NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4478 
I) Κύρωση και προσαρμογή της ελληνικής ν ομοθεσίας στη Σύμβαση της Βαρσοβίας της 16ης Μαΐου 2005 
του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη νομιμοποίηση, ανίχνευσ η, κατάσχεση και δήμευση εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες και για τη χρηματ οδότηση της τρομοκρατίας, ενσωμάτωση της Α-Π 2003/577/
ΔΕΥ, της Α-Π 2005/212/ΔΕΥ, της Α-Π 2006/783/ΔΕΥ, όπως τροποποιήθηκε με την Α-Π 2009/299/ΔΕΥ, και της Οδηγίας 2014/42/ΕΕ, II) Προϋποθέσεις τοποθέτησης ανηλί κων σε ίδρυμα ή ανάδοχη οικογένεια από 
και προς κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης βάσει του άρθρου 56 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθμ. 2201/2003 του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2003, για τη διεθνή δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέ-λεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γον ικής μέριμνας, ο οποίος καταργεί τον Κανονισμό 
(ΕΚ) 1347/2000, III) Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμ-
βουλίου της 22ας Οκτωβρίου 2013, σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο στο πλαίσιο ποινι-
κής διαδικασίας και διαδικασίας εκτέλε σης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, καθώς και σχετικά με 
το δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου σε περίπτωσ η στέρησης της ελευθερίας του και με το δικαί-
ωμα επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και με προξενικές αρχές κατά τη διάρκεια στέρησης της ελευθερί-
ας, IV) Ενσωμάτωση της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ για τη θέσπιση ελ άχιστων προτύπων σχετικά με τα δικαιώ-
ματα, την υποστήριξη και την προστασία θυμάτων της εγκληματικότητας και για την αντικατάσταση της Απόφασης - Πλαίσιο 2001/220/ΔΕΥ του Συμβουλίου και λοιπές διατάξεις.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
Ι. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΚΥΡΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΣΟΒΙΑΣ ΤΗΣ 16ης ΜΑΪΟΥ 2005 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ, ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ, ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΕΥΣΗ ΕΣΟΔΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ Α-Π 2003/577/ΔΕΥ, ΤΗΣ Α-Π 2005/212/ΔΕΥ, ΤΗΣ Α-Π 2006/783/ΔΕΥ, ΟΠΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ Α-Π 2009/299/ΔΕΥ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2014/42/ΕΕ 
ΤΜΗΜΑ Α΄
ΚΥΡΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΣΟΒΙΑΣ ΤΗΣ 16ης 
ΜΑΪΟΥ 2005 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΗΣΗ, ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ, ΚΑΤΑΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΕΥΣΗ ΕΣΟΔΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Άρθρο 1
Κύρωση της Σύμβασης
Κυρώνεται και έχει την ισχύ της παρ. 1 του άρθρου 28 του Συντάγματος η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης 
για τη νομιμοποίηση, ανίχνευση, κατάσχεση και δήμευση ε σόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και για τη 
χρηματοδότηση της τρομοκρατίας που υπογράφηκε στη Βαρσοβία στις 16 Μαΐου 2005, το κείμενο της οποίας σε 
πρωτότυπο στην αγγλική και στη γαλλική γλώσσα, και σε μετάφραση στην ελληνική, έχει ως εξής:ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
23 Ιουνίου 2017 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  911313
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1314 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1315 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1316 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1317 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1318 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1319 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1320 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1321 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1322 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1323 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1324 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1325 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1326 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1327 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1328 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1329 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1330 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1331 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1332 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1333 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1334 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1335 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1336 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1337 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1338 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1339 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1340 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1341 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1342 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1343 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1344 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1345 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1346 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1347 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1348 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1349 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1350 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1351 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1352 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1353 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1354 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1355 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1356 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1357 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1358 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1359 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1360 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1361 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1362 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1363 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1364 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1365 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1366 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1367 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1368 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1369 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1370 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1371 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1372 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1373 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1374 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1375 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1376 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1377 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1378 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1379 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1380 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1381 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1382 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1383 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1384 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1385 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1386 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1387 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1388 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1389 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1390 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1391 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1392 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1393 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1394 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1395 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1396 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1397 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Προοίμιο
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1398 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1399 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1400 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1401 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1402 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1403 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1404 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1405 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1406 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1407 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1408 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1409 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1410 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1411 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1412 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1413 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1414 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1415 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1416 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1417 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1418 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1419 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1420 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1421 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1422 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1423 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1424 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1425 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1426 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1427 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1428 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1429 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1430 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1431 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1432 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1433 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1434 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1435 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1436 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1437 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1438 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1439 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1440 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1441 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1442 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1443 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1444 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1445 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Άρθρο 2
Αιτήματα δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων
Όταν υποβάλλεται από τις αρμόδιες αρχές κράτους - 
μέρους της Σύμβασης αίτημα δέσμευσης περιουσιακών 
στοιχείων, που αποτελούν ή θα μπορούσαν να αποτελέ-
σουν αντικείμενο αιτήματος δήμευσης, σύμφωνα με το 
επόμενο άρθρο, εφαρμόζεται αναλόγως το άρθρο 48 
του ν. 3691/2008 (Α΄ 166) και οι σχετικές με την παροχή 
δικαστικής συνδρομής διατάξεις.
Άρθρο 3
Αιτήματα δήμευσης περιουσιακών στοιχείων
Όταν υποβάλλεται από τις αρμόδιες αρχές κράτους - 
μέρους της Σύμβασης αίτημα δήμευσης περιουσιακών 
στοιχείων, που αποτελούν αμέσως ή εμμέσως προϊόν 
ποινικών αδικημάτων ή αποκτήθηκαν με το προϊόν 
αυτό ή χρησιμοποιήθηκαν ή προορίζονταν να χρησι-
μοποιηθούν για τη διάπραξη τέτοιων αδικημάτων, το 
αίτημα υποβάλλεται στο κατά τόπο αρμόδιο Συμβούλιο 
Πλημμελειοδικών, το οποίο αποφασίζει με βούλευμά 
του, εφαρμόζοντας αναλόγως την παρ. 2 του άρθρου 
46 του ν. 3691/2008. Κατά του βουλεύματος του Συμ-
βουλίου Πλημμελειοδικών επιτρέπεται μόνο έφεση κατ’ 
ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 492 του Κώδικα Ποινι-κής Δικονομίας.
Άρθρο 4
Κεντρική Αρχή
Ως Κεντρική Αρχή για την παραλαβή και αποστολή 
αιτημάτων που υποβάλλονται στο πλαίσιο της διεθνούς 
συνεργασίας για την εφαρμογή της Σύμβασης, καθώς 
και για τη διαβίβασή τους στις αρμόδιες προς εκτέλεση αρχές, ορίζεται το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Άρθρο 5
Διαχείριση δεσμευμένων και δημευμένωνπεριουσιακών στοιχείων(άρθρο 10 της Οδηγίας 2014/42/EE)
Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνει-
ας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των συναρμόδιων 
Υπουργών συνιστάται κεντρική υπηρεσία ή καθορίζεται 
υφιστάμενος φορέας με αρμοδιότητα τη διαχείριση των 
δημευμένων περιουσιακών στοιχείων, η οποία μπορεί 
να περιλαμβάνει τη χρήση αυτών για το δημόσιο συμ-φέρον, για κοινωνικούς σκοπούς ή για την ικανοποίηση 
του θύματος, καθώς και την αποτελεσματική διαχείρι-
ση περιουσιακών στοιχείων που δεσμεύονται ενόψει 
πιθανής δήμευσης. Η αποτελεσματική διαχείριση των 
δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων περιλαμβάνει τη 
δυνατότητα πώλησης ή μεταβίβασης αυτών, όταν κρί-
νεται απαραίτητο για τη διασφάλιση της οικονομικής 
τους αξίας.
Άρθρο 6
Τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα(άρθρα 4 και 6 της Οδηγίας 2014/42/EE)
1. Το άρθρο 76 του Ποινικού Κώδικα αντικαθίσταται 
ως εξής:
«1. Αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία που είναι 
προϊόντα κακουργήματος ή πλημμελήματος το οποίο πηγάζει από δόλο, καθώς και το τίμημά τους, και όσα 
αποκτήθηκαν με αυτά αμέσως ή εμμέσως, επίσης και 
αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία που χρησίμευσαν ή 
προορίζονταν για την εκτέλεση τέτοιας πράξης μπορούν 
να δημευθούν αν αυτά ανήκουν στον αυτουργό ή σε κά-
ποιον από τους συμμετόχους. Για άλλες αξιόποινες πρά-
ξεις δήμευση μπορεί να επιβληθεί μόνο στις περιπτώσεις 
και υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει ειδικά ο νόμος. Αν 
τα παραπάνω αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία έχουν 
αναμειχθεί με περιουσία που αποκτήθηκε από νόμιμες 
πηγές, η σχετική περιουσία υπόκειται σε δήμευση μέχρι 
την καθορισμένη αξία των αναμειχθέντων αντικειμένων.
2. Δήμευση δεν επιβάλλεται, όταν το δικαστήριο, αυ-
τεπάγγελτα ή μετά από αίτημα διαδίκου ή τρίτου, κρίνει 
ότι αυτή είναι στη συγκεκριμένη περίπτωση δυσανά-
λογη, όπως όταν υπάρχει κίνδυνος να αποστερήσει τον καταδικασθέντα ή τρίτο, ιδίως την οικογένειά τους, από 
πράγμα που εξυπηρετεί τον αναγκαίο βιοπορισμό τους ή 
να προκαλέσει σε αυτούς υπέρμετρη και ανεπανόρθωτη 
βλάβη. Στις περιπτώσεις του προηγούμενου εδαφίου, το 
δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ανάλογα περιορισμένη 
δήμευση ή να επιβάλει χρηματική ποινή, σύμφωνα με 
την παράγραφο 4.
3. Αν τα αντικείμενα ή τα περιουσιακά στοιχεία της 
παραγράφου 1 δεν υπάρχουν πλέον ή δεν έχουν βρεθεί, 
το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει δήμευση (αναπληρω-
ματική δήμευση) σε ίσης, κατά το χρόνο έκδοσης της 
καταδικαστικής απόφασης, αξίας περιουσιακά στοιχεία του δράστη.
4. Αν το δικαστήριο δεν μπορεί να επιβάλει δήμευση 
στα αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία των προηγού-
μενων παραγράφων, επειδή αυτά δεν υπάρχουν ή δεν 
επαρκούν ή ανήκουν εν όλω ή εν μέρει σε τρίτο, στον 
οποίο δεν μπορεί να επιβλ ηθεί δήμευση, μπορεί να επι-
βάλει στον δράστη χρηματική ποινή μέχρι του ποσού 
που αντιστοιχεί στην αξία των αντικειμένων αυτών.
5. Η δήμευση επιβάλλεται σε τρίτο αν τα αντικείμενα ή 
περιουσιακά στοιχεία μεταβιβάσθηκαν, άμεσα ή έμμεσα, 
από τον δράστη σε αυτόν ή αν αποκτήθηκαν από αυτόν 
ή περιήλθαν με άλλο τρόπο σε αυτόν, εφόσον κατά το 
χρόνο κτήσης των περιουσιακών στοιχείων γνώριζε ότι ενδέχεται να προέρχονται από αξιόποινη πράξη και ότι 
σκοπός της μεταβίβασής τους ήταν να αποφευχθεί η δή-
μευση. Η γνώση, σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, πρέπει να προκύπτει από το συνδυασμό περισσότερων ειδικά αναφερόμενων στην απόφαση του δικαστηρίου 
περιστατικών, όπως ιδίως ότι η μεταβίβαση ή η απόκτη-
ση του περιουσιακού στοιχείου πραγματοποιήθηκε χω-
ρίς αντάλλαγμα ή με αντάλλαγμα σημαντικά κατώτερο από την αγοραία αξία ή από εκείνο που θα προέκυπτε, με βάση τη συνήθη πρακτική στις οικείες βιοτικές σχέ-
σεις. Η δήμευση επιβάλλεται στον τρίτο μόνο εφόσον 
δεν μπορεί να επιβληθεί σε βάρος του δράστη δήμευ-
ση του ανταλλάγματος που έλαβε για τη μεταβίβαση ή αναπληρωματική δήμευση. Όταν ο τρίτος είναι νομικό 
πρόσωπο, εξετάζεται αν υπήρχε η προβλεπόμενη γνώση 
σχετικά με την προέλευση των περιουσιακών στοιχεί-
ων, σε όποιον έχει εξουσία εκπροσώπησής του ή είναι 
εξουσιοδοτημένος για τη λήψη αποφάσεων ή για την 
άσκηση ελέγχου, στο πλαίσιο του νομικού προσώπου ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1446 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
της επιχείρησης ή σε όποιον ασκεί εν τοις πράγμασι τα 
καθήκοντα αυτά.
