ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4753 
Λήψη συμπληρωματικών μέτρων για την εφαρ-
μογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150 του Ευρω-
παϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 
20ής Ιουνίου 2019 για την προώθηση της δίκαι-ης μεταχείρισης και της διαφάνειας για τους επι-
χειρηματικούς χρήστες επιγραμμικών υπηρε-
σιών διαμεσολάβησης (L 186), ρυθμίσεις για τη 
Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς, την Επι-
τροπή Ανταγωνισμού, τη λειτουργία της αγοράς και λοιπές διατάξεις.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΜΕΡΟΣ Α’: ΛΗΨΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ 
ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 2019/1150
Άρθρο 1: ΣκοπόςΆρθρο 2: Συλλογική αγωγήΆρθρο 3: Μητρώο ενώσεων και δημόσιων φορέωνΆρθρο 4: Αρμόδια Αρχή εποπτείας για την εφαρμογή 
του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150
Άρθρο 5: Εξουσίες και κυρώσειςΆρθρο 6: Μεταβατική διάταξηΆρθρο 7: Εξουσιοδοτικές διατάξεις
ΜΕΡΟΣ Β’: ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΜΟΝΑΔΑ 
ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΓΟΡΑΣ
Άρθρο 8: Σύσταση οργανικών θέσεων στη Διυπηρε-
σιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς
Άρθρο 9: Διοικητής ΔΙ.Μ.Ε.Α. - Τροποποίηση του άρ-
θρου 6 του ν. 4712/2020
Άρθρο 10: Οργάνωση της ΔΙ.Μ.Ε.Α.- Τροποποίηση του 
άρθρου 7 του ν. 4712/2020
Άρθρο 11: Διεύθυνση Συντονισμού και Διοικητικής Υπο-
στήριξης- Τροποποίηση του άρθρου 8 του ν. 4712/2020
Άρθρο 12: Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συνεργασίας 
για τον Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπιση του 
Παράνομου Εμπορίου - Τροποποίηση του άρθρου 9 του 
ν. 4712/2020Άρθρο 13: Διεύθυνση Διαχείρισης Δεδομένων, Στατι-
στικής Επεξεργασίας και Εποπτείας Ηλεκτρονικού Εμπο-
ρίου - Τροποποίηση του άρθρου 10 του ν. 4712/2020
Άρθρο 14: Στελέχωση της ΔΙ.Μ.Ε.Α.- Τροποποίηση του 
άρθρου 12 του ν. 4712/2020
Άρθρο 15: Ελεγκτές ΔΙ.Μ.Ε.Α. - Τροποποίηση του άρ-
θρου 13 του ν. 4712/2020
ΜΕΡΟΣ Γ’: ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
Άρθρο 16: Έσοδα και προϋπολογισμός της Επιτρο-
πής Ανταγωνισμού - Τροποποίηση του άρθρου 17 του ν. 3959/2011
Άρθρο 17: Διαδικασία αξιολόγησης της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού  - Τροποποίηση του άρθρου 22 του 
ν. 3959/2011
ΜΕΡΟΣ Δ’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ
Άρθρο 18: Λειτουργία καταστημάτων τις Κυριακές - 
Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 4177/2013
Άρθρο 19: Ωράριο λειτουργίας λαϊκών αγορών - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 30 του ν. 4497/2017
ΜΕΡΟΣ Ε’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΝΩ-
ΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
Άρθρο 20: Μέτρα εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου - 
Παράταση ισχύος του ν. 1338/1983
Άρθρο 21: Εξουσιοδοτική διάταξη για τον καθορισμό 
της αρμόδιας αρχής προς εκτέλεση των αποφάσεων 
του Γ ραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ε.Ε. για τον 
καθορισμό των εξόδων
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’: ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΝΑ-
ΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Άρθρο 22: Ένταξη του Προϋπολογισμού Δημοσίων 
Επενδύσεων του έτους 2021 σε μία μείζονα κατηγορία 
δημοσιονομικής ταξινόμησης - Τροποποίηση του άρ-
θρου 55 του ν. 4270/2014 (Α’ 143)
Άρθρο 23: Συμπληρωματικός κρατικός προϋπολογι-
σμός οικονομικού έτους 2020 - Προϋπολογισμός Δη-
μοσίων Επενδύσεων
Άρθρο 24: Διάθεση πρόσθετου ποσού από το Π.Δ.Ε. 
για την ενίσχυση των επενδύσεων των συγκοινωνιακών 
φορέων ΚΤΕΛ Α.Ε. και ΚΤΕΛ του ν. 2963/2001ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
18 Νοεμβρίου 2020 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  22711283
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11284 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Άρθρο 25: Σύνθεση Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τε-
χνολογίας και Καινοτομίας - Τροποποίηση άρθρου 143 
v. 4635/2019
Άρθρο 26: Δαπάνες μίσθωσηςΆρθρο 27: Δυνατότητα τηλεδιάσκεψηςΆρθρο 28: Περιορισμοί ως προς την πώληση αγαθώνΆρθρο 29: Παράταση προθεσμιών δημοσίων συμβά-
σεων
Άρθρο 30: Επιχορήγηση αστικών μη κερδοσκοπικών 
εταιρειών των επιμελητηρίων - Παράταση προθεσμίας της παρ. 7 του άρθρου 96 του ν. 4497/2017
Άρθρο 31: Σύσταση δικαιώματος επιφάνειας με αντάλ-
λαγμα υπέρ της εταιρείας «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙ-
ΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ Thess-lNTEC Α.Ε.» - Τροποποίηση του άρθρου 18 του v. 4690/2020
Άρθρο 32: Προδικασία χαρακτηρισμού επένδυσης 
ως Στρατηγικής-Τροποποίηση του άρθρου 17 του 
ν. 4608/2019
ΜΕΡΟΣ Ζ’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙ-
ΚΩΝ
Άρθρο 33: Επέκταση της μείωσης μισθώματος επαγ-
γελματικών μισθώσεων, μισθώσεων κύριας κατοικίας, 
μισθώσεων εξαρτημένων μελών-φοιτητών και μισθώ-
σεων ναυτικών
Άρθρο 34: Καταβολή του ημίσεος της μείωσης των 
μισθωμάτων στους εκμισθωτές που εισπράττουν μειω-μένο μίσθωμα κατά 40%
Άρθρο 35: Αναστολή προθεσμιών λήξης, εμφάνισης 
και πληρωμής αξιογράφων, ρυθμίσεις για την παροχή 
ευεργετήματος μη καταχώρησης αξιογράφων σε αρχεία 
δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς και αναστολή 
έκδοσης διαταγών πληρωμής
Άρθρο 36: Ρυθμίσεις για μισθώσεις τουριστικών κα-
ταλυμάτων που αφορούν αποκλειστικά την προσωρινή 
διαμονή φυσικών προσώπων στο πλαίσιο αντιμετώπισης 
του κινδύνου μετάδοσης του COVID-19
Άρθρο 37: Τροποποίηση προθεσμίας καταβολής δό-
σεων για τις επιχειρήσεις τυχερών παιγνίων
Άρθρο 38: Εξουσιοδότηση στον Υπουργό Οικονομι-
κών για παράταση των προθεσμιών καταβολής δόσεων ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής σε εξαιρετικές περι-πτώσεις
Άρθρο 39: Παράταση εφαρμογής του μειωμένου συ-
ντελεστή Φ.Π.Α. έξι τοις εκατό (6%) σε συγκεκριμένα αγα-
θά που συνδέονται με την αντιμετώπιση της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19
Άρθρο 40: Στελέχωση επιτροπών εκτίμησης και κα-
ταγραφής ζημιών για επιχορήγηση επιχειρήσεων μετά 
από θεομηνία
Άρθρο 41: Παράταση εφαρμογής του μηχανισμού 
αυτόματης επιστροφής φαρμακευτικής δαπάνης - Τρο-ποποίηση του άρθρου 25 του ν. 4549/2018
Άρθρο 42: Εξόφληση από τον κρατικό προϋπολογισμό 
οφειλών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης προς προμη-θευτές ηλεκτρικής ενέργειας
Άρθρο 43: Αναστολή πράξεων αναγκαστικής εκτέλε-
σης για τους πληγέντες από τον σεισμό της 30ής Οκτω-βρίου 2020ΜΕΡΟΣ Η’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ
Άρθρο 44: Πρόσληψη επικουρικού, ιατρικού, νοσηλευ-
τικού και λοιπού βοηθητικού προσωπικού
Άρθρο 45: Μετακίνηση προσωπικού - Τροποποίηση 
του άρθρου δεύτερου της από 25.2.2020 Πράξης Νο-
μοθετικού Περιεχομένου (Α’ 42)
Άρθρο 46: Απασχόληση συνταξιούχων ιατρών στο 
Ε.Σ.Υ. για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών από τη 
διάδοση του κορωνοϊού COVID-19.
Άρθρο 47: Υγειονομική κάλυψη ανασφάλιστων και 
ευάλωτων κοινωνικών ομάδων
Άρθρο 48: Ζητήματα δημοσίων συμβάσεων για κά-
λυψη εκτάκτων αναγκών σε εξοπλισμό νοσηλείας και 
παροχή υπηρεσιών
ΜΕΡΟΣ Θ’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
Άρθρο 49: Αναστολή παρακράτησης δόσεων δανεί-
ων Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού και των Φορέων Διαχείρισης 
Στερεών Αποβλήτων
Άρθρο 50: Άσκηση αρμοδιοτήτων δημοτικής αστυ-
νομίας σε δήμους, όπου δεν υφίσταται ή έχει ανεπαρκή 
στελέχωση
Άρθρο 51: Παράταση προθεσμίας εκκαθάρισης δηλώ-
σεων του άρθρου 51 του ν. 4647/2019
Άρθρο 52: Επείγουσες ρυθμίσεις προσωπικού Ο.Τ.Α.
Άρθρο 53: Απαλλαγή καταβολής αντιτίμου για υπηρε-
σίες των οποίων η λειτουργία έχει ανασταλεί
Άρθρο 54: Παράταση οργάνων διοίκησης σωματείων
Άρθρο 55: Αποζημίωση εθελοντών σχολικών τροχο-
νόμων
ΜΕΡΟΣ Ι’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ 
ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
Άρθρο 56: Παροχές σε διακρινόμενους αθλητές - Τρο-
ποποίηση του άρθρου 34 του ν. 2725/1999
Άρθρο 57: Παράταση της θητείας της Επιτροπής Επαγ-
γελματικού Αθλητισμού
Άρθρο 58: Δυνατότητα τροποποίησης κανονισμών 
μεταγραφών, έγκρισης αγωνιστικών προγραμμάτων, 
απολογισμών και προϋπολογισμών των αθλητικών φο-ρέων με αποφάσεις Δ.Σ.
ΜΕΡΟΣ ΙΑ’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥ-
ΝΗΣ
Άρθρο 59: Παράταση προθεσμίας υποβολής δηλώ-
σεων περιουσιακής κατάστασης και οικονομικών συμ-
φερόντων
Άρθρο 60: Διάταξη για την επαναλειτουργία των πο-
λιτικών δικαστηρίων
Άρθρο 61: Πειθαρχικά και δικαιοδοτικά όργανα 
του ποδοσφαίρου - Τροποποίηση του άρθρου 5 του 
ν. 4326/2015 (Α’ 49)
Άρθρο 62: Μεταβατική διάταξη για τη θητεία των υπη-
ρετούντων δικαστών στα πειθαρχικά και δικαιοδοτικά 
όργανα του ποδοσφαίρου
ΜΕΡΟΣ ΙΒ’: ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ 
ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 63: Εκτέλεση έργων αποκατάστασης πληγεισών 
περιοχών Περιφέρειας Θεσσαλίας από τον μεσογειακό 
κυκλώνα «Ιανός»
ΜΕΡΟΣ ΙΓ’: ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣΆρθρο 64: Έναρξη ισχύος
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11285 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
ΜΕΡΟΣ Α’
ΛΗΨΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 2019/1150
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος είναι η λήψη συμπληρωμα-
τικών μέτρων για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 
2019/1150 για την προώθηση της δίκαιης μεταχείρισης 
και της διαφάνειας για τους επιχειρηματικούς χρήστες 
επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης.
Άρθρο 2
Συλλογική αγωγή
1. Ενώσεις προσώπων, σύμφωνα με το άρθρο 61 ΑΚ, 
οι οποίες έχουν έννομο συμφέρον να εκπροσωπούν επι-
χειρηματικούς χρήστες ή χρήστες εταιρικών ιστοτόπων, 
σύμφωνα με τους ορισμούς των περ. 1 και 7 του άρθρου 
2 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150, καθώς και δημόσιοι 
φορείς, στους οποίους έχει ανατεθεί η υπεράσπιση των συλλογικών συμφερόντων επιχειρηματικών χρηστών ή 
χρηστών εταιρικών ιστoτόπων ή η διασφάλιση της συμ-
μόρφωσης με τις απαιτήσεις του παραπάνω κανονισμού 
έχουν το δικαίωμα να ασκούν συλλογική αγωγή. Με τη συλλογική αγωγή μπορούν να ζητήσουν:
α) την παράλειψη παράνομης συμπεριφοράς των 
παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης 
ή των παρόχων επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης, όταν αυτή συνίσταται σε παράβαση του Κανονισμού 
(ΕΕ) 2019/1150,
β) τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων εξασφάλισης των 
απαιτήσεων των επιχειρηματικών χρηστών ή χρηστών 
εταιρικών ιστοτόπων για την παράλειψη της παράνομης 
συμπεριφοράς.
2. Η αγωγή ασκείται σε αποκλειστική προθεσμία δεκα-
οκτώ (18) μηνών από τότε που η ένωση ή ο δημόσιος φο-
ρέας έλαβε γνώση της παράνομης συμπεριφοράς και, σε 
κάθε περίπτωση, εντός τριών (3) ετών από την τελευταία 
εκδήλωση της παράνομης συμπεριφοράς και δικάζεται κατά την τακτική διαδικασία. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την προσωρινή εκτέλεση της απόφασης.
3. Αποκλειστικώς αρμόδιο για την εκδίκαση της αγω-
γής είναι το Πολυμελές Πρωτοδικείο της κατοικίας ή της 
έδρας του εναγομένου.
Άρθρο 3
Μητρώο ενώσεων και δημόσιων φορέων
1. Στη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς 
(ΔΙ.Μ.Ε.Α.) του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων 
συστήνεται και τηρείται Μητρώο των ενώσεων και δη-
μοσίων φορέων, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 14 
του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150, οι οποίοι δύνανται να 
εγγραφούν σε αυτό κατόπιν αίτησής τους. Η αίτηση εξε-τάζεται από τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς και εγκρίνεται με απόφαση του Διοικητή της, εφόσον οι 
ενώσεις ή οι δημόσιοι φορείς πληρούν τις προϋποθέσεις 
της παρ. 2. Το Μητρώο ενημερώνεται σε διαρκή βάση και 
αναρτάται στην ιστοσελίδα της Διυπηρεσιακής Μονάδας 
Ελέγχου Αγοράς. Σε κάθε περίπτωση, η εγγραφή στο Μη-τρώο δεν συνιστά προϋπόθεση για την έγερση συλλογι-
κής αγωγής από τις ενώσεις και τους δημόσιους φορείς.
2. Δικαίωμα εγγραφής στο Μητρώο έχουν οι ενώσεις 
που πληρούν τις προϋποθέσεις της παρ. 3 του άρθρου 14 
του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150, καθώς και οι δημόσιοι φορείς στους οποίους έχει ανατεθεί η υπεράσπιση των συλλογικών συμφερόντων επιχειρηματικών χρηστών ή χρηστών εταιρικών ιστοτόπων.
Για την εγγραφή στο Μητρώο:α) Οι ενώσεις προσκομίζουν:
αα) την πράξη σύστασής τους, όπως ισχύει, από την 
οποία προκύπτει, ότι επιδιώκουν σε μόνιμη βάση σκο-
πούς που εξυπηρετούν το συλλογικό συμφέρον της 
ομάδας επιχειρηματικών χρηστών ή χρηστών εταιρικών 
ιστοτόπων που εκπροσωπούν,
ββ) έγγραφα που αποδεικνύουν τη νόμιμη σύνθεση 
των διοικητικών οργάνων τους, ιδίως πρακτικά εκλογής 
και συγκρότησης Δ.Σ. και στοιχεία νόμιμου εκπροσώπου,
γγ) στοιχεία για τις πηγές χρηματοδότησής τους, κα-
θώς και την οικονομική κατάστασή τους, ιδίως οικονομι-
κές καταστάσεις και ισολογισμούς του τελευταίου έτους.
β) Οι δημόσιοι φορείς υποβάλλουν αίτηση, στην οποία 
επικαλούνται τις διατάξεις βάσει των οποίων τους έχει 
ανατεθεί η υπεράσπιση των συλλογικών συμφερόντων 
επιχειρηματικών χρηστών ή χρηστών εταιρικών ιστο-
τόπων.
3. Στο Μητρώο αναγράφονται υποχρεωτικά: α) ο αύ-
ξων αριθμός εγγραφής, β) η επωνυμία, γ) ο Αριθμός 
Φορολογικού Μητρώου, δ) η έδρα, ε) τα στοιχεία επι-
κοινωνίας, και στ) τα στοιχεία του Προέδρου και των 
μελών του Δ.Σ.
4. Οι ενώσεις και οι δημόσιοι φορείς υποχρεούνται να 
ενημερώνουν αμελλητί τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγ-
χου Αγοράς για οποιαδήποτε αλλαγή των στοιχείων και να προσκομίζουν τα σχετικά έγγραφα. Επίσης, η Διυπη-
ρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς δύναται οποτεδήποτε 
να απαιτεί εκ νέου ενημέρωση για τα ανωτέρω στοιχεία.
5. Σε περίπτωση αμφιβολιών, σχετικά με την πλήρωση 
των κριτηρίων της παρ. 2 είτε μετά από αυτεπάγγελτη 
έρευνα της Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου Αγοράς 
είτε κατόπιν ενημέρωσης από κράτος - μέλος ή την Ευ-ρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου 
14 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150, η Διυπηρεσιακή 
Μονάδα Ελέγχου Αγοράς διερευνά τις αμφιβολίες και, 
όπου αρμόζει, ανακαλεί με απόφαση του Διοικητή της 
την εγγραφή στο μητρώο, αν δεν υπάρχει συμμόρφωση 
με ένα ή περισσότερα κριτήρια.
Άρθρο 4
Αρμόδια Αρχή εποπτείας για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150
1. Η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς εποπτεύει 
τη συμμόρφωση των παρόχων επιγραμμικών υπηρεσιών 
διαμεσολάβησης ή επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης 
με τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150 και δι-
ερευνά κάθε σχετική υπόθεση είτε κατόπιν καταγγελί-
ας είτε αυτεπαγγέλτως, σε περίπτωση που κρίνει, ότι η ενδεχόμενη παράβαση έχει ευρύτερη σημασία για την 
προστασία της λειτουργίας της αγοράς και επιβάλλει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11286 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
κυρώσεις, σύμφωνα με το άρθρο 5. Για την εκκίνηση αυ-
τεπάγγελτης έρευνας, η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου 
Αγοράς δύναται να αξιοποιεί στοιχεία και να συλλέγει 
πληροφορίες από κάθε διαθέσιμη πηγή, συμπεριλαμβα-
νομένων των καταγγελιών - αναφορών, οι οποίες χρη-
σιμοποιούνται ως πηγή γνώσης για τη διαπίστωση των 
συνθηκών της αγοράς.
2. Ο Διοικητής της Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου 
Αγοράς κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα στοι-
χεία των ενώσεων ή δημοσίων φορέων, σύμφωνα με την 
παρ. 5 του άρθρου 14 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150.
Άρθρο 5
Εξουσίες και κυρώσεις
1. Η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς έχει την 
εξουσία, για την εφαρμογή του παρόντος:
α) να αποκτά πρόσβαση σε κάθε πληροφορία, δεδομέ-
νο και έγγραφο από οιανδήποτε πηγή που διευκολύνει τον έλεγχο πιθανολογούμενης παράβασης του Κανονι-
σμού (ΕΕ) 2019/1150,
β) να διενεργεί επιτόπιο έλεγχο, ο οποίος συμπεριλαμ-
βάνει την πρόσβαση σε κάθε χώρο ή μέσο μεταφοράς 
που χρησιμοποιεί ο ελεγχόμενος πάροχος επιγραμμικών 
υπηρεσιών διαμεσολάβησης ή επιγραμμικών μηχανών 
αναζήτησης, ή να παραγγέλλει ελέγχους που διενερ-
γούνται από άλλες δημόσιες αρχές, προκειμένου να 
λαμβάνονται, να εξετάζονται και να κατάσχονται στοι-
χεία, δεδομένα ή έγγραφα που προκύπτουν κατά τη 
διάρκεια του ελέγχου, ανεξαρτήτως του μέσου αποθή-κευσής τους,
γ) να διατηρεί στο αρχείο της τα στοιχεία, τα δεδομένα 
και τα έγγραφα που προκύπτουν κατά τη διεξαγωγή του 
ελέγχου για όσο χρόνο και στον βαθμό που απαιτείται για την ομαλή διεκπεραίωση του ελέγχου,
δ) να αναζητά πληροφορίες, σχετικά με πραγματικά 
περιστατικά που σχετίζονται με το αντικείμενο του ελέγ-
χου από κάθε εκπρόσωπο ή μέλος του προσωπικού του παρόχου επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης ή 
επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης που ελέγχεται, ο 
οποίος έχει την υποχρέωση να παρέχει πληροφορίες 
και εξηγήσεις.
2. Η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς, εφόσον 
διαπιστώσει παράβαση των διατάξεων του Κανονισμού 
(ΕΕ) 2019/1150, δύναται με απόφασή της:
α) να απευθύνει σύσταση για συμμόρφωση εντός 
οριζόμενης προθεσμίας, άρση της προσβολής και πα-
ράλειψή της στο μέλλον ή, αν ο πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης ή επιγραμμικών μηχανών έχει ήδη συμμορφωθεί πριν από τη σύσταση, σύσταση παράλειψης της προσβολής στο μέλλον,
β) να επιβάλει στους παρόχους επιγραμμικών υπηρε-
σιών διαμεσολάβησης ή επιγραμμικών μηχανών αναζή-
τησης πρόστιμο από χίλια πεντακόσια (1.500) έως δύο εκατομμύρια (2.000.000) ευρώ.
3. Κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με την επιβολή 
διοικητικών κυρώσεων, καθώς και για τον καθορισμό 
του ύψους του διοικητικού προστίμου, για κάθε εξατο-
μικευμένη περίπτωση λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα 
ενδεικτικά κριτήρια:α) η φύση, η βαρύτητα και η διάρκεια της παράβασης,
β) τυχόν ενέργειες του παρόχου επιγραμμικών υπη-
ρεσιών διαμεσολάβησης ή επιγραμμικών μηχανών ανα-
ζήτησης με σκοπό τον μετριασμό ή την επανόρθωση 
της ζημίας που υπέστησαν οι επιχειρηματικοί χρήστες 
ή χρήστες εταιρικών ιστοτόπων,
γ) τυχόν σχετικές προηγούμενες παραβάσεις του πα-
ρόχου επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσολάβησης ή 
επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης,
δ) τα οικονομικά οφέλη που αποκόμισε ή τις ζημίες που 
απέφυγε ο πάροχος επιγραμμικών υπηρεσιών διαμεσο-
λάβησης ή επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης λόγω της 
παράβασης, εφόσον είναι διαθέσιμα τα σχετικά στοιχεία,
ε) κάθε άλλο επιβαρυντικό ή ελαφρυντικό στοιχείο που 
προκύπτει από τις περιστάσεις της υπόθεσης.
4. Τα ποσά των προστίμων που επιβάλλονται, εισπράτ-
τονται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (Κ.Ε.Δ.Ε.) (ν.δ. 356/1974, Α’ 90).
5. Η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς μπορεί, 
λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και τη βαρύτητα της πα-
ράβασης, να δημοσιοποιεί, διά του Τύπου ή με άλλον 
πρόσφορο τρόπο, τις κυρώσεις που επιβάλλονται κατά 
την παρ. 2.
Άρθρο 6
Μεταβατική διάταξη
Οι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται συμπληρω-
ματικά με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679, τον ν. 4624/2019 
(Α’ 137) και τον ν. 3471/2006 (Α’ 133).
Άρθρο 7
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επεν-
δύσεων δύναται να καθορίζονται ειδικότερα θέματα 
που αφορούν στη λειτουργία του Μητρώου ενώσεων 
και δημόσιων φορέων του άρθρου 3, όπως η μορφή, 
το περιεχόμενο, η διαδικασία τήρησής του, ο τρόπος 
εγγραφής και διαγραφής των μελών του, τα απαιτούμενα 
δικαιολογητικά, ο χρόνος και ο τρόπος υποβολής τους, ο 
χρόνος έναρξης και παύσης λειτουργίας του, καθώς και κάθε άλλο σχετικό ζήτημα.
2. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων δύναται να καθορίζονται ζητήματα που αφορούν στη διαδικασία επιβολής των κυρώσεων της παρ. 2 του 
άρθρου 5.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων και Δικαιοσύνης δύναται να συσταθεί μη-
τρώο παράνομων πράξεων για τις οποίες έχει εκδοθεί 
δικαστική απόφαση, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 
14 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/1150.
ΜΕΡΟΣ Β’
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΥΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΜΟΝΑΔΑ 
ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΓΟΡΑΣ
Άρθρο 8
Σύσταση οργανικών θέσεων στη Διυπηρεσιακή 
Μονάδα Ελέγχου Αγοράς 
Συστήνονται είκοσι (20) νέες οργανικές θέσεις μονίμου 
προσωπικού στο Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11287 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
ων των κατηγοριών ΠΕ και ΤΕ, εκ των οποίων πέντε (5) 
θέσεις ΠΕ Πληροφορικής, πέν τε (5) θέσεις ΠΕ Διοικητι-
κού - Οικονομικού και δέκα (10) θέσεις ΤΕ Πληροφορι-
κής, οι οποίες κατανέμονται, με απόφαση του Υπουργού 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, στις οργανικές μονάδες της 
Διυπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου Αγοράς.
Άρθρο 9
Διοικητής ΔΙ.Μ.Ε.Α. - Τροποποίηση του άρθρου 
6 του ν. 4712/2020
Στο άρθρο 6 του ν. 4712/2020 (Α’ 146) προστίθεται 
παρ. 4 και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 6
Διοικητής της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
1. Στη ΔΙ.Μ.Ε.Α. συστήνεται θέση Διοικητή, ο οποίος 
προΐσταται της Μονάδας, είναι αρμόδιος για την επο-
πτεία και τον συντονισμό του έργου των Υπηρεσιών της 
ΔΙ.Μ.Ε.Α. και μεριμνά για την εύρυθμη λειτουργία και την 
επιχειρησιακή της επάρκεια.
2. Ο Διοικητής ορίζεται με απόφαση του Υπουργού 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων για θητεία τριών (3) ετών, 
η οποία δύναται να ανανεώνεται για τρία (3) ακόμη έτη. 
Διοικητής μπορεί να διορίζεται ιδιώτης ή να ανατίθενται 
καθήκοντα Διοικητή σε μόνιμο ή ιδιωτικού δίκαιου αορί-
στου χρόνου υπάλληλο είτε μέσω απόσπασης είτε μέσω 
μετακίνησης από το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων. Απαραίτητη προϋπόθεση  για την τοποθέτησή του 
είναι η επιχειρησιακή εμπειρία στην οργάνωση, τον συ-
ντονισμό και την εκτέλεση ευρείας κλίμακας επιχειρήσε-
ων ελέγχου. Οι αποδοχές του Διοικητή καθορίζονται με 
κοινή απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και του καθ’ 
ύλην αρμόδιου Υπουργού, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του 
άρθρου 22 του ν. 4354/2015 (Α’ 176).
3. Σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος, καθήκοντα 
Διοικητή ασκεί προϊστάμενος διεύθυνσης της ΔΙ.Μ.Ε.Α., 
όπως κάθε φορά ορίζεται από τον Διοικητή.
4. Με απόφαση του Διοικητή δύναται να μεταβιβάζο-
νται στους Προϊσταμένους Διεύθυνσης της ΔΙ.Μ.Ε.Α. ορι-
σμένες αρμοδιότητές του ή το δικαίωμα υπογραφής.».
Άρθρο 10
Οργάνωση της ΔΙ.Μ.Ε.Α. - Τροποποίηση του 
άρθρου 7 του ν. 4712/2020
Στο άρθρο 7 του ν. 4712/2020 (Α’ 146) τροποποιείται 
η παρ. 1, προστίθεται παρ. 1Α και το άρθρο διαμορφώ-νεται ως εξής:
«Άρθρο 7
Οργάνωση της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
1. Η ΔΙ.Μ.Ε.Α. αποτελείται από τις ακόλουθες υπηρε-
σίες:
α) Γ ραφείο Διοικητή.
β) Τη Διεύθυνση Συντονισμού και Διοικητικής Υπο-
στήριξης.
γ) Τη Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συνεργασίας για τον 
Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπιση του Παράνο-μου Εμπορίου.
δ) Τη Διεύθυνση Διαχείρισης Δεδομένων, Στατιστικής 
Επεξεργασίας και Εποπτείας Ηλεκτρονικού Εμπορίου.1Α. Το Γ ραφείο Διοικητή επικουρεί αυτόν στην άσκη-
ση των καθηκόντων του, έχει την επιμέλεια της αλλη-
λογραφίας του και της τήρησης των σχετικών αρχείων 
και στοιχείων και οργανώνει την επικοινωνία του με τις υπηρεσίες και τους πολίτες.
2. Η Διεύθυνση Συντονισμού και Διοικητικής Υποστή-
ριξης αποτελείται από τα ακόλουθα τμήματα:
α) Τμήμα Συντονισμού καιβ) Τμήμα Διοικητικής Υποστήριξης.
3. Η Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συνεργασίας για τον 
Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπιση του Παράνο-μου Εμπορίου αποτελείται από τα ακόλουθα τμήματα:
α) Τμήμα Διυπηρεσιακής Δράσης.β) Τμήμα Ελέγχου Αγοράς.γ) Τμήμα Χημικών Αναλύσεων.
4. Η Διεύθυνση Διαχείρισης Δεδομένων, Στατιστικής 
Επεξεργασίας και Εποπτείας Ηλεκτρονικού Εμπορίου 
αποτελείται από τα ακόλουθα τμήματα:
α) Τμήμα Διαχείρισης Πληροφοριών και Εποπτείας 
Ηλεκτρονικού Εμπορίου.
β) Τμήμα Ανάλυσης Δεδομένων.».
Άρθρο 11
Διεύθυνση Συντονισμού και Διοικητικής Υποστήριξης - Τροποποίηση του άρθρου 8 του ν. 4712/2020
Στο άρθρο 8 του ν. 4712/2020 (Α’ 146) καταργούνται οι 
περ. στ) και η) της παρ. 2 και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 8
Διεύθυνση Συντονισμού και Διοικητικής 
Υποστήριξης
1. Το Τμήμα Συντονισμού έχει τις ακόλουθες αρμο-
διότητες:
α) Τον συντονισμό του έργου των Διευθύνσεων της 
ΔΙ.Μ.Ε.Α. και των επιχειρήσεων ελέγχου αυτής, με στόχο 
την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και την αντιμετώ-
πιση του παράνομου εμπορίου, συμπεριλαμβανομένου 
και του παράνομου ηλεκτρονικού εμπορίου.
β) Την παρακολούθηση και αξιολόγηση των δράσεων 
για τον έλεγχο της αγοράς και την πάταξη του παράνο-μου εμπορίου, συμπεριλαμβανομένου και του παράνο-μου ηλεκτρονικού εμπορίου.
γ) Την τήρηση μητρώου ελεγκτών, στο οποίο εγγρά-
φονται όλοι οι ελεγκτές που υπηρετούν με οποιαδήποτε 
σχέση εργασίας στη ΔΙ.Μ.Ε.Α., καθώς και οι υπάλληλοι 
των αποκεντρωμένων διοικήσεων που συμμετέχουν σε 
ελέγχους της ως άνω Υπηρεσίας.
δ) Την παρακολούθηση της ισχύουσας νομοθεσίας, 
την εισήγηση αλλαγών και τροποποιήσεων αυτής, κα-
θώς και την εισήγηση για την έκδοση εγκυκλίων και 
οδηγιών.
ε) Την εισήγηση προτάσεων για τον έλεγχο της αγοράς 
και την αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου εν γένει, 
όπως την εκπαίδευση των ελεγκτών, και του παράνομου 
ηλεκτρονικού εμπορίου.
στ) Τη σύνταξη ενημερωτικών και πληροφοριακών 
εγγράφων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11288 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
ζ) Τη σύνταξη μνημονίων συνεργασίας με δημόσιους 
και ιδιωτικούς φορείς για τον έλεγχο της αγοράς και την 
αντιμετώπιση του παράνομου εμπορίου, συμπεριλαμβα-
νομένου και του παράνομου ηλεκτρονικού εμπορίου.
η) Την κατάρτιση προγραμμάτων συνεχούς εκπαίδευ-
σης ελεγκτών όλων των υπηρεσιών και φορέων που 
εμπλέκονται στον έλεγχο της αγοράς και την πάταξη του 
παράνομου εμπορίου, σύμφωνα με τις ανάγκες που θα 
προκύπτουν από την ανάλυση των δεδομένων και τους κανόνες της νομοθεσίας περί προστασίας των προσω-
πικών δεδομένων.
2. Το Τμήμα Διοικητικής Υποστήριξης έχει τις ακόλου-
θες αρμοδιότητες:
α) Την παροχή διοικητικής υποστήριξης στη ΔΙ.Μ.Ε.Α.
β) Την παροχή γραμματειακής υποστήριξης στη 
ΔΙ.Μ.Ε.Α., η οποία ενδεικτικά περιλαμβάνει:
βα) Την ανταλλαγή πάσης φύσεως αλληλογραφίας δια-
μέσου της Γ ραμματείας με τις κατά περίπτωση Ελεγκτικές 
Αρχές ή άλλες υπηρεσίες και φορείς.
ββ) Την τηλεφωνική και ηλεκτρονική επικοινωνία κατά 
περίπτωση, καθώς και την επικοινωνία με άλλες υπηρε-σίες, δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.
βγ) Τη δημιουργία φακέλων/αρχείου για κάθε υπόθε-
ση/περίπτωση.
βδ) Τη χρέωση ανά Διεύθυνση εισερχομένων αιτημά-
των/υποθέσεων και την εν γένει διαχείρισή τους.
βε) Τον συντονισμό της κίνησης των κλιμακίων (ελε-
γκτές, οδηγοί, οχήματα).
βστ) Κάθε άλλη απαραίτητη ενέργεια για την εύρυθμη 
λειτουργία της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
γ) Τη διοργάνωση συσκέψεων ή άλλων εκδηλώσεων 
σχετικά με τον έλεγχο της αγοράς και την ολιστική αντι-μετώπιση του παράνομου εμπορίου.
δ) Τον συντονισμό των υπηρεσιών για την αντιμετώ-
πιση κρίσεων στην αγορά μέσω εκπόνησης σχεδίων 
εκτάκτου ανάγκης.
ε) Την επεξεργασία των εισερχόμενων καταγγελιών και 
την ανάθεση αυτών στις αρμόδιες Υπηρεσίες.
στ) (Καταργήθηκε).
ζ) Την έκδοση εντολών ελέγχου.η) (Καταργήθηκε).».
Άρθρο 12
Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συνεργασίας για τον Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπιση του Παράνομου Εμπορίου - Τροποποίηση του άρθρου 9 του ν. 4712/2020
Προστίθεται περ. θ) στην παρ. 3 του άρθρου 9 του 
ν. 4712/2020 (Α’ 146), το οποίο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 9
Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συνεργασίας για τον Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπιση του Παράνομου Εμπορίου
1. Οι επιχειρησιακοί στόχοι της διεύθυνσης Διυπηρε-
σιακής Συνεργασίας για τον Έλεγχο της Αγοράς και την 
Αντιμετώπιση του Παράνομου Εμπορίου είναι:
α) Η λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του παράνο-
μου εμπορίου, με τη συνεργασία των ελεγκτικών αρ-χών σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο κατά 
τον έλεγχο της διακίνησης προϊόντων και της παροχής 
υπηρεσιών για την πάταξη του παράνομου εμπορί-
ου και ιδίως των υπηρεσιών της περ. ε’ της παρ. 2 του 
άρθρου 4 και των υπηρεσιών που ασκούν ελεγκτικό 
έργο, σύμφωνα με το άρθρο 51 του ν. 4497/2017 σε 
εφαρμογή του ετήσιου προγραμματισμού δράσης της 
ΔΙ.Μ.Ε.Α.
β) Η ενημέρωση της Διεύθυνσης Συντονισμού και 
της Διεύθυνσης Διαχείρισης Δεδομένων, Στατιστικής 
Επεξεργασίας και Εποπτείας Ηλεκτρονικού Εμπορίου, 
με στοιχεία που σχετίζονται αφενός με τον προγραμ-
ματισμό των ελέγχων και αφετέρου με διενεργηθέντες ελέγχους, όπως:
βα) τον αριθμό και τη σύνθεση των κλιμακίων,ββ) τον αριθμό και το είδος των παραβάσεων,βγ) τον αριθμό και το ύψος των προστίμων.
γ) Ο έλεγχος της τήρησης των κανόνων διακίνησης και 
εμπορίας προϊόντων και παροχής υπηρεσιών.
δ) Ο έλεγχος της συμμόρφωσης φυσικών και νομικών 
προσώπων που δραστηριοποιούνται στην εμπορία και 
διακίνηση καταναλωτικών αγαθών και στην παροχή υπη-
ρεσιών, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις περί προστα-
σίας του καταναλωτή.
ε) Η σύνταξη της έκθεσης των απόψεων της Διοίκησης, 
καθώς και η σύνταξη κάθε σχετικού εγγράφου προς τις αρμόδιες Δ.Ο.Υ. για τη βεβαίωση των προστίμων.
στ) Η εξέταση των ενδικοφανών προσφυγών, ιδίως επί 
των κυρώσεων και των ενστάσεων, καθώς και εκθέσεων 
αντιρρήσεων επί επιβαλλομένων παραβάσεων από τους 
ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
2. Το Τμήμα Διυπηρεσιακής Δράσης είναι αρμόδιο για:
α) τον συντονισμό των ενεργειών των αρμοδίων αρχών 
για την πάταξη του παράνομου εμπορίου, τον έλεγχο 
της αγοράς και τον έλεγχο της διακίνησης προϊόντων 
και παροχής υπηρεσιών, ιδίως δε, των υπηρεσιών της 
περ. ε’ της παρ. 2 του άρθρου 4,
β) την οργάνωση, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές 
και φορείς, επιχειρησιακών σχεδίων δράσεων σε τοπικό, 
περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο, για τη συγκρότηση των 
μικτών κλιμακίων, καθώς και τη σύνταξη Επιχειρησιακών 
Σχεδίων τακτικά ή και εκτάκτως,
γ) τον έλεγχο με τη μορφή δειγματοληψίας, τη δέσμευ-
ση ή κατάσχεση και την καταστροφή αγαθών (προϊό-
ντων) και υπηρεσιών που σχετίζονται με την προστασία 
και ασφάλεια του καταναλωτή και τη δημόσια υγεία εν γένει,
δ) τον έλεγχο προϊόντων υδροφθοράνθρακα υπό τη 
μορφή δειγματοληψίας, τη δέσμευση ή κατάσχεση και 
την καταστροφή των συγκεκριμένων προϊόντων, τον 
έλεγχο εμφιάλωσης και τον έλεγχο ποσοστώσεων ει-
σαγωγών προϊόντων υδροφθοράνθρακα και λοιπών 
πεδίων επί των παραστατικών διακίνησης και εμπορίας 
αυτών των προϊόντων. O έλεγχος δύναται να πραγματο-
ποιείται σε συνεργασία με τις υπηρεσίες του Υπουργείου 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τις περιπτώσεις ελέγ-
χου της ορθής εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 
517/2014 και των συμπληρωματικών εθνικών μέτρων 
εφαρμογής του,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11289 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
ε) την πραγματοποίηση συσκέψεων με εκπροσώπους 
φορέων της κεντρικής διοίκησης, των περιφερειακών και 
τοπικών αρχών ή άλλων φορέων με στόχο τον συντονι-
σμό των δράσεων,
στ) την αναζήτηση και λήψη κάθε αναγκαίας πλη-
ροφορίας ή στοιχείου, που αφορά ή σχετίζεται με την άσκηση του έργου του, κατόπιν σχετικής εντολής του Τμήματος Συντονισμού και Διοικητικής Υποστήριξης, με την επιφύλαξη των διατάξεων περί προστασίας δε-
δομένων προσωπικού χαρακτήρα ή επαγγελματικού 
απορρήτου,
ζ) την εκτέλεση των σχεδίων δράσεως με τη συγκρότη-
ση μικτών κλιμακίων για τη διενέργεια ελέγχων σε συνερ-
γασία με άλλες ελεγκτικές αρχές σε όλη την Επικράτεια,
η) την αντιμετώπιση έκτακτων κρίσεων στην εσωτε-
ρική αγορά, στο πλαίσιο επιχειρησιακών σχεδίων εντα-τικοποίησης των ελέγχων,
θ) την πραγματοποίηση ελέγχων επί των καταγγελιών 
και άλλων πληροφοριών, που περιέρχονται σε γνώση 
της ΔΙ.Μ.Ε.Α. με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο και μέσο,
ι) τις επιτόπιες κατασχέσεις προϊόντων που διατίθε-
νται στην αγορά παρανόμως, κατά τα οριζόμενα στην 
κείμενη νομοθεσία,
ια) κάθε άλλη ελεγκτική αρμοδιότητα που συνάδει με 
την αποστολή της ΔΙ.Μ.Ε.Α., σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις για τον έλεγχο της αγοράς κατά τα στάδια πα-
ραγωγής, διακίνησης και εμπορίας.
3. Το Τμήμα Ελέγχου Αγοράς είναι αρμόδιο για:
α) την οργάνωση, τον σχεδιασμό, τον προγραμματι-
σμό και την εκτέλεση των ελέγχων, σε συνεργασία με 
το Τμήμα Συντονισμού, για την τήρηση των κανόνων 
λειτουργίας της αγοράς σε καθημερινή βάση,
β) τη συμμετοχή σε ειδικά κλιμάκια ελέγχων σε όλη 
την Επικράτεια, σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αντιμε-τώπισης Παράνομου Εμπορίου και με άλλες ελεγκτικές 
υπηρεσίες, μετά από εντολή του Τμήματος Συντονισμού 
και Διοικητικής Υποστήριξης,
γ) τη συνεργασία με τις συναρμόδιες περιφερειακές 
ελεγκτικές υπηρεσίες,
δ) τον έλεγχο χρήσης του ελληνικού σήματος, όπως 
προβλέπεται στον ν. 4072/2012 (Α’ 86),
ε) τον έλεγχο με τη μορφή δειγματοληψίας, τη δέσμευ-
ση ή κατάσχεση και την καταστροφή αγαθών (προϊό-
ντων), που σχετίζονται με την προστασία και ασφάλεια του καταναλωτή και τη δημόσια υγεία εν γένει,
στ) τη συνδρομή στην αντιμετώπιση κρίσεων στην 
αγορά μέσω εφαρμογής σχεδίων εκτάκτου ανάγκης,
ζ) τη διερεύνηση καταγγελιών και πληροφοριών που 
εμπίπτουν στις αρμοδιότητες της ΔΙ.Μ.Ε.Α.,
η) τον έλεγχο της συμμόρφωσης με τους ισχύοντες 
κανόνες εμπορίας και διακίνησης προϊόντων,
θ) την επιμέλεια δικαστικών θεμάτων αρμοδιότητας 
της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
4. Το Τμήμα Χημικών Αναλύσεων είναι αρμόδιο για:
α) τη διενέργεια χημικών και οργανοληπτικών ανα-
λύσεων ελαιολάδου με σκοπό τη συλλογή των απαραί-τητων στοιχείων για τη διαμόρφωση των παραμέτρων 
ποιότητας και νοθείας του ελληνικού ελαιολάδου,β) την ενημέρωση των αρμοδίων υπηρεσιών και των 
ενδιαφερόμενων παραγωγικών τάξεων για την προστα-
σία του ελληνικού ελαιολάδου,
γ) την ενημέρωση του εκάστοτε αρμόδιου Υπουργείου 
για τη χάραξη και εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής 
στον τομέα των τροφίμων, σχετικά με τις μελέτες που 
διενεργεί το Τμήμα για το ελληνικό ελαιόλαδο, καθώς και 
για τη συμμετοχή των εμπειρογνωμόνων του Τμήματος 
σε όργανα διεθνών οργανισμών,
δ) τη διενέργεια οργανοληπτικών αναλύσεων ελαι-
ολάδου, κατόπιν αιτημάτων των υπεύθυνων φορέων 
ελέγχου της αγοράς και τη γνωμοδότηση για την κα-
τάταξη του ελαιολάδου, σύμφωνα με τον Κανονισμό ΕΚ 
2568/1991 της Επιτροπής της 11ης Ιουλίου 1991,
ε) τον εργαστηριακό έλεγχο δειγμάτων ελαιολάδου 
κρατικών προμηθειών, εφόσον προβλέπεται από τους 
όρους των διακηρύξεων και των σχετικών συμβάσεων,
στ) την παροχή υπηρεσιών εκτέλεσης φυσικοχημικών 
αναλύσεων και οργανοληπτικών αναλύσεων ελαιολά-
δου, χορήγησης πιστοποιη τικών ποιότητας και οργα-
νοληπτικής εξέτασης, προς οργανισμούς, επιχειρήσεις 
και ιδιώτες, κατόπιν είσπραξης τελών, σύμφωνα με την 
υπ’  αρ. 3002640/1552/6.2.2002 υπουργική απόφαση 
(Β’ 161) και την παρ. 1 του άρθρου 33 του ν. 3377/2005 
(Α’ 202),
ζ) τη συμμετοχή σε όργανα διεθνών οργανισμών για 
θέματα που αφορούν τις φυσικές και χημικές σταθερές, 
τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και τις μεθόδους ελέγχου 
ελαιολάδου,
η) τη συμμετοχή στην υποεπιτροπή χημικών εμπειρο-
γνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη γνωμοδότηση 
επί των κριτηρίων, που καθορίζουν τα όρια εμπορίας και 
διακίνησης ελαιολάδου,
θ) τη συμμετοχή σε όργανα διεθνών οργανισμών για 
θέματα, που αφορούν τα οργανοληπτικά χαρακτηριστι-
κά του ελαιολάδου,
ι) τη διοργάνωση διεργαστηριακών δοκιμών στην Ελ-
λάδα για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των αναγνωρισμέ-νων ομάδων δοκιμαστών παρθένου ελαιολάδου,
ια) τη συμμετοχή σε εργαστηριακές δοκιμές ελέγχου 
ποιότητας με εργαστήρια άλλων χωρών, που πραγμα-
τοποιούνται για την εξακρίβωση της αξιοπιστίας των 
μεθόδων ανάλυσης και των εργαστηρίων,
ιβ) τη διεξαγωγή και εκπό νηση ετήσιας μελέτης των 
οργανοληπτικών χαρακτηριστικών του παρθένου ελαι-
ολάδου από όλες τις ελαιοπαραγωγικές περιοχές της 
Ελλάδας,
ιγ) την παρακολούθηση και μελέτη των τεχνολογικών 
εξελίξεων στη βιομηχανική παραγωγή ελαίων και σπο-
ρελαίων,
ιδ) τη συμμετοχή σε διεθνή προγράμματα προς ανα-
ζήτηση νέων μεθόδων αναλύσεων για τη βελτίωση της 
ποιότητας και την καταπολέμηση της νοθείας του ελαι-
ολάδου,
ιε) τη συνεργασία με εκπαιδευτικά ιδρύματα και άλ-
λους φορείς σε εργαστηριακές έρευνες,
ιστ) την οργάνωση και πραγματοποίηση σεμιναρίων 
για την οργανοληπτική αξιολόγηση του παρθένου ελαι-ολάδου.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11290 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Άρθρο 13
Διεύθυνση Διαχείρισης Δεδομένων, Στατιστικής Επεξεργασίας και Εποπτείας Ηλεκτρονικού Εμπορίου - Τροποποίηση του άρθρου 10 του ν. 4712/2020
Στην παρ. 2 του άρθρου 10 του ν. 4712/2020 (Α’ 146) 
τροποποιείται η περ. ζ), προστίθεται περ. θ), και το άρθρο 
διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 10
Διεύθυνση Διαχείρισης Δεδομένων, Στατιστικής Επεξεργασίας και Εποπτείας Ηλεκτρονικού Εμπορίου
1. Οι επιχειρησιακοί στόχοι της Διεύθυνσης Διαχείρι-
σης Δεδομένων, Στατιστικής Επεξεργασίας και Εποπτείας 
Ηλεκτρονικού Εμπορίου είναι:
α) η συλλογή, διαχείριση, διάχυση και ανατροφοδότη-
ση της πληροφορίας για την ολιστική αντιμετώπιση του 
παράνομου εμπορίου και του παράνομου ηλεκτρονικού 
εμπορίου, τηρουμένων των διατάξεων περί προστασίας 
προσωπικών δεδομένων,
β) η συνεργασία με υπηρεσίες και φορείς που εδρεύ-
ουν εκτός της Ελληνικής Επικράτειας για την αντιμετώ-πιση του παράνομου ηλεκτρονικού εμπορίου.
2. Το Τμήμα Διαχείρισης Πληροφοριών και Εποπτείας 
Ηλεκτρονικού Εμπορίου είναι αρμόδιο για:
α) τη συλλογή στοιχείων και τη συγκέντρωση δεδο-
μένων από τις Διευθύνσεις της μονάδας με τη συνερ-
γασία της Διεύθυνσης Συντονισμού και Διοικητικής 
Υποστήριξης. Επιπλέον, συγκεντρώνει στοιχεία σχετικά 
με τον προγραμματισμό των ελέγχων, την ανάλυση 
κινδύνου, τις στατιστικές μελέτες και τα δελτία τύπου. 
Στο ως άνω σύστημα καταχωρούνται επιπλέον στοιχεία 
σχετικά με:
αα) τη διενέργεια ελέγχων και τη συγκρότηση κλιμα-
κίων ελέγχου,
αβ) τον αριθμό και το είδος των καταγεγραμμένων 
παραβάσεων,
αγ) τον αριθμό και το ύψος των βεβαιωμένων προ-
στίμων,
αδ) τον αριθμό και τη θεματολογία των κατατιθέμενων 
ενώπιον της ΔΙ.Μ.Ε.Α. προσφυγών/ενστάσεων,
β) τη συλλογή πληροφοριών και στοιχείων με κάθε 
νόμιμο τρόπο από τις συναρμόδιες και συνεργαζόμενες 
υπηρεσίες, τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες και τους φορείς 
της αγοράς,
γ) την επικοινωνία με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφο-
ριών, καθώς και οποιαδήποτε υπηρεσία συλλογής και 
διαχείρισης πληροφοριών της Χώρας,
δ) την επικοινωνία με Πρεσβείες, υπηρεσίες και φορείς 
του εξωτερικού για θέματα αντιμετώπισης παράνομου 
εμπορίου, εκπαίδευσης, παροχής και ανταλλαγής τεχνο-
γνωσίας,
ε) τη συνεργασία με ελεγκτικές υπηρεσίες και φορείς 
της αλλοδαπής για την αντιμετώπιση και την εξέταση 
θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος για την πάταξη του πα-ράνομου εμπορίου,
στ) την εκπροσώπηση σε όργανα και υπηρεσίες της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιτροπές, διεθνείς οργανισμούς, ομάδες εργασίας για θέματα ελέγχου αγοράς και αντι-
μετώπισης παράνομου εμπορίου,
ζ) τον έλεγχο των πληροφοριών και των καταγγελι-
ών, που αφορούν σε παράνομη εμπορία ή διακίνηση αγαθών μέσω διαδικτυακών ιστοτόπων από ηλεκτρο-
νικά καταστήματα (e-shops), τη συλλογή αποδείξε-
ων ή στοιχείων με τη βοήθεια και άλλων κρατικών υπηρεσιών ή διεθνών οργανισμών ή νομικών/φυ-
σικών προσώπων με έννομο συμφέρον, ή την άρση 
του τηλεφωνικού απόρρητου κατόπιν εισαγγελικής 
παραγγελίας προς τις αρμόδιες εταιρείες τηλεφωνίας ή την αποδοχή εκθέσεων πραγματογνωμοσύνης από 
τους προαναφερθέντες φορείς που πιστοποιούν την 
παράνομη εμπορία ή διακίνηση των αγαθών και την 
αποστολή εντολής προς την Εθνική Επιτροπή Τηλεπι-κοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), η οποία υποχρε-ούται να διαγράφει, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης γενικής ή ειδικής διάταξης του εθνικού δικαίου, τους 
ιστότοπους που υποδεικνύει η ΔΙ.Μ.Ε.Α., καθώς και την 
ενημέρωση της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της 
Ελληνικής Αστυνομίας,
η) τη διαχείριση της πληροφοριακής εφαρμογής 
e-Καταναλωτής για την εξέλιξη των τιμών των αγαθών και υπηρεσιών:
ηα) σε επίπεδο λιανικής για τρόφιμα και ποτά, προϊ-
όντα πρωτογενούς παραγωγής, βιομηχανικά προϊόντα, καύσιμα και υπηρεσίες που καταλήγουν στους κατανα-λωτές,
ηβ) για προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής σε επίπε-
δο παραγωγού, προϊόντα πρωτογενούς παραγωγής σε 
επίπεδο χονδρικής και νωπά αλιεύματα σε ιχθυόσκαλες,
ηγ) την επεξεργασία στοιχείων για τη διαχρονική εξέλι-
ξη τιμών και την εξαγωγή στατιστικών συμπερασμάτων,
ηδ) τη συλλογή και επεξεργασία στοιχείων τραπεζικών 
συναλλαγών,
θ) την απάντηση σε αιτήματα κοινοβουλευτικού ελέγ-
χου.
3. Το Τμήμα Ανάλυσης Δεδομένων, το οποίο είναι αρ-
μόδιο για την ανάλυση των δεδομένων ως προς:
α) την παραγωγή πρότυπων, συνοπτικών εκθέσε-
ων σε τακτική βάση για βραχυπρόθεσμους και μα-κροπρόθεσμους στόχους για τη λήψη αποφάσεων 
(Management Information System - Decision Support 
System). Συγκεκριμένα, καταρτίζει περιοδικές ανα-
φορές, καταχωρίζει και αναλύει στατιστικά, διεξάγει 
έρευνες για τις επικρατούσες συνθήκες στην αγορά, 
εκπονεί μελέτες ανάλυσης κινδύνου ανά κλάδο, ανα-
λύει και αξιολογεί στοιχεία και πληροφορίες για τις 
μεθόδους και τους τρόπους ελέγχου της αγοράς και 
αντιμετώπισης του παράνομου εμπορίου, σε συνερ-
γασία με τη Διεύθυνση Συντονισμού και Διοικητικής 
Υποστήριξης,
β) την παροχή στην υπερκείμενη ιεραρχικά διεύθυνση 
ειδικών πληροφοριών για τη λήψη στρατηγικών αποφά-
σεων (Executive Support Systems),
γ) τη σύνταξη Στρατηγικού και Επιχειρησιακού Προ-
γραμματισμού για τη ΔΙ.Μ.Ε.Α., καθώς και της ετήσιας 
έκθεσης πεπραγμένων.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11291 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Άρθρο 14
Στελέχωση της ΔΙ.Μ.Ε.Α. - Τροποποίηση του άρθρου 12 του ν. 4712/2020
Τροποποιείται η περ. β) της παρ. 1 και η παρ. 5 του 
άρθρου 12 του ν. 4712/2020 (Α’ 146), το οποίο διαμορ-φώνεται ως εξής:
«Άρθρο 12
Στελέχωση της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
1. Η ΔΙ.Μ.Ε.Α. στελεχώνεται με:
α) μετακίνηση υπάλληλων του Υπουργείου Ανάπτυξης 
και Επενδύσεων,
β) απόσπαση ή μετάταξη υπαλλήλων φορέων της Γενι-
κής Κυβέρνησης, μόνιμων ή Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου 
Χρόνου, κατά παρέκκλιση του ν. 4440/2016 (Α’ 224) και 
κάθε ειδικής ή γενικής διάταξης. Η παρέκκλιση από τις διατάξεις του ν. 4440/2016 ισχύει για την πρώτη εφαρ-μογή της παρούσας περίπτωσης.
2. Η απόσπαση κατά την παρ. 1 είναι διετής και διενερ-
γείται με κοινή απόφαση των αρμόδιων οργάνων του 
Υπουργείου προέλευσης και του Υπουργείου υποδοχής, 
αντίστοιχα. Μετά από το πέρας της διετίας, η απόσπαση 
των υπαλλήλων δύναται να παραταθεί μία μόνο φορά 
για δυο (2) ακόμη έτη, ύστερα από αίτηση του ενδιαφε-
ρόμενου και μετά από τη σύμφωνη γνώμη του Διοικητή 
της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
3. Ειδικότερα στη Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συνερ-
γασίας για τον Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπιση 
του Παράνομου Εμπορίου αποσπώνται με τη διαδικασία 
της παρ. 2 υπάλληλοι των κάτωθι υπηρεσιών:
α) Δέκα (10) υπάλληλοι ή προσωπικό των σωμάτων 
ασφαλείας της ΕΛ.ΑΣ.
β) Δύο (2) στελέχη του Λιμενικού Σώματος - Ελληνικής 
Ακτοφυλακής (Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ.).
γ) Ένας (1) υπάλληλος της Γενικής Διεύθυνσης του Σώ-
ματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος (Σ.Δ.Ο.Ε.).
4. Οι αποσπάσεις ή μετατάξεις προσωπικού ή στε-
λεχών στη ΔΙ.Μ.Ε.Α., διενεργούνται έπειτα από πρό-
σκληση του Υπηρεσιακού Γ ραμματέα του Υπουργείου 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων και ολοκληρώνονται με την 
έκδοση κοινής απόφασης των αρμοδίων οργάνων του 
Υπουργείου προέλευσης και του Υπουργείου υποδοχής 
αντίστοιχα.
5. Η κατανομή των θέσεων προσωπικού της ΔΙ.Μ.Ε.Α. 
ανά εργασιακή σχέση, κατηγορία, κλάδο και ειδικότητα 
και η τοποθέτηση των υπαλλήλων της διενεργούνται, 
σύμφωνα με το άρθρο 20 του ν. 4622/2019 (Α’ 133). Ο 
ελάχιστος αριθμός οργανικών θέσεων του Υπουργεί-
ου Ανάπτυξης και Επενδύσεων που κατανέμονται στη 
ΔΙ.Μ.Ε.Α. είναι εβδομήντα (70).
6. Οι μηνιαίες αποδοχές των στελεχών της ΕΛ.ΑΣ. και 
του Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ., που αποσπώνται στη ΔΙ.Μ.Ε.Α., κατα-
βάλλονται από τον φορέα από τον οποίο αποσπώνται.».
Άρθρο 15
Ελεγκτές ΔΙ.Μ.Ε.Α. - Τροποποίηση του άρθρου 13 του ν. 4712/2020
Τροποποιούνται οι παρ. 6 και 8 του άρθρου 13 του 
ν. 4712/2020 (Α’ 146), το οποίο διαμορφώνεται ως εξής:«Άρθρο 13
Ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α.
1. Για τον έλεγχο της αγοράς και την αντιμετώπιση του 
παράνομου εμπορίου, η Διεύθυνση Διυπηρεσιακής Συ-
νεργασίας για τον Έλεγχο της Αγοράς και την Αντιμετώπι-
ση του Παράνομου Εμπορίου στελεχώνεται με ελεγκτές.
2. Οι έλεγχοι από υπαλλήλους της παρ. 3 του άρθρου 
12 πραγματοποιούνται μόνο κατά το μέρος, που αφορά 
στην αρμοδιότητα των φορέων στους οποίους αυτοί 
ανήκουν οργανικά, ενώ κατά την εκτέλεση των ελεγκτι-κών τους καθηκόντων ενεργούν ως ειδικοί ανακριτικοί υπάλληλοι της παρ. 1 του άρθρου 31 του ν. 4620/2019 
(Α’ 96), χωρίς όμως να αποκτούν και την ιδιότητα του 
ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου.
3. Οι παραβάσεις που διαπιστώνονται από τους υπαλ-
λήλους της παρ. 3 του άρθρου 12, διαβιβάζονται στις 
υπηρεσίες όπου ανήκουν οργανικά, οι οποίες και ολο-
κληρώνουν τη διαδικασία της επιβολής των κυρώσεων.
4. Στα μικτά κλιμάκια, δύναται να συμμετέχουν και άλ-
λοι εκπρόσωποι των συνεργαζόμενων υπηρεσιών, πέραν 
των οριζόμενων στην παρ. 3 του άρθρου 12, έπειτα από 
αίτημα του Διοικητού της ΔΙ.Μ.Ε.Α. προς τον Προϊστά-
μενο του φορέα από όπου προέρχονται και αποδοχή 
του τελευταίου.
5. Είναι δυνατή η συγκρότηση μικτών κλιμακίων με 
τη συμμετοχή ενός και μόνο ελεγκτή/υπαλλήλου από 
κάθε ελεγκτική υπηρεσία. Οι συμμετέχοντες σε τέτοια 
κλιμάκια βεβαιώνουν από κοινού τις παραβάσεις που 
εντοπίζονται και η επισπεύδουσα υπηρεσία προβαίνει, μετά από τη βεβαίωση των παραβάσεων, στην επιβολή 
των κυρώσεων και στις προβλεπόμενες ενέργειες για τη 
διεκπεραίωση των υποθέσεων αυτών.
6. Οι ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α., όταν κατά την άσκηση των 
καθηκόντων τους ενεργούν ανακριτικές πράξεις ή συμ-
μετέχουν σε αυτές, δεν αποκλείεται να εξετασθούν ως 
μάρτυρες κατά τη συζήτηση στο ακροατήριο.
Οι ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α. δύνανται, με την ιδιότητα του 
ειδικού ανακριτικού υπαλλήλου, να διενεργούν προκα-ταρκτική εξέταση ή προανάκριση κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, μόνο για υποθέσεις για τις οποίες διενερ-γείται ή έχει διενεργηθεί επιθεώρηση - έλεγχος από τη 
ΔΙ.Μ.Ε.Α. Στις προκαταρκτικές εξετάσεις ή προανακρί-
σεις, που διενεργούνται από τη ΔΙ.Μ.Ε.Α., μπορούν να 
εκτελούν χρέη β’ ανακριτικού υπαλλήλου και διοικητικοί 
υπάλληλοι ΠΕ, ΤΕ ή ΔΕ , οι οποίοι υπηρετούν με οποιαδή-
ποτε σχέση στη ΔΙ.Μ.Ε.Α.
7. Οι ελεγκτές της ΔΙ.Μ.Ε.Α., κατά την άσκηση των κα-
θηκόντων τους, συντάσσουν και αποστέλλουν έγγραφα 
σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, στα οποία αναφέρονται 
αφενός οι διατάξεις με τις οποίες θεμελιώνεται η υποχρέ-
ωση των προσώπων αυτών να υποβάλουν τα ζητούμενα 
στοιχεία και αφετέρου αναλυτικά τα στοιχεία που πρέ-
πει να υποβληθούν, οι κυρώσεις που επιβάλλονται στην 
περίπτωση άρνησης προσκόμισης και γνωστοποίησης 
των στοιχείων, καθώς και το χρονικό διάστημα μέσα στο 
οποίο είναι υποχρεωμένα να υπ οβάλουν τα στοιχεία. Το 
προαναφερθέν χρονικό διάστημα δεν μπορεί σε καμία 
περίπτωση να είναι μικρότερο των πέντε (5) και μεγα-
λύτερο των δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών, από την 
κοινοποίηση του εγγράφου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11292 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
8. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων συστήνεται Μητρώο Ελεγκτών, το οποίο απαρτίζε-
ται από υπαλλήλους ΠΕ, ΤΕ και ΔΕ, μετά από πρόσκληση 
ενδιαφέροντος. Με την ίδια απόφαση ορίζεται η διαδι-
κασία ένταξης των ελεγκτών της ΔΙ.Μ.Ε.Α. στο Μητρώο του προηγούμενου εδαφίου.
ΜΕΡΟΣ Γ’
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
Άρθρο 16
Έσοδα και προϋπολογισμός της Επιτροπής Ανταγωνισμού - Τροποποίηση του άρθρου 17 του ν. 3959/2011
Οι παρ. 1, 3, 4, 5 και 6 του άρθρου 17 του ν. 3959/2011 
τροποποιούνται, προστίθενται παρ. 1Α, 8 και 9 και το 
άρθρο 17 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 17
Έσοδα και προϋπολογισμός της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Άρθρο 5 της Οδηγίας-Πόροι)
1. Στις ανώνυμες εταιρείες που ιδρύονται ή αυξάνουν 
το μετοχικό τους κεφάλαιο επιβάλλεται τέλος ύψους ένα 
τοις χιλίοις (1%ο), υπολογιζόμενο επί του μετοχικού κε-
φαλαίου ή επί του ποσού της αύξησης του μετοχικού κε-
φαλαίου αντιστοίχως υπέρ της Επιτροπής Ανταγωνισμού. 
Τα έσοδα αυτά εισπράττονται στο όνομα και για λογα-
ριασμό της Επιτροπής Ανταγωνισμού και κατατίθενται σε 
ειδικό τραπεζικό λογαριασμό, τη διαχείριση του οποίου 
έχει η Επιτροπή Ανταγωνισμού, σύμφωνα με τον Κανο-νισμό Εσωτερικής Λειτουργίας και Διαχείρισής της. Με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Ανάπτυ-
ξης και Επενδύσεων, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού, καθορίζονται τα όργανα, ο τρόπος και η 
διαδικασία είσπραξης των πιο πάνω χρηματικών ποσών. 
Τα έσοδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού πρέπει κατ’ ελά-
χιστο να ανέρχονται για τα έτη 2021 και 2022 σε ποσό 
που αντιστοιχεί σε ύψος 0.0000368 του Ακαθάριστου 
Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) του οικονομικού έτους 2019, όπως αυτό ορίζεται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή («ελάχιστο όριο εσόδων»), ενώ για τα έτη από το 2023 
και εφεξής σε ποσό που αντιστοιχεί σε ύψος 0.00004 
(τέσσερα του δισεκατομμυρίου) του Ακαθάριστου Εθνι-
κού Προϊόντος (ΑΕΠ) του προηγούμενου οικονομικού 
έτους, όπως αυτό ορίζεται κατ’ έτος από την Ελληνική 
Στατιστική Αρχή («ελάχιστο όριο εσόδων»). Εάν το ύψος 
των εσόδων της Επιτροπής Ανταγωνισμού από τα τέλη του προηγούμενου εδαφίου είναι χαμηλότερο του ελά-χιστου ορίου εσόδων, η σχετική διαφορά συμπληρώνε-
ται από τον κρατικό προϋπολογισμό με απόφαση του 
Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν σχετικού αιτήματος του 
Προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Με απόφαση 
του Υπουργού Οικονομικών, κατόπιν σχετικού αιτήματος 
του Προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού, τα έσοδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού δύνανται να ενισχύονται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατ’ ελάχιστο σε ύψος 
0.00001 (ένα του δισεκατομμυρίου) του Ακαθάριστου 
Εθνικού Προϊόντος (ΑΕΠ) του προηγούμενου έτους, 
όπως αυτό ορίστηκε από την Ελληνική Στατιστική Αρχή, εφόσον το συμβούλιο εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού των παρ. 3 και 4 του άρθρου 22, κρίνει, 
κατά απλή πλειοψηφία, ότι οι μεσοπρόθεσμοι στόχοι της 
Επιτροπής Ανταγωνισμού, βάσει της στοχοθεσίας της 
Επιτροπής, και ύστερα από μέτρηση βασικών δεικτών 
απόδοσης, έχουν επιτευχθεί. Η ενίσχυση των εσόδων 
της Επιτροπής με αυτό το ποσό πραγματοποιείται εντός 
του αμέσως επόμενου οικονομικού έτους.
1A. Για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, η Επιτροπή 
Ανταγωνισμού εισπράττει, εκτός του τέλους της παρ. 1, 
ως πόρο, επιδοτήσεις, επιχορηγήσεις, χρηματοδοτήσεις 
ερευνητικών προγραμμάτων ή κάθε άλλο έσοδο που 
προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδρύματα μη 
κερδοσκοπικού χαρακτήρα, όπως διεθνείς οργανισμούς, 
επιστημονικούς και ερευνητικούς οργανισμούς. Τα έσο-
δα αυτά εισπράττονται στο όνομα και για λογαριασμό 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού και κατατίθενται σε ειδικό 
τραπεζικό λογαριασμό, τη διαχείριση του οποίου έχει η 
Επιτροπή Ανταγωνισμού, σύμφωνα με τον Κανονισμό 
Λειτουργίας και Διαχείρισής της. Τα έσοδα αυτά δεν 
μπορούν να υπερβαίνουν κατ’ έτος το δεκαπέντε τοις 
εκατό (15%) του «ελάχιστου ορίου εσόδων» της παρ. 1. 
Με απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού ρυθμίζονται 
θέματα σχετικά με τη διαχείριση των πόρων του προη-
γούμενου εδαφίου, την παροχή αμοιβών σε τρίτους και 
πρόσθετων αμοιβών στο προσωπικό και τα μέλη της 
Επιτροπής Ανταγωνισμού αποκλειστικά για την εκτέλεση 
των σχετικών ερευνητικών προγραμμάτων.
2. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει υποχρέωση να τη-
ρεί λογαριασμούς και αρχεία, στα οποία συμπεριλαμ-
βάνονται τα αποτελέσματα χρήσης και ο ισολογισμός, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του δημοσίου λογιστικού και, όπως ειδικότερα ορίζεται στον Κανονισμό Εσωτερικής 
Λειτουργίας και Διαχείρισης. Ο έλεγχος των οικονομικών 
στοιχείων και των ετήσιων λογαριασμών και οικονομι-
κών καταστάσεων γίνεται από δύο (2) ορκωτούς λογι-
στές. Τα στοιχεία αυτά και οι οικονομικές καταστάσεις 
δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής και 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και υποβάλλονται 
στον Πρόεδρο της Βουλής μαζί με την ετήσια έκθεση του 
άρθρου 29 και τον προϋπολογισμό του επόμενου έτους.
3. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού υπόκειται στον κατα-
σταλτικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
4. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού διαθέτει ανεξαρτησία ως 
προς τον τρόπο διάθεσης του χορηγούμενου προϋπολο-
γισμού της για τους σκοπούς εκπλήρωσης των καθηκό-ντων της, εντός του πλαισίου του ν. 4270/2014 (Α’ 143).
5. Αν από την οικονομική διαχείριση της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού στο τέλος κάθε οικονομικού έτους προ-
κύπτει θετικό οικονομικό αποτέλεσμα (έσοδα - έξοδα) 
που υπερβαίνει το αντίστοιχο ποσό της προηγούμενης 
χρήσης, διατίθεται έως το ογδόντα τοις εκατό (80%) 
του θετικού οικονομικού αυτού αποτελέσματος με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ως έσοδο του κρατικού 
προϋπολογισμού.
6. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού μπορεί να προβαίνει σε 
σύναψη δημοσίων συμβάσεων, σύμφωνα με τον Κα-
νονισμό Εσωτερικής Λειτουργίας και Διαχείρισής της, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11293 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
συμπεριλαμβανομένης και της αγοράς ή μίσθωσης ακι-
νήτων. Το τίμημα της αγοράς ή της μίσθωσης ακινήτων 
καταβάλλεται από τους πόρους της Επιτροπής Αντα-
γωνισμού. Η μίσθωση ακινήτου του πρώτου εδαφίου 
για τη στέγαση των υπηρεσιών της Επιτροπής μπορεί 
να υπερβαίνει και τη δωδεκαετία που προβλέπεται στο άρθρο 4 του ν. 3130/2003 (Α’ 76), με ανώτατη διάρκεια 
τα είκοσι (20) έτη και με δυνατότητα άπαξ ανανέωσης. Η 
Επιτροπή Ανταγωνισμού δύναται να συνάπτει συμβάσεις 
μακροχρόνιας μίσθωσης.
Η μίσθωση ακινήτου διενεργείται με δημόσιο μειοδο-
τικό διαγωνισμό. Στη διαδικασία μίσθωσης δικαιούνται 
να υποβάλουν προσφορές οι κύριοι των ακινήτων και 
οι κάτοχοι αυτών, δυνάμει σύμβασης χρηματοδοτικής 
μίσθωσης (leasing), εφόσον προσκομίζουν έγγραφη συ-
ναίνεση του κυρίου του ακινήτου. Ο κύριος του ακινήτου 
συνυπογράφει τη σύμβαση μίσθωσης, διασφαλίζοντας 
την ακώλυτη χρήση του μισθίου από την Επιτροπή Αντα-
γωνισμού καθόλη τη διάρκεια της μίσθωσης, σε περί-
πτωση δε, καταγγελίας της σύμβασης χρηματοδοτικής 
μίσθωσης, υπεισέρχεται ως εκμισθωτής στη σύμβαση με 
την Επιτροπή Ανταγωνισμού για την υπόλοιπη διάρκεια αυτής με τους ίδιους όρους.
Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η μακροχρόνια μίσθωση 
ακινήτου χωρίς δημοπρασία, διαζευκτικά, εφόσον: α) το 
προς μίσθωση ακίνητο είναι ιδιοκτησίας νομικού προ-
σώπου δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), οργανισμού τοπικής 
αυτοδιοίκησης α’ ή β’ βαθμού, δημόσιας επιχείρησης και 
οργανισμού (Δ.Ε.Κ.Ο.), ανώνυμης εταιρείας, της οποίας η 
πλειοψηφία των μετοχών ανήκει στο δημόσιο, ιδρύματος 
ή κοινωφελούς περιουσίας του ν. 4182/2013 (Α’ 185), ή β) πρόκειται για την επέκταση της Επιτροπής Ανταγωνι-σμού σε μη μισθωμένους χώρους του ιδίου ή παρακεί-μενου ακινήτου.
Σε περίπτωση που το ακίνητο το οποίο πρόκειται να 
μισθώσει η Επιτροπή Ανταγωνισμού χρειάζεται επεμ-
βάσεις, προσθήκες ή βελτιώσεις, δύναται να προβαίνει 
σε αυτές εξ ιδίων πόρων. Τα ποσά για την εκπόνηση της μελέτης, την έκδοση αδείας, την κατασκευή και 
την παρακολούθηση εκτέλεσης των εργασιών και την 
παραλαβή του μισθίου, στον βαθμό που βαρύνουν τον 
εκμισθωτή, μετά από κοινή συμφωνία των μερών, συμ-
ψηφίζονται με τα συμβατικώς οριζόμενα μισθώματα ή 
άλλως συνυπολογίζονται κατά τον καθορισμό του ύψους 
του μισθώματος. Η μελέτη για τις ανωτέρω εργασίες και 
η έκδοση της απαιτούμενης άδειας μπορούν να ανατε-θούν, σύμφωνα με τις διατάξεις περί δημοσίων συμβά-σεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, σε μελετητικό 
γραφείο. Η παραλαβή του μισθίου, έτοιμου προς χρήση, 
γίνεται από Επιτροπή, την οποία συγκροτεί η Ολομέλεια 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού και στην οποία συμμετέ-χουν εκπρόσωποι του εκμισθωτή και της μισθώτριας.
7. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού αποδίδει στους δικαι-
ούχους ποσά που έχουν καταβληθεί υπέρ της αχρεω-
στήτως. Σε αυτά συμπεριλαμβάνεται ιδίως, το ποσό της παρ. 1, που αντιστοιχεί στο ιδρυτικό κεφάλαιο που δεν 
καταβλήθηκε ή στο ποσό της αύξησης του κεφαλαίου 
που δεν καλύφθηκε ή στο υπερβάλλον ποσό του τέλους 
που καλύφθηκε από εσφαλμένο υπολογισμό.8. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού μπορεί να προβαίνει στη 
σύναψη σύμβασης χρηματοδοτικής μίσθωσης ακινήτου 
με εκμισθώτρια την ίδια. Για τη σχετική διαδικασία ισχύ-
ουν κατ’ αναλογία τα προβλεπόμενα στα εδάφια τέταρτο, 
πέμπτο και έκτο της παρ. 6.
9. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων, εγγραπτέα στο οικείο κτηματολογικό βιβλίο, με-
ταβιβάζεται στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, όπως νόμιμα 
εκπροσωπείται, η κυριότητα του ακινήτου που βρίσκεται 
στην Αθήνα, επί των οδών Κότσικα 1Α και Πατησίων 70, 
που έχει αγοραστεί από το Υπουργείο Ανάπτυξης και 
Επενδύσεων έναντι τιμήματος που καταβλήθηκε από 
τους πόρους της Επιτροπής Ανταγωνισμού και στο οποίο 
η τελευταία στεγάζει τις υπηρεσίες της.».
Άρθρο 17
Διαδικασία αξιολόγησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού - Τροποποίηση του άρθρου 22 του ν. 3959/2011
Η παρ. 1 του άρθρου 22 του ν. 3959/2011 τροποποι-
είται, προστίθενται παρ. 2, 3 και 4 και το άρθρο 22 δια-μορφώνεται ως ακολούθως:
«Άρθρο 22
Διαδικασία αξιολόγησης της Επιτροπής Ανταγωνισμού (Άρθρο 5 της Οδηγίας - Πόροι και 
λοιπές τροποποιήσεις)
1. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού υποχρεούται να κινεί ανά 
χρονικά διαστήματα, τα οποία δεν μπορεί να υπερβαί-
νουν την τριετία, διαδικασία αξιολόγησης της λειτουρ-γίας της, της αποτελεσματικότητας εφαρμογής των δι-
ατάξεων του νόμου και του ευρωπαϊκού δικαίου, καθώς 
και των συνθηκών προστασίας του ελεύθερου ανταγω-
νισμού γενικότερα από ελεγκτές αναγνωρισμένου κύ-
ρους και αξιοπιστίας. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης 
αποστέλλονται χωρίς υπαίτια βραδύτητα στην Επιτροπή 
Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής και δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
2. Ύστερα από αιτιολογημένη εισήγηση του Προέδρου 
της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία λαμβάνει υπόψη τη μελέτη αξιολόγησης της παρ. 3, η Ολομέλεια της Επι-τροπής αποφασίζει τη στοχοθεσία της Επιτροπής Αντα-γωνισμού για περίοδο που δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία (3) έτη. Η απόφαση στοχοθεσίας ορίζει Κεντρικούς 
Δείκτες Αποδοτικότητας (ΚΔΑ), που επιτρέπουν την αξιολόγηση του έργου της Επιτροπής Ανταγωνισμού 
με βάση αντικειμενικά ποσο τικά και ποιοτικά κριτήρια. 
Η απόφαση στοχοθεσίας δύναται να τροποποιηθεί από 
την Ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ύστερα 
από πρόταση του Προέδρου της Επιτροπής.
3. Συστήνεται ομάδα εμπειρογνωμόνων αναγνωρι-
σμένου κύρους και αξιοπιστίας για την επεξεργασία των 
Κεντρικών Δεικτών Αποδοτικότητας (ΚΔΑ). Η ομάδα 
εμπειρογνωμόνων συντάσσει τη Μελέτη Αξιολόγησης 
της Επιτροπής, σύμφωνα με τους Κεντρικούς Δείκτες 
Αποδοτικότητας της απόφασης στοχοθεσίας της παρ. 2, 
το αργότερο κάθε δύο (2) έτη. Η ομάδα εμπειρογνωμό-νων παραδίδει τη Μελέτη στον Πρόεδρο της Επιτροπής 
Ανταγωνισμού και στον Πρόεδρο της Επιτροπής Θεσμών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11294 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
και Διαφάνειας της Βουλής, σύμφωνα με τη διαδικασία 
της παρ. 1. Η Μελέτη Αξιολόγησης δημοσιεύεται στην 
ιστοσελίδα της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Ανάπτυξης και Επενδύσεων, συγκροτείται η ομάδα 
εμπειρογνωμόνων της παρ. 3, ύστερα από πρόταση του 
Προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Με την ίδια 
απόφαση καθορίζεται κάθε άλλο ζήτημα σχετικά με την 
αμοιβή των εμπειρογνωμόνων και τις συνεδριάσεις της 
ομάδας. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων αποτελείται από 
πέντε (5) μέλη, εμπειρογνώμονες διεθνούς κύρους σε 
θέματα ανταγωνισμού, οι οποίοι επιλέγονται ως εξής: 
ένας (1) από τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ένας (1) από τον Επικεφαλή Οι-
κονομολόγο για θέματα Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής για μία θητεία έξι (6) ετών, ένας (1) από τον 
Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος για μία θητεία τεσ-
σάρων (4) ετών, ένας (1) από τον Υπουργό Ανάπτυξης 
και Επενδύσεων και ένας (1) από τον αρμόδιο Υπουργό 
για τη Γενική Γ ραμματεία Δημοσιονομικής Πολιτικής και 
τις υπαγόμενες σε αυτήν υπηρεσίες για μία θητεία δύο 
(2) ετών. Ο συντονιστής της ομάδας εμπειρογνωμόνων 
εκλέγεται από την πλειοψηφία των μελών της ομάδας 
για κάθε περίοδο αξιολόγησης. Η ομάδα αποτελείται 
τουλάχιστον από έναν (1) Καθηγητή Πανεπιστημίου με ειδίκευση στο δίκαιο ανταγωνισμού, έναν (1) Καθηγητή 
Πανεπιστημίου με ειδίκευση στα βιομηχανικά οικονομι-
κά και οικονομικά ανταγωνισμού και έναν (1) Καθηγητή 
στατιστικής. Τα μέλη ΔΕΠ πρέπει να είναι Καθηγητές 
πρώτης βαθμίδας ή το αντίστοιχο σε Πανεπιστήμια της αλλοδαπής, εν ενεργεία ή μη.».
ΜΕΡΟΣ Δ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ
Άρθρο 18
Λειτουργία καταστημάτων τις Κυριακές - Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 4177/2013
Στo άρθρο 16 του ν. 4177/2013 (Α’ 173) προστίθεται 
παρ. 2Α, τροποποιούνται η περ. α) της παρ. 3 και η παρ. 5 
και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 16
Λειτουργία καταστημάτων τις Κυριακές
1. Επιτρέπεται προαιρετικά η λειτουργία των εμπορι-
κών καταστημάτων τις εξής Κυριακές:
α) Την πρώτη Κυριακή, κατά την έναρξη εκάστης τακτι-
κής εκπτωτικής περιόδου της παρ. 1 του άρθρου 15 του 
παρόντος νόμου. Σε περίπτωση, που η πρώτη Κυριακή συμπίπτει με επίσημη αργία, η δυνατότητα μετατίθεται την επόμενη Κυριακή.
β) Τις δύο (2) Κυριακές, πριν από την ημέρα των Χρι-
στουγέννων.
γ) Την Κυριακή των Βαΐων.δ) Την τελευταία Κυριακή κάθε έτους.
ε) Δύο Κυριακές κατά τη διάρκεια των ενδιάμεσων 
εκπτωτικών περιόδων, που καθορίζονται με απόφαση 
του οικείου Αντιπεριφερειάρχη, σύμφωνα με την περ. β’ 
της παρ. 1 του άρθρου 15 του παρόντος. Στις περιφε-ρειακές ενότητες, στις οποίες η ως άνω απόφαση δεν 
έχει εκδοθεί, επιτρέπεται η λειτουργία των εμπορικών 
καταστημάτων την πρώτη Κυριακή του Μαΐου και την 
πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου. Σε περίπτωση, που η 
πρώτη Κυριακή συμπίπτει με επίσημη αργία, η δυνατό-
τητα μετατίθεται την επόμενη Κυριακή.
1Α. Επιπλέον, επιτρέπεται η προαιρετική λειτουργία 
εμπορικών καταστημάτων τις Κυριακές την περίοδο 
από τον μήνα Μάιο έως και τον μήνα Οκτώβριο, εκτός 
από τη δεύτερη Κυριακή του μήνα Αυγούστου, στις εξής 
περιοχές:
α) στον Δήμο Αθηναίων, και
β) σε περιοχές του Δήμου Πειραιά, της Περιφερεια-
κής Ενότητας Νοτίου Τομέα Αθηνών, του ιστορικού κέ-
ντρου Θεσσαλονίκης, όπως ορίζεται στην υπουργική 
απόφαση 3046/51009/1994 (Β’ 833), καθώς και στην 
περιοχή γύρω από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών και 
στο Επιχειρηματικό Πάρκο Γιαλού - Άγιος Δημήτριος - 
Πύργος στον Δήμο Σπάτων της Περιφέρειας Αττικής, 
όπως οριοθετείται στην απόφαση ΠΕΧΩ οικ. 1516/Φεντ. 
επεκτ./05/9.3.2005 (Δ’ 319).
Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσε-
ων, ορίζονται τα συγκεκριμένα όρια των περιοχών της 
περ. β’ , λαμβανομένης υπόψη της εμπορικής δραστηρι-ότητας της κάθε περιοχής.
Σε περίπτωση, που η δεύτερη Κυριακή του Αυγούστου 
συμπίπτει με επίσημη αργία, η εξαίρεση του πρώτου εδα-
φίου μετατίθεται την προηγούμενη Κυριακή.
2. Με αιτιολογημένη απόφαση του κατά τόπον αρμόδι-
ου Αντιπεριφερειάρχη, η οποία εκδίδεται μετά από δια-
βούλευση με τοπικούς και συλλογικούς φορείς και ισχύει 
από το επόμενο έτος από τη δημοσίευσή της, ορίζονται 
με σαφή τρόπο οι περιοχές, στις οποίες επιτρέπεται προ-
αιρετικά η λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων και 
άλλες Κυριακές, πλην των αναφερομένων στις παρ. 1 και 
1Α, λαμβανομένων υπόψη των τοπικών ιδιαιτεροτήτων που σχετίζονται με την οικονομική δραστηριότητα της 
περιοχής. Η απόφαση του Αντιπεριφερειάρχη δύναται 
να αναθεωρείται ετησίως κατά τον μήνα Δεκέμβριο και ισχύει για το επόμενο έτος από τη δημοσίευσή της. Σε περίπτωση μη έκδοσης απόφασης, διατηρείται σε ισχύ 
η προηγούμενη ρύθμιση μέχρι την αντικατάστασή της 
από νεότερη.
2Α. Επιτρέπεται προαιρετικά τις Κυριακές, καθόλη τη 
διάρκεια του έτους, η λειτουργία των τοπικών εμπορικών 
καταστημάτων, που κατατάσσονται με βάση το μέγεθός 
τους στην κατηγορία των παρ. 2 και 3 του άρθρου 2 του 
ν. 4308/2014 (Α’ 251), σε δημοτικές κοινότητες με μόνιμο 
πληθυσμό κάτω των πέντε χιλιάδων (5.000) κατοίκων, 
σύμφωνα με την τελευταία δημοσιευμένη απογραφή 
της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
3. α) Με την επιφύλαξη των ειδικώς οριζομένων για 
τα καταστήματα που αναφέρονται στο άρθρο 42 του 
ν. 1892/1990 (Α’ 101) και στο άρθρο 14 του ν. 2194/1994 
(Α’ 34), κατά τη λειτουργία των εμπορικών καταστη-
μάτων τις Κυριακές, σύμφωνα με τις παρ. 1, 2 και 2Α, 
εφαρμόζεται το πλαίσιο του ωραρίου του άρθρου 23 του 
ν. 2224/1994, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 3377/2005 (Α’ 202).
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11295 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
β) Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 23 του 
ν. 2224/1994, όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 3377/2005, αντικαθίσταται ως εξής:
«Το ανωτέρω πλαίσιο ωραρίου καθορίζεται για τις 
καθημερινές ημέρες μέχρι την 21:00 ώρα, το Σάββατο 
μέχρι την 20:00 ώρα και την Κυριακή από ώρα 11:00 έως 
ώρα 20:00.».
4. α) Επιτρέπεται η απασχόληση των εργαζομένων σε 
εμπορικά καταστήματα που λειτουργούν, σύμφωνα με τα ανωτέρω. Η απασχόληση των εργαζομένων στις πε-
ριπτώσεις αυτές είναι νόμιμη και αμείβεται, σύμφωνα 
με τις κοινές διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας που 
ορίζουν πρόσθετη αμοιβή για εργασία κατά τις Κυριακές.
Στους εργαζόμενους που θα απασχοληθούν κατά τις 
Κυριακές της περ. α’ της παρ. 1, δύναται να χορηγηθεί 
η αναπληρωματική ανάπαυση σε εργάσιμη ημέρα της 
εβδομάδας που προηγείται των Κυριακών αυτών.
β) Η ισχύς της παρούσας αρχίζει από την ψήφισή της 
από την Βουλή των Ελλήνων.
5. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων, που εκδίδεται μετά από διαβούλευση με τοπικούς 
και συλλογικούς φορείς, ορίζονται τρεις (3) τουριστικές 
περιοχές, όπου επιτρέπεται πιλοτικά για ένα (1) έτος η 
προαιρετική λειτουργία των εμπορικών καταστημάτων και τις υπόλοιπες Κυριακές, πέραν των αναφερομένων 
στην παρ. 1, χωρίς τη συνδρομή των προϋποθέσεων που 
αναφέρονται στις παρ. 2 και 2Α και χωρίς να απαιτείται 
απόφαση του Αντιπεριφερειάρχη. Με όμοια απόφαση 
μπορεί να ορίζονται ο φορέας παρακολούθησης της 
δράσης για την εξαγωγή συγκριτικών συμπερασμάτων και κάθε άλλη λεπτομέρεια.».
Άρθρο 19
Ωράριο λειτουργίας λαϊκών αγορών - Τροποποίηση του άρθρου 30 του ν. 4497/2017
Τροποποιείται η παρ. 1 του άρθρου 30 του ν. 4497/2017 
(Α’ 171), το οποίο διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 30
Ωράριο λειτουργίας λαϊκών αγορών - Αναλογία διατιθέμενων προϊόντων ανά είδος
1. Οι λαϊκές αγορές λειτουργούν έως έξι (6) ημέρες την 
εβδομάδα εκτός των επίσημων εθνικών ή τοπικών αργι-
ών. Οι ημέρες και το ωράριο λειτουργίας καθορίζονται με αποφάσεις του φορέα λειτουργίας, που δημοσιοποι-
ούνται και αναρτώνται στον διαδικτυακό του τόπο. Σε 
περίπτωση, που η ημέρα λειτουργίας μίας λαϊκής αγοράς 
είναι εθνική ή τοπική αργία, μπορεί να μεταφερθεί έκτα-
κτα η ημέρα λειτουργίας της με τη σύμφωνη γνώμη της 
οικείας επιτροπής λαϊκών αγορών και του οικείου δήμου.
2. Σε κάθε λαϊκή αγορά η αναλογία βιομηχανικών ει-
δών της Κατηγορίας Ε’ σε σχέση με τα πρωτογενή προϊ-
όντα γης και θάλασσας δεν επιτρέπεται να διαφοροποιεί 
τον χαρακτήρα της αγοράς, ο οποίος συνίσταται στην 
προμήθεια του καταναλωτικού κοινού κυρίως με αγρο-
τοδιατροφικά προϊόντα. Οι φορείς λειτουργίας λαϊκών 
αγορών μεριμνούν για τη διαφύλαξη του χαρακτήρα 
της αγοράς. Τα αναφερόμενα στην παρούσα πρέπει να 
λαμβάνονται υπόψη κατά την προκήρυξη νέων αδειών 
και τον καθορισμό του είδους αυτών.».ΜΕΡΟΣ Ε’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΝΩΣΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ
Άρθρο 20
Μέτρα εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου - Παράταση ισχύος του ν. 1338/1983
Ως χρονικό όριο χρήσης της εξουσιοδότησης - πλαι-
σίου του άρθρου 4 του ν. 1338/1983 (Α’ 34), όπως αντι-
καταστάθηκε από το άρθρο 6 του ν. 1440/1984 (Α’ 70) 
και τροποποιήθηκε από το άρθρο 7 του ν. 1775/1988 
(Α’ 101), από το άρθρο 31 του ν. 2076/1992 (Α’ 130), 
από το άρθρο 19 του ν. 2367/1995 (Α’ 261), από το άρ-
θρο 22 του ν. 2789/2000 (Α’ 21), από το άρθρο 48 του 
ν. 3427/2005 (Α’ 312), από το άρθρο 91 του ν. 3862/2010 
(Α’ 113) και από το άρθρο 50 του ν. 4342/2015 (Α’ 143), ορίζεται η 31η Δεκεμβρίου 2025.
Άρθρο 21
Εξουσιοδοτική διάταξη για τον καθορισμό της αρμόδιας αρχής προς εκτέλεση των αποφάσεων του Γ ραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της ΕΕ για τον καθορισμό των εξόδων
Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων καθορίζεται η αρμόδια αρχή, η οποία επαληθεύει 
τη γνησιότητα κάθε τελεσίδικης (final) απόφασης του 
Γ ραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της ΕΕ (Γ ραφείο), που 
καθορίζει το ποσό των εξόδων και προσδίδει τον εκτε-λεστήριο τύπο σε αυτή, χωρίς άλλη διαδικασία, προκει-μένου να καταστεί δυνατή για την Ελλάδα η εφαρμογή 
του άρθρου 110 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1001 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης 
Ιουνίου 2017 για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 
ειδικότερα της παρ. 2 αυτού.
ΜΕΡΟΣ ΣΤ’
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Άρθρο 22
Ένταξη του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων του έτους 2021 σε μία μείζονα κατηγορία δημοσιονομικής ταξινόμησης - Τροποποίηση του άρθρου 55 του ν. 4270/2014 
(Α’ 143)
Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 55 του 
ν. 4270/2014 (Α’ 143) τροποποιείται και το άρθρο 55 δι-αμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 55
Κατηγορίες πιστώσεων και δημοσιονομικής ταξινόμησης
1. Πίστωση είναι το ποσό που ψηφίζεται από τη Βου-
λή και εγγράφεται στον ετήσιο Κρατικό Προϋπολογι-
σμού για την αντιμετώπιση συγκεκριμένης δαπάνης 
κατά μείζονα κατηγορία σε επίπεδο φορέα και ειδικού 
φορέα, η οποία περιλαμβάνεται σε ειδικούς πίνακες 
που συνυποβάλλονται κατά την κατάθεση του ετήσιου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11296 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
κρατικού προϋπολογισμού και η οποία κατανέμεται 
στη συνέχεια από τους φορείς σε αναλυτικό επίπεδο. 
Ειδικά για τον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων 
έτους 2019, οι πιστώσεις ψηφίζονται συγκεντρωτικά 
στη μείζονα κατηγορία «πιστώσεις υπό κατανομή», 
σε επίπεδο φορέα και ειδικού φορέα. Μετά την ψήφι-
ση του Προϋπολογισμού, οι πιστώσεις κατανέμονται, 
σύμφωνα με τα εκάστοτε οριζόμενα στην απόφαση 
που εκδίδεται κατ’ εξουσιοδότηση των διατάξεων της 
παρ. 2. Ειδικά για τον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επεν-
δύσεων (Π.Δ.Ε.) των ετών 2020 και 2021, οι πιστώσεις 
ψηφίζονται συγκεντρωτικά στη μείζονα κατηγορία 
«πιστώσεις υπό κατανομή» σε επίπεδο φορέα και ει-
δικού φορέα.
2. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορί-
ζονται οι μείζονες κατηγορίες δαπανών του κρατικού 
προϋπολογισμού, τα αρμόδια όργανα, η διαδικασία και 
η προθεσμία κατανομής των αναλυτικών πιστώσεων, 
καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα για την εφαρμογή 
της παρούσας παραγράφου.
3. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών καθορί-
ζονται η αναλυτική ταξινόμηση των εσόδων και των δα-
πανών του κρατικού προϋπολογισμού, καθώς και κάθε 
άλλο σχετικό θέμα για την εφαρμογή της παρούσας 
παραγράφου.».
Άρθρο 23
Συμπληρωματικός κρατικός προϋπολογισμός οικονομικού έτους 2020 - Προϋπολογισμός Δημοσίων Επενδύσεων
Στον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων έτους 
2020 του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων, στον ειδικό φορέα 1035 501 0000000, αυξάνονται οι πιστώ-σεις κατά εννιακόσια εκατομμύρια ευρώ (900.000.000) 
στο συγχρηματοδοτούμενο σκέλος. Οι προστιθέμενες 
πιστώσεις εγγράφονται υπό τον Αναλυτικό Λογαρια-
σμό Εξόδων 2910601058 «Πιστώσεις για δράσεις που 
σχετίζονται με την υλοποίηση μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κορωνοϊό» του ως άνω φορέα 
και ειδικού φορέα.
Άρθρο 24
Διάθεση πρόσθετου ποσού από το Π.Δ.Ε. για την ενίσχυση των επενδύσεων των συγκοινωνιακών φορέων ΚΤΕΛ Α.Ε. και ΚΤΕΛ του ν. 2963/2001
Η παρ. 3 του άρθρου 12 του ν. 2963/2001 (Α’ 268) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«3. Για τις προβλεπόμενες στην παρ. 2 ενισχύσεις δι-
ατίθεται από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών το αδιάθετο υπόλοιπο, έως το ύψος του ποσού των σα-
ράντα πέντε εκατομμυρίων (45.000.000) ευρώ, που έχει 
ήδη πιστωθεί για τον σκοπό αυτόν και συμπληρωματικό 
ποσό είκοσι δύο εκατομμυρίων (22.000.000) ευρώ από 
το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Τα ποσά διατί-
θενται, κατά προτεραιότητα, για την ικανοποίηση των 
αιτήσεων που έχουν υποβληθε ί από 1.1.2016 ή θα υπο-
βληθούν μέχρι 31.12.2021, για την ενίσχυση επενδύσεων 
των περ. α’ , β’ και γ’ της παρ. 2.Επίσης, από τις ως άνω πιστώσεις διατίθεται ποσό και 
για την ενίσχυση των επενδύσεων της περ. δ’ της παρ. 2, 
για την ικανοποίηση αιτήσεων που έχουν υποβληθεί από 
1.1.2010 ή θα υποβληθούν μέχρι 31.12.2021. Όλες οι 
αιτήσεις υποβάλλονται στην αρμόδια Διεύθυνση του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, σύμφωνα με 
τους όρους, τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία που ορί-
ζεται στην κείμενη εθνική και ενωσιακή νομοθεσία. Για 
την εκταμίευση των ενισχύσεων, τα προβλεπόμενα δικαι-
ολογητικά και τα δικαιούμενα πρόσωπα εφαρμόζονται οι 
διατάξεις της κοινής υπουργικής απόφασης, της παρ. 4.
Οι ανωτέρω ενισχύσεις διατίθενται, εφόσον κατά περί-
πτωση πληρούνται οι προϋποθέσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 
1407/2013 της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2013 (L 
352) και του Κανονισμού (ΕΕ) 360/2012 της Επιτροπής, 
της 25ης Απριλίου 2012 (L 114). 
Η χρηματοδότηση των ανωτέρω επενδυτικών προ-
γραμμάτων γίνεται ως εξής:
α. Για την ενίσχυση των επενδύσεων των περ. α’ , β’ και 
γ’ της παρ. 2 διατίθεται ποσό τεσσάρων χιλιάδων τετρα-
κοσίων (4.400) ευρώ ανά λεωφορείο του οικείου Κ.Τ.Ε.Λ. 
Η εν λόγω ενίσχυση δεν μπορεί να υπερβαίνει το πενήντα 
τοις εκατό (50%) του συνολικού κόστους του έργου.
β. Για την ενίσχυση των επενδύσεων της περ. δ’ της 
παρ. 2 διατίθενται:
(i) Τριάντα τοις εκατό (30%) της τιμής κτήσης αυτών, αν 
είναι καινούργια ή ηλικίας μέχρις ενός έτους από το έτος 
κατασκευής του πλαισίου, του έτους αυτού μη συμπερι-λαμβανομένου, χωρίς να έχουν κυκλοφορήσει.
(ii) Δέκα τοις εκατό (10%) της τιμής κτήσης αυτών, αν 
είναι μεταχειρισμένα και έχουν συμπληρώσει μέχρι πέντε 
(5) έτη από το έτος κατασκευής του πλαισίου, του έτους αυτού μη συμπεριλαμβανομένου.
(iii) Σε περιπτώσεις συνένωσης δύο ή περισσότερων 
Κ.Τ.Ε.Λ., ενός ή περισσοτέ ρων περιφερειακών ενοτήτων 
ή Κ.Τ.Ε.Λ. και δημοτικής επιχείρησης, εφόσον συμμετέ-
χουν στη συνένωση αυτήν όλα τα Κ.Τ.Ε.Λ. της περιφε-
ρειακής ενότητας ή των περιφερειακών ενοτήτων ή της 
μεμονωμένης νήσου ή τουλάχιστον όλα τα υπεραστικά 
Κ.Τ.Ε.Λ., το ποσοστό της ενίσχυσης για την περίπτωση 
του στοιχείου (i) για την αγορά καινούργιων λεωφορείων 
ανέρχεται σε τριάντα πέντε τοις εκατό (35%) και για την 
περίπτωση του στοιχείου (ii) για την αγορά μεταχειρισμέ-
νων λεωφορείων σε δεκαπέντε τοις εκατό (15%).
Στις ενισχύσεις αυτές υπάγονται και τα λεωφορεία των 
άγονων γραμμών, όπως προβλέπονται στις διατάξεις του 
π.δ. 967/1979 (Α’ 272).».
Άρθρο 25
Σύνθεση Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας, Τεχνολογίας και Καινοτομίας - Τροποποίηση 
του άρθρου 143 του v. 4635/2019
Οι παρ.  3 και 4 του άρθρου 143 του ν.  4635/2019 
(Α’ 167) αντικαθίστανται ως εξής:
«3. Το ΕΣΕΤΕΚ αποτελείται από δεκαπέντε (15) διεθνώς 
καταξιωμένα στο αντικείμενο τους μέλη, τα οποία προέρ-
χονται από τον ερευνητικό, ακαδημαϊκό και επιχειρηματικό 
χώρο της ημεδαπής ή της αλλοδαπής και συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού, για τριετή θητεία, που μπορεί να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11297 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
ανανεώνεται. Με την ίδια απόφαση ορίζονται ο Πρόεδρος 
και ο Αντιπρόεδρος του ΕΣΕΤΕΚ, καθώς και ο υπάλληλος της 
ΓΓΕΤ που εκτελεί χρέη Γ ραμματέα, με τον αναπληρωτή του.
4. Με ευθύνη του Υπουργού, τα μέλη κατανέμονται 
σε δύο (2) Επιτροπές: α) την Επιτροπή Έρευνας και Τε-
χνολογίας, η οποία αποτελείται από εννέα (9) μέλη και 
εστιάζει σε ζητήματα βασικής και εφαρμοσμένης έρευ-
νας, αλλά και συνολικής κατεύθυνσης και λειτουργίας 
του ερευνητικού ιστού στη Χώρα και β) την Επιτροπή 
Καινοτομίας και Νεοφυούς Επιχειρηματικότητας, η οποία 
αποτελείται από πέντε (5) μέλη και εστιάζει σε ζητήματα 
ανάπτυξης της καινοτομίας και βελτίωσης του επιχει-
ρηματικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο καλούνται 
οι νεοφυείς επιχειρήσεις να αναπτυχθούν. Και στις δύο 
Επιτροπές συμμετέχει και προΐσταται ο Πρόεδρος του 
ΕΣΕΤΕΚ, ως δέκατο και ως έκτο μέλος αντίστοιχα. Στό-
χος των δύο Επιτροπών είναι ο εντοπισμός των βασικών 
προβλημάτων, η κατάρτιση στρατηγικής και εν γένει η 
λειτουργία τους ως δεξαμενών σκέψης για τις θεματικές 
της αποστολής τους.».
Άρθρο 26
Δαπάνες μίσθωσης
1. Οι δαπάνες μίσθωσης και λειτουργίας του κτιρίου 
που βρίσκεται επί της οδού Νίκης 5-7 στην Αθήνα, το 
οποίο μισθώνεται από το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επεν-
δύσεων και στο οποίο στεγάζονται επιπλέον υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών, βαρύνουν αποκλειστικά 
τις πιστώσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύ-
σεων.
2. Η παρ. 1 ισχύει αναδρομικά από 1ης.1.2020.
Άρθρο 27
Δυνατότητα τηλεδιάσκεψης
Η ισχύς της παρ. 2 του τριακοστού τρίτου άρθρου της 
από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου, η 
οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του v. 4683/2020 (Α’ 83), 
ως προς τη δυνατότητα διεξαγωγής της Γενικής Συνέ-
λευσης μετόχων ή εταίρων οποιουδήποτε νομικού προ-
σώπου ή οποιασδήποτε νομικής ον τότητας, με τηλεδιά-
σκεψη, το περιεχόμενο της σχετικής πρόσκλησης, καθώς 
και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων των διοικητικών 
συμβουλίων των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου 
με τηλεδιάσκεψη, παρατείνεται από την ημερομηνία λή-
ξης της έως την 28η.2.2021.
Άρθρο 28
Περιορισμοί ως προς την πώληση αγαθών
Η παρ.  1 του άρθρου εικοστού πρώτου της από 
20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83), αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυ-
νος διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, η έλλειψη του 
οποίου βεβαιώνεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, 
και πάντως όχι πέραν της 28ης.2.2021, απαγορεύεται η 
συνομολόγηση ή η λήψη περιουσιακών ωφελημάτων 
που αφορούν στην πώληση οποιουδήποτε αγαθού ή 
υπηρεσίας που είναι απαραίτη το για την υγεία, τη δια-τροφή, τη μετακίνηση και την ασφάλεια του καταναλωτή 
ιδίως δε, φαρμακευτικών προϊόντων, μέσων ατομικής 
προστασίας και προσωπικής υγιεινής, όπως χειρουρ-
γικών μασκών, αντισηπτικών υγρών και άλλων υλικών 
απολύμανσης, εφόσον τα ωφελήματα αυτά υπερβαίνουν 
την αξία της παροχής, τόσο ώστε το μικτό περιθώριο 
κέρδους να είναι μεγαλύτερο του αντίστοιχου περιθω-
ρίου προ της 1ης Σεπτεμβρίου 2020, για τα ως άνω προ-
ϊόντα και υπηρεσίες.».
Άρθρο 29
Παράταση προθεσμιών δημοσίων συμβάσεων
Η ισχύς της παρ. 1 του άρθρου εξηκοστού της από 
20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83) παρατείνεται έως την 31.12.2020.
Άρθρο 30
Επιχορήγηση αστικών μη κερδοσκοπικών εταιρειών των επιμελητηρίων - Παράταση προθεσμίας της παρ. 7 του άρθρου 96 του ν. 4497/2017
Το τρίτο εδάφιο της παρ.  7 του άρθρου 96 του 
ν. 4497/2017 (Α’ 171) αντικαθίσταται ως εξής: «Οι προθε-
σμίες της παρούσας παραγράφου, προκειμένου για επι-μελητήρια και αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες, των οποίων εκκρεμεί η εκτέλεση έργων ή άλλων προγραμ-
μάτων, παρατείνονται αναδρομικά από την 31η.12.2019 
έως το πέρας αυτών των έργων ή προγραμμάτων, οπότε 
και θα επέλθει η λύση αυτών των εταιρειών, σύμφωνα 
με το άρθρο 238 του ν. 4610/2019 (Α’ 70). Η παράταση αυτή σε κάθε περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει την 31η.12.2021.».
Άρθρο 31
Σύσταση δικαιώματος επιφάνειας με αντάλλαγμα υπέρ της εταιρείας «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ Thess-lNTEC Α.Ε.» - Τροποποίηση του άρθρου 18 του v. 4690/2020
Η παρ. 2 του άρθρου 18 του ν. 4690/2020 (Α’ 104) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«2. Για την επίτευξη του σκοπού της παρούσας μετα-
βίβασης, η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε. υπο-
χρεούται εντός έξι (6) μηνών από την καταχώριση του 
σχετικού εγγραπτέου δικαιώματος στο Κτηματολογικό 
Γ ραφείο Καλαμαριάς, να προβεί στη σύσταση δικαιώ-
ματος επιφάνειας για ενενήντα εννέα (99) έτη, υπέρ της 
εταιρείας «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ 
ΠΑΡΚΟΥ Thess-lNTEC Α.Ε.», προκειμένου να λάβει χώρα 
η ανέγερση των αναγκαίων κτισμάτων, υποδομών και 
εγκαταστάσεων στο ακίνητο της «Α.Ζ.Κ. Α.Ε.» που μετα-βιβάζεται με το παρόν, σύμφωνα πάντοτε με τον σκοπό της παρούσας μεταβίβασης. Η σύσταση θα λάβει χώρα 
με την κατάρτιση σχετικής σύμβασης μεταξύ των δύο 
ανωνύμων εταιρειών, στην οποία θα προβλέπεται η κα-
ταβολή εδαφονομίου προς την «Α.Ζ.Κ. Α.Ε.», οριζόμενου 
σε ποσοστό 0,75% επί των ετησίων μισθωμάτων που θα 
αφορούν σε μακροχρόνιες μισθώσεις κτιριακών εγκατα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11298 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
στάσεων και επί των εδαφονομίων, που θα εισπράττει 
η «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ 
Thess-lNTEC Α.Ε.» από τρίτους, οι οποίοι θα εγκαταστα-
θούν στο ακίνητο. Το αναφερόμενο στην παρ. 1 ακίνητο, 
από τη σύσταση του δικαιώματος επιφανείας του υπέρ 
της εταιρείας «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ 
ΠΑΡΚΟΥ Thess-lNTEC Α.Ε.», εξαιρείται του ειδικού νομο-
θετικού καθεστώτος που αφορά στα ακίνητα ιδιοκτη-
σίας της «Α.Ζ.Κ. Α.Ε.», ιδίως όσον αφορά τις διατάξεις 
περί Θυλάκων Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων 
(Θ.Υ.Κ.Δ.), σύμφωνα με το άρθρο 11 του ν. 3489/2006, 
μισθώσεων ακινήτων και οποιωνδήποτε κανονισμών 
λειτουργίας της «Α.Ζ.Κ. Α.Ε». Για τη σύσταση, μεταβίβαση, 
λήξη και απόσβεση του δικαιώματος επιφάνειας επί του 
συνόλου της έκτασης του ακινήτου, καθώς και για τη 
ρύθμιση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του κυρίου 
και του επιφανειούχου, εφαρμόζονται οι διατάξεις των 
άρθρων 18 έως 26 του ν. 3986/2011 (Α’ 152). Μετά την 
πάροδο της διάρκειας του δικαιώματος επιφάνειας, η 
χρήση και εκμετάλλευση του ακινήτου της παρ. 1, μετά 
των επ’ αυτού κτιριακών εγκαταστάσεων και υποδομών, 
που θα έχουν ανεγερθεί επ’ αυτού, περιέρχεται αυτοδι-
καίως και χωρίς αντάλλαγμα προς οποιοδήποτε τρίτο 
φυσικό ή νομικό πρόσωπο που κατείχε δικαίωμα επι-
φάνειας, στη διοίκηση, διαχείριση και εκμετάλλευση της 
«Α.Ζ.Κ. Α.Ε.», η οποία υποχρε ούται να συνεχίσει τη λει-
τουργία του Διεθνούς Τεχνολογικού Πάρκου 4ης γενιάς 
στη Θεσσαλονίκη, απαγορευομένης της τροποποίησης του σκοπού της μεταβίβασης και του προορισμού του 
ακινήτου.».
Άρθρο 32
Προδικασία χαρακτηρισμού επένδυσης ως Στρατηγικής - Τροποποίηση του άρθρου 17 του ν. 4608/2019
Προστίθεται παρ. 3 στο άρθρο 17 του ν. 4608/2019, 
το οποίο αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«Άρθρο 17
Προδικασία χαρακτηρισμού επένδυσης ως Στρατηγικής
1. Μέσα σε προθεσμία σαράντα πέντε (45) ημερο-
λογιακών ημερών από την ημερομηνία κατάθεσης 
του φακέλου της επενδυτικής πρότασης, η «Ελληνική 
Εταιρεία Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.» 
αξιολογεί και γνωμοδοτεί σχετικά με την πλήρωση των 
κριτηρίων του άρθρου 10, την πληρότητα του φακέ-
λου και των απαιτούμενων στοιχείων και εγγράφων 
του άρθρου 16, τη σκοπιμότητα ένταξης της επένδυ-
σης στη διαδικασία Στρατηγικών Επενδύσεων και τις 
αντισταθμιστικές ωφέλειες, που παρέχει ο επενδυτικός 
φορέας. Μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της 
επενδυτικής πρότασης, η «Ελληνική Εταιρεία Επενδύ-
σεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.» αναρτά τα βασικά 
στοιχεία του φακέλου και μία επιτελική σύνοψη της 
επενδυτικής πρότασης σε κατάλληλα διαμορφωμένη 
πλατφόρμα στον ιστότοπό της και καλεί σε δημόσια 
διαβούλευση το κοινό και τους συναρμοδίους φορείς. 
Η διαβούλευση διενεργείται για δεκαπέντε (15) ημερο-λογιακές ημέρες. Η διαδικασία της διαβούλευσης δεν 
είναι υποχρεωτική σε περιπτώσεις υλοποίησης επεν-
δυτικών προτάσεων εντός Οργανωμένων Υποδοχέων 
Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων 
της παρ. 4 του άρθρου 41 του ν. 3982/2011 (Α’ 143), ενώ 
παραμένει υποχρεωτική για τα επιχειρηματικά πάρκα. 
Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης αναλύονται και 
λαμβάνονται υπόψη για τη διαμόρφωση της τελικής 
γνωμοδότησης της «Ελληνικής Εταιρείας Επενδύσεων 
και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.».
2. Η γνωμοδότηση και τα λοιπά στοιχεία του εισηγη-
τικού φακέλου της επενδυτικής πρότασης διαβιβάζο-
νται στη Γενική Γ ραμματεία Στρατηγικών και Ιδιωτικών 
Επενδύσεων (Γ .Γ .Σ.Ι.Ε.) του Υπουργείου Οικονομίας και 
Ανάπτυξης, η οποία διαβιβάζει περαιτέρω τον εισηγη-
τικό φάκελο της επενδυτικής πρότασης στη Σ.Ε.Σ.Ε. και προετοιμάζει την οικεία συνεδρίαση της Δ.Ε.Σ.Ε.
3. Για τις υποβληθείσες επενδυτικές προτάσεις, των 
οποίων οι φορείς επένδυσης αιτούνται ενισχύσεων για έργα έρευνας και ανάπτυξης, κατ’ εφαρμογή της περ. β’ 
της παρ. 1 του άρθρου 14, η «Ελληνική Εταιρεία Επεν-
δύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.» διαβιβάζει την 
επιτελική σύνοψη της επενδυτικής πρότασης, τη μελέ-
τη αγοράς και τα ειδικά εμπορικά χαρακτηριστικά του 
παραγόμενου προϊόντος, καθώς και την τεκμηρίωση 
του φορέα της επένδυσης σχετικά με την τεχνολογική 
ή ερευνητική και την καινοτομική υφή της, στη Γενική 
Γ ραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας η οποία εντός τρι-
ών (3) ημερών απαντά για τη δυνατότητα ανάθεσης ή 
μη σε εμπειρογνώμονες από το Μητρώο Πιστοποιητών - 
Αξιολογητών/ΜΠΑ, που τηρείται στη Γ .Γ .Ε.Τ.
Στην ίδια ως άνω προθεσμία εκδίδεται η απόφαση 
του Γενικού Γ ραμματέα Έρευνας και Τεχνολογίας, με την 
οποία η επενδυτική πρόταση ανατίθεται σε έναν εμπει-
ρογνώμονα του Μητρώου Πιστοποιητών - Αξιολογητών, 
που τηρείται στη Γ .Γ .Ε.Τ., εξειδικευμένο στον συγκεκρι-
μένο τομέα της αξιολογούμενης επενδυτικής πρότασης, 
προκειμένου να γνωμοδοτήσει ως προς την πλήρωση ή 
μη των προυποθέσεων των άρθρων 6 και 25 του Κανονι-
σμού (ΕΕ) 651/2014. Η απόφαση του Γενικού Γ ραμματέα 
Έρευνας και Τεχνολογίας κοινοποιείται στην «Ελληνική 
Εταιρεία Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.», 
η οποία εντός εικοσιτεσσάρων (24) ωρών διαβιβάζει 
πλήρη φάκελο με την επενδυτική πρόταση στη Γ .Γ .Ε.Τ.
Ο εμπειρογνώμονας συντάσσει εισήγηση, την οποία 
υποβάλλει στο Τμήμα Καινοτομίας της Διεύθυνσης Υπο-
στήριξης Δράσεων Έρευνας και Καινοτομίας της Γ .Γ .Ε.Τ.
Εντός προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερών από την 
απόφαση ανάθεσης, η Γ .Γ .Ε.Τ. υποχρεούται να διαβιβάσει 
τη γνώμη της, δια της εισηγήσεως του ως άνω εμπειρο-γνώμονα, καθώς και να επιστρέψει πλήρη τον εισηγητι-
κό φάκελο της επενδυτικής πρότασης στην «Ελληνική 
Εταιρεία Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.». 
Σε περίπτωση άρνησης ή αδυναμίας της για τη σύντα-
ξη σχετικής γνώμης ή παρόδου άπρακτης της ως άνω 
προθεσμίας των τριών (3) ημερών, η «Ελληνική Εταιρεία 
Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε.» δύναται να επιλέγει η ίδια διακεκριμένους επιστήμονες της ημεδα-πής ή της αλλοδαπής.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11299 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
ΜΕΡΟΣ Ζ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
Άρθρο 33
Επέκταση της μείωσης μισθώματος επαγγελματικών μισθώσεων, μισθώσεων κύριας κατοικίας, μισθώσεων εξαρτημένων μελών-φοιτητών και μισθώσεων ναυτικών
1. Η παρ. 6 του άρθρου δεύτερου της από 20.3.2020 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυ-ρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83), αντικα-θίσταται ως εξής:
«6. Ο μισθωτής επαγγελματικής μίσθωσης προς 
εγκατάσταση επιχείρησης, η οποία πλήττεται οικονο-
μικά λόγω της εμφάνισης και διάδοσης του κορωνοϊού 
COVID-19 δύναται να απαλλαγεί από την υποχρέωση 
καταβολής μέρους του συνολικού μισθώματος, το 
οποίο δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το 30% του 
συνολικού μισθώματος για τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 2020, κατά παρέκκλιση των κείμενων διατά-
ξεων περί μισθώσεων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο 
δεύτερο και το τρίτο εδάφιο της παρ. 1 και με την επι-
φύλαξη των οριζομένων στην παρ. 7. Για την εφαρμο-
γή της παρούσας απαιτείται σχετική συμφωνία μεταξύ του εκμισθωτή και του μισθωτή, οι οποίοι υποβάλλουν 
ηλεκτρονικά δήλωση στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων 
Εσόδων (ΑΑΔΕ) και καταβολή του μειωμένου τουλάχι-
στον κατά 30% μισθώματος εντός των συμφωνημένων 
ή συνηθισμένων προθεσμιών, σύμφωνα με το άρθρο 
595 του Αστικού Κώδικα. Με απόφαση του Υπουργού 
Οικονομικών, μετά από εισήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, 
προσδιορίζονται οι πληγείσες επιχειρήσεις του πρώτου εδαφίου ανά κλάδο και ανά μήνα, καθώς και κάθε άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος. 
Με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ καθορίζονται ο 
τρόπος, ο χρόνος, καθώς και κάθε ειδικότερο θέμα για 
την υποβολή της δήλωσης της παρούσας. Τα οριζόμενα 
στην παρούσα ισχύουν, για τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 2020 και για τις συμβάσεις μίσθωσης κύριας 
κατοικίας, στις οποίες μισθωτής είναι εργαζόμενος ή 
σύζυγος ή το έτερο μέρος συμφώνου συμβίωσης εργα-
ζομένου σε επιχείρηση του πρώτου εδαφίου, του οποίου 
έχει ανασταλεί προσωρινά η σύμβαση εργασίας λόγω 
των μέτρων αποφυγής της διασποράς του κορωνοϊού 
COVID-19, τηρουμένων των προϋποθέσεων της παρ. 2 
και με την επιφύλαξη των οριζομένων στις επόμενες 
παραγράφους.».
2. Στο δεύτερο άρθρο της από 20.3.2020 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με το 
άρθρο 1 του ν. 4683/2020, προστίθενται παρ. 7, 8 και 
9 ως εξής:
«7. Ο μισθωτής επαγγελματικής μίσθωσης προς 
εγκατάσταση επιχείρησης, η οποία εδρεύει ή έχει υπο-
κατάστημα σε περιφερειακή ενότητα, η οποία εντά-
χθηκε για τουλάχιστον δεκατέσσερις (14) ημέρες κατά 
τον μήνα Οκτώβριο 2020 σε επιδημιολογικό επίπεδο 
«πολύ υψηλό», σύμφωνα με την υπό στοιχεία Δ1α/Γ .Π. 
οικ.64450/11.10.2020 κοινή υπουργική απόφαση 
(Β’ 4484), και για την οποία έχουν ληφθεί ειδικά και έκτα-κτα μέτρα περί αναστολής ή προσωρινής απαγόρευσης 
λειτουργίας για προληπτικούς ή κατασταλτικούς λόγους 
που σχετίζονται με τον κορωνοϊό COVID-19 ή η οποία 
πλήττεται οικονομικά λόγω της διάδοσης του κορωνο-
ϊού COVID-19, απαλλάσσεται από την υποχρέωση κα-
ταβολής του 40% του συνολικού μισθώματος για τον 
μήνα Οκτώβριο 2020, κατά παρέκκλιση των κείμενων 
διατάξεων περί μισθώσεων, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στο δεύτερο και τρίτο εδάφιο της παρ. 1. Με απόφαση 
του Υπουργού Οικονομικών, μετά από εισήγηση του Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων 
(ΑΑΔΕ), προσδιορίζονται οι πληγείσες επιχειρήσεις των 
προηγούμενων εδαφίων ανά περιφερειακή ενότητα και 
ανά κλάδο, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια 
για την εφαρμογή του παρόντος. Τα οριζόμενα στην πα-
ρούσα ισχύουν και για τις συμβάσεις μίσθωσης κύριας 
κατοικίας, στις οποίες μισθωτής είναι εργαζόμενος ή 
σύζυγος ή το έτερο μέρος συμφώνου συμβίωσης εργα-
ζόμενου σε επιχείρηση του πρώτου εδαφίου του οποίου 
έχει ανασταλεί προσωρινά η σύμβαση εργασίας λόγω 
των μέτρων αποφυγής της διασποράς του κορωνοϊού 
COVID-19, τηρουμένων και των λοιπών προϋποθέσεων της παρ. 2.
8.α. Ο μισθωτής επαγγελματικής μίσθωσης προς εγκα-
τάσταση επιχείρησης η οποία εδρεύει ή έχει υποκατά-
στημα σε περιφερειακή ενότητα, η οποία εντάσσεται σε 
επιδημιολογικό επίπεδο αυξημένου κινδύνου, ή σε περι-
φερειακή ενότητα για την οποία έχουν εκδοθεί έκτακτα μέτρα προστασίας δημόσιας υγείας κατ’ εφαρμογή κα-
νονιστικής πράξης και για την οποία έχουν ληφθεί ειδικά 
και έκτακτα μέτρα περί αναστολής ή προσωρινής απαγό-
ρευσης λειτουργίας για προληπτικούς ή κατασταλτικούς 
λόγους που σχετίζονται με τον κορωνοϊό COVID-19 ή 
η οποία πλήττεται οικονομικά λόγω της διάδοσης του 
κορωνοϊού COVID-19, απαλλάσσεται από την υποχρέ-
ωση καταβολής του 40% του συνολικού μισθώματος 
αρχής γενομένης από τον μήνα Νοέμβριο 2020, κατά 
παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων περί μισθώσεων, 
σύμφωνα με τα οριζόμενα στο δεύτερο και τρίτο εδάφιο 
της παρ. 1. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, 
μετά από εισήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, προσδιο-
ρίζονται οι πληγείσες επιχειρήσεις των προηγούμενων 
εδαφίων ανά Περιφερειακή Ενότη τα, ανά κλάδο και ανά 
μήνα, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για 
την εφαρμογή του παρόντος.
β. Τα οριζόμενα στην περ.  α’ ισχύουν και για τις 
συμβάσεις μίσθωσης κύριας κατοικίας, στις οποίες 
μισθωτής είναι εργαζόμενος ή σύζυγος ή το έτερο μέ-ρος συμφώνου συμβίωσης του οποίου έχει ανασταλεί 
προσωρινά η σύμβαση εργασίας λόγω των μέτρων 
αποφυγής της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, 
ανεξαρτήτως του επιδημιολογικού επιπέδου της πε-
ριφερειακής ενότητας στην οποία εδρεύει ή έχει υπο-κατάστημα η επιχείρηση.
9. Για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος νο-
ούνται ως επαγγελματικές και οι μισθώσεις προς εγκατά-
σταση κυλικείων ή αναψυκτηρίων και λοιπών επιχειρή-
σεων που λειτουργούν εντός χώρων, που ανήκουν κατά 
κυριότητα ή χρήση σε δημόσιες υπηρεσίες Υπουργείων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11300 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
ή υπεκμισθώνονται από αυτές, καθώς και εντός κτιρίων 
που στεγάζουν υπηρεσίες αυτών.».
3. Η παρ. 4 του άρθρου 3 του ν. 4684/2020 (Α’ 86) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«4. Τα οριζόμενα στην παρ. 1 δύνανται να ισχύουν για 
τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο 2020, εφόσον ένας 
τουλάχιστον γονέας είναι εργαζόμενος σε επιχείρηση της 
παρ. 6 του άρθρου δεύτερου της από 20.3.2020 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθηκε 
με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83), και του οποίου 
έχει ανασταλεί προσωρινά η σύμβαση εργασίας λόγω 
των μέτρων αποφυγής της διασποράς του κορωνοϊού 
COVID-19, όπως αυτές προσδιορίζονται ανά κλάδο και 
μήνα με την απόφαση της παρ. 6 του ίδιου άρθρου, 
και του οποίου έχει ανασταλεί προσωρινά η σύμβαση 
εργασίας λόγω των μέτρων αποφυγής της διασποράς 
του κορωνοϊού COVID-19, τηρουμένων και των λοιπών 
προϋποθέσεων της παρ. 2 του ίδιου άρθρου. Η απαλλαγή 
από την καταβολή μέρους του συνολικού μισθώματος, 
σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, δεν μπορεί να 
είναι μικρότερη από το 30% του συνολικού μισθώμα-
τος. Για την εφαρμογή της παρούσας απαιτείται σχετική 
συμφωνία μεταξύ του εκμισθωτή και του μισθωτή, οι 
οποίοι υποβάλλουν ηλεκτρονικά δήλωση στην Ανεξάρ-
τητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), και καταβολή του 
μειωμένου τουλάχιστον κατά 30% μισθώματος εντός των 
συμφωνημένων ή συνηθισμένων προθεσμιών, σύμφωνα 
με το άρθρο 595 του Αστικού Κώδικα. Με απόφαση του 
Διοικητή της ΑΑΔΕ καθορίζονται ο τρόπος, ο χρόνος, 
καθώς και κάθε ειδικότερο θέμα για την υποβολή της 
δήλωσης του παρόντος.».
4. Στο άρθρο 3 του ν. 4684/2020 προστίθενται παρ. 5 
και 6 ως εξής:
«5. Τα οριζόμενα στην παρ. 1 ισχύουν για τον μήνα 
Οκτώβριο 2020, εφόσον ένας τουλάχιστον γονέας εί-
ναι εργαζόμενος σε επιχείρηση της παρ. 7 του άρθρου 
δεύτερου της από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Πε-
ριεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 
του ν. 4683/2020 (Α’ 83), και του οποίου έχει αναστα-
λεί προσωρινά η σύμβαση εργασίας λόγω των μέτρων 
αποφυγής της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, 
τηρουμένων και των λοιπών προϋποθέσεων της παρ. 2 
του άρθρου δεύτερου της από 20.3.2020 Πράξης Νομο-
θετικού Περιεχομένου (Α’ 68).
6. Τα οριζόμενα στην παρ. 1 ισχύουν αρχής γενομένης 
από τον μήνα Νοέμβριο 2020, εφόσον ένας τουλάχιστον 
γονέας είναι εργαζόμενος της περ. β’ της παρ. 8 του άρ-
θρου δεύτερου της από 20.3.2020 Πράξης Νομοθετικού 
Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83), και του οποίου έχει ανασταλεί 
προσωρινά η σύμβαση εργασίας λόγω των μέτρων απο-
φυγής της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, ανεξαρ-
τήτως του επιδημιολογικού επιπέδου της περιφερειακής 
ενότητας στην οποία εδρεύει ή έχει υποκατάστημα η 
επιχείρηση.».
5. Η παρ. 4β του άρθρου εξηκοστού τρίτου της από 
30.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 75), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4684/2020, αντι-καθίσταται ως εξής:«4.β. Ναυτικοί των οποίων η σύμβαση ναυτολόγησης 
τελεί σε αναστολή σύμφωνα με την παρ. 2 ή σύζυγος 
ή το έτερο μέρος συμφώνου συμβίωσης δύνανται να 
απαλλάσσονται από την υποχρέωση καταβολής μέ-
ρους του συνολικού μισθώματος κύριας κατοικίας, το οποίο δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το 30% του συνολικού μισθώματος, για τον μήνα Οκτώβριο 2020, 
κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων περί μισθώ-
σεων. Για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου 
απαιτείται σχετική συμφωνία μεταξύ του εκμισθωτή 
και του μισθωτή, οι οποίοι υποβάλλουν ηλεκτρονικά 
δήλωση στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), και καταβολή του μειωμένου τουλάχιστον 
κατά 30% μισθώματος εντός των συμφωνημένων ή 
συνηθισμένων προθεσμιών, σύμφωνα με το άρθρο 
595 του Αστικού Κώδικα. Με απόφαση του Διοικητή 
της ΑΑΔΕ καθορίζονται ο τρόπος, ο χρόνος, καθώς και 
κάθε ειδικότερο θέμα για την υποβολή της δήλωσης 
της παρούσας.».
6. Στο εξηκοστό τρίτο άρθρο της από 30.03.2020 Πρά-
ξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 75), η οποία κυρώθη-
κε με το άρθρο 1 του ν. 4684/2020 προστίθεται παρ. 4γ ως εξής:
«4.γ. Ναυτικοί, των οποίων η σύμβαση ναυτολόγησης 
τελεί σε αναστολή σύμφωνα με την παρ. 2, ή σύζυγος ή 
το έτερο μέρος συμφώνου συμβίωσης απαλλάσσονται 
από την υποχρέωση καταβολής του 40% του συνολικού 
μισθώματος κύριας κατοικίας, αρχής γενομένης από τον 
μήνα Νοέμβριο 2020, για όσο χρόνο η σύμβαση ναυτο-
λόγησης εξακολουθεί να τελεί σε αναστολή, κατά παρέκ-
κλιση των κείμενων διατάξεων περί μισθώσεων. Με την 
απόφαση του δεύτερου εδαφίου της παρ. 4 ρυθμίζονται 
και τα θέματα εφαρμογής της παρούσας.».
Άρθρο 34
Καταβολή του ημίσεος της μείωσης των μισθωμάτων στους εκμισθωτές που εισπράττουν μειωμένο μίσθωμα κατά 40%
Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 13 του ν. 4690/2020 
(Α’ 104) προστίθενται εδάφια ως εξής:
«Στα ως άνω φυσικά πρόσωπα, τα οποία από τον 
μήνα Νοέμβριο και εφεξής, εισπράττουν μειωμένο 
μίσθωμα κατά 40%, σύμφωνα με διατάξεις στο πλαί-
σιο της αντιμετώπισης των επιπτώσεων του κορωνο-
ϊού COVID-19, αντί της έκπτωσης του προηγούμενου 
εδαφίου καταβάλλεται στον τραπεζικό λογαριασμό 
που έχει δηλωθεί στη δήλωση φόρου εισοδήματος 
της ΑΑΔΕ ποσό ίσο με το ήμισυ της μείωσης των μι-
σθωμάτων των μηνών αυτών σε βάρος των πιστώσε-ων του ΑΛΕ 2910601058 «Πιστώσεις για δράσεις που σχετίζονται με την υλοποίηση μέτρων αντιμετώπισης 
των αρνητικών συνεπειών του κορωνοϊού» του ΕΦ 1023-711-0000000 «Γενικές Κρατικές Δαπάνες» του 
Υπουργείου Οικονομικών. Με απόφαση του Υπουρ-
γού Οικονομικών, μετά από εισήγηση του Διοικητή της 
ΑΑΔΕ, δύναται να καθορίζονται οι ειδικότερες διαδικα-
στικές προϋποθέσεις, η διασταύρωση των στοιχείων, 
η διαδικασία καταβολής και κάθε άλλο θέμα για την 
εφαρμογή του παρόντος.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11301 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Άρθρο 35
Αναστολή προθεσμιών λήξης, εμφάνισης και πληρωμής αξιογράφων, ρυθμίσεις για την παροχή ευεργετήματος μη καταχώρησης αξιογράφων σε αρχεία δεδομένων οικονομικής 
συμπεριφοράς και αναστολή έκδοσης 
διαταγών πληρωμής
1.α) Από τη δημοσίευση του παρόντος και μέχρι την 
31η.12.2020, για τους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότη-
τας (ΚΑΔ) των επιχειρήσεων που, είτε έχουν αναστείλει 
τη δραστηριότητά τους κατ’ εφαρμογή κανονιστικών 
πράξεων της Διοίκησης είτε έχουν πληγεί δραστικά 
από την επιδημία του κορωνοϊού COVID-19, αναστέλ-
λονται οι προθεσμίες λήξης, εμφάνισης και πληρωμής 
οφειλόμενων από αυτές αξιογράφων κατά εβδομήντα 
πέντε (75) ημέρες από την αναγραφόμενη ημερομηνία 
επί εκάστου αξιογράφου. Ως πληγείσες επιχειρήσεις για 
την εφαρμογή του παρόντος θεωρούνται οι επιχειρήσεις 
οι οποίες εμφανίζουν μειωμένο κύκλο εργασιών κατά το 
διάστημα Απριλίου - Σεπτεμβρίου του έτους 2020 κατά 
ποσοστό μεγαλύτερο του 50% σε σχέση με τον κύκλο 
εργασιών του αντίστοιχου διαστήματος του έτους 2019. 
Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, μετά από ει-
σήγηση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, προσδιορίζονται ΚΑΔ 
επιχειρήσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας. Με όμοια απόφαση δύναται να μεταβάλλε-ται το ποσοστό του προηγούμενου εδαφίου, καθώς και να τροποποιείται το χρονικό διάστημα που λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του κύκλου εργασιών.
β) Τα οριζόμενα στην περ. α’ ισχύουν για τις επιταγές, 
τις συναλλαγματικές και τα γραμμάτια σε διαταγή, τα 
οποία πρέπει να διαβιβασθούν ηλεκτρονικά από όποιον 
έλκει δικαίωμα ή έχει υποχρέωση, όπως από τους εκ-
δότες ή αποδέκτες ή κομιστές τους, στα πιστωτικά 
ιδρύματα που λειτουργούν στην Ελλάδα με οποιαδή-
ποτε μορφή, περιλαμβανομένων των υποκαταστημάτων 
αλλοδαπών πιστωτικών ιδρυμάτων που εμπίπτουν στο 
πεδίο εφαρμογής του ν. 4621/2014 (Α’ 107), του Ταμείου 
Παρακαταθηκών και Δανείων, των ιδρυμάτων πληρω-
μών του ν. 4537/2018 (Α’ 84), των ιδρυμάτων ηλεκτρο-
νικού χρήματος του ν. 4021/2011 (Α’ 218), καθώς και των 
υποκαταστημάτων και των αντιπροσώπων ιδρυμάτων 
πληρωμών και ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος που εδρεύουν σε άλλα κράτη και λειτουργούν νόμιμα στην 
Ελλάδα, εντός έξι (6) εργάσιμων ημερών από την επό-
μενη της συμπερίληψης των συγκεκριμένων ΚΑΔ στις 
πληττόμενες επιχειρήσεις, σύμφωνα με το τρίτο εδάφιο 
της περ. α’ ή εντός έξι (6) εργάσιμων ημερών από την 
επομένη της δημοσίευσης της απόφασης του τέταρτου 
εδαφίου της περ. α’ . Η διαβίβαση και γνωστοποίηση 
των αξιογράφων, σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο πραγματοποιείται μέσω ειδικής σχετικής ηλεκτρονικής 
εφαρμογής των πιστωτικών ιδρυμάτων μέσω του συστή-
ματος πληρωμών της εταιρίας ΔΙΑΣ ΑΕ, η οποία λειτουρ-
γεί σύμφωνα με τις οδηγίες των πιστωτικών ιδρυμάτων, 
με σκοπό τη διευκόλυνση εφαρμογής της παρούσας 
και ιδίως τη διαβίβαση των αξιογράφων στα πιστωτικά 
ιδρύματα, προκειμένου να ισχύσει για αυτά η προβλε-
πόμενη στην περ. α’ αναστολή των προθεσμιών. Για τον σκοπό εφαρμογής της παρούσας τα πιστωτικά ιδρύματα 
δύνανται να λαμβάνουν τα απαιτούμενα στοιχεία από τη 
Φορολογική Διοίκηση.
γ) Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών δύναται 
να ορίζονται και άλλα αξιόγραφα, πλην των οριζομένων 
στην περ. β’ , για τα οποία έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του παρόντος και να ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτο-μέρεια για την εφαρμογή της παρούσας.
2. Κατά παρέκκλιση του δεύτερου και τρίτου εδαφίου 
της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 3259/2004 
(Α’ 149), αξιόγραφα οφειλόμενα από επιχειρήσεις που 
εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρ. 1, επί των οποί-
ων έχει βεβαιωθεί αδυναμία πληρωμής από την πληρώ-
τρια τράπεζα από την 6η.11.2020 έως τη δημοσίευση του 
παρόντος δεν καταχωρίζονται σε αρχεία δεδομένων οι-
κονομικής συμπεριφοράς, που τηρούνται από πιστωτικά 
και εν γένει χρηματοδοτικά ιδρύματα ή από φορείς που 
λειτουργούν νόμιμα χάριν αυτών, εάν αποδεδειγμένα 
εξοφληθούν εντός εβδομήντα πέντε (75) ημερών από 
τη σφράγιση ή τη λήξη τους. Αξιόγραφα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας, τα οποία δεν εξο-
φλήθηκαν και καταχωρίστηκαν σε αρχεία δεδομένων 
οικονομικής συμπεριφοράς, διαγράφονται από τη δημο-
σίευση του παρόντος και δεν καταχωρίζονται εκ νέου σε 
αυτά, εάν αποδεδειγμένα εξοφληθούν εντός εβδομήντα 
πέντε (75) ημερών από τη σφράγιση ή τη λήξη τους. Για 
τις απαιτήσεις που απορρέουν από τα αξιόγραφα της 
παρούσας, η έκδοση διαταγής πληρωμής, καθώς και η 
λήψη πάσης φύσεως μέτρων ή η διενέργεια πράξεων 
αναγκαστικής εκτέλεσης αναστέλλονται κατά εβδομή-
ντα πέντε (75) ημέρες από τη σφράγιση ή τη λήξη τους.
3.α) Παρατείνονται μέχρι και την 30η.4.2021 οι προθε-
σμίες καταβολής των βεβαιωμένων στις Δ.Ο.Υ./Ελεγκτικά 
Κέντρα οφειλών από δηλώσεις Φ.Π.Α. με ποσό φόρου 
προς καταβολή (χρεωστικές) που λήγουν ή έληξαν από 
1.11.2020 έως 30.11.2020, καθώς και οι προθεσμίες κα-
ταβολής Φ.Π.Α. που βεβαιώθηκαν ή θα βεβαιωθούν στις 
Δ.Ο.Υ/Ελεγκτικά Κέντρα βάσει εμπρόθεσμης υποβολής 
δηλώσεων Φ.Π.Α. με καταληκτική ημερομηνία υποβολής 
την 30η.11.2020 και την 31η.12.2020 για τους κομιστές αξιογράφων, οι οποίοι κατά την έκδοση της παρούσας 
δεν δραστηριοποιούνται σε ΚΑΔ των επιχειρήσεων που 
περιλαμβάνονται στην απόφαση της παρ. 1, εάν το σύ-
νολο της αξίας των αξιογράφων που αναστέλλονται, 
σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 1, είναι μεγαλύτερο του είκοσι τοις εκατό (20%) του μέσου μηνιαίου κύκλου συναλλαγών τους του αμέσως προηγούμενου φορολο-γικού έτους, όπως αυτός υπολογίζεται είτε με βάση τις 
συνολικές εκροές που έχουν πε ριληφθεί σε αρχικές και 
τροποποιητικές, εμπρόθεσμε ς ή εκπρόθεσμες δηλώ-
σεις Φ.Π.Α. είτε με βάση άλλες δηλώσεις από τις οποίες 
προκύπτει ο κύκλος εργασιών τους, αν δεν υποβάλλουν 
δηλώσεις Φ.Π.Α. Παρατείνεται η προθεσμία καταβολής 
των δόσεων Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου ρυθμίσεων και 
διευκολύνσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων 
οφειλών στις Δ.Ο.Υ./Ελεγκτικά Κέντρα των ανωτέρω προ-
σώπων. Η παραταθείσα κατά τα ανωτέρω δόση Νοεμ-
βρίου καταβάλλεται την τελευταία εργάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα της τελευταίας δόσης του προγράμμα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11302 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
τος ρύθμισης τμηματικής καταβολής και η παραταθείσα 
δόση Δεκεμβρίου καταβάλλεται έως την τελευταία ερ-
γάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα από την καταληκτική 
ημερομηνία καταβολής της πρώτης παραταθείσας. Από 
την εφαρμογή της παρούσας εξαιρούνται κομιστές που 
ανήκουν σε ΚΑΔ των επιχειρήσεων που παρουσιάζουν 
σημαντική αύξηση του κύκλου των συναλλαγών τους 
στη διάρκεια της κρίσης από την επιδημία του κορωνο-
ϊού COVID-19. Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών 
ορίζονται οι ΚΑΔ που παρουσιάζουν σημαντική αύξηση 
του κύκλου συναλλαγών τους στη διάρκεια της κρίσης 
από την επιδημία του κορωνοϊού COVID-19. Με όμοια 
απόφαση, που εκδίδεται ύστερα από εισήγηση του Δι-
οικητή της ΑΑΔΕ, καθορίζονται τα απαιτούμενα στοιχεία 
και δικαιολογητικά για την εφαρμογή της παρούσας, οι 
διαδικασίες αποστολής ή διαβίβασής τους στη Φορο-
λογική Διοίκηση από τους φορολογουμένους ή τρίτους, 
καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια τεχνικού ή 
διαδικαστικού χαρακτήρα.
β) Οι κομιστές αξιογράφων, οι οποίοι κατά τη δημο-
σίευση του παρόντος δεν δραστηριοποιούνται σε ΚΑΔ 
των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην απόφαση 
της παρ. 1, εάν το σύνολο της αξίας των αξιογράφων που 
αναστέλλονται, σύμφωνα με τη διαδικασία της παρ. 1, 
είναι μεγαλύτερο του πενήντα τοις εκατό (50%) του 
μέσου μηνιαίου κύκλου συναλλαγών τους του αμέσως 
προηγούμενου φορολογικού έτους, όπως αυτός υπο-
λογίζεται είτε με βάση τις συνολικές εκροές που έχουν 
περιληφθεί σε αρχικές και τροποποιητικές, εμπρόθεσμες 
ή εκπρόθεσμες δηλώσεις Φ.Π.Α. είτε με βάση άλλες δη-
λώσεις από τις οποίες προκύπτει ο κύκλος εργασιών 
τους, αν δεν υποβάλλουν δηλώσεις Φ.Π.Α., απολαμβά-
νουν κατά παρέκκλιση του δεύτερου και τρίτου εδαφίου 
της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 3259/2004, 
το ευεργέτημα της μη καταχώρισης των οφειλόμενων 
από αυτούς αξιογράφων σε αρχεία δεδομένων οικονο-
μικής συμπεριφοράς που τηρούνται από τα πιστωτικά 
και εν γένει χρηματοδοτικά ιδρύματα ή από φορείς που 
λειτουργούν νόμιμα χάριν αυτών, εάν αποδεδειγμένα 
εξοφλήσουν εντός εβδομήντα πέντε (75) ημερών από τη 
σφράγιση ή τη λήξη τους, αξιόγραφα τα οποία οφείλουν 
και για τα οποία έχει βεβαιωθεί ή πρόκειται να βεβαιω-
θεί αδυναμία πληρωμής από την πληρώτρια τράπεζα 
από την 6η.11.2020 έως την 31η.12.2020. Αξιόγραφα 
που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας, τα 
οποία δεν εξοφλήθηκαν και καταχωρίστηκαν σε αρχεία 
δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς, διαγράφονται 
από τη δημοσίευση του παρόντος και δεν καταχωρίζο-
νται εκ νέου σε αυτά, εάν αποδεδειγμένα εξοφληθούν 
εντός εβδομήντα πέντε (75) ημερών από τη σφράγιση ή τη λήξη τους. Από την εφαρμογή της παρούσας εξαι-ρούνται κομιστές που ανήκουν σε ΚΑΔ των επιχειρήσε-
ων που παρουσιάζουν σημαντική αύξηση του κύκλου 
των συναλλαγών τους στη διάρκεια της κρίσης από την 
επιδημία του κορωνοϊού COVID-19. Για την εφαρμογή 
της παρούσας οι κομιστές των αξιογράφων λαμβάνουν 
σχετική βεβαίωση από τη Φορολογική Διοίκηση, σχετικά 
με το μέσο μηνιαίο κύκλο συναλλαγών τους του αμέσως 
προηγούμενου φορολογικού έτους.4. Οι διατάξεις των παρ. 1 έως και 3 δεν εμποδίζουν τον 
υπόχρεο να χορηγήσει εντολή πληρωμής του αξιογρά-
φου προς τα πιστωτικά ιδρύματα της περ. β’ της παρ. 1 ή 
τον υπόχρεο και τον δικαιούχο να συμφωνήσουν μεταξύ 
τους την απευθείας πληρωμή του αξιογράφου από τον 
υπόχρεο στον δικαιούχο στην αρχικά αναγραφόμενη 
ημερομηνία λήξης. Με απόφαση του Υπουργού Οικο-
νομικών δύναται να ρυθμίζεται κάθε αναγκαίο, διαδι-
καστικό και τεχνικό ζήτημα, καθώς και κάθε αναγκαία 
λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παρούσας.
5. Οι προθεσμίες των παρ. 1, 2 και 3 του άρθρου 297 
του ν. 4738/2020 (Α’ 207) παρατείνονται έως την 30ή 
Απριλίου 2021 και οι παρ. 1, 2 και 3 διαμορφώνονται 
ως εξής:
«1. Η προθεσμία της 30ής Σεπτεμβρίου 2020 για την 
εξόφληση των αξιογράφων της περ. α’ της παρ. 2 του 
έβδομου άρθρου της από 22.8.2020 Πράξης Νομοθε-
τικού Περιεχομένου (Α’ 161), η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4722/2020 (Α’ 177), παρατείνεται έως τις 30 Απριλίου 2021. Μέχρι την ημερομηνία της παρούσας αναστέλλο-
νται η έκδοση διαταγής πληρωμής, καθώς και η λήψη 
πάσης φύσεως μέτρων ή η διενέργεια πράξεων αναγκα-
στικής εκτέλεσης.
2. Η προθεσμία της 31ης Οκτωβρίου 2020 για την εξό-
φληση των αξιογράφων της περ. β’ της παρ. 2 του έβδο-
μου άρθρου της από 22.8.2020 Πράξης Νομοθετικού 
Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4722/2020, 
παρατείνεται έως τις 30 Απριλίου 2021. Μέχρι την ημερο-
μηνία της παρούσας αναστέλλονται η έκδοση διαταγής πληρωμής, καθώς και η λήψη πάσης φύσεως μέτρων ή η διενέργεια πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης.
3. Η προθεσμία της 31ης Οκτωβρίου 2020 για την εξό-
φληση των αξιογράφων της περ. γ’ της παρ. 2 του έβδο-
μου άρθρου της από 22.8.2020 Πράξης Νομοθετικού 
Περιεχομένου, η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4722/2020, 
παρατείνεται έως τις 30 Απριλίου 2021. Μέχρι την ημερο-
μηνία της παρούσας αναστέλλονται η έκδοση διαταγής 
πληρωμής, καθώς και η λήψη πάσης φύσεως μέτρων ή 
η διενέργεια πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης.».
6. Η προθεσμία της παρ. 3.α. του έβδομου άρθρου 
της από 22.8.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου 
(Α’ 161), η οποία κυρώθηκε με τον ν. 4722/2020 (Α’ 177), 
όπως προστέθηκε με το άρθρο 297 του ν. 4738/2020 
(Α’ 207) παρατείνεται έως τις 30 Απριλίου 2021 και η 
παρ. 3.α. διαμορφώνεται ως εξής:
«3.α. Κατά παρέκκλιση του δεύτερου και τρίτου εδαφί-
ου της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 40 του ν. 3259/2004 (Α’ 149), αξιόγραφα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής 
της παρ. 3, επί των οποίων έχει βεβαιωθεί ή πρόκειται να βε-
βαιωθεί αδυναμία πληρωμής από την πληρώτρια τράπεζα 
από την 1η Νοεμβρίου 2020, δεν καταχωρούνται σε αρχεία 
δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς, που τηρούνται 
από τα πιστωτικά και εν γένει χρηματοδοτικά ιδρύματα 
ή από φορείς που λειτουργούν νόμιμα χάριν αυτών, εάν 
αποδεδειγμένα εξοφληθούν έως τις 30 Απριλίου 2021. Για τις απαιτήσεις που απορρέουν από τα αξιόγραφα της πα-
ρούσας, η έκδοση διαταγής πληρωμής, καθώς και η λήψη 
πάσης φύσεως μέτρων ή η διενέργεια πράξεων αναγκαστι-
κής εκτέλεσης αναστέλλονται έως τις 30 Απριλίου 2021.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11303 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Άρθρο 36
Ρυθμίσεις για μισθώσεις τουριστικών καταλυμάτων που αφορούν αποκλειστικά την προσωρινή διαμονή φυσικών προσώπων στο πλαίσιο αντιμετώπισης του κινδύνου μετάδοσης του COVID-19
Τα ποσά της αποζημίωσης που προέρχονται από τη μί-
σθωση τουριστικών καταλυμάτων, προκειμένου να χρη-
σιμοποιηθούν αποκλειστικά για την προσωρινή διαμο-νή φυσικών προσώπων στο πλαίσιο αντιμετώπισης του κινδύνου μετάδοσης του COVID-19 και καταβάλλονται 
δυνάμει της υπ’ αρ. 8825/12.6.2020 κοινής απόφασης 
των Υπουργών Οικονομικών και Τουρισμού (Β’ 2270), 
και τα ποσά της έκτακτης επιδότησης που χορηγείται 
ως αποζημίωση, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 
111 του ν. 4714/2020 (Α’ 148), στις εταιρείες Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε. 
και ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε., καθώς και στα τουριστικά γραφεία 
και τις τουριστικές επιχειρήσεις οδικών μεταφορών, που 
διαθέτουν ειδικά τουριστικά λεωφορεία δημόσιας χρή-σης, είναι αφορολόγητα, μη εφαρμοζομένης της παρ. 1 του άρθρου 47 του ν. 4172/2013 (Α’ 167) σε περίπτωση 
διανομής ή κεφαλαιοποίησής τους, ανεκχώρητα και ακα-
τάσχετα στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκ-κλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, δεν υπόκεινται 
σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, δεν δεσμεύ-
ονται και δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμένα χρέη προς τη Φορολογική Διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους 
δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα 
πιστωτικά ιδρύματα. Εξαιρούνται της εφαρμογής του 
παρόντος ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τη Φορολογική 
Διοίκηση και τα ασφαλιστικά ταμεία που δεν έχουν υπα-
χθεί σε καθεστώς ρύθμισης τμηματικής καταβολής εν 
ισχύ ή σε δικαστικά επικυρωμένη συμφωνία εξυγίανσης 
και αποπληρώνονται βάσει αυτής.
Άρθρο 37
Τροποποίηση προθεσμίας καταβολής δόσεων για τις επιχειρήσεις τυχερών παιγνίων
1. Για τις οφειλές επιχειρήσεων τυχερών παιγνίων προς 
το Υπουργείο Οικονομικών, που έχουν ρυθμισθεί με τις 
υπ’ αρ. 1918/19.3.2012 (Β’ 1108), 3410/25.7.2014 (Β’ 2043) 
και Δ.Ο.Δ. Γ 4000084 ΕΞ 2017 (Β’  11) αποφάσεις του 
Υπουργού Οικονομικών, οι έξι (6) δόσεις, για τις οποίες 
έχει χορηγηθεί παράταση καταβολής και αναστολή εί-
σπραξης, σύμφωνα με το άρθρο όγδοο της από 1.5.2020 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 90) η οποία κυρώ-
θηκε με το άρθρο 2 του ν. 4690/2020 (Α’ 104), καθώς και οι 
υπολειπόμενες δέκα επτά (17) δόσεις του προγράμματος 
ρύθμισης, (συνολικά είκοσι τρείς (23) δόσεις), μετατρέ-πονται σε σαράντα έξι (46) δόσεις, πληρωτέες κατά την πρώτη εργάσιμη ημέρα κάθε μήνα από 1.1.2021.
2. Στις σαράντα έξι (46) νέες δόσεις κατανέμονται τυ-
χόν ανεξόφλητα υπόλοιπα ληξιπρόθεσμων δόσεων.
3. Σε περίπτωση αναστολής λειτουργίας των επιχει-
ρήσεων τυχερών παιγνίων της παρ. 1, στο πλαίσιο των 
μέτρων για τον περιορισμό της πανδημίας του κορωνο-
ϊού COVID-19, σε τοπικό ή γενικό επίπεδο, η προθεσμία 
καταβολής της τρέχουσας δόσης παρατείνεται ανάλογα 
μετά το πέρας της ρύθμισης και καταβάλλεται την πρώ-τη εργάσιμη ημέρα του επόμενου από την τελευταία 
δόση μήνα.
4. Κατά τα λοιπά ισχύουν οι όροι και οι προϋποθέσεις 
της ρύθμισης.
Άρθρο 38
Εξουσιοδότηση στον Υπουργό Οικονομικών για παράταση των προθεσμιών καταβολής δόσεων ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής σε εξαιρετικές περιπτώσεις
Στο άρθρο 8 του ν. 1284/1982 (Α’ 114) προστίθεται 
παρ. 2 και το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:
«1. Επιτρέπεται στον Υπουργό Οικονομικών σε εξαιρε-
τικές μόνον περιπτώσεις, όπως σεισμοί, πλημμύρες ή άλ-
λες θεομηνίες, καθυστερημένες αφίξεις μηχανογραφικών 
τριπλοτύπων εισπράξεως σε πολλούς φορολογούμενους, 
απεργίες, γενικά έκτακτα γεγονότα που δημιουργούν κω-
λύματα σε ομάδες φορολογουμένων να τακτοποιήσουν 
έγκαιρα τις οφειλές τους, να παρατείνει με απόφασή του 
τις προθεσμίες καταβολής χρεών προς το Δημόσιο και 
τρίτους που εισπράττονται από τα δημόσια ταμεία.
2. Στις εξαιρετικές περιπτώσεις της παρ. 1 επιτρέπε-
ται στον Υπουργό Οικονομικών με αποφάσεις του να 
παρατείνει τις προθεσμίες καταβολής δόσεων νομοθε-τικών ρυθμίσεων τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων 
οφειλών στη Φορολογική Διοίκηση και μετά το πέρας 
του προγράμματος ρύθμισης. Η πρώτη δόση της ρύθ-
μισης από εκείνες τις δόσεις για τις οποίες χορηγείται 
παράταση καταβολής, καταβάλλεται την τελευταία ερ-
γάσιμη ημέρα του επόμενου μήνα της τελευταίας δόσης 
του προγράμματος ρύθμισης τμηματικής καταβολής. Οι 
επόμενες παραταθείσες δόσεις καταβάλλονται έως την 
τελευταία εργάσιμη ημέρα των επόμενων μηνών από 
την καταληκτική ημερομηνία καταβολής της πρώτης 
παραταθείσας. Η συνολική διάρκεια για τις ρυθμίσεις 
αυτές παρατείνεται κατά τους μήνες της χορηγηθείσας παράτασης. Κατά τα λοιπά ισχύουν οι όροι και προϋπο-
θέσεις της εκάστοτε ρύθμισης τμηματικής καταβολής.».
Άρθρο 39Παράταση εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή Φ.Π.Α. έξι τοις εκατό (6%) σε συγκεκριμένα αγαθά που συνδέονται με την αντιμετώπιση της διασποράς του κορωνοϊού COVID-19
Η παρ. 2 του άρθρου πρώτου της από 20.3.2020 Πρά-
ξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 68), η οποία κυρώθη-
κε με το άρθρο 1 του ν. 4683/2020 (Α’ 83) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«2. Η παρ. 1 ισχύει έως και την 30η Απριλίου 2021.».
Άρθρο 40
Στελέχωση επιτροπών εκτίμησης και καταγραφής ζημιών για επιχορήγηση επιχειρήσεων μετά από θεομηνία
Η παρ. 7 του άρθρου 36 του ν. 2459/1997 (Α’ 17) τρο-
ποποιείται και διαμορφώνεται ως εξής:
«7. Η εκτίμηση και η καταγραφή των ζημιών σε επιχει-
ρήσεις που επλήγησαν από θεομηνίες, όπως αυτές ανα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11304 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
φέρονται στην παρ. 1, διενεργείται από τις αρμόδιες επι-
τροπές που συστήνονται κατά περίπτωση με απόφαση 
του Περιφερειάρχη. Αν το προσωπικό της περιφέρειας, 
το οποίο συμμετέχει στις ως άνω επιτροπές, δεν επαρκεί 
για την άμεση ολοκλήρωση των ενεργειών του προη-
γούμενου εδαφίου, ως μέλη της επιτροπής μπορούν 
να ορίζονται μόνιμοι και Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου 
Χρόνου (ΙΔΑΧ) υπάλληλοι υπηρεσιών του δημοσίου και 
του ευρύτερου δημόσιου τομέα, καθώς και μέλη του 
Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), του Οικονομι-
κού Επιμελητήριου Ελλάδος (ΟΕΕ) και του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤ.Ε.Ε.).».
Άρθρο 41
Παράταση εφαρμογής του μηχανισμού 
αυτόματης επιστροφής φαρμακευτικής δαπάνης - Τροποποίηση του άρθρου 25 του ν. 4549/2018
Το άρθρο 25 του ν. 4549/2018 (Α’ 105) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 25
Ρυθμίσεις για τον μηχανισμό αυτόματης 
επιστροφής
1. Ο μηχανισμός αυτόματης επιστροφής (clawback) 
του άρθρου 11 του ν. 4052/2012 (Α’ 41), της κατ’ εξουσι-οδότηση εκδοθείσας υπό στοιχεία Γ5/63587/2015 από-
φασης του Υπουργού Υγείας (Β’ 1803) και του άρθρου 
100 του ν. 4172/2013 (Α’ 167), εφαρμόζεται και στα έτη 
2019 έως 2024. Αρχικό έτος βάσης υπολογισμού για την 
πρώτη εφαρμογή του παρόντος είναι το 2018, και για 
καθένα από τα επόμενα έτη το εκάστοτε προηγούμενο 
έτος. Για το έτος 2019, η κατανομή των ορίων της φαρμα-
κευτικής δαπάνης, της νοσοκομειακής φαρμακευτικής 
δαπάνης των φαρμακείων του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., της δαπάνης 
για παρεχόμενες υπηρεσίες υγείας από τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ., 
καθώς και της νοσοκομειακής φαρμακευτικής δαπάνης 
των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ. και του ΓΝΘ Παπαγεωργίου 
ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας.
Ειδικά για τα έτη 2020-2022, τα όρια δαπανών του 
Ε.Ο.Π.Υ.Υ. έχουν ως εξής:
α) Φαρμακευτική δαπάνη ύψους 2.088 εκατομμυρίων 
ευρώ, εκ των οποίων 87 εκατομμύρια ευρώ για τη νοσο-
κομειακή φαρμακευτική δαπάνη των φαρμακείων του 
Ε.Ο.Π.Υ.Υ. (φάρμακα υψηλού κόστους του καταλόγου 1 Α της παρ. 2 του άρθρου 12 του ν. 3816/2010) και 2.001 
εκατομμύρια ευρώ για τη λοιπή φαρμακευτική δαπάνη 
του Ε.Ο.Π.Υ.Υ.
β) Δαπάνη υπηρεσιών υγείας ύψους 1.553 εκατομμυ-
ρίων ευρώ.
Ειδικά για τα έτη 2020-2022, το όριο της νοσοκομειακής 
φαρμακευτικής δαπάνης των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ. και 
του ΓΝΘ Παπαγεωργίου ορίζεται σε 528 εκατομμύρια ευρώ.
2. Για τα έτη 2023-2024, τα επιτρεπόμενα όρια δαπα-
νών για τη φαρμακευτική δαπάνη και τη δαπάνη υπη-
ρεσιών υγείας αναπροσαρμόζονται, αποκλειστικά βάσει 
της προβλεπόμενης κατ’ έτος μεταβολής του πραγμα-
τικού ΑΕΠ σε σταθερές τιμές, όπως αυτή απεικονίζεται 
στον προϋπολογισμό κάθε έτους. Η κατανομή των ορίων στις κατηγορίες δαπανών της νοσοκομειακής φαρμακευ-
τικής δαπάνης των φαρμακείων του Ε.Ο.Π.Υ.Υ. (φάρμακα 
υψηλού κόστους του καταλόγου 1Α της παρ. 2 του άρ-
θρου 12 του ν. 3816/2010), της λοιπής φαρμακευτικής δαπάνης του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., της δαπάνης υπηρεσιών υγείας 
του Ε.Ο.Π.Π.Υ. και της νοσοκομειακής φαρμακευτικής 
δαπάνης των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ. και του ΓΝΘ Πα-
παγεωργίου, εξειδικεύεται ετησίως με κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών και Υγείας.
Άρθρο 42
Εξόφληση από τον κρατικό προϋπολογισμό οφειλών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης προς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας
Οφειλές των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης του άρ-
θρου 14 παρ. 1 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) προς προμηθευ-
τές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες προκύπτουν από την 
εφαρμογή της παρ. 8 του άρθρου 58 του ν. 4075/2012 
(Α’ 89) και αφορούν λογαριασμούς κατανάλωσης ηλε-
κτρικής ενέργειας που εκδόθηκαν αποκλειστικά για 
τις χρήσεις 2018 και 2019, εξοφλούνται σε βάρος των 
πιστώσεων των ΑΛΕ 2420201002 «Δαπάνες πληρω-
μής οφειλών ηλεκτρικής ενέργειας φορέων Κεντρικής 
Διοίκησης (άρθρο 58 παρ.  8 του ν.  4075/2012)» και 
2390289002 «Έξοδα από εξόφληση υποχρεώσεων ηλε-κτρικής ενέργειας φορέων Γενικής Κυβέρνησης (άρθρο 58 παρ. 8 του ν. 4075/2012)» του Ειδικού Φορέα 1023-
711-0000000 «Γενικές Κρατικές Δαπάνες», με μεταφορά 
πιστώσεων από το αποθεματικό της παρ. 1 του άρθρου 
59 του ν. 4270/2014 (Α’ 143) του Προϋπολογισμού του 
οικονομικού έτους 2020 του Υπουργείου Οικονομικών, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης.
Άρθρο 43
Αναστολή πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης για τους πληγέντες από τον σεισμό της 30ής Οκτωβρίου 2020
Σε φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και νομικές 
οντότητες που έχουν πληγεί  στην Περιφερειακή Ενότητα 
Σάμου από τον σεισμό και τις συνεπακόλουθες πλημ-
μύρες της 30ής Οκτωβρίου 2020, αναστέλλεται, από 
τη δημοσίευση του παρόντος και έως τις 30.11.2021, 
η διενέργεια κάθε πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης επί 
της κινητής ή ακίνητης περιουσίας τους. Η αναστολή 
καταλαμβάνει ιδίως, αλλά όχι περιοριστικά, τη διενέργεια 
πλειστηριασμών, κατασχέσεων, αποβολών και προσωπι-
κών κρατήσεων. Κατά το χρονικό διάστημα του πρώτου 
εδαφίου, αναστέλλονται οι προθεσμίες άσκησης ενδίκων 
μέσων και βοηθημάτων που αφορούν σε εκκρεμείς δια-
δικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης.
ΜΕΡΟΣ Η’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ
Άρθρο 44
Πρόσληψη επικουρικού, ιατρικού, νοσηλευτικού και λοιπού βοηθητικού προσωπικού
Προστίθεται τρίτο εδάφιο στην παρ. 1 του εικοστού 
όγδοου άρθρου του ν. 4737/2020 (Α’ 204), η οποία δια-
μορφώνεται ως ακολούθως:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11305 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
«1. Για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών από την 
εμφάνιση και διασπορά του κορωνοϊού COVID-19 δύ-
ναται να προσλαμβάνεται έως την 31.12.2020, για ένα (1) έτος, με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομι-
κών και Υγείας, επικουρικό ιατρικό, νοσηλευτικό, λοιπό 
βοηθητικό και πάσης φύσεως προσωπικό, κατά παρέκ-
κλιση των κείμενων διατάξεων, στα στρατιωτικά νοσο-
κομεία, στο Νοσηλευτικό Ίδρυμα Μετοχικού Ταμείου 
Στρατού (Ν.Ι.Μ.Τ.Σ.), στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία 
της Χώρας, στα νοσοκομεία Αρεταίειο και Αιγινήτειο, 
στην Ανώνυμη Εταιρεία Μονάδων Υγείας (Α.Ε.Μ.Υ.), 
στα νοσοκομεία του Ε.Σ.Υ., στις δομές Πρωτοβάθμιας 
Φροντίδας Υγείας και στις αποκεντρωμένες διοικήσεις 
για την κάλυψη των αναγκών σε ιατρονοσηλευτικό και 
βοηθητικό προσωπικό των αε ροϋγειονομείων που λει-
τουργούν σε αυτές, χωρίς να απαιτούνται η έκδοση 
σχετικής έγκρισης της Επιτροπής της υπ’ αρ. 33/2006 
Πράξης Υπουργικού Συμβουλίου (Α’ 280) και η εκ των 
προτέρων ανάληψη δέσμευσης πίστωσης των φορέων. 
Η ισχύς της διάταξης αυτής άρχεται από 1.10.2020. Συμ-
βάσεις απασχόλησης ιατρικού, νοσηλευτικού και πάσης 
φύσεως λοιπού επικουρικού προσωπικού των φορέων 
της παρ. 2 του άρθρου 17 της από 11.3.2020 Πράξης 
Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 55), η οποία κυρώθη-
κε με το άρθρο 2 του ν. 4682/2020 (Α’ 76), καθώς και 
των φορέων του άρθρου δεκάτου της από 14.3.2020 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 64), η οποία 
κυρώθηκε με το άρθρο 3 του ν. 4682/2020, οι οποίες 
εγκρίθηκαν μέχρι και την 30η.9.2020 και έχουν συνα-
φθεί ή θα συναφθούν έως και την 31η.12.2020 είναι 
έγκυρες και οι αμοιβές τους καταβάλλονται κανονικά 
στους δικαιούχους.».
Άρθρο 45
Μετακίνηση προσωπικού - Τροποποίηση του άρθρου δεύτερου της από 25.2.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 42)
Η παρ. 5 του άρθρου δεύτερου της από 25.2.2020 
Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α’ 42), η οποία κυ-ρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4682/2020 (Α’ 76) και αντι-καταστάθηκε με το άρθρο 80 του ν. 4745/2020 (Α’ 214), αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«5. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται κίνδυνος δι-
ασποράς του κορωνοϊού COVID-19 και έως και την 
30η.6.2021, με απόφαση του Γενικού Γ ραμματέα Υπη-
ρεσιών Υγείας δύναται να εντάσσεται στο δυναμικό της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, των νοσοκομείων και 
κάθε οργανικής μονάδας του Εθνικού Συστήματος Υγεί-
ας, εθελοντικό ή συμβατικά ή αναγκαστικά διατιθέμενο 
ιατρικό, νοσηλευτικό και βοηθητικό προσωπικό από 
τον ιδιωτικό τομέα και να του ανατίθενται καθήκοντα 
για ορισμένο χρονικό διάστημα για την καταπολέμηση 
της έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας. Η ανάθεση των 
καθηκόντων του προσωπικού αυτού μπορεί να αφορά 
σε ιατρικά, νοσηλευτικά, ή βοηθητικά καθήκοντα, δια-
φορετικά της ειδίκευσής του, λόγω έκτακτης και επιτα-
κτικής ανάγκης συνδρομής στη δημόσια υγεία από την έξαρση του κορωνοϊού COVID-19. Για την απασχόληση 
του προσερχόμενου προς ανάληψη υπηρεσίας ιατρικού προσωπικού του ιδιωτικού τομέα, συνάπτεται ατομική 
σύμβαση απασχόλησης, με το ν Διοικητή της οικείας Υγει-
ονομικής Περιφέρειας. Στη σύμβαση αναφέρονται ρητά 
η διάρκεια απασχόλησης και οι όροι αποζημίωσης του 
ιδιώτη ιατρού, που καθορίζονται με την κοινή υπουργική 
απόφαση της παρ. 6, καθώς και ο συγκεκριμένος οργα-
νικός φορέας του Ε.Σ.Υ., στον οποίο ο ιδιώτης ιατρός 
παρέχει τις υπηρεσίες του. Η διάρκεια απασχόλησης του 
ανωτέρω ιατρικού προσωπικού δύναται να παρατείνεται 
για έξι (6) ακόμα μήνες από τη λήξη της και σε κάθε πε-
ρίπτωση όχι πέραν της 31ης.12.2021, με απόφαση του 
Υπουργού Υγείας, εφόσον εξακολουθούν να υφίστανται 
ανάγκες για την κάλυψη έκτακτων αναγκών του Εθνι-
κού Συστήματος Υγείας από τη διάδοση του κορωνοϊού 
COVID-19.».
Άρθρο 46
Απασχόληση συνταξιούχων ιατρών στο ΕΣΥ για την αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών από τη διάδοση του κορωνοϊού COVID-19
1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται κίνδυνος διασπο-
ράς του κορωνοϊού COVID-19 και έως και την 30η.6.2021, 
με απόφαση του Γενικού Γ ραμματέα Υπηρεσιών Υγεί-
ας δύναται να εντάσσονται στο δυναμικό της πρωτο-
βάθμιας φροντίδας υγείας, των νοσοκομείων και κάθε 
οργανικής μονάδας του Εθνικού Συστήματος Υγείας 
συνταξιούχοι ιατροί, των αναγκαίων ειδικοτήτων, και 
συγκεκριμένα παθολόγων, αναισθησιολόγων, καρδιο-
λόγων, πνευμονολόγων και γενικών ιατρών και να τους 
ανατίθενται καθήκοντα για ορισμένο χρονικό διάστημα 
για την καταπολέμηση της έκτακτης ανάγκης δημόσι-
ας υγείας. Για την απασχόληση του προσωπικού του 
προηγούμενου εδαφίου συνάπτεται ατομική σύμβαση απασχόλησης με τον Διοικητή της οικείας Υγειονομικής Περιφέρειας, για χρονικό διάστημα έως την 30η.6.2021. 
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υγείας καθορίζονται ο τρόπος αποζημίωσης, το ποσό, 
καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο ζήτημα. Η καταβολή 
της αποζημίωσης του προηγούμενου εδαφίου στους 
συνταξιούχους ιατρούς συνεπάγεται την καταβολή των 
ακαθάριστων συντάξεών τους, κύριων και επικουρικών, 
μειωμένων κατά 30%, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο 
άρθρο 27 του ν. 4670/2020 (Α’ 43). Εξαιρούνται του προ-
ηγουμένου εδαφίου οι συνταξιούχοι ιατροί των ειδικο-
τήτων του πρώτου εδαφίου που παρέχουν αποκλειστικά 
τις υπηρεσίες τους στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.
2. Η διάρκεια απασχόλησης του ανωτέρω προσωπι-
κού δύναται να παρατείνεται για ένα ακόμα εξάμηνο 
από τη λήξη της σύμβασης και πάντως όχι πέραν της 
31η.12.2021, με απόφαση του Υπουργού Υγείας, εφόσον 
εξακολουθούν να υφίστανται ανάγκες για την κάλυψη 
έκτακτων αναγκών του Εθνικού Συστήματος Υγείας από 
τη διάδοση του κορωνοϊού COVID-19.
Άρθρο 47
Υγειονομική κάλυψη ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων
1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται κίνδυνος δια-
σποράς από τον κορωνοϊό COVID-19 και έως και την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11306 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
28η.2.2021, ασθενείς που ανήκουν στις κατηγορίες των 
ανασφάλιστων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων των παρ. 1 και 2 του άρθρου 33 του ν. 4368/2016 (Α’ 21), και χρήζουν νοσηλείας, ανεξαρτήτως της φύσης της ασθέ-
νειας τους, δύνανται να μετακινούνται σε ιδιωτικές δομές 
υγείας με βεβαίωση του Προέδρου του Εθνικού Κέντρου 
Άμεσης Βοήθειας (Ε.Κ.Α.Β.) και να δικαιούνται νοσηλευ-
τικής και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, εφόσον 
υπάρχει αποδεδειγμένη αδυναμία νοσηλείας τους στις δημόσιες δομές υγείας.
2. Οι δαπάνες για τη νοσοκομειακή και ιατροφαρμακευ-
τική περίθαλψη των δικαιούχων της παρ. 1 καλύπτονται 
από την έκτακτη οικονομική ενίσχυση του Υπουργείου Υγείας, η οποία κατανέμεται στον Ε.Ο.Π.Υ.Υ., εφαρμοζό-
μενου αναλογικά του άρθρου 33 του ν. 4368/2016 (Α’ 21).
3. Η ισχύς του παρόντος άρχεται την 1η.9.2020.
Άρθρο 48
Ζητήματα δημοσίων συμβάσεων για κάλυψη εκτάκτων αναγκών σε εξοπλισμό νοσηλείας και παροχή υπηρεσιών
1. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται ο κίνδυνος 
διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, και έως και την 
28η.2.2021, η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «Ιν-
στιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας Α.Ε.» 
(ΙΦΕΤ Α.Ε.) δύναται, κατά παρέκκλιση όλων των κείμε-
νων εθνικών διατάξεων περί δημοσίων συμβάσεων, 
πλην αυτών που ενσωματώνουν ενωσιακό δίκαιο και 
των διατάξεων περί σκοπού της ΙΦΕΤ Α.Ε., να απευθύ-νει πρόσκληση για την αγορά ειδικού νοσοκομειακού 
εξοπλισμού για θεραπεία και νοσηλεία κρουσμάτων 
κορωνοϊού που ενδέχεται να χρήζουν νοσηλείας σε 
Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) ή σε μονάδες αυ-
ξημένης φροντίδας (ΜΑΦ) σε δημόσιες δομές υγείας για 
τη νοσηλεία κρουσμάτων κορωνοϊού. Ειδικός νοσοκο-μειακός εξοπλισμός που εμπίπτει στη διαδικασία προ-μήθειας του παρόντος ενόψει της ενεστώσας έκτακτης 
ανάγκης δημόσιας υγείας, είναι αναπνευστήρες, κλίνες 
νοσηλείας, πάγιος εξοπλισμός κλινών, μόνιτορ παρα-
κολούθησης ζωτικών ενδείξεων, κλειστά κυκλώματα 
αναρρόφησης και αναγκαία ιατροτεχνολογικά προϊόντα 
συνοδά προς τη λειτουργία αναπνευστήρων. Η πρό-
σκληση αναρτάται μέσω της ιστοσελίδας της εταιρείας για χρονικό διάστημα τριών (3) ημερών και δύναται να 
απευθύνεται σε κάθε επιχείρηση πώλησης και διάθε-
σης του ανωτέρω εξοπλισμού και παροχής υπηρεσιών. 
Οι συμβάσεις συνάπτονται με σκοπό την αγορά ικα-
νών ποσοτήτων με κριτήριο χαμηλότερης τιμής μετα-
ξύ των άμεσα διαθέσιμων προϊόντων και υπηρεσιών 
κατά παρέκκλιση της υποπαρ. 1.1.3 του άρθρου 25 του ν. 4472/2017 (Α’ 74).
2. Εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται ο κίνδυνος 
διασποράς του κορωνοϊού COVID-19 και έως και την 
28η.2.2021, διαδικασίες έκτακτης προμήθειας ειδικού 
νοσοκομειακού εξοπλισμού για θεραπεία και νοσηλεία 
κρουσμάτων κορωνοϊού που ενδέχεται να χρήζουν νο-
σηλείας σε ΜΕΘ, σε ΜΑΦ ή σε δημόσιες δομές υγείας 
μπορούν να διενεργούνται από οποιαδήποτε αναθέ-
τουσα αρχή αρμοδιότητας ή εποπτείας του Υπουργείου Υγείας ή να ανατίθενται από οποιαδήποτε αναθέτου-
σα αρχή αρμοδιότητας ή εποπτείας του Υπουργείου 
Υγείας στην Εθνική Κεντρική Αρχή Προμηθειών Υγείας 
(ΕΚΑΠΥ), κατά παρέκκλιση όλων των κείμενων εθνικών 
διατάξεων περί δημοσίων συμβάσεων, πλην αυτών που 
ενσωματώνουν ενωσιακό δίκαιο. Η ΕΚΑΠΥ ή η οποια-
δήποτε αναθέτουσα αρχή αρμοδιότητας ή εποπτεί-
ας του Υπουργείου Υγείας απευθύνει πρόσκληση για 
απευθείας αγορά ειδικού νοσοκομειακού εξοπλισμού 
και υπηρεσιών προς τον σκοπό της κάλυψης της ανω-
τέρω έκτακτης ανάγκης. Ο ειδικός νοσοκομειακός εξο-
πλισμός που εμπίπτει στη διαδικασία προμήθειας του 
παρόντος ενόψει της ενεστώσας έκτακτης ανάγκης δη-
μόσιας υγείας είναι αναπνευστήρες, κλίνες νοσηλείας, 
εξοπλισμός κλινών, μόνιτορ ζωτικών ενδείξεων, κλειστά 
κυκλώματα αναρρόφησης και αναγκαία ιατροτεχνολο-
γικά προϊόντα συνοδά προς τη λειτουργία αναπνευ-
στήρων.
Η σύνταξη των τεχνικών προδιαγραφών των προϊό-
ντων ανατίθεται από οποιαδήποτε αναθέτουσα αρχή αρ-
μοδιότητας ή εποπτείας του Υπουργείου Υγείας σε ειδική 
επιτροπή αποτελούμενη από επιστήμονες. Η πρόσκληση 
αναρτάται μέσω της ιστοσελίδας της ΕΚΑΠΥ ή οποιασ-δήποτε αναθέτουσας αρχής αρμοδιότητας ή εποπτείας του Υπουργείου Υγείας για χρονικό διάστημα τριών (3) 
ημερών και δύναται να απευθύνεται σε κάθε επιχείρηση 
πώλησης και διάθεσης του ανωτέρω εξοπλισμού και πα-
ροχής υπηρεσιών. Οι συμβάσεις συνάπτονται με σκοπό 
την αγορά ικανών ποσοτήτων με κριτήριο χαμηλότερης 
τιμής μεταξύ των άμεσα διαθέσιμων προϊόντων ή και 
υπηρεσιών κατά παρέκκλιση της υποπαρ. 1.1.3 του άρ-θρου 25 του ν. 4472/2017.
ΜΕΡΟΣ Θ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
Άρθρο 49
Αναστολή παρακράτησης δόσεων δανείων Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού και των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων
1. Αναστέλλεται η παρακράτηση των ενδεκατημορίων 
των μηνών Νοεμβρίου 2020, Ιανουαρίου 2021 και Φε-
βρουαρίου 2021 έναντι τοκοχρεολυτικών δόσεων δανεί-
ων που έχουν χορηγηθεί αποκλειστικά από πόρους του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων σε Ο.Τ.Α. α’ και β’ 
βαθμού και σε Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων. 
Η εξόφληση των τριών (3) δόσεων, των οποίων η παρα-κράτηση αναστέλλεται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο 
προηγούμενο εδάφιο, θα πραγματοποιηθεί άτοκα σε 
έντεκα (11) ισόποσες μηνιαίες δόσεις, αρχής γενομένης την 1η Ιανουαρίου 2022.
2. Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου τριακοστού τέ-
ταρτου της από 13.4.2020 Πράξης Νομοθετικού Περι-
εχομένου (Α’ 84), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του ν. 4690/2020 (Α’ 104) αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«Η εξόφληση των τριών (3) ενδεκατημορίων που 
αναστέλλονται σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο 
θα πραγματοποιηθεί άτοκα σε έντεκα (11) ισόποσες μη-
νιαίες δόσεις, αρχής γενομένης την 1η Ιανουαρίου 2022».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11307 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Άρθρο 50
Άσκηση αρμοδιοτήτων δημοτικής αστυνομίας 
σε δήμους όπου δεν υφίσταται ή έχει ανεπαρκή 
στελέχωση
1. Σε δήμους που δεν υφίσταται δημοτική αστυνομία ή 
το προσωπικό που υπηρετεί δεν επαρκεί κατά την κρίση 
του δημάρχου, δύναται με απόφαση του δημάρχου, για όσο χρονικό διάστημα ισχύουν τα έκτακτα μέτρα προ-
στασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυνο περαιτέρω 
διασποράς του κορωνοϊού COVID-19 και πάντως όχι πέ-
ραν της 28ης.2.2021, να ορίζονται διοικητικοί υπάλληλοι 
κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ ή ΔΕ, οι οποίοι θα ασκούν αποκλει-
στικά τις αρμοδιότητες της δημοτικής αστυνομίας ως 
αρμόδιας αρχής ελέγχου και επιβολής κυρώσεων των 
μέτρων για την αποτροπή της πανδημίας.
2. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών μπορεί 
να παρατείνεται η ισχύς του παρόντος, εφόσον εξακο-
λουθούν να συντρέχουν έκτακτοι λόγοι προστασίας της 
δημόσιας υγείας και πάντως όχι πέραν της 30ης.6.2021.
Άρθρο 51
Παράταση προθεσμίας εκκαθάρισης δηλώσεων του άρθρου 51 του ν. 4647/2019
Η ισχύς του τρίτου εδαφίου της παρ. 2 του άρθρου 51 
του ν. 4647/2019 (Α’ 204), ως προς την προθεσμία εκκα-θάρισης των δηλώσεων από τις Οικονομικές Υπηρεσίες των Δήμων, παρατείνεται έως την 31η.1.2021.
Άρθρο 52
Επείγουσες ρυθμίσεις προσωπικού Ο.Τ.Α.
Από την 9η.11.2020 και για όσο χρονικό διάστημα εξα-
κολουθεί να υφίσταται κίνδυνος διασποράς του κορω-
νοϊού COVID-19, η έλλειψη του οποίου διαπιστώνεται με 
απόφαση του Υπουργού Υγείας και πάντως όχι πέραν της 
28ης.2.2021, επανέρχονται σε ισχύ η παρ. 2 του άρθρου 
τεσσαρακοστού τρίτου της από 30.3.2020 Πράξης Νομοθε-
τικού Περιεχομένου (Α’ 75), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 
1 του ν. 4684/2020 (Α’ 86), ως προς την πενθήμερη εργασία 
των δημοτικών και κοινοτικών υπαλλήλων, και το άρθρο 
εικοστό ένατο της από 13.4.2020 Πράξης Νομοθετικού 
Περιεχομένου (Α’ 84), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 1 του 
ν. 4690/2020 (Α’ 104), ως προς τον καθορισμό του ωραρίου 
των δημοτικών υπηρεσιών σε δημοτικά νομικά πρόσωπα 
και επιχειρήσεις, συνδέσμους δήμων και ιδρύματα.
Άρθρο 53
Απαλλαγή καταβολής αντιτίμου για υπηρεσίες των οποίων η λειτουργία έχει ανασταλεί
Από την 9η.11.2020 απαλλάσσονται από την υποχρέ-
ωση καταβολής αντιτίμου οι δημότες που κάνουν χρήση 
υπηρεσιών ανταποδοτικού χαρακτήρα με αντίτιμο, για 
όσο χρονικό διάστημα είναι ανέφικτη η παροχή των υπη-
ρεσιών αυτών λόγω της λήψης μέτρων κατά του κορω-
νοϊού COVID-19, και πάντως όχι πέραν της 28ης.2.2021.
Άρθρο 54
Παράταση οργάνων διοίκησης σωματείων
1. Η θητεία των διοικητικών συμβουλίων και των λοι-
πών καταστατικών οργάνων των πολιτιστικών, αθλητι-κών, φιλανθρωπικών και άλλων σωματείων και συλλό-
γων, που έχουν συσταθεί και λειτουργούν σύμφωνα με 
τα άρθρα 78 και επ. του Αστικού Κώδικα, εφόσον έχει 
λήξει ή λήγει ενόσω βρίσκονται σε ισχύ τα έκτακτα μέτρα 
προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυνο περαι-
τέρω διασποράς του κορωνοϊού COVID-19 και εφόσον στο μεταξύ δεν έχουν διενεργηθεί αρχαιρεσίες για την 
ανάδειξη νέων καταστατικών οργάνων, παρατείνεται, 
από την ημερομηνία λήξης της, έως την 31η.12.2020.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας, Εσωτερι-
κών και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού, η 
θητεία των διοικητικών συμβουλίων και των λοιπών κα-
ταστατικών οργάνων της παρ. 1 μπορεί να παρατείνεται 
για χρονικό διάστημα μέχρι τεσσάρων (4) μηνών ακόμη, 
εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται κίνδυνος διασποράς του κορωνοϊού COVID-19.
Άρθρο 55
Αποζημίωση εθελοντών σχολικών τροχονόμων
Η ισχύς του άρθρου 35 του ν. 4713/2020 (Α’ 147) ως 
προς την αποζημίωση των εθελοντών σχολικών τροχο-νόμων παρατείνεται και για το σχολικό έτος 2020-2021.
ΜΕΡΟΣ Ι’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ 
ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ
Άρθρο 56
Παροχές σε διακρινόμενους αθλητές - Τροποποίηση του άρθρου 34 του ν. 2725/1999
1. Στην περ.  β’ της παρ.  10 του άρθρου 34 του 
ν. 2725/1999 (Α’ 121) προστίθενται έβδομο και όγδοο 
εδάφια και η παρ. 10 διαμορφώνεται ως εξής:
«10. Για την εφαρμογή των διατάξεων των παρ. 2 έως 
και 9 του παρόντος άρθρου ισχύουν περαιτέρω οι ακό-λουθες ρυθμίσεις:
α) Στα ομαδικά αθλήματα ο αθλητής πρέπει να έχει 
συμμετάσχει σε περισσότερους από τους μισούς αγώ-
νες της διοργάνωσης. Σε διοργανώσεις που διεξάγονται 
κατά φάσεις οι συμμετοχές στους αγώνες υπολογίζονται 
με βάση το άθροισμα των αγώνων όλων των φάσεων.
β) Ως πανελλήνιοι αγώνες ή πανελλήνιο πρωτάθλημα 
θεωρούνται μία και μόνο εθνικού ή ερασιτεχνικού επι-
πέδου διοργάνωση κάθε χρόνο, που ορίζεται από την 
οικεία αθλητική ομοσπονδία και πάντα της ανώτατης 
κατηγορίας για κάθε άθλημα ή αγώνισμα. Οι διοργανώ-
σεις κυπέλλου δεν θεωρούνται πανελλήνιοι αγώνες ή 
πανελλήνιο πρωτάθλημα. Όταν σε κάποια κατηγορία 
ηλικιών και φύλου γίνονται δύο ή περισσότερα πανελ-
λήνια πρωταθλήματα σε κάθε κατηγορία, λαμβάνεται 
υπόψη μόνο το πανελλήνιο πρωτάθλημα ή οι πανελλή-
νιοι αγώνες της μεγαλύτερης ηλικίας στη συγκεκριμένη 
κατηγορία. Για την εφαρμογή της διάταξης του εδαφίου 
αυτού, η οικεία αθλητική ομοσπονδία οφείλει να ενημε-
ρώνει σχετικά τη Γενική Γ ραμματεία Αθλητισμού, πριν 
από την έναρξη της αγωνιστικής περιόδου.
Ως παγκόσμιο ή ευρωπαϊκό πρωτάθλημα θεωρείται μία 
και μόνο διοργάνωση που διεξάγεται περιοδικά, σύμφω-
να με τους ισχύοντες διεθνείς κανονισμούς του οικείου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11308 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
αθλήματος. Όταν σε κάποια κατηγορία ηλικιών και φύλου 
γίνονται δύο ή περισσότερα πρωταθλήματα, λαμβάνεται 
υπόψη η σημαντικότερη διοργάνωση που ορίζεται από την οικεία ομοσπονδία. Ειδικά για τη χορήγηση της οικο-νομικής επιβράβευσης της παρ. 4, ο παραπάνω περιορι-
σμός για «μία και μόνο διοργάνωση» δεν καταλαμβάνει 
τα περιοδικώς διεξαγόμενα παγκόσμια και ευρωπαϊκά 
πρωταθλήματα ανοιχτού και κλειστού στίβου και τα αντί-
στοιχα πρωταθλήματα κολύμβησης που διεξάγονται σε 
κολυμβητικές δεξαμενές μήκους τόσο πενήντα (50), όσο και είκοσι πέντε (25) μέτρων. Για τις διακρίσεις σε παγκό-σμια και ευρωπαϊκά πρωταθλήματα κλειστού στίβου και 
κολύμβησης σε κολυμβητική δεξαμενή μήκους είκοσι 
πέντε (25) μέτρων και για τον σκοπό του προηγούμενου 
εδαφίου, δεν εφαρμόζεται το τελευταίο εδάφιο της παρ. 4.
γ) Στα ατομικά αθλήματα δεν λαμβάνεται υπόψη η 
ομαδική βαθμολογία ή κατάταξη. Ως ατομικά αθλήματα 
νοούνται και τα ομαδικά αγωνίσματα αυτών. οι αναφερό-
μενες διακρίσεις, πλην των ολυμπιακών, παγκόσμιων και 
πανευρωπαϊκών αγώνων, πρέπει να έχουν κατακτηθεί 
από τους αθλητές κατά τη διάρκεια των τεσσάρων (4) 
τελευταίων ετών, πριν από το ακαδημαϊκό έτος για το 
οποίο ο αθλητής υποβάλλει αίτηση εισαγωγής.
δ) Οι αθλητές που εμπίπτουν στις διατάξεις της παρ. 8 
του παρόντος άρθρου μπορούν να ασκήσουν το δικαίω-
μά τους και τα αμέσως επόμενα δύο ακαδημαϊκά έτη από 
αυτό που υπέβαλαν για πρώτη φορά αίτηση εισαγωγής βάσει των διατάξεων αυτών».
2. Η παρ. 1 τίθεται σε ισχύ από 1ης.1.2016.
Άρθρο 57
Παράταση της θητείας της Επιτροπής Επαγγελματικού Αθλητισμού
Παρατείνεται από τη λήξη της έως την 31η.3.2021, 
η θητεία της Επιτροπής Επαγγελματικού Αθλητισμού 
του άρθρου 77 του ν. 2725/1999 (Α’ 121), που συγκρο-τήθηκε με την υπό στοιχεία ΥΠΠΟΑ/Γ ΔΥΑ/ΔΕΑΕΑ/ΤΣΟ-
ΕΚ/268616/19140/2703/86/12.8.2016 απόφαση του 
Υφυπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού (ΥΟΔΔ 441).
Άρθρο 58
Δυνατότητα τροποποίησης κανονισμών μεταγραφών, έγκρισης αγωνιστικών προγραμμάτων, απολογισμών και προϋπολογισμών των αθλητικών φορέων με αποφάσεις Δ.Σ.
Για την αγωνιστική περίοδο 2020-2021, οι ειδικοί κα-
νονισμοί εγγραφών και μεταγραφών αθλητών δύνανται 
να τροποποιούνται και τα αγωνιστικά προγράμματα να 
εγκρίνονται με αποφάσεις των διοικητικών συμβουλίων 
των οικείων αθλητικών ομοσπονδιών. Οι απολογισμοί 
για το έτος 2019 και οι προϋπολογισμοί για το έτος 2021 
των αθλητικών σωματείων, ενώσεων και ομοσπονδιών 
δύνανται να εγκρίνονται με αποφάσεις των οικείων 
διοικητικών συμβουλίων. Σε όλες τις παραπάνω περι-
πτώσεις οι αποφάσεις των διοικητικών συμβουλίων δεν 
απαιτείται να εγκρίνονται ούτε να επικυρώνονται από 
τη γενική συνέλευση, κατά παρέκκλιση κάθε αντίθετης 
καταστατικής ή κανονιστικής ρύθμισης.ΜΕΡΟΣ ΙΑ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 59
Παράταση προθεσμίας υποβολής δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης και οικονομικών συμφερόντων
Κατ’ εξαίρεση των οριζομένων στην παρ. 2 του άρθρου 
1 και στο άρθρο 19 του ν. 3213/2003 (Α’ 309), δηλώσεις 
περιουσιακής κατάστασης και οικονομικών συμφερό-
ντων, αρχικές με απόκτηση ιδιότητας υπόχρεου από 
1.1.2020 έως και 30.11.2020 και ετήσιες του έτους 2020 
(χρήση 2019), υποβάλλονται μέχρι και τις 28.2.2021.
Άρθρο 60
Διάταξη για την επαναλειτουργία των πολιτικών δικαστηρίων
Σε περίπτωση που η συζήτησ η υπόθεσης οποιουδήπο-
τε βαθμού δικαιοδοσίας και οποιασδήποτε διαδικασίας 
δεν εκφωνήθηκε κατά τη διάρκεια ισχύος της υπό στοι-
χεία Δ1α/Γ .Π.οικ.: 71342/6.11.2020 κοινής υπουργικής 
απόφασης (Β’ 4899), με την οποία ανεστάλη η λειτουργία 
των δικαστηρίων και εξαιτίας εφαρμογής αυτής, ορίζεται 
αυτεπαγγέλτως με πράξη του Προέδρου του τμήματος ή 
του δικαστή, ημέρα και ώρα συζήτησης στο ακροατήριο 
στην πλέον σύντομη διαθέσιμη δικάσιμο. Η εγγραφή της 
υπόθεσης στο οικείο πινάκιο ή έκθεμα, το οποίο μπορεί 
να τηρείται και ηλεκτρονικά, γίνεται με πρωτοβουλία 
του γραμματέα και ισχύει ως κλήτευση όλων των δια-
δίκων. Προς ενημέρωση των διαδίκων, και πάντως όχι 
επί ποινή ακυρότητας, η νέα δικάσιμος γνωστοποιείται 
από τον γραμματέα στον δικηγορικό σύλλογο της έδρας 
του δικαστηρίου. Στις υποθέσεις με διάδικο το Ελληνικό 
Δημόσιο, ο γραμματέας του δικαστηρίου γνωστοποιεί 
στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους τη νέα δικάσιμο με το οικείο πινάκιο ή έκθεμα, 
εφόσον συμπεριλαμβάνει τέτοιες υποθέσεις. Με πρωτο-
βουλία επίσης του γραμματέα μπορεί να γνωστοποιείται 
η νέα δικάσιμος με αποστολή ηλεκτρονικού μηνύματος στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των διαδί-
κων ή με ανάρτηση στην πύλη Ψηφιακών υπηρεσιών 
δικαστηρίων solon.gov.gr για όσα δικαστήρια και δια-
δικασίες έχουν ενταχθεί στο εν λόγω σύστημα.
Άρθρο 61
Πειθαρχικά και δικαιοδοτικά όργανα του ποδοσφαίρου - Τροποποίηση του άρθρου 5 του v. 4326/2015 (Α’ 49)
Στην περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 48 του ν. 4745/2020 
(Α’ 214), η λέξη «μονομελή» αντικαθίσταται από τη λέξη 
«πρωτοβάθμια», η λέξη «πολυμελή» αντικαθίσταται από 
τη λέξη «δευτεροβάθμια» και η περ. α) διαμορφώνεται ως εξής:
«α) Τα πειθαρχικά και δικαιοδοτικά όργανα του ποδο-
σφαίρου είτε λειτουργούν στο πλαίσιο της Ελληνικής 
Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας (ΕΠΟ) είτε στο πλαίσιο 
Ενώσεων Ποδοσφαιρικών Ανωνύμων Εταιρειών, αποτε-
λούνται από δικαστικούς λειτουργούς με βαθμό, κατά 
την αρχική τοποθέτησή τους, Πρωτοδίκη ή Πρωτοδί-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11309 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
κη Διοικητικών Δικαστηρίων, που ορίζονται εναλλάξ, 
στα πρωτοβάθμια όργανα και από τρεις (3) Εφέτες της 
Πολιτικής Δικαιοσύνης και δύο (2) Εφέτες της Διοικητι-
κής Δικαιοσύνης στα δευτεροβάθμια όργανα για τριετή 
θητεία.».
Άρθρο 62
Μεταβατική διάταξη για τη θητεία των υπηρετούντων δικαστών στα πειθαρχικά και δικαιοδοτικά όργανα του ποδοσφαίρου
Η ισχύς του άρθρου 5 του ν. 4326/2015 (Α’ 49) αρχίζει 
μετά τη λήξη της θητείας των ήδη υπηρετούντων δικα-
στών στα πειθαρχικά και δικαιοδοτικά όργανα του ποδο-
σφαίρου, ήτοι μετά την 31η.8.2021 για τα πρωτοβάθμια 
και δευτεροβάθμια πειθαρχικά και δικαιοδοτικά όργανα 
και μετά την 31η.10.2021 για το διαιτητικό δικαστήριο.
ΜΕΡΟΣ ΙΒ’
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 63
Εκτέλεση έργων αποκατάστασης πληγεισών περιοχών Περιφέρειας Θεσσαλίας από τον 
μεσογειακό κυκλώνα «Ιανός»
1. Η ανάθεση και εκτέλεση του έργου της αποκατά-
στασης των ζημιών επί οδοστρωμάτων, οδικών υποδο-
μών, γεφυρών και εκτέλεσης συνοδών έργων σήμανσης, 
προστασίας και ασφάλειας, απορροής όμβριων κ.λπ, που 
προκλήθηκαν από τις φυσικές καταστροφές από την πο-
ρεία του μεσογειακού κυκλώνα «Ιανός» και τις συνεπα-
κόλουθες πλημμύρες της 18ης και 19ης Σεπτεμβρίου 
2020 στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, ανήκει και στην αρ-μοδιότητα του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το οποίο δύναται να αναθέτει την εκτέλεση του έργου 
αποκατάστασης σύμφωνα με τις ειδικότερες προβλέψεις 
του παρόντος.
2. Για την εκκίνηση της διαδικασίας ανάθεσης του 
έργου της παρ.  1 απαιτείται έγκριση της εισήγησης 
του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών από την 
Κυβερνητική Επιτροπή Συντονισμού Μεγάλων Έργων 
Υποδομής που συστάθηκε και συγκροτήθηκε με την 
υπ’ αρ. 43/11.12.2019 Πράξη του Υπουργικού Συμβου-λίου (Α’ 200), όπως αυτή τροποποιήθηκε με την υπ’ αρ. 
43/29.10.2020 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου 
(Α’ 218). Το έργο που θα εκτελεσθεί από το Υπουργείο 
Υποδομών και Μεταφορών καθορίζεται ειδικότερα με 
απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.
3. Στην ανάθεση του έργου της παρ. 1, όταν αναθέτου-
σα αρχή είναι το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, δεν εφαρμόζονται τα άρθρα 49 και 50 του ν. 4412/2016 
(Α’ 147) και αρκεί για τη διενέργεια του διαγωνισμού η 
σύνταξη και έγκριση εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής 
του τεύχους της Τεχνικής Περιγραφής των προς εκτέλεση 
εργασιών, του χρονοδιαγράμματος εκτέλεσης αυτών, του 
Προϋπολογισμού δημοπράτησης και του τεύχους Ειδικής 
Συγγραφής Υποχρεώσεων (Ε.Σ.Υ.). Για τη σύνταξη των 
στοιχείων αυτών η αναθέτουσα αρχή μπορεί να υποβο-ηθηθεί μέσω σύναψης σύμβασης Τεχνικού και Νομικού Συμβούλου, έναντι αμοιβής μέχρι των ορίων των περ. β) 
και δ), κατά περίπτωση, του άρθρου 5 του ν. 4412/2016. 
Η σύναψη της σύμβασης του Συμβούλου γίνεται με τη 
διαδικασία της παρ. 2 του άρθρου 128 του ν. 4412/2016, 
χωρίς να απαιτείται γνώμη του Τεχνικού Συμβουλίου Δη-
μόσιων Έργων της Γενικής Γ ραμματείας Υποδομών του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και χωρίς να 
απαιτείται η χρησιμοποίηση του Εθνικού Συστήματος 
Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (Ε.Σ.Η.ΔΗ.Σ.).
4. Η εκπόνηση των μελετών γίνεται με μέριμνα και δα-
πάνες του Αναδόχου, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανο-
νισμούς και διατάξεις. Σε περίπτωση τεχνικού έργου γε-φύρωσης ποταμού ή υδατορέματος, η οριστική μελέτη συνοδεύεται και από τον καθορισμό των οριογραμμών του ποταμού ή του υδατορέματος. Η εκπόνηση της με-λέτης κτηματογράφησης και κτηματολογίου γίνεται με μέριμνα και δαπάνες του Αναδόχου του Έργου.
5. Η ανάθεση του έργου της παρ. 1 έπεται της έκδοσης 
απόφασης εξαίρεσης από τη διαδικασία περιβαλλοντι-κής αδειοδότησης, σύμφωνα με την περ. β) της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 4014/2011 (Α’ 209). Για την έκδοση της απόφασης εξαίρεσης, η οποία εκδίδεται από το αρ-
μόδιο όργανο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας κατ’ άρθρο 109 του ν. 4622/2019 (Α’ 133) και ισχύει 
κατ’ ανώτατο για δύο (2) έτη, απαιτούνται:
α) κήρυξη της περιοχής των έργων σε κατάσταση έκτα-
κτης ανάγκης πολιτικής προστασίας ως αποτέλεσμα της 
εκδηλωθείσας φυσικής καταστροφής, με απόφαση του Γενικού Γ ραμματέα Πολιτικής Προστασίας και
β) υποβολή προς τη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδει-
οδότησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας 
φακέλου εξαίρεσης, από το Υπουργείο Υποδομών και 
Μεταφορών ως αναθέτουσας αρχής. Ο φάκελος εξαίρε-σης, ο οποίος, στην περίπτωση αυτή περιλαμβάνει την 
Τεχνική Περιγραφή των προς εκτέλεση εργασιών, την 
εκτίμηση του χρονοδιαγράμματος, καθώς και την απόφα-
ση για την κήρυξη της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης 
ανάγκης, διαβιβάζεται από τη Διεύθυνση Περιβαλλοντι-
κής Αδειοδότησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας, μετά την έκδοση της απόφασης εξαίρεσης, 
προς το Περιφερειακό Συμβούλιο Θεσσαλίας για δημοσι-
οποίηση, η οποία δεν περιλαμβάνει διαδικασία δημόσιας 
διαβούλευσης, αλλά μόνο ενημέρωσης του κοινού.
6. Αναγκαστικές απαλλοτριώσεις εκτάσεων για την 
εκτέλεση του έργου της παρ.  1 διενεργούνται με τη 
διαδικασία του άρθρου 7Α του Κώδικα Αναγκαστικών 
Απαλλοτριώσεων (ν. 2882/2001, Α’ 17), χωρίς να αποκλεί-
εται και η διαδικασία επίταξης των προς απαλλοτρίωση εκτάσεων μετά των συστατικών τους και των επικειμέ-
νων, για την έγκριση της οποίας δεν απαιτείται γνώμη 
του Τεχνικού Συμβουλίου του Υπουργείου Υποδομών 
και Μεταφορών.
7. Η διαδικασία επιλογής του Αναδόχου για την εκτέλε-
ση του έργου της παρ. 1 πραγματοποιείται, σύμφωνα με 
την περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 32 του ν. 4412/2016. 
Στη διαδικασία προσκαλούνται τρεις (3) τουλάχιστον ερ-
γοληπτικές επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν αποδεδειγμένη 
εμπειρία στην εκτέλεση έργων οδικών υποδομών, εφό-
σον με την προσφορά τους και επί ποινή αποκλεισμού, 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11310 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
αποδέχονται εγγράφως την εκτέλεση και παράδοση του 
προκηρυσσόμενου έργου εντός προθεσμίας δεκαοκτώ 
(18) μηνών από την υπογραφή της οικείας σύμβασης, 
προκειμένου να υποβάλουν την προσφορά τους εντός 
δέκα (10) εργάσιμων ημερών από την πρόσκληση. Απο-
κλειστικό κριτήριο ανάθεσης της σύμβασης της παρ. 1, 
είναι η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προ-
σφορά βάσει τιμής.
8. Οι προσκαλούμενες κατά την παρ. 7 του παρόντος 
εργοληπτικές επιχειρήσεις υποχρεούνται να υποβάλουν 
την προσφορά κατ’ αποκοπή για ολόκληρο το έργο, σύμ-
φωνα με τα στοιχεία των παρ. 4 και 9. Οι οικονομικές 
προσφορές συντάσσονται υποχρεωτικά επί του εντύπου 
που χορηγεί η αναθέτουσα αρχή ή βάσει υποδείγματος 
που περιλαμβάνεται ως Παράρτημα στα έγγραφα της 
σύμβασης. Με τα έγγραφα της σύμβασης μπορεί να ζη-τείται και ανάλυση της κατ’ αποκοπήν προσφοράς από 
τον οικονομικό φορέα.
9. Στο κατ’ αποκοπήν τίμημα περιλαμβάνεται ανοιγ-
μένα: α) η εκπόνηση όλων των μελετών, η διενέργεια 
όλων των αναγκαίων ερευνών και δοκιμών, καθώς και η 
αξιολόγηση αυτών, β) οι δαπάνες για το σύνολο των ανα-
φερόμενων στο τεύχος της Ε.Σ.Υ. λοιπών υποχρεώσεων 
εκ μέρους του Αναδόχου, γ) το ποσοστό για Γενικά Έξοδα 
και Όφελος Αναδόχου, δ) οι πάσης φύσεως απρόβλεπτες 
δαπάνες κατά την κατασκευή του έργου, ε) οι δαπάνες 
για την εκτίμηση της αξίας των απαλλοτριωμένων ακινή-
των μετά των συστατικών τους και των επικειμένων και 
στ) οι δαπάνες για την εκπόνηση της περιβαλλοντικής 
μελέτης της παρ. 10 και την υλοποίησή της.10. Εντός έξι (6) μηνών από το πέρας κατασκευής των 
εν λόγω έργων, ο Ανάδοχος υποχρεούται στην εκπόνη-
ση και υποβολή στην αναθέτουσα αρχή, Τεχνικής Πε-
ριβαλλοντικής Μελέτης (ΤΕ.ΠΕ.Μ.) με αντικείμενο την 
αποκατάσταση του περιβάλλοντος τόσο στην άμεση 
περιοχή του έργου όσο και σε τυχόν παρακείμενες εκτά-
σεις, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για τις 
ανάγκες του έργου και τη λειτουργία των έργων και η 
οποία εγκρίνεται από τη Διεύθυνση Περιβαλλοντικής 
Αδειοδότησης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέρ-
γειας. Η ΤΕ.ΠΕ.Μ., καθώς και τα απαιτούμενα έργα απο-
κατάστασης του περιβάλλοντος, εκτελούνται μετά την 
υλοποίηση των επειγόντων έργων αποκατάστασης των ζημιών της παρ. 1.
11. Καθυστερήσεις στην υλοποίηση του έργου οφειλό-
μενες σε υπαιτιότητα της αναθέτουσας αρχής, πλην των 
περιπτώσεων ανωτέρας βίας, δεν δημιουργούν, υπέρ 
του Αναδόχου, δικαίωμα για την υποβολή όχλησης για την καταβολή οιασδήποτε αποζημίωσης εκ μέρους της 
αναθέτουσας αρχής, περιλαμβανόμενης και της δαπάνης 
αναθεώρησης τιμών.
ΜΕΡΟΣ ΙΓ’
ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 64
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν άλλως ορί-
ζεται στις επιμέρους διατάξεις του.  
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11311 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 18 Νοεμβρίου 2020
Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Αναπληρωτής 
Υπουργός Οικονομικών
ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  
Αναπληρωτής ΥπουργόςΑνάπτυξης και Επενδύσεων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ  Εξωτερικών
ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΙΑΣ  Υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΧΑΡΔΑΛΙΑΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας καιΚοινωνικών Υποθέσεων
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΡΟΥΤΣΗΣ  Υγείας
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΙΚΙΛΙΑΣ  
Περιβάλλοντος και Ενέργειας
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΑΤΖΗΔΑΚΗΣ  Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΜΕΝΔΩΝΗ  ΥφυπουργόςΠολιτισμού και Αθλητισμού
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΑΥΓΕΝΑΚΗΣ  
Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  Εσωτερικών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Ναυτιλίας καιΝησιωτικής Πολιτικής
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΛΑΚΙΩΤΑΚΗΣ  Τουρισμού
ΘΕΟΧΑΡΗΣ ΘΕΟΧΑΡΗΣ  Επικρατείας
ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΠΙΕΡΡΑΚΑΚΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 18 Νοεμβρίου 2020
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 11314 Τεύχος A’ 227/18.11.2020
Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στην Προεδρία της Κυβέρ-
νησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
• Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
• Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
• Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
• Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,
*01002271811200032*