NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4530 
Ρυθμίσεις θεμάτων μεταφορών και άλλες διατά-
ξεις.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
ΜΕΡΟΣ Α΄
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Ε.Δ.Χ. ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ
Άρθρο 1
Υποχρεώσεις οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων
1. Στις διατάξεις του παρόντος υπάγονται οι οδηγοί 
που έχουν συνάψει οποιασδή ποτε φύσης σύμβαση 
με τους ιδιοκτήτες των Επιβατηγών Δημόσιας Χρήσης 
(Ε.Δ.Χ.) αυτοκινήτων και οι ιδιοκτήτες, οι οποίοι αυτο-
προσώπως οδηγούν τα Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητά τους.
Στους οδηγούς Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων απαγορεύεται:α. η επιλογή επιβατών και προορισμών για τους οδη-
γούς Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ,
β. η με υπαιτιότητά τους διακοπή της μίσθωσης ήδη 
μισθωμένου Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου,
γ. η είσπραξη κομίστρου διάφορου του νομίμου για 
τους οδηγούς ΤΑΞΙ και διάφορου του συμφωνημένου για 
τους οδηγούς οχημάτων Ειδικής Μίσθωσης (ΕΙΔΜΙΣΘ) 
και Ειδικών Μεταφορών (ΕΙΔΜΕΤ),
δ. η άρνηση της μίσθωσης μη μισθωμένου Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ,
ε. η μη συμμόρφωση προς τις υποδείξεις του επιβάτη 
ως προς τη διαδρομή και τον προορισμό,
στ. η απρεπής, ανάρμοστη, άσεμνη, προκλητική ή 
απειλητική με οποιονδήποτε τρόπο συμπεριφορά, όπως 
υβριστικές εκφράσεις και χειρονομίες, προς τους επιβά-
τες και τους άλλους οδηγούς,
ζ. το κάπνισμα εντός του οχήματος,η. να οδηγούν το όχημά τους υπό την επίδραση οινο-
πνεύματος, τοξικών-ναρκωτικών ουσιών ή φαρμάκων, 
κατά παράβαση των κείμενων διατάξεων.
2. Οι οδηγοί των Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων είναι υποχρεω-
μένοι:
α. να εκτελούν τη φορτοεκφόρτωση των αποσκευών του επιβάτη από και προς το πεζοδρόμιο, εφόσον αυτές 
δεν υπερβαίνουν τα είκοσι (20) κιλά,
β. μόλις αναλαμβάνουν τη μίσθωση, να κατεβάζουν 
την πινακίδα με την επιγραφή «ΕΛΕΥΘΕΡΟ» και να θέτουν 
σε λειτουργία το ταξίμετρο. Με το τέλος της διαδρομής 
και το μηδενισμό του ταξίμετρου είναι υποχρεωμένοι να 
ανεβάζουν την πινακίδα με την επιγραφή «ΕΛΕΥΘΕΡΟ»,
γ. κατά τη διάρκεια της νύχτας, να έχουν τις πινακίδες 
με τις επιγραφές «ΕΛΕΥΘΕΡΟ» και «ΤΑΞΙ» ή «ΡΑΔΙΟΤΑΞΙ» σβηστές, όταν το αυτοκίνητο είναι μισθωμένο, και φω-τεινές, όταν δεν είναι μισθωμένο, 
δ. να ερωτούν τον επιβάτη, όταν βγαίνει από τα όρια 
της περιμετρικής ζώνης, αν θα επιστρέψει σε σημείο 
εντός της περιμετρικής ζώνης και, σε περίπτωση αρνη-
τικής απάντησης, να αλλάζουν τη χρέωση με χρήση του 
τιμολογίου 2 (διπλή ταρίφα), 
ε. να μη θέτουν σε λειτουργία μουσικές συσκευές, ούτε 
να ανοίγουν τα παράθυρα του αυτοκινήτου, χωρίς τη συ-
γκατάθεση του επιβάτη. Για το άνοιγμα του παραθύρου του οδηγού δεν απαιτείται η συγκατάθεση του επιβάτη,
στ. να διακόπτουν τη λειτουργία του ταξίμετρου, όταν 
το αυτοκίνητο σταματήσει να κινείται για λόγους που 
ευθύνεται ο οδηγός, όπως μικροεπισκευές, αλλαγή ελα-
στικών, ανεφοδιασμός με καύσιμα,
ζ. να παραδίδουν στην αστυνομία ή στον κάτοχό του 
οποιοδήποτε αντικείμενο λ ησμονήθηκε στο αυτοκίνητο,
η. να παρέχουν στον επιβάτη οποιαδήποτε πληροφο-
ρία τους ζητηθεί για την παρεχόμενη εξυπηρέτηση, όπως 
για το κόμιστρο και τη διαδρομή,
θ. να μεριμνούν για την καθαριότητα του αυτοκινήτου 
τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά,
ι. να μεριμνούν για την ασφαλή μετακίνηση των επι-
βατών, απαγορεύοντας τη μεταφορά εύφλεκτων και 
εκρηκτικών υλών,
ια. να μεριμνούν για τη διατήρηση των κατάλληλων 
εσωτερικών συνθηκών θερμικής άνεσ ης και ποιότητας 
αέρα.
3. Επιπλέον των περιπτώσεων της παραγράφου 4, με 
τα Ε.Δ.Χ. ΤΑΞΙ επιτρέπεται η μεταφορά ασυνόδευτων 
δεμάτων και λοιπών αντικειμένων, έως είκοσι (20) κιλά, 
εφόσον υπάρχουν συνοδευτικά έγγραφα, όπως προβλέ-
πονται από την κείμενη νομοθεσία. Στις περιπτώσεις 
μεταφοράς ασυνόδευτων δεμάτων και αντικειμένων, 
σύμφωνα με τα ανωτέρω, το ταξίμετρο λειτουργεί όπως ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
30 Μαρτίου 2018 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  597397
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7398 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
και σε κάθε άλλη διαδρομή και ο οδηγός δεν φέρει καμία 
ευθύνη για το περιεχόμενο των ασυνόδευτων αντικει-
μένων.
4. Με τα μισθωμένα Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητα είναι υποχρε-
ωτική η μεταφορά των αποσκευών των επιβατών που 
τοποθετούνται στον ειδικό χώρο των αποσκευών, εφό-
σον τηρούνται οι προδιαγραφές του κατασκευαστή του 
αυτοκινήτου από πλευράς βάρους και όγκου και δεν πα-
ραβιάζονται οι σχετικές διατάξεις του Κ.Ο.Κ..
5. Με τα Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητα απαγορεύεται γενικά η με-
ταφορά εύφλεκτων ή εκρηκτικών υλών, καθώς και άλλων 
υλικών που ρυπαίνουν το χώρο του αυτοκινήτου.
6. Με τα Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητα επιτρέπεται η μεταφορά 
από τον επιβάτη μικρών ζώων συντροφιάς, σύμφωνα 
με το ν. 4039/2012 (Α΄ 15), με την προϋπόθεση ότι είναι τοποθετημένα σε ειδικό καλάθι ή φέρουν φίμωτρο. 
Ο οδηγός μπορεί να αρνηθεί τη μίσθωση εφόσον δεν 
συντρέχουν οι ανωτέρω προϋποθέσεις, εκτός από την 
περίπτωση σκύλου οδηγού/συνοδηγού ατόμου με ανα-
πηρία για τον οποίο δεν ισχύουν οι παραπάνω προϋπο-
θέσεις, σύμφωνα με το ν. 4235/2014, ή αν αυτό δικαιολο-
γείται για λόγους υγείας του ιδίου που αποδεικνύονται με 
πιστοποιητικό γιατρού, με το οποίο είναι εφοδιασμένος.
7. Ο οδηγός Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου είναι υποχρεωμένος 
να μεταφέρει στο νοσοκομείο πρόσωπα τα οποία χρει-
άζονται βοήθεια, ακόμη και από ατυχήματα στα οποία 
ο ίδιος δεν έχει ανάμιξη, εφόσον αυτό ζητηθεί από τις 
αρχές που επιλαμβάνονται του ατυχήματος.
8. Το άρθρο 98 του ν. 4070/2012 (Α΄ 82) καταργείται.
Άρθρο 2
Υποχρεώσεις ιδιοκτητών και εκμεταλλευτών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων 
Ο ιδιοκτήτης ή, σε περίπτωση παραχώρησης της εκ-
μετάλλευσης του Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου, ο εκμεταλλευτής 
του είναι υποχρεωμένος:
α. να φροντίζει ώστε το αυτοκίνητο να βρίσκεται σε 
άριστη κατάσταση από τεχνικής πλευράς. Εφόσον διαπι-
στώνει οποιαδήποτε βλάβη που είναι δυνατόν να επηρε-
άσει την ασφαλή οδική συμπεριφορά του αυτοκινήτου, 
το αποσύρει για άμεση επιδιόρθωση της βλάβης,
β. να ελέγχει την ορθή λειτουργία του ταξίμετρου, αν 
πρόκειται για ταξί, και να μεριμνά αμέσως για την επι-
διόρθωση οποιασδήποτε βλάβης. Εφόσον διαπιστωθεί 
βλάβη στο ταξίμετρο, το αυτοκίνητο αποσύρεται για 
άμεση επιδιόρθωση της βλάβης,
γ. να χρησιμοποιεί οδηγούς που διαθέτουν ειδική 
άδεια οδήγησης, σε ισχύ,
δ. εφόσον του ζητηθεί από αρμόδια αρχή να καταθέ-
σει τις κρατικές πινακίδες κυκλοφορίας και την άδεια 
κυκλοφορίας του αυτοκινήτου, για λόγους που αφορούν 
την τήρηση διατάξεων του παρόντος, να παραδώσει τα 
αφαιρούμενα στοιχεία, μέσα σε πέντε (5) ημέρες από 
την επόμενη της κοινοποίησης της σχετικής έγγραφης ειδοποίησης ή της γνώσης της από αυτόν,
ε. να μεριμνά ώστε το αυτοκίνητο να φέρει τα προβλε-
πόμενα για τη συγκεκριμένη κατηγορία Ε.Δ.Χ. αυτοκινή-
των εξωτερικά γνωρίσματα και εξαρτήματα,
στ. να μεριμνά για την απαιτούμενη τακτική συντήρη-
ση και ορθή λειτουργία των συστημάτων κλιματισμού για τη θέρμανση, τη ψύξη και τον αερισμό. Εφόσον διαπι-
στωθεί βλάβη στο σύστημα κλιματισμού για τη θέρμαν-
ση, τη ψύξη και τον αερισμό, το αυτοκίνητο αποσύρεται 
για άμεση επιδιόρθωση της βλάβης.
Άρθρο 3
Υποχρεώσεις επιβατών που χρησιμοποιούν 
Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητα
1. Οι επιβάτες πρέπει να αποφεύγουν κάθε ενέργεια 
που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην ασφάλεια 
της κυκλοφορίας. Ιδιαίτερα πρέπει:
α. να μην εμποδίζουν τον οδηγό με ενέργειές τους κατά 
τη διάρκεια της οδήγησης,
β. να μην επιχειρούν να αποβιβαστούν ή να επιβιβα-
στούν στο αυτοκίνητο όταν αυτό κινείται,
γ. να μην καπνίζουν,
δ. να μην ανοίγουν τα παράθυρα και τις πόρτες χωρίς 
τη συγκατάθεση του οδηγού,
ε. να είναι ευπρεπείς, ευγενικοί και να μην επιδεικνύ-
ουν ανάρμοστη, υβριστική, προκλητική ή απειλητική 
συμπεριφορά με οποιονδήποτε τ ρόπο κατά τη διάρκεια 
της μίσθωσης,
στ. να μην προβαίνουν σε οπ οιαδήποτε ενέργεια που 
μπορεί να προξενήσει φθορά στο αυτοκίνητο,
ζ. να μεριμνούν για τα μεταφερόμενα με ευθύνη τους 
παιδιά, ζώα και αντικείμενα,
η. να μη ρίχνουν αντικείμενα εντός ή εκτός των οχη-
μάτων και να μη ρυπαίνουν με οπ οιονδήποτε τρόπο τα 
οχήματα,
θ. να τηρούν επιμελώς τις οδηγίες για τη μετακίνηση με 
μικρά παιδιά και για τη μεταφορά βρεφικών και παιδικών 
καροτσιών, αποσκευών, ποδηλάτων και κατοικίδιων ζώων,
ι. να μην καταναλώνουν φαγητό και ποτό καθ’ όλη τη 
διάρκεια της μετακίνησής τους και μέχρι το τέλος της 
διαδρομής. 
2. Αν το αυτοκίνητο ρυπανθεί από τα μεταφερόμενα 
ζώα ή αντικείμενα ή από υπαιτιότητά του, ο επιβάτης εί-
ναι υποχρεωμένος να μεριμνήσει για την αποκατάσταση 
της καθαριότητας.
3. Κατά την αναμονή Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου για μίσθωση 
παραχωρείται προτεραιότητα στα άτομα με αναπηρία 
και τις εγκύους.
4. Ο επιβάτης δεν επιτρέπεται να ζητήσει από τον 
οδηγό μισθωμένου από αυτόν Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου να 
διακόψει την κίνησή του και να σταθμεύσει σε σημείο 
της διαδρομής για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των 
δεκαπέντε (15) λεπτών, εκτός αν υπάρχει σοβαρός λόγος 
που να δικαιολογεί την παράταση της αναμονής. Αν ο 
επιβάτης πρόκειται να απομακρυνθεί από το μισθωμέ-
νο Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητο οφείλει να επιδείξει στον οδηγό 
του αυτοκινήτου την αστυνομική του ταυτότητα ή να 
καταβάλει το κόμιστρο προσαυξημένο κατά το κόστος 
αναμονής δεκαπέντε (15) λεπτών της ώρας. 
5. Ο επιβάτης δεν επιτρέπεται να επιβιβάζεται σε Ε.Δ.Χ. 
αυτοκίνητα με ρυπαρά ή μολυσμένα ρούχα.
Άρθρο 4
Όργανα ελέγχου
1. Αρμόδια όργανα για τον έλεγχο τήρησης των υπο-
χρεώσεων του παρόντος και των κανονισμών λειτουρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7399 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
γίας Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων και κάθε άλλης συναφούς διά-
ταξης ορίζονται τα Μικτά Κλιμάκια Ελέγχου, που έχουν 
συσταθεί και λειτουργούν, σύμφωνα με τους νόμους 
2800/2000 (Α΄ 41), 2801/2000 (Α΄ 46) και το άρθρο 1 του 
ν. 3446/2006 (Α΄ 49), η Ελληνική Αστυνομία, οι Γενικές Δι-
ευθύνσεις Μεταφορών και Επικοινωνιών των οικείων Πε-
ριφερειών, το Λιμενικό Σώμα για τους χώρους ευθύνης 
του και το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών του Υπουργείου 
Υποδομών και Μεταφορών. Τα Μικτά Κλιμάκια Ελέγχου μπορούν, ανεξαρτήτως των άλλων κυρώσεων που προ-
βλέπονται στον παρόντα ή άλλους νόμους, να αφαιρούν 
επιτόπου από τον οδηγό που διέπραξε τις παραβάσεις τoυ άρθρου 1 την ειδική άδεια οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκι-
νήτου, για χρονικό διάστημα δεκαπέντε (15) ημερών. Στις 
περιπτώσεις διαπίστωσης των ανωτέρω παραβάσεων τα 
αρμόδια όργανα διαβιβάζουν την έκθεση διαπίστωσης στο αρμόδιο Πειθαρχικό Συμβούλιο.
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών, ύστερα από αιτιολογημένη πρόταση της μεγαλύ-
τερης πρωτοβάθμιας επαγγελματικής οργάνωσης ιδιο-
κτητών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων της Περιφερειακής Ενότητας, 
η οποία υποβάλλεται στη Διεύθυνση Επιβατικών Μετα-
φορών της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών του Υπουρ-
γείου Υποδομών και Μεταφορών, και γνώμη της οικείας 
δευτεροβάθμιας επαγγελματικής οργάνωσης, μπορεί να 
συγκροτούνται κλιμάκια ελέγχου με σκοπό την εφαρ-
μογή του παρόντος, με τη συμμετοχή ενός υπαλλήλου 
της ανωτέρω Διεύθυνσης, ενός εκπροσώπου της οικείας 
Αστυνομικής Αρχής και ενός εκπροσώπου της επαγγελ-
ματικής οργάνωσης που υπέβαλε τη σχετική πρόταση.
2. Το άρθρο 104 του ν. 4070/2012 (Α΄ 82) καταργείται.
Άρθρο 5
Πειθαρχικό Συμβούλιο - Λοιπά όργανα
1. Το άρθρο 103 του ν. 4070/2012 (Α΄ 82) αντικαθί-
σταται ως εξής:
«1. Συνιστάται ανά διετία εντός του πρώτου διμήνου 
του πρώτου έτους στην έδρα κάθε Περιφέρειας Πειθαρ-
χικό Συμβούλιο με διετή θητεία, το οποίο είναι αρμόδιο 
για τον έλεγχο της τήρησης και την επιβολή κυρώσεων 
σχετικά με την παράβαση διατάξεων, που προβλέπουν πειθαρχικά παραπτώματα των οδηγών, ιδιοκτητών και 
εκμεταλλευτών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων. Οι παραβάσεις εκ-
δικάζονται από το Πειθαρχικό Συμβούλιο της έδρας του 
Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητου.
2. Κάθε Πειθαρχικό Συμβούλιο αποτελείται από:α. Δύο (2) εκπρόσωπους της Γενικής Διεύθυνσης Με-
ταφορών και Επικοινωνιών της οικείας Περιφέρειας, με 
τους αναπληρωτές τους, οι οποίοι ορίζονται από τον 
Περιφερειάρχη,
β. έναν (1) δικηγόρο με έμμισθη εντολή με τον ανα-
πληρωτή του, ο οποίος υπηρετε ί στην οικεία Περιφέρεια,
γ. έναν (1) εκπρόσωπο της αστυνομικής αρχής της 
Περιφέρειας, με τον αναπληρωτή του, που ορίζονται 
αρμοδίως και έχουν την ιδιότητα του αξιωματικού της 
Ελληνικής Αστυνομίας και προέρχονται κατά προτίμηση 
από υπηρεσίες τροχαίας κίνησης της Περιφέρειας,
δ. έναν (1) εκπρόσωπο των ιδιοκτητών και έναν (1) 
εκπρόσωπο των οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων της οικείας Περιφέρειας, με τους αναπληρωτές τους, που ορίζονται 
όπως προβλέπεται στο παρόν. Ο εκπρόσωπος των ιδι-οκτητών μετέχει για εκδίκαση παραβάσεων ιδιοκτητών 
και ο εκπρόσωπος των οδηγών για εκδίκαση παραβά-
σεων οδηγών που δεν έχουν την ιδιότητα του ιδιοκτήτη Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων. 
Τους εκπροσώπους των ιδιοκτητών και των οδηγών 
Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων υποδεικνύουν από κοινού, κατά πε-
ρίπτωση, όλες οι οικείες επαγγελματικές οργανώσεις των 
ενδιαφερομένων, εντός δέκα (10) ημερών, ύστερα από 
πρόσκληση του οικείου Πε ριφερειάρχη. Αν η προθεσμία 
αυτή παρέλθει άπρακτη, ο Περιφερειάρχης απευθύνει 
νέα πρόσκληση στις επαγγελματικές οργανώσεις να υπο-
δείξουν εκπροσώπους μέσα σε αποκλειστική προθεσμία 
πέντε (5) ημερών από την κοινοποίηση της πρόσκλη-
σης. Αν και στη δεύτερη περίπτωση δεν υποδειχθούν 
εκπρόσωποι, ο Περιφερειάρχης αυτεπάγγελτα ορίζει 
εκπρόσωπο αντίστοιχα από την οικεία επαγγελματική 
οργάνωση με τα περισσότερα εγγεγραμμένα μέλη, σύμ-
φωνα με το πρακτικό εκλογής του τελευταίου Διοικητι-
κού Συμβουλίου. Με απόφαση του Περιφερειάρχη ή του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών στην περίπτωση 
της παραγράφου 11 δύνανται να οριστούν ως μέλη των 
Πειθαρχικών Συμβουλίων υπάλληλοι της Περιφέρειας 
ή του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών όταν οι 
επαγγελματικές οργανώσεις ή/και η οικεία αστυνομική 
αρχή δεν ανταποκρίνονται στην πρόσκληση για ορισμό 
εκπροσώπων τους.
3. Αν σε Περιφέρεια δεν υπάρχει αμιγές σωματείο 
οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων, αλλά υπάρχει μικτό σωμα-
τείο οδηγών που αποτελείται από οδηγούς Ε.Δ.Χ. αυ-
τοκινήτων, λεωφορείων, τουριστικών λεωφορείων και 
φορτηγών στο Πειθαρχικό Συμβούλιο συμμετέχει, για 
τις παραβάσεις οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων, εκπρόσωπος 
από το μικτό σωματείο και συγκεκριμένα από τον κλάδο 
των οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων.
Αν σε Περιφέρεια δεν υπάρχει ούτε μικτό σωματείο 
οδηγών, εκπρόσωπος των οδηγών ορίζεται από τον Πε-
ριφερειάρχη ένας από τους οδηγούς Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων 
της Περιφέρειας με τον αναπληρωτή του.
4. Χρέη Προέδρου για το Πειθαρχικό Συμβούλιο εκτε-
λεί ένας από τους εκπροσώπους της Γενικής Διεύθυνσης 
Μεταφορών και Επικοινωνιών της οικείας Περιφέρειας, που ορίζεται με την πράξη συγκρότησης. 
5. Ο χώρος και οι ημερομηνίες συνεδριάσεων των συμ-
βουλίων καθορίζονται από τον Περιφερειάρχη, ανάλογα 
με τις υπάρχουσες ανάγκες.
6. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο βρίσκεται σε απαρτία 
όταν παρίστανται τρία (3) τουλάχιστον μέλη του, στα 
οποία συμπεριλαμβάνονται απαραίτητα ο Πρόεδρος και 
ο εκπρόσωπος της αστυνομίας ή οι αναπληρωτές τους. 
Οι αποφάσεις του Πειθαρχικού Συμβουλίου λαμβάνο-
νται με απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων μελών. Σε 
περίπτωση ισοψηφίας γίνεται παραπομπή σε επόμενη 
συνεδρίαση. 
7. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο υποστηρίζεται από γραμ-
ματεία, η οποία:
α. τηρεί ειδικά σχετικό πρωτόκολλο,β. δέχεται τις εκθέσεις παραβάσεων των κανονισμών 
λειτουργίας αυτοκινήτων Ε.Δ.Χ., τις γραπτές απόψεις 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7400 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
ή εξηγήσεις όσων έχουν διαπράξει παράβαση, τις εν-
στάσεις, καθώς και τις έγγραφες καταγγελίες πολιτών 
τις οποίες παραδίδει στον Πρόεδρο του Πειθαρχικού 
Συμβουλίου,
γ. διεκπεραιώνει τη σχετική αλληλογραφία που απαι-
τείται,
δ. εισηγείται ημερομηνίες συνεδριάσεων του Πειθαρ-
χικού Συμβουλίου,
ε. τηρεί και ενημερώνει μητρώο παραβάσεων.
8. Τα σχετικά ζητήματα με τις διαδικασίες που πρέ-
πει να τηρούνται για την εύρυθμη λειτουργία του συμ-βουλίου αυτού ρυθμίζονται από τον πρόεδρό τους. Το 
Πειθαρχικό Συμβούλιο χρησιμοποιεί πρόσφορα αποδει-
κτικά μέσα, που εκτιμώνται ελεύθερα, για να εκδώσει τις 
αποφάσεις του.
9. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο αποφασίζει μέσα σε προ-
θεσμία ενός (1) μηνός από τη διαβίβαση σε αυτό από τα 
αρμόδια όργανα εκθέσεων παραβάσεων οδηγών Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων ή αναφορών ή καταγγελιών επιβατών. 
10. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο κάθε τρίμηνο υποβάλλει 
στην αρμόδια Γενική Διεύθυνση Μεταφορών και Επι-
κοινωνιών της οικείας Περιφέρειας και στην αρμόδια 
Διεύθυνση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών 
αναλυτική κατάσταση με τις υποθέσεις που έχουν διεκ-
περαιωθεί ή εκκρεμούν σε αυτό.
11. Τα Πειθαρχικά Συμβούλια μπορεί να συγκροτού-
νται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών αν παρέλθει άπρακτο χρονικό διάστημα δύο (2) μη-
νών για τη συγκρότησή τους από τον Περιφερειάρχη.».
2. Το άρθρο 21 του π.δ. 243/1987 (Α΄ 104) και το άρθρο 
21 του π.δ. 244/1987 (Α΄ 104) καταργούνται.
Άρθρο 6
Πειθαρχικά παραπτώματα
Κάθε παράβαση, με πράξη ή παράλειψη, των διατάξε-
ων των άρθρων 1 και 2 αποτελεί πειθαρχικό παράπτωμα. 
Πειθαρχικό παράπτωμα επίσης, αποτελεί και κάθε κα-
ταλογιστέα παράβαση του Ποινικού Κώδικα ή ειδικών 
ποινικών νόμων κατά την εκτέλεση των καθηκόντων 
του οδηγού.
Άρθρο 7
Έλεγχος
1. Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών μπορεί με 
απόφασή του να αναθέτει τον έλεγχο εφαρμογής του 
παρόντος και σε άλλα όργανα εκτός από όσα προβλέ-
πονται στο άρθρο 4.
2. Τα αρμόδια όργανα ελέγχου για κάθε παράβαση που 
βεβαιώνουν, συντάσσουν έκθεση, αντίγραφο της οποί-
ας παραδίδεται στον παραβάτη, και την αποστέλλουν 
το αργότερο μέσα σε πέντε (5) ημέρες στη γραμματεία 
του αρμόδιου Πειθαρχικού Συμβουλίου. Αν η παράβαση 
αφορά Ε.Δ.Χ. αυτοκίνητο που ο οδηγός του απουσιάζει, 
το αντίγραφο της έκθεσης τοποθετείται στον ανεμοθώ-
ρακα του αυτοκινήτου. Μέσα σε προθεσμία πέντε (5) 
ημερών από τη βεβαίωση της παράβασης ο παραβά-
της μπορεί να καταθέσει εγγράφως στη γραμματεία 
του Πειθαρχικού Συμβουλίου έγγραφο με τις απόψεις 
ή εξηγήσεις του.3. Μετά την παρέλευση της ανωτέρω προθεσμίας και 
πάντως το αργότερο μέσα σε (1) ένα μήνα από τη δια-
βίβαση της βεβαίωσης της παράβασης, το αρμόδιο Πει-
θαρχικό Συμβούλιο εκδικάζει την υπόθεση, ανεξάρτητα 
από το αν έχουν υποβληθεί ή όχι οι γραπτές απόψεις ή 
εξηγήσεις του παραβάτη, και επιβάλλει τις προβλεπό-
μενες διοικητικές κυρώσεις. Αν επιβληθεί πρόστιμο, η 
σχετική απόφαση αποστέλλεται στη Δ.Ο.Υ. της κατοικίας 
του παραβάτη και το πρόστιμο εισπράττεται κατά τις 
διατάξεις του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων 
(ν.δ. 356/1974, Α΄ 90). Κατά των αποφάσεων του Πειθαρ-
χικού Συμβουλίου δεν επιτρέπεται ένσταση. 
4. Οι αποφάσεις επιβολής διοικητικών κυρώσεων του 
Πειθαρχικού Συμβουλίου επιδίδονται στους παραβάτες.
5. Ο παραβάτης μέσα σε ενενήντα (90) ημέρες από 
την κοινοποίηση σε αυτόν της απόφασης για την επι-
βολή προστίμου, είναι υποχρεωμένος να υποβάλει στη 
γραμματεία του Πειθαρχικού Συμβουλίου αποδεικτικό 
πληρωμής του προστίμου σε Δ.Ο.Υ.. Αν ο παραβάτης 
είναι κάτοχος της ειδικής άδειας και δεν υποβάλει μέσα στην ανωτέρω προθεσμία το αποδεικτικό πληρωμής, ο 
Περιφερειάρχης, με απόφασή του, αφαιρεί την ειδική 
άδεια οδήγησης Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων μέχρι να υποβληθεί 
το σχετικό αποδεικτικό πληρωμής.
6. Για τις παραβάσεις που αναφέρονται στην παρ. 2 του 
άρθρου 23 των προεδρικών διαταγμάτων 243/1987 και 
244/1987 σχετικά με την οδήγηση ή χρησιμοποίηση αυ-
τοκινήτου που δεν διαθέτει άδεια κυκλοφορίας ως Ε.Δ.Χ. 
αυτοκίνητο σε ισχύ, καθώς και στις παραγράφους 3 και 4 
των ιδίων άρθρων, σχετικά με την υπέρβαση της απρε-
πούς συμπεριφοράς και τις ειδικές παραβάσεις σε αερο-
δρόμια, λιμάνια κ.λπ., που καταγγέλλονται από πολίτες ή βεβαιώνονται από τα όργανα ελέγχου του άρθρου 4, 
το οικείο Πειθαρχικό Συμβούλιο αποφασίζει κατά προτε-
ραιότητα. Ο παραβάτης μπορε ί, εφόσον επιθυμεί, να εκ-
θέσει γραπτά τις απόψεις του μέσα σε προθεσμία πέντε 
(5) ημερών από την ημέρα της έγγραφης ειδοποίησής 
του για τη σχετική καταγγελία. Μετά την παρέλευση της 
προθεσμίας αυτής, το Πειθαρχικό Συμβούλιο εκδικάζει 
την υπόθεση ανεξάρτητα από το αν ο παραβάτης έχει 
υποβάλει ή όχι υπόμνημα απόψεων. 
Άρθρο 8
Πειθαρχικές ποινές
1. Οι πειθαρχικές ποινές που επιβάλλονται στους πα-
ραβάτες των διατάξεων των άρθρων 1 και 2 είναι οι εξής:
α. επίπληξη,
β. διοικητικό πρόστιμο,γ. αφαίρεση ειδικής άδειας οδήγησης.2. Οι παραβάσεις των υποχρεώσεων που προβλέπο-
νται στα άρθρα 1 και 2 κατατάσσονται με κριτήρια τη βα-
ρύτητά τους, τη μέριμνα για την ασφάλεια των επιβατών 
και της σωματικής ακεραιότητάς τους, τη συμπεριφορά 
και την υπευθυνότητα των οδηγών, καθώς και τις επιπτώ-
σεις στους επιβάτες σε τρεις (3) κατηγορίες:
α. χαμηλής αξιολόγησης,β. μεσαίας αξιολόγησης,γ. υψηλής αξιολόγησης.
3.α. Οι χαμηλής αξιολόγησης παραβάσεις τιμωρούνται 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7401 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
με επίπληξη και διοικητικό πρόστιμο έως τριακόσια (300) 
ευρώ,
β. οι μεσαίας αξιολόγησης παραβάσεις τιμωρούνται 
με διοικητικό πρόστιμο από τριακόσια ένα (301) έως και 
εξακόσια (600) ευρώ και αφαίρεση της ειδικής άδειας 
οδήγησης για έως έξι (6) μήνες,
γ. οι υψηλής αξιολόγησης παραβάσεις τιμωρούνται με 
αφαίρεση της ειδικής άδειας οδήγησης για έξι (6) μήνες 
και επανεξέταση για την επαναχορήγηση αυτής.
4. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών, οι παραβάσεις του άρθρου 2 κατατάσσονται στις 
ανωτέρω κατηγορίες και καθορίζονται λεπτομερώς τα 
διοικητικά πρόστιμα και οι διοικητικές κυρώσεις ανά κα-
τηγορία παράβασης, καθώς και η συγχώνευση ποινών 
σε περίπτωση συνεκδίκασης περισσότερων πειθαρχικών 
παραπτωμάτων. Με την ίδια απόφαση μπορεί να προ-
βλέπεται η απευθείας επιβολή διοικητικών κυρώσεων 
και προστίμων από τα όργανα ελέγχου για παραβάσεις 
χαμηλής αξιολόγησης, χωρίς αυτοί να παραπέμπονται 
στο Πειθαρχικό Συμβούλιο του άρθρου 5 και χωρίς να 
ακολουθείται η διαδικασία του άρθρου 7.
5. Για παραβάσεις του παρόντος Κανονισμού που συν-
δέονται με χρήση αλκοόλ, τοξικών ουσιών ή ναρκωτικών 
ουσιών και έχουν σαν αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο 
η σωματική ακεραιότητα και η ασφάλεια των επιβατών, ο 
υπαίτιος τιμωρείται με διοικητικό πρόστιμο δύο χιλιάδων 
(2.000) ευρώ, καθώς και με αφαίρεση της ειδικής άδειας 
για έξι (6) μήνες. Σε περίπτωση υποτροπής επιβάλλεται 
διοικητικό πρόστιμο τεσσάρων χιλιάδων (4.000) ευρώ 
και αφαίρεση της ειδικής άδειας για ένα (1) έτος. Για την 
επαναχορήγηση της ειδικής άδειας απαιτείται επανε-
ξέταση.
6. Τα διοικητικά πρόστιμα του παρόντος μπορεί να 
αναπροσαρμόζονται με απόφαση του Υπουργού Υπο-
δομών και Μεταφορών έως πενήντα τοις εκατό (50%). 
7. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των παραπάνω 
παραγράφων, για τις παραβάσεις των διατάξεων του πα-
ρόντος ισχύουν οι διοικητικές κυρώσεις που προβλέπο-
νται στα προεδρικά διατάγματα 243/1987 και 244/1987.
8. Οι διατάξεις των περιπτώσεων α΄, β΄ και ιε΄ της παρ. 
6 του άρθρου 8 των προεδρικών διαταγμάτων 243/1987 
και 244/1987 καταργούνται.
Άρθρο 9
Εκτέλεση πειθαρχικής απόφασης
Η πειθαρχική απόφαση εκτελείται μέσα σε δύο (2) 
μήνες από την κοινοποίησή της, με επιμέλεια του Πει-
θαρχικού Συμβουλίου, στην αρμόδια υπηρεσία της Πε-ριφέρειας.
Άρθρο 10
Παραγραφή πειθαρχικών παραπτωμάτων και ποινών
1. Τα πειθαρχικά παραπτώματα παραγράφονται εφό-
σον παρέλθουν τρία (3) έτη από την ημέρα που διαπρά-
χθηκαν. 
2. Πειθαρχικό παράπτωμα που αποτελεί συγχρόνως 
και ποινικό αδίκημα, δεν παραγράφεται πριν από την 
εξάλειψη του αξιόποινου του τελευταίου.3. Πειθαρχικά παραπτώματα, που έχουν τελεστεί μέ-
χρι την έναρξη ισχύος του παρόντος και για τα οποία 
έχουν παρέλθει τρία (3) έτη από την ημέρα σύνταξης της 
έκθεσης βεβαίωσης χωρίς να έχει εκδοθεί πειθαρχική 
απόφαση, παραγράφονται.
Άρθρο 11
1. Συνιστάται στο Υπουργείο Υποδομών και Μετα-
φορών γνωμοδοτική επταμελής διαρκής Επιτροπή για 
θέματα ελέγχου και αξιολόγησης των υπηρεσιών των 
Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων. Έργο της Επιτροπής είναι η υποβολή 
προτάσεων για την αναμόρφωση των διατάξεων που 
ρυθμίζουν τη λειτουργία των Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων και η 
εισήγηση για την κατάρτιση του Κανονισμού Λειτουργίας 
των Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων, των υποχρεώσεων των ιδιοκτη-
τών, εκμεταλλευτών και των οδηγών κατά τη λειτουργία 
αυτών για την εξυπηρέτηση του επιβατικού κοινού, των 
κανόνων ευπρεπούς εμφάνισης και των προσόντων των 
οδηγών, την αναμόρφωση του πλαισίου για την απόκτη-
ση της ειδικής άδειας, την κατάσταση των οχημάτων 
και τις προϋποθέσεις διάθεσης αυτών για την εκτέλεση 
μεταφορικού έργου, τις διοικητικές κυρώσεις που επι-
βάλλονται για την παράβαση των υποχρεώσεων που 
απορρέουν από τις παραπάνω διατάξεις, καθώς και κάθε 
άλλο σχετικό θέμα που δεν ρυθμίζεται με την υφιστά-
μενη νομοθεσία.
2. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών ορίζονται ο πρόεδρος, τα μέλη της Επιτροπής, που 
θα πρέπει να είναι πρόσωπα εγνωσμένου κύρους με του-
λάχιστον εμπειρία άνω της δεκαετίας σε θέματα ελέγχου 
και αξιολόγησης των υπηρεσιών των Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων, 
καθώς και ο γραμματέας με τον αναπληρωτή του και 
καθορίζεται και ο τρόπος λειτουργίας της Επιτροπής. 
3. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δημιουρ-
γείται κεντρικό ηλεκτρονικό σύστημα, τηλεφωνικό κέ-
ντρο και υπηρεσία σύντομων γραπτών μηνυμάτων (sms) 
παραπόνων και καταγγελιών των επιβατών για παραβά-
σεις του παρόντος. Με απόφαση του Υπουργού Υποδο-
μών και Μεταφορών καθορίζεται κάθε θέμα σχετικό με τον τρόπο λειτουργίας του κεντρικού ηλεκτρονικού συ-
στήματος, του τηλεφωνικού κέντρου και της υπηρεσίας 
σύντομων γραπτών μηνυμάτων (sms), καθώς και η Διεύ-
θυνση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στην 
ευθύνη της οποίας θα υπαχθεί και θα λειτουργεί. Μέχρι 
την έκδοση της απόφασης του προηγούμενου εδαφίου, 
ως αρμόδια υπηρεσία για τη διαχείριση καταγγελιών και 
παραπόνων των επιβατών για παραβίαση διατάξεων του 
παρόντος ορίζεται η οικεία Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
ΑΛΛΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΕΠΙΒΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 12
Ηλεκτρονική ή τηλεφ ωνική διαμεσολάβηση 
μεταφοράς επιβατών με οχήματα Ε.Δ.Χ. 
1. Πέραν των δικαιούχων μεταφοράς επιβατών με οχή-
ματα δημόσιας χρήσης (Ε.Δ.Χ.), σύμφωνα με τις διατάξεις 
των άρθρων 82 και επ. του ν. 4070/2012, φυσικά ή νομικά 
πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσία ηλεκτρονικής ή τη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7402 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
λεφωνικής διαμεσολάβησης για τη μεταφορά επιβατών 
με όχημα Ε.Δ.Χ., λογίζεται ότι ασκούν ως κύρια οικονο-
μική δραστηριότητα αυτή της μεταφοράς επιβατών εάν: 
(α) επηρεάζουν την τιμή της υπηρεσίας μεταφοράς 
αμέσως ή εμμέσως διά της παροχής παράνομων εκ-
πτώσεων ή επιδοτήσεων κομίστρου ή άλλων τρόπων 
διαμόρφωσης του τελικά καταβαλλόμενου ποσού από 
τον καταναλωτή ή (β) επηρεάζουν τις κρίσιμες πτυχές 
της υπηρεσίας μεταφοράς, θέτοντας προδιαγραφές, που 
πρέπει να πληρούν τα αυτοκίνητα, πέραν των νομίμων. 
Στην περίπτωση αυτή, η παροχή υπηρεσίας διαμεσο-
λάβησης, η οποία έχει ως κύρια οικονομική δραστηρι-
ότητα αυτή της μεταφοράς επιβατών, ασκείται κατόπιν 
άδειας, σύμφωνα με τους όρους και προϋποθέσεις της παραγράφου 2.
Δεν απαιτείται η άδεια της παραγράφου 2 για την πα-
ροχή υπηρεσιών διαμεσολάβησης, οι οποίες δεν έχουν ως κύρια οικονομική δραστηριότητα αυτή της μεταφο-ράς επιβατών σύμφωνα με τα ανωτέρω. 
2. Για τη χορήγηση άδειας ο φορέας ηλεκτρονικής ή 
τηλεφωνικής διαμεσολάβησης υποβάλλει ηλεκτρονικά 
στην αρμόδια Διεύθυνση επιβατικών μεταφορών του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στην ελληνική γλώσσα ή σε επίσημη μετάφραση τα εξής:
α) Αίτηση του φυσικού ή νομικού προσώπου. Αν ο αι-
τών είναι νομικό πρόσωπο, την αίτηση μαζί με τα κατά περίπτωση νομιμοποιητικά έγ γραφα υποβάλλει ο νόμι-
μος εκπρόσωπός του. Σε περίπτωση αίτησης νομικού 
προσώπου, που έχει την έδρα του σε χώρα εντός της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης, ορίζεται με την αίτηση αντίκλητος 
και αναπληρωτής του, που κατοικεί ή εδρεύει στη χώρα 
και δηλώνονται τα εξής στοιχεία του: ονοματεπώνυμο/
επωνυμία, Α.Δ.Τ., Α.Φ.Μ., Δ.Ο.Υ., διεύθυνση και τηλέφωνα 
επικοινωνίας. Σε περίπτωση θανάτου του αντικλήτου, 
αυτός αντικαθίσταται εντός δύο (2) μηνών με αίτηση του 
φορέα διαμεσολάβησης. Αν νομικό πρόσωπο, που έχει 
την έδρα του σε χώρα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 
λάβει την άδεια, υποχρεούται να ενημερώνει το Μητρώο 
της παραγράφου 10 εντός πέντε (5) ημερών για την αλ-λαγή της εκπροσώπησής του.
Σε περίπτωση αίτησης φυσικού ή νομικού προσώπου 
από χώρα εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε θα ιδρύει 
εταιρεία με έδρα την Ελλάδα δια της οποίας θα υποβάλ-
λεται η αίτηση και θα ασκεί τη δραστηριότητα είτε θα 
ιδρύει υποκατάστημα. Αν ιδρύει υποκατάστημα, ορίζεται 
υπεύθυνος άσκησης της δραστηριότητας διαμεσολά-
βησης στην Ελλάδα, ο οποίος ευθύνεται αλληλεγγύως 
και εις ολόκληρον με το φορέα διαμεσολάβησης για 
κάθε ευθύνη του τελευταίου, που προκύπτει με βάση 
τις διατάξεις του παρόντος και της φορολογικής νομο-
θεσίας. Σε περίπτωση θανάτου του υπεύθυνου άσκησης 
δραστηριότητας, αυτός αντικαθίσταται εντός δεκαπέντε 
(15) ημερών με αίτηση του φορέα διαμεσολάβησης. Αν νομικό πρόσωπο, που έχει την έδρα του σε χώρα εκτός 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λάβει την άδεια, υποχρεούται 
να ενημερώνει το Μητρώο της παραγράφου 10 εντός 
πέντε (5) ημερών για την αλλαγή της εκπροσώπησης 
και της έδρας της εταιρείας στην Ελλάδα δια της οποίας 
ασκείται η δραστηριότητα ή για την αλλαγή της εκπρο-
σώπησης και της έδρας του υποκαταστήματος.
β) Παράβολο Δημοσίου χιλίων (1.000) ευρώ.γ) Αν, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2472/1997 
(Α΄ 50), γίνεται επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, 
κατά την υπηρεσία διαμεσολάβησης, επικυρωμένο αντί-
γραφο της έγγραφης γνωστοποίησης από τον υπεύθυνο 
επεξεργασίας προς την Αρχή Προστασίας Προσωπικών 
Δεδομένων για τη σύσταση και λειτουργία αρχείου ή την 
έναρξη της επεξεργασίας και, αν γίνεται επεξεργασία ευ-
αίσθητων προσωπικών δεδομένων, επικυρωμένο αντί-
γραφο της άδειας της Αρχής Προστασίας Προσωπικών 
Δεδομένων. Αν δεν γίνεται επεξεργασία προσωπικών δε-
δομένων ή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων ο αιτών 
υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση για αυτό. Σε περίπτωση 
παράβασης των διατάξεων της παρούσας περίπτωσης, 
όπως όταν, παρότι γίνεται επεξεργασία προσωπικών δε-
δομένων ή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, έχει 
δηλωθεί από τον αιτούντα το αντίθετο, επιβάλλεται η 
αφαίρεση της άδειας για δύο (2) έτη.
3. Η αρμόδια υπηρεσία της Διεύθυνσης Επιβατικών 
Μεταφορών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφο-
ρών οφείλει εντός τριάντα (30) ημερών να εκδώσει την 
άδεια. Σε περίπτωση παρέλευσης άπρακτης της παραπά-
νω προθεσμίας τεκμαίρεται ως εκδοθείσα η άδεια. Η μη έγκαιρη διεκπεραίωση μέσα στην ανωτέρω προθεσμία 
συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα των υπαίτιων προϊστα-
μένων και υπαλλήλων, το οπ οίο επιφέρει πειθαρχική ποι-
νή σε βάρος τους ίση με τις αποδοχές τριών (3) μηνών.
4. Μέχρι την έκδοση των αναγκαίων πράξεων για την 
ηλεκτρονική διεξαγωγή της διαδικασίας αδειοδότησης 
αυτή διεξάγεται εγγράφως.
5. Οι φορείς διαμεσολάβησης, οι οποίοι έχουν λάβει 
την άδεια της παραγράφου 2 χωρίς υπαίτια καθυστέ-
ρηση υποχρεούνται να καταχωρούν στο Μητρώο της 
παραγράφου 10, τους όρους χρήσης της υπηρεσίας δι-
αμεσολάβησης όπως εκάστοτε ισχύουν, τα στοιχεία των 
ιδιοκτητών ή των οδηγών των Ε.Δ.Χ. οχημάτων, εφόσον 
είναι αυτοί οι χρήστες, που κάνουν αποδεκτούς τους 
ανωτέρω όρους, τις άδειες κυκλοφορίας των Ε.Δ.Χ. οχη-
μάτων και τις ειδικές άδειες οδήγησης των οδηγών των 
Ε.Δ.Χ. οχημάτων. Εναλλακτικά αντί των στοιχείων των 
ιδιοκτητών ή των οδηγών των Ε.Δ.Χ. οχημάτων, εφόσον 
είναι αυτοί οι χρήστες, που κάνουν αποδεκτούς τους 
όρους χρήσης της υπηρεσίας διαμεσολάβησης και των 
παραπάνω όρων, όπως εκάστοτε ισχύουν, επιτρέπεται η 
καταχώριση οποιουδήποτε τύπου σύμβασης μεταξύ των 
παραπάνω προσώπων και του φορέα διαμεσολάβησης. 
Αν η σύμβαση για τη χρήση της υπηρεσίας διαμεσολά-
βησης καταρτίζεται από τους οδηγούς καταχωρούνται και τα στοιχεία των ιδιοκτητών των οχημάτων. Η κατα-
χώριση των στοιχείων γίνεται ανά Ε.Δ.Χ. όχημα.
6.α) Αν δεν αντικατασταθεί εμπρόθεσμα ο αντίκλητος 
που αποβίωσε, σύμφωνα με την παράγραφο 2, επιβάλ-
λεται στο φορέα ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής διαμεσο-
λάβησης πρόστιμο ποσού χιλίων (1.000) ευρώ. 
Αν δεν αντικατασταθεί εμπρόθεσμα ο υπεύθυνος 
άσκησης δραστηριότητας, σύμφωνα με την παράγραφο 
2, αναστέλλεται η ισχύς της άδειας και εφαρμόζεται η πα-
ράγραφος 7 μέχρι τον ορισμό νέου υπεύθυνου άσκησης 
δραστηριότητας.
β) Σε περίπτωση παύσης της λειτουργίας της εταιρείας 
ή του υποκαταστήματος στη χώρα, φυσικού ή νομικού 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7403 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
προσώπου από χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανα-
καλείται η άδεια της παραγράφου 2 και εφαρμόζεται η 
παράγραφος 7.
γ) Για τη μη καταχώριση της άδειας κυκλοφορίας Ε.Δ.Χ. 
οχήματος ή της ειδικής άδειας οδήγησης οδηγού, επι-
βάλλεται την πρώτη φορά πρόστιμο πέντε χιλιάδων 
(5.000) ευρώ, τη δεύτερη φορά πρόστιμο δέκα χιλιάδων 
(10.000) ευρώ, την τρίτη φορά ανάκληση της άδειας για 
δύο (2) μήνες και την τέταρτη φορά ανάκληση της άδειας 
για δύο (2) χρόνια. Για τις λοιπές παραβάσεις των διατά-
ξεων του παρόντος, καθώς και των διατάξεων που καθο-
ρίζουν το πλαίσιο διαμόρφωσης της τιμής της υπηρεσίας 
της μεταφοράς, διατυπώνεται την πρώτη φορά σύσταση 
στο φορέα διαμεσολάβησης, τη δεύτερη φορά επιβάλ-
λεται πρόστιμο δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, την τρίτη 
φορά πρόστιμο είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ, 
την τέταρτη φορά πρόστιμο πενήντα χιλιάδων (50.000) 
ευρώ και την πέμπτη φορά ανάκληση της άδειας της 
παραγράφου 2 και εφαρμόζεται η παράγραφος 7, καθώς 
και απαγορεύεται για διάστημα δύο (2) ετών να ιδρύσει και να λειτουργήσει άλλον φορέα διαμεσολάβησης. Σε 
περίπτωση νομικού προσώπου στην παραπάνω απαγό-
ρευση υπόκειται και ο διαχειριστής του.
δ) Στον οδηγό του Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτου που συμβάλλε-
ται με φορέα διαμεσολάβησης του πρώτου εδαφίου της 
παραγράφου 1 και στερείται ειδικής άδειας οδήγησης, επιβάλλεται αφαίρεση της άδειας οδήγησης για δύο (2) χρόνια. 
ε) Στον κύριο του Ε.Δ.Χ. οχήματος που εκτελεί παρα-
νόμως έργο σε συνεργασία με φορέα διαμεσολάβησης, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ανερχόμενο σε πέντε 
χιλιάδες (5.000) ευρώ. Σε περίπτωση υποτροπής το ποσό 
διπλασιάζεται.
στ) Σε περίπτωση λειτουργίας φορέα διαμεσολάβησης 
χωρίς την άδεια της παραγράφου 2, παρότι όφειλε να 
αδειοδοτηθεί, επιβάλλεται πρόστιμο πενήντα χιλιάδων 
(50.000) ευρώ, εφαρμόζεται η παράγραφος 7 και απα-
γορεύεται για διάστημα δύο (2) ετών να ιδρύσει και να 
λειτουργήσει άλλον φορέα διαμεσολάβησης. Σε περί-
πτωση νομικού προσώπου στην παραπάνω απαγόρευση 
υπόκειται και ο διαχειριστής του.
Τα άνω ποσά βεβαιώνονται, κατά την οικεία νομοθε-
σία, παραχρήμα στο δημόσιο ταμείο σε ειδικό κωδικό 
για τις δράσεις οδικής ασφάλειας και ηλεκτρονικών συ-στημάτων.
Τα παραπάνω πρόστιμα και κυρώσεις επιβάλλονται 
από την υπηρεσία που εκδίδει την άδεια μετά από ακρό-
αση του εμπλεκόμενου προσώπου. 
7. Ειδικά, σε περίπτωση λειτουργίας άνευ αδείας φο-
ρέα διαμεσολάβησης, ο οποίος όφειλε να λάβει τη άδεια 
της παραγράφου 2, η αρμόδια υπηρεσία κοινοποιεί τη 
σχετική απόφαση επιβολής προστίμου ή άλλης κύρωσης 
προς την υπηρεσία δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος, 
για τη διεκπεραίωση της διακοπής λειτουργίας τυχόν 
διαδικτυακού ιστότοπου του φορέα και κάθε είδους 
εφαρμογών σε κινητά τηλέφωνα, ηλεκτρονικούς υπο-
λογιστές και άλλα μέσα.
8. Τα Ε.Δ.Χ. οχήματα, με τα οποία παρέχονται οι υπη-
ρεσίες μεταφοράς κατόπιν διαμεσολάβησης φορέα που έχει λάβει άδεια, σύμφωνα με την παράγραφο 2, φέρουν 
διακριτικό γνώρισμα σε εμφανές σημείο στο εσωτερικό 
και στο εξωτερικό του Ε.Δ.Χ. οχήματος. Με απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθορίζονται οι 
λεπτομέρειες σχετικά με το διακριτικό γνώρισμα του 
προηγούμενου εδαφίου.
9. Εφόσον η μεταφορά διενεργείται εντός της ελληνι-
κής επικράτειας τα έσοδα από την άσκηση της δραστη-
ριότητας διαμεσολάβησης φορολογούνται με βάση την 
κείμενη φορολογική νομοθεσία. Οι φορείς διαμεσολά-
βησης εκδίδουν διαφορετικά φορολογικά στοιχεία προς 
τον καταναλωτή και διαφορετικά προς τους οδηγούς και 
τους ιδιοκτήτες των οχημάτων. 
10. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τηρείται 
ηλεκτρονικό μητρώο, στο οποίο τηρούνται, επιπλέον 
των αναφερομένων στην παράγραφο 5, και τα παρα-
κάτω στοιχεία:
α) Οι φορείς διαμεσολάβησης, οι οποίοι έχουν λάβει 
την άδεια της παραγράφου 2, και οι αντίκλητοί τους στις 
περιπτώσεις που απαιτείται.
β) Οι ανακλητικές πράξεις των αδειών διαμεσολάβη-
σης και οι πράξεις διαπίστωσης των παραβάσεων και 
επιβολής του προστίμου και των λοιπών κυρώσεων.
11. Αρμόδια όργανα για τον έλεγχο της ορθής ή μη 
εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος, ο οποίος 
διενεργείται σύμφωνα και με τις οικείες διατάξεις του 
ν. 4512/2018 (Α΄ 5), είναι επιπλέον των οριζομένων με 
βάση την υφιστάμενη κατά την ψήφιση του παρόντος νο-
μοθεσία και το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών του Υπουρ-
γείου Υποδομών και Μεταφορών, καθώς και κάθε άλλο όργανο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το 
οποίο ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών 
και Μεταφορών. Τα αρμόδια όργανα ελέγχου επιτρέ-
πεται να συνδέονται και να έχουν πρόσβαση στη βάση 
δεδομένων των φορέων διαμεσολάβησης, αναφορικά με 
τα εκτελούμενα δρομολόγια, με τήρηση της νομοθεσίας 
για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
12. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με την ηλεκτρονική διεξαγωγή της διοικητικής διαδικα-
σίας αδειοδότησης του παρόντος, την ίδρυση και λει-
τουργία του Μητρώου της παραγράφου 10, καθώς και το 
ύψος των ποινών της παραγράφου 7 του παρόντος. Με 
την παραπάνω απόφαση καθορίζεται ο χρόνος έναρξης 
λειτουργίας του Μητρώου της παραγράφου 11, από την 
οποία τίθεται σε ισχύ και η παράγραφος 5.
13. Φορέας διαμεσολάβησης που έχει ως κύρια οικο-
νομική δραστηριότητα αυτή της μεταφοράς επιβατών, 
σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του πα-
ρόντος, καθώς και τις διατάξεις της παραγράφου 1 του 
επόμενου άρθρου πρέπει να αδειοδοτείται σύμφωνα με 
τις διατάξεις και των δύο άρθρων.
14. Οι άδειες του παρόντος είναι αμεταβίβαστες.
Άρθρο 13
Ηλεκτρονική ή τηλεφ ωνική διαμεσολάβηση 
για την ενοικίαση Επιβατικών Ιδιωτικής Χρήσης (Ε.Ι.Χ.) οχημάτων με οδηγό
1. Φυσικά ή νομικά πρόσωπα, που παρέχουν υπηρεσία 
ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής διαμεσολάβησης για την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7404 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
ενοικίαση, σύμφωνα με τις διατάξεις της υποπαραγρά-
φου Η.2 της παρ. Η του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 
και των κατ’ εξουσιοδότησή της κανονιστικών πράξεων, 
Επιβατικών Ιδιωτικής Χρήσης (Ε.Ι.Χ.) οχημάτων με οδηγό, 
λογίζεται ότι ασκούν ως κύρια οικονομική δραστηρι-
ότητα αυτή της μεταφοράς επιβατών, εφόσον ασκούν 
αποφασιστική επιρροή επί των όρων παροχής της υπη-
ρεσίας από τους οδηγούς. Ειδικότερα, ασκούν αποφα-σιστική επιρροή εάν: (α) καθορίζουν την τιμή της υπη-ρεσίας μεταφοράς αμέσως ή εμμέσως δια της παροχής εκπτώσεων ή άλλων τρόπων διαμόρφωσης του τελικά 
καταβαλλόμενου ποσού από τον καταναλωτή και (β) 
καθορίζουν τις κρίσιμες πτυχές της υπηρεσίας μεταφο-
ράς, θέτοντας προδιαγραφές, που πρέπει να πληρούν τα 
αυτοκίνητα, πέραν των νομίμων. Στην περίπτωση αυτή, η παροχή υπηρεσίας διαμεσολάβησης, η οποία έχει ως κύρια οικονομική δραστηριότητα αυτή της μεταφοράς 
επιβατών, ασκείται κατόπιν άδειας, σύμφωνα με τους 
όρους και προϋποθέσεις της παραγράφου 2. 
Δεν απαιτείται η άδεια της παραγράφου 2 για την πα-
ροχή υπηρεσιών διαμεσολάβησης, οι οποίες δεν έχουν ως κύρια οικονομική δραστηριότητα αυτή της μεταφο-ράς επιβατών, σύμφωνα με τα ανωτέρω. 
2. Για τη χορήγηση άδειας ο φορέας υπηρεσίας ηλε-
κτρονικής ή τηλεφωνικής διαμεσολάβησης, ως ανωτέ-
ρω περιγράφεται, υποβάλλει ηλεκτρονικά στην αρμόδια 
Διεύθυνση Επιβατικών Μεταφορών του Υπουργείου 
Υποδομών και Μεταφορών στην ελληνική γλώσσα ή σε επίσημη μετάφραση τα εξής:
α) Αίτηση του φυσικού ή νομικού προσώπου. Αν ο αι-
τών είναι νομικό πρόσωπο, την αίτηση μαζί με τα κατά 
περίπτωση νομιμοποιητικά έγ γραφα υποβάλλει ο νόμι-
μος εκπρόσωπός του. Αν ο αιτών είναι νομικό πρόσωπο 
που έχει την έδρα του σε χώρα εντός της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, ορίζεται με την αίτηση αντίκλητος και αναπλη-ρωτής του, που κατοικεί ή εδρεύει στη χώρα και δηλώ-
νονται τα εξής στοιχεία του: ονοματεπώνυμο/επωνυμία, 
Α.Δ.Τ., Α.Φ.Μ., Δ.Ο.Υ., διεύθυνση και τηλέφωνα επικοι-
νωνίας. Σε περίπτωση θανάτου του αντικλήτου αυτός 
αντικαθίσταται εντός δύο (2) μηνών με αίτηση του φο-ρέα διαμεσολάβησης. Αν νομικό πρόσωπο που έχει την έδρα του σε χώρα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λάβει την άδεια, υποχρεούται να ενημερώνει το Μητρώο της 
παραγράφου 10 εντός πέντε (5) ημερών για την αλλαγή 
της εκπροσώπησής του.
Σε περίπτωση αίτησης φυσικού ή νομικού προσώπου 
από χώρα εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε θα ιδρύει 
εταιρεία με έδρα την Ελλάδα δια της οποίας θα υποβάλ-
λεται η αίτηση και θα ασκεί τη δραστηριότητα είτε θα 
ιδρύει υποκατάστημα. Αν ιδρύει υποκατάστημα, ορίζεται 
υπεύθυνος άσκησης της δραστηριότητας διαμεσολά-
βησης στην Ελλάδα, ο οποίος ευθύνεται αλληλεγγύως 
και εις ολόκληρον με το φορέα διαμεσολάβησης για 
κάθε ευθύνη του τελευταίου, που προκύπτει με βάση 
τις διατάξεις του παρόντος και της φορολογικής νομο-
θεσίας. Σε περίπτωση θανάτου του υπεύθυνου άσκησης 
δραστηριότητας αυτός αντικαθίσταται εντός δεκαπέντε 
(15) ημερών με αίτηση του φορέα διαμεσολάβησης. Αν 
νομικό πρόσωπο, που έχει την έδρα του σε χώρα εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λάβει την άδεια, υποχρεούται 
να ενημερώνει το Μητρώο της παραγράφου 10 εντός 
πέντε (5) ημερών για την αλλαγή της εκπροσώπησης 
και της έδρας της εταιρείας στην Ελλάδα δια της οποίας 
ασκείται η δραστηριότητα ή για την αλλαγή της εκπρο-σώπησης και της έδρας του υποκαταστήματος.
β) Παράβολο Δημοσίου χιλίων (1.000) ευρώ.
γ) Αν, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2472/1997 
(Α΄ 50), γίνεται επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, 
κατά την υπηρεσία διαμεσολάβησης, επικυρωμένο αντί-
γραφο της έγγραφης γνωστοποίησης από τον υπεύθυνο 
επεξεργασίας προς την Αρχή Προστασίας Προσωπικών 
Δεδομένων για τη σύσταση και λειτουργία αρχείου ή την 
έναρξη της επεξεργασίας και, αν γίνεται επεξεργασία ευ-
αίσθητων προσωπικών δεδομένων, επικυρωμένο αντί-
γραφο της άδειας της Αρχής Προστασίας Προσωπικών 
Δεδομένων. Αν δεν γίνεται επεξεργασία προσωπικών δε-
δομένων ή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων ο αιτών 
υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση για αυτό. Σε περίπτωση 
παράβασης των διατάξεων της παρούσας περίπτωσης, 
όπως όταν, παρότι γίνεται επεξεργασία προσωπικών δε-
δομένων ή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, έχει 
δηλωθεί από τον αιτούντα το αντίθετο, επιβάλλεται η 
αφαίρεση της άδειας για δύο (2) έτη.
3. Η αρμόδια υπηρεσία οφείλει εντός τριάντα (30) ημε-
ρών να εκδώσει την άδεια. Σε περίπτωση παρέλευσης 
άπρακτης της παραπάνω προθεσμίας τεκμαίρεται ως 
εκδοθείσα η άδεια. Η μη έγκαιρη διεκπεραίωση μέσα 
στην ανωτέρω προθεσμία συνιστά πειθαρχικό παρά-
πτωμα των υπαίτιων προϊσταμένων και υπαλλήλων, το οποίο επιφέρει πειθαρχική ποινή σε βάρος τους ίση με τις αποδοχές τριών (3) μηνών.
4. Μέχρι την έκδοση των αναγκαίων πράξεων για την 
ηλεκτρονική διεξαγωγή της διαδικασίας αδειοδότησης αυτή διεξάγεται εγγράφως.
5. Οι φορείς διαμεσολάβησης, οι οποίοι έχουν λάβει 
την άδεια της παραγράφου 2, χωρίς υπαίτια καθυστέ-
ρηση υποχρεούνται να καταχωρούν στο Μητρώο της 
παραγράφου 10 τους όρους χρήσης της υπηρεσίας 
διαμεσολάβησης, όπως εκάστοτε ισχύουν, τις άδειες 
κυκλοφορίας των Ε.Ι.Χ. οχημάτων, τα στοιχεία των εκ-
μισθωτών των Ε.Ι.Χ. οχημάτων και των οδηγών τους, 
που τους κάνουν αποδεκτούς. Εναλλακτικά, αντί των 
στοιχείων των εκμισθωτών των Ε.Ι.Χ. οχημάτων, που 
κάνουν αποδεκτούς τους όρους χρήσης της υπηρεσίας 
διαμεσολάβησης και των παραπάνω όρων, επιτρέπεται η 
καταχώριση οποιουδήποτε τύπου σύμβασης μεταξύ των 
παραπάνω προσώπων και του φορέα διαμεσολάβησης. 
Η καταχώριση των στοιχείων γίνεται ανά Ε.Ι.Χ. όχημα.