6. Η δήμευση των αντικειμένων της παραγράφου 1 
επιβάλλεται υποχρεωτικά σε βάρος του κατόχου τους, 
έστω και χωρίς την καταδίκη ορισμένου προσώπου για 
την τελεσθείσα πράξη, αν από τη φύση τους προκύπτει κίνδυνος της δημόσιας τάξης. Η δήμευση εκτελείται και κατά των κληρονόμων, αν η απόφαση έγινε αμετάκλη-τη ενόσω ζούσε εκείνος κατά του οποίου απαγγέλθηκε 
η δήμευση. Αν δεν προηγήθηκε καταδίκη ορισμένου 
προσώπου ή δεν μπορούσε να γίνει δίωξη, τη δήμευση 
διατάσσει είτε το δικαστήριο που δίκασε την υπόθεση 
είτε το δικαστήριο των πλημμελειοδικών με πρόταση 
του εισαγγελέα.
7. Σε κάθε περίπτωση δήμευσης, το δικαστήριο απο-
φασίζει αν αυτά που δημεύθηκαν, επιβάλλεται να κα-
ταστραφούν ή αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το 
δημόσιο συμφέρον ή για κοινωνικούς σκοπούς ή για την 
ικανοποίηση του θύματος.».
2. Στο άρθρο 187Α παρ. 6 του Ποινικού Κώδικα προ-
στίθεται εδάφιο τελευταίο ως εξής:
«Στο έγκλημα του α΄ εδαφίου, για την εφαρμογή των 
άρθρων 88 έως 93 του Ποινικού Κώδικα, λαμβάνονται 
υπόψη και οι αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις, 
που εκδίδουν δικαστήρια άλλων κρατών - μερών της 
Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης του έτους 2005 
για τη νομιμοποίηση, ανίχνευση, κατάσχεση και δήμευση 
εσόδων από εγκληματικές δ ραστηριότητες και για τη 
χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.».
Άρθρο 7
Τροποποιήσεις του ν. 3691/2008(άρθρα 5, 6, 7 παρ. 2, 8 παράγραφοι 4 και 9της Οδηγίας 2014/42/EE)
1. Στο άρθρο 45 παρ. 1 του ν. 3691/2008 προστίθεται 
περίπτωση ι΄ ως εξής:
«ι) Στα εγκλήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκλη-
ματικές δραστηριότητες, για την εφαρμογή των άρθρων 
88 έως 93 του Ποινικού Κώδικα, λαμβάνονται υπόψη και 
οι αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις που εκδίδουν 
δικαστήρια άλλων κρατών - μερών της Σύμβασης του 
Συμβουλίου της Ευρώπης του έτους 2005 για τη νομι-
μοποίηση, ανίχνευση, κατάσχεση και δήμευση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και για τη χρηματο-
δότηση της τρομοκρατίας.».
2. Στην παρ. 1 του άρθρου 46 του ν. 3691/2008 προ-
στίθεται μετά το εδάφιο α΄ εδάφιο ως εξής:
«Σε περίπτωση ανάμειξης του προϊόντος του αδικήμα-
τος με περιουσία που προέρχεται από νόμιμες πηγές, η 
κατάσχεση και η δήμευση επιβάλλονται μέχρι του ποσού 
της αξίας του προϊόντος αυτού.».
3. Το άρθρο 47 του ν. 3691/2008 αντικαθίσταται ως 
εξής:
«Άρθρο 47
Αποζημίωση υπέρ του Δημοσίου
1. Το Δημόσιο μπορεί, ύστερα από γνωμοδότηση του 
Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, να αξιώσει ενώπιον 
των αρμόδιων πολιτικών δικαστηρίων από τον αμετα-κλήτως καταδικασμένο σε στερητική της ελευθερίας 
ποινή τουλάχιστον τριών ετών για ποινικό αδίκημα της 
παραγράφου 2, κάθε άλλη περιουσία που αυτός έχει 
αποκτήσει από άλλο αδίκημα της παραγράφου 2 έστω 
και αν δεν ασκήθηκε για το αδίκημα αυτό δίωξη λόγω 
θανάτου του υπαιτίου ή η δίωξη που ασκήθηκε έπαυσε 
οριστικά ή κηρύχθηκε απαράδεκτη.
2. Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται στα παρακάτω ποινι-
κά αδικήματα, εφόσον αυτά αμέσως ή εμμέσως μπορούν 
να οδηγήσουν σε οικονομικό όφελος:
α) σε εκείνα των στοιχείων α΄ έως και θ΄ του άρθρου 3,
β) σε εκείνα των άρθρων 207 έως 208Α του Ποινικού 
Κώδικα,
γ) σε εκείνα των άρθρων 216, 372, 374 έως 375 και 394 
του Ποινικού Κώδικα, εφόσον αφορούν σε μέσα πληρω-
μής πλην των μετρητών,
δ) σε εκείνα των άρθρων 348Α έως 348Γ , 349 παρά-
γραφοι 1-2 του Ποινικού Κώδικα και
ε) σε εκείνα των άρθρων 292Β παράγραφοι 2-3 και 
381Α παρ. 2-3 του Ποινικού Κώδικα.
3. Αν η περιουσία που αναφέρεται στην παράγραφο 1 
μεταβιβάσθηκε σε τρίτο, ο καταδικασμένος υποχρεού-
ται σε αποζημίωση ίση με την αξία της κατά το χρόνο 
συζήτησης της αγωγής. Η παραπάνω αξίωση μπορεί να 
ασκηθεί και κατά τρίτου που απέκτησε από χαριστική 
αιτία, εφόσον κατά το χρόνο της κτήσης ήταν σύζυγος 
ή συγγενής εξ αίματος κατ` ευθεία γραμμή με τον κα-
ταδικασμένο ή αδελφός του ή θετό τέκνο του, καθώς 
και εναντίον κάθε τρίτου που απέκτησε την περιουσία 
μετά την άσκηση κατά του καταδικασμένου ποινικής 
δίωξης για το πιο πάνω έγκλημα, αν κατά το χρόνο που 
απέκτησε, γνώριζε την άσκηση ποινικής δίωξης κατά 
του καταδικασμένου. Ο τρίτος και ο καταδικασμένος 
ευθύνονται εις ολόκληρον.».
4. Στην παρ. 2 του άρθρου 48 του ν. 3691/2008 προ-
στίθενται στο τέλος εδάφια ως εξής:
«Η απαγόρευση δεν θίγει προγενέστερα δικαιώματα 
που έχουν αποκτήσει καλόπιστοι τρίτοι επί του λογαρια-
σμού των τίτλων ή των χρηματοπιστωτικών προϊόντων. 
Τα δικαιώματα αυτά μπορούν να ασκηθούν, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του ιδιωτικού δικαίου και του Κώδικα 
Πολιτικής Δικονομίας.».
5. Στο άρθρο 48 του ν. 3691/2008 η παράγραφος 6 
αναριθμείται σε 7 και προστίθεται νέα παράγραφος 6 
ως εξής:
«6. Τα ενδιαφερόμενα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, με 
αίτησή τους που απευθύνεται στην αρχή που αποφάσισε 
τη δέσμευση ή με την προβλεπόμενη στις παραγράφους 
4 και 5 προσφυγή, μπορούν να ζητούν την αποδέσμευ-
ση συγκεκριμένων ποσών, αναγκαίων για την κάλυψη 
των γενικότερων δαπανών διαβίωσης, συντήρησης ή 
λειτουργίας τους, των εξόδων για τη νομική τους υπο-
στήριξη και των βασικών εξόδων για τη διατήρηση των 
δεσμευμένων ως άνω στοιχείων.».
Άρθρο 8
Τροποποιήσεις του ν. 2655/1998 (Α΄ 264)
1. Στο άρθρο τρίτο του ν. 2655/1998 το δεύτερο εδά-
φιο αντικαθίσταται ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1447 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
«Ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών εισάγει την αίτηση 
δήμευσης στο Συμβούλιο Πλημμελειοδικών, το οποίο 
αποφασίζει με βούλευμά του, εφαρμόζοντας αναλόγως 
το άρθρο 46 παρ. 2 του ν. 3691/2008 (Α΄ 166). Κατά του 
βουλεύματος του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών επιτρέ-
πεται έφεση και κατά του βουλεύματος του Συμβουλίου 
Εφετών αναίρεση, κατ’ ανάλογη εφαρμογή των άρθρων 
492 και 504 παρ. 3 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.».
2. Στο άρθρο τέταρτο του ν. 2655/1998 προστίθενται 
στοιχεία α΄ και β΄ ως εξής:
«α) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, ότι η παράγραφος 
1 του άρθρου 2 της Σύμβασης εφαρμόζεται μόνο στα 
αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές 
δραστηριότητες και στα βασικά αδικήματα των άρθρων 
2 και 3 του ν. 3691/2008.
β) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, ότι η παράγραφος 1 
του άρθρου 6 της Σύμβασης εφαρμόζεται μόνον όταν 
το βασικό αδίκημα συγκαταλέγεται σε εκείνα που ανα-φέρονται στο άρθρο 3 του ν. 3691/2008.».
Άρθρο 9
Επιφυλάξεις και Δηλώσεις σχετικά με τη Σύμβαση
α) Η Ελληνική Πολιτεία επιφυλάσσεται, σύμφωνα με 
την παρ. 2 του άρθρου 53 της Σύμβασης, του δικαιώμα-τός της να μην εφαρμόσει το εδάφιο γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 7 και την παρ. 6 του άρθρου 9.
β) Η Ελληνική Πολιτεία επιφυλάσσεται, σύμφωνα με 
την παρ. 2 του άρθρου 53 της Σύμβασης, να εφαρμόζει την παρ. 5 του άρθρου 46 μόνον υπό τον όρο της τήρη-σης του κανόνα της αμοιβαιότητας.
γ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την 
παρ. 2 του άρθρου 3 της Σύμβασης, ότι η παράγραφος 
1 του εν λόγω άρθρου εφαρμόζεται μόνο στα αδικήματα 
νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριό-
τητες και στα βασικά αδικήματα των άρθρων 2 και 3 του 
ν. 3691/2008.
δ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την 
παρ. 4 του άρθρου 53 της Σύμβασης, ότι δεν θα εφαρ-μόσει την παράγραφο 4 του άρθρου 3.
ε) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την 
παρ. 4 του άρθρου 9 της Σύμβασης, ότι η παράγραφος 
1 του εν λόγω άρθρου εφαρμόζεται μόνον όταν το βασι-
κό αδίκημα συγκαταλέγεται σε εκείνα που αναφέρονται 
στο άρθρο 3 του ν. 3691/2008.
στ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την 
παρ. 5 του άρθρου 17 της Σύμβασης, ότι το εν λόγω άρ-θρο εφαρμόζεται μόνο στα αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δρασ τηριότητες και στα βα-
σικά αδικήματα των άρθρων 2 και 3 του ν. 3691/2008.
ζ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 
3 του άρθρου 53 της Σύμβασης, ότι θα εφαρμόσει το 
άρθρο 19 μόνον εφόσον άρει την ανωτέρω υπό α΄ επι-
φύλαξή της σε σχέση με το εδάφιο γ΄ της παρ. 2 του 
άρθρου 7.
η) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 
3 του άρθρου 24 της Σύμβασης, ότι θα εφαρμόζει την 
παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου μόνο σύμφωνα με 
το Σύνταγμα και τις θεμελιώδεις αρχές του νομικού της συστήματος.θ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 
2 του άρθρου 31 της Σύμβασης, ότι δεν αποδέχεται τη 
δυνατότητα που προβλέπεται στην περίπτωση α΄ της εν 
λόγω παραγράφου.
ι) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 
2 του άρθρου 33 της Σύμβασης, ότι ορίζει ως Κεντρική 
Αρχή για την παραλαβή και αποστολή αιτημάτων που 
υποβάλλονται στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας 
για την εφαρμογή της Σύμβασης, καθώς και για τη δι-
αβίβασή τους στις αρμόδιες προς εκτέλεση αρχές, το 
Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων.
ια) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την 
παρ. 1 του άρθρου 35 της Σύμβασης, ότι είναι έτοιμη 
να αποδεχθεί και να εκτελέσει αιτήματα που διαβιβάζο-
νται ηλεκτρονικά ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο, υπό την 
προϋπόθεση ότι το τελευταίο επιτρέπει την εξακρίβωση 
της γνησιότητας της διαβίβασης.
ιβ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 3 
του άρθρου 35 της Σύμβασης, ότι απαιτεί τα αιτήματα που 
υποβάλλονται στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας και τα 
έγγραφα που υποστηρίζουν τα αιτήματα αυτά, να συνοδεύ-
ονται από μετάφραση στην ελληνική ή την αγγλική γλώσσα.
ιγ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 
2 του άρθρου 42 της Σύμβασης, ότι οι πληροφορίες ή 
τα αποδεικτικά στοιχεία που παρέχονται από αυτήν, στο 
πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας δεν μπορούν χωρίς προηγούμενη συναίνεσή της να χρησιμοποιηθούν ή να διαβιβασθούν από τις αρχές του αιτούντος μέρους, για 
έρευνες ή διαδικασίες διαφορετικές από εκείνες που 
προσδιορίζονται στην αίτηση.
ιδ) Η Ελληνική Πολιτεία δηλώνει, σύμφωνα με την παρ. 
13 του άρθρου 46 της Σύμβασης, ότι ορίζει ως Μονάδα 
Διερεύνησης Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών την 
Α΄ Μονάδα της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίη-
σης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της 
Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου των 
Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης.
ΤΜΗΜΑ Β΄
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ
ΤΩΝ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ - 
ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΕΥΣΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝΉ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ - ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ - ΠΛΑΙΣΙΟ 2003/577/ΔΕΥ,
ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ - ΠΛΑΙΣΙΟ 2005/212/ΔΕΥ,
ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ - ΠΛΑΙΣΙΟ 2006/783/ΔΕΥ,ΟΠΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ -
ΠΛΑΙΣΙΟ 2009/299/ΔΕΥ, ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 
2014/42/ΕΕ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 10
Αντικείμενο – Ορισμοί(άρθρο 2 της Οδηγίας 2014/42/EE)
1. Αναγνωρίζονται και εκτελούνται στην Ελλάδα από 
τις αρμόδιες δικαστικές αρχές αποφάσεις των αρμοδίων 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1448 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
δικαστικών αρχών άλλων κρατών - μελών της Ε.Ε. που 
εκδίδονται στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας, με αντικεί-
μενο: α) τη δέσμευση περιουσιακών και αποδεικτικών 
στοιχείων, με σκοπό την εν συνεχεία δήμευση των πρώ-
των ή την εξασφάλιση των δεύτερων και β) τη δήμευση 
περιουσιακών στοιχείων. Με τις κατωτέρω διατάξεις 
ρυθμίζεται, επίσης, η διαδικασία διαβίβασης αιτήσεων 
αναγνώρισης και εκτέλεσης αντίστοιχων αποφάσεων 
των αρμόδιων ελληνικών δικαστικών αρχών προς άλλα κράτη - μέλη.
2. Για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος 
Τμήματος:
α) Ως «απόφαση δέσμευσης» νοείται κάθε μέτρο που 
λαμβάνει αρμόδια δικαστική αρχή κράτους - μέλους 
της Ε.Ε., προκειμένου να εμποδίσει προσωρινά οποια-
δήποτε πράξη καταστροφής, μετατροπής, μετατόπισης, 
μεταφοράς ή διάθεσης: αα) περιουσιακών στοιχείων για 
τα οποία θα μπορούσε να εκδοθεί απόφαση δήμευσης 
ή ββ) περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν το αντι-
κείμενο εγκλήματος αναφερόμενου στο άρθρο 10 ή 
γγ) αποδεικτικών στοιχείων.
β) Ως «απόφαση δήμευσης» νοείται κάθε ποινή ή 
μέτρο που επιβλήθηκε αμετακλήτως από δικαστήριο 
κράτους - μέλους της Ε.Ε. μετά από δίκη για ποινικό αδί-
κημα, με περιεχόμενο την οριστική αποστέρηση περι-
ουσιακών στοιχείων, για τα οποία το δικαστήριο έκρινε 
ότι: αα) αποτελούν προϊόν εγκλήματος αναφερόμενου στο άρθρο 10 ή ισοδυναμούν εν όλω ή εν μέρει με την αξία του προϊόντος αυτού ή ββ) αποτελούν το όργανο τέτοιου εγκλήματος ή γγ) υπόκεινται σε δήμευση λόγω εφαρμογής στο κράτος έκδοσης οποιασδήποτε από τις εκτεταμένες εξουσίες που προσδιορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 3 του παρόντος ή δδ) υπόκεινται σε δή-
μευση λόγω εφαρμογής οποιασδήποτε άλλης εκτεταμέ-
νης εξουσίας, σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους 
έκδοσης.
γ) Στα «περιουσιακά στοιχεία» περιλαμβάνεται κάθε 
είδους περιουσιακό στοιχείο, ενσώματο ή ασώματο, κι-
νητό ή ακίνητο, υλικό ή άυλο, καθώς και νόμιμοι τίτλοι ή 
έγγραφα οποιασδήποτε μορφής, έντυπης, ηλεκτρονικής 
ή ψηφιακής, που αποδεικνύουν τίτλο ή δικαίωμα προς απόκτηση τέτοιων περιουσιακών στοιχείων.
δ) Ως «αποδεικτικά στοιχεία» νοούνται αντικείμενα, έγ-
γραφα ή δεδομένα, τα οποία θα μπορούσαν να προσκο-
μισθούν ως αποδεικτικά στοιχεία σε ποινική διαδικασία σχετική με τα αναφερόμενα στο άρθρο 10 αδικήματα.
ε) «Προϊόν εγκλήματος» σημαίνει οποιοδήποτε περι-
ουσιακό στοιχείο, που προέρχεται ή αποκτάται άμεσα ή έμμεσα, μέσω της τέλεσης εγκλήματος, συμπεριλαμβα-
νομένων αυτών που έχουν μετατραπεί ή επανεπενδυθεί 
πλήρως ή εν μέρει σε άλλο περιουσιακό στοιχείο.
στ) «Όργανο εγκλήματος» σημαίνει οποιοδήποτε περι-
ουσιακό στοιχείο ή αντικείμενο, που χρησιμοποιήθηκε ή 
προοριζόταν να χρησιμοποιηθε ί καθ’ οιονδήποτε τρόπο, 
εν όλω ή εν μέρει, για τη διάπραξη μίας ή περισσοτέρων 
αξιόποινων πράξεων.
ζ) Ως «κράτος έκδοσης» νοείται το κράτος - μέλος του 
οποίου αρμόδια δικαστική αρχή έχει εκδώσει ή καθ’ οι-
ονδήποτε τρόπο επικυρώσει απόφαση δέσμευσης ή 
δήμευσης στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας.η) Ως «κράτος εκτέλεσης» νοείται το κράτος μέλος στο 
έδαφος του οποίου βρίσκεται το περιουσιακό ή αποδει-
κτικό στοιχείο και στο οποίο διαβιβάζεται η απόφαση 
προκειμένου να εκτελεστεί.
Άρθρο 11
Πεδίο εφαρμογής
1. Η αναγνώριση και εκτέλεση της απόφασης δέσμευ-
σης ή δήμευσης άλλου κράτους - μέλους της Ε.Ε. προϋ-ποθέτει η πράξη για την οποία έχει εκδοθεί η απόφαση 
να συνιστά έγκλημα, για το οποίο χωρεί αντίστοιχα δέ-
σμευση ή δήμευση, σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινι-
κούς νόμους, ανεξαρτήτως του νομικού χαρακτηρισμού 
της από το κράτος έκδοσης.
2. Η αναγνώριση και η εκτέλεση της απόφασης δέ-
σμευσης ή δήμευσης επιτρέπεται χωρίς έλεγχο του διτ-
τού αξιοποίνου για τις ακόλουθες αξιόποινες πράξεις, 
όπως αυτές ορίζονται από το δίκαιο του κράτους έκδο-
σης, εφόσον τιμωρούνται στο κράτος αυτό με στερητική 
της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας είναι τουλάχιστον τρία (3) έτη:
α) συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση,β) τρομοκρατικές πράξεις,γ) εμπορία ανθρώπων και σωματεμπορία,
δ) εγκλήματα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετή-
σιας ζωής ανηλίκων και πορνογραφία ανηλίκων,
ε) παράνομη εμπορία και διακίνηση ναρκωτικών και 
ψυχοτρόπων ουσιών,
στ) παράνομη εμπορία και διακίνηση όπλων, πυρομα-
χικών και εκρηκτικών,
ζ) εγκλήματα δωροδοκίας,
η) εγκλήματα σε βάρος των οικονομικών συμφερό-
ντων της Ε.Ε.,
θ) νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστη-
ριότητες,
ι) εγκλήματα σχετικά με το νόμισμα, περιλαμβανομέ-
νου του ευρώ,
ια) εγκλήματα σχετικά με ηλεκτρονικούς υπολογιστές,
ιβ) εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος, συμπεριλαμ-
βανομένου του παράνομου εμπορίου απειλούμενων ζω-
ικών ειδών και του παράνομου εμπορίου απειλούμενων 
φυτικών ειδών και φυτικών ποικιλιών,
ιγ) παροχή βοήθειας για την παράνομη είσοδο και δι-
αμονή στη χώρα,
ιδ) ανθρωποκτονία εκ προθέσεως και βαριά σωματική 
βλάβη,
ιε) παράνομο εμπόριο ανθρώπινων οργάνων και ιστών,
ιστ) απαγωγή, παράνομη κατακράτηση, αρπαγή και 
ομηρία,
ιζ) εγκλήματα ρατσισμού και ξενοφοβίας,ιη) οργανωμένες ή ένοπλες ληστείες,
ιθ) παράνομη εμπορία και διακίνηση πολιτιστικών 
αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των αρχαιοτήτων και 
των έργων τέχνης,
κ) υπεξαίρεση και απάτη,
κα) αθέμιτη προστασία έναντι παράνομου περιουσι-
ακού οφέλους και εκβίαση,
κβ) παράνομη απομίμηση και πειρατεία προϊόντων,
κγ) πλαστογραφία δημοσίων εγγράφων και παράνομη 
διακίνηση αυτών,
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1449 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
κδ) πλαστογραφία μέσων πληρωμής,
κε) παράνομη διακίνηση ορμονικών ουσιών και άλλων 
αυξητικών παραγόντων,
κστ) παράνομη διακίνηση πυρηνικών και ραδιενεργών 
ουσιών,
κζ) εμπορία κλεμμένων οχημάτων,
κη) βιασμός,κθ) εμπρησμός εκ προθέσεως,
λ) εγκλήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του 
Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου,
λα) αεροπειρατεία και πειρατεία,λβ) δολιοφθορά.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ, ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ
Άρθρο 12
Αρμοδιότητα
1. Αρμόδια αρχή για τη διαβίβαση μιας απόφασης δέ-
σμευσης στην αρμόδια αρχή εκτέλεσης άλλου κράτους - μέλους της Ε.Ε. ορίζεται ο ανακριτής, ο εισαγγελέας ή η αρμόδια δικαστική αρχή που εξέδωσε την απόφαση δέσμευσης.
2. Αρμόδια δικαστική αρχή για την αναγνώριση και 
εκτέλεση στην Ελλάδα μιας απόφασης δέσμευσης άλ-
λου κράτους - μέλους της Ε.Ε. ορίζεται ο ανακριτής στην 
περιφέρεια του οποίου ευρίσκεται το περιουσιακό ή 
αποδεικτικό στοιχείο στο οποίο αφορά η απόφαση. Αν στην τελευταία δεν προσδιορίζεται η περιφέρεια όπου 
ευρίσκεται το αντικείμενο της δέσμευσης, αρμόδιος είναι 
ο ανακριτής Αθηνών. O τελευταίος είναι αρμόδιος και 
αν η απόφαση αφορά περιουσιακά ή αποδεικτικά στοι-
χεία που ευρίσκονται στην  περιφέρεια περισσότερων 
πρωτοδικείων.
3. Αν η ελληνική δικαστική αρχή, στην οποία διαβι-
βάσθηκε απόφαση δέσμευσης, δεν έχει αρμοδιότητα 
να την αναγνωρίσει και να λάβει τα αναγκαία μέτρα για 
την εκτέλεσή της, τη διαβιβάζει αυτεπαγγέλτως στον 
αρμόδιο ανακριτή και ενημερώνει σχετικά τη δικαστική 
αρχή του κράτους έκδοσης.
Άρθρο 13
Διαδικασία διαβίβασης
1. Η απόφαση δέσμευσης διαβιβάζεται απευθείας 
στην αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης, με οποιο-
δήποτε μέσο, υπό προϋποθέσε ις που εξασφαλίζουν την 
έγγραφη απόδειξη για τη διαβίβαση και επιτρέπουν τη 
διαπίστωση της γνησιότητάς της.
2. Η απόφαση δέσμευσης συνοδεύεται από πιστο-
ποιητικό, υπόδειγμα του οποίου παρατίθεται στο Πα-
ράρτημα Α΄ του παρόντος νόμου, υπογεγραμμένο και 
επικυρωμένο από την ως άνω αρμόδια αρχή έκδοσης και 
μεταφρασμένο στην επίσημη ή σε μια από τις επίσημες ή 
σε άλλη δηλωθείσα γλώσσα του κράτους εκτέλεσης. Επι-
πλέον, η απόφαση δέσμευσης συνοδεύεται από αίτηση 
μεταφοράς του αποδεικτικού στοιχείου στην περιφέρεια 
του δικαστηρίου του ανακριτή ή περιέχει στο πιστοποιη-
τικό εντολή να παραμείνει το περιουσιακό στοιχείο στο κράτος εκτέλεσης, ενόψει της υποβολής αίτησης για τη 
δήμευσή του.
3. Αν η αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης δεν εί-
ναι γνωστή, η ως άνω αρμόδια αρχή έκδοσης προβαίνει 
σε κάθε αναγκαία έρευνα, μεταξύ άλλων και μέσω των 
σημείων επαφής του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Δικτύου ή 
του εθνικού μέλους της Eurojust, προκειμένου να λάβει πληροφορίες από το κράτος εκτέλεσης, άλλως απευθύ-νεται στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιο-σύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Άρθρο 14
Διατυπώσεις αναγνώρισης και εκτέλεσης
1. Ο αρμόδιος ανακριτής αναγνωρίζει αμέσως, χωρίς 
άλλη διατύπωση κάθε απόφαση δέσμευσης άλλου κρά-
τους - μέλους που του διαβιβάζεται υπό προϋποθέσεις 
αντίστοιχες προς εκείνες του προηγούμενου άρθρου και 
λαμβάνει αμέσως τα αναγκαία μέτρα για την εκτέλεσή 
της, εκτός αν συντρέχει ένας από τους λόγους μη ανα-
γνώρισης ή μη εκτέλεσης ή αναβολής των επόμενων 
άρθρων.
Όταν είναι ανάγκη να εξασφαλισθεί η εγκυρότητα των 
συλλεγόμενων αποδεικτικών στοιχείων, ο ανακριτής τη-
ρεί, κατά την εκτέλεση της απόφασης δέσμευσης, τις δι-
ατυπώσεις και διαδικασίες που έχουν υποδειχθεί ρητώς 
από την αρμόδια δικαστική αρχή του κράτους έκδοσης, 
εφόσον οι διατυπώσεις και οι διαδικασίες αυτές δεν αντι-
βαίνουν στις θεμελιώδεις αρχές του ελληνικού δικαίου.
Η αναγνώριση και εκτέλεση της απόφασης δέσμευ-
σης γνωστοποιούνται αμελλητί στην αρμόδια αρχή του 
κράτους έκδοσης, με κάθε μέ σο υπό προϋποθέσεις που 
εξασφαλίζουν την έγγραφη απόδειξη.
2. Κάθε επιπρόσθετο κατασταλτικό μέτρο, το οποίο 
καθίσταται αναγκαίο από την απόφαση δέσμευσης, 
λαμβάνεται σύμφωνα με τους ελληνικούς δικονομικούς 
κανόνες.
Άρθρο 15
Λόγοι μη αναγνώρισης ή μη εκτέλεσης
1. Ο αρμόδιος ανακριτής αρνείται την αναγνώριση και 
εκτέλεση της απόφασης δέσμευσης μόνο αν:
α) το προβλεπόμενο στην παράγραφο 2 του άρθρου 
13 πιστοποιητικό δεν προσκομισθεί, είναι ελλιπές ή προ-
δήλως δεν αντιστοιχεί στην απόφαση δέσμευσης,
β) βάσει του ελληνικού δικαίου υφίσταται ασυλία ή 
επαγγελματικό απόρρητο, που καθιστά αδύνατη την 
εκτέλεση της απόφασης δέσμευσης,
γ) από τις πληροφορίες που παρέχονται με το πιστο-
ποιητικό καθίσταται αμέσως σαφές, ότι η δήμευση κατά 
το άρθρο 21 του Κεφαλαίου Γ΄, για το αδίκημα σε σχέση με το οποίο εκδόθηκε η απόφαση δέσμευσης και η πα-
ροχή δικαστικής συνδρομής, σύμφωνα με τα οριζόμενα 
στην παρ. 4 του άρθρου 16, θα παραβίαζαν την αρχή ne 
bis in idem, ή
δ) σε μία από τις αναφερόμενες στην παράγραφο 1 του 
άρθρου 11 περιπτώσεις, η πράξη επί της οποίας βασίζε-
ται η απόφαση δέσμευσης, δεν συνιστά αδίκημα κατά 
το ελληνικό δίκαιο. Εντούτοις, ειδικώς σε ό,τι αφορά τα 
φορολογικά και τελωνειακά αδικήματα και τα αδικήματα 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1450 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
περί τους δασμούς και περί το συνάλλαγμα, η εκτέλεση 
της απόφασης δέσμευσης δεν μπορεί να απορρίπτεται 
με την επίκληση του λόγου ότι το ελληνικό δίκαιο δεν 
επιβάλλει τον ίδιο τύπο φόρων ή δασμών ή δεν περιέχει 
τον ίδιο τύπο ρυθμίσεων περί φόρων, δασμών, τελωνεί-ων και συναλλάγματος με αυτόν που προβλέπεται στο δίκαιο του κράτους έκδοσης.
2. Στην περίπτωση του στοιχείου α΄ της παραγράφου 
1 ο αρμόδιος ανακριτής μπορεί:
α) να τάσσει προθεσμία για την προσκόμιση, συμπλή-
ρωση ή διόρθωση του πιστοποιητικού,
β) να δέχεται ισοδύναμο έγγραφο ή
γ) αν κρίνει ότι τα προσκομισθέντα στοιχεία είναι επαρ-
κή, να απαλλάσσει τη δικαστική αρχή του κράτους έκ-
δοσης από τη σχετική υποχρέωση.
3. Κάθε απόφαση άρνησης της αναγνώρισης ή της 
εκτέλεσης πρέπει να λαμβάνεται και να κοινοποιείται 
αμελλητί στην αρμόδια δικαστική αρχή του κράτους έκ-
δοσης με κάθε μέσο, υπό π ροϋποθέσεις που εξασφαλί-
ζουν την έγγραφη απόδειξη.
4. Αν η απόφαση δέσμευσης είναι πρακτικά αδύνατον 
να εκτελεσθεί, επειδή τα περιουσιακά ή τα αποδεικτικά στοιχεία έχουν εξαφανισθεί ή καταστραφεί ή δεν ανευ-
ρίσκονται στον τόπο που αναφέρεται στο πιστοποιητικό 
ή ο τόπος των περιουσιακών ή των αποδεικτικών στοι-
χείων δεν προσδιορίζεται επακριβώς, ακόμη και μετά 
από διαβούλευση με το κράτος έκδοσης, ο αρμόδιος 
ανακριτής ενημερώνει αμελλητί για τούτο την αρμόδια δικαστική αρχή του τελευταίου.
Άρθρο 16
Λόγοι αναβολής της εκτέλεσης
1. Ο ανακριτής αναβάλλει την εκτέλεση μιας απόφασης 
δέσμευσης που διαβιβάσθηκε, σύμφωνα με το άρθρο 13:
α) όταν η εκτέλεσή της μπορεί να βλάψει μια εγχώρια 
ποινική έρευνα ή διαδικασία και για όσο χρονικό διά-
στημα κρίνεται εύλογο,
β) όταν τα περιουσιακά ή αποδεικτικά στοιχεία έχουν 
ήδη δεσμευθεί στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας και μέ-
χρις ότου αρθεί η απόφαση αυτή,
γ) όταν, στην περίπτωση απόφασης για δέσμευση πε-
ριουσιακών στοιχείων στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας 
ενόψει μεταγενέστερης δήμευσης αυτών, τα περιουσια-
κά αυτά στοιχεία αποτελούν ήδη αντικείμενο απόφασης 
που έχει ληφθεί στο πλαίσιο άλλων διαδικασιών στην 
Ελλάδα και έως ότου αρθεί η απόφαση αυτή. Η υποχρέ-
ωση αυτή ισχύει μόνον όταν η υφιστάμενη απόφαση 
δέσμευσης έχει προτεραιότητα έναντι τυχόν μεταγενέ-
στερων αποφάσεων δέσμευσης, στο πλαίσιο ποινικής 
διαδικασίας κατά το ελληνικό δίκαιο.
2. Σε περίπτωση αναβολής εκτέλεσης της απόφασης 
δέσμευσης, κοινοποιείται αμελλητί στην αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης με κάθε μέσο, υπό προϋποθέσεις 
που εξασφαλίζουν την έγγραφη απόδειξη, σχετική έκθε-
ση, η οποία αναφέρει τους λόγους της αναβολής και, αν είναι δυνατόν, την προβλεπόμενη διάρκειά της.
3. Όταν εκλείψει ο λόγος αναβολής, ο ανακριτής λαμ-
βάνει αμελλητί τα αναγκαία μέτρα για την εκτέλεση της 
απόφασης δέσμευσης και ενημερώνει την αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης, με κάθε μέσο, υπό προϋποθέσεις 
που εξασφαλίζουν την έγγραφη απόδειξη.
4. Ο ανακριτής ενημερώνει, επίσης, την αρμόδια δικα-
στική αρχή του κράτους έκδοσης σχετικά με τυχόν άλλα 
περιοριστικά μέτρα που μπορούν να επιβληθούν επί των 
εν λόγω περιουσιακών στοιχείων.
Άρθρο 17
Διάρκεια της δέσμευσης και μεταγενέστερη
μεταχείριση των δεσμευμένων στοιχείων
1. Το περιουσιακό στοιχείο παραμένει υπό δέσμευση 
στην Ελλάδα, έως ότου δοθεί οριστική απάντηση στην αίτηση που υποβάλλεται βάσει της παραγράφου 2 του άρθρου 13.
2. Μετά από διαβούλευση με το κράτος έκδοσης, ο 
Υπουργός Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μπορεί, σύμφωνα με την εθνική νομο-
θεσία και πρακτική, να θέτει τους προσήκοντες όρους 
ανάλογα με τις περιστάσεις της υπόθεσης, προκειμένου 
να περιορίζει τη διάρκεια δέσμευσης του περιουσιακού στοιχείου. Αν, σύμφωνα με τους όρους αυτούς, αντιμε-
τωπίζει το ενδεχόμενο να προβεί στην άρση του μέτρου, 
ενημερώνει το κράτος έκδοσης και του δίνει τη δυνατό-τητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του.
3. Μετά την κοινοποίηση από τις αρχές του κράτους 
έκδοσης στις ελληνικές δικαστικές αρχές της άρσης της 
απόφασης δέσμευσης, αίρεται με επιμέλεια του αρμόδι-
ου ανακριτή, το ταχύτερο δυνατόν, το ληφθέν σε εκτέ-λεση της απόφασης μέτρο. Όταν κράτος έκδοσης είναι 
το ελληνικό, αντίστοιχη υποχρέωση για κοινοποίηση της 
άρσης της απόφασης δέσμευσης έχουν και οι ελληνικές δικαστικές αρχές.
4. Οι αιτήσεις μεταφοράς αποδεικτικών στοιχείων της 
παραγράφου 2 του άρθρου 13 υποβάλλονται στον αρμό-
διο ανακριτή με τη διαδικασία που προβλέπεται για την 
υποβολή αίτησης δικαστικής συνδρομής. Οι αιτήσεις αυ-
τές δεν μπορούν ποτέ να απορριφθούν λόγω μη συνδρο-
μής του διττού αξιοποίνου, εφόσον αφορούν αδικήματα 
που αναφέρονται στην παραγράφο 2 του άρθρου 11 και 
τα αδικήματα αυτά τιμωρούνται στο κράτος έκδοσης 
με ποινή φυλάκισης, το ανώτατο όριο της οποίας είναι τουλάχιστον τρία (3) έτη.
Άρθρο 18
Ένδικα μέσα
1. Η διάταξη δέσμευσης επιδίδεται το συντομότε-
ρο δυνατόν σε εκείνον σε βάρος του οποίου γίνεται η 
εκτέλεση. Σε περίπτωση κοινών περιουσιακών ή απο-
δεικτικών στοιχείων, η απόφαση επιδίδεται και στους 
τρίτους, οι οποίοι, όπως και ο καθ’ ου η εκτέλεση, έχουν 
δικαίωμα να λάβουν αντίγραφα της δικογραφίας από 
τον ανακριτή.
2. Ο καθ’ ου η εκτέλεση και κάθε τρίτος που δικαιολογεί 
έννομο συμφέρον, δικαιούνται να ασκήσουν αντιρρή-
σεις κατά της διάταξης για λόγους νομικούς, που αφο-ρούν σε αυτήν και την εκτελεστότητά της, όπως και στο 
ληφθέν σε εκτέλεσή της μέτρο. Αντιρρήσεις που αφο-
ρούν στους ουσιαστικούς λόγους για την έκδοση της 
απόφασης δέσμευσης, μπορούν να προβάλλονται μόνο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1451 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
ενώπιον του δικαστηρίου του κράτους έκδοσης, υπό τις 
προϋποθέσεις που θέτει το οικείο εθνικό δίκαιο.
3. Αν οι αντιρρήσεις ασκούνται στην Ελλάδα ως κρά-
τος εκτέλεσης, η προθεσμία άσκησής τους είναι είκοσι 
(20) ημέρες από την επίδοση της διάταξης. Η εν λόγω 
προθεσμία, όπως και η άσκηση των αντιρρήσεων, δεν 
αναστέλλουν την εκτέλεση της απόφασης δέσμευσης. 
Αρμόδιο δικαστήριο είναι το Συμβούλιο Πλημμελειοδι-κών του τόπου της εκτέλεσης.
4. Το Συμβούλιο συνεδριάζει χωρίς την παρουσία του 
εισαγγελέα και του ασκήσαντος τις αντιρρήσεις. Σε εξαι-
ρετικές περιπτώσεις, εφόσον το Συμβούλιο κρίνει ότι 
αυτό είναι αναγκαίο, μπορεί να διατάξει την εμφάνιση 
ενώπιον του του ασκήσαντος τις αντιρρήσεις, οπότε κα-
λείται και ο εισαγγελέας.
5. Σε περίπτωση άσκησης αντιρρήσεων, ενημερώνε-
ται η δικαστική αρχή του κράτους έκδοσης, τόσο για 
την άσκηση των αντιρρήσεων, όσο και για τους λόγους 
αυτών, προκειμένου να υποβάλει τις παρατηρήσεις της. 
Ενημερώνεται, επίσης, και για την έκβαση της σχετικής δίκης.
Άρθρο 19
Επιστροφή καταβληθέντων ποσών
1. Αν το κράτος εκτέλεσης ευθύνεται σύμφωνα με το 
δίκαιό του για ζημία που προκλήθηκε σε ένα από τα μέρη 
που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του άρθρου 18 από 
την εκτέλεση μιας απόφασης δέσμευσης, το ελληνικό 
κράτος, ως κράτος έκδοσης, αποδίδει στο κράτος εκτέ-λεσης ποσά που καταβλήθηκ αν στο εν λόγω μέρος, ως 
αποζημίωση λόγω της ευθύνης αυτής, εκτός αν η ζημία 
οφείλεται αποκλειστικά σε παράνομες πράξεις ή πα-
ραλείψεις του κράτους εκτέλεσης. Αν μέρος της ζημίας 
οφείλεται αποκλειστικά σε παράνομες πράξεις ή παρα-λείψεις του κράτους εκτέλεσης, μειώνεται αναλόγως το ποσό που αποδίδεται.
2. Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται αναλόγως και στην 
περίπτωση που το ελληνικό κράτος καταβάλλει αποζη-
μίωση ως κράτος εκτέλεσης. Η αίτηση απόδοσης των 
καταβληθέντων ποσών υποβάλλεται στο κράτος έκδο-σης από τον Υπουργό Οικονομικών.
3. Με τη διάταξη της προηγούμενης παραγράφου δεν 
θίγονται οι διατάξεις του ελληνικού δικαίου για αξιώσεις 
αποζημίωσης φυσικών ή νομικών προσώπων.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ, ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΔΗΜΕΥΣΗΣ
Άρθρο 20
Αρμοδιότητα
1. Αρμόδια αρχή για τη διαβίβαση στις αρμόδιες αρ-
χές άλλου κράτους - μέλους της Ε.Ε. της απόφασης δή-μευσης ελληνικού δικαστηρίου ορίζεται ο Εισαγγελέας Εφετών της περιφέρειας του δικ αστηρίου που εξέδωσε 
την απόφαση, της οποίας επιδιώκεται η αναγνώριση και 
εκτέλεση.
2. Αρμόδια αρχή για την αναγνώριση και εκτέλεση 
στην Ελλάδα της απόφασης δήμευσης άλλου κράτους - μέλους της Ε.Ε. ορίζεται ο Εισαγγελέας Εφετών της πε-
ριφέρειας, στην οποία η αρμόδια αρχή του κράτους έκ-δοσης έχει βάσιμους λόγους να πιστεύει ότι ευρίσκεται το αντικείμενο της δήμευσης, ή άλλως του τόπου, όπου 
το φυσικό πρόσωπο σε βάρος του οποίου απαγγέλθηκε 
η καταδικαστική απόφαση, έχει την κατοικία του ή τη 
συνήθη διαμονή του ή, αν πρόκειται για νομικό πρόσω-πο, την έδρα του. Αν δεν προσδιορίζεται η περιφέρεια 
όπου ευρίσκεται το αντικείμενο δήμευσης και το φυσικό 
πρόσωπο είναι αγνώστου διαμονής, καθώς και αν η από-
φαση αφορά σε περιουσιακά στοιχεία που ευρίσκονται στην περιφέρεια περισσότε ρων Εφετείων, αρμόδιος εί-
ναι ο Εισαγγελέας Εφετών Αθηνών.
3. Αν η αρχή που παραλαμβάνει την απόφαση δεν είναι 
αρμόδια για την αναγνώριση και τη λήψη των αναγκαίων 
μέτρων για την εκτέλεσή της, διαβιβάζει την απόφαση αυτή στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών και ενημερώνει τη δικαστική αρχή του κράτους έκδοσης.
4. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπί-
νων Δικαιωμάτων ορίζεται ως Κεντρική Αρχή για να επι-
κουρεί τις αρμόδιες δικαστικές αρχές για τη διοικητική 
διαβίβαση και παραλαβή των αποφάσεων δήμευσης. Το 
ανωτέρω Υπουργείο ενημερώνει τη Γενική Γ ραμματεία 
του Συμβουλίου της Ε.Ε. για τις δικαστικές αρχές που 
είναι αρμόδιες.
Άρθρο 21
Διαδικασία διαβίβασ ης απόφασης δήμευσης
1. Η απόφαση δήμευσης ή επικυρωμένο αντίγραφό 
της, μαζί με το πιστοποιητικό του Παραρτήματος Β΄, 
αφού μεταφραστούν στην επίσημη ή σε μία από τις 
επίσημες ή σε άλλη δηλωθείσα γλώσσα του κράτους 
εκτέλεσης, διαβιβάζονται από τον αρμόδιο Εισαγγελέα 
Εφετών στην αρμόδια αρχή του τελευταίου. Η διαβίβαση 
γίνεται απευθείας, με κάθε μέ σο, υπό προϋποθέσεις που 
εξασφαλίζουν την έγγραφη απόδειξη και επιτρέπουν τη 
διαπίστωση της γνησιότητάς τους.
2. Αν η αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης δεν είναι 
γνωστή, ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών προβαίνει σε 
κάθε αναγκαία έρευνα, όπως μέσω των σημείων επαφής 
του Ευρωπαϊκού Δικαστικού Δικτύου ή της Eurojust, προ-
κειμένου να λάβει πληροφορίες εκ μέρους του κράτους 
εκτέλεσης, άλλως απευθύνεται στην Κεντρική Αρχή.
3. Η απόφαση δήμευσης διαβιβάζεται σε ένα (1) μόνο 
κράτος εκτέλεσης κάθε φορά.
4. Απόφαση δήμευσης που αφορά συγκεκριμένα περι-
ουσιακά στοιχεία μπορεί να διαβιβάζεται συγχρόνως σε 
περισσότερα του ενός κράτη εκτέλεσης, όταν:
α) υπάρχουν βάσιμες υπό νοιες, ότι τα περιουσιακά 
στοιχεία ευρίσκονται σε διαφορετικά κράτη εκτέλεσης,
β) η δήμευση κάποιου περιουσιακού στοιχείου προϋ-
ποθέτει ενέργειες σε πε ρισσότερα του ενός κράτη εκτέ-
λεσης ή
γ) υπάρχουν βάσιμες υπό νοιες, ότι κάποιο συγκεκρι-
μένο περιουσιακό στοιχείο ευρίσκεται σε ένα από τα 
περισσότερα προσδιοριζόμενα κράτη εκτέλεσης.
5. Απόφαση δήμευσης που αφορά χρηματικό ποσό, 
μπορεί να διαβιβάζεται συγχρόνως σε περισσότερα του 
ενός κράτη εκτέλεσης, όταν ο αρμόδιος Εισαγγελέας 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1452 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Εφετών κρίνει ότι συντρέχει ειδικός λόγος προς τούτο, 
ιδίως όταν:
α) Δεν έχουν δεσμευθεί σε ένα κράτος - μέλος περιου-
σιακά στοιχεία αντίστοιχης αξίας, για τους σκοπούς της 
ποινικής διαδικασίας για την οποία εκδόθηκε η απόφαση 
δήμευσης.
β) Η αξία των περιουσιακών στοιχείων που μπορούν 
να δημευθούν στην ημεδαπή και σε ένα μόνο κράτος 
εκτέλεσης, ενδέχεται να μην επαρκεί για την κάλυψη του 
συνολικού ποσού που προβλέπει η απόφαση δήμευσης.
6. Όταν η απόφαση δήμευσης που αφορά χρηματικό 
ποσό διαβιβάζεται σε ένα ή περισσότερα κράτη εκτέ-
λεσης, η συνολική αξία που προκύπτει από την εκτέλε-σή της, δεν μπορεί να υπερβαίνει το μέγιστο ποσό που προσδιορίζεται στην απόφαση δήμευσης.
7. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών ενημερώνει αμέ-
σως τις αρμόδιες αρχές όλων των κρατών εκτέλεσης, 
με οποιοδήποτε μέσο υπό π ροϋποθέσεις που εξασφα-
λίζουν την έγγραφη απόδειξη:
α) αν θεωρεί ότι υπάρχει κίνδυνος να λάβει χώρα εκτέ-
λεση πέρα από το μέγιστο ποσό,
β) αν, μετά από αναβολή εκτέλεσης της απόφασης στο 
κράτος εκτέλεσης, έπαυσε να υφίσταται ο προαναφερό-
μενος κίνδυνος,
γ) αν η απόφαση δήμευσης έχει εκτελεστεί εν όλω ή 
εν μέρει στην Ελλάδα ή σε άλλο κράτος εκτέλεσης. Στην 
περίπτωση αυτή γίνεται μνεία του ακριβούς ποσού που απομένει για την πλήρη εκτέλεση της απόφασης.
8. Η διαβίβαση της απόφασης δήμευσης σε ένα ή 
περισσότερα κράτη δεν εμποδίζει την Ελλάδα να την 
εκτελέσει ή να λάβει σε εκτέλεση αυτής χρηματικά ποσά 
που καταβάλλονται αυτοβούλως από τον καθ’ ου. Στις 
περιπτώσεις αυτές ενημερώνει το κράτος ή τα κράτη στα 
οποία έχει διαβιβάσει την απόφαση για το εναπομείναν 
χρηματικό ποσό, ως προς το οποίο μπορεί να εκτελεστεί 
η απόφαση.
9. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών ενημερώνει αμελ-
λητί την αρμόδια αρχή του κράτους εκτέλεσης, με κάθε 
μέσο υπό προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν την έγγραφη 
απόδειξη, για οποιαδήποτε απόφαση ή μέτρο συνεπεία 
του οποίου, η απόφαση δήμευσης παύει να είναι εκτε-λεστή.
Άρθρο 22
Διατυπώσεις της αναγνώρισης
και εκτέλεσης απόφασης δήμευσης
1. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών αναγνωρίζει χω-
ρίς άλλη διατύπωση, κάθε απόφαση δήμευσης που του 
διαβιβάζεται και λαμβάνει αμέσως τα αναγκαία μέτρα 
για την εκτέλεσή της, εκδίδοντας διάταξη περί κατά-
σχεσης του συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου ή 
του χρηματικού ποσού που αφορά η απόφαση, εκτός 
αν συντρέχει ένας από τους λόγους μη αναγνώρισης, 
μη εκτέλεσης ή αναβολής των επόμενων άρθρων. Η δι-
άταξη επιδίδεται στον καθ’ ου η εκτέλεση, σύμφωνα με 
τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Ο Εισαγγελέας ενημερώνει αμελλητί την αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης για την ολική ή μερική εκτέλεση της απόφασης.2. Αν μία απόφαση δήμευσης αφορά συγκεκριμένο 
περιουσιακό στοιχείο και αυτό δεν υπάρχει πλέον, δεν 
έχει βρεθεί ή δεν είναι δυνατόν να κατασχεθεί, κατάσχε-
ται και δημεύεται χρηματικό ποσό ίσης αξίας προς εκείνη 
του περιουσιακού στοιχείου, εφόσον το ποσό αυτό έχει 
προσδιορισθεί από το δικαστήριο του κράτους έκδοσης.
3. Αν μία απόφαση δήμευσης αφορά χρηματικό ποσό 
και δεν επιτευχθεί η καταβολή αυτού, η απόφαση εκτε-
λείται επί οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου διαθέ-
σιμου προς το σκοπό αυτόν.
4. Στην περίπτωση δήμευσης προϊόντων εγκλήματος, 
αν η απόφαση έχει εκτελεσθεί εν μέρει σε άλλη χώρα, 
εκτελείται στην Ελλάδα μόνο κατά το υπόλοιπο μέρος.
5. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών μετατρέπει, εφό-
σον απαιτείται, το προς δήμευση ποσό σε ευρώ, με βάση 
την ισοτιμία που ίσχυε κατά το χρόνο έκδοσης της από-φασης δήμευσης.
6. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών διακόπτει την εκτέ-
λεση της απόφασης δήμευσης:
α) αν ενημερωθεί από την αρμόδια αρχή του κράτους 
έκδοσης για οποιαδήποτε απόφαση ή μέτρο, συνεπεία 
του οποίου η απόφαση δήμευσης παύει να είναι εκτε-
λεστή,
β) αν το έγκλημα αμνηστεύθηκε σύμφωνα με τους 
ελληνικούς νόμους.
Άρθρο 23
Λόγοι μη αναγνώρισης ή μη εκτέλεσης
1. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών αρνείται την ανα-
γνώριση και εκτέλεση της απόφασης δήμευσης αν:
α) το προβλεπόμενο πιστοποιητικό του Παραρτήμα-
τος Β΄ δεν προσκομισθεί, είναι ελλιπές ή προδήλως δεν αντιστοιχεί στην απόφαση δήμευσης,
β) η εκτέλεση της απόφασης θα παραβίαζε την αρχή 
ne bis in idem,
γ) η απόφαση δεν συνδέεται με συμπεριφορά η οποία 
συνιστά αδίκημα, σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινι-
κούς νόμους, ανεξαρτήτως του νομικού της χαρακτηρι-
σμού, εκτός από τις περιπτώσεις της παραγράφου 2 του 
άρθρου 11. Ωστόσο, όσον αφορά φορολογικά και τελω-
νειακά αδικήματα και αδικήματα περί το συνάλλαγμα, η 
εκτέλεση της απόφασης δήμευσης δεν επιτρέπεται να 
απορριφθεί λόγω του γεγονότος ότι το ελληνικό δίκαιο 
δεν επιβάλλει τον ίδιο τύπο δασμών ή φόρων ή δεν πε-
ριέχει τον ίδιο τύπο ρυθμίσεων περί δασμών ή φόρων, 
τελωνείων και συναλλάγματος με τον προβλεπόμενο 
από το δίκαιο του κράτους έκδοσης,
δ) σύμφωνα με τους ελληνικούς ποινικούς νόμους η 
δήμευση έχει παραγραφεί και η απόφαση δήμευσης συνδέεται με αξιόποινες πράξεις που υπάγονται στη 
δικαιοδοσία των ελληνικών δικαστηρίων,
ε) η απόφαση δήμευσης συνδέεται με πράξεις οι οποί-
ες τελέσθηκαν εκτός του εδάφους του κράτους έκδοσης 
και κατά τους ελληνικούς ποινικούς νόμους απαγορεύ-εται η δίωξη για τέτοια αδικήματα, αν έχουν διαπραχθεί εκτός του ελληνικού εδάφους,
στ) σύμφωνα με το πιστοποιητικό του Παραρτήματος 
Β΄ το συγκεκριμένο πρόσωπο, κατά του οποίου εκδό-
θηκε η απόφαση δήμευσης, δεν παρέστη αυτοπροσώ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1453 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
πως στη δίκη που οδήγησε στην έκδοση της απόφασης, 
εκτός αν στο πιστοποιητικό αναφέρεται ότι το εν λόγω 
πρόσωπο, βάσει του δικαίου του κράτους έκδοσης:
αα) είχε κλητευθεί σε εύλογο χρόνο αυτοπροσώπως ή 
είχε ενημερωθεί, πραγματικά και επίσημα, με άλλα μέσα, 
σχετικά με την προγραμματισμένη ημερομηνία και τον 
τόπο διεξαγωγής της δίκης, κατά τρόπο ώστε να απο-
δεικνύεται σαφώς ότι τελούσε εν γνώσει αυτών, και είχε επίσης ενημερωθεί σε εύλογο χρόνο, ότι μπορούσε να 
εκδοθεί σε βάρος του απόφαση δήμευσης ακόμη και αν 
το ίδιο δεν εμφανιζόταν στη δίκη ή
ββ) τελούσε εν γνώσει της προγραμματισμένης δίκης, 
είχε δε δώσει εντολή σε δικηγόρο, τον οποίον διόρισε 
είτε το ίδιο είτε το κράτος να το εκπροσωπήσει στη δίκη 
και εκπροσωπήθηκε όντως απ’ αυτόν ή
γγ) αφού του επιδόθηκε η απόφαση δήμευσης και 
ενημερώθηκε ρητά ότι είχε το δικαίωμα να δικασθεί 
εκ νέου ή να ασκήσει ένδικο μέσο, ότι θα μπορούσε να 
παρασταθεί στη νέα δίκη, ότι η ουσία της υπόθεσης, πε-
ριλαμβανομένων και νέων αποδεικτικών στοιχείων, θα 
επανεξεταζόταν και ότι η δίκη μπορούσε να οδηγήσει 
στην ανατροπή της αρχικής απόφασης, αυτό είτε δή-
λωσε ρητώς ότι δεν αμφισβητεί την απόφαση δήμευσης 
είτε δεν ζήτησε να δικασθεί εκ νέου ή δεν άσκησε ένδικο 
μέσο εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας,
ζ) προσβάλλονται δικαιώματα του καθ’ ου ή καλόπι-
στων τρίτων τα οποία καθιστούν αδύνατη την εκτέλεση της απόφασης δήμευσης, συμπεριλαμβανομένων εκεί-νων που αναγνωρίζονται μετά από άσκηση προσφυγής 
κατ’ άρθρο 25 ή
η) σύμφωνα με τους ελληνικούς νόμους υφίσταται 
ασυλία ή η πράξη έχει αμνηστευθεί.
2. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών μπορεί να αρνηθεί 
την αναγνώριση και εκτέλεση της απόφασης δήμευσης αν η τελευταία συνδέεται με πράξεις οι οποίες τελέσθη-
καν εν όλω ή εν μέρει στο έδαφος της Ελλάδας ή σε εξο-
μοιούμενο προς αυτό έδαφος.
3. Αν η απόφαση δήμευσης εμπίπτει στις περιπτώσεις 
γγ΄ ή δδ΄ του στοιχείου β΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 
10, ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών την εκτελεί κατά 
το βαθμό που προβλέπεται σε παρόμοιες εσωτερικές 
υποθέσεις, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.
4. Στις περιπτώσεις των προηγούμενων παραγράφων, 
ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών, προτού αποφανθεί για 
τη μη αναγνώριση και εκτέλεση της απόφασης, προχωρά 
σε διαβούλευση με κάθε κατάλληλο και πρόσφορο μέσο 
με την αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης, εφόσον αυτό 
κρίνεται απαραίτητο για να διακριβωθεί η συνδρομή των 
ουσιαστικών τους προϋποθέσεων.
5. Εφόσον η απόφαση δήμευσης είναι αδύνατον να 
εκτελεσθεί, διότι το υπό δήμευ ση περιουσιακό στοιχείο 
έχει ήδη εν όλω ή εν μέρει δημευθεί, έχει εξαφανισθεί, 
έχει καταστραφεί, δεν ανευρίσκεται στον τόπο που μνη-
μονεύεται στο πιστοποιητικό ή διότι ο τόπος του περιου-
σιακού στοιχείου δεν προσδιορίζεται επακριβώς, ακόμη 
και έπειτα από διαβούλευση με το κράτος έκδοσης, ενη-
μερώνεται αμελλητί η αρμόδια αρχή του τελευταίου. Το 
ίδιο συμβαίνει σε κάθε άρνηση αναγνώρισης και εκτέλε-
σης μιας απόφασης για οποιονδήποτε λόγο.Άρθρο 24
Λόγοι αναβολής της εκτέλεσης
1. Ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών αναβάλλει την 
εκτέλεση μίας απόφασης δήμευσης που διαβιβάστηκε σύμφωνα με το άρθρο 20:
α) όταν υπάρχει κίνδυνος η συνολική αξία που θα 
προέλθει από την εκτέλεση να υπερβεί το ποσό που 
αναφέρεται σε αυτή λόγω ταυτόχρονης εκτέλεσής της 
σε περισσότερα από ένα κράτη - μέλη,
β) όταν η εκτέλεση μπορεί να παραβλάψει διεξαγό-
μενη ποινική έρευνα ή διαδικασία και για όσο χρονικό 
διάστημα κρίνεται εύλογο,
γ) στις περιπτώσεις όπου κρίνεται αναγκαίο, η απόφα-
ση ή μέρος αυτής να μεταφρασθεί στην ελληνική γλώσ-σα με έξοδα του ελληνικού κράτους, για το χρονικό διά-στημα που απαιτείται για τη μετάφραση της απόφασης,
δ) στις περιπτώσεις όπου έχει ήδη κινηθεί στην Ελλάδα 
διαδικασία, που μπορεί να οδηγήσει στη δήμευση των ίδιων περιουσιακών στοιχείων.
2. Στις ανωτέρω περιπτώσεις, προκειμένου να δια-
σφαλισθεί ότι τα περιουσιακά στοιχεία παραμένουν 
διαθέσιμα για την εκτέλεση της απόφασης δήμευσης, 
ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών εφαρμόζει τις οικείες 
διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και του άρ-
θρου 48 του ν. 3691/2008.
3. Σε περίπτωση αναβολής εκτέλεσης της απόφασης 
δήμευσης, σύμφωνα με την περίπτωση α΄ της παραγρά-
φου 1, ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών ενημερώνει την αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης με κάθε μέσο υπό 
προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν την έγγραφη από-
δειξη. Στις περιπτώσεις β΄, γ΄ και δ΄ της παραγράφου 1, κοινοποιείται αμελλητί, με το ν ίδιο τρόπο, έκθεση προς 
την αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης σχετικά με την 
αναβολή εκτέλεσης της απόφασης δήμευσης, η οποία 
αναφέρει τους λόγους της αναβολής αυτής, και αν είναι δυνατόν την προβλεπόμενη διάρκειά της.
4. Όταν εκλείψει ο λόγος αναβολής, ο αρμόδιος Εισαγ-
γελέας Εφετών λαμβάνει αμελλητί τα αναγκαία μέτρα 
για την εκτέλεση της απόφασης δήμευσης και ενημε-
ρώνει την αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης με κάθε 
μέσο υπό προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν την έγγραφη 
απόδειξη.
Άρθρο 25
Ένδικα μέσα - εγγυήσεις
1. Ο καθ’ ου η εκτέλεση και κάθε τρίτος που δικαιολογεί 
έννομο συμφέρον δικαιούνται να προσφύγουν εντός 
προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την ημερομηνία 
επίδοσης της διάταξης που αναφέρεται στο άρθρο 22, ενώπιον του αρμόδιου κατά τόπο Συμβουλίου Εφετών, 
το οποίο αποφαίνεται το ταχύτερο δυνατόν. Η προσφυγή 
ασκείται κατ’ ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 322 παρ. 3 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Κατά του βουλεύματος 
επιτρέπεται αναίρεση στον εισαγγελέα και τον προσφεύ-
γοντα μέσα σε δέκα (10) ημέρες από την επίδοση του 
βουλεύματος.
2. Με την προσφυγή δεν μπορούν να αμφισβητηθούν 
οι ουσιαστικές προϋποθέσεις έκδοσης της απόφασης 
δήμευσης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1454 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
3. Η υποβολή της προσφυγής και η προθεσμία της ανα-
στέλλουν τη διάθεση των δημευμένων περιουσιακών 
στοιχείων κατ’ άρθρο 27.
4. Σε περίπτωση προσφυγής ενώπιον του Συμβουλί-
ου Εφετών, ενημερώνεται σχετικά η αρμόδια αρχή του κράτους έκδοσης.
Άρθρο 26
Πολλαπλές αποφάσεις δήμευσης
Αν στον αρμόδιο για την εκτέλεση Εισαγγελέα Εφετών 
έχουν διαβιβασθεί:
α) δύο ή περισσότερες απ οφάσεις δήμευσης, οι οποίες 
αφορούν χρηματικό ποσό και έχουν εκδοθεί σε βάρος 
του ίδιου φυσικού ή νομικού προσώπου, ενώ δεν υπάρ-
χουν επαρκή περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα για την 
εκτέλεση όλων των αποφάσεων, ή
β) δύο ή περισσότερες αποφάσεις δήμευσης, οι οποίες 
αφορούν το ίδιο περιουσιακό στοιχείο, ο Εισαγγελέας 
αποφασίζει ποια απόφαση θα εκτελεσθεί, με βάση κα-
ταρχήν την ημερομηνία διαβίβασης των αποφάσεων 
αυτών, μετά από συνεκτίμηση όλων των περιστάσεων, 
ιδίως της ημερομηνίας έκδοσης των αποφάσεων, της 
ύπαρξης δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων, της 
βαρύτητας των αντίστοιχων αδικημάτων και του τόπου 
τέλεσής τους.
Άρθρο 27
Διάθεση δημευμένων περιουσιακών στοιχείων
1. Αν δεν συμφωνηθεί άλλως μεταξύ του αρμόδιου 
Εισαγγελέα Εφετών και της αρμόδιας αρχής του κράτους 
έκδοσης,
α) χρηματικά ποσά αξίας μέχρι δέκα χιλιάδες (10.000) 
ευρώ περιέρχονται στο Ελληνικό Δημόσιο, σύμφωνα με 
τα προβλεπόμενα στο άρθρο 552Α του Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας, ενώ
β) μεγαλύτερα ποσά περιέρχονται κατά 50% στο Ελ-
ληνικό Δημόσιο και κατά το υπόλοιπο μέρος μεταβιβά-ζονται στο κράτος έκδοσης.
2. Μη χρηματικά περιουσιακά στοιχεία:
α) είτε περιέρχονται στην κυριότητα του Ελληνικού 
Δημοσίου, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 
552Α του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, εκποιούνται σύμ-
φωνα με τις διατάξεις του Τελωνειακού Κώδικα, όπως 
αυτές κάθε φορά ισχύουν, και στη συνέχεια εφαρμόζεται 
η προηγούμενη παράγραφος,
β) είτε μεταφέρονται στο κράτος έκδοσης, εκτός αν 
αυτά αποτελούν πολιτιστικά αγαθά που ανήκουν στην 
εθνική πολιτιστική κληρονομιά, όπως αυτά ορίζονται 
στο άρθρο 2 παρ. 1 του π.δ. 133/1998 (Α΄ 106).
3. Ο τρόπος διάθεσης των δημευμένων περιουσιακών 
στοιχείων κατά τις προηγούμενες παραγράφους ορίζε-
ται με τη διάταξη που εκδίδει ο αρμόδιος Εισαγγελέας 
Εφετών, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 22.
Άρθρο 28
Αποζημίωση
1. Όταν το κράτος εκτέλεσης καθίσταται με αμετάκλη-
τη απόφαση, βάσει του δικαίου του, υπεύθυνο για βλάβη 
που προκλήθηκε στον καθ’ ου ή στον καλόπιστο τρίτο 
από την εκτέλεση απόφασης που του διαβιβάστηκε από το Ελληνικό Κράτος, το τελευταίο αποζημιώνει το 
κράτος εκτέλεσης για το ποσό που αυτό υποχρεώθηκε 
να καταβάλει, στο μέτρο που η ζημιά δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του κράτους εκτέλεσης. Υπό τις αυτές προ-
ϋποθέσεις, η Ελλάδα ως κράτος εκτέλεσης ζητεί από το 
κράτος έκδοσης αποζημίωση για κάθε ποσό που κατέ-βαλε σε εκτέλεση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης.
2. Η παράγραφος 1 δεν επηρεάζει τις αξιώσεις φυσικών 
ή νομικών προσώπων προς αποκατάσταση της ζημίας.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης, Δια-
φάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Οικονομικών 
μπορεί να καθορισθεί κάθε αναγκαία λεπτομέρεια που 
αφορά τη διαδικασία αποζημίωσης της παραγράφου 1.
Άρθρο 29
Έξοδα
1. Αν από την εκτέλεση της απόφασης στην Ελλάδα 
προκαλούνται δαπάνες επί του Ελληνικού εδάφους, αυ-τές βαρύνουν το Ελληνικό Δημόσιο.
2. Αν από την εκτέλεση της απόφασης στην Ελλάδα 
προκαλούνται δαπάνες που θεωρούνται υπερβολικά υψηλές ή έκτακτες, ο αρμόδιος Εισαγγελέας Εφετών 
προτείνει στη δικαστική αρχή του κράτους έκδοσης τον 
επιμερισμό των δαπανών.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 30
Σχέση με άλλες συμφωνίες
Διμερείς ή πολυμερείς συμφωνίες ή ρυθμίσεις μεταξύ 
Ελλάδας και κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
δεν θίγονται από τις ρυθμίσεις του παρόντος Μέρους 
στο μέτρο που συμβάλλουν στην απλούστευση ή την 
περαιτέρω διευκόλυνση της διαδικασίας αναγνώρισης 
και εκτέλεσης των αποφάσεων δέσμευσης και δήμευσης.
Άρθρο 31Τροποποιήσεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας
1. Ο τίτλος του άρθρου 552 του Κώδικα Ποινικής Δι-
κονομίας αντικαθίσταται ως εξής: «Εκτέλεση της στερη-
τικής της ελευθερίας ποινής».
2. Στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προστίθεται άρ-
θρο 552Α με το εξής περιεχόμενο:
«Άρθρο 552Α
Εκτέλεση της ποινής της δήμευσης
1. Αν η δήμευση αφορά απαίτηση, ο εισαγγελέας του 
δικαστηρίου ή του δικαστικού συμβουλίου που εξέδωσε 
τη σχετική απόφαση ή βούλευμα, αντίστοιχα, επιμελείται 
της άμεσης λήψης των αναγκαίων αναγκαστικών μέτρων 
από τον διευθυντή του δημόσιου ταμείου, κατ’ εφαρμογή 
του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων, εκτός αν 
ειδική διάταξη ορίζει διαφορετικά.
2. Αν η δήμευση αφορά ακίνητο, ο εισαγγελέας του 
δικαστηρίου ή του δικαστικού συμβουλίου που εξέδωσε 
τη σχετική απόφαση ή βούλευμα, αντίστοιχα, κοινοποιεί 
αντίγραφό τους στον αρμόδιο φύλακα μεταγραφών ή 
προϊστάμενο του κτηματολογικού γραφείου, ο οποίος 
υποχρεούται να προβεί την ίδια ημέρα σε σχετική σημεί-
ωση στα οικεία βιβλία και να αρχειοθετήσει το έγγραφο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1455 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
που του κοινοποιήθηκε, αν δε η απόφαση ή το βούλευμα 
είναι αμετάκλητα, να τα μεταγράψει.».
Άρθρο 32
Συλλογή και τήρηση στατιστικών δεδομένων(άρθρο 11 της Οδηγίας 2014/42/EE)
1. Όλες οι εμπλεκόμενες δημόσιες αρχές, περιλαμβανο-
μένων του Υπουργείου Δικαιοσύνης Διαφάνειας και Αν-
θρωπίνων Δικαιωμάτων, της Αρχής Καταπολέμησης Νο-
μιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικ ές Δραστηριότητες 
και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου 
των Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης, των Υποθη-
κοφυλακείων ή Κτηματολογικών Γ ραφείων της χώρας και 
των δικαστικών, εισαγγελικών και φορολογικών αρχών και 
υπηρεσιών, τηρούν πλήρη και ενημερωμένα στατιστικά 
στοιχεία σχετικά με τομείς ή θέματα της αρμοδιότητάς τους.
2. Τα στατιστικά στοιχεία περιλαμβάνουν τουλάχιστον:
α) τον αριθμό των αποφάσεων δέσμευσης που εκτε-
λέστηκαν,
β) τον αριθμό των αποφάσεων δήμευσης που εκτε-
λέστηκαν,
γ) την εκτιμώμενη αξία των δεσμευμένων περιουσια-
κών στοιχείων, τουλάχιστον εκείνων που δεσμεύονται 
ενόψει πιθανής επακολουθούσας δήμευσης κατά τη 
στιγμή της δέσμευσης,
δ) την εκτιμώμενη αξία των ανακτηθέντων περιουσι-
ακών στοιχείων κατά τη στιγμή της δήμευσης,
ε) τον αριθμό των αιτήσεων έκδοσης αποφάσεων δέ-
σμευσης που πρόκειται να εκτελεστούν σε άλλο κρά-
τος - μέλος,
στ) τον αριθμό των αιτήσεων έκδοσης αποφάσεων 
δήμευσης που πρόκειται να εκτελεστούν σε άλλο κρά-τος - μέλος,
ζ) την αξία ή την εκτιμώμενη αξία των περιουσιακών 
στοιχείων που ανακτήθηκαν κατόπιν εκτέλεσης απόφα-
σης σε άλλο κράτος - μέλος.
3. Οι υπηρεσίες του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφά-
νειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων μεριμνούν επίσης 
για τη συλλογή, καταχώρηση και επεξεργασία των ως 
άνω στατιστικών στοιχείων, ζητώντας πληροφορίες από 
τις ανωτέρω αρχές.
4. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνει-
ας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορίζονται η διαδικασία 
και οι τεχνικές λεπτομέρειες για τη συλλογή, ταξινόμηση 
και επεξεργασία των ανωτέρω στατιστικών στοιχείων.
ΙΙ. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ
ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗΣ ΣΕ ΙΔΡΥΜΑΉ ΑΝΑΔΟΧΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΑΠΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΡΑΤΗ - ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΒΑ-ΣΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 56 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΚ)ΑΡΙΘ. 2201/2003 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,ΤΗΣ 27ης ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2003, ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΕ-ΛΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΣΕ Γ ΑΜΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΓΟΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ, Ο ΟΠΟΙΟΣ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΚ) 1347/2000
Άρθρο 33
Κεντρική Αρχή
1. Κεντρική Αρχή για τη λήψη αιτημάτων τοποθέτη-
σης ανηλίκων σε ίδρυμα, δομή παιδικής προστασίας ή ανάδοχη οικογένεια στην Ελλάδα, που υποβάλλονται 
από κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα 
με το άρθρο 56 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2201/2003 
του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2003, ορίζεται το 
Τμήμα Διεθνούς Δικαστικής Συνεργασίας σε Αστικές 
και Ποινικές Υποθέσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η ανωτέρω 
υπηρεσία πληροφορεί άμεσα τη ν αιτούσα αρχή ότι απαι-
τείται έγκριση των ελληνικών αρχών για την τοποθέτηση 
του ανηλίκου και την ενημερώνει για τη διαδικασία που 
πρέπει να ακολουθηθεί, όπως αυτή περιγράφεται στα 
άρθρα 34, 35, 36, και 37 του παρόντος.
2. Αρμόδιοι για την έγκριση των αναφερόμενων στην 
παράγραφο 1 αιτημάτων για την τοποθέτηση των ανη-λίκων σε ίδρυμα, δομή παιδικής προστασίας ή ανάδοχη 
οικογένεια στην Ελλάδα είναι ο Εισαγγελέας του Τμήμα-
τος Ανηλίκων της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών και 
ο αναπληρωτής του. Ο παραπάνω Εισαγγελέας, εντός 
δύο (2) μηνών από την υποβολή σε αυτόν του αιτήμα-
τος και των συνοδευτικών εγγράφων από το Τμήμα Δι-
εθνούς Δικαστικής Συνεργασίας σε Αστικές και Ποινικές 
Υποθέσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εγκρίνει ή απορρίπτει το αί-
τημα με Πράξη του αφού λάβει τη γνώμη ενός επιμελητή 
της Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων Αθηνών, τον οποίο 
ορίζει ανά υπόθεση. Ο Επιμελητής Ανηλίκων συλλέγει 
πληροφορίες για την υπάρχο υσα διαθεσιμότητα στα 
ιδρύματα ή στις δομές παιδικής προστασίας, καθώς και 
αν αυτά πληρούν τις σύμφωνα με το άρθρο 35 προϋπο-
θέσεις για την ασφαλή εγκατάστασή του και υποβάλλει 
έκθεση στον παραπάνω Εισαγγελέα προτείνοντας το κα-
ταλληλότερο για την τοποθέτηση του ανηλίκου. Έκθεση 
υποβάλλεται από τον Επιμελητή Ανηλίκων και όταν το 
αίτημα από τις αλλοδαπές αρχές αφορά στην τοποθέ-
τηση του ανηλίκου σε ανάδοχη οικογένεια στην Ελλάδα.
Άρθρο 34
Απαραίτητα δικαιολογητικά
1. Με το αίτημα έγκρισης της τοποθέτησης του ανη-
λίκου συνυποβάλλονται από την αιτούσα αρχή του 
κράτους - μέλους τα ακόλουθα έγγραφα και στοιχεία, 
επίσημα μεταφρασμένα στην ελληνική γλώσσα:
α) Ονοματεπώνυμα και εθνικότητα γονέων, ονομα-
τεπώνυμο, ημερομηνία, τόπος γέννησης και τόπος κα-
τοικίας του ανηλίκου, καθώς και αριθμός κοινωνικής 
ασφάλισης, εφόσον υπάρχει.
β) Ονοματεπώνυμο, ημερομηνία, τόπος γέννησης και 
τόπος κατοικίας του προσώπου που ασκεί τη γονική μέ-
ριμνα ή την επιμέλεια του ανηλίκου, αριθμός τηλεφώνου 
και ηλεκτρονική διεύθυνση αυτού, αριθμός κοινωνικής ασφάλισης, εφόσον υπάρχει, καθώς και δήλωση συναί-
νεσής του για την τοποθέτηση. Αν δεν επισυνάπτεται 
δήλωση συναίνεσης, αναφέρεται ο λόγος για τον οποίο αυτή δεν απαιτείται.
γ) Πιστοποιητικό ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο της αρ-
μόδιας αρχής από το οποίο προκύπτει η ποινική κατά-
σταση του ανηλίκου. Αν δεν υφίσταται τέτοιο πιστοποι-
ητικό ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο, σχετική βεβαίωση 
αρμόδιας αρχής.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1456 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
δ) Αναλυτική έκθεση κοινωνικού λειτουργού ή επιμε-
λητή ανηλίκων ή άλλου υπαλλήλου αρμόδιας υπηρεσί-ας του τόπου της τελευταίας κατοικίας ή διαμονής του ανηλίκου πριν την τοποθέτηση, για την κατάσταση και 
την προσωπικότητα του ανηλίκου, την αναγκαιότητα και 
τους λόγους της τοποθέτησης, καθώς και την προτεινό-
μενη διάρκεια αυτής (ημερομηνία έναρξης – λήξης). Στην 
έκθεση αναφέρονται ιδίως το αναλυτικό οικογενειακό, 
κοινωνικό και εκπαιδευτικό ιστορικό του ανηλίκου, οι λό-
γοι απομάκρυνσης από το οικογενειακό του περιβάλλον, 
οι λόγοι για τους οποίους το αρμόδιο όργανο εισηγείται 
την απομάκρυνση του ανηλίκου και την τοποθέτησή 
του σε άλλο κράτος - μέλος ως μέτρο προστασίας του, οι διαπροσωπικές σχέσεις του ανηλίκου με τα υπόλοιπα 
μέλη της οικογένειάς του, οι ασχολίες του και τα ενδι-
αφέροντά του, καθώς και συνοπτική αξιολόγηση του 
χαρακτήρα του και της προσωπικότητάς του. Στην ίδια 
έκθεση αναφέρεται και η άποψη του ανηλίκου και, αν δεν 
ελήφθη, οι λόγοι που δεν ελήφθη αυτή. Μπορεί, επίσης, 
να προτείνεται ίδρυμα ή δομή παιδικής προστασίας ή 
ανάδοχη οικογένεια τοποθέτησης.
ε) Πιστοποιητικό υγειονομικής (ιατροφαρμακευτικής) 
κάλυψης του ανηλίκου από δημόσιο φορέα κοινωνικής 
ασφάλισης και πιστοποιητικό της κατάστασης της υγείας 
του, το οποίο πρέπει να έχει εκδοθεί μέσα στο τελευταίο 
τρίμηνο πριν την αποστολή του και να αναφέρει ιδίως 
την εμβολιαστική κάλυψη του ανηλίκου, αν χρήζει και 
ποιας φαρμακευτικής περίθαλψης, αν πάσχει και από 
ποιο μεταδοτικό νόσημα, καθώς και αν έχει νοσηλευθεί για οποιαδήποτε αιτία.
στ) Πλήρη στοιχεία ταυτότητας και διεύθυνση των 
ενήλικων μελών της ανάδοχης οικογένειας, όταν αυτή 
προτείνεται, καθώς και αριθμό φορολογικού μητρώου ή 
μητρώου κοινωνικής ασφάλισης, όπου αυτοί υπάρχουν.
ζ) Προτάσεις για την επικοινωνία του ανηλίκου με γο-
νείς ή άλλα οικεία πρόσωπα και τα πλήρη στοιχεία αυτών.
η) Πλήρη τεκμηρίωση από αρμόδια υπηρεσία του τό-
που της τελευταίας κατοικίας του ανηλίκου για τις ειδικές 
εκπαιδευτικές του ανάγκες, εφόσον υπάρχουν.
θ) Έγγραφη δήλωση του φυσικού ή νομικού προσώ-
που που έχει την επιμέλεια του ανηλίκου ή άλλου αρ-
μόδιου φορέα για την ανάληψη της υποχρέωσης περί 
καλύψεως όλων των εξόδων τοποθέτησης και παραμο-
νής του ανηλίκου. Η δήλωση αυτή συνιστά ρητή αναγνώ-
ριση χρέους και πρέπει να περιέχει τα πλήρη στοιχεία 
του δηλούντος, τη διεύθυνση κατοικίας του, καθώς και 
τον αριθμό φορολογικού του μητρώου ή τον αριθμό 
κοινωνικής ασφάλισης, εφόσον αυτά προβλέπονται στην 
οικεία νομοθεσία του κράτους - μέλους στο οποίο ο αι-τών έχει την κατοικία του ή, αν πρόκειται περί νομικού προσώπου, την έδρα του.
ι) Αποφάσεις δικαστηρίων ή άλλων αρχών που αφο-
ρούν στον ανήλικο, αν υφίστανται.
Άρθρο 35
Δομές παιδικής προστασίας
1. Η τοποθέτηση του ανηλίκου σε ίδρυμα ή δομή παι-
δικής προστασίας στην Ελλάδα επιτρέπεται μόνο αν το 
ίδρυμα ή η δομή παιδικής προστασίας διαθέτει τις απαι-τούμενες εγκρίσεις και εποπτεύεται από τις ελληνικές 
αρχές, όπως αυτές ορίζονται κάθε φορά από τον νόμο.
2. Όταν πρόκειται να γίνει τοποθέτηση του ανηλίκου σε 
ανάδοχη οικογένεια, αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί 
μόνο αν η οικογένεια είναι εγγεγραμμένη στο Μητρώο Αναδόχων Ανηλίκων που προβλέπεται στο άρθρο 6 του π.δ. 86/2009 ή αν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής της παρ. 4 του άρθρου 9 του ν. 2082/1992, όπως αυτά κάθε φορά ισχύουν.
Άρθρο 36
Διαδικασία τοποθέτησης ανηλίκων
Η Πράξη του Εισαγγελέα του Τμήματος Ανηλίκων της 
Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών με την οποία εγκρίνε-
ται ή απορρίπτεται το αίτημα τοποθέτησης του ανηλί-
κου σε ίδρυμα ή δομή παιδικής προστασίας ή ανάδοχη 
οικογένεια διαβιβάζεται μέσω του Τμήματος Διεθνούς 
Δικαστικής Συνεργασίας σε Αστικές και Ποινικές Υπο-
θέσεις του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Αν-
θρωπίνων Δικαιωμάτων στην αιτούσα αρχή του κράτους 
μέλους. Η Πράξη με την οποία εγκρίνεται το παραπάνω 
αίτημα συνοδεύεται από κατάλογο των ιδρυμάτων ή των 
δομών παιδικής προστασίας ή των αναδόχων οικογενει-
ών, στα οποία ο ανήλικος μπορεί να τοποθετηθεί.
Άρθρο 37
Δικαστική απόφαση
1. Η αιτούσα αρχή, μετά τη λήψη της Πράξης του Ει-
σαγγελέα του Τμήