασία επιλογής για τη χορήγηση με-
μονωμένων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος.
Κατά τον σχεδιασμό της κοινής διαδικασίας αδειοδό-
τησης με άλλα κράτη - μέλη της Ε.Ε. μπορούν να λαμβά-νονται υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια:
α) οι επιμέρους εθνικές διαδικασίες αδειοδότησης 
κινούνται και εφαρμόζονται από τις αρμόδιες αρχές, 
σύμφωνα με από κοινού συμφωνημένο πρόγραμμα,
β) προβλέπονται, κατά περίπτωση, κοινές προϋπο-
θέσεις και διαδικασίες για την επιλογή και τη χορήγηση 
μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος 
μεταξύ των ενδιαφερομένων κρατών - μελών,
γ) προβλέπονται, κατά περίπτωση, κοινές ή συγκρίσι-
μες προϋποθέσεις που θα συνοδεύουν τα μεμονωμένα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος μεταξύ των ενδια-
φερόμενων κρατών - μελών, με τις οποίες, μεταξύ άλλων, 
θα παρέχεται στους χρήστες η δυνατότητα εκχώρησης παρόμοιων τμημάτων ραδιοφάσματος,
δ) η διαδικασία είναι ανοικτή ανά πάσα στιγμή σε άλλα 
κράτη - μέλη μέχρις ότου διεξαχθεί η κοινή διαδικασία αδειοδότησης.
Όταν, παρά το ενδιαφέρον που εκφράζουν οι συμμε-
τέχοντες στην αγορά, δεν γίνονται από κοινού ενέργειες 
με άλλα κράτη - μέλη της Ε.Ε., το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σε συνεργασία με τους φορείς των άλ-
λων κρατών - μελών, μεριμνά για την ενημέρωση των 
εν λόγω συμμετεχόντων στην αγορά και την επεξήγηση 
της απόφασής τους.
2. Στο πλαίσιο της διαδικασίας του παρόντος άρθρου, 
το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύναται να ζη-τάει γνώμη από την Ε.Ε.Τ.Τ.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ III
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗΣ
Άρθρο 146
Διαδικασίες εναρμόνισης(άρθρο 38 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, η Ε.Ε.Τ.Τ. και 
οι λοιπές αρμόδιες αρχές λαμβάνουν ιδιαιτέρως υπό-
ψη τους τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που 
εκδίδονται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 38 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972. Εφόσον η Ε.Ε.Τ.Τ. ή άλλη αρ-
μόδια αρχή επιλέγει να μην ακολουθήσει μια σύσταση, 
ενημερώνει σχετικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αιτιολο-γώντας τη θέση της.Άρθρο 147
Τυποποίηση
(άρθρο 39 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Για την παροχή υπηρεσιών, τεχνικών διεπαφών ή λει-
τουργιών δικτύων, στον βαθμό που αυτό είναι απολύτως 
απαραίτητο για τη εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας 
των υπηρεσιών, της διατε ρματικής συνδεσιμότητας, της 
διευκόλυνσης της αλλαγής παρόχου και της φορητότη-
τας αριθμών και αναγνωριστικών, καθώς και για τη βελτί-
ωση της ελευθερίας επιλογής του χρήστη, εφαρμόζονται 
τα πρότυπα ή οι προδιαγραφές που αναφέρονται στον 
κατάλογο που καταρτίζει και δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή στην Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε., σύμφωνα με 
την παρ. 1 του άρθρου 39 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
2. Εφόσον, πρότυπα ή προδιαγραφές δεν έχουν δη-
μοσιευθεί σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 39 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, εφαρμόζονται τα πρότυπα ή 
προδιαγραφές που θεσπίζονται από τους Ευρωπαϊκούς 
Οργανισμούς Τυποποίησης.
Ελλείψει αυτών των προτύπων ή προδιαγραφών, 
εφαρμόζονται διεθνή πρότυπα ή συστάσεις που εγκρί-
νουν η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών, η Ευρωπαϊκή 
Διάσκεψη των Ταχυδρομικών και Τηλεπικοινωνιακών 
Οργανισμών (CEPT), ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης 
(ISO) ή η Διεθνής Ηλεκτροτεχνική Επιτροπή (IEC).
Εφόσον, υφίστανται διεθνή πρότυπα, οι  αρμόδιοι 
εθνικοί φορείς ενθαρρύνουν τους Ευρωπαϊκούς Ορ-
γανισμούς Τυποποίησης να χρησιμοποιούν τα εν λόγω 
πρότυπα ή τα σχετικά στοιχεία τους, ως βάση για τα πρό-
τυπα που καταρτίζουν, εκτός εάν τα διεθνή πρότυπα ή τα 
σχετικά τους στοιχεία είναι αναποτελεσματικά.
Τυχόν πρότυπα ή προδιαγραφές που αναφέρονται 
στην παρ. 1 του άρθρου 39 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 ή στην παρούσα παρ. δεν παρεμποδίζουν την πρόσβα-
ση, όπως ενδέχεται να απαιτείται δυνάμει της Οδηγίας 
(ΕΕ) 2018/1972, όπου αυτό είναι εφικτό.
Με αποφάσεις του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ή της Ε.Ε.Τ.Τ., κατά τον λόγο της αρμοδιότητας 
καθενός από αυτούς, μπορεί να ανατίθεται στον Ελλη-νικό Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ) ή σε άλλους Ορ-
γανισμούς Τυποποίησης κάθε έργο που είναι αναγκαίο 
για την εφαρμογή της ανωτέρω τυποποίησης. Το κόστος 
του έργου βαρύνει το αποθεματικό της Ε.Ε.Τ.Τ.
3. Το παρόν άρθρο δεν ισχύει για καμία από τις στοι-
χειώδεις απαιτήσεις, τις προδιαγραφές διεπαφής ή τα εναρμονισμένα πρότυπα, στα οποία εφαρμόζεται 
το π.δ. 98/2017.
ΕΝΟΤΗΤΑ V
ΑΣΦΑΛΕΙΑ
Άρθρο 148
Ασφάλεια δικτύων και υπηρεσιών
(άρθρο 40 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι πάροχοι δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονι-
κών επικοινωνιών λαμβάνουν πρόσφορα και αναλογικά 
τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την κατάλληλη δια-
χείριση του κινδύνου όσον αφορά την ασφάλεια των 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9707 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
δικτύων και υπηρεσιών. Τα μέτρα αυτά, λαμβάνοντας 
υπόψη τις πλέον προηγμένες τεχνικές δυνατότητες, πρέ-
πει να εξασφαλίζουν επίπεδο ασφάλειας ανάλογο προς 
τον υπάρχοντα κίνδυνο.
2. Ειδικότερα, οι πάροχοι λαμβάνουν μέτρα, συμπε-
ριλαμβανομένης της κρυπτογράφησης, όπου κρίνεται 
σκόπιμο, για την αποτροπή και ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων από συμβάντα ασφάλειας που επηρεά-
ζουν τους χρήστες και άλλα δίκτυα και υπηρεσίες. Οι 
πάροχοι δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνι-
ών ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών κοινοποιούν αμελλητί στην Α.Δ.Α.Ε. κάθε 
συμβάν ασφάλειας που είχε σημαντικό αντίκτυπο στη 
λειτουργία των δικτύων και υπηρεσιών. Η Α.Δ.Α.Ε. με 
τη σειρά της: α) κοινοποιεί αμελλητί κάθε συμβάν, του 
οποίου λαμβάνει γνώση σύμφωνα με το προηγούμε-
νο εδάφιο, στην Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας που 
έχει οριστεί σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4577/2018 (Α΄ 199) και β) κοινοποιεί τα συμβάντα που έχουν αντί-κτυπο στη διαθεσιμότητα ή στην ακεραιότητα δικτύων 
ή υπηρεσιών στην Ε.Ε.Τ.Τ.
Για να προσδιοριστεί η σοβαρότητα του αντίκτυπου 
ενός συμβάντος ασφάλειας, λαμβάνονται υπόψη ιδίως, οι ακόλουθες παράμετροι όπου είναι διαθέσιμες:
α) ο αριθμός των χρηστών που επηρεάζονται από 
το συμβάν ασφάλειας,
β) η διάρκεια του συμβάντος ασφάλειας,
γ) το γεωγραφικό εύρος της περιοχής που επηρεάζεται 
από το συμβάν ασφάλειας,
δ) ο βαθμός στον οποίο επηρεάζεται η ασφάλεια ή/και 
η λειτουργία του δικτύου ή της υπηρεσίας,
ε) η έκταση του αντίκτυπου στις οικονομικές και κοι-
νωνικές δραστηριότητες.
Κατά περίπτωση, η Α.Δ.Α.Ε. ενημερώνει τις αρμόδιες 
αρχές στα άλλα κράτη - μέλη, καθώς και τον Οργανισμό 
της Ε.Ε. για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών 
(«ENISA»). Η Α.Δ.Α.Ε. μπορεί να ενημερώσει το κοινό ή 
να απαιτήσει την ενημέρωση αυτή από τους παρόχους, 
εφόσον κρίνει ότι η αποκάλυψη του συμβάντος ασφά-λειας είναι προς το δημόσιο συμφέρον.
Η Α.Δ.Α.Ε. υποβάλλει κατ’ έτος στην Ευρωπαϊκή Επι-
τροπή και στον ENISA συνοπτική έκθεση σχετικά με τις 
κοινοποιήσεις που έχει παραλάβει και τη δράση που έχει 
αναλάβει σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο. Η έκ-
θεση του προηγούμενου εδαφίου κοινοποιείται και στην 
Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας.
3. Σε περίπτωση ιδιαίτερης και σημαντικής απειλής 
για συμβάν ασφάλειας σε δημόσια δίκτυα ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών ή διαθέσιμες στο κοινό υπηρεσίες ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών, οι πάροχοι των εν λόγω δικτύ-ων ή υπηρεσιών ενημερώνουν τους χρήστες τους, που θα μπορούσαν να επηρεαστούν από μια τέτοια απειλή, 
σχετικά με τυχόν πιθανά προστατευτικά ή διορθωτικά 
μέτρα τα οποία μπορούν να ληφθούν από τους χρήστες. 
Κατά περίπτωση, οι πάροχοι ενημερώνουν επίσης τους χρήστες τους για την ίδια την απειλή.
4. Το παρόν άρθρο ισχύει με την επιφύλαξη του Κα-
νονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επε-
ξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και 
για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών 
και την κατάργηση της Οδηγίας 95/46/ΕΚ (L 119), του 
ν. 4624/2019 (Α΄ 137) και του ν. 3471/2006 (A΄ 133).
Άρθρο 149
Εφαρμογή και επιβολή
(άρθρο 41 της Οδηγίας (ΕΕ) 2918/1972)
1. Η Α.Δ.Α.Ε., σε εφαρμογή του άρθρου 148, εκδίδει 
κανονιστικές πράξεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων 
που αφορούν τα μέτρα που απαιτούνται για την αντιμε-
τώπιση συμβάντων ασφάλειας ή για την αποτροπή τους, 
όταν εντοπιστεί σημαντική απειλή, καθώς και τις προθε-
σμίες εφαρμογής τους, προς τους παρόχους δημόσιων 
δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
2. Η Α.Δ.Α.Ε. απαιτεί από τους παρόχους δημόσιων 
δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών:
α) να παρέχουν πληροφορίες απαραίτητες για την 
εκτίμηση της ασφάλειας των δικτύων και υπηρεσιών τους, περιλαμβανομένων τεκμηριωμένων πολιτικών 
ασφάλειας, και
β) να υποβάλονται στον έλεγχό της ως προς την ασφά-
λεια. Το κόστος του ελέγχου επιβαρύνει τον πάροχο.
Η πληροφόρηση για την εκτίμηση ασφάλειας δικτύ-
ων και υπηρεσιών, περιλαμβανομένων των πολιτικών 
ασφαλείας, σύμφωνα με την περ. α΄, καθώς και τα απο-
τελέσματα των ελέγχων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην 
περ. β΄΄, κοινοποιούνται από την Α.Δ.Α.Ε. στην Εθνική 
Αρχή Κυβερνοασφάλειας, όποτε αυτό απαιτηθεί από τη 
δεύτερη.
3. Η Α.Δ.Α.Ε. διαθέτει όλες τις απαραίτητες εξουσίες 
για τη διενέργεια ελέγχων για τη διερεύνηση της συμ-
μόρφωσης προς το τεθέν κανονιστικό πλαίσιο, καθώς 
και για τη διερεύνηση περιπτώσεων μη συμμόρφωσης 
με αυτό και των επιπτώσεών τους στην ασφάλεια των 
δικτύων και υπηρεσιών.
4. Όταν παραβιάζονται οι υποχρεώσεις του παρόντος 
άρθρου, επιβάλλεται από την Α.Δ.Α.Ε. για κάθε παράβα-
ση στους παρόχους δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών, ανάλογα με τη βαρύτητα της 
παράβασης, τον βαθμό υπαιτιότητας και την περίπτωση 
υποτροπής, μία από τις παρακάτω κυρώσεις:
α) σύσταση για συμμόρφωση μέσα στα χρονικά όρια 
της τασσόμενης προθεσμίας με προειδοποίηση επιβολής 
προστίμου σε περίπτωση παράλειψης συμμόρφωσης,
β) πρόστιμο από δεκαπέντε χιλιάδες ευρώ (15.000 
€) έως ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιάδες ευρώ 
(1.500.000 €).
Οι εν λόγω κυρώσεις επιβάλλονται με αιτιολογημένη 
απόφαση της Α.Δ.Α.Ε. ύστερα από προηγούμενη κλήση 
του ενδιαφερομένου για παροχή εξηγήσεων. Οι απο-
φάσεις που εκδίδονται κατ’ εφαρμογή των διατάξεων 
του παρόντος άρθρου, υπόκεινται σε προσφυγή ουσίας 
ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9708 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
5. Για την εφαρμογή του άρθρου 148, η Α.Δ.Α.Ε. επι-
κουρείται από Ομάδα Απόκρισης για συμβάντα που αφο-
ρούν την Ασφάλεια Υπολογιστών («Computer Security 
Incident Response Team», «CSIRT»), η οποία ορίζεται 
σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 8 του ν. 4577/2018.
6. Η Α.Δ.Α.Ε. συνεργάζεται κατά περίπτωση, σύμφωνα 
με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, με τις αρμόδιες 
αρχές επιβολής του νόμου, με την Εθνική Αρχή Κυβερ-
νοασφάλειας, και με την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Α.Π.Δ.Π.Χ.).
ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
ΔΙΚΤΥΑ
ΕΝΟΤΗΤΑ I
ΕΙΣΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ Ι
ΤΕΛΗ
Άρθρο 150
Τέλη δικαιωμάτων χρήσης
(άρθρο 42 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Εκτός των προβλεπομένων στο άρθρο 124 διοικητι-
κών τελών, η Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζει και επιβάλλει τέλη σχετικά 
με την κατοχή και χρήση των δικαιωμάτων χρήσης ραδι-
οφάσματος και των δικαιωμάτων χρήσης αριθμών. Τα εν 
λόγω τέλη είναι αντικειμενικά δικαιολογημένα, διαφανή, 
αμερόληπτα και αναλογικά προς τον επιδιωκόμενο σκο-
πό και λαμβάνουν υπόψη τους γενικούς στόχους του 
παρόντος Μέρους.
Επίσης, η Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζει και επιβάλλει τέλη για δι-
καιώματα χρήσης ονομάτων χώρου, τα οποία στοχεύουν 
στη διασφάλιση της χρήσης των πόρων αυτών.
2. Όσον αφορά τα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσμα-
τος, τα εφαρμοστέα τέλη καθορίζονται σε επίπεδο που εξασφαλίζει αποδοτική εκχώρηση και χρήση ραδιοφά-
σματος, μεταξύ άλλων ως ακολούθως:
α) καθορίζοντας τιμές πρώτης προσφοράς ως ελάχι-
στα τέλη για δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος, λαμ-
βάνοντας υπόψη την αξία των εν λόγω δικαιωμάτων στις 
πιθανές εναλλακτικές χρήσεις τους,
β) λαμβάνοντας υπόψη το κόστος που συνεπάγονται 
οι όροι που συνοδεύουν τα εν λόγω δικαιώματα, και
γ) εφαρμόζοντας, στο μέτρο του δυνατού, ρυθμίσεις 
πληρωμής που συνδέονται με την πραγματική διαθε-
σιμότητα όσον αφορά τη χρήση του ραδιοφάσματος.
3. Τα τέλη που καταβάλλονται για την παροχή δικαιώ-
ματος χρήσης ραδιοσυχνοτήτων υπό συνθήκες περιορι-
σμού του αριθμού τους, καταβάλλονται σε τραπεζικούς 
λογαριασμούς της Ε.Ε.Τ.Τ., η οποία, αφού αφαιρέσει από 
αυτά ποσό ίσο με το συνολικό κόστος της προετοιμασί-
ας και διενέργειας της διαγωνιστικής διαδικασίας στο 
οποίο υπεβλήθη η Ε.Ε.Τ.Τ., συμπεριλαμβανομένου και 
του κόστους της διαδικασίας που οδήγησε στον περιο-ρισμό του αριθμού των δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυ-
χνοτήτων και του κόστους του ενδεχόμενου αναγκαί-
ου αναδασμού συχνοτήτων, τα αποδίδει στον Κρατικό Προϋπολογισμό.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. με αποφάσεις της ρυθμίζει τον τρόπο υπο-
λογισμού, τον τρόπο και την προθεσμία καταβολής των τελών που προβλέπονται στο παρόν άρθρο, καθώς και 
κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.
5. Στην Ε.Ε.Τ.Τ., με την επιφύλαξη των λοιπών διατάξε-
ων του παρόντος Μέρους, αποδίδεται και περιέρχεται 
επίσης κάθε άλλο ποσό που εισπράττεται από οποια-
δήποτε διοικητική ή δικαστική αρχή ή άλλον τρίτο ως 
χρηματική ποινή, πρόστιμο ή προϊόν δήμευσης σε σχέση 
με τις αρμοδιότητές της, σύμφωνα με το παρόν Μέρος.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IΙ
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΕΣ / ΧΩΡΟΥΣ
Άρθρο 151
Δικαιώματα διέλευσης(άρθρο 43 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι πάροχοι δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών έχουν δικαιώματα εγκατάστασης ευκολιών 
επί, υπό ή υπέρ χώρων που ανήκουν στο Δημόσιο, σε 
Ο.Τ.Α. σε ιδιώτες ή είναι κοινόχρηστοι. Τα ίδια δικαιώ-
ματα έχουν, αλλά μόνο σχετικά με τους δημόσιους και 
κοινόχρηστους χώρους, και οι πάροχοι δικτύων ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών που δεν παρέχουν δημόσια δίκτυα. Οι φορείς, που είναι αρμόδιοι για την παραχώρηση των 
δικαιωμάτων αυτών, τηρούν τις αρχές και τις διαδικασίες 
που προβλέπονται στο παρόν άρθρο.
2. Οι φορείς, που είναι αρμόδιοι για τη χορήγηση δικαι-
ωμάτων διέλευσης σε παρόχους δικτύων ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών, ενεργούν βάσει απλών, αποτελεσματικών, 
διαφανών και προσιτών στο κοινό διαδικασιών που 
εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις και χωρίς καθυστέρηση, 
σύμφωνα με τις αρχές της αμεροληψίας και της διαφά-
νειας κατά τον καθορισμό των προϋποθέσεων για τα 
δικαιώματα αυτά.
3. Οι δημόσιες αρχές, κατά την παραχώρηση ενοχι-
κών ή περιορισμένων εμπραγμάτων δικαιωμάτων σε 
δημόσια ή κοινόχρηστα ακίνητα ή ακίνητα των Ο.Τ.Α., 
ή τη διάθεση της ελεύθερης χρήσης ή την παράδοση 
ή την παραχώρηση της κατοχής δημοσίων ή κοινόχρη-στων ακινήτων ή ακινήτων των Ο.Τ.Α., ή και των σχετι-κών δικαιωμάτων πρόσβασης προς και από δημόσια ή 
κοινόχρηστα ακίνητα ή ακίνητα των Ο.Τ.Α. σε ιδιωτικό 
φορέα, στο πλαίσιο της ανάθεσης σε αυτόν έργου με 
σύμβαση παραχώρησης, μεριμνούν ώστε κατά την πε-
ρίοδο παραχώρησης να μην περιορίζεται η δυνατότητα 
των παρόχων δημοσίων δικτύων ηλεκτρονικών επικοι-νωνιών, να ζητούν δικαιώματα διέλευσης, ιδιαίτερα αν 
δεν υπάρχουν εναλλακτικές βιώσιμες δυνατότητες για 
τους παρόχους δημοσίων δικτύων ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών.
4. Αν δημόσια αρχή παραχωρήσει ενοχικό ή περιορι-
σμένο εμπράγματο δικαίωμα σε δημόσιο ή κοινόχρηστο 
ακίνητο ή ακίνητο των Ο.Τ.Α., σε πάροχο δημόσιου δι-
κτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ή διαθέσει την ελεύ-
θερη χρήση ή παραδώσει ή παραχωρήσει την κατοχή 
δημοσίων ή κοινόχρηστων ακινήτων ή ακινήτων των 
Ο.Τ.Α., ή και των σχετικών δικαιωμάτων πρόσβασης προς 
και από δημόσια ή κοινόχρηστα ακίνητα ή ακίνητα των Ο.Τ.Α. σε ιδιωτικό φορέα, στο πλαίσιο της ανάθεσης σε αυτόν έργου με σύμβαση παραχώρησης, υποχρεούται 
κατά την περίοδο παραχώρησης να μεριμνά ώστε να μην 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9709 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
επέρχεται περιορισμός του ανταγωνισμού στον τομέα 
των ηλεκτρονικών επικοινωνιών από αυτή την αιτία.
5. Αν δημόσια αρχή παραχωρεί ή έχει παραχωρήσει 
ενοχικό ή περιορισμένο εμπράγματο δικαίωμα σε δημό-
σιο ή κοινόχρηστο ακίνητο ή ακίνητο των Ο.Τ.Α., ή έχει 
διαθέσει την ελεύθερη χρήση ή παραδώσει ή παραχω-
ρήσει την κατοχή δημοσίων ή κοινόχρηστων ακινήτων ή ακινήτων των Ο.Τ.Α., ή και των σχετικών δικαιωμάτων πρόσβασης προς και από δημόσια ή κοινόχρηστα ακί-
νητα ή ακίνητα των Ο.Τ.Α. σε ιδιωτικό φορέα, στο πλαί-
σιο της ανάθεσης σε αυτόν έργου με σύμβαση παρα-
χώρησης, οι πάροχοι δημοσίων δικτύων ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών ζητούν, κατά την περίοδο παραχώρησης, 
δικαιώματα διέλευσης από τον φορέα στον οποίο έχει 
παραχωρηθεί το εν λόγω δικαίωμα ή έχει διατεθεί η ελεύ-
θερη χρήση ή έχει παραδοθεί ή παραχωρηθεί η κατοχή 
ή και τα σχετικά δικαιώματα πρόσβασης («παραχωρησι-
ούχος») για την εγκατάσταση ευκολιών επί, υπό ή υπέρ 
χώρων που βρίσκονται στο συγκεκριμένο δημόσιο ή 
κοινόχρηστο ακίνητο ή ακίνητο Ο.Τ.Α. και ο παραχωρη-
σιούχος υποχρεούται να ικανοποιεί το αίτημα, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους.
6. Όλοι οι αρμόδιοι φορείς για τη χορήγηση ή έγκριση 
δικαιωμάτων διέλευσης υποχρεούνται: α) να ενημερώ-
νουν το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για τα 
γεωγραφικά όρια ευθύνης τους, καθώς και τις αρμόδιες υπηρεσίες ή τις οργανωτικές μονάδες τους για τη διεκ-περαίωση των αιτήσεων και για την εποπτεία της καλής 
εκτέλεσης των εργασιών, β) να μεριμνούν για την εκ-
παίδευση των αρμόδιων υπαλλήλων τους σχετικά με 
το αντικείμενο που τους ανατίθεται. Με απόφαση του 
Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης καθορίζονται 
οι όροι και οι προϋποθέσεις για την υποβολή των ανωτέ-
ρω στοιχείων σε ηλεκτρονική μορφή για την καταγραφή 
τους στο πληροφοριακό σύστημα.
Μετά τη θέση σε λειτουργία του πληροφοριακού 
συστήματος οι ανωτέρω πληροφορίες δημοσιεύονται 
σε ειδική ιστοσελίδα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυ-βέρνησης. Μέχρι τη θέση σε λειτουργία του πληροφο-
ριακού συστήματος, οι αρμόδιοι φορείς για τη χορή-
γηση ή έγκριση δικαιωμάτων διέλευσης, υποχρεούνται 
να ενημερώνουν την Ε.Ε.Τ.Τ. όταν επέρχονται αλλαγές 
σχετικά με τις αρμόδιες υπηρεσίες και τις οργανωτικές 
μονάδες τους για τη διεκπεραίωση των αιτήσεων και 
για την εποπτεία της καλής εκτέλεσης των εργασιών. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. υποχρεούται να δημοσιεύει τα στοιχεία αυτά 
στην ιστοσελίδα της.
7. Ο αρμόδιος φορέας, ενώπιον του οποίου έχει υπο-
βληθεί αίτημα σχετικό με την έγκριση ή τη χορήγηση δι-
καιωμάτων διέλευσης, εξετάζει το αίτημα ακολουθώντας 
τις διαδικασίες, τους όρους και τις προθεσμίες που ορί-
ζονται στο Παράρτημα Χ του ν. 4070/2012. Με απόφαση 
του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης ρυθμίζονται 
θέματα διαδικασιών, εφαρμογής, καθώς και κάθε θέμα 
σχετικό με τη λειτουργία του πληροφοριακού συστήμα-
τος μέσω του οποίου υλοποιείται η μονοαπευθυντική 
διαδικασία υποβολής αιτήσεων έγκρισης ή χορήγησης 
δικαιωμάτων διέλευσης και η χορήγηση των δικαιω-
μάτων διέλευσης, ως και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Με την ανωτέρω απόφαση μπορεί να αναπροσαρμόζονται 
οι προθεσμίες του Παραρτήματος Χ του ν. 4070/2012 
υπό την προϋπόθεση ότι ο συνολικός χρόνος χορήγη-
σης των δικαιωμάτων διέλευσης δεν υπερβαίνει τους 
τέσσερις (4) μήνες.
8. Η ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του πληροφορι-
ακού συστήματος, μέσω του οποίου υλοποιείται η μονο-
απευθυντική διαδικασία υποβολής αιτήσεων έγκρισης ή 
χορήγησης δικαιωμάτων διέλευσης και η χορήγηση των 
δικαιωμάτων διέλευσης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο 
Παράρτημα Χ του ν. 4070/2012, καθορίζονται με απόφα-
ση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Από την ημερομηνία αυτή τα αιτήματα έγκρισης ή χο-
ρήγησης δικαιωμάτων διέλευσης υποβάλλονται μέσω 
του πληροφοριακού συστήματος. Στο πληροφοριακό 
σύστημα αποκτούν πρόσβαση οι αρμόδιοι φορείς που 
εγκρίνουν ή χορηγούν δικαιώματα διέλευσης εντός απο-
κλειστικής προθεσμίας τριών (3) μηνών από τη σχετική 
ενημέρωσή - ειδοποίησή τους από το Υπουργείο Ψηφια-
κής Διακυβέρνησης. Με τη λήξη της ως άνω προθεσμίας, 
ακόμη και στην περίπτωση της άπρακτης παρέλευσης 
αυτής, άρχεται η έναρξη ισχύος των αποκλειστικών προ-
θεσμιών των διαδικασιών που ορίζονται στο Παράρτη-μα Χ του ν. 4070/2012.
9. Άρνηση χορήγησης δικαιωμάτων διέλευσης επι-
τρέπεται μόνο κατόπιν ειδικά αιτιολογημένης απόφα-
σης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Παράρτημα Χ του 
ν. 4070/2012. Κατά αποφάσεων των αρμόδιων φορέων 
σχετικών με τη χορήγηση δικαιωμάτων διέλευσης και 
περιορισμών ή όρων αυτών χωρεί προσφυγή ουσίας 
ενώπιον του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου, που δι-
κάζει σε πρώτο και τελευταίο βαθμό. Όσον αφορά τα 
τέλη για δικαιώματα εγκατάστασης ευκολιών επί, υπε-
ράνω ή υποκάτω δημοσίου ή ιδιωτικού ακινήτου, που 
χρησιμοποιούνται για την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών και συναφών ευκολιών, με 
κανονισμό που εκδίδεται από την Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζονται τα 
τέλη διέλευσης και χρήσης δικαιωμάτων διέλευσης για όλη την Ελλάδα, κατόπιν διενέργειας δημόσιας διαβού-
λευσης, σύμφωνα με το άρθρο 131. Τα εν λόγω τέλη είναι 
αντικειμενικά δικαιολογημένα, διαφανή, αμερόληπτα και 
αναλογικά προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και λαμβάνουν 
υπόψη τους γενικούς στόχους του παρόντος Μέρους. 
Το ύψος των τελών πρέπει να μην καθιστά οικονομικά 
ασύμφορη τη διενέργεια της επένδυσης.
10. Με την επιφύλαξη των διατάξεων που αφορούν τη 
δυνατότητα διέλευσης και εγκατάστασης σε αρχαιολο-
γικούς χώρους, οι πάροχοι δημόσιων δικτύων ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών δικαιούνται, κατά τις διατάξεις του 
Αστικού Κώδικα (Α.Κ.) και έναντι εύλογης αποζημίωσης, 
να συνιστούν με τον κύριο προσωπική δουλεία σε βάρος 
ακινήτων ιδιωτών, οικοδομημένων και μη, κοινόχρηστων 
χώρων κτιρίων, στο έδαφος ή και το υπέδαφός τους, 
όταν αυτό είναι απαραίτητο για την τοποθέτηση ή και 
διέλευση ή και συντήρηση ή και επισκευή των δικτύων και εγκαταστάσεών τους, υπό την προϋπόθεση της τή-ρησης των διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας για την 
ασφαλή εγκατάσταση δικτύων και λοιπών υποδομών. 
Οι διατάξεις των άρθρων 1003 επ. του Α.Κ. εφαρμόζο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9710 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
νται για την περίπτωση διευκόλυνσης της κατασκευής, 
εγκατάστασης ή επισκευής των δικτύων, των έργων υπο-
δομής και των συναφών εργασιών από τις επιχειρήσεις 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
11. Η  αρχική χορήγηση δικαιώματος διέλευσης, 
η οποία παρέχεται στο δικαιούμενο φορέα, περιλαμ-
βάνει και τη δυνατότητα εργασιών συντήρησης ή και 
αποκατάστασης βλαβών, με υποχρέωση προηγούμενης 
ειδοποίησης του αρμόδιου φορέα, σύμφωνα με τα ορι-ζόμενα στις παρ. 4, 5 και 7 του άρθρου 8 του Παραρτή-ματος Χ του ν. 4070/2012.
12. Αν δημόσιες αρχές, αρμόδιες για τη χορήγηση δι-
καιωμάτων διέλευσης, διατηρούν παράλληλα και την 
κυριότητα ή τον έλεγχο επιχειρήσεων που εκμεταλλεύ-
ονται δημόσια δίκτυα ή και υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών, πρέπει να προβαίνουν σε ουσιαστικό δι-
αρθρωτικό διαχωρισμό μεταξύ της αρμοδιότητας που 
σχετίζεται με τη χορήγηση των δικαιωμάτων διέλευσης 
και εκείνης που σχετίζεται με την κυριότητα ή τον έλεγχο 
των ανωτέρω επιχειρήσεων.
13. Εκτός από την υποχρέωση καταβολής τελών διέ-
λευσης και τελών χρήσης δικαιωμάτων διέλευσης, ο πά-
ροχος δημόσιου δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
δεν έχει υποχρέωση καταβολής άλλου, σχετικού με τα 
ανωτέρω, τέλους. Για την εγκατάσταση, εκμετάλλευση, 
συντήρηση, επισκευή και αντικατάσταση δικτύου επι-
κοινωνιών και κάθε είδους συναφών ευκολιών, ιδίως, 
κοινόχρηστων τηλεφώνων, στύλων, υπαίθριων μονάδων 
δικτύου, οικίσκων, φρεατίων, καμπινών, αγωγών, καλω-
διώσεων, κυτίων σύνδεση, σωληνώσεων, οι πάροχοι δη-
μόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών δεν έχουν υποχρέωση καταβολής στους Ο.Τ.Α. οποιουδήποτε άλ-
λου τέλους, φόρου, εισφοράς και εν γένει αποζημίωσης, 
πέραν των τελών διέλευσης που ορίζονται στο παρόν 
άρθρο. Ειδικά, όσον αφορά τον Φόρο Προστιθέμενης 
Αξίας (Φ.Π.Α.) εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδικα 
Φ.Π.Α. (ν. 2859/2000, Α΄ 248).
14. Ο πάροχος δημόσιου δικτύου ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών υποχρεούται, κατά τη διάρκεια των εργασιών 
προς εγκατάσταση ή συντήρηση του δικτύου, να λαμβά-
νει όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να μην προκαλούνται 
βλάβες και ζημίες σε πρόσωπα, εγκαταστάσεις ή περι-
ουσίες του Δημοσίου, των Ο.Τ.Α., του φορέα έγκρισης 
ή χορήγησης δικαιώματος διέλευσης, άλλου παρόχου 
δικτύου ηλεκτρονικών επικοινωνιών και τρίτων, αλλιώς 
υποχρεούται σε αποκατάσταση κάθε θετικής και απο-
θετικής ζημίας.
15. Τα έργα εγκατάστασης ή και συντήρησης δικτύων 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών με τοπικές και μη σημαντι-
κές επιπτώσεις στο περιβάλλον, ιδίως έργα εγκατάστα-σης δικτύων ή και επέκτασης μικρής κλίμακας, έργα με-
τατόπισης υφιστάμενων δικτύων, έργα συντήρησης ή και 
επισκευής δικτύων δύνανται να θεωρούνται «έργα χαμη-
λής όχλησης» και να εξαιρούνται από τη διαδικασία χο-ρήγησης δικαιωμάτων διέλευσης του Παραρτήματος Χ 
του ν. 4070/2012. Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης εξειδικεύονται οι όροι και οι προϋποθέσεις για 
το χαρακτηρισμό ενός έργου ως «χαμηλής όχλησης», η κατηγοριοποίηση και τα τεχνικά χαρακτηριστικά των 
έργων χαμηλής όχλησης, οι όροι, οι προϋποθέσεις και 
οι προδιαγραφές εγκατάστασης και λειτουργίας τους 
με απλοποιημένη διαδικασία, ο τρόπος καταβολής των 
τελών, όπως αυτά προβλέπονται από τον Κανονισμό της 
ΕΕΤΤ (Απόφαση ΕΕΤΤ υπ’αριθμ. 874/2/03.12.2018 Κανο-
νισμός καθορισμού των τελών διέλευσης και των τελών 
χρήσης δικαιωμάτων διέλευσης, Β΄ 6168), ο έλεγχος από 
τις αρμόδιες αρχές, οι κυρώσεις σε περίπτωση παραβά-
σεων καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.
16. Οι διαδικασίες του παρόντος άρθρου για τη χορή-
γηση δικαιωμάτων διέλευσης σε παρόχους δημοσίων 
δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών εφαρμόζονται και 
για τα κρατικά δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, εξαι-
ρουμένης της υποχρέωσης καταβολής τελών διέλευσης 
και χρήσης δικαιωμάτων διέλευσης.
Άρθρο 152
Συνεγκατάσταση και μερισμός στοιχείων των δικτύων και συναφών ευκολιών για παρόχους δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών(άρθρο 44 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Στην περίπτωση που φορέας εκμετάλλευσης έχει 
ασκήσει το δικαίωμα, να εγκαθιστά ευκολίες επί, υπερά-
νω ή υποκάτω, δημόσιου ή ιδιωτικού ακινήτου, ή έκανε 
χρήση διαδικασίας για την απαλλοτρίωση ή τη χρήση 
ακινήτου, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να επιβάλλει τη συνεγκατά-
σταση και τον μερισμό των στοιχείων του δικτύου και 
των συναφών ευκολιών που δημιουργήθηκαν σε αυτή τη 
βάση, με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος, της 
δημόσιας υγείας, της δημόσιας ασφάλειας ή την επίτευξη 
πολεοδομικών και χωροταξικών στόχων.
Η συνεγκατάσταση ή ο μερισμός στοιχείων του δικτύ-
ου και ευκολιών που έχουν δημιουργηθεί και ο μερισμός 
ακινήτου μπορούν να επιβληθούν μόνο μετά από επαρ-
κές χρονικό διάστημα δημόσιας διαβούλευσης, κατά τη 
διάρκεια της οποίας παρέχεται σε όλα τα ενδιαφερόμενα 
μέρη δυνατότητα να εκφράσουν τις απόψεις τους και 
μόνο στις συγκεκριμένες περιοχές στις οποίες κρίνεται 
αναγκαίος αυτός ο μερισμός με σκοπό την επίτευξη των 
στόχων που προβλέπονται στο πρώτο εδάφιο. Η Ε.Ε.Τ.Τ. 
δύναται να επιβάλλει τον μερισμό των εν λόγω ευκο-
λιών ή του ακινήτου, περιλαμβανομένων της γης, κτι-
ρίων, εισόδων σε κτίρια, καλωδιώσεων κτιρίων, ιστών, 
κεραιών, πύργων και άλλων φερουσών κατασκευών, 
αγωγών, σωληνώσεων, φρεατίων, κυτίων σύνδεσης. Οι ρυθμίσεις αυτές για την από κοινού χρήση μπορούν να 
περιλαμβάνουν κανόνες για την κατανομή των δαπανών 
της από κοινού χρήσης ευκολιών ή ακινήτου, ακόμα και σε περίπτωση ήδη υφιστάμενης εγκατάστασης.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. εκδίδει κανονισμό για τη συνεγκατάσταση, 
αφού προηγηθεί σχετική δημόσια διαβούλευση στον 
οποίο καθορίζονται οι όροι, προϋποθέσεις και διαδικα-
σίες για τη συνεγκατάσταση ή το μερισμό στοιχείων του 
δικτύου και ευκολιών που έχουν δημιουργηθεί και τον 
μερισμό ακινήτου, προσδιορίζεται η διαδικασία εκδή-
λωσης ενδιαφέροντος για συνεγκατάσταση από τους 
ενδιαφερόμενους παρόχους, η οποία θα ενεργοποιεί-
ται αυτομάτως με την υποβολή αιτήσεων στην Ε.Ε.Τ.Τ. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9711 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
και κάθε άλλη λεπτομέρεια. Οι ρυθμίσεις αυτές για την 
από κοινού χρήση μπορούν να περιλαμβάνουν κανόνες 
για την κατανομή των δαπανών της από κοινού χρήσης 
ευκολιών ή ακινήτου, ακόμα και σε περίπτωση ήδη υφι-στάμενης εγκατάστασης.
Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύναται να 
επιβάλει μέτρα που διευκολύνουν τον συντονισμό των δημόσιων έργων.
2. Τα μέτρα που λαμβάνονται από την Ε.Ε.Τ.Τ. σύμφωνα 
με το παρόν άρθρο είναι αντικειμενικά, διαφανή, αμερό-
ληπτα και αναλογικά και όπου απαιτείται εφαρμόζονται σε συνεργασία με τις αρχές των Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού.
Ειδικά για τις περιπτώσεις συνεγκατάστασης κεραιο-
συστημάτων για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος 
οι επιχειρήσεις δικαιούνται να αιτούνται συνεγκατάστα-
ση και υποχρεούνται να παρέχουν συνεγκατάσταση κατόπιν αιτήματος άλλων επιχειρήσεων με εύλογους 
όρους, στο μέτρο όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.
Επιπρόσθετα, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να λαμβάνει κατάλληλα 
μέτρα για την επίλυση της διαφοράς σε σχέση με τα θέ-
ματα συνεγκατάστασης και από κοινού χρήσης ευκολιών 
κατόπιν προσφυγής από οποιοδήποτε μέρος, εφαρμόζο-
ντας τις διατάξεις του άρθρου 134 του παρόντος.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IIΙ
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΡΑΔΙΟΦΑΣΜΑ
Άρθρο 153
Διαχείριση ραδιοφάσματος για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών(άρθρο 45 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του άρ-
θρου 115, η κατανομή του ραδιοφάσματος, η χορήγηση 
γενικών αδειών σχετικά με αυτό και η χορήγηση μεμο-νωμένων δικαιωμάτων χρήσης αυτού για τα δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών θα πρέπει να βασίζονται σε αντικειμενικά, διαφανή, αμερόληπτα και αναλογικά κριτήρια που προάγουν τον ανταγωνισμό.
Κατά την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, τηρούνται 
οι διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων των κα-
νονισμών ραδιοεπικοινωνιών και των άλλων συμφωνιών 
που εγκρίνονται στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης Τηλε-
πικοινωνιών και εφαρμόζονται στο ραδιοφάσμα, όπως 
η συμφωνία που επιτεύχθηκε κατά την περιφερειακή 
διάσκεψη ραδιοεπικοινωνιών του 2006, ενώ μπορούν 
να λαμβάνονται υπόψη οι στόχοι δημόσιας ασφάλειας.
2. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
η Ε.Ε.Τ.Τ. προάγουν την εναρμόνιση της χρήσης του ρα-
διοφάσματος από δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών σε ολόκληρη την Ε.Ε., σύμφωνα με την 
ανάγκη εξασφάλισης αποτελεσματικής και αποδοτικής χρήσης του και επιδιώκοντας οφέλη για τον καταναλω-
τή, όπως ο ανταγωνισμός, οι οικονομίες κλίμακας και 
η διαλειτουργικότητα των δικτύων και των υπηρεσιών. 
Εν προκειμένω ενεργούν, σύμφωνα με το άρθρο 112 και 
με την Απόφαση 676/2002/ΕΚ, μεταξύ άλλων:
α) μεριμνώντας για την ασύρματη ευρυζωνική κά-
λυψη της ελληνικής επικράτειας και του πληθυσμού με υψηλή ποιότητα και ταχύτητα, καθώς και για την 
κάλυψη βασικών εθνικών και ευρωπαϊκών διαδρομών μεταφορών, συμπεριλαμβανομένου του διευρωπαϊκού 
δικτύου μεταφορών, όπως αναφέρεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 1315/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013 , περί των προ-σανατολισμών της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευ-
ρωπαϊκού δικτύου μεταφορών και για την κατάργηση 
της απόφασης αριθ. 661/2010/EE (L 348),
β) διευκολύνοντας την ταχεία ανάπτυξη στην Ε.Ε. νέων 
ασύρματων τεχνολογιών και εφαρμογών επικοινωνιών, 
καθώς και με διατομεακή προσέγγιση, κατά περίπτωση,
γ) διασφαλίζοντας την προβλεψιμότητα και τη συ-
νέπεια όσον αφορά τη χορήγηση, την ανανέωση, την 
τροποποίηση, τον περιορισμό και την ανάκληση δικαι-ωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος προκειμένου να προ-
ωθηθούν μακροπρόθεσμες επενδύσεις,
δ) μεριμνώντας για την πρόληψη διασυνοριακών ή 
εθνικών επιβλαβών παρεμβολών σύμφωνα με τα άρθρα 
136 και 154, αντίστοιχα, και λαμβάνοντας κατάλληλα 
προληπτικά και διορθωτικά μέτρα προς τον σκοπό αυτό,
ε) προάγοντας τη μεριζόμενη χρήση του ραδιοφάσμα-
τος μεταξύ παρόμοιων ή διαφορετικών χρήσεων του 
ραδιοφάσματος σύμφωνα με το δίκαιο ανταγωνισμού,
στ) εφαρμόζοντας το πλέον κατάλληλο και λιγότερο 
επαχθές δυνατό σύστημα αδειοδότησης, σύμφωνα με 
το άρθρο 154, κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιούνται 
η ευελιξία, ο μερισμός και η αποδοτικότητα στη χρήση του ραδιοφάσματος,
ζ) εφαρμόζοντας κανόνες για τη χορήγηση, τη μετα-
βίβαση, την ανανέωση, την τροποποίηση και την ανά-
κληση δικαιωμάτων χρήσης του ραδιοφάσματος που 
καθορίζονται με σαφήνεια και διαφάνεια, ώστε να δι-
ασφαλίζεται η κανονιστική ασφάλεια, συνοχή και προ-βλεψιμότητα,
η) μεριμνώντας για τη συνοχή και προβλεψιμότητα σε 
ολόκληρη την Ε.Ε. σχετικ ά με τον τρόπο αδειοδότησης 
της χρήσης του ραδιοφάσματος όσον αφορά την προ-στασία της δημόσιας υγείας λαμβανομένης υπόψη της 
Σύστασης 1999/519/ΕΚ, του Συμβουλίου 12ης Ιουλίου 
1999, περί του περιοριομού της έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία (0 Hz - 300 GHz), (L 199).
3. Στην περίπτωση πανελλαδικής ή περιφερειακής 
έλλειψης ζήτησης της αγοράς για τη χρήση ζώνης στο εναρμονισμένο ραδιοφάσμα, με απόφαση του Υπουρ-
γού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κατόπιν εισήγησης της 
Ε.Ε.Τ.Τ., δύναται να επιτρέπεται η εναλλακτική χρήση του 
συνόλου ή μέρους της εν λόγω ζώνης, συμπεριλαμβανο-
μένης της υφιστάμενης χρήσης, σύμφωνα με τις παρ. 4 και 5, υπό την προϋπόθεση ότι:
α) η διαπίστωση της έλλειψης ζήτησης της αγοράς 
για τη χρήση της εν λόγω ζώνης βασίζεται σε δημόσια 
διαβούλευση σύμφωνα με το άρθρο 131, συμπεριλαμ-
βανομένης μακρόπνοης αξιολόγησης της ζήτησης της αγοράς,
β) η εν λόγω εναλλακτική χρήση δεν αποτρέπει ούτε 
εμποδίζει τη διαθεσιμότητα ή τη χρήση της εν λόγω ζώ-νης σε άλλα κράτη - μέλη της Ε.Ε. και
γ) λαμβάνει δεόντως υπόψη τη μακροπρόθεσμη διαθε-
σιμότητα ή χρήση της εν λόγω ζώνης στην Ε.Ε. και τις οικο-
νομίες κλίμακας για τον εξοπλισμό που προκύπτουν από 
τη χρήση του εναρμονισμένου ραδιοφάσματος στην Ε.Ε.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9712 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Οποιαδήποτε απόφαση επιτρέπει την εναλλακτική 
χρήση κατ’ εξαίρεση, υπόκειται σε τακτική επανεξέ-
ταση, τουλάχιστον μία φορά ανά δύο έτη και σε κάθε 
περίπτωση επανεξετάζεται ταχέως κατόπιν δεόντως αι-
τιολογημένου αιτήματος από υποψήφιο χρήστη προς 
την Ε.Ε.Τ.Τ. για χρήση της ζώνης σύμφωνα με το τεχνικό 
μέτρο εφαρμογής. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης ενημερώνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα άλλα 
κράτη μέλη σχετικά με την απόφαση που λαμβάνεται, 
σε συνδυασμό με τους λόγους της απόφασης, καθώς 
και σχετικά με τα αποτελέσματα τυχόν επανεξέτασης.
4. Με την επιφύλαξη του δεύτερου εδαφίου της πα-
ρούσας παραγράφου, όλοι οι τύποι τεχνολογίας που 
χρησιμοποιούνται για την παροχή δικτύων ή υπηρεσι-
ών ηλεκτρονικών επικοινωνιών θα πρέπει να μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν στο ραδιοφάσμα που δηλώνεται 
διαθέσιμο για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
στον Κανονισμό Όρων Χρήσης του Ραδιοφάσματος που 
εκδίδει η Ε.Ε.Τ.Τ και λαμβανομένων υπ’ όψη των διατά-ξεων του Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., μπορούν να προβλέ-
πονται περιορισμοί, με βάση τις αρχές της αναλογικό-
τητας και της αμεροληψίας, αναφορικά με τους τύπους 
ραδιοδικτύου ή ασύρματης τεχνολογίας πρόσβασης που 
χρησιμοποιούνται για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοι-νωνιών, εφόσον απαιτείται:
α) για την αποφυγή επιβλαβών παρεμβολών,
β) για την προστασία της δημόσιας υγείας από ηλε-
κτρομαγνητικά πεδία κατόπιν σχετικής εισήγησης της 
Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (Ε.Ε.Α.Ε.) και 
λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τη σύσταση 1999/519/EΚ του Συμβουλίου 12ης Ιουλίου 1999, περί του περιο-
ριομού της έκθεσης του κοινού σε ηλεκτρομαγνητικά 
πεδία (0 Hz - 300 GHz) (L 199),
γ) για την εξασφάλιση της τεχνικής ποιότητας της 
υπηρεσίας,
δ) για την εξασφάλιση της μεγιστοποίησης του μερι-
σμού ραδιοφάσματος,
ε) για τη διαφύλαξη αποτελεσματικής χρήσης του ρα-
διοφάσματος, ή
στ) για την εκπλήρωση στόχου γενικού συμφέροντος 
σύμφωνα με την παρ. 5.
5. Με την επιφύλαξη του δευτέρου εδαφίου, όλοι 
οι  τύποι υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών θα 
πρέπει να μπορούν να παρασχεθούν στο ραδιοφάσμα που δηλώνεται διαθέσιμο για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών στον Κανονισμό Όρων Χρήσης του Ραδι-
οφάσματος που εκδίδει η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβανομένων υπόψη 
των διατάξεων του Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., δύνανται να προ-
βλέπονται περιορισμοί, με βάση τις αρχές της αναλο-
γικότητας και της αμεροληψίας, σε ότι αφορά στους 
παρεχόμενους τύπους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών, προς εκπλήρωση, όπου απαιτείται, προβλέ-
ψεων των κανονισμών ραδιοεπικοινωνιών της Διεθνούς 
Ένωσης Τηλεπικοινωνιών.Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης, από κοινού με τον Υπουργό στον οποίο έχουν 
ανατεθεί οι  αρμοδιότητες της Γενικής Γ ραμματείας 
Επικοινωνίας και Ενημέρωσης στην περ. δ΄ κατωτέρω, 
κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ. και του Εθνικού Συμβου-
λίου Ραδιοτηλεόρασης (Ε.Σ.Ρ .) στην περ. δ΄ κατωτέρω, 
δύνανται να λαμβάνονται μέτρα που να απαιτούν την 
παροχή υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε ει-
δική ζώνη διαθέσιμη για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών. Τα εν λόγω μέτρα πρέπει να αιτιολογούνται 
για την εκπλήρωση στόχου γενικού συμφέροντος, όπως 
καθορίζεται σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με το ενωσιακό 
δίκαιο, όπως ενδεικτικά:
α) η ασφάλεια της ζωής,β) η προαγωγή της κοινωνικής, περιφερειακής ή εδα-
φικής συνοχής,
γ) η αποφυγή της αναποτελεσματικής χρήσης του ρα-
διοφάσματος και
δ) η προαγωγή της πολιτιστικής και γλωσσικής ποικι-
λομορφίας και της πολυφωνίας των μέσων επικοινωνί-ας, ιδίως με την παροχή υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικών 
εκπομπών.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., δύνανται να λαμβά-
νονται μέτρα που απαγορεύουν την παροχή κάθε άλλης 
υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε συγκεκριμέ-νη ζώνη μόνον όταν αυτά αιτιολογούνται επαρκώς από 
την ανάγκη προστασίας υπηρεσιών για την ασφάλεια 
της ζωής. Κατ’  εξαίρεση, με απόφαση του Υπουργού 
Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τα μέτρα αυτά δύνανται να επεκτείνονται, ώστε να εφαρμόζονται σε υπηρεσίες για 
την εκπλήρωση άλλων στόχων δημόσιου συμφέροντος.
6. Τα μέτρα των παρ. 4 και 5 επανεξετάζονται τακτικά, 
τουλάχιστον μια φορά ανά δύο έτη, οπότε δημοσιεύο-νται τα αποτελέσματα της επανεξέτασης αυτής είτε αυ-
τόνομα είτε στο πλαίσιο της αναθεώρησης του Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ. 
κατά τα οριζόμενα στην παρ. 7 του άρθρου 115.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. χορηγεί τα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσμα-
τος επίγειας ψηφιακής ευρυεκπομπής, σύμφωνα με τις διαδικασίες του παρόντος άρθρου και του άρθρου 163.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης και του Υπουργού, στον οποίο ανατίθεται εκάστοτε οι αρμοδιότητες της Γενικής Γ ραμματείας Επικοινωνίας 
και Ενημέρωσης μετά από γνώμη της Ε.Ε.Τ.Τ., εκχωρείται 
φάσμα επίγειας ψηφιακής ευρυεκπομπής για την ελλη-νική επικράτεια στην Ε.Ρ .Τ. Α.Ε., ως πάροχο δικτύου για 
τη μετάδοση του ραδιοτηλεοπτικού της προγράμματος, 
προς εκπλήρωση σκοπών δημοσίου συμφέροντος. Για την εκχώρηση αυτή η Ε.Ρ .Τ. Α.Ε. απαλλάσσεται από την καταβολή των τελών του άρθρου 150.
Άρθρο 154
Άδεια για τη χρήση ραδιοφάσματος(άρθρο 46 της Οδηγίας (ΕΕ) 1972/2018)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. διευκολύνει τη χρήση ραδιοφάσματος, 
συμπεριλαμβανομένης της κοινής χρήσης, βάσει γενι-
κών αδειών και περιορίζει τη χορήγηση μεμονωμένων 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος σε περιπτώσεις 
στις οποίες αυτά τα δικαιώματα είναι αναγκαία για τη 
μεγιστοποίηση της αποδοτικής χρήσης ενόψει της ζή-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9713 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
τησης και λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων που 
καθορίζονται. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
καθορίζει τους όρους για τη χρήση ραδιοφάσματος στο 
πλαίσιο της γενικής άδειας.
Προς τον σκοπό αυτόν, η Ε.Ε.Τ.Τ. αποφασίζει για τη 
χορήγηση άδειας χρήσης ραδιοφάσματος, λαμβάνοντας 
υπόψη τα ακόλουθα:
α) τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εκάστοτε ραδιο-
φάσματος,
β) την ανάγκη προστασίας έναντι των επιβλαβών πα-
ρεμβολών,
γ) την κατά περίπτωση ανάπτυξη αξιόπιστων όρων 
μερισμού του ραδιοφάσματος,
δ) την ανάγκη να εξασφαλίζεται η τεχνική ποιότητα 
των επικοινωνιών η υπηρεσιών,
ε) τους στόχους γενικού συμφέροντος όπως καθορίζο-
νται σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο,
στ) την ανάγκη να διαφυλάσσεται η αποδοτική χρήση 
του ραδιοφάσματος.
Η Ε.Ε.Τ.Τ., όταν εξετάζει εάν θα εκδώσει γενικές άδειες 
ή θα χορηγήσει μεμονωμένα δικαιώματα χρήσης για 
το εναρμονισμένο ραδιοφάσμα, λαμβάνοντας υπόψη 
τεχνικά μέτρα εφαρμογής που έχουν θεσπιστεί σύμφωνα 
με το άρθρο 4 της Απόφασης 676/2002/ΕΚ, επιδιώκει να 
ελαχιστοποιήσει τα προβλήματα επιβλαβών παρεμβο-
λών, μεταξύ άλλων σε περιπτώσεις κοινής χρήσης του 
ραδιοφάσματος, βάσει συνδυασμού γενικής άδειας και μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης.
Κατά περίπτωση, η  Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να επιτρέπει τη 
χρήση του ραδιοφάσματος, βάσει συνδυασμού γενικής άδειας και μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης, λαμβά-
νοντας υπόψη τις συνέπειες που ενδέχεται να έχουν στον 
ανταγωνισμό, την καινοτομία και την είσοδο στην αγορά 
οι διάφοροι συνδυασμοί γενικών αδειών και μεμονωμέ-
νων δικαιωμάτων χρήσης και οι σταδιακές μεταφορές 
από τη μία κατηγορία στην άλλη.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μεριμνά ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πε-
ριορισμοί της χρήσης ραδιοφάσματος λαμβάνοντας 
δεόντως υπόψη τεχνολογικές λύσεις για τη διαχείριση 
επιβλαβών παρεμβολών, προκειμένου να επιβάλεται 
το λιγότερο επαχθές καθεστώς αδειοδότησης.
2. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει απόφαση σύμφωνα με την 
παρ. 1, με στόχο τη διευκόλυνση της κοινής χρήσης του 
ραδιοφάσματος, θα πρέπει με αυτή να καθορίζονται σα-
φώς οι όροι για την κοινή χρήση του ραδιοφάσματος. Οι 
εν λόγω όροι θα πρέπει να διευκολύνουν την αποδοτική 
χρήση του ραδιοφάσματος, τον ανταγωνισμό και την 
καινοτομία.
Άρθρο 155
Όροι που συνοδεύουν τα μεμονωμένα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος(άρθρο 47 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. προβλέπει τους όρους για τα μεμονωμένα 
δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος σύμφωνα με την 
παρ. 1 του άρθρου 121, κατά τρόπο ώστε να διασφαλί-
ζεται η βέλτιστη και πλέον αποτελεσματική και αποδο-
τική χρήση του ραδιοφάσματος. Η Ε.Ε.Τ.Τ., πριν από τη 
χορήγηση ή την ανανέωση των εν λόγω δικαιωμάτων, 
θεσπίζει με σαφήνεια τους όρους αυτούς, μεταξύ άλλων το απαιτούμενο επίπεδο χρήσης και τη δυνατότητα να 
πληρούται η εν λόγω απαίτηση μέσω εμπορίας ή χρονο-
μίσθωσης, προκειμένου να διασφαλίζεται η εφαρμογή 
των όρων αυτών σύμφωνα με το άρθρο 138. Με τους 
όρους που συνοδεύουν τις ανανεώσεις δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος δεν παρέχονται αδικαιολόγη-
τα πλεονεκτήματα στους υπάρχοντες κατόχους των εν 
λόγω δικαιωμάτων.
Οι εν λόγω όροι προσδιορίζουν τις εφαρμοστέες πα-
ραμέτρους, συμπεριλαμβανομένης της τυχόν προθε-
σμίας για την άσκηση των δικαιωμάτων χρήσης, η μη 
τήρηση των οποίων δίνει τη δυνατότητα στην Ε.Ε.Τ.Τ. 
να ανακαλέσει το δικαίωμα χρήσης ή να επιβάλει άλλα μέτρα.
Η Ε.Ε.Τ.Τ., εγκαίρως και με διαφάνεια, διαβουλεύεται με 
τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα ενημερώνει σχετικά με 
τους όρους που συνοδεύουν τα μεμονωμένα δικαιώματα 
χρήσης πριν από την επιβολή τους. Η Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζει 
εκ των προτέρων τα κριτήρια για την αξιολόγηση της 
εκπλήρωσης των εν λόγω όρων και ενημερώνει σχετικά τα ενδιαφερόμενα μέρη με διαφάνεια.
Σε περίπτωση που δεν υπάρχει διαφορετική πρόβλε-
ψη σε χορηγηθέν δικαίωμα χρήσης ραδιοφάσματος, 
το δικαίωμα χρήσης ραδιοφάσματος που δεν έχει χρη-σιμοποιηθεί από τον δικαιούχο για δύο χρόνια από την ημερομηνία χορήγησης του, δύναται να ανακληθεί από την Ε.Ε.Τ.Τ. και να είναι πλέον διαθέσιμο για χορήγηση, χωρίς την καταβολή αποζημίωσης ή άλλου αντισταθμι-στικού οφέλους.
2. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. θέτει όρους για μεμονωμένα δικαιώ-
ματα χρήσης ραδιοφάσματος δύναται, ιδίως με σκοπό 
να διασφαλίζεται η αποτελεσματική και αποδοτική χρή-
ση του ραδιοφάσματος ή να προωθείται η κάλυψη, να προβλέπει τις ακόλουθες δυνατότητες:
α) μερισμό παθητικών ή εν εργητικών υποδομών που 
στηρίζονται στο ραδιοφάσμα,
β) εμπορικές συμφωνίες πρόσβασης σε περιαγωγή,
γ) από κοινού ανάπτυξη υποδομών για την παροχή 
δικτύων ή υπηρεσιών που στηρίζονται στη χρήση ρα-
διοφάσματος.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. δεν εμποδίζει την κοινή χρήση ραδιοφάσμα-
τος στους όρους που συνοδεύουν τα δικαιώματα χρήσης 
ραδιοφάσματος. Η εφαρμογή των συνοδευτικών όρων 
δυνάμει της παρούσας παραγράφου από τις επιχειρήσεις 
εξακολουθεί να υπόκειται στο δίκαιο περί ανταγωνισμού.
Άρθρο 156Χορήγηση μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος(άρθρο 48 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν είναι απαραίτητη η χορήγηση μεμονωμένων 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, η Ε.Ε.Τ.Τ. χορηγεί τα δικαιώματα αυτά, κατόπιν αιτήματος, σε κάθε επιχεί-ρηση για την παροχή δικτύων ηλεκτρονικών επικοινω-νιών ή υπηρεσιών βάσει της γενικής άδειας κατά το άρ-θρο 120, με την επιφύλαξη του άρθρου 121, της περ. γ΄ 
της παρ. 1 του άρθρου 129 και του άρθρου 163 και τυχόν 
άλλων κανόνων που διασφαλίζουν την αποδοτική χρήση 
των εν λόγω πόρων σύμφωνα με το παρόν Μέρος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9714 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Με την επιφύλαξη ειδικών κριτηρίων και διαδικα-
σιών, που ορίζονται από το Υπουργείο Ψηφιακής Δια-
κυβέρνησης ή την Ε.Ε.Τ.Τ. κατά την κείμενη νομοθεσία 
ή προκύπτουν από την ειδικότερη νομοθεσία για θέ-
ματα ραδιοφώνου και τηλεόρασης, για τη χορήγηση 
μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος 
σε παρόχους υπηρεσιών περιεχομένου ραδιοφωνικής 
ή τηλεοπτικής ευρυεκπομπής προς επίτευξη στόχων 
γενικού συμφέροντος σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, 
τα μεμονωμένα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος χο-
ρηγούνται μέσω ανοικτών, αντικειμενικών, διαφανών, 
αμερόληπτων και αναλογικών διαδικασιών και σύμφωνα 
με το άρθρο 153.
3. Εξαίρεση από την υποχρέωση εφαρμογής των ως 
άνω ανοικτών διαδικασιών μπορεί να γίνεται σε περιπτώ-
σεις κατά τις οποίες η χορήγηση μεμονωμένων δικαιω-
μάτων χρήσης ραδιοφάσματος σε παρόχους υπηρεσιών 
περιεχομένου ραδιοφωνικής ή τηλεοπτικής ευρυεκπο-
μπής είναι απαραίτητη για την επίτευξη στόχου γενικού συμφέροντος.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξετάζει τις αιτήσεις για χορήγηση μεμονω-
μένων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος στο πλαί-
σιο διαδικασιών επιλογής σύμφωνα με αντικειμενικά, 
διαφανή και αναλογικά κριτήρια επιλεξιμότητας, που 
δεν εισάγουν διακρίσεις, καθορίζονται εκ των προτέρων 
και ανταποκρίνονται στους όρους που συνοδεύουν τα εν λόγω δικαιώματα. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να ζητά όλες τις 
αναγκαίες πληροφορίες από τους αιτούντες ώστε να 
αξιολογήσει, με βάση τα εν λόγω κριτήρια, την ικανό-
τητά τους να συμμορφωθούν με τους εν λόγω όρους. 
Σε περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. συμπεραίνει ότι ο αιτών δεν 
διαθέτει την απαιτούμενη ικανότητα, εκδίδει δεόντως 
αιτιολογημένη σχετική απόφαση.
5. Κατά τη χορήγηση ατομικών δικαιωμάτων χρήσης 
ραδιοφάσματος, η Ε.Ε.Τ.Τ. προσδιορίζει κατά πόσον τα 
εν λόγω δικαιώματα μπορούν να μεταβιβαστούν ή να 
χρονομισθωθούν από τον κάτοχο των δικαιωμάτων κα-
θώς και υπό ποιους όρους. Εφαρμόζονται τα άρθρα 153 
και 159.
6. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει, ανακοινώνει και δημοσιοποιεί, με 
την επιφύλαξη του εμπορικού απορρήτου, τις αποφάσεις 
για τη χορήγηση μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης για 
ραδιοφάσμα το συντομότερο δυνατόν μετά την παραλα-
βή της πλήρους αίτησης και εντός έξι εβδομάδων στην 
περίπτωση ραδιοφάσματος που έχει δηλωθεί διαθέσιμο 
για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών στον Κανο-
νισμό Όρων Χρήσης του Ραδιοφάσματος που εκδίδει 
η Ε.Ε.Τ.Τ. και σύμφωνα με τις διατάξεις του Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ.
Η εν λόγω προθεσμία ισχύει με την επιφύλαξη της 
παρ. 5 του άρθρου 163 και τυχόν ισχυουσών διεθνών 
συμφωνιών που αφορούν τη χρήση του ραδιοφάσματος 
ή των τροχιακών θέσεων.
Σε περίπτωση ραδιοφάσματος που δεν έχει δηλωθεί 
διαθέσιμο για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
στον Κανονισμό Όρων Χρήσης του Ραδιοφάσματος που 
εκδίδει η Ε.Ε.Τ.Τ., και με την επιφύλαξη των διατάξεων 
του Ε.Κ.Κ.Ζ.Σ., η ως άνω προθεσμία ισχύει για την έναρξη 
της διαδικασίας καθορισμού των όρων διάθεσης του 
εν λόγω ραδιοφάσματος, συμπεριλαμβανομένης της διενέργειας δημόσιας διαβούλευσης ή τη δημοσίευση 
σχετικής ανακοίνωσης στην ιστοσελίδα της Ε.Ε.Τ.Τ. για 
τη διερεύνηση της ζήτησης για το εν λόγω ραδιοφάσμα.
Με τον Κανονισμό της Ε.Ε.Τ.Τ. της παρ. 12 του άρ-
θρου  115 δύνανται να ρυθμίζονται οι  λεπτομέρειες 
εφαρμογής του παρόντος άρθρου, συμπεριλαμβανομέ-
νων των λεπτομερειών της διαδικασίας δημοσιοποίησης 
των αποφάσεων χορήγησης μεμονωμένων δικαιωμάτων 
χρήσης και να καθορίζονται σχετικοί περιορισμοί, συνε-
κτιμώντας αφενός το εμπορικό απόρρητο και αφετέρου 
τα οφέλη της δημοσιοποίησης για την αγορά για τις επι-
μέρους περιπτώσεις χορηγούμενων δικαιωμάτων.
Άρθρο 157
Διάρκεια ισχύος δικαιωμάτων(άρθρο 49 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Σε περίπτωση που χορηγείται άδεια για τη χρήση ρα-
διοφάσματος μέσω μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης 
για περιορισμένη χρονική περίοδο, το δικαίωμα χρήσης 
χορηγείται για περίοδο κατάλληλη ως προς τους στόχους 
που επιδιώκονται σύμφωνα με το άρθρο 163, λαμβα-
νομένης δεόντως υπόψη της ανάγκης να διασφαλίζεται 
ο ανταγωνισμός, καθώς και, ειδικότερα, η αποτελεσμα-
τική και αποδοτική χρήση του ραδιοφάσματος και να 
προάγονται η καινοτομία και οι αποδοτικές επενδύσεις, μεταξύ άλλων με την πρόβλεψη κατάλληλης περιόδου για την απόσβεση της επένδυσης.
2. Σε περίπτωση που χορηγούνται μεμονωμένα δι-
καιώματα χρήσης ραδιοφάσματος για τα οποία έχουν 
θεσπιστεί οι εναρμονισμένες προϋποθέσεις από τεχνικά 
μέτρα εφαρμογής σύμφωνα με την Απόφαση 676/2002/
ΕΚ, προκειμένου να καταστεί δυνατή η χρήση του για 
υπηρεσίες ασύρματων ευρυζωνικών ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών («ασύρματες ευρυζωνικές υπηρεσίες») για 
περιορισμένο χρονικό διάστημα, η Ε.Ε.Τ.Τ. διασφαλίζει 
τη ρυθμιστική προβλεψιμότητα για τους κατόχους των δικαιωμάτων για περίοδο τουλάχιστον είκοσι (20) ετών 
όσον αφορά τους όρους για επένδυση σε υποδομές που 
βασίζονται στην εν λόγω χρήση ραδιοφάσματος, λαμ-
βανομένων υπόψη των απαιτήσεων όπως αναφέρονται 
στην παρ. 1. Οι ρυθμίσεις με βάση το παρόν άρθρο εμπί-
πτουν, ανάλογα με την περίπτωση, στην τυχόν τροποποί-
ηση των όρων που συνοδεύουν τα εν λόγω δικαιώματα χρήσης σύμφωνα με το άρθρο 126.
Για τον σκοπό αυτόν, τα εν λόγω δικαιώματα ισχύουν 
για τουλάχιστον δεκαπέντε (15) έτη και προβλέπουν, 
όπου κρίνεται απαραίτητο για τη συμμόρφωση με 
το πρώτο εδάφιο κατάλληλη παράτασή τους, υπό τους όρους που καθορίζονται στην παρούσα παράγραφο.
Τα γενικά κριτήρια για την παράταση της διάρκειας 
των δικαιωμάτων χρήσης καθίστανται διαθέσιμα με δι-αφανή τρόπο σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη πριν από 
τη χορήγησή τους, στο πλαίσιο των προϋποθέσεων που 
προβλέπονται στο άρθρο 163. Τα γενικά αυτά κριτήρια αφορούν:
α) την ανάγκη να διασφαλιστούν η αποτελεσματική και 
αποδοτική χρήση του συγκεκριμένου ραδιοφάσματος, 
τους στόχους που επιδιώκονται βάσει των περ. α΄ και 
β΄ της παρ. 2 του άρθρου 153 ή την ανάγκη επίτευξης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9715 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
στόχων γενικού συμφέροντος σε σχέση με τη διασφά-
λιση της ασφάλειας της ζωής, της δημόσιας τάξης, της δημόσιας ασφάλειας ή της άμυνας και
β) την ανάγκη διασφάλισης του υγιούς ανταγωνισμού.
Το αργότερο δύο έτη πριν από τη λήξη της αρχικής πε-
ριόδου ισχύος ενός μεμονωμένου δικαιώματος χρήσης, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. διενεργεί αντικειμενική και μελλοντοστραφή 
αξιολόγηση των γενικών κριτηρίων που προβλέπονται 
για την παράταση της διάρκειας του εν λόγω δικαιώμα-
τος χρήσης λαμβάνοντας υπόψη της περ. γ΄ της παρ. 2 
του άρθρου  153. Υπό την προϋπόθεση ότι η  Ε.Ε.Τ.Τ. 
δεν έχει λάβει μέτρα επιβολής λόγω μη συμμόρφωσης 
με τους όρους των δικαιωμάτων χρήσης δυνάμει του 
άρθρου 138, χορηγεί την παράταση της διάρκειας του 
δικαιώματος χρήσης, εκτός εάν καταλήξει στο συμπέ-
ρασμα, ότι η εν λόγω παράταση δεν πληροί τα γενικά 
κριτήρια που καθορίζονται σύμφωνα με τις περ. α΄ και β΄.
Με βάση την εν λόγω αξιολόγηση, η Ε.Ε.Τ.Τ. ενημε-
ρώνει τον κάτοχο του δικαιώματος για το αν μπορεί να 
του χορηγηθεί παράταση της διάρκειας του δικαιώματος 
χρήσης.
Εάν η εν λόγω παράταση δεν πρόκειται να χορηγη-
θεί, η Ε.Ε.Τ.Τ. εφαρμόζει το άρθρο 156 για τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης για τη συγκεκριμένη ζώνη ραδιο-φάσματος.
Τυχόν μέτρα που λαμβάνονται, σύμφωνα με την πα-
ρούσα παράγραφο είναι αναλογικά, αμερόληπτα, δια-
φανή και αιτιολογημένα.
Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 131, τα ενδιαφερόμε-
να μέρη έχουν την ευκαιρία να υποβάλουν παρατηρή-
σεις για οποιοδήποτε σχέδιο μέτρου δυνάμει του τρίτου 
και τέταρτου εδαφίου της παρούσας παραγράφου για 
περίοδο τουλάχιστον τριών μηνών.
Η παρούσα παράγραφος δεν θίγει την εφαρμογή των 
άρθρων 127 και 138.
Κατά τον καθορισμό των τελών για τα δικαιώματα χρή-
σης, λαμβάνεται υπόψη ο μηχανισμός που προβλέπεται 
στην παρούσα παράγραφο.
3. Όταν αυτό δικαιολογείται δεόντως, είναι δυνατή 
η παρέκκλιση από την παρ. 2 στις ακόλουθες περιπτώ-
σεις:
α) σε περιορισμένες γεωγραφικές περιοχές, όπου 
η πρόσβαση σε δίκτυα υψηλής ταχύτητας είναι ιδιαι-
τέρως προβληματική ή απούσα και η παρέκκλιση είναι 
αναγκαία για να διασφαλιστεί η επίτευξη των στόχων 
της παρ. 2 του άρθρου 153,
β) για συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα έργα,γ) για πειραματική χρήση,
δ) για χρήσεις ραδιοφάσματος που, σύμφωνα με τις 
παρ. 4 και 5 του άρθρου 153, μπορούν να συνυπάρξουν 
με ασύρματες ευρυζωνικές υπηρεσίες ή
ε) για εναλλακτική χρήση του ραδιοφάσματος, σύμ-
φωνα με την παρ. 3 του άρθρο 153.
4. Η διάρκεια ισχύος των δικαιωμάτων χρήσης που 
καθορίζεται στο παρόν άρθρο μπορεί να προσαρμοστεί 
ώστε να διασφαλίζεται η ταυτόχρονη λήξη της διάρκειας 
των δικαιωμάτων σε μία ή περισσότερες ζώνες.
5. Με τον Κανονισμό της Ε.Ε.Τ.Τ. της παρ. 12 του άρ-
θρου 115, δύναται να ρυθμίζεται κάθε σχετική λεπτομέ-
ρεια εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος άρθρου.Άρθρο 158
Ανανέωση δικαιωμάτων χρήσης εναρμονισμένου ραδιοφάσματος(άρθρο 50 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει εγκαίρως απόφαση σχετικά με 
την ανανέωση μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης εναρ-
μονισμένου ραδιοφάσματος, πριν από τη λήξη της δι-
άρκειας των εν λόγω δικαιωμάτων, εκτός εάν, κατά τη 
στιγμή της εκχώρησης, έχει εξαιρεθεί ρητά η δυνατότητα 
ανανέωσης. Για τον σκοπό αυτό, η Ε.Ε.Τ.Τ. αξιολογεί την ανάγκη για την εν λόγω ανανέωση με δική της πρωτο-
βουλία ή κατόπιν αιτήματος του κατόχου των δικαιω-
μάτων, στην τελευταία περίπτωση όχι νωρίτερα από 
πέντε έτη πριν από τη λήξη της διάρκειας των σχετικών 
δικαιωμάτων. Τούτο ισχύει με την επιφύλαξη των ρητρών 
ανανέωσης που ισχύουν για τα υφιστάμενα δικαιώματα.
2. Κατά τη λήψη απόφασης σύμφωνα με την παρ. 1, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει υπόψη μεταξύ άλλων:
α) την εκπλήρωση των στόχων του άρθρου 3, της 
παρ. 2 του άρθρου 153 και της παρ. 2 του άρθρου 156, καθώς και των στόχων δημόσιας πολιτικής δυνάμει του ενωσιακού ή του εθνικού δικαίου,
β) την εφαρμογή τεχνικού μέτρου εφαρμογής που 
θεσπίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 4 της Απόφασης 
676/2002/ΕΚ,
γ) την επανεξέταση της κατάλληλης εφαρμογής των 
όρων που συνοδεύουν το σχετικό δικαίωμα,
δ) την ανάγκη προώθησης του ανταγωνισμού, ή 
αποφυγής τυχόν στρέβλωσής του, σύμφωνα με το άρ-
θρο 160,
ε) την ανάγκη βελτίωσης της αποδοτικότητας της χρή-
σης του ραδιοφάσματος υπό το πρίσμα των εξελίξεων στην τεχνολογία ή την αγορά,
στ) την ανάγκη να αποφεύγονται σοβαρές διαταραχές 
της παρεχόμενης υπηρεσίας.
3. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. εξετάζει πιθανή ανανέωση μεμονωμέ-
νων δικαιωμάτων χρήσης εναρμονισμένου ραδιοφάσμα-
τος για το οποίο ο αριθμός δικαιωμάτων χρήσης είναι 
περιορισμένος σύμφωνα με την παρ. 2, διεξάγει ανοιχτή 
και διαφανή διαδικασία που δεν εισάγει διακρίσεις, και μεταξύ άλλων:
α) παρέχει σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη την ευκαιρία 
να εκφράσουν τις απόψεις τους μέσω δημόσιας διαβού-
λευσης, σύμφωνα με το άρθρο 131 και
β) αναφέρει σαφώς τους λόγους για αυτήν την πιθανή 
ανανέωση.
Η Ε.Ε.Τ.Τ., όταν αποφασίζει εάν θα ανανεώσει τα δικαι-
ώματα χρήσης ή θα οργανώσει νέα διαδικασία επιλο-
γής για να χορηγήσει τα δικαιώματα χρήσης σύμφωνα 
με το άρθρο 163, λαμβάνει υπόψη τυχόν στοιχεία που 
προκύπτουν από τη διαβούλευση σύμφωνα με το πρώ-
το εδάφιο της παρούσας παραγράφου, σχετικά με τη 
ζήτηση της αγοράς από επιχειρήσεις εκτός από εκείνες 
που κατέχουν δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος στη 
σχετική ζώνη.
4. Η απόφαση ανανέωσης των ατομικών δικαιωμά-
των χρήσης εναρμονισμένου ραδιοφάσματος μπορεί 
να συνοδεύεται από αναθεώρηση των σχετικών τελών, 
καθώς και από άλλους όρους και προϋποθέσεις. Κατά 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9716 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
περίπτωση, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να προσαρμόζει τα τέλη 
για τα δικαιώματα χρήσης, σύμφωνα με το άρθρο 150.
5. Στο πλαίσιο της εφαρμογής των παρ. 3 και 4, τροπο-
ποιείται η προβλεπόμενη στην παρ. 3 του άρθρου 163 
απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης ή 
κάθε άλλη αντίστοιχη απόφαση που έχει εκδοθεί βάσει 
του προϊσχύοντος νομοθετικού πλαισίου. Η προαναφε-
ρόμενη τροποποίηση πραγματοποιείται κατόπιν εισήγη-
σης της Ε.Ε.Τ.Τ. και εν γένει εφαρμόζεται κατ’ αναλογία η διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 163.
6. Με τον Κανονισμό της Ε.Ε.Τ.Τ. που προβλέπεται στην 
παρ. 12 του άρθρου 115, δύναται να εξειδικεύεται η δια-
δικασία ανανέωσης που προβλέπεται στο παρόν άρθρο.
Άρθρο 159
Μεταβίβαση ή χρονομίσθωση μεμονωμένων 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος(άρθρο 51 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ελλη-
νική επικράτεια έχουν τη δυνατότητα να μεταβιβάζουν ή 
να χρονομισθώνουν σε άλλες επιχειρήσεις μεμονωμένα 
δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος υπό την προϋπό-
θεση χορήγησης σχετικής έγκρισης από την Ε.Ε.Τ.Τ. κα-
τόπιν κοινής αίτησης της επιχείρησης στην οποία έχουν 
χορηγηθεί τα δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος και 
του μελλοντικού δικαιούχου. Η υποβολή αιτήματος με-ταβίβασης ή χρονομίσθωσης, καθώς και η έγκριση της Ε.Ε.Τ.Τ. και η συμφωνία μεταβίβασης δημοσιοποιούνται με τρόπο που δεν θίγει την εμπιστευτικότητα τυχόν επι-χειρηματικών στοιχείων που περιλαμβάνουν.
Η παρούσα παράγραφος δεν εφαρμόζεται σε περίπτω-
ση που τα μεμονωμένα δικαιώματα χρήσης ραδιοφά-
σματος της επιχείρησης χορηγήθηκαν καταρχάς δωρεάν 
ή εκχωρήθηκαν για ραδιοφωνική ή τηλεοπτική ευρυ-
εκπομπή, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στην πράξη 
χορήγησης ή εκχώρησής τους.
2. Σε περίπτωση εναρμονισμένου ραδιοφάσματος, 
κάθε μεταβίβαση ή χρονομίσθωση θα πρέπει να συμ-
μορφώνεται με την εναρμονισμένη χρήση.
3. Επιτρέπεται η μεταβίβαση ή χρονομίσθωση δικαι-
ωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, εφόσον διατηρούνται 
οι αρχικοί όροι που συνοδεύουν τα δικαιώματα χρήσης. 
Με την επιφύλαξη των διατάξεων περί ανταγωνισμού, 
ιδίως του άρθρου 160, η Ε.Ε.Τ.Τ.:
α) υποβάλλει τις μεταβιβάσεις και τις χρονομισθώσεις 
στην κατά το δυνατό λιγότερο επαχθή διαδικασία,
β) δεν αρνείται τη χρονομίσθωση των δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος, όταν ο εκμισθωτής αναλαμ-
βάνει την υποχρέωση να παραμείνει υπεύθυνος για την τήρηση των αρχικών όρων που συνοδεύουν τα δικαιώ-
ματα χρήσης,
γ) δεν αρνείται τη μεταβίβαση δικαιωμάτων χρήσης 
ραδιοφάσματος, εκτός εάν υπάρχει τεκμηριωμένος κίν-δυνος ο νέος κάτοχος να μην είναι σε θέση να τηρήσει τους αρχικούς όρους για το δικαίωμα χρήσης.
Οποιαδήποτε διοικητική επιβά ρυνση επιβάλλεται σε 
επιχειρήσεις σε σχέση με την επεξεργασία αίτησης για τη μεταβίβαση ή χρονομίσθωση δικαιωμάτων χρήσης 
ραδιοφάσματος συμμορφώνεται με το άρθρο 124.
Οι περ. α΄, β΄ και γ΄ δεν θίγουν την αρμοδιότητα της 
Ε.Ε.Τ.Τ. να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα, ώστε να δι-
ασφαλίζεται η συμμόρφωση με τους όρους που συνο-
δεύουν τα δικαιώματα χρήσης ανά πάσα στιγμή, έναντι 
τόσο του εκμισθωτή όσο και του μισθωτή.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. διευκολύνει τη μεταβίβαση ή χρονομίσθωση 
των δικαιωμάτων χρήσης του ραδιοφάσματος, εξετάζο-
ντας εγκαίρως κάθε αίτημα προσαρμογής των όρων που 
συνοδεύουν τα δικαιώματα και μεριμνώντας ώστε τα εν 
λόγω δικαιώματα ή το σχετικό ραδιοφάσμα να μπορούν, 
κατά το δυνατόν, να διαχωρίζονται ή να επιμερίζονται.
Επιπλέον, στις περιπτώσεις μεταβίβασης ή χρονομί-
σθωσης:
α) ο νέος δικαιούχος θα πρέπει να πληροί όσες από τις 
προϋποθέσεις υπό τις οποίες κα τ’ αρχήν χορηγήθηκαν τα 
εν λόγω δικαιώματα κρίνονται αναγκαίες λαμβάνοντας 
υπόψη ενδεικτικά την εξέλιξη της τεχνολογίας, τον χρόνο 
χορήγησης των δικαιωμάτων, την ανάπτυξη των δικτύων 
και το επίπεδο του ανταγωνισμού,
β) εφόσον πρόκειται για ραδιοφάσμα που υπόκειται 
σε διεθνείς διαδικασίες συντονισμού, ο νέος δικαιούχος 
θα πρέπει να δεσμεύεται ότι θα συνεχίσει να παρέχει την 
υποστήριξή του στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης για την ολοκλήρωση των διαδικασιών αυτών.
Εφόσον στο πλαίσιο της εφαρμογής των διατάξεων 
του παρόντος άρθρου απαιτείται τροποποίηση της προ-
βλεπόμενης στην παρ. 3 του άρθρου 163 απόφασης του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης κατόπιν εισήγησης 
της Ε.Ε.Τ.Τ. ή άλλης απόφασης που έχει εκδοθεί βάσει 
του προϊσχύσαντος νομοθετικού πλαισίου, ακολουθεί-
ται κατ’αναλογία η διαδικασία που προβλέπεται στο 
άρθρο 163.
Ενόψει οποιασδήποτε μεταβίβασης ή χρονομίσθωσης 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, η Ε.Ε.Τ.Τ. δημοσιο-
ποιεί, με την επιφύλαξη του εμπορικού απορρήτου, στην 
επίσημη ιστοσελίδα της σε τυποποιημένη ηλεκτρονική 
μορφή σχετικές λεπτομέρειες που αφορούν εμπορεύ-
σιμα μεμονωμένα δικαιώματα κατά τη δημιουργία των δικαιωμάτων και τηρεί τις λεπτ ομέρειες αυτές όσο υφί-
στανται τα δικαιώματα.
4. Με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζεται κάθε ζήτημα 
σχετικό με την μεταβίβαση ή χρονομίσθωση δικαιωμά-των χρήσης ραδιοφάσματος.
5. Με απόφαση της, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να καθορίζει 
ειδικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες δεν απαιτείται 
η έγκρισή της για τη μεταβίβαση ή τη χρονομίσθωση 
μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, 
αλλά μόνο κοινοποίηση σε αυτήν και δημοσιοποίηση 
τόσο της πρόθεσης μιας επιχείρησης να μεταβιβάσει ή 
να χρονομισθώσει δικαιώματα χρήσης ραδιοφάσματος 
όσο και της ίδιας της μεταβίβασης.
6. Σε περίπτωση μεταβίβασης δικαιωμάτων χρήσης 
ραδιοφάσματος, δύνανται να μεταβιβάζονται και οι σχε-
τιζόμενες άδειες κατασκευών κεραιών, σύμφωνα με τις 
διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9717 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 160
Ανταγωνισμός(άρθρο 52 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. προωθεί τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό 
και μεριμνά ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις του 
ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά, κατά τη λήψη 
αποφάσεων σχετικά με τη χορήγηση, τροποποίηση ή 
ανανέωση δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος για 
δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, σύμ-
φωνα με το παρόν Μέρος και την Οδηγία (ΕΕ) 2018/1972.
2. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. χορηγεί, τροποποιεί ή ανανεώνει δι-
καιώματα χρήσης ραδιοφάσματος, δύναται να λαμβάνει 
κατάλληλα μέτρα όπως:
α) να περιορίζει την ποσότητα των ζωνών ραδιοφά-
σματος για το οποίο χορηγούνται δικαιώματα χρήσης 
σε οποιαδήποτε επιχείρηση ή, σε αιτιολογημένες πε-
ριπτώσεις, να θέτει όρους για τα εν λόγω δικαιώματα 
χρήσης, όπως είναι η παροχή χονδρικής πρόσβασης, 
περιαγωγής σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, σε ορι-
σμένες ζώνες ή σε ορισμένα σύνολα ζωνών με παρόμοια 
χαρακτηριστικά,
β) να δεσμεύει, εάν είναι σκόπιμο και δικαιολογημένο 
λαμβανομένης υπόψη ειδικής κατάστασης στην ελλη-
νική αγορά, ορισμένο μέρος ζώνης ραδιοφάσματος ή 
συνόλου ζωνών για εκχώρηση σε νεοεισερχομένους,
γ) να αρνείται να χορηγήσει νέα δικαιώματα χρήσης 
ραδιοφάσματος ή να εγκρίνει νέες χρήσεις ραδιοφά-
σματος σε ορισμένες ζώνες ή να θέτει όρους για τη χο-
ρήγηση νέων δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος ή 
για την αδειοδότηση νέων χρήσεων ραδιοφάσματος, 
προκειμένου να αποφεύγεται η στρέβλωση του ανταγω-
νισμού λόγω οποιασδήποτε εκχώρησης, μεταβίβασης ή 
συσσώρευσης δικαιωμάτων χρήσης,
δ) να εισάγει όρους που να απαγορεύουν ή να επιβάλει 
όρους στις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφά-
σματος, που δεν υπόκεινται σε ενωσιακό ή εθνικό έλεγχο 
των συγκεντρώσεων, εφόσον αυτές οι μεταβιβάσεις εν-
δέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα σημαντική στρέβλωση 
του ανταγωνισμού,
ε) να τροποποιεί ή να επιβ άλλει την πώληση ή την 
εκμίσθωση για τα ισχύοντα δικαιώματα σύμφωνα με 
τον παρόντα νόμο, εφόσον αυτό είναι αναγκαίο για να 
διορθωθεί εκ των υστέρων η στρέβλωση του ανταγωνι-
σμού λόγω οποιασδήποτε μεταβίβασης ή συσσώρευσης 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος.
Η Ε.Ε.Τ.Τ., λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες της αγο-
ράς και τα διαθέσιμα κριτήρια αναφοράς, βασίζει τις 
αποφάσεις της σε αντικειμενική και μακρόπνοη αξιο-
λόγηση των συνθηκών του ανταγωνισμού στην αγορά, 
της αναγκαιότητας ή μη των εν λόγω μέτρων για τη δια-
τήρηση ή την επίτευξη αποτελεσματικού ανταγωνισμού 
και των πιθανών επιπτώσεων των εν λόγω μέτρων στις 
υφιστάμενες και μελλοντικές επενδύσεις από συμμε-
τέχοντες στην αγορά, ιδίως για την ανάπτυξη δικτύων. 
Σε αυτό το πλαίσιο, λαμβάνεται υπόψη η προσέγγιση της 
ανάλυσης της αγοράς, όπως προβλέπεται στην παρ. 2 
του άρθρου 175.
3. Κατά την εφαρμογή της παρ. 2, η Ε.Ε.Τ.Τ. ενεργεί 
σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στα άρ-θρα 126, 127, 131 και 143.Άρθρο 161
Συγχρονισμός των εκχωρήσεων(άρθρο 53 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και, κατά 
περίπτωση, η Ε.Ε.Τ.Τ. συνεργάζονται με τους αρμόδιους φορείς των άλλων κρατών μελών της Ε.Ε., προκειμένου 
να συντονίζεται η χρήση του εναρμονισμένου ραδιοφά-
σματος για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών στην Ε.Ε. λαμβανομένων δεόντως υπόψη των 
διαφορετικών καταστάσεων των εθνικών αγορών. Η συ-
νεργασία αυτή μπορεί να περιλαμβάνει τον καθορισμό 
μίας ή, κατά περίπτωση, περισσότερων κοινών ημερομη-
νιών έως τις οποίες πρόκειται να χορηγηθεί άδεια για τη 
χρήση συγκεκριμένου εναρμονισμένου ραδιοφάσματος.
2. Όταν έχουν καθοριστεί εναρμονισμένες προϋπο-
θέσεις από τεχνικά μέτρα εφαρμογής σύμφωνα με την 
Απόφαση 676/2002/ΕΚ για να καταστεί δυνατή η χρήση 
του ραδιοφάσματος για ασύρματα ευρυζωνικά δίκτυα 
και υπηρεσίες, επιτρέπεται η χρήση του εν λόγω ραδιο-
φάσματος το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο τρι-
άντα (30) μήνες μετά την έγκριση του εν λόγω μέτρου, ή 
το συντομότερο δυνατόν μετά την ανάκληση τυχόν από-
φασης με την οποία επιτρέπεται η εναλλακτική χρήση, κατ’ εξαίρεση, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 153. Το προηγούμενο εδάφιο ισχύει υπό την επιφύλαξη της 
Απόφασης (ΕΕ) 2017/899 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 2017, σχετικά με τη 
χρήση της ζώνης συχνοτήτων των 470-790 MHz στην 
Ένωση (L 138) και τυχόν άλλων νομοθετικών πράξεων σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.
3. Η προθεσμία που προβλέπεται στην παρ. 2 δύναται 
με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
να καθυστερήσει για συγκεκριμένη ζώνη υπό τις ακό-
λουθες προϋποθέσεις:
α) στον βαθμό που αιτιολογείται από περιορισμό της 
χρήσης της συγκεκριμένης ζώνης με βάση τον στόχο 
γενικού συμφέροντος που αναφέρεται στην περ. α΄ ή 
δ΄ της παρ. 5 του άρθρου 153,
β) στην περίπτωση ανεπίλυτων ζητημάτων διασυνορι-
ακού συντονισμού που συντελούν σε επιβλαβείς διασυ-
νοριακές παρεμβολές με χώρες εκτός Ε.Ε., υπό τον όρο 
ότι έχει ζητηθεί, όπου κρίνεται σκόπιμο, η συνδρομή της 
Ε.Ε. δυνάμει του της παρ. 5 του άρθρου 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972,
γ) για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας και άμυνας ή
δ) σε περίπτωση ανωτέρας βίας.
Η καθυστέρηση αυτή επανεξετάζεται τουλάχιστον μία 
φορά ανά διετία.
4. Η προθεσμία που προβλέπεται στην παρ. 2 δύναται 
κατόπιν απόφασης του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης να καθυστερήσει για συγκεκριμένη ζώνη στον 
βαθμό που απαιτείται και έως τριάντα (30) μήνες σε πε-ρίπτωση που:
α) υπάρχουν ανεπίλυτα ζητήματα διασυνοριακού συ-
ντονισμού που συντελούν σε επιβλαβείς διασυνοριακές 
παρεμβολές, υπό τον όρο ότι λαμβάνονται εγκαίρως όλα 
τα απαραίτητα μέτρα, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4 του άρθρου 136,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9718 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
β) είναι αναγκαίο και περίπλοκο να διασφαλιστεί η τε-
χνική μετάβαση υφιστάμενων χρηστών της εν λόγω 
ζώνης.
5. Σε περίπτωση καθυστέρησης βάσει της παρ. 3 ή 
4, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ενημερώνει 
εγκαίρως τα άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε. και την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή, αναφέροντας τους λόγους.
Άρθρο 162
Συγχρονισμός των εκχωρήσεων για συγκεκριμένες ζώνες 5G(άρθρο 54 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, για επίγεια συστήματα 
ικανά να παρέχουν ασύρματες ευρυζωνικές υπηρεσίες, 
το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η Ε.Ε.Τ.Τ., 
στο μέτρο που είναι απαραίτητο για τη διευκόλυνση της 
ανάπτυξης του 5G, λαμβάνουν όλα τα ενδεδειγμένα μέ-τρα για να:
α) αναδιοργανώσουν και να επιτρέψουν τη χρήση 
επαρκώς μεγάλων τμημάτων της ζώνης 3,4-3,8 GHz,
β) επιτρέψουν τη χρήση τουλάχιστον 1 GHz της ζώνης 
24,25-27,5 GHz, υπό τον όρο ότι υπάρχουν σαφή στοι-χεία ζήτησης της αγοράς και της απουσίας σημαντικών περιορισμών για τη μετάβαση υφιστάμενων χρηστών ή την εκκαθάριση της ζώνης.
2. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης είναι δυνατό να παραταθεί η προθεσμία που καθο-
ρίζεται στην παρ. 1, όπου αυτό δικαιολογείται, σύμφωνα 
με την παρ. 3 του άρθρου 153 ή τις παρ. 2, 3 ή 4 του 
άρθρου 161.
3. Τα μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με την παρ. 1 
συνάδουν με τις εναρμονισμένες προϋποθέσεις που 
έχουν καθορίσει τα τεχνικά μέτρα εφαρμογής σύμφωνα 
με το άρθρο 4 της Απόφασης 676/2002/ΕΚ.
Άρθρο 163
Διαδικασία για τον περιορισμό του αριθμού των προς παροχή δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος
(άρθρο 55 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Με την επιφύλαξη του άρθρου 161, στην περίπτωση 
που εκτιμάται, ότι η χρήση ραδιοφάσματος δεν δύνα-
ται να υπόκειται σε γενική άδεια και εφόσον εξετάζεται 
εάν πρέπει να περιοριστεί ο αριθμός των προς παροχή 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, πρέπει, μεταξύ 
άλλων, να αποδίδεται η δέουσα σημασία στην ανάγκη 
μεγιστοποίησης των οφελών για τους χρήστες και στη 
διευκόλυνση της ανάπτυξης ανταγωνισμού.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. ενημερώνει τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης τρεις τουλάχιστον εβδομάδες πριν την έναρξη 
δημόσιας διαβούλευσης σύμφωνα με το άρθρο 131, με την οποία εξετάζεται η αναγκαιότητα περιορισμού του αριθμού των δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος και 
η διαδικασία χορήγησής τους ή και η δυνατότητα συνδυ-
ασμού γενικής άδειας και υπό περιορισμό μεμονωμένων 
δικαιωμάτων χρήσης. Κατά τη δημόσια διαβούλευση 
αναφέρονται οι λόγοι για το υπό εξέταση μέτρο και πα-
ρέχεται σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβα-
νομένων και των χρηστών, καθώς και των καταναλωτών, 
η ευκαιρία να διατυπώσουν τις απόψεις τους σχετικά με 
την ως άνω διαδικασία.2. Μετά τη λήξη της δημόσιας διαβούλευσης και κα-
τόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., ο Υπουργός Ψηφιακής Δια-κυβέρνησης με απόφασή του δύναται να προβαίνει σε 
περιορισμό του αριθμού των προς παροχή δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος ή σε συνδυασμό γενικής άδειας 
και μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης υπό περιορι-
σμό. Με την ως άνω απόφαση καθορίζεται το είδος της διαγωνιστικής διαδικασίας που ακολουθείται για τη χο-ρήγησή τους. Η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι αρμόδια για τη σύνταξη και 
δημοσίευση σχετικού Τεύχους Προκήρυξης στο οποίο 
καθορίζεται σαφώς η διαδικασία επιλογής, όπως αυτή 
προσδιορίζεται από την απόφαση του Υπουργού Ψηφια-
κής Διακυβέρνησης, συμπεριλαμβανομένου τυχόν προ-
καταρκτικού σταδίου για την πρόσβαση στη διαδικασία 
επιλογής και δημοσιεύονται οι όροι που συνοδεύουν τα 
δικαιώματα χρήσης. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δημοσιεύει πρόσκληση 
υποβολής αιτήσεων για τα δικαιώματα χρήσης και διε-
νεργεί τη διαδικασία. Σε περίπτωση συνδυασμού γενικής 
άδειας και μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης υπό πε-ριορισμό, η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι αρμόδια και για τον καθορισμό κάθε σχετικής λεπτομέρειας.
Στην ανωτέρω διαδικασία του περιορισμού των δι-
καιωμάτων χρήσης θα πρέπει να καθορίζονται σαφώς 
και να αιτιολογούνται οι στόχοι που επιδιώκονται με τη διαδικασία ανταγωνιστικής ή συγκριτικής επιλογής δυ-νάμει του παρόντος άρθρου και, όπου είναι δυνατό, να καθορίζονται ποσοτικά, δίνοντας τη δέουσα βαρύτητα στην ανάγκη εκπλήρωσης των εθνικών στόχων και των 
στόχων της εσωτερικής αγοράς. Οι στόχοι που μπορεί 
να καθορίζονται με σκοπό να σχεδιαστεί η συγκεκριμέ-
νη διαδικασία επιλογής, εκτός από την προώθηση του 
ανταγωνισμού, περιορίζονται σε έναν ή περισσότερους από τους ακόλουθους:
α) την προώθηση της κάλυψης,
β) τη διασφάλιση της απαιτούμενης ποιότητας υπη-
ρεσιών,
γ) την προώθηση της αποδοτικής χρήσης του ραδι-
οφάσματος μεταξύ άλλων λαμβάνοντας υπόψη τους όρους που συνοδεύουν τα δικαιώματα χρήσης και 
το ύψος των τελών,
δ) την προώθηση της καινοτομίας και της ανάπτυξης 
των επιχειρήσεων.
Επίσης θα πρέπει να αναφέρεται με σαφήνεια το απο-
τέλεσμα οποιασδήποτε σχετικής αξιολόγησης της κατά-
στασης του ανταγωνισμού, της τεχνικής και της οικονο-
μικής κατάστασης της αγοράς και να εκτίθενται οι λόγοι 
για την πιθανή χρήση και επιλογή των μέτρων σύμφωνα 
με το άρθρο 143.
3. Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης είτε αυτε-
παγγέλτως, είτε κατόπιν αιτήματος οποιουδήποτε έχει 
έννομο συμφέρον, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., εφό-
σον έχει προηγηθεί δημόσια διαβούλευση, δύναται να 
επανεξετάζει τον περιορισμό του αριθμού των προς πα-
ροχή δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, αυξάνοντας 
ή μειώνοντας το σχετικό αριθμό, καθώς και τη δυνατό-
τητα συνδυασμού γενικής άδειας και μεμονωμένων δι-
καιωμάτων χρήσης υπό περιορισμό. Αν διαπιστώνεται 
ότι είναι δυνατή η αύξηση του αριθμού των σχετικών 
δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος ή ο συνδυασμός 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9719 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
γενικής άδειας και μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης, 
ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης τροποποιεί ανά-
λογα την απόφαση του περί περιορισμού του αριθμού 
των προς παροχή δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, 
η οποία ορίζει το είδος της διαγωνιστικής διαδικασίας 
που ακολουθείται για την παροχή τους ή/και το πλαίσιο 
συνδυασμού γενικής άδειας και μεμονωμένων δικαιω-μάτων χρήσης υπό περιορισμό. Η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι αρμόδια 
για τη διενέργεια της διαδικασίας κατά τα οριζόμενα 
στην παρ. 2.
4. Εάν με τις ανωτέρω αποφάσεις του Υπουργού Ψη-
φιακής Διακυβέρνησης περιορίζεται η παροχή των δι-
καιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος, η Ε.Ε.Τ.Τ. οφείλει 
να προβεί στην επιλογή των δικαιούχων στους οποίους 
χορηγούνται τα σχετικά δικαιώματα βάσει κριτηρίων επι-
λογής και διαδικασίας επιλογής, τα οποία είναι αντικει-
μενικά, διαφανή, αμερόληπτα και αναλογικά και σταθμί-
ζουν δεόντως την επίτευξη των στόχων και απαιτήσεων 
των άρθρων 111, 112, 136 και 153.
5. Εάν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν διαδικασίες συ-
γκριτικής ή ανταγωνιστικής επιλογής, η μέγιστη περίο-
δος των έξη εβδομάδων που αναφέρεται στην παρ. 6 
του άρθρου 156, για το χρονικό διάστημα που κρίνεται 
απαραίτητο προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εν λόγω 
διαδικασίες είναι δίκαιες, εύλογες, ανοικτές και διαφανείς 
για όλους τους ενδιαφερόμενους, δύναται να παραταθεί 
αλλά όχι περισσότερο από οκτώ μήνες, με την επιφύλαξη 
τυχόν συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος που καθορί-
ζεται σύμφωνα με το άρθρο 161.
Οι εν λόγω προθεσμίες ισχύουν με την επιφύλαξη των 
ισχυουσών διεθνών συμφωνιών που αφορούν τη χρήση 
ραδιοφάσματος και τον συντονισμό των δορυφόρων.
6. Το παρόν άρθρο ισχύει υπό την επιφύλαξη του άρ-
θρου 159, αναφορικά με τη μεταβίβαση δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IV
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΑΣΥΡΜΑΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ
Άρθρο 164
Πρόσβαση σε ασύρματα τοπικά δίκτυα
(άρθρο 56 Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Επιτρέπεται η παροχή πρόσβασης μέσω RLAN σε 
δημόσιο δίκτυο ηλεκτρονικών επικοινωνιών, καθώς και 
η χρήση του εναρμονισμένου ραδιοφάσματος για την 
εν λόγω παροχή, μόνο με την επιφύλαξη των εφαρμο-στέων όρων για τη γενική άδεια που αφορούν τη χρή-
ση ραδιοφάσματος όπως αναφέρεται στην παρ. 1 του 
άρθρου 154.
Όταν η εν λόγω παροχή δεν αποτελεί μέρος οικονο-
μικής δραστηριότητας ή ε ίναι βοηθητική για οικονομι-
κή δραστηριότητα ή δημόσ ια υπηρεσία, η οποία δεν 
εξαρτάται από τη μεταφορά σημάτων στα δίκτυα αυτά, 
οποιαδήποτε επιχείρηση, δημόσ ια αρχή ή οποιοσδήποτε 
τελικός χρήστης που παρέχει την εν λόγω πρόσβαση δεν 
υπόκειται σε καμία γενική άδεια για την παροχή δικτύων 
ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με 
το άρθρο 120, σε υποχρεώσεις όσον αφορά τα δικαιώ-
ματα των τελικών χρηστών σύμφωνα με το Κεφάλαιο III 
Ενότητα II ούτε σε υποχρεώσεις διασύνδεσης των δικτύ-
ων τους σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 169.2. Κατά την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, ισχύουν 
οι διατάξεις του άρθρου 11 του π.δ. 131/2003 (Α΄ 116).
3. Οι πάροχοι δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονι-
κών επικοινωνιών δύνανται να επιτρέπουν την πρόσβα-
ση στα δίκτυά τους για το κοινό, μέσω RLAN, τα οποία 
είναι δυνατό να είναι εγκατεστημένα σε χώρους τελικού 
χρήστη, με την επιφύλαξη της συμμόρφωσης με τους 
εφαρμοστέους όρους γενικής άδειας και της συναίνεσης 
του τελικού χρήστη κατόπιν ενημέρωσης.
4. Σύμφωνα ιδίως, με την παρ. 1 του άρθρου 3 του 
Kανονισμού (ΕΕ) 2015/2120, οι πάροχοι δημόσιων δικτύ-
ων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή διαθέσιμων στο κοινό 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών δεν περιορίζουν 
μονομερώς ούτε εμποδίζουν τους τελικούς χρήστες:
α) να έχουν πρόσβαση σε RLAN της επιλογής τους, τα 
οποία παρέχονται από τρίτους ή
β) να επιτρέπουν αμοιβαία ή, γενικότερα, την πρό-
σβαση στα δίκτυα των εν λόγω παρόχων από άλλους 
τελικούς χρήστες μέσω RLAN, καθώς και βάσει πρωτο-
βουλιών τρίτων που συνενώνονται και καθιστούν διαθέ-
σιμα στο κοινό τα RLAN διαφορετικών τελικών χρηστών.
5. Οι τελικοί χρήστες δύνανται να επιτρέπουν την πρό-
σβαση, αμοιβαία ή άλλως, στα RLAN τους από άλλους 
τελικούς χρήστες, καθώς και βάσει πρωτοβουλιών τρί-
των που συνενώνονται και καθιστούν τα RLAN διαφόρων 
τελικών χρηστών διαθέσιμα στο κοινό.
6.Τυχόν περιορισμοί που επιβάλλονται από την Ε.Ε.Τ.Τ. 
ή από άλλες αρμόδιες αρχές στην παροχή πρόσβασης σε RLAN στο κοινό:
α) από φορείς του δημόσιου τομέα ή σε δημόσιους 
χώρους πλησίον των χώρων στους οποίους στεγάζονται 
οι εν λόγω φορείς του δημόσιου τομέα, εφόσον η παρο-
χή αυτή είναι βοηθητική για τις δημόσιες υπηρεσίες που 
παρέχονται στους εν λόγω χώρους,
β) από πρωτοβουλίες μη κυβερνητικών οργανώσεων 
ή φορέων του δημόσιου τομέα που συνενώνονται και 
καθιστούν αμοιβαία ή γενικότερα διαθέσιμη την πρό-
σβαση στα RLAN διαφόρων τελικών χρηστών, συμπερι-
λαμβανομένων, κατά περίπτωση, των RLAN στα οποία 
παρέχεται δημόσια πρόσβαση σύμφωνα με την περ. α’ οφείλουν να είναι αιτιολογημένοι.
Άρθρο 165
Ανάπτυξη και λειτουργία σημείων 
ασύρματης πρόσβασης μικρής εμβέλειας(άρθρο 57 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Τα σημεία ασύρματης πρόσβασης μικρής εμβέλειας 
που εμπίπτουν στις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 57 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 εξαιρούνται του πεδίου εφαρμογής του ν. 4635/2019 (Α΄ 167) και εγκαθίστα-
νται χωρίς να απαιτείται προηγουμένως αδειοδότηση 
από την Ε.Ε.Τ.Τ., περιβαλλοντική αδειοδότηση ή η λήψη 
οποιασδήποτε έγκρισης ή άδειας από τις αρμόδιες πολε-
οδομικές υπηρεσίες, με την επιφύλαξη της νομοθεσίας 
που ισχύει για κτίρια ή χώρους αρχιτεκτονικής, ιστορικής 
ή φυσικής αξίας ή, κατά περίπτωση, για λόγους δημόσιας 
ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων αεροδρομίων και 
αεροπορικών εγκαταστάσεων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9720 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης κατόπιν 
εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., καθορίζεται κάθε λεπτομέρεια 
αναφορικά με τη διαδικασία εγκατάστασης, ελέγχου 
των σημείων ασύρματης πρόσβασης μικρής εμβέλειας 
που εμπίπτουν στις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 57 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, καθώς και με τη διαδικασία 
επιβολής κυρώσεων.
3. Το παρόν άρθρο δεν θίγει τις βασικές απαιτήσεις 
που ορίζονται στο π.δ. 98/2017 και το καθεστώς αδει-
οδότησης που εφαρμόζεται για τη χρήση του σχετικού ραδιοφάσματος.
4. Οι φορείς εκμετάλλευσης με εφαρμογή, κατά 
περίπτωση, των διαδικασιών που θεσπίζονται στον ν. 4463/2017 και το άρθρο 151 του παρόντος, έχουν 
δικαίωμα πρόσβασης σε οποιαδήποτε υλική υποδομή 
ελέγχεται από εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές δημόσιες 
αρχές και πληροί τις τεχνικές προδιαγραφές για να φιλο-
ξενήσει σημεία ασύρματης πρόσβασης μικρής εμβέλειας 
ή είναι απαραίτητη για τη σύνδεση τέτοιων σημείων πρό-
σβασης με ένα κεντρικό δίκτυο, συμπεριλαμβανομένου 
του εξοπλισμού οδών, όπως είναι οι στύλοι φωτισμού, 
οι πινακίδες των δρόμων, οι φωτεινοί σηματοδότες, οι δι-
αφημιστικές πινακίδες, οι στάσεις λεωφορείων και τραμ 
και οι σταθμοί του μετρό. Οι δημόσιες αρχές ανταποκρί-
νονται σε όλα τα εύλογα αιτήματα χορήγησης πρόσβα-
σης βάσει δίκαιων, εύλογων, διαφανών και αμερόληπτων 
όρων και προϋποθέσεων, τα οποία δημοσιοποιούνται 
μέσω του ενιαίου σημείου ενημέρωσης του ν. 4463/2017.
5. Με την επιφύλαξη οποιασδήποτε εμπορικής συμ-
φωνίας, η ανάπτυξη σημείων ασύρματης πρόσβασης 
μικρής εμβέλειας δεν υπόκειται σε κανένα τέλος ή επιβά-
ρυνση πέραν των διοικητικών επιβαρύνσεων, σύμφωνα 
με το άρθρο 124.
Άρθρο 166
Τεχνικοί κανόνες σχετικά με τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία(άρθρο 58 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Όταν εφαρμόζεται σχέδιο μέτρου που επιβάλλει απαι-
τήσεις, σχετικά με την ανάπτυξη σημείων ασύρματης 
πρόσβασης μικρής εμβέλειας όσον αφορά τα ηλεκτρο-
μαγνητικά πεδία, διαφορετικές από αυτές που προβλέ-
πονται στη σύσταση 1999/519/ΕΚ, πρέπει να ακολου-
θούνται οι διαδικασίες που ορίζονται στο π.δ. 81/2018 (Α΄ 151).
ΕΝΟΤΗΤΑ II
ΠΡΟΣΒΑΣΗ
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ Ι
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ
Άρθρο 167
Γενικό πλαίσιο για την πρόσβαση και τη διασύνδεση(άρθρο 59 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η διαπραγμάτευση μεταξύ επιχειρήσεων για επίτευ-
ξη τεχνικών και εμπορικών συμφωνιών πρόσβασης ή δι-
ασύνδεσης στην Ελλάδα ή στην Ελλάδα και άλλο κράτος 
μέλος, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, δεν υπόκειται σε περιορισμούς. Η επιχείρηση που ζητά πρόσβαση ή 
διασύνδεση δεν απαιτείται να έχει άδεια λειτουργίας 
στην Ελληνική Επικράτεια όταν ζητείται η πρόσβαση ή 
η διασύνδεση σε αυτήν, εφόσον δεν παρέχει υπηρεσί-
ες και δεν εκμεταλλεύεται δίκτυο εντός της Ελληνικής 
Επικράτειας.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 222, νομοθετικά ή δι-
οικητικά μέτρα, τα οποία απαιτούν από τις επιχειρήσεις, 
όταν χορηγούν πρόσβαση ή διασύνδεση, να παρέχουν, σε διαφορετικές επιχειρήσεις, διαφορετικούς όρους και προϋποθέσεις για ισοδύναμες υπη ρεσίες, ή μέτρα που 
επιβάλλουν υποχρεώσεις που δεν έχουν σχέση με τις 
όντως παρεχόμενες υπηρεσίες πρόσβασης και διασύν-
δεσης, παύουν να εφαρμόζονται υπό την επιφύλαξη των 
όρων που ορίζονται στο Παράρτημα I.
Άρθρο 168
Δικαιώματα και υποχρεώσεις επιχειρήσεων
(άρθρο 60 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι φορείς εκμετάλλευσης δημόσιων δικτύων ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών έχουν δικαίωμα και, όταν 
ζητείται από άλλες επιχειρήσεις που διαθέτουν άδεια 
σύμφωνα με το άρθρο 123, υποχρέωση να διαπραγμα-
τεύονται μεταξύ τους τη διασύνδεση με σκοπό να παρέ-
χουν υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών διαθέσιμες 
στο κοινό, προκειμένου να διασφαλίζουν παροχή και 
διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών σε ολόκληρη την 
Ε.Ε. Οι φορείς εκμετάλλευσης παρέχουν πρόσβαση και 
διασύνδεση σε άλλες επιχειρήσεις υπό όρους και προϋ-
ποθέσεις συμβατές με τις υποχ ρεώσεις που επιβάλλονται 
από την Ε.Ε.Τ.Τ., σύμφωνα με τα άρθρα 169, 170 και 176.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 129, οι επιχειρήσεις 
που συλλέγουν πληροφορίες από άλλη επιχείρηση πριν, 
κατά ή μετά τη διαδικασία διαπραγμάτευσης συμφωνιών 
πρόσβασης ή διασύνδεσης οφείλουν να χρησιμοποιούν 
τις πληροφορίες αυτές μόνο για τον σκοπό για τον οποίο 
παρασχέθηκαν και να τηρούν πάντοτε την εμπιστευτι-κότητα των πληροφοριών που μεταδόθηκαν ή αποθη-
κεύτηκαν. Οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν γνωστοποιούν 
τις ληφθείσες πληροφορίες σε κανένα άλλο μέρος, ιδί-
ως σε άλλες υπηρεσίες, θυγατρικές ή εταίρους, στους 
οποίους θα μπορούσαν να παράσχουν ανταγωνιστικό 
πλεονέκτημα.
3. Οι διαπραγματεύσεις δύνανται να διεξάγονται και 
μέσω ουδέτερων διαμεσολαβητών, όταν αυτό επιβά-
λουν οι συνθήκες ανταγωνισμού, κατόπιν έγκρισης της Ε.Ε.Τ.Τ. Προς τον σκοπό αυτόν, τα ενδιαφερόμενα μέρη 
υποβάλλουν στην Ε.Ε.Τ.Τ. πλήρη φάκελο με τα σχετικά 
προς τεκμηρίωση στοιχεία.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ II
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ
Άρθρο 169
Εξουσίες και καθήκοντα της Ε.Ε.Τ.Τ. και άλλων αρμόδιων αρχών όσον αφορά την πρόσβαση και τη διασύνδεση(άρθρο 61 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ., ενεργώντας με γνώμονα την επίτευξη των 
στόχων του άρθρου 111, ενθαρρύνει και, κατά περίπτω-
ση, εξασφαλίζει, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9721 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
κατάλληλη πρόσβαση και διασύνδεση, καθώς και τη 
διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών, ασκώντας τις αρ-
μοδιότητές της κατά τρόπο που εξασφαλίζει την οικονο-
μική απόδοση, τον βιώσιμο ανταγωνισμό, την ανάπτυξη 
δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας, την αποδοτική 
επένδυση και καινοτομία, και παρέχει το μέγιστο όφελος 
στους τελικούς χρήστες.
Με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. εκδίδεται Κανονισμός, με τον 
οποίο ρυθμίζονται ειδικότερα οι όροι και οι προϋποθέ-
σεις για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, καθώς και 
κάθε σχετική λεπτομέρεια, για την απόκτηση πρόσβασης 
και διασύνδεσης, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι μικρές 
και μεσαίες επιχειρήσεις και οι φορείς εκμετάλλευσης με 
περιορισμένη γεωγραφική εμβέλεια μπορούν να επωφε-
λούνται από τις επιβαλλόμενες υποχρεώσεις.
2. Ειδικότερα, και με την επιφύλαξη των μέτρων που 
μπορούν να ληφθούν για τις επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ως κατέχουσες σημαντική ισχύ στην αγορά, 
σύμφωνα με το άρθρο 176, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να επιβάλει:
α) στον βαθμό που είναι απαραίτητο για να εξασφα-
λισθεί η δυνατότητα διατερματικής συνδεσιμότητας, 
υποχρεώσεις στις επιχειρήσεις που υπόκεινται σε γενι-
κή άδεια και ελέγχουν την πρόσβαση στους τελικούς 
χρήστες, συμπεριλαμβανομένης, σε δικαιολογημένες 
περιπτώσεις, της υποχρέωσης να διασυνδέουν τα δίκτυά 
τους όταν αυτό δεν συμβαίνει ήδη,
β) σε δικαιολογημένες περιπτώσεις και στον βαθμό 
που είναι απαραίτητο, υποχ ρεώσεις σε επιχειρήσεις που 
υπόκεινται σε γενική άδεια και ελέγχουν την πρόσβαση 
στους τελικούς χρήστες να καθιστούν τις υπηρεσίες τους 
διαλειτουργικές,
γ) σε δικαιολογημένες περιπτώσεις, όταν η διατερ-
ματική συνδεσιμότητα μεταξύ των τελικών χρηστών 
κινδυνεύει λόγω έλλειψης διαλειτουργικότητας μεταξύ των υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών, και στον 
βαθμό που είναι αναγκαίο να διασφαλίζεται η διατερ-
ματική συνδεσιμότητα μεταξύ των τελικών χρηστών, 
υποχρεώσεις σε σχετικούς παρόχους υπηρεσιών δια-
προσωπικών επικοινωνιών ανεξαρτήτως αριθμών, που 
επιτυγχάνουν σημαντικό επίπεδο κάλυψης και χρήσης 
από τους χρήστες, προκειμένου να καταστούν οι υπη-
ρεσίες τους διαλειτουργικές,
δ) στον βαθμό που είναι απαραίτητο για να εξασφα-
λίζεται η δυνατότητα πρόσβασης των τελικών χρηστών 
σε υπηρεσίες ψηφιακών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών 
και συναφείς συμπληρωματικές υπηρεσίες που προσδι-
ορίζει το κράτος - μέλος, υποχρεώσεις σε φορείς εκμε-
τάλλευσης να παρέχουν πρόσβαση στις λοιπές ευκολίες 
οι οποίες αναφέρονται στο Παράρτημα ΙI, Μέρος ΙΙ, υπό 
δίκαιες, εύλογες και αμερόληπτες προϋποθέσεις.
Οι υποχρεώσεις που αναφέρονται στην περ. γ΄ επι-
βάλλονται μόνο:
αα) στον βαθμό που απαιτείται για τη διασφάλιση της 
διαλειτουργικότητας των υπηρεσιών διαπροσωπικών 
επικοινωνιών και είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν ανα-
λογικές υποχρεώσεις για τους παρόχους των υπηρεσιών 
αυτών, όσον αφορά τη δημοσίευση και την έγκριση της 
χρήσης, της τροποποίησης και της αναδιανομής σχετι-
κών πληροφοριών από τις αρχές και άλλους παρόχους, ή της χρήσης και της εφαρμογής προτύπων ή προδιαγρα-
φών που απαριθμούνται στην παρ. 1 του άρθρου 147 ή 
οποιωνδήποτε άλλων συναφών ευρωπαϊκών ή διεθνών προτύπων,
ββ) όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατόπιν διαβούλευ-
σης με τον BEREC και λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τη γνώμη του, έχει διαπιστώσει σημαντική απειλή για τη δι-
ατερματική συνδεσιμότητα μεταξύ των τελικών χρηστών 
σε ολόκληρη την Ε.Ε. ή τουλάχιστον σε τρία κράτη μέλη 
και έχει θεσπίσει εκτελεστικά μέτρα που καθορίζουν τη φύση και το πεδίο εφαρμογής τυχόν υποχρεώσεων που είναι δυνατό να επιβληθούν.
3. Ειδικότερα, και με την επιφύλαξη των παρ. 1 και 2, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επιβάλλει υποχρεώσεις κατόπιν εύ-
λογου αιτήματος για χορήγηση πρόσβασης σε σύρματα 
και καλώδια και σε συναφείς ευκολίες στο εσωτερικό 
κτιρίων ή μέχρι το πρώτο σημείο συγκέντρωσης ή δι-
ανομής, όπως καθορίζεται από την Ε.Ε.Τ.Τ., όταν αυτό 
το σημείο βρίσκεται εκτός του κτιρίου. Όταν αυτό δικαι-
ολογείται, επειδή η αναπαραγωγή των εν λόγω στοιχείων 
δικτύου θα ήταν οικονομικώς μη αποδοτική ή πρακτικώς 
ανέφικτη, οι υποχρεώσεις αυτές μπορούν να επιβάλο-
νται σε παρόχους δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
ή στους ιδιοκτήτες των εν λόγω συρμάτων και καλωδίων, 
σε περίπτωση που οι εν λόγω ιδιοκτήτες δεν είναι πάρο-
χοι δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Οι επιβαλλό-
μενοι όροι πρόσβασης είναι δυνατό να περιλαμβάνουν 
ειδικούς κανόνες για την πρόσβαση σε τέτοια στοιχεία δικτύου και σε συναφείς ευκολίες και υπηρεσίες, για τη διαφάνεια και τη μη διακριτική μεταχείριση και για την κατανομή του κόστους πρόσβασης, που προσαρμόζο-νται, κατά περίπτωση, προκειμένου να ληφθούν υπόψη παράγοντες επικινδυνότητας.
Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. καταλήγει στο συμπέρασμα, έχοντας 
υπόψη, κατά περίπτωση, τις υποχρεώσεις που απορρέ-ουν από τυχόν σχετική ανάλυση της αγοράς, ότι οι υπο-
χρεώσεις που επιβάλλονται, σύμφωνα με το  πρώτο 
εδάφιο δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση υψηλών 
και μη παροδικών οικονομικών ή υλικών φραγμών στην 
αναπαραγωγή στους οποίους βασίζεται υφιστάμενη ή 
αναδυόμενη κατάσταση αγοράς που περιορίζει σημα-
ντικά τα ανταγωνιστικά αποτελέσματα για τους τελικούς 
χρήστες, μπορεί να επεκτείνει την επιβολή αυτών των 
υποχρεώσεων πρόσβασης, υπό δίκαιους και εύλογους 
όρους και προϋποθέσεις, πέρα από το πρώτο σημείο 
συγκέντρωσης ή διανομής, σε σημείο που καθορίζει ως 
το πλησιέστερο προς τους τελικούς χρήστες που μπορεί 
να φιλοξενεί επαρκή αριθμό συνδέσεων τελικών χρη-
στών, ώστε να είναι εμπορικά βιώσιμο για τους αιτούντες 
αποδοτική πρόσβαση. Για τον καθορισμό της κλίμακας της επέκτασης πέρα από το πρώτο σημείο συγκέντρω-
σης ή διανομής, η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει ιδιαιτέρως υπόψη τις 
σχετικές κατευθυντήριες γραμμές του BEREC. Εάν δικαι-
ολογείται για τεχνικούς ή οικονομικούς λόγους, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
μπορεί να επιβάλει υποχρεώσεις ενεργής ή εικονικής 
πρόσβασης.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. δεν επιβάλλει υποχρεώσεις, σύμφωνα με 
το δεύτερο εδάφιο σε παρόχους δικτύων ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών, όταν κρίνει ότι:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9722 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
α) ο πάροχος διαθέτει τα χαρακτηριστικά που απαριθ-
μούνται στην παρ. 1 του άρθρου 188 και καθιστά δια-
θέσιμο ένα βιώσιμο και παρεμφερές εναλλακτικό μέσο 
για την επικοινωνία με τελικούς χρήστες παρέχοντας 
πρόσβαση σε δίκτυο πολύ υψηλής χωρητικότητας σε 
οποιαδήποτε επιχείρηση, υπό δίκαιους, αμερόληπτους 
και εύλογους όρους και προϋποθέσεις. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται 
να επεκτείνει την εν λόγω εξαίρεση σε άλλους παρόχους 
που προσφέρουν, υπό δίκαιους, αμερόληπτους και εύ-
λογους όρους και προϋποθέσεις, πρόσβαση σε δίκτυο πολύ υψηλής χωρητικότητας, ή
β) η επιβολή υποχρεώσεων θα έθετε σε κίνδυνο την 
οικονομική ή χρηματοοικονομική βιωσιμότητα της ανά-
πτυξης νέου δικτύου, ιδίως από μικρά τοπικά σχέδια.
Κατά παρέκκλιση από την περ. α΄, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να 
επιβάλει υποχρεώσεις σε παρόχους δικτύων ηλεκτρονι-
κών επικοινωνιών που πληρούν τα κριτήρια της εν λόγω 
περιπτώσεως, όταν το σχετικό δίκτυο χρηματοδοτείται 
από δημόσιους πόρους.
4. Με την επιφύλαξη των παρ. 1 και 2, η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλ-
λει στις επιχειρήσεις που παρέχουν ή διαθέτουν άδεια να 
παρέχουν δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υποχρεώ-
σεις σχετικά με τον με ρισμό παθητικών υποδομών ή υπο-
χρεώσεις για τη σύναψη συμφωνιών τοπικής πρόσβασης 
σε περιαγωγή, και στις δύο περιπτώσεις εάν αυτό είναι 
άμεσα αναγκαίο για την τοπική παροχή υπηρεσιών που 
στηρίζονται στη χρήση ραδιοφάσματος, σύμφωνα με 
το ενωσιακό δίκαιο και υπό την προϋπόθεση ότι κανένα 
βιώσιμο και παρεμφερές εναλλακτικό μέσο πρόσβασης 
για τους τελικούς χρήστες δεν καθίσταται διαθέσιμο σε καμία επιχείρηση βάσει δίκαιων και εύλογων όρων και 
προϋποθέσεων. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επιβάλει τις εν λόγω 
υποχρεώσεις μόνο όταν η δυνατότητα αυτή προβλέπε-
ται με σαφήνεια κατά τη χορήγηση των δικαιωμάτων 
χρήσης ραδιοφάσματος και όταν δικαιολογείται από 
το γεγονός ότι, στην περιοχή που υπόκειται στις εν λόγω 
υποχρεώσεις, η καθοδηγούμενη από την αγορά ανάπτυ-
ξη υποδομών για την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών που 
στηρίζονται στη χρήση ραδιοφάσματος υπόκειται σε 
ανυπέρβλητα οικονομικά ή υλικά εμπόδια και επομένως 
η πρόσβαση των τελικών χρηστών σε δίκτυα ή υπηρεσί-
ες είναι ιδιαιτέρως ελλιπής ή απούσα. Στις περιπτώσεις 
στις οποίες μόνο η πρόσβαση και ο μερισμός παθητικών 
υποδομών δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της κατά-
στασης, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επιβάλει υποχρεώσεις όσον 
αφορά τον μερισμό ενεργών υποδομών.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει υπόψη:
α) την ανάγκη να μεγιστοποιηθεί η συνδεσιμότητα 
σε ολόκληρη την Ε.Ε., κατά μήκος βασικών διαδρομών μεταφορών και σε ιδιαίτερες εδαφικές περιοχές, και τη 
δυνατότητα να αυξηθεί σημαντικά η  επιλογή και να 
βελτιωθεί η ποιότητα των υπη ρεσιών για τους τελικούς 
χρήστες,
β) την αποδοτική χρήση του ραδιοφάσματος,γ) τη δυνατότητα τεχνικής εφαρμογής του μερισμού 
και τους συναφείς όρους,
δ) την κατάσταση του ανταγωνισμού με βάση τις 
υποδομές, καθώς και του ανταγωνισμού με βάση τις 
υπηρεσίες,ε) την τεχνολογική καινοτομία,
στ) την επιτακτική ανάγκη για στήριξη των κινήτρων 
του φορέα υποδοχής για ανάπτυξη των υποδομών εξαρ-
χής.
Στην περίπτωση επίλυσης διαφορών, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, 
μεταξύ άλλων, να επιβάλει στον δικαιούχο της υποχρέ-
ωσης μερισμού ή πρόσβασης την υποχρέωση μερισμού 
του ραδιοφάσματος με τον φορέα υποδοχής υποδομών 
στη σχετική περιοχή.
5. Οι υποχρεώσεις και οι π ροϋποθέσεις που επιβάλλο-
νται σύμφωνα με τις παρ. 1 έως 4 είναι αντικειμενικές, 
διαφανείς, αναλογικές και αμερόληπτες, και εφαρμόζο-
νται σύμφωνα με τις διαδικασίες των άρθρων 131, 140 και 141. Η Ε.Ε.Τ.Τ., εφόσον έχει επιβάλει τέτοιου είδους 
υποχρεώσεις και προϋποθέσεις, αξιολογεί τα αποτε-
λέσματα αυτών εντός πέντε (5) ετών από τη θέσπιση 
του προηγούμενου μέτρου που θεσπίστηκε σε σχέση 
με τις ίδιες επιχειρήσεις και αξιολογεί το κατά πόσον θα ήταν σκόπιμο να τις ανακαλέσει ή να τις τροποποιήσει 
λαμβανομένων υπόψη των εξελισσόμενων συνθηκών. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιεί τα αποτελέσματα της αξιολόγησής 
τους σύμφωνα με τις διαδικασίες που αναφέρονται στα 
άρθρα 131, 140 και 141.
6. Για τον σκοπό των παρ. 1 και 2, η Ε.Ε.Τ.Τ. εξουσιοδο-
τείται να παρεμβαίνει αυτοβούλως εφόσον δικαιολογεί-
ται, προκειμένου να διασφαλίσει τους στόχους πολιτικής 
του άρθρου 3, σύμφωνα με το παρόν Μέρος και ιδίως, με 
τις διαδικασίες που αναφέρονται στα άρθρα 131 και 140.
7. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει ιδιαιτέρως υπόψη τις κατευθυντή-
ριες γραμμές του BEREC που προβλέπονται στην παρ. 7 
του άρθρου 61 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 κατά τον 
καθορισμό της τοποθεσίας των σημείων τερματισμού 
δικτύου.
Άρθρο 170
Συστήματα υπό όρους πρόσβασης και λοιπές ευκολίες(άρθρο 62 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι προϋποθέσεις που καθορίζονται στο Παράρτη-
μα II, Μέρος I εφαρμόζονται όσον αφορά την υπό όρους 
πρόσβαση σε ψηφιακές ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες 
που μεταδίδονται σε θεατές και ακροατές στην ελληνι-
κή επικράτεια, ανεξάρτητα από τον τρόπο μετάδοσης. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. εποπτεύει και ελέγχει εάν οι όροι πρόσβασης 
συνάδουν με τις αρχές του ως άνω Παραρτήματος II.
2. Όταν, ως επακόλουθο ανάλυσης της αγοράς που 
διενεργείται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 175, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώσει ότι μία ή περισσότερες επιχειρήσεις 
δεν κατέχουν σημαντική ισχύ στη συγκεκριμένη αγορά, 
δύναται να τροποποιήσει ή να ανακαλέσει τους όρους 
όσον αφορά τις εν λόγω επιχειρήσεις εκμετάλλευσης, 
σύμφωνα με τις διαδικασίες των άρθρων 131 και 140, 
μόνο εφόσον:
α) η δυνατότητα πρόσβασης των τελικών χρηστών 
στις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και στα κανάλια και τις υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης που καθο-
ρίζονται σύμφωνα με το άρθρο 222 δεν επηρεάζεται 
δυσμενώς από την εν λόγω τροποποίηση ή ανάκληση και
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9723 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
β) οι προοπτικές αποτελεσματικού ανταγωνισμού στις 
ακόλουθες αγορές δεν θα επηρεάζονταν δυσμενώς από 
την εν λόγω τροποποίηση ή ανάκληση:
βα) λιανικών υπηρεσιών ψηφιακών τηλεοπτικών και 
ραδιοφωνικών εκπομπών και
ββ) συστημάτων υπό όρους πρόσβασης και άλλων 
συναφών ευκολιών.
Στα μέρη που επηρεάζονται από την εν λόγω τροπο-
ποίηση ή ανάκληση όρων, παρέχεται κατάλληλη χρονική 
περίοδος προειδοποίησης.
3. Οι προϋποθέσεις που ισχύουν, σύμφωνα με το πα-
ρόν άρθρο δεν περιορίζουν τη δυνατότητα της Ε.Ε.Τ.Τ. να 
επιβάλει υποχρεώσεις σε σχέση με τον τρόπο παρουσί-ασης των ηλεκτρονικών οδηγών προγραμμάτων (ΗΟΠ) και παρόμοιων ευκολιών απαρίθμησης και πλοήγησης.
4. Παρά την παρ. 1, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επανεξετάζει 
τους τεθέντες όρους, διεξάγοντας ανάλυση της αγοράς 
σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 175 για να απο-
φασίσει εάν θα διατηρηθούν, θα τροποποιηθούν ή θα 
ανακληθούν οι ισχύοντες όροι.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ ΙΙΙ
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ 
ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ
Άρθρο 171
Επιχειρήσεις με σημαντική ισχύ στην αγορά
(άρθρο 63 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Στις περιπτώσεις που η Ε.Ε.Τ.Τ. υποχρεούται από 
το παρόν Μέρος να διαπιστώσει κατά πόσον οι επιχει-
ρήσεις κατέχουν σημαντική ισχύ στην αγορά σύμφωνα 
με τη διαδικασία του άρθρου 175, εφαρμόζει την παρ. 2.
2. Μια επιχείρηση θεωρείται ότι κατέχει σημαντική 
ισχύ στην αγορά εφόσον, είτε μεμονωμένα είτε σε συνερ-
γασία με άλλες επιχειρήσεις, κατέχει θέση ισοδύναμη με 
δεσπόζουσα θέση, δηλαδή θέση οικονομικής ισχύος που 
της επιτρέπει να συμπεριφέρεται, σε σημαντικό βαθμό, 
ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές, τους πελάτες και, 
τελικά, τους καταναλωτές.
Ειδικότερα, η Ε.Ε.Τ.Τ., όταν εκτιμά κατά πόσον δύο ή 
περισσότερες επιχειρήσεις κατέχουν κοινή δεσπόζουσα 
θέση σε μια αγορά, ενεργεί σύμφωνα με τους εθνικούς 
και ενωσιακούς κανόνες, λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη 
τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την ανάλυση της 
αγοράς και την εκτίμηση της σημαντικής ισχύος στην 
αγορά, τις οποίες δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
σύμφωνα με το άρθρο 64 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
Η διαδικασία ανάλυσης της αγοράς περιλαμβάνει τον 
ορισμό των σχετικών αγορών, τη διενέργεια ανάλυσης 
του επιπέδου του ανταγωνισμού, τον ορισμό επιχειρή-
σεων με σημαντική ισχύ και τον προσδιορισμό των κατά 
περίπτωση κατάλληλων και αναλογικών ειδικών κανονι-
στικών υποχρεώσεων. Κατά τη διαδικασία ανάλυσης των 
σχετικών αγορών, καθώς και κάθε φορά που το κρίνει 
αναγκαίο, για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της από 
το παρόν Μέρος, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να ζητά τη συνδρομή 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
3. Εάν μια επιχείρηση κατέχει σημαντική ισχύ σε μια 
συγκεκριμένη αγορά (πρώτη αγορά), είναι δυνατόν να 
οριστεί επίσης ως κατέχουσα σημαντική ισχύ και σε μια στενά συνδεδεμένη με αυτήν αγορά (δεύτερη αγορά), 
εάν οι δεσμοί μεταξύ των δύο αγορών επιτρέπουν στην 
επιχείρηση να αξιοποιήσει στο πλαίσιο της στενά συν-
δεδεμένης με αυτήν αγοράς την ισχύ που κατέχει στη 
συγκεκριμένη αγορά, αυξάνοντας με τον τρόπο αυτόν 
την ισχύ της στην αγορά. Κατά συνέπεια, διορθωτικά 
μέτρα που έχουν ως στόχο να αποτρέψουν αυτήν την 
αξιοποίηση της ισχύος μπορούν να εφαρμοστούν στη 
στενά συνδεδεμένη με αυτή αγορά δυνάμει των άρ-
θρων 177, 178, 179 και 182.
Άρθρο 172
Διαδικασία ταυτοποίησης και ορισμού αγορών(άρθρο 64 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Η Ε.Ε.Τ.Τ., λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις εκάστοτε 
ισχύουσες σχετικές Συστάσεις και Κατευθυντήριες Γ ραμ-
μές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανάλυση της αγο-
ράς και την εκτίμηση της σημαντικής ισχύος στην αγορά 
(Σ.Ι.Α.) βάσει του ενωσιακού κανονιστικού πλαισίου για 
δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ορίζει 
τις σχετικές αγορές ανάλογα με τις εθνικές περιστάσεις, ιδίως τις σχετικές γεωγραφικές αγορές εντός της Ελλη-νικής Επικράτειας, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, 
το βαθμό του ανταγωνισμού υποδομών στις εν λόγω 
περιοχές, σύμφωνα με τις αρχές του δικαίου περί αντα-γωνισμού. Η Ε.Ε.Τ.Τ., κατά περίπτωση, λαμβάνει επίσης 
υπόψη τα αποτελέσματα της γεωγραφικής έρευνας που 
διεξάγεται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 130. Ακο-
λουθεί τις διαδικασίες των άρθρων 131 και 140 προτού 
να ορίσει τις αγορές που διαφέρουν από εκείνες που 
ταυτοποιούνται στη σύσταση.
Οι αγορές που ορίζονται για τον σκοπό επιβολής υπο-
χρεώσεων, βάσει του παρόντος Μέρους δεν περιορί-
ζουν τον ορισμό σχετικών αγορών, βάσει του δικαίου 
του ανταγωνισμού.
Άρθρο 173
Διαδικασία ταυτοποίησης διακρατικών αγορών(άρθρο 65 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Εάν η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώσει την ανάγκη διενέργειας 
ανάλυσης δυνητικής διακρατικής αγοράς, υποβάλλει 
αιτιολογημένο αίτημα μαζί με υποστηρικτικά στοιχεία 
στον BEREC, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του 
άρθρου 65 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
2. Στην περίπτωση των διακρατικών αγορών που ταυ-
τοποιούνται σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 65 της 
Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, η Ε.Ε.Τ.Τ. πραγματοποιεί από 
κοινού με τις λοιπές ενδιαφερόμενες εθνικές ρυθμιστι-κές αρχές των άλλων κρατών - μελών της Ε.Ε. ανάλυση 
αγοράς λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις κατευθυ-
ντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί Σ.Ι.Α. και αποφασίζει, έπειτα από συνεννόηση, για την τυχόν 
επιβολή, διατήρηση, τροποποίηση ή άρση των ρυθμι-
στικών υποχρεώσεων που αναφέρονται στην παρ. 4 του 
άρθρου 175 του παρόντος Μέρους. Η Ε.Ε.Τ.Τ. γνωστο-
ποιεί από κοινού με τις λοιπές ενδιαφερόμενες εθνικές ρυθμιστικές αρχές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα σχέδια 
μέτρων τους σχετικά με την ανάλυση της αγοράς και τυ-
χόν ρυθμιστικές υποχρεώσεις δυνάμει των άρθρων 140 και 141.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9724 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί επίσης να γνωστοποιεί από κοινού με 
τις λοιπές ενδιαφερόμενες εθνικές ρυθμιστικές αρχές τα 
σχέδια μέτρων τους σχετικά με την ανάλυση της αγοράς 
και τυχόν ρυθμιστικές υποχρεώσεις σε περίπτωση απου-
σίας διακρατικών αγορών, όταν θεωρούν ότι οι συνθή-
κες της αγοράς στις αντίστοιχες δικαιοδοσίες τους είναι 
επαρκώς ομοιογενείς.
Άρθρο 174
Διαδικασία ταυτοποίησ ης διακρατικής ζήτησης
(άρθρο 66 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Εάν η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώσει σοβαρό πρόβλημα ζή-
τησης που πρέπει να αντιμετωπιστεί, υποβάλλει αιτιο-
λογημένο αίτημα για τη διενέργεια σχετικής ανάλυσης 
διακρατικής ζήτησης μαζί με υποστηρικτικά στοιχεία 
στον BEREC, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του 
άρθρου 66 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.
2. Εάν ο BEREC καταλήξει ότι υφίσταται διακρατική ζή-
τηση από τελικούς χρήστες που είναι σημαντική και δεν 
καλύπτεται επαρκώς από την προσφορά που παρέχεται 
σε εμπορική ή ρυθμιζόμενη βάση, η Ε.Ε.Τ.Τ. φροντίζει να 
καλύπτει την προσδιορισθείσα διακρατική ζήτηση, μετα-
ξύ άλλων, κατά περίπτωση, όταν επιβάλλει διορθωτικά 
μέτρα σύμφωνα με το άρθρο 176. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει ιδι-
αιτέρως υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές του BEREC 
κατά την εκτέλεση των ρυθμιστικών καθηκόντων της 
εντός της δικαιοδοσίας της.
Άρθρο 175
Διαδικασία ανάλυσης της αγοράς(άρθρο 67 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώνει κατά πόσο η επιβολή των ρυθ-
μιστικών υποχρεώσεων που καθορίζονται στο παρόν 
Μέρους δικαιολογείται από σχετική αγορά που ορίζεται 
σύμφωνα με το άρθρο 172. Κατά περίπτωση είναι δυνα-
τό κατόπιν αιτήματος της Ε.Ε.Τ.Τ. να διεξάγεται ανάλυση 
σε συνεργασία με την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Κατά 
τη διενέργεια της εν λόγω ανάλυσης, η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει 
ιδιαιτέρως υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευ-
ρωπαϊκής Επιτροπής περί ΣΙΑ και τηρεί τις διαδικασίες που αναφέρονται στα άρθρα 131 και 140.
Η επιβολή ρυθμιστικών υποχρεώσεων που καθορίζο-
νται στο παρόν Μέρος είναι δυνατό να δικαιολογείται 
από μία αγορά, εφόσον πληρούνται όλα τα ακόλουθα 
κριτήρια:
α) υφίστανται υψηλοί και μη παροδικοί διαρθρωτικοί, 
νομικοί ή ρυθμιστικοί φραγμοί εισόδου,
β) υφίσταται διάρθρωση της αγοράς που δεν τείνει 
προς τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό εντός του σχε-
τικού χρονικού ορίζοντα, αν ληφθεί υπόψη η κατάσταση 
του ανταγωνισμού στη βάση υποδομών και των λοιπών 
πηγών ανταγωνισμού, που αποτελούν το αίτιο των φραγ-
μών εισόδου,
γ) το δίκαιο περί ανταγωνισμού και μόνο δεν επαρκεί 
για την κατάλληλη αντιμετώπιση της ανεπάρκειας ή των 
ανεπαρκειών που έχουν εντοπιστεί στην αγορά.
Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. διενεργεί ανάλυση αγοράς που περιλαμ-
βάνεται στη σύσταση, θεωρεί ότι πληρούνται τα κριτή-
ρια των περ. α΄, β΄ και γ΄ του δεύτερου εδαφίου, εκτός αν η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώνει ότι ένα ή περισσότερα από τα 
κριτήρια αυτά δεν πληρούνται υπό τις συγκεκριμένες 
εθνικές περιστάσεις.
2. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ διενεργεί την ανάλυση που απαιτείται 
βάσει της παρ. 1, εξετάζει τις εξελίξεις με μακρόπνοη 
προοπτική, ελλείψει ρύθμισης που επιβάλλεται με βάση 
το παρόν άρθρο στην εν λόγω σχετική αγορά, και λαμ-
βάνοντας υπόψη όλα τα ακόλουθα στοιχεία:
α) εξελίξεις της αγοράς που επηρεάζουν την πιθανό-
τητα της σχετικής αγοράς να τείνει προς τον αποτελε-
σματικό ανταγωνισμό,
β) όλους τους σχετικούς ανταγωνιστικούς περιορι-
σμούς, σε επίπεδο χονδρικής και λιανικής, ανεξαρτή-
τως του αν οι πηγές αυτών των περιορισμών θεωρείται ότι είναι δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών, υπηρεσίες 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή άλλα είδη υπηρεσιών ή 
εφαρμογών που είναι συγκρίσιμα από τη σκοπιά του 
τελικού χρήστη, και ανεξαρτήτως του αν αυτοί οι περι-
ορισμοί αποτελούν μέρος της σχετικής αγοράς,
γ) άλλα είδη ρυθμίσεων ή μέτρων που επιβάλλονται 
και επηρεάζουν τη σχετική αγορά ή τη σχετική λιανική 
αγορά ή αγορές καθόλη τη σχετική περίοδο, συμπερι-
λαμβανομένων, ενδεικτικά, υποχρεώσεων που επιβάλ-λονται σύμφωνα με τα άρθρα 152, 168 και 169,
δ) τις ρυθμίσεις που επιβάλλονται σε άλλες σχετικές 
αγορές βάσει του παρόντος άρθρου.
3. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. συμπεραίνει ότι η επιβολή ρυθμιστι-
κών υποχρεώσεων σύμφωνα με τη διαδικασία των παρ. 1 
και 2 δεν δικαιολογείται από σχετική αγορά, ή όταν δεν 
πληρούνται οι όροι της παρ. 4, δεν επιβάλλει ούτε δι-
ατηρεί καμία ειδική ρυθμιστική υποχρέωση σύμφωνα 
με το άρθρο 176. Σε περιπτώσεις όπου ήδη υφίστανται 
ειδικές τομεακές ρυθμιστικές υποχρεώσεις που έχουν 
επιβληθεί σύμφωνα με το άρθρο 176, η Ε.Ε.Τ.Τ. αίρει τις 
υποχρεώσεις αυτές που έχουν επιβληθεί σε επιχειρήσεις 
στη σχετική αγορά.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι παρέχεται στα μέρη που 
επηρεάζονται από αυτήν την άρση υποχρεώσεων κα-
τάλληλη χρονική περίοδος προειδοποίησης, η οποία 
καθορίζεται με βάση την εξισορρόπηση της ανάγκης 
να διασφαλίζονται η βιώσιμη μετάβαση για τους δικαι-
ούχους των εν λόγω υποχρεώσεων και τους τελικούς 
χρήστες, οι επιλογές των τελικών χρηστών και ότι η ρύθ-
μιση δεν συνεχίζεται για περισσότερο απ’ όσο είναι ανα-
γκαίο. Κατά τον καθορισμό αυτής της χρονικής περιόδου 
προειδοποίησης, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να καθορίζει ειδικούς 
όρους και χρονικές περιόδους προειδοποίησης όσον 
αφορά υφιστάμενες συμφωνίες πρόσβασης.
4. Εφόσον, η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώσει, ότι σε συγκεκριμένη 
αγορά δικαιολογείται η επιβολή ρυθμιστικών υποχρεώ-
σεων σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2, εντοπίζει τυχόν επι-
χειρήσεις οι οποίες μεμονωμένα ή από κοινού με άλλες κατέχουν σημαντική ισχύ στην εν λόγω σχετική αγορά 
σύμφωνα με το άρθρο 171. Η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει στις εν 
λόγω επιχειρήσεις τις ενδεδειγμένες ειδικές ρυθμιστι-
κές υποχρεώσεις σύμφωνα με το άρθρο 176 ή διατηρεί 
ή τροποποιεί τις εν λόγω υποχρεώσεις, εφόσον αυτές 
υφίστανται ήδη αν θεωρεί ότι τα αποτελέσματα για τους 
τελικούς χρήστες δεν θα ήταν όντως ανταγωνιστικά ελ-
λείψει των υποχρεώσεων αυτών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9725 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
5. Τα μέτρα που λαμβάνονται σύμφωνα με τις παρ. 3 
και 4 υπόκεινται στις διαδικασίες των άρθρων 131 και 
140. Η Ε.Ε.Τ.Τ. διενεργεί ανάλυση της σχετικής αγοράς 
και κοινοποιεί το αντίστοιχο σχέδιο μέτρου, σύμφωνα 
με το άρθρο 140:
α) εντός πέντε (5) ετών από τη θέσπιση προηγούμε-
νου μέτρου, στην περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει ορίσει τη 
σχετική αγορά και έχει καθορίσει τις επιχειρήσεις που 
κατέχουν σημαντική ισχύ στην αγορά· η εν λόγω πενταε-
τής περίοδος μπορεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να πα-
ραταθεί μέχρι ένα έτος, όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει κοινοποιήσει 
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αιτιολογημένη προτεινόμενη 
παράταση το αργότερο τέσσερις μήνες πριν από τη λήξη 
της πενταετούς περιόδου και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
δεν έχει διατυπώσει αντιρρήσεις εντός μηνός από την 
κοινοποιούμενη παράταση,
β) εντός τριών (3) ετών από την έγκριση αναθεωρη-
μένης σύστασης για σχετικές αγορές, όσον αφορά τις 
αγορές που δεν έχουν προηγουμένως κοινοποιηθεί στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
6. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. θεωρεί ότι δεν δύναται να ολοκλη-
ρώσει ή δεν έχει ολοκληρώσει την ανάλυσή της για σχε-
τική αγορά που προσδιορίζεται στη σύσταση εντός της 
προθεσμίας που ορίζει η παρ. 5, μπορεί να αιτηθεί τη 
συνδρομή του BEREC για τη συμπλήρωση της ανάλυσης 
της συγκεκριμένης αγοράς και των ειδικών υποχρεώσε-
ων που θα επιβληθούν. Με τη συνδρομή αυτή, η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιεί, εντός έξι (6) μηνών από την προθεσμία που 
ορίζεται στην παρ. 5, το σχέδιο μέτρου στην Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 140.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ IV
ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ 
ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΙΣΧΥ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ
Άρθρο 176
Επιβολή, τροποποίηση ή άρση υποχρεώσεων(άρθρο 68 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει εξουσία επιβολής των υποχρεώσεων 
που καθορίζονται στα άρθρα 177 έως 182 και στα άρ-
θρα 184 έως 189.
2. Εφόσον, έπειτα από ανάλυση της αγοράς η οποία 
πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 175, μία επι-
χείρηση ορίζεται ως κατέχουσα σημαντική ισχύ στη συ-
γκεκριμένη αγορά, η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει, κατά περίπτωση, 
οποιαδήποτε από τις υποχ ρεώσεις οι οποίες αναφέρο-
νται στα άρθρα 177 έως 182 και στα άρθρα 184 και 188. 
Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, η Ε.Ε.Τ.Τ. επι-
λέγει τον λιγότερο παρεμβατικό τρόπο αντιμετώπισης 
των προβλημάτων που προσδιορίζονται στην ανάλυση αγοράς.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει τις υποχρεώσεις των άρθρων 177 
έως 182 και των άρθρων 184 και 188 μόνο σε φορείς 
εκμετάλλευσης που έχουν οριστεί ως κατέχοντες ση-
μαντική ισχύ στην αγορά σύμφωνα με την παρ. 2, με 
την επιφύλαξη:
α) των άρθρων 169 και 170,
β) των άρθρων 44 και 17, της υποπερ. 7 της περ. Δ 
του Παραρτήματος I, όπως εφαρμόζεται βάσει του άρ-θρου 13 παρ. 1, καθώς και των άρθρων 205 και 214 του 
παρόντος Μέρους  και των συναφών διατάξεων του 
ν. 3471/2006, οι οποίες περιέχουν υποχρεώσεις για επι-
χειρήσεις εκτός από εκείνες οι οποίες έχουν οριστεί ως κατέχουσες σημαντική ισχύ στην αγορά, ή
γ) της ανάγκης συμμόρφωσης με διεθνείς υποχρεώ-
σεις.
Σε εξαιρετικές περιστάσεις, όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. προτίθε-
ται να επιβάλει στις επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ως 
κατέχουσες σημαντική ισχύ στην αγορά υποχρεώσεις 
σχετικά με την πρόσβαση ή τη διασύνδεση άλλες από τις 
οριζόμενες στα άρθρα 177 έως 182 και στα άρθρα 184 
και 188, υποβάλλει αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
εκτελεστική πράξη της οποίας εξουσιοδοτεί ή αποτρέπει 
την Ε.Ε.Τ.Τ. από το να λάβει τέτοιου είδους μέτρα.
4. Οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται, σύμφωνα με 
το παρόν άρθρο:
α) έχουν ως βάση τη φύση του προβλήματος που εντο-
πίζεται από την Ε.Ε.Τ.Τ. στην ανάλυση της αγοράς, κατά 
περίπτωση λαμβανομένης υπόψη της ταυτοποίησης 
διακρατικής ζήτησης δυνάμει του άρθρου 174,
β) είναι αναλογικές, λαμβανομένων υπόψη, ει δυνατόν, 
του κόστους και των οφελών,
γ) είναι δικαιολογημένες, υπό το πρίσμα των στόχων 
που ορίζει το άρθρο 111 και
δ) επιβάλλονται κατόπιν διαβούλευσης, σύμφωνα με 
τα άρθρα 131 και 140.
5. Αναφορικά με την ανάγκη συμμόρφωσης προς τις 
διεθνείς δεσμεύσεις όπως αναφέρονται στην παρ. 3, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφά-
σεις για την επιβολή, τροποποίηση ή άρση υποχρεώ-
σεων σε επιχειρήσεις, σύμφωνα με τη διαδικασία του 
άρθρου 140.
6. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξετάζει τον αντίκτυπο των νέων εξελίξε-
ων στην αγορά, για παράδειγμα σχετικά με εμπορικές 
συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών συνεπένδυσης, που επηρεάζουν την ανταγωνιστική 
δυναμική.
Εάν αυτές οι εξελίξεις δεν είναι επαρκώς σημαντικές 
για να απαιτηθεί νέα ανάλυση της αγοράς σύμφωνα με 
το άρθρο 175, η Ε.Ε.Τ.Τ. αξιολογεί χωρίς καθυστέρηση 
κατά πόσον είναι αναγκαίες η επανεξέταση των υπο-
χρεώσεων που επιβάλλονται σε επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ως κατέχουσες σημαντική ισχύ στην αγορά και 
η τροποποίηση τυχόν προηγούμενης απόφασης, μεταξύ 
άλλων με την άρση υποχρεώσεων ή την επιβολή νέων, 
προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι εν λόγω υποχρεώ-
σεις εξακολουθούν να πληρούν τις προϋποθέσεις της 
παρ. 4. Οι τροποποιήσεις αυτές επιβάλλονται μόνο κατό-
πιν διαβουλεύσεων σύμφωνα με τα άρθρα 131 και 140.
Άρθρο 177
Υποχρέωση διαφάνειας
(άρθρο 69 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 176, να 
επιβάλλει υποχρεώσεις διαφάνειας όσον αφορά τη δια-
σύνδεση ή την πρόσβαση, βάσει των οποίων απαιτείται 
από τις επιχειρήσεις να δημοσιοποιούν συγκεκριμένες 
πληροφορίες, όπως πληροφορίες λογιστικής φύσεως, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9726 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
τιμές, τεχνικές προδιαγραφές, χαρακτηριστικά δικτύου 
και τις αναμενόμενες εξελίξεις τους, καθώς και όρους 
και προϋποθέσεις παροχής και χρήσης, συμπεριλαμβα-
νομένων τυχόν όρων μεταβολής της πρόσβασης ή της χρήσης υπηρεσιών και εφαρμογών, ιδίως όσον αφορά τη μετάβαση από τις παραδοσιακές υποδομές, εφόσον 
επιτρέπονται οι εν λόγω όροι από τον νόμο, σύμφωνα 
με το ενωσιακό δίκαιο.
2. Ιδίως, στην περίπτωση που μία επιχείρηση έχει 
υποχρεώσεις αμεροληψίας, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να απαιτεί από την εν λόγω επιχείρηση να δημοσιεύει προσφορά 
αναφοράς, που θα είναι επαρκώς αδεσμοποίητη προ-
κειμένου να εξασφαλίζεται, ότι οι επιχειρήσεις δεν υπο-
χρεούνται να πληρώνουν για ευκολίες οι οποίες δεν είναι 
αναγκαίες για τη ζητούμενη υπηρεσία. Η εν λόγω προ-
σφορά περιέχει περιγραφή των σχετικών προσφορών, 
διαχωρισμένων ανά στοιχείο ανάλογα με τις ανάγκες 
της αγοράς, και τους συναφείς όρους και προϋποθέσεις, 
συμπεριλαμβανομένων των τιμών. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, με-
ταξύ άλλων, να επιβάλλει αλλαγές στις προσφορές ανα-
φοράς για την εκπλήρωση τυχόν υποχρεώσεων οι οποίες 
επιβάλλονται δυνάμει του παρόντος Μέρους.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να καθορίζει αναλυτικά τις πλη-
ροφορίες που πρέπει να διατίθενται, τις απαιτούμενες 
λεπτομέρειες και τον τρόπο δημοσίευσής τους.
4. Παρά τις διατάξεις της παρ. 3, όταν μία επιχείρηση 
έχει, δυνάμει του άρθρου 180 ή 181, υποχρεώσεις όσον αφορά την πρόσβαση σε υποδομή δικτύου χονδρικής, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει τη δημοσίευση προσφοράς αναφο-
ράς λαμβάνοντας ιδιαιτέρως υπόψη τις κατευθυντήριες 
γραμμές του BEREC σχετικά με τα ελάχιστα κριτήρια για 
προσφορά αναφοράς, διασφαλίζει ότι καθορίζονται, 
εφόσον είναι σκόπιμο, βασικοί δείκτες επιδόσεων, καθώς 
και τα αντίστοιχα επίπεδα υπηρεσιών, και παρακολουθεί 
στενά και διασφαλίζει τη σχετική συμμόρφωση. Επιπλέ-
ον, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, εφόσον απαιτείται, να προκαθορίζει 
τις συναφείς οικονομικές κυρώσεις, σύμφωνα με το ενω-
σιακό και το ελληνικό δίκαιο.
Άρθρο 178
Υποχρέωση αμεροληψίας(άρθρο 70 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρ-
θρου 176, να επιβάλλει υποχρεώσεις αμεροληψίας όσον 
αφορά τη διασύνδεση ή την πρόσβαση.
2. Οι υποχρεώσεις αμεροληψίας διασφαλίζουν, ιδίως, 
ότι η επιχείρηση εφαρμόζει ισοδύναμους όρους, σε ισο-
δύναμες περιστάσεις, σε άλλους παρόχους ισοδύναμων 
υπηρεσιών, και παρέχει υπηρεσίες και πληροφορίες σε 
τρίτους υπό τους ίδιους όρους και της ίδιας ποιότητας με 
τις παρεχόμενες για τις δικές της υπηρεσίες ή τις υπηρε-σίες των θυγατρικών ή των εταίρων της. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύνα-ται να επιβάλλει στην εν λόγω επιχείρηση υποχρεώσεις 
για προμήθεια προϊόντων και υπηρεσιών πρόσβασης 
σε όλες τις επιχειρήσεις, καθώς και στην ίδια, με τα ίδια 
χρονοδιαγράμματα, τους ίδιους όρους και προϋποθέ-
σεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τα 
επίπεδα τιμών και υπηρεσιών, και μέσω των ίδιων συστη-
μάτων και διαδικασιών, προκειμένου να διασφαλίζεται η ισοδυναμία πρόσβασης.Άρθρο 179
Υποχρέωση λογιστικού διαχωρισμού(άρθρο 71 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να επιβάλλει, σύμφωνα με το άρ-
θρο 176, υποχρεώσεις λογιστικού διαχωρισμού όσον 
αφορά καθορισμένες δραστηριότητες που αφορούν τη 
διασύνδεση ή την πρόσβαση.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί ιδίως, να απαιτεί από μια καθετο-
ποιημένη επιχείρηση να καθιστά διαφανείς τις τιμές 
χονδρικής πώλησης και τις εσωτερικές της τιμές μετα-
βίβασης προκειμένου, μεταξύ άλλων, να διασφαλίζεται 
η συμμόρφωση όπου υπάρχει υποχρέωση αμεροληψίας 
σύμφωνα με το άρθρο 178 ή, όπου είναι απαραίτητο, να 
αποτρέπεται ενδεχόμενη άδικη διεπιδότηση. Η Ε.Ε.Τ.Τ. 
δύναται να καθορίζει τη μορφή και τη λογιστική μέθοδο 
που πρέπει να χρησιμοποιούνται.
2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 128 και προκειμέ-
νου να διευκολύνεται ο έλεγχος της συμμόρφωσης προς 
τις υποχρεώσεις διαφάνειας και αμεροληψίας, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
έχει αρμοδιότητα, κατόπιν αιτήματός της, να ζητά την 
υποβολή λογιστικών βιβλίων, συμπεριλαμβανομένων 
των δεδομένων για έσοδα από τρίτους. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί 
να δημοσιεύει τις πληροφορίες που συμβάλλουν σε μια ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά, συμμορφούμενη με 
τους ενωσιακούς κανόνες και το ελληνικό δίκαιο όσον 
αφορά το εμπορικό απόρρητο.
Άρθρο 180
Πρόσβαση σε τεχνικά έργα(άρθρο 72 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρ-
θρου 176, να επιβάλλει σε επιχειρήσεις την υποχρέωση 
να καλύπτουν εύλογα αιτήματα για πρόσβαση σε τεχνικά 
έργα και για χρήση αυτών, μεταξύ άλλων, σε κτίρια ή 
εισόδους σε κτίρια, καλωδιώσεις κτιρίων, περιλαμβανο-
μένων συρμάτων, κεραίες, πύργους και άλλες φέρουσες 
κατασκευές, στύλους, ιστούς, αγωγούς, σωληνώσεις, θα-
λάμους επιθεώρησης, φρεάτια και κυτία σύνδεσης, σε 
καταστάσεις όπου η Ε.Ε.Τ.Τ., έχοντας εξετάσει την ανά-
λυση της αγοράς, συμπεραίνει ότι η άρνηση πρόσβα-
σης ή η παροχή πρόσβασης υπό παράλογους όρους και 
προϋποθέσεις με ανάλογο αποτέλεσμα θα δυσχέραινε 
τη δημιουργία βιώσιμης ανταγωνιστικής αγοράς και δεν 
θα ήταν προς το συμφέρον του τελικού χρήστη.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επιβάλλει σε επιχείρηση την 
υποχρέωση να παρέχει πρόσβαση κατά το παρόν άρθρο, 
ανεξάρτητα από το εάν τα πάγια στοιχεία που επηρεάζο-
νται από την υποχρέωση αποτελούν μέρος της σχετικής 
αγοράς σύμφωνα με την ανάλυση της αγοράς, με την 
προϋπόθεση ότι η υποχρέω ση είναι αναγκαία και ανα-
λογική για την επίτευξη των στόχων του άρθρου 111.
Άρθρο 181
Υποχρεώσεις πρόσβασης και χρήσης ειδικών στοιχείων δικτύου και συναφών ευκολιών (άρθρο 73 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, σύμφωνα με το άρθρο 176, να 
επιβάλλει σε επιχειρήσεις την υποχρέωση να ικανοποι-ούν εύλογα αιτήματα για πρόσβαση και χρήση ειδικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9727 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
στοιχείων δικτύου και συναφών ευκολιών, σε περιπτώ-
σεις όπου η Ε.Ε.Τ.Τ. κρίνει, ότι η άρνηση πρόσβασης ή 
τυχόν παράλογοι όροι και προϋποθέσεις με ανάλογο 
αποτέλεσμα θα δυσχέραιναν τη δημιουργία βιώσιμης 
ανταγωνιστικής αγοράς σε επίπεδο λιανικού εμπορίου 
και δεν θα ήταν προς το συμφέρον του τελικού χρήστη.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να ζητήσει από τις επιχειρήσεις, με-
ταξύ άλλων:
α) την παροχή σε τρίτους πρόσβασης σε ειδικά υλικά 
στοιχεία δικτύου και συναφείς ευκολίες, καθώς και δυ-
νατότητα χρήσης τους, κατά περίπτωση, συμπεριλαμ-
βανομένης της αδεσμοποίητης πρόσβασης στον τοπικό 
βρόχο και υποβρόχο,
β) την παροχή σε τρίτους πρόσβασης σε ειδικά στοι-
χεία και υπηρεσίες ενεργού ή εικονικού δικτύου,
γ) την καλόπιστη διαπραγμάτευση με επιχειρήσεις που 
ζητούν πρόσβαση,
δ) τη μη ανάκληση ήδη χορηγηθείσας πρόσβασης σε 
ευκολίες,
ε) την παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών χονδρικώς 
για μεταπώληση από τρίτους,
στ) τη χορήγηση ελεύθερης πρόσβασης σε τεχνικές 
διεπαφές, πρωτόκολλα ή άλ λες βασικές τεχνολογίες που 
είναι απαραίτητες για τη διαλειτουργικότητα των υπηρε-
σιών ή των υπηρεσιών εικονικού δικτύου,
ζ) την παροχή συνεγκατάστασης ή άλλων μορφών 
μερισμού συναφών ευκολιών,
η) την παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών που είναι 
αναγκαίες για τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας 
διατερματικών υπηρεσιών που παρέχονται σε χρήστες 
ή περιαγωγής σε κινητά δίκτυα,
θ) την παροχή πρόσβασης σε συστήματα επιχειρησι-
ακής υποστήριξης ή παρόμοια συστήματα λογισμικού, απαραίτητα για την εξασφάλιση δίκαιου ανταγωνισμού στην παροχή των υπηρεσιών,
ι) τη διασύνδεση δικτύων ή ευκολιών δικτύου,
ια) την παροχή πρόσβασης σε συναφείς υπηρεσίες, 
όπως υπηρεσία ταυτοποίησης, εντοπισμού θέσης και 
παρουσίας.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να εξαρτά τις υποχρεώσεις αυτές από 
όρους δίκαιου, εύλογου και έγκαιρου χαρακτήρα.
2. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. εξετάζει, εάν ενδείκνυται να επιβά-
λει κάποια από τις ενδεχόμενες ειδικές υποχρεώσεις της 
παρ. 1, και ιδίως, όταν αξιολογεί, σύμφωνα με την αρχή 
της αναλογικότητας, εάν και πώς θα πρέπει να επιβάλ-
λονται οι υποχρεώσεις αυτές, αναλύει κατά πόσον άλ-
λες μορφές πρόσβασης σε εισροές χονδρικής, είτε στην 
ίδια είτε σε συναφή αγορά χονδρικής, θα αρκούσαν για 
να αντιμετωπιστεί το διαπιστωμένο πρόβλημα κατά τα 
συμφέροντα των τελικών χρηστών. Η εν λόγω αξιολό-
γηση περιλαμβάνει προσφορές εμπορικής πρόσβασης, 
ρυθμιζόμενη πρόσβαση δυνάμει του άρθρου 169, ή 
υφιστάμενη ή σχεδιασμένη ρυθμιζόμενη πρόσβαση σε 
άλλες εισροές χονδρικής δυνάμει του παρόντος άρθρου. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει υπόψη ειδικότερα τους ακόλουθους παράγοντες:
α) την τεχνική και οικονομική βιωσιμότητα της χρήσης 
ή της εγκατάστασης ανταγωνιστικών ευκολιών, ανάλογα 
με τον ρυθμό ανάπτυξης της αγοράς, λαμβανομένων υπόψη της φύσης και του τύπου διασύνδεσης ή πρό-
σβασης περί του οποίου πρόκειται, περιλαμβανομένης 
της βιωσιμότητας άλλων προϊόντων ανάντη πρόσβασης, 
όπως η πρόσβαση σε αγωγούς,
β) την αναμενόμενη τεχνολογική εξέλιξη που επηρεά-
ζει τον σχεδιασμό και τη διαχείριση του δικτύου,
γ) την ανάγκη να διασφαλίζεται τεχνολογική ουδετε-
ρότητα που να επιτρέπει στ α μέρη να σχεδιάζουν και να 
διαχειρίζονται τα δικά τους δίκτυα,
δ) τη σκοπιμότητα παροχής της προσφερόμενης πρό-
σβασης σε συνάρτηση με τις διαθέσιμες δυνατότητες,
ε) την αρχική επένδυση του κατόχου της ευκολίας, 
λαμβανομένων υπόψη των δημόσιων επενδύσεων που 
τυχόν έγιναν και των συναφών με την πραγματοποίηση 
της επένδυσης κινδύνων ιδίως, σε σχέση με τις επεν-
δύσεις σε δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας και τα 
συναφή επίπεδα επικινδυνότητας,
στ) την ανάγκη μακροπρόθεσμης διασφάλισης του 
ανταγωνισμού, με ιδιαίτερη προσοχή στον ανταγωνι-
σμό βάσει οικονομικά αποδοτικών υποδομών και σε 
καινοτόμα επιχειρηματικά μοντέλα που στηρίζουν τον 
βιώσιμο ανταγωνισμό, όπως αυτά που βασίζονται στη 
συνεπένδυση σε δίκτυα,
ζ) κατά περίπτωση, τυχόν συναφή δικαιώματα διανο-
ητικής ιδιοκτησίας,
η) την παροχή πανευρωπαϊκών υπηρεσιών.
Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. εξετάζει το ενδεχόμενο, σύμφωνα με 
το άρθρο 176, να επιβάλει υποχρεώσεις βάσει του άρ-
θρου 180, εξετάζει κατά πόσον η επιβολή υποχρεώσεων 
σύμφωνα με το άρθρο 180, από μόνη της αποτελεί ανα-λογικό μέσο για να προωθηθούν ο ανταγωνισμός και τα 
συμφέροντα του τελικού χρήστη.
3. Όταν επιβάλλει υποχρεώσεις σε επιχείρηση για πα-
ροχή πρόσβασης σύμφωνα με το παρόν άρθρο, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
μπορεί να καθορίζει τεχνικές ή λειτουργικές προϋποθέ-
σεις που οφείλουν να πληρούν ο πάροχος ή οι δικαιούχοι 
αυτής της πρόσβασης, εφόσον αυτό είναι απαραίτητο 
για την εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του δικτύ-
ου. Οι υποχρεώσεις για την τήρηση ειδικών τεχνικών 
προτύπων ή προδιαγραφών συμμορφώνονται προς τα 
πρότυπα και τις προδιαγραφές που ορίζονται κατ’ εφαρ-
μογή του άρθρου 147.
Άρθρο 182
Υποχρεώσεις ελέγχου τιμών και κοστολόγησης
(άρθρο 74 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται, σύμφωνα με το άρθρο 176, να επι-
βάλλει υποχρεώσεις σχετικά με την ανάκτηση κόστους 
και τον έλεγχο τιμών, που περιλαμβάνουν υποχρέωση 
καθορισμού των τιμών με γνώμονα το κόστος και υπο-χρέωση όσον αφορά τα συστήματα κοστολόγησης, για την παροχή ειδικών τύπων διασύνδεσης ή πρόσβασης, 
σε περιπτώσεις όπου η ανάλυση της αγοράς καταδει-
κνύει, ότι η έλλειψη αποτελεσματικού ανταγωνισμού 
σημαίνει, ότι η ενδιαφερόμενη επιχείρηση μπορεί να 
διατηρεί τις τιμές σε υπερβολικά υψηλά επίπεδα ή να 
συμπιέζει τις τιμές, εις βάρος των τελικών χρηστών.
Κατά τον καθορισμό του κατά πόσον οι υποχρεώσεις 
ελέγχου τιμών είναι κατάλληλες, η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει υπό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9728 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ψη την ανάγκη να προωθηθούν ο ανταγωνισμός και τα 
μακροπρόθεσμα συμφέροντα των τελικών χρηστών 
σχετικά με την ανάπτυξη και χρήση δικτύων επόμενης 
γενιάς, και ιδίως δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας. 
Ειδικότερα, για να ενθαρρύνει τις επενδύσεις από την 
επιχείρηση, μεταξύ άλλων στα δίκτυα επόμενης γενιάς, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει υπόψη την επένδυση της επιχείρησης. 
Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. θεωρεί, ότι ενδείκνυνται οι υποχρεώσεις 
σε έλεγχο τιμών, επιτρέπει στην επιχείρηση έναν εύλογο 
συντελεστή απόδοσης επί του επαρκούς επενδυμένου κεφαλαίου, συνυπολογίζοντας οιουσδήποτε κινδύνους 
ενέχει ενδεχομένως ένα συγκεκριμένο νέο επενδυτικό 
σχέδιο δικτύου.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξετάζει το ενδεχόμενο να μην επιβάλει ή 
να μη διατηρήσει υποχρεώσεις δυνάμει του παρόντος 
άρθρου, εφόσον διαπιστώνει ότι υφίσταται αποδεδειγ-
μένη πίεση στις τιμές λιανικής και ότι τυχόν υποχρεώσεις 
που επιβάλλονται σύμφωνα με τα άρθρα 177 έως 181, 
συμπεριλαμβανομένης, ιδίως της τυχόν δοκιμής οικονο-
μικής αναπαραγωγιμότητας που επιβάλλεται σύμφωνα 
με το άρθρο 178, διασφαλίζουν αποτελεσματική και 
αμερόληπτη πρόσβαση.
Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. κρίνει σκόπιμες τις υποχρεώσεις επι-
βολής ελέγχου τιμών για την πρόσβαση σε υφιστάμε-
να στοιχεία δικτύου, λαμβάνει επίσης υπόψη τα οφέλη 
των προβλέψιμων και σταθερών τιμών χονδρικής για 
τη διασφάλιση αποτελεσματικής εισόδου στην αγορά 
και επαρκών κινήτρων για όλες τις επιχειρήσεις, ώστε 
να αναπτύσσουν νέα και ενισχυμένα δίκτυα.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι κάθε επιβαλλόμενος μη-
χανισμός ανάκτησης κόστους ή μέθοδος τιμολόγησης 
προάγει την ανάπτυξη νέων και ενισχυμένων δικτύων, 
την οικονομική απόδοση και τον βιώσιμο ανταγωνισμό και μεγιστοποιεί το διατηρήσιμο όφελος για τους τελι-κούς χρήστες. Εν προκειμένω, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται επίσης να λαμβάνει υπόψη τις διαθέσιμες τιμές σε συγκρίσιμες ανταγωνιστικές αγορές.
3. Όταν μία επιχείρηση έχει υποχρέωση καθορισμού 
των τιμών της με γνώμονα το κόστος, η ενδιαφερόμενη 
επιχείρηση φέρει το βάρος της απόδειξης ότι τα τέλη 
υπολογίζονται βάσει του κόστους, λαμβανομένου υπό-
ψη ενός εύλογου συντελεστή απόδοσης της επένδυ-
σης. Για τον υπολογισμό του κόστους αποτελεσματικής 
παροχής υπηρεσιών, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να χρησιμοποιεί 
μεθόδους κοστολόγησης ανεξάρτητες από εκείνες που χρησιμοποιεί η επιχείρηση. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να απαιτεί από την επιχείρηση να αιτιολογεί πλήρως τις τιμές που επιβάλλει και, κατά περίπτωση, δύναται να απαιτεί προ-σαρμογή των τιμών.
Σε περίπτωση έλλειψης λεπτομερών δεδομένων για 
τον καθορισμό του κόστους, η Ε.Ε.Τ.Τ. εφαρμόζει τη μέ-
θοδο σύγκρισης τιμών (benchmarking) λαμβάνοντας 
ιδίως υπόψη τις διαθέσιμες τιμές σε συγκρίσιμες αντα-γωνιστικές αγορές κρατών-μελών της Ε.Ε.
Η μη υποβολή στοιχείων ή η μη προσήκουσα αιτιολό-
γηση των τιμών από τον υπόχρεο ή η υπαίτια μη έγκαιρη 
υιοθέτηση από αυτόν τυχόν επιβαλλόμενων από την 
Ε.Ε.Τ.Τ. τιμών, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, 
δεν τον απαλλάσσει από την υποχρέωση εφαρμογής των συγκεκριμένων τιμών σε χρόνο, που αρχικά έχει υποδεί-
ξει η Ε.Ε.Τ.Τ., σύμφωνα με το παρόν Μέρος.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι, όταν η εφαρμογή συστή-
ματος κοστολόγησης επιβάλλεται για λόγους υποστή-
ριξης του ελέγχου των τιμών, τίθεται στη διάθεση του 
κοινού περιγραφή του συστήματος κοστολόγησης, στην 
οποία εμφαίνονται τουλάχιστον οι βασικές κατηγορίες κόστους και οι κανόνες για την κατανομή του. Ένας ει-δικευμένος ανεξάρτητος φορέας, ιδιωτικός ή δημόσιος 
που ορίζεται από την Ε.Ε.Τ.Τ. ελέγχει τη συμμόρφωση με 
το σύστημα κοστολόγησης. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει την 
κατ’ έτος δημοσίευση δήλωσης συμμόρφωσης.
Άρθρο 183
Τέλη τερματισμού(άρθρο 75 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Στην περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απο-
φασίσει σύμφωνα με το  άρθρο  75 της Οδηγίας (ΕΕ) 
2018/1972, να μην επιβάλει μέγιστο τέλος τερματισμού κλήσεων κινητής τηλεφωνίας ή μέγιστο τέλος τερματι-σμού κλήσεων, σταθερής τηλεφωνίας, ή τίποτα από τα δύο, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να διεξάγει αναλύσεις αγοράς για τις αγορές τερματισμού φωνητικών κλήσεων σύμφωνα 
με το άρθρο 175, προκειμένου να εκτιμήσει κατά πόσον 
είναι απαραίτητη η επιβολή ρυθμιστικών υποχρεώσεων. 
Στην περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλει συνεπεία της εν λόγω ανάλυσης, τέλη τερματισμού κλήσεων σε σχετική 
αγορά με γνώμονα το κόστος, οφείλει να τηρεί τις αρ-
χές, τα κριτήρια και τις παραμέτρους που ορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ, το δε σχέδιο μέτρου της υπόκειται στις διαδικασίες των άρθρων 131, 140 και 141.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. παρακολουθεί στενά και διασφαλίζει τη 
συμμόρφωση με την εφαρμογή των τελών τερματισμού 
φωνητικών κλήσεων σε επίπεδο Ε.Ε. από τους παρόχους 
υπηρεσιών τερματισμού φωνητικών κλήσεων. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται ανά πάσα στιγμή να απαιτήσει από τον πάροχο 
υπηρεσιών τερματισμού φωνη τικών κλήσεων να τροπο-
ποιήσει το τέλος που χρεώνει σε άλλες επιχειρήσεις, εάν 
δεν συμμορφώνεται με την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη 
που αναφέρεται στην παρ. 1 του άρθρου 75 της Οδηγί-ας (ΕΕ) 2018/1972. Η Ε.Ε.Τ.Τ. υποβάλλει ετησίως έκθεση 
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στον BEREC σχετικά με 
την εφαρμογή του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 184
Ρυθμιστική αντιμετώπιση νέων στοιχείων δικτύου πολύ υψηλής χωρητικότητας(άρθρο 76 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ως κατέχουσες 
σημαντική ισχύ στην αγορά σε μία ή περισσότερες σχε-
τικές αγορές σύμφωνα με το άρθρο 175 μπορούν να 
προσφέρουν δεσμεύσεις σύμφωνα με τη διαδικασία του 
άρθρου 187 και με την επιφύλαξη του δεύτερου εδάφιου 
για το άνοιγμα της ανάπτυξης νέου δικτύου πολύ υψηλής 
χωρητικότητας που αποτελείται από στοιχεία οπτικών 
ινών έως τους χώρους του τελικού χρήστη ή τον σταθ-
μό βάσης σε συνεπένδυση, για παράδειγμα, προσφέρο-
ντας συνιδιοκτησία ή μακροχρόνιο επιμερισμό κινδύνων 
μέσω της συγχρηματοδότησης ή μέσω αγοραστικών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9729 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
συμφωνιών που δημιουργούν ειδικά δικαιώματα διαρ-
θρωτικού χαρακτήρα από άλλους παρόχους δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
Κατά την αξιολόγηση αυτών των εν λόγω δεσμεύσεων, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζει ιδίως, αν η προσφορά συνεπένδυσης 
συμμορφώνεται προς τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) είναι ανοικτή ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια 
ζωής του δικτύου σε κάθε πάροχο δικτύων ή υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών,
β) θα επέτρεπε σε άλλους συνεπενδυτές που είναι πά-
ροχοι δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
να ανταγωνίζονται αποτελεσματικά και βιώσιμα σε μα-κροπρόθεσμο ορίζοντα στις αγορές επόμενου σταδίου όπου δραστηριοποιείται η επιχ είρηση που έχει οριστεί 
ως κατέχουσα σημαντική ισχύ στην αγορά, υπό όρους που περιλαμβάνουν:
βα) δίκαιους, εύλογους και αμερόληπτους όρους 
οι οποίοι επιτρέπουν την πρόσβαση στην πλήρη χωρη-
τικότητα του δικτύου στον βαθμό που αποτελεί αντικεί-
μενο συνεπένδυσης,
ββ) ευελιξία όσον αφορά την αξία και το χρονοδιά-
γραμμα της συμμετοχής κάθε συνεπενδυτή,
βγ) τη δυνατότητα αύξησης της συμμετοχής στο μέλ-
λον και
βδ) αμοιβαία δικαιώματα που χορηγούν οι συνεπεν-
δυτές μετά την ανάπτυξη της υποδομής που αποτελεί 
αντικείμενο της συνεπένδυσης,
γ) δημοσιοποιείται από την επιχείρηση έγκαιρα και, 
εάν η επιχείρηση δεν διαθέτει τα χαρακτηριστικά που 
απαριθμούνται στην παρ. 1 του άρθρου 188, τουλάχι-
στον έξι (6) μήνες πριν από την έναρξη της ανάπτυξης του νέου δικτύου, η εν λόγω περίοδος μπορεί να παρα-ταθεί ανάλογα με τις εθνικές περιστάσεις,
δ) οι αιτούντες πρόσβαση που δεν συμμετέχουν στη 
συνεπένδυση μπορούν να ωφελούνται εξαρχής από την 
ίδια ποιότητα, την ίδια ταχύτητα, τους ίδιους όρους και 
την ίδια εμβέλεια τελικών χρηστών με εκείνη που ήταν 
διαθέσιμα πριν από την ανάπτυξη, συνοδευόμενα από 
μηχανισμό προσαρμογής με την πάροδο του χρόνου, 
ο οποίος επιβεβαιώνεται από την Ε.Ε.Τ.Τ. υπό το πρίσμα 
των εξελίξεων στις σχετικές αγορές λιανικής, που διατη-
ρεί τα κίνητρα για τη συμμετοχή στη συνεπένδυση. Ο εν 
λόγω μηχανισμός διασφαλίζει ότι οι αιτούντες πρόσβα-
ση έχουν πρόσβαση στα πολύ υψηλής χωρητικότητας 
στοιχεία του δικτύου σε χρόνο και με βάση διαφανείς 
και αμερόληπτους όρους που αντανακλούν καταλλήλως 
τους βαθμούς κινδύνου που αναλαμβάνουν οι αντίστοι-
χοι συνεπενδυτές στα διάφορα στάδια της ανάπτυξης και 
λαμβάνουν υπόψη την κατάσταση του ανταγωνισμού 
στις αγορές λιανικής,
ε) πληροί τουλάχιστον τα κριτήρια που ορίζονται στο 
Παράρτημα IV και πραγματοποιείται καλή τη πίστει.
2. Εάν η Ε.Ε.Τ.Τ. καταλήξει στο συμπέρασμα, λαμβάνο-
ντας υπόψη τα αποτελέσματα της δοκιμής αγοράς που 
διενεργείται σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 187, 
ότι η προσφερόμενη δέσμευση συνεπένδυσης συμμορ-
φώνεται με τις προϋποθέσεις της παρ. 1 του παρόντος, 
καθιστά την εν λόγω δέσμευση υποχρεωτική δυνάμει της 
παρ. 3 του άρθρου 187 και δεν επιβάλει επιπρόσθετες υποχρεώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 176, όσον αφορά τα 
στοιχεία του νέου δικτύου πολύ υψηλής χωρητικότητας, 
τα οποία αποτελούν αντικείμενο των δεσμεύσεων, εάν 
τουλάχιστον ένας δυνητικός συνεπενδυτής έχει συνάψει 
συμφωνία συνεπένδυσης με την επιχείρηση που έχει 
οριστεί ως κατέχουσα σημαντική ισχύ στην αγορά.
Το πρώτο εδάφιο ισχύει χωρίς να θίγεται η ρυθμιστική 
μεταχείριση των περιστάσεων που δεν συμμορφώνονται 
με τις προϋποθέσεις της παρ. 1, λαμβανομένων υπόψη 
των αποτελεσμάτων τυχόν δοκιμής αγοράς που διενερ-
γείται σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 187, αλλά που 
έχουν αντίκτυπο στον ανταγωνισμό και λαμβάνονται 
υπόψη για τους σκοπούς των άρθρων 175 και 176.
Κατά παρέκκλιση από το  πρώτο εδάφιο, η  Ε.Ε.Τ.Τ. 
δύναται, σε δεόντως αιτιολογημένες περιστάσεις, να 
επιβάλει, να διατηρήσει ή να προσαρμόσει διορθωτικά μέτρα σύμφωνα με τα άρθρα 176 έως 182, όσον αφορά 
τα νέα πολύ υψηλής χωρητικότητας δίκτυα, με σκοπό την 
αντιμετώπιση σοβαρών προβλημάτων ανταγωνισμού 
σε συγκεκριμένες αγορές, εφόσον η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώσει 
ότι, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των αγορών αυτών, δεν θα αντιμετωπίζονταν σε διαφορετική περί-πτωση τα εν λόγω προβλήματα ανταγωνισμού.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. παρακολουθεί διαρκώς τη συμμόρφωση με 
τις προϋποθέσεις της παρ. 1 και μπορεί να απαιτεί από την επιχείρηση που έχει οριστεί ως κατέχουσα σημαντι-
κή ισχύ στην αγορά να της υποβάλλει ετήσιες δηλώσεις 
συμμόρφωσης.
Το παρόν άρθρο δεν θίγει την εξουσία της Ε.Ε.Τ.Τ. να 
λαμβάνει αποφάσεις, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρ-
θρου 134, σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ επιχειρήσε-ων σε σχέση με συμφωνία συνεπένδυσης που κατά την κρίση της πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζονται στην παρ. 1.
Άρθρο 185
Λειτουργικός διαχωρισμός
(άρθρο 77 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι προ-
σήκουσες υποχρεώσεις που επιβάλλονται δυνάμει των 
άρθρων 177 έως 182 απέτυχαν να εξασφαλίσουν απο-
τελεσματικό ανταγωνισμό και ότι σημαντικά προβλήμα-
τα ανταγωνισμού ή αδυναμίες της αγοράς παραμένουν 
όσον αφορά τη χονδρική παροχή ορισμένων αγορών 
προϊόντων πρόσβασης, μπορεί κατ’ εξαίρεση, σύμφωνα 
με το δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 176, να επι-
βάλει την υποχρέωση σε καθετοποιημένες επιχειρήσεις να μεταθέσουν δραστηριότητε ς που σχετίζονται με τη 
χονδρική παροχή συναφών προϊόντων πρόσβασης σε 
επιχειρησιακή μονάδα που λειτουργεί ανεξάρτητα.
Η εν λόγω επιχειρησιακή μονάδα προμηθεύει προϊό-
ντα και υπηρεσίες πρόσβασης σε όλες τις επιχειρήσεις, 
συμπεριλαμβανομένων άλλων επιχειρησιακών μονάδων 
της μητρικής εταιρείας, με τα ίδια χρονοδιαγράμματα, 
τους ίδιους όρους και προϋποθέσεις, συμπεριλαμβα-
νομένων εκείνων που όσον αφορούν τα επίπεδα τιμών και υπηρεσιών, καθώς και μέσω των ίδιων συστημάτων και διαδικασιών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9730 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
2. Εφόσον η Ε.Ε.Τ.Τ. προτίθεται να επιβάλει υποχρέω-
ση λειτουργικού διαχωρισμού, υποβάλει αίτημα στην 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το οποίο περιλαμβάνει:
α) αποδεικτικά στοιχεία που να αιτιολογούν τα συμπε-
ράσματα στα οποία κατέληξε η Ε.Ε.Τ.Τ. βάσει της παρ. 1,
β) αιτιολογημένη εκτίμηση από την οποία να προκύ-
πτει ότι οι προοπτικές αποτελεσματικού και βιώσιμου 
ανταγωνισμού με βάση τις υποδομές μέσα σε εύλογο 
χρονικό διάστημα είναι ελάχιστες ή μηδαμινές,
γ) ανάλυση του αναμενόμενου αντίκτυπου στην 
Ε.Ε.Τ.Τ., στην επιχείρηση, ιδίως στο εργατικό δυναμικό 
της διαχωρισμένης επιχείρησης και στον τομέα των ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών εν γένει, καθώς και στα επεν-
δυτικά κίνητρα στον τομέα αυτόν, ιδίως όσον αφορά 
την ανάγκη να εξασφαλισθεί η κοινωνική και εδαφική 
συνοχή, και σε άλλους συμφεροντούχους, συμπεριλαμ-
βανομένου, ιδίως του αναμενόμενου αντίκτυπου στον 
ανταγωνισμό και ενδεχόμενων επακόλουθων επιπτώσε-
ων για τους καταναλωτές,
δ) ανάλυση των λόγων για τους οποίους η υποχρέωση 
αυτή θα αποτελούσε το πλέον αποτελεσματικό μέσο 
επιβολής διορθωτικών μέτρων για την αντιμετώπιση των 
προσδιοριζόμενων προβλημάτων του ανταγωνισμού ή περιπτώσεων δυσλειτουργίας της αγοράς.
3. Το σχέδιο μέτρου περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:
α) τον ακριβή χαρακτήρα και το επίπεδο του διαχωρι-
σμού, προσδιορίζοντας ιδίως, το νομικό καθεστώς της χωριστής επιχειρηματικής οντότητας,
β) προσδιορισμό των πάγιων στοιχείων της χωριστής 
επιχειρηματικής οντότητας, καθώς και των προϊόντων 
ή υπηρεσιών που θα προμηθεύει η εν λόγω οντότητα,
γ) τις οργανωτικές ρυθμίσεις για την εξασφάλιση της 
ανεξαρτησίας του προσωπικού που απασχολείται από 
τη χωριστή επιχειρηματική οντότητα και την αντίστοιχη 
διάρθρωση κινήτρων,
δ) κανόνες για την εξασφάλιση της συμμόρφωσης 
προς τις υποχρεώσεις,
ε) κανόνες για την εξασφάλιση της διαφάνειας των 
επιχειρησιακών διαδικασιών, ιδίως έναντι άλλων συμ-
φεροντούχων,
στ) πρόγραμμα παρακολούθησης για την εξασφάλιση 
της συμμόρφωσης, που περιλαμβάνει τη δημοσίευση 
ετήσιας έκθεσης.
Έπειτα από την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
που λαμβάνεται, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 68 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972 για το εν λόγω σχέδιο μέ-
τρου, η Ε.Ε.Τ.Τ. διεξάγει συντονισμένη ανάλυση των δια-
φόρων αγορών που σχετίζονται με το δίκτυο πρόσβασης 
σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 175. Με 
βάση την εν λόγω ανάλυση, η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει, διατηρεί, 
τροποποιεί ή αίρει υπ οχρεώσεις, σύμφωνα με τις διαδι-
κασίες που ορίζονται στα άρθρα 131 και 140.
4. Επιχείρηση στην οποία έχει επιβληθεί λειτουργικός 
διαχωρισμός μπορεί να υπάγετ αι σε οποιαδήποτε από τις 
υποχρεώσεις που αναφέρονται στα άρθρα 177 έως 182 
σε οποιαδήποτε επιμέρους αγορά όπου έχει οριστεί ως 
κατέχουσα σημαντική ισχύ σύμφωνα με το άρθρο 175 
ή σε κάθε άλλη υποχρέωση που έχει εγκριθεί από την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατ’ εφαρμογή της παρ. 3 του άρ-θρου 68 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972.Άρθρο 186
Εθελούσιος διαχωρισμός από καθετοποιημένη επιχείρηση(άρθρο 78 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Επιχειρήσεις που έχουν ορισθεί ως κατέχουσες ση-
μαντική ισχύ σε μία ή περισσότερες σχετικές αγορές σύμ-
φωνα με το άρθρο 175 ενημερώνουν την Ε.Ε.Τ.Τ. τουλάχι-
στον τρεις (3) μήνες πριν από οποιαδήποτε σκοπούμενη 
μεταβίβαση, σχετικά με τα πάγια στοιχεία του δικτύου 
τοπικής πρόσβασής τους ή σημαντικό μέρος τους σε 
χωριστή νομική οντότητα υπό διαφορετική ιδιοκτησία 
ή σχετικά με σκοπούμενη καθιέρωση χωριστής επιχει-ρηματικής οντότητας για την παροχή πλήρως ισότιμων 
προϊόντων πρόσβασης σε όλους τους παρόχους λιανι-
κής, συμπεριλαμβανομένων και των δικών της τμημάτων 
λιανικής.
Οι εν λόγω επιχειρήσεις ενημερώνουν επίσης την 
Ε.Ε.Τ.Τ. για τυχόν αλλαγή του επιδιωκόμενου σκοπού, 
καθώς και για την τελική έκβαση της διαδικασίας δια-
χωρισμού.
Οι εν λόγω επιχειρήσεις μπορούν επίσης να προσφέ-
ρουν δεσμεύσεις όσον αφορά τους όρους πρόσβασης 
που εφαρμόζονται στο δίκτυό τους κατά τη διάρκεια της 
περιόδου υλοποίησης μετά την υλοποίηση της προτεινό-
μενης μορφής διαχωρισμού, με σκοπό να διασφαλίζεται 
η αποτελεσματική πρόσβαση χωρίς διακρίσεις από τρί-τους. Η προσφορά δεσμεύσεων περιλαμβάνει επαρκείς λεπτομέρειες, μεταξύ άλλων όσον αφορά το χρονοδιά-
γραμμα υλοποίησης και τη διάρκεια, ούτως ώστε να είναι 
σε θέση η Ε.Ε.Τ.Τ. να εκτελεί τα καθήκοντά της σύμφωνα 
με την παρ. 2. Οι υποχρεώσεις αυτές μπορεί να εκτείνο-
νται πέραν της μέγιστης περιόδου για ανασκόπηση της αγοράς που ορίζεται στην παρ. 5 του άρθρου 175.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. αξιολογεί το αποτέλεσμα της σκοπούμε-
νης συναλλαγής μαζί με τις προσφερόμενες δεσμεύσεις 
κατά περίπτωση σχετικά με υφιστάμενες ρυθμιστικές 
υποχρεώσεις βάσει του παρόντος Μέρους.
Για τον σκοπό αυτόν, η Ε.Ε.Τ.Τ. διεξάγει ανάλυση των 
διαφόρων αγορών που σχετίζονται με το δίκτυο πρό-
σβασης, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 175.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει υπόψη τυχόν δεσμεύσεις που 
προσφέρει η επιχείρηση, ιδίως όσον αφορά τους στό-
χους του άρθρου 111. Προς τον σκοπό αυτόν, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
διαβουλεύεται με τρίτους, σύμφωνα με το άρθρο 131 
και απευθύνεται ιδίως στους τρίτους που επηρεάζονται άμεσα από τη σκοπούμενη συναλλαγή.
Με βάση την ανάλυσή της, η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει, δια-
τηρεί, τροποποιεί ή αί ρει υποχρεώσεις, σύμφωνα με 
τις διαδικασίες που ορίζονται στα άρθρα 131 και 140, 
εφαρμόζοντας, κατά περίπτωση, το άρθρο 188. Με την 
απόφασή της, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να καθιστά τις δεσμεύ-σεις υποχρεωτικές, εν όλω ή εν μέρει. Κατά παρέκκλιση 
από την παρ. 5 του άρθρου 175, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να 
καθιστά τις δεσμεύσεις υποχρεωτικές, εν όλω ή εν μέρει, 
για το σύνολο της περιόδου για την οποία προσφέρονται.
3. Με την επιφύλαξη του άρθρου 188, η νομικά ή λει-
τουργικά χωριστή επιχειρησιακή οντότητα όπου έχει ορι-
σθεί ως κατέχουσα σημαντική ισχύ στην αγορά σε οποια-
δήποτε συγκεκριμένη αγορά σύμφωνα με το άρθρο 175 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9731 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
μπορεί να υπάγεται, κατά  περίπτωση, σε οποιαδήποτε 
από τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στα άρθρα 177 
έως 182 ή σε οποιαδήποτε άλλη υποχρέωση που έχει 
εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατ’ εφαρμογή 
της παρ. 3 του άρθρου 68 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, 
εφόσον τυχόν προσφερόμενες δεσμεύσεις δεν επαρ-
κούν για την επίτευξη των στόχων του άρθρου 111.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. παρακολουθεί την υλοποίηση των δεσμεύ-
σεων που προσφέρθηκαν από τις επιχειρήσεις και τις 
οποίες κατέστησε υποχρεωτικές, σύμφωνα με την παρ. 2 
και εξετάζει την παράτασή τους όταν λήξει η χρονική 
περίοδος για την οποία είχαν αρχικά προσφερθεί.
Άρθρο 187
Διαδικασία δεσμεύσεων
(άρθρο 79 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι επιχειρήσεις που ορίζονται ως κατέχουσες σημα-
ντική ισχύ στην αγορά μπορούν να προσφέρουν στην 
Ε.Ε.Τ.Τ. δεσμεύσεις σχετικά με τους όρους πρόσβασης, 
συνεπένδυσης ή και των δύο που ισχύουν για τα δίκτυά τους, όσον αφορά, μεταξύ άλλων:
α) ρυθμίσεις συνεργασίας που συνδέονται με την αξιο-
λόγηση των κατάλληλων και αναλογικών υποχρεώσεων, 
σύμφωνα με το άρθρο 176,
β) συνεπένδυση σε δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότη-
τας, σύμφωνα με το άρθρο 184 ή
γ) αποτελεσματική και αμερόληπτη πρόσβαση από 
τρίτους σύμφωνα με το άρθρο 186, τόσο κατά την περί-οδο υλοποίησης του εθελούσιου διαχωρισμού από κα-θετοποιημένη επιχείρηση, όσο και μετά την υλοποίηση της προτεινόμενης μορφής διαχωρισμού.
Η προσφορά δεσμεύσεων είναι επαρκώς λεπτομε-
ρής, μεταξύ άλλων όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα και 
το πεδίο υλοποίησής τους καθώς και τη διάρκειά τους, 
ώστε να μπορεί η Ε.Ε.Τ.Τ. να διενεργεί την αξιολόγησή της 
σύμφωνα με την παρ. 2. Οι δεσμεύσεις αυτές μπορούν 
να εκτείνονται πέραν των περιόδων για τη διενέργεια 
ανάλυσης της αγοράς, όπως προβλέπεται στην παρ. 5 
του άρθρου 175.
2. Για την αξιολόγηση τυχόν δεσμεύσεων που προσφέ-
ρει επιχείρηση σύμφωνα με την παρ. 1, η Ε.Ε.Τ.Τ. διενερ-γεί, εκτός των περιπτώσεων κατά τις οποίες οι δεσμεύ-σεις αυτές δεν πληρούν σαφώς  μία ή περισσότερες από 
τις σχετικές προϋποθέσεις ή κριτήρια, δοκιμή αγοράς, 
ιδίως για τους προσφερόμενους όρους, διεξάγοντας δη-
μόσια διαβούλευση με ενδιαφερόμενα μέρη, ιδίως των 
τρίτων μερών που επηρεάζονται άμεσα. Οι δυνητικοί 
συνεπενδυτές ή οι αιτούντες πρόσβαση μπορούν να δι-
ατυπώσουν απόψεις για τη συμμόρφωση των δεσμεύσε-
ων τις οποίες έχουν προσφέρε ι με τις προϋποθέσεις του 
άρθρου 176, 184 ή 186, κατά περίπτωση, και μπορούν 
να προτείνουν αλλαγές.
Όσον αφορά τις δεσμεύσεις που προσφέρονται σύμ-
φωνα με το παρόν άρθρο, η Ε.Ε.Τ.Τ., κατά την αξιολόγηση 
των υποχρεώσεων δυνάμει της παρ. 4 του άρθρου 176, λαμβάνει ιδίως υπόψη:
α) αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τον δίκαιο και εύλο-
γο χαρακτήρα των προσφερόμενων δεσμεύσεων,
β) τον ανοικτό χαρακτήρα των δεσμεύσεων προς 
όλους τους συμμετέχοντες της αγοράς,γ) την έγκαιρη διαθεσιμότητα της πρόσβασης υπό 
δίκαιους, εύλογους και αμερόληπτους όρους, μεταξύ 
άλλων και σε δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας, πριν 
από την έναρξη των σχετικών υπηρεσιών λιανικής, και
δ) τη συνολική επάρκεια των προσφερόμενων δεσμεύ-
σεων για την εξασφάλιση βιώσιμου ανταγωνισμού στις 
αγορές επόμενου σταδίου και τη διευκόλυνση της συ-
νεργατικής ανάπτυξης και χρήσης δικτύων πολύ υψηλής 
χωρητικότητας προς το συμφέρον των τελικών χρηστών.
Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις απόψεις που εκφράζο-
νται κατά τη διαβούλευση, καθώς και τον βαθμό στον 
οποίο οι απόψεις αυτές είναι αντιπροσωπευτικές των 
διάφορων συμφεροντούχων, η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιεί στην 
επιχείρηση που έχει οριστεί ως κατέχουσα σημαντική 
ισχύ στην αγορά τα προκαταρκτικά της συμπεράσματα ως προς το αν οι προσφερόμενες δεσμεύσεις συμμορ-
φώνονται με τους στόχους, τα κριτήρια και τις διαδι-
κασίες που καθορίζονται στο παρόν άρθρο και, κατά 
περίπτωση, στο άρθρο 176, 184 ή 186 και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο να 
καταστήσει τις δεσμεύσεις υποχρεωτικές. Η επιχείρη-
ση μπορεί να αναθεωρήσει την αρχική της προσφορά 
ώστε να ληφθούν υπόψη τα προκαταρκτικά συμπερά-
σματα της Ε.Ε.Τ.Τ. και να ικανοποιηθούν τα κριτήρια που 
ορίζονται στο παρόν άρθρο και, κατά περίπτωση, στο 
άρθρο 176, 184 ή 186.
3. Με την επιφύλαξη του πρώτου εδαφίου της παρ. 2 
του άρθρου 184, η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να εκδώσει απόφαση που να καθιστά τις δεσμεύσεις υποχρεωτικές, εν όλω ή εν μέρει.
Κατά παρέκκλιση από την παρ. 5 του άρθρου 175, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να καταστήσει ορισμένες ή όλες τις δεσμεύσεις υποχρεωτικές για συγκεκριμένη χρονική 
περίοδο, η οποία μπορεί να συμπίπτει με τη συνολική 
περίοδο για την οποία προσφέρονται, και σε περίπτωση 
δεσμεύσεων συνεπένδυσης που γίνονται υποχρεωτι-
κές σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρ-
θρου 184, τις καθιστά υποχρεωτικές για χρονικό διάστη-
μα τουλάχιστον επτά (7) ετών.
Με την επιφύλαξη του άρθρου  184, το  παρόν άρ-
θρο δεν θίγει την εφαρμογή της διαδικασίας ανάλυσης 
της αγοράς σύμφωνα με το άρθρο 175 και την επιβολή 
υποχρεώσεων σύμφωνα με το άρθρο 176.
Σε περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. καθιστά υποχρεωτικές δε-
σμεύσεις δυνάμει του παρόντος άρθρου, εξετάζει σύμ-
φωνα με το άρθρο 176 τις επιπτώσεις αυτής της απόφα-
σης για την ανάπτυξη της αγοράς και την καταλληλότητα 
τυχόν υποχρεώσεων που έχει επιβάλει ή, ελλείψει των εν 
λόγω υποχρεώσεων, θα είχε την πρόθεση να επιβάλει 
σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο ή με τα άρθρα 177 έως 
182. Κατά την κοινοποίηση του σχετικού σχεδίου μέτρου 
δυνάμει του άρθρου 176 σύμφωνα με το άρθρο 140, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. συνοδεύει το σχέδιο μέτρου που κοινοποιείται με την απόφαση που αφορά τις δεσμεύσεις.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. παρακολουθεί, επιβλέπει και διασφαλίζει 
τη συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις που έχει καταστήσει 
υποχρεωτικές σύμφωνα με την παρ. 3 με τον ίδιο τρόπο 
που παρακολουθεί, επιβλέπει και διασφαλίζει τη συμ-
μόρφωση με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται δυνάμει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9732 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
του άρθρου 176 και εξετάζει το ενδεχόμενο παράτασης 
της χρονικής περιόδου για την οποία έχουν καταστεί 
δεσμευτικές όταν εκπνέει η αρχική χρονική περίοδος. 
Εάν η Ε.Ε.Τ.Τ. καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μια επιχεί-
ρηση δεν έχει συμμορφωθεί με τις δεσμεύσεις που κα-τέστησαν δεσμευτικές σύμφωνα με την παρ. 3, μπορεί να επιβάλει ποινές στην εν λόγω επιχείρηση, σύμφωνα με το άρθρο 137. Με την επιφύλαξη της διαδικασίας για 
τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις ειδικές υποχρε-
ώσεις δυνάμει του άρθρου 138, η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει τη δυνατό-
τητα να επανεκτιμά τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται σύμφωνα με την παρ. 6 του άρθρου 176.
Άρθρο 188
Επιχειρήσεις μόνον χονδρικής(άρθρο 80 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. ορίζει επιχείρηση απούσα από όλες 
τις αγορές λιανικής για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών ως κατέχουσα σημαντική ισχύ στην αγορά 
σε μία ή περισσότερες αγορές χονδρικής σύμφωνα με 
το άρθρο 175, εξετάζει κατά πόσον η επιχείρηση αυτή 
διαθέτει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
α) όλες οι εταιρείες και επιχειρηματικές μονάδες εντός 
της επιχείρησης, όλες οι εταιρείες που ελέγχονται από τον ίδιο τελικό δικαιούχο, αλλά δεν ανήκουν κατ’ ανά-
γκη εξ ολοκλήρου σε αυτόν, και κάθε μέτοχος ικανός να 
ασκεί έλεγχο επί της επιχείρησης, ασκούν δραστηριό-
τητες, τρέχουσες και προγραμματισμένες για το μέλλον, 
μόνο σε αγορές χονδρικής για υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών και, ως εκ τούτου, δεν ασκούν δραστη-
ριότητες σε καμία αγορά λιανικής για υπηρεσίες ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών που παρέχονται σε τελικούς 
χρήστες στην Ε.Ε.,
β) η επιχείρηση δεν υποχρεούται να ασχοληθεί με ενι-
αία και διακριτή επιχείρηση που λειτουργεί σε επόμενο 
στάδιο και δραστηριοποιε ίται σε οποιαδήποτε αγορά 
λιανικής για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών που 
παρέχονται σε τελικούς χρήστες, λόγω αποκλειστικής 
συμφωνίας ή συμφωνίας που εκ των πραγμάτων ισο-
δυναμεί με αποκλειστική συμφωνία.
2. Αν η Ε.Ε.Τ.Τ. συμπεραίνει ότι πληρούνται οι προϋ-
ποθέσεις της παρ. 1, μπορεί να επιβάλει στην εν λόγω 
επιχείρηση μόνο τις υποχρεώσεις των άρθρων 178 και 
181 ή υποχρέωση που αφορά τον καθορισμό θεμιτού και 
εύλογου τιμήματος, μόνον όταν αυτό δικαιολογείται με 
βάση ανάλυση της αγοράς που περιλαμβάνει και αξιο-
λόγηση των προοπτικών της πιθανής συμπεριφοράς της 
επιχείρησης που έχει οριστεί ως κατέχουσα σημαντική 
ισχύ στην αγορά.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. επανεξετάζει τις υποχρεώσεις που επι-
βάλλονται στην επιχείρηση σύμφωνα με το  παρόν 
άρθρο ανά πάσα στιγμή, αν συμπεραίνει ότι δεν πλη-
ρούνται πλέον οι προϋποθέσεις της παρ. 1 εφαρμόζει, 
κατά περίπτωση, τα άρθρα 175 έως 182. Οι επιχειρήσεις 
ενημερώνουν χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση την 
Ε.Ε.Τ.Τ. για τυχόν αλλαγή των περιστάσεων που σχετίζο-
νται με τις περ. α΄ και β΄ της παρ. 1.4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. επανεξετάζει επίσης τις υποχρεώσεις που 
επιβάλλονται στην επιχείρηση σύμφωνα με το παρόν άρ-
θρο αν, με βάση αποδεικτικά στοιχεία των όρων και των 
προϋποθέσεων που προσφέρονται από την επιχείρηση 
στους επόμενου σταδίου πελάτες της, η αρχή συμπεραί-
νει ότι έχουν ανακύψει ή ενδέχεται να ανακύψουν προ-
βλήματα ανταγωνισμού σε βάρος των τελικών χρηστών 
για τα οποία απαιτείται η επ ιβολή μίας ή περισσότερων 
από τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 177, 
179, 180 ή 182 ή η τροποποίηση των υποχρεώσεων που 
επιβάλλονται σύμφωνα με την παρ. 2.
5. Η επιβολή υποχρεώσεων και η επανεξέτασή τους 
σύμφωνα με το παρόν άρθρο εφαρμόζονται σύμφωνα 
με τις διαδικασίες των άρθρων 131, 140 και 141.
Άρθρο 189
Μετάβαση από τις παραδοσιακές υποδομές
(άρθρο 81 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Επιχειρήσεις που έχουν οριστεί ως κατέχουσες ση-
μαντική ισχύ στην αγορά σε μία ή περισσότερες σχετικές 
αγορές σύμφωνα με το άρθρο 175 κοινοποιούν στην 
Ε.Ε.Τ.Τ. εκ των προτέρων και εγκαίρως για τη χρονική 
στιγμή κατά την οποία σχεδιάζουν να παροπλίσουν ή 
να αντικαταστήσουν με νέα υποδομή μέρη του δικτύου, 
συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων για τη λειτουργία 
δικτύου χαλκού παραδοσιακών υποδομών, που υπόκει-
νται σε υποχρεώσεις, σύμφωνα με τα άρθρα 176 έως 188.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει, ότι η διαδικασία παροπλι-
σμού ή αντικατάστασης περιλαμβάνει διαφανές χρο-
νοδιάγραμμα και προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης 
κατάλληλης χρονικής περιόδου προειδοποίησης για τη 
μετάβαση, και καθορίζει τη διαθεσιμότητα εναλλακτι-
κών προϊόντων τουλάχιστον συγκρίσιμης ποιότητας που 
παρέχουν πρόσβαση στις αναβαθμισμένες υποδομές δι-
κτύου που υποκαθιστούν τα αντικατεστημένα στοιχεία, 
εφόσον είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση του ανταγωνι-
σμού και των δικαιωμάτων των τελικών χρηστών.
Όσον αφορά τα πάγια στοιχεία που προτείνονται για 
παροπλισμό ή αντικατάσταση, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να άρει 
τις υποχρεώσεις αφού βεβαιωθεί, ότι ο πάροχος πρό-
σβασης:
α) έχει καθορίσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη 
μετάβαση, συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης εναλλα-
κτικού προϊόντος πρόσβασης τουλάχιστον συγκρίσιμης 
ποιότητας με εκείνη που ήταν διαθέσιμη με τη χρήση των 
παραδοσιακών υποδομών, η οποία να καθιστά δυνατή 
στους αιτούντες πρόσβαση την πρόσβαση στους ίδιους 
τελικούς χρήστες, και
β) έχει συμμορφωθεί με τους όρους και τη διαδικασία 
που κοινοποιούνται στην Ε.Ε.Τ.Τ., σύμφωνα με το παρόν άρθρο.
Η άρση αυτή εφαρμόζεται, σύμφωνα με τις διαδικασίες 
που αναφέρονται στα άρθρα 131, 140 και 141.
3. Το παρόν άρθρο δεν θίγει τη διαθεσιμότητα ρυθμι-
ζόμενων προϊόντων που επιβάλλεται από την Ε.Ε.Τ.Τ. σε 
σχέση με τις αναβαθμισμένες υποδομές δικτύου σύμφω-
να με τις διαδικασίες των άρθρων 175 και 176.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9733 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 190
Κατευθυντήριες γραμμές του BEREC 
για δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας
(άρθρο 82 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει ιδιαιτέρως υπόψη τις κατευθυ-
ντήριες γραμμές του BEREC σχετικά με τα κριτήρια που πρέπει να πληροί ένα δίκτυο προκειμένου να θεωρηθεί δίκτυο πολύ υψηλής χωρητικότητας, ιδίως όσον αφορά 
το εύρος ζώνης ανερχόμενης και κατερχόμενης ζεύξης, 
την ανθεκτικότητα, τις σχετικές με τα σφάλματα παρα-μέτρους, καθώς και τον χρόνο αναμονής και τη διακύ-μανσή του.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ V
ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 
ΤΩΝ ΛΙΑΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
Άρθρο 191
Ρυθμιστικοί έλεγχοι των λιανικών υπηρεσιών(άρθρο 83 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει κατάλληλες ρυθμιστικές υπο-
χρεώσεις στις επιχειρήσεις οι οποίες προσδιορίστηκαν 
ως κατέχουσες σημαντική ισχύ σε συγκεκριμένη λιανική 
αγορά σύμφωνα με το άρθρο 171, όταν:
α) ως αποτέλεσμα μιας ανάλυσης αγοράς που διε-
ξάγεται σύμφωνα με το άρθρο 175, η Ε.Ε.Τ.Τ. κρίνει ότι 
μια συγκεκριμένη λιανική αγορά, που προσδιορίζεται 
σύμφωνα με το άρθρο 172, δεν είναι επαρκώς ανταγω-νιστική, και
β) η Ε.Ε.Τ.Τ. καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι υπο-
χρεώσεις που επιβάλλονται δυνάμει των άρθρων 177 
έως 182 δεν θα έχουν ως αποτέλεσμα την επίτευξη των στόχων του άρθρου 111.
2. Οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται δυνάμει της 
παρ. 1 βασίζονται στη φύση του εντοπιζόμενου προ-
βλήματος και είναι αναλογικές και δικαιολογημένες, λαμ-
βανομένων υπόψη των στόχων του άρθρου 111. Οι επι-
βαλλόμενες υποχρεώσεις μπορούν να περιλαμβάνουν 
την υποχρέωση των προσδιοριζόμενων επιχειρήσεων να 
μην χρεώνουν υπερβολικές τιμές, να μην παρεμποδίζουν 
την είσοδο στην αγορά, να μην προκαλούν στρεβλώσεις 
στον ανταγωνισμό με τον καθορισμό ιδιαίτερα χαμηλών 
τιμών προς προσέλκυση πελατών, να μην παρέχουν, με αθέμιτο τρόπο, προνόμια σε ειδικούς τελικούς χρήστες 
ούτε να δεσμοποιούν, χωρίς εύλογη αιτία, τις υπηρεσίες. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να επιβάλλει στις επιχειρήσεις αυτές 
κατάλληλα μέτρα περιορισμού των τιμών λιανικής, μέτρα 
για τον έλεγχο των επιμέρους τιμολογίων ή μέτρα για 
τον καθορισμό των τιμολογίων με γνώμονα το κόστος 
ή τις τιμές σε συγκρίσιμες αγορές, προκειμένου να προ-
στατεύει τα συμφέροντα των τελικών χρηστών και πα-
ράλληλα να προωθεί τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι, όταν επιχείρηση υπόκει-
ται σε ρύθμιση τιμολογίου ή άλλους σχετικούς ελέγχους 
λιανικής, εφαρμόζονται τα αναγκαία και ενδεδειγμένα 
συστήματα κοστολόγησης. Η  Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να κα-
θορίζει τη μορφή και τη λογιστική μέθοδο που πρέπει 
να χρησιμοποιούνται. Η συμμόρφωση με το σύστημα 
κοστολόγησης ελέγχεται από ειδικευμένο ανεξάρτητο φορέα, ιδιωτικό ή δημόσιο, που ορίζεται από την Ε.Ε.Τ.Τ. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει την κατ’ έτος δημοσίευση δήλωσης 
συμμόρφωσης.
4. Με την επιφύλαξη των άρθρων 193 και 196, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
δεν επιβάλλει τους μηχανισμούς ελέγχου λιανικής που 
αναφέρονται στην παρ. 1 σε γεωγραφικές αγορές ή αγο-
ρές λιανικής στις οποίες θεωρεί ότι επικρατεί αποτελε-
σματικός ανταγωνισμός.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
ΕΝΟΤΗΤΑ I
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
Άρθρο 192
Οικονομικά προσιτή Καθολική Υπηρεσία(άρθρο 84 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Στο πλαίσιο παροχής Καθολικής Υπηρεσίας όλοι 
οι καταναλωτές στην ελληνική επικράτεια έχουν πρό-
σβαση, σε προσιτή τιμή, σε διατιθέμενη υπηρεσία επαρ-
κούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο και σε υπη-
ρεσίες φωνητικών επικοινωνιών συμπεριλαμβανομένης 
της υποκείμενης σύνδεσης, σε σταθερή θέση.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., μπορεί να εξειδι-
κεύεται το περιεχόμενο της Καθολικής Υπηρεσίας, ενώ 
με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζεται η ποιότητα των 
υπηρεσιών που εμπίπτουν στο πλαίσιο της Καθολικής 
Υπηρεσίας.
2. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., λαμβάνονται μέτρα 
προκειμένου να διασφαλιστεί η οικονομική προσιτότητα 
των υπηρεσιών της παρ. 1 που δεν παρέχονται σε στα-
θερή θέση, εφόσον κριθεί, ότι αυτό είναι απαραίτητο 
για να εξασφαλιστεί η πλήρης κοινωνική και οικονομική 
συμμετοχή των καταναλωτών στην κοινωνία.
3. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ. στην οποία λαμ-
βάνονται υπόψη οι εθνικές συνθήκες και το ελάχιστο 
εύρος ζώνης που έχει στη διάθεσή της η πλειονότητα 
των καταναλωτών εντός της ελληνικής επικράτειας, κα-
θώς και η έκθεση του BEREC για τις βέλτιστες πρακτικές, 
ορίζεται η υπηρεσία επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης 
στο διαδίκτυο για τους σκοπούς της παρ. 1 με σκοπό να 
διασφαλίζεται το εύρος ζώνης που είναι αναγκαίο για 
την κοινωνική και οικονομική συμμετοχή στην κοινωνία. 
Η υπηρεσία επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο δια-
δίκτυο είναι σε θέση να παρέχει το εύρος ζώνης που είναι 
απαραίτητο για να υποστηριχθε ί τουλάχιστον το ελάχι-
στο σύνολο υπηρεσιών που ορίζεται στο Παράρτημα V.
4. Όταν καταναλωτής υποβάλλει σχετικό αίτημα, 
η σύνδεση που αναφέρεται στην παρ. 1 και, κατά περί-
πτωση, στην παρ. 2 είναι δυνατό να περιορίζεται στην 
υποστήριξη υπηρεσιών φωνητικών επικοινωνιών.
5. Το πεδίο εφαρμογής του παρόντος άρθρου περι-
λαμβάνει και τελικούς χρήστες που είναι πολύ μικρές 
επιχειρήσεις, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και 
μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9734 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 193
Παροχή οικονομικά προσιτής Καθολικής Υπηρεσίας(άρθρο 85 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ., σε συνεργασία με την Α.Α.Δ.Ε. και την 
Εθνική Στατιστική Υπηρεσία (ΕΛ.ΣΤΑΤ.), παρακολου-
θεί την εξέλιξη και το επίπεδο των λιανικών τιμών των 
διαθέσιμων στην αγορά υπηρεσιών που αναφέρονται 
στην παρ. 1 του άρθρου 192, ιδίως σε σχέση με τις τιμές στην Ελληνική Επικράτεια και το εισόδημα του Έλληνα καταναλωτή.
2. Όταν διαπιστωθεί ότι, δεδομένων των εθνικών συν-
θηκών, οι τιμές λιανικής για τις υπηρεσίες που αναφέ-
ρονται στην παρ. 1 στο άρθρο 192 δεν είναι οικονομικά 
προσιτές, επειδή οι καταναλωτές με χαμηλό εισόδημα ή 
ειδικές κοινωνικές ανάγκες αποκλείονται από την πρό-σβαση στις εν λόγω υπηρεσίες, λαμβάνονται μέτρα με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών κατόπιν 
εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ. για τη διασφάλιση της οικονομι-
κής προσιτότητας υπηρεσιών επαρκούς ευρυζωνικής 
πρόσβασης στο διαδίκτυο και υπηρεσιών φωνητικών 
επικοινωνιών για τους καταναλωτές αυτούς τουλάχιστον 
σε σταθερή θέση.
Με την ίδια απόφαση είτε λαμβάνονται μέτρα για τη 
στήριξη των καταναλωτών αυτών για σκοπούς επικοινω-
νίας είτε απαιτείται από παρόχους τέτοιων υπηρεσιών να 
προσφέρουν σε αυτούς τους καταναλωτές τιμολογιακές 
επιλογές ή πακέτα διαφορετικά από τα προσφερόμενα υπό τις συνήθεις εμπορικές συνθήκες, ή και τα δύο. Για 
τον σκοπό αυτόν, δύναται να απαιτείται από τους εν λόγω 
παρόχους να εφαρμόζουν κοινά τιμολόγια, συμπεριλαμ-
βανομένης της γεωγραφικής στάθμισης των τιμών, σε 
όλη την επικράτεια.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών, κα-
τόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., σε εξαιρετικές περιστάσεις, 
ιδίως όταν η επιβολή των υποχρεώσεων δυνάμει του 
δεύτερου εδαφίου της παρούσας παραγράφου σε όλους 
τους παρόχους θα οδηγήσει σε αποδεδειγμένη υπερβο-
λική διοικητική ή οικονομική επιβάρυνση για τους παρό-
χους ή το Δημόσιο, μπορεί κατ’ εξαίρεση να επιβληθεί 
η υποχρέωση να προσφέρονται αυτές οι ειδικές τιμολο-
γιακές επιλογές ή πακέτα μόνο σε ορισθείσες επιχειρή-
σεις. Στους εν λόγω ορισμούς εφαρμόζεται το άρθρο 194 
κατ’ αναλογία. Κατά τον ορισμό των επιχειρήσεων, λαμ-
βάνεται μέριμνα ώστε όλοι οι καταναλωτές με χαμηλό 
εισόδημα ή ειδικές κοινωνικές ανάγκες να έχουν τη δυ-
νατότητα να επιλέγουν επιχειρήσεις που προσφέρουν 
τιμολογιακές επιλογές που καλύπτουν τις ανάγκες τους, 
εκτός αν η εξασφάλιση αυτής της δυνατότητας επιλογής 
είναι αδύνατη ή θα δημιουργούσε υπερβολική πρόσθετη 
οργανωτική ή οικονομική επιβάρυνση.
Οι καταναλωτές που δικαιούνται αυτές τις τιμολογια-
κές επιλογές ή πακέτα έχουν δικαίωμα σύναψης σύμβα-σης, είτε με πάροχο υπηρεσιών που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 192 είτε με επιχείρηση που ορίζεται 
σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο, και ο αριθμός τους παραμένει διαθέσιμος για επαρκές χρονικό διά-
στημα και αποτρέπεται η αδικαιολόγητη αποσύνδεση 
της υπηρεσίας.
3. Οι επιχειρήσεις που παρέχουν τιμολογιακές επιλογές 
ή πακέτα σε καταναλωτές με χαμηλό εισόδημα ή ειδικές 
κοινωνικές ανάγκες σύμφωνα με την παρ. 2, τηρούν ενή-
μερη την Ε.Ε.Τ.Τ. σχετικά με τις λεπτομέρειες των εν λόγω 
προσφορών. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει, ότι οι όροι υπό τους 
οποίους οι επιχειρήσεις παρέχουν τιμολογιακές επιλογές 
ή πακέτα σύμφωνα με την παρ. 2 είναι πλήρως διαφανείς 
και ότι δημοσιεύονται και εφαρμόζονται, σύμφωνα με 
την αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύ-
ναται να απαιτεί την τροποποίηση ή την ανάκληση των εν λόγω τιμολογιακών επιλογών ή πακέτων.
4. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών, 
κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., λαμβάνονται μέτρα για 
την στήριξη ως ενδείκνυται στους καταναλωτές με ανα-πηρίες, καθώς και άλλα ειδικά μέτρα, κατά περίπτωση, 
με σκοπό να διασφαλίζεται ότι ο σχετικός τερματικός 
εξοπλισμός και ο ειδικός εξοπλισμός και οι ειδικές υπη-
ρεσίες που βελτιώνουν την ισοδύναμη πρόσβαση, συ-
μπεριλαμβανομένων, όπου απαιτείται, των υπηρεσιών 
πλήρους συνομιλίας και των υπηρεσιών μεσολαβητικής 
αναμετάδοσης, είναι διαθέσιμοι και οικονομικά προσιτοί.
5. Κατά την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, επιδιώ-
κεται να ελαχιστοποιηθούν οι στρεβλώσεις της αγοράς.
6. Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης και των κατά περίπτωση συναρμόδιων Υπουργών 
κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., το πεδίο εφαρμογής του 
παρόντος άρθρου δύναται να επεκταθεί σε τελικούς 
χρήστες που είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς.
Άρθρο 194
Διαθεσιμότητα της Καθολικής Υπηρεσίας(άρθρο 86 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν διαπιστωθεί, λαμβάνοντας υπόψη τα απο-
τελέσματα, εφόσον είναι διαθέσιμα, της γεωγραφικής 
έρευνας η οποία διενεργείται σύμφωνα με την παρ. 1 
του άρθρου 130, καθώς και τυχόν πρόσθετα αποδεικτικά 
στοιχεία όπου είναι απαραίτη το, ότι η διαθεσιμότητα, 
σε σταθερή θέση, υπηρεσίας επαρκούς ευρυζωνικής 
πρόσβασης στο διαδίκτυο, όπως ορίζεται στην παρ. 3 
του άρθρου 192, και υπηρεσιών φωνητικών επικοινω-
νιών δεν είναι δυνατό να εξασφαλιστεί υπό τις συνήθεις 
εμπορικές συνθήκες ή μέσω άλλων δυνητικών εργα-
λείων δημόσιας πολιτικής στην Ελληνική Επικράτεια ή 
σε διαφορετικά μέρη αυτής, δύναται με απόφαση του 
Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης κατόπιν εισηγή-
σεως από την Ε.Ε.Τ.Τ. να επιβληθούν κατάλληλες υπο-
χρεώσεις Καθολικής Υπηρεσίας ώστε να ικανοποιείται 
κάθε εύλογο αίτημα τελικών χρηστών για πρόσβαση 
σε αυτές τις υπηρεσίες στα σχετικά μέρη της Ελληνικής 
Επικράτειας.
2. Με την ως άνω απόφαση της παρ. 1 καθορίζονται 
οι προϋποθέσεις, τα κριτήρια επιλογής και η διαδικασία που θα ακολουθηθεί για τον καθορισμό επιχείρησης ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9735 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
επιχειρήσεων για τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας 
υπηρεσιών σύμφωνα με την παρ. 3, καθώς και η πλέον 
αποδοτική και ενδεδειγμένη προσέγγιση για τη διασφά-
λιση της διαθεσιμότητας, σε σταθερή θέση, υπηρεσί-
ας επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο, 
σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 192, και υπηρεσιών 
φωνητικών επικοινωνιών, με σεβασμό στις αρχές της 
αντικειμενικότητας, της διαφάνειας, της μη διακριτικής 
μεταχείρισης και της αναλογικότητας κατά τρόπο που 
ελαχιστοποιούνται οι στρεβλώσεις της αγοράς, ιδίως 
όσον αφορά στην παροχή υπηρεσιών με τιμές ή άλλους 
όρους και προϋποθέσεις που αποκλίνουν από τους συ-
νήθεις εμπορικούς όρους, ενώ παράλληλα διαφυλάσσε-
ται το δημόσιο συμφέρον.
3. Ειδικότερα, εάν επιβληθούν υποχρεώσεις για την 
εξασφάλιση της διαθεσιμότητας, σε σταθερή θέση, υπη-
ρεσίας επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδί-
κτυο, όπως ορίζεται στην παρ. 3 του άρθρου 192, και 
υπηρεσιών φωνητικών επικοινωνιών για τους τελικούς 
χρήστες, η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να ορίσει μία ή περισσότερες 
επιχειρήσεις οι οποίες θα πρέπει να εγγυώνται την εν 
λόγω διαθεσιμότητα στο σύνολο της Ελληνικής Επικρά-τειας. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να ορίζει διαφορετικές επιχειρή-σεις ή ομάδες επιχειρήσεων για την παροχή υπηρεσίας 
επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο και 
φωνητικών επικοινωνιών σε σταθερή θέση ή για να κα-λύπτουν διαφορετικά μέρη της Ελληνικής Επικράτειας. 
Η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι υπεύθυνη για τη διαδικασία επιλογής των 
ανωτέρω επιχειρήσεων.
4. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. ορίζει επιχειρήσεις σε μέρος ή στο 
σύνολο της Ελληνικής Επικράτειας για τη διασφάλιση 
της διαθεσιμότητας υπηρεσιών σύμφωνα με την παρ. 3, 
χρησιμοποιεί προς τον σκοπό αυτόν αποτελεσματικό, 
αντικειμενικό και διαφανή μηχανισμό ορισμού χωρίς 
διακρίσεις, μέσω του οποίου δεν αποκλείεται εκ των προ-
τέρων από τον ορισμό καμία επιχείρηση. Οι εν λόγω μέ-θοδοι ορισμού διασφαλίζουν ότι η υπηρεσία επαρκούς 
ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο και οι υπηρεσίες 
φωνητικών επικοινωνιών σε σταθερή θέση παρέχονται 
με τρόπο οικονομικά αποδοτικό και είναι δυνατό να χρη-
σιμοποιούνται για να προσδιορίζεται το καθαρό κόστος 
των υποχρεώσεων παροχής Καθολικής Υπηρεσίας σύμ-φωνα με το άρθρο 197.
5. Σε περίπτωση που επιχείρηση που έχει οριστεί σύμ-
φωνα με την παρ. 3 προτίθεται να διαθέσει σημαντικό 
μέρος ή το σύνολο των πάγιων στοιχείων του δικτύου 
τοπικής πρόσβασής της σε χωριστή νομική οντότητα 
υπό διαφορετική ιδιοκτησία, ενημερώνει εκ των προτέ-ρων και εγκαίρως την Ε.Ε.Τ.Τ., ώστε αυτή να έχει τη δυ-νατότητα να εκτιμήσει τις επιπτώσεις της σκοπούμενης 
συναλλαγής στην παροχή, σε σταθερή θέση, υπηρεσί-
ας επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο, 
σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 192, και υπηρεσίας 
φωνητικών επικοινωνιών. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να επιβάλλει, 
να τροποποιεί ή να αίρει ειδικές υποχρεώσεις σύμφωνα 
με την παρ. 2 του άρθρου 121.Άρθρο 195
Καθεστώς των υφιστάμενων καθολικών υπηρεσιών(άρθρο 87 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, μετά από εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ., μπορεί να συνεχίσει 
να εξασφαλίζεται η διαθεσιμότητα ή η οικονομική προσι-
τότητα υπηρεσιών πέραν της υπηρεσίας επαρκούς ευρυ-
ζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο, όπως ορίζεται στην παρ. 3 του άρθρου 192, και των υπηρεσιών φωνητικών 
επικοινωνιών σε σταθερή θέση, οι οποίες ίσχυαν την 20ή 
Δεκεμβρίου 2018, εφόσον αποδεικνύεται η ανάγκη για 
αυτές τις υπηρεσίες, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών 
περιστάσεων. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. ορίζει επιχειρήσεις σε μέρος 
ή στο σύνολο της Ελληνικής Επικράτειας για την παρο-χή των εν λόγω υπηρεσιών, εφαρμόζεται το άρθρο 194. 
Η χρηματοδότηση αυτών των υποχρεώσεων συνάδει με 
το άρθρο 198.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, μετά από εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ., επανεξετάζονται 
οι υποχρεώσεις που επιβάλλονται σύμφωνα με το παρόν 
άρθρο έως τις 21 Δεκεμβρίου 2021, και στη συνέχεια μία 
φορά ανά τριετία.
Άρθρο 196
Έλεγχος δαπανών(άρθρο 88 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. ελέγχει, ότι κατά την παροχή ευκολιών και 
υπηρεσιών πέραν εκείνων που αναφέρονται στο άρ-
θρο 192, οι πάροχοι υπηρεσίας επαρκούς ευρυζωνικής 
πρόσβασης στο διαδίκτυο και υπηρεσιών φωνητικών 
επικοινωνιών, σύμφωνα με τα άρθρα 192 έως 195 κα-
θορίζουν όρους και προϋποθέσεις έτσι ώστε, ο τελικός 
χρήστης να μην είναι υποχρεωμένος να πληρώνει για 
ευκολίες ή υπηρεσίες π ου δεν είναι απαραίτητες ούτε 
υποχρεωτικές για τη ζητούμενη υπηρεσία.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. ελέγχει, ότι οι πάροχοι υπηρεσίας επαρ-
κούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο και υπη-
ρεσιών φωνητικών επικοινωνιών που αναφέρονται στο 
άρθρο 192, οι οποίοι παρέχουν υπηρεσίες δυνάμει του 
άρθρου 193 προσφέρουν τις ειδικές ευκολίες και υπη-
ρεσίες που περιγράφονται στο Παράρτημα VΙ, Μέρος 
Α΄, κατά περίπτωση, προκειμένου οι καταναλωτές να 
μπορούν να παρακολουθούν και να ελέγχουν τις δαπά-
νες τους. Η Ε.Ε.Τ.Τ. ελέγχει, ότι οι εν λόγω πάροχοι θέ-
τουν σε εφαρμογή σύστημα ώστε να αποφεύγεται τυχόν 
αδικαιολόγητη αποσύνδεση των υπηρεσιών φωνητικών 
επικοινωνιών ή της υπηρεσίας επαρκούς ευρυζωνικής 
πρόσβασης στο διαδίκτυο όσον αφορά τους κατανα-
λωτές όπως αναφέρεται στο άρθρο 193, συμπεριλαμ-
βανομένου κατάλληλου μηχανισμού για τον έλεγχο του διαρκούς ενδιαφέροντος για τη χρήση της υπηρεσίας.
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, μετά από εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ. το πεδίο εφαρμογής 
της παρούσας παραγράφου δύναται να επεκταθεί σε 
τελικούς χρήστες που είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις,μι-
κρές και μεσαίες επιχειρήσεις και μη κερδοσκοπικοί ορ-γανισμοί.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9736 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να μην επιβάλει τις απαιτήσεις που 
αναφέρονται στην παρ. 2 στο σύνολο ή σε μέρος της 
Ελληνικής Επικράτειας, εάν κρίνει ότι η ευκολία είναι 
ευρέως διαθέσιμη.
Άρθρο 197
Κόστος των υποχρεώσεων Καθολικής Υπηρεσίας(άρθρο 89 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. κρίνει ότι η παροχή υπηρεσίας επαρ-
κούς ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο, όπως ορί-
ζεται στην παρ. 3 του άρθρου 192, και υπηρεσιών φωνη-
τικών επικοινωνιών, όπως καθορίζεται στα άρθρα 192, 
193 και 194, ή η συνέχιση της υφιστάμενης Καθολικής 
Υπηρεσίας, όπως καθορίζεται στο άρθρο 195, ενδέχε-
ται να συνιστά αθέμιτη επιβάρυνση για τους παρόχους 
αυτών των υπηρεσιών που ζητούν αντισταθμιστικό 
αντάλλαγμα, η Ε.Ε.Τ.Τ. υπολογίζει το καθαρό κόστος της 
εν λόγω παροχής.
Για τον σκοπό αυτόν, η Ε.Ε.Τ.Τ.:
α) υπολογίζει το καθαρό κόστος των υποχρεώσεων 
Καθολικής Υπηρεσίας, λαμβάνοντας υπόψη το τυχόν 
αγοραίο όφελος που αποκομίζει ένας πάροχος που εξα-
σφαλίζει υπηρεσία επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης 
στο διαδίκτυο, όπως ορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 192 
παρ. 3, και υπηρεσία φωνητικών υπηρεσιών, όπως προ-βλέπεται στα άρθρα 192, 193 και 194 ή τη συνέχιση της υφιστάμενης Καθολικής Υπηρεσίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 195, σύμφωνα με το Παράρτημα VII, ή
β) χρησιμοποιεί το καθαρό κόστος παροχής Καθολικής 
Υπηρεσίας, το οποίο υπολογίζεται με μηχανισμό ορι-
σμού, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 194.
2. Οι λογαριασμοί και άλλες πληροφορίες, στις οποίες 
βασίζεται ο υπολογισμός του καθαρού κόστους των υπο-
χρεώσεων Καθολικής Υπηρεσίας βάσει της περ. α΄ της 
παρ. 1, ελέγχονται ή εξετάζονται από την Ε.Ε.Τ.Τ. ή φορέα 
ανεξάρτητο από τα ενδιαφερόμενα μέρη που ορίζεται από την Ε.Ε.Τ.Τ. Τα αποτελέσματα του υπολογισμού του κόστους και τα πορίσματα του ελέγχου δημοσιοποιού-νται στην ιστοσελίδα της Ε.Ε.Τ.Τ.
Άρθρο 198
Χρηματοδότηση των υποχρεώσεων Καθολικής Υπηρεσίας(άρθρο 90 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Με απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Ψηφι-
ακής Διακυβέρνησης, η οποία εκδίδεται κατόπιν εισήγη-
σης της Ε.Ε.Τ.Τ., καθορίζονται ο τρόπος χρηματοδότησης 
της Καθολικής Υπηρεσίας και ο μηχανισμός αποζημίω-
σης καθορισμένης επιχείρησης για το καθαρό κόστος 
της Καθολικής Υπηρεσίας, υπό διαφανείς συνθήκες, 
από τους παρόχους δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών, εφόσον, βάσει του υπολογισμού 
του καθαρού κόστους που αναφέρεται στο άρθρο 197 
του παρόντος Μέρους, η Ε.Ε.Τ.Τ. αποφαίνεται ότι ένας 
πάροχος υφίσταται αθέμιτη επιβάρυνση και μετά από 
αίτημα του ενδιαφερομένου παρόχου. Με όμοια από-
φαση, η οποία εκδίδεται κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., 
καθορίζεται ο μηχανισμός επιμερισμού τον οποίο δια-χειρίζεται η Ε.Ε.Τ.Τ. ή φορέας ανεξάρτητος από τους δι-
καιούχους που εποπτεύεται από την Ε.Ε.Τ.Τ., οι αρχές που 
διέπουν τον ως άνω μηχανισμό, καθώς και κάθε αναγκαία 
λεπτομέρεια. Το συνολικό ποσό της αποζημίωσης σε 
καμία περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει το καθαρό 
κόστος, όπως υπολογίζεται σύμφωνα με το άρθρο 197, 
των υποχρεώσεων που θεσπίζονται με τα άρθρα 192 
έως 195. Από την υποχρέωση συνεισφοράς μπορούν να 
εξαιρούνται επιχειρήσεις ο κύκλος εργασιών των οποίων 
δεν υπερβαίνει ένα εύλογο όριο, το οποίο καθορίζεται 
στην ίδια απόφαση.
2. Ο μηχανισμός επιμερισμού τηρεί τις αρχές της δι-
αφάνειας, της ελάχιστης δυνατής στρέβλωσης της αγο-
ράς, της αμεροληψίας και της αναλογικότητας, σύμφωνα 
με τις αρχές του Παραρτήματος VΙΙ, Μέρος Β΄.
Με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. κάθε επιβάρυνση που σχετί-
ζεται με τον επιμερισμό του κόστους των υποχρεώσεων 
Καθολικής Υπηρεσίας διαχωρίζεται και προσδιορίζεται 
χωριστά για κάθε επιχείρηση. Οι εν λόγω επιβαρύνσεις 
δεν επιβάλλονται ούτε εισπράττονται από επιχειρήσεις 
που δεν παρέχουν υπηρεσίες στην Ελληνική Επικράτεια.
Άρθρο 199
Διαφάνεια(άρθρο 91 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν το καθαρό κόστος των υποχρεώσεων Καθο-
λικής Υπηρεσίας, πρόκειται να υπολογιστεί σύμφωνα 
με το άρθρο 197, η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι οι αρχές που διέπουν τον υπολογισμό του καθαρού κόστους, καθώς και οι λεπτομέρειες της μεθοδολογίας που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί, δημοσιοποιούνται.
Όταν θεσπίζεται μηχανισμός επιμερισμού του καθα-
ρού κόστους των υποχρεώσεων Καθολικής Υπηρεσίας, 
όπως αναφέρεται στην παρ. 2 του άρθρου 198, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
εξασφαλίζει ότι δημοσιοποιούνται οι αρχές που διέπουν 
τον επιμερισμό του κόστους και την αντιστάθμιση του καθαρού κόστους.
2. Η Ε.Ε.T.T., με την επιφύλαξη των ενωσιακών και εθνι-
κών κανόνων για το εμπορικό απόρρητο, δημοσιεύει 
ετήσια έκθεση με την οποία παρέχονται οι λεπτομέρειες 
του υπολογιζόμενου κόστους των υποχρεώσεων Καθολι-
κής Υπηρεσίας, με προσδιορισμό της συνεισφοράς όλων 
των σχετικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένου τυ-
χόν αγοραίου οφέλους που αποκομίζουν ενδεχομένως 
οι επιχειρήσεις δυνάμει των υποχρεώσεων Καθολικής 
Υπηρεσίας που καθορίζονται στα άρθρα 192 έως 195.
Άρθρο 200
Πρόσθετες υποχρεωτικές υπηρεσίες
(άρθρο 92 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, κατόπιν εισήγησης της Ε.Ε.Τ.Τ., μπορούν να καθορί-
ζονται πρόσθετες υπηρεσίες που πρέπει να είναι διαθέ-
σιμες στο κοινό εντός της Ελληνικής Επικράτειας, πέραν 
των υπηρεσιών που περιλαμβ άνονται στις υποχρεώσεις 
Καθολικής Υπηρεσίας που αναφέρονται στα άρθρα 192 
έως 195. Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν επιβάλλεται μη-χανισμός αποζημίωσης συγκεκριμένων επιχειρήσεων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9737 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΕΝΟΤΗΤΑ II
ΠΟΡΟΙ ΑΡΙΘΜΟΔΟΤΗΣΗΣ
Άρθρο 201
Πόροι αριθμοδότησης(άρθρο 93 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης εκδίδει, μετά 
από σχετική εισήγηση της Ε.Ε.Τ.Τ., το Εθνικό Σχέδιο Αριθ-
μοδότησης (Ε.Σ.Α.). με την επιφύλαξη περιορισμών που 
επιβάλλονται για λόγους εθνικής ασφάλειας. Το Ε.Σ.Α. 
διασφαλίζει την παροχή επαρκούς πλήθους αριθμών 
και σειρών αριθμών, σε όλες τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών, που παρέχονται στο κοινό.
Με Κανονισμό της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζονται οι διαδικασίες, 
οι προϋποθέσεις και οι λεπτομέρειες για την χορήγη-
ση δικαιωμάτων χρήσης αριθμών, οι κανόνες για την 
αποδοτική χρήση των εν λόγω πόρων αριθμοδότησης, 
καθώς και κάθε λεπτομέρειας σχετική με την άσκηση 
των αρμοδιοτήτων της Ε.Ε.Τ.Τ., σύμφωνα με τα άρθρα 
201 έως 204.
Οι διαδικασίες για τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης 
αριθμών είναι αντικειμενικές, διαφανείς, αμερόληπτες, αναλογικές και ανοικτές.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. διαχειρίζεται το Ε.Σ.Α., εκχωρεί, δεσμεύει, 
ανακαλεί ή περιορίζει τα δικαιώματα χρήσης αριθμών 
ή ομάδων αριθμών, εποπτεύει την εφαρμογή του και 
καθορίζει τα τέλη εκχώρησης και χρήσης των αριθμών.
2. H E.E.T.T. δύναται επίσης να χορηγεί δικαιώματα 
χρήσης για πόρους αριθμοδότησης από το Ε.Σ.Α. για 
την παροχή συγκεκριμένων υπηρεσιών σε επιχειρήσεις 
εκτός από παρόχους δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονι-
κών επικοινωνιών, υπό την προϋπόθεση ότι διατίθενται 
επαρκείς πόροι αριθμοδότησης για να ικανοποιείται 
η τρέχουσα και η προβλέψιμη μελλοντική ζήτηση. Οι 
επιχειρήσεις αυτές αποδεικνύουν την ικανότητά τους 
να διαχειρίζονται τους πόρους αριθμοδότησης και να 
πληρούν όλες τις σχετικές απαιτήσεις που καθορίζονται, 
σύμφωνα με το άρθρο 202. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να ανα-
στέλλει την περαιτέρω χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης 
για πόρους αριθμοδότησης σε αυτές τις επιχειρήσεις 
αν αποδεικνύεται ότι υπάρχει κίνδυνος εξάντλησης των πόρων αριθμοδότησης.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μεριμνά, ώστε το Ε.Σ.Α. και οι διαδικασίες 
αριθμοδότησης να εφαρμόζονται κατά τρόπον ο οποίος 
να εξασφαλίζει ίση μεταχείριση σε όλους τους παρόχους 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών που είναι διαθέ-
σιμες στο κοινό και στις επιχειρήσεις που είναι επιλέξιμες 
σύμφωνα με την παρ. 2. Επιχείρηση στην οποία έχει χο-
ρηγηθεί το δικαίωμα χρήσης πόρων αριθμοδότησης δεν 
προβαίνει σε διακρίσεις σε βάρος άλλων παρόχων υπη-
ρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών όσον αφορά τους 
πόρους αριθμοδότησης που χρησιμοποιούνται για την παροχή πρόσβασης στις υπηρεσίες τους.
4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. στον Κανονισμό της παρ. 1 ορίζει σειρά 
μη γεωγραφικών αριθμών που είναι δυνατό να χρησι-
μοποιηθούν για την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών εκτός από τις υπηρεσίες διαπροσωπικών 
επικοινωνιών, σε ολόκληρη την επικράτεια της Ε.Ε., με 
την επιφύλαξη του Κανονισμού (ΕΕ) 531/2012 και της παρ. 2 του άρθρου 205. Σε περίπτωση που έχουν χο-
ρηγηθεί δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότησης, 
σύμφωνα με την παρ. 2 σε επιχειρήσεις εκτός από τους 
παρόχους δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινω-
νιών, η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται στις συγκε-
κριμένες υπηρεσίες για την παροχή των οποίων έχουν 
χορηγηθεί τα δικαιώματα χρήσης.
Οι αποφάσεις της Ε.Ε.Τ.Τ. με τις οποίες χορηγούνται 
τα δικαιώματα χρήσης αριθμών μπορούν να υπόκεινται 
μόνο σε όρους που αφορούν θέματα που απαριθμούνται 
στο Παράρτημα Ι΄ Μέρος Ε΄ και δεν επαναλαμβάνουν 
τους όρους της γενικής άδειας.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. διασφαλίζει, ότι οι όροι που απαριθμούνται 
στο Παράρτημα Ι, Μέρος Ε΄ και μπορούν να επισυνά-
πτονται για τα δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότη-σης που χρησιμοποιούνται για την παροχή υπηρεσιών εκτός Ελλάδος, καθώς και η επιβολή τους, είναι το ίδιο αυστηροί όσο οι όροι και η επιβολή που εφαρμόζονται σε υπηρεσίες που παρέχονται εντός Ελλάδος, σύμφωνα με το παρόν Μέρος. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει επίσης, σύμ-φωνα με την παρ. 6 του άρθρου 202, ότι οι πάροχοι που 
χρησιμοποιούν πόρους αριθμοδότησης του κωδικού 
της Ελλάδος σε άλλα κράτη - μέλη συμμορφώνονται με 
τους κανόνες προστασίας των καταναλωτών και λοιπούς 
εθνικούς κανόνες σχετικά με τη χρήση πόρων αριθμοδό-
τησης που εφαρμόζονται στα εν λόγω κράτη - μέλη όπου 
χρησιμοποιούνται οι πόροι αριθμοδότησης. Η υποχρέω-
ση αυτή ισχύει με την επιφύλαξη των εκτελεστικών εξου-
σιών των αρμόδιων αρχών των εν λόγω κρατών-μελών.
Για τον σκοπό δημιουργίας από τον BEREC βάσης δε-
δομένων για τους πόρους αριθμοδότησης με δικαίωμα 
εξωεδαφικής χρήσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. διαβιβάζει στον BEREC τις σχετικές πληροφο-ρίες.
5. Ο κωδικός «00» είναι ο τυποποιημένος διεθνής κω-
δικός πρόσβασης. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης, με σύμφωνη γνώμη της Ε.Ε.Τ.Τ. και κατόπιν συμφω-
νίας με τις αρμόδιες αρχές γειτονικών κρατών - μελών, 
δύναται να θεσπίζει ειδικούς διακανονισμούς για τη 
χρήση υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών βάσει 
αριθμών μεταξύ παρακείμενων θέσεων εκατέρωθεν των 
συνόρων μεταξύ Ελλάδος και γειτονικών κρατών - μελών.
Στο πλαίσιο αυτό, δύναται να συμφωνηθεί κοινό σχέ-
διο αριθμοδότησης για όλες ή για ειδικές κατηγορίες 
αριθμών.
Οι τελικοί χρήστες που επηρεάζονται από τους εν λόγω 
διακανονισμούς ή συμφωνίες ενημερώνονται πλήρως.
6. Με την επιφύλαξη του άρθρου  214, προάγεται 
η ασύρματη παροχή κατά την οποία δεν απαιτείται αλ-λαγή κάρτας ταυτοποίησης συνδρομητή, εφόσον είναι 
τεχνικά εφικτή, για να διευκολύνεται η αλλαγή παρόχων 
δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών από 
τελικούς χρήστες, ιδίως παρόχους και τελικούς χρήστες 
υπηρεσιών μηχανής προς μηχανή.
7. Το Ε.Σ.Α., καθώς και κάθε μεταγενέστερη προσθήκη 
ή τροποποίησή του, δημοσιεύεται, με την επιφύλαξη 
μόνο τυχόν περιορισμών που επιβάλλονται για λόγους 
εθνικής ασφάλειας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9738 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
8. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η Ε.Ε.Τ.Τ. 
κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους υποστηρίζουν 
την εναρμόνιση συγκεκριμένων αριθμών ή πεδίων αριθ-
μοδότησης στην Ε.Ε., όπου αυτή προάγει τη λειτουργία 
της εσωτερικής αγοράς και ταυτοχρόνως την ανάπτυξη πανευρωπαϊκών υπηρεσιών.
Άρθρο 202
Διαδικασία χορήγησης δικαιωμάτων χρήσης πόρων αριθμοδότησης(άρθρο 94 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όταν είναι απαραίτητη η χορήγηση μεμονωμένων 
δικαιωμάτων χρήσης πόρων αριθμοδότησης, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
χορηγεί τα δικαιώματα αυτά, κατόπιν αιτήματος, σε 
κάθε επιχείρηση για την παροχή δικτύων ή υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών που καλύπτονται από γε-
νική άδεια κατά το άρθρο 120, με την επιφύλαξη του 
άρθρου 121 και της περ. γ΄ της παρ. 1 του άρθρου 129, 
καθώς και τυχόν άλλων κανόνων που διασφαλίζουν την αποδοτική χρήση των εν λόγω πόρων αριθμοδότησης σύμφωνα με το παρόν Μέρος.
2. Τα δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότησης χο-
ρηγούνται μέσω ανοικτών, αντικειμενικών, διαφανών, 
αμερόληπτων και αναλογικών διαδικασιών.
Κατά τη χορήγηση δικαιωμάτων χρήσης πόρων αριθ-
μοδότησης, η Ε.Ε.Τ.Τ. προσδιορίζει κατά πόσο τα εν λόγω 
δικαιώματα μπορούν να μεταβιβαστούν από τον κάτοχο 
των δικαιωμάτων και υπό ποιους όρους.
Σε περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. χορηγεί δικαιώματα χρή-
σης πόρων αριθμοδότησης για περιορισμένη χρονική 
περίοδο, η διάρκεια της εν λόγω χρονικής περιόδου είναι 
κατάλληλη για τη σχετική υπη ρεσία δεδομένου του επι-
διωκόμενου στόχου, λαμβανομένης δεόντως υπόψη της 
αναγκαίας περιόδου για την απόσβεση της επένδυσης.
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει αποφάσεις για τη χορήγηση δικαι-
ωμάτων χρήσης πόρων αριθμοδότησης το συντομότερο 
δυνατό μετά την παραλαβή της πλήρους αίτησης και 
εντός τριών εβδομάδων στην περίπτωση πόρων αριθ-
μοδότησης που έχουν χορηγηθεί για συγκεκριμένους 
σκοπούς στο πλαίσιο του εθνικού σχεδίου αριθμοδότη-
σης. Οι εν λόγω αποφάσεις δημοσιοποιούνται.
4. Όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. έχει αποφασίσει, έπειτα από δια-
βούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη σύμφωνα με 
το άρθρο 131, ότι τα δικαιώματα χρήσης πόρων αριθ-
μοδότησης εξαιρετικής οικονομικής αξίας πρέπει να χο-
ρηγούνται με διαδικασίες ανταγωνιστικής ή συγκριτικής 
επιλογής, μπορεί να παρατείνει τη χρονική περίοδο των 
τριών (3) εβδομάδων που αναφέρεται στην παρ. 3 κατά επιπλέον τρεις (3) εβδομάδες το πολύ.
5. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δεν περιορίζει τον αριθμό των προς χο-
ρήγηση μεμονωμένων δικαιωμάτων χρήσης, εκτός εάν αυτό είναι απαραίτητο για τη διασφάλιση της αποδοτι-κής χρήσης των πόρων αριθμοδότησης.
6. Εάν τα δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότησης 
περιλαμβάνουν την εξωεδαφική χρήση τους εντός της 
Ε.Ε. σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 201, η E.E.T.T. 
θέτει ειδικούς όρους στα εν λόγω δικαιώματα χρήσης 
προκειμένου να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με όλους 
τους συναφείς εθνικούς κανόνες προστασίας των κα-ταναλωτών και το εθνικό δίκαιο σχετικά με τη χρήση 
πόρων αριθμοδότησης που εφαρμόζονται στα κράτη - 
μέλη όπου χρησιμοποιούνται οι πόροι αριθμοδότησης.
Κατόπιν αιτήματος από εθνική ρυθμιστική ή άλλη 
αρμόδια αρχή κράτους - μέλους όπου χρησιμοποιού-
νται οι  πόροι αριθμοδότησης που έχουν χορηγηθεί 
από την Ε.Ε.Τ.Τ., με το οποίο αποδεικνύεται παράβαση 
των συναφών κανόνων προστασίας των καταναλωτών 
ή της εθνικής νομοθεσίας σχετικά με τη χρήση πόρων 
αριθμοδότησης του εν λόγω κράτους - μέλους, η Ε.Ε.Τ.Τ. 
επιβάλλει τους όρους που τίθενται δυνάμει του πρώτου 
εδαφίου της παρούσας παραγράφου σύμφωνα με το άρ-
θρο 138, μεταξύ άλλων σε σοβαρές περιπτώσεις, με την 
ανάκληση των δικαιωμάτων εξωεδαφικής χρήσης για 
τους πόρους αριθμοδότησης που χορηγήθηκαν στην 
εκάστοτε επιχείρηση.
7. Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται επίσης όταν η Ε.Ε.Τ.Τ. 
χορηγεί δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότησης σε 
επιχειρήσεις εκτός από παρόχους δικτύων ή υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών σύμφωνα με την παρ. 2 του 
άρθρου 201.
Άρθρο 203
Τέλη για δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότησης(άρθρο 95 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει τέλη για τα δικαιώματα χρήσης πό-
ρων αριθμοδότησης τα οποία αντανακλούν την ανάγκη 
διασφάλισης της βέλτιστης χρήσης των εν λόγω πόρων. 
Τα εν λόγω τέλη είναι αντικειμενικά δικαιολογημένα, δι-αφανή, αμερόληπτα και αναλογικά προς τον επιδιωκό-μενο σκοπό και κατά τον καθορισμό τους λαμβάνονται υπόψη οι στόχοι του άρθρου 111.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. με απόφασή της ρυθμίζει τον τρόπο υπολο-
γισμού, τον τρόπο και την προθεσμία καταβολής των 
τελών που προβλέπονται στο παρόν άρθρο, καθώς και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.
Άρθρο 204
Ανοικτή τηλεφωνική γραμμή για αγνοούμενα παιδιά και γραμμή υποστήριξης για παιδιά(άρθρο 96 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι τελικοί χρήστες έχουν ατελώς πρόσβαση σε 
υπηρεσία που εξασφαλίζει τη λειτουργία ανοικτής τη-
λεφωνικής γραμμής για την καταγγελία περιπτώσεων 
που αφορούν αγνοούμενα παιδιά. Η ανοικτή τηλεφωνική 
γραμμή διατίθεται στον αριθμό «116000».
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ., με απόφασή της καθορίζει μέτρα που εξα-
σφαλίζουν ότι οι τελικοί χρήστες με αναπηρίες μπορούν 
να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες που παρέχονται στον 
αριθμό «116000» στον μέγιστο δυνατό βαθμό. Τα μέτρα 
που λαμβάνονται προκειμένου να διευκολύνεται η πρό-
σβαση των τελικών χρηστών με αναπηρίες σε αυτές τις 
υπηρεσίες, όταν ταξιδεύουν σε άλλα κράτη - μέλη βα-
σίζονται στη συμμόρφωση προς τα σχετικά πρότυπα ή 
προδιαγραφές που καθορίζονται, σύμφωνα με το άρ-
θρο 147.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9739 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
3. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει κατάλληλα μέτρα για να διασφα-
λίσει ότι η αρχή ή η επιχείρηση στην οποία έχει εκχω-
ρηθεί ο αριθμός «116000» διαθέτει τους απαραίτητους 
πόρους για τη λειτουργία της ανοικτής τηλεφωνικής 
γραμμής.
4. Κατά την εκχώρηση των αριθμών «116000» και, όταν 
ενδείκνυται, «116111», η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι οι αρχές 
ή επιχειρήσεις, στις οποίες αυτοί εκχωρούνται, ενημερώ-
νουν καταλλήλως τους τελικούς χρήστες για την ύπαρξη 
και τη χρήση των υπηρεσιών που παρέχονται από τους 
αριθμούς αυτούς.
Άρθρο 205
Πρόσβαση σε αριθμούς και υπηρεσίες(άρθρο 97 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όπου είναι οικονομικά εφικτό, και πλην της περι-
πτώσεως κατά την οποία καλούμενος τελικός χρήστης 
έχει επιλέξει για εμπορικούς λόγους να περιορίσει την 
πρόσβαση από καλούντες που βρίσκονται σε συγκεκρι-
μένες γεωγραφικές περιοχές, η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι τε-λικοί χρήστες μπορούν:
α) να έχουν πρόσβαση και να χρησιμοποιούν υπηρε-
σίες χρησιμοποιώντας μη γεωγραφικούς αριθμούς εντός 
της Ε.Ε., και
β) να έχουν πρόσβαση σε όλους τους αριθμούς που 
παρέχονται στην Ε.Ε., ανεξαρτήτως της τεχνολογίας και 
των συσκευών που χρησιμοποιεί ο φορέας εκμετάλλευ-
σης, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται οι αριθμοί που 
υπάρχουν στα εθνικά σχέδια αριθμοδότησης των κρα-
τών - μελών και οι παγκόσμιοι διεθνείς αριθμοί ατελών κλήσεων.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να ζητά από τους παρόχους δη-
μόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή διαθέσι-μων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
να παρεμποδίζουν κατά περίπτωση την πρόσβαση σε 
αριθμούς ή υπηρεσίες, όταν αυτό δικαιολογείται για 
λόγους απάτης ή κατάχρησης, και να απαιτεί ότι σε τέ-τοιες περιπτώσεις οι πάροχοι υπηρεσιών ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών παρακρατούν σχετικά έσοδα διασύνδεσης 
ή άλλων υπηρεσιών.
ΕΝΟΤΗΤΑ III
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΕΛΙΚΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ
Άρθρο 206
Εξαίρεση ορισμένων πολύ 
μικρών επιχειρήσεων 
(άρθρο 98 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Με την εξαίρεση των άρθρων 207 και 208, τα άρθρα 
206 έως 224 δεν ισχύουν για πολύ μικρές επιχειρήσεις 
που παρέχουν υπηρεσίες διαπροσωπικών επικοινωνιών 
ανεξαρτήτως αριθμών, εκτός εάν παρέχουν επίσης άλλες 
υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις που χαίρουν των εξαιρέσε-
ων του πρώτου εδαφίου υποχρεούνται πριν τη σύναψη 
σύμβασης με τελικούς χρήστες να τους ενημερώνουν 
για τις εξαιρέσεις αυτές.Άρθρο 207
Μη διακριτική μεταχείριση(άρθρο 99 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Οι πάροχοι δικτύων ή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών δεν εφαρμόζουν καμία διαφορετική απαίτηση 
ή γενικό όρο παροχής πρόσβασης στα δίκτυα ή υπηρε-σίες ή χρήσης τους σε τελικούς χρήστες για λόγους που 
συνδέονται με την εθνικότητα, τον τόπο κατοικίας ή τον 
τόπο εγκατάστασης του τελικού χρήστη, εκτός εάν αυτή 
η διαφορετική μεταχείριση δικαιολογείται αντικειμενικά.
Άρθρο 208Διασφάλιση θεμελιωδών δικαιωμάτων(άρθρο 100 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Τα μέτρα που λαμβάνονται και αφορούν στην πρό-
σβαση των τελικών χρηστών σε υπηρεσίες και εφαρ-
μογές ή τη χρήση τέτοιων υπηρεσιών και εφαρμογών 
από τους τελικούς χρήστες μέσω δικτύων ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών πρέπει να σέβονται τον Χάρτη Θεμελιω-
δών Δικαιωμάτων της Ένωσης («Χάρτης») και τις γενικές 
αρχές του ενωσιακού δικαίου.
2. Τα μέτρα που αφορούν την πρόσβαση των τελικών 
χρηστών σε υπηρεσίες και εφαρμογές ή τη χρήση τέ-
τοιων υπηρεσιών και εφαρμογών από τους τελικούς χρή-
στες μέσω δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, τα οποία 
ενδέχεται να περιορίζουν την άσκηση των δικαιωμάτων 
ή ελευθεριών που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη, επι-
βάλλονται μόνο εφόσον προβλέπονται από τον νόμο 
και σέβονται τα εν λόγω δικαιώματα ή ελευθερίες, είναι αναλογικά, αναγκαία, και ανταποκρίνονται πραγματικά 
σε στόχους γενικού συμφέροντος αναγνωρισμένους από 
το ενωσιακό δίκαιο ή στην ανάγκη να προστατευτούν 
τα δικαιώματα και οι ελευθερίες άλλων σύμφωνα με την 
παρ. 1 του άρθρου 52 του Χάρτη και τις γενικές αρχές του 
ενωσιακού δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώ-
ματος πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτης δίκης. 
Συνακολούθως, τα εν λόγω μέτρα λαμβάνονται μόνο 
εφόσον τηρείται η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας και 
υπάρχει σεβασμός του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή. 
Εξασφαλίζεται προηγούμενη, δίκαιη και αμερόληπτη 
διαδικασία, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος 
ακροάσεως του ενδιαφερομένου ή των ενδιαφερομέ-
νων, εφόσον συντρέχουν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις 
και διαδικασίες σε αποδεδειγμένως επείγουσες περιπτώ-
σεις, σύμφωνα με τον Χάρτη.
Άρθρο 209
Προβλέψεις για την προστασία των τελικών χρηστών(άρθρο 101 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η Ε.Ε.Τ.Τ. 
μεριμνούν ώστε τυχόν διατάξεις που θεσπίζονται για την 
προστασία των τελικών χρηστών να μην παρεκκλίνουν 
από τα άρθρα 210 έως 223.
Άρθρο 210
Απαιτήσεις πληροφοριών για συμβάσεις(άρθρο 102 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Προτού ο καταναλωτής δεσμευτεί με σύμβαση ή με 
οποιαδήποτε αντίστοιχη προσφορά, οι πάροχοι διαθέσι-
μων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9740 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
εκτός των υπηρεσιών μετάδοσης που χρησιμοποιούνται 
για την παροχή υπηρεσιών μηχανής προς μηχανή, παρέ-
χουν τις πληροφορίες που αναφέρονται στα άρθρα 3β 
και 4 της υπό στοιχεία Ζ1-891/2013 κοινής απόφασης 
των Yπουργών Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, Δι-
καιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
(Β΄ 2144) και επιπλέον τις πληροφορίες που αναφέρονται 
στο Παράρτημα VIIΙ του παρόντος νόμου, στο βαθμό 
που οι εν λόγω πληροφορίες αφορούν υπηρεσία την 
οποία παρέχουν.
Οι πληροφορίες παρέχονται με σαφή και κατανοητό 
τρόπο σε «σταθερό μέσο», όπως ορίζεται στο άρθρο 2 
της προαναφερόμενης κοινής υπουργικής απόφασης 
ή, όταν η παροχή σε σταθερό μέσο δεν είναι εφικτή, σε 
έγγραφο που μεταφορτώνεται εύκολα, το οποίο διατίθε-
ται από τον πάροχο. Ο πάροχος εφιστά με ενεργό τρόπο 
την προσοχή του καταναλωτή στη διαθεσιμότητα αυτού 
του εγγράφου και στη σημασία της μεταφόρτωσής του 
για σκοπούς τεκμηρίωσης, μελλοντικής αναφοράς και 
ακριβούς αναπαραγωγής.
Οι πληροφορίες παρέχονται, κατόπιν αιτήματος, σε 
μορφότυπο που είναι προσβάσιμος για τους τελικούς 
χρήστες με αναπηρίες, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο για την εναρμόνιση των απαιτήσεων προσβασιμότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών.
2. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στις παρ. 1, 3 και 
5 παρέχονται επίσης σε τελικούς χρήστες οι οποίοι είναι πολύ μικρές ή μικρές επιχειρήσεις ή μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, εκτός εάν έχουν συμφωνήσει ρητώς να πα-
ραιτηθούν από το σύνολο ή μέρη των εν λόγω διατάξεων.
3. Οι πάροχοι διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλε-
κτρονικών επικοινωνιών, εκτός των υπηρεσιών μετάδο-
σης που χρησιμοποιούνται για την παροχή υπηρεσιών 
μηχανής προς μηχανή, παρέχουν στους καταναλωτές 
σύντομη και ευανάγνωστη συνοπτική σύμβαση. Στην 
εν λόγω συνοπτική σύμβαση προσδιορίζονται τα κύ-
ρια στοιχεία των απαιτήσεων πληροφοριών σύμφωνα 
με την παρ. 1. Αυτά τα κύρια στοιχεία περιλαμβάνουν 
τουλάχιστον:
α) την ονομασία, τη διεύθυνση και τα στοιχεία επικοι-
νωνίας του παρόχου και, εφόσον είναι διαφορετικά, τα 
στοιχεία επικοινωνίας για την υποβολή καταγγελιών,
β) τα κύρια χαρακτηριστικά κάθε παρεχόμενης υπη-
ρεσίας,
γ) τις αντίστοιχες τιμές για την ενεργοποίηση της υπη-
ρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών και για οποιαδήποτε 
περιοδικά ή καταναλωτικά τέλη, όταν η υπηρεσία παρέ-
χεται έναντι άμεσης καταβολής χρημάτων,
δ) τη διάρκεια της σύμβασης και τους όρους για την 
ανανέωση και την καταγγελία της,
ε) τον βαθμό στον οποίο τα προϊόντα και οι υπηρεσίες 
είναι σχεδιασμένα για τελικούς χρήστες με αναπηρίες,
στ) όσον αφορά τις υπηρεσίες πρόσβασης στο διαδί-
κτυο, σύνοψη των πληροφοριών που απαιτούνται σύμ-φωνα με τα στοιχεία δ΄ και ε΄ της παρ. 1 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2120.
Οι πάροχοι που υπόκεινται στις υποχρεώσεις της 
παρ. 1 συμπληρώνουν δεόντως το υπόδειγμα συνοπτι-
κής σύμβασης, το οποίο εκδίδεται με εκτελεστική πράξη της Επιτροπής σε εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 102 
της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, με τις απαιτούμενες πλη-
ροφορίες και παρέχουν τη συνοπτική σύμβαση ατελώς 
στους καταναλωτές, πριν από τη σύναψη της σύμβασης, 
συμπεριλαμβανομένων των εξ αποστάσεως συμβάσεων. 
Εάν, για αντικειμενικούς τεχνικούς λόγους, είναι αδύνατη 
η παροχή της συνοπτικής σύμβασης τη συγκεκριμένη 
χρονική στιγμή, παρέχεται αργότερα χωρίς αδικαιολόγη-
τη καθυστέρηση, και η σύμβαση παράγει αποτελέσματα 
όταν ο καταναλωτής επιβεβαιώσει τη συμφωνία του μετά 
την παραλαβή της συνοπτικής σύμβασης.
4. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στις παρ. 1 και 
3 καθίστανται αναπόσπαστο τμήμα της σύμβασης και 
δεν μεταβάλλονται εκτός ρητής συμφωνίας των συμ-
βαλλόμενων μερών.
5. Όταν υπηρεσίες πρόσβασης στο διαδίκτυο ή δια-
θέσιμες στο κοινό υπηρεσίες διαπροσωπικών επικοι-
νωνιών χρεώνονται βάσει κατανάλωσης είτε χρόνου ή 
όγκου, οι πάροχοί τους προσφέρουν στους καταναλωτές 
τη δυνατότητα να παρακολουθούν και να ελέγχουν τη 
χρήση καθεμίας από τις εν λόγω υπηρεσίες. Η διευκό-
λυνση αυτή περιλαμβάνει την πρόσβαση σε έγκαιρη 
πληροφόρηση σχετικά με το  επίπεδο κατανάλωσης 
των υπηρεσιών που περιλαμβάνονται σε τιμολογιακό 
πρόγραμμα. Ειδικότερα, οι πάροχοι γνωστοποιούν στους 
καταναλωτές προτού καλυφθούν τα όρια κατανάλωσης, 
τα οποία θεσπίζονται από την Ε.Ε.Τ.Τ. και τα οποία εμπε-
ριέχονται στο τιμολογιακό τους πρόγραμμα, και όταν 
έχει ολοκληρωθεί η κατανάλωση υπηρεσίας που εμπε-ριέχεται στο τιμολογιακό τους πρόγραμμα.
6. Η Ε.Ε.Τ.Τ., εφόσον το κρίνει αναγκαίο, απαιτεί από 
τους παρόχους να παρέχουν επιπρόσθετες πληροφορίες 
σχετικά με το επίπεδο κατανάλωσης και να εμποδίζουν προσωρινά την περαιτέρω χρήση της εκάστοτε υπηρε-
σίας, όταν υπάρχει υπέρβαση ενός χρηματικού ορίου ή 
ορίου όγκου που καθορίζεται από την ίδια.
Άρθρο 211
Διαφάνεια, σύγκριση προσφορών και δημοσίευση πληροφοριών (άρθρο 103 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι, εάν οι πάροχοι υπηρεσι-
ών πρόσβασης στο διαδίκτυο ή διαθέσιμων στο κοινό 
υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών εξαρτούν 
από όρους και προϋποθέσεις την παροχή των εν λόγω 
υπηρεσιών, οι πληροφορίες που αναφέρονται στο Πα-
ράρτημα ΙΧ δημοσιεύονται σε μορφή που είναι σαφής, κατανοητή, μηχανικώς αναγνώσιμη και προσβάσιμη σε τελικούς χρήστες με αναπηρίες σύμφωνα με το ενωσια-κό δίκαιο για την εναρμόνιση των απαιτήσεων προσβα-
σιμότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών, από όλους 
τους εν λόγω παρόχους. Οι εν λόγω πληροφορίες επικαι-
ροποιούνται τακτικά. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται να προσδιορίζει 
πρόσθετες απαιτήσεις σε σχέση με τη μορφή υπό την 
οποία πρέπει να δημοσιεύονται αυτές οι πληροφορίες. 
Οι πληροφορίες διαβιβάζονται, κατόπιν αιτήματος, στην 
Ε.Ε.Τ.Τ. πριν δημοσιευθούν.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει, ότι οι τελικοί χρήστες έχουν 
πρόσβαση ατελώς σε τουλάχιστον ένα ανεξάρτητο ερ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9741 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
γαλείο σύγκρισης που τους επιτρέπει να συγκρίνουν και 
να αξιολογούν διάφορες υπηρεσίες πρόσβασης στο δια-
δίκτυο και διαθέσιμες στο κοινό υπηρεσίες διαπροσωπι-
κών επικοινωνιών βάσει αριθμών, και, κατά περίπτωση, 
διαθέσιμες στο κοινό υπηρεσίες διαπροσωπικών επικοι-
νωνιών ανεξαρτήτως αριθμών, όσον αφορά:
α) τις τιμές και τα τιμολόγια υπηρεσιών που παρέχονται 
έναντι άμεσων χρηματικών καταβολών είτε περιοδικών 
είτε βάσει κατανάλωσης και
β) την ποιότητα των επιδόσεων των υπηρεσιών, εφό-
σον προσφέρεται ελάχιστη ποιό τητα υπηρεσίας ή η επι-
χείρηση υποχρεούται να δημοσιεύει αυτές τις πληροφο-
ρίες βάσει του άρθρου 212.
3. Το εργαλείο σύγκρισης που αναφέρεται στην παρ. 2:
α) λειτουργεί ανεξάρτητα από τους παρόχους των εν 
λόγω υπηρεσιών, διασφαλίζοντας ότι οι πάροχοι των εν 
λόγω υπηρεσιών έχουν ίση μεταχείριση στα αποτελέ-
σματα της αναζήτησης,
β) δημοσιοποιεί με σαφήνεια τους ιδιοκτήτες και φο-
ρείς εκμετάλλευσης του εργαλείου σύγκρισης,
γ) ορίζει σαφή και αντικειμενικά κριτήρια στα οποία 
βασίζεται η σύγκριση,
δ) χρησιμοποιεί απλή και σαφή γλώσσα,ε) παρέχει ακριβή και επικαιροποιημένη πληροφόρη-
ση και αναφέρει τον χρόνο της τελευταίας επικαιροποί-ησης,
στ) είναι ανοικτό σε κάθε πάροχο υπηρεσιών πρόσβα-
σης στο διαδίκτυο ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών που καθιστά διαθέσιμες 
τις σχετικές πληροφορίες, περιλαμβάνει δε ευρύ φάσμα 
προσφορών που καλύπτουν σημαντικό μέρος της αγο-
ράς και, αν οι προβαλλόμενες πληροφορίες δεν απο-
τελούν πλήρη επισκόπηση της αγοράς, σαφή σχετική 
δήλωση, πριν από την απεικόνιση των αποτελεσμάτων,
ζ) παρέχει αποτελεσματική διαδικασία για την καταγ-
γελία εσφαλμένης πληροφόρησης,
η) περιλαμβάνει τη δυνατότητα να συγκρίνονται οι τι-
μές, τα τιμολόγια και η ποιότητα επιδόσεων των υπηρε-
σιών μεταξύ των διαφόρων προσφορών που είναι δι-
αθέσιμες στους καταναλωτές και, μεταξύ των εν λόγω 
προσφορών και των τυποποιημένων διαθέσιμων στο 
κοινό προσφορών προς άλλους τελικούς χρήστες.
Τα εργαλεία σύγκρισης που πληρούν τις απαιτήσεις 
των περ. α΄ έως η΄ πιστοποιούνται, κατόπιν αιτήματος 
του παρόχου του εργαλείου, από την Ε.Ε.Τ.Τ.
Στην περίπτωση, όπου η Ε.Ε.Τ.Τ. διαπιστώνει ότι αυτές 
οι ευκολίες δεν είναι διαθέσιμες στο κοινό δωρεάν ή σε εύλογη τιμή, μεριμνά ώστε είτε η ίδια είτε μέσω τρίτων 
φορέων είτε διαπιστευμένοι από την ίδια φορείς να τις δι-
αθέτουν στο κοινό. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύναται με απόφασή της να 
χορηγεί σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, κατόπιν αιτήσεως, 
σχετικό πιστοποιητικό συμμόρφωσης. Με απόφαση της 
Ε.Ε.Τ.Τ. ρυθμίζεται κάθε σχετικό θέμα, συμπεριλαμβανο-
μένων και των σχετικών τελών και ιδίως η διαδικασία για 
την υποβολή της σχετικής αίτησης, καθώς και τα κριτή-ρια που θα πρέπει να πληρούνται για τη χορήγηση του 
ανωτέρω πιστοποιητικού συμμόρφωσης. Η Ε.Ε.Τ.Τ., κατό-
πιν διαβούλευσης σύμφωνα με το άρθρο 131, καθορίζει 
τις πληροφορίες, τη μορφή και τη συχνότητα στην οποία πρέπει να παρέχονται από τους παρόχους δικτύων ή/και 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών προκειμένου να 
υπάρχουν οι αναγκαίες πληροφορίες για τη διάθεση των 
ως άνω ευκολιών στο κοινό.
Τρίτα μέρη έχουν δικαίωμα να χρησιμοποιούν ατελώς 
και σε ανοικτούς μορφότυπους δεδομένων τις πληρο-
φορίες που δημοσιεύονται από παρόχους υπηρεσιών 
πρόσβασης στο διαδίκτυο ή διαθέσιμων στο κοινό υπη-
ρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών, με σκοπό τη διά-
θεση τέτοιου είδους ανεξάρτητων εργαλείων σύγκρισης.
4. Οι πάροχοι υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο 
ή διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών διαπροσωπικών 
επικοινωνιών βάσει αριθμών, ή και των δύο, υποχρε-
ούνται, κατόπιν απόφασης του Υπουργού Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, να διανέμουν ατελώς πληροφορίες 
δημοσίου συμφέροντος σε υφιστάμενους και νέους τε-λικούς χρήστες, κατά περίπτωση, με τα μέσα που χρη-σιμοποιούν συνήθως για τις επικοινωνίες τους με τους τελικούς χρήστες. Σε αυτήν την περίπτωση, οι εν λόγω πληροφορίες δημοσίου συμφέροντος παρέχονται από 
τις αρμόδιες δημόσιες αρχές στον Υπουργό Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης σε τυποποιημένη μορφή και καλύπτουν, 
μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα θέματα:
α) τις πλέον κοινές χρήσεις των υπηρεσιών πρόσβασης 
στο διαδίκτυο και των διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών 
διαπροσωπικών επικοινωνιών βάσει αριθμών με σκοπό την ενασχόληση με παράνομες ενέργειες ή τη διάδοση 
επιβλαβούς περιεχομένου, ιδίως όταν είναι δυνατό να 
θίξουν τον σεβασμό των δικαιωμάτων και των ελευθε-ριών άλλων, περιλαμβανομένων των παραβιάσεων των 
δικαιωμάτων προστασίας των δεδομένων, των δικαι-
ωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών 
δικαιωμάτων, και τις νομικές τους επιπτώσεις, και
β) τα μέσα προστασίας έναντι κινδύνων που απειλούν 
την προσωπική ασφάλεια, την ιδιωτική ζωή και τα δε-
δομένα προσωπικού χαρακτήρα κατά τη χρήση υπη-
ρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο και διαθέσιμων στο 
κοινό υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών βάσει 
αριθμών.
Άρθρο 212
Ποιότητα υπηρεσίας σχετικά με τις 
υπηρεσίες πρόσβασης στο διαδίκτυο και τις διαθέσιμες στο κοινό υπηρεσίες 
διαπροσωπικών επικοινωνιών
(άρθρο 104 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. με απόφασή της μετά από δημόσια δια-
βούλευση, δύναται να απαιτεί από παρόχους υπηρεσι-
ών πρόσβασης στο διαδίκτυο και διαθέσιμων στο κοινό 
υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών, να δημοσιεύ-
ουν κατανοητές, συγκρίσιμες, αξιόπιστες, φιλικές προς 
τον χρήστη και επικαιροποιημένες πληροφορίες για τους 
τελικούς χρήστες σχετικά με την ποιότητα των υπηρε-
σιών τους, στον βαθμό που ελέγχουν τουλάχιστον ορι-
σμένα στοιχεία του δικτύου, είτε άμεσα είτε βάσει συμ-
φωνίας σε επίπεδο υπηρεσιών για τον σκοπό αυτόν, και σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται ώστε να διασφα-λίζεται ισοδυναμία πρόσβασης σε τελικούς χρήστες με αναπηρίες. Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί επίσης να απαιτεί από τους 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9742 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
παρόχους διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών διαπροσω-
πικών επικοινωνιών να ενημερώνουν τους καταναλωτές 
εάν η ποιότητα των υπηρεσ ιών που παρέχουν εξαρτάται 
από τυχόν εξωτερικούς παράγοντες, όπως ο έλεγχος της 
μετάδοσης σήματος ή η συνδεσιμότητα του δικτύου.
Οι πληροφορίες αυτές διαβιβάζονται, κατόπιν αιτήμα-
τος, στην Ε.Ε.Τ.Τ. και, κατά περίπτωση, σε άλλες αρμόδιες 
αρχές πριν δημοσιευθούν.
Τα μέτρα για τη διασφάλιση της ποιότητας της υπηρε-
σίας συμμορφώνονται με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2015/2120.
2. Με απόφασή της, η Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζει, λαμβάνοντας 
ιδιαιτέρως υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές του 
BEREC, τις προς μέτρηση παραμέτρους ποιότητας της 
υπηρεσίας, τις εφαρμοστέες μεθόδους μέτρησης, και 
το περιεχόμενο, τη μορφή και τον τρόπο δημοσίευσης 
των πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων πιθανών μη-
χανισμών πιστοποίησης της ποιότητας. Ανάλογα με την 
περίπτωση, χρησιμοποιούνται οι παράμετροι, οι ορισμοί 
και οι μέθοδοι μέτρησης που περιέχονται στο Παράρ-
τημα X.
Άρθρο 213
Διάρκεια και καταγγελία της σύμβασης(άρθρο 105 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. ελέγχει και μεριμνά, με την επιφύλαξη της 
όποιας ελάχιστης διάρκειας σύμβασης, ότι οι όροι και 
οι διαδικασίες καταγγελίας της σύμβασης δεν αποτε-
λούν αντικίνητρο για την αλλαγή παρόχου υπηρεσιών. 
Οι συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ καταναλωτών 
και παρόχων διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών, εκτός των υπηρεσιών διαπροσω-
πικών επικοινωνιών ανεξαρτήτως αριθμών και, εκτός 
των υπηρεσιών μετάδοσης που χρησιμοποιούνται για 
την παροχή υπηρεσιών μηχανής προς μηχανή, δεν επι-
βάλλουν περίοδο δέσμευσης άνω των είκοσι τεσσάρων (24) μηνών.
Η παρούσα παράγραφος δεν εφαρμόζεται όσον αφο-
ρά τη διάρκεια σύμβασης που προβλέπει την πληρωμή σε δόσεις, αν ο καταναλωτής έχει συμφωνήσει σε ξεχω-
ριστή σύμβαση να καταβάλλει πληρωμές σε δόσεις απο-
κλειστικά για την εγκατάσταση υλικής σύνδεσης, ιδίως 
με δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας. Οι συμβάσεις 
που προβλέπουν την πληρωμή σε δόσεις και αφορούν 
την εγκατάσταση υλικής σύνδεσης δεν περιλαμβάνουν 
τερματικό εξοπλισμό, όπως δρομολογητή ή μόντεμ, και 
δεν αποκλείουν τους καταναλωτές από το να ασκήσουν 
τα δικαιώματά τους βάσει του παρόντος άρθρου.
2. Η παρ. 1 εφαρμόζεται επίσης σε τελικούς χρήστες 
οι οποίοι είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις, μικρές επιχει-
ρήσεις ή μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, εκτός εάν αυτοί 
έχουν συμφωνήσει ρητώς να παραιτηθούν από τις εν 
λόγω διατάξεις.
3. Όταν σύμβαση ή νομοθεσία προβλέπει αυτόματη 
παράταση για σύμβαση υπηρεσιών ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών ορισμένης διάρκειας εκτός των υπηρεσιών 
διαπροσωπικών επικοινωνιών ανεξαρτήτως αριθμών και 
εκτός των υπηρεσιών μετάδοσης που χρησιμοποιούνται 
για την παροχή υπηρεσιών μηχανής προς μηχανή, μετά την εν λόγω παράταση, οι τελικοί χρήστες έχουν το δι-καίωμα να καταγγέλλουν τη σύμβαση ανά πάσα στιγμή 
με μέγιστη προθεσμία προειδοποίησης που καθορίζεται 
από την Ε.Ε.Τ.Τ. και σε κάθε περίπτωση δεν υπερβαίνει 
τον έναν μήνα και χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση εκτός των τελών για τη λήψη των υπηρεσιών κατά την 
περίοδο προειδοποίησης. Πριν από την αυτόματη πα-
ράταση της σύμβασης, οι πάροχοι ενημερώνουν τους 
τελικούς χρήστες, με εμφανή τρόπο, εγκαίρως και σε 
σταθερό μέσο, σχετικά με τη λήξη της συμβατικής δέ-
σμευσης και σχετικά με τα μέσα για την καταγγελία της 
σύμβασης. Επιπλέον, ταυτόχρονα, οι πάροχοι παρέχουν 
στους τελικούς χρήστες συμβουλές για τα καλύτερα 
τιμολόγια σε σχέση με τις υπηρεσίες τους. Οι πάροχοι 
παρέχουν στους τελικούς χρήστες πληροφορίες για τα καλύτερα τιμολόγια τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.
4. Οι τελικοί χρήστες έχουν το δικαίωμα να καταγγέλ-
λουν τη σύμβασή τους χωρίς καμία περαιτέρω οικονο-
μική επιβάρυνση κατόπιν κοινοποίησης αλλαγών στους 
συμβατικούς όρους που προτείνονται από τον πάροχο 
διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοι-
νωνιών, πλην των υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινω-
νιών ανεξαρτήτως αριθμών, εκτός αν οι προτεινόμενες 
αλλαγές είναι αποκλειστικά προς όφελος του τελικού 
χρήστη, είναι αυστηρώς διοικητικού χαρακτήρα και δεν 
έχουν αρνητικές επιπτώσεις στον τελικό χρήστη, ή επι-βάλλονται άμεσα από το ενωσιακό ή ελληνικό δίκαιο.
Οι πάροχοι κοινοποιούν κάθε αλλαγή των συμβατικών 
όρων στους τελικούς χρήστες, τουλάχιστον ένα μήνα 
νωρίτερα, και ταυτόχρονα τους ενημερώνουν για το δι-
καίωμά τους να καταγγείλουν τη σύμβασή τους χωρίς 
καμία περαιτέρω οικονομική επιβάρυνση αν δεν αποδέ-
χονται τους νέους όρους. Το δικαίωμα καταγγελίας της 
σύμβασης μπορεί να ασκείται σε χρόνο που προσδιο-
ρίζει η Ε.Ε.Τ.Τ. και δεν μπορεί να είναι μικρότερος από 
έναν (1) μήνα από την κοινοποίηση, ούτε να υπερβαίνει 
τους τρεις (3) μήνες από την κοινοποίηση. Η κοινοποίηση 
γίνεται με σαφή και κατανοητό τρόπο, σε σταθερό μέσο.
5. Οποιαδήποτε σημαντική συνεχιζόμενη ή συχνά 
επαναλαμβανόμενη απόκλιση μεταξύ της πραγματικής εκτέλεσης μιας υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών, εκτός των υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο ή των 
υπηρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών ανεξαρτήτως 
αριθμών, και της εκτέλεσης που αναφέρεται στη σύμ-
βαση εκλαμβάνεται ως βάση για την ενεργοποίηση των διορθωτικών μέσων που έχει στη διάθεσή του ο κατα-ναλωτής σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο, συμπεριλαμ-
βανομένου του δικαιώματος καταγγελίας της σύμβασης 
ατελώς.
6. Σε περίπτωση που ο τελικός χρήστης έχει το δικαί-
ωμα καταγγελίας σύμβασης για διαθέσιμες στο κοινό 
υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, εκτός των υπη-
ρεσιών διαπροσωπικών επικοινωνιών ανεξαρτήτως 
αριθμών, πριν από τη λήξη της συμφωνημένης διάρκειας 
της σύμβασης σύμφωνα με τον παρόντα νόμο ή άλλες 
διατάξεις του ενωσιακού ή του εθνικού δικαίου, ο τελικός 
χρήστης δεν οφείλει καμία αποζημίωση πέραν αυτής 
που αφορά τη διατήρηση επιδοτούμενου τερματικού 
εξοπλισμού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9743 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Σε περίπτωση που ο τελικός χρήστης επιλέξει να δια-
τηρήσει τερματικό εξοπλισμό που παρέχεται ως δέσμη 
κατά τη στιγμή σύναψης της σύμβασης, οποιαδήποτε 
οφειλόμενη αποζημίωση δεν υπερβαίνει την κατά χρο-
νική αναλογία αξία του όπως συμφωνήθηκε κατά τη 
στιγμή σύναψης της σύμβασης ή το τμήμα του τέλους 
υπηρεσίας που απομένει έως τη λήξη της σύμβασης, 
ανάλογα με το ποιο ποσό είναι μικρότερο.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. με απόφασή της μπορεί να καθορίσει άλλες 
μεθόδους υπολογισμού του ποσού της αποζημίωσης, 
υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω μέθοδοι δεν κατα-
λήγουν σε επίπεδο αποζημίωσης που υπερβαίνει την 
αποζημίωση, όπως υπολογίζεται σύμφωνα με το δεύ-
τερο εδάφιο.
Ο πάροχος αίρει κάθε όρο για τη χρήση τερματικού 
εξοπλισμού σε άλλα δίκτυα ατελώς σε περίοδο που δύ-ναται να καθορίσει με απόφασή της η Ε.Ε.Τ.Τ. και το αρ-γότερο κατά την καταβολή της αποζημίωσης.
7. Όσον αφορά τις υπηρεσίες μετάδοσης που χρησι-
μοποιούνται για υπηρεσίες μηχανής προς μηχανή, τα 
δικαιώματα που αναφέρονται στις παρ. 4 και 6 είναι στη 
διάθεση μόνο τελικών χρηστών που είναι καταναλωτές, 
πολύ μικρές επιχειρήσεις, μικρές επιχειρήσεις ή μη κερ-δοσκοπικοί οργανισμοί.
Άρθρο 214
Αλλαγή παρόχου και φορητότητα αριθμού(άρθρο 106 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Στην περίπτωση αλλαγής μεταξύ παρόχων υπηρε-
σιών πρόσβασης στο διαδίκτυο, οι εκάστοτε πάροχοι 
παρέχουν στον τελικό χρήστη επαρκείς πληροφορίες 
πριν και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αλλαγής και 
διασφαλίζουν τη συνέχεια της υπηρεσίας πρόσβασης 
στο διαδίκτυο, εκτός αν δεν είναι τεχνικά εφικτό. Ο πά-
ροχος, στον οποίο μεταφέρεται ο αριθμός, εξασφαλίζει ότι η ενεργοποίηση της υπηρε σίας πρόσβασης στο δι-
αδίκτυο επέρχεται εντός του συντομότερου δυνατού 
χρόνου κατά την ημερομηνία και εντός του χρονικού 
πλαισίου που συμφωνείται ρητώς με τον τελικό χρήστη. 
Ο μεταφέρων πάροχος εξακολουθεί να παρέχει την υπη-
ρεσία πρόσβασης στο διαδίκτυο με τους ίδιους όρους 
μέχρι την ενεργοποίηση της υπη ρεσίας πρόσβασης στο 
διαδίκτυο από τον υποδεχόμενο πάροχο. Η απώλεια 
υπηρεσίας κατά τη διαδικασία αλλαγής δεν υπερβαίνει 
τη μία εργάσιμη ημέρα.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. με σχετική απόφασή της καθορίζει την δι-
αδικασία αλλαγής παρόχου και φορητότητας αριθμού 
εξασφαλίζοντας την αποδοτικότητα και την απλότητά 
της για τον τελικό χρήστη.
2. Όλοι οι τελικοί χρήστες κάτοχοι αριθμών που υπάρ-
χουν στο εθνικό σχέδιο αριθμοδότησης έχουν το δικαί-
ωμα, μετά από σχετικό αίτημα, να διατηρούν τους αριθ-
μούς τους, ανεξαρτήτως της επιχείρησης που παρέχει 
την υπηρεσία, σύμφωνα με το Παράρτημα VI, Μέρος Γ΄.
3. Όταν ο τελικός χρήστης καταγγέλλει σύμβαση, μπο-
ρεί να διατηρήσει το δικαίωμα μεταφοράς αριθμού από 
το εθνικό σχέδιο αριθμοδότησης σε άλλον πάροχο επί 
τουλάχιστον ένα (1) μήνα μετά την ημερομηνία της κα-ταγγελίας, εκτός εάν ο τελικός χρήστης παραιτηθεί του δικαιώματος αυτού.4. Η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει ότι η τιμολόγηση μεταξύ παρό-
χων υπηρεσιών όσον αφορά την παροχή φορητότητας 
του αριθμού αντανακλά το κόστος, και ότι δεν εφαρμό-ζονται άμεσες χρεώσεις σε τελικούς χρήστες.
5. Η μεταφορά αριθμών και η επακόλουθη ενεργο-
ποίησή τους πραγματοποιείται εντός της συντομότερης 
δυνατής προθεσμίας, στην ημερομηνία που έχει συμφω-
νηθεί ρητώς με τον τελικό χρήστη. Σε κάθε περίπτωση, 
η ενεργοποίηση του αριθμού των τελικών χρηστών που 
έχουν συνάψει συμφωνία για τη μεταφορά ενός αριθμού 
σε νέο πάροχο γίνεται μέσα σε μια εργάσιμη ημέρα από 
την ημερομηνία που έχει συμφωνηθεί με τον τελικό χρή-
στη. Σε περίπτωση αποτυχίας της διαδικασίας μεταφο-
ράς, ο μεταφέρων πάροχος επανενεργοποιεί τον αριθμό 
και τις σχετικές υπηρεσίες του τελικού χρήστη μέχρι την 
επιτυχή ολοκλήρωση της μεταφοράς. Ο μεταφέρων πά-
ροχος εξακολουθεί να παρέχει τις υπηρεσίες του με τους 
ίδιους όρους και προϋποθέσεις μέχρι την ενεργοποίηση 
των υπηρεσιών του υποδεχόμενου παρόχου. Σε κάθε 
περίπτωση, η απώλεια υπηρεσίας κατά τη διαδικασία 
αλλαγής παρόχου και μεταφοράς αριθμού δεν μπορεί 
να υπερβαίνει τη μία (1) εργάσιμη ημέρα. Οι φορείς εκ-μετάλλευσης, των οποίων τα δίκτυα ή οι ευκολίες πρό-
σβασης χρησιμοποιούνται είτε από τον μεταφέροντα 
είτε από τον υποδεχόμενο πάροχο είτε από αμφότερους, 
εξασφαλίζουν ότι δεν υπάρχε ι απώλεια υπηρεσίας που 
θα καθυστερούσε τη διαδικασία αλλαγής παρόχου και μεταφοράς αριθμού.
6. Ο υποδεχόμενος πάροχος συντονίζει τις διαδικασίες 
αλλαγής και μεταφοράς που προβλέπονται στις παρ. 1 
και 5 και τόσο ο υποδεχόμενος πάροχος όσο και ο με-
ταφέρων πάροχος συνεργάζονται με καλή πίστη. Δεν 
καθυστερούν ούτε καταχρώνται τις διαδικασίες αλλαγής 
και μεταφοράς, ούτε επίσης προβαίνουν σε μεταφορά 
αριθμών ή αλλαγή τελικών χρηστών χωρίς τη ρητή συ-
γκατάθεσή των τελικών χρηστών. Οι συμβάσεις των τελι-
κών χρηστών με τον μεταφέροντα πάροχο λύονται αυτο-
μάτως μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αλλαγής.
Η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να καθορίζει τις λεπτομέρειες των δια-
δικασιών αλλαγής και μεταφοράς αριθμών, λαμβάνοντας 
υπόψη τις εθνικές διατάξεις περί συμβάσεων, την τεχνική 
σκοπιμότητα και την ανάγκη για διατήρηση της συνέ-
χειας της υπηρεσίας προς τους τελικούς χρήστες. Αυτό 
περιλαμβάνει, εφόσον είναι τεχνικά εφικτό, την απαίτηση 
να ολοκληρωθεί η μεταφορά μέσω ασύρματης παροχής, 
εκτός εάν ζητηθεί κάτι διαφορετικό από τον τελικό χρή-
στη. Η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει επίσης κατάλληλα μέτρα με τα 
οποία διασφαλίζεται ότι οι τελικοί χρήστες ενημερώνο-
νται επαρκώς και προστατεύονται καθόλη τη διάρκεια 
των διαδικασιών αλλαγής και μεταφοράς και δεν μετα-φέρονται σε άλλον πάροχο παρά τη θέλησή τους.
Οι πάροχοι δότες επιστρέφουν κατόπιν αιτήματος 
κάθε πιστωτικό υπόλοιπο στους καταναλωτές και με 
τη χρήση προπληρωμένων υπηρεσιών. Η επιστροφή 
μπορεί να υπόκειται σε τέλος μόνον εάν αυτό προβλέ-
πεται στη σύμβαση. Οποιοδήποτε παρόμοιο τέλος είναι 
ανάλογο και αντίστοιχο με το πραγματικό κόστος που 
επωμίζεται ο μεταφέρων πάροχος για την προσφορά 
της επιστροφής.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9744 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
7. Η Ε.Ε.Τ.Τ. επιβάλλει κυρώσεις σύμφωνα με τα άρθρα 
137 και 138, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης παρόχου 
προς τις υποχρεώσεις του παρόντος άρθρου, συμπερι-λαμβανομένων των καθυστερήσεων ή των καταχρήσε-
ων στη μεταφορά από πάροχο ή για λογαριασμό του 
ή καταχρήσεων στη μεταφορά και την αλλαγή των δι-
αδικασιών και απώλειας συναντήσεων υπηρεσίας και 
εγκατάστασης.
8. Η Ε.Ε.Τ.Τ. θεσπίζει κανόνες για την αποζημίωση των 
τελικών χρηστών από τους παρόχους, σύμφωνα με τις 
αρχές της αναλογικότητας, της αντικειμενικότητας και 
της αποτελεσματικότητας στους τελικούς χρήστες από τους παρόχους σε περίπτωση μη συμμόρφωσης αυτών προς τις υποχρεώσεις που ορίζονται στο παρόν άρθρο, συμπεριλαμβανομένων των καθυστερήσεων ή των κα-
ταχρήσεων στη μεταφορά από πάροχο ή για λογαριασμό 
του ή καταχρήσεων στη μεταφορά και την αλλαγή των διαδικασιών και απώλειας συναντήσεων υπηρεσίας και εγκατάστασης.
9. Επιπλέον των πληροφοριών που απαιτούνται δυ-
νάμει του Παραρτήματος VIIΙ, η Ε.Ε.Τ.Τ. εξασφαλίζει, ότι 
οι τελικοί χρήστες ενημερώνονται επαρκώς σχετικά με 
την ύπαρξη των δικαιωμάτων αποζημίωσης που αναφέ-
ρονται στις παρ. 7 και 8.
Άρθρο 215
Δεσμοποιημένες προσφορές(άρθρο 107 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Αν δέσμη υπηρεσιών ή δέ σμη υπηρεσιών και τερμα-
τικού εξοπλισμού που προσφέρεται σε καταναλωτή πε-
ριλαμβάνει τουλάχιστον υπη ρεσία πρόσβασης στο δια-
δίκτυο ή διαθέσιμη στο κοινό υπηρεσία διαπροσωπικών 
επικοινωνιών βάσει αριθμών, εφαρμόζονται η παρ. 3 του 
άρθρου 210, η παρ. 1 του άρθρου 211, το άρθρο 213 και 
η παρ. 1 του άρθρου 214 σε όλα τα στοιχεία της δέσμης, 
συμπεριλαμβανομένων, τηρουμένων των αναλογιών, 
των στοιχείων εκείνων που διαφορετικά δεν καλύπτονται 
από τις εν λόγω διατάξεις.
2. Σε περίπτωση που ο καταναλωτής έχει δικαίωμα 
καταγγελίας, δυνάμει του ενωσιακού δικαίου ή του 
εθνικού δικαίου σε συμφωνία με το ενωσιακό δίκαιο, 
οποιουδήποτε στοιχείου της δέσμης που αναφέρεται 
στην παρ. 1, πριν από τη λήξη της συμφωνημένης διάρ-
κειας της σύμβασης, λόγω αδυναμίας συμμόρφωσης με 
τη σύμβαση ή αδυναμίας παροχής, ο καταναλωτής έχει 
το δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση όσον αφορά 
όλα τα στοιχεία της δέσμης.
3. Οποιαδήποτε συνδρομή σε πρόσθετες υπηρεσίες 
ή τερματικό εξοπλισμό που παρέχεται ή διανέμεται από 
τον ίδιο πάροχο υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο ή 
διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών διαπροσωπικών επι-
κοινωνιών βάσει αριθμών δεν οδηγεί σε παράταση της 
αρχικής διάρκειας της σύμβασης, στην οποία προστίθε-
νται οι εν λόγω υπηρεσίες ή ο τερματικός εξοπλισμός, 
εκτός αν ο καταναλωτής συμφωνήσει ρητά για το αντί-
θετο κατά τη σύναψη της συνδρομής σε πρόσθετες υπη-
ρεσίες ή τερματικό εξοπλισμό.
4. Οι παρ. 1 και 3 εφαρμόζονται επίσης στους τελι-
κούς χρήστες που είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις, μικρές επιχειρήσεις ή μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, εκτός εάν 
έχουν συμφωνήσει ρητώς να παραιτηθούν από το σύ-
νολο ή μέρη των εν λόγω διατάξεων.
Άρθρο 216
Διαθεσιμότητα των υπηρεσιών(άρθρο 108 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Προκειμένου να εξασφαλίζεται η μέγιστη δυνατή δι-
αθεσιμότητα υπηρεσ ιών φωνητικών επικοινωνιών και 
υπηρεσιών πρόσβασης στο διαδίκτυο που παρέχονται 
μέσω των δημόσιων δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνι-
ών, σε περίπτωση καταστροφικής βλάβης του δικτύου ή 
σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας, οι πάροχοι υποχρεούνται 
να λαμβάνουν όλα τα απαιτούμενα μέτρα. Οι πάροχοι 
υπηρεσιών φωνητικών επικοινωνιών υποχρεούνται να 
λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ατελώς ώστε να εξα-
σφαλίζουν αδιάλειπτη πρόσβαση σε υπηρεσίες έκτακτης 
ανάγκης και αδιάλειπτη διαβίβαση προειδοποιήσεων 
του κοινού. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Προστα-
σίας του Πολίτη, Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης, κατόπιν εισήγησης της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α.Δ.Α.Ε.) και γνώμης της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζονται οι ελάχιστες υποχρεώσεις προς τις 
οποίες οφείλουν να συμμορφώνονται οι επιχειρήσεις. 
Αρμόδιος φορέας για τον έλεγχο των επιχειρήσεων σχε-
τικά με την τήρηση των ανωτέρω ελάχιστων υποχρε-
ώσεων είναι η Α.Δ.Α.Ε., η οποία δύναται για τον σκοπό 
αυτόν να ζητά από τις επιχειρήσεις την παροχή σχετικών 
πληροφοριών.
Άρθρο 217
Επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης και ενιαίος 
ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης(άρθρο 109 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όλοι οι τελικοί χρήστες των υπηρεσιών που αναφέ-
ρονται στην παρ. 2, συμπεριλαμβανομένων των χρηστών 
των κοινόχρηστων τηλεφώνων, έχουν τη δυνατότητα 
πρόσβασης στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μέσω επι-
κοινωνιών έκτακτης ανάγκης ατελώς και χωρίς υποχρέω-
ση χρήσης ουδενός μέσου πληρωμής, χρησιμοποιώντας 
τον ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης «112» 
και κάθε εθνικό αριθμό έκτακτης ανάγκης που ορίζεται 
στο Εθνικό Σχέδιο Αριθμοδότησης. Οι κλήσεις από τα 
Κέντρα Λήψης κλήσεων έκτακτης ανάγκης (PSAP) προς 
τους πολίτες που επικοινωνούν με το 112 στο πλαίσιο 
διαχείρισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης πραγμα-
τοποιούνται ατελώς.
Αρμόδιος φορέας για την υλοποίηση και λειτουργία 
της Υπηρεσίας Επικοινωνιών Έκτακτης Ανάγκης 112, που 
περιλαμβάνει υπηρεσίες π ου σχετίζονται με τη λειτουρ-
γία του ενιαίου ευρωπαϊκού αριθμού έκτακτης ανάγκης 
112, είναι η Γενική Γ ραμματεία Πολιτικής Προστασίας του 
Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.
Η διεκπεραίωση της Υπηρεσίας Επικοινωνιών Έκτα-
κτης Ανάγκης 112, πραγματοποιείται με την τηλεπικοινω-
νιακή διασύνδεση των καλούντων τον αριθμό «112», με 
τους κατά περίπτωση και κατά τόπο αρμόδιους φορείς 
παροχής υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης (ενδεικτικά Ελλη-
νική Αστυνομία, Πυροσβεστικό Σώμα, Ε.Κ.Α.Β., Λιμενικό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9745 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Σώμα) ανάλογα με το είδος του συμβάντος που αναφέρει 
ο καλών καθώς και με την Εθνική Τηλεφωνική Γ ραμμή 
για τα Παιδιά SOS «1056» και την Ευρωπαϊκή Ανοιχτή 
Τηλεφωνική Γ ραμμή για Αγνοούμενα Παιδιά «116000» 
όταν πρόκειται για περιστατικό παιδιού σε κίνδυνο ή 
παιδιού που έχει εξαφανισθεί.
Στην περίπτωση δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνι-
ών που δεν είναι διαθέσιμα στο κοινό αλλά επιτρέπουν 
κλήσεις σε δημόσια δίκτυα, η επιχείρηση που είναι υπεύ-
θυνη για το εν λόγω δίκτυο καταβάλλει κάθε δυνατή 
προσπάθεια ώστε να παρέχεται πρόσβαση σε υπηρεσίες 
έκτακτης ανάγκης μέσω του ενιαίου ευρωπαϊκού αριθ-
μού έκτακτης ανάγκης «112», ιδίως όταν δεν παρέχεται 
εναλλακτική και εύκολη πρόσβαση σε υπηρεσία έκτα-
κτης ανάγκης.
2. Με απόφαση των Υπουργών Προστασίας του Πολίτη 
και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, κατόπιν διαβούλευσης 
με την Ε.Ε.Τ.Τ., τους αρμόδιους φορείς παροχής υπηρε-
σιών έκτακτης ανάγκης και τους παρόχους υπηρεσιών 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών λαμβάνονται όλα τα κατάλ-
ληλα μέτρα, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι πάρο-
χοι διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών διαπροσωπικών 
επικοινωνιών βάσει αριθμών, όταν οι υπηρεσίες αυτές 
επιτρέπουν στους τελικούς χρήστες να πραγματοποιούν 
κλήσεις προς έναν αριθμό σε εθνικό ή διεθνές σχέδιο 
αριθμοδότησης, παρέχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες 
έκτακτης ανάγκης μέσω επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης 
με το πλέον κατάλληλο κέντρο λήψης κλήσεων έκτακτης 
ανάγκης (PSAP).
3. Οι κλήσεις, τα μηνύματα μέσω της υπηρεσίας γρα-
πτών μηνυμάτων (SMS) και της υπηρεσίας μηνυμάτων 
πολυμέσων (MMS), καθώς και οι κλήσεις και τα μηνύματα 
από οχήματα μέσω του συστήματος eCall, με χρήση του 
ενιαίου ευρωπαϊκού αριθμού κλήσης έκτακτης ανάγκης 
«112», πραγματοποιούνται για εξερχόμενες εθνικές κλή-
σεις και μηνύματα μέσω οποιασδήποτε επιχείρησης πα-
ροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ατελώς 
στο σύνολό τους και χωρίς υποχρέωση χρήσης οποιου-δήποτε μέσου πληρωμής.
4. Τα μηνύματα μέσω της υπηρεσίας γραπτών μηνυ-
μάτων (SMS) που μεταφέρουν δεδομένα τοποθεσίας 
απαραίτητα για τον αυτόματο γεωεντοπισμό των χρη-
στών που επικοινωνούν με τον ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμό 
κλήσης έκτακτης ανάγκης «112» από συσκευή κινητής 
τηλεφωνίας πραγματοποιούνται για εξερχόμενες εθνικές 
κλήσεις και μηνύματα μέσω οποιασδήποτε επιχείρησης 
παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών ατελώς 
στο σύνολό τους και χωρίς υποχρέωση χρήσης οποιου-
δήποτε μέσου πληρωμής.
5. Οι επιχειρήσεις εγκαθιστούν όλο τον αναγκαίο εξο-
πλισμό στο δίκτυό τους αναλαμβάνοντας το σχετικό 
κόστος προκειμένου να:
(α) διεκπεραιώνουν τις τηλεφωνικές κλήσεις, τα μηνύ-
ματα μέσω της υπηρεσίας γραπτών μηνυμάτων (SMS) 
και της υπηρεσίας μηνυμάτων πολυμέσων (MMS), τις 
κλήσεις και τα μηνύματα από οχήματα μέσω του συστή-
ματος eCall προς τον αριθμό κλήσης έκτακτης ανάγκης 
«112», καθώς και τα μηνύματα μέσω της υπηρεσίας 
γραπτών μηνυμάτων (SMS) που μεταφέρουν δεδομένα τοποθεσίας απαραίτητα για τον αυτόματο γεωεντοπισμό 
των καλούντων τον ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμό κλήσης 
έκτακτης ανάγκης «112» από συσκευή κινητής τηλε-
φωνίας, όπου καθίσταται κατά περίπτωση αναγκαίο και 
μέσω εθνικής περιαγωγής ή, για την περίπτωση κλήσεων 
φωνής, ακόμα και χωρίς να έχει πραγματοποιηθεί ταυ-
τοποίηση της Κάρτας Ταυτοποίησης Χρήστη (SIM card).
(β) Διαθέτουν ατελώς όλες τις απαραίτητες πληροφο-
ρίες για τον εντοπισμό της θέσης του καλούντος στις 
αρμόδιες αρχές για την αντιμετώπιση καταστάσεων 
έκτακτης ανάγκης αμέσως όταν η κλήση ληφθεί από τις εν λόγω αρχές για όλες τις κλήσεις στον ενιαίο ευρωπα-ϊκό αριθμό κλήσης έκτακτης ανάγκης «112».
Όλες οι επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης προς τον ενιαίο 
ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης «112» απαντώνται 
δεόντως και διεκπεραιώνονται με τον καλύτερο δυνατό 
τρόπο και τουλάχιστον τόσο γρήγορα και αποτελεσμα-τικά όσο και οι κλήσεις προς τον εθνικό αριθμό ή τους εθνικούς αριθμούς έκτακτης ανάγκης.
6. Με απόφαση του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη 
κατόπιν διαβούλευσης με την Ε.Ε.Τ.Τ., εξασφαλίζεται ότι 
η πρόσβαση των τελικών χρηστών με αναπηρίες σε υπη-
ρεσίες έκτακτης ανάγκης, ακόμα κι όταν πρόκειται για 
επισκέπτες από άλλα κράτη - μέλη της Ε.Ε., είναι διαθέσι-
μη μέσω επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης και ισότιμη με 
την πρόσβαση των άλλων τελικών χρηστών, σύμφωνα με 
το ενωσιακό δίκαιο για την εναρμόνιση των απαιτήσεων 
προσβασιμότητας των προϊόντων και των υπηρεσιών.
Η Γενική Γ ραμματεία Πολιτικής Προστασίας και, όπου 
απαιτείται, η Ε.Ε.Τ.Τ., συνεργάζονται με την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή και τις ρυθμιστικές ή/και αρμόδιες αρχές άλλων 
κρατών - μελών της Ε.Ε., προκειμένου να εξασφαλίζεται 
ότι, όταν ταξιδεύουν σε άλλο κράτος - μέλος, οι τελικοί χρήστες με αναπηρίες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε 
υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης σε ισότιμη βάση με τους 
υπόλοιπους τελικούς χρήστες, όπου είναι εφικτό χωρίς 
οποιαδήποτε προεγγραφή. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν 
στην εξασφάλιση διαλειτουργικότητας μεταξύ των κρα-
τών - μελών και βασίζονται κατά τον μέγιστο δυνατό 
βαθμό στα ευρωπαϊκά πρ ότυπα ή προδιαγραφές που 
καθορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 147. Τα εν λόγω 
μέτρα δεν εμποδίζουν να θεσπιστούν πρόσθετες απαι-
τήσεις προς επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο 
παρόν άρθρο.
7. Οι πληροφορίες για τον εντοπισμό του καλούντος 
καθίστανται διαθέσιμες στο πλέον κατάλληλο κέντρο 
λήψης κλήσεων έκτακτης ανάγκης (PSAP) χωρίς καθυ-
στέρηση μετά την ενεργοποίηση της επικοινωνίας έκτα-
κτης ανάγκης. Σε αυτές περιλαμβάνονται πληροφορίες 
εντοπισμού βάσει δικτύου και, όπου είναι διαθέσιμες, 
πληροφορίες για τον εντοπισμό του καλούντος που αντλούνται βάσει χειροσυσκευής. Ο  προσδιορισμός 
και η μετάδοση των πληροφοριών για τον εντοπισμό 
του καλούντος είναι δωρεάν για τον τελικό χρήστη και 
το κέντρο λήψης κλήσεων έκτακτης ανάγκης, όσον αφο-
ρά όλες τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης στον ενιαίο 
ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης «112». Με κοινή 
απόφαση, του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
του κατά περίπτωση αρμόδιου υπουργού μπορεί να επε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9746 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
κτείνεται η εν λόγω υποχρέωση, ώστε να καλύπτονται 
επίσης οι επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης σε εθνικούς 
αριθμούς έκτακτης ανάγκης. Η Ε.Ε.Τ.Τ., σε συνεργασία 
με τη Γενική Γ ραμματεία Πολιτικής Προστασίας, εφόσον 
απαιτείται κατόπιν διαβούλευσης με τον BEREC, καθο-
ρίζουν κριτήρια για την ακρίβεια και την αξιοπιστία των 
παρεχόμενων πληροφοριών για τον εντοπισμό του κα-λούντος.
8. Η  Γενική Γ ραμματεία Πολιτικής Προστασίας του 
Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη είναι αρμόδια για 
την ενημέρωση των πολιτών και ιδιαίτερα των προ-
σώπων που ταξιδεύουν μεταξύ των κρατών μελών και των τελικών χρηστών με αναπηρίες για την ύπαρξη και 
τη χρήση του ενιαίου ευρωπαϊκού αριθμού έκτακτης 
ανάγκης «112», καθώς και για τα χαρακτηριστικά προ-
σβασιμότητάς του. Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται 
σε προσβάσιμους μορφότυπους που αντιστοιχούν σε 
διάφορους τύπους αναπηρίας.
Άρθρο 218
Σύστημα προειδοποίησης του κοινού(άρθρο 110 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
Οι επιχειρήσεις παροχής δημόσιων κινητών δικτύων 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών οφείλουν να διασφαλίζουν 
ότι το δίκτυό τους υποστηρί ζει την «Υπηρεσία Εκπομπής 
Κυψέλης» (Cell Broadcast Service) σύμφωνα με το πρό-
τυπο Τ23.041 της 3rd Generation Partnership Project 
(3GPP), όπως ισχύει, μέσω της οποίας είναι δυνατή 
η ενημέρωση πολιτών που βρίσκονται εντός ορισμέ-
νης γεωγραφικής περιοχής, με την αποστολή άμεσων 
μηνυμάτων σε κινητά τερματικά χρηστών. Το ως άνω 
σύστημα θα διασυνδέεται με την Υπηρεσία Επικοινωνιών 
Έκτακτης Ανάγκης 112 της Γενικής Γ ραμματείας Πολιτι-
κής Προστασίας, από την οποία θα εξέρχονται τα εν λόγω 
μηνύματα ενημέρωσης πολιτών για περιπτώσεις έκτα-
κτης ανάγκης ή επικίνδυνων φαινομένων ή συμβάντων, 
ενώ η παράδοσή τους θα γίνεται χωρίς χρέωση των τε-
λικών συνδρομητών. Η χρήση της Υπηρεσίας Εκπομπής 
Κυψέλης για ενημέρωση των πολιτών με πληροφορίες 
που παρέχονται από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές στους 
παρόχους δημοσίων κινητών δικτύων ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών πραγματοποιείται ατελώς στο σύνολό της, 
χωρίς καμία χρέωση ή επιβάρυνση για αυτές, αποκλειστι-
κά και μόνο σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης ή επικίν-δυνων φαινομένων ή συμβάντων. Η χρήση της ως άνω υπηρεσίας πραγματοποιείται ατελώς για την Υπηρεσία 
Επικοινωνιών Έκτακτης Ανάγκης 112 σε κάθε περίπτωση.
Άρθρο 219Ισότιμη πρόσβαση και επιλογές για τελικούς χρήστες με αναπηρίες(άρθρο 111 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζονται οι απαιτήσεις 
που πρέπει να πληρούν οι πάροχοι διαθέσιμων στο κοινό 
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών προκειμένου 
να εξασφαλίζεται, ότι οι τελικοί χρήστες με αναπηρίες:
α) έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών συμ-
βατικών πληροφοριών που παρέχονται δυνάμει του 
άρθρου 210, ισοδύναμες με τις παρεχόμενες στην πλει-ονότητα των τελικών χρηστών, καιβ) έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ των επιχει-
ρήσεων και των υπηρεσιών που διαθέτει η πλειονότητα των τελικών χρηστών.
2. Τα μέτρα που λαμβάνονται από την Ε.Ε.Τ.Τ., σύμφω-
να με την παρ. 1, βασίζονται κατά το μέγιστο δυνατό 
βαθμό στα σχετικά πρότυπα ή προδιαγραφές που κα-
θορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 147.
Άρθρο 220
Υπηρεσίες πληροφοριών καταλόγου(άρθρο 112 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών διαπροσωπικών επι-
κοινωνιών βάσει αριθμών, που χορηγούν αριθμούς από 
σχέδιο αριθμοδότησης, υποχ ρεούνται να ικανοποιούν 
κάθε εύλογο αίτημα για τη διάθεση, στο πλαίσιο της πα-
ροχής διαθέσιμων στο κοινό υπηρεσιών πληροφοριών 
καταλόγου και καταλόγων, των σχετικών πληροφοριών 
σε συμφωνημένη μορφή και κατά τρόπο δίκαιο, αντικει-
μενικό, κοστοστρεφή και αμερόληπτο.
Με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. καθορίζεται κάθε λεπτομέ-
ρεια σχετικά με τον τρόπο και το κόστος διάθεσης των απαιτούμενων στοιχείων, υπό δίκαιους, αμερόληπτους 
και κοστοστρεφείς όρους.
2. Η  Ε.Ε.Τ.Τ., με απόφασή της δύναται να επιβάλει 
υποχρεώσεις και όρους στις επιχειρήσεις που ελέγχουν την πρόσβαση στους τελικούς χρήστες για την παροχή 
υπηρεσιών πληροφοριών καταλόγου σύμφωνα με το άρ-
θρο 169. Αυτοί οι όροι και οι υποχρεώσεις είναι αντικει-
μενικοί, ισότιμοι, διαφανείς και δεν εισάγουν διακρίσεις.
3. Προκειμένου να διασφαλιστεί η άμεση πρόσβαση 
των τελικών χρηστών κράτους - μέλους άλλου πλην 
της Ελλάδας στην υπηρεσία πληροφοριών καταλόγου, 
η  οποία παρέχεται στην Ελληνική Επικράτεια ή/και 
η πρόσβαση τελικών χρηστών στην Ελληνική Επικράτεια 
στην υπηρεσία πληροφοριών καταλόγου που παρέχε-
ται σε άλλα κράτη - μέλη, μέσω τηλεφωνικής κλήσης ή 
με αποστολή σύντομου μηνύματος (SMS), καταργείται 
κάθε υφιστάμενος σχετικός περιορισμός. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δύ-
ναται με απόφασή της να καθορίσει κατάλληλα μέτρα 
για την εξασφάλιση της πρόσβασης αυτής, σύμφωνα 
με το άρθρο 205.
4. Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται, με την επιφύλαξη των 
απαιτήσεων του ενωσιακού δικαίου για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και της ιδιωτι-
κής ζωής, και ιδίως του άρθρου 12 της Οδηγίας 2002/58/
ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2002, το οποίο ενσωματώθηκε με τον 
ν. 3471/2006 (Α΄ 133) σχετικά με την επεξεργασία των 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία 
της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επι-
κοινωνιών (L 201).
Άρθρο 221
Διαλειτουργικότητα ραδιοφωνικών δεκτών αυτοκινήτων και ραδιοφωνικών δεκτών ευρείας κατανάλωσης και ψηφιακού τηλεοπτικού εξοπλισμού ευρείας κατανάλωσης(άρθρο 113 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Οι ραδιοφωνικοί δέκτες αυτοκινήτων και ο ψηφια-
κός τηλεοπτικός εξοπλισμός ευρείας κατανάλωσης που 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9747 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
διατίθενται στην αγορά προς πώληση ή μίσθωση είναι 
συμβατός με το Παράρτημα XΙ.
2. Με απόφασή του, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρ-
νησης δύναται να θεσπίζει μέτρα για να διασφαλίσει 
τη διαλειτουργικότητα άλλων ραδιοφωνικών δεκτών 
ευρείας κατανάλωσης, περιορίζοντας παράλληλα τον 
αντίκτυπο στην αγορά ραδιοφωνικών δεκτών εκπομπών 
χαμηλής αξίας και διασφαλίζοντας ότι τα εν λόγω μέτρα 
δεν εφαρμόζονται σε προϊόντα στα οποία ο ραδιοφω-
νικός δέκτης είναι καθαρά δευτερεύον στοιχείο, όπως 
τα έξυπνα τηλέφωνα, και στον εξοπλισμό που χρησιμο-
ποιείται από ραδιοερασιτέχνες.
3. Οι πάροχοι ψηφιακών τηλεοπτικών υπηρεσιών δια-
σφαλίζουν, όταν ενδείκνυται, ότι ο ψηφιακός τηλεοπτι-κός εξοπλισμός που παρέχουν στους τελικούς χρήστες είναι διαλειτουργικός έτσι ώστε, όταν είναι τεχνικά εφι-κτό, ο ψηφιακός τηλεοπτικός εξοπλισμός να μπορεί να 
επαναχρησιμοποιηθεί με άλλους παρόχους ψηφιακών 
τηλεοπτικών υπηρεσιών.
Με την επιφύλαξη του άρθρου 6 της υπό στοιχεία 
Η.Π.23615/651/Ε.103/8.5.2014 κοινής απόφασης των 
Yπουργών Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, Περιβάλ-
λοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (Β΄ 1184), με την καταγγελία της σύμβασης, οι τελικοί χρήστες έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν δωρεάν και εύκολα τον 
ψηφιακό τηλεοπτικό εξοπλισμό, εκτός εάν ο πάροχος 
αποδείξει ότι είναι πλήρως διαλειτουργικός με τις υπη-ρεσίες ψηφιακής τηλεόρασης άλλων παρόχων, συμπε-
ριλαμβανομένων εκείνων στους οποίους στράφηκε 
ο τελικός χρήστης.
Με απόφασή του, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνη-
σης δύναται να καθορίζει τους όρους και κάθε σχετική λεπτομέρεια για την θέση σε εφαρμογή των ανωτέρω.
Ο ψηφιακός τηλεοπτικός εξοπλισμός ο οποίος συμ-
μορφώνεται με εναρμονισμένα πρότυπα, τα στοιχεία 
αναφοράς των οποίων έχουν δημοσιευθεί στην Επίσημη 
Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή με μέρη αυτών, θεωρείται ότι συμμορφώνεται με την απαίτηση διαλει-
τουργικότητας που ορίζεται στο δεύτερο εδάφιο και 
καλύπτεται από τα εν λόγω πρότυπα ή τα μέρη τους.
Άρθρο 222
Υποχρεώσεις «μεταφοράς σήματος»(άρθρο 114 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυ-
βέρνησης και του Υπουργού, στον οποίο έχουν ανατεθεί 
οι αρμοδιότητες της Γενικής Γ ραμματείας Επικοινωνί-
ας και Ενημέρωσης μπορούν να επιβάλλονται εύλογες 
υποχρεώσεις «μεταφοράς σήματος», για τη μετάδοση 
συγκεκριμένων καναλιών ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών 
και συναφών συμπληρωματικών υπηρεσιών, ιδίως υπη-
ρεσιών προσβασιμότητας για να καταστεί δυνατή η δέ-
ουσα πρόσβαση των τελικών χρηστών με αναπηρίες και 
συνδεδεμένων τηλεοπτικών υπηρεσιών και ηλεκτρονι-κών οδηγών προγραμμάτων (ΗΟΠ) που υποστηρίζουν 
δεδομένα, σε επιχειρήσεις υπό τη δικαιοδοσία τους, 
οι οποίες παρέχουν δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών που χρησιμοποιούνται για τη διανομή κα-
ναλιών ραδιοφωνικών ή τηλεοπτικών εκπομπών στο 
κοινό, όταν σημαντικός αριθμός τελικών χρηστών των δικτύων και των υπηρεσιών αυτών τα χρησιμοποιεί ως το κύριο μέσο λήψης καναλιών ραδιοτηλεοπτικών εκπο-
μπών. Οι εν λόγω υποχρεώσεις επιβάλλονται μόνον όταν 
είναι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων γενικού 
συμφέροντος και είναι αναλογικές και διαφανείς.
2. Οι υποχρεώσεις της παρ. 1 επανεξετάζονται ανά 
πενταετία από την έκδοσή τους.
3. Εάν προβλέπεται αποζημίωση για τις υποχρεώσεις 
της παρ. 1, αυτή καθορίζεται με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και 
του αρμόδιου, για τη Γενική Γ ραμματεία Επικοινωνίας και 
Ενημέρωσης, Υπουργού με βάση τις αρχές της διαφάνει-
ας και της αναλογικότητας εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα 
ότι σε παρόμοιες περιστάσεις δεν γίνονται διακρίσεις στη 
μεταχείριση παρόχων δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρο-
νικών επικοινωνιών. Στην ίδια απόφαση καθορίζονται τα 
κριτήρια για τον υπολογισμό της εν λόγω αποζημίωσης.
Άρθρο 223Παροχή πρόσθετων ευκολιών
(άρθρο 115 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Με την επιφύλαξη της παρ.  2 του άρθρου  196, 
η Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να απαιτεί από όλους τους παρόχους 
υπηρεσιών πρόσβασης στ ο διαδίκτυο ή υπηρεσιών δια-
θέσιμων στο κοινό διαπροσωπικών επικοινωνιών βάσει 
αριθμών να καθιστούν διαθέσιμο ατελώς το σύνολο ή 
μέρος των πρόσθετων ευκολιών που αναφέρονται στο 
Παράρτημα VΙ του Μέρους Β΄, με την επιφύλαξη της τε-
χνικής σκοπιμότητας, καθώς και το σύνολο ή μέρος των πρόσθετων ευκολιών που παρατίθενται στο Παράρτη-μα VΙ του Μέρους Α΄.
2. Κατά την εφαρμογή της παρ. 1, η Ε.Ε.Τ.Τ. εφόσον 
το κρίνει αναγκαίο μπορεί να επεκταθεί πέραν του κα-ταλόγου των πρόσθετων ευκολιών στο Παράρτημα VI, 
Μέρη Α΄ και Β΄, προκειμένου να διασφαλίσει υψηλότερο 
επίπεδο προστασίας των καταναλωτών.
3. Στην περίπτωση που η Ε.Ε.Τ.Τ. κρίνει, αφού λάβει 
υπόψη της τις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών, ότι 
υπάρχει επαρκής πρόσβαση στις ανωτέρω ευκολίες, δύ-
ναται να μην επιβάλει τις υποχρεώσεις της παρ. 1 στο 
σύνολο ή σε μέρος της Eλληνικής Eπικράτειας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ
Άρθρο 224
Αριθμοί Προγραμμάτων (LCN) για περιεχόμενο επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής
Με απόφαση του Υπουργού, στον οποίο έχουν ανα-
τεθεί οι αρμοδιότητες της Γενικής Γ ραμματείας Επικοι-
νωνίας και Ενημέρωσης, μετά από γνώμη του Εθνικού 
Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ), ορίζονται αριθ-
μητικά εύρη τιμών ή/και τιμές Αριθμού Προγράμματος (Logical Channel Number, LCN) και κανόνες απόδοσης 
αυτών, ανά κατηγορία περιεχομένου επίγειας ψηφιακής 
τηλεοπτικής ευρυεκπομπής, για τους δημόσιους και ιδι-
ωτικούς παρόχους περιεχομένου, με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 14 του ν. 4339/2015 (Α΄ 133) και της απόδοσης LCN που έχει ήδη πραγματοποιηθεί με τις με 
αριθμό 1/2017 (Β΄ 4123) και 1/2019 (Β΄ 22) Προκηρύξεις 
του ΕΣΡ .
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9748 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 225
Οργανωτικές διατάξεις του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης
Στο π.δ. 40/2020 (Α΄ 85) επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις:
1. Στην παρ. 3 του άρθρου 13 προστίθεται περ. ιστ΄, η οποία έχει ως εξής:«(ιστ) τη μέριμνα για θέματα προσωπικού της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων.».2. Η παρ. 3 του άρθρου 57 αντικαθίσταται ως εξής:
3. Οι παρ. 4 και 5 του άρθρου 58 αντικαθίστανται ως εξής:
4. Οι παρ. 8 και 10 του άρθρου 59 αντικαθίστανται ως εξής:
5. Στο άρθρο 59 προστίθεται παρ. 16 ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9749 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 226
Λειτουργία του Κεντρικού Συστήματος 
Ηλεκτρονικής Διακίνησης Εγγράφων
Η παρ. 1 του άρθρου 82 του ν. 4674/2020 (Α΄ 53) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«1. Οργανικές μονάδες του Υπουργείου Ψηφιακής Δι-
ακυβέρνησης δύνανται να παρέχουν υπηρεσίες ταυτο-
ποίησης ως Αρχή Εγγραφής σε εγκεκριμένους παρόχους 
υπηρεσιών εμπιστοσύνης, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στο άρθρο 24 του Κανονισμού (ΕΕ) 910/2014 του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 2014 (ΕΕ L 257), για την υλοποίηση του Κεντρι-
κού Συστήματος Ηλεκτρονικής Διακίνησης Εγγράφων. 
Με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης 
ορίζονται οι ως άνω οργανικές μονάδες, η διαδικασία 
παροχής υπηρεσιών ταυτοποίησης, τα εντεταλμένα 
γραφεία, οι ρόλοι που αποδίδονται σε στελέχη των φο-
ρέων του δημόσιου τομέα για την παροχή των ανωτέρω 
υπηρεσιών ταυτοποίησης και κάθε ειδικότερο ή τεχνικό 
ζήτημα για την εφαρμογή της παρούσας.».
Άρθρο 227
Ζητήματα καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας
1. Στο τέλος της παρ. 4 του άρθρου 6 του ν. 4053/2012 
(Α΄ 44) προστίθενται δύο εδάφια και η παρ. 4 διαμορ-
φώνεται ως εξής:
«4. Η καθολική υπηρεσία περιλαμβάνει τουλάχιστον 
τις εξής επί μέρους υπηρεσίες: α) Την περισυλλογή, με-ταφορά, διαλογή και διανομή ταχυδρομικών αντικειμέ-
νων βάρους έως 2 χιλιογράμμων. β) Την περισυλλογή, 
μεταφορά, διαλογή και διανομή ταχυδρομικών δεμάτων 
βάρους το πολύ 20 χιλιογράμμων, με τη δυνατότητα θέ-
σπισης ειδικών ρυθμίσεων για την κατ’ οίκον διανομή 
τέτοιων δεμάτων, κατόπιν αποφάσεως της Ε.Ε.Τ.Τ. γ) Τις υπηρεσίες των συστημένων και των αποστολών με δη-
λωμένη αξία. Οι υπηρεσίες που εμπίπτουν στην καθολική 
υπηρεσία καθορίζονται βάσει των αναγκών των χρη-
στών, των τεχνολογικών εξελίξεων και της ανάπτυξης 
των δυνάμεων της αγοράς. Οποιαδήποτε αλλαγή στο 
περιεχόμενο της καθολικής υπηρεσίας πρέπει να λαμβά-
νει υπόψη την απαραίτητη περίοδο προσαρμογής του 
φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας ή/και ανάκτησης 
ενδεχόμενου κόστους. Με απόφαση του Υπουργού Ψη-
φιακής Διακυβέρνησης, έπειτα από γνώμη της Ε.Ε.Τ.Τ., 
ορίζονται οι υπηρεσίες που εμπίπτουν στην καθολική 
υπηρεσία και μπορεί να εγκρίνονται ειδικοί όροι και 
προϋποθέσεις για την παροχή ταχυδρομικών υπηρεσι-
ών σε άτομα τυφλά ή με σοβαρά προβλήματα όρασης. 
Η καθολική υπηρεσία δεν πε ριλαμβάνει οποιεσδήποτε 
υπηρεσίες, των οποίων οι τιμές ή/και οι όροι με τους 
οποίους προσφέρονται αυτές έχουν αποτελέσει αντι-
κείμενο μεμονωμένης διαπραγμάτευσης ή εμπορικής 
συμφωνίας ή ειδικής προσφοράς στο πλαίσιο διαγω-
νιστικών διαδικασιών ή άλλου είδους αναθέσεων στον 
φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας. Ο φορέας παρο-χής καθολικής υπηρεσίας υποχρεούται να αποτυπώνει 
διακριτά τις εν λόγω υπηρεσίες στο κοστολογικό του 
σύστημα, το οποίο εγκρίνεται από την Ε.Ε.Τ.Τ.».
2. Στο τέλος του άρθρου 6 του ν. 4053/2012 προστί-
θενται παρ. 11 και 12 ως εξής:«11. Ο φορέας παροχής καθολικής υπηρεσίας υπο-
χρεούται να παρέχει δυνατότητα ιχνηλάτησης όλων των 
ταχυδρομικών αντικειμένων της καθολικής υπηρεσίας 
ως πρόσθετη ειδική διαχείριση. Η υπηρεσία ιχνηλάτησης 
των ταχυδρομικών αντικειμένων περιλαμβάνει τουλάχι-
στον: α) Μία (1) σάρωση του ταχυδρομικού αντικειμένου 
κατά την κατάθεσή του σε κατάστημα, αγροτικό διανο-
μέα, πρακτορείο ή θυρίδα Κέντρου Διαλογής. β) Μία (1) 
σάρωση κατά την επίδοση του ταχυδρομικού αντικειμέ-
νου στη διεύθυνση του παραλήπτη. Η υπηρεσία ιχνηλά-
τησης δύναται να προσφέρεται με βεβαίωση επίδοσης 
του ταχυδρομικού αντικειμένου στη διεύθυνση του 
παραλήπτη, η οποία θα είναι διαθέσιμη με ηλεκτρονικά 
μέσα. Η υπηρεσία ιχνηλάτησης ενός ταχυδρομικού αντι-
κειμένου για το διασυνοριακό ταχυδρομείο εξαρτάται 
από τη δυνατότητα υποστήριξης της υπηρεσίας αυτής στη χώρα προορισμού του αντικειμένου.
12. Ο φορέας παροχής καθολικής υπηρεσίας υποχρε-
ούται να παρέχει τη δυνατότητα διάθεσης ηλεκτρονικού 
γραμματοσήμου.».
3. Η παρ. 6 του άρθρου 8 του ν. 4053/2012 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«6. Ορίζεται μεταβατικό στάδιο για την αποζημίωση 
της καθολικής υπηρεσίας των ετών 2013 έως και 2021. 
Για το μεταβατικό στάδιο, ο Φορέας Παροχής Καθολικής 
Υπηρεσίας (Φ.Π.Κ.Υ.) υποβάλλει στην Ε.Ε.Τ.Τ. τον υπολογι-
σμό του καθαρού κόστους παροχής της καθολικής υπη-
ρεσίας των ετών 2013, 2014 και 2015 έως τις 30 Ιουνίου 2017, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 και 2021, σύμφωνα με το άρθρο 9 της με αρ. 697/129/18.7.2013 απόφασης 
της Ε.Ε.Τ.Τ. (Β΄ 2016). Η Ε.Ε.Τ.Τ. προβαίνει στη συνέχεια 
σε έλεγχο των υποβληθέντων στοιχείων και επαληθεύει, 
σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, το καθαρό κόστος 
παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας των 
ανωτέρω ετών στο μέτρο που αυτό υφίσταται. Από 
το επαληθευμένο από την Ε.Ε.Τ.Τ. καθαρό κόστος πα-
ροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας των ετών 
2013 έως και 2021 ο Κρατικός Προϋπολογισμός καλύπτει 
έως το ποσό των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) 
ευρώ ανά έτος, ως Υπηρεσία Γενικού Οικονομικού Συμ-φέροντος (ΥΓΟΣ). Το ποσό του προηγούμενου εδαφίου δύναται να κατατεθεί στον Φορέα Παροχής Καθολικής 
Υπηρεσίας (Φ.Π.Κ.Υ.) πριν από την οριστική επαλήθευ-
ση του καθαρού κόστους παροχής της καθολικής τα-
χυδρομικής υπηρεσίας από την Ε.Ε.Τ.Τ. για τα έτη 2017 
και 2018, εφόσον η Αρχή εκτιμά, ότι το σχετικό κόστος 
υπερβαίνει σαφώς το ποσό των δεκαπέντε εκατομμυρί-
ων (15.000.000) ευρώ. Για το έτος 2019 το ανωτέρω ποσό 
μπορεί να κατατεθεί στον Φορέα Παροχής Καθολικής 
Υπηρεσίας πριν από την επαλήθευση του καθαρού κό-
στους παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας 
από την Ε.Ε.Τ.Τ. για το έτος αυτό, εφόσον η Αρχή προ-
βλέπει, βάσει των κοστολογικών-οικονομικών στοιχείων 
παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας κατά 
το πρώτο τρίμηνο του έτους 2019, σε συνδυασμό με 
το επαληθευμένο ετήσιο καθαρό κόστος παροχής της 
καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας για τα έτη 2013 έως 
και 2017, ότι το σχετικό κόστος θα υπερβεί για το έτος 
2019 το ποσό των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) 
ευρώ. Για το έτος 2020 το ανωτέρω ποσό μπορεί να κα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9750 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
τατεθεί στον Φορέα Παροχής Καθολικής Υπηρεσίας, 
κατόπιν αιτήματός του προς τη Γενική Γ ραμματεία Τη-
λεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψη-
φιακής Διακυβέρνησης, πριν από την επαλήθευση του 
καθαρού κόστους παροχής της καθολικής ταχυδρομικής 
υπηρεσίας από την Ε.Ε.Τ.Τ., εφόσον η Αρχή προβλέπει, 
βάσει των κοστολογικών - οικονομικών στοιχείων πα-
ροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας κατά 
το πρώτο τρίμηνο του έτους 2020, σε συνδυασμό με 
το ετήσιο καθαρό κόστος παροχής της καθολικής ταχυ-
δρομικής υπηρεσίας για τα έτη 2013 έως και 2017, ότι 
το σχετικό κόστος θα υπερβεί για το έτος 2020 το ποσό 
των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ. Εάν 
το αίτημα υποβληθεί πριν την παρέλευση του πρώτου τριμήνου του έτους, τότε η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει υπόψη της 
για την πρόβλεψη τα κοστολογικά - οικονομικά στοιχεία 
παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας του 
προηγούμενου έτους. Για το έτος 2021 το ανωτέρω ποσό 
ή μέρος αυτού μπορεί να κατατεθεί και εντός του έτους 
2020 στον Φορέα Παροχής Καθολικής Υπηρεσίας, κα-
τόπιν αιτήματός του προς τη Γενική Γ ραμματεία Τηλεπι-
κοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής 
Διακυβέρνησης, πριν από την επαλήθευση του καθαρού 
κόστους παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπηρε-
σίας από την Ε.Ε.Τ.Τ., εφόσον η Αρχή προβλέπει, βάσει 
των κοστολογικών - οικονομικών στοιχείων παροχής 
της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας του χρονικού 
διαστήματος Ιανουαρίου - Ιουλίου 2020, σε συνδυασμό 
με το ετήσιο καθαρό κόστος παροχής της καθολικής τα-
χυδρομικής υπηρεσίας για τα έτη 2013 έως και 2018, ότι 
το σχετικό κόστος θα υπερβεί για το έτος 2021 το ποσό 
των δεκαπέντε εκατομμυρίων (15.000.000) ευρώ. Εάν, 
ωστόσο, το αίτημα υποβληθεί πριν την παρέλευση του 
πρώτου τριμήνου του έτους 2021, τότε η Ε.Ε.Τ.Τ. λαμβάνει 
υπόψη της για την πρόβλεψη τα κοστολογικά - οικονομι-
κά στοιχεία παροχής της καθολικής ταχυδρομικής υπη-
ρεσίας του προηγούμενου έτους. Το ποσό αποδίδεται 
απευθείας στον δικαιούχο Φορέα Παροχής Καθολικής 
Υπηρεσίας (Φ.Π.Κ.Υ.). Με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, καθορίζο-νται ο χρόνος και ο τρόπος απόδοσής του, τα απαιτού-
μενα δικαιολογητικά, καθώς και κάθε αναγκαία λεπτο-
μέρεια. Η νέα Σύμβαση ανάθεσης παροχής καθολικής 
ταχυδρομικής υπηρεσίας μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου 
και Φορέα Παροχής Καθολικής Υπηρεσίας (Φ.Π.Κ.Υ.) θα ισχύει αναδρομικά από την ημερομηνία λήξης της προ-ηγούμενης, ήτοι από 19.4.2015.».
4. Η παρ. 1 ισχύει από 1ης.1.2021 και η παρ. 2 ισχύει 
από 1ης.7.2021.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ V
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 228
Δημοσίευση πληροφοριών(άρθρο 120 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης υποβάλ-
λει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντίγραφο του παρόντος 
Μέρους κατά τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της 
Κυβερνήσεως.2. Όλες οι  συναφείς πληροφορίες για δικαιώματα, 
όρους, διαδικασίες, επιβαρύνσεις, τέλη και αποφάσεις 
που αφορούν γενικές άδειες, δικαιώματα χρήσης και 
δικαιώματα χρήσης ραδιοσυχνοτήτων και αριθμών, δι-
καιώματα εγκατάστασης ευκολιών, ειδικές υποχρεώσεις 
που επιβάλλονται σε επιχειρήσεις δυνάμει του παρό-
ντος νόμου, καθώς και κάθε άλλης πληροφορίας που 
συμβάλλει στη δημιουργία ανοικτής κι ανταγωνιστικής 
αγοράς, δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα της Ε.Ε.Τ.Τ. και 
ενημερώνονται με κατάλληλο τρόπο, ώστε οι εν λόγω 
πληροφορίες να είναι ευχερώς προσιτές σε όλα τα ενδια-
φερόμενα μέρη, λαμβάνοντας υπόψη το επιχειρηματικό 
απόρρητο. Η Ε.Ε.Τ.Τ. δημοσιεύει, όπου απαιτούνται, τους 
όρους πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες που 
αναφέρονται στην παρούσα παράγραφο, συμπεριλαμ-
βανομένων των διαδικασιών για την παροχή της εν λόγω 
πρόσβασης.
3. Όταν οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 2 
τηρούνται από διάφορες βαθμίδες της διοίκησης, ιδίως 
οι πληροφορίες που αφορούν τις διαδικασίες και τους 
όρους για δικαιώματα εγκατάστασης ευκολιών, η εκά-
στοτε αρμόδια αρχή καταβάλλει κάθε εύλογη προσπά-
θεια, λαμβάνοντας υπόψη το σχετικό κόστος, για την 
εκπόνηση εύχρηστης επισκόπησης όλων αυτών των 
πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών 
σχετικά με τις εκάστοτε αρμόδιες βαθμίδες της διοίκη-σης και τις υπεύθυνες αρχές, προκειμένου να διευκολύ-
νεται η υποβολή αιτήσεων για δικαιώματα εγκατάστασης 
ευκολιών.
4. Οι ειδικές υποχρεώσεις που επιβάλλονται σε επιχει-
ρήσεις δυνάμει του παρόντος Μέρους δημοσιεύονται 
στην ιστοσελίδα της Ε.Ε.Τ.Τ. και προσδιορίζονται οι ειδι-
κές αγορές προϊόντων και υπηρεσιών και οι γεωγραφικές 
αγορές και ενημερώνονται με κατάλληλο τρόπο ώστε 
οι εν λόγω πληροφορίες να είναι ευχερώς προσιτές σε 
όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, λαμβάνοντας υπόψη το επι-
χειρηματικό απόρρητο.
5. Οι πληροφορίες που καθίστανται διαθέσιμες στο 
κοινό σύμφωνα με την παρ. 4, παρέχονται από την Ε.Ε.Τ.Τ. 
και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Άρθρο 229
Κοινοποίηση και παρακολούθηση(άρθρο 121 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972)
1. Η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έως 
τις 21 Δεκεμβρίου 2020, και αμέσως, εφόσον επέλθει 
οποιαδήποτε αλλαγή μετά την ημερομηνία αυτή, τις 
επωνυμίες των επιχειρήσεων που έχουν ορισθεί ότι έχουν 
υποχρεώσεις Καθολικής Υπηρεσίας δυνάμει της παρ. 2 του άρθρου 193, του άρθρου 194 ή του άρθρου 195.
2. Η Ε.Ε.Τ.Τ. κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα 
ονόματα των επιχειρήσεων οι οποίες ορίζονται ότι κατέ-
χουν σημαντική ισχύ στην αγορά για τους σκοπούς του 
παρόντος Μέρους και της Οδηγίας 2018/1972, καθώς και 
τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται σε αυτούς δυνάμει 
αυτών. Οποιαδήποτε αλλαγή επηρεάζει τις υποχρεώσεις 
που επιβάλλονται σε επιχειρήσεις ή τις υποχρεώσεις των 
επιχειρήσεων που θίγονται δυνάμει της παρούσας Οδη-
γίας, κοινοποιείται αμελλητί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9751 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 230
Μεταβατικές διατάξεις
1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, τυχόν διαγω-
νιστικές διαδικασίες που διενεργούνται από την Ε.Ε.Τ.Τ. ή το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και ευρίσκο-
νται σε εξέλιξη ολοκληρώνονται σύμφωνα με τη σχετική 
προκήρυξη. Δημόσιες διαβουλεύσεις, οι οποίες διενερ-
γήθηκαν από την Ε.Ε.Τ.Τ. στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων 
της πριν τη θέση σε ισχύ του παρόντος, λαμβάνονται 
υπόψη για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος.
2. Ο καθορισμός και η ανάλυση σχετικών αγορών, κα-
θώς και οι εν εξελίξει διαβουλεύσεις ή/και κοινοποιήσεις 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες άρχισαν πριν τη θέση 
σε ισχύ του παρόντος, λαμβάνονται υπόψη για την εφαρ-
μογή των διατάξεων του παρόντος.
3. Προγενέστερες Αποφάσεις ή Πράξεις της Ε.Ε.Τ.Τ. και 
του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης παραμένουν 
εν ισχύ στο μέτρο που δεν αντιβαίνουν στις διατάξεις 
του παρόντος.
4. Αιτήσεις που έχουν υποβληθεί στην Ε.Ε.Τ.Τ. πριν τη 
θέση σε ισχύος του παρόντος και εκκρεμούν, εξετάζο-νται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος.
Άρθρο 231
Καταργούμενες διατάξεις
1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργούνται 
οι ακόλουθες διατάξεις του ν. 4070/2012:
α) τα άρθρα 1 έως 3,
β) οι περ. α΄ έως ιη΄, κα΄, κδ΄ και κζ΄ της παρ. 2 του 
άρθρου 4,
γ) οι περ. α΄ έως ιθ΄, κα’ έως και κγ΄, κστ’ έως και κη΄, 
λα΄, λδ΄, λε΄, μ΄, μβ΄ έως και μστ΄ του άρθρου 12,
δ) τα άρθρα 16 έως 29 και 31 έως 39,ε) οι παρ. 1 έως 4 του άρθρου 40,
στ) τα άρθρα 41 έως 74,
ζ) οι παρ. 1 έως 5 , 9 και 10 του άρθρου 75,
η) τα άρθρα 76 έως 78, και
θ) οι περ. α΄ και ιβ΄ της παρ. 1 του άρθρου 80.2. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργείται 
η υπ’ αρ. 3095/6.3.2018 απόφαση του Υπουργού Ψη-
φιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης 
(Β΄ 915).
3. Κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη νόμου, προεδρι-
κού διατάγματος, υπουργικής απόφασης η απόφασης 
της Ε.Ε.Τ.Τ. που αντίκειται στις διατάξεις του παρόντος ή 
κατά το μέρος που ρυθμίζει κατά διάφορο τρόπο θέματα 
που ρυθμίζονται με το παρόν Μέρος καταργείται.
Άρθρο 232
Τροποποιούμενες διατάξεις του ν. 4070/2012
1. Η περ. ιθ΄ της παρ. 2 του άρθρου 4 του ν. 4070/2012 
(Α΄ 82), όπως ισχύει, τροποποιείται ως εξής:
«ιθ) Τον καθορισμό και τη χρηματοδότηση δράσεων 
ερευνητικού χαρακτήρα, που σχετίζονται με την καινο-
τομία και την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών επικοινωνιών 
αποκλειόμενης κάθε μορφής εμπορικής εκμετάλλευσης.».
2. Στο τέλος της παρ. 10 του άρθρου 6 του ν. 4070/2012 
(Α΄ 82), ως ισχύει, προστίθενται νέα εδάφια και η παρ. 10 
αντικαθίσταται ως εξής:«10. Τα μέλη και το προσωπικό της Ε.Ε.Τ.Τ. δεν διώκο-
νται και δεν ενάγονται για γνώμη που διατύπωσαν κατά 
την άσκηση των καθηκόντων τους, εκτός αν ενήργησαν 
εκ δόλου ή παραβίασαν το απόρρητο των πληροφορι-
ών και στοιχείων που περιήλθαν σε γνώση τους κατά 
την άσκηση των καθηκόντων τους, υπό την επιφύλαξη 
των διατάξεων του άρθρου 14 του παρόντος νόμου ή 
παρέβησαν το καθήκον εχεμύθειας του άρθρου 26 του 
Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών 
Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007, Α΄ 26). 
Ο Πρόεδρος, οι Αντιπρόεδροι και τα μέλη της Ε.Ε.Τ.Τ. 
μπορούν να απολυθούν μόνον εφόσον δεν καλύπτουν, 
πλέον, τους απαιτούμενους όρους για την εκτέλεση των 
καθηκόντων τους, όπως αυτοί καθορίζονται επακριβώς 
στα άρθρα 7, 8 και 9 του παρόντος νόμου. Η απόφαση απόλυσής τους πρέπει να είναι πλήρως αιτιολογημένη, επί ποινή ακυρότητας και τους κοινοποιείται, πρέπει δε απαραίτητα να λαμβάνει δημοσιότητα κατά τη χρονική στιγμή της απόλυσής τους. Ομοίως, οι ίδιοι δικαιούνται 
να ζητήσουν τη δημοσίευσή της, σε περίπτωση που αυτό 
δεν θα συνέβαινε διαφορετικά.
Με απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. μπορεί να παρέχεται νομική 
προστασία στα μέλη της ακόμη και μετά τη λήξη της θη-
τείας τους ή την αποχώρησή τους από την Υπηρεσία, σε 
περίπτωση διενέργειας προκαταρκτικής εξέτασης ή όταν 
ενάγονται ή διώκονται ποινικά για πράξεις ή παραλείψεις 
που έλαβαν χώρα κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Η νομική προστασία συνίσταται στην παροχή δι-
κηγορικών υπηρεσιών από τους εργαζόμενους στην 
Ε.Ε.Τ.Τ. δικηγόρους ή/και από εξωτερικό δικηγόρο για 
την υπεράσπισή τους ή για ό,τι άλλο κρίνεται αναγκαίο 
για τον σκοπό αυτόν, με την επιφύλαξη ότι η δαπάνη 
δεν δύναται να υπερβαίνει το  τριπλάσιο του ποσού 
αναφοράς κάθε διαδικαστικής πράξης ή παρεχόμενης 
υπηρεσίας, όπως προσδιορίζεται στον Κώδικα Δικηγό-
ρων (ν. 4194/2013, Α΄ 208). Στις ανωτέρω περιπτώσεις 
τα έξοδα βαρύνουν τον προϋπολογισμό της Ε.Ε.Τ.Τ. 
Η καταβολή των ανωτέρω δαπανών γίνεται εφόσον, για 
τις ποινικές υποθέσεις, εκ δοθεί τελεσίδικη απόφαση, με 
την οποία τα μέλη κηρύσσονται αθώα ή απαλλάσσονται 
των κατηγοριών ή τελεσίδικο βούλευμα του Δικαστικού 
Συμβουλίου, με το οποίο παύεται οριστικά η ποινική δί-
ωξη εναντίον τους ή τίθεται η υπόθεση στο αρχείο και 
εφόσον προσκομισθούν τα νόμιμα παραστατικά. Η ανω-
τέρω νομική υποστήριξη δεν παρέχεται σε περίπτωση ποινικής δίωξης ύστερα από καταγγελία εκ μέρους της Υπηρεσίας.
Η νομική υποστήριξη συντελείται μετά από αίτηση 
του μέλους στη Διεύθυνση Οικονομικών και Διοικητικών 
Υπηρεσιών της Ε.Ε.Τ.Τ., θετική εισήγηση της τελευταίας και απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει 
θετική εισήγηση, τα ως άνω έξοδα καταβάλλονται εκ 
των υστέρων, εφόσον για τις ποινικές υποθέσεις εκδοθεί 
τελεσίδικη απόφαση, με την οποία τα ως άνω πρόσωπα 
κηρύσσονται αθώα ή απαλλάσσονται των κατηγορι-
ών ή τελεσίδικο βούλευμα δικαστικού συμβουλίου με 
το οποίο παύει οριστικά η ποινική δίωξη εναντίον τους 
ή τίθεται η υπόθεση στο αρχείο.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9752 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Άρθρο 233
Παραρτήματα
1. Στο Παράρτημα Ι περιλαμβάνεται ο κατάλογος όρων 
που είναι δυνατό να συνοδεύουν γενικές άδειες, δικαι-ώματα χρήσης ραδιοφάσματος και δικαιώματα χρήσης πόρων αριθμοδότησης.
2. Στο Παράρτημα ΙΙ προβλέπονται οι όροι πρόσβασης 
σε υπηρεσίες ψηφιακής τηλεόρασης και ραδιοφώνου 
που μεταδίδονται σε θεατές και ακροατές.
3. Στο Παράρτημα ΙΙΙ προβλέπονται τα κριτήρια για τον 
καθορισμό των τελών τερματισμού φωνητικών κλήσεων 
χονδρικής.
4. Στο Παράρτημα IV προβλέπονται τα κριτήρια για 
την αξιολόγηση προσφορών συνεπένδυσης.
5. Στο Παράρτημα V προβλέπεται το ελάχιστο σύνολο 
υπηρεσιών, τις οποίες είναι ικανή να υποστηρίξει η υπη-
ρεσία επαρκούς ευρυζωνικής πρόσβασης σύμφωνα με 
την παρ. 3 του άρθρου 192.
6. Στο Παράρτημα VΙ παρατίθεται περιγραφή των ευ-
κολιών και υπηρεσιών που αναφέρονται στο άρθρο 196 
(έλεγχος δαπανών), στο άρθρο 223 (πρόσθετες ευκολίες) 
και στο άρθρο 214 (Αλλαγή παρόχου και φορητότητα 
αριθμού).
7. Στο Παράρτημα VΙΙ προβλέπεται ο υπολογισμός του 
τυχόν καθαρού κόστους των υποχρεώσεων Καθολικής 
Υπηρεσίας και ο καθορισμός τυχόν μηχανισμού αποζημί-
ωσης ή επιμερισμού σύμφωνα με τα άρθρα 197 και 198.
8. Στο Παράρτημα VΙΙΙ προβλέπονται οι απαιτήσεις για 
τις πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται σύμφωνα με 
το άρθρο 210 (Απαιτήσεις πληροφοριών για συμβάσεις).
9. Στο Παράρτημα ΙΧ προβλέπονται οι πληροφορίες 
που πρέπει να δημοσιεύονται σύμφωνα με το άρθρο 211 
(Διαφάνεια και δημοσίευση πληροφοριών).
10. Στο Παράρτημα Χ προβλέπονται οι παράμετροι 
της ποιότητας υπηρεσίας.
11. Στο Παράρτημα ΧΙ περιγράφεται η διαλειτουργι-
κότητα των ραδιοφωνικών δεκτών αυτοκινήτων και του 
ψηφιακού τηλεοπτικού εξοπλισμού ευρείας κατανάλω-σης που αναφέρεται στο άρθρο 221.
12. Όλα τα ως άνω Παραρτήματα Ι έως ΧΙ, τα οποία 
επισυνάπτονται στον παρόντα νόμο, προσαρτώνται και 
αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα αυτού.
ΜΕΡΟΣ Γ΄
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 234
Τροποποίηση του καταστατικού της Μ.Ο.Δ. Α.Ε. - Τροποποιήσεις του άρθρου 33 του ν. 3614/2007
Στο άρθρο 1 «Σκοπός» του καταστατικού της Μ.Ο.Δ. 
Α.Ε, όπως κωδικοποιήθηκε σε ενιαίο κείμενο με το άρ-θρο 33 του ν. 3614/2007 (Α΄ 267), επέρχονται οι κάτωθι τροποποιήσεις:
1. Προστίθεται περ. ιη΄, η οποία έχει ως εξής:
«ιη) αα. Μπορεί να αναλαμβάνει η ίδια διά της τεχνικής 
της υπηρεσίας, για φορείς του δημοσίου και ευρύτερου 
δημοσίου τομέα, ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού και τα νομικά 
τους πρόσωπα και τις ΑΜΚΕ, την υλοποίηση έργων που χρηματοδοτούνται από το συγχρηματοδοτούμενο ή 
το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημόσιων Επενδύ-
σεων ή από άλλα εθνικά, ενωσιακά ή διεθνή αναπτυξιακά 
προγράμματα ή από άλλους πόρους. Για τους φορείς που 
ανήκουν στις ανωτέρω κατηγορίες, και μετά από σχετικό 
αίτημά τους, η Μ.Ο.Δ. Α.Ε. δύναται να αναλαμβάνει τη 
μελέτη και εκτέλεση συμβάσεων δημοσίων έργων, ως 
αναθέτουσα αρχή και διευθύνουσα υπηρεσία, σύμφωνα 
με τη κείμενη νομοθεσία.
ββ. Ο τρόπος προτεραιοποίησης και έγκρισης των αι-
τημάτων των υποστηριζόμενων φορέων, τα προβλεπό-μενα από την ισχύουσα νομοθεσία όργανα που αποφα-
σίζουν και γνωμοδοτούν για έργα και μελέτες καθώς και 
κάθε άλλη απαραίτητη λεπτομέρεια ορίζονται σε Κανονι-
σμό Λειτουργίας της τεχνικής υπηρεσίας, ο οποίος εγκρί-
νεται από το Διοικητικό της Συμβούλιο, λαμβάνοντας 
υπόψη τις γενικές κατευθύνσεις και τη στρατηγική για 
την προτεραιοποίηση των αναγκών των συγχρηματοδο-
τούμενων και εθνικών πόρων. Στον ως άνω Κανονισμό ορίζεται και ο τρόπος σύνταξης και τροποποίησης του 
τεχνικού προγράμματος μελετών και έργων της τεχνικής 
υπηρεσίας. Κάθε μελέτη ή/και έργο που εγγράφεται στο 
τεχνικό πρόγραμμα αποτελεί ανά φορέα και ανά ενταγ-
μένη πράξη διακριτό αντικείμενο το οποίο ανατίθεται 
αυτοτελώς σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις για την ανάθεση έργων και μελετών.
γγ. Για την υποστήριξη της επίβλεψης έργων δύνα-
ται, πέραν του σώματος επιμετρητών της παρ.  3 του 
άρθρου 218 του ν. 4512/2018, να χρησιμοποιεί εξειδι-
κευμένα στελέχη του μητρώου που προβλέπονται στην παρ. 8 του άρθρου 28 του ν. 4314/2014. Μέχρι την έκδο-ση της απόφασης του δευτέρου εδαφίου της παρ. 8 του 
άρθρου 28 του ν. 4314/2014, η Μ.Ο.Δ. Α.Ε. δύναται να 
συστήσει μητρώο φυσικών ή και νομικών προσώπων για 
την υλοποίηση των κάθε είδους συγχρηματοδοτούμενων 
ή μη έργων που αναλαμβάνει. Η διαδικασία εγγραφής 
τήρησης και επιλογής του Μητρώου εξειδικεύεται στον 
Κανονισμό Λειτουργίας της τεχνικής υπηρεσίας της προη-
γούμενης παραγράφου. Η Μ.Ο.Δ. Α.Ε. έως την 31η.10.2021 
συνάπτει συμβάσεις μίσθωσης έργου με μηχανικούς της απαιτούμενης ειδικότητας που έχουν εγγραφεί στο Μη-
τρώο για τη διάρκεια εκτέλεσης των έργων κατά παρέκ-
κλιση του άρθρου 6 του ν. 2527/1997 (Α’ 206).».
2. Αντικαθίσταται η περ. β΄ ως εξής:
«β) Υποστηρίζει τον σχεδιασμό, διαχείριση, έλεγχο και 
υλοποίηση των συγχρηματοδοτούμενων και εθνικών 
αναπτυξιακών προγραμμάτων με την επεξεργασία συ-
στημάτων οργάνωσης και ειδικών εργαλείων, τη μεταφο-
ρά τεχνογνωσίας, τη συνεχή κατάρτιση του προσωπικού 
των εμπλεκόμενων φορέων, χρησιμοποιώντας και συ-
στήματα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, καθώς και την ορ-
γάνωση ειδικών εκδηλώσεων και τεχνικών συναντήσεων 
που αναλαμβάνονται είτε με πρωτοβουλία της Εθνικής 
Αρχής Συντονισμού είτε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είτε 
του Αυτοτελούς Τμήματος ΕΟΧ για το σκοπό αυτόν.
Κάθε δράση που υλοποιεί η Μ.Ο.Δ. Α.Ε., στο πλαίσιο 
του σκοπού της για την υποστήριξη και ενίσχυση των 
συστημάτων διοικητικής και λειτουργικής διαχείρισης 
έργων, αποτελεί διακριτό και ξεχωριστό έργο ανά φυσικό 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9753 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
αντικείμενο, το οποίο ανατίθεται αυτοτελώς, λόγω της 
εξειδίκευσης και διαφοροποίησης του φυσικού αντικει-
μένου των συστημάτων διοικητικής και λειτουργικής 
διαχείρισης.».
3. Αντικαθίσταται η περ. στ΄ ως εξής:
«στ) Υποστηρίζει τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και 
την οργάνωση των πληροφοριακών συστημάτων των 
εθνικών και συγχρηματοδοτούμενων αναπτυξιακών 
προγραμμάτων, σε συνεργασία με τις κατά περίπτωση 
επιχειρησιακά αρμόδιες Υπηρεσίες. Παρέχει τεχνική υπο-
στήριξη και επίλυση τυχόν προβλημάτων των κεντρικών 
και λοιπών πληροφοριακών συστημάτων, συμπεριλαμ-βανομένων και των αναγκαίων αναβαθμίσεων του εξο-πλισμού και του κατά περίπτωση λογισμικού υποδομής 
που απαιτείται για την αποτελεσματική διοικητική και 
πληροφοριακή παρακολούθηση των ΕΠ του ΕΣΠΑ.
Παρέχει υπηρεσίες φιλοξενίας των κεντρικών πληρο-
φοριακών συστημάτων και εξυπηρετητών των πληρο-
φοριακών συστημάτων των εθνικών και συγχρηματο-
δοτούμενων αναπτυξιακών προγραμμάτων.
Δύναται να παρέχει υπηρεσίες φιλοξενίας και υποστή-
ριξης πληροφοριακών συστημάτων σε Δικαιούχους ΕΠ.
Κάθε δράση που υλοποιεί η Μ.Ο.Δ. Α.Ε., στο πλαίσιο 
του σκοπού της για την υποστήριξη πληροφοριακών 
συστημάτων (όπως τεχνικό help desk, καταγραφή και 
διαχείριση δεδομένων) αποτελεί διακριτό και ξεχωριστό 
έργο ανά φυσικό αντικείμενο. Η υλοποίηση ανατίθεται 
αυτοτελώς, λόγω της εξειδίκευσης και διαφοροποίησης 
του φυσικού αντικειμένου και του απρόβλεπτου χρόνου 
υποβολής των αιτημάτων υποστήριξης και έναρξης υλο-
ποίησής τους.».
4. Αντικαθίστανται η περ. ιζ΄ ως εξής:
«ιζ) Μπορεί να υποστηρίζει φορείς του δημόσιου και 
ευρύτερου δημόσιου τομέα, kαθώς και ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθ-
μού και τα νομικά τους πρόσωπα κατά την υλοποίηση 
έργων που χρηματοδοτούνται από το συγχρηματοδο-
τούμενο ή εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημόσιων 
Επενδύσεων ή από άλλα εθνικά, ενωσιακά ή διεθνή ανα-
πτυξιακά προγράμματα ή από άλλους πόρους. Ιδίως για 
την υποστήριξη των Δικαιούχων, ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού 
και τα νομικά τους πρόσωπα, η Μ.Ο.Δ. Α.Ε. ως αναθέ-
τουσα αρχή δύναται να παρέχει νομική υποστήριξη είτε 
στην έδρα τους είτε εξ αποστάσεως για την υλοποίηση 
συγχρηματοδοτούμενων έργων. Για λόγους επιτάχυνσης 
της υλοποίησης των συγχρηματοδοτούμενων έργων, 
η σύναψη δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών για την υπο-
στήριξη των ανωτέρω φορέων εκ μέρους της Μ.Ο.Δ. Α.Ε. 
από πόρους της τεχνικής βοήθειας, στο πλαίσιο του σκο-
πού της, πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις του 
ν. 4412/2016, αυτοτελώς ανά δικαιούχο ή/και πράξη».
Άρθρο 235
Έκτακτα προσωρινά μέτρα για την Περιφέρεια Αττικής ως προς την οργάνωση του τόπου και του χρόνου εργασίας για την 
αποσυμφόρηση των μέσων μαζικής 
μεταφοράς και του τόπου εργασίας
Για επιτακτικούς λόγους προστασίας της δημόσιας 
υγείας έναντι του κορωνοϊού COVID-19, τίθενται οι εξής κανόνες ως προς την οργάνωση του τόπου και του χρό-
νου εργασίας:
α) Σε εργαζόμενους επιχειρήσεων-εργοδοτών του 
ιδιωτικού τομέα εφαρμόζεται υποχρεωτικά σύστημα 
εξ αποστάσεως παροχής εργασίας σε όποιες περιπτώ-
σεις η εργασία τους μπορεί να παρασχεθεί με αυτό 
το σύστημα, σε ποσοστό 40% επί του συνολικού αριθ-
μού αυτών των εργαζομένων. Για την ορθή τήρηση 
του παρόντος οι επιχειρήσεις - εργοδότες οφείλουν 
εντός εικοσιτετραώρου από τη δημοσίευση του πα-
ρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως να προα-
ναγγείλουν στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓ ΑΝΗ» 
του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, 
την εξ αποστάσεως εργασία του 40% των εργαζομένων 
τους, για τους οποίους μπορεί να εφαρμοστεί το μέ-
τρο αυτό και για το σύνολο του οριζόμενου χρονικού διαστήματος στο παρόν, συμπληρώνοντας το Έντυπο 
4.1 «ΔΗΛΩΣΗ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΕΡΓ ΑΣΙΑΣ - ΕΝΤΥΠΟ 
ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ της παρ. 2 του άρθρου 4 της από 
11.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α΄55), 
η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 
(Α΄ 76). Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης 
του προηγούμενου εδαφίου επιβάλλεται πρόστιμο τρι-
ών χιλιάδων (3.000) ευρώ στην επιχείρηση-εργοδότη, κατόπιν σχετικού ελέγχου από το Σώμα Επιθεώρησης 
Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών 
Υποθέσεων.
β) Το ωράριο εργασίας των εργαζομένων σε επιχειρή-
σεις-εργοδότες του ιδιωτικού τομέα υποχρεωτικά προ-
σαρμόζεται κατά την έναρξη και λήξη του με τρόπο ώστε 
ανά μισή ώρα και εντός διώρου να προσέρχονται και 
να αποχωρούν οι εργαζόμενοι σε σχέση με την έναρξη και τη λήξη αντίστοιχα του ωραρίου τους. Για το χρονι-
κό διάστημα εφαρμογής του παρόντος αναστέλλεται 
η υποχρέωση του εργοδότη να καταχωρεί στο Πληρο-φοριακό Σύστημα «ΕΡΓ ΑΝΗ» του Υπουργείου Εργασίας 
και Κοινωνικών Υποθέσεων κάθε αλλαγή ή τροποποίηση 
του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας 
των εργαζομένων. Σε κάθε περίπτωση συνεχίζουν να 
ισχύουν οι διατάξεις του π.δ. 88/1999 (Α΄ 94), καθώς και η υποχρέωση του εργοδότη για προαναγγελία του χρό-
νου υπεργασίας και νόμιμης υπερωριακής απασχόλησης 
πριν την πραγματοποίησή τους στο Πληροφοριακό Σύ-στημα «ΕΡΓ ΑΝΗ» του Υπουργείου Εργασίας και Κοινω-νικών Υποθέσεων. Η ως άνω προσαρμογή του ωραρίου 
των εργαζομένων δεν μεταβάλλει το είδος της σύμβασης 
εργασίας των εργαζομένων αυτών.
γ) Το παρόν ισχύει, εντός της Περιφέρειας Αττικής, 
από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα 
της Κυβερνήσεως έως τις 4 Οκτωβρίου 2020. Με κοι-νή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης 
και Επενδύσεων, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων 
και Υγείας είναι δυνατόν: γα) η ισχύς του παρόντος να παραταθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή και να 
επεκταθεί και σε άλλες περιοχές της Επικράτειας, γβ) 
να διαφοροποιηθεί το ποσοστό της περ. α) και γγ) να 
καθορισθούν άλλα ειδικότερα ζητήματα για την εφαρ-
μογή του παρόντος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9754 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ΜΕΡΟΣ Δ΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 236
Αρμοδιότητα έκδοσης ατομικών διοικητικών πράξεων
Όπου στον παρόντα νόμο προβλέπεται η έκδοσ η ατομικών διοικητικών πράξεων και συντρέχουν οι προϋποθέ-
σεις εφαρμογής του άρθρου 109 του ν. 4622/2019 (Α΄ 133), η αρμοδιότητα τελικής υπογραφής καθορίζεται κατ’ 
εφαρμογή του άρθρου αυτού.
Άρθρο 237
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν άλλως ορίζεται 
σε επιμέρους διατάξεις του.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9755 Τεύχος A’ 184/23.09.2020

$%%' 
'""&"%- $"( ( '" &( "("(  &&N -'
+%&&%"*&'"&-'+%&&$"%- %""'&& 

=WYCZXU:CZDZ]KTCYCZIbHN]WUTIFN[]W RC]DSWFWXZdUYW^ G_UCU] CNUC[^UWGH_W^U
FHUNRI\DGHNH\FNCGOR]^CRCN^YKZH[OH\KSHR]ZWUNReUHYNRWNUdUN eUhHR]X\CYX^YKZH[OH\
GNCYZW[dYNReU HYNRWNUdUNeU CUHVCZ]L]d\ CZNMTeU rTIZW\ &sh GOR]^ C KSHR]ZWUNReU
HYNRWNUdUNeU rTIZW\ (sh ^YKZH[OH\ KSHR]ZWUNReU HYNRWNUdUNeUh HR ]X\ CYX ^YKZH[OH\
GNCYZW[dYNReU HYNRWNUdUNeU CUHVCZ]L]d\ CZNMTeU rTIZW\ )sh GNRCN eTC]C bZL[K\
ZCGNWaD[TC]W\rTIZW\*sRCNGNRCNeTC]CbZL[K\YXZdUCZNMTWGX]K[ K\rTIZW\+sj
O3=8:?9@B?8A?F2G=.=E.8=.CF=?23G?F=13=8:6/238. 
wj*NWNRK]NRI\HYNECZ_U[HN\[_TadUCTH]WDZMZWwxzj
xj:ZW[]C[OC]dUGHGWTIUdUYZW[dYNRW_bCZCR]LZCRCN]K\NGNd]NRL\ JdL\HNGNRDFNC]WU
]WTIC]dUKSHR]ZWUNReUHYNRWNUdUNeU[_TadUCTH]WUjyz}wnxvv|j 
yj:SKZWaWZOH\YW^YZIYHNUCYCZIbWU]CN[]WYSCO[NWGNCGNRC[OC\RW NUWYWOK[K\[_TadUC
TH]WDZMZWwxvRCNFNCDSSW^\[RWYW_\[_TadUCTH]WDZMZWwxj 
zj*^UC]X]K]C UXTNTK\ YCZCRWSW_MK[K\ CYX CZTXGNH\  HMUNRI\ CZbI\ [_ TadUCTH ]WU
3CUWUN[TXr++sxvw|n|}RCN]WUjyz}wnxvv|j
{j9ZWNbZL[K\FNCHYNRWNUdUOC]dUGKTX[NdUCZbeUTH]WRWNUXFNC YZWHNGWYWOK[K]W^
RWNUW_[bH]NRDTHHYNRHOTHUH\CYHNSI\RCNFNC]WUYHZNWZN[TX]d U[^UHYHNeUCYXTHOJWUH\
RC]C[]ZWaI\j
|j:ZWGNCFZCaLbZL[K\h[HYHZOY]d[KTHOJWUW\RC]C[]ZWaL\LHMUNRL\ IR]CR]K\CUDFRK\h
e[]HUCHVC[aCSOJH]CNKHYNRWNUdUOC]dU^YKZH[NeUIR]CR]K\CUDF RK\TH]N\CZbI\j
}j>YWbZHe[HN\ YZX[EC[K\hYSKU]dUYZWESHYXTHUdU[]WDZMZWwxwFNC]N\HYNbHNZ L[HN\
YW^YCZIbW^UGOR]^CL^YKZH[OH\KSHR]ZWUNReUHYNRWNUdUNeUj
~j5I]ZC YZWWZNJXTHUC FNC ]K GNC[aDSN[K ]K\ [^TTXZad[K\ YZW\ ]C YZ X]^YC L ]N\
YZWGNCFZCaI\YW^CUCaIZWU]CN[]WDZMZWwz}jj>YWbZHe[HN\ GNCaDUHNC\ HYO ]dU YCZXbdU GKTX[NdU GNR]_dU KSHR]ZW UNReU
HYNRWNUdUNeUhYW^YCZIbW^UGNCMI[NTH\[]WRWNUX^YKZH[OH\KSHR] ZWUNReUHYNRWNUdUNeUh
e[]HUCHVC[aCSOJH]CNKGNC]HZTC]NRL[^UGH[NTX]K]Ch[_TadUCTH ]W^\[]XbW^\RCN]N\
CZbI\YW^WZOJWU]CN[]WDZMZWwwwRCNhHaX[WUHOUCNCUCFRCOWRC NCUCSWFNRXhYZX[EC[K
]dUHMUNReUCZTXGNdUCZbeU[]N\[bH]NRI\YSKZWaWZOH\YZW\HYCSL MH^[K]K\CRZOEHNC\
]K\HUSXFdCUCRWOUd[K\j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9756 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
O828:?9@B?8A?F39=.82F=.E@=.CF=?23G?F=13=8:6/238.18. E5=A.B?I628:EGK=
5;3:EB?=8:L=3A8:?8=K=8L= 
wj*NC[_UGH[KGNR]_dU[_TadUCTH]WUYCZXU]CUXTWj
xj>YWbZHe[HN\lTH]CaWZD\[LTC]W\m[_TadUCTH]WUYCZXU]CUXTWj
yj5I]ZCFNC]KUYZW[]C[OC]K\ GKTX[NC\^FHOC\IUCU]NKSHR]ZWTCFUK ]NReU YHGOdU YW^
YZWRCSW_U]CN CYX GOR]^C KSHR]ZWUNReU HYNRWNUdUNeUh [_TadUC TH ] W HUd[NCRX GORCNWh
SCTECUWTIUK\NGNCN]IZd\^YXcK]K\<_[]C[K\wn{wn+3j
zj*NC]LZK[K ]K\ CRHZCNX]K]C\ ]dU GKTX[NdU GNR]_dU KSHR]ZWUNReU HY NRWNUdUNeU
[_TadUCTH]KUYCZW_[CWGKFOChTH]CV_DSSdUTHXZW^\FNC]KUYZ XSKcKKSHR]ZWUNReU
YCZHTEWSeUTH]CV_GNR]_dUL^YKZH[NeUKSHR]ZWUNReUHYNRWNUdUNeU h[_TadUCTH]KU^Yk
CZNMTjWNRjy}}|zn~}yn?yzxnxvw| RWNUL^YW^ZFNRLCYXaC[K]dU>YW ^ZFeU8NRWUWTOC\h
&UDY]^VK\RCN=W^ZN[TW_h>YWGWTeUh5H]CaWZeURCN*NR]_dUr(kw| vxsj
{j&[aDSHNC GKTX[NdU GNR]_dU IUCU]N TK HYN]ZHYXTHUK\ YZX[EC[K\ [_T a d U C T H ] W U j 
yz}wnxvv|j
|j9ZWNFNC]KbZL[KZCGNWaD[TC]W\h[_TadUCTH]WYjGj~nxvw}hX] CUKHUSXFdbZL[K
GHUHVCZ]D]CNCYX]KbWZLFK[KTHTWUdTIUdUGNRCNdTD]dUbZL[K\h[ _TadUCTH]WDZMZW
w{zYCZjwRCN]WDZMZWw{|j
O828:?9@B?8A?F39=.82F=.E@ =.CF=?23G?F=13=8:6/238.18. E5=A.B?I628:EGK=
5;3:EB?=8:L= 3A8:?8=K=8L=N 3:E@D .A @ FA5B3C93D 28.AB?CKA8:L= 3A 8:?8=K=8L=
.=3>.BE6EKD.B87<L= 
wj*NCSHN]W^ZFNRX]K]C^YKZH[NeU[_TadUCTH]WUYCZXU]CUXTWj
xj:ZW[EC[NTX]K]C FNC ]W^\ ]HSNRW_\ bZL[]H\ X[WU CaWZD ]W^\ CZNMTW _ \ ] W ^ H M U N R W _ 
[bHGOW^ CZNMTWGX]K[K\h ]W^\ CZNMTW_\ CYX ]W^\ 	 RCNh HaX[WU HOUCN ]HbUNRD RCN
WNRWUWTNRDHaNR]Xh]W^\CZNMTW_\]dU[bHGOdUCZNMTWGX]K[K\DSSd URZC]eUTHSeUhRCN
[bH]NRWOXZWN[_TadUCTH]WUYCZXU]CUXTWj
yj3CUXUH\ YZW[]C[OC\ ]dU RC]CUCSd]eU HNGNRD FNC ]WU ]WTIC ]dU KSH R]ZWUNReU
HYNRWNUdUNeUj
zj:HZNWZN[TWO[bH]NRD TH ]KTH]DGW[K YCZDUWTW^ YHZNHbWTIUW^ [_T adUC TH ]WYjGj
wywnxvvy r&f ww|s RCN YHZNWZN[TWO X[WU CaWZD ]K TH]DGW[K HYNESC EW_\ YHZNHbWTIUW^
[_TadUCTH]WYjGjwvnxvwvr&fwvsj
O#B?8A?F2G=.=E.8=.CF=?23G?F=28:.8L<.E.IB6C5DB.28?H/C<. E?D
wj>YWbZId[KYCZWbL\^YKZH[OC\LbZL[K\]_YW^]HbUWSWFOC\HU]X\]d UWZOdU]W^DZMZW^
w{yh [^TYHZNSCTECUWTIUdUh RC]D YHZOY]d[Kh CYCN]L[HdU RDS^cK\ RC N YWNX]K]C\
^YKZH[NeUj
xj:ZCFTC]NRLRCNCYWGW]NRLbZL[K]W^ZCGNWaD[TC]W\[_TadUCTH]WU YCZXU]CUXTWj
yj= H b U N R W O R C N S H N ] W ^ Z F N R W O X Z W N Y W ^ H O U C N C U C F R C O W N F N C ] K U C Y W a ^FL HYNESCEeU
YCZHTEWSeURCNFNC]KUYZW[]C[OC]K\GKTX[NC\^FHOC\IUCU]NKSH R]ZWTCFUK]NReUYHGOdUh
SCTECUWTIUK\NGNCN]IZd\^YXcK]K\<_[]C[K\wn{wn+3hX]CUWN XZWNC^]WOGNCaIZW^U
CYX]W^\XZW^\YW^YHZNIbWU]CN[]KFHUNRLDGHNCj
zj5IFN[]KGNDZRHNC[_TadUCTH]WDZMZWw{}hTH]KUHYNa_SCVK]dU ]^bXU]ZWYWYWNL[HdU
]W^ 3CUWUN[TW_ 9ZdU @ZL[K\ ;CGNWaD[TC]W\ ]K\ +j+j=j=j h SCTECUW TIUdU ^YXcK ]dU
GNC]DVHdU]W^+j3j3j-j<jj
{j5H]CEOEC[K L bZWUWTO[Md[K GNRCNdTD]dU TH YZd]WEW^SOC ]W^ RC]XbW ^ ]dU
GNRCNdTD]dURCNXZWNFNC]KUHUSXFdTH]CEOEC[Kh[_TadUCTH]WU YCZXU]CUXTWj
|j=ISKFNCGNRCNeTC]CbZL[K\[_TadUCTH]WDZMZWw{vj
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9757 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
}j+UGHbXTHUH\ ^YWbZHe[HN\ YW^ IbHN CUCSDEHN K HYNbHOZK[Kh K WYWOC C Y W R ] D ] C 
GNRCNeTC]CbZL[K\h[]WYSCO[NW GNCGNRC[OC\CGHNWGX]K[K\LCUCUI d[K\DGHNC\hYZNUCYX
]K bWZLFK[K ]K\ DGHNC\ Lh RC]D YHZOY]d[Kh ]KU YZX[RSK[K FNC CO] K[K bWZLFK[K\
GNRCNdTD]dUbZL[K\j
~j>YWbZHe[HN\FNC]K[^FRIU]Zd[KL]WUTHZN[TXZCGNWaD[TC]W\LFN CUCHYN]ZIYH]CNK
YZX[EC[K[]WZCGNWaD[TCFNCDSSW^\bZL[]H\[H[^FRHRZNTIUH\YHZ NaIZHNH\L[HHMUNRX
HYOYHGWjj>YWbZHe[HN\ G^UDTHN [bH]NReU GNHMUeU [^TadUNeU YW^ CaWZW_U ]K b ZL[K JdUeU
ZCGNWaD[TC]W\j
wvj>YWbZHe[HN\YW^GNIYW^U]KUYHNZCTC]NRLbZL[KJdUeUZCGNWaD[TC] W\j
O#B?8A?F2G=.=E.8=.CF=?23G?F=28:.8L<.E.A@BK=.B87<?2@E5C 5D
wj3CMWZN[TX\ ]K\ ^YKZH[OC\ FNC ]KU WYWOC bZK[NTWYWNHO]CN W CZNMTX \h
[^TYHZNSCTECUWTIUdUWYWNdUGLYW]HCYCN]L[HdUYW^[^UGIWU]CNTH] KUYCZWbL]K\HU
SXFd ^YKZH[OC\ RCNh FNC SXFW^\ [CaLUHNC\h CZbI\ ]NTWSXFK[K\ RCN  CUe]C]H\ ]NTI\ YW^
TYWZW_UUCN[b_[W^U[]K[^FRHRZNTIUKYHZNWbLCZNMTeUYZW\HVC[a DSN[K]K\YZW[]C[OC\
]dURC]CUCSd]eU[_TadUCTH]KUYHZjGk]K\YCZjx]W^DZMZW^ww wj
xj:ZCFTC]NRLRCNCYWGW]NRLbZL[KYXZdUCZNMTWGX]K[K\[_TadUCTH] WUYCZXU]CUXTWj
yj&YCN]L[HN\aWZK]X]K]C\]W^CZNMTW_[_TadUCTH]WUYCZXU]CUXTWj 
zj>YWbZId[K YCZWbL\ YSKZWaWZNeU RC]CSXFW^ ]HSNReU bZK[]eU FNC ]W^ \ [RWYW_\ ]W^
DZMZW^xxvj
{j5IFN[]KGNDZRHNC[_TadUCTH]WDZMZWxvxhTH]KUHYNa_SCVK]dU ]^bXU]ZWYWYWNL[HdU
]W^HMUNRW_[bHGOW^CZNMTWGX]K[K\j
|j5H]CEOEC[KGNRCNdTD]dUTHYZd]WEW^SOC ]W^RC]XbW^]dUGNRCNdTD]dURCNXZWNFNC
]KU HU SXFd TH]CEOEC[Kh [_TadUC TH ]WU YCZXU]C UXTWh [^TYHZNSCT ECUWTIUW^
WYWNW^GLYW]HXZW^[_TadUCTH]WUWYWOW]WGNRCOdTCbZL[K\CZNMT W_YZIYHNUCHOUCN
GH[TH^]NRXFNCXSH\]N\HYNbHNZL[HN\[]N\WYWOH\TH]CaIZWU]CN] CGNRCNeTC]Cj
}j=ISKFNCGNRCNeTC]CbZL[K\[_TadUCTH]WDZMZWxvyj
~j+UGHbXTHUH\ ^YWbZHe[HN\ YW^ IbHN CUCSDEHN K HYNbHOZK[Kh K WYWOC C Y W R ] D ] C 
GNRCNeTC]CbZL[K\RC]D]KGNCGNR C[OCCU]CFdUN[]N RL\L[^FRZN]NR L\HYNSWFL\j
j>YWbZHe[HN\G^UDTHN[bH]NReUGNHMUeU[^TadUNeUYW^CaWZW_U]Kb ZL[KCZNMTeUj
wvj>YWbZHe[HN\ YW^ CaWZW_U ]KU HVdHGCaNRL bZL[K CZNMTeU HU]X\ ]K\ +j+j e[]H UC
HVC[aCSOJH]CN K [^TTXZad[K TH RCUXUH\ YZW[]C[OC\ ]dU RC]CUCSd]e U RCN DSSW^\
[bH]NRW_\THCZNMTW_\RCUXUH\[HDSSCRZD]KTISKHR]X\CYX]WR ZD]W\TISW\]W^RdGNRW_
beZC\j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9758 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%' 
"%"$%"&&&&($%&&,*&'"%&&%"*- "( $"(
'" '&'&%"'& 

%"& 

$%")$"&&&(&''($""%"(&$%"&&&N$"(&+("( &( *- 
'"%%"UZT$%OU 

)NC ]KU ^YX XZW^\ YZX[EC[K ]dU MHC]eU RCN CRZWC]eU ]K\ HYNRZD]H NC\ [H ^YKZH[OH\
cKaNCRL\]KSHXZC[K\RCNZCGNWaeUW^hCUHVDZ]K]CCYX]WU]ZXYWTH ]DGW[K\hN[b_W^UWN
CRXSW^MWNXZWNi
CsXSH\WNHYNbHNZL[HN\YW^YCZIbW^U^YKZH[OH\YZX[EC[K\^YXXZ W^\hCUHVDZ]K]CCYX]WU
]ZXYW TH]DGW[K\h WN WYWOH\ YCZIbW^U ^YKZH[OH\ YZX[EC[K\ [H ^YKZ H[OH\ cKaNCRL\
]KSHXZC[K\RCNZCGNWaeUW^RCNCYX]N\^YKZH[OH\YZX[EC[K\]dUW YWOdUHVCZ]eU]CNWN
ZCGNW]KSHWY]NRWOaWZHO\TH]DGW[K\hYZWRHNTIUW^UCHOUCNYZW[N]W O[HWYWNCGLYW]HWTDGC
]dUG^UK]NReUMHC]eULCRZWC]eU]W^\i
pYZW[aIZW^U[HXSW^\]W^\ZCGNW]KSHWY]NRW_\aWZHO\h[HGORCNKh H_SWFKRCNCTHZXSKY]K
ED[KKWYWOC[^UDGHNTH]WGORCNWYHZOCU]CFdUN[TW_h]HbUNRI\^ YKZH[OH\YW^HYN]ZIYW^U
]KSLcK]dUcKaNCReU^YKZH[NeU]dUZCGNW]KSHWY]NReUaWZIdUCYX MHC]I\LCRZWC]I\
TI[dCYWRdGNRWYWNK]eU]W^\WYWOW^\GNCMI]W^UWNaWZHO\YCZWbL\ ^YKZH[NeURCN]KZW_U
]WGORCNWCU]CFdUN[TW_h
p]KZW_UbdZN[]DSWFN[]NRDENESO CFNC]N\GZC[]KZNX]K]I\]W^\d \YDZWbWN^YKZH[NeU^YX
XZW^\YZX[EC[K\h
Es X]CU WN RD]WbWN ]dU GNRCNdTD]dU ENWTKbCUNRL\ NGNWR]K[OC\ [bH ]NRD TH [^[]LTC]C RCN
YZWPXU]C^YXXZW^\YZX[EC[K\bWZKFW_UDGHNH\[]W^\RC]C[RH^C[]I \HVWYSN[TW_H^ZHOC\
RC]CUDSd[K\h WaHOSW^U UC HVC[aCSOJW^U X]N C^]X FOUH]CN ^YXGOR CNW^\h H_SWFW^\ R C N 
CTHZXSKY]W^\XZW^\j4CTEDUWU]C\^YXcK]W^\]HbUNRW_\RCNHTYWZN RW_\YCZDFWU]H\hWN
RD]WbWN GNRCNdTD]dU GHU HVCZ]W_U ]K bWZLFK[K CGHNeU CYX XZW^\ T H ]W^\ WYWOW^\
CYCFWZH_H]CNhCYW]ZIYH]CNLCYWMCZZ_UH]CNK[^TYHZO SKcKh[]WOG NWYZWPXUi
pRWNUL\GNHYCaL\YW^HYN]ZIYHN]K [_UGH[KTHGNDaWZCDSSC[^[] LTC]CYZX[EC[K\L
p [^FRHRZNTIUdU TI[dU DSSW^ [^[]LTC]W\ YZX[EC[K\h HaX[WU W CYWG I R ] K \ ] K \ D G H N C \ 
YSKZWO]N\[bH]NRI\H_SWFH\YZW`YWMI[HN\YW^HFF^eU]CNh[HXh]N ]WUCaWZDh]KUC[aDSHNC
]dU[^UCSSCFeU]dUaWZIdUHRTH]DSSH^[K\[^[]KTD]dU^YXXZW^\YZ X[EC[K\j

%"& 

"$&("&&'&"$" &(  ' *%"" '"$%")$" &&'"(
%%"(UY\$%OV&'"+"Q 

Cs:ZX[EC[K[H*:+h
Es:ZX[EC[K[H.8:j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9759 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%' 
%'%  '"  "%&" '-  '-  '%'&"( *- '-  & - 
+" %& 
&ZbI\h RZN]LZNC RCN YCZDTH]ZWN FNC ]WU RCMWZN[TX ]dU ]HSeU ]HZT C]N[TW_ adUK]NReU
RSL[HdUbWUGZNRL\[HCFWZI\[]CMHZeURCNRNUK]eUHYNRWNUdUNeUh YW^CUCaIZWU]CN[]W
DZMZWw~yYCZjwi
Cs ]C ]ISK EC[OJWU]CN []KU CUDR]K[K ]W^ RX[]W^\ YW^ HYNECZ_UHN IUCU CYWGW]NRX aWZIC
HRTH]DSSH^[K\q K CYW]OTK[K ]W^ CYWGW]NRW_ RX[]W^\ EC[OJH]CN [H ]ZIbW^[H\ ]NTI\
RX[]W^\q K THMWGWSWFOC RW[]WSXFK[K\ FNC ]WU ^YWSWFN[TX ]W^ CYWG W]NRW_ RX[]W^\
EC[OJH]CN[HTNCYZW[IFFN[KCUDY]^VK\^YWGHNFTD]dUCYX]KED[K YZW\]KURWZ^aLTH
bZL[K TCRZWYZXMH[TW^h WZNCRW_ RCN [bH]NRW_ TH ]KU ROUK[K RX[]W^ \ YCZWbL\ ]K\
^YKZH[OC\]HZTC]N[TW_ adUK]NReURSL[HdUbWUGZNRL\[H]ZO]W^\h
Es ]W [bH]NRX WZNCRX RX[]W\ ]K\ ^YKZH[OC\ ]HZTC]N[TW_ adUK]NReU  RSL[HdU bWUGZNRL\
RCMWZOJH]CNCYX]KGNCaWZDTH]CV_]W^[^UWSNRW_TCRZWYZXMH[TW^ RX[]W^\HUX\aWZIC
HRTH]DSSH^[K\ YW^ YCZIbHN ]W YSLZH\ aD[TC ]dU ^YKZH[NeU ]W^ RCN  ]W^ [^UWSNRW_
TCRZWYZXMH[TW^ RX[]W^\ ]W^ HU SXFd aWZIC bdZO\ YCZWbL ^YKZH[NeU ] H Z T C ] N [ T W _ 
adUK]NReURSL[HdUbWUGZNRL\[H]ZO]W^\h
Fs TXUWHRHOUW]W[bH]NRXTH]KUR^RSWaWZOCRX[]W\YW^MCCYWaH _FWU]CU[HYHZOY]d[KTK
YCZWbL\ ^YKZH[OC\ ]HZTC]N[TW_ adUK]NReU RSL[HdU bWUGZNRL\ SWFOJ H]CN []K [bH]NRL
YZX[MH]KYCZWbL]HZTC]N[TW_h
Gs]WRX[]W\YW^[bH]OJH]CNTH]KUYZX[MH]KbdZK]NRX]K]CGNR]_W ^YHZNSCTEDUH]CNTXUW[]WU
ECMTXYW^WaHOSH]CN[]KUCUDFRKC_VK[K\]K\bdZK]NRX]K]C\FNC[ RWYW_\HV^YKZI]K[K\ 
YZX[MH]K\R^RSWaWZOC\]HZTC]N[TW_adUK]NReURSL[HdUbWUGZNRL\h
H s ] C ] I S K F N C ] W Z C G N W a D [ T C H V C N Z W _ U ] C N C Y X ] K U Y Z X [ M H ] K Y C Z W b L ]HZTC]N[TW_
adUK]NReURSL[HdURNUK]L\]KSHadUOC\h
[]sYHZNSCTEDUH]CNTXUWHRHOUW]WHTYWZNRXRX[]W\bWUGZNRL\YW^ [bH]OJH]CNDTH[CTH]KU
YCZWbL]K\^YKZH[OC\]HZTC]N[TW_adUK]NReURSL[HdUbWUGZNRL\[H ]ZO]W^\h
Js XSWN WN aWZHO\ HRTH]DSSH^[K\ []CMHZeU GNR]_dU MHdZHO]CN X]N YCZIbW^U ^YKZH[OH\
]HZTC]N[TW_ adUK]NReU RSL[HdU []W OGNW TWUCGNCOW RX[]W\ TH ]WU CYWGW]NRX aWZIC
HRTH]DSSH^[K\hCUHVDZ]K]CCYX]WTIFHMX\]W^\h
KsFNC]W^\aWZHO\HRTH]DSSH^[K\RNUK]eUGNR]_dUhKHSDbN[]KCY WGW]NRLRSOTCRCWZOJH]CN[H
THZOGNWCFWZD\XbNRD]d]W^xvh
Ms K RC]DSSKSK YZW[IFFN[K FNC ]KU CYWTHOd[K ]K\ CVOC\ YDFNdU [] WNbHOdU HOUCN K
WNRWUWTNRLCYWTHOd[KRCN
NsK]HbUWSWFNRLHYNSWFL]dUTWU]HSWYWNKTIUdUGNR]_dUIbHNTCRZ XYUWWbCZCR]LZChTHED[K
RHU]ZNRX GOR]^W 	h SCTECUWTIUdU ^YXcK ]dU GNCaXZdU ]HbUWSWFNeU  YW^ HUGIbH]CN UC
bZK[NTWYWNKMW_U RC]D ]K GNDZRHNC ]K\ YHZNXGW^ N[b_W\ ]W^ TIFN[] W^ ]ISW^\q []KU
YHZOY]d[K []CMHZeU GNR]_dUh WN RSL[HN\  MHdZW_U]CN CYWRSHN[]NRD  RSL[HN\
YCRH]WTH]CFdFL\j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9760 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%' 

%'%' !""&$%"&*"%- &( $ (&& 

3C]D]KUCVNWSXFK[KYZW[aWZD\[^UHYIUG^[K\[_TadUCTH]WDZMZW w~zYCZjwhK+j+j=j=j
HSIFbHNCUYSKZW_U]CN]W^SDbN[]WU]CCRXSW^MCRZN]LZNCi.+j+j= j=jTYWZHOUC HVH]D[HN
YZX[MH]C RZN]LZNC []WU ECMTX YW^ HOUCN CYCZCO]K]C FNC UC HVC[aC SN[]HO K
YZW[EC[NTX]K]C G^UK]NReU HYHUG^]eU []K [^UHYIUG^[Kh SCTEDUWU]C\ ^ Y X c K ] N \ 
[^FRHRZNTIUH\]WYNRI\[^UMLRH\RCN]KGWTL]K\CFWZD\i
Cs.YZW[aWZD[^UHYIUG^[K\HOUCNCUWNb]LFNCRDMHHYNbHOZK[KRC ]D]KGNDZRHNCJdL\]W^
GNR]_W^ YW^ RC]C[RH^DJH]CN []W YSCO[NW YZW[aWZD\ [^UHYIUG^[K\ b dZO\ GNCRZO[HN\j .
HYNbHOZK[K YW^ IbHN WZN[]HO d\ RC]IbW^[C [KTCU]NRL N[b_ []KU CF WZD TYWZHO UC
YHZNSCTEDUHN []KU YZW[aWZD H_SWFW^\ XZW^\ X[WU CaWZD ]N\ bZKTC] WWNRWUWTNRI\
G^UC]X]K]H\RDMHHYNbHOZK[K\he[]HhFNCYCZDGHNFTChWNG^UK]NRW O[^UHYHUG^]I\UCYZIYHN
UCCYWGHNRU_W^U]KUNRCUX]K]D]W^\UCYZCFTC]WYWNW_U]TKTC]NRI\ YSKZdTI\ED[HN]dU
WYWOdUYZWFZCTTC]OJH]CNKCUDY]^VKh]KUCYWGWbL[]ZC]KFNRW_[bH GOW^ED[HN]W^WYWOW^
RC]CZ]OJWU]CN]CTH[WYZXMH[TC[bIGNCCUDY]^VK\RCNW_]dRCMHVL\ j
Es.YZW[aWZD[^UHY IUG^[K\HOUCNGNCaCUL\i
pKYZW[aWZDHOUCNGNCMI[NTKRCNH_RWSCCUCFUdZO[NTK[]WUGNR]^ CRX]XYW]K\HYNbHOZK[K\
YW^IbHNWZN[]HOd\RC]IbW^[C[KTCU]NRLN[b_[]KUCFWZDh
p GNC]OMHU]CN YSLZHN\ RCN SHY]WTHZHO\ XZWN bdZO\ CGNRCNWSXFK]K RCM^[]IZK[K [H RDMH
G^UK]NRXYZW[aIZWU]CYW^IbHNHRGKSe[HNHUGNCaIZWUhTH]CV_DSSd UKUWTNRLTWZaL]K\
[^TadUOC\ [^UHYIUG^[K\ RCNh RC]D YHZOY]d[Kh WN  EC[NRWO XZWN ]dU RCUXUdU
GNCR^EIZUK[K\]W^WbLTC]W\[^UHYIUG^[K\hRCN
pKGNCGNRC[OChXYd\RCNWbDZ]K\YWZHOC\FNC]WURCMWZN[TXRCN ]KUCUDY]^VK]W^IZFW^
[^UHYIUG^[K\hRCMWZOJH]CNHR]dUYZW]IZdUhHYHVKFHO]CNTH[CaLU HNCFZCY]e\[HRDMH
G^UK]NRX[^UHYHUG^]LRCNXSC] C[KTCU]NRD[KTHOCCUCaWZD\RWNUW YWNW_U]CNTH[CaLUHNC
[HXSH\]N\HYNbHNZL[HN\bdZO\RCTOCGNDRZN[Kj
Fs.YZW[aWZD[^UHYIUG^[K\YHZNSCTEDUHNXZW^\FNCG^UK]NRW_\[^ UHYHUG^]I\YW^H^UWW_U
]WUENe[NTWCU]CFdUN[TXTCRZWYZXMH[TChNGOd\i
p:ZW[aIZWU]CN[HXSH\]N\HYNbHNZL[HN\GORCNWNRCNH_SWFWNXZW NRCNYZW`YWMI[HN\YW^GHU
HN[DFW^UGNCRZO[HN\FNC]K[^TTH]WbL[]K[^TadUOC[^UHYIUG^[K\ [H[bI[KTH]KbZWUNRL
[]NFTLYZW[beZK[L\]W^\hTH]CV_DSSdURCNX[WUCaWZD]WWNRWUWT NRXCU]DSSCFTCYW^
CYCN]HO]CNFNC]KUCYXR]K[K[^FRHRZNTIUdU GNRCNdTD]dUh]KUYZW[ ]C[OCYW^ YCZIbH]CN
[]W^\ [^UHYHUG^]I\ CYX ]C GNRCNeTC]C C^]D ]X[W RC]D ]K GNDZRHNC  ]W^ []CGOW^
RC]C[RH^L\ X[W RCN RC]D ]W []DGNW HRTH]DSSH^[K\h FNC YCZDGHNFTC  TH ]K bWZLFK[K
CUCaCOZH]dUGNRCNdTD]dUbZL[K\r&*@sFNC]KUCUCTHUXTHUKGNDZRH NCJdL\]W^GNR]_W^
YW^ CaWZD K [^UHYIUG^[Kh RCMe\ RCN ]W^\ XZW^\ YZW[beZK[K\ []K [ ^TadUOC
[^UHYIUG^[K\RCNhHUGHbWTIUd\hS_[K\]K\j<]WYSCO[NWC^]XhWN XZWNYW^GHUHN[DFW^U
GNCRZO[HN\ GHU [^UHYDFWU]CN X]N YZW[aIZWU]CN [H XSW^\ ]W^\ G^UK ]NRW_\ [^UHYHUG^]I\
CRZNEe\ WN OGNWN XZWNh [^TYHZNSCTECUWTIUdU WNRWUWTNReU XZdUh CS SD X]N XSH\ WN
GNCaWZWYWNL[HN\ ]dU YZW[aHZXTHUdU XZdU HOUCN CN]NWSWFKTIUH\ TH ED[K ]C OGNC
CU]NRHNTHUNRDh GNCaCUL RCN YZWESIcNTC RZN]LZNC YW^ GHU HN[DFW^U  GNCRZO[HN\h XYd\ W
CZNMTX\FZCTTeUFNC]HSNRW_\bZL[]H\FNC]N\WYWOH\^YDZbHNGI[ TH^[Kj
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9761 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
p.YZW[aWZDHYN]ZIYHNH^HSNVOCX[WUCaWZD]KUCVOCRCN]WbZWU WGNDFZCTTC]K\GI[TH^[K\
YW^CUCSCTEDUHNRDMH[^UHYHUG^]L\hFNCYCZDGHNFTCTI[d[^TadUKT IUW^RCNG^UK]NRe\
C^VCUXTHUW^ YW[W[]W_ ]W^ [^UXSW^ ]dU FZCTTeU FNC ]HSNRW_\ bZL[] H\ [H GHGWTIUK
YHZNWbLhFNC]WWYWOWWN[^UHYHUG^]I\IbW^U]KG^UC]X]K]CUCGH [TH_WU]CN[]CGNCRDRCN
]W WYWOW RCMWZOJH]CN [H HYOYHGW TWUDGC\ e[]H UC HYN]ZIYH]CN []W ^\ TNRZX]HZW^\
[^UHYHUG^]I\ TH YHZNWZN[TIUW^\ YXZW^\ UC HN[IZbWU]CN []K [^UHYI UG^[K [H H^SXFd\
HSDbN[]KRSOTCRCRCNUCC^VDUW^U[]CGNCRD]K[^TTH]WbL]W^\hGN C]KZeU]C\YCZDSSKSC
HYCZRLHYOYHGCCZbNRL\GI[TH^[K\j8YZW[GNWZN[TX\]W^WNRWUWTNR W_CU]CSSDFTC]W\YW^
YZIYHNUCYCZIbH]CNCYXRDMH[^UHYHU G^]LYZIYHNUCCU]NRC]WY]ZO JHN]WFHFWUX\X]NWN
YZeNTWN HYHUG^]I\ CYWGIbWU]CN THFCS_]HZW^\ RNUG_UW^\ RCN GH[TH_ W^U RHaDSCNW
UdZO]HZCj
p0HdZHO]CNGNRCNWSWFKTIUKKRC]CEWSLCU]N]OTW^C^VCUXTHUW^TH ]KUYDZWGW]W^bZXUW^
FNC^YWbZHe[HN\YW^CUCSCTEDUWU]CN[HTH]CFHUI[]HZC[]DGNCRCN FNCUIW^\[^UHYHUG^]I\
YW^YZW[bdZW_U[]K[^UHYIUG^[KTH]D]KUIUCZVK]W^IZFW^he[]H UCCU]NRC]WY]ZOJH]CN
KTHOd[K]dURNUG_UdURCNUCCU]N[]CMTOJWU]CN]^bXUROUK]ZCYCZ CRZD]K[K\RHaCSCOdU
RC]D]CYZWKFW_THUC[]DGNCj
p . [^TadUOC [^UHYIUG^[K\ HYN]ZIYHN ]KU HRbeZK[K RHR]KTIUdU GNR CNdTD]dU CYX
[^UHYHUG^]I\[HDSSW^\[^UHYHUG^]I\hL[H]ZO]W^\YW^HYNM^TW_U UCYZW[bdZL[W^U[]K
[^TadUOC [^UHYIUG^[K\h TH ]KU YZW`YXMH[K K HYNbHOZK[K YZW\ ]KU WYWOC FOUH]CN K
TH]CEOEC[KUC^YWbZHeUH]CNUCHRYSKZe[HNXSH\]N\ CZbNRI\^YWbZHe[HN\]W^HRbdZW_U]W\
[]WYSCO[NW]K\[^TadUOC\[^UHYIUG^[K\j
p 8N [^UHYHUG^]I\ bWZKFW_U W IUC\ []WU DSSW CTWNECOC GNRCNeTC]C ^ Y X G O R C N W ^ \ R C N 
H_SWFW^\XZW^\RCNYZW`YWMI[HN\YZX[EC[K\[]N\^YWGWTI\YW^CaW ZDK[^UHYIUG^[K
FNC [RWYW_\ YCZWbL\ ^YKZH[NeU [H HYXTHUW []DGNWh TH]CV_ DSSdU R C N [ ] W ^ \ ] H S N R W _ \ 
bZL[]H\h[_TadUCTHGNCaCUHO\[^UMLRH\YW^YZIYHNUCCUCaIZWU]C NTHGNCaDUHNC[]KU
YZW[aWZDRCN]KUHYCRXSW^MK[^TadUOC[^UHYIUG^[K\hNGOd\X]CUW N[^UHYHUG^]I\HOUCN
THTWUdTIUC RCNVHbdZN[]D^YH_M^UWNFNC ]KUCUDY]^VK[^FRHRZ NTIUdU]TKTD]dU ]W^
GNR]_W^j &U GKTNW^ZFKMHO XbKTC [^UHYIUG^[K\h C^]X YCZIbHN YZX[E C[K []W GOR]^W FNC
XSW^\]W^\[^UHYHUG^]I\hDTH[CLITTH[ChED[KN[WG^UCTOC\HN[ZW eURCN[_TadUCTH
GORCNW^\RCNH_SWFW^\XZW^\RCNYZW`YWMI[HN\h[^TYHZNSCTECUWTIU dUWNRWUWTNReUXZdU
YW^ CU]NRC]WY]ZOJW^U ]C GNCaWZH]NRD HYOYHGC RNUG_UW^ YW^ CYWGIb WU]CN WN HYNTIZW^\
[^UHYHUG^]I\j
Gs.YZW[aWZD[^UHYIUG^[K\HVC[aCSOJHNENe[NTKHYIUG^[KYW^HUG IbH]CNUCCU]CYWRZNMHO
[HTHSSWU]NRI\CUDFRH\hCUCY]_[[WU]C\UIC[]WNbHOCGNR]_W^YW^ [^TEDSSW^U[KTCU]NRD
[]KUCUDY]^VKGNR]_dUYWS_^cKSL\bdZK]NRX]K]C\j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9762 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%' 

+&'"&( ""($%&- '&"$"&($%&$%"(&(%(-  &
$%"&&&&'"'("&(*- '"%%"U\V$%%*"&W   
 ($"&'%! 

ws GNH_M^U[KKSHR]ZWUNRW_]Cb^GZWTHOW^ros
xs TKbCUI\CUCJL]K[K\YW^RCMN[]W_UG^UC]L]KUCUCJL]K [KRCNCUH_ZH[K
YSKZWaWZNeURDMHHOGW^\
ys GNCGNR]^CRDHZFCSHOCEC[NRL \HRYCOGH^[K\RCNRC]DZ]N[K\
zs GNCGNR]^CRI\HaKTHZOGH\LHNGL[HN\
{s CFWZDLYCZCFFHSOCCFCMeUL^YKZH[NeUTI[dGNCGNR]_W^
|s CUCJL]K[KHZFC[OC\RCNHZFCSHOCCUCJL]K[K\HZFC[OC\
}s HYCFFHSTC]NRLGNR]_d[K
~s ]ZCYHJNRI\[^UCSSCFI\TI[dGNCGNR]_W^
s bZL[K^YKZH[NeUKSHR]ZWUNRL\GNCR^EIZUK[K\
wvs TI[CRWNUdUNRL\GNR]_d[K\RCNDTH[KCU]CSSCFLTKU^TD]dU
wws RSL[HN\RCNHNRWUWRSL[HN\r[^UKMN[TIUK\YWNX]K]C\s

$%%' 

$%%*'- ("- '- ($%&- $"( *%" '&'"% %"U\Y
P+"&$ - QN&'"%%"VVWP$%"&'&("&Q&'" %%"VUX
P$%"+"(*"%'"''%"(Q 

%"&M 

("&($%&&$"( *%" '&'%%U\YVVW 

=WYCZXU5IZW\&N[b_HNFNC]W^\RC]CUCSd]I\RCNFNCDSSH\RC]K FWZOH\RC]CUCSd]eU[]W
YSCO[NWHaCZTWFL\]W^DZMZW^w|YCZjxRCNyj
=W YCZXU TIZW\ & N[b_HN FNC ]N\ RC]KFWZOH\ ]HSNReU bZK[]eU YW^ IbW^U RCMWZN[]HO []W
YSCO[NWHaCZTWFL\]W^DZMZW^xxyhHR]X\CYX]C[]WNbHOCFshGs RCNJs]W^YCZXU]W\TIZW^\
YW^N[b_W^UTXUWFNC]W^\RC]CUCSd]I\j
Cs&UCS^]NRWOSWFCZNC[TWO
.+j+j=j=jh[H[^UHZFC[OCNGOd\TH]KU&j:j*j:j@jhTH]KUHYNa_ SCVK]dUCYCN]L[HdU]K\
[bH]NRL\ UWTWMH[OC\ YHZO YZW[]C[OC\ ]dU GHGWTIUdU YZW[dYNRW_ bC ZCR]LZC RCN ]K\
NGNd]NRL\ JdL\h TYWZW_U UC RCMWZOJW^U ]W EC[NRX HYOYHGW CUDS^[K \ SWFCZNC[TeU YW^
YCZIbH]CN C]HSe\ CYX ]W^\ YCZXbW^\ []W^\ ]HSNRW_\ bZL[]H\h e[]H W N ] H S H ^ ] C O W N U C 
TYWZW_UisUCHYCSKMH_W^URCNUCHSIFbW^U]KbZId[L]W^\FNC]KbZL[K^ YKZH[NeUYZX[EC[K\[]W
GNCGOR]^W L ^YKZH[NeU adUK]NReU HYNRWNUdUNeUh L ^YKZH[NeU GNCYZ W[dYNReU
HYNRWNUdUNeUED[HNCZNMTeUh[]KUYHZOY]d[K]W^DZMZW^xxyhRCN sUCYCZCRWSW^MW_U
RC]DSSKSC ]K bZL[K RCN ]N\ GCYDUH\ ]W^\h HSIFbWU]C\ I][N [H H_S WFW ECMTX ]W^\
SWFCZNC[TW_\]W^\j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9763 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
+aX[WU RZOUH]CN CUCFRCOWh HOUCN G^UC]XU UC YZW[aIZH]CN []W^\ ]H SNRW_\ bZL[]H\
SHY]WTHZI[]HZKCUDS^[K]W^SWFCZNC[TW_THH_SWFKHYNEDZ^U[KLG dZHDUj
8N HU SXFd CUCS^]NRWO SWFCZNC[TWO YHZNSCTEDUW^U ZK]L CUCaWZD ]K \ ]C^]X]K]C\ ]W^
YZWTKMH^]L RCN ]K\ GNDZRHNC\ ]dU ^YKZH[NeU YW^ bZHeUWU]CN CYX ] ^bXU CZNMTW_\
YZX[MH]W^]ISW^\hHR]X\CUW]HSNRX\bZL[]K\IbHNJK]L[HNUCTK UCUCaIZWU]CNWNHUSXFd
YSKZWaWZOH\j
3SL[HN\WNWYWOH\HOUCNGdZHDUFNC]WURCSW_U]C]HSNRXbZL[]Kh YHZNSCTECUWTIUdU]dU
RSL[HdU[HFZCTTI\EWLMHNC\hGHUCYCN]HO]CNUCHTaCUOJWU]CN[]W UCUCS^]NRXSWFCZNC[TX
]W^RCSW_U]W\]HSNRW_bZL[]Kj.+j+j=j=jTYWZHOUCJK]DCYX]W^\aWZHO\HRTH]DSSH^[K\UCYCZI bW^UCUCFUeZN[K
RCSW_[C\FZCTTL\GdZHDUj
Es*dZHDUHYNSHR]NRLaZCFLFNCHVHZbXTHUH\RSL[HN\LLTKU_ TC]CTHYWS^TI[Crs
YZX[MH]W^]ISW^\LhXYW^HOUCN]HbUNRD HaNR]XhFNCDSSCHOGKYC ZHTaHZeUHaCZTWFeUh
GdZHDU
:ZXRHN]CN GKSCGL FNC ]K GNH^RXS^U[K ED[HN ]K\ WYWOC\ W ]HSNRX\ bZL[]K\h RC]XYNU
CN]LTC]W\ []W^\ YCZXbW^\ ^YKZH[NeU adUK]NReU HYNRWNUdUNeU L ^YK ZH[NeU
GNCYZW[dYNReUHYNRWNUdUNeUED[HNCZNMTeUh[]KUYHZOY]d[K]W^DZ MZW^xxyhTYWZHOUC
aZD[[HNGdZHDUHVHZbXTHUH\RSL[HN\L LTKU_TC]CTHYWS^TI[C rsYZX[MH]W^
]ISW^\ L DSSC HOGK YCZHTaHZeU HaCZTWFeUh CYX L YZW\ [^FRHRZNTIU H\ RC]KFWZOH\
CZNMTeUjFs<^[]LTC]CYZWYSKZdTL\
. +j+j=j=j TYWZHO UC CYCN]HO CYX ]W^\ YCZXbW^\ UC YCZIbW^U ]C T I[C e[]H WN
RC]CUCSd]I\UCIbW^U]KG^UC]X]K]CUCYZWYSKZeUW^U]KUYZX[EC[K []WGKTX[NWGOR]^W
KSHR]ZWUNReUHYNRWNUdUNeURCN]KbZL[K^YKZH[NeUadUK]NReUHYNR WNUdUNeUL^YKZH[NeU
YZX[EC[K\[]WGNCGOR]^WL^YKZH[ NeUGNCYZW[dYNReUHYNRWNUdUNeU ED[HNCZNMTeUh[]KU
YHZOY]d[K]W^DZMZW^xxyjGs<]CGNCRLCYWYSKZdTL]HSeU[_UGH[K\
. +j+j=j=j IbHN ]K G^UC]X]K]C UC CYCN]HO CYX ]W^\ YCZXbW^\ UC Y CZIbW^U []W^\
RC]CUCSd]I\ ]K G^UC]X]K]C RC]CEWSL\ ]dU ]HSeU [_UGH[K\ TH ]W GK TX[NW GOR]^W
KSHR]ZWUNReUHYNRWNUdUNeU[]KED[KbZ WUNRDRC]CUHTKTIUdUYSKZdT eUj
Hs5KHVXaSK[KSWFCZNC[TeU.+j+j=j=jSCTEDUHN[^FRHRZNTIUCCUCSWFNRDhCTHZXSKY]CRCNGKTW [NH^TIUCTI]ZCFNCUC
RCS^aMHOKTKHVXaSK[KSWFCZNC[TeU]dUYCZXbdUj=CHUSXFdTI]Z CGNC[aCSOJW^UX]NW
]HSNRX\ bZL[]K\ YZWHNGWYWNHO]CN GHXU]d\ FNC RDMH HYNRHOTHUK GNC RWYL ^YKZH[OC\ L
CYW[_UGH[Kj+R]X\CYX]N\YHZNY]e[HN\CYD]K\hHYCUHNSKTTIUK\RC M^[]IZK[K\HVXaSK[K\
LTKHVXaSK[K\]dUSWFCZNC[TeUh]CHUSXFdTI]ZCGNC[aCSOJW^Uh []WUECMTXYW^C^]X
HOUCN ]HbUNRD HaNR]Xh X]N K GNCRWYL ^YKZH[OC\ YHZNWZOJH]CN TXUW  []K [^FRHRZNTIUK
^YKZH[OCj.CYW[_UGH[KSXFdTKHVXaSK[K\SWFCZNC[TeUYZCFTC]WYW NHO]CNTXUWHaX[WU
W]HSNRX\bZL[]K\IbHNHNGWYWNKMHOGHXU]d\j.+j+j=j=jG_UC]CN UCRCMWZOJHNTNCYHZOWGW
YHZNWZN[TIUK\ HV^YKZI]K[K\ YZNU CYX ]KU YSLZK CYW[_UGH[Kh []K G NDZRHNC ]K\ WYWOC\
HYN]ZIYWU]CNTXUWUWNRSL[HN\YW^GHUFOUWU]CNTHbZId[K]dU]H SNReUbZK[]eUrYjbjWN
RSL[HN\YZW\]WU CZNMTXlwwxmsRCNHSDbN[]WHYOYHGW^YKZH[OC\] dU^YKZH[NeUYZX[EC[K\
[]WGNCGOR]^Wj[]s<^TEW^SI\[bH]NRDTH]C]NTWSXFNC
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9764 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
. H^RWSOC GKSCGL TH ]KU WYWOCWN ]HSNRWO bZL[]H\ TYWZW_U UC JK] W_U CYX ]WU YDZWbW
HUKTIZd[K[bH]NRDTHbCTKSX]HZC]NTWSXFNChCU^YDZbW^Uj
Js,SHFbW\]W^RX[]W^\
=WTI[WGKSCGLYW^HYN]ZIYHN[]W^\YCZXbW^\UCYZW[aIZW^UDSSW^ \]ZXYW^\hCU]WRZOUHN
[RXYNTWK+j+j=j=jhFNC]WUISHFbW]W^RX[]W^\]dU^YKZH[NeUad UK]NReUHYNRWNUdUNeUL
YZX[EC[K\[]WGNCGOR]^WhL^YKZH[NeUGNCYZW[dYNReUHYNRWNUdUNeU ED[HNCZNMTeUh[]KU
YHZOY]d[K]W^DZMZW^xxyh[^TYHZNSCTECUWTIUK\]K\GdZHDUCYW[]W SL\HNGWYWNL[HdU
YZW\]W^\RC]CUCSd]I\[HYHZOY]d[KGNCYO[]d[K\[^[]KTC]NRDCa_[ NRK\RCN^YHZEWSNRL\
RC]CUDSd[K\jKs+^RWSOCCYHUHZFWYWOK[K\]K\bZId[K\]ZO]W^TIZW^\+^RWSOCGKSCGLTH]KUWYWOCWN]HSNRWObZL[]H\CYHUHZFWYWNW_U] KG^UC]X]K]CHUX\]ZO]W^
TIZW^\YW^HOUCNYDZWbW\^YKZH[NeUUCbZK[NTWYWNHO]WUSWFCZNC[ TXYCZXbW^^YKZH[OC\
YZX[EC[K\ []W GNCGOR]^W L YCZXbW^ GNCMI[NTK\ []W RWNUX ^YKZH[OC \ GNCYZW[dYNReU
HYNRWNUdUNeUUCbZHeUHNFNC]CYZWPXU]CL]N\^YKZH[OH\]W^j

%"&M 

("&$"( *%" '&'"%%"VVW 

Cs&UCFUeZN[KRCSW_[C\FZCTTL\
8CZNMTX\YW^RCSHOGKSCGLHTaCUOJH]CN[]WUGIR]K]K\RSL[K\YZ NU]KUCYWRC]D[]C[K]K\
RSL[K\j
.[^FRHRZNTIUKH^RWSOCYCZIbH]CN[_TadUCTH]K[bH]NRLUWTWMH[O CYHZOYZW[]C[OC\]dU
GHGWTIUdUYZW[dYNRW_bCZCR]LZC RCN]K\NGNd]NRL\JdL\hNGOd\]W Ujyz}wnxvv|j
<]WTI]ZW]W^]HbUNRe\HaNR]W_hWNaWZHO\HRTH]DSSH^[K\YCZIbW^ UGHGWTIUCRCN[LTC]C
FNC]KGNH^RXS^U[K]K\CUCFUeZN[K\RCSW_U]W\RCN]K\GWTNRL\HY NSWFL\FNC^YHZC[]NRI\ 
[^UGNCSIVHN\TH]CV_RZC]eUTHSeUj
Es:ZWeMK[KTKU^TD]dUKSHR]ZWUNRW_]Cb^GZWTHOW^LYZX[EC[K[HT KU_TC]CKSHR]ZWUNRW_
]Cb^GZWTHOW^ TH]D ]KU RC]CFFHSOC ]K\ [_TEC[K\ TH YDZWbW ^YKZH[O C \ Y Z X [ E C [ K \ [ ] W 
GNCGOR]^Wj. H^RWSOC C^]L HYN]ZIYHNh RC]XYNU CN]LTC]W\ RCN GdZHDUh []W^\ ] HSNRW_\ bZL[]H\ YW^
RC]CFFISSW^U]K[_TEC[L]W^\THYDZWbW^YKZH[OC\YZX[EC[K\[]W GNCGOR]^WUCTYWZW_U
HO]HUCIbW^UYZX[EC[K[]CTKU_TC]CKSHR]ZWUNRW_]Cb^GZWTHOW^] W^\YW^ISCECU[]KUL
[]N\GNH^M_U[HN\KSHR]ZWUNRW_]Cb^GZWTHOW^THED[K]KUHTYWZNRL WUWTC[OCL]WHTYWZNRX
[LTC]W^YZWKFW_THUW^YCZXbW^h[]KGNDZRHNCYHZNXGW^YW^K+j+j =j=jMHdZHOCYCZCO]K]K
RCN CUCSWFNRLh HO]H UC TH]CaIZW^U ]C TKU_TC]C KSHR]ZWUNRW_ ]Cb^ GZWTHOW^ YW^
[]DSMKRCU[]KUHUSXFdGNH_M^U[KL[]N\HUSXFdGNH^M_U[HN\RC] D]KUYHZOWGWC^]L[H
UICGNH_M^U[KKSHR]ZWUNRW_]Cb^GZWTHOW^]KU WYWOCRCMWZOJHNW] HSNRX\bZL[]K\j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9765 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
%"&M 

*%"'- '!- '*"%'"''%"($"( *%" ' &'"
%%"VUX 

. CYCO]K[K XSWN WN ]HSNRWO bZL[]H\ TH CZNMTW_\ ]KSHaeUW^ CYX ]W  +MUNRX <bIGNW
&ZNMTWGX]K[K\ UC TYWZW_Uh HaX[WU ]W JK]L[W^Uh UC GNC]KZL[W^U ]W ^\ CZNMTW_\ ]W^\h
CUHVCZ]L]d\]K\HYNbHOZK[K\YCZWbL\]K\^YKZH[OC\hHaCZTXJH]CNi 
CsHaX[WUYZXRHN]CNFNCFHdFZCaNRW_\CZNMTW_\h[H[^FRHRZNTIUW ]XYWRCN
EsHaX[WUYZXRHN]CNFNCTKFHdFZCaNRW_\CZNMTW_\h[HWYWNWUGLYW ]H]XYWj
= W Y C Z X U 5 I Z W \ G H U N [ b _ H N F N C ] K  T H ] C a W Z D C Z N M T e U T H ] C V _ G N R ] _ dU YW^ YCZIbW^U
^YKZH[OH\[H[]CMHZI\MI[HN\RCNGNR]_dURNUK]L\]KSHadUOC\j

$%%' 
($""&"&'"('(+" %"("&'"(&'- ($"+%-&- "& 
($%&&"%&"&'(+" + &"($"-&&$% &"(
&(*- '%%U\ZU\[ 

%"&M
($""&"&'"(%"("&'"(& 

B\^YWbZHe[HN\3CMWSNRL\>YKZH[OC\UWW_U]CNWN^YWbZHe[HN\YW^ HYNEDSSWU]CN[HTNC
HYNbHOZK[KRCNCaWZW_U]KUYCZWbL3CMWSNRL\>YKZH[OC\hXYd\WZO JH]CN[]CDZMZCwxd\
w{j
. +j+j=j=j HVH]DJHN XSC ]C TI[C YZWRHNTIUW^ UC HVC[aCSOJHN ]C R C]DSSKSC ROUK]ZC []N\
HYNbHNZL[HN\ rRCMWZN[TIUH\ L XbNs e[]H UC HRYSKZeUW^U ]N\ ^YWbZ He[HN\ 3CMWSNRL\
>YKZH[OC\ TH ]ZXYW WNRWUWTNRD CYWGW]NRXj 3C]D ]K GNHVCFdFL HUX\  ^YWSWFN[TW_h ]W
RCMCZXRX[]W\]dU^YWbZHe[HdU3CMWSNRL\>YKZH[OC\^YWSWFOJH]CN d\KGNCaWZDTH]CV_
]W^ RCMCZW_ RX[]W^\ ]K\ SHN]W^ZFOC\ WYWNC[GLYW]H HYNbHOZK[K\ TH  ^YWbZHe[HN\
3CMWSNRL\ >YKZH[OC\ RCN ]K\ SHN]W^ZFOC\ ]K\ bdZO\ ^YWbZHe[HN\ 3 CMWSNRL\ >YKZH[OC\j
&YWGOGH]CNKGIW^[C YZW[WbL[]KUWZMLHR]OTK[K]W^RX[]W^\YW^RDMHHYNbHOZK[KMC
YZW[YCMW_[H UC CYWa_FHN HDU GHU IaHZH RCTND ^YWbZId[K RCMWSNReU  ^YKZH[NeUj 8
^YWSWFN[TX\]W^RCMCZW_RX[]W^\[^UHR]NTD]CWaISKh[^TYHZNSCTE CUWTIUdU]dUD^SdU
WaHSeUhYW^CYWRWTOJHNWYDZWbW\3CMWSNRL\>YKZH[OC\j
8^YWSWFN[TX\EC[OJH]CN[]WRX[]W\YW^YZWR_Y]HNCYX]CCRXSW^M Ci
s []WNbHOC]dURCMWZN[TIUdU^YKZH[NeUWNWYWOH\TYWZW_UUCYCZIbW U]CNTXUWTH
JKTOCLTH[^UMLRH\RX[]W^\YW^GHUHTYOY]W^U[]C[^ULMKHTYWZN RDYZX]^YCj
. RC]KFWZOC C^]L TYWZHO UC YHZNSCTEDUHN []WNbHOC ^YKZH[NeU XYd\ i YZX[EC[K [H
]KSHadUNRI\ ^YKZH[OH\ IR]CR]K\ CUDFRK\h YCZWbL WZN[TIUdU RWNUXb ZK[]dU ]KSHaeUdUh
YCZWbLWZN[TIUdU^YKZH[NeULHVWYSN[TW_FNC]HSNRW_\bZL[]H\TH CUCYKZOH\RCNW_]d
RCMHVL\h
s HNGNRW_\]HSNRW_\bZL[]H\LWTDGH\]HSNReUbZK[]eUWNWYWOWNhS XFd]W^RX[]W^\
YCZWbL\]W^[^FRHRZNTIUW^GNR]_W^RCN]K\[^FRHRZNTIUK\^YKZH[O C\h]dUYCZCFXTHUdU
H[XGdURCN]K\]^bXUFHdFZCaNRL\[]DMTN[K\]dU]NTeUYW^HYNEDS SWU]CNCYX]WRZD]W\
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9766 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
TISW\hTYWZW_UUCHV^YKZH]W_U]CNTXUWTHJKTOCLTH[^UMLRH\RX []W^\YW^GHUHTYOY]W^U
[]C[^ULMKHTYWZNRDYZX]^YCj
.RC]KFWZOCC^]LYHZNSCTEDUHN]W^\]HSNRW_\bZL[]H\L]N\WTDGH \]HSNReUbZK[]eUYW^
GHUMC HV^YKZH]W_U]CU CYX IUCUHTYWZNRXYDZWbWh W WYWOW\GHU M CHObH ^YWbZId[K
YCZWbL\3CMWSNRL\>YKZH[OC\j
8 ^YWSWFN[TX\ ]W^ RCMCZW_ RX[]W^\ ]dU HNGNReU Y]^beU ]dU ^YWbZH e[HdU 3CMWSNRL\
>YKZH[OC\GNHUHZFHO]CNbdZN[]DhYZWRHNTIUW^UCTKU^YWSWFOJWU]C NGNYSD]C]^bXUDTH[C
L ITTH[C WaISK L GCYDUH\j =W [^UWSNRX RCMCZX RX[]W\ ]dU ^YWbZHe [HdU 3CMWSNRL\
>YKZH[OC\ FNCRDMH HYNbHOZK[K^YWSWFOJH]CNd\ ]W[_UWSW ]W^ RCMCZW_ RX[]W^\ YW^
YZWR_Y]HN CYX ]C HYNTIZW^\ []WNbHOC ]dU ^YWbZHe[HdU 3CMWSNRL\ > YKZH[OC\h
S C T E C U W T I U d U ^ Y X c K ] d U ] ^ b X U D ^ S d U W a H S e U j . H ^ M _ U K F N C ] K U H Y C SLMH^[K ]W^
RCMCZW_RX[]W^\CULRHN[]KU+j+j=j=jj


%"&M 

$"-&'"(%"("&'"(&'- ($"+%-&- "&($%& &

. CUDR]K[K L bZKTC]WGX]K[K WYWNW^GLYW]H RCMCZW_ RX[]W^\ ]dU ^YW bZHe[HdU
3CMWSNRL\ >YKZH[OC\ TYWZHO UC CYCN]HO  ]KU CYWJKTOd[K ]dU HYNbHN ZL[HdU YW^
HYNECZ_UWU]CNTH^YWbZHe[HN\3CMWSNRL\>YKZH[OC\FNC]N\^YKZH[ OH\YW^YCZIbW^U^YX
TK HTYWZNRI\ [^UMLRH\j 3CMe\ K CYWJKTOd[K C^]L [^UHYDFH]CN TH]C aWZI\ RHaCSCOdUh
GNC[aCSOJH]CN X]N WN HU SXFd TH]CaWZI\ YZCFTC]WYWNW_U]CN TH CU] NRHNTHUNRXh GNCaCULh
CTHZXSKY]WRCNCUCSWFNRX]ZXYWj=W_]W[KTCOUHNX]NWNTH]CaWZI\ YZWRCSW_U]N\HSDbN[]H\
[]ZHESe[HN\[]WUCU]CFdUN[TXRCN[]KJL]K[K]dUbZK[]eUj
<_TadUCTH]WDZMZWw~YCZj yhIUC\TKbCUN[TX\HYNTHZN[TW_TI[d=CTHOW^bZK[NTWYWNHO
GNCaCUL RCN W^GI]HZC TI[CFNC ]KUHO[YZCVK ]dUHN[aWZeUh e[]H UC CYWaH_FH]CN W
ROUG^UW\ GNYSL\ RC]CEWSL\ HN[aWZeU ]X[W FNC ]N\ HRZWI\ X[W RCN FNC ]N\ HN[ZWI\ ]dU
HYNbHNZL[HdUj
8 CUHVDZ]K]W\ aWZIC\ GNCbHOZN[K\ ]W ^ =CTHOW^ HOUCN CZTXGNW\ FNC  ]KU HO[YZCVK ]dU
HN[aWZeU CYX ]N\ HYNbHNZL[HN\ YW^ ^YWbZHW_U]CN []KU RC]CEWSL HN [aWZD\ FNC ]K
bZKTC]WGX]K[K ]W^ RCMCZW_ RX[]W^\ ]dU ^YWbZHe[HdU 3CMWSNRL\ >YK ZH[OC\ RCN
HYWY]H_HN ]K TH]CaWZD ]dU WaHNSXTHUdU YW[eU L GNWNRK]NReU YSKZd TeU YZW\ ]N\
HYNbHNZL[HN\YW^GNRCNW_U]CNYSKZdTeUCYX]W=CTHOWj
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9767 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%' 
$'&&$%"*"%- $"($%$ $%+" '&(*- '" %%"VUT
P$'&&$%"*"%- &(&&Q 
O A.8E6C38D A;5B?H?B8L= 18. E?FD A.B@I?FD 28.74C8<K= CE? :?8= @ FA5B3C8L=
5;3:EB?=8:L=3A8:?8=K=8L=A;5=EK=FA5B3C8L=<3E/2?C5DA?FIB5C 8<?A?8?G=E.818.
E5=A.B?I6FA5B3C8L=<5I.=6DAB?D<5I.=6 j
8N YDZWbWN GNCMI[NTdU []W RWNUX ^YKZH[NeU KSHR]ZWUNReU HYNRWNUd UNeU YSKU ]dU
^YKZH[NeU TH]DGW[K\ YW^ bZK[NTWYWNW_U]CN FNC ]KU YCZWbL ^YKZH[N eU TKbCUL\ YZW\
TKbCULYCZIbW^U]N\CRXSW^MH\YSKZWaWZOH\i
ws B\TIZW\]dUR_ZNdU bCZCR]KZN[]NReU RDMH YCZHbXTHUK\ ^YKZH[OC\h ] C   ] ^ b X U 
HSDbN[]C HYOYHGC YWNX]K]C\ ^YKZH[NeUh []WU ECMTX YW^ C^]D YZW[a IZWU]CNh RCNh FNC
^YKZH[OH\ YSKU ]dU ^YKZH[NeU YZX[EC[K\ []W GNCGOR]^Wh ]N\ HVC[a CSN[TIUH\ HNGNRI\
YCZCTI]ZW^\YWNX]K]C\j
9]CUGHUYZW[aIZWU]CNHSDbN[]CHYOYHGCYWNX]K]C\^YKZH[NeUhFOU H]CN[bH]NRLTUHOCj
xs B \ T I Z W \ ] d U Y S K Z W a W Z N e U [ b H ] N R D T H ] N \ ] N T I \ h  H a X [ W U R C N [ ] W U E C M T X Y W ^ 
HaCZTXJWU]CNh ]N\ CU]O[]WNbH\ ]NTI\ FNC ]KU HUHZFWYWOK[K ]K\ ^Y KZH[OC\ KSHR]ZWUNReU
HYNRWNUdUNeURCNFNCWYWNCGLYW]HYHZNWGNRDLRC]CUCSd]NRD]ISKj 
ys B\ TIZW\ ]dU YSKZWaWZNeU FNC ]K GNDZRHNC ]K\ [_TEC[K\ RCN ]W^\ XZW^\ FNC
CUCUId[KRCNRC]CFFHSOC]K\[_TEC[K\h[^TYHZNSCTECUWTIUdU]^bXU ]HSeURC]CFFHSOC\h
RCMkX[WUHaCZTXJWU]CNC^]WOWNXZWNi
s ]KU]^bXUHSDbN[]KCYCN]W_THUKbZL[KLGNDZRHNCFNCUCHYdaHSKM HORCUHO\CYX
XZW^\YZW[aWZeUh
s ]N\ ]^bXU HYNECZ_U[HN\ [bH]NRD TH ]KU CSSCFL YCZXbW^ RCN ]N\ Z^ MTO[HN\ FNC
CYWJKTOd[KRCNHYN[]ZWaLSXFdRCM^[]IZK[K\LRC]DbZK[K\]K\CSS CFL\YCZXbW^hRCMe\
RCNYSKZWaWZOH\[bH]NRDTH]N\CU]O[]WNbH\GNCGNRC[OH\h
s YSKZWaWZOH\ [bH]NRD TH ]W GNRCOdTC ]dU RC]CUCSd]eU YW^ bZK[NTWY WNW_U
YZWYSKZdTIUH\^YKZH[OH\[HHYN[]ZWaLhRC]XYNUCN]LTC]W\hRDMHY N[]d]NRW_^YXSWNYW^
[HYHZOY]d[KCSSCFL\YCZXbW^hXYd\WZOJH]CN[]WDZMZWxwzYCZj |h
"s ]C ]^bXU ]ISK SXFd YZXdZK\ RC]CFFHSOC\ ]K\ [_TEC[K\h [^TYHZNSCT ECUWTIUdU
Y S K Z W a W Z N e U F N C ] W V H R S H O G d T C ] W ^ ] H Z T C ] N R W _ H V W Y S N [ T W _ R C N ] K \  ]^bXU CUDR]K[K\
RX[]W^\X[WUCaWZD]HZTC]NRXHVWYSN[TXh
zs RDMH Z_MTN[K FNC CYWJKTOd[K RCN HYN[]ZWaLh [^TYHZNSCTECUWTIUK\h  RC]D
YHZOY]d[KhZK]L\CUCaWZD\[]CGNRCNeTC]C]dURC]CUCSd]eUhKWYW OCHaCZTXJH]CN[H
YHZOY]d[K CMI]K[K\ ]K\ [_TEC[K\ X[WU CaWZD ]W HYOYHGW YWNX]K]C\  ^YKZH[NeU L
CUHYCZRL CU]OGZC[K ]W^ YCZXbW^ IUCU]N YHZN[]C]NReU YW^ CaWZW_U ]KU C[aDSHNC L
CYHNSeURCN]Zd]eU[KTHOdUh
{s ]WHOGW\]dUHUHZFHNeU[]N\WYWOH\HUGIbH]CNUCYZWEHOKHYNbHO ZK[Kd\CU]OGZC[K
[H[^TEDU]CC[aDSHNC\hL[HCYHNSI\L]Zd]D[KTHOCj
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9768 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
O A.8E6C38D A;5B?H?B8L= 18. A.B@I?FD FA5B3C8L= AB@C0.C5D CE? 28.29:EF? :.8
28.74C8<K=CE?:?8=@FA5B3C8L=28.AB?CKA8:L=3A8:?8=K=8L= 
	j +YNYSIWU ]dU CYCN]L[HdU YW^ WZOJWU]CN []W TIZW\ &h WN YDZWbWN ^ YKZH[NeU
YZX[EC[K\ []W GNCGOR]^W RCN GNCMI[NTdU []W RWNUX ^YKZH[NeU GNCY ZW[dYNReU
HYNRWNUdUNeUYCZIbW^U]N\CRXSW^MH\YSKZWaWZOH\i
ws d\TIZW\]dUR_ZNdUbCZCR]KZN[]NReURDMHYCZHbXTHUK\^YKZH[OC\i 
s ]C ]^bXU HSDbN[]C HYOYHGC YWNX]K]C\ ^YKZH[NeUh []WU ECMTX YW^ C ^]D
YZW[aIZWU]CNhSCTEDUWU]C\NGNCN]IZd \^YXcK]N\RC]H^M^U]LZNH\F ZCTTI\]W^YW^
HRGXMKRCU[_TadUCTH]WDZMZWxwxYCZjxX[WUCaWZDi
p FNC ]N\ ^YKZH[OH\ YZX[EC[K\ []W GNCGOR]^Wi ]W^SDbN[]WU ]WU bZ XUW CUCTWUL\h ]N\
GNCR^TDU[HN\bZXUW^HYN[]ZWaL\YCRI]dUh]KUCYeSHNCYCRI]dUh
pFNCYCZXbW^\GNCMI[NTdU[]WRWNUX^YKZH[NeUGNCYZW[dYNReUHYN RWNUdUNeUhX]CUC[RW_U
ISHFbW HYO ]W^SDbN[]WUWZN[TIUdU[]WNbHOdU]W^ GNR]_W^ LIbW^U [^TadUOC[HHYOYHGW
^YKZH[NeU FNC ]WU [RWYXC^]XU TH HYNbHNZL[HN\ YW^ YCZIbW^U YZX [EC[K []WGOR]^Wi
]W^SDbN[]WU ]WU bZXUW YCZWbL\ ]K\ CZbNRL\ [_UGH[K\h ]KU YNMCUX] K]C CYW]^bOC\h ]N\
RCM^[]HZL[HN\[]K[KTC]WGX]K[K]K\RSL[K\[_TadUCTH]W:CZDZ]K TC@hRCN
s T H ] K U H Y N a _ S C V K ] W ^ G N R C N e T C ] W \ ] d U ] H S N R e U b Z K [ ] e U U C b Z K [ N T W YWNW_U
]HZTC]NRXHVWYSN[TX]K\HYNSWFL\]W^\h[_TadUCTH]WDZMZWyYC Zjw]W^
CUWUN[TW_r++s
xvw{nxwxvh ]^bXU XZW^\h [^TYHZNSCTECUWTIUdU ]dU ]HSeU  YW^ HYNE D S S W U ] C N C Y X ] W U 
YDZWbW[]KbZL[K]W^YCZHbXTHUW^]HZTC]NRW_HVWYSN[TW_h
xs d\TIZW\ ]dUYSKZWaWZNeU[bH]NRDTH ]N\]NTI\h HaX[WURCN[] WUECMTXYW^
HaCZTXJWU]CNh ]N\ CU]O[]WNbH\ ]NTI\ FNC ]KU HUHZFWYWOK[K ]K\ ^Y KZH[OC\ KSHR]ZWUNReU
HYNRWNUdUNeURCNFNCWYWNCGLYW]HYHZNWGNRDLRC]CUCSd]NRD]ISKh 
s ]N\SHY]WTIZHNH\]W^[^FRHRZNTIUW^]NTWSWFNCRW_YZWFZDTTC]W\L YZWFZCTTD]dU
ED[HN]K\[_TEC[K\RCNhFNCRDMHHUSXFd]NTWSWFNCRXYZXFZCTTCh ]W^\]_YW^\^YKZH[NeU
YW^YCZIbWU]CNh[^TYHZNSCTECUWTIUdUhRC]DYHZOY]d[Kh]dUXFRdU HYNRWNUdUNeUrXYd\
h SHY]Dh TKU_TC]Cs YW^ YHZNSCTEDUWU]CN CUD YHZOWGW ]NTWSXFK[K \ h R C N ] K U ] N T L F N C 
[^TYSKZdTC]NRI\TWUDGH\HYNRWNUdUOC\h
s []KUYHZOY]d[K]NTWSWFNCRW_YZWFZDTTC]W\LYZWFZCTTD]dUTHYZWR CMWZN[TIUW
XFRW HYNRWNUdUNeUh ]K G^UC]X]K]C ]dU RC]CUCSd]eU UC TH]CaIZW^U ]^bXU TK
bZK[NTWYWNKTIUWXFRWCYX]KUYZWKFW_THUKYHZOWGW]NTWSXFK[K\[] KUHYXTHUKhX]CUK
G^UC]X]K]CC^]LYHZNSCTEDUH]CN[]K[_TEC[Kh
s ]N\GNH^RWS_U[HN\ FNC ]K GNC[aDSN[K ]K\ GNCaDUHNC\]dU SWFCZNC[ TeURCN ]KU
YCZCRWSW_MK[K]W^HYNYIGW^RC]CUDSd[K\h
"s ]N\]NTWSWFNCRI\YSKZWaWZOH\[bH]NRDTHWYWNW^[GLYW]HCZNMTW_\ L^YKZH[OH\YW^
^YXRHNU]CN [H NGNCO]HZW^\ XZW^\ ]NTWSXFK[K\q [H Xh]N CaWZD HYNT IZW^\ RC]KFWZOH\
^YKZH[NeUhK+j+j=j=jTYWZHOUCCYCN]HOHYNYSIWU]KUYCZWbL]I] WNdUYSKZWaWZNeUCTI[d\
YZNUCYX]K[_UGH[K]K\RSL[K\L]K[_ UGH[K[]WUYDZWbW]K\^YK ZH[OC\h
"s FNC GI[TH\ ^YKZH[NeU RCN GI[TH\ YW^ YHZNSCTEDUW^U ]X[W ^YKZH[OH \ X[W RCN
]HZTC]NRX HVWYSN[TXh ]KU ]NTL ]dU HYNTIZW^\ []WNbHOdU ]K\ GI[TK \ []WU ECMTX YW^
GNC]OMHU]CNHYO[ K\[]KUCFWZDbdZN[]Dh
"s ]N\SHY]WTIZHNH\RCN]W^\XZW^\h[^TYHZNSCTECUWTIUdU]dU]HSeUh HUGHbWTIUdU
^YKZH[NeUTH]D]KUYeSK[Kh[^U]LZK[K\RCN^YW[]LZNVK\YHSC]eUR CNh
"s ]W^\ ]ZXYW^\ TH ]W^\ WYWOW^\ HOUCN G^UC]X UC SCTEDUWU]CN HYNRCN ZWYWNKTIUH\
YSKZWaWZOH\[bH]NRDTHXSC]CHaCZTWJXTHUC]NTWSXFNCRCN]ISK[ ^U]LZK[K\h
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9769 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
ys d\TIZW\]dUYSKZWaWZNeUFNC]KGNDZRHNC]K\[_TEC[K\FNCGI[TH \^YKZH[NeURCN
]W^\XZW^\FNCCUCUId[KRCNRC]CFFHSOC\]K\[_TEC[K\hRC]DYHZO Y]d[Kh]W^\XZW^\SLVK\
]K\GI[TK\L]dU[]WNbHOdU]K\h
zs TH ]KU HYNa_SCVK ]W^ DZMZW^ wy ]W^
CUWUN[TW_ r++s xvw|n|}h YS KZWaWZOH\
[bH]NRDTH]WYWNCGHGWTIUCYZW[dYNRW _bCZCR]LZCYCZIbWU]CNYZN UCYX]KUHR]ISH[K]K\
^YKZH[OC\L[^SSIFWU]CN[]W YSCO[NW]K\YCZWbL\]K\^YKZH[OC\h
{s ]N\SHY]WTIZHNH\FNCYZWPXU]CRCN^YKZH[OH\[bHGNC[TIUH\FNC]H SNRW_\bZL[]H\TH
CUCYKZOH\hRCMe\RCN]WU]ZXYWTH]WUWYWOWHOUCNG^UC]XUCSCT EDUWU]CNHYNRCNZWYWNL[HN\
]dUHUSXFdYSKZWaWZNeUh
|s ]CTI[CROUK[K\]dUGNCGNRC[NeUHYOS^[K\GNCaWZeUh[^TYHZNSCTEC UWTIUdU]dU
HMUNReURCNGNC[^UWZNCReUGNCaWZeUh[_TadUCTH]WDZMZWwyyj
		j +YNYSIWU]dUCYCN]L[HdU]W^5IZW^\&fRCN]W^[KTHOW^1hWNYDZ WbWNGNCMI[NTdU
[]W RWNUX ^YKZH[NeU GNCYZW[dYNR eU HYNRWNUdUNeU ED[HN CZNMTeU YC ZIbW^U HYO[K\ ]N\
CRXSW^MH\YSKZWaWZOH\i
ws ]W^\]^bXUYHZNWZN[TW_\X[WUCaWZD]KUYZX[EC[K[H^YKZH[OH\IR ]CR]K\CUDFRK\
L]N\YSKZWaWZOH\FNC]WUHU]WYN[TX]W^RCSW_U]W\SXFdISSHNcK\ G^UC]X]K]C\]HbUNRL\
HaCZTWFL\hHaX[WUK^YKZH[OCHYN]ZIYHN[H]HSNRW_\bZL[]H\UCY ZCFTC]WYWNW_URSL[HN\
YZW\IUCUCZNMTX[HHMUNRXLGNHMUI\[bIGNW]KSHadUNRL\CZNMTWG X]K[K\h
xs ]WGNRCOdTC]dU]HSNReUbZK[]eUUCCYWaC[OJW^UHDUHYNM^TW_UUC YHZNSKaMW_U
]C[]WNbHOCYZW[dYNRW_bCZCR]LZCYW^]W^\CaWZW_U[HGKTX[NWRC ]DSWFW [^UGZWTK]eUh
RCMe\RCN]CHOGK]dU[]WNbHOdUC^]eUh[_TadUCTH]WUUjyz}wnx vv|j
			j +YNYSIWU]dUCYCN]L[HdUYW^WZOJWU]CN[]WTIZW\&fRCN[]W[KTH OW1hWNYDZWbWN
^YKZH[NeU YZX[EC[K\ []W GNCGOR]^W YCZIbW^U HYO[K\ ]N\ CYCN]W_TH UH\ YSKZWaWZOH\h
[_TadUCTH]WDZMZWzYCZjw]W^3CUWUN[TW_r++sxvw{nxwxvj

$%%' 
$%"*"%&$"($%$ "&(" '&(*- '"%%"VUU 
P* "&(&$%"*"%- Q 

.+j+j=j=jHOUCN^YH_M^UKUCGNC[aCSO[HN]KGKTW[OH^[K]dUYSKZ WaWZNeUYW^WZOJWU]CN
[]WYCZXUYCZDZ]KTCh[_TadUCTH]WDZMZWxwwj.+j+j=j=jCYWaC[ OJHNYWNH\YSKZWaWZOH\
HOUCN[RXYNTWUCGKTW[NH_WU]CNCYX]W^\YCZXbW^\^YKZH[NeUYZX[ EC[K\[]WGNCGOR]^WL
GNCMI[NTdU []W RWNUX ^YKZH[NeU GNCYZW[dYNReU HYNRWNUdUNeUh RCN YWNH\ YSKZWaWZOH\
YZIYHNUCGKTW[NH_WU]CNCYX]KUOGNChYZWRHNTIUW^UCGNC[aCSOJH ]CNKG^UC]X]K]CXSdU
]dU]HSNReU bZK[]eUUCRDUW^U]N\HYNSWFI\]W^\ THYSLZKHUKT IZd[Kj+DURZOUH]CN
RC]DSSKSWhWNCZTXGNH\CZbI\[H[^U]WUN[TXhRC]DYHZOY]d[KhTH ]N\HMUNRI\Z^MTN[]NRI\
CZbI\hTYWZW_UUCYZWdMW_UTI]ZCC^]WZZ_MTN[K\L[^ZZ_MTN[K\YZ NUCYX]KUHYNEWSL
WYWNC[GLYW]H^YWbZId[K\j
wj <]WNbHOCHYNRWNUdUOC\]K\HYNbHOZK[K\
xj :HZNFZCaL]dUYZW[aHZXTHUdU^YKZH[NeU
xjwj :HGOW HaCZTWFL\ ]dU YZW[aHZXTHUdU ^YKZH[NeU RCN ]C R_ZNC bCZCR] KZN[]NRD
RDMH YCZHbXTHUK\ ^YKZH[OC\h [^TYHZNSCTECUWTIUdU ]^bXU YCZHbXTHU dU HSDbN[]dU
H Y N Y I G d U Y W N X ] K ] C \ ^ Y K Z H [ N e U X Y W ^ Y Z W [ a I Z W U ] C N R C N ] ^ b X U Y H Z N W Z N[TeU YW^
HYNEDSSWU]CNCYX]WUYDZWbWFNC]KbZL[K]W^ YCZHbXTHUW^]HZTC]NRW_HVWYSN[TW_j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9770 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
xjxj=NTWSXFNC ]dU YCZHbXTHUdU ^YKZH[NeUh [^TYHZNSCTECUWTIUdU  YSKZW aWZNeU
[bH]NRDTHXFRW^\HYNRWNUdUNeUrXYd\WNYHZNWZN[TWO]K\bZL[K\ GHGWTIUdUhWCZNMTX\]dU
SHY]eUadUK]NRL\HYNRWNUdUOC\hWCZNMTX\]dUTKU^TD]dUs[^FRHRZ NTIUdU]NTWSWFNCReU
YZWFZCTTD]dU RCN ]C HaCZTW[]IC ]NTWSXFNC FNC YZX[MH]H\ TWUDGH\ HYNRWNUdUOC\h
CZNMTW_\L^YKZH[OH\YW^^YXRHNU]CN[HNGNCO]HZW^\XZW^\]NTWSX FK[K\h]ISKYZX[EC[K\
RCN [^U]LZK[K\h XSC ]C HOGK ]dU ]HSeU bZL[K\h HNGNRD RCN []WbWM H]KTIUC ]NTWSWFNCRD
RCMH[]e]ChRCMe\RCN]^bXUYZX[MH]C]ISKRCNWNGCYDUH\YW^CaW ZW_U]WU]HZTC]NRX
HVWYSN[TXj
xjyj:CZHbXTHUH\ ^YKZH[OH\ TH]D ]KU YeSK[Kh ^YKZH[OH\ [^U]LZK[K\ RCN  ^YW[]LZNVK\
YHSC]eUhRCMe\RCN]C[]WNbHOCHYNRWNUdUOC\]W^\j
xjzj=^YWYWNKTIUWN [^TEC]NRWO XZWNh []W^\ WYWOW^\ YHZNSCTEDUWU]CN K [^TEC]NRL
YHZOWGW\h ]C WaHNSXTHUC ]IS K [H YHZOY]d[K YZXdZK\ RC]CFFHSOC\ ] K\ [_TEC[K\h
GNRCNeTC]CYW^[bH]OJWU]CNTH]KS_[KYZW[aWZeU[HGI[TH\L]dU []WNbHOdU]dUGH[TeU
RCNWNGNCGNRC[OH\RCN]CDTH[C]ISKYW^[bH]OJWU]CNTH]KaWZK ]X]K]CCZNMTeURCNDSSdU
CUCFUdZN[]NReUhHaX[WURZOUH]CN[RXYNTWj
xj{j&U K HYNbHOZK[K HOUCN YDZWbW\ ^YKZ H[NeU GNCYZW[dYNReU HYNRWNUdU NeU  ED[HN
CZNMTeUhYSKZWaWZOH\FNC]KUYZX[EC[K[H^YKZH[OH\IR]CR]K\CUD FRK\RCNYSKZWaWZOH\
HU]WYN[TW_]W^RCSW_U]W\LWYWNWUGLYW]HYHZNWZN[TX[bH]NRDTH] KU]HSH^]COCYHZOY]d[Kj
&U K HYNbHOZK[K HOUCN YDZWbW\ ^YKZH[ NeU GNCYZW[dYNReU HYNRWNUdU NeU CUHVCZ]L]d\
CZNMTeUhYSKZWaWZOH\[bH]NRDTH]WUECMTX[]WUWYWOWKYZX[EC[K [H^YKZH[OH\IR]CR]K\
CUDFRK\TYWZHOUC^YW[]KZOJH]CNLXbNj
xj|j4HY]WTIZHNH\ YZWPXU]dU RCN ^YKZH[NeUh XYW^ [^TYHZNSCTEDUWU]CN S HN]W^ZFOH\h
YZCR]NRI\h YWSN]NRI\ RCN GNCGNRC[OH\h RCMe\ RCN CSSCFI\ []K SHN ]W^ZFOC ]K\ ^YKZH[OC\
HNGNRD[bHGNC[TIUH\FNC]HSNRW_\bZL[]H\THCUCYKZOH\[_TadUCT H]WHUd[NCRXGORCNWFNC
]KUHUCZTXUN[K]dUCYCN]L[HdUYZW[EC[NTX]K]C\]dUYZWPXU]dURCN ]dU^YKZH[NeUj
yj 5KbCUN[TWO HYOS^[K\ GNCaWZeUh YHZNSCTECUWTIUdU GNCGNRC[NeU YW^ IbW^U
CUCY]^bMHOCYX]KUHYNbHOZK[Kj
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9771 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%'
$%'%"'&$""''&($%&& 

:CZDTH]ZWNhWZN[TWORCNTIMWGWNTI]ZK[K\]K\YWNX]K]C\]K\^YKZ H[OC\YW^CUCaIZWU]CN
[]WDZMZWxwx
)NCYCZXbW^\YZX[EC[K\[HGKTX[NWGOR]^WKSHR]ZWUNReUHYNRWNUdU NeU

:&;&5+=;8<
r<KTHOd[Kws8;1<58< 5+08*8<5+=;.<.<
@ZXUW\YCZWbL\]K\CZbNRL\
[_UGH[K\	xvxv{} 	xvxv{}
:W[W[]XESCEeUCUDFZCTTL
YZX[EC[K\	xvxv{} 	xvxv{}
@ZXUW\HYN[RH^L\ESCEeU 	xvxv{} 	xvxv{}
)NCYCZXbW^\^YKZH[NeUGNCYZW[dYNReU HYNRWNUdUNeUYW^C[RW_UIS HFbWHYO
]W^SDbN[]WUWZN[TIUdU[]WNbHOdU]W^GNR]_W^LIbW^U[^TadUOC[H HYOYHGW^YKZH[NeU
FNC]WU[RWYXC^]XTHHYNbHN ZL[HN\YW^YCZIbW^UYZX[EC[K[]WGO R]^Wi
:&;&5+=;8<
r<KTHOd[Kxs
8;1<58< 5+08*8<5+=;.<.<

@ZXUW\CYWRC]D[]C[K\RSL[K\
	xvxv{} 	xvxv{}
3C]CFFHSOH\FNCSDMK[H
SWFCZNC[TW_\
	xvxv{} 	xvxv{}

:WNX]K]CadUK]NRL\[_UGH[K\
	xvxv{} 	xvxv{}

:W[W[]XRSL[HdUYW^GNCRXYKRCU
	xvxv{} 	xvxv{}

&UCSWFOCCUHYN]^beURSL[HdU
r<KTHOd[Kxs	xvxv{} 	xvxv{}

:NMCUX]K]CCYW]^bOC\
3CM^[]HZL[HN\[]K[KTC]WGX]K[K
]K\RSL[K\
8CZNMTX\IRGW[K\]W^	xvxv{}owHOUCNwjyjwr1W_SNW\xv v~s
)NC]W^\YCZXbW^\^YKZH[NeUYZX[EC[K\[]WGNCGOR]^W
:&;&5+=;8< 8;1<58< 5+08*8<5+=;.<.<
@ZXUW\CUCTWUL\rRCM^[]IZK[Ks 	ojx|w} 	ojx|w}
*NCR_TCU[KbZXUW^HYN[]ZWaL\
YCRI]dU	ojx|w} 	ojx|w}
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9772 Τεύχος A’ 184/23.09.2020

&YeSHNCYCRI]dU 	ojx|w} 	ojx|w}
<KTHOd[Kw
8NYCZDTH]ZWNHYN]ZIYW^U]KUCUDS^[K]dUHYNGX[HdU[HYHZNaHZHN CRXHYOYHGWrGKSCGL
]W^SDbN[]WU[]WHYOYHGWx]K\8UWTC]WSWFOC\]d U<]C]N[]NReU+GC aNReU5WUDGdUrs
]K\!  sj
<KTHOd[Kx
.+j+j=j=jTYWZHOUCCYWaC[O[HNUCTKUCYCN]HO]CNK]LZK[KHYNR CNZWYWNKTIUdU
YSKZWaWZNeUFNC]N\HYNGX[HN\YW^CaWZW_U]N\HUSXFdG_WYCZCT I]ZW^\hHaX[WUCYX]C
[]WNbHOCYZWR_Y]HNX]NWNHYNGX[HN\[]W^\G_WC^]W_\]WTHO\HOU CNNRCUWYWNK]NRI\j
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9773 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%'+ 
'"(%"'''- %"*- - '- ('" '- '"( ,*"(
'"$'"(!"$&"((%&' -&&$"( *%'&'" %%"VVU 

wj?8=@D.;1@B87<?D:BFAE?1B/H5C5D:.83;3G73B5;6J5 
8HVWYSN[TX\H^ZHOC\RC]CUDSd[K\FNC]KSLcKcKaNCReU]KSHWY]NR eU[KTD]dUrGKSCGL
HYOFHNChRCSdGNCRLLGWZ^aWZNRLTH]DGW[KshWWYWOW\YZWWZOJH]CN FNCYeSK[KLTO[Md[K
LDSSW^HOGW^\GNDMH[K[]KU,Ud[KRCNG_UC]CNUCCYWRZ^Y]WFZCaH OcKaNCRD]KSHWY]NRD
[LTC]ChYZIYHNUCTYWZHOi
CsUCHYN]ZIYHN]KUCYWRZ^Y]WFZDaK[K]dU[KTD]dUC^]eU[_TadUC THRWNUXH^ZdYCPRX
CSFXZNMTW RZ^Y]WFZDaK[K\h XYd\ ]WU GN CbHNZOJH]CN IUC\ CUCFUdZN[ TIUW\ H^ZdYCPRX\
WZFCUN[TX\]^YWYWOK[K\rHYO]W^YCZXU]W\]W	sh
EsUCYCZW^[NDJHN[LTC]CYW^IbW^UTH]CGWMHObdZO\RZ^Y]WFZDaK[ Kh^YX]WUXZWX]Nh[H
YHZOY]d[KTN[MdTIUW^HVWYSN[TW_hWTN[Md]L\[^TTWZaeUH]CNTH]K [bH]NRL[^TadUOC
TO[Md[K\j
xj8.;38E?FB18:@E5E.J5H8.:L=E5;3?AE8:L=CFC:3FL= 
8N cKaNCRI\ [^[RH^I\ ]KSHWZD[Hd\ TH WMXUK WSNRL\ CYHNRXUN[K\ WZ C]L\ GNCFdUOW^
THFCS_]HZK\]dUyvhWNWYWOH\GNC]OMHU]CN[]KUCFWZDYZW\Ye SK[KLTO[Md[K[]KU
HSSKUNRLCFWZDhYZIYHNUCHOUCNHaWGNC[TIUH\TH]W^SDbN[]WUTOC YZOJCCUWNR]L\GNHYCaL\
rHO]H]^YWYWNKTIUKh HO]H[_TadUKYZW\YZX]^YCYW^MH[YOJHNCUCF UdZN[TIUW\H^ZdYCPRX\
WZFCUN[TX\]^YWYWOK[K\hHO]H[_TadUKTHFHUNRDN[b_W^[H\YZWGNC FZCaI\]W^]WTICsK
WYWOCHYN]ZIYHN]KUCYSL[_UGH[KYHZNaHZHNCReURCNKWYWOCTYWZ HOUCTH]CaIZHNXSC]C
[^UCaL[]WNbHOC]W^[LTC]W\cKaNCRL\]KSHXZC[K\hYHZNSCTECUWTIU dU]dUYSKZWaWZNeU
YW^CaWZW_U]N\GNCSWFNRI\RCN]N\ ^YXXZW^\YCZHbXTHUH\^YKZH[OH\j
yj8.;38E?FB18:@E5E.EK=B.28 ?HK=8:L=23:EL=.FE?:8=6EK= 
8YWNW[GLYW]H ZCGNWadUNRX\ GIR]K\ C^]WRNUL]dU HOUCN HU[dTC]dTIUW \ [H RCNUW_ZFNW
XbKTCRC]KFWZOC\5]WWYWOWGNC]OMH]CN[]KUCFWZDYZW\YeSK[KL TO[Md[K[]KUHSSKUNRL
CFWZD CYX ]N\xw *HRHTEZOW^xvxv YHZNSCTEDUHN GIR]KWWYWOW\ HY N]ZIYHN]K SLcKRCN
CUCYCZCFdFL ]W^SDbN[]WU ZCGNWadUNReU ^YKZH[NeU YW^ YCZIbWU]CN T I[d cKaNCRL\
HYOFHNC\ ZCGNWadUNRL\ TH]DGW[K\j 8N GIR]H\ YW^ [^TTWZaeUWU]CN T H HUCZTWUN[TIUC
YZX]^YC]C[]WNbHOCCUCaWZD\]dUWYWOdUIbW^UGKTW[NH^MHO[]KU +YO[KTK+aKTHZOGC]K\
+^ZdYCPRL\ ,Ud[K\ L TH TIZKC^]eU MHdZHO]CN X]N [^TTWZaeUWU]CN T H ] K U   H U S X F d 
CYCO]K[KRCNRCS_Y]H]CNCYX]CHUSXFdYZX]^YCL]CTIZK]W^\j

$%%'+ 

3C]DSWFW\MHTC]NReURC]KFWZNeU[^UXSdUGHGWTIUdU^cKSL\CVOC\] W^DZMZW^}wj
wj)HdbdZNRI\YSKZWaWZOH\
xj)Hd[RXYK[KRCNYHZNEDSSWUyj5H]HdZWSWFNRI\YSKZWaWZOH\
zj<]C]N[]NRI\
{j+]CNZHOH\RCNN GNWR]K[NCRXRCMH[]e\H]CNZHNeU
|j3NUK]NRX]K]C
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9774 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
$%%'+ 

&n& 8NRN[TX\ *KTW]NRL+UX]K]C *LTW\ :HZNaHZHNCRL+UX]K]C
w 4^[NTDbHNC &))+483&<=;8> &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
x 3CTCZW_SChK &);1618> &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
y 3D]d5CRZNUW_hK 5&3;>6+1&< &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
z 3CcWZDbKhK 5&3;>6+1&< &) ;1618> &1=B48&3&;6&61&<
{ <YWSDN]ChK 6+&:84.< &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
| :CU]DUC[[ChK :&;&(84&< &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
} :CZCEXSChK :&;&(84&< &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
~ 3C[]ZDRN <=;&=8> &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
 4HYHUW_hK <=;&=8> &);1618> &1=B48&3&;6&61&<
wv 5WUC[]KZDRNWUh]W &6&3=8;18>&3=18> &3=18>o(861=<&< &1=B48&3& ;6&61&<
ww 0_ZNWUh]W &6&3=8;18> &3=18>o(861=<&< &1=B48&3&;6&61&<
wx :SCFNDhK :&4&1;8> &3=18>o(861=<&< &1=B48&3&;6&61&<
wy (CZH]DGChK &5?148@1&< &5?1 48@1&< &1=B48&3&;6&61&<
wz <]DUW\ &5?148@1&< &5?148@1&< &1=B48&3&;6&61&<
w{ :HZGNRDRNWUh]W 16&@8> &5?148@1&< &1=B48&3&;6&61&<
w| &ECZORW\hW 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
w} *ND[HSSWUh]W 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
w~ *WROTNCh]C 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
w *W[W_SChK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
xv 0IZTWUh]W 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<

xw3CKTIUC
&TYISNCh]C
0+;58>
0+;58>
&1=B48&3&;6&61&<

xx3D]d
@Z^[WEO][ChK
0+;58>
0+;58>
&1=B48&3&;6&61&<
xy 3WUO[RChK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
xz 3W^SW_ZNCh]C 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
x{ 3Xa]ZChK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
x| 4NEDGNh]W 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
x} 5DZCMW\hW 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
x~ 5CZCMW_SChK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
x 5HSOFRWEChK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
yv 6HZWbeZNWUh]W 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
yw :CSCNXT^SW\hW 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
yx :CSNW^ZNDhK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
yy :IZHEW\hW 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
yz :OUKhK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
y{ :ZNWUCONRCh]C 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<
y| @Z^[WEO][ChK 0+;58> 0+;58> &1=B48&3&;6&61&<

y}
4H[OUNWUh]W
8161&*B61+;&<:84.<
5+<848))18>
&1=B48&3&;6&61&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9775 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
y~ 3WRRNUWbeZNWUh]W &:8*8=1&< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
y 'Ud&aZWV^SNDhK 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
zv (SCbWTDUGZChK 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
zw 3C[]ZDRN 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
zx 3C[]ZDRNWUh]W 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
zy 3D]d&aZWV^SNDhK 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
zz :CSCNWbdZDRN 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
z{ :N][NUCONRCh]C 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
z| ;NFDUNWUh]W 6&>:&3=8> 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
z} 4W^]ZD<]Db]K\ :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
z~ :CSCNXY^ZFW\ :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
z <OTW\ :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{v <OTW\hW :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{w <]ZDUdTC :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{x <]ZDUdTChK :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{y <]_SNC :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{z ?CTOSC :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{{ ?CTOSChK :>44.6.< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{| )CEZWSOTUKhK @&43+1&< 6&>:&3=1&< &1=B48&3&;6&61&<
{} :ZXGZWTW\hW &<=&38> 7.;85+;8> &1=B48&3&;6&61&<
{~ @Z^[XEN][ChK 0+;58> 7.;85+;8> &1=B48&3&;6&61&<
{ <]C^ZX\hW 38;018> &6*;8> &6*;8>
|v <^UI]N 38;018> &6*;8> &6*;8>
|w 'Ud)C_ZNW >*;8><&< &6*;8> &6*;8>
|x 3D]d3C]DRWNSW\hK >*;8><&< &6*;8> &6*;8>
|y +SSKUNRXU &;)8>< &;)8><o5>3.6B6 &;)841*&<
|z 3XRSC &;)8>< &;)8><o5>3.6B6 &;)841*&<
|{ 3Z_C(Z_[K &;)8>< &;)8> <o5>3.6B6 &;)841*&<
|| &bSCGXRCTYW\hW &@4&*83&5:8> &;)8><o5>3.6B6 &;)841*&<
|} 3CYCZISSNWUh]W 4>;3+1&< &;)8><o5>3.6B6 &;)841*&<
|~ :ZW[_TUC 5>3.6&1B6 &;)8><o5>3.6B6 &;)841*&<
| *LTCNUChK +:1*&>;8> +:1*&>;8> &;)841*&<
}v 4^FW_ZNWUh]W +:1*&>;8> +:1*&>;8> &;)841*&<
}w 6IC+YOGC^ZW\hK +:1*&>;8> +:1*&>;8> &;)841*&<
}x &ZCbUCOWUh]W 51*+&< 6&>:41+B6 &;)841*&<
 
}y 
3C[]ZOWUh]W 
&<=;8><(8;+1&<
3>68>;1&< 
&;3&*1&<
}z (^]OUChK (>=16&< )8;=>61&< &;3&*1&<
}{ 5CFW_SNCUC (>=16&< )8;=>61&< &;3&*1&<
}| 3CSSNDUNWUh]W =;8:&1B6 )8;=>61&< &;3&*1&<
}} 3Z^XUHZWUh]W )8;=>68< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
}~ &YNGO][ChK 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
} 3D]d5CRZ_[Nh]W 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9776 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
~v 5CRZ_[NWUh]W 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~w 5CSSd]Dh]C 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~x :CZCGHO[NCh]C 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~y ;CcWTTD]K\hW 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~z ?CUCQ]KhK 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~{ @dZITK\hW 5+)&48:84.< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~| &UCEZ^]XUh]W ?&4&1<1&< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~} &UHTWGW_ZNWUh]W ?&4&1<1&< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~~ )ZCNRX\hW ?&4&1<1&< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
~ 4HY]OUNWUh]W ?&4&1<1&< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
v 6HWbeZNWUh]W ?&4&1<1&< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
w <RWZ][NUX\hW ?&4&1<1&< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
x =W^ZRWSIRC\hW ?&4&1<1&< 5+)&48:84.< &;3&*1&<
y (CS]I][N (&4=+=<18> =;1:84.< &;3&*1&<
z 3CS]HJI\ (&4=+=<18> =;1:84.< &;3&*1&<
{ 3HZC[]DZK (&4=+=<18> =;1:84.< &;3&*1&<
| 3W^EISNC (&4=+=<18> =;1:84.< &;3&*1&<
} 6HWbeZNWUh]W 38;>018> =;1:84.< &;3&*1&<
~ @d]W_[[ChK 4+(1*18> =;1:84.< &;3&*1&<
 5DRZKrKs 5DRZK =;1:84.< &;3&*1&<
wvv 4W^RD\hW 5&6=16+1&< =;1:84.< &;3&*1&<
wvw (SCbWRHZC[IChK <31;1=1*&< =;1:84.< &;3&*1&<
wvx 4NTOUKhK &;=&1B6 &;=&1B6 &;=&<
wvy ,SC]W\hW (4&@+;6B6 &;=&1B6 &;=&<
wvz :CU]DUC[[C 7.;8(8>618> &;=&1B6 &;=&<
wv{ ;WGC^FLhK 7.;8(8>618> &;=&1B6 &;=&<
 
wv|&MCTDUNWUh]W &0&5&61&<3+6=;13B6
=-8>5+;3B6&;=&<
 
wv}(W^ZFCZISNh]W &0&5&61&<3+6=;13B6
=-8>5+;3B6&;=&<
wv~ 5HFDZbK :+=& 61384&8><38>?& &;=&<
wv 3W^UNUDhK &1)18> &1)1&4+1&< &@&2&<
wwv :SD]CUW\hW &3;&=&< &1)1&4+1&< &@&2&<
www 6IW\+ZNUHX\hW +;16+8> &1)1&4+1&< &@&2&<
wwx 5DFHNZC\hW <>5:841=+1&< &1)1&4+1&< &@&2&<
wwy 'FNW\3dU[]CU]OUW\ <>5:841=1&< &1)1&4+1&< &@&2&<
wwz 6HZCU]JNI\ <>5:841=1&< &1)1&4+1&< &@&2&<
ww{ 3CZYI]Ch]W =;1=&1&< +;>5&608> &@&2&<
 
ww|3D]d&FOC
5CZOUChK 
=;1=&1&< 
+;>5&608> 
&@&2&<
ww} :KFDGNCh]C =;1=&1&< +;>5&608> &@&2&<
ww~ :]IZKhK =;1=&1&< +;>5&608> &@&2&<
ww <]C^ZWGZXTNWUh]W =;1=&1&< +;>5&608> &@&2&<<>5:841=+1&<
<>5:841=+1&<ΜΑΚΡΗΣ
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9777 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
wxv 3C]CZZDR]K\hW ?&;;B6 +;>5&608> &@&2&<
wxw ;WFWOhWN 3&4&(;>=B6 3&4&(;>=B6 &@&2&<
wxx <NFW_UNWUh]W 3&4&(;>=B6 3&4&(;>=B6 &@&2&<
wxy &ZF^ZDhK ;18> :&=;+B6 &@&2&<
wxz '[RZKhK 0+<:1+B6 &41&;=8> (81B=1&<
 
 
wx{ 
 
*O[]WTWUh]W 
 
*1<=858>*1<=858>o
&;&@8(&<o&6=13>;&< 
 
(81B=1&<
wx| *O[]WTWUh]W 01<(.< 0.(&1B6 (81B=1&<
wx} +SSWYOChK 01<(.< 0.(&1B6 (81B=1&<
wx~ :ZXGZWTW\hW 01<(.< 0.(&1B6 (81B=1&<
wx 'FNW\)HeZFNW\hW 38;B6+1&< 4+(&*+B6 (81B=1&<
wyv 'Ud<W_ZYKhK 4+(&*+B6 4+(&*+B6 (81B=1&<
wyw 'Ud<W_ZYKhK 4+(&*+B6 4+(&*+B6 (81B=1&<
wyx 'Ud<W_ZYKhK *+;(+68@B;1B6 =&6&);&< (81B=1&<
wyy 'Ud+RRSK[OChK &)18>38<5& );+(+6B6 );+(+6B6
wyz 3^GdUOCNhCN &)18>38<5& );+(+6B6 );+(+6B6
wy{ 3^YCZO[[NWUh]W &)18>38<5& );+(+6B6 );+(+6B6
wy| :CSCNWbeZNWUh]W (+6=-18> );+(+6B6 );+(+6B6
wy} :WU]NULhK (+6=-18> );+(+6B6 );+(+6B6
wy~ 3ZCUIChK )8;)1&6.< );+(+6B6 );+(+6B6
wy :KFCGO][ChK )8;)1&6.< );+(+6B6 );+(+6B6
wzv <N]CZD\hW )8;)1&6.< );+(+6B6 );+(+6B6
wzw &FDYKhK );+(+6B6 );+(+6B6 );+(+6B6
wzx (C]XSCRRW\hW );+(+6B6 );+(+6B6 );+(+6B6
wzy 3CSXbNWUh]W );+(+6B6 );+(+6B6 );+(+6B6
wzz 3NEd]X\hK .;&34+B=B6 );+(+6B6 );+(+6B6
wz{ 3SKTC]DRNWUh]W .;&34+B=B6 );+(+6B6 );+(+6B6
wz| 4DEGC\hW 0+8*B;8>-1&3& );+(+6B6 );+(+6B6
wz} 5C^ZCUCOWNhWN 0+8*B;8>-1&3& );+(+6B6 );+(+6B6
wz~ 5WUCbO]NWUh]W 0+8*B;8>-1&3& );+(+6B6 );+(+6B6
wz :CZXZHNWUh]W 0+8*B;8>-1&3& );+(+6B6 );+(+6B6
w{v <YLSCNWUh]W 0+8*B;8>-1&3& );+(+6B6 );+(+6B6
w{w 5H[WSW_ZNWUh]W 5+<848>;18> );+(+6B6 );+(+6B6
w{x &TYHSDRNC *;&5&< *;&5&< *;&5&<
w{y 5NRZWbeZNWUh]W *;&5&< *;&5&< *;&5&<
w{z 5WUC[]KZDRNWUh]W *;&5&< *;&5&< *;&5&<
w{{ 6IC<HED[]HNC *;&5&< *;&5&< *;&5&<
w{| =NTXMHW\ *;&5&< *;&5&< *;&5&<
w{} 3CSSOa^]W\ 3&441?>=8> *;&5&< *;&5&<
w{~ 3CSX\CFZX\ 3&48>&);8> *;&5&< *;&5&<
w{ :CUXZCTC 3&48>&);8> *;&5&< *;&5&<
w|v 3W^GW_UNC 38>*8>61B6 *;&5&< *;&5&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9778 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
w|w 5C^ZWED]W\ 5&>;8(&=8> *;&5&< *;&5&<
w|x (CM_SCRRW\ 586&<=.;&318> *;&5&< *;&5&<
w|y 5^SWYX]CTW\ 5>48:8=&58> *;&5&< *;&5&<
w|z 6NRW][DZC\ 6138=<&;&< *;&5&< *;&5&<
w|{ 5H]CTXZad[K<d]LZW\ 7.;8:8=&58> *;&5&< *;&5&<
w|| 7KZWYX]CTW\ 7.;8:8=&58> *;&5&< *;&5&<
w|} @dZN[]L @B;1<=.< *;&5&< *;&5&<
w|~ 3D]d(ZWU]W_hK 3&=B6+>;838:18> 3&=B6+>;838:18> *;&5&<
w| 4H^RXFHNCh]C 3&=B6+>;838:18> 3&=B6+>;838:18> *;&5&<
w}v :HZNMeZNWUh]W 3&=B6+>;838:18> 3&=B6+>;838:18> *;&5&<
 
w}w&FUDU]NCrKs &4+7&6*;8>:84.< &4+7&6*;8>:84.< 
+(;8>
w}x 3OZRKrKs &4+7&6*;8>:84.< &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
 
w}y4W^]ZD=ZDOCUW^YXSHd\
r]Cs&4+7&6*;8>:84.< &4+7&6*;8>:84.< 
+(;8>
w}z 4W^]ZX\rWs &4+7&6*;8>:84.< &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w}{ 5DRZKrKs &4+7&6*;8>:84.< &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w}| :H_RCr]Cs &4+7&6*;8>:84.< &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w}} )HTN[]LrKs ?+;B6 &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w}~ *WZO[RW\rWs ?+;B6 &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w} 1]ICrKs ?+;B6 &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w~v 3CEK[X\rKs ?+;B6 &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w~w 3LYWNrWNs ?+;B6 &4+7&6*;8>:84.< +(;8>
w~x 3CZd]LrKs *1*>58=+1@8> *1*>58=+1@8> +(;8>
w~y <N]WbeZNWUr]Ws *1*>58=+1@8> *1*>58=+1@8> +(;8>
w~z 3CE_SKhK (><<&< 8;+<=1&*&< +(;8>
w~{ 3C[]CUICNhCN (><<&< 8;+<=1&*&< +(;8>
w~| ;OJNCh]C (><<&< 8;+<=1&*&< +(;8>
w~} *ORCNCr]Cs =;1)B68> 8;+<=1&*&< +(;8>
w~~ *OSWaW\rWs =;1)B68> 8;+<=1&*&< +(;8>
w~ 0HZCYHNXr]Ws =;1)B68> 8;+<=1&*&< +(;8>
wv 5KSICrKs =;1)B68> 8;+<=1&*&< +(;8>
ww 8ZTIUNWUr]Ws =;1)B68> 8;+<=1&*&< +(;8>
wx 0IZTCr]Cs o <&580;&3.< +(;8>
wy 4DRRdTCr]Ws o <&580;&3.< +(;8>
wz 7KZWYX]CTW\rWs o <&580;&3.< +(;8>
w{ <CTWMZDRKrKs o <&580;&3.< +(;8>
w| &SeUNCh]C <&580;&3.< <&580;&3.< +(;8>
w} 'Ud5HZNDhK <&580;&3.< <&580;&3.< +(;8>
w~ 3CTCZNe]N[[ChK <&580;&3.< <&580;&3.< +(;8>
w 3D]d3CZ^e]CNhWN <&580;&3.< <&580;&3.< +(;8>
xvv :CSCNXYWSN\hK <&580;&3.< <&580;&3.< +(;8>
xvw &FZNDUKrKs 8;?+& <8>?418> +(;8>
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9779 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
xvx &TXZNWUr]Ws 8;?+& <8>?418> +(;8>
xvy )WUNRXUr]Ws 8;?+& <8>?418> +(;8>
 
xvz3XZ^TEW\rWs 8;?+& <8>?418> 
+(;8>
xv{ 3^ZNCRLrKs 8;?+& <8>?418> +(;8>
xv| 4DECZCr]Cs 8;?+& <8>?418> +(;8>
xv} 5DUGZCrKs 8;?+& <8>?418> +(;8>
 
xv~5C^ZWRRSL[NWUr]Ws 8;?+& <8>?418> 
+(;8>
xv 5IFC*IZHNWUr]Ws 8;?+& <8>?418> +(;8>
xwv 5NRZXU*IZHNWUr]Ws 8;?+& <8>?418> +(;8>
xww :H]ZXSWaW\rWs 8;?+& <8>?418> +(;8>
xwx :Zd]WRRSL[NWUr]Ws 8;?+& <8>?418> +(;8>
xwy ;W_[[CrKs 8;?+& <8>?418> +(;8>
xwz <NGKZWbeZNWUr]Ws 8;?+& <8>?418> +(;8>
xw{ 4^RXad\r]Ws <8>?418> <8>?418> +(;8>
 
xw|)S^aDGChK *1;?>B6*1;?>B6o
5+<<&:1B6 
+>(81&<
 
xw}0HWSXFW\hW *1;?>B6*1;?>B6o
5+<<&:1B6 
+>(81&<
 
xw~ 
3CTYNDh]C 
*1;?>B6*1;?>B6o
5+<<&:1B6 
+>(81&<
 
xw 
<]HUL*OZa^W\hK 
*1;?>B6*1;?>B6o
5+<<&:1B6 
+>(81&<
 
xxv 
<]HUL*OZa^W\hK 
*1;?>B6*1;?>B6o
5+<<&:1B6 
+>(81&<
 
xxw 
']]CSKhK 
5+<<&:1B6*1;?>B6o
5+<<&:1B6 
+>(81&<
xxx 3D]d<I]C &5&;>601B6 +;+=;1&< +>(81&<
xxy 3D]d<I]ChK &5&;>601B6 +;+=;1&< +>(81&<
xxz &H]X\hW 3&;><=8> 3&;><=8> +>(81&<
xx{ 3CS_ENCh]C 3&;><=8> 3&;><=8> +>(81&<
xx| 5W^Z]HZLhK &>4B68< 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xx} &ZF^ZXUh]W *1<=>B6 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xx~ -DZCRH\hWN *1<=>B6 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
 
xx'Ud
3W^ZW_UNWUh]W 
3861<=;B6 
3>5.<o&41(+;18> 
+>(81&<
xyv 5CRZ^beZNWUh]W 3861<=;B6 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xyw 5CUORNCh]C 3861<=;B6 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xyx 5N[XRCTYW\hW 3>5.< 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xyy :_ZFW\hW 3>5.< 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xyz =CVNDZbCNhWN 3>5.< 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xy{ =CVNDZbH\ 3>5.< 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
xy| 0CZW_UNCh]C =&5>6+B6 3>5.<o&41(+;18> +>(81&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9780 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
 
 
xy} 
 
3W^ZRW^SWOhWN 
 
+4>561B65&6=8>*18>o
4156.<o&)1&<
&66&< 
 
+>(81&<
 
 
xy~ 
 
:LSNWUh]W 
 
3.;+B<5&6=8>*18>o
4156.<o&)1&<
&66&< 
 
+>(81&<
xy =ZCb_h]W <3>;8> <3>;8> +>(81&<
xzv 'FNW\6NRXSCW\hW 3&;:+6.<18> 3&;:+6.<18> +>;>=&61&<
xzw &SNRCUD\hW &4>3B6 -&3>608> -&3>608>
xzx 'FNWN:DU]H\hWN &;=+51<1B6 -&3>608> -&3>608>
 
xzy3CSSNMIChK &41?+1;&<&6*;1=<&16&<o
3;+<=+6B6 
.4+1&<
 
xzz3D]d
&T^FGCSNI\hWN 
&41?+1;&<&6*;1=<&16&<o
3;+<=+6B6 
.4+1&<
 
xz{ 
*ND[HSSCh]C 
<31448>6=8<&6*;1=<&16&<o
3;+<=+6B6 
.4+1&<
 
xz|<CTNRXUh]W <31448>6=8<&6*;1=<&16&<o
3;+<=+6B6 
.4+1&<
 
xz} 
=Z^YK]LhK 
<31448>6=8<&6*;1=<&16&<o
3;+<=+6B6 
.4+1&<
xz~ .ZDRSHNChK &;@&1&<84>5:1&< &;@&1&<84>5:1&< .4+1&<
xz 4NUCZNDhK &;@&1&<84>5:1&< &;@&1&<84>5:1&< .4+1&<
x{v 5W^ZNDhK &;@&1&<84>5:1&< &;@&1&<84>5:1&< .4+1&<
x{w :SD]CUW\hW &;@&1&<84>5:1&< &;@&1&<84>5:1&< .4+1&<
x{x :CUXYW^SW\hW 4&<1B68< &;@&1&<84>5:1&< .4+1&<
x{y 6HZDNGC ?848.< &;@&1&<84>5:1&< .4+1&<
x{z 6HZDNGChK ?848.< &;@&1&<84>5:1&< .4+1&<
x{{ )NCUUN][WbeZNWUh]W -&@&;B< -&@&;B< .4+1&<
x{| 4IYZHWUh]W -&@&;B< -&@&;B< .4+1&<
x{} <bOUWN -&@&;B< -&@&;B< .4+1&<
x{~ :H]ZDSdUCh]C ?1)&4+1&< -&@&;B< .4+1&<
x{ 'FNW\1dDUUK\hW &5&41&*8< .41*&< .4+1&<
x|v )HZDRN &5&41&*8< .41*&< .4+1&<
x|w :HZN[]IZNWUh]W &5&41&*8< .41*&< .4+1&<
x|x (W^SNCFTIUKhK :.6+1&< .41*&< .4+1&<
x|y 8NUXKhK :.6+1&< .41*&< .4+1&<
x|z +YN]DSNWUh]W (B4&38< :>;)8> .4+1&<
x|{ 7^SWRIZChK 1&;*&68> :>;)8> .4+1&<
x|| @CUDRNCh]C 1&;*&68> :>;)8> .4+1&<
x|} 3WSOZNWUh]W :>;)8> :>;)8> .4+1&<
x|~ 'FNW\)HeZFNW\hW B4+6.< :>;)8> .4+1&<
x| 3CZD]W^SC\hW B4+6.< :>;)8> .4+1&<
x}v 3SNUGND B4+6.< :>;)8> .4+1&<
x}w 4C]JXN B4+6.< :>;)8> .4+1&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9781 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
x}x 5CFW_SC B4+6.< :>;)8> .4+1&<
x}y 5W^JDRN B4+6.< :>;)8> .4+1&<
x}z ?^]HOChK *8(;& (+;81&< .5&01&<
 
x}{ 
+YDUd&ZbDUCNhCN 
&;@&6B6&;@&6B6o
&<=+;8><1B6 
.;&34+18>
 
x}| 
=HaISNWUh]W 
&<=+;8><1B6&;@&6B6o
&<=+;8><1B6 
.;&34+18>
 
x}} 
:HJDh]C 
6138>3&-&6=-&3.&;@&6B6o
&<=+;8><1B6 
.;&34+18>
x}~ &FOC(CZEDZChK &)1&<(&;(&;&< )8;=>6&< .;&34+18>
x} 3C[]ISSNWUh]W 38?16& )8;=>6&< .;&34+18>
x~v &^FHUNRLhK :&41&6.< .;&34+18> .;&34+18>
x~w (HUHZD]WUh]W :&41&6.< .;&34+18> .;&34+18>
x~x 5WUWUC_]K\hW )&-18> 5&4+(1-18> .;&34+18>
x~y 3WZaI\ 3;8><B6& 5&4+(1-18> .;&34+18>
x~z 3ZW^[eUhW 3;8><B6& 5&4+(1-18> .;&34+18>
x~{ &KGWUWbeZN =>41<8> 5&4+(1-18> .;&34+18>
x~| &[]^ZDRNWUh]W =>41<8> 5&4+(1-18> .;&34+18>
x~} )dUOCNhCN =>41<8> 5&4+(1-18> .;&34+18>
x~~ 5DZCMW\hW =>41<8> 5&4+(1-18> .;&34+18>
 
x~ 
<TDZNWUh]W 
3&<=+4418>516B&
:+*1&*&< 
.;&34+18>
xv &U]N[RDZNWUh]W 581;B6 ?&1<=8> .;&34+18>
xw :KFCPGDRNCh]C 581;B6 ?&1<=8> .;&34+18>
xx 3CTDZCNhCN =>5:&318> ?&1<=8> .;&34+18>
xy <]CSO\hK 5&41B6 @+;<86.<8> .;&34+18>
xz 3CSSNZDbKhK 0&<8> 0&<8> 0&<8>
x{ :CUCFOC 0&<8> 0&<8> 0&<8>
x| :W]X\hW 0&<8> 0&<8> 0&<8>
x} :ZOUW\hW 0&<8> 0&<8> 0&<8>
x~ 3Z^XEZ^[KhK .)8>5+61=<.< .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
x 4DRRChK .)8>5+61=<.< .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yvv :^ZFOWUh]W 5&;)&;1=18> .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yvw <YCMCZCOWNhWN 5&;)&;1=18> .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yvx 'FNW\)HeZFNW\hW :&;&:8=&58> .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yvy )HZWYSD]CUW\hW :&;&:8=&58> .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yvz (W^UO[]ZChK :+;*13&< .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yv{ 3CZCEW[]D[Nh]W :+;*13&< .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yv| :IZGNRChK :+;*13&< .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yv} :SC]CZND <>(8=B6 .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yv~ :SC]CZNDhK <>(8=B6 .)8>5+61=<&< 0+<:;B=1&<
yv &FWZDhK &@+;86=& <8>418> 0+<:;B=1&<
ywv :W]CTNDhK &@+;86=& <8>418> 0+<:;B=1&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9782 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
yww'FNW\)HeZFNW\hW
r*j3j:CZCT^MOC\s 
:&;&5>01&< 
<8>418> 
0+<:;B=1&<
 
ywx'FNW\)HeZFNW\hW
r=j3j6HWbdZOW^s 
:&;&5>01&< 
<8>418> 
0+<:;B=1&<
ywy 'FNW\*WUD]W\hW :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
ywz (Z^[WYW_SChK :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yw{ 3CSSNMIChK :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yw| 3CZEW^UDZNWUh]W :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yw} 3CZNe]NWUh]W :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yw~ 3HaCSXEZ^[WUh]W :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yw 3Z^[]CSSWYKFLhK :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yxv 3^ZD:CUCFNDhK :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yxw 6HZDNGChK :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yxx 7KZXSWaW\hW :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yxy :CFRZD]CNhWN :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yxz :ZWGZXTNWUh]W :&;&5>01&< <8>418> 0+<:;B=1&<
yx{ &H]X\ &+=8> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yx| &TYHSeUC\ &5:+4B68< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yx} &bSCGND &@4&*+&< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yx~ (CEW_ZN (&(8>;18> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yx )CZGORN )&;*1318> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yyv 3D]d7IbdZW 3&=B7+@B;8> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yyw 3HZC[WbeZN 3+;&<8@B;18> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yyx 3HaCSWbeZN 3+?&48@B;18> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yyy 3WRRNUWSNMDZN 3833168410&;18> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yyz 3W^ZHTDGNWU 38>;+5&*18> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yy{ 4HY]WRCZ^D 4+:=83&;>&< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yy| 4OC 41&< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yy} 4O[]C 41<=&< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yy~ 'Ud:CSCNWRRSL[N :&4&18334.<18> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yy 3D]d:CSCNWRRSL[N :&4&18334.<18> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yzv :KFCGW_SNC :.)&*8>41& ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yzw ;CEIUK ;&(+6.< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yzx ;OJW ;1-8> ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yzy ?CUHZdTIUK ?&6+;B5+6.< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yzz (Z^[ISSChK ?141&=B6 ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yz{ 3CSSNMIChK ?141&=B6 ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yz| 3HZCTO][ChK ?141&=B6 ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yz} 3HaCSWbeZNWUh]W ?141&=B6 ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yz~ 3WRRNUNDhK ?141&=B6 ?141&=B6 0+<:;B=1&<
yz 3^YDZN[[WUh]W ?141&=B6 ?141&=B6 0+<:;B=1&<
y{v 4O[]ChK ?141&=B6 ?141&=B6 0+<:;B=1&<
y{w @CZC^FL @&;&>).< ?141&=B6 0+<:;B=1&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9783 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
y{x &UWNVND &;+08><&< (84(.< 0+<<&48613.<
y{y ?NSCGISaNWU &;+08><&< (84(.< 0+<<&48613.<
y{z ;HU]OUChK ;+6=16&< (84(.< 0+<<&48613.<
y{{ <]C^ZX\hW ;+6=16&< (84(.< 0+<<&48613.<
y{| 'FNW\@CZDSCTYW\ 3&416*81B6 4&)3&*& 0+<<&48613.<
y{} &GDThW 3&416*81B6 4&)3&*& 0+<<&48613.<
y{~ -CFRSNEIZN 3&416*81B6 4&)3&*& 0+<<&48613.<
y{ 3CSCTd]X 3&416*81B6 4&)3&*& 0+<<&48613.<
y|v 5H[XRdTW 3&416*81B6 4&)3&*& 0+<<&48613.<
y|w :H]ZWRIZC[C 3&416*81B6 4&)3&*& 0+<<&48613.<
y|x <CZCRLUC 3&416*81B6 4&)3&*& 0+<<&48613.<
y|y 5H[COWh]W 3&4410+&< B;&183&<=;8> 0+<<&48613.<
y|z 5WUXSWaW\ 3&4410+&< B;&183&<=;8> 0+<<&48613.<
y|{ 6j?NSCGISaHNC 3&4410+&< B;&183&<=;8> 0+<<&48613.<
y|| :H]Zd]X 3&4410+&< B;&183&<=;8> 0+<<&48613.<
y|} 5HSN[[WbeZN 5>)*861&< B;&183&<=;8> 0+<<&48613.<
y|~ :HZO[[C +5:8;+18> 0.;&< 0.;&<
y| 3CTDZNhr]Ws +:1<38:.<)B61&< 0.;&< 0.;&<
y}v 'FNW\:WS_RCZYW\ &)18>:84>3&;:18> 13&;1&< 13&;1&<
y}w &ZHMW_[C &;+08><.< 13&;1&< 13&;1&<
y}x ?WOUNRC\ &;+08><.< 13&;1&< 13&;1&<
y}y *DaUKhK +>*.48> 13&;1&< 13&;1&<
y}z 3CZCEX[]CTWUh]W +>*.48> 13&;1&< 13&;1&<
y}{ 7DUMK +>*.48> 13&;1&< 13&;1&<
y}| 5CFFCUO]K\ 5&))&61=8> 13&;1&< 13&;1&<
y}} :HZGORN :+;*1318> 13&;1&< 13&;1&<
y}~ (ZCRDGH\ ;&@B6 13&;1&< 13&;1&<
y} :ZWH[YIZC ;&@B6 13&;1&< 13&;1&<
y~v :ZWaL]K\.SOC\ ;&@B6 13&;1&< 13&;1&<
y~w @ZN[]X\ ;&@B6 13&;1&< 13&;1&<
 
y~x'FNW\1dDUUK\0HZTC[]L\h
rWso ?8>;6B638;<+B6 
13&;1&<
y~y 'FNW\5KUD\hWrUK[O\s o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
y~z *CaUWSNI\hrWNs o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
y~{ 0_TCNUChKrUK[O\s o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
y~| 3CTDZNhr]Ws o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
y~} 3CTYO?W_ZUdUhr]Ws o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
y~~ 3CTYO@Z^[WTKSIC\hr]Ws o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
y~ 3HZCTHNGW_hrKs o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
yv 5YCSOhr]Ws o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
yw :SCFNDhrKs o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
yx ?W_ZUWNhrWNs o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
yy @Z^[WTKSIChrKs o ?8>;6B638;<+B6 13&;1&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9784 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
yz 3D]d3Z^aWEXUh]W &)18>*.5.=;18> *B*B6.< 1B&6616B6
y{ 6IC5W^[Nd]O][C &)18>*.5.=;18> *B*B6.< 1B&6616B6
y| 5CU]HOWUh]W *B*B6.< *B*B6.< 1B&6616B6
y} 3CZ^COhCN &6&=84138>-&)8;18> -&)8;18> 1B&6616B6
y~ 5KSNd]DGH\hWN &6&=84138>-&)8;18> -&)8;18> 1B&6616B6
y <RCTUISSNWUh]W =>5?.< -&)8;18> 1B&6616B6
zvv :Zd]XYCYYC\hW -1=<&< -1=<&< 1B&6616B6
zvw (ZW[OUC 5848<<B6 -1=<&< 1B&6616B6
 
zvx-dWGXbW\hK:&<&;B68<
r:&<<&;B68<s-1=<&< 
1B&6616B6
zvy &[EH[]WbeZNWUh]W 5:1-&618> 1B&661=B6 1B&6616B6
zvz 3W^][HSNXUh]W :&5(B=1*8< 1B&661=B6 1B&6616B6
zv{ :IZCTCh]W :+;&5&=8< 1B&661=B6 1B&6616B6
zv| &ULSNWUh]W 5+=<8(8> 5+=<8(8> 1B&6616B6
zv} :CZCRDSCTW\hW &6B3&4&5& :B)B618> 1B&6616B6
zv~ *HSENUDRNWUh]W *+4(16&318> :B)B618> 1B&6616B6
zv :WU]NRD]CN *+4(16&318> :B)B618> 1B&6616B6
zwv 3CSYDRNWUh]W 3&4:&318> :B)B618> 1B&6616B6
zww 5WUL(HSSD\ 3&4:&38> :B)B618> 1B&6616B6
zwx (ZO[]WEW 4&(*&6.< :B)B618> 1B&6616B6
zwy *NTWRXZNWU 4&(*&6.< :B)B618> 1B&6616B6
zwz 3D]d4CEGDUK 4&(*&6.< :B)B618> 1B&6616B6
zw{ AKSXRC[]ZW 4&(*&6.< :B)B618> 1B&6616B6
zw| &U]NaOSNYYWNhWN +4+>0+;8>:84.< :&))&18> 3&(&4&<
zw} 3WRRNUXbdTCh]W +4+>0+;8>:84.< :&))&18> 3&(&4&<
zw~ :CUCFNDhK +4+>0+;8>:84.< :&))&18> 3&(&4&<
zw 6IC.ZCRSO][ChK +4+>0+;B6 :&))&18> 3&(&4&<
zxv ?OSNYYWNhWN ?141::B6 3&(&4&< 3&(&4&<
zxw 5HFDSW@dZNXhr]Ws o &)&086.<18> 3&4>568>
zxx 5NRZX@dZNXhr]Ws o &)&086.<18> 3&4>568>
zxy (CM_hr]Ws o &<=>:&4&1&< 3&4>568>
zxz 4NEDGNChr]Cs o &<=>:&4&1&< 3&4>568>
zx{ AIZNTW\hKrUK[O\s o 3&4>561B6 3&4>568>
zx| 'ZFW\h]W 3&4>561B6 3&4>561B6 3&4>568>
zx} 4HNcWOhrWNs o 4+1AB6 3&4>568>
zx~ 7KZXRCTYW\hW 4+;8> 4+;8> 3&4>568>
zx &ZRWOhWNrUK[O\s o :&=58> 3&4>568>
zyv )ZOFW\hrWs o :&=58> 3&4>568>
zyw 3DTYW\hrWs o :&=58> 3&4>568>
zyx 5DZCMW\hKrUK[O\s o :&=58> 3&4>568>
zyy &TDZCU]W\hW 1=&58> 3&;*1=<&< 3&;*1=<&<
zyz (C][W^UNDhK 58>-&318> 58>-&318> 3&;*1=<&<
zy{ (SWbX\hW :&4&5& :&4&5& 3&;*1=<&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9785 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
zy| 3]NTIUK 3=15+6.< <8?&*B6 3&;*1=<&<
zy} 3IGZW\ 5+4+6&1*&< <8?&*B6 3&;*1=<&<
zy~ ;HU]OUC ;+6=16&< <8?&*B6 3&;*1=<&<
zy 9MW\h]W 3&;:&08> 3&;:&08> 3&;:&08>
zzv 9S^TYW\ 84>5:8> 3&;:&08> 3&;:&08>
 
zzw&FOC5CZOUChrKs o.;B13.<6.<8>
3&<8>3&;:&08>.;B13.<
6.<8>3&<8>
 
zzx&ZECUN]WbeZNWUhr]Ws o.;B13.<6.<8>
3&<8>3&;:&08>.;B13.<
6.<8>3&<8>
 
zzy:CUCFOChrKs o.;B13.<6.<8>
3&<8>3&;:&08>.;B13.<
6.<8>3&<8>
 
zzz:XSNWUhr]Ws o.;B13.<6.<8>
3&<8>3&;:&08>.;B13.<
6.<8>3&<8>
 
zz{?Z_hr]Ws o.;B13.<6.<8>
3&<8>3&;:&08>.;B13.<
6.<8>3&<8>
zz| 3WZWTKSIChK &)1&<=;1&*8< 3&<=8;1&< 3&<=8;1&<
zz} 5CUNDRWNhWN &)1&<=;1&*8< 3&<=8;1&< 3&<=8;1&<
zz~ *HUGZWbeZNWUh]W 3&<=;&318> 3&<=8;1&< 3&<=8;1&<
zz 3CSL(Z_[KhK &3;1=B6 6+<=8;18> 3&<=8;1&<
z{v :WS^DUHTWUh]W &3;1=B6 6+<=8;18> 3&<=8;1&<
z{w &FOC'UUChK 6+<=8;18> 6+<=8;18> 3&<=8;1&<
 
z{x'ZFW\
8ZH[]NRXUh]W 
&;)8><8;+<=138> 
8;+<=1*8< 
3&<=8;1&<
z{y 5HSDUMNWUh]W &;)8><8;+<=138> 8;+<=1*8< 3&<=8;1&<
z{z (WFC][NRXh]W 1B68<*;&)8>5. 8;+<=1*8< 3&<=8;1&<
z{{ 6IC4H_RKhK &)1&<=;1&*8< 3&<=8;1&< 3&<=8;1&<
z{| :HU]DEZ^[WUh]W &)1&<=;1&*8< 3&<=8;1&< 3&<=8;1&<
z{} 'FNW\<^THeUhW 3+&< 3+&< 3+&<o3>068>
z{~ 3WZK[[OChK 3+&< 3+&< 3+&<o3>068>
z{ 3_MUW\hK 3>068> 3>068> 3+&<o3>068>
z|v 3D]d)CZW_UC &@144+1B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z|w 6_TaCNhCN 016&418> 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z|x :HSHRK]XUh]W 016&418> 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z|y )NTDZN 3&<<B:&1B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z|z @SWTC]NCUDh]C 5+41=+1+B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z|{ 'Ud3WZCRNDUCh ?&1&3B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z|| <RZNYHZXU :&4&183&<=;1=B6 3+;3>;&< 3IZR^ZC\
z|} (NZX\hW &@144+1B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z|~ &ZF^ZDGH\hWN 38;1<<1B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z| 5CZCMND\hW 38;1<<1B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z}v :H]ZN]LhK 38;1<<1B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z}w 'FNW\5C]MCOW\hW 5+41=+1+B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z}x *W^RDGH\hWN :&4&183&<=;1=B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9786 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
z}y :ISHRC\hW :&;+41B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z}z 3D]d'FNW\5DZRW\hW ?&1&3B6 3+;3>;&< 3+;3>;&<
z}{ &FReUC\ &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z}| &aZD]W &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z}} 0KUCOC &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z}~ 4W^ZGD]C &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z} 5KUND &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~v 5KUND &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~w 6_aNn6_aNW &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~x <EWZdUD]C &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~y =ZdNCUD]C &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~z ?CZCRSD]C &;)8<=8418> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~{ &FOC+NZLUK +4+18>o:;866B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~| 'FNW\6NRXSCW\ +4+18>o:;866B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~} 7HUXYW^SW +4+18>o:;866B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~~ &FOC+NZLUKhK +4+18>o:;86B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~ 3CZ^D +;1<8> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
zv 3WTN]D]C +;1<8> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
zw :SCFND +;1<8> 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
zx (CS[CTD]Ch]C 85&4B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
zy &MIZC\ :&4413.< 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
zz &FOC+^aKTOC :>4&;+B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z{ )HdZFCRD]C :>4&;+B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z| *ZCRD]C :>4&;+B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z} 5CRZ^e]NRC :>4&;+B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z~ 5YHRC]dZD]C :>4&;+B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
z 7HZWYX]CTW\n7KZWYX]CTW\ :>4&;+B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
{vv :W]CTNCUD]C :>4&;+B6 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
{vw )ZNJD]C <&5.< 3+?&4861&< 3+?&44.61&<
{vx 3CTYDUK\hW )&44138> 31431< 31431<
{vy 5HFDSK(Z_[KhK 31431< 31431< 31431<
{vz &RZWYW]CTND 4+1A>*;18> 31431< 31431<
{v{ 'Ud:W]CTND 4+1A>*;18> 31431< 31431<
{v| 3D]d:W]CTND 4+1A>*;18> 31431< 31431<
{v} 4HNc_GZNWU 4+1A>*;18> 31431< 31431<
{v~ 5C^ZWUIZNWUh]W :13;84156.< 31431< 31431<
{v :WU]WKZDRSHNChK :84>3&<=;8> :&1861&< 31431<
{wv :HU]DSWaW\hW :+6=&48?8> (828> 38-&6.<
{ww ;_TUNW &1&6.< 38-&6.< 38-&6.<
{wx @ZeTNW &1&6.< 38-&6.< 38-&6.<
 
{wy4NEHZD*.5.=;18>
>A.4&6=8> 
38-&6.< 
38-&6.<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9787 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
 
{wz 
:WU]WReTKhK*.5.=;18>
>A.4&6=8> 
38-&6.< 
38-&6.<
{w{ &^FL +44.<:86=8> 38-&6.< 38-&6.<
{w| &SdUDRNC 38-&6.< 38-&6.< 38-&6.<
{w} &UMX]WYW\ 38-&6.< 38-&6.< 38-&6.<
{w~ 3KYDZN 38-&6.< 38-&6.< 38-&6.<
{w 3WOSC 38-&6.< 38-&6.< 38-&6.<
{xv 5H]CTXZad[K 38-&6.< 38-&6.< 38-&6.<
{xw +SD]KhK 3&5(8>61B6 <+;(1B6o(+4(+6=8> 38-&6.<
{xx 4NECGHZXUh]W 41(&*+;8> <+;(1B6o(+4(+6=8> 38-&6.<
{xy 6HZDNGChK <+;(1B6 <+;(1B6o(+4(+6=8> 38-&6.<
{xz :SC]CUXZZH^TC <+;(1B6 <+;(1B6o(+4(+6=8> 38-&6.<
{x{ <IZENC <+;(1B6 <+;(1B6o(+4(+6=8> 38-&6.<
{x| :SC]CUXZZH^TCh]W <+;(1B6 <+;(1B6o(+4(+6=8> 38-&6.<
{x} @CSRHOW (8@&< (+48><o(8@&< 38;1601&<
{x~ &MORNCh]C <&;B6138> 38;1601B6 38;1601&<
{x &FFHSXRC[]ZWUh]W <84>)+1&< 38;1601B6 38;1601&<
{yv 'FNW\(C[OSHNW\ =+6+&< 38;1601B6 38;1601&<
{yw <YCMWEW_UN =+6+&< 38;1601B6 38;1601&<
{yx (CTECRI\ :1<1B6 48>=;&318> 38;1601&<
{yy 5C^ZWSOTUK :1<1B6 48>=;&318> 38;1601&<
{yz <bOUW\ :1<1B6 48>=;&318> 38;1601&<
 
{y{ 
:CUCZO]NWUh]W 
7>483&<=;8>7>483&<=;8>o
+>;B<=16.< 
38;1601&<
{y| *ZW[WYKFLhK <=>5?&41&< <13>B61B6 38;1601&<
{y} 3CSNCUWOhWN <=>5?&41&< <13>B61B6 38;1601&<
{y~ 3CZ]IZN <=>5?&41&< <13>B61B6 38;1601&<
{y 3C[]CUIChK <=>5?&41&< <13>B61B6 38;1601&<
{zv 3NXUNCh]C <=>5?&41&< <13>B61B6 38;1601&<
{zw <]^TaCSOChK <=>5?&41&< <13>B61B6 38;1601&<
{zx &T^FGCSIC ?+6+8> <13>B61B6 38;1601&<
{zy &ZbCOC?HUHX\hK ?+6+8> <13>B61B6 38;1601&<
{zz <WaNRXUh]W <84>)+1&< 38;1601B6 38;1601&<
{z{ @NTDZChK &6&=8413.<5&6.< &6&=8413.<5&6.< 4&3B61&<
{z| &NFOCNhCN )>0+18> &6&=8413.<5&6.< 4&3B61&<
{z} 3CZEHSD\hW )>0+18> &6&=8413.<5&6.< 4&3B61&<
{z~ 4OTUKhK )>0+18> &6&=8413.<5&6.< 4&3B61&<
{z <NGKZXRC[]ZWUh]W )>0+18> &6&=8413.<5&6.< 4&3B61&<
{{v :ZW[LSNW <5>;68>< &6&=8413.<5&6.< 4&3B61&<
{{w &[]IZNWUh]W +48>< +>;B=& 4&3B61&<
{{x &YNGIC 61&=B6 +>;B=& 4&3B61&<
{{y 1IZCVhW -&;&3& 586+5(&<1&< 4&3B61&<
{{z :CZCSOChK -&;&3& 586+5(&<1&< 4&3B61&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9788 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
{{{ :N[]DTC]Ch]C -&;&3& 586+5(&<1&< 4&3B61&<
{{| 5WUHTEC[NC 586+5(&<1&< 586+5(&<1&< 4&3B61&<
{{} =DSCU]Ch]C 586+5(&<1&< 586+5(&<1&< 4&3B61&<
{{~ (WZGXUNC :+44&6&< <:&;=.< 4&3B61&<
{{ (HSNCOhCN 586+5(&<1&< 586+5(&<1&< 4&3B61&<
{|v 5H]CVWbeZN &)1&< &)1&< 4&;1<&<
{|w 3CZO][C +>;>5+6B6 &)1&< 4&;1<&<
{|x 8TXSNW +>;>5+6B6 &)1&< 4&;1<&<
{|y :CSCNXY^ZFW\ +>;>5+6B6 &)1&< 4&;1<&<
{|z <]XTNW +>;>5+6B6 &)1&< 4&;1<&<
{|{ 'RZK &6=1@&<1B6 +4&<<86&< 4&;1<&<
 
{||3ZCUIC
+SC[[XUW\hK 
&6=1@&<1B6 
+4&<<86&< 
4&;1<&<
{|} 4W^]ZXUh]W &6=1@&<1B6 +4&<<86&< 4&;1<&<
{|~ *WSObK 41(&*18> +4&<<86&< 4&;1<&<
{| 4NEDGN 41(&*18> +4&<<86&< 4&;1<&<
{}v )XUUWNhWN )866B6 =+5:B6 4&;1<&<
{}w *CTD[NWUh]W =>;6&(8> =>;6&(8> 4&;1<&<
{}x +YDUd+SW_U]ChK &)18>61384&8> &)18>61384&8> 4&<1018>
{}y +YDUd:NUCOhCN &)18>61384&8> &)18>61384&8> 4&<1018>
{}z 3D]d+SW_U]ChK &)18>61384&8> &)18>61384&8> 4&<1018>
{}{ 3D]d:NUCOhCN &)18>61384&8> &)18>61384&8> 4&<1018>
 
{}|<bO[TCh]W
r*j3j+SW_U]C\s 
&)18>61384&8> 
&)18>61384&8> 
4&<1018>
{}} ?SCTW^ZNCUDh]C &)18>61384&8> &)18>61384&8> 4&<1018>
{}~ (ZCbD[NWUh]W (;&@&<18> &)18>61384&8> 4&<1018>
 
{}'FNW\)HeZFNW\ 8;8:+*1 8>4&<1018>8;8:+*18>
4&<1018> 
4&<1018>
{~v 5I[C&YOGNWUh]W 4+>3.< <.=+1&< 4&<1018>
{~w 5H[X]WYW\hW +;+<8>o&6=1<<.< 4+<(8> 4+<(8>
{~x <OFZNWUh]W +;+<8>o&6=1<<.< 4+<(8> 4+<(8>
{~y @OGKZCh]C +;+<8>o&6=1<<.< 4+<(8> 4+<(8>
 
{~z 
:KFLhK48>=;8:84+B<
0+;5.< 
4+<(8> 
4+<(8>
 
{~{ 
:_ZFWN0HZTL\hWN48>=;8:84+B<
0+;5.< 
4+<(8> 
4+<(8>
{~| 3DYKhK 5&6=&5&*8> 4+<(8> 4+<(8>
{~} 5XZNC 5>=14.6.< 4+<(8> 4+<(8>
{~~ 5XZNChK 5>=14.6.< 4+<(8> 4+<(8>
{~ (C[NSNRDh]C :841@61=8> 4+<(8> 4+<(8>
{v (ZO[ChK :841@61=8> 4+<(8> 4+<(8>
{w 4N[EXZNWUh]W :841@61=8> 4+<(8> 4+<(8>
{x 3SHNehK 5&6=&5&*8> 4+<(8> 4+<(8>
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9789 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
{y 5CZCU]WbeZNWUh]W &:844B61B6 4+>3&*&< 4+>3&*&<
{z :SDRChK 58>*;8> 4.568> 4.568>
{{ 3D[YCRC\hW 5>;16&< 4.568> 4.568>
{| &bOSSHNWUh]W &?+=B6 &45>;8> 5&)6.<1&<
{} <^RLhK &;1<=85+68>< 68=18>:.418> 5&)6.<1&<
{~ 5DRZHUChK &;1<=85+68>< 5+<<.6.< 5+<<.61&<
{ ?WNUNRW_\hW 5+0B6.< :>48>o6+<=8;8< 5+<<.61&<
|vv &S^RL 315B48> 315B48> 5.48>
|vw )W_YC 315B48> 315B48> 5.48>
|vx *IRC\ 315B48> 315B48> 5.48>
|vy 3CSCTO][N 315B48> 315B48> 5.48>
|vz 3CZD\ 315B48> 315B48> 5.48>
|v{ 3OTdSW\hK 315B48> 315B48> 5.48>
|v| 5YWUD][C 315B48> 315B48> 5.48>
|v} 8R]e\ 315B48> 315B48> 5.48>
|v~ :ZD[[C 315B48> 315B48> 5.48>
|v ;ITC 315B48> 315B48> 5.48>
|wv 3SW^ED\ 5>3868> 5>3868> 5>3868>
|ww 8ZUX\hW 5>3868> 5>3868> 5>3868>
 
|wx:CZCSOC
0WSCZOdUhK 
&58;)8> 
&58;)8> 
6&78>
 
|wy 
'Ud:W]CTNDhK 
*;>5&41&<6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|wz 
*CUCRX\hW 
*;>5&41&<6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|w{ 
3SHNGehK 
*;>5&41&<6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|w| 
3XZdUW\hK 
*;>5&41&<6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|w} 
4NeUC\hW 
*;>5&41&<6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|w~?NSX]NWUh]W *;>5&41&<6&78>3&1513;B6
3>34&*B66&78>
 
|w 
+FFCZCOhCN 
6&78>6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|xv 
3D]d:W]CTNDhK 
6&78>6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|xw 
3NUOGCZW\hW 
6&78>6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|xx 
5ISCUH\hWN 
6&78>6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
 
|xy 
5I[K:W]CTNDhK 
6&78>6&78>3&1513;B6
3>34&*B6 
6&78>
|xz 4NTHUDZNCh]C &)31<=;18> &)31<=;18> 6.<B6
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9790 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
|x{ 'Ud4NEDGNWUh]W 3>0.;B6 3>0.;B6 6.<B6
|x| 3DSCTW\hW 3>0.;B6 3>0.;B6 6.<B6
|x} 3CUDRNCh]C <&4&5168< <&4&5168< 6.<B6
|x~ <]HUXUh]W <&4&5168< <&4&5168< 6.<B6
|x 3CSSWUL =;81-.68< =;81-.61&< 6.<B6
|yv &NTXUNWUr]Ws 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|yw 'Ud0IZTCNrCNs 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|yx *ND[YCZ]WUr]Ws 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|yy 0IZTCNrCNs 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|yz 1CTC]NRCO:KFCOrCNs 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|y{ 3OGCZN\rKs 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|y| 3W]]DUKrKs 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|y} 5IGW^[CrKs 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|y~ 5I[CN0IZTCNrCNs 0+;5B6 5>3.< 7&60.<
|y *KTDZNWUr]Ws 38=>4.< 5>3.< 7&60.<
|zv 3W]_SKrKs 38=>4.< 5>3.< 7&60.<
|zw :DbUKrKs 38=>4.< 5>3.< 7&60.<
|zx &NeZCrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|zy 'STCr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|zz 'Ud-W^TYW_SNWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|z{ 'Ud3OZZCrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|z| &bSCGNDrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|z} (C[NSWbeZNWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|z~ )SC_RKrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|z )WZFXUCrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{v *NDaWZWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{w +bOUW\rWs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{x -W^TYW_SNWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{y 0HW]XRW\rKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{z 3CYUXCUMW\rWs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{{ 3IU]C^ZW\rWs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{| 3OZZCrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{} 3WZ^aLrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{~ 3X]NUWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|{ 3W^][WT_]K\rWs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||v 3ZCUNDrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||w 3_RUW\rWs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||x 5DU]CNUCrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||y 5HSOEWNCrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||z 5_RKrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||{ 9C[N\rKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||| :CUIZNWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
||} :ZW[LSNWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9791 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
||~ :_ZFW\rWs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|| ;DbKrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}v ;H_TCr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}w <NZXRWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}x <TOUMKrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}y <W_SCrKs 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}z <]CTD]NWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}{ <]LZNFTCr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}| =ZOFdUWr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}} @Z^[XUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|}~ BZCOWUr]Ws 5>3.< 5>3.< 7&60.<
|} &RZCOW\rWs <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~v )NGX]WYW\rWs <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~w *W^ZFW_]NWUr]Ws <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~x 3CSX]^bWUr]Ws <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~y 4^RX]WYW\rWs <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~z :WS_[RNWUr]Ws <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~{ :W]CTWbeZNWUr]Ws <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~| ;HTC]NDrKs <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~} <D]ZCNrCNs <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~~ =ITHUW\r]Ws <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|~ =[CSCYH]HNUX\rWs <&=;B6 5>3.< 7&60.<
|v )IZCRC\ )+;&3& 7&60.< 7&60.<
|w 1[COC )+;&3& 7&60.< 7&60.<
|x *CaUeUC\ *&?6B68< 7&60.< 7&60.<
|y 3CZ^Xa^]W 3&;>8?>=8> 7&60.< 7&60.<
|z 3C[]CUO]K\ 3&;>8?>=8> 7&60.< 7&60.<
|{ 4HNECGO]K\ 3&;>8?>=8> 7&60.< 7&60.<
|| 3WTUKUD 3856.6B6 7&60.< 7&60.<
|} 1dUNRX 6+8@B;18> 7&60.< 7&60.<
|~ 6HWbeZN 6+8@B;18> 7&60.< 7&60.<
| <NGKZXYH]ZC 6+8@B;18> 7&60.< 7&60.<
}vv <]C^ZWbeZN 6+8@B;18> 7&60.< 7&60.<
}vw 5IFC+_TWNZWUr]Ws 7&60.< 7&60.< 7&60.<
}vx *Z^TUND :&<@&41&< 7&60.< 7&60.<
}vy 5^Z]W_[C :&<@&41&< 7&60.< 7&60.<
}vz :C[bCSND :&<@&41&< 7&60.< 7&60.<
}v{ @CSIYN :&<@&41&< 7&60.< 7&60.<
}v| )IZCRC\rWs <=&>;8:84+B< 7&60.< 7&60.<
}v} 1[COCrKs <=&>;8:84+B< 7&60.< 7&60.<
}v~ 'Ud3CZ^Xa^]WUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}v *C[NRX@dZNXr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}wv *CaUeUrWs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9792 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
}ww *Z^TNDrKs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}wx 1dUNRXUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}wy 3CSSNMIC <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}wz 3CSSNMICrKs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}w{ 3CS_ECrKs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}w| 3C[]CUO]K\rWs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}w} 3D]d1dUNRXUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}w~ 3D]d3CZ^Xa^]WUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}w 3WTUKUDr]Cs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}xv 4HNECGO]K\rWs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}xw 4^RWGZXTNW <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}xx 4^RWGZXTNWUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}xy 5CZFCZO]N <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}xz 5CZFCZO]NWUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}x{ 6HWbeZNWUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}x| 8ZH[]NULrKs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}x} :C[bCSNDrKs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}x~ :OSKTCr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}x <]C^ZW_YWSK <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}yv <]C^ZW_YWSN\rKs <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}yw <]C^ZWbeZNWUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}yx @CSIYNWUr]Ws <=&>;8>:84+B< 7&60.< 7&60.<
}yy 3CTDZNWU &)3&1;1&< :&;8> :&;8>
}yz :Zd]XZFNC 6&8><.< :&;8> :&;8>
}y{ 'FNW\@CZDSCTYW\ :&;8> :&;8> :&;8>
}y| '[YZWU@dZOWUh]W :&;8> :&;8> :&;8>
}y} (W^UND :&;8> :&;8> :&;8>
}y~ ,SK]C\ :&;8> :&;8> :&;8>
}y 3W^RW^TC^SI\ :&;8> :&;8> :&;8>
}zv :DZW\ :&;8> :&;8> :&;8>
}zw @dZNW^GDRN :&;8> :&;8> :&;8>
}zx 'cCSW\hK &;1*&1&< &45B:1&< :+44&<
}zy 7NaNCULhK &;1*&1&< &45B:1&< :+44&<
}zz &ZbDFFHSW\hW +7&:4&=&68> &45B:1&< :+44&<
}z{ 'FZC\hW +*+<<&< +*+<<&< :+44&<
}z| (Z^]Dh]C +*+<<&< +*+<<&< :+44&<
}z} 3HZC[ICNhCN +*+<<&< +*+<<&< :+44&<
}z~ 6HWRCN[DZHNChK 3&=+;16.< 3&=+;16.< :1+;1&<
}z 5W[bWbeZNWUh]W :+=;&< 3&=+;16.< :1+;1&<
}{v ;NJWEW_UNWUh]W 0+<:;B=138> -.;8> :;+(+-&<
}{w *Z^Xa^]WUh]W ?141::1&*8< -.;8> :;+(+-&<
}{x 3HZC[eUC ?141::1&*8< -.;8> :;+(+-&<
}{y (W^EWYX]CTW\hW ?&6&;18> :&;)&< :;+(+-&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9793 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
}{z &FNDhK :&;)&< :&;)&< :;+(+-&<
}{{ 3^cISKhK ?&6&;18> :&;)&< :;+(+-&<
}{| &RW_TNCh]C 4&5:.< &)18>(&<14+18> ;+0>568>
}{} <YLSNWUh]W 4&5:.< &)18>(&<14+18> ;+0>568>
}{~ <HSSOCh]C ?81613& &)18>(&<14+18> ;+0>568>
}{ &YWGW_SW^h]W 38>;.=B6 &5&;18> ;+0>568>
}|v &SaDhK )+;8:8=&58> 5>48:8=&58> ;+0>568>
}|w &YWGW_SW^h]W )+;8:8=&58> 5>48:8=&58> ;+0>568>
}|x 5CZFCZO]CNhCN )+;8:8=&58> 5>48:8=&58> ;+0>568>
}|y 5HSNGXUNWUh]W )+;8:8=&58> 5>48:8=&58> ;+0>568>
}|z :IZCTCh]W )+;8:8=&58> 5>48:8=&58> ;+0>568>
 
}|{@DUNWU
&SHVDUGZW^h]W 
)+;8:8=&58> 
5>48:8=&58> 
;+0>568>
 
}||@DUNWU
&SHVDUGZW^h]W 
-B61&6B6 
5>48:8=&58> 
;+0>568>
}|} &SXNGH\ 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}|~ &SXNGH\hCN 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}| &VX\hK 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}v &YSCGNCUDh]C 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}w (HUOWUh]W 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}x *WVCZXUh]W 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}y 4NEDGChK 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}z 5CRZ^FNDUUK\hW 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}{ @DUN&SWQGdUh]W 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}| @eUW\hW 38>48>3B6& 5>48:8=&58> ;+0>568>
}}} &ZTIUWNhWN ;+0>56.< ;+0>56.< ;+0>568>
}}~ &UeFHNCh]C &6B)+1B6 &6B)+1B6 ;+0>568>
}} &FNWbeZNWUr]Ws &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~v *CZTIUKrKs &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~w /YNWUr]Ws &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~x 3OU^ZCr]Cs &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~y 6IGCrKs &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~z 6NRK]COrWNs &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~{ :SCFNDrKs &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~| <RDSdTCr]Ws &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~} <]ZWaLrKs &;;1&6B6 &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~~ 'Ud3CTYLrKs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~ (W_ZSCr]Cs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}v 3DTYW\rWs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}w 3HZC[NDrKs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}x 3IbZW\rWs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}y 5NRZX\3IbZW\rWs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}z 5WUC[]LZNWUr]Ws 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9794 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
}{ =[W_RRCrKs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}| @CTKSXUr]Ws 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}} @CZDGZCrKs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
}~ @SXKrKs 3+@;8> &;;1&6B6 ;8*8:.<
} 'Ud3DZGCTW\rWs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~vv (^Z[OUKrKs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~vw *ZCUNDrKs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~vx 3CS_ENCr]Cs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~vy 3DZGCTW\rWs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~vz 3D]d(^Z[OUKrKs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~v{ 3XECSWUr]Ws 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~v| 3_TKrKs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~v} 5^Z]O[RKrKs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~v~ 8ZFDUKrKs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~v <TNFDGCrKs 8;)&6.< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~wv 'FZCrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~ww 'Ud*ZW[NULrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~wx &ZGHOCrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~wy *ZW[NDrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~wz *Z_TKrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~w{ +[WbLrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~w| 3D]d*ZW[NULrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
 
~w}6IWU3CSS^U]LZNWUr]Ws ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~w~ 6H_ZCr]Cs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~w :C]HZTDr]Cs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~xv ;CFDGCrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~xw <RNDGCrKs ?144>;&< &;;1&6B6 ;8*8:.<
~xx :CFW_ZNCh]C 6+8><1*.;8@B;18> 3858=.6.< ;8*8:.<
~xy 3ZK]KUOChK &=&(>;8> ;8*8> ;8*8>
~xz AOUMW\hK 3&4410+&< ;8*8> ;8*8>
~x{ :H_RWNhWN 416*1B6 ;8*8> ;8*8>
~x| 4CbCUNDhK 68=1&<;8*8> ;8*8> ;8*8>
~x} +TYWZHNX\hrWs o <>5.< ;8*8>
~x~ 7O[W\hr]Ws o <>5.< ;8*8>
~x :CUWZTO]K\hrWs o <>5.< ;8*8>
 
~yv'FNW\&U]eUNW\hrWs o =.48> 
;8*8>
 
~yw,ZN[]W\hrKs o =.48> 
;8*8>
~yx 4NEDGNChr]Cs o =.48> ;8*8>
 
~yy5HFDSWU@dZOWUhr]Ws o =.48> 
;8*8>
~yz @DSRKhrKs o @&43.< ;8*8>
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9795 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
~y{ &FOC-eUKhK (&0+8< <&58> <&58>
~y| 'FNW\*KTL]ZNW\hW 3&;48(&<1B6 <&58> <&58>
~y} :_ZFW\ :>0&)8;+18> <&58> <&58>
~y~ 6IC3HZG_SNCh]C &5?1:84.< &5?1:84.< <+;;B6
~y :CSCNWReTKhK &5?1:84.< &5?1:84.< <+;;B6
~zv <N]WbeZNWUh]W &@168> (1<&4=1&< <+;;B6
~zw 'FNW\*KTL]ZNW\hW =;&)148> (1<&4=1&< <+;;B6
~zx *CaUW_GN +55&68>.4:&:& +55&68>.4:&:& <+;;B6
~zy 5H[WZZDbKhK 6+&<-1@6.< 6+&<-1@6.< <+;;B6
~zz &bSCGWbeZNWU &@4&*8@B;18> <16=13.< <+;;B6
~z{ (^ZeUHNChK :+=;1=<18> <16=13.< <+;;B6
~z| )XUNTWUh]W :+=;1=<18> <16=13.< <+;;B6
~z} 5HFCSWbeZNWUh]W :+=;1=<18> <16=13.< <+;;B6
~z~ <NGKZXRC[]ZWUh]W <1*.;83&<=;8> <16=13.< <+;;B6
~z <]Z^TWUWbeZNWUh]W <1*.;83&<=;8> <16=13.< <+;;B6
~{v <bN[]XSNMW\hW <1*.;83&<=;8> <16=13.< <+;;B6
~{w @CZWYXUh]W <1*.;83&<=;8> <16=13.< <+;;B6
~{x @WZ]HZXUh]W <1*.;83&<=;8> <16=13.< <+;;B6
~{y 6IW3SLTCh]W <38:+48> <38:+48> <:8;&*B6
~{z >[]IZUNCh]C +7B5(8>;)8> =.68> =.68>
~{{ :DUWZTW\hW :&68;58> =.68> =.68>
~{| &FOC(CZEDZChK =.68> =.68> =.68>
~{} (C[NSNRLhK (&<1413.< 3&4&5:&3&< =;13&4B6
~{~ *NDEChK 3&4&5:&3&< 3&4&5:&3&< =;13&4B6
~{ &[YZWRRSK[NDhK @&<1B6 3&4&5:&3&< =;13&4B6
~|v 0HXYH]ZC (&<1413.< 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|w (SCbDEC 3&4&5:&3&< 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|x 8ZMWEW_UN 3&4&5:&3&< 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|y 3CSWTWOZC 3&<=&61&< 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|z 3CSWFZNCUL 34+168(8> 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|{ ?SCTYW^ZI[N =>5?&1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|| &FNXa^SSW @&<1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|} &FUCU]ND @&<1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~|~ )DEZW\ @&<1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~| 3CRWYSH_ZN @&<1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~}v 7KZXRCTYW\ @&<1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~}w 8V_UHNC @&<1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~}x <]CFNDGH\ @&<1B6 5+=+B;B6 =;13&4B6
~}y )WZFWF_ZNWUh]W 38-1&3& =;133&1B6 =;13&4B6
~}z &ZGDUNWUh]W :&4.83&<=;8> =;133&1B6 =;13&4B6
~}{ ;DVChK :&;&4.0&1B6 =;133&1B6 =;13&4B6
~}| :HZGNRWZZDbKhK =;133&1B6 =;133&1B6 =;13&4B6
~}} 8NbCSOChK 81@&41&<r6+8@B;18>s ?&;3&*86&< =;13&4B6
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9796 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
~}~ )ZNJDUWUh]W ?&;3&*86&< ?&;3&*86&< =;13&4B6
~} -DZRW\hW ?&;3&*86&< ?&;3&*86&< =;13&4B6
 
~~v 
&TaORSHNChK 
&5?134+1&<&5?134+1&<o
+4&=+1&< 
?01B=1*&<
 
~~w 
:CSCNWbeZNWUh]W 
&5?134+1&<&5?134+1&<o
+4&=+1&< 
?01B=1*&<
~~x &FZNSNDhK 4&51+B6 4&51+B6 ?01B=1*&<
~~y 3CSCTDRNWUh]W 4&51+B6 4&51+B6 ?01B=1*&<
~~z :C_SNCUKhK :&>41&6.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~~{ &TCSe]C >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~~| &ZF^ZWbeZNWUh]W >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~~} 4^bUXUh]W >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~~~ 5HVND]CNhCN >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~~ 5H[WbeZNWUh]W >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~v :HZN[]IZN >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~w :_ZFW\hW >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~x ;WGdUNDhK >:&=.< 4&51+B6 ?01B=1*&<
~y 5CZ]OUWUh]W 8:8>6=1B6 483;B6 ?01B=1*&<
~z &ZbDUNWUh]W 5&3;&3B5.< 5&3;&3B5.< ?01B=1*&<
~{ 3C[]ZOWUh]W 5&3;&3B5.< 5&3;&3B5.< ?01B=1*&<
~| ;WEWSNDZNWUh]W 5&3;&3B5.< 5&3;&3B5.< ?01B=1*&<
~} )CZGORNWUh]W <:+;@+1&*8< 5&3;&3B5.< ?01B=1*&<
~~ 3CUDSNCh]C <:+;@+1&*8< 5&3;&3B5.< ?01B=1*&<
~ ?]IZKhK <:+;@+1&*8< 5&3;&3B5.< ?01B=1*&<
 
vv3XTUNUC 5B48>5B48>o&)18>
3B6<=&6=168> 
?01B=1*&<
vw 4IbWEWUh]W 4+@8(8> &5>6=&18> ?4B;16&<
vx ?NSe]C\ ?14B=& &5>6=&18> ?4B;16&<
vy ?NSe]C\hW ?14B=& &5>6=&18> ?4B;16&<
vz ?SDTYW^ZWUh]W :+;&<5&=8< ?4B;16&< ?4B;16&<
 
v{'FNW\
3dU[]CU]OUW\hW 
&5?1<<.< 
*+4?B6 
?B31*&<
v| 5WUC[]LZNWUh]W &5?1<<.< *+4?B6 ?B31*&<
v} :HU]HXZNCh]C )&4&71*18> *+4?B6 ?B31*&<
v~ 3CSW[RWYLhK );&(1&< *+4?B6 ?B31*&<
v 3C[]ISSNCh]C );&(1&< *+4?B6 ?B31*&<
wv 5CZNWSD]ChK );&(1&< *+4?B6 ?B31*&<
ww 8NUWbeZNWUh]W );&(1&< *+4?B6 ?B31*&<
wx <RSLMZWUh]W );&(1&< *+4?B6 ?B31*&<
wy @ZN[[Xh]W *+4?B6 *+4?B6 ?B31*&<
wz 'FNW\6NRXSCW\hW *+<?16&< *+4?B6 ?B31*&<
w{ *H[aOUChK *+<?16&< *+4?B6 ?B31*&<
w| <]HUX\hW *+<?16&< *+4?B6 ?B31*&<
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9797 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
w} 3C[]ZNe]N[[ChK 3&441+B6 *+4?B6 ?B31*&<
w~ 5C^ZWSNMDZNWUh]W 3&441+B6 *+4?B6 ?B31*&<
w :HU]CFNWO (&;*8><1B6 *B;1*8< ?B31*&<
xv :HU]CFNWOhWN (&;*8><1B6 *B;1*8< ?B31*&<
xw =ZO[]HUWUh]W (&;*8><1B6 *B;1*8< ?B31*&<
xx >cKSXU@dZOWUh]W (&;*8><1B6 *B;1*8< ?B31*&<
xy +^YDSNWUh]W +>:&418> *B;1*8< ?B31*&<
xz &T^FGCSNDhK 41*B;1318> *B;1*8< ?B31*&<
x{ *NCRXYNWUh]W 41*B;1318> *B;1*8< ?B31*&<
x| 4H^RCGO]NWUh]W 41*B;1318> *B;1*8< ?B31*&<
x} <]CUX\hW &;6&1&< &;1<=8=+4. @&431*13.<
x~ 8S^TYND\hK <=&)+1;B6o&3&608> &;1<=8=+4. @&431*13.<
x *W^TYNDh]C &60+58>6=& :84>)>;8> @&431*13.<
yv :CSCNWbeZChK -+;(8@B;1B6 :84>)>;8> @&431*13.<
yw ;NJDh]C -+;(8@B;1B6 :84>)>;8> @&431*13.<
 
yx'FNW\
:ZXGZWTW\hW 
:84>)>;8> 
:84>)>;8> 
@&431*13.<
yy =CVNDZbK\ :84>)>;8> :84>)>;8> @&431*13.<
yz 'FNW\6NRXSCW\hW <10B61&< <10B61&< @&431*13.<
y{ :CSNW_ZNWUh]W :&44.6.< 3&<<&6*;&< @&431*13.<
y| (Z_[H\hWN &:838;B68> &:838;B68> @&61B6
y} &[L)dUNDhK 3;>86+;1*&< &:838;B68> @&61B6
y~ 'TYHSW\hK )&>*8> )&>*8> @&61B6
y 'FNW\)HeZFNW\hW 31<<&58> 31<<&58> @&61B6
zv )ZCTEW^[DhK 31<<&58> 31<<&58> @&61B6
zw -CbCZNCUD 31<<&58> 31<<&58> @&61B6
zx :SD]CUW\hW 31<<&58> 31<<&58> @&61B6
zy 3CRXYH]ZW\hW (8>3841B6 :4&=&61& @&61B6
zz 6IWU@dZOWUh]W (8>3841B6 :4&=&61& @&61B6
z{ :CUIMKTW\hK 384>5(&;18> :4&=&61& @&61B6
z| &SNRNCUX\hW 58><8>;B6 :4&=&61& @&61B6
z} &YWMLRCNhCN :4&=&61& :4&=&61& @&61B6
z~ 5CUWSNXYW^SWUh]W :4&=&61& :4&=&61& @&61B6
 
z:CSCNXU
)HZDUNWUh]W 
:4&=&61& 
:4&=&61& 
@&61B6
 
{v&U]OcCZCh]CrUK[O\s o.;B13.<6.<8>
A&;B6 
@18>
 
{wACZDhr]Cs o.;B13.<6.<8>
A&;B6 
@18>
 
{x&FND[TC]Ch]C
r=j3j3HZDTW^s 
&5&6.< 
@18> 
@18>
 
{y&FND[TC]Ch]C
r=j3j3HZDTW^s 
&5&6.< 
@18> 
@18>
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9798 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
 
{z &aZWGO[NCh]C &5&6.< @18> @18>
{{ 5HSCUNX\hW &5&6.< @18> @18>
{| @DSCUGZCh]C &5&6.< @18> @18>
{} 3C]CZZDR]K\hW 1B61&< @18> @18>
|| 3C]CZZDR]K\hW 1B61&< @18> @18>
{~ 3CZGDT^SCh]C 3&;*&5>4B6 @18> @18>
{ 5DZTCZWUh]W 3&;*&5>4B6 @18> @18>
|v :N]^W_\hK 3&;*&5>4B6 @18> @18>
|w &ZTXSNCh]C 5&<=1@8@B;1B6 @18> @18>
|x +SD]ChK 5&<=1@8@B;1B6 @18> @18>
|y :C]ZNRD 5&<=1@8@B;1B6 @18> @18>
|z <^RNDGChK 85.;8>:84.< @18> @18>
|{ 3CZaD\hW &)18>5.6& @18> @18>
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9799 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους. 
 Αθήνα, 23 Σεπτεμβρίου 2020
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής 
Υπουργός Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΕξωτερικών
ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ  Προστασίας του Πολίτη
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ  Εθνικής Άμυνας
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΡΟΥΤΣΗΣ  Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  
Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Ναυτιλίαςκαι Νησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Τροφίμων
ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ΒΟΡΙΔΗΣ  Τουρισμού
ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ  
Επικρατείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό
ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ ΠΕΤΣΑΣ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 23 Σεπτεμβρίου 2020
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 9802 Τεύχος A’ 184/23.09.2020
*01001842309200180*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,