6.α) Αν δεν αντικατασταθεί εμπρόθεσμα ο αντίκλητος 
που αποβίωσε, σύμφωνα με την παράγραφο 2, επιβάλ-
λεται στο φορέα ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής διαμεσο-
λάβησης πρόστιμο ποσού χιλίων (1.000) ευρώ. 
Αν δεν αντικατασταθεί εμπρόθεσμα ο υπεύθυνος 
άσκησης δραστηριότητας που αποβίωσε, σύμφωνα με 
την παράγραφο 2, αναστέλλεται η ισχύς της άδειας και 
εφαρμόζεται η παράγραφος 7 μέχρι τον ορισμό νέου 
υπεύθυνου άσκησης δραστηριότητας.
β) Σε περίπτωση παύσης της λειτουργίας της εταιρείας 
ή του υποκαταστήματος στη χώρα, φυσικού ή νομικού 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7405 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
προσώπου από χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανα-
καλείται η άδεια της παραγράφου 2 και εφαρμόζεται η παράγραφος 7.
γ) Για τη μη καταχώριση της άδειας κυκλοφορίας Ε.Ι.Χ. 
οχήματος ή της άδειας οδήγησης οδηγού, που προβλέ-
πονται από τις διατάξεις του παρόντος, επιβάλλεται την πρώτη φορά πρόστιμο πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ, τη δεύτερη φορά πρόστιμο δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, την τρίτη φορά ανάκληση της άδειας για δύο (2) μήνες και την τέταρτη φορά ανάκληση της άδειας για δύο (2) 
χρόνια. Για τις λοιπές παραβάσεις των διατάξεων του 
παρόντος, καθώς και των διατάξεων που καθορίζουν 
το πλαίσιο διαμόρφωσης της τιμής της υπηρεσίας της 
μεταφοράς, διατυπώνεται την πρώτη φορά σύσταση στο 
φορέα διαμεσολάβησης, τη δεύτερη φορά επιβάλλεται πρόστιμο δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ, την τρίτη φορά 
πρόστιμο είκοσι πέντε χιλιάδων (25.000) ευρώ, την τέ-
ταρτη φορά πρόστιμο πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ 
και την πέμπτη φορά ανάκληση της άδειας της παρα-
γράφου 2 και εφαρμόζεται η παράγραφος 7, καθώς και 
απαγορεύεται για διάστημα δύο (2) ετών να ιδρύσει και 
λειτουργήσει άλλον φορέα διαμεσολάβησης. Σε περί-
πτωση νομικού προσώπου στην παραπάνω απαγόρευση 
υπόκειται και ο διαχειριστής του.
δ) Στον οδηγό του Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτου που συμβάλλε-
ται με φορέα διαμεσολάβησης του πρώτου εδαφίου της 
παραγράφου 1 και στερείται ειδικής άδειας οδήγησης 
επιβάλλεται αφαίρεση της άδειας οδήγησης έως δύο 
(2) χρόνια. 
ε) Στον εκμισθωτή του Ε.Ι.Χ. οχήματος, που εκτελεί 
παρανόμως έργο σε συνεργασία με φορέα διαμεσολά-βησης επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ανερχόμενο σε 
πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ ανά όχημα. Σε περίπτωση 
υποτροπής το ποσό διπλασιάζεται.
στ) Σε περίπτωση λειτουργίας φορέα διαμεσολάβη-
σης χωρίς την άδεια της παραγράφου 2, παρότι όφειλε να αδειοδοτηθεί, επιβάλλεται πρόστιμο πενήντα χιλιά-
δων (50.000) ευρώ, εφαρμόζεται η παράγραφος 7 και 
απαγορεύεται για διάστημα δύο (2) ετών να ιδρύσει και 
λειτουργήσει άλλον φορέα διαμεσολάβησης. Σε περί-
πτωση νομικού προσώπου στην παραπάνω απαγόρευση 
υπόκειται και ο διαχειριστής του.
Τα άνω ποσά βεβαιώνονται, κατά την οικεία νομοθε-
σία, παραχρήμα στο δημόσιο ταμείο σε ειδικό κωδικό 
για τις δράσεις οδικής ασφάλειας και ηλεκτρονικών συ-στημάτων.
Τα παραπάνω πρόστιμα και κυρώσεις επιβάλλονται 
από την υπηρεσία που εκδίδει την άδεια μετά από ακρό-
αση του εμπλεκόμενου προσώπου.
7. Σε περίπτωση λειτουργίας του φορέα άνευ αδείας, η 
αρμόδια υπηρεσία κοινοποιεί τη σχετική απόφαση επι-βολής προστίμου ή άλλης κύρωσης προς την υπηρεσία δίωξης ηλεκτρονικού εγκλήματος, για τη διεκπεραίωση 
της διακοπής λειτουργίας τυχόν διαδικτυακού ιστότο-
που του φορέα και κάθε είδους εφαρμογών σε κινητά 
τηλέφωνα, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και άλλα μέσα.
8. Τα οχήματα, με τα οποία παρέχονται οι παραπάνω 
υπηρεσίες κατόπιν διαμεσολάβησης φορέα, που έχει 
λάβει άδεια σύμφωνα με την παράγραφο 2, φέρουν δι-ακριτικό γνώρισμα σε εμφανές σημείο στο εσωτερικό 
και στο εξωτερικό του Ε.Ι.Χ. οχήματος. Με απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθορίζονται οι 
λεπτομέρειες σχετικά με το διακριτικό γνώρισμα του 
προηγούμενου εδαφίου.
9. Εφόσον η εκτέλεση του αντικειμένου της μίσθωσης 
διενεργείται εντός της ελληνικής επικράτειας τα έσοδα 
από την άσκηση της δραστηριότητας διαμεσολάβησης 
φορολογούνται με βάση την κείμενη φορολογική νομο-
θεσία. Οι φορείς διαμεσολάβησης εκδίδουν διαφορετικά 
φορολογικά στοιχεία προς τον καταναλωτή και διαφορε-
τικά προς τους εκμισθωτές Ε.Ι.Χ. οχημάτων με οδηγό ή/και τους οδηγούς ή/και τους ιδιοκτήτες των οχημάτων.
10. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τηρείται 
ηλεκτρονικό μητρώο, στο οποίο τηρούνται, επιπλέον 
των αναφερόμενων στην παράγραφο 5, και τα παρα-
κάτω στοιχεία:
α) Οι φορείς διαμεσολάβησης, οι οποίοι έχουν λάβει 
την άδεια της παραγράφου 2 και οι αντίκλητοί τους στις περιπτώσεις που απαιτείται.
β) Οι ανακλητικές πράξεις των αδειών διαμεσολάβη-
σης και οι πράξεις διαπίστωσης των παραβάσεων και 
επιβολής του προστίμου και των λοιπών κυρώσεων.
11. Αρμόδια όργανα για τον έλεγχο της ορθής ή μη 
εφαρμογής των παραπάνω διατάξεων, ο οποίος δι-ενεργείται σύμφωνα και με τις οικείες διατάξεις του 
ν. 4512/2018 (Α΄ 5), είναι επιπλέον των οριζομένων με 
βάση την υφιστάμενη κατά την ψήφιση του παρόντος νο-
μοθεσία και το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών του Υπουρ-
γείου Υποδομών και Μεταφορών, καθώς και κάθε άλλο όργανο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το 
οποίο ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών 
και Μεταφορών. Τα αρμόδια όργανα ελέγχου επιτρέ-
πεται να συνδέονται και να έχουν πρόσβαση στη βάση 
δεδομένων των φορέων διαμεσολάβησης αναφορικά με 
τα εκτελούμενα δρομολόγια με τήρηση της νομοθεσίας 
για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. 
12. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών ρυθμίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά 
με την ηλεκτρονική διεξαγωγή της διοικητικής διαδικα-
σίας αδειοδότησης του παρόντος, την ίδρυση και λει-
τουργία του Μητρώου της παραγράφου 10, καθώς και το 
ύψος των ποινών της παραγράφου 6 του παρόντος. Με 
την παραπάνω απόφαση καθορίζεται ο χρόνος έναρξης 
λειτουργίας του Μητρώου της παραγράφου 10, από την 
οποία τίθεται σε ισχύ και η παράγραφος 5. 
13. Οι άδειες του παρόντος είναι αμεταβίβαστες.
Άρθρο 14
Ρυθμίσεις θεμάτων Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων
1. Η περίπτωση α΄ της παρ. 1 του άρθρου 82 του 
ν. 4070/2012 (Α΄ 82) αντικαθίσταται ως εξής:
«α) Ε.Δ.Χ. πέντε (5) θέσεων ή πολυμορφικά (ενός 
όγκου), με μετρητή (ΤΑΞΙ). Τα πολυμορφικά (ενός όγκου) 
ΤΑΞΙ εφόσον μπορούν να μεταφέρουν αναπηρικό αμα-ξίδιο πρέπει να έχουν στα εξαρτήματα ράμπα και υπο-
χρεωτικά ιμάντες στήριξης και ασφάλειας του αμαξιδίου, 
καθώς και οποιοδήποτε τεχνικό μέσο διευκολύνει την 
πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στο όχημα ταξί και 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7406 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
επιτρέπεται να διενεργούν μεταφορά ατόμων με ανα-
πηρία.».
2. α. Στην παρ. 3 του άρθρου 83 του ν. 4070/2012 η 
φράση «Με απόφαση του οικείου Περιφερειακού Συμ-
βουλίου, η οποία εκδίδεται εντός δύο (2) μηνών από την 
έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου» αντικαθίσταται από 
τη φράση «Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και 
Μεταφορών, η οποία εκδίδεται μετά από εισήγηση του 
αρμόδιου Περιφερειακού Συμβουλίου, στην οποία ανα-
φέρονται υποχρεωτικά οι προηγούμενες μεταβολές των 
εδρών επιτρέπεται να».
β. Στην παρ. 3 του άρθρου 84 του ν. 4070/2012 μετά τη 
φράση «σε διαφορετικές Περιφερειακές ενότητες αυτής» 
προστίθεται η φράση «ή εντός της ίδιας Περιφερειακής ενότητας».
3. Στο τέλος του πέμπτου εδαφίου της παρ. 2 του άρ-
θρου 85 του ν. 4070/2012 προστίθεται η φράση «Στις 
διανυκτερεύσεις αυτές δεν περι λαμβάνονται όσες οφεί-
λονται σε έκτακτα γεγονότα, όπως εισροές μεταναστών, 
σεισμοί κ.λπ.».
4. Στην παρ. 2α του άρθρου 85 του ν. 4070/2012 ο 
αριθμός «250» αντικαθίσταται από τον αριθμό «335» 
και η φράση «δύναται να χορηγείται μία άδεια Επιβα-
τηγού Αυτοκινήτου Δημοσίας Χρήσης» από τη φράση 
«επιτρέπεται να χορηγούνται δύο άδειες Επιβατηγών 
Αυτοκινήτων Δημοσίας Χρήσης».
5. Αναστέλλεται η ισχύς των περιπτώσεων α΄ και β΄ της 
παρ. 5 του άρθρου 89 του ν. 4070/2012 για χρονικό διά-στημα τριών (3) ετών με αναδρομική ισχύ δύο (2) ετών.
6. Η περίπτωση δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 92 του 
ν. 4070/2012 αντικαθίσταται ως εξής:
«δ. Να έχουν ενιαίο χρωματισμό σε ολόκληρη την επι-
κράτεια, ο οποίος καθορίζεται με απόφαση του Υπουρ-γού Υποδομών και Μεταφορών.».
7. Στην περίπτωση α΄ της παρ. 4 του άρθρου 105 
του ν. 4070/2012 μετά τη φράση «με το Δημόσιο ή με 
Ν.Π.Δ.Δ.» προστίθεται η φράση «ή με Ν.Π.Ι.Δ.».
8. Η παρ. 2 του άρθρου 106 του ν. 4070/2012 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«2. Η διαδικασία εκδόσεως νέων αδειών διενεργείται 
σε όλες τις περιφέρειες της Ελληνικής Επικράτειας ανά 
δύο (2) χρόνια, ήτοι κάθε δεύτερο έτος από την προηγού-
μενη διαδικασία υπό την προϋπόθεση προηγούμενης 
έκδοσης από τον εκάστοτε Περιφερειάρχη της αποφά-σεως του άρθρου 85 του παρόντος».
Άρθρο 15
Η περίπτωση στ΄ της παρ. 2 του άρθρου 14 του 
π.δ. 243/1987 (Α΄ 104) και του π.δ. 244/1987 (Α΄ 104) 
τροποποιείται ως εξής: 
«στ) Να είναι τουλάχιστον είκοσι (20) ετών με διετή 
εμπειρία.».
Άρθρο 16
1. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης επιβάλλεται 
η στάση Ε.Δ.Χ. - Ταξί, για την επιβίβαση ή αποβίβαση 
ατόμων με εμφανείς βαριές κινητικές αναπηρίες ή τυ-
φλότητα. Σε περίπτωση παράβασης της υποχρέωσης 
της διάταξης του προηγούμενου εδαφίου επιβάλλεται στον οδηγό του οχήματος πρόστιμο ποσού δύο χιλιάδων 
(2.000) ευρώ. Σε περίπτωση υποτροπής εντός τριών (3) 
ετών ανακαλείται η επαγγελματική-ειδική άδεια οδήγη-σης του οδηγού του οχήματος για έξι (6) μήνες.
2. Αν φορέας διαμεσολάβησης ή Ε.Δ.Χ. όχημα συν-
δεόμενο με αυτόν αρνηθούν την κατάρτιση σύμβασης με άτομο με εμφανείς βαριές κινητικές αναπηρίες ή τυ-φλότητα επιβάλλεται η αφαίρεση της άδειας για δύο (2) 
έτη και απαγορεύεται τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που 
ίδρυσαν το φορέα διαμεσολάβησης να ιδρύσουν άλλον 
φορέα διαμεσολάβησης είτε αμέσως είτε δια συγγενών 
μέχρι β΄ βαθμού είτε δια νομικών προσώπων, στα οποία 
ορίζουν ή ελέγχουν τη διοίκηση ή κατέχουν την πλει-
οψηφία του κεφαλαίου. Στην παραπάνω απαγόρευση 
υπόκεινται και τα μέλη διοίκησης του νομικού προσώ-
που ή τα πρόσωπα που κατέχουν την πλειοψηφία του 
κεφαλαίου της εταιρείας.
Άρθρο 17
Στο βασικό ή κύριο οδικό δίκτυο των πρωτευουσών 
των περιφερειακών ενοτήτων οι Δήμοι υποχρεούνται 
να καθορίσουν θέσεις στάσης/στάθμευσης (πιάτσες) 
και αποεπιβίβασης για τα Ε.Δ.Χ. - Ταξί εντός δεκαοκτώ 
(18) μηνών. Ως αρμόδιοι φορείς για την Αθήνα και τη 
Θεσσαλονίκη ορίζονται ο ΟΑΣΑ και ο ΟΣΕΘ αντίστοιχα, 
μετά από γνώμη των αρμόδιων Δήμων. Η παραπάνω 
προθεσμία για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη ορίζεται 
σε δύο (2) χρόνια. 
Η μέγιστη απόσταση των καθοριζόμενων, με βάση τα 
παραπάνω εδάφια, θέσεων στάσης/στάθμευσης (πιά-
τσες) ορίζεται σε 2,5 χλμ. και των θέσεων αποεπιβίβα-
σης σε 150 μέτρα. Σε περίπτωση τεχνικών κωλυμάτων 
επιτρέπεται, μετά από τεκμηριωμένη με βάση μελέτη 
εισήγηση του Δήμου ή του αρμόδιου φορέα και έγκριση 
της αρμόδιας υπηρεσίας της Διεύθυνσης Οδικών Υποδο-
μών της Γενικής Διεύθυνσης Συγκοινωνιακών Υποδομών 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, να υπάρξει 
απόκλιση αναφορικά με τη μέγιστη απόσταση ή και τη χωροθέτηση των θέσεων.
Αν δεν καθοριστούν οι ως άνω θέσεις, επιβάλλεται από 
τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, για κάθε έτος που παρέρχεται άπρακτο, πρόστιμο ποσού πενήντα χι-
λιάδων (50.000) ευρώ στους παραπάνω φορείς και στους 
Δήμους με πληθυσμό έως 20.000 άτομα, εκατό χιλιάδων 
(100.000) ευρώ, στους δήμους με πληθυσμό από 20.001 
έως 100.000 άτομα και διακόσιες χιλιάδες (200.000) ευρώ 
στις υπόλοιπες περιπτώσεις.
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών επιτρέπεται να καθορίζονται οι λεπτομέρειες για 
την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος, καθώς και 
για τη διαδικασία επιβολής του παραπάνω προστίμου.
Άρθρο 18
Μητρώο
Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τηρείται 
ψηφιακό Μητρώο Ε.Δ.Χ. αυτοκινήτων και Επιβατικών 
Ιδιωτικής Χρήσης (Ε.Ι.Χ.) οχημάτων με οδηγό, στο οποίο 
καταχωρούνται και τηρούνται όλα τα στοιχεία των Ε.Δ.Χ. 
αυτοκινήτων και των Επιβατικών Ιδιωτικής Χρήσης 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7407 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
(Ε.Ι.Χ.) οχημάτων με οδηγό και των οδηγών τους, των 
φορέων που παρέχουν υπηρεσίες ηλεκτρονικής διαμε-
σολάβησης, οι οποίες ασκούν ως κύρια οικονομική δρα-
στηριότητα αυτή της μεταφοράς επιβατών, σύμφωνα με 
τα άρθρα 12 και 13, των σχετικών συμβάσεων και των 
στοιχείων κυκλοφορίας ενός εκάστου των συμβεβλη-
μένων οχημάτων με τους ως άνω φορείς ηλεκτρονικής 
διαμεσολάβησης. Το παραπάνω Ψηφιακό Μητρώο εί-
ναι διασυνδεδεμένο με τα προβλεπόμενα στα άρθρα 
86 και 96 του ν. 4070/2012 Μητρώα και αντλεί αυτόματα 
κάθε δεδομένο, που εισάγεται σε αυτά. Με απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθορίζονται οι 
όροι και οι προϋποθέσεις για τη δημιουργία, ανάπτυ-
ξη, λειτουργία και συντήρηση του ανωτέρω ψηφιακού 
Μητρώου.
Άρθρο 19
1. Σε περίπτωση μεταβίβασης ολόκληρου ή ιδανικού 
μεριδίου Επιβατικού Δημόσιας Χρήσης (Ε.Δ.Χ.) οχήματος 
εκδίδεται από την αρμόδια αρχή νέα άδεια κυκλοφορίας 
Ε.Δ.Χ. για το όχημα αυτό, στην οποία απεικονίζεται η νέα 
κατάσταση κυριότητας του οχήματος. Για την έκδοση 
της νέας άδειας κυκλοφορίας, εκτός των ήδη προβλεπό-
μενων όρων και προϋποθέσεων από το ν.δ. 1146/1972 
(Α΄ 64), το β.δ. 109/1973 (Α΄ 33) και το άρθρο 102 του 
ν. 4070/2012 (Α΄ 82), προσκομίζεται απαραίτητα δήλω-
ση του πωλητή του οχήματος, βέβαιης χρονολογίας και 
γνησιότητας υπογραφής, στ ην οποία αναφέρεται ρητώς 
το συνολικό τίμημα μεταβίβασης του οχήματος και του 
δικαιώματος χρήσης αυτού ως Ε.Δ.Χ. όχημα και ότι το 
συνολικό αυτό τίμημα έχει εξοφληθεί εξ ολοκλήρου. 
2. Σε περίπτωση που έχει εξοφληθεί μέρος του συ-
νολικού τιμήματος μεταβίβασης του οχήματος και του 
δικαιώματος χρήσης αυτού ως Ε.Δ.Χ. όχημα, τίθεται πα-
ρακράτηση κυριότητας στην κα τάλληλη θέση στο βιβλι-
άριο μεταβολών και κυριότητας και κατοχής του οχήμα-
τος και εκδίδεται η άδεια κυκλοφορίας του οχήματος με 
παρακράτηση κυριότητας. Η παρακράτηση κυριότητας 
αίρεται με την προσκόμιση στην αρμόδια αρχή δήλω-
σης του πωλητή του οχήματος, βέβαιης χρονολογίας και 
γνησιότητας υπογραφής, ότι το συνολικό τίμημα μεταβί-
βασης του οχήματος και του δικαιώματος χρήσης αυτού 
ως Ε.Δ.Χ. όχημα, έχει εξοφληθεί εξ ολοκλήρου.
3. Με μονομερή δήλωση του πωλητή του οχήματος 
και του δικαιώματος χρήσης αυτού ως Ε.Δ.Χ. όχημα, ότι 
ο αγοραστής παραβίασε την κατατεθειμένη σύμβαση 
μεταβίβασης του οχήματος και του δικαιώματος χρήσης 
αυτού ως Ε.Δ.Χ. όχημα, η αρμόδια υπηρεσία Μεταφορών 
και Επικοινωνιών της οικείας Περιφέρειας θέτει προθε-
σμία πέντε (5) εργάσιμων ημερών προς τον αγοραστή, η 
οποία του κοινοποιείται με απόδειξη, για να προσκομίσει 
απόδειξη ή δήλωση πλήρους εξόφλησης του συνολικού 
τιμήματος που προβλέπεται στη σύμβαση μεταβίβασης 
του οχήματος και του δικαιώματος χρήσης αυτού ως 
Ε.Δ.Χ. όχημα, με βέβαιη χρονολογία και γνησιότητα υπο-
γραφής του πωλητή του οχήματος. Εφόσον δεν προσκο-
μισθεί η παραπάνω απόδειξη ή δήλωση από τον αγορα-
στή, η αρμόδια υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών 
της οικείας Περιφέρειας προβαίνει στη μεταβίβαση του οχήματος μετά του δικαιώματος χρήσης αυτού ως Ε.Δ.Χ. 
όχημα και εκδίδει άδεια κυκλοφορίας αυτού στο όνομα 
του πωλητή, καθόσον μετά την άπρακτη παρέλευση της 
τεθείσας προθεσμίας έχει χαθεί κάθε δικαίωμα του αγο-
ραστή επί του οχήματος και του δικαιώματος χρήσης 
αυτού ως Ε.Δ.Χ. όχημα. Η αρμόδια υπηρεσία Μεταφορών 
και Επικοινωνιών της οικείας Περιφέρειας ενημερώνει 
εγγράφως την οικεία Δ.Ο.Υ. του αγοραστή και του πω-
λητή για την ανωτέρω διοικητική πράξη μεταβίβασης 
του Ε.Δ.Χ. οχήματος.
4. Επιτρέπεται ο αποχαρακτηρισμός Ε.Δ.Χ. οχήματος, 
στην άδεια κυκλοφορίας του οποίου έχει τεθεί παρα-
κράτηση κυριότητας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα 
στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου και η θέση 
σε κυκλοφορία νέου οχήματος σε αντικατάσταση αυ-
τού, μόνον εφόσον προσκομισθεί στην αρμόδια αρχή 
δήλωση του πωλητή του οχήματος, βέβαιης χρονο-
λογίας και γνησιότητας υπ ογραφής, ότι συναινεί ρητά 
στην πραγματοποίηση της ως άνω διαδικασίας απο-
χαρακτηρισμού του Ε.Δ.Χ. οχήματος. Στην περίπτωση 
αυτή τίθεται παρακράτηση κυριότητας και για το νέο 
όχημα στην κατάλληλη θέση στο βιβλιάριο μεταβολών 
και κυριότητας και κατοχής του οχήματος και εκδίδεται η 
άδεια κυκλοφορίας του νέου οχήματος με παρακράτηση 
κυριότητας. Η παρακράτηση κυριότητας αίρεται με την 
προσκόμιση στην αρμόδια αρχή δήλωσης του πωλητή 
του οχήματος, βέβαιης χρονολογίας και γνησιότητας 
υπογραφής, ότι το συνολικό τίμημα μεταβίβασης του 
οχήματος και του δικαιώματος χρήσης αυτού ως Ε.Δ.Χ. όχημα, έχει εξοφληθεί εξ ολοκλήρου.
Άρθρο 20
1. Η σύμβαση ενοικίασης, σύμφωνα με τις διατάξεις 
της υποπαραγράφου Η.2 της παρ. Η του άρθρου πρώ-
του του ν. 4093/2012 και των κατ’ εξουσιοδότησή της 
κανονιστικών πράξεων, Επιβατικών Ιδιωτικής Χρήσης 
(Ε.Ι.Χ.) οχημάτων με οδηγό, και για οποιοδήποτε Ε.Ι.Χ. με 
οδηγό, περιλαμβάνει με ποινή ακυρότητας τα στοιχεία 
του εκμισθωτή, του μισθωτή, του οδηγού, της ημερο-
μηνίας και της ώρας κατάρτισής της, της ημερομηνίας 
και της ώρας έναρξης και λήξης της, του τιμήματος της 
μίσθωσης. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών 
τηρείται ψηφιακό μητρώο συμβάσεων, στο οποίο κα-
ταχωρούνται, μέσω ηλεκτρονικής εφαρμογής, πριν την 
έναρξή τους, με ευθύνη των εκμισθωτών ή σε περίπτωση 
διαμεσολάβησης και των φορέων διαμεσολάβησης, όλα 
τα στοιχεία των παραπάνω συμβάσεων. Στο παραπάνω 
μητρώο έχουν πρόσβαση οι αρμόδιες υπηρεσίες του 
Υπουργείου Τουρισμού. Σε περίπτωση παράβασης των 
υποχρεώσεων, που προβλέπονται με τις διατάξεις των 
δύο προηγουμένων εδαφίων, επιβάλλεται στον εκμισθω-
τή απαγόρευση κατάρτισης σύμβασης εκμίσθωσης με 
οδηγό Επιβατηγού Ιδιωτικής Χρήσης αυτοκινήτου (Ε.Ι.Χ.) 
για χρονικό διάστημα τριών (3) μηνών και σε περίπτωση 
υποτροπής για χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών. Για την 
επιβολή της κύρωσης ενημερώνεται αμέσως το παρα-
πάνω Μητρώο. 
2. Σε περίπτωση λύσης με οποιονδήποτε τρόπο της 
σύμβασης προ της παρόδου της ελάχιστης διάρκειας 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7408 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
της υποβάλλεται, με ευθύνη του εκμισθωτή, εντός 30 
λεπτών, εκτός αν συντρέχει περίπτωση ανωτέρας βίας 
ή αποδεδειγμένης αδυναμίας προς τούτο και για όσο 
αυτή διαρκεί, ηλεκτρονική γνωστοποίησή της στην 
αρμόδια Υπηρεσία της Γενικής Γ ραμματείας Μεταφο-
ρών και απαγορεύεται η σύναψη νέας σύμβασης για το 
χρονικό διάστημα, που απομένει μέχρι τη συμπλήρωση 
της ελάχιστης διάρκειας της λυθείσας σύμβασης. Σε πε-
ρίπτωση λύσεως σε διάστημα δεκαπέντε (15) ημερών 
δύο (2) ή περισσότερων συμβάσεων προ της παρόδου 
της ελάχιστης διάρκειάς τους, ελέγχονται όλες οι συμβά-
σεις της παραγράφου 1, λαμβανομένου υπόψη και κάθε 
άλλου στοιχείου και δεδομένου, όπως τα στοιχεία της 
εταιρείας, για να διαπιστωθεί αν οι συμβάσεις λύθηκαν 
με σκοπό την παροχή μεταφορικού έργου ή την κατα-στρατήγηση των διατάξεων του άρθρου 19 και όχι στο πλαίσιο της άσκησης δραστηριότητας της εκμίσθωσης 
Ε.Ι.Χ. οχημάτων με οδηγό. Σε περίπτωση παράβασης των 
προηγούμενων εδαφίων επιβάλλονται από τον Υπουργό 
Υποδομών και Μεταφορών ή άλλο οριζόμενο από αυτόν 
όργανο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών τα εξής πρόστιμα στα υπεύθυνα πρόσωπα:
α) Στον εκμισθωτή τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.β) Στον οδηγό του οχήματος, εφόσον υποχρεούται με 
βάση τη σύμβασή του με τον εκμισθωτή στην εκπλή-
ρωση των υποχρεώσεων των παραπάνω παραγράφων, χίλια (1.000) ευρώ.
Σε περίπτωση υποτροπής επιβάλλονται τα παραπάνω 
πρόστιμα διπλασιασμένα.
Αν η σύμβαση καταρτίστηκε με την οποιασδήποτε 
μορφής διαμεσολάβηση τρίτου προσώπου επιβάλλεται 
και σε αυτό πρόστιμο δεκαπέντε χιλιάδων (15.000) ευρώ, 
εφόσον συνετέλεσε στη διάπραξη της παράβασης και 
σε περίπτωση υποτροπής πρόστιμο τριάντα χιλιάδων 
(30.000) ευρώ.
Αρμόδια όργανα για τον έλεγχο της ορθής ή μη εφαρ-
μογής των παραπάνω διατάξεων είναι επιπλέον των ορι-
ζομένων με βάση την υφιστάμενη κατά την έναρξη ισχύ-
ος του παρόντος νομοθεσία και το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, 
καθώς και κάθε άλλο όργανο του Υπουργείου Υποδο-
μών και Μεταφορών, το οποίο ορίζεται με απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών μπορούν να καθορίζονται οι όροι και οι προ-
ϋποθέσεις για τη δημιουργία, ανάπτυξη, λειτουργία, 
συντήρηση, ανταλλαγή πληροφοριών και διασύνδεση 
με το Μητρώο του Υπουργείου Τουρισμού και με άλλα 
Μητρώα του ανωτέρω ψηφιακού Μητρώου, για τη δια-
δικασία και τον έλεγχο της καταχώρισης των παραπάνω 
συμβάσεων, για τη διαδικασία επιβολής των ποινών των 
παραπάνω εδαφίων, για τη διαδικασία και τους όρους 
γνωστοποίησης της λύσης των παραπάνω συμβάσεων, 
καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται τα αρμόδια όργανα και η διαδικα-
σία επιβολής κυρώσεων των παραπάνω παραγράφων, 
καθώς και τα θέματα συγκρότησης και λειτουργίας της 
επιτροπής του επόμενου εδαφίου. Κατά των πράξεων επιβολής των παραπάνω κυρώσεων επιτρέπεται, εντός 
τριάντα (30) ημερών από την κοινοποίησή τους, η άσκη-
ση προσφυγής ενώπιων τριμελούς επιτροπής εξέτασης 
προσφυγών, η οποία συγκροτείται με απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.
4. Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος που προϋ-
ποθέτουν τη δημιουργία του ψηφιακού Μητρώου της 
παραγράφου 1, αρχίζει ένα (1) μήνα μετά τη δημιουργία 
του.
Άρθρο 21
Ως σημείο έναρξης της μίσθωσης Ε.Ι.Χ. οχήματος με 
οδηγό ορίζεται η έδρα ή το υποκατάστημα ή νομίμως 
δηλωμένος χώρος στάθμευσης της επιχείρησης που 
εκμισθώνει το όχημα. Σε περίπτωση παράβασης της 
παραπάνω διάταξης επιβάλλονται οι κυρώσεις της πα-ραγράφου 2 του παραπάνω άρθρου. 
Άρθρο 22
Η παρ. 1 του άρθρου 18 του ν. 1903/1990 (Α΄ 142) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«1. Ο οδηγός κάθε Επιβατικού Ιδιωτικής Χρήσης (Ε.Ι.Χ.) 
οχήματος, ο οποίος διενεργεί επιβατικές μεταφορές με 
κόμιστρο, οι οποίες έχουν ανατεθεί σε άλλο φορέα ή 
πρόσωπο σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, καθώς 
και ο ιδιοκτήτης αυτού, εφόσον είναι πρόσωπο διαφο-
ρετικό του οδηγού, τιμωρούνται με φυλάκιση τουλά-
χιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 
τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ. Σε περίπτωση υποκλοπής 
μεταφορικού έργου άλλης επαγγελματικής κατηγορίας επιβάλλεται πρόστιμο τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.».
ΜΕΡΟΣ Β΄
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΟΔΙΚΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ (Κ.Ο.Κ.)
Άρθρο 23
Σήμανση Οδών με Πινακίδες
Το άρθρο 4 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 2696/ 
1999, Α΄ 57) τροποποιείται ως εξής:
α. Στο τέλος της παραγράφου 2, όπως αυτή τροποποι-
ήθηκε με την περίπτωση β΄ της παρ. 1 του άρθρου 22 
του ν. 3254/2004 (Α΄ 137) και την παρ. 1 του άρθρου 16 του ν. 4233/2014 (Α΄ 22), προστίθενται εδάφια ως εξής:
«Κ-43 Κίνδυνος λόγω παράλληλων διαβάσεων πεζών 
και ποδηλάτων
Κ-44 Κίνδυνος λόγω κοινής διάβασης πεζών και πο-
δηλάτων».
β. Στην παράγραφο 3, όπως αυτή τροποποιήθηκε 
με την περίπτωση γ΄ της παρ. 1 του άρθρου 22 του 
ν. 3254/2004:
αα) Μετά τη φράση «Ρ-66 Οι διάφορες κατηγορίες 
χρηστών που απεικονίζουν τα αντίστοιχα σύμβολα 
επιτρέπεται να χρησιμοποιούν ταυτόχρονα τον ειδικό 
διάδρομο» προστίθεται εδάφιο, ως εξής: «Ρ-66α Οδός 
μεικτής χρήσης από οχήματα και ποδήλατα».
ββ) Μετά τη φράση «Ρ-67 Αποκλειστική διέλευση λεω-
φορείων ή τρόλεϊ» προστίθεται εδάφιο, ως εξής:«Ρ-67α 
Αποκλειστική διέλευση λεωφορείων, τρόλεϊ και ποδη-
λάτων».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7409 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
γγ) Μετά τη φράση «Ρ-68 Τέλος αποκλειστικής διέ-
λευσης λεωφορείων ή τρόλεϊ» προστίθεται εδάφιο, ως 
εξής: «Ρ-68α Τέλος αποκλειστικής διέλευσης λεωφορεί-ων, τρόλεϊ και ποδηλάτων».
γ. Στην παράγραφο 4, όπως αυτή τροποποιήθηκε 
με την περίπτωση δ΄ της παρ. 1 του άρθρου 22 του 
ν. 3254/2004:
αα) Το πρώτο εδάφιο αντικαθίσταται ως εξής: «Οι πλη-
ροφοριακές πινακίδες (Π-1 μέχρι Π-131) τοποθετούνται 
για την παροχή πληροφοριών σχετικά με τις οδούς και 
τη διευκόλυνση των χρηστών των οδών, όπως κατευ-
θύνσεις, αρίθμηση, χιλιομέτρηση, τοπωνυμίες, εγκατα-στάσεις κ.λπ.». 
ββ) Μετά τη φράση «Π-21 διάβαση πεζών» προστίθε-
νται εδάφια, ως εξής: 
«Π-21α Διάβαση ποδηλάτωνΠ-21β Παράλληλες διαβάσεις πεζών και ποδηλάτωνΠ-21γ Κοινή διάβαση πεζών και ποδηλάτων».
γγ) Μετά τη φράση «Π-31γ Κατεύθυνση προς χώρο επι-
τρεπόμενης στάθμευσης» προστίθεται εδάφιο, ως εξής:
«Π-31δ Χώρος Επιτρεπόμενης στάθμευσης ποδηλά-
των».
δδ) Μετά τη φράση «Π-95 Τροχιόδρομος επί του οδο-
στρώματος» προστίθενται εδάφια, ως εξής: 
«Π-95α Προειδοποιητική διασταύρωσης με αποκλει-
στική λωρίδα ΜΜΜ και ποδηλάτων (η φορά των βελών είναι ενδεικτική).
Π-98α Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ, μοτοσικλετών και 
ποδηλάτων παράλληλης ροής με την υπόλοιπη κυκλο-
φορία, καθώς και οχημάτων που στρίβουν δεξιά.
Π-99α Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ και ποδηλάτων, 
αντίθετης ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.
Π-100α Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ και ποδηλάτων, 
αντίθετης ροής με την κυκλοφορία.
Π-104α Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ, μοτοσικλετών 
και ποδηλάτων παράλληλης ροής με την υπόλοιπη κυ-κλοφορία.
Π-121 Προειδοποιητική έναρξης αποκλειστικής λω-
ρίδας ποδηλάτων παράλληλης ροής με την υπόλοιπη 
κυκλοφορία.
Π-121α Προειδοποιητική έναρξης λωρίδας ποδηλά-
των μη αποκλειστικής χρήσης παράλληλης ροής με την 
υπόλοιπη κυκλοφορία. 
Π-122 Αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτων παράλληλης 
ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.
Π-122α Λωρίδα ποδηλάτων μη αποκλειστικής χρήσης.
Π-123 Αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτων αντίθετης 
ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.
Π-124 Διαδρομή ποδηλάτων που είναι αριθμημένη και 
αποτελεί μέρος δικτύου ποδηλάτων.
Π-125 Κατεύθυνσης ποδηλάτου μιας τοπωνυμίας με 
μορφή βέλους.
Π-130 Προειδοποιητική διασταύρωσης με αποκλειστι-
κή λωρίδα ποδηλάτων.
Π-131 Αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτων αντίθετης 
ροής με την κυκλοφορία.
Π-132 Τηλέφωνο έκτακτης ανάγκης.
Π-133 Πυροσβεστήρας.
Π-134α Χώρος στάσης έκτακτης ανάγκης. Υποδεικνύει 
το χώρο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους οδη-γούς για στάση ή στάθμευση σε περίπτωση ανάγκης ή 
κινδύνου. Αν αυτός ο χώρος είναι εξοπλισμένος με τηλέ-
φωνο έκτακτης ανάγκης ή και πυροσβεστήρα, η πινακί-
δα πρέπει να φέρει τα σύμβολα Π - 132 ή και Π - 133 είτε στο κάτω μέρος της είτε σε ορθογώνιο πλαίσιο τοποθε-τημένο κάτω από την πινακίδα.
Π-134β Χώρος στάσης έκτακτης ανάγκης. Υποδεικνύει 
το χώρο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους οδη-
γούς για στάση ή στάθμευση σε περίπτωση ανάγκης ή 
κινδύνου. Αν αυτός ο χώρος είναι εξοπλισμένος με τηλέ-
φωνο έκτακτης ανάγκης ή και πυροσβεστήρα, η πινακί-δα πρέπει να φέρει τα σύμβολα Π - 132 ή και Π - 133 είτε στο κάτω μέρος της είτε σε ορθογώνιο πλαίσιο τοποθε-τημένο κάτω από την πινακίδα.
Π-135α Έξοδος κινδύνου. Η πινακίδα αυτή υποδεικνύει 
τη θέση της εξόδου κινδύνου.
Π-135β Έξοδος κινδύνου. Η πινακίδα αυτή υποδεικνύει 
τη θέση της εξόδου κινδύνου.
Π-136α Έξοδοι κινδύνου. Η πινακίδα αυτή υποδεικνύει 
την κατεύθυνση και την απόσταση της πιο κοντινής εξό-
δου κινδύνου. Σε σήραγγες πρέπει να τοποθετούνται σε 
μέγιστη απόσταση πενήντα (50) μέτρων μεταξύ τους και 
σε ύψος 1 έως 1,5 μέτρο από το πεζοδρόμιο.
Π-136β Έξοδοι κινδύνου. Η πινακίδα αυτή υποδεικνύει 
την κατεύθυνση και την απόσταση της πιο κοντινής εξό-
δου κινδύνου. Σε σήραγγες πρέπει να τοποθετούνται σε 
μέγιστη απόσταση πενήντα (50) μέτρων μεταξύ τους και 
σε ύψος 1 έως 1,5 μέτρο από το πεζοδρόμιο.
Π-136γ Έξοδοι κινδύνου. Η πινακίδα αυτή υποδεικνύει 
τις κατευθύνσεις και τις αποστάσεις των πιο κοντινών 
εξόδου κινδύνου. Σε σήραγγες πρέπει να τοποθετούνται 
σε μέγιστη απόσταση πενήντα (50) μέτρων μεταξύ τους 
και σε ύψος 1 έως 1,5 μέτρο από το πεζοδρόμιο.
Οι πινακίδες Π-135 και Π-136 έχουν πράσινο υπόβα-
θρο και τα σύμβολα, βέλη και αποστάσεις είναι λευκά ή ανοιχτόχρωμα.».
δ. Στην παρ. 11 του άρθρου 4 μετά τη φράση «Ρ-66» 
προστίθεται η φράση «, Ρ-66α», μετά τη φράση«Ρ-67» 
προστίθεται η φράση «, Ρ-67α» και μετά τη φράση «Ρ-68» 
προστίθεται η φράση «, Ρ-68α».
Άρθρο 24
Οι παράγραφοι 1 έως 9 του άρθρου 5 του Κώδικα Οδι-
κής Κυκλοφορίας αντικαθίστανται ως εξής:
«1. Οι σημάνσεις των οδοστρωμάτων με διαγραμμίσεις 
ή αναγραφή λέξεων ή απεικόνιση συμβόλων χρησιμο-
ποιούνται για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας ή για την 
προειδοποίηση ή καθοδήγηση αυτών που χρησιμοποι-
ούν οδούς είτε μόνες είτε σε συνδυασμό με πινακίδες σή-
μανσης ή σηματοδότες για να τονιστεί ή να διευκρινιστεί 
η σημασία αυτών. Όταν χρησιμοποιούνται για ρύθμιση 
της στάθμευσης, σε συνδυασμό με ανάλογες πινακίδες, υπερισχύουν των πινακίδων στάθμευσης.
Οι διαγραμμίσεις οδών, που προορίζονται για κινού-
μενα οχήματα, πρέπει να αναγνωρίζονται εύκολα και 
έγκαιρα από τους οδηγούς και να είναι ορατές τόσο κατά 
την ημέρα όσο και κατά τη νύχτα. 
2. Τα κύρια είδη των σημάνσεων επί των οδοστρωμά-
των με διαγραμμίσεις είναι οι:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7410 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
α) οι κατά μήκος διαγραμμίσεις,
β) οι κατά πλάτος (εγκάρσιες) διαγραμμίσεις και γ) οι ειδικές διαγραμμίσεις.3. Οι κατά μήκος διαγραμμίσεις είναι:
α) η αποτελούμενη από μία ή δύο συνεχείς γραμμές 
η οποία σημαίνει διαχωρισμό των λωρίδων αντίθετων 
κατευθύνσεων,
β) η αποτελούμενη από μία διακεκομμένη γραμμή επί 
του οδοστρώματος, η οποία καθορίζει τα όρια των λω-ρίδων για την καθοδήγηση της κυκλοφορίας,
γ) η αποτελούμενη από μία διακεκομμένη γραμμή, δι-
πλάσιου πλάτους της προηγούμενης, η οποία καθορίζει τα όρια μεταξύ της λωρίδας επιτάχυνσης ή επιβράδυν-σης και της παράπλευρης λωρίδας κυκλοφορίας,
δ) η αποτελούμενη από μία διακεκομμένη γραμμή επί 
του οδοστρώματος με μήκη τμημάτων και των μεταξύ 
τους κενών, πολύ μικρότερα της διακεκομμένης γραμμής 
της περίπτωσης β΄, η οποία σημαίνει προειδοποίηση για 
την προσέγγιση σε διπλή ή συνεχή γραμμή ή για την 
προσέγγιση σε άλλο τμήμα οδού, το οποίο παρουσιάζει 
ιδιαίτερο κίνδυνο.
Η προειδοποιητική αυτή γραμμή μπορεί να συμπλη-
ρωθεί ή να αντικατασταθεί με βέλη εκτροπής,
ε) η αποτελούμενη από μία συνεχή γραμμή και άλλη 
παράπλευρα διακεκομμένη, η οποία σημαίνει διαχωρι-σμό των λωρίδων αντίθετων κατευθύνσεων,
στ) η αποτελούμενη από διπλές διακεκομμένες γραμ-
μές, η οποία καθορίζει λωρίδα ή λωρίδες κυκλοφορίας 
στις οποίες η κατεύθυνση της κυκλοφορίας μπορεί να 
αντιστραφεί.
4. Οι κατά πλάτος (εγκάρσιες) διαγραμμίσεις είναι:
α) η αποτελούμενη από μία συνεχή γραμμή επί του 
πλάτους μιας ή περισσοτέρων λωρίδων κυκλοφορίας, 
η οποία καθορίζει τη θέση πριν από την οποία οι οδη-γοί είναι υποχρεωμένοι να διακόψουν την πορεία τους λόγω της πινακίδας «ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΔΙΑΚΟΠΗ ΠΟΡΕΙΑΣ 
(STOP)» (P-2), λόγω ένδειξης φωτεινού σηματοδότη, σή-
ματος τροχονόμου ή πριν από σιδηροδρομική διάβαση (γραμμή διακοπής πορείας).
Η λέξη «STOP» μπορεί να αναγράφεται επί του οδο-
στρώματος πριν από τις πιο πάνω διαγραμμίσεις,
β) η αποτελούμενη από μία διακεκομμένη γραμμή επί 
του πλάτους μιας ή περισσοτέρων λωρίδων κυκλοφορί-
ας, η οποία καθορίζει τη θέση πριν από την οποία οι οδη-
γοί οχημάτων οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα, 
συμμορφούμενοι προς την πινακίδα Ρ-1, «ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ 
ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ».
Μπροστά από μία τέτοια διαγράμμιση μπορεί να ση-
μειωθεί επί του οδοστρώματος, για να συμβολίζει την 
πινακίδα Ρ-1, μεγάλο τρίγωνο με τη μία πλευρά παράλλη-
λη προς τη διαγράμμιση και την απέναντι αυτής κορυφή 
προς τον υποχρεούμενο να παραχωρήσει προτεραιό-
τητα.
Η διακεκομμένη αυτή γραμμή μπορεί να αντικαταστα-
θεί με τρίγωνα σημειούμενα το ένα κοντά στο άλλο επί 
του οδοστρώματος, με τις κορυφές τους προς τον οδηγό 
ο οποίος υποχρεούται να πα ραχωρήσει προτεραιότητα,
γ) η αποτελούμενη από ραβδώσεις μεγάλου πλάτους 
παράλληλα προς τον άξονα του οδοστρώματος, η οποία 
καθορίζει διάβαση πεζών (ZEBRA),δ) η αποτελούμενη από τετράγωνα ή παραλληλό-
γραμμα σχήματα, η οποία καθορίζει τις διαβάσεις των 
ποδηλάτων,
ε) η αποτελούμενη από δύο συνεχείς παράλληλες 
γραμμές, σε απόσταση τεσσάρων ως πέντε μέτρων με-
ταξύ τους, η οποία καθορίζει την επιφάνεια αναμονής 
των ποδηλάτων, στην οποία καταλήγει η λωρίδα ποδη-
λάτου. Η επιφάνεια αναμονής διαμορφώνεται σε σημα-
τοδοτούμενες διασταυρώσεις μπροστά από τη γραμμή 
υποχρεωτικής διακοπής πορείας των οχημάτων, τροφο-
δοτείται από λωρίδα ποδηλάτων, είναι χρωματισμένη 
στο ίδιο χρώμα με αυτήν και σημαίνεται με το σύμβολο του ποδηλάτου. 
5. Οι ειδικές διαγραμμίσεις είναι:
α) η αποτελούμενη από παράλληλες λοξές λωρίδες, οι 
οποίες πλαισιώνονται από μία συνεχή ή διακεκομμένη 
γραμμή επί τμήματος ή επί ελαφρώς ανυψωμένης περιο-
χής του οδοστρώματος και η οποία σημαίνει απαγόρευ-
ση ή περιορισμό εισόδου οχημάτων στις περιοχές αυτές,
β) η τεθλασμένη κίτρινη γραμμή (ζιγκ-ζαγκ) στην πλευ-
ρά του οδοστρώματος, η οποία σημαίνει ότι σε όλο το μήκος της γραμμής επί της πλευράς αυτής απαγορεύε-ται η στάθμευση, ανεξαρτήτως της παράλληλης οδικής 
σήμανσης με κατακόρυφες πινακίδες απαγορευτικές της 
στάσης και της στάθμευσης και των απαγορεύσεων του 
άρθρου 34. Διακοπή της τεθλασμένης γραμμής συνο-
δευόμενη από την αναγραφή της λέξης «ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ» 
ή απεικόνιση λεωφορείου μπορεί να χρησιμοποιείται 
για την υπόδειξη αποκλειστικά στάσης λεωφορείου ή 
ηλεκτροκίνητου λεωφορείου,
γ) συνεχής κίτρινη γραμμή στο κράσπεδο ή στην άκρη 
του οδοστρώματος, η οποία σημαίνει ότι σε όλο το μή-κος της και προς την πλευρά αυτήν του οδοστρώματος 
απαγορεύεται η στάση και στάθμευση των οχημάτων, 
ανεξαρτήτως της παράλληλης οδικής σήμανσης με κα-
τακόρυφες πινακίδες απαγορευτικές της στάσης και της 
στάθμευσης και των απαγορεύσεων στάθμευσης του 
άρθρου 34,
δ) διακεκομμένη κίτρινη γραμμή στο κράσπεδο ή στο 
άκρο του οδοστρώματος, η οποία σημαίνει ότι σε όλο 
το μήκος της γραμμής και επί της πλευράς αυτής του 
οδοστρώματος απαγορεύεται ή υπόκειται σε περιορι-
σμούς η στάθμευση, η οποία υποδεικνύεται με άλλα 
μέσα. Αν χρησιμοποιείται η γραμμή αυτή προς ένδειξη 
απαγόρευσης ή περιορισμών της στάσης ή στάθμευσης 
πρέπει, εφόσον υπάρχει λευκή γραμμή υποδεικνύουσα 
το άκρο του οδοστρώματος, να βρίσκεται εξωτερικώς 
και παραπλεύρως της λευκής γραμμής, 
ε) πλέγμα κίτρινων γραμμών, οι οποίες σχηματίζουν 
παραλληλόγραμμα, σε ισόπεδους οδικούς κόμβους, το οποίο σημαίνει περιοχή μέσα στην οποία δεν μπορεί να εισέλθει όχημα και αν ακόμη οι φωτεινοί σηματοδότες 
επιτρέπουν αυτό, όταν η πυκνότητα της κυκλοφορίας 
είναι τέτοια ώστε, αν εισέλθει, να υποχρεωθεί πιθανώς 
να παραμείνει στη διασταύρωση. Οι διατάξεις της παρα-
γράφου 2 του άρθρου 26 εξακολουθούν να ισχύουν και αν ακόμη δεν υπάρχει η πιο πάνω διαγράμμιση,
στ) συνεχής ή διακεκομμένη γραμμή που προσδιο-
ρίζει λωρίδα κυκλοφορίας συνοδευμένη από πινακίδες 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7411 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
σήμανσης ή αναγραφή λέξεων ή απεικόνιση συμβόλων 
στο οδόστρωμα, όπως λεωφορεία, ταξί και ποδήλατα, η 
οποία σημαίνει ότι η χρήση της λωρίδας κυκλοφορίας 
επιτρέπεται μόνο στα αναγραφόμενα ή απεικονιζόμενα 
οχήματα,
ζ) βέλη εκτροπής, βέλη επιλογής, παράλληλες ή λοξές 
λωρίδες ή αναγραφές μπορούν να χρησιμοποιούνται για 
την επανάληψη των δεδομένων από πινακίδες οδηγιών 
ή για να δίνουν σε αυτούς που χρησιμοποιούν τις οδούς 
πληροφορίες, οι οποίες δεν μπορούν να δοθούν ικανο-
ποιητικά με πινακίδες.
Τέτοιες διαγραμμίσεις χρησιμοποιούνται ιδίως για να 
δείχνουν τις οριογραμμές ζωνών ή λωρίδων στάθμευ-
σης, για να σημειώσουν στάσεις λεωφορείων και για την 
προεπιλογή λωρίδας κυκλοφορίας, μπροστά από δια-
σταυρώσεις. Αν υπάρχει βέλος επιλογής στο οδόστρωμα, 
όπου αυτό είναι χωρισμένο σε λωρίδες κυκλοφορίας με κατά μήκος διαγραμμίσεις, οι οδηγοί υποχρεούνται να 
επιλέγουν έγκαιρα τη λωρίδα η οποία φέρει το βέλος 
της κατεύθυνσης την οποία θέλουν να ακολουθήσουν 
και δεν μπορούν πλέον να πάρουν άλλη κατεύθυνση,
η) περιγράμματα ρόμβων κατά αποστάσεις στο μέσο 
λωρίδας κυκλοφορίας, τα οποία σημαίνουν ότι η λωρίδα 
αυτή έχει καθοριστεί ως αμέσου ανάγκης, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 44.
6. Δεν θεωρούνται ως κατά μήκος διαγραμμίσεις, με 
την έννοια του παρόντος, οι κατά μήκος γραμμές που 
χρησιμοποιούνται ως οριογραμμές των άκρων του οδο-
στρώματος, για να καταστούν αυτά ευκολότερα ορατά, 
οι κατά μήκος γραμμές που συνδέονται με τέτοιες κα-
θέτους οι οποίες χρησιμοποιούνται για την οριοθέτηση 
χώρων στάθμευσης στο οδόστρωμα, καθώς και κατά 
μήκος γραμμές που δείχνουν απαγορεύσεις ή περιορι-σμούς στις στάσεις ή στις σταθμεύσεις.
7. Οι διαγραμμίσεις των οδών είναι λευκές, εκτός από 
τις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) διαγραμμίσεων χώρων στους οποίους επιτρέπεται 
ή περιορίζεται η στάθμευση, οι οποίες μπορούν να είναι 
κυανές,
β) τεθλασμένων γραμμών (ζιγκ-ζαγκ) σε χώρους όπου 
απαγορεύεται η στάθμευση, οι οποίες είναι κίτρινες,
γ) της συνεχούς ή διακεκομμένης γραμμής στο κρά-
σπεδο ή το άκρο του οδοστρώματος, της απαγορευτικής 
ή περιοριστικής στάσης ή στάθμευσης, η οποία είναι 
κίτρινη,
δ) των γραμμών πλέγματος των διασταυρώσεων της 
περίπτωσης ε΄ της παραγράφου 5, οι οποίες είναι κίτρι-νες.
Ως λευκό χρώμα νοούνται και οι αποχρώσεις του αρ-
γυρόχρου ή του ανοικτού γκρίζου χρώματος.
Σε περίπτωση ανάγκης προσωρινής ακύρωσης των 
μόνιμων διαγραμμίσεων με αντικατάσταση με άλλες, οι 
προσωρινές αυτές διαγραμμίσεις πρέπει να είναι χρώμα-
τος άλλου από το συνήθως χρησιμοποιούμενο και από υλικό που να εξαλείφεται εύκολα.
Για τις προσωρινές διαγραμμίσεις οδών, μπορεί να 
χρησιμοποιούνται ανακλαστήρες, φωτεινοί δείκτες, κώ-
νοι και οποιοδήποτε άλλο κατάλληλο υλικό ή αντικείμε-
νο οι προδιαγραφές των οποίων καθορίζονται σύμφωνα 
με την παράγραφο 4 του άρθρου 10.8. Στους οδηγούς των οδικών οχημάτων απαγορεύ-
εται:
α) να διαβαίνουν την εκ μιας ή δύο συνεχών γραμμών, 
κατά μήκος, διαγράμμιση, καθώς και να κινούνται στην αριστερή πλευρά αυτής,
β) να διαβαίνουν την εκ διπλών διακεκομμένων γραμ-
μών, κατά μήκος, διαγράμμιση, καθώς και να κινούνται 
στην αριστερή πλευρά αυτής, όταν η διαγράμμιση αυτή 
διαχωρίζει τις δύο κατευθύνσεις,
γ) σε μία συνεχή γραμμή και άλλη παραπλεύρως δι-
ακεκομμένη, να διαβαίνουν τη συνεχή γραμμή, όταν κινούνται επί της πλευράς αυτής, επιτρεπόμενης της 
κίνησης και του προσπεράσματος από την πλευρά της 
διακεκομμένης. Στην περίπτωση αυτή, η συνεχής γραμ-
μή δεν εμποδίζει τον οδηγό ο οποίος προσπέρασε κατά 
τον επιτρεπόμενο τρόπο να επανέλθει στην κανονική του 
θέση επί του οδοστρώματος,
δ) να κινούνται πάνω σε κατά μήκος διαγραμμίσεις 
(ιππαστί),
ε) να υπερβαίνουν τη διαγράμμιση μιας συνεχούς 
γραμμής κατά πλάτος σε περίπτωση υποχρεωτικής δι-
ακοπής πορείας,
στ) να υπερβαίνουν τη διαγράμμιση μιας διακεκομμέ-
νης γραμμής κατά πλάτος σε περίπτωση υποχρεωτικής παραχώρησης προτεραιότητας,
ζ) να εισέρχονται σε περιοχή του οδοστρώματος η 
οποία προσδιορίζεται με παράλληλες λοξές λωρίδες 
και πλαισιώνεται με συνεχή γραμμή. Αν η περιοχή αυτή 
πλαισιώνεται με διακεκομμένη γραμμή, οι οδηγοί επιτρέ-
πεται να εισέρχονται σε αυτή μόνον όταν βεβαιωθούν ότι 
είναι δυνατό να κάνουν αυτό ασφαλώς ή για να στρίψουν 
σε οδό η οποία συμβάλλει στη πλευρά της αντίθετης 
κατεύθυνσης της κυκλοφορίας,
η) να σταθμεύουν στην πλευρά της οδού που έχει δι-
αγραμμιστεί με κίτρινη τεθλασμένη γραμμή (ζιγκ-ζαγκ),
θ) να σταματούν ή να σταθμεύουν ή να μη συμμορ-
φώνονται με τους περιορισμούς οι οποίοι υποδεικνύο-
νται με άλλα μέσα, κατά περίπτωση επί της πλευράς του 
οδοστρώματος η οποία έχει τη συνεχή ή διακεκομμένη κίτρινη γραμμή στο κράσπεδο ή το άκρο του οδοστρώ-
ματος σε όλο το μήκος της γραμμής αυτής,
ι) να κινούνται μέσα σε λωρίδα κυκλοφορίας η οποία 
έχει πινακίδες σήμανσης ή λέξεις ή σύμβολα επί του οδο-
στρώματος, όπως λεωφορεία, ταξί και ποδήλατα, αν δεν 
οδηγούν οχήματα της κατηγορίας αυτής,
ια) να ακολουθούν στις διασταυρώσεις άλλη κατεύ-
θυνση από αυτήν που δείχνουν τα βέλη επιλογής, αν 
κινούνται σε λωρίδα κυκλοφορίας προδιαλογής η οποία 
έχει τα βέλη αυτά,
ιβ) να εισέρχονται σε περιοχή οδοστρώματος η οποία 
έχει σημανθεί με πλέγμα κίτρινων γραμμών οι οποίες 
σχηματίζουν παραλληλόγραμμα, αν η πυκνότητα της 
κυκλοφορίας είναι τέτοια ώστε, αν εισέλθουν, να υπο-
χρεωθούν, πιθανώς, να παραμείνουν στη διασταύρωση,
ιγ) να διαβαίνουν σε οδούς ταχείας κυκλοφορίας, τις 
διακεκομμένες κατά μήκος γραμμές, εκτός από την πε-
ρίπτωση αλλαγής λωρίδας κυκλοφορίας.
9. Αν τα άκρα του οδοστρώματος διαγραμμίζονται 
μέσω φώτων ή αντανακλαστικών στοιχείων, τα φώτα ή αντανακλαστικά στοιχεία είναι: 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7412 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
α) είτε όλα λευκού ή ανοιχτού κίτρινου χρώματος,
β) είτε λευκού ή κίτρινου χρώματος προς διαγράμμιση 
του αντίθετου προς την κατεύθυνση της κυκλοφορίας 
άκρου του οδοστρώματος και ερυθρού ή σκούρου κί-
τρινου χρώματος προς διαγράμμιση του αντίστοιχου 
προς την κατεύθυνση της κυκλοφορίας άκρου του οδο-
στρώματος. 
Η χάραξη και η σχεδίαση των διαγραμμίσεων των 
οδών εκτελείται με βάση τις προδιαγραφές διαγραμ-
μίσεων οδών της Γενικής Γ ραμματείας Υποδομών του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.».
Άρθρο 25
Μετά το άρθρο 6 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας 
προστίθεται άρθρο 6Α ως εξής:
«Άρθρο 6Α
Φωτεινή σηματοδότηση για τους ποδηλάτες
1. Οι ποδηλάτες υποχρεούνται να συμμορφώνονται με 
τις ενδείξεις των ειδικών για αυτούς φωτεινών σηματο-
δοτών, εκτός αν η ρύθμιση της κυκλοφορίας γίνεται από 
τροχονόμους κατά διάφoρo τρόπο, ως εξής: 
α) Πράσινο σταθερό φως με σύμβολο ποδήλατου: 
Ο ποδηλάτης προχωρεί κατευθείαν μπροστά ή στρίβει 
προς τα δεξιά ή αριστερά εκτός αν άλλο σήμα ή πινακίδα 
απαγορεύει την κατευθείαν κίνηση ή στροφή. Ο ποδηλά-
της υποχρεούται και αν ακόμη ο φωτεινός σηματοδότης 
έχει πράσινη ένδειξη, κινούμενος κατευθείαν μπροστά, να παραχωρεί προτεραιότητα σε όχημα ή ποδήλατο ή 
πεζό που κινείται ακόμη από προηγούμενη σηματοδότη-
ση, στρίβοντας δε να παραχωρεί προτεραιότητα στους ποδηλάτες ή τους πεζούς οι οποίοι κινούνται στην οδό στην οποία πρόκειται να εισέλθει.
β) Ερυθρό σταθερό φως με σύμβολο ποδηλάτου: 
Ο ποδηλάτης υποχρεούται να σταματήσει πριν από 
την ειδική γραμμή διακοπής πορείας ή, αν δεν υπάρχει τέτοια, σε αρκετή απόσταση από το σηματοδότη, ώστε 
η σηματοδότηση να είναι σε αυτόν ευχερώς ορατή και να παραμένει σε στάση μέχρις ότου ανάψει η πράσινη 
ένδειξη του ποδηλάτη. Επίσης υποχρεούται να μην ει-
σέρχεται στον οδικό κόμβο και να μην κινείται πάνω στις 
διαβάσεις πεζών ή ποδηλ άτων αν o σηματοδότης είναι 
τοποθετημένος στο μέσο ή στην απέναντι πλευρά του κόμβου. 
γ) Κίτρινο σταθερό φως με σύμβολο ποδήλατου: 
O ποδηλάτης υποχρεούται να σταματήσει, όπως και 
πριν από ερυθρό σύμβολο ποδηλάτου, εκτός αν βρίσκε-
ται τόσο κοντά στο σηματοδότη, ώστε να μην μπορεί να 
κάνει αυτό με ασφάλεια. 
δ) Απλό ή διπλό κίτρινο φως με σύμβολο ποδηλάτου 
το οποίο αναβοσβήνει (αναλάμπoν): 
O ποδηλάτης υποχρεούται να ανακόπτει ταχύτητα, 
να προχωρεί με ιδιαίτερη προσοχή και να παραχωρεί 
προτεραιότητα στους πεζούς, στους ποδηλάτες και στα οχήματα.ε) Πράσινο φως με σύμβολο ποδηλάτου και με ένα ή 
περισσότερα βέλη από κάτω: 
Ο ποδηλάτης μπορεί να προχωρήσει μόνο προς την 
κατεύθυνση που δείχνει το βέλος ή τα βέλη. Βέλος προς 
τα πάνω σημαίνει υποχρεωτική κίνηση κατευθείαν μπρο-
στά.
στ) Ερυθρό φως με σύμβολο ποδηλάτου και με ένα 
βέλος από κάτω:
Ο ποδηλάτης απαγορεύεται να κινηθεί προς την κα-
τεύθυνση που δείχνει το βέλος και υποχρεούται να στα-
ματήσει το ποδήλατό του, όπως και πριν από ερυθρό 
σύμβολο ποδηλάτου.
ζ) Κίτρινο φως με σύμβολο ποδηλάτου και με ένα βέ-
λος από κάτω το οποίο είναι σταθερό ή αναβοσβήνει:
Ο ποδηλάτης έχει τις ίδιες υποχρεώσεις, όπως και πριν 
από κίτρινο σύμβολο ποδηλάτη.
2. Σηματοδότες σε κοινή διάβαση ποδηλάτων και πε-
ζών:
α) Πράσινο φως με σύμβολο ατόμου που βαδίζει και 
με πράσινο σύμβολο ποδηλάτου από κάτω:
Οι πεζοί και οι ποδηλάτες μπορούν να διασχίσουν το 
οδόστρωμα.
β) Κόκκινο φως με σύμβολο ατόμου σε στάση και με 
κόκκινο σύμβολο ποδηλάτου από κάτω:
Οι πεζοί και οι ποδηλάτες δεν μπορούν να διασχίσουν 
το οδόστρωμα.
γ) Πράσινο φως με σύμβολο ατόμου που βαδίζει και 
με πράσινο σύμβολο ποδηλάτου από κάτω που ανα-
βοσβήνει:
Οι πεζοί και οι ποδηλάτες μπορούν να διασχίσουν το 
οδόστρωμα με ιδιαίτερη προσοχή.
3. Σηματοδότες σε αποκλειστική διάβαση ποδηλάτων:
α) Πράσινο φως με σύμβολο ποδηλάτου:
Οι ποδηλάτες μπορούν να διασχίσουν το οδόστρωμα.
β) Κόκκινο φως με σύμβολο ποδηλάτου:
Οι ποδηλάτες δεν μπορούν να διασχίσουν το οδό-
στρωμα.
γ) Πράσινο σύμβολο ποδηλάτου, που αναβοσβήνει.
Οι ποδηλάτες μπορούν να διασχίσουν το οδόστρωμα 
με ιδιαίτερη προσοχή.
4. Αν ο ποδηλάτης καταληφθεί στη διάβαση από την 
ερυθρά ένδειξη του σηματοδότη του (με το σύμβολο του 
ποδηλάτη σε στάση), δικαιούται να συνεχίσει την πορεία 
του προς την απέναντι πλευρά της οδού.
5. Οι φωτεινοί σηματοδότες τοποθετούνται κατακό-
ρυφα με το ερυθρό φως πάντοτε πάνω και το πράσινο φως πάντοτε κάτω.».
Άρθρο 26
Ο Πίνακας «Σχεδίων πινακίδων σήμανσης οδών» που 
προβλέπεται στην παράγραφο 6 του άρθρου 4 του Κώ-
δικα Οδικής Κυκλοφορίας και συνοδεύει αυτόν, τροπο-ποιείται ως εξής:
1. Στο τέλος του κεφαλαίου «Ι. Πινακίδες αναγγελίας 
κινδύνου (Κ)», προστίθενται πινακίδες ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7413 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

(Κ-43)
Κίνδυνος λόγω παράλληλων διαβάσεων πεζών και ποδηλάτων.

(Κ-44)
Κίνδυνος λόγω κοινής διάβασης πεζών και ποδηλάτων.
2. Στο κεφάλαιο «ΙΙ. Πινακίδες ρυθμιστικές (Ρ)», προστίθενται οι πινακίδες:I. Μετά την πινακίδα Ρ-66 προστίθεται πινακίδα ως εξής:

(Ρ-66α)
Οδός μεικτής χρήσης από οχήματα και ποδήλατα.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7414 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
II. Μετά την πινακίδα Ρ-67 προστίθεται πινακίδα ως εξής:

(Ρ-67α)
Αποκλειστική διέλευση λεωφορείων, τρόλεϊ και ποδηλάτων.
III. Μετά την πινακίδα Ρ-68 προστίθεται πινακίδα ως εξής:

(Ρ-68α)
Τέλος αποκλειστικής διέλευσης λεωφορείων, τρόλεϊ και ποδηλάτων.
3. Στο κεφάλαιο «ΙΙΙ. Πινακίδες πληροφοριακές (Π)», προστίθενται οι πινακίδες:I. Μετά την πινακίδα Π-21 προστίθενται πινακίδες ως εξής:

(Π-21α)
Διάβαση ποδηλάτων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7415 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

(Π-21β)
Παράλληλες διαβάσεις πεζών και ποδηλάτων.

(Π-21γ)
Κοινή διάβαση πεζών και ποδηλάτων.
II. Μετά την πινακίδα Π-31γ προστίθεται πινακίδα ως εξής:

(Π-31δ)
Χώρος επιτρεπόμενης στάθμευσης ποδηλάτων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7416 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
III. Στο τέλος του κεφαλαίου «ΙΙΙ. Πινακίδες πληροφοριακές (Π)», προστίθενται οι εξής πινακίδες:

(Π-95α)
Προειδοποιητική διασταύρωσης με αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ και ποδηλάτων. 
(Η φορά των βελών είναι ενδεικτική)

(Π-98α)
Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ, μοτοσικλετών και ποδηλάτων παράλληλης ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία, 
καθώς και οχημάτων που στρίβουν δεξιά.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7417 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

(Π-99α)
Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ και ποδηλάτων, αντίθετης ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.

(Π-100α)
Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ και ποδηλάτων, αντίθετης ροής με την κυκλοφορία.

(Π-104α)
Αποκλειστική λωρίδα ΜΜΜ, μοτοσικλετών και ποδηλάτων παράλληλης ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7418 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

(Π-121)
Προειδοποιητική έναρξης αποκλειστικής λωρίδας ποδηλάτων παράλληλης ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.

(Π-121α)
Προειδοποιητική έναρξης λωρίδας ποδηλάτων μη αποκλειστικής χρήσης παράλληλης ροής με την υπόλοιπη 
κυκλοφορία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7419 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

(Π-122)
Αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτων παράλληλ ης ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.

(Π-122α)
Λωρίδα ποδηλάτων μη αποκλειστικής χρήσης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7420 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

(Π-123)
Αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτων αντίθετης ροής με την υπόλοιπη κυκλοφορία.

(Π-124)
Διαδρομή ποδηλάτων που είναι αριθμημένη και αποτελεί μέρος δικτύου ποδηλάτων.

(Π-125)
Κατεύθυνσης ποδηλάτου μιας τοπωνυμίας με μορφή βέλους.

(Π-130)
Προειδοποιητική διασταύρωσης με αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7421 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

(Π-131)
Αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτων αντίθετης ροής με την κυκλοφορία.
(Π-132)
Τηλέφωνο έκτακτης ανάγκης.
(Π-133)
Πυροσβεστήρας.
α  β
(Π-134)
Χώρος στάσης έκτακτης ανάγκης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7422 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
α  β
(Π-135)
Έξοδος Κινδύνου.
α  β
γ
(Π-136)
Έξοδοι κινδύνου.
Άρθρο 27
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται οι κατηγορίες παραβάσεων που αφο-
ρούν τη ρύθμιση κυκλοφορίας ποδηλάτων, καθώς και οι 
επιβαλλόμενες διοικητικές κυρώσεις στους παραβάτες 
ποδηλάτες. Το εύρος των διοικητικών προστίμων ανά-
λογα με την κατηγορία επικινδυνότητας της παράβασης 
μπορεί να καθοριστεί έως το ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ.
Άρθρο 28
1. Οι παραβάσεις που προβλέπονται από τον Κώδικα 
Οδικής Κυκλοφορίας κατατάσσονται ανάλογα με την 
επικινδυνότητά τους για τη ζωή, την υγεία και τη σω-
ματική ακεραιότητα των χρηστών του οδικού δικτύου, 
την υποχρέωση για ιδιαίτερη μέριμνα και προστασία 
για τα άτομα με αναπηρία, την πρόληψη της πρόκλησης 
τροχαίων ατυχημάτων, καθώς και τις επιπτώσεις της πα-
ράβασης στην οδική ασφάλεια, στις εξής κατηγορίες:
α) χαμηλής επικινδυνότητας (Ε1),β) μεσαίας επικινδυνότητας (Ε2),γ) υψηλής επικινδυνότητας (Ε3).2. Περαιτέρω και ανεξάρτητα της κατηγορίας επικιν-
δυνότητας, οι ανωτέρω παραβάσεις μπορεί να κατατάσ-
σονται και στις εξής κατηγορίες:
α) πολύ υψηλής συχνότητας πρόκλησης ατυχημάτων 
(Σ1),β) αντικοινωνικής οδικής συμπεριφοράς (Σ2). 
Για τις κατατασσόμενες στις κατηγορίες της παρούσας 
παραβάσεις καθορίζονται με την απόφαση της παρα-
γράφου 3 μόνο διοικητικές κυρώσεις και όχι πρόστιμα.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών κατατάσσονται στις κατηγορίες των παραγράφων 
1 και 2 οι παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας 
και καθορίζονται τα διοικητικά πρόστιμα και κυρώσεις 
ανά κατηγορία παράβασης, καθώς και κάθε άλλο σχετικό 
θέμα. Για κάθε κατηγορία παράβασης προβλέπονται τα ίδια διοικητικά πρόστιμα και οι ίδιες διοικητικές κυρώ-σεις. Με την ίδια απόφαση εξειδικεύονται τα διοικητικά 
πρόστιμα ανά κατηγορία παράβασης, για τις παραβάσεις 
χαμηλής επικινδυνότητας έως και εκατό (100) ευρώ, για 
τις παραβάσεις μεσαίας επικινδυνότητας από εκατό ένα 
(101) έως και τριακόσια (300) ευρώ και για τις παραβά-
σεις υψηλής επικινδυνότητας από τριακόσια ένα (301) 
έως και εξακόσια (600) ευρώ.
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, 
Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών καθορί-
ζεται η διαδικασία βεβαίωσης και επιβολής αυτών από τα αρμόδια όργανα και η διαδικασία είσπραξης των βε-
βαιωμένων διοικητικών προστίμων της παραγράφου 3. 
Τα καθοριζόμενα με την απόφαση του προηγούμενου 
εδαφίου διοικητικά πρόστιμα προσαυξάνονται κατά εκα-
τό τοις εκατό (100%), αν ο παραβάτης με βάση την πιο 
πρόσφατη πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7423 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
εισοδήματος έχει ετήσιο ατομικό φορολογητέο εισόδη-
μα από πενήντα χιλιάδες ένα (50.001) ευρώ έως εκατό 
χιλιάδες (100.000) ευρώ και κατά διακόσια τοις εκατό 
(200%), αν ο παραβάτης με βάση την πιο πρόσφατη πρά-
ξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος έχει 
καθαρό ετήσιο φορολογητέο εισόδημα άνω των εκατό 
χιλιάδων (100.000) ευρώ. Με απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών μπορεί, τα 
παραπάνω ποσά του φορολογητέου εισοδήματος, κα-
θώς και τα ποσοστά προσαύξησης να τροποποιούνται, 
ανάλογα και με την κατηγορία της παράβασης, κατ’ ανώ-
τατο όριο μέχρι το τριπλάσιο του αρχικού προστίμου. 
Για την έκδοση της παραπάνω απόφασης μπορεί να 
λαμβάνονται υπόψη δεδομένα από την Ελληνική Στατι-
στική Αρχή και άλλες αρχές και επιστημονικούς ή άλλους 
φορείς, δημόσιους ή ιδιωτικούς.
5. Μέχρι την έκδοση των υπουργικών αποφάσεων 
των παραγράφων 3 και 4, εξακολουθούν να ισχύουν ο 
ν. 2696/1999, καθώς και τα προεδρικά διατάγματα και οι 
υπουργικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί κατ’ εξουσιο-
δότηση διατάξεων των προηγούμενων Κωδίκων Οδικής 
Κυκλοφορίας, με μειωμένα τα διοικητικά πρόστιμα κατά 
πενήντα τοις εκατό (50%), με εξαίρεση τις παραβάσεις 
που συνδέονται με την κατανάλωση αλκοόλ, τις παρα-
βάσεις της πινακίδας Ρ2 και του ερυθρού σηματοδότη, 
την επίδειξη ικανότητας, εντυπωσιασμού, ανταγωνισμού 
ή την τέλεση αυτοσχέδιων αγώνων, την παράλειψη ή 
πλημμελή σήμανση εργασιών που εκτελούνται στις 
οδούς, καθώς και τις παραβάσεις των διατάξεων με τις 
οποίες ορίζεται ο τρόπος προσπέρασης οχημάτων.
6. Σε περίπτωση διάπραξης των παραβάσεων που 
συνδέονται με την κατανάλωση αλκοόλ, των παραβά-
σεων της πινακίδας Ρ2 και του ερυθρού σηματοδότη, 
των παραβάσεων που συνδέονται με την επίδειξη ικα-
νότητας, εντυπωσιασμού, ανταγωνισμού ή την τέλεση 
αυτοσχέδιων αγώνων, καθώς και των παραβάσεων των 
διατάξεων με τις οποίες ορίζεται ο τρόπος προσπέρασης 
οχημάτων για τρίτη φορά μέσα σε διάστημα πέντε (5) 
ετών, η άδεια οδήγησης αφαιρείται δια βίου.
7. Η έκπτωση στο ήμισυ, που προβλέπεται από την 
παράγραφο 2 του άρθρου 104 του Κώδικα Οδικής Κυ-
κλοφορίας για την καταβολή του διοικητικού προστίμου 
μέσα σε δέκα (10) ημέρες, καταργείται.
8. Στο άρθρο 104 παρ. 1 του ν. 2696/1999 μετά τη λέξη 
«βεβαιώνεται» προστίθεται η φράση «, με έντυπο ή ηλε-
κτρονικό τρόπο».
Άρθρο 29
1. Μέχρι την έκδοση των προβλεπόμενων από τις πα-
ραγράφους 3 και 4 του άρθρου 28 αποφάσεων και μόνο 
για τις παραβάσεις που αναφέρονται στις ακόλουθες πε-
ριπτώσεις και οι οποίες κατατάσσονται, σύμφωνα με την 
παράγραφο 2 του άρθρου 28, ισχύουν, από την έναρξη 
ισχύος του παρόντος, τα εξής: 
α. Οι οδηγοί οχημάτων που χρησιμοποιούν κινητό 
τηλέφωνο εν κινήσει χωρίς ακουστικά ασύρματης επι-
κοινωνίας ή χωρίς να είναι αυτό τοποθετημένο σε ειδική 
θέση για ανοικτή ακρόαση, τιμωρούνται με επί τόπου 
αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφορίας και της άδειας οδήγησης, από το βεβαιούντα την παράβαση, για εξήντα 
(60) ημέρες,
β. οι οδηγοί οχημάτων που παρεμποδίζουν ράμπες δι-
άβασης ατόμων με αναπηρία ή σταθμεύουν σε αποκλει-
στικές ή γενικές θέσεις στάθμευσης ατόμων με αναπηρία 
τιμωρούνται με επί τόπου αφαίρεση των στοιχείων κυ-
κλοφορίας και της άδειας οδήγησης, από το βεβαιούντα 
την παράβαση, για εξήντα (60) ημέρες,
γ. οι οδηγοί που χρησ ιμοποιούν με οποιονδήποτε 
τρόπο τη Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης (Λ.Ε.Α.), έστω και 
για ελάχιστο χρόνο, όπως για να προσπεράσουν προπο-
ρευόμενα οχήματα, κατά παράβαση της παραγράφου 9 
του άρθρου 29 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, τιμω-
ρούνται με επί τόπου αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφο-
ρίας και της άδειας οδήγησης, από το βεβαιούντα την 
παράβαση, για εξήντα (60) ημέρες,
δ. οι οδηγοί βαρέων οχημάτων, όπως φορτηγά και λε-
ωφορεία, οι οποίοι κινούνται συνεχώς στην αριστερή 
λωρίδα ή τη χρησιμοποιούν για προσπέραση και αιφνι-
διάζουν τους κινούμενους σε αυτήν τιμωρούνται με επί 
τόπου αφαίρεση της άδειας οδήγησης, από το βεβαιού-
ντα την παράβαση, για εξήντα (60) ημέρες,
ε. οι οδηγοί πάσης φύσεως οχημάτων που απορρί-
πτουν εκτός του οχήματός τους αντικείμενα ή ουσίες που 
ρυπαίνουν ή που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά 
ή ατύχημα, όπως τσιγάρα, τιμωρούνται με επί τόπου 
αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφορίας και της άδειας 
οδήγησης, από το βεβαιούντα την παράβαση, για εξήντα 
(60) ημέρες,
στ. οι οδηγοί που παραβιάζουν τις διατάξεις για τη 
χρήση ζώνης ασφαλείας ή προστατευτικού κράνους 
τιμωρούνται με επί τόπου αφαίρεση των στοιχείων κυ-
κλοφορίας και της άδειας οδήγησης, από το βεβαιούντα 
την παράβαση, για εξήντα (60) ημέρες,
ζ. οι οδηγοί που παραβιάζουν τις διατάξεις για τη χρή-
ση ειδικών μέσων συγκράτησης και προστασίας κατά τη 
μεταφορά παιδιών τιμωρούνται με επί τόπου αφαίρεση 
των στοιχείων κυκλοφορίας και της άδειας οδήγησης, 
από το βεβαιούντα την παράβαση, για εξήντα (60) ημέ-ρες. Για τις παραβάσεις των περιπτώσεων α΄ έως ζ΄, σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε διάστημα έξι (6) μηνών, 
η άδεια οδήγησης αφαιρείται για διπλάσιο χρονικό δι-
άστημα και ο παραβάτης υποχρεούται σε επανεξέταση για την επαναχορήγησή της.
2. Κάθε πινακίδα οχήματος που αφαιρείται από αρ-
μόδιο όργανο, σύμφωνα με την παράγραφο 1 καταχω-ρείται μηχανογραφικά στο αρχείο στο οποίο τηρούνται τα στοιχεία όλων των οχημάτων της οικείας οργανικής 
μονάδας του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Τα 
όργανα που βεβαιώνουν τις παραβάσεις διαβιβάζουν τις 
σχετικές εκθέσεις βεβαίωσης στις οικείες περιφερειακές 
υπηρεσίες Μεταφορών, οι οποίες μεριμνούν για τη μη-χανογραφική καταχώρισή τους.
3. Κατ’ εξαίρεση των αναφερομένων στην παράγρα-
φο 8 του άρθρου 103 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας 
(ν. 2696/1999) και των διατάξεων του προηγούμενου και 
του άρθρου αυτού, δεν αφαιρούνται οι κρατικές πινακί-δες και η άδεια κυκλοφορίας των πιο κάτω κατηγοριών οχημάτων:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7424 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
α) Οδικών οχημάτων που ανήκουν στις νόμιμα λει-
τουργούσες επιχειρήσεις εκμίσθωσης αυτών, κατά τη 
διάρκεια της μίσθωσης.
β) Οχημάτων δημόσιας χρήσης.
Άρθρο 30
Τροποποίηση επιτρεπόμενων ορίων ταχύτητας
Στην παράγραφο 1 του άρθρου 29 του Κώδικα Οδικής 
Κυκλοφορίας οι λέξεις «50 χιλιομέτρων την ώρα» αντι-
καθίστανται από τις λέξεις «70 χιλιομέτρων την ώρα, με την επιφύλαξη ειδικότερων διατάξεων.».
Άρθρο 31
1. Στο άρθρο 40 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας προ-
στίθεται παράγραφος 7 ως εξής:
«7.α. Ειδικά οι ελαφριές και βαριές τετράτροχες μοτο-
σικλέτες, που είναι εξοπλ ισμένες με κινητήρα εσωτερι-
κής καύσης με κυλινδρισμό έως 125 κυβικά εκατοστά, 
απαγορεύεται να κυκλοφορούν σε ασφαλτοστρωμέ-
νες οδούς και χώρους του άρθρου 1. Τις οδούς αυτές 
επιτρέπεται μόνο να διασχίζουν κάθετα. Με απόφαση 
του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών μπορεί να 
προβλέπεται η ειδική εκπαίδευση των οδηγών μοτο-
σικλετών της παρούσας, καθώς και οχημάτων, που εί-
ναι σχεδιασμένα για χρήση εντός δρόμου ή και παντός 
εδάφους, όπως αυτά ορίζονται στην υποπερίπτωση (i) 
της περίπτωσης στ΄ και στις υποπεριπτώσεις (i) και (ii) 
της περίπτωσης ζ΄ της παρ. 2 του άρθρου 4 του Κανονι-σμού 168/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου (L 53), το περιεχόμενο και η διάρκειά της, 
καθώς και οι όροι, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία για 
την πιστοποίηση των αναγκαίων πρόσθετων δεξιοτήτων 
για τη χρήση των οχημάτων αυτών, καθώς και κάθε άλλο 
θέμα σχετικό για την εφαρμογή της παραγράφου αυτής. 
Δεν εμπίπτει στην απαγόρευση του πρώτου εδαφίου η 
κυκλοφορία των παραπάνω μοτοσικλετών από οδηγούς, 
άτομα με αναπηρία, στους οποίους έχουν παραχωρηθεί 
με βάση ειδικές διοικητικές πράξεις, και από οδηγούς 
που έχουν υποβληθεί επιτυχώ ς στην ειδική εκπαίδευση 
του προηγούμενου εδαφίου.
β. Η ισχύς της διάταξης του πρώτου εδαφίου της περί-
πτωσης α΄ αρχίζει τριάντα (30) ημέρες μετά τη δημοσί-
ευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.».
2. Αν εκμισθωθεί μοτοσικλέτα ή όχημα σε πρόσωπο 
που δεν έχει την απαιτούμενη άδεια οδήγησης, επιβάλ-
λεται στον εκμισθωτή, στο μισθωτή και στον οδηγό, αν ο 
τελευταίος επίσης δεν έχει την απαιτούμενη άδεια οδή-
γησης, πρόστιμο χιλίων (1.000) ευρώ. Σε περίπτωση υπο-
τροπής επιβάλλεται πρόστιμο δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ 
και κατάσχεση της μοτοσικλέτας ή του οχήματος. Τα 
κατασχεθέντα εκπλειστηριάζονται με αναλογική εφαρ-μογή των διατάξεων του ΚΕΔΕ. Με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών 
μπορούν να καθορίζονται τα θέματα που είναι σχετικά 
με την επιβολή της κατάσχεσης και τη διαδικασία του 
πλειστηριασμού. 
3. Η παράγραφoς 8 του άρθρου 103 του Κύρωση Κώ-
δικα Οδικής Κυκλοφορίας αντικαθίσταται ως εξής:
«8. Για παραβάσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 
4 (πινακίδα Ρ-40), επιβάλλεται το διοικητικό μέτρο της αφαίρεσης της άδειας κυκλοφορίας μετά των κρατικών 
πινακίδων του οχήματος για είκοσι (20) ημέρες. Από το 
μέτρο αυτό εξαιρούνται τα οδικά οχήματα των περι-
πτώσεων α΄ και β΄ της παραγράφου 4, στα οποία όμως επιβάλλονται τα διοικητικά πρόστιμα της παραγράφου 
11 του άρθρου 4 και της παραγράφου 10 του άρθρου 
34 στο διπλάσιο.».
4. Απαγορεύεται η διενέργεια συγκοινωνιακού έργου 
με στάσεις και κόμιστρο από τουριστικά λεωφορεία 
κλειστού τύπου, πλην της περίπτωσης των διεθνών τα-κτικών λεωφορειακών γραμμών. Οι έλεγχοι για τη δια-
πίστωση της παράβασης διενεργούνται κατά το λόγο 
αρμοδιότητάς τους, από τις αδειοδοτούσες υπηρεσίες 
του Υπουργείου Τουρισμού, τις διευθύνσεις Μεταφορών 
της Περιφέρειας, την Τροχαία, το Σώμα Επιθεωρητών 
Ελεγκτών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών 
και τις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γ ραμματείας Με-
ταφορών. Οι εκθέσεις διαπίστωσης των παραβάσεων 
διαβιβάζονται στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου 
Τουρισμού για την επιβολή των προβλεπόμενων διοικη-
τικών κυρώσεων.
Άρθρο 32
Στο τέλος της παραγράφου 1 του άρθρου 46 του Κώ-
δικα Οδικής Κυκλοφορίας προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Η ακινητοποίηση οχήματος σύμφωνα με την παρ. 8 
του άρθρου δεύτερου του ν. 4388/2016 (Α΄ 93) γίνεται σύμφωνα με την παράγραφο 12 του τελευταίου αυτού άρθρου».
ΜΕΡΟΣ Γ΄
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΕΩΦΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΚΤΕΛ
Άρθρο 33
Δικαίωμα μετατροπής ΚΤΕΛ σε ΚΤΕΛ Α.Ε. 
Στο τέλος της παρ. 4 του άρθρου 5 του ν. 2963/2001 
(Α΄ 268) προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Τα ανωτέρω ΚΤΕΛ μπορούν με τις ίδιες προϋποθέσεις 
να μετατρέπονται σε ανώνυμες εταιρείες με τη μορφή 
της περίπτωσης β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 3.».
Άρθρο 34
Όριο ηλικίας λεωφορείων ΟΑΣΘ
Η ηλικία των λεωφορείων ιδιοκτησίας, πριν από την 
έναρξη ισχύος του ν. 4482/2017 (Α΄ 102), του Οργανι-
σμού Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης υπολογιζό-
μενη από την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας τους ως και-
νούριων δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τα είκοσι τρία 
(23) έτη. Η διάταξη του προηγούμενου εδαφίου δεν 
λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του χρόνου από-
σβεσης της αξίας των παραπάνω λεωφορείων, ο οποίος διενεργείται αποκλειστικά με βάση το ισχύον καθεστώς κατά την έναρξη ισχύος του ν. 4482/2017.
Άρθρο 35
Όριο ηλικίας λεωφορείων που ταξινομούνται πρώτη φορά ως αστικά ΚΤΕΛ
Τα αναφερόμενα στην παρ. 1 του άρθρου 11 του 
ν. 2963/2001 αστικά λεωφορεία δημόσιας χρήσης, όταν 
τίθενται για πρώτη φορά σε κυκλοφορία είτε καινούργια 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7425 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
είτε μεταχειρισμένα πρέπει να είναι ηλικίας μέχρι δεκα-
οκτώ (18) ετών.
Άρθρο 36
Θέσπιση ενιαίου ορίου ηλικίας 
οδηγών λεωφορείων 
1. Το τελευταίο εδάφιο της περίπτωσης δ΄ της παρ. 8 
του άρθρου 20 του ν. 3185/2003 (Α΄ 229) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Το όριο ηλικίας των οδηγών λεωφορείων ιδιωτικής 
και δημόσιας χρήσης και των σχολικών λεωφορείων 
ορίζεται στα πενήντα πέντε (55) έτη. Το όριο αυτό πα-
ρατείνεται μέχρι το εξηκοστό (60) έτος, αν προηγούνται 
οι ιατρικές εξετάσεις που προβλέπονται για την ανανέ-
ωση της άδειας οδήγησης και δοκιμασία προσόντων 
και συμπεριφοράς. Με την ίδια διαδικασία μπορεί να 
παρατείνεται για μία ακόμη φορά, μετά τη συμπλήρω-
ση του εξηκοστού (60) έτους, το ανώτατο όριο μέχρι το εξηκοστό έβδομο (67) έτος.».
2. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζεται κάθε θέμα σχετικά με τη διαδικασία 
και τις ειδικότερες προϋποθέσεις για την παράταση του ορίου ηλικίας της παραγράφου 1. Η ισχύς της παραγρά-φου 1 αρχίζει από την έκδοση της απόφασης του προ-ηγούμενου εδαφίου.
Άρθρο 37
Τα εδάφια β΄, γ΄ και δ΄ της παρ. 15 του άρθρου 34 του 
ν. 2696/1999 καταργούνται.
Άρθρο 38
Τροποποίηση του π.δ. 246/2006 (Α΄ 261)
1. Μετά το τρίτο εδάφιο της υποπερίπτωσης αα΄ της 
περίπτωσης β΄ της παρ. 2 του άρθρου 5 του π.δ. 246/2006 
(Α΄ 261) προστίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Η προϋπόθεση της προηγούμενης κλήτευσης του 
εργαζόμενου από τον εργοδότη για την υποβολή πι-
στοποιητικού υγείας ισχύει ανεξάρτητα από το χρόνο 
κατάρτισης της σύμβασης εργασίας.».
2. Η παρ. 1 του άρθρου 6 του π.δ. 246/2006 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«1. Οι προσλήψεις του τακτικού ή του έκτακτου προ-
σωπικού διενεργούνται με αποφάσεις του Διοικητικού 
Συμβουλίου κάθε ΚΤΕΛ, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον 
παρόντα Κανονισμό. Συμβάσεις εργασίας οι οποίες κατά 
παράβαση του πρώτου εδαφίου καταρτίζονται απευθεί-
ας από τον πρόεδρο του ΔΣ ή το διευθύνοντα σύμβουλο 
ή άλλο μέλος του ΔΣ ή το διευθυντή του οικείου ΚΤΕΛ θεωρούνται έγκυρες μετά την πάροδο διμήνου από την 
πρόσληψη, εφόσον δεν καταγγελθούν εντός του διαστή-
ματος αυτού από το ΚΤΕΛ.».
3. Στο άρθρο 6 του π.δ. 246/2006 προστίθεται παρά-
γραφος 8 ως εξής: 
«8. Συμβάσεις εργασίας που συνάφθηκαν στο πα-
ρελθόν, σύμφωνα με το π.δ. 257/1989 (Α΄ 123) ή με το 
π.δ. 229/1994 (Α΄ 178) ή το π.δ. 246/2006, για την κα-
τάρτιση των οποίων δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη 
διαδικασία επιλογής, θεωρούνται έγκυρες, εφόσον δεν 
καταγγέλθηκαν εντός διμήνου από την κατάρτισή τους.».Άρθρο 39
Χρήση θέσης πληρώματος από επιβάτη
Το δεύτερο εδάφιο της περίπτωσης 2.7 της παρ. 2 του 
άρθρου 3 της 37492/1795/2003 απόφασης του Υπουρ-γού Μεταφορών (Β΄ 922) καταργείται.
Άρθρο 40
1. Στην παρ. 1 του άρθρου 5 του ν. 3920/2011 (Α΄ 33) 
προστίθεται περίπτωση κκ΄ ως εξής: 
«κκ. Η λειτουργία τουριστικού γραφείου, το οποίο 
ιδρύεται με το παρόν και αδειοδοτείται σύμφωνα με τις 
κείμενες διατάξεις.».
Άρθρο 41
Καθιέρωση νέας διανομαρχιακής γραμμής ΚΤΕΛ
Το τελευταίο εδάφιο της περίπτωσης γ΄ της παρ. 6 του 
άρθρου 7 του ν. 2963/2001 αντικαθίσταται ως εξής:
«Αν οι Περιφερειάρχες διαφωνούν, η γραμμή και οι 
όροι συνεκμετάλλευσης δύνανται να καθορίζονται με 
απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.».
Άρθρο 42
Κυρώσεις για μη εμπρόθεσμη καταβολή της ειδικής εισφοράς 5% του άρθρου 13 του ν. 2963/2001 για τα ΚΤΕΛ
Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 13 του 
ν. 2963/2001 αντικαθίσταται ως εξής:
«Αν η εισφορά της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 1 
δεν έχει εμπρόθεσμα καταβληθεί, το ποσό αυτής κατα-
λογίζεται σε βάρος του υπόχρεου ΚΤΕΛ, βεβαιώνεται ως 
δημόσιο έσοδο και εισπράττεται κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ, τηρουμένης της κάτωθι διαδικασίας:
α) μετά τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας και ύστερα 
από εισήγηση της Διεύθυνσης Επιβατικών Μεταφορών 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, εκδίδεται 
απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών κα-
ταλογισμού των οφειλομένων ποσών κάθε υπόχρεου 
ΚΤΕΛ. Η απόφαση αυτή αποστέλλεται, με απόδειξη, στη 
ΔΟΥ στην οποία ανήκει το υπόχρεο ΚΤΕΛ Α.Ε. ή ΚΤΕΛ και 
στον οφειλέτη συγκοινωνιακό φορέα, 
β) τυχόν εκκρεμείς οφειλές παρελθόντων τριμήνων 
καταλογίζονται με την ίδια απόφαση. Σε περίπτωση μη 
υποβολής των προβλεπόμενων στοιχείων από τους υπό-
χρεους, ο υπολογισμός της οφειλής πραγματοποιείται με 
βάση τα υψηλότερα έσοδα ανά τρίμηνο από την εφαρ-
μογή της εκάστοτε ισχύουσας απόφασης καθορισμού 
κομίστρου, εκ των τεσσάρων πιο πρόσφατων τριμήνων για τα οποία έχουν υποβληθεί στοιχεία. 
Εφόσον σε μεταγενέστερο χρόνο και με βάση τα πραγ-
ματικά έσοδα, προκύπτει εισφορά μεγαλύτερη από την 
υπολογιζόμενη σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, το 
υπόχρεο ΚΤΕΛ οφείλει να καταβάλει τη διαφορά,
γ) η αρμόδια ΔΟΥ βεβαιώνει ταμειακά και εισπράττει 
από το υπόχρεο ΚΤΕΛ το καταλογισθέν ποσό, το οποίο 
υποχρεούται να αποδώσει στον ειδικό λογαριασμό ει-
σφοράς 1% που υφίσταται στο Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευ-
τήριο, με τίτλο «Ειδικός Λογαριασμός Εισφοράς 1% του 
άρθρου 13 του ν. 2963/2001 για οικονομική ενίσχυση 
και εκσυγχρονισμό των ΚΤΕΛ Α.Ε. και ΚΤΕΛ», 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7426 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
δ) σε ΚΤΕΛ Α.Ε. ή ΚΤΕΛ που έχουν καταλογιστεί οφει-
λές παρελθόντων τριμήνων παρέχεται η δυνατότητα 
ρύθμισης αυτών σε δόσεις, ύστερα από αίτηση προς 
την οικεία ΔΟΥ, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, η 
οποία αποδίδει τα αναλογούντα ποσά στο λογαριασμό της περίπτωσης γ΄.
Αν η εισφορά των περιπτώσεων β΄ και γ΄της παρα-
γράφου 1 δεν έχει εμπρόθεσμα καταβληθεί στους ειδι-κούς ατομικούς λογαριασμούς των ΚΤΕΛ Α.Ε. και ΚΤΕΛ αντίστοιχα: 
αα) η αρμόδια Υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών 
της οικείας Περιφέρειας που επ οπτεύει το φορέα (ΚΤΕΛ 
Α.Ε. ή ΚΤΕΛ), αποστέλλει σε αυτόν ειδοποίηση, στην 
οποία τίθεται προθεσμία ενός (1) μηνός για την κατά-
θεση των οφειλόμενων ποσών και την προσκόμιση των 
αποδεικτικών στοιχείων που προβλέπονται στα άρθρα 
2 και 4 της Β-1188/36/2003 απόφασης του Υπουργού 
Μεταφορών και Επικοινωνιών (Β΄ 24),
ββ) αν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αυτή, η αρμό-
δια Υπηρεσία επιβάλλει πρόστιμο στο υπόχρεο ΚΤΕΛ Α.Ε. 
ή ΚΤΕΛ, το οποίο ισούται με το 10% του οφειλόμενου 
ποσού ή ποσών των ανωτέρω εισφορών και εισπράττε-ται κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ,
γγ) το ποσό του προστίμου καταλογίζεται με απόφα-
ση του Περιφερειάρχη της οικείας Περιφέρειας στην 
οποία ανήκει το υπόχρεο ΚΤΕΛ, ύστερα από εισήγηση 
της αρμόδιας υπηρεσίας Μεταφορών και Επικοινωνιών 
της ίδιας Περιφέρειας. Η απόφαση αυτή αποστέλλεται, 
με απόδειξη, στη ΔΟΥ όπου ανήκει το υπόχρεο ΚΤΕΛ 
Α.Ε. ή ΚΤΕΛ και στον οφειλέτη συγκοινωνιακό φορέα,
δδ) πρόστιμα για εκκρεμείς οφειλές παρελθόντων 
τριμήνων καταλογίζονται με την ίδια απόφαση του Πε-ριφερειάρχη,
εε) η αρμόδια ΔΟΥ βεβαιώνει ταμειακά και εισπράτ-
τει από το υπόχρεο ΚΤΕΛ το καταλογισθέν πρόστιμο, το 
οποίο αποδίδει στον ειδικό λογαριασμό του Νέου Ταχυ-
δρομικού Ταμιευτηρίου της περίπτωσης α΄ της παρ.1 του 
άρθρου 13 του ν. 2963/2001.».
Άρθρο 43
Καταβολή εισφοράς 0,5% υπέρ ΡΑΕΜ
Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 76 του 
ν. 4199/2013 (Α΄ 216) η φράση «από την 1η Νοεμβρίου 2014» αντικαθίσταται ως εξής:
«από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της κοινής από-
φασης της παραγράφου 4 του παρόντος άρθρου».
Άρθρο 44
Η περίπτωση κκ΄ της παρ. 1 του άρθρου 5 του 
ν. 3920/2011 ισχύει και για την εταιρεία Οδικές Συγκοι-
νωνίες Α.Ε..
ΜΕΡΟΣ Δ΄
ΛΟΙΠΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΟΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΔΗΓΩΝ
Άρθρο 45
Καταστροφή πινακίδων κυκλοφορίας 
οχημάτων και αντικατάσταση αυτών
1. Μετά την πάροδο χρονικού διαστήματος δεκαο-
κτώ (18) συνεχόμενων μηνών από τη θέση οχήματος σε κατάσταση ακινησίας, σύμφωνα με το άρθρο 22 του 
ν. 2367/1953 (Α΄ 82), οι πινακίδες κυκλοφορίας του οχή-
ματος καταστρέφονται, με ανακύκλωσή τους, με μέριμνα 
των αρμοδίων υπηρεσιών της ΑΑΔΕ. Με κοινή απόφαση 
των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζεται κάθε θέμα σχετικό με τη διαδικασία 
καταστροφής των πινακίδων κυκλοφορίας. Σε περίπτω-
ση αφαίρεσης των κρατικών πινακίδων οχήματος, κατ’ εφαρμογή του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η αρμόδια 
Υπηρεσία της Ελληνικής Αστυνομίας προβαίνει σε κατα-
στροφή των πινακίδων κυκλοφορίας του οχήματος, μετά 
την πάροδο δύο (2) ετών από τη λήξη του διοικητικού 
μέτρου της αφαίρεσης. Οι αρμόδιες κατά περίπτωση 
Υπηρεσίες χορηγούν βεβαίωση καταστροφής πινακί-
δων κυκλοφορίας, ύστερα από αίτηση εκ μέρους του 
ιδιοκτήτη ή του κατόχου του οχήματος.
2. Για την άρση της κατάστασης ακινησίας ή την εκ 
νέου θέση σε δημόσια κυκλοφορία οχήματος του οποίου 
οι πινακίδες κυκλοφορίας έχουν καταστραφεί, σύμφωνα 
με την παράγραφο 1, οι αρμόδιες Υπηρεσίες Μεταφο-
ρών και Επικοινωνιών των οικείων περιφερειακών ενο-
τήτων (Π.Ε.) της χώρας προβαίνουν σε αντικατάσταση 
των κρατικών πινακίδων κυκλοφορίας αυτοκινήτων, 
μοτοσικλετών ή ρυμουλκούμενων, ύστερα από αίτηση του κατόχου ή του ιδιοκτήτη. Για τη διεκπεραίωση της 
διαδικασίας αντικατάστασης των κρατικών πινακίδων, 
ο αιτών υποβάλλει μαζί με την αίτηση και τη βεβαίωση 
καταστροφής του τρίτου εδαφίου της παραγράφου 1 και 
καταβάλλει παράβολο, υπέρ του Δημοσίου, ύψους τριά-
ντα (30) ευρώ. Στην περίπτωση αυτή, ο αιτών απαλλάσ-
σεται από το ανταποδοτικό τέλος που προβλέπεται στην 
οικ. Β-39170/850/1997 κοινή απόφαση των Υπουργών 
Οικονομικών και Μεταφορών και Επικοινωνιών (Β΄ 124). 
Εξαιρετικά αν τα κατατεθειμένα στοιχεία κυκλοφορίας 
καταστρέφονται από λόγους, που ανάγονται σε περιστα-
τικά ανωτέρας βίας και αφορούν ακινησίες χρονικής δι-
άρκειας μικρότερης των δεκαοκτώ (18) μηνών συνεχούς 
ακινησίας, για την επανέκδοση αυτών δεν απαιτείται η καταβολή του παραβόλου των τριάντα (30) ευρώ, μετά από βεβαίωση της αρμόδιας αρχής.
3. Κάθε πινακίδα οχήματος που καταστρέφεται κα-
ταχωρείται μηχανογραφικά και στο αρχείο στο οποίο 
τηρούνται τα στοιχεία όλων των οχημάτων της οικείας οργανικής μονάδας του Υπουργείου Υποδομών και Με-ταφορών. Στο ίδιο αρχείο τηρούνται και τα στοιχεία για 
όσα οχήματα έχει υποβληθεί δήλωση κλοπής οχήματος 
ή φορολογικής ακινησίας στην αρμόδια υπηρεσία. Το 
αρχείο διασυνδέεται και με άλλα μητρώα ή συστήματα 
που τηρούνται σε άλλες υπηρεσίες.
4. Με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ καθορίζονται οι 
αρμόδιες υπηρεσίες και η διαδικασία καταστροφής των 
πινακίδων κυκλοφορίας για την εφαρμογή της παραγρά-
φου 1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Υποδομών και Μεταφορών και Εσωτερικών, καθορίζο-
νται οι λεπτομέρειες καταχώρισης των στοιχείων των 
οχημάτων και η διασύνδεση με άλλα μητρώα, καθώς και 
κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.
5.α. Οι ιδιοκτήτες οχημάτων ιδιωτικής χρήσεως, ανε-
ξαρτήτως κυβισμού, τα οποία υπέστησαν καταστροφή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7427 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
ή αχρήστευση λόγω φυσικών καταστροφών, σε περιο-
χές που κηρύχθηκαν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης 
στους μήνες Σεπτέμβριο, Οκτώβριο και Νοέμβριο 2017 
(τις πλημμύρες της 25ης και 26ης Σεπτεμβρίου 2017 στο 
Δήμο Σαμοθράκης της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου, 
την πλημμύρα της 13ης Νοεμβρίου 2017 στο Δήμο Σύ-
μης της Περιφερειακής Ενότητας Ρόδου, τις πλημμύρες 15ης-17ης Νοεμβρίου 2017 στους Δήμους Αγιάς και Τε-
μπών της Περιφερειακής Ενότητας Λάρισας, τις πλημμύ-
ρες της 16ης Νοεμβρίου 2017 στους Δήμους Τρικαίων, 
Καλαμπάκας, Φαρκαδόνας και Πύλης της Περιφερειακής 
Ενότητας Τρικάλων, τις πλημμύρες 16ης και 17ης Νο-
εμβρίου 2017 στο Δήμο Κατερίνης της Περιφερειακής 
Ενότητας Πιερίας, τις πλημμύρες της 11ης Φεβρουαρί-
ου 2017 και της 26ης Οκτωβρίου 2017 στους Δήμους 
Πλατανιά, Αποκορώνου και Χανίων της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, τις πλημμύρες 11ης Νοεμβρίου 2017 
στο Δήμο Κέρκυρας της Περιφε ρειακής Ενότητας Κέρκυ-
ρας και την πλημμύρα της 15ης Νοεμβρίου 2017 στους 
πληγέντες Δήμους της Πε ριφερειακής Ενότητας Δυτικής 
Αττικής), καθώς και την πυρκαγιά της 11ης Σεπτεμβρίου 
2017 στη Δυτική Αχαΐα, στις τέως κοινότητες Σαντομέρι, 
Χαραυγή, Άρλα, Φώσταινα, Ελαιοχώριο και Πετροχώριο 
δύνανται να υποβάλουν αίτηση διαγραφής αυτών από 
το Μητρώο Αδειών Κυκλοφορίας οχημάτων του Υπουρ-
γείου Υποδομών και Μεταφορών, χωρίς την προσκόμιση 
Πιστοποιητικού καταστροφής του οχήματος, και χωρίς την καταβολή οποιουδήποτε τέλους διαγραφής. 
β. Η σχετική αίτηση υποβ άλλεται σε οποιαδήποτε 
υπηρεσία Μεταφορών και Επικοινωνιών των Περιφε-
ρειών της Χώρας έως ένα (1) μήνα από τη δημοσίευση 
του παρόντος και σε αυτή αναφέρεται ο λόγος για τον οποίο ζητείται η οριστική διαγραφή του οχήματος κατά 
τα ανωτέρω. Για την ως άνω υποβολή απαιτείται μόνο 
βεβαίωση του οικείου Δήμου, στον οποίο ο αιτών δη-
λώνει την κατοικία του ή πιστοποιείται από τον αρμόδιο 
Δήμο ότι εκεί αποδεδειγμένα ασκεί (μόνιμη ή πρόσκαι-
ρη) εργασιακή ή επαγγελματική απασχόληση. Πινακίδες 
του οχήματος και η άδεια κυκλοφορίας παραδίδονται 
μαζί με την αίτηση μόνο σε περίπτωση που υπάρχουν ή άλλως προσκομίζεται υπεύθυνη δήλωση του αιτούντος 
περί απώλειάς τους. Αίτηση διαγραφής κατά τα ανωτέρω 
δύνανται να υποβληθεί και από κληρονόμους, μετά τη δήλωση αποδοχής της κληρονομίας, για κληρονομηθέ-
ντα οχήματα, καθώς και από συγγενείς πρώτου βαθμού, 
η συγγένεια των οποίων αποδεικνύεται με πιστοποιητικό 
οικογενειακής κατάστασης. Με απόφαση του Υπουργού 
Υποδομών και Μεταφορών δύναται να παραταθεί η ως 
άνω προθεσμία για την υποβολή της σχετικής αιτήσεως.
γ. Στον αιτούντα χορηγείται βεβαίωση διαγραφής με 
ημερομηνία τις ως άνω αναφερόμενες ημερομηνίες φυ-
σικής καταστροφής ανά τόπο, όπου συνέβη η φυσική 
καταστροφή ένεκα της οποίας καταστράφηκε ή αχρη-
στεύθηκε το όχημα του αιτούντος. 
δ. Σε περίπτωση οριστικής διαγραφής οχήματος που 
βασίστηκε αποδεδειγμένα σε ψευδή δήλωση, επιβάλλε-
ται πλέον των σχετικών ποινικών κυρώσεων περί ψευ-
δούς δηλώσεως, διοικητικό πρόστιμο υπέρ του Δημο-
σίου, ύψους χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ, το οποίο εισπράττεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΑΑΔΕ. Πέ-
ραν των ανωτέρω κυρώσεων το όχημα σε περίπτωση 
που βρεθεί, κατάσχεται και πε ριέρχεται στην κυριότητα 
του Δημοσίου και στη συνέχεια παραδίδεται στη Διεύ-
θυνση Διαχείρισης Δημοσίου Υλικού για το Νομό Αττικής 
ή στο αρμόδιο Τελωνείο για τους υπόλοιπους νομούς. 
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Με-
ταφορών και Υποδομών καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής της παρούσας περίπτωσης.
ε. Η παρ. 6.6 του άρθρου 69 του ν. 4484/2017 (Α΄ 110) 
ισχύει και έχει εφαρμογή και για την παρούσα διάταξη.
6. Το πρώτο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 8 του 
π.δ. 116/2004 (Α΄ 81) όπως προστέθηκε με το άρθρο 69 
του ν. 4484/2017 (Α΄ 110), αντικαθίσταται ως εξής: 
«6. Για επιβατικά Ι.Χ. αυτοκίνητα και για φορτηγά Ι.Χ. 
κατηγορίας Ν1 με ημερομηνία πρώτης άδειας κυκλοφο-
ρίας στην Ελλάδα πριν τις 4.3.2004, τα οποία δεν βρίσκο-
νται πλέον στην κατοχή των ιδιοκτητών τους, οι τελευ-ταίοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση διαγραφής αυτών 
από το Μητρώο Αδειών Κυκλοφορίας Οχημάτων του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, χωρίς την προ-
σκόμιση Πιστοποιητικού Καταστροφής του οχήματος, 
στην περίπτωση που αυτά έχουν δοθεί για καταστροφή, 
διάλυση ή αχρήστευση έως τις 4.3.2004, γεγονός που 
βεβαιώνεται με υπεύθυνη δήλωση του αιτούντος και 
κάθε άλλο διαθέσιμο αποδεικτικό έγγραφο.».
7. Το πρώτο εδάφιο της υποπαραγράφου 2 της παρ. 
6 του άρθρου 8 του π.δ. 116/2004 (Α΄ 81) όπως προστέ-θηκε με το άρθρο 69 του ν. 4484/2017 (Α΄ 110) αντικα-θίσταται ως εξής: 
«6.2. Η αίτηση διαγραφής επιβατικού Ι.Χ. οχήματος 
υποβάλλεται σε οποιαδήποτε υπηρεσία Μεταφορών και 
Επικοινωνιών των Περιφερειών της Χώρας, ενώ η αίτηση 
διαγραφής φορτηγού Ι.Χ. στην υπηρεσία Μεταφορών και 
Επικοινωνιών της Περιφέρειας στην οποία έχει εκδοθεί η 
άδεια κυκλοφορίας και σε αυτή αναγράφεται ο λόγος για 
τον οποίο ζητείται η οριστική διαγραφή του αυτοκινήτου 
κατά τα ανωτέρω.».
Άρθρο 46
Βεβαιώσεις οχημάτων
1. Θεσπίζονται οι εξής βεβαιώσεις, οι οποίες απαιτού-
νται σύμφωνα με τις επόμενες παραγράφους:
α) Βεβαίωση τεχνικής επικαιροποίησης, η οποία εκδί-
δεται από τον εγχώριο εθνικό διανομέα ή τον κατασκευ-
αστικό οίκο του οχήματος, με την οποία βεβαιώνεται για 
το συγκεκριμένο αριθμό πλαισίου:
αα) το μοντέλο και η έκδοση ή η παραλλαγή του, ββ) το 
πρώτο έτος κυκλοφορίας του οχήματος και το γνήσιο 
του αριθμού πλαισίου και κινητήρα, ο κυβισμός, ο χρω-ματισμός και η κατηγορία του οχήματος, γγ) ο επιπλέον του βασικού (εξτρά) εξοπλισμός του, σύμφωνα με τους 
τιμοκαταλόγους λιανικής πώλησης του οχήματος στη 
χώρα μας, δδ) η εκ κατασκευής αντιρρυπαντική τεχνο-
λογία και οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, εε) ποιες 
ανακλήσεις έχουν γίνει στο όχημα και ποιες εκκρεμούν 
και στστ) οι πλέον σύγχρονες καταχωρημένες πληρο-
φορίες οδομέτρου από τη μηχανογραφική βάση του 
εργοστασίου. Για τη χορήγηση της βεβαίωσης τεχνικής 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7428 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
επικαιροποίησης της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 1, 
ο εισαγωγέας μεταχειρισμένου οχήματος ή ελαφρού 
φορτηγού, τα οποία προέρχονται από άλλη χώρα, υπο-
βάλλει αίτηση στο Ηλεκτρονικό Σύστημα, που τηρείται 
στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών σύμφωνα με 
την παράγραφο 6, η οποία διαβιβάζεται αμελλητί από 
τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών στον κατά περίπτωση εγχώριο εθνικό δι-
ανομέα. Η βεβαίωση χορηγείται εντός δεκαπέντε (15) 
ημερών από τη διαβίβαση της αίτησης στον εγχώριο 
εθνικό διανομέα,
β) βεβαίωση του Κ.Τ.Ε.Ο. της χώρας προέλευσης με το 
εξής περιεχόμενο: αα) πότε έπρεπε να γίνουν οι έλεγχοι 
και πότε έγιναν, καθώς και ποιοι εκκρεμούν, ββ) ποιοί 
ήταν επιτυχείς και ποιοί όχι και γιατί και γγ) πόσα χιλιό-μετρα είχε διανύσει το όχημα σε κάθε έλεγχο, 
γ) βεβαίωση της αρχής που εξέδωσε την ξένη άδεια 
κυκλοφορίας, η οποία περιλαμβάνει: αα) την έγκρι-
ση τύπου με βάση την οποία ταξινομήθηκε το όχημα, 
ββ) τα στοιχεία κυβισμού, εκπομπών CO2 και οδηγίας 
αντιρρυπαντικής τεχνολογίας που καλύπτει το όχημα, 
γγ) την ημερομηνία πρώτης ταξινόμησης και δδ) τον 
προηγούμενο ιδιοκτήτη. Η βεβαίωση δεν είναι απαραί-
τητο να περιλαμβάνει όσα στοιχεία αναφέρονται στην 
άδεια κυκλοφορίας. 
Οι παραπάνω βεβαιώσεις των αρχών της αλλοδαπής 
υποβάλλονται με επίσημη μετάφρασή τους. 
2. Για τον υπολογισμό του Τέλους Ταξινόμησης, των 
άρθρων 121 και 123 του ν. 2960 /2001, μεταχειρισμένου 
επιβατηγού οχήματος ή ελαφρού φορτηγού απαιτείται, 
επιπλέον των προβλεπόμενων από άλλες διατάξεις δικαι-
ολογητικών, η υποβολή της βεβαίωσης της περίπτωσης 
α΄ της παραγράφου 1.
3. Για την έκδοση της άδειας κυκλοφορίας μεταχει-
ρισμένου που προέρχεται από άλλη χώρα επιβατηγού 
οχήματος ή ελαφρού φορτηγού απαιτείται, επιπλέον των 
προβλεπόμενων από άλλες διατάξεις δικαιολογητικών, η 
υποβολή των βεβαιώσεων της παραγράφου 1, καθώς και 
υπεύθυνη δήλωση του αγοραστή ότι έχει λάβει πλήρη 
γνώση των στοιχείων των παραπάνω βεβαιώσεων και 
του δελτίου Κ.Τ.Ε.Ο. στη χώρα μας, που απαιτείται πριν από την ταξινόμηση.
4. Για τη μεταβίβαση πάσης φύσεως οχήματος για το 
οποίο δεν έχουν εφαρμοστεί οι διατάξεις των παρ. 2 και 
3 απαιτείται, επιπλέον των προβλεπόμενων από άλλες 
διατάξεις δικαιολογητικών, η υποβολή των βεβαιώσεων 
των περιπτώσεων α΄ και β΄ της παραγράφου 1.
5. Οι βεβαιώσεις από τον εγχώριο εθνικό διανομέα ή 
τον κατασκευαστικό οίκο, που προβλέπονται από το πα-
ρόν, εκδίδονται μέσα σε δεκαπέντε (15) ημέρες από την υποβολή της σχετικής αίτησης. Σε περίπτωση παράβα-
σης του προηγούμενου εδαφίου επιβάλλεται πρόστιμο 
δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ από το Υπουργείο Υποδομών 
και Μεταφορών. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών 
και Μεταφορών καθορίζεται κάθε θέμα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.
6. Η ισχύς των διατάξεων των παραπάνω παραγρά-
φων αρχίζει από την έκδοση απόφασης του Υπουργού 
Υποδομών και Μεταφορών, με την οποία εκκινεί η λει-τουργία ηλεκτρονικού συστήματος για την καταχώριση 
των βεβαιώσεων των εγχώριων εθνικών διανομέων ή 
κατασκευαστικών οίκων. Οι όροι, οι προϋποθέσεις, οι 
προδιαγραφές και οι λεπτομέρειες για την ανάπτυξη και 
λειτουργία του ηλεκτρονικού συστήματος καθορίζονται 
με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών.
7. Για την έκδοση της βεβαίωσης της περίπτωσης α΄ 
της παραγράφου 1 καταβάλλεται άπαξ παράβολο ύψους 
είκοσι (20) ευρώ υπέρ του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών. Για την έκδοση νέας βεβαίωσης για το ίδιο 
όχημα δεν χρησιμοποιείται άλλο παράβολο. Από το 
παραπάνω παράβολο ποσοστό έως πενήντα τοις εκα-
τό (50%) αποδίδεται για την αποζημίωση των φορέων 
έκδοσης της παραπάνω βεβαίωσης και το υπόλοιπο 
αποδίδεται σε ειδικό κωδικό για εκπαιδευτικές δράσεις 
οδικής ασφάλειας, για ανάπτυξη και συντήρηση των ηλε-
κτρονικών συστημάτων, καθώς και για κατασκευή κλει-
στών χώρων (πίστες) εκτέλεσης των ειδικών δοκιμασιών 
των υποψήφιων οδηγών και οδηγών. Με απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθορίζεται το 
ακριβές ποσοστό επί του παραβόλου που αποδίδεται για 
την αποζημίωση των φορέων έκδοσης της παραπάνω 
βεβαίωσης και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή 
του παρόντος, μπορεί δε να μειώνεται και το ύψος του 
παραβόλου αυτού.
8. Οι αρμόδιες υπηρεσίες υποβάλλουν, κάθε έξι (6) μή-
νες, προς τις αντίστοιχες αρμόδιες υπηρεσίες του εξω-τερικού αίτημα για χορήγηση καταλόγου με τα νομίμως λειτουργούντα Κ.Τ.Ε.Ο. της χώρας τους.
9. Σε περίπτωση υποβολής πλαστής βεβαίωσης του 
Κ.Τ.Ε.Ο. της χώρας προέλευσης ή βεβαίωσης μη νομίμως 
λειτουργούντος Κ.Τ.Ε.Ο., επιβάλλεται από την αρμόδια 
Υπηρεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών 
ή από ειδικά εξουσιοδοτημένο προς τούτο όργανο από 
τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών πρόστιμο 
στον εισαγωγέα του οχήματος ίσο με το πενταπλάσιο 
της αξίας πώλησης του οχήματος, το οποίο βεβαιώνεται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΕΔΕ και εισπράττεται από 
την οικεία ΔΟΥ.
Άρθρο 47
Παρατηρητήριο Τιμών Ανταλλακτικών Οχημάτων
Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δημιουρ-
γείται Παρατηρητήριο ενδεικτικών τιμών λιανικής πώλη-
σης των ανταλλακτικών οχημάτων ανά τύπο οχήματος, 
που εισάγεται στη χώρα. Οι εθνικοί διανομείς οχημάτων 
είναι υποχρεωμένοι να προσκομίσουν πλήρη κατάλογο 
ανταλλακτικών του τύπου του οχήματος και ενδεικτι-
κών τιμών λιανικής πώλησής τους μέσα σε σαράντα (40) 
ημέρες από την εισαγωγή του πρώτου αυτοκινήτου του 
συγκεκριμένου τύπου και μέσα σε ένα (1) έτος πλήρη 
κατάλογο ανταλλακτικών και ενδεικτικών τιμών λιανικής 
πώλησης όλων των τύπων οχημάτων που έχουν εισαχθεί 
τα τελευταία δεκαπέντε (15) έτη. Την παραπάνω υποχρέ-
ωση έχουν και τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διακι-
νούν νομίμως αντίστοιχα ανταλλακτικά. Με απόφαση 
του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθορίζεται 
κάθε θέμα σχετικό με τη δημιουργία και τη λειτουργία του Παρατηρητηρίου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7429 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
Άρθρο 48
Αν σε υπάρχουσα άδεια κυκλοφορίας βεβαιωθεί από 
τον αντιπρόσωπο ή τον κατασκευαστικό οίκο πλαστός 
αριθμός πλαισίου, ο εισαγωγέας αποζημιώνει εις ολόκλη-
ρον τον ιδιοκτήτη του οχήματος στην τιμή κτήσης του 
οχήματος, χωρίς να αποκλείονται λοιπές αξιώσεις του 
ιδιοκτήτη του οχήματος για επιπλέον θετική ή αποθετική 
ζημία. Η αποζημίωση εις ολόκληρον από τον εισαγωγέα 
πραγματοποιείται ακόμα και αν το όχημα έχει εν τω με-ταξύ μεταπωληθεί. 
Άρθρο 49
Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δημιουρ-
γούνται τα κάτωθι Μητρώα και Διαδικτυακές Εφαρμογές: 
1. α. Εθνικό Μητρώο Οχημάτων.
β. Στο Μητρώο τηρούνται τα στοιχεία όλων των οχη-
μάτων. 
γ. Το Μητρώο μπορεί να διασυνδέεται με Μητρώα ή 
Συστήματα που τηρούνται από άλλες Υπηρεσίες. 
δ. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών ρυθμίζεται κάθε λεπτομέρεια για την τήρηση του 
παραπάνω Μητρώου.
2. α. Ψηφιακό Μητρώο Οδικών Μεταφορών.
β. Στο Μητρώο καταγράφονται ψηφιακά, ανά επιχείρη-
ση, τα στοιχεία της επιχείρησης, των οχημάτων ιδιόκτη-των και μισθωμένων (όπως τεχνικά χαρακτηριστικά και προδιαγραφές), των οδηγών και του είδους της σχέσης που τους συνδέει με την επιχείρηση. 
γ. Για την παρακολούθηση της πληρότητας και της 
ισχύος των στοιχείων της περίπτωσης β΄, αρμόδια είναι 
η Διεύθυνση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών 
στην οποία τηρείται το Μητρώο.
δ. Το Μητρώο μπορεί να διασυνδέεται με Μητρώα που 
τηρούνται από άλλες Υπηρεσίες.
ε. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται ο τρόπος λειτουργίας του Μητρώου Οδικών Μεταφορών, ο χρόνος έναρξης της λειτουργίας του, η αρμόδια Διεύθυνση τήρησής του, τα Μητρώα με τα οποία διασυνδέεται, και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
3. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τηρού-
νται ηλεκτρονικά μητρώα στα οποία καταχωρίζονται 
όλα τα στοιχεία των ειδικών τουριστικών λεωφορείων 
δημόσιας χρήσης ανοιχτού τύπου αστικής περιήγησης 
πόλεων και των τουριστικών τρένων, όπως ο αριθμός 
κυκλοφορίας τους, τα στοιχεία των οδηγών τους, οι 
εγκριθείσες ειδικές διαδρομές και στάσεις και κάθε άλλο 
συναφές στοιχείο. Με απόφαση του Υπουργού Υποδο-μών και Μεταφορών μπορεί να καθορίζονται και άλλα 
στοιχεία ως περιεχόμενο των παραπάνω μητρώων και 
να ρυθμίζεται κάθε θέμα σχετικό την τήρησή τους σε 
θέματα αρμοδιότητας του Υπουργείου Υποδομών και 
Μεταφορών.
4. α. Διαδικτυακή Εφαρμογή Ηλεκτρονικής Καταγρα-
φής στοιχείων διενεργούμενων οδικών εμπορευματικών 
μεταφορών.
β. Στην Εφαρμογή καταγράφονται πριν από τη διε-
νέργεια οποιασδήποτε μεταφοράς τα στοιχεία της επι-
χείρησης, του πελάτη, του οχήματος, του οδηγού, του 
είδους και της ποσότητας του φορτίου, καθώς και του τόπου φόρτωσης και παράδοσης του φορτίου. Τα ίδια 
στοιχεία καταγράφονται και κατά την είσοδο στη χώρα 
οποιασδήποτε διενεργούμενης οδικής εμπορευματικής 
μεταφοράς.
γ. Τα στοιχεία της περίπτωσης β΄ εκτυπώνονται και 
συνοδεύουν το φορτίο σε όλη τη διαδρομή από τον τόπο 
φόρτωσης έως τον τόπο παράδοσης.
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στα 
άρθρα 4 έως 4Β του ν. 3446/2006 (Α΄ 49), ανάλογα με 
το είδος και την ποσότητα του φορτίου, οι κυρώσεις σε 
περίπτωση μεταφοράς φορτίου χωρίς το συνοδευτικό 
εκτυπωμένο έντυπο ή αν διαπιστωθεί αναντιστοιχία με-
ταξύ μεταφερόμενου και δηλωμένου φορτίου. 
δ. Η Εφαρμογή μπορεί να διασυνδέεται με Συστήματα 
και Μητρώα που τηρούνται από λοιπές αρμόδιες Υπηρε-
σίες. Όταν καταστεί τεχνικά εφικτό να δέχεται την πληρο-
φορία για τη θέση του οχήματος σε «πραγματικό χρόνο» 
μπορεί να είναι προσβάσιμο στους πολίτες.
ε. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται ο τρόπος λειτουργίας της Εφαρμογής, 
ο χρόνος έναρξης της λειτουργίας της, η αρμόδια Διεύ-
θυνση τήρησής της, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
5. Παρατηρητήριο προδιαγραφών, καθώς και συντε-
λεστών κόστους και τιμών μεταφορικού έργου οδικών 
μεταφορών. Στο Παρατηρητήριο καταγράφονται οι προ-
διαγραφές και το κόστος λειτουργίας και συντήρησης 
των οχημάτων οδικών μεταφορών, όπως λιπαντικών, 
ελαστικών, εξαρτημάτων, καυσίμων, το κόστος των 
διοδίων και άλλα κόστη που επηρεάζουν τα κόστη με-
ταφοράς, καθώς και σχετικά στατιστικά δεδομένα και 
επεξεργασία τους. Με απόφαση του Υπουργού Υποδο-
μών και Μεταφορών καθορίζονται ο χρόνος έναρξης της 
λειτουργίας του Παρατηρητηρίου, λοιπά στοιχεία προς καταγραφή, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
Άρθρο 50
Κυρώσεις για εγκρίσεις τύπου οχημάτων
1. Σε κατασκευαστή οχημάτων ο οποίος: α) υποβάλλει 
ψευδείς δηλώσεις στο πλαίσιο των διαδικασιών έγκρισης 
ή των διαδικασιών που οδηγούν σε ανάκληση έγκρισης τύπου, β) παραποιεί τα αποτελέσματα των δοκιμών για 
την έγκριση τύπου ή τη συμμόρφωση εν χρήσει, γ) απο-
κρύπτει στοιχεία ή τεχνικές προδιαγραφές που μπορεί να 
οδηγήσουν στην ανάκληση ή την απόσυρση της έγκρι-σης τύπου, δ) χρησιμοποιεί ελαττωματικές συσκευές ή 
συστήματα αναστολής για την έκδοση έγκρισης ή τη 
διατήρηση σε ισχύ αυτής και ε) αρνείται την παροχή 
πρόσβασης σε πληροφορίες που απαιτούνται για τη δι-
απίστωση των παραβάσεων των περιπτώσεων α΄ έως δ΄, 
επιβάλλεται πρόστιμο σύμφωνα με τις παραγράφους 4 
και 5. Αν ο κατασκευαστής υποπέσει εκ νέου στις πράξεις 
ή παραλείψεις των περιπτώσεων α΄ έως ε΄ μέσα σε μία 
πενταετία από τη τέλεση αυτών, επιβάλλεται νέο πρόστι-
μο πενταπλάσιο της αξίας του ήδη επιβληθέντος. 
2. Σε κατασκευαστή, αντιπρόσωπο του κατασκευαστή, 
εισαγωγέα ή διανομέα που διαθέτει στην αγορά οχή-
ματα, συστήματα, μηχανικά μέρη ή χωριστές τεχνικές 
μονάδες που υπόκεινται σε έγκριση, σύμφωνα με οποια-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7430 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
δήποτε εθνική ή κοινοτική κανονιστική πράξη, χωρίς να 
έχει χορηγηθεί τέτοια έγκριση ή παραποιεί τα σχετικά 
έγγραφα ή σήματα ή αρνείται την παροχή πρόσβασης 
σε πληροφορίες που απαιτούνται για τη διαπίστωση των 
παραβάσεων αυτών επιβάλλεται πρόστιμο σύμφωνα 
με τις παραγράφους 4 και 5. Αν ο κατασκευαστής, αντι-
πρόσωπος του κατασκευαστή, εισαγωγέας ή διανομέας 
υποπέσει εκ νέου στις ίδιες πράξεις ή παραλείψεις του 
προηγούμενου εδαφίου επιβάλλεται νέο πρόστιμο πε-
νταπλάσιο της αξίας του ήδη επιβληθέντος. 
3. Σε κατασκευαστή που εκδίδει πιστοποιητικά συμ-
μόρφωσης για έγκριση τύπου οχήματος που εκδόθηκαν 
κατά παράβαση των ευρωπαϊκών και εθνικών διατάξεων 
ή με τη μη νόμιμη χρήση συστημάτων αναστολής επι-
βάλλεται πρόστιμο ανά όχημα, που τέθηκε σε κυκλοφο-
ρία βάση των παραπάνω πιστοποιητικών συμμόρφωσης, 
ποσού ίσου με την τιμή κτήσης του οχήματος, εφόσον το 
όχημα έχει τεθεί σε κυκλοφορία κατά τα προηγούμενα τρία (3) έτη. Για οχήματα που έχουν τεθεί σε κυκλοφο-ρία προ των τριών (3) προηγούμενων ετών το ποσό του 
προστίμου ανά όχημα μειώνεται κατά πέντε τοις εκατό (5%) για κάθε έτος πέραν των τριών (3) από τη θέση σε 
κυκλοφορία του οχήματος και με ανώτατο ποσοστό μεί-
ωσης το εξήντα τοις εκατό (60%). 
4. α) Τα πρόστιμα και οι κατηγοριοποιήσεις των παρα-
γράφων 1 και 2 επιβάλλονται διακριτά ανά παράβαση 
ως εξής: 
αα) πρόστιμο ίσο τουλάχιστον με το 700πλάσιο και 
έως το 1000πλάσιο του παραβόλου για την έκδοση της 
έγκρισης αν από την παράβαση μπορεί να δημιουργηθεί 
κίνδυνος θανάτου ή τραυματισμού, βλάβης στην περι-ουσία του χρήστη ή τρίτου,
ββ) πρόστιμο ίσο τουλάχιστον με το 400πλάσιο και 
έως το 700πλάσιο του παραβόλου για την έκδοση της 
έγκρισης αν από την παράβαση μπορεί να προκληθεί 
ζημία του περιβάλλοντος,
γγ) πρόστιμο ίσο τουλάχιστον με το 100πλάσιο και 
έως το 400πλάσιο του παραβόλου για την έκδοση της 
έγκρισης αν από την παράβαση μπορεί να προκληθεί 
ζημία του οδικού δικτύου ή παραβιάζεται η νομοθεσία 
έκδοσης έγκρισης τύπου.
β) Για την επιβολή του προστίμου σε κάθε συγκεκρι-
μένη περίπτωση λαμβάνεται υπόψη και ο αριθμός των 
οχημάτων, συστημάτων χωριστών τεχνικών μονάδων, 
μηχανικών μερών ή χωριστών τεχνικών μονάδων που 
πωλήθηκαν ή διατέθηκαν προς πώληση.
5. Για τη διαπίστωση των παραβάσεων των παραγρά-
φων 1 έως 3 συντάσσεται έκθεση της αρμόδιας υπηρεσί-
ας του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, η οποία κοινοποιείται στον καθ’ ου με κλήση σε ακρόαση εντός 
δέκα (10) ημερών. Ο καθ’ ου η έκθεση διαπίστωσης της 
παράβασης μπορεί να ζητήσει και να λάβει προθεσμία 
έως είκοσι (20) ημέρες για να εκθέσει τις απόψεις του 
επί της έκθεσης αυτής. Μετά την υποβολή των απόψεων 
του καθ’ ου ή μετά την πάροδο άπρακτων των ως άνω 
προθεσμιών εκδίδεται από την αρμόδια υπηρεσία του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών η απόφαση επι-
βολής ή μη του προστίμου.
6. Σε περίπτωση που οχήματα που κυκλοφορούν στην 
ελληνική επικράτεια, είτε συστήματά τους, είτε μηχανικά μέρη τους ή χωριστές τεχνικές μονάδες που υπόκεινται 
σε έγκριση, δεν είναι σύμφωνα με την έγκριση τύπου, ή έχουν υποβληθεί για αυτά ψευδείς δηλώσεις στο πλαί-
σιο των διαδικασιών έγκρισης ή των διαδικασιών που 
οδηγούν σε ανάκληση έγκρισης τύπου, ή έχουν δηλωθεί 
για αυτά παραποιημένα αποτελέσματα δοκιμών για την 
έγκριση τύπου ή τη συμμόρφωση εν χρήσει, ή έχουν 
αποκρυφθεί για αυτά στοιχεία ή τεχνικές προδιαγρα-
φές που μπορεί να οδηγήσουν στην ανάκληση ή την 
απόσυρση της έγκρισης τύπου, ή έχουν χρησιμοποιη-
θεί ελαττωματικές συσκευές ή συστήματα αναστολής 
για την έκδοση έγκρισης ή τη διατήρηση σε ισχύ αυτής, 
επιβάλλονται στον κατασκευαστή, αντιπρόσωπο του κα-
τασκευαστή, εισαγωγέα ή διανομέα που τα διαθέτει στην 
αγορά πρόστιμα σύμφωνα με τις παραγράφους 4 και 5.
7. Τα πρόστιμα της παραγράφου 4 καταβάλλονται 
υπέρ του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και 
χρησιμοποιούνται για τη λειτουργία, τον εξοπλισμό και τη συντήρηση του εργαστηρίου ανάλυσης καυσαερίων 
του Υπουργείου, για τις ανάγκες λειτουργίας της εθνι-
κής «εγκριτικής αρχής» που αναφέρεται στον Κανονι-
σμό 168/2013/ΕΕ και την ενίσχυση των μέσων μαζικής 
μεταφοράς.
8. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών μπορεί να αναπροσαρμόζο-
νται τα ποσά των προστίμων και να ρυθμίζεται κάθε θέμα 
σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.
Άρθρο 51
Μητρώο Εγκρίσεων Τύπου Οχημάτων και ηλεκτρονικό σύ στημα διεκπεραίωσης 
διαδικασίας εγκρίσεων
1.α. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τηρεί-
ται ψηφιακό Μητρώο Εγκρίσεων Τύπου Οχημάτων, στο οποίο καταγράφονται ψηφιακά, ανά έγκριση τύπου, τα 
στοιχεία της έγκρισης και κάθε στοιχείο ανταλλαγών αντιγράφων του πιστοποιητικού έγκρισης τύπου ΕΕ, συνοδευόμενο από τα συνημμένα σε αυτό έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων των εκθέσεων δοκιμών, ενη-
μέρωσης σχετικά με την έκδοση, τις τροποποιήσεις, τις 
απορρίψεις, ανακλήσεις και αρχείων δεδομένων του 
πιστοποιητικού συμμόρφωσης σε ηλεκτρονικό μορφό-τυπο.
β. Για την παρακολούθηση της πληρότητας και της 
ισχύος των ανωτέρω στοιχείων αρμόδια είναι η Διεύ-
θυνση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στην 
οποία τηρείται το Μητρώο.
γ. Το Μητρώο μπορεί να διασυνδέεται με Μητρώα που 
τηρούνται από άλλες Υπηρεσίες, αλλά και με το ηλεκτρο-
νικό σύστημα της παραγράφου 2.
2. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δημιουρ-
γείται ηλεκτρονικό σύστημα για τη διεκπεραίωση των 
διαδικασιών για θέματα έγκρισης τύπου οχημάτων, οι 
οποίες πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω αυτού. 
3. α. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται ο τρόπος λειτουργίας του Μητρώ-
ου της παραγράφου 1, ο χρόνος έναρξης της λειτουρ-
γίας του, η αρμόδια Διεύθυνση τήρησής του, τα λοιπά 
Μητρώα με τα οποία μπορεί να διασυνδέεται, σύμφωνα 
με την περίπτωση γ΄ της παραγράφου 1, καθώς και λε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7431 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
πτομέρειες εφαρμογής της διασύνδεσης με τα Μητρώα 
αυτά και με το ηλεκτρονικό σύστημα της παραγράφου 2. 
β. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών ορίζονται ο τρόπος λειτουργίας, οι λεπτομέρειες 
για την ανάπτυξη και λειτουργία του ηλεκτρονικού συ-
στήματος της παραγράφου 2, ο χρόνος ενεργοποίησής 
του, καθώς και οι προϋποθέσεις πρόσβασης σε αυτό.
Άρθρο 52
Κατάθεση αιτήσεων για έκδοση αδειών κυκλοφορίας και χορήγηση κρατικών πινακίδων στις Υπηρεσίες Μεταφορών και Επικοινωνιών 
των Περιφερειών όλης της χώρας
1. Η κατάθεση, μαζικά ή ατομικά, αιτήσεων στις Υπηρε-
σίες Μεταφορών και Επικοινωνιών των Περιφερειών όλης 
της χώρας για θέματα έκδοσης, χορήγησης, επανέκδοσης 
και ανανέωσης αδειών κυκλοφορίας, καθώς και για χο-
ρήγηση ή αντικατάσταση κρατικών πινακίδων οχημάτων 
πραγματοποιείται αποκλειστικά είτε μέσω ταχυδρομικών 
υπηρεσιών (συστημένη επιστολή ή ταχυμεταφορά) είτε 
μέσω των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ) και δεν 
επιτρέπεται η αυτοπρόσωπη προσέλευση των πολιτών 
στις υπηρεσίες αυτές για την παραπάνω δραστηριότητα. 
2. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Υποδομών και 
Μεταφορών και του κατά περίπτωση συναρμόδιου 
Υπουργού καθορίζεται ο τρόπος εφαρμογής της παρα-
γράφου 1, οι κατηγορίες των οχημάτων που εμπίπτουν 
σε αυτή, οι προθεσμίες διεκπεραίωσης των αιτήσεων, 
και κάθε άλλο σχετικό θέμα. 
3. α. Δημιουργείται ηλεκτρονικό σύστημα για τη διεκ-
περαίωση των διαδικασιών για θέματα έκδοσης, χορήγη-
σης, επανέκδοσης και ανανέωσης αδειών κυκλοφορίας, 
καθώς και για τη χορήγηση ή αντικατάσταση κρατικών 
πινακίδων οχημάτων, οι οποίες πραγματοποιούνται 
αποκλειστικά μέσω αυτού. Στο παραπάνω ηλεκτρονικό 
σύστημα έχουν πρόσβαση και τα ΚΕΠ για τη διευκόλυνση 
των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων, που ορίζονται με την απόφαση της επόμενης περίπτωσης.
β. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, οι προ-διαγραφές και οι λεπτομέρειες για την ανάπτυξη και τη 
λειτουργία του ηλεκτρονικού συστήματος, ο χρόνος 
έναρξης της λειτουργίας του, οι προϋποθέσεις πρόσβα-σης σε αυτό από τα ΚΕΠ, και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
Άρθρο 53
Ρυθμίσεις θεμάτων δημόσιων Κ.Τ.Ε.Ο.
1. Τα τέλη διενέργειας του περιοδικού τεχνικού ελέγ-
χου, αρχικού και επανελέγχου, στα δημόσια Κ.Τ.Ε.Ο. κα-
θορίζονται με απόφαση του αρμόδιου περιφερειακού 
συμβουλίου, στην οποία λαμβάνονται υπόψη οι τιμές 
της αγοράς της οικείας περιφέρειας. Η απόφαση αυτή 
εγκρίνεται από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών.
2. Τα δημόσια Κ.Τ.Ε.Ο. μπορούν, με απόφαση του αρ-
μόδιου περιφερειακού συμβουλίου, η οποία εγκρίνεται 
από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών, να λει-
τουργούν με τη μορφή ανώνυμης εταιρείας σύμφωνα 
με τις διατάξεις της εμπορικής και φορολογικής νομο-
θεσίας, τις διατάξεις που ρυθμίζουν τη λειτουργία των Κ.Τ.Ε.Ο. και τις ειδικότερες ρυθμίσεις των περιπτώσεων α΄, β΄ και γ΄.
α. Η Περιφέρεια διατηρεί πάντοτε την απόλυτη πλει-
οψηφία του μετοχικού κεφαλαίου. Κατά το υπόλοιπο μπορεί να συμμετέχουν το Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ., δήμοι 
και νομικά πρόσωπα των περιφερειών και των δήμων.
β. Όλες οι μετοχές είναι ονομαστικές και δεν εισάγονται 
στο Χρηματιστήριο Αξιών. 
γ. Αν η εταιρεία λυθεί, η Περιφέρεια έχει δικαίωμα προ-
τίμησης για την αγορά της εκποιούμενης περιουσίας.
δ. Με απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών και Υπο-
δομών και Μεταφορών καθορίζεται κάθε θέμα σχετικό 
με την εφαρμογή του παρόντος άρθρου όπως τα θέματα 
της διαδοχής των φορέων, της περιουσίας τους, και του προσωπικού.
Άρθρο 54
Τροποποίηση του άρθρου 34 του ν. 2963/2001 (Α΄ 268)
1. Η παρ. 3 του άρθρου 34 του ν. 2963/2001 (Α΄ 268) 
αντικαθίστανται ως εξής:
«3. Τα ιδιωτικά Κ.Τ.Ε.Ο. (Ι.Κ.Τ.Ε.Ο.) δεν μπορούν να συ-
στεγάζονται με συνεργεία επισκευής και συντήρησης 
αυτοκινήτων, μοτοσυκλετών και μοτοποδηλάτων, με 
εταιρείες εισαγωγής και εμπορίας αυτοκινήτων, μοτο-
συκλετών, μοτοποδηλάτων και ανταλλακτικών αυτών, με 
εγκαταστάσεις επιχειρήσεων οδικής βοήθειας, καθώς και 
με γραφεία μηχανολόγων ή και ηλεκτρολόγων μηχανι-
κών. Αν σε οικόπεδο ή γήπεδο χρησιμοποιείται ένα τμή-
μα αυτού για την εγκατάσταση και λειτουργία Ι.Κ.Τ.Ε.Ο., 
σύμφωνα με τις απαιτήσεις αρτιότητας για τη συγκε-
κριμένη περιοχή, η ανωτέρω απαγόρευση ισχύει για το 
τμήμα του οικοπέδου ή γηπέδου που χρησιμοποιείται 
για την εγκατάσταση και τη λειτουργία του Ι.Κ.Τ.Ε.Ο.».
2. Ιδιωτικά Κ.Τ.Ε.Ο. δεν επιτρέπεται να ιδρυθούν από 
υπαλλήλους του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφο-
ρών ή των διευθύνσεων Μεταφορών των Περιφερειών, 
καθώς και από συγγενικά τους πρόσωπα έως και δεύ-
τερου βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας ή από νομικά πρόσωπα στα οποία τα παραπάνω πρόσωπα ορίζουν ή 
ελέγχουν τη διοίκηση ή κατέχουν την πλειοψηφία του 
κεφαλαίου. Η παραπάνω απαγόρευση ισχύει και για δι-
άστημα δύο (2) ετών μετά την απώλεια της ιδιότητας 
του υπαλλήλου. 
3. Το λογισμικό των ιδιωτικών Κ.Τ.Ε.Ο. είναι διαρκώς 
συνδεδεμένο και επικοινωνεί με τη βάση δεδομένων του 
Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Στο άρθρο 5 της 
κοινής υπουργικής απόφασης με αριθμό 3326/212/2015 
(Β΄ 158) των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και 
Μεταφορών η φράση «Για την αναιτιολόγητη μη αποστο-
λή προς το ΥΠΥΜΕΔΙ το αργότερο μέχρι την 12η βραδινή 
της ημέρας διενέργειας του ελέγχου,» αντικαθίσταται 
από τη φράση «Για την αναιτιολόγητη μη αποστολή προς 
το ΥΠΥΜΕΔΙ αυτομάτως: i)».
Άρθρο 55
Τροποποίηση του άρθρου 18A 
του ν. 3446/2006 
1. Οι παράγραφοι 3 και 4 του άρθρου 18A του 
ν. 3446/2006 αντικαθίστανται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7432 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
«3. Πρόστιμο ύψους εκατόν πενήντα (150) ευρώ, το 
οποίο βεβαιώνεται ταμειακά από την φορολογική διοί-
κηση και εισπράττεται κατά τις διατάξεις του ΚΕΔΕ επι-βάλλεται από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών 
στους ιδιοκτήτες οχημάτων για τα οποία συμπληρώνεται 
χρονικό διάστημα: 
α. έξι (6) μηνών από την καταληκτική ημερομηνία 
εμπρόθεσμης διενέργειας περιοδικού τεχνικού ελέγχου,
β. έξι (6) μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία 
υποχρεούνται, σύμφωνα με τις περιπτώσεις στ΄ και ζ΄ της 
παραγράφου 4 του άρθρου 5 του ν. 1350/1983 (Α΄ 55), να 
υποβληθούν αντί του επαναληπτικού ελέγχου σε αρχικό 
έλεγχο.
Το πρόστιμο επιβάλλεται κάθε φορά που προκύπτει 
από τη διαδικασία εντοπισμού, όπως αυτή προβλέπεται 
στην κοινή υπουργική απόφασης της παραγράφου 4, ότι 
οι παραβάτες δεν συμμορφώνονται με την υποχρέωση προσκόμισης των οχημάτων τους σε Κ.Τ.Ε.Ο. για τη διε-νέργεια του τεχνικού ελέγχου.
Σε όσους επιβάλλεται το ανωτέρω πρόστιμο δεν επι-
βάλλεται το πρόστιμο της παραγράφου 4 του άρθρου 
86 του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 2696/1999 Α΄ 57). 
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών ορίζεται ο τρόπος πληρωμής 
του μειωμένου πρόσθετου τέλους της παραγράφου 1, 
τα όργανα, η διαδικασία και ο τρόπος πληρωμής του 
προστίμου της παραγράφου 3, ρυθμίζονται τα σχετικά 
με τις διασταυρώσεις αρχείων για τον εντοπισμό των εκ-
πρόθεσμων σε τεχνικό έλεγχο οχημάτων και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.».
2. H ισχύς του παρόντος άρθρου αρχίζει έξι (6) μήνες 
από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημε-
ρίδα της Κυβερνήσεως.
Άρθρο 56
1. Το πρώτο εδάφιο μετά το τέλος της περίπτωσης δ΄ 
της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν.δ. 49/1968 (Α΄ 294), όπως έχει κωδικοποιηθεί με το β.δ. 281/1973 (Α΄ 84), αντικα-θίσταται ως εξής:
«Ειδικότερα, το Φ.Ι.Χ. αυτοκίνητο μέγιστης αποδεκτής 
μάζας φορτωμένου οχήματος (ΜΑΜΦΟ) μέχρι τέσσερις 
χιλιάδες (4.000) χιλιόγραμμα, καθώς και το Φ.Ι.Χ. που έχει 
τεθεί σε κυκλοφορία στο όνομα «επαγγελματία αγρότη» 
σύμφωνα με το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμε-ταλλεύσεων (ΜΑΑΕ), ανεξαρτήτως ΜΑΜΦΟ, μπορεί να το οδηγούν και μέλη της οικογένειας του ιδιοκτήτη του, εφόσον έχουν τις νόμιμες προϋποθέσεις.».
2. Η υποπερίπτωση βα΄ της παρ. 2 του άρθρου 2 του 
ν.δ. 49/1968 αντικαθίσταται ως εξής:
«βα) Μικτού βάρους μέχρι 1.200 χιλιόγραμμα σε εκα-
τόν πενήντα (150) ευρώ.».
3. Στο δεύτερο εδάφιο μετά το τέλος της περίπτωσης γ΄ 
της παρ. 2 του άρθρου 2 του ν.δ. 49/1968 μετά τις λέξεις 
«ιδιωτικής χρήσης» η φράση «μικτού βάρους μέχρι 2.500 
χιλιόγραμμων, στους μη κατά κύριο επάγγελμα αγρό-
τες, εφόσον αυτοί αποκτούν και δηλώνουν αρμοδίως 
γεωργικό εισόδημα από οποιαδήποτε γεωργική δρα-
στηριότητα» αντικαθίσταται από τη φράση «μέγιστης 
αποδεκτής μάζας φορτωμένου οχήματος (ΜΑΜΦΟ) μέ-
χρι 2.500 χιλιόγραμμα ή ωφέλιμου φορτίου μέχρι 1.300 χιλιόγραμμα σε φυσικά πρόσωπα που αποκτούν και δη-
λώνουν αρμοδίως γεωργικό εισόδημα από οποιαδήποτε 
γεωργική δραστηριότητα. Απαραίτητη προϋπόθεση για 
τους δικαιούχους αποτελεί η άσκηση άλλης κύριας επαγ-
γελματικής δραστηριότητας.».
4. Στην υποπερίπτωση ββ΄ της παρ. 3 του άρθρου 2 
του ν.δ. 49/1968 μετά τον αριθμό «235» προστίθενται 
οι λέξεις «προσαυξανόμενο κατά 0,05 ευρώ ανά χιλιό-
γραμμο». 
 5. Το πρώτο εδάφιο μετά το τέλος της περίπτωσης γ΄ 
της παρ. 2 του άρθρου 2 του ν.δ. 49/1968 αντικαθίσταται 
ως εξής:
«3. Η παραπάνω εισφορά υπέρ του Δημοσίου περι-
ορίζεται στο 1/3 για Φ.Ι.Χ. αυτοκίνητα που ανήκουν σε 
«επαγγελματίες αγρότες», σε δασεργάτες, ρητινοσυλλέ-
κτες μέλη ή μη αγροτικών - δασικών συνεταιρισμών ή 
δασικών επιχειρήσεων που «ασκούν αγροτική δραστηρι-
ότητα» σύμφωνα με το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών 
Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ), καθώς και για αυτοκίνητα που 
εκποιούνται από τον Ο.Δ.Δ.Υ.».
6. Η παρ. 8 του άρθρου 2 του ν.δ. 49/1968 καταργείται.
Άρθρο 57Τροποποίηση της Α2/29542/5347/1991 (Β΄ 707) απόφασης του Υπουργού Μεταφορών
Η περίπτωση γ΄ της παραγράφου 1 του Κεφαλαίου Β΄ 
της Α2/29542/5347/1991 απόφασης του Υπουργού Με-
ταφορών (Β΄ 707) αντικαθίσταται ως εξής:
«γ. Το Φ.Ι.Χ. αυτοκίνητο οδηγείται από τον επαγγελ-
ματία ή από προσωπικό που απασχολείται από την 
επιχείρηση ή από προσωπικό που τίθεται στη διάθεση 
της επιχείρησης σύμφωνα με συμβατική υποχρέωση. 
Το Φ.Ι.Χ. αυτοκίνητο μέγιστης αποδεκτής μάζας φορ-
τωμένου οχήματος (ΜΑΜΦΟ) μέχρι 4.000 χιλιόγραμμα, 
καθώς και το Φ.Ι.Χ που έχει τεθεί σε κυκλοφορία στο 
όνομα «επαγγελματία αγρότη», σύμφωνα με το Μητρώο 
Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ), ανε-
ξαρτήτως ΜΑΜΦΟ, μπορεί να οδηγείται και από μέλη της 
οικογένειας του ιδιοκτήτη του, αν πληρούν τις νόμιμες 
προϋποθέσεις.».
Άρθρο 58 
Εχέγγυα αξιοπιστίας του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων ή επιβατών
1. Τα εχέγγυα αξιοπιστίας της υποπερίπτωσης β΄ της 
παρ.1 του άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 1071/2009 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου πρέπει 
να υφίστανται για τον ιδιοκτήτη της μεταφορικής επιχεί-
ρησης, όταν η επιχείρηση είναι ατομική, ή τον νόμιμο εκ-
πρόσωπό της, όταν η επιχείρηση είναι νομικό πρόσωπο, 
και ταυτόχρονα για τον διαχειριστή μεταφορών αν είναι 
διαφορετικό πρόσωπο. Οποιοδήποτε από τα αναφερό-
μενα στο προηγούμενο εδάφιο φυσικά πρόσωπα δεν 
διαθέτει εχέγγυα αξιοπιστίας όταν: 
α) έχει καταδικαστεί, αμετάκλητα σε οποιαδήποτε ποι-
νή κατά την τελευταία πριν από την υποβολή της αίτησης 
δεκαετία, για: 
λαθρεμπορία, μεταφορά παράτυπων μεταναστών, 
παράβαση της νομοθεσίας «περί ναρκωτικών», σωμα-
τεμπορία, εμπορία ανθρώπων, δουλεμπόριο, προσβολή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7433 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομική εκμετάλ-
λευση της γενετήσιας ζωής, ανθρωποκτονία από πρό-
θεση, απόπειρα ανθρωποκτονίας από πρόθεση, απάτη, 
κλοπή, υπεξαίρεση, πλαστογραφία, χρήση πλαστών 
εγγράφων, ληστεία, απαγωγή, σύσταση εγκληματικής 
οργάνωσης, τρομοκρατική πράξη,
β) έχει καταδικαστεί αμετάκλητα τουλάχιστον δύο φο-
ρές κατά την προ της υποβολής της αίτησης οκταετία, 
με στερητική της ελευθερίας ποινή τουλάχιστον έξι (6) 
μηνών για παραβάσεις της εμπορικής νομοθεσίας,
γ) έχει καταδικαστεί αμετάκλητα τουλάχιστον δύο φο-
ρές, κατά την προ της υποβολής της αίτησης οκταετία, με 
στερητική της ελευθερίας ποινή για παραβάσεις διατά-ξεων του νόμου για τις εμπορευματικές ή τις επιβατικές μεταφορές ή την επαγγελματική ευθύνη,
δ) έχει καταδικαστεί αμετάκλητα τουλάχιστον δύο φο-
ρές κατά την προ της υποβολής της αίτησης οκταετία, 
με στερητική της ελευθερίας ποινή για παραβάσεις δι-ατάξεων του νόμου για τις μισθολογικές και εργασιακές συνθήκες του επαγγέλματος,
ε) έχει καταδικαστεί αμετάκλητα τουλάχιστον δύο φο-
ρές κατά την προ της υποβολής της αίτησης πενταετία, με στερητική της ελευθερίας ποινή τουλάχιστον έξι (6) 
μηνών για παραβάσεις διατάξεων του Κώδικα Οδικής 
Κυκλοφορίας, 
στ) έχει καταδικαστεί αμετάκλητα κατά την προ της 
υποβολής της αίτησης οκταετία, με στερητική της ελευ-
θερίας ποινή τουλάχιστον έξι (6) μηνών για δύο τουλά-
χιστον παραβάσεις των υποπεριπτώσεων β΄, γ΄ και δ΄ 
της παρούσας, 
ζ) έχει κηρυχθεί σε πτώχευση κατά την προ της υπο-
βολής της αίτησης πενταετία.
Το κώλυμα των περιπτώσεων α΄ έως ζ΄ παύει να υφί-
στανται αν η ποινή χαριστεί.
2. Η επιχείρηση παύει να διαθέτει τα εχέγγυα αξιο-
πιστίας αν επιβληθούν σε βάρος της ή σε βάρος του 
διαχειριστή μεταφορών της κυρώσεις για παραβάσεις 
της νομοθεσίας περί εμπορευματικών ή επιβατικών με-
ταφορών, οι οποίες οδηγούν σε άρση της αξιοπιστίας. 
Αντίστοιχα, ο διαχειριστής μεταφορών που σε βάρος του 
επιβλήθηκαν οι κυρώσεις του προηγούμενου εδαφίου 
παύει να διαθέτει τα εχέγγυα αξιοπιστίας. Η άρση της 
αξιοπιστίας της επιχείρησης ή του διαχειριστή μεταφο-
ρών συναρτάται με τη σοβαρότητα των παραβάσεων, 
τη συχνότητα αυτών και τον αριθμό των οδηγών της 
επιχείρησης.
Άρθρο 59
Φορείς επιθεώρησης ADR και πληροφοριακό σύστημα φορέων ADR
1. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναπτύσ-
σεται «πληροφοριακό σύστημα φορέων επιθεώρησης 
Διεθνών Μεταφορών Επικίνδυνων Εμπορευμάτων που 
πραγματοποιούνται οδικώς «Accord european relatif au 
transport international des merchandises Dangereuses par Route (ADR)» για την παρακολούθηση και εποπτεία 
των φορέων επιθεώρησης επικίνδυνων εμπορευμάτων 
(ADR). Στο πληροφοριακό σύστημα του προηγούμενου 
εδαφίου οι φορείς επιθεώρησης ADR καταχωρούν στοι-
χεία σχετικά με τις προγραμματισμένες επιθεωρήσεις και τα αποτελέσματα των επιθεωρήσεων. Το σύστημα 
διασυνδέεται με άλλα συστήματα και μητρώα που τη-
ρούνται στο Υπουργείο.
2. Σε περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεων λει-
τουργίας τους και διενέργειας ελέγχων, καθώς και των 
όρων καταχώρισης, επεξεργασίας και αποστολής στοι-
χείων μέσω του πληροφοριακού συστήματος της παρα-
γράφου 1, επιβάλλονται ανάλογα με την παράβαση, οι εξής διοικητικές κυρώσεις:
α. Στους φορείς επιθεώρησης ADR:
αα. διοικητικό πρόστιμο από χίλια (1.000) έως τρεις 
χιλιάδες (3.000) ευρώ,
ββ. προσωρινή αφαίρεση δικαιώματος διενέργειας 
επιθεωρήσεων από έναν (1) έως έξι (6) μήνες,
γγ. προσωρινή απενεργοποίηση του κωδικού πρό-
σβασης χρήστη για την εισαγωγή των απαιτούμενων 
δεδομένων στο πληροφοριακό σύστημα για το ίδιο με το χρονικό διάστημα της υποπερίπτωσης ββ΄.
β. Στους πραγματογνώμονες των φορέων επιθεώρη-
σης ADR αφαίρεση του δικαιώματος διενέργειας επιθε-ωρήσεων από έναν (1) έως έξι (6) μήνες. Σε περίπτωση 
υποτροπής, με την τέλεση της ίδιας παράβασης μέσα 
σε τρία (3) έτη από την επιβολή προστίμου, το ποσό του 
επιβαλλόμενου προστίμου διπλασιάζεται. Σε περίπτωση 
υποτροπής, με την τέλεση της ίδιας παράβασης μέσα σε 
τρία (3) έτη από την επιβολή προσωρινής αφαίρεσης 
δικαιώματος διενέργειας επιθεωρήσεων, το χρονικό 
διάστημα της επιβαλλόμενης κύρωσης διπλασιάζεται.
Σε περίπτωση υποτροπής, με την τέλεση οποιασδή-
ποτε παράβασης για τρίτη φορά μέσα σε τρία (3) έτη ή 
σε περίπτωση άρνησης του φορέα επιθεώρησης ADR 
να ελεγχθεί από τα αρμόδια όργανα, ανακαλείται ορι-
στικά ο ορισμός του ανωτέρω φορέα επιθεώρησης και το φυσικό πρόσωπο στο οποίο ανήκει ή το νομικό πρό-σωπο δεν έχει πλέον δυνατότητα ίδρυσης νέου φορέα επιθεώρησης ADR.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζεται η διαδικασία ορισμού φορέων επι-
θεώρησης ADR, οι υποχρεώσεις των φορέων σχετικά με την ορθή διενέργεια των ελέγχων, θέματα πιστοποίησης πραγματογνωμόνων οχημάτων ADR, θέματα σχετικά με 
την ανάπτυξη, τη λειτουργία, τη συντήρηση και τις τε-
χνικές προδιαγραφές του πληροφοριακού συστήματος 
φορέων επιθεώρησης ADR, καθώς και οι υποχρεώσεις 
των φορέων σχετικά με την καταχώριση, επεξεργασία και 
αποστολή στοιχείων που αφορούν τις επιθεωρήσεις των 
οχημάτων και τη χρήση του πληροφοριακού συστήματος. 
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Υποδομών και Μεταφορών καθορίζονται τα όργανα 
ελέγχου και κάθε άλλο σχετικό θέμα για την είσπραξη 
των προστίμων του παρόντος άρθρου.
5. Αρμόδιο όργανο επιβολής των διοικητικών κυρώ-
σεων είναι η αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Υπο-δομών και Μεταφορών.
Άρθρο 60
Πληροφοριακό σύστημα πιστοποιητικών έγκρισης οχημάτων ADR
1. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αναπτύσ-
σεται «πληροφοριακό σύστημα πιστοποιητικών έγκρι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7434 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
σης οχημάτων ADR» για την παρακολούθηση και επο-
πτεία των Κέντρων Τεχνικού Ελέγχου Οχημάτων (Κ.Τ.Ε.Ο.) 
τα οποία διενεργούν την ετήσια τεχνική επιθεώρηση των 
οχημάτων μεταφοράς επικίνδυνων φορτίων (οχήματα 
ADR) και εκδίδουν το πιστοποιητικό έγκρισης αυτών. Η 
διαχείριση των διαδικασιών που αφορούν τα πιστοποι-
ητικά έγκρισης οχημάτων ADR από τα εξουσιοδοτημένα 
για το σκοπό αυτό Κ.Τ.Ε.Ο. πραγματοποιείται μέσω του πληροφοριακού συστήματος.
2. Στις περιπτώσεις παραβίασης των όρων καταχώρι-
σης, επεξεργασίας και αποστολής στοιχείων που αφο-
ρούν το πιστοποιητικό έγκρισης οχήματος ADR επιβάλ-
λονται ανάλογα με την παράβαση, οι εξής διοικητικές 
κυρώσεις:
α. Στους φορείς στους οποίους χορηγείται άδεια ίδρυ-
σης και λειτουργίας ιδιωτικού Κ.Τ.Ε.Ο.:
αα. πρόστιμο από πεντακόσια (500) έως χίλια (1.000) 
ευρώ,
ββ. αφαίρεση της άδειας λειτουργίας του φορέα από 
δέκα (10) ημέρες έως και ένα (1) έτος,
γγ. προσωρινή απενεργοποίηση του κωδικού πρό-
σβασης χρήστη για την εισαγωγή των απαιτούμενων 
δεδομένων στο πληροφοριακό σύστημα για το ίδιο με το χρονικό διάστημα της υποπερίπτωσης ββ΄,
β. Στο ελεγκτικό προσωπικό των φορέων της περί-
πτωσης α΄ αφαίρεση του πιστοποιητικού ελεγκτή ADR 
για χρονικό διάστημα από δέκα (10) ημέρες έως τρεις 
(3) μήνες,
γ. Στα δημόσια Κ.Τ.Ε.Ο. αναστολή λειτουργίας, με από-
φαση του οικείου Περιφερειάρχη μέχρι να αρθούν οι 
λόγοι που επέβαλλαν την κύρωση.
3. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται τα θέματα σχετικά με την ανάπτυξη, τη λειτουργία και το χρόνο έναρξής της, με τη συντήρη-
ση και τις τεχνικές προδιαγραφές του πληροφοριακού 
συστήματος πιστοποιητικών έγκρισης οχημάτων ADR, 
καθώς και με τις υποχρεώσεις των Κ.Τ.Ε.Ο. για την κατα-
χώριση, επεξεργασία και αποστολή στοιχείων σχετικά 
με το πιστοποιητικό έγκρισης οχήματος ADR. 
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Υποδομών και Μεταφορών καθορίζονται τα όργα-
να ελέγχου, οι παραβάσεις, οι διοικητικές κυρώσεις σε 
περίπτωση διαπίστωσης παραβάσεων της παραγράφου 
2, η διαδικασία επιβολής των κυρώσεων και είσπραξης των διοικητικών προστίμων, καθώς και κάθε άλλο σχε-τικό θέμα.
Άρθρο 61
Έλεγχος συμμόρφωσης των υπόχρεων επιχειρήσεων με την υποχρέωση ορισμού Συμβούλου Ασφαλούς Μεταφοράς Επικίνδυνων Εμπορευμάτων (ΣΑΜΕΕ)
1. Οι επιχειρήσεις που παραβαίνουν τις διατάξεις των 
παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 10 της Γ5/22039/2825/
2017 (Β΄ 2915) κοινής απόφασης των Υπουργών Εσω-
τερικών, Οικονομίας και Ανάπτυξης, Εθνικής Άμυνας, 
Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, Οικονομικών, 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Υποδομών και Μετα-
φορών τιμωρούνται με διοικητικό πρόστιμο ύψους έως χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ. Στην επιχείρηση στην οποία ο ΣΑΜΕΕ παραβαίνει τις 
διατάξεις του σημείου 1.8.3 της παραπάνω απόφασης 
20655, μη ασκώντας ή ασκώντας πλημμελώς τα καθή-
κοντά του, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ύψους από 
εκατό (100) έως πεντακόσια (500) ευρώ, το οποίο βεβαι-
ώνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΕΔΕ και εισπράτ-τεται από την οικεία ΔΟΥ. Στην ανωτέρω περίπτωση, ο 
ΣΑΜΕΕ τιμωρείται με απαγόρευση άσκησης καθηκόντων 
από έναν (1) έως δώδεκα (12) μήνες.
2. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Υποδομών και Μεταφορών και του κατά περίπτω-
ση συναρμόδιου Υπουργού καθορίζονται τα αρμόδια 
όργανα ελέγχου, η διαδικασία ελέγχου των επιχειρήσεων 
και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
Άρθρο 62
Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης Οδηγών 
Οχημάτων Μεταφοράς Επικίνδυνων 
Εμπορευμάτων (ΣΕΚΟΟΜΕΕ)
1. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών καθορίζεται η διαδικασία 
διενέργειας εξετάσεων και έκδοσης των πιστοποιητικών 
ADR οδηγών. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται τα πα-
ράβολα για την έναρξη λειτουργίας της ΣΕΚΟΟΜΕΕ, το 
παράβολο για τις εξετάσεις και την εκτύπωση των πιστο-
ποιητικών εξέτασης, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα.
2. Στις ΣΕΚΟΟΜΕΕ και στους Διευθυντές Σπουδών αυ-
τών που παραβιάζουν τα οριζόμενα στην απόφαση της παραγράφου 1 επιβάλλονται οι εξής κυρώσεις:
α) Στις ΣΕΚΟΟΜΕΕ διοικητικό πρόστιμο από διακόσια 
(200) μέχρι χίλια (1.000) ευρώ, το οποίο βεβαιώνεται σύμ-
φωνα με τις διατάξεις του ΚΕΔΕ και εισπράττεται από την 
οικεία ΔΟΥ, απαγόρευση λειτουργίας για έναν (1) έως 
έξι (6) μήνες ή έως ότου αρθούν οι λόγοι απαγόρευσης της λειτουργίας της Σχολής και διακοπή ή ακύρωση του τρέχοντος προγράμματος κατάρτισης.
Σε περίπτωση υποτροπής, με την τέλεση της ίδιας 
παράβασης μέσα σε ένα (1) έτος από την επιβολή προ-
στίμου, το ποσό του επιβαλλόμενου προστίμου διπλα-
σιάζεται. Σε περίπτωση υποτροπής, με την τέλεση της 
ίδιας παράβασης μέσα σε ένα (1) έτος από την επιβολή 
προσωρινής απαγόρευσης λειτουργίας, το χρονικό δι-
άστημα της επιβαλλόμενης προσωρινής απαγόρευσης 
λειτουργίας διπλασιάζεται. 
Σε περίπτωση υποτροπής, με την τέλεση οποιασδή-
ποτε παράβασης για τρίτη φορά μέσα στο ίδιο έτος ή σε 
περίπτωση άρνησης ελέγχου από τα αρμόδια όργανα εκ 
μέρους της Σχολής, η βεβαίωση αναγγελίας ανακαλεί-
ται οριστικά. Η ανάκληση κοινοποιείται σε όλες τις Π.Ε. 
Μεταφορών και Επικοινωνιών ώστε να μην υπάρχει η 
δυνατότητα από το φυσικό ή νομικό πρόσωπο αναγγε-λίας νέας ΣΕΚΟΟΜΕΕ.
Σε περίπτωση διαπίστωσης συρροής παραβάσεων στο 
πλαίσιο του ίδιου ελέγχου οι οποίες επισύρουν διοικητι-
κό πρόστιμο, το όργανο ελέγχου βεβαιώνει όλες τις πα-ραβάσεις και το συνολικά επιβαλλόμενο πρόστιμο είναι 
ίσο με το σύνολο των προστίμων για τις επιμέρους παρα-
βάσεις και με ανώτατο όριο το ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ. Σε περίπτωση συρροής παραβάσεων στο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7435 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
πλαίσιο του ίδιου ελέγχου που επισύρουν απαγόρευση 
λειτουργίας της ΣΕΚΟΟΜΕΕ για συγκεκριμένο χρονικό 
διάστημα, το όργανο ελέγχου βεβαιώνει όλες τις παρα-
βάσεις και η συνολική επιβαλλόμενη χρονική διάρκεια 
απαγόρευσης λειτουργίας της ΣΕΚΟΟΜΕΕ είναι ίση με 
το σύνολο της χρονικής διάρκειας για τις επιμέρους πα-ραβάσεις και με ανώτατο όριο τους δώδεκα (12) μήνες.
β) Στο Διευθυντή Σπουδών απαγόρευση εκτέλεσης 
καθηκόντων και απασχόλησής του ως διδακτικό προ-
σωπικό σε ΣΕΚΟΟΜΕΕ σε όλη την Επικράτεια από έναν (1) έως (6) μήνες.
3. Αρμόδιο όργανο επιβολής των διοικητικών κυρώ-
σεων της παραγράφου 2 είναι το όργανο της αρμόδιας Περιφερειακής Ενότητας που έχει  εγκρίνει τα προγράμ-
ματα ή έχει βεβαιώσει την αναγγελία λειτουργίας της 
ΣΕΚΟΟΜΕΕ κατά περίπτωση.
Τα διοικητικά πρόστιμα που επιβάλλονται σύμφωνα με 
τις διατάξεις του παρόντος καταβάλλονται σε τραπεζικό 
λογαριασμό της Περιφέρειας και αποτελούν κατά τριά-
ντα τοις εκατό (30%) δημόσιο έσοδο που αποδίδεται από 
αυτήν στον Κρατικό Προϋπολογισμό μέσω της Τράπεζας 
της Ελλάδος. Το υπόλοιπο εβδομήντα τοις εκατό (70%) 
αποτελεί έσοδο της Περιφέρειας και χρησιμοποιείται 
κατά προτεραιότητα για την κάλυψη των δαπανών με-
τακινήσεων και αποζημιώσεων των επιτροπών ελέγχου 
των Υπηρεσιών Μεταφορών και Επικοινωνιών των Περι-
φερειακών Ενοτήτων και για λοιπές λειτουργικές ανάγκες 
που αναφέρονται στο έργο εποπτείας και ελέγχου των ΣΕΚΟΟΜΕΕ.
Άρθρο 63
Τροποποίηση του π.δ. 74/2008 (Α΄ 112)
1. Το άρθρο 2 του π.δ. 74/2008 αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 2
Ορισμοί:
Πιστοποιητικό Επαγγε λματικής Ικανότητας (Π.Ε.Ι.): 
Το Πιστοποιητικό Επαγ γελματικής Ικανότητας (Π.Ε.Ι.) 
είναι το έγγραφο το οποίο πιστοποιεί την επαγγελματική 
ικανότητα των επαγγελματιών οδηγών να μεταφέρουν 
επιβάτες ή εμπορεύματα και επιτρέπει στους κατόχους 
του να οδηγούν συγκεκριμένη ή συγκεκριμένες κατηγο-
ρίες οδικών οχημάτων μεταφοράς επιβατών ή εμπορευ-
μάτων, υπό την προϋπόθεση ότι παράλληλα κατέχουν 
και ισχύουσα άδεια οδήγησης της συγκεκριμένης ή των συγκεκριμένων κατηγοριών οχημάτων.
Τα Πιστοποιητικά Επαγ γελματικής Ικανότητας (Π.Ε.Ι.) 
διακρίνονται σε: 
α) Πιστοποιητικό Επαγ γελματικής Ικανότητας (Π.Ε.Ι.) 
μεταφοράς επιβατών, τα οποία αναφέρονται στις κατη-
γορίες οχημάτων D1, D, D1E, DE όπως αυτές ορίζονται 
στο π.δ. 51/2012 (Α΄ 101). 
β) Πιστοποιητικό Επαγ γελματικής Ικανότητας (Π.Ε.Ι.) 
μεταφοράς εμπορευμάτων, τα οποία αναφέρονται 
στις κατηγορίες οχημάτων C1, C, C1E, CE όπως αυτές 
ορίζονται στο π.δ. 51/2012. Προκειμένου ο οδηγός να 
αποδείξει ότι είναι κάτοχος Π.Ε.Ι., απαιτείται να κατέχει 
ισχύον Δελτίο Επιμόρφωσης Οδηγού, σύμφωνο με το 
Παράρτημα ΙΙ του π.δ. 51/2012 ή επί του εντύπου της άδειας οδήγησης και δίπλα σε μία ή περισσότερες εκ 
των κατηγοριών C1, C, C1E, CE, D1, D, D1E, DE, τις οποίες 
κατέχει, να είναι καταχωρημένος ο κοινοτικός κωδικός 
αριθμός «95». Εξαιρείται η περίπτωση της παρ. 4 του 
άρθρου 8 του π.δ. 51/2012.».
2. Η περίπτωση β΄ της παρ. 3 του άρθρου 3 του 
π.δ. 74/2008 αντικαθίσταται ως εξής:
«β. Οχημάτων, τα οποία ανήκουν στις Ένοπλες Δυνά-
μεις, τα Σώματα Ασφαλείας (Αστυνομία, Πυροσβεστικό 
Σώμα, Λιμενικό Σώμα) και στην Υπηρεσία Εξωτερικής 
Φρούρησης Καταστημάτων Κράτησης, καθώς και οχη-μάτων τα οποία δεν ανήκουν στις ανωτέρω Υπηρεσίες χρησιμοποιούνται όμως από αυτές με οποιοδήποτε κα-
θεστώς για την κάλυψη υπηρεσιακών τους αναγκών.».
3. Η περίπτωση ζ΄ της παρ. 3 του άρθρου 3 του 
π.δ. 74/2008 αντικαθίσταται ως εξής:
«ζ. Οχημάτων, τα οποία χρησιμοποιούνται για προσω-
πική χρήση η οποία δεν αποτελεί εμπορική μεταφορά 
επιβατών ή εμπορευμάτων.».
4. Η παρ. 5 του άρθρου 8 του π.δ. 74/2008 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«5. Οδηγός, υπήκοος κράτους εκτός Ε.Ε., ο οποίος 
απασχολείται ή χρησιμοποιείται από επιχείρηση εγκα-
τεστημένη σε κράτος - μέλος της Ε.Ε., ο οποίος εκτελεί 
οδικές μεταφορές επιβατών αποδεικνύει την κατάρτιση 
και την επιμόρφωση που απαιτείται στο διάταγμα αυτό, αν διαθέτει ένα από τα ακόλουθα: α) Δελτίο Επιμόρφω-σης Οδηγού, β) τον κοινοτικό κωδικό αριθμό «95», κα-
ταχωρημένο στην κοινοτικού τύπου άδεια οδήγησης και 
γ) εθνικό πιστοποιητικό, η ισχύς του οποίου αναγνωρί-ζεται αμοιβαία από τα κράτη-μέλη στο έδαφός τους.».
5. Στο άρθρο 11 του π.δ. 74/2008 προστίθεται παρά-
γραφος 4 ως εξής:
«4. Στις Σχολές / Κέντρα Π.Ε.Ι. και στους Διευθυντές 
Σπουδών αυτών, που παραβιάζουν τους όρους και 
προϋποθέσεις έγκρισης και λειτουργίας των Σχολών / 
Κέντρων Π.Ε.Ι. και των προγραμμάτων περιοδικής κα-
τάρτισης που ορίζονται στην υπουργική απόφαση που 
εκδίδεται κατ’ εξουσιοδότηση της παραγράφου 9 του 
άρθρου 7, επιβάλλονται οι εξής κυρώσεις:
α) Στις Σχολές / Κέντρα Π.Ε.Ι. διοικητικό πρόστιμο από 
διακόσια (200) ευρώ μέχρι χίλια (1.000) ευρώ, απαγόρευ-
ση για έναν (1) μήνα έως έξι (6) μήνες της λειτουργίας 
της Σχολής και διακοπή ή ακύρωση του τρέχοντος προ-
γράμματος εκπαίδευσης. Σε περίπτωση υποτροπής, με 
την τέλεση της ίδιας παράβασης μέσα σε ένα (1) έτος 
από την επιβολή προστίμου, το ποσό του επιβαλλόμενου 
προστίμου διπλασιάζεται. Σε περίπτωση υποτροπής, με 
την τέλεση της ίδιας παράβασης μέσα σε ένα (1) έτος 
από την επιβολή προσωρινής απαγόρευσης λειτουργίας, 
το χρονικό διάστημα της επιβαλλόμενης προσωρινής 
απαγόρευσης λειτουργίας διπλασιάζεται. 
Σε περίπτωση συρροής παραβάσεων στο πλαίσιο του 
ίδιου ελέγχου που επισύρουν διοικητικό πρόστιμο, το 
όργανο ελέγχου βεβαιώνει όλες τις παραβάσεις και το 
συνολικά επιβαλλόμενο πρόστιμο είναι ίσο με το σύνο-λο των προστίμων για τις επιμέρους παραβάσεις και με 
ανώτατο όριο το ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ. 
Σε περίπτωση συρροής παραβάσεων στο πλαίσιο του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7436 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
ίδιου ελέγχου που επισύρουν απαγόρευση λειτουργί-
ας της Σχολής για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, το 
όργανο ελέγχου βεβαιώνει όλες τις παραβάσεις και η 
συνολική επιβαλλόμενη χρονική διάρκεια απαγόρευ-
σης λειτουργίας της Σχολής είναι ίση με το σύνολο της 
χρονικής διάρκειας για τις επιμέρους παραβάσεις και με 
ανώτατο όριο τους δώδεκα (12) μήνες.
β) Στο Διευθυντή Σπουδών απαγόρευση εκτέλεσης 
καθηκόντων, καθώς και απασχόλησής του ως διδακτικό 
προσωπικό σε Σχολές / Κέντρα Π.Ε.Ι., σε όλη την επικρά-
τεια από έναν (1) μήνα έως έξι (6) μήνες.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και 
Υποδομών και Μεταφορών κατατάσσονται οι παραβά-
σεις σε κατηγορίες ανάλογα με τη σοβαρότητά τους και 
καθορίζονται οι ανωτέρω διοικητικές κυρώσεις ανάλογα 
με την κάθε παράβαση, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία 
λεπτομέρεια για την υλοποίηση της απόφασης αυτής.
Αρμόδιο όργανο επιβολής των κυρώσεων, των δι-
οικητικών προστίμων, της διακοπής ή ακύρωσης των 
προγραμμάτων εκπαίδευσης, της απαγόρευσης λειτουρ-
γίας των Σχολών / Κέντρων Π.Ε.Ι. και της απαγόρευσης 
άσκησης καθηκόντων των Διευθυντών Σπουδών είναι 
το όργανο της Περιφερειακής Ενό τητας που ενέκρινε 
τα προγράμματα ή βεβαίωσε την αναγγελία λειτουργίας 
της Σχολής / Κέντρου Π.Ε.Ι. κατά περίπτωση.
Τα διοικητικά πρόστιμα που επιβάλλονται σύμφωνα 
με τις διατάξεις του παρόντος καταβάλλονται σε λογα-
ριασμό της Περιφέρειας και αποτελούν κατά τριάντα 
τοις εκατό (30%) δημόσιο έσοδο που αποδίδεται από 
αυτήν στον Κρατικό Προϋπολογισμό μέσω της Τράπεζας 
της Ελλάδος. Το υπόλοιπο εβδομήντα τοις εκατό (70%) 
αποτελεί έσοδο της Περιφέρειας και χρησιμοποιείται 
κατά προτεραιότητα για την κάλυψη των δαπανών με-
τακινήσεων και αποζημιώσεων των επιτροπών ελέγχου 
των Υπηρεσιών Μεταφορών και Επικοινωνιών των Πε-
ριφερειακών Ενοτήτων, καθώς και για λοιπές λειτουργι-
κές ανάγκες που αναφέρονται στο έργο εποπτείας και 
ελέγχου των Σχολών / Κέντρων Π.Ε.Ι.».
6. Οι θεωρητικές εξετάσεις, που προβλέπονται στο 
Τμήμα 2 του Παραρτήματος Ι του π.δ. 74/2008, για τη 
χορήγηση των Π.Ε.Ι. διενεργούνται με χρήση Πληροφο-ριακού Συστήματος (Π.Σ.). Με απόφαση του Υπουργού 
Υποδομών και Μεταφορών καθορίζεται η ύλη, η δια-
δικασία, οι επιτροπές εξετάσεων, καθώς και κάθε άλλη 
αναγκαία λεπτομέρεια για τη διεξαγωγή των εξετάσεων 
μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος. Η διενέργεια 
των εξετάσεων μέσω Πληροφοριακού Συστήματος αρ-χίζει από την έκδοση της παραπάνω απόφασης.
Άρθρο 64
Τροποποίηση και συμπλήρωση διατάξεων 
του π.δ. 51/2012 (Α΄ 101)
Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 7 του 
π.δ. 51/2012 (Α΄ 101) αντικαθίσταται ως εξής:
«Ως έναρξη της διοικητικής ισχύος της άδειας οδή-
γησης, η οποία ανανεώνεται μετά τη λήξη της ισχύος 
της, θεωρείται η ημέρα κατάθεσης της αίτησης και των 
δικαιολογητικών ανανέωσης, εφόσον ο ενδιαφερόμενος 
πληροί τις ελάχιστες απαιτούμενες προδιαγραφές του Παραρτήματος ΙΙΙ, για τη συγκεκριμένη ή τις συγκεκρι-
μένες κατηγορίες. Σε περίπτωση αιτήματος ανανέωσης πριν τη λήξη της διοικητικής ισχύος της άδειας οδήγη-
σης, ως έναρξη της νέας διοικητικής ισχύος θεωρείται 
η ημέρα λήξης της προηγούμενης άδειας οδήγησης, 
εφόσον ο ενδιαφερόμενος πληροί τις ελάχιστες απαι-
τούμενες προδιαγραφές του Παραρτήματος ΙΙΙ, για τη 
συγκεκριμένη ή τις συγκεκριμένες κατηγορίες.».
Άρθρο 65
Συμπλήρωση διατάξεων του π.δ. 51/2012
1. Στο άρθρο 7 του π.δ. 51/2012 προστίθεται παρά-
γραφος 3 ως εξής:
«3. Οι κάτοχοι οποιασδήποτε κατηγορίας άδειας οδή-
γησης, οι οποίοι έχουν συμπληρώσει την ηλικία των 74 ετών υποχρεούνται ανά τρία (3) έτη σε δοκιμασία 
προσόντων και συμπεριφοράς για κάθε κατηγορία που 
επιθυμούν να ανανεώσουν. Οι κάτοχοι οποιασδήποτε 
κατηγορίας άδειας οδήγησης, οι οποίοι έχουν συμπλη-ρώσει την ηλικία των 80 ετών υποχρεούνται ανά δύο (2) 
έτη σε δοκιμασία προσόντων και συμπεριφοράς για κάθε 
κατηγορία που επιθυμούν να ανανεώσουν.».
2. Η παρ. 3 του άρθρου 7 του π.δ. 51/2012 αναριθμείται 
σε παράγραφο 4.
3. Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος άρθρου αρ-
χίζει πέντε (5) μήνες από τη δημοσίευσή του στην Εφη-μερίδα της Κυβερνήσεως.
Άρθρο 66
Νεκροφόρες
Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται τα πρόσωπα που δικαιούνται να θέ-
σουν σε κυκλοφορία οχήματα Ειδικής Χρήσης Ειδικού 
Σκοπού κατηγορίας Μ που έχουν σχεδιαστεί και κατα-
σκευαστεί για τη μεταφορά επιβατών, έχουν τουλάχι-
στον τέσσερις τροχούς, προορίζονται για τη μεταφορά νεκρών και διαθέτουν προς το σκοπό αυτόν ειδικό εξο-πλισμό (νεκροφόρες), οι προϋποθέσεις, το μεταφορικό 
έργο, η διαδικασία, τα δικαιολογητικά που προσκομίζο-
νται στις οικείες υπηρεσίες Μεταφορών και Επικοινωνι-
ών των Περιφερειών της χώρας, καθώς και κάθε άλλη 
αναγκαία σχετική λεπτομέρεια.
ΜΕΡΟΣ Ε΄
ΛΟΙΠΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 67
Εθνικό Συμβούλιο Οδικής Ασφάλειας
1. Η παρ. 7 του άρθρου 1 του ν. 3897/2010 (Α΄ 208) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«7. Στον Πρόεδρο του Ε.Σ.Ο.Α. μπορεί να καταβληθεί 
αμοιβή ή αποζημίωση, η οποία καθορίζεται με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών 
και Μεταφορών έως του ύψους των αποδοχών Γενικού Γ ραμματέα Υπουργείου.». 
Άρθρο 68
1. Μετά το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 18 
του π.δ. 1224/1981 (Α΄ 303), της παρ. 4 του άρθρου 18 
του β.δ. 465/1970 (Α΄ 150) και της παρ. 4 του άρθρου 26 
του π.δ. 595/1984 (Α΄ 218) προστίθενται εδάφια έως εξής: 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7437 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
«Αν μετά το πέρας των δεκαπέντε (15) εργασίμων 
ημερών απαιτηθεί επανυποβολή κάποιων εκ των δι-
καιολογητικών, η απόφαση έγκρισης εκδίδεται μέσα σε 
πέντε (5) εργάσιμες ημέρες από την ημερομηνία επανυ-
ποβολής. Αν το διάστημα των δεκαπέντε (15) εργασίμων 
ημερών παρέλθει, χωρίς η αδειοδοτούσα Υπηρεσία να εγκρίνει ή να απορρίψει το αίτημα, θεωρείται ότι οι αι-τούμενες μεταβολές έχουν εγκριθεί και ο ενδιαφερόμε-νος νομίμως λειτουργεί την επιχείρηση του πρατηρίου 
του χωρίς κανένα πρόσθετο περιορισμό. Στην περίπτω-
ση της ανωτέρω σιωπηρής έγκρισης, ο ενδιαφερόμενος 
μπορεί να ζητήσει σχετική βεβαίωση από την αδειοδο-
τούσα Αρχή, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 10 του 
ν. 3230/2004 (Α΄ 44).
Η μη έγκαιρη διεκπεραίωση της αίτησης μέσα στις 
ανωτέρω προθεσμίας συνιστά πειθαρχικό παράπτω-
μα, για το οποίο επιβάλλεται πειθαρχική ποινή ίση με 
τις αποδοχές τριών (3) μηνών κατά των υπαιτίων προ-
ϊσταμένων και υπαλλήλων. Στην περίπτωση σιωπηρής 
έγκρισης, η αδειοδοτούσα αρχή διαβιβάζει όλα τα δι-
καιολογητικά για έλεγχο στο Τμήμα Πρατηρίων Παρο-
χής Καυσίμων και Ενέργειας της Διεύθυνσης Τεχνικού 
Ελέγχου και Εγκαταστάσεων Εξυπηρέτησης Οχημάτων της Γενικής Διεύθυνσης Οχημάτων και Εγκαταστάσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.».
2. Στο τέλος του δεύτερου εδαφίου της παρ. 4 του άρ-
θρου 18 του ν. 4439/2016 (Α΄ 222) προστίθενται εδάφια ως εξής: 
«Αν, μετά το πέρας των δεκαπέντε (15) εργασίμων 
ημερών, απαιτηθεί επανυποβολή κάποιων εκ των δι-
καιολογητικών, η απόφαση έγκρισης εκδίδεται μέσα σε 
πέντε (5) εργάσιμες ημέρες από την ημερομηνία επανυ-
ποβολής. Αν το διάστημα των δεκαπέντε (15) εργασίμων 
ημερών παρέλθει, χωρίς η αδειοδοτούσα Υπηρεσία να εγκρίνει ή να απορρίψει το αίτημα, θεωρείται ότι οι αι-τούμενες μεταβολές έχουν εγκριθεί και ο ενδιαφερόμε-
νος νομίμως λειτουργεί την επιχείρηση του πρατηρίου 
του χωρίς κανένα πρόσθετο περιορισμό. Επίσης, ο ενδι-
αφερόμενος, στην περίπτωση της ανωτέρω σιωπηρής 
έγκρισης, μπορεί να ζητήσει σχετική βεβαίωση από την 
αδειοδοτούσα Αρχή, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 
10 του ν. 3230/2004 (Α΄ 44).
Η μη έγκαιρη διεκπεραίωση μέσα στις ανωτέρω προ-
θεσμίες συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα κατά των υπαι-
τίων προϊσταμένων και υπαλλήλων, το οποίο επιφέρει 
πειθαρχική ποινή ίση με τις αποδοχές τριών (3) μηνών. 
Στην περίπτωση σιωπηρής έγκρισης, η αδειοδοτούσα 
αρχή διαβιβάζει όλα τα δικαιολογητικά για έλεγχο στο 
Τμήμα Πρατηρίων Παροχής Καυσίμων και Ενέργειας 
της Διεύθυνσης Τεχνικού Ελέγχου και Εγκαταστάσεων 
Εξυπηρέτησης Οχημάτων της Γενικής Διεύθυνσης Οχη-μάτων και Εγκαταστάσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.».
Άρθρο 69
1. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 11 του 
ν. 3897/2010 (Α΄ 208), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 
25 του ν. 4439/2016, η ημερομηνία «10η Δεκεμβρίου 
2017» αντικαθίσταται από την ημερομηνία «30ή Οκτω-
βρίου 2018».2. Το τρίτο εδάφιο της περίπτωσης γ΄ της παρ. 3 του 
άρθρου 11 του ν. 3897/2010 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Οι αντιεκρηκτικές ζώνες για περιπτώσεις νέων πρα-
τηρίων ή σταθμών αυτοκινήτων με αντλίες καυσίμων, 
καθώς και ολικών ανακατασκευών υφισταμένων πρατη-
ρίων ή ολικών ανακατασκευών σταθμών αυτοκινήτων με 
αντλίες καυσίμων υποχρεωτικά περιορίζονται εντός του 
οικοπέδου ή του γηπέδου του πρατηρίου ή του σταθμού. 
Σε υφιστάμενα πρατήρια ή σταθμούς αυτοκινήτων με 
αντλίες καυσίμων είναι υποχρεωτική η εφαρμογή της 
μελέτης ζωνών αντιεκρηκτικότητας μόνο για τις περιοχές 
που εκτείνονται εντός του οικοπέδου ή γηπέδου του 
πρατηρίου ή του σταθμού. Η μελέτη των ζωνών συντάσ-
σεται από τον αρμόδιο μηχανικό και υποβάλλεται σε ένα 
(1) αντίγραφο στο φάκελο της Υπηρεσίας.».
3. Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 21 του 
π.δ. 595/1984 (Α΄ 218) καταργείται.
4. Η παρ. 2 του άρθρου 26 του ν. 4439/2016 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«2. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών καθορίζεται η διαδικασία, οι λοιπές προϋποθέ-
σεις, καθώς και κάθε άλλη τεχνική λεπτομέρεια για τη 
σφράγιση των εγκαταστάσεων των πρατηρίων αμιγώς 
υγραερίου (LPG), αμιγώς πεπιεσμένου φυσικού αερίου (CNG), καθώς και των μικτών πρατηρίων υγρών καυσί-μων, υγραερίου (LPG) και πεπιεσμένου φυσικού αερίου (CNG), υπό οποιονδήποτε συνδυασμό αυτών.».
5. Δεν νοούνται πρατήρια υγρών καυσίμων σε ισό-
γεια κτιρίων με ορόφους κατά την έννοια του άρθρου 
25 του ν. 4439/2016, τα υφιστάμενα πρατήρια υγρών 
καυσίμων και οι υφιστάμενοι σταθμοί αυτοκινήτων δη-
μόσιας χρήσης εξοπλισμένοι με αντλίες υγρών καυσίμων, 
όταν το σύνολο των εγκαταστάσεων ή του εξοπλισμού 
αποθήκευσης και διακίνησης υγρών καυσίμων αυτών 
βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των τριάντα (30) 
μέτρων από το περίγραμμα των κτιρίων των πρατηρίων. 
Σε αυτή την περίπτωση ισχύουν οι λοιπές κατά περίπτω-
ση διατάξεις για τα πρατήρια υγρών καυσίμων.
Άρθρο 70
Ρυθμίσεις για τις αποστάσεις από χώρους συνάθροισης κοινού
1. Στο τέλος της παρ. 3 του άρθρου 11 του ν. 3897/2010 
προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Είναι δυνατή η κατάργηση της ελάχιστης απόστασης 
ασφαλείας των τριάντα (30) μέτρων από το πλησιέστερο 
σημείο των κτηρίων ή χώρων με χρήσεις μιας εξ αυτών που αναφέρονται στο εδάφιο α΄ της παρ. 1 του άρθρου 
185 του ν. 4070/2012 για τη διατήρηση λειτουργίας 
και την ίδρυση νέων πρατηρίων υγρών καυσίμων και 
σταθμών αυτοκινήτων εξοπλισμένων με αντλίες υγρών 
καυσίμων, εφόσον τα εν λόγω πρατήρια ή οι σταθμοί 
αυτοκινήτων με αντλίες υγρών καυσίμων εφαρμόσουν 
και εγκαταστήσουν τα ειδικά μέτρα και συσκευές, για 
την ενίσχυση της ασφαλούς λειτουργίας τους και την 
ελαχιστοποίηση των κινδύνων που απορρέουν από τη λειτουργία τους, σύμφωνα με τις υποδείξεις α΄ έως και στ΄ του άρθρου 25 του ν. 4439/2016 (Α΄ 222). 
Τα λειτουργούντα πρατήρια υγρών καυσίμων, καθώς 
και οι αντλίες υγρών καυσίμων των σταθμών αυτοκινή-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7438 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
των που χωροθετούνται σε απόσταση μικρότερη των 
τριάντα (30) μέτρων αλλά δεν λαμβάνουν τα ανωτέρω 
μέτρα, απομακρύνονται μέσα σε οκτώ (8) έτη από την 
έναρξη ισχύος του ν. 3897/2010. Από την έναρξη ισχύος 
του παρόντος κάθε διάταξη που ρυθμίζει διαφορετικά 
τα ανωτέρω θέματα καταργείται.».
2. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών, η οποία εκδίδεται μέσα σε δύο (2) μήνες από 
την έναρξη ισχύος του παρόντος μπορεί να καθορίζο-
νται όροι και προϋποθέσεις π ου επιβάλλεται να τηρού-
νται προκειμένου να καταργηθεί η ελάχιστη απόσταση 
ασφαλείας από κτήρια και χώρους των περιπτώσεων 
δ΄ έως στ΄ της παρ. 2 του άρθρου 4 του π.δ. 595/1984, είτε για τη διατήρηση υφισταμένων πρατηρίων αμιγώς υγραερίου (LPG) και μικτών πρατηρίων, ή για την ίδρυ-ση νέων πρατηρίων αμιγώς υγραερίου (LPG) και μικτών 
πρατηρίων, ή για τη μετατροπή υφισταμένων πρατη-
ρίων υγρών καυσίμων σε μικτά πρατήρια. Με την ίδια 
απόφαση καθορίζονται τα ειδικά μέτρα και συσκευές, 
που επιβάλλεται να εγκαταστήσουν τα πρατήρια του 
προηγουμένου εδαφίου για την ενίσχυση της ασφαλούς 
λειτουργίας τους και την ελαχιστοποίηση των κινδύνων 
που απορρέουν από τη λειτουργία τους. Από την έναρξη 
ισχύος της παρούσας διάταξης κάθε διάταξη που ρυθμί-
ζει διαφορετικά τα ανωτέρω θέματα καταργείται.
3. α. Το εδάφιο που προστέθηκε στο τέλος της περί-
πτωσης β΄ της παρ. 2 του άρθρου 4 του ν. 2963/2001 
(Α΄ 268), με την παρ. 5 του άρθρου 119 του ν. 4070/2012 
(Α΄ 82), αντικαθίσταται ως εξής:
«Στους χώρους στέγασης ή στάθμευσης και συντή-
ρησης των λεωφορείων των ΚΤΕΛ Α.Ε. και τους χώρους στέγασης ή στάθμευσης και συντήρησης των τουριστι-
κών λεωφορείων, επιτρέπεται η τοποθέτηση δεξαμενών 
αποθήκευσης καυσίμων αποκλειστικά για τον εφοδια-
σμό των ιδιόκτητων ή μισθωμένων λεωφορείων. Στην 
περίπτωση αυτή εκδίδεται άδεια λειτουργίας αορίστου 
χρόνου πρατηρίου υγρών καυσίμων ιδιωτικής χρήσης 
από τις Υπηρεσίες Μεταφορών και Επικοινωνιών της Πε-
ριφέρειας σύμφωνα με τα οριζόμενα στην υπουργική 
απόφαση υπ’ αριθμ. 37776/2645/30.5.2017 (Β΄ 1882). 
Κάθε άλλη διάταξη που ορίζει διαφορετικά καταργείται.».
β. Οι διατάξεις της παραπάνω περίπτωσης εφαρμό-
ζονται έξι (6) μήνες μετά τη δημοσίευση του παρόντος.
4.α. Η παράγραφος 3 του άρθρου 4 του ν. 3887/2010 
«Οδικές εμπορευματικές μεταφορές» (Α΄ 174), όπως προ-
στέθηκε με την περίπτωση του εδαφίου 2.α της υποπα-
ραγράφου ΣΤ19 του άρθρου 1 του ν. 4254/2014 «Μέτρα 
στήριξης και ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας στο 
πλαίσιο εφαρμογής του ν. 4046/2012 και άλλες διατά-
ξεις» (Α΄ 85), αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Εάν η εταιρεία διαθέτει επαρκείς και κατάλληλους 
χώρους στάθμευσης των οχημάτων και αποθηκευτικές 
εγκαταστάσεις για τη φύλαξη και συντήρησή τους, μπο-
ρεί στις εγκαταστάσεις αυτές να διατηρεί δεξαμενές απο-
θήκευσης καυσίμων αποκλειστικά για τον εφοδιασμό 
των ιδιόκτητων ή μισθωμένων φορτηγών αυτοκινήτων. Στην περίπτωση αυτή και εφόσον το σύνολο των δεξα-
μενών υπερβαίνει τα επτά (7) κυβικά μέτρα εκδίδεται 
άδεια λειτουργίας αορίστου χρόνου πρατηρίου υγρών καυσίμων ιδιωτικής χρήσης από τις Υπηρεσίες Μετα-
φορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας, σύμφωνα 
με τα οριζόμενα στην υπουργική απόφαση υπ’ αριθμ. 
37776/2645/30.5.2017 (Β΄ 1882) και σε κάθε άλλη περί-
πτωση επιτρέπεται η λειτουργία μετά την έκδοση πιστο-
ποιητικού πυρασφάλειας. Κάθε άλλη διάταξη που ορίζει 
διαφορετικά καταργείται.».
β. Οι διατάξεις της παραπάνω περίπτωσης εφαρμό-
ζονται έξι (6) μήνες μετά τη δημοσίευση του παρόντος.
5. Το σημείο β΄ της παρ. 9 του άρθρου 10 του 
ν. 3710/2008 (Α΄ 216), η οποία προστέθηκε με την παρ. 5 
του άρθρου 114 του ν. 4070/2012 τροποποιείται ως εξής:
«β. Η παραπάνω προσθήκη δεν επιτρέπεται στις περι-
πτώσεις πρατηρίων υγρών καυσίμων, αμιγώς υπόγειων 
σταθμών αυτοκινήτων, ανεξαρτήτου μεγέθους και σε 
λειτουργούντες στεγασμένους σταθμούς αυτοκινήτων 
που χωροθετούνται στα ισόγεια πολυώροφων κτισμά-των, όπου οι επιτρεπόμενες χρήσεις των υπερκείμενων 
ορόφων είναι αυτές που αναφέρονται στην παράγραφο 
1 του άρθρου 4 του ν. 2801/2000 (Α΄ 46), όπως τροπο-ποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 11 του ν. 3897/2010 (Α΄ 208).».
Άρθρο 71
1. Μετά το άρθρο 51 του ν. 4403/2016 (Α΄ 125) προ-
στίθεται άρθρο 51Α ως εξής:
«Άρθρο 51Α
Η ρύθμιση του άρθρου 51 του παρόντος νόμου ισχύει 
αναλογικά και για τους στεγασμένους σταθμούς αυτο-
κινήτων του άρθρου 2 του π.δ. 455/1976 (Α΄ 169), που αποδεδειγμένα λειτουργούσαν μέχρι τις 31.12.2015 και 
συνεχίζουν να βρίσκονται σε λειτουργία εντός των δι-
οικητικών ορίων του παραδοσιακού τμήματος της πό-λεως των Πατρών (Ιστορικό Κέντρο), όπως αυτό χαρα-
κτηρίστηκε με το από 25.4.1996 Πολεοδομικό Διάταγμα 
(Δ΄ 499), εφόσον πληρούν τους όρους και τις προϋπο-
θέσεις του π.δ. 455/1976 για τους στεγασμένους σταθ-
μούς αυτοκινήτων και οι εκμεταλλευτές τους υποβάλουν 
στην οικεία περιφερειακή Διεύθυνση Μεταφορών και 
Επικοινωνιών τα δικαιολογητικά των άρθρων 23 και 24 του π.δ. 455/1976, σε συνδυασμό και με τη διαδικασία 
της υπ’ αριθμ. οικ.81590/1446/Φ.4.2./28.12.2015 κοινής απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών Διοικητικής Ανα-
συγκρότησης, Οικονομικών, Υποδομών, Μεταφορών και 
Δικτύων (Β΄ 3002) για τη χορήγηση Βεβαίωσης Νόμιμης 
Λειτουργίας στεγασμένου σταθμού αυτοκινήτων, χωρίς 
να κωλύεται η σχετική διαδικασία από τις διατάξεις που καθορίζουν τις χρήσεις γης.».
2. Οι άδειες λειτουργίας που έχουν χορηγηθεί στους 
υπαίθριους σταθμούς αυτοκινήτων της παρ. 1 του άρ-
θρου 19 του ν. 4313/2014 (Α΄ 261) επιτρέπεται να ανανε-
ώνονται ανά τριετία με τις ίδιες προϋποθέσεις και όρους 
που έχουν χορηγηθεί.
3. Στις περιπτώσεις ακινήτων, τα οποία έχουν χαρα-
κτηριστεί ως κοινόχρηστοι ή κοινωφελείς χώροι, αλλά 
δεν έχει συντελεστεί η απαλλοτρίωσή τους, οι οριζόμε-
νες προς τούτο χρήσεις γης ισχύουν μέχρι την οριστική 
πράξη απαλλοτρίωσης. Έως τότε επιτρέπεται να λειτουρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7439 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
γούν και ιδρύονται εγκαταστάσεις υπαίθριων σταθμών 
αυτοκινήτων, των οποίων η χρήση δεν απαγορευόταν 
από τις προγενέστερες διατάξεις, χωρίς να κωλύεται από 
τον παραπάνω χαρακτηρισμό η διαδικασία έκδοσης των 
αναγκαίων προς τούτο διοικητικών πράξεων, όπως άδεια 
λειτουργίας και βεβαίωση νόμιμης λειτουργίας.
Άρθρο 72
Μητρώα συνεργείων, τεχνιτών και εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης οχημάτων
1. Ψηφιακό Μητρώο συνεργείων και τεχνιτών επισκευ-
ής και συντήρησης αυτοκινήτων, μοτοσικλετών και μο-τοποδηλάτων:
α. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δη-
μιουργείται ψηφιακό Μητρώο των λειτουργούντων 
συνεργείων επισκευής και συντήρησης αυτοκινήτων, 
μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων, καθώς επίσης και 
των συνεργείων του Δημοσίου, Ν.Π.Δ.Δ. και των επι-
χειρήσεων και οργανισμών του δημόσιου τομέα, του 
π.δ. 78/1988 (Α΄ 34).
β. Στο Μητρώο καταγράφονται ψηφιακά τα στοιχεία 
των εκμεταλλευτών των λειτουργούντων συνεργείων, η 
θέση λειτουργίας τους, η χρήση τους (δημόσια ή ιδιω-τική), η κατηγορία τους (συνήθων οχημάτων, μεγάλων 
και βαρέων οχημάτων και μικτά συνεργεία συνήθων και 
βαρέων οχημάτων), η ειδικότητα ή οι ειδικότητές τους 
(μηχανικών μερών, ηλεκτρικών μερών κ.λπ.), τα στοιχεία 
των κτιριακών τους εγκαταστάσεων (ωφέλιμες επιφά-
νειες χώρου κύριας χρήσης και βοηθητικών χώρων), 
του εγκατεστημένου εξοπλισμού τους με συσκευές και μηχανήματα, τα προβλεπόμενα, σύμφωνα με τις κείμε-
νες διατάξεις, πιστοποιητικά, όπως πιστοποιητικό Πυρο-
προστασίας, καθώς επίσης και τα στοιχεία των φυσικών προσώπων που εργάζονται στα λειτουργούντα συνερ-
γεία ως τεχνίτες υπεύθυνοι για τις εργασίες επισκευής 
και συντήρησης των εισερχόμενων, προς επισκευή ή 
συντήρηση, οχημάτων, συνήθων ή και βαρέων. Για την 
παρακολούθηση της πληρότητας και της επικαιροποίη-
σης των ανωτέρω στοιχείων αρμόδια είναι η Διεύθυνση 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, στην οποία 
τηρείται το Μητρώο.
Αν διαπιστώνεται ότι τα στοιχεία του Μητρώου δεν 
είναι ενημερωμένα ή σε ισχύ, αναστέλλεται η ισχύς της 
άδειας λειτουργίας ή της βεβαίωσης νόμιμης λειτουργίας 
της εγκατάστασης, προσωρινά, μέχρι την αποκατάσταση 
των ελλείψεων, ύστερα από ενημέρωση της αδειοδο-
τούσας Αρχής από την Υπηρεσία στην οποία τηρείται 
το Μητρώο.
γ. Το Μητρώο διασυνδέεται με Μητρώα που τηρούνται 
από λοιπές Υπηρεσίες.
δ. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται ο τρόπος λειτουργίας του Μητρώου, 
η Υπηρεσία που είναι αρμόδια για την τήρησή του, ο 
χρόνος έναρξης λειτουργίας του, καθώς και κάθε άλλο 
αναγκαίο θέμα.
ε. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Μητρώου, τηρεί-
ται ψηφιακό Μητρώο συνεργείων ανά αδειοδοτούσα 
Υπηρεσία, η οποία υποχρεούται να ενημερώνει αρχικά, 
μέσα σε έξι (6) μήνες και στη συνέχεια, ανά δύο (2) μήνες, τη Διεύθυνση Εποπτείας και Ελέγχου της Γενικής Διεύ-
θυνσης Οχημάτων και Εγκαταστάσεων του Υπουργείου 
Υποδομών και Μεταφορών, προκειμένου να τηρεί το 
συνολικό ψηφιακό Μητρώο.
2. Ψηφιακό Μητρώο σταθμών αυτοκινήτων και πλυ-
ντηρίων - λιπαντηρίων επιβατικών αυτοκινήτων, φορτη-
γών, λεωφορείων και μοτοσικλετών - μοτοποδηλάτων 
και λοιπών εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης οχημάτων 
(εμπορευματικοί σταθμοί φορτηγών, σταθμοί αφίξεων/
αναχωρήσεων υπεραστικών λεωφορείων, σταθμοί λεω-
φορείων που διενεργούν διεθνείς τακτικές λεωφορεια-
κές γραμμές):
α. Στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών δημι-
ουργείται ψηφιακό Μητρώο, ανά κατηγορία εγκατά-
στασης εξυπηρέτησης οχημάτων, των λειτουργούντων: 
αα) σταθμών αυτοκινήτων οχημάτων, ββ) πλυντηρίων 
- λιπαντηρίων αυτοκινήτων οχημάτων, και γγ) λοιπών συ-
ναφών εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης οχημάτων, όπως 
εμπορευματικοί σταθμοί φορτηγών, σταθμοί αφίξεων/
αναχωρήσεων υπεραστικών λεωφορείων, σταθμοί λε-
ωφορείων που διενεργούν διεθνείς τακτικές λεωφορει-ακές γραμμές.
β. Στο Μητρώο καταγράφονται ψηφιακά τα στοιχεία 
των εκμεταλλευτών των προαναφερόμενων λειτουργού-
ντων εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης οχημάτων, η θέση 
λειτουργίας τους, τα στοιχεία των κτιριακών και ηλεκτρο-
μηχανολογικών τους εγκαταστάσεων (ωφέλιμες επιφά-
νειες χώρου κύριας χρήσης και βοηθητικών χώρων), 
τα προβλεπόμενα, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, 
πιστοποιητικά, όπως πιστοποιητικό Πυροπροστασίας, 
καθώς επίσης και τα στοιχεία των φυσικών προσώπων 
που εργάζονται στις εγκαταστάσεις της παραγράφου 1.
Για την παρακολούθηση της πληρότητας και της επι-
καιροποίησης των ανωτέρω στοιχείων αρμόδια είναι η Διεύθυνση του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών στην οποία τηρείται το Μητρώο.
Αν διαπιστώνεται ότι τα στοιχεία του Μητρώου δεν 
είναι ενημερωμένα ή σε ισχύ, αναστέλλεται η ισχύς της 
άδειας λειτουργίας ή της βεβαίωσης νόμιμης λειτουργίας 
της εγκατάστασης, προσωρινά, μέχρι την αποκατάσταση 
των ελλείψεων, ύστερα από ενημέρωση της αδειοδο-
τούσας Αρχής από την Υπηρεσία στην οποία τηρείται 
το Μητρώο. 
γ. Το Μητρώο διασυνδέεται με αντίστοιχα Μητρώα που 
τηρούνται από λοιπές (ως άνω) Υπηρεσίες.
δ. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται ο τρόπος λειτουργίας του Μητρώου, 
η Υπηρεσία που είναι αρμόδια για την τήρησή του, ο 
χρόνος έναρξης λειτουργίας του, καθώς και κάθε άλλο 
αναγκαίο θέμα.
ε. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Μητρώου, τηρείται 
ψηφιακό Μητρώο, ανά κατηγορία εγκατάστασης εξυπη-
ρέτησης οχημάτων, των λειτουργούντων: αα) σταθμών 
αυτοκινήτων οχημάτων, ββ) πλυντηρίων - λιπαντηρίων 
αυτοκινήτων οχημάτων, και γγ) λοιπών συναφών εγκα-
ταστάσεων εξυπηρέτησης οχημάτων (εμπορευματικοί 
σταθμοί φορτηγών, σταθμοί αφίξεων/αναχωρήσεων 
υπεραστικών λεωφορείων, σταθμοί λεωφορείων που 
διενεργούν διεθνείς τακτικές λεωφορειακές γραμμές) 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7440 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
ανά αδειοδοτούσα Υπηρεσία, η οποία υποχρεούται να 
ενημερώνει αρχικά, μέσα σε έξι (6) μήνες και στη συ-
νέχεια, ανά δύο (2) μήνες, τη Διεύθυνση Εποπτείας και 
Ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης Οχημάτων και Εγκατα-
στάσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, 
προκειμένου να τηρεί το συνολικό ψηφιακό Μητρώο.
Άρθρο 73
Η παρ. 6 του άρθρου 1 του ν.δ. 511/1970 (Α΄ 91) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«6. Οι εγκαταστάσεις διάθεσης υγρών και αερίων καυ-
σίμων, συνεργείων οχημάτων, πλυντηρίων-λιπαντηρίων 
και χώρων στάθμευσης που εξυπηρετούν τα μέσα μαζι-κής μεταφοράς των εταιρειών ΟΣΥ Α.Ε. και ΣΤΑΣΥ Α.Ε., 
των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) και των 
επιχειρήσεών τους, καθώς και οι υφιστάμενες μονάδες 
τεμαχισμού και συμπίεσης ογκωδών αντικειμένων και 
βιομάζας, που χωροθετούνται εντός των αμαξοστασίων 
τους, κατά παρέκκλιση των σχετικών διατάξεων παρα-
μένουν και λειτουργούν ως έχουν, έως και τις 30 Ιουνίου 
2022, εφόσον διαθέτουν πιστοποιητικό πυρασφάλειας.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας και Υποδομών και Μεταφορών, 
καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις για την ίδρυση 
και λειτουργία των εγκαταστάσεων υγρών και αερίων 
καυσίμων, των συνεργείων οχημάτων, των πλυντηρίων-
λιπαντηρίων και των χώρων στάθμευσης που εξυπηρε-
τούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς των παραπάνω εταιρει-
ών και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) 
και των επιχειρήσεών τους που ιδρύονται εφεξής. Με 
όμοια απόφαση καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέ-
σεις για την προσαρμογή των ανωτέρω εγκαταστάσεων 
εξυπηρέτησης οχημάτων που ήδη λειτουργούν.».
Άρθρο 74
Οι διατάξεις του τελευταίου εδαφίου της παρ. 3 του άρ-
θρου 11 του ν. 2882/2001 (Α΄ 17), όπως αυτές είχαν αντι-
κατασταθεί με την παρ. 3α του άρθρου 39 του ν. 4024/ 
2011 (Α΄ 226), αντικαθίστανται ως ακολούθως:
«Κατ’ εξαίρεση των διατάξεων του προηγούμενου 
εδαφίου στις περιπτώσεις που υφίσταται κατάληψη του 
ακινήτου κατά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, ο 
ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει δήλωση διατήρη-
σης της απαλλοτρίωσης μέχρι 31.12.2018 με την προ-
ϋπόθεση ότι δεν έχει παρέλθει διάστημα μεγαλύτερο 
των δέκα (10) ετών από το χρόνο που έχει επέλθει η αυ-τοδίκαιη άρση αυτής. Στην περίπτωση αυτή η δήλωση 
διατήρησης της απαλλοτρίωσης γίνεται υποχρεωτικά 
αποδεκτή από την αρχή που έχει κηρύξει την απαλλο-τρίωση, εφαρμοζομένων αναλόγως των διατάξεων του προηγούμενου εδαφίου.».
Άρθρο 75
1. Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 30 του 
ν. 3911/2011 (Α΄ 12) μετά τη λέξη «μαθητευόμενων» προ-
στίθενται οι λέξεις «μηχανοδηγών ή βοηθών μηχανοδη-
γών» και μετά τις λέξεις «οι μηχανοδηγοί» προστίθενται 
οι λέξεις «και οι βοηθοί μηχανοδηγοί».
2. Η περίπτωση β΄της παρ. 9 του άρθρου 23 του 
ν. 3911/2011 (Α΄ 12) αντικαθίσταται ως εξής:«β) Η ανωτέρω εκπαίδευση είναι θεωρητική μετά το 
πέρας της οποίας ακολουθεί, υπό την ευθύνη του εκ-
παιδευτικού κέντρου, πρακτική άσκηση των εκπαιδευ-
ομένων συνολικής διάρκειας τεσσάρων (4) μηνών στον 
διαχειριστή υποδομής και στη σιδηροδρομική επιχείρη-
ση για την οποία εκπαιδεύονται. Η ανωτέρω πρακτική 
άσκηση δύναται να πραγματοποιηθεί παράλληλα με τη θεωρητική εκπαίδευση. Η π ρακτική άσκηση πρέπει να 
πραγματοποιείται κατά τα 2/3 αυτής σε αμαξοστοιχίες 
που εκτελούν τακτικά δρομολόγια με υποχρεωτική πα-
ρουσία μηχανοδηγού εν ενεργεία κατ’ αρχάς και αργότε-
ρα με πιστοποιημένο εκπαιδευτή. Στην περίπτωση που 
κατά την εκπαίδευση χρησιμοποιηθούν προσομοιωτές ή/και εξιδεικευμένες τρισδιάστατες μαγνητοσκοπήσεις 
διαδρομών, σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙ, η εκπαίδευση 
επί τακτικών δρομολογίων δύναται να περιοριστεί στα 
3/5 της πρακτικής άσκησης και να γίνεται εκ παραλλήλου 
με σύγχρονα συστήματα προσομοιωτών ή/και εξιδεικευ-
μένων τρισδιάστατων μαγνητοσκοπήσεων διαδρομών.».
3. α. Μετά την παρ. 11 του άρθρου 23 του ν. 3911/2011 
προστίθεται παράγραφος 12 ως εξής: 
«12. Στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι υποχρεωτικό 
να γίνεται εκπαίδευση από το εξειδικευμένο προσωπι-
κό του διαχειριστή υποδομής για το γενικό κανονισμό 
κίνησης, τον κανονισμό σημάτων και τις διαδικασίες 
ασφαλείας, όπως περιγράφονται από τις εγκυκλίους του 
διαχειριστή υποδομής.».
β. Η παρ. 12 του άρθρου 23 του ν. 3911/2011 αναριθ-
μείται σε 13.
Άρθρο 76
Οι εκπαιδευτές και οι εξεταστές των Κέντρων Εκπαί-
δευσης και Κατάρτισης των σιδηροδρομικών ειδικοτή-
των πιστοποιούνται υποχρεωτικά από τη Ρυθμιστική 
Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ). Με απόφαση της ΡΑΣ κα-
θορίζονται τα προσόντα, οι όροι και οι προϋποθέσεις 
χορήγησης της αρχικής πιστοποίησης και της ανανέωσής 
της. Κάθε πιστοποίηση πρέπει να ανανεώνεται για μεν 
τους εκπαιδευτές μέσα σε τρία (3) έτη, για δε τους εξετα-
στές μέσα σε ένα (1) έτος από την αρχική πιστοποίηση.
Η ΡΑΣ τηρεί μητρώο εξεταστών και μητρώο εκπαι-
δευτών. Στους εκπαιδευτές και εξεταστές χορηγείται 
πιστοποιητικό μέσα σε είκοσι (20) ημέρες από την κα-
τάθεση της αίτησης και την υποβολή των απαιτούμενων 
δικαιολογητικών. Κάθε πιστοποίηση, καθώς και τα μη-
τρώα όπως ισχύουν επικαιροποιημένα αναρτώνται στη 
διαδικτυακή πύλη της ΡΑΣ.
Άρθρο 77
1. Το πρώτα δύο εδάφια της παρ. 1 του άρθρου 20 του 
ν. 3911/2011 (Α΄ 12) αντικαθίστανται ως εξής:
«Η αναγνώριση προσώπων ή οργανισμών που προ-
βλέπεται από τον παρόντα νόμο βασίζεται σε κριτήρια 
ανεξαρτησίας, επάρκειας και αμεροληψίας. Στην περί-
πτωση των εκπαιδευτικών κέντρων, η αναγνώριση δίδε-
ται από την Αρχή, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην 
απόφαση της παραγράφου 12 του άρθρου 23. Επιπλέον, 
για τα εκπαιδευτικά κέντρα απαιτείται και η χορήγηση 
αδείας από Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π., σύμφωνα με το εκάστοτε προ-
βλεπόμενο νομοθετικό πλαίσιο.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7441 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
2. Το σημείο ιβ΄ του άρθρου 3 του ν. 3911/2011 αντι-
καθίσταται ως εξής:
«ιβ) «εκπαιδευτικό κέντρο»: πρόσωπο ή οργανισμός 
που είναι αναγνωρισμένος από τη ΡΑΣ, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην απόφαση της παραγράφου 12 του άρθρου 23 και παρέχει εκπαίδευση κατά το άρθρο 23.».
3. Οι όροι «Ε.ΚΕ.ΠΙΣ.» και «Ε.Ο.Π.Π.» που αναφέρο-
νται στο ν. 3911/2011 αντικαθίστανται με τον όρο 
«Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.». με εξαίρεση τις παραγράφους 5 και 6 του άρθρου 23, όπου αντικαθίστανται με τον όρο «Αρχή».
Άρθρο 78
1. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών και ύστερα από γνώμη της Ολομέλειας της ΡΑΣ, μπο-
ρεί να συνιστώνται στη ΡΑΣ ομάδες εργασίας προσωρινά 
για ορισμένο χρονικό διάστημα και με συγκεκριμένο 
σκοπό, όπως την εκπόνηση μελετών για τη βελτίωση 
της ποιότητας και αποδοτικότητας των σιδηροδρομικών 
υπηρεσιών και την ενίσχυση της ασφάλειας, της απόδο-
σης και της ανταγωνιστικότητας του σιδηροδρομικού 
τομέα. Οι παραπάνω ομάδες συγκροτούνται από το προ-
σωπικό της ΡΑΣ, λειτουργούν ως υπηρεσιακές μονάδες 
επιπέδου Υποδιεύθυνσης, χωρίς να καταβάλλεται επί-
δομα θέσης ευθύνης και υπάγονται στην Ολομέλεια της 
ΡΑΣ. Το προσωπικό των ομάδων εργασίας απασχολείται 
αποκλειστικά με τα καθήκοντά του σε αυτές.
Με την απόφαση σύστασης καθορίζονται οι αρμοδιό-
τητες, η οργάνωση και η στελέχωση των ομάδων εργα-
σίας, καθώς και κάθε άλλο θέμα για την αποτελεσματική 
λειτουργία τους.
2. Στο τέλος της παρ. 3 του άρθρου 24 του ν. 3891/2010 
(Α΄ 188), όπως ισχύει, προστίθεται εδάφιο ως ακολούθως: 
«Το προσωπικό της ΡΑΣ υπάγεται στο Πειθαρχικό Συμ-
βούλιο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.».
3. Στο τέλος του άρθρου 30 του ν. 3891/2010, όπως 
ισχύει, προστίθενται παράγραφοι 6 και 7 ως εξής: 
«6. Για την επικουρία του Προέδρου της ΡΑΣ συνιστώ-
νται τρεις (3) θέσεις Ειδικών Συμβούλων ή Ειδικών Συ-
νεργατών ή Επιστημονικών Συνεργατών με ταυτόχρονη 
κατάργηση ισάριθμων θέσεων Ειδικού Επιστημονικού 
Προσωπικού. Οι ανωτέρω προσλαμβάνονται με σύμ-
βαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, η 
διάρκεια της οποίας δεν μπορ εί να υπερβεί τη θητεία 
του Προέδρου της Ρυθμιστικής Αρχής, εντός της οποί-
ας προσλήφθηκαν, και διέπονται από τις διατάξεις των επόμενων εδαφίων.
Οι Ειδικοί Σύμβουλοι, οι Ειδικοί Συνεργάτες και οι 
Επιστημονικοί Συνεργάτες δεν παρεμβάλλονται στην 
οργανωτική και βαθμολογική κλίμακα, ούτε οι θέσεις 
τους έχουν αντιστοιχία με τις θέσεις της κλίμακας αυτής. 
Υπόκεινται απευθείας στoν Πρόεδρο για την επικουρία του οποίου έχουν προσληφθεί.
Για την πλήρωση των ανωτέρω θέσεων απαιτείται πτυ-
χίο ή δίπλωμα Πανεπιστημιακής ή Πολυτεχνικής Σχολής.
Η πλήρωση των θέσεων Ειδικών Συμβούλων, Ειδικών 
Συνεργατών και Επιστημονικών Συνεργατών ενεργείται, 
μετά από σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Υποδομών και 
Μεταφορών, με απόφαση του Προέδρου, η οποία αναρ-
τάται στον ιστότοπο ΔΙΑΥΓΕΙΑ και καθορίζει τις δραστη-ριότητες και τα ειδικότερα καθήκοντα με τα οποία θα 
απασχοληθεί ο προσλαμβανόμενος.
Η πρόσληψη ολοκληρώνεται με την υπογραφή από 
τον προσλαμβανόμενο ειδικής συμβάσεως εργασίας ιδι-
ωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, από την οποία και 
συνάπτεται η εργασιακή σχέση με τη Ρυθμιστική Αρχή 
και αρχίζει η υποχρέωση του προσλαμβανόμενου για 
παροχή υπηρεσιών.
Η πλήρωση των θέσεων Ειδικών Συμβούλων, Ειδι-
κών Συνεργατών ή Επιστημονικών Συνεργατών μπορεί 
να γίνει και με απόσπαση υπαλλήλων του δημόσιου 
τομέα, όπως αυτός οριοθετείται με τις διατάξεις του ν. 1256/1982. Η διάρκεια της απόσπασης δεν μπορεί 
να υπερβεί τη θητεία του Προέδρου της Ρυθμιστικής 
Αρχής για την επικουρία του οποίου έχουν προσληφθεί. 
Η απόσπαση διενεργείται με κοινή απόφαση του Υπουρ-
γού Υποδομών και Μεταφορών και του αρμόδιου κατά περίπτωση Υπουργού. 
Η μισθοδοσία των αποσπασμένων υπαλλήλων κατα-
βάλλεται από την υπηρεσία υποδοχής. Οι αποσπασμένοι 
κατά το χρόνο της απόσπασής τους καταβάλλουν ασφα-
λιστικές εισφορές υπέρ των κλάδων κύριας και επικου-
ρικής ασφάλισης, υγειονομικής περίθαλψης και εφάπαξ 
παροχών, στους οποίους υπάγονταν πριν από την από-σπασή τους. Για τον καθορισμό του ύψους των ως άνω ασφαλιστικών εισφορών εφαρμόζονται για κάθε κλάδο ασφάλισης οι σχετικές ρυθμίσεις του ν. 4387/2016 που 
αφορούν τους έμμισθους ασφαλισμένους, όπως ισχύουν 
κάθε φορά. Ο σχετικός χρόνος ασφάλισης θεωρείται ότι 
έχει διανυθεί στην ασφάλιση των πρώην φορέων ασφά-
λισης (κύριας, επικουρικής, υγειονομικής περίθαλψης, 
εφάπαξ παροχών), στους οποίους υπαγόταν το ανωτέρω 
προσωπικό πριν από την απόσπασή του.
Οι Ειδικοί Σύμβουλοι, οι Ειδικοί Συνεργάτες και οι 
Επιστημονικοί Συνεργάτες δεν ασκούν αποφασιστικές 
αρμοδιότητες οποιασδήποτε μορφής.
Παρέχουν συμβουλές και διατυπώνουν εξειδικευμένες 
γνώμες, γραπτά ή προφορικά, για τον τομέα δραστηρι-οτήτων και για τα καθήκοντα τα οποία έχουν ορισθεί να 
εξυπηρετήσουν. 
Το έργο των Ειδικών Συμβούλων, των Ειδικών Συνερ-
γατών και των Επιστημονικών Συνεργατών δεν είναι 
ασυμβίβαστο με την ιδιότητα του δικηγόρου αλλά ανα-
στέλλει την άσκηση του δικηγορικού λειτουργήματος. 
Με κοινή απόφαση του Υπουργού Διοικητικής Ανασυ-
γκρότησης και του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών δύναται να εισαχθούν εξαιρέσεις από την αναστολή 
άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος. 
Επίσης για όσους έχουν την ιδιότητα του ελεύθερου 
επαγγελματία, η άσκηση του ελεύθερου επαγγέλματός 
τους δεν είναι ασυμβίβαστη με την άσκηση των καθη-
κόντων του Ειδικού Συμβούλου, του Ειδικού Συνεργάτη και του Επιστημονικού Συνεργάτη.
Για τους δικηγόρους και τους ελεύθερους επαγγελμα-
τίες που ασκούν τα καθήκοντα του Ειδικού Συμβούλου, 
του Ειδικού Συνεργάτη ή του Επιστημονικού Συνεργάτη 
ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 24 του ν. 3891/2010, 
όπως ισχύει. 
Για τις αποδοχές των Ειδικών Συμβούλων, των Ειδικών 
Συνεργατών και των Επιστημονικών Συνεργατών ισχύ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7442 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
ουν τα προβλεπόμενα στις διατάξεις του ν. 4354/2015 
(Α΄ 176), όπως ισχύει. 
Η σύμβαση εργασίας των Ειδικών Συμβούλων, των 
Επιστημονικών Συνεργατών και των Ειδικών Συνεργατών 
λύεται αζημίως για το Δημόσιο με το θάνατο, την έκπτω-
ση δυνάμει των διατάξεων του ν. 3528/2007 (Α΄ 26), όπως 
ισχύει, την παραίτηση ή την καταγγελία της. 
Η απόλυση λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας 
ενεργείται με απόφαση του Προέδρου της Ρυθμιστικής 
Αρχής, η οποία αναρτάται στον ιστότοπο ΔΙΑΥΓΕΙΑ και 
κοινοποιείται στον ενδιαφερόμενο μέσα σε πέντε (5) 
εργάσιμες ημέρες από την ανάρτησή της.
Σε περίπτωση θανάτου ή έκπτωσης ή αποδοχής πα-
ραίτησης του Ειδικού Συμβούλου, του Επιστημονικού 
Συνεργάτη ή του Ειδικού Συνεργάτη η λύση της εργασι-
ακής σχέσης επέρχεται αυτοδικαίως και η σχετική πράξη 
έχει διαπιστωτικό χαρακτήρα.
7. Οι ημέρες μετακίνησης του προσωπικού της ΡΑΣ, 
καθώς και των μελών της Ολομέλειας καθορίζονται με κοινή απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών και του Υπουργού Οικονομικών, σύμφωνα με το 
άρθρο 3 του Κεφαλαίου Α΄ της υποπαραγράφου Δ9 του 
Μέρους Β΄ του ν. 4336/2015 (Α΄ 94). Για τις δαπάνες των 
μετακινούμενων εντός και εκτός επικράτειας ισχύουν οι 
διατάξεις της υποπαραγράφου Δ9 του Μέρους Β΄ του 
ν. 4336/2015.».
4. Στο άρθρο 31 του ν. 3891/2010 προστίθεται παρά-
γραφος 5 ως εξής:
«5. Μέχρι την έκδοση του Κανονισμού Εσωτερικής Λει-
τουργίας και Διαχείρισης της ΡΑΣ και τη σύσταση του 
Υπηρεσιακού Συμβουλίου, η Ολομέλεια της ΡΑΣ ασκεί 
τις αρμοδιότητες του ως άνω Συμβουλίου, όπως αυτές 
ορίζονται από τις εκάστοτε διατάξεις περί Υπηρεσιακών 
Συμβουλίων.».
Άρθρο 79
Ρυθμίσεις σχετικά με τις κτηριακές εγκαταστάσεις σιδηροδρομικού ενδιαφέροντος και άλλες διατάξεις
1. Για την έκδοση των οικοδομικών αδειών που απαι-
τούνται για την κατασκευή οποιωνδήποτε τεχνικών έρ-
γων, κτηρίων και εγκαταστάσεων αμιγώς σιδηροδρομι-
κού ενδιαφέροντος και τα οποία εκτελούνται από την 
εταιρεία «ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε.» στο πλαίσιο του σκοπού και των 
αρμοδιοτήτων της και κάθε άλλης διοικητικής πράξης 
που απαιτείται για την έκδοσή τους, καθώς και για τον 
έλεγχο της εφαρμογής τους, οι γνώμες, εγκρίσεις, τα πο-
ρίσματα και κάθε άλλου είδους πράξεις οργάνων, συμπε-
ριλαμβανομένων των ελεγκτών δόμησης, εκδίδονται 
εντός είκοσι (20) εργάσιμων ημερών από την υποβολή 
του σχετικού αιτήματος και εντός σαράντα (40) εργάσι-
μων ημερών όταν αφορούν χαρακτηρισμένα μνημεία, 
αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους. Σε πε-
ρίπτωση παρέλευσης άπρακτης της παραπάνω προθε-σμίας θεωρούνται ως θετικά εκδοθείσες. Οι παραπάνω οικοδομικές άδειες εκδίδονται εντός τριάντα (30) εργά-
σιμων ημερών και εντός πενήντα (50) εργάσιμων ημερών 
όταν αφορούν χαρακτηρισμένα μνημεία, αρχαιολογι-
κούς χώρους και ιστορικούς τόπους, από την υποβολή της αίτησης με πλήρη φάκελο.2. Αντικαθίσταται το άρθρο 98 του ν. 4199/2013 
(Α΄ 216) ως εξής:
«Οι από το 2009 εγκριθείσες από την «ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε.» με-
λέτες, καθώς και οι αναθεωρήσεις αυτών, που αφορούν 
στην ανέγερση του Συγκροτήματος Εμπορευματικού 
Κέντρου Θριασίου Πεδίου επέχουν θέση Οικοδομικής 
Άδειας.
Η εκπόνηση και υλοποίηση των μελετών αυτών γίνεται 
σύμφωνα με τους Όρους και Περιορισμούς Δόμησης, 
όπως αυτοί έχουν εγκριθεί με:
α) την υπ’ αριθμ. 4833/5.2.2003 κοινή απόφαση των 
Υπουργών Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων 
Έργων, Πολιτισμού και Μεταφορών και Επικοινωνιών 
(Δ΄ 159),
β) την υπ’ αριθμ. 32115/2005 (Δ΄ 850) απόφαση του 
Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων 
Έργων και
γ) όπως έχουν τροποποιηθεί με την υπ’ αριθμ. 21853/ 
2008 (Α.Α.Π. 281) απόφαση του Υφυπουργού Περι-
βάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και κατά 
παρέκκλιση από τις λοιπές κείμενες γενικές και ειδικές 
διατάξεις.
Η σύνδεση με τα Δίκτυα Κοινής Ωφέλειας γίνεται αφού 
η αρμόδια Διευθύνουσα Υπηρεσία της «ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε.» 
εκδώσει Βεβαίωση Περαίωσης, η οποία λαμβάνει θε-
ώρηση από τον αρμόδιο Γενικό Γ ραμματέα Υποδομών 
και Μεταφορών.».
3. Στο άρθρο 6 του ν. 3891/2010 μετά την παράγραφο 
17 προστίθενται παράγραφοι 18 και 19 ως εξής:
«18. Τα ακίνητα που έχουν πρόσωπο στο ήδη σήμερα 
διαμορφωμένο παράλληλο και κάθετο οδικό δίκτυο, 
εκατέρωθεν των σιδηροδρομικών γραμμών, που έχουν 
δημιουργηθεί από τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις 
προγενεστέρων του παρόντος νόμου, για τις ανάγκες 
δημιουργίας της σιδηροδρομικής γραμμής ανά την 
επικράτεια, από την ίδρυση των φορέων υλοποίησης 
των σιδηροδρομικών γραμμών μέχρι σήμερα, θεωρού-
νται άρτια και οικοδομήσιμα εφόσον πληρούνται οι 
κατά παρέκκλιση οριζόμενες προϋποθέσεις δόμησης 
αυτών. Η συντήρηση του ήδη σήμερα διαμορφωμένου παράλληλου και κάθετου οδικού δικτύου, εκατέρωθεν 
των σιδηροδρομικών γραμμών, καθώς και χώροι πέ-
ραν αυτού, επίσης εκατέρωθεν των σιδηροδρομικών 
γραμμών, που έχουν δημιουργηθεί από τις αναγκαστικές 
απαλλοτριώσεις προγενεστέρων του παρόντος νόμου, 
για τις ανάγκες δημιουργίας της σιδηροδρομικής γραμ-
μής ανά την επικράτεια, ανατίθεται στους οικείους Ο.Τ.Α. 
Α΄ και Β΄ βαθμού.
19. Η εταιρία Ελληνικό Κτηματολόγιο Α.Ε. υποχρεού-
ται να παραδίδει στην εταιρία Γ ΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. σε ψηφιακή 
μορφή:
α. τα αρχεία των γεωτεμαχίων που αφορούν την ακί-
νητη περιουσία της εταιρίας Ο.Σ.Ε. Α.Ε.,
β. από τις υπό κτηματογράφηση περιοχές, τα αρχεία 
των γεωτεμαχίων, όπως αυτά προκύπτουν μετά την εξέ-
ταση των ενστάσεων που αφορούν στις πρώτες εγγρα-φές και στη συνέχεια τα αρχεία των γεωτεμαχίων έξι (6) 
μήνες προτού προκύψουν οι οριστικές εγγραφές,
γ. τους αναρτημένους δασικούς χάρτες των περιοχών, 
όπου υφίσταται ακίνητη περιουσία της εταιρίας Ο.Σ.Ε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7443 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
Α.Ε., καθώς και τυχόν μεταγενέστερες μεταβολές τους, 
μετά την κύρωση ή τη μερική κύρωση αυτών.».
4. Σε ακίνητα ιδιοκτησίας της εταιρείας Γ ΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. 
ή σε ακίνητα που διαχειρίζεται η εταιρεία Γ ΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. 
σύμφωνα με το ν. 3891/2010, όπως ισχύει, και στα οποία 
αναπτύσσονται εμπορευματικά κέντρα, ισχύουν οι ακό-
λουθοι όροι και περιορισμοί δόμησης, κατά παρέκκλιση 
κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, πράξης ή από-
φασης: 
1) Ο Συντελεστής Δόμησης ορίζεται στο 1,65.2) Το μέγιστο ποσοστό κάλυψης δεν μπορεί να υπερ-
βαίνει το 60%.
3) Ο Συντελεστής κατ’ όγκον εκμετάλλευσης υπολογί-
ζεται βάσει του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ). 
4) Το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος των ανεγερθησόμε-
νων κτιρίων και εγκαταστάσεων ορίζεται σε 19μ. 
5) Επιτρέπονται παρεκκλίσεις από το μέγιστο επιτρε-
πόμενο ύψος των κτιριακών εγκαταστάσεων εφοδια-
στικής ή μεταποίησης, εφόσον για τη λειτουργία της 
επιχείρησης είναι αναγκαία η τοποθέτηση υψηλού μη-
χανήματος ή η υψηλή αποθήκευση. Για την ανωτέρω 
παρέκκλιση εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν. 3891/2010, 
όπως αυτός κάθε φορά ισχύει. 
6) Στις περιπτώσεις ειδικών σιδηροδρομικών κτιρίων 
και κατασκευών ή εγκαταστάσεων που αφορούν τη σι-
δηροδρομική λειτουργία, καθώς και στις περιπτώσεις 
κτιρίων και εγκαταστάσεων που κατασκευάζονται πάνω 
από τις σιδηροδρομικές γραμμές, το μέγιστο κατά τα 
ανωτέρω επιτρεπόμενο ύψος μπορεί να προσαυξάνεται 
κατά ποσοστό έως και 30%, ύστερα από αιτιολογημένη πρόταση της Γ ΑΙΑΟΣΕ.
7) Επιτρέπεται η κατασκευή περισσότερων του ενός 
κτιρίων στο ίδιο γήπεδο.
8) Η ελάχιστη απόσταση των ανεγερθησόμενων κτιρί-
ων από τα όρια του γηπέδου ορίζεται σε 10μ.
9) Για τα σιδηροδρομικά ακίνητα που προορίζονται 
να αναπτυχθούν ως εμπορευματικά κέντρα, δεν προ-
σμετρώνται στη δόμηση και την κάλυψη:
i) Οι εργοταξιακοί οικίσκοι.
ii) Τα εμπορευματοκιβώτια (Ε/Κ) κάθε τύπου, πλην 
αυτών που έχουν διαμορφωθεί για να φιλοξενούν δρα-
στηριότητα, και οι χώροι εναπόθεσης και προσωρινής 
τους αποθήκευσης. 
iii) Οι ράμπες φορτοεκφόρτωσης στεγασμένες ή μη.iv) Οι φυσούνες φορτοεκφόρτωσης.
v) Οι γερανογέφυρες κάθε τύπου. 
vi) Οι βοηθητικοί χώροι ανεξαρτήτου στάθμης (υπό-
γειοι ή ισόγειοι) για την εγκατάσταση ηλεκτρομηχανολο-
γικού εξοπλισμού (π.χ. ηλεκτροπαραγωγικού ζεύγους). 
vii) Οι βοηθητικοί χώροι προσωρινής αποθήκευσης 
απορριμμάτων ή συμπίεσης χαρτοκιβωτίων.
viii) Οι υποσταθμοί ηλεκτρικού ρεύματος ή άλλων 
μορφών ενέργειας που αφορούν στη λειτουργία της 
επιχείρησης. Για τους υποσταθμούς που κατασκευάζο-
νται από τη ΔΕΗ πρέπει να τηρείται απόσταση 2,0μ. από 
τα όρια του γηπέδου, ενώ για τους λοιπούς δεν ισχύουν 
περιορισμοί σχετικά με τις αποστάσεις τους από τα όρια 
του γηπέδου. 
ix) Οι στεγασμένοι χώροι και τα μόνιμα προστεγάσμα-
τα που στηρίζονται σε κατακόρυφα στοιχεία και προο-ρίζονται για την εναπόθεση, χειρισμό και αποθήκευση 
του φορτίου. 
10) Δεν υπάρχει υποχρέωση φύτευσης του υποχρεω-
τικώς ακάλυπτου χώρου του γηπέδου.
11) Για τον υπολογισμό των θέσεων στάθμευσης, κατά 
παρέκκλιση των προεδρικών διαταγμάτων 111/2004 
(Α΄76) και 350/1996 (Α΄230) υπολογίζεται μία θέση στάθ-
μευσης ανά 300 τ.μ. επιφάνειας κτιρίου. 
5. Η παράγραφος 3 του άρθρου 82 του από 24.9/
20.10.1958 βασιλικού διατάγματος (Α΄ 171), όπως προ-στέθηκε με το άρθρο 13 του ν. 4337/2015 (Α΄ 129) αντι-καθίσταται ως εξής:
«3. Δεν επιβάλλονται ανταποδοτικά τέλη καθαριότη-
τας από τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης σε 
φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες προς 
τους οποίους το Ελληνικό Δημόσιο ή το Ταμείο Αξιοποί-
ησης Ιδιωτικής Περιουσίας Δημοσίου Α.Ε. ή Οργανισμοί 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού 
δικαίου που ελέγχονται από το Ελληνικό Δημόσιο έχουν 
αναθέσει την παροχή υπηρεσίας ή την εκτέλεση έργου, 
με σύμβαση παραχώρησης, που κυρώνεται από τη Βου-
λή με τυπικό νόμο, εφόσον στην εν λόγω σύμβαση προ-
βλέπεται ότι οι σχετικές υπηρεσίες παρέχονται από τα 
ανωτέρω πρόσωπα ή οντότητες.».
6. Στο τέλος του εδαφίου β΄ της παρ. 1 του άρθρου 
6Α του ν. 3891/2010 (Α΄ 188) προστίθεται η φράση «και πολεοδομικού κέντρου» και το εδάφιο β΄ μετά την προ-σθήκη αντικαθίσταται ως εξής:
«β. Περιφερειακοί Σιδηροδρομικοί Σταθμοί: όλοι οι 
υπόλοιποι επιβατικοί σιδηροδρομικοί σταθμοί πλην των Κεντρικών. Στους Περιφερειακούς Σιδηροδρομι-
κούς Σταθμούς επιτρέπονται χρήσεις σιδηροδρομικών 
μεταφορών και εγκαταστάσεων παροχής σιδηροδρομι-
κών υπηρεσιών, καθώς και χρήσεις γενικής κατοικίας και 
πολεοδομικού κέντρου.».
7. Το χρονικό διάστημα, που προβλέπεται στη διάταξη 
του άρθρου 45 παρ. 3 του ν. 4313/2014 (Α΄ 261), παρα-τείνεται μέχρι τις 31.12.2020.
8. Το εδάφιο α΄της παρ. 2 του άρθρου 44 του 
ν. 4412/2016 (Α΄ 147) αντικαθίσταται ως εξής: 
«Σε περίπτωση που η τεχνική υπηρεσία δεν πληροί τις 
προδιαγραφές επάρκειας που προβλέπονται από την 
απόφαση της παραγράφου 1, θεωρείται υπηρεσία που δεν έχει τεχνική επάρκεια και η διεξαγωγή της διαδικα-
σίας σύναψης, η εποπτεία και η επίβλεψη των δημοσίων 
συμβάσεων, έργων ή μελετών αρμοδιότητάς της, διενερ-
γούνται, με προγραμματική σύμβαση από την τεχνική 
υπηρεσία του εποπτεύοντος την αναθέτουσα αρχή φο-ρέα ή της οικείας περιφέρειας ή από άλλη τεχνική υπη-ρεσία φορέων της Γενικής Κυβέρνησης της περίπτωσης β΄ της παρ.1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143).».
9. Στην παρ. 5 του άρθρου 118 του ν. 4412/2016 
(Α΄ 147) προστίθεται τελευταίο εδάφιο ως εξής:
«Κατ’ εξαίρεση, στην περίπτωση ορεινών ή νησιωτικών 
δήμων, και όταν έπειτα από τη σχετική πρόσκληση της 
αναθέτουσας αρχής δεν είναι δυνατή η κατάρτιση κα-
ταλόγου με τουλάχιστον τρεις (3) οικονομικούς φορείς, 
τότε η αναθέτουσα αρχή μπορεί να προβεί στη διαδικα-
σία της απευθείας ανάθεσης σύμβασης έργου, μελέτης ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7444 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
παροχής τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών 
υπηρεσιών χωρίς κλήρωση.».
10. Tο εδάφιο α΄της περίπτωσης α΄ της παρ. 8 του άρ-
θρου 221 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) αντικαθίσταται ως εξής: 
«Όταν ως κριτήριο ανάθεσης χρησιμοποιείται η πλέ-
ον συμφέρουσα, από οικονομική άποψη, προσφορά 
μόνο βάσει τιμής και η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης του έργου δεν υπερβαίνει το 1.000.000 ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζεται το κονδύλιο του ΦΠΑ, η επιτροπή δια-
γωνισμού αποτελείται από τρεις (3) τεχνικούς υπαλλή-
λους, κατηγορίας ΠΕ ή TE, με τους αναπληρωτές τους, 
εγγεγραμμένους στο μητρώο της περίπτωσης η΄ της 
παρούσας παραγράφου, με εμπειρία, τεχνική εξειδίκευ-
ση και ειδικότητες που προσιδιάζουν στις υπό ανάθεση 
κατηγορίες εργασιών και που ορίζονται από το αρμόδιο 
όργανο μετά από κλήρωση.».
11. Υπάλληλοι, που υπηρετούσαν με την ειδικότητα 
του οδηγού ή μηχανοδηγού ή σταθμάρχη ή κλειδούχου 
και έχουν μεταφερθεί σε φορείς του Δημοσίου, δυνάμει 
των διατάξεων των άρθρων 16 του ν. 3891/2010 (Α΄ 188) 
και 9 του ν. 3920/2011 (Α΄ 33), δύνανται να επανέλθουν 
σε εποπτευόμενους φορείς του Υπουργείου Υποδομών 
και Μεταφορών, κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης 
και μετά από γνώμη του αρμόδιου οργάνου του φορέα 
υποδοχής, του οποίου οι οργανικές διατάξεις προβλέ-
πουν μία ή περισσότερες εκ των ανωτέρω ειδικοτήτων.
Η μεταφορά διενεργείται με κοινή απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών και του αρμόδιου 
προς διορισμό οργάνου του φορέα προέλευσης, υπό την 
προϋπόθεση ότι ο υπάλληλ ος καλύπτει τις προϋποθέσεις 
και κατέχει τα απαραίτητα τυπικά προσόντα της θέσης, 
όπως αυτά ορίζονται από την κείμενη νομοθεσία και 
τυχόν ειδικότερους κανονισμούς. Σε περίπτωση εφαρμο-
γής του προηγούμενου εδαφίου δεν αναζητούνται τυχόν 
ποσά, που θα ελάμβαναν οι υπάλληλοι, εάν δεν είχαν 
μεταφερθεί με βάση τις διατάξεις της παραγράφου 1. 
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης καθορί-
ζονται όλες οι λεπτομέρειες εφαρμογής του παρόντος 
άρθρου.
Άρθρο 80 
1. Στο τέλος της περίπτωσης γ΄ της παρ. 7 του άρθρου 
12 του ν. 3891/2010 προστίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών καθορίζονται οι απαιτούμενοι όροι, προϋποθέσεις, 
διαδικασίες και ενέργειες των εμπλεκόμενων φορέων 
για την ανάπτυξη και λειτουργία κατάλληλου πληρο-
φοριακού συστήματος παρακολούθησης εκτέλεσης 
της σύμβασης παροχής σιδηροδρομικών υπηρεσιών 
ΥΔΥ, οι διαδικασίες συλλογής δεδομένων, στοιχείων και 
πληροφοριών, οι μηχανισμοί ελέγχου, οι ρήτρες ορθής 
λειτουργίας και κάθε άλλο σχετικό θέμα.». 
2. Η παρ. 4 του άρθρου 15 του π.δ. 104/2010 (Α΄ 181) 
αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«4. Η έγκριση της θέσης σε λειτουργία των δομικών 
υποσυστημάτων, που αποτελούν το σιδηροδρομικό σύ-
στημα, καθώς και μερών αυτών που παραλαμβάνονται σύμφωνα με το άρθρο 72 του ν. 3669/2008 (Α΄ 116), και 
η εξακρίβωση ότι αυτά τα υποσυστήματα ή μέρη αυτών 
λειτουργούν και συντηρούνται σύμφωνα με τις σχετικές 
βασικές απαιτήσεις γίνονται από την Αρχή. Με απόφαση 
του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, καθορίζεται 
η διαδικασία, τα δικαιολογητικά από τον αιτούντα και 
κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια για έγκριση της θέσης σε 
λειτουργία υποσυστήματος, σύμφωνα με τις απαιτήσεις 
του παρόντος Κεφαλαίου.».
Άρθρο 81
Διατάξεις οι οποίες ρυθμίζουν πολεοδομικά θέματα στις περιπτώσεις αναγκαστικών απαλλοτριώσεων για την κατασκευή της σιδηροδρομικής υποδομής και δημοτικά τέλη χώρων στάθμευσης Μετρό
1.α. Το παράλληλο και κάθετο οδικό δίκτυο, το οποίο 
δημιουργείται συνεπεία αναγκαστικής απαλλοτρίωσης 
υπέρ της «ΟΣΕ Α.Ε.», για την κατασκευή της σιδηροδρο-
μικής υποδομής, θεωρείται, για τα εφαπτόμενα με αυτό ακίνητα, κοινόχρηστος χώρος. Η συντήρησή του ανατί-θεται στους οικείους Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ βαθμού. 
β. Η αναγκαστική απαλλοτρίωση για την κατασκευή 
της σιδηροδρομικής υποδομής, με την οποία προβλέ-
πεται και η δημιουργία παράλληλου και κάθετου οδικού 
δικτύου, για μεν το οδικό δίκτυο κηρύσσεται υπέρ Ελλη-
νικού Δημοσίου και με δαπάνες της «ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε.», εφαρ-
μοζομένου του άρθρου 1 του ν. 653/1977 (Α΄ 214), για δε τα έργα της σιδηροδρομικής υποδομής κηρύσσεται υπέρ της «ΟΣΕ Α.Ε.» και με δαπάνες της «ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε.». 
γ. Σε εντός και εκτός σχεδίου περιοχή, καθώς και σε 
οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων ή σε οικισμούς προ του έτους 1923, το εναπομένον τμήμα αρτίου και οικο-
δομήσιμου γηπέδου ή οικοπέδου, μετά την αναγκαστική 
απαλλοτρίωση για την κατασκευή της σιδηροδρομικής υποδομής, εξακολουθεί να θεωρείται άρτιο και οικοδο-
μήσιμο, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης σχετικής διάταξης, 
εφόσον πληρούνται οι κατά παρέκκλιση οριζόμενες προ-
ϋποθέσεις δόμησης αυτών.
2. Ειδικά για τους υπαίθριους και στεγασμένους χώ-
ρους στάθμευσης ιδιοκτησίας Αττικό Μετρό Α.Ε., που 
χρησιμοποιούνται για διευκόλυνση των μετεπιβιβάσεων 
των χρηστών του μετρό, τα κάθε είδους τέλη καθαριό-
τητας και φωτισμού υπολογίζονται κατ’ ανώτατο όριο 
στο 25% της συνολικής επιφάνειάς τους.
Άρθρο 82
Οριστική εκτίμηση της ικανότητας για ασφαλή οδήγηση των οδηγών των εταιρειών αστικών συγκοινωνιών Αθήνας και Θεσσαλονίκης
1. Πριν από το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του Πα-
ραρτήματος ΙΙI του π.δ. 51/2012 (Α΄ 101) προστίθεται 
περίπτωση δ΄ ως εξής:
«δ) Η οριστική εκτίμηση της ικανότητας για ασφα-
λή οδήγηση των οδηγών των αστικών συγκοινωνιών 
Αθήνας και Θεσσαλονίκης, που εμφανίζουν προβλή-ματα υγείας, που εμπίπτουν στο Παράρτημα III του 
ν. 4413/2016, διενεργείται από ειδική επιτροπή ιατρών που συστήνεται για το σκοπό αυτόν.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7445 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
Η παραπομπή του υπό κρίση εργαζόμενου οδηγού 
στην εν λόγω ειδική επιτροπή πραγματοποιείται ύστερα 
από σχετική εισήγηση του αρμόδιου ιατρού εργασίας 
της εταιρείας στην οποία εργάζεται. Ο ιατρός εργασίας 
μπορεί, σε περίπτωση προσκόμισης από τον εξεταζό-
μενο βεβαίωσης ή γνωμάτευσης από ιδιώτη ιατρό, να 
ζητήσει την εξέτασή του από ιατρό αντίστοιχης ειδικό-
τητας κρατικού νοσηλευτικού ιδρύματος του Εθνικού 
Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ).
Η ειδική επιτροπή ιατρών συστήνεται με διετή θητεία 
στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και συγκρο-τείται από ιατρούς κρατικών νοσηλευτικών ιδρυμάτων 
του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) ή των δομών 
πρωτοβάθμιας φροντίδας του ΕΣΥ των βασικών ιατρι-
κών ειδικοτήτων του παθολόγου, καρδιολόγου, νευρο-λόγου, οφθαλμίατρου, ψυχιάτρου και ορθοπεδικού, με τους αντίστοιχους αναπληρωτές τους, με απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών. Για τη συγκρό-
τηση της επιτροπής αποστέλλονται από την αρμόδια 
Υγειονομική Περιφέρεια του ΕΣΥ, κατόπιν σχετικής 
πρόσκλησης του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, 
εντός δέκα (10) ημερών, κατάλογοι με τους ιατρούς των 
ειδικοτήτων, που συνιστούν προσόν επιλογής στην ει-
δική επιτροπή. Η μη έγκαιρη αποστολή των παραπάνω 
καταλόγων δεν κωλύει την πρόοδο της διαδικασίας. Καθήκοντα πρόεδρου της ειδικής επιτροπής ασκεί ο 
ιεραρχικά ανώτερος ιατρός από τους ιατρούς κρατικών 
νοσηλευτικών ιδρυμάτων, ενώ καθήκοντα γραμματέα 
ανατίθενται σε υπάλληλο του Υπουργείου Υποδομών 
και Μεταφορών. Η ανωτέρω ειδική επιτροπή συνεδριάζει 
νομίμως με τουλάχιστον τρία (3) μέλη, ένα εκ των οποίων 
υποχρεωτικά με ειδικότητα συναφή, κατά την κρίση του 
Προέδρου της, με την πάθηση του εξεταζομένου, πέραν 
του κανονικού ωραρίου λειτουργίας των οικείων υπηρε-
σιών και καταβάλλεται πρόσθετη αμοιβή ή αποζημίωση 
στους συμμετέχοντες σε αυτή. Με κοινή απόφαση των 
Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών 
καθορίζεται η αποζημίωση στους συμμετέχοντες στην ειδική επιτροπή σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
Η ιατρική αξιολόγηση και οριστική κρίση της σω-
ματικής και διανοητικής ικανότητας για οδήγηση των 
παραπεμπόμενων οδηγών διενεργείται λαμβάνοντας 
υπόψη τις διατάξεις του παρόντος Παραρτήματος με 
αιτιολογημένη απόφαση της Επιτροπής.Στις συνεδριάσεις της επιτροπής συμμετέχει ως ειση-
γητής, παρουσιάζοντας το σχετικό ιατρικό φάκελο του παραπεμπόμενου οδηγού, ο αρμόδιος ιατρός εργασίας της εταιρείας χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Η ειδική επιτροπή μπορεί να ζητήσει την εξέταση του 
εξεταζόμενου από ιατρό αντίστοιχης ειδικότητας κρατι-
κού νοσηλευτικού ιδρύματος του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ).
Η ειδική επιτροπή διαπιστώνει την καταλληλότητα 
οδήγησης και εκδίδει Πόρισμα Εξέτασης, στο οποίο 
περιλαμβάνεται υποχρεωτικά ο χαρακτηρισμός για τον οδηγό ως «ΙΚΑΝΟΣ/Η» ή «ΜΗ ΙΚΑΝΟΣ/Η» της ομάδας 2 
ή και της ομάδας 1 του παρόντος Παραρτήματος, καθώς 
και ο χρόνος επαναξιολόγησής του από την ίδια ειδική επιτροπή εφόσον απαιτείται.
Το Πόρισμα Εξέτασης σε κάθε περίπτωση αποστέλ-
λεται στην εταιρεία. Αν έχει κριθεί «ΜΗ ΙΚΑΝΟΣ/Η», 
ενημερώνεται η οικεία Διεύθυνση Μεταφορών και Επι-
κοινωνιών και η άδεια οδήγησης ή κατηγορίες αυτής 
αφαιρούνται κατά περίπτωση.
Εφόσον ο οδηγός κριθεί «ΙΚΑΝΟΣ/Η» ύστερα από επα-
ναξιολόγηση, ενημερώνεται η οικεία Διεύθυνση Μετα-
φορών και Επικοινωνιών και η άδεια οδήγησης επαναχο-
ρηγείται με τη διαδικασία της αντικατάστασης έντυπου σε περίπτωση που δεν έχει λήξει η διοικητική ισχύς των κατηγοριών που αφαιρέθηκαν ή της ανανέωσης.
Η ειδική επιτροπή εποπτεύεται από την αρμόδια Υγει-
ονομική Επιθεώρηση Εργασίας του Σώματος Επιθεώρη-
σης Εργασίας.
Απαγορεύεται σε κάθε ιατρική γνωμάτευση ή βεβαίω-
ση να συστήνεται ή να προτείνεται ή να ορίζεται η θέση 
ή η μονάδα στην οποία θα τοποθετηθεί ο εξεταζόμενος.
Κάθε αντίθετη διάταξη καταργείται.».
2. Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του του Παραρτήμα-
τος ΙΙ του π.δ. 51/2012 αντικαθίσταται ως εξής:
«Στο τέλος του Κεφαλαίου αυτού προσαρτώνται και 
αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του, πέντε Υποδείγματα 
για την ιατρική εξέταση υποψηφίων οδηγών ή οδηγών.».
3. Μετά το τέταρτο Υπόδειγμα του Κεφαλαίου Α΄ του 
Παραρτήματος ΙΙΙ του π.δ. 51/2012 προστίθεται πέμπτο Υπόδειγμα ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7446 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

! !22222222222222  !
!!! 
:1'& 6-"7)EFEDFMKDD6".9,.43EEEE
"6"5'059 ,.4CEEEEEEEED 
 
9)1EEEEEEED7*0'6"EDFEDFMKDDB7:1*/+')',& ,.*'5,9 635*"539 '/3;0'1)"549 3: 8C
"3EEEEEEEEEEDEEEEEEEH',& ,.49 )9"8IEEEEEEE?863(& 63: 
#3EEEEEEEEEEDEEEEEEEH',& ,.49 )9"8IEEEEEEED?80(/38 
$3EEEEEEEEEEDEEEEEEEH',& ,.49 )9"8IEEEEEEED?80(/38 
%3EEEEEEEEEEDEEEEEEEH',& ,.49 )9"8IEEEEEEED?80(/38 
&3EEEEEEEEEEDEEEEEEEH',& ,.49 )9"8IEEEEEEEDD?80(/38 
./3EEEEEEEEEEDEEEEEE:5"//*/3:9 3: 53:6%'-3: 53&30@1.",  '9 "<36 @1 ?8 
6"00"9(","*
'3EEEEEEEEEEDEEEEEEE,"9 63;'6%" 7-" 89 )8EEEEE?8',7)%)9 *8B
%,"  9)1, "96, .*"2 , 3/4%)7).", 36, 79 ,.*  ' .9-0)7)9)8, ."149 )9"8% , ""7 <"/ *3&*% )7 )
93: F )83&)%3;9 )8'9",6'-"8EEEEEEEEEEE0'79 3, ='-"C
H!  I EEDEEEEDEDDEEEEEDDDDDB H  IEEEEEEEEEDEDDDB H  
 IEEDEEEDEEEEEEB 0'630)1-"  ( 11)7)8 EDFEDFEDB ,' ;+:17) ." 9 3, .-"8
EEEEEEEEEEDDEEEDEDE DDDEDB)/DEEEEEDDEB   EEEEEDEEDDB F .& 3;7"  6= *
DDEEEEEEEEB 6,+0D& ',"8& *%)7)8EDEEEEEDDED"9#9)1 5"6 "5#1 ?'2 (9 "7)'/*< +)7"1: 54> )H JI C
D 3"54EFEFMKEDD5"6"5'059 ,.4 93: , "963;'6%" 7-" 89 )8EEDD
D 3"6,+0D EEEEEEEE DDDD,$/,#6,3 %'-"89 3: F )83&)%3;9 )8EED
D ',7*%)7)9 3: , "963;'6%" 7-" 89 )8EED
D ,563$/'540'1'8'2'9 #7',8EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEED
D 3 "54 EEEDE ,"9 6,.4 5,79 353, )9,.4  *  ," 9 6,.* %1?0#9
': 7 ) 93: 
37 3.30'- 3: EEEEEDEEEEEEEED49 ,EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEDD 
D EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEDDD
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7447 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
	  2

  /

 
	
	  1

	
 
  /
,"*,-+)(,&1 
"3HJI 
3&*%)7)8."9 )%36-"83=*0"9 3853: "1*.', 7 9 )1

#3HJI 
3&*%)7)8."9 )%36-"83=*0"9 3853: "1*.', 7 9 )1
		 		!
	 
EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEDDEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEDDEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEDDEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEDDEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEDDF64'& 638    "0(/)CLI EEEEEEEMIEEEEEE 

 NI EEEEEEEOIEEEEEE 
," 9)1".6-$', "
F6"00"9("8

H 53%6"< *G< 6"%-& "I
HJI," %6# < ' 9 ", 4B 9,& ' 1,7= ;' ,F" 5" ,9 '- 9", 




ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7448 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
4. Μέσα σε διάστημα τριών (3) μηνών από την έναρ-
ξη ισχύος του παρόντος, συνιστώνται στο Υπουργείο 
Υποδομών και Μεταφορών τρεις (3) πρόσθετες ειδικές 
επιτροπές ιατρών, με απόφαση του Υπουργού Υποδο-
μών και Μεταφορών, οι οποίες μέσα σε πέντε (5) μήνες 
από τη σύστασή τους θα ελέγξουν όλες τις εσωτερικές μετατάξεις στις εταιρείες και θα επανεξετάσουν όσους 
από τους οδηγούς έχουν αλλάξει ειδικότητα τα τελευταία 
δέκα (10) έτη.
5. Από την έναρξη της ισχύος του παρόντος νόμου 
καταργείται κάθε διάταξη κανονισμού εσωτερικής λει-
τουργίας των εταιρειών αστικών συγκοινωνιών Αθήνας και Θεσσαλονίκης, η οποία επιτρέπει στον ιατρό εργα-
σίας της εταιρείας να εισηγείται ή να ορίζει το Τμήμα 
ή τη Διεύθυνση που θα τοποθετηθεί ή την ειδικότητα 
στην οποία θα καταταγεί ο εξεταζόμενος υπάλληλος. 
Αποφάσεις, εισηγήσεις, γνώμες ή άλλου είδους πρά-
ξεις του ιατρού εργασίας, οι οποίες ορίζουν το Τμήμα ή 
τη Διεύθυνση που τοποθετείται ή την ειδικότητα στην 
οποία κατατάσσεται ο υπάλληλος παύουν αυτοδικαίως να ισχύουν.
6. Σε περίπτωση έλλειψης προσωπικού κρίσιμων, για 
την εύρυθμη λειτουργία των εταιρειών αστικών συγκοι-
νωνιών Αθήνας και Θεσσαλονίκης, ειδικοτήτων του προ-
σωπικού των ανωτέρω εταιριών, μπορεί, ύστερα από αι-
τιολογημένη απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 
εταιρείας, να ανακαλούνται πράξεις απόσπασης υπαλ-
λήλων των ανωτέρω ειδικοτήτων και να εκδίδονται οι 
αναγκαίες για την επιστροφή αυτών στις οργανικές τους 
θέσεις διαπιστωτικές πράξεις. Η διάταξη αυτή κατισχύει 
κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης περί απόσπασης εργαζομένων της εταιρείας.
Άρθρο 83
Επιτρέπεται η χορήγηση άδειας άνευ αποδοχών στους 
εργαζόμενους των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δι-
καίου και Ανωνύμων Εταιρειών του Κεφαλαίου Α΄ του 
ν. 3429/2005, που εποπτεύονται από το Υπουργείο Υπο-
δομών και Μεταφορών, μετά από έγκριση του οικείου 
διοικητικού συμβουλίου εκάστου φορέα, ως εξής:
1. Μετά από αίτησή τους, εφόσον οι ανάγκες της υπη-
ρεσίας το επιτρέπουν. Η άδεια αυτή δεν μπορεί να υπερ-
βεί τον ένα (1) μήνα του ίδιου ημερολογιακού έτους. 
2. Μετά από αίτησή τους, εφόσον οι ανάγκες της υπη-
ρεσίας το επιτρέπουν, συνολικής διάρκειας έως δύο (2) ετών για σοβαρούς ιδιωτικούς λόγους (π.χ. υγείας, ανα-τροφής τέκνου κ.λπ.). Η αίτηση πρέπει να συνοδεύεται 
από σχετικά αποδεικτικά έγγραφα (γνωμάτευση νοσοκο-
μείου, ΚΕΠΑ, πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης 
κ.λπ.). Η άδεια αυτή δύναται να χορηγείται άπαξ, κατά 
τη διάρκεια του εργασιακού βίου στο φορέα, συνεχώς ή 
και τμηματικά, σε κάθε περίπτωση όχι λιγότερο των έξι (6) μηνών κάθε φορά.
3. Εργαζόμενος, του οποίου σύζυγος υπηρετεί στο 
εξωτερικό σε ελληνική υπηρεσία του Δημοσίου ή σε 
φορέα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε διεθνή οργανισμό, 
δικαιούται να πάρει άδεια χωρίς αποδοχές μέχρι τέσσερα 
(4) έτη, μετά από έγκριση του οικείου διοικητικού συμ-βουλίου του φορέα.4. Στον εργαζόμενο που αποδέχεται θέση στην Ευρω-
παϊκή Ένωση ή σε διεθνή οργανισμό στον οποίο μετέχει η 
Ελλάδα, χορηγείται μετά από γνώμη του διοικητικού συμ-
βουλίου άδεια άνευ αποδοχών για το αντίστοιχο χρονικό 
διάστημα που γίνεται δεκτός στον εν λόγω οργανισμό.
5. Οι εργαζόμενοι που απουσιάζουν με άδειες άνευ 
αποδοχών δεν μπορούν να ξεπερνούν το ποσοστό του 
2% ανά κλάδο/κατηγορία και επί του συνόλου των ερ-γαζομένων του φορέα.
6. Εάν εργαζόμενος δεν εμφανιστεί να αναλάβει κα-
θήκοντα μέσα σε ένα (1) μήνα από τη λήξη της άδειας άνευ αποδοχών, θεωρείται ότι παραιτείται αυτοδικαίως από τον φορέα του.
7. Κατά τη διάρκεια της άδειας των παραγράφων 1, 2 
και 3 ο εργαζόμενος υποχρεούται να καταβάλει τις νό-μιμες κρατήσεις για κύρια και επικουρική ασφάλιση και 
τις λοιπές νόμιμες κρατήσεις, εφόσον επιθυμεί ο χρόνος 
της αδείας του να υπολογισθεί ως συντάξιμος.
8. Χορηγηθείσες άδειες άνευ αποδοχών οφείλουν 
εντός τριμήνου από την ημερομηνία ισχύος του πα-
ρόντος να τύχουν επανεξέτασης και έγκρισης από τα 
οικεία διοικητικά συμβούλια, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος.
Άρθρο 84
Θέματα «Ελληνικής Εταιρίας Συντήρησης Σιδηροδρομικού Τροχαίου Υλικού Ανώνυμη Εταιρία» (Ε.Ε.Σ.Σ.Τ.Υ. Α.Ε.)
Η περίπτωση ζ΄ της παρ. 11 του άρθρου 6 του 
ν. 3891/2010 αντικαθίσταται ως εξής:
«ζ) Για τη λειτουργική αδειοδότηση υφιστάμενων μη-
χανολογικών εγκαταστάσεων που εξυπηρετούν τη σι-
δηροδρομική υποδομή και λειτουργία, καθώς και μηχα-
νοστασίων και αμαξοστασίων, που δεν διαθέτουν άδεια 
λειτουργίας ή άδεια λειτουργίας σε ισχύ, εκδίδεται προ-
σωρινή άδεια λειτουργίας διάρκειας μέχρι 31.12.2020. 
Για την έκδοση της άδειας αυτής, ο λειτουργός των εγκαταστάσεων υποβάλλει στην κατά νόμο αρμόδια 
αδειοδοτούσα αρχή αίτηση, συνοδευόμενη από τα πιο κάτω δικαιολογητικά:
(αα) άδεια εγκατάστασης ή άλλη πράξη που επέχει 
θέση αδείας εγκατάστασης, 
(ββ) υπεύθυνη δήλωση, στην οποία αναφέρονται λε-
πτομερώς πόσοι και ποιας ειδικότητας τεχνικοί θα χρη-σιμοποιηθούν κατά νόμο για τη λειτουργία της εγκατά-στασης,
(γγ) υπεύθυνη δήλωση του ή των αρμόδιων τεχνικών 
που έχουν αναλάβει την κατά νόμο επίβλεψη λειτουρ-
γίας και συντήρησης του μηχανολογικού εξοπλισμού 
της εγκατάστασης,
(δδ) υπεύθυνη δήλωση αρμόδιου κατά νόμο μηχανι-
κού σχετικά με τη βιομηχανική ή βιοτεχνική χρήση του 
κτιρίου, την εγκατάσταση του μηχανολογικού εξοπλι-
σμού σε χώρο κύριας χρήσης, τον αριθμό της υφιστά-
μενης οικοδομικής αδείας ή, ελλείψει αυτής, τις βεβαι-
ώσεις ή αποφάσεις της περίπτωσης δ΄, καθώς και τη μη 
απαίτηση έκδοσης νέας αδείας,
(εε) απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων ή 
αριθμό κατάθεσης της μελέτης για την περιβαλλοντική 
αδειοδότηση, εφόσον απαιτείται,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7449 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
(στστ) πιστοποιητικό ελέγχου σε ισχύ δεξαμενών υγρα-
ερίου, εφόσον η μονάδα έχει εγκατάσταση υγραερίου.
Η προσωρινή άδεια λειτουργίας χορηγείται, κατά πα-
ρέκκλιση κάθε άλλης πρόβλεψης, μέσα σε τριάντα (30) 
ημέρες από τον έλεγχο τυπικής πληρότητας των υποβαλ-
λόμενων δικαιολογητικών. Τρεις (3) μήνες πριν από τη 
λήξη της προσωρινής αδείας λειτουργίας, υποβάλλεται από τον λειτουργό των εγκαταστάσεων στην αδειοδο-τούσα αρχή φάκελος με πλήρη δικαιολογητικά για την έκδοση οριστικής αδείας λειτουργίας.».
Άρθρο 85
Στην παρ. 1 του άρθρου 33 του ν. 4482/2017 (Α΄ 102) 
μετά τη λέξη «εντός» προστίθενται οι λέξεις «και εκτός».
Άρθρο 86
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, 
Υποδομών και Μεταφορών και του κατά περίπτωση 
αρμόδιου, με βάση την ιδιότητα των δικαιούχων των 
παρακάτω προβλεπόμενων απαλλαγών ή εκπτώσεων, 
Υπουργού επιτρέπεται, με κοινωνικοοικονομικά κριτή-
ρια ή με κριτήρια τις υπηρεσιακές ανάγκες μετακίνησης 
προσωπικού πάσης φύσεως του Δημοσίου ή τον αριθμό 
των δικαιούχων, να καθορίζονται απαλλαγές ή εκπτώ-
σεις στο κόμιστρο των μέσων μαζικής μεταφοράς. Με 
την ίδια απόφαση καθορίζονται όλες οι λεπτομέρειες 
για την παροχή της απαλλαγής ή της έκπτωσης και τη 
ρύθμιση όλων των συναφών ζητημάτων. Οι αποφάσεις 
παροχής έκπτωσης επέχουν θέση σύμβασης μεταξύ του 
Ελληνικού Δημοσίου και του αρμόδιου κατά περίπτωση 
φορέα των μέσων μαζικής μεταφοράς.
Άρθρο 87
Ρυθμίσεις Υπηρεσίας Οδικών Τελών
1. Στο τέλος του άρθρου δεύτερου του ν. 4388/2016 
(Α΄ 93) προστίθενται παράγραφοι 14, 15 και 16 ως εξής:
«14. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών επιτρέπεται να ρυθμίζονται τα ειδικότερα θέματα 
σύνθεσης και λειτουργίας της γνωμοδοτικής επιτροπής οδικών υποδομών.
15. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών επιτρέπεται να μεταβιβάζονται αρμοδιότητες 
σχετικές με την Υπηρεσία Οδικών Τελών, στο Διοικητή και Υποδιοικητή της. 
16. Τα Οδικά Τέλη αποδίδονται σε ειδικό Κωδικό Αριθ-
μό Εσόδου (ΚΑΕ) του Τακτικού Προϋπολογισμού, τον 
οποίο διαχειρίζεται η Υπηρεσία Οδικών Τελών. Με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και 
Μεταφορών καθορίζονται τα θέματα που είναι σχετικά 
με την εφαρμογή της παρούσας.».
2. Στο τέλος της παρ. 12 του άρθρου δεύτερου του 
ν. 4388/2016 προστίθεται εδάφιο ως εξής: 
«Σε περίπτωση είσπραξης του παραπάνω προστίμου 
με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμών το συνολικό ποσό προ-
σαυξάνεται με το κόστος προμήθειας συναλλαγής του 
Παρόχου Υπηρεσιών Πληρωμών.».
3. Η περίπτωση ε΄ της παρ. 2 του άρθρου 6 του 
ν. 4250/2014 (Α΄ 74) αντικαθίσταται ως εξής:
«ε. Η αρμοδιότητα διαχείρισης των κυκλοφοριακών 
συνδέσεων, περιλαμβανομένων της είσπραξης των μισθωμάτων από νόμιμες και των αποζημιώσεων για 
αυθαίρετες κυκλοφοριακές συνδέσεις και οι σχετικοί 
πόροι, μεταβιβάζονται στην Υπηρεσία Ηλεκτρονικής 
Διαχείρισης Οδικών Τελών του Υπουργείου Υποδομών 
και Μεταφορών.».
4. Στην παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 4250/2014 (Α΄ 74) 
προστίθεται περίπτωση ιδ΄ ως εξής:
«ιδ. Η αρμοδιότητα είσπραξης αποζημιώσεων από 
φθορές του εθνικού οδικού δικτύου, η οποία ανήκε 
στην Τ.Ε.Ο. Α.Ε., μεταβιβάζεται στην κατά τόπο αρμόδια Περιφέρεια».
5. Οι περιπτώσεις β΄ και δ΄ της παρ. 5 του άρθρου 6 
του ν. 4250/2014 αντικαθίστανται ως εξής:
«β. Μετά την ολοκλήρωση της μεταβίβασης των περι-
ουσιακών στοιχείων της Εταιρίας προς το Ελληνικό Δη-
μόσιο, η διαχείριση της ακίνητης περιουσίας ανατίθεται 
στην Υπηρεσία Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Τελών 
του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
δ. Ταμειακά υπόλοιπα και υπόλοιπα τραπεζικών λο-
γαριασμών της Τ.Ε.Ο. Α.Ε. περιέρχονται στην Υπηρεσία 
Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Τελών του Υπουργεί-
ου Υποδομών και Μεταφορών και μεταφέρονται στον 
Κωδικό Αριθμό Εσόδου του Τακτικού Προϋπολογισμού, 
που συστήνεται με τις παραπάνω διατάξεις.».
6. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών επιτρέπεται ο ορισμός των Προϊσταμένων Γενικών 
Διευθύνσεων και Διευθύνσεων της Υπηρεσίας Οδικών 
Τελών, με αναλογική εφαρμογή του άρθρου 18 του 
ν. 2190/1994 (Α΄ 28).
Άρθρο 88
Μίσθωση ακινήτων για την στέγαση δραστηριοτήτων της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας
1. Κτίρια ή άλλες εγκαταστάσεις κατάλληλες για την 
κάλυψη των αναγκών στέγασης και λειτουργίας της Υπη-
ρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και ιδιαίτερα της Μονάδας 
Πτητικών Μέσων ή των μονάδων της Αεροναυτιλίας, καθώς και για την άσκηση δραστηριότητας παροχής 
εμπορικών, τεχνικών ή εκπαιδευτικών υπηρεσιών αυ-
τοτελώς από την Υ.Π.Α. ή σε συνεργασία της Υ.Π.Α. με 
άλλους φορείς του δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα, ιδίως 
στο πεδίο της επισκευής και συντήρησης αεροσκα-
φών, συσκευών ασφάλειας αεροδρομίων, εξοπλισμού 
ηλεκτρονικών συστημάτων αεροναυτιλίας, καθώς και 
κάθε άλλης συναφούς υπηρεσίας, μισθώνονται από το 
Δημόσιο απευθείας χωρίς διαγωνισμό μετά από σύμ-
φωνη γνώμη της Επιτροπής Στέγασης του άρθρου 9 
του ν. 3130/2003, κατά παρέκκλιση των διατάξεων του ν. 3130/2003 (Α΄ 76). Οι μισθώσεις αυτές καταρτίζονται 
εγγράφως και υπογράφονται για λογαριασμό του Δη-
μοσίου από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών.
2. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφο-
ρών εγκρίνεται η συμμετοχή της Υ.Π.Α., αυτοτελώς ή σε 
συνεργασία με άλλους φορείς του δημόσιου ή ιδιωτικού 
τομέα, σε ανταγωνιστική διαδικασία, συμπεριλαμβανο-
μένης της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος, που 
διεξάγεται από τρίτους με σκοπό την εκμίσθωση ή εκ-
μετάλλευση κτιρίων ή εγκαταστάσεων. Με την εγκριτική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7450 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
απόφαση του προηγούμενου εδαφίου ορίζεται το ανώ-
τατο ύψος του προσφερόμενου μισθώματος ή ανταλλάγ-
ματος, καθώς και οι λοιπές προϋποθέσεις συμμετοχής 
της Υ.Π.Α. στην ανταγωνιστική διαδικασία. 
3. Σε περίπτωση συμμετοχής της Υ.Π.Α. σε ανταγωνι-
στική διαδικασία ως υποψήφιος μισθωτής, με απόφαση 
του Διοικητή της Υ.Π.Α. συντάσσεται και κατατίθεται οι-κονομική προσφορά. Εάν η Υ.Π.Α. συμμετέχει σε αντα-
γωνιστική διαδικασία, ως υποψήφιος μισθωτής με την 
παράλληλη υποχρέωση της παροχής τεχνικών ή άλλων 
υπηρεσιών συναφών με το αντικείμενο λειτουργίας της, 
συντάσσεται αρμοδίως τεχνική προσφορά, υποβάλλεται 
στον Διοικητή Υ.Π.Α. προς έγκριση και κατατίθεται από τον Διοικητή Υ.Π.Α. κατά την ανταγωνιστική διαδικασία. 
4. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών, κτίρια ή εγκαταστάσεις που μισθώθηκαν για 
λογαριασμό του Δημοσίου με τη διαδικασία των προ-
ηγούμενων παραγράφων ή μέρος αυτών δύναται να 
υπεκμισθώνονται σε τρίτους φορείς, δημόσιους ή ιδιω-τικούς, με σκοπό την άσκηση των δραστηριοτήτων της παραγράφου 1. 
Με την ίδια απόφαση καθορίζονται και οι σχετικοί όροι 
της υπεκμίσθωσης και άσκησης των δραστηριοτήτων 
εκμετάλλευσης.
5. Οι δραστηριότητες της παραγράφου 1 δύναται επί-
σης να ασκούνται μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιω-
τικού Τομέα (ΣΔΙΤ) με τη σύσταση προς τούτο Εταιρειών 
Ειδικού Σκοπού (Ε.Ε.Σ.). Με απόφαση του Υπουργού Υπο-
δομών και Μεταφορών καθορίζονται οι όροι άσκησης 
της εκμετάλλευσης στην περίπτωση ΣΔΙΤ, καθώς και οι 
όροι συμμετοχής του Δημοσίου. 
6. Για την άσκηση των δραστηριοτήτων της παρα-
γράφου 1 από την Υ.Π.Α. αυτοτελώς ή σε συνεργασία 
με τρίτους φορείς, το κόστος των παρεχόμενων υπηρε-
σιών, οι κρατικές πιστώσεις στις οποίες θα πιστώνονται 
τα σχετικά έσοδα, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα 
ρυθμίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονο-
μικών και Υποδομών και Μεταφορών. 
Άρθρο 89
Εξειδίκευση και προσθήκη 
αρμοδιοτήτων οργανικών μονάδων 
Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας
1. Στην παρ. Β΄ του άρθρου 42 του ν. 4427/2016 
(Α΄ 188) προστίθεται περίπτωση δ΄ ως εξής: 
«δ. Το χειρισμό θεμάτων για τη μίσθωση κτιρίων ή 
εγκαταστάσεων για τις ανάγκες λειτουργίας των ορ-
γάνων Διοίκησης της Υ.Π.Α. και των λοιπών οργανικών μονάδων αυτής, πλην της Γενικής Διεύθυνσης Παροχής 
Υπηρεσιών Αεροναυτιλίας και της Γενικής Διεύθυνσης 
Διαχείρισης Αερολιμένων και Υδατοδρομίων, καθώς και 
η παρακολούθηση της εκτέλεσης των σχετικών συμβά-σεων.».
2. Στην παρ. Γ΄ του άρθρου 53 του ν. 4427/2016 προ-
στίθεται περίπτωση γ΄ ως εξής: 
«γ. Την παροχή υπηρεσιών επισκευής και συντήρησης 
αεροσκαφών τρίτων, καθώς και συναφών υπηρεσιών, 
αυτοτελώς ή σε συνεργασία με τρίτους δημόσιους ή 
ιδιωτικούς φορείς.».3. Στην παρ. Γ΄ του άρθρου 57 του ν. 4427/2016 προ-
στίθεται περίπτωση ε΄ ως εξής: 
«ε. Το χειρισμό θεμάτων για τη μίσθωση κτιρίων ή 
εγκαταστάσεων για τις ανάγκες λειτουργίας και άσκη-
σης των αρμοδιοτήτων των οργανικών μονάδων της 
Γενικής Διεύθυνσης Παροχής Υπηρεσιών Αεροναυτιλίας 
και την παρακολούθηση της εκτέλεσης των σχετικών 
συμβάσεων.». 
4. Στην παρ. Γ΄ του άρθρου 60 του ν. 4427/2016 προ-
στίθεται περίπτωση ε΄ως εξής: 
«ε. Το χειρισμό θεμάτων για τη μίσθωση κτιρίων ή 
εγκαταστάσεων για τις ανάγκες λειτουργίας οργανικών 
μονάδων της Γενικής Διεύθυνσης Διαχείρισης Αερολι-
μένων και Υδατοδρομίων και την παρακολούθηση της εκτέλεσης των σχετικών συμβάσεων.».
Άρθρο 90
1. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται μετά από 
πρόταση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών ρυθ-
μίζονται θέματα σχετικά με τον προσδιορισμό των αρμό-
διων οργανικών μονάδων της Υ.Π.Α. ή τη σύσταση νέων 
για την ανάληψη λοιπών τεχνικών, πλην της συντήρησης 
αεροσκαφών, αρμοδιοτήτων, καθώς και εκπαιδευτικών ή 
επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που είναι συναφείς με 
το αντικείμενο της Υ.Π.Α. και δύναται να προσφέρονται 
από την Υ.Π.Α. αυτοτελώς ή σε συνεργασία με τρίτους 
ιδιωτικούς ή δημόσιους φορείς ή μέσω Συμπράξεων 
Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα. 
2.α. Η παρ. 1 του άρθρου 71 του ν. 4427/2016, όπως 
ισχύει, αντικαθίσταται ως ακολούθως: 
«1. Μόνιμο προσωπικό και προσωπικό με σχέση ερ-
γασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, καθώς και 
δικηγόροι με πάγια έμμισθη εντολή, που υπηρετεί σε 
Υπουργεία, Δημόσιες Υπηρεσίες, Ανεξάρτητες Αρχές, 
Ο.Τ.Α. Α΄ και Β΄ βαθμού και Νομικά Πρόσωπα Δημοσί-
ου Δικαίου, καθώς και σε Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού 
Δικαίου και Ανώνυμες Εταιρείες του Κεφαλαίου Α΄ του 
ν. 3429/2005, όπως ισχύει, δύναται να μετατάσσονται/ 
μεταφέρονται στις υπηρεσίες του παρόντος νόμου σε 
κενή οργανική θέση ή με μεταφορά της θέσης που κα-τέχουν, εφόσον δεν υφίσταται κενή οργανική.
Η μετάταξη/μεταφορά διενεργείται με κοινή απόφα-
ση των συναρμόδιων Υπουργών, κατά παρέκκλιση κάθε 
γενικής ή ειδικής διάταξης, χωρίς τη γνώμη των υπηρε-
σιακών συμβουλίων ή των αρμόδιων οργάνων, χωρίς 
ηλικιακό περιορισμό καθώς και χωρίς την έγκριση της 
ΠΥΣ 33/2006 της παρ. 1 του άρθρου 68 του ν. 4002/2011, 
όπως ισχύει.». 
β. Η παρ. 2 του άρθρου 71 του ν. 4427/2016 καταρ-
γείται. 
γ. H παρ. 3 του άρθρου 71 του ν. 4427/2016 αναριθ-
μείται σε παράγραφο 2.
δ. H παρ. 4 του άρθρου 71 του ν. 4427/2016 αναριθμεί-
ται σε παράγραφο 3 και αντικαθίσταται ως ακολούθως: 
«3. Οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος 
άρθρου ισχύουν για χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών από 
τη δημοσίευση του προεδρικού διατάγματος που προ-
βλέπεται στο άρθρο 66 του παρόντος.».
3. H περίπτωση β΄ της παρ. 3 του άρθρου 34 του 
ν. 2682/1999 (Α΄ 16) αντικαθίσταται ως εξής: 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7451 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
«Για τον κλάδο των Ηλεκτρονικών Συστημάτων Εναέ-
ριας Κυκλοφορίας ΠΕ4-ΤΕ4 και για τους Ι.Δ.Α.Χ. Χειριστές 
Αεροσκαφών - Επιθεωρητές της Διεύθυνσης Πτητικών 
Προτύπων (Δ2) της Υ.Π.Α., δύναται να καταβληθεί έως 
ποσοστό 17% εκ των ως άνω αποδόσεων. Εκ του ποσού 
αυτού καταβάλλεται το προκύπτον από το κλάσμα των κατειλημμένων οργανικών θέσεων προς το σύνολο των οργανικών θέσεων σε ίσα μερίσματα.».
4. Το πρώτο εδάφιο της περίπτωσης δ΄ της παρ. 3 του 
άρθρου 34 του ν. 2682/1999 (Α΄ 16) αντικαθίσταται ως εξής: 
«δ. Για τους λοιπούς κλάδους της Υ.Π.Α. δύναται να κα-
ταβληθεί έως ποσοστό 25% εκ των ως άνω αποδόσεων.».
Στο τρίτο εδάφιο της περίπτωσης δ΄της παρ. 3 του άρ-
θρου 34 του ν. 2682/1999 (Α΄ 16) διαγράφεται η φράση «πλην των χειριστών αεροσκαφών».
5. Στην παρ. 4 του άρθρου 34 του ν. 2682/1999 (Α΄ 16) 
η φράση «διατηρείται το 10% των μηνιαίων αποδόσεων» 
αντικαθίσταται ως εξής «διατηρείται το 8% των μηνιαίων 
αποδόσεων».
6. Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 26 του 
ν. 3913/2011 (Α΄ 18) καταργείται.
Άρθρο 91 
Τροποποίηση του ν. 1349/1983 (Α΄ 52)
1. Η παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 3 του ν. 1349/1983 
(Α΄ 52) αντικαθίστανται ως εξής:
«1. Ο Ο.Α.Σ.Π. διοικείται από εννεαμελές Διοικητικό 
Συμβούλιο (Δ.Σ.), που αποτελείται από:
α) Το Προεδρείο του Ο.Α.Σ.Π., δηλαδή τον Πρόεδρο, 
τον Αντιπρόεδρο και τον Γενικό Γ ραμματέα, που είναι 
επιστήμονες εγνωσμένου κύρους με διοικητικές ικανό-τητες και:
i) δίπλωμα μηχανικού με εξειδίκευση στη σεισμική 
μηχανική, αντισεισμική τεχνολογία ή άλλης συναφούς 
ειδικότητας, ή
ii) πτυχίο γεωεπιστημών και αναγνωρισμένο μεταπτυ-
χιακό ή και διδακτορικό τίτλο σπουδών της ημεδαπής 
ή αλλοδαπής με εξειδίκευση στη Σεισμολογία ή στη Γε-
ωδυναμική ή στη Σεισμοτεκτονική ή στη Σεισμολογία 
και στη διαχείριση των φυσικών καταστροφών και με 
εμπειρία στη διοίκηση οργανισμών ή φορέων.
Η επιλογή των επιστημόνων για τις ανωτέρω θέσεις 
γίνεται έτσι ώστε να πληρούνται συμπληρωματικά τα 
κριτήρια (i) και (ii) για κάθε κοινή θητεία Προέδρου και Αντιπροέδρου. 
β) Έναν (1) εκπρόσωπο του Ο.Α.Σ.Π. με τον αναπλη-
ρωτή του, που υποδεικνύεται από τους εργαζόμενους 
του Ο.Α.Σ.Π..
γ) Ένα (1) μέλος που υποδεικνύεται με τον αναπληρω-
τή του, από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας.
δ) Ένα (1) μέλος που υποδεικνύεται με τον αναπληρω-
τή του, από την Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας.
ε) Τρία (3) μέλη με ισάριθμους αναπληρωτές Πανεπι-
στημιακής Εκπαίδευσης, που είναι επιστήμονες με απο-
δεδειγμένη γνώση και εμπειρία στα θέματα που συμβάλ-
λουν στην εκπλήρωση του σκοπού του Ο.Α.Σ.Π.. Δύο (2) 
εκ των μελών αυτών, προέρχονται από τους συνεργα-
ζόμενους με τον Ο.Α.Σ.Π. κρατικούς φορείς και δομές. 2. Το Δ.Σ διορίζεται με απόφαση του Υπουργού Υπο-
δομών και Μεταφορών. Με την ίδια απόφαση ορίζεται 
ένα από τα μέλη ως αναπληρωτής του Προέδρου. Με 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και 
Μεταφορών καθορίζεται η αποζημίωση του Προέδρου 
και των μελών. Η θητεία των μελών του Δ.Σ. είναι τριετής. 
Τα μέλη του Δ.Σ. ασκούν τα καθήκοντά τους και μετά 
τη λήξη της θητείας τους και μέχρι τέσσερις (4) μήνες κατ’ 
ανώτατο, έως ότου αναλάβουν καθήκοντα τα νέα μέλη που τα αντικαθιστούν. Το Δ.Σ. ορίζει τον γραμματέα του και τον αναπληρωτή του από υπαλλήλους του Ο.Α.Σ.Π. ή του εποπτεύοντος Υπουργείου.».
Άρθρο 92
Για την ταχεία και αποτελεσματική εκτέλεση του έργου 
της αποκατάστασης από τις επιπτώσεις των φυσικών 
καταστροφών και της διενέργειας και ολοκλήρωσης 
ειδικών/αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, επιτρέπεται 
η μετάταξη/μεταφορά στη Γενική Διεύθυνση Αποκατά-
στασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών και τις υπο-
κείμενες αυτής οργανικές μονάδες και στην Υποδιεύθυν-
ση Απαλλοτριώσεων Βορείου Ελλάδος του Υπουργείου 
Υποδομών και Μεταφορών, τακτικών υπαλλήλων από 
Υπουργεία, Γενικές και Ειδικές Γ ραμματείες, αυτοτελείς 
δημόσιες υπηρεσίες, ανεξάρτητες αρχές, Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ 
βαθμού, Ν.Π.Δ.Δ., Ν.Π.Ι.Δ. και Ανώνυμες Εταιρείες του 
Κεφαλαίου Α΄ του ν. 3429/2005, μετά από γνώμη του 
υπηρεσιακού συμβουλίου του φορέα υποδοχής.
Η μετάταξη/μεταφορά διενεργείται με κοινή απόφαση 
του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών και του κατά 
περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, σε κενή θέση κλάδου της ίδιας κατηγορίας, και εάν δεν υπάρχει, με μεταφορά της θέσης που κατέχει ο υπάλληλος, με την ίδια σχέση εργασίας, με το βαθμό και το μισθολογικό κλιμάκιο που 
κατέχει και διατήρηση της τυχόν προσωπικής διαφοράς, 
σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 2 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224).
Για υπαλλήλους, των οποίων η οργανική θέση ανήκει 
σε φορέα εποπτευόμενο από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, η μετάταξη/μεταφορά διενεργείται με 
απόφαση του οικείου Υπουργού.
Ειδικά για το προσωπικό που μεταφέρεται από νομι-
κά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, δημόσιες επιχειρήσεις/
ανώνυμες εταιρείες, κατατάσσεται σε βαθμό ανάλογα 
με το χρόνο υπηρεσίας του, ο οποίος έχει διανυθεί στο φορέα προέλευσης με τα τυπικά προσόντα της κατηγο-ρίας στην οποία μεταφέρεται, εφαρμοζομένων κατά τα λοιπά των κείμενων διατάξεων για τη βαθμολογική και μισθολογική κατάταξή του.
Τακτικοί υπάλληλοι, οι οποίοι κατά την έναρξη ισχύος 
του παρόντος είναι αποσπασμένοι με γενικές ή ειδικές 
διατάξεις στις Διευθύνσεις Αποκατάστασης Επιπτώσεων 
Φυσικών Καταστροφών, επιτρέπεται να μεταταχθούν/
μεταφερθούν με αίτησή τους στην υπηρεσία που υπη-
ρετούν με απόσπαση, μετά από γνώμη του οικείου υπη-
ρεσιακού συμβουλίου, εφόσον υφίσταται, ή του αρμό-
διου προς διορισμό οργάνου. Η μετάταξη/μεταφορά 
διενεργείται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και 
Μεταφορών ή με κοινή απόφαση του Υπουργού Υποδο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7452 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
μών και Μεταφορών και του κατά περίπτωση αρμόδιου 
Υπουργού, σε κενή θέση κλάδου της ίδιας κατηγορίας, και αν δεν υπάρχει, με μεταφορά της θέσης που κατέχει 
ο υπάλληλος, με την ίδια σχέση εργασίας και διατήρηση 
της τυχόν προσωπικής διαφοράς, σύμφωνα με τις διατά-
ξεις της παρ. 5 του άρθρου 2 του ν. 4440/2016 (Α΄ 224).
Οι πράξεις μετάταξης/μεταφοράς του παρόντος δη-
μοσιεύονται σε περίληψη στην Εφημερίδα της Κυβερ-
νήσεως.
ΜΕΡΟΣ ΣΤ΄
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ
Άρθρο 93
Μεταβατικές διατάξεις
1. Για παραβάσεις που διαπράχθηκαν πριν από την 
ισχύ των διατάξεων του Κεφαλαίου 1 εφαρμόζονται τα 
οριζόμενα από το προηγούμενο νομικό καθεστώς, κα-θώς και η παράγραφος 2 του άρθρου 10. 
2. Μέχρι την έκδοση της αποφάσεως του πρώτου εδα-
φίου της παραγράφου 4 του άρθρου 8 ισχύουν οι υφι-
στάμενες διατάξεις όλων των εκδοθέντων κανονιστικών 
διατάξεων που αναφέρονται σε διοικητικές κυρώσεις 
λόγω πειθαρχικών παραπτωμάτων.
3. Υποθέσεις που εκκρεμούν, κατά την έναρξη ισχύος 
του παρόντος, στο πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο, 
εξακολουθούν να εκδικάζονται από αυτό μέχρι τη συ-
γκρότηση του Πειθαρχικού Συμβουλίου του άρθρου 5.
4. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος καταργείται 
κάθε αντίθετη διάταξη προς αυτές.
Άρθρο 94
Τροποποίηση του άρθρου 35 του ν. 3325/2005
Οι διατάξεις του άρθρου 35 του ν. 3325/2005 (Α΄ 68) 
αριθμούνται ως παράγραφος 1 και προστίθεται σε αυτό 
παράγραφος 2 ως εξής:
«2. Σε περίπτωση μεταβίβασης της εταιρείας σύμφωνα 
με τις διατάξεις του άρθρου 106δ του Πτωχευτικού Κώ-
δικα, που κυρώθηκε με το άρθρο μόνο του ν. 3588/2007 
(Α΄ 153), οι ως άνω παραχωρηθείσες εκτάσεις μετά των 
συστατικών και παραρτημάτων τους συνεχίζουν να χρη-
σιμοποιούνται από το νέο φορέα της μεταβιβασθείσας 
επιχείρησης, σύμφωνα με τους υφιστάμενους όρους της 
παραχώρησης, για τις ανάγκες της ναυπηγοεπισκευαστι-
κής δραστηριότητάς της.Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών δύναται 
να ανακληθεί η παραχώρηση, ιδίως λόγω διακοπής της 
λειτουργίας και δραστηριότητας της μεταβιβασθείσας 
επιχείρησης ή μη χρήσης των παραχωρούμενων σύμ-
φωνα με τους σκοπούς της.».
Άρθρο 95
Στο πρώτο εδάφιο του άρθρου μόνου του π.δ. 322/1985 
(Α΄ 115) προστίθεται στην αρχή ο αριθμός 1 και εν συνε-
χεία προστίθεται παράγραφος 2 ως εξής:
«2. Το οικόπεδο, το οποίο βρίσκεται στο Γ .053 οικοδομι-
κό τετράγωνο του Δήμου Καλαμαριάς της Περιφερειακής 
Ενότητας Θεσσαλονίκης της Περιφέρειας Κεντρικής Μα-
κεδονίας, επί της συμβολής των οδών Εθνικής Αντιστά-
σεως, στην οποία φέρει τον αριθμό 161 (πρώην αριθμός 147), και Περιφερειακής οδού Θεσσαλονίκης, έχει εμβα-δόν 18.631 τ.μ., σύμφωνα με το Εθνικό Κτηματολόγιο και 
18.640 τ.μ., σύμφωνα με το από Δεκεμβρίου 2014 τοπο-
γραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Γεωργίου 
Γιαννούλη που προσαρτάται στο παρόν ως Παράρτημα 
I, φέρει Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) 19 
047 49 12 001/0/0 του Κτηματολογικού Γ ραφείου Καλαμα-
ριάς και εμφαίνεται περιμετρικά με τα κεφαλαία γράμματα 
Α-Β-Γ-Δ-Ε-Ζ-Η-Θ-Α στο ανωτέρω τοπογραφικό διάγραμ-μα, σύμφωνα με το οποίο συνορεύει βόρεια και σε πλευ-ρές Α-Β-Γ με πεζόδρομο και πέραν αυτού με ακίνητα Ο.Τ. 
Γ408, με την οδό Σουλίου και με ακίνητα Ο.Τ. Γ053Α, νότια 
και σε πλευρά Δ-Ε-Ζ με περιφερειακή οδό Θεσσαλονίκης, 
ανατολικά και σε πλευρές Γ-Δ με περιφερειακή τάφρο, 
δυτικά και σε πλευρές Α-Θ με την οδό Εθνικής Αντιστά-σεως, και νοτιοδυτικά και σε πλευρές Ζ-Η-Θ με έξοδο πε-
ριφερειακής οδού Θεσσαλονίκης προς την οδό Εθνικής 
Αντιστάσεως και το οποίο ανήκε στο Α΄ Νοσοκομείο ΙΚΑ 
Θεσσαλονίκης, περιέρχεται κατά πλήρη κυριότητα, νομή 
και κατοχή, με όλα τα παραρτήματα και παρακολουθή-
ματά του, όλες τις εν γένει επ’ αυτού κτηριακές εγκατα-
στάσεις επιφανείας 8.806,26 τ.μ., και όλον τον εν γένει 
λοιπό εξοπλισμό, στο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης 
«Άγιος Παύλος» αυτοδικαίως, χωρίς αντάλλαγμα και χωρίς 
την τήρηση οποιουδήποτε τύπ ου, πράξης ή συμβολαίου. 
Για την καταχώριση στο οικείο κτηματολογικό φύλλο με 
ΚΑΕΚ 19 047 49 12 001/0/0 του Κτηματολογικού Γ ραφεί-ου Καλαμαριάς εκδίδεται εντός τριών (3) μηνών από την 
έναρξη ισχύος του παρόντος, διαπιστωτική πράξη των 
Υπουργών Οικονομικών και Υγείας.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7453 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7454 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
Άρθρο 96
Στην παρ. 2 του άρθρου 25 του ν. 4479/2017 (Α΄ 94), η 
φράση «για το έτος 2017» αντικαθίσταται με τη φράση «για τα έτη 2017 και 2018».
Άρθρο 97
Η παρ. 6 του άρθρου 48 του ν. 3966/2011 (Α΄ 118) αντι-
καθίσταται ως εξής:
«6. Ο επιλεγείς εκπαιδευτικός τοποθετείται με απόφα-
ση του Υπουργού Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων 
για πενταετή θητεία. Οι εκπαιδευτικοί που έχουν συμπλη-
ρώσει δύο (2) έτη θητείας σε Πειραματικό ή Πρότυπο 
Σχολείο (ΠΠΣ) δύνανται να καταθέσουν αίτηση μετά-
θεσης σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις. Αιτήσεις με-
τάθεσης που υποβλήθηκαν το σχολικό έτος 2017-2018 
εξετάζονται, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις, εφόσον 
η πενταετής θητεία των αιτούντων εκπαιδευτικών των 
ΠΠΣ λήγει μέχρι τις 31.8.2018. Η θητεία των εκπαιδευτι-κών των ΠΠΣ η οποία λήγει μέχρι 31.8.2018 παρατείνε-
ται μέχρι τις 31.8.2019. Για όσους μετατεθούν εντός του 
έτους 2018 δεν ισχύει η παράταση του προηγούμενου εδαφίου.».
Άρθρο 98
Στο τέλος της περίπτωσης γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 
9 του ν. 3854/2010 (Α΄ 94) προστίθεται εδάφιο ως εξής:
«Το παρόν εφαρμόζεται και στους ΦΟΔΣΑ που συνά-
πτουν ή έχουν συνάψει προγραμματικές συμβάσεις του άρθρου 100 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87) για έργα διαχείρι-
σης αποβλήτων που υλοποιούνται μέσω συμβάσεων 
σύμπραξης του ν. 3389/2005 (Α΄ 232).».
Άρθρο 99
Οικοδομικές Άδειες επί ακινήτων ιδιοκτησίας ή διαχείρισης Γ ΑΙΑΟΣΕ Α.Ε.
1. Στην παρ. 11 του άρθρου 6 του ν. 3891/2010 (Α΄ 188) 
προστίθεται περίπτωση β΄ ως εξής:
«β) i) Με την επιφύλαξη της περίπτωσης ii), η έκδοση 
οικοδομικών αδειών επί των ακινήτων που ανήκουν ή 
διαχειρίζεται η Γ ΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. και αφορούν προσθήκες 
και επεκτάσεις, συντήρηση, βελτίωση, επισκευή, μετα-
σκευή και εκσυγχρονισμό των πάσης φύσεως κτιρίων και 
εγκαταστάσεων, αλλαγή χρήσης, καθώς και ανέγερση 
νέων κτιρίων και εγκαταστάσεων, γίνεται από τις κατά 
τόπους Υπηρεσίες Δόμησης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4495/2017 (Α΄ 167).
ii) Οι οικοδομικές άδειες επί των ακινήτων, που διαχει-
ρίζεται ή ανήκουν στη Γ ΑΙΑΟΣΕ Α.Ε. για έργα ή επενδύ-
σεις δια συμβάσεων παραχώρησης ή συμβάσεων μεταξύ 
δημοσίου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ), εκδίδονται από τη 
Διεύθυνση Αρχιτεκτονικής, Οικοδομικών Κανονισμών 
και Αδειοδοτήσεων (Δ.Α.Ο.Κ.Α.) του Υπουργείου Περι-
βάλλοντος και Ενέργειας, σε αποκλειστική προθεσμία 
τριάντα (30) εργάσιμων ημερών από την υποβολή της 
αίτησης με πλήρη φάκελο από τον κύριο ή τον έχοντα 
το νόμιμο δικαίωμα και πενήντα (50) εργάσιμων ημερών 
όταν αφορούν χαρακτηρισμένα μνημεία, αρχαιολογι-
κούς χώρους και ιστορικούς τόπους και σύμφωνα με τις 
διατάξεις του ν. 3028/2002 (Α΄ 153). Σε περίπτωση παρέ-λευσης άπρακτης της παραπάνω προθεσμίας ο κύριος 
ή ο έχων το νόμιμο δικαίωμα για την έκδοση της άδειας 
υποβάλλει την αίτηση στους Υπουργούς Περιβάλλοντος 
και Ενέργειας και Υποδομών και Μεταφορών, οι οποίοι εκδίδουν με κοινή απόφασή τους την οικοδομική άδεια σε αποκλειστική προθεσμία δέκα (10) ημερών.
Κάθε άλλη διοικητική πράξη, που προηγείται και απαι-
τείται για την έκδοση των παραπάνω οικοδομικών αδει-
ών, καθώς και για τον έλεγχο της εφαρμογής τους, οι 
γνώμες, εγκρίσεις, τα πορίσματα και κάθε άλλου είδους 
πράξεις οργάνων, συμπεριλαμβανομένων των ελεγκτών 
δόμησης, εκδίδονται εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων 
ημερών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος και 
εντός τριάντα (30) εργάσιμων ημερών όταν αφορούν 
χαρακτηρισμένα μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους και 
ιστορικούς τόπους. Σε περίπτωση παρέλευσης άπρακτης 
της παραπάνω προθεσμίας όλες οι πράξεις, γνώμες και 
εγκρίσεις του προηγούμενου εδαφίου θεωρούνται ως 
θετικά εκδοθείσες.».
2. Καταργούνται η περίπτωση ε΄ της παρ. 11 του άρ-
θρου 6 και η παρ. 7 του άρθρου 6Α του ν. 3891/2010.
Άρθρο 100
Τροποποίηση του άρθρου 6 του ν. 4070/2012
1.α) Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 6 του 
ν. 4070/2012 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Η Ε.Ε.Τ.Τ. είναι ανεξάρτητη διοικητική αρχή με έδρα 
την Αθήνα, απολαμβάνει πλήρη διοικητική και οικονο-μική αυτοτέλεια, ενεργεί ανεξάρτητα και δεν ζητά ούτε λαμβάνει οδηγίες από κανέναν άλλον φορέα σε σχέση 
με την εκτέλεση των καθηκόντων που της ανατίθενται.».
β) Στο τέλος του τρίτου εδαφίου της παραγράφου 1 
προστίθεται η φράση «και δεσμεύονται μόνο από το 
νόμο και τη συνείδησή τους».
γ) Το τέταρτο εδάφιο της παραγράφου 1 διαγράφεται.
2. Στις παραγράφους 3, 4, 6, 8 και 9 του άρθρου 6 του 
ν. 4070/2012 η φράση «Υποδομών, Μεταφορών και Δι-κτύων» αντικαθίσταται από τις λέξεις «Ψηφιακής Πολι-
τικής, Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης».
3. Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 6 του 
ν. 4070/2012 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Οι κανονιστικές αποφάσεις της Ε.Ε.Τ.Τ. γνωστοποιού-
νται στον Υπουργό Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνι-
ών και Ενημέρωσης.».
4.α) Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 7 του άρθρου 6 του 
ν. 4070/2012 μετά τις λέξεις «επιχειρηματική ή μη,» προ-
στίθενται οι λέξεις «ή να αναλαμβάνουν εργασία ή έργο».
β) Στο τέλος της παρ. 7 του άρθρου 6 του ν. 4070/2012 
προστίθενται τα ακόλουθα εδάφια:
«Η ιδιότητα του Προέδρου, του Αντιπροέδρου και του 
μέλους (τακτικού ή αναπληρωματικού) της Ε.Ε.Τ.Τ. είναι ασυμβίβαστη με την εξ αίματος ή εξ αγχιστείας μέχρι β΄ βαθμού συγγένεια ή συζυγική σχέση με πρόσωπο που 
κατέχει το βουλευτικό αξίωμα ή είναι βουλευτής στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή είναι μέλος της Κυβέρνησης. 
Το ασυμβίβαστο αυτό ισχύει καθ’ όλη τη διάρκεια της 
θητείας. Η διαπίστωση του ανωτέρω ασυμβίβαστου 
συνεπάγεται την αυτοδίκαιη έκπτωση από τη θέση του 
Προέδρου, του Αντιπροέδρου ή του μέλους, αντίστοι-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7455 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
χα. Το ανωτέρω ασυμβίβαστο αρχίζει να ισχύει από τη 
δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και δεν καταλαμβάνει τα ήδη υπηρετού-
ντα μέλη.».
5. Στο τρίτο εδάφιο της παρ. 8 του άρθρου 6 του 
ν. 4070/2012 διαγράφονται οι λέξεις «τριπλάσιο έως».
6. Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 10 του άρθρου 6 του 
ν. 4070/2012 προστίθεται η λέξη «και» πριν από τον αριθ-
μό «9» και διαγράφονται η λέξη και ο αριθμός «και 12».
7. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου ισχύουν από τη 
δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Άρθρο 101
Τροποποίηση του άρθρου 9 
του ν. 4070/2012 (Α΄ 82)
1.α) Στο τέλος της περίπτωσης α΄ της παρ. 2 του άρ-
θρου 9 του ν. 4070/2012 προστίθενται οι λέξεις «ή για 
αδίκημα σχετιζόμενο με παραβάσεις των άρθρων 7, 8 
και 9 του παρόντος.».
β) Η περίπτωση γ΄ της παραγράφου 2 καταργείται.
2.α) Στην παρ. 3 του άρθρου 9 του ν. 4070/2012 οι 
λέξεις «Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων» αντικαθί-στανται από τις λέξεις «Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοι-
νωνιών και Ενημέρωσης».
β) Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 9 του 
ν. 4070/2012 μετά τις λέξεις «του παρόντος άρθρου» 
προστίθενται οι λέξεις και οι αριθμοί «και του άρθρου 
6 παρ. 7».
γ) Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 9 του 
ν. 4070/2012 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Η ως άνω απόφαση της Ε.Ε.Τ.Τ. υπόκειται σε προσφυ-
γή ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας κατά τα άρθρα 
41 έως 44 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8).». 
3. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου ισχύουν από τη 
δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Άρθρο 102
Τροποποίηση του άρθρου 10 του ν. 4070/2012 (Α΄ 82)
1.α) Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 10 του 
ν. 4070/2012 οι λέξεις «τους τομείς των τηλεπικοινω-
νιών, της ηλεκτρονικής ή του δημοσίου, εμπορικού ή 
ενωσιακού δικαίου» αντικαθίστανται από τις λέξεις «τις 
ηλεκτρονικές επικοινωνίες ή το δίκαιο».
β) Το τρίτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 10 του 
ν. 4070/2012 διαγράφεται.
2.α) Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 10 
του ν. 4070/2012 αντικαθίστανται οι λέξεις «Υπουργού 
Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων» από τις λέξεις 
«Υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών και 
Ενημέρωσης».
β) Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 3 του άρθρου 10 του 
ν. 4070/2012 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Για τα μέλη του Συμβουλίου που είναι δικαστικοί 
λειτουργοί απαιτείται απόφαση του οικείου Ανώτατου 
Δικαστικού Συμβουλίου.».
3.α) Το τρίτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 10 του 
ν. 4070/2012 διαγράφεται.
β) Στο τελευταίο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 10 
του ν. 4070/2012 οι λέξεις «παύση του μέλους» αντικα-θίστανται από τις λέξεις «επιβολή πειθαρχικής ποινής 
στο μέλος».
4. Οι παράγραφοι 5 και 6 του άρθρου 10 του 
ν. 4070/2012 αντικαθίστανται ως εξής:
«5. Ως πειθαρχικά παραπτώματα θεωρούνται: α) η 
σοβαρή πλημμέλεια κατά την άσκηση των καθηκόντων 
του μέλους, β) η ανάρμοστη συμπεριφορά σε σχέση με το κύρος και το σκοπό της Ε.Ε.Τ.Τ. ως Εθνικής Ρυθμιστι-κής Αρχής, γ) η παραβίαση της αρχής της αμεροληψίας, δ) η παράβαση της υποχρέωσης εμπιστευτικότητας και 
εχεμύθειας. Τα παραπάνω παραπτώματα τιμωρούνται 
πειθαρχικά αν έχουν τελεστεί με δόλο ή αμέλεια, εκτός 
της περίπτωσης ιδιαίτερα ελαφράς αμέλειας. Οι επιβαλ-
λόμενες από το Πειθαρχικό Συμβούλιο ποινές είναι: α) έγ-
γραφη επίπληξη, β) πρόστιμο έως τις αποδοχές δώδεκα 
(12) μηνών και γ) προσωρινή παύση έως τριών (3) μηνών.
6. Σε περίπτωση εκδόσεως εντός διετίας δύο (2) πει-
θαρχικών αποφάσεων σε μέλος της Ε.Ε.Τ.Τ. για το ίδιο 
πειθαρχικό παράπτωμα, επιβάλλεται η ποινή της προ-
σωρινής παύσης.».
5. Η παρ. 7 του άρθρου 10 του ν. 4070/2012 καταρ-
γείται.
6. Οι παράγραφοι 8, 9, 10, 11, 12, 13 και 14 του άρθρου 
10 του ν. 4070/2012 αντικαθίστανται και αναριθμούνται 
αντίστοιχα ως εξής:
«7. Την πειθαρχική διαδικασία ενώπιον του Πειθαρχι-
κού Συμβουλίου κινεί το Υπουργικό Συμβούλιο, ύστε-
ρα από πρόταση του Υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής, 
Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης, για τον Πρόεδρο, 
τους Αντιπροέδρους και τα μέλη της ή η Ε.Ε.Τ.Τ. χωρίς 
τη συμμετοχή του ελεγχόμενου μέλους. Ο Πρόεδρος 
του Πειθαρχικού Συμβουλίου υποχρεούται να καλέσει το 
ελεγχόμενο μέλος σε προηγούμενη ακρόαση και παροχή 
έγγραφων εξηγήσεων με κλήση, η οποία αναφέρει με 
ακρίβεια το αποδιδόμενο παράπτωμα και τα πραγμα-
τικά περιστατικά που το στοιχειοθετούν και επιδίδεται 
σε αυτό με δικαστικό επιμελητή. Στην κλήση αναφέρε-
ται η ημερομηνία ακρόασης του μέλους ενώπιον του 
Πειθαρχικού Συμβουλίου, η οποία δεν μπορεί να είναι 
συντομότερη των δέκα (10) εργάσιμων ημερών από 
την ημερομηνία επίδοσης σε αυτόν της κλήσεως. Προ 
της ακροάσεως και της παροχής έγγραφων εξηγήσεων, 
το μέλος δικαιούται να λάβει γνώση του φακέλου της 
υπόθεσης και να λάβει αντίγραφο αυτού. Το πειθαρχικά 
διωκόμενο μέλος δικαιούται να παρίσταται με δικηγόρο 
της επιλογής του.
8. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο συνέρχεται κατά την ορι-
ζόμενη ημερομηνία ακρόασης, κατά την οποία το μέλος 
υποβάλλει ενώπιον του Συμβουλίου τις έγγραφες εξη-
γήσεις του, δίδει τις απαιτούμενες διευκρινίσεις, δέχεται 
ερωτήσεις και εν γένει διευκολύνει το έργο του Πειθαρ-χικού Συμβουλίου για τη διαλεύκανση της υποθέσεως. 
Μετά την ολοκλήρωση της ανωτέρω διαδικασίας, το Πει-
θαρχικό Συμβούλιο διασκέπτεται και εκδίδει απόφαση, 
σύμφωνα με την οποία είτε: α) κρίνονται ικανοποιητικές 
και επαρκείς οι εξηγήσεις του μέλους και παύει την πει-
θαρχική διαδικασία, β) δίδει εντολή στον Πρόεδρο να συ-
ντάξει έκθεση πειθαρχικού παραπτώματος, στην οποία 
αναφέρονται τα πραγματικά περιστατικά και το κατά την 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7456 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
παράγραφο 5 πειθαρχικό παράπτωμα και ορίζεται ημέρα 
και ώρα συνεδριάσεως του Πειθαρχικού Συμβουλίου 
για τη συζήτηση της υποθέσεως, στην οποία καλείται 
να παραστεί το διωκόμενο μέλος, εφόσον το επιθυμεί 
και με πληρεξούσιο δικηγόρο. Στις περιπτώσεις α΄ και 
β΄ η απόφαση επιδίδεται με δικαστικό επιμελητή προς 
το μέλος της Ε.Ε.Τ.Τ..
9. Σε περίπτωση άσκησης πειθαρχικής δίωξης με 
απόφαση της περίπτωσης β΄ του εδαφίου β΄ της προη-
γούμενης παραγράφου, κατά την ορισθείσα ημέρα συ-νεδρίασης, το Πειθαρχικό Συμβούλιο δύναται κατά την 
κρίση του να εξετάσει ή επανεξετάσει μάρτυρες, μετά δε 
την προφορική ενώπιόν του απολογία του διωκόμενου 
μέλους ή σε περίπτωση μη εμφανίσεώς του, μετά τη δια-
πίστωση της νόμιμης κλητεύσεως αυτού, εκδίδει αμέσως 
την απόφασή του. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο δύναται, 
αν το κρίνει αναγκαίο, να διατάξει τη συμπλήρωση της 
έκθεσης πειθαρχικού παραπτώματος και επανάληψη της 
συζητήσεως. Στην περίπτωση αυτή καλείται με νέα κλή-
ση το διωκόμενο μέλος, στην οποία ορίζεται νέα ημέρα 
και ώρα συζητήσεως, η οποία επιδίδεται σύμφωνα με 
την παράγραφο 7. Η επίδοση αυτή μπορεί να παραλη-
φθεί, εφόσον ο διωκόμενος ήταν παρών κατά την πρώτη 
συζήτηση και του γνωστοποιήθηκε η νέα ημερομηνία 
συζητήσεως. Το Πειθαρχικό Συμβούλιο δύναται επίσης 
άπαξ να αναβάλει τη λήψη αποφάσεως, προκειμένου να 
εξετάσει ή επανεξετάσει μάρτυρες, ορίζοντας για το λόγο 
αυτό νέα ημερομηνία συζήτησης της υποθέσεως. Στην 
περίπτωση αυτή, κλήση του διωκόμενου μέλους απαιτεί-
ται μόνο εάν αυτό ήταν απών. Οι μάρτυρες προσέρχονται 
με επιμέλεια των ενδιαφερομένων. Η μη προσέλευση 
των μαρτύρων δεν κωλύει τη λήψη αποφάσεως.
10. Η απόφαση του Πειθαρχικού Συμβουλίου είναι 
ειδικώς αιτιολογημένη, συντάσσεται εγγράφως και τη-
ρούνται συνοπτικά πρακτικά των συνεδριάσεων.
11. Οι αποφάσεις του Πειθαρχικού Συμβουλίου κοινο-
ποιούνται αμελλητί, με επιμέλεια του Προέδρου αυτού, 
στον Υπουργό Ψηφιακής Πολιτικής, Τηλεπικοινωνιών 
και Ενημέρωσης. Οι αποφάσεις του Πειθαρχικού Συμ-
βουλίου υπόκεινται σε προσφυγή ενώπιον του Συμ-
βουλίου της Επικράτειας κατά τα άρθρα 41 έως 44 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8).
12. Η πειθαρχική διαδικασία είναι αυτοτελής και ανε-
ξάρτητη από τυχόν εκκρεμή ποινική δίωξη. Η ποινική 
δίκη δεν αναστέλλει την πειθαρχική διαδικασία, δύναται 
όμως το Πειθαρχικό Συμβούλιο να διατάξει για εξαιρετι-
κούς λόγους την αναστολή της πειθαρχικής διαδικασίας 
την περάτωση της ποινικής δίκης. Πραγματικά γεγονότα, 
τα οποία διαπιστώθηκαν με αμετάκλητη απόφαση ποι-νικού δικαστηρίου, λαμβάνονται υπόψη στην πειθαρχι-κή διαδικασία, ουδόλως όμως κωλύεται το Πειθαρχικό Συμβούλιο να εκδώσει απόφαση διαφορετική της ποι-νικής, με την επιφύλαξη των περιπτώσεων του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 2 του άρθρου 9.
13. Τα πειθαρχικά παραπτώματα της παραγράφου 5 
παραγράφονται μετά από πενταετία από την τέλεση αυ-
τών. Πειθαρχικό παράπτωμα που αποτελεί και ποινικό 
αδίκημα δεν παραγράφεται πριν παραγραφεί το ποινικό 
αδίκημα. Κάθε πράξη της πειθαρχικής διαδικασίας, κα-θώς και η κλήση για ακρόαση και για έγγραφες εξηγή-
σεις διακόπτει την παραγραφή. Σε κάθε περίπτωση, ο 
συνολικός χρόνος παραγραφής δεν δύναται να υπερβεί 
τα επτά (7) έτη από της τελέσεως της πράξεως, πλην της 
περιπτώσεως κατά την οποία διετάχθη η αναστολή της 
πειθαρχικής διαδικασίας, οπότε και ο χρόνος της παρα-
γραφής του πειθαρχικού παραπτώματος δεν συμπλη-
ρώνεται προ της παρόδου έτους από την ημερομηνία 
δημοσίευσης της αμετάκλητης αποφάσεως ποινικού 
δικαστηρίου.»
7. Στο τέλος της παρ. 15 του άρθρου 10 του ν. 4070/2012 
προστίθεται το ακόλουθο εδάφιο: 
«Οι διατάξεις του Μέρους Ε΄ του Κώδικα Κατάστα-
σης Δημοσίων Πολιτικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων 
Ν.Π.Δ.Δ., ο οποίος κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του 
ν. 3528/2007, όπως ισχύουν, εφαρμόζονται αναλογικά 
στο μέτρο που δεν αντίκειται στις διατάξεις του παρό-
ντος.» και η παράγραφος 15 αναριθμείται σε παράγραφο 
14.
8. Στο πρώτο εδάφιο της παρ. 16 του άρθρου 10 του 
ν. 4070/2012 οι λέξεις «εκ προθέσεως» διαγράφονται, οι 
λέξεις «επιτρέπει σε τρίτο» αντικαθίστανται από τις λέξεις 
«αφήνει άλλον» και η παράγραφος 16 αναριθμείται σε 
παράγραφο 15.
9. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου ισχύουν από τη 
δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Άρθρο 103
Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 4339/2015
1. Το δεύτερο και τρίτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 
16 του ν. 4339/2015 (Α΄ 133) αντικαθίστανται ως εξής:
«Το ιδρυτικό καταστατικό της εγκρίνεται και τροπο-
ποιείται με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του μονα-
δικού μετόχου της εταιρείας του Ελληνικού Δημοσίου, 
που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, 
και διέπεται, για όσα θέματα δεν ρυθμίζονται στο παρόν 
Κεφάλαιο ή δεν ρυθμίζονται κατά διάφορο τρόπο σε 
αυτό, από τις διατάξεις του κ.ν. 2190/1920, όπως ισχύει.».
2. Μετά το δεύτερο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 
16 του ν. 4339/2015 προστίθεται το ακόλουθο εδάφιο: 
«Το Δημόσιο για την άσ κηση των μετοχικών δικαιωμά-
των του εκπροσωπείται από τον Υπουργό Οικονομικών.».
3. α) Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 7 του άρθρου 16 
του ν. 4339/2015 οι λέξεις «με την κοινή απόφαση διορι-
σμού τους από τον Υπουργό Οικονομικών, τον Υπουργό 
Επικρατείας αρμόδιο για θέματα Ραδιοτηλεόρασης και 
τον Υπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων» αντι-
καθίστανται από τις λέξεις «με την απόφαση διορισμού 
τους από τον Υπουργό Οικονομικών».
β) Στο έβδομο εδάφιο της παρ. 7 του άρθρου 16 του 
ν. 4339/2015 διαγράφεται η φράση «ως εξής: ένα (1) μέ-λος με τον αναπληρωτή του, ορίζεται από τον Υπουργό 
Οικονομικών, δύο (2) μέλη με τους αναπληρωτές, ορίζο-
νται από τον Υπουργό Επικράτειας αρμόδιο σε θέματα ραδιοτηλεόρασης και δύο (2) μέλη με τους αναπληρω-τές τους, από τον Υπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων.».
4.α) Το πρώτο εδάφιο της παρ. 10 του άρθρου 16 του 
ν. 4339/2015 αντικαθίσταται ως εξής: 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7457 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
«Η Γενική Συνέλευση του μοναδικού μετόχου, δηλαδή 
του Ελληνικού Δημοσίου, όπως εκπροσωπείται νόμιμα 
από τον Υπουργό Οικονομικών, είναι το ανώτατο όργα-
νο της Εταιρίας και δικαιούται να αποφασίζει για κάθε 
υπόθεση που αφορά σε αυτήν. Οι αποφάσεις της Γενικής 
Συνέλευσης λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία.».
β) Το τέταρτο εδάφιο της παρ. 10 του άρθρου 16 του 
ν. 4339/2015 αντικαθίσταται ως εξής: 
«Στη Γενική Συνέλευση ο Υπουργός παρίσταται αυτο-
προσώπως ή δια του νομίμου εκπροσώπου του.». 
5. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου ισχύουν από τη 
δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Άρθρο 104
Επαναφορά στη ΣΤΑΣΥ ΑΕ των υπαλλήλων που μετατάχθηκαν από τον πρώην ΗΣΑΠ ΑΕσε διάφορους φορείς ή υπηρεσίες του Δημοσίου
1. Οι υπάλληλοι του πρώην ΗΣΑΠ ΑΕ (μετέπειτα ΣΤΑ-
ΣΥ ΑΕ), οι οποίοι μετατάχθηκαν ως πλεονάζον προσω-
πικό α΄ φάσης, δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 
9 επ. του ν. 3920/2011 (Α΄ 33), στο Υπουργείο Πολιτι-
σμού, δυνάμει της υπ’ αριθμ. 74642/14.7.2011 κοινής 
απόφασης του Υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης 
και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, του Αναπληρωτή 
Υπουργού Οικονομικών και των Υπουργών Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και Πολιτισμού και Τουρισμού 
(Γ΄ 602), στο Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και 
Δικτύων, δυνάμει της υπ’ αριθμ. 34951/3961/14.7.2011 
κοινής υπουργικής απόφασης του Υπουργού Διοικητικής 
Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, του 
Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών και του Υπουρ-
γού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων (Γ΄ 680), καθώς 
και στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Αιγαίου, δυνάμει της 
υπ’ αριθμ. 5111/4.8.2014/25.7.2014 κοινής υπουργικής απόφασης του Υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης 
και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, του Αναπληρωτή 
Υπουργού Οικονομικών, του Υπουργού Υποδομών, Με-ταφορών και Δικτύων και του Υπουργού Ναυτιλίας και Αιγαίου (Γ΄ 1214), καθώς και σε άλλους φορείς ή υπηρε-σίες του Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, 
δύνανται να επανέλθουν στη ΣΤΑΣΥ ΑΕ, σε θέσεις ομοίου 
ή παρεμφερούς ή συναφούς ή ανάλογου αντικειμένου εργασίας με αυτό που κατείχαν πριν τη μεταφορά τους, 
εφόσον τέτοιες θέσεις υφίστανται στο Οργανόγραμμα 
του φορέα υποδοχής.
2. Η μεταφορά διενεργείται με κοινή απόφαση του 
Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών και του κατά περί-
πτωση αρμόδιου Υπουργού στις υπηρεσίες του Υπουργεί-
ου του οποίου υπηρετεί ο μεταφερθείς, μετά από αίτηση του μεταφερθέντος στην αρμόδια Διεύθυνση Προσωπι-
κού του φορέα, όπου υπηρετεί και μετά από τη σύμφωνη 
γνώμη του αρμόδιου οργάνου του φορέα υποδοχής.
3. Οι επανερχόμενοι τοποθετούνται σε οργανικές θέ-
σεις της ΣΤΑΣΥ ΑΕ, ομοίου ή παρεμφερούς ή συναφούς 
ή ανάλογου αντικειμένου με αυτό πριν τη μεταφορά 
τους, εφόσον υφίστανται τέτοιες θέσεις και εφόσον οι 
επανερχόμενοι κατέχουν τα αναλόγως καθοριζόμενα 
από το ισχύον Οργανόγραμμα τυπικά και ουσιαστικά 
προσόντα. Σε κάθε άλλη περίπτωση εντάσσονται σε προσωποπαγείς θέσεις, π ου συνιστώνται σε κλάδους 
και τομείς του φορέα υποδοχής, σύμφωνα πάντοτε με 
την ειδικότητα των επανερχομένων και τούτο έως ότου 
καταστεί δυνατόν να ενταχθούν αυτοί σε οργανικές θέ-
σεις της ΣΤΑΣΥ ΑΕ, όταν συντρέξουν οι απαιτούμενες εκ 
του νόμου προϋποθέσεις, όταν δηλαδή υπάρξει κενή 
οργανική θέση και αυτοί αποκτήσουν τα ουσιαστικά 
και τυπικά προσόντα που προβλέπονται από το ισχύον 
Οργανόγραμμα της ΣΤΑΣΥ ΑΕ. Μετά την ένταξή τους 
οι προσωποπαγείς θέσεις που κατείχαν καταργούνται 
αυτοδικαίως.
4. Οι επανερχόμενοι τεκμαίρεται ότι αποδέχονται ανε-
πιφύλακτα τους όρους, τις συνθήκες και το εν γένει κα-
θεστώς εργασίας, εξέλιξης και υπηρεσιακής κατάστασης 
που ισχύει στο φορέα υποδοχής, παραιτούμενοι κάθε 
διεκδίκησης ή αποζημίωσης ή άλλης αξίωσης εξαιτίας 
και επ’ αφορμή της αρχικής μεταφοράς τους, δυνάμει 
του ν. 3920/2011.
5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών και 
Μεταφορών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης καθορί-
ζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής της παρούσας πα-
ραγράφου.
Άρθρο 105
Η παρ. 1 του άρθρου 10 του ν. 3897/2010 (Α΄ 208), 
αντικαθίσταται από 1.1.2018 ως εξής:
«1. Η ισχύς των αδειών λειτουργίας των συνεργείων 
συντήρησης και επισκευής αυτοκινήτων, μοτοσικλετών 
και μοτοποδηλάτων, του άρθρου 22 του π.δ. 78/1988 
(Α΄ 34), όπως ισχύει, που λειτουργούσαν ή λειτούργησαν 
διακεκομμένα ή μόνο επί ορισμένο χρονικό διάστημα 
πριν τις 25.2.1988 και τα οποία έλαβαν διαδοχικές άδειες 
λειτουργίας ορισμένου χρόνου με βάση τις διατάξεις 
του π.δ. 224/1997 (Α΄ 169) και μετέπειτα, σύμφωνα με 
τις διατάξεις του π.δ. 160/2005, μέχρι τις 31.12.2006, 
οι οποίες και παρατάθηκαν με την παρ. 1 του άρθρου 
20 του ν. 3534/2007 (Α΄ 40) μέχρι τις 31.12.2009, παρα-
τείνεται μέχρι τη συνταξιοδότηση, για καθέναν εκ των 
εκμεταλλευτών του συνεργείου.
Σε αυτήν την περίπτωση και εντός διαστήματος τριών 
(3) μηνών, κατόπιν αίτησης του εκμεταλλευτή, γίνεται 
τροποποίηση της προσωρινής άδειας λειτουργίας του 
συνεργείου, ώστε να συμπεριλάβει τη νέα προβλεπό-
μενη ημερομηνία λήξης. Στο διάστημα αυτό απαγορεύ-
εται η επέκταση των εγκαταστάσεων του συνεργείου ή 
η μετεγκατάστασή του σε άλλη θέση ή η οποιαδήποτε 
μεταβίβαση της αδείας του. Σε αντίθετη περίπτωση 
εφαρμόζονται οι κυρώσεις που προβλέπονται στο άρ-θρο 18 του π.δ. 78/1988, όπως ισχύει.».
Άρθρο 106
Στην περίπτωση 4 της υποπαραγράφου Η2 της παρα-
γράφου Η΄ του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (Α΄ 22), 
μετά τη φράση «τα προσόντα των οδηγών» προστίθεται 
η φράση «το ελάχιστο μίσθωμα».
Άρθρο 107
1) Η υποπερίπτωση ββ΄ της περίπτωσης β΄ της παρ. 8 
του άρθρου 221 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) αντικαθίστα-ται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7458 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
«ββ) Έναν (1) εκπρόσωπο των Ο.Τ.Α., που υποδεικνύεται 
με τον αναπληρωτή του, από την Περιφερειακή Ένωση 
Δήμων της έδρας της Περιφέρειας όπου εκτελείται το 
έργο, εγγεγραμμένους στο μητρώο της περίπτωσης στ΄.».
2) Το εδάφιο β΄ της παρ. 10 του άρθρου 221 του 
ν. 4412/2016 (Α΄ 147) αντικαθίσταται ως εξής:
«Η κλήρωση διενεργείται υποχρεωτικά με βάση το 
ηλεκτρονικό σύστημα κληρώσεων της παραγράφου 6 
του άρθρου 118 του παρόντος, μεταξύ των τεχνικών 
υπαλλήλων του μητρώου της περίπτωσης η΄ της πα-
ραγράφου 8 του παρόντος σε επίπεδο Περιφερειακής 
Ενότητας με βάση την έδρα της αναθέτουσας αρχής, οι 
οποίοι διαθέτουν τα αντίστοιχα προσόντα της παραγρά-
φου 8 ή 9 του παρόντος κατά περίπτωση.».
3) Προστίθεται περίπτωση ζ΄ στην παρ. 2 του άρθρου 
49 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) ως εξής:
«ζ) Στις περιπτώσεις συμβάσεων εκπόνησης μελετών 
και παροχής τεχνικών και λοιπών επιστημονικών υπηρε-
σιών, προκειμένου να εκκινήσει η διαδικασία δημοπρά-
τησης απαιτείται δέσμευση του 40% της εκτιμώμενης 
αξίας της σύμβασης, το δε υπόλοιπο που τυχόν απαι-
τείται, δεσμεύεται με την κατακύρωση της σύμβασης 
ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις μεταφέρεται δέσμευση 
πίστωσης του προϋπολογισμού δημοπράτησης του 
αντίστοιχου έργου, εφόσον αυτό δημοπρατηθεί εντός 
ενός (1) έτους από την έκδοση βεβαίωσης περαίωσης 
της μελέτης. Στη δέσμευση πίστωσης έργου, εκτός από τη δέσμευση του προϋπολογισμού κατασκευής του έρ-
γου περιλαμβάνεται επιπλέον το κόστος των βασικών 
μελετητών ως τεχνικών συμβούλων - μελετητών της πα-
ραγράφου 7 του άρθρου 136 του παρόντος, το κόστος 
επίβλεψης - διοίκησης του έργου του άρθρου 136 του 
παρόντος, καθώς και τυχόν μεταφερόμενες οικονομικές 
εκκρεμότητες από τη σύμβαση εκπόνησης της αντίστοι-
χης μελέτης. Με απόφαση των Υπουργών Οικονομικών 
και Υποδομών και Μεταφορών προσδιορίζεται το κό-
στος επίβλεψης - διοίκησης του έργου ανά κατηγορία 
και προϋπολογισμό έργου.».
4) Προστίθεται παράγραφος 5 στο άρθρο 97 του 
ν. 3669/2008 (Α΄ 116) ως εξής:
«5. Για τις περιπτώσεις εργοληπτικών επιχειρήσεων εγ-
γεγραμμένων στις τάξεις 3η και ανώτερες του Μητρώου 
Εργοληπτικών Επιχειρήσεων (Μ.Ε.ΕΠ.), που τηρείται στη 
Γενική Γ ραμματεία Δημοσίων Έργων του Υπουργείου 
Υποδομών και Μεταφορών, οι οποίες έχουν εμπροθέ-
σμως υποβάλει και εκκρεμεί αίτηση τακτικής αναθεώ-
ρησης ή πρόκειται να υποβάλουν εμπρόθεσμη αίτηση, 
σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 2 του παρόντος μέ-
χρι την έκδοση του προεδρικού διατάγματος της παρ. 20 
του άρθρου 118 του ν. 4472/2017 (Α΄ 74), παρατείνεται η ισχύς της βεβαίωσης εγγραφής (πτυχίο) τους, κατά τα 
οριζόμενα στο ανωτέρω προεδρικό διάταγμα. Η υπηρε-
σία τήρησης του Μ.Ε.ΕΠ. θέτει σημείωση επί του πτυχίου 
της εταιρείας για τη δοθείσα παράταση. Πτυχία χωρίς τη 
σχετική σημείωση λήγουν κατά τις ισχύουσες διατάξεις.».
5) Η παρ. 7 του άρθρου 92 του ν. 3669/2008 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«7. Οι εργοληπτικές επιχειρήσεις, οι οποίες είναι εγγε-
γραμμένες στο Μ.Ε.ΕΠ. από την 3η έως την 7η τάξη, υπο-χρεούνται να υποβάλουν ετησίως τις οικονομικές τους 
καταστάσεις και την έκθεση δραστηριότητας πριν από 
τη λήξη της καταληκτικής προθεσμίας δημοσίευσης των 
οικονομικών τους καταστάσεων, στο Γ .Ε.ΜΗ., σύμφωνα 
με τα λοιπά προβλεπόμενα στην υπουργική απόφαση 
Δ15/οικ/24298/28.7.2005 (Β΄ 1105). Με όμοια απόφαση 
μπορεί να τροποποιείτ αι η διαδικασία υποβολής των 
ανωτέρω στοιχείων.».
Άρθρο 108
Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου δημό-
σιας επιχείρησης, που υπάγεται στο Κεφάλαιο Α΄ του 
ν. 3429/2005 (Α΄ 314) και εποπτεύεται από τον Υπουρ-
γό Υποδομών και Μεταφορών, μπορεί να καθορίζεται 
πρόσθετη ημερήσια αποζημίωση για το προσωπικό της 
που απασχολείται στο πλαίσιο υλοποίησης, συγχρημα-
τοδοτούμενων από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή χρηματο-
δοτούμενων αποκλειστικώς από ευρωπαϊκούς ή διεθνείς 
οργανισμούς ή ίδιους πόρους του αρμόδιου φορέα μη προερχόμενους από τον Κρατικό Προϋπολογισμό ή ιδι-
ωτικά κονδύλια, ερευνητικών και αναπτυξιακών έργων ή προγραμμάτων ή για την παροχή υπηρεσιών ή εκπό-
νηση μελετών στην αλλοδαπή και μετακινείται για τις 
ανωτέρω ανάγκες στο εξωτερικό για προσδιορισμένο εκ 
των προτέρων χρονικό διάστημα, εφόσον η παραπάνω 
πρόσθετη αποζημίωση καταβάλλεται αποκλειστικά από 
πόρους προερχόμενους από την εκτέλεση του έργου ή του προγράμματος ή την παροχή της υπηρεσίας ή την 
εκπόνηση των μελετών και σε καμία περίπτωση από τον 
Κρατικό Προϋπολογισμό. Με την ίδια απόφαση καθο-
ρίζεται η διαδικασία και οι ειδικότερες προϋποθέσεις 
καταβολής, τα αναγκαία δικαιολογητικά, καθώς και κάθε 
σχετική λεπτομέρεια.
Η πρόσθετη ημερήσια αποζημίωση του προηγούμε-
νου εδαφίου καθορίζεται ανά περίπτωση με βάση τις 
εκάστοτε συγκεκριμένες συνθήκες και ιδίως το κόστος 
διαμονής του μετακινούμενου στο εξωτερικό και δεν 
επιτρέπεται να υπερβαίνει το διπλάσιο του αντίστοι-
χου ποσού ημερήσιων αποδοχών του μετακινούμενου 
προσώπου. Σε περίπτωση καταβολής της πρόσθετης 
ημερήσιας αποζημίωσης του παρόντος άρθρου δεν κα-
ταβάλλεται κανένα επιπλέον ποσό.
Με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της οικείας 
δημόσιας επιχείρησης καθορίζεται η εκάστοτε χρονική 
διάρκεια της απασχόλησης, της μετακίνησης και της 
παραμονής του προσωπικού στο εξωτερικό, ο εκάστο-
τε αριθμός των υπαλλήλων που απασχολούνται κατά 
περίπτωση στο έργο, πρόγραμμα, υπηρεσία ή μελέτη, 
καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.
Όλες οι παραπάνω αποφάσεις του Διοικητικού Συμ-
βουλίου της οικείας δημόσιας επιχείρησης εγκρίνονται 
από τον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών με απόφα-
σή του, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνή-
σεως και δεν εκτελούνται πριν την παραπάνω έγκριση.
Άρθρο 109
Καθορισμός προγράμματος δρομολογίων ΟΑΣΘ
Η παρ. 4 του άρθρου 30 του ν. 4313/2014 (Α΄ 261) αντι-
καθίσταται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7459 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
«4.α. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μετα-
φορών, μετά από εισήγηση του Οργανισμού Συγκοινω-
νιακού Έργου Θεσσαλονίκης Ανώνυμη Εταιρία (ΟΣΕΘ), 
καθορίζεται πρόγραμμα δρομολογίων του Οργανισμού 
Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονίκης (ΟΑΣΘ). Με το 
παραπάνω πρόγραμμα μπορούν να ορίζονται τα εξής: 
1. Τα κυκλοφορούντα λεωφορεία κατά τη χειμερινή 
και τη θερινή περίοδο.
2. Η κατ’ εξαίρεση σταδιακή λήξη των τελευταίων δρο-
μολογίων μετά τις 24.00 για την καλύτερη εξυπηρέτηση 
του μεταφορικού έργου και του επιβατικού κοινού.
3. Η λειτουργία τουλάχιστον μίας (1) μεταμεσονύκτιας 
λεωφορειακής γραμμής σύνδεσης και εξυπηρέτησης των 
επιβατών από και προς τους σταθμούς άφιξης ή αναχώ-ρησης επισκεπτών (αεροδρόμιο, σταθμός τραίνων, κε-ντρικός σταθμός υπεραστικών λεωφορείων), διερχόμε-
νης από τις κεντρικές οδικές αρτηρίες της Θεσσαλονίκης.
4. Η υποχρέωση δρομολόγησης, για την εξυπηρέ-
τηση των ατόμων με αναπηρία μετά από καθημερινό 
προγραμματισμό με βάση τις ανάγκες εξυπηρέτησης 
τους, τουλάχιστον των δύο (2) εκ των τριών (3) ειδικά 
διασκευασμένων οχημάτων των εννέα (9) θέσεων εξυ-
πηρέτησης ΑμεΑ (εκ των οποίων 4 θέσεις αναπηρικών 
αμαξιδίων), που διαθέτει ο ΟΑΣΘ, σε τουλάχιστον δύο 
(2) βάρδιες κατά τις καθημερινές και σε τουλάχιστον μία 
(1) τα Σάββατα και τις Κυριακές.
β. Ο ΟΑΣΘ υποχρεούται να εφαρμόζει το παραπάνω 
πρόγραμμα δρομολογίων.
γ. Μέχρι την έκδοση της απόφασης της περίπτωσης α΄ 
ισχύει το υφιστάμενο πρόγραμμα δρομολογίων.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 7460 Τεύχος Α’ 59/30.03.2018
Άρθρο 110
Έναρξη ισχύος
1. Κάθε διάταξη, η εφαρμογή της οποίας προϋποθέτει δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου, τίθεται σε ισχύ μετά 
την έναρξη λειτουργίας του ηλεκτρονικού μητρώου.
2. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα 
της Κυβερνήσεως, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά σε επιμέρους διατάξεις.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 30 Μαρτίου 2018
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
O Aντιπρόεδρος της Κυβέρνησης
και Υπουργός Οικονομίας  Αναπληρωτής Υπουργόςκαι Ανάπτυξης Εσωτερικών Εσωτερικών
ΙΩΑΝΝΗΣ ΔΡΑΓΑΣΑΚΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΚΟΥΡΛΕΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΟΣΚΑΣ
Ψηφιακής Πολιτικής,  Παιδείας, Έρευνας Εργασίας, Κοινωνικής ΑσφάλισηςΤηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης και Θρησκευμάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΠΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΧΤΣΙΟΓΛΟΥ
Υφυπουργός  Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης Δικαιοσύνης, Διαφάνειαςκαι Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Οικονομικών
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΝΤΟΝΗΣ ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
Αναπληρωτής Υπουργός Υφυπουργός Οικονομικών Οικονομικών Υγείας
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΑΠΑΝΑΤΣΙΟΥ ΑΝΔΡΕΑΣ ΞΑΝΘΟΣ
Αναπληρωτής ΥπουργόςΥγείας Διοικητικής Ανασυγκρότησης Πολιτισμού και Αθλητισμού
ΠΑΥΛΟΣ ΠΟΛΑΚΗΣ ΟΛΓΑ ΓΕΡΟΒΑΣΙΛΗ ΛΥΔΙΑ ΚΟΝΙΟΡΔΟΥ
 Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Περιβάλλοντος και Ενέργειας Υποδομών και Μεταφορών
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΑΘΑΚΗΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΦΑΜΕΛΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΠΙΡΤΖΗΣ
Υφυπουργός Ναυτιλίας Αγροτικής ΑνάπτυξηςΥποδομών και Μεταφορών και Νησιωτικής Πολιτικής και Τροφίμων
ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΡΟΥΜΠΛΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ
Τουρισμού
ΕΛΕΝΑ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 30 Μαρτίου 2018
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΝΤΟΝΗΣ
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01000593003180064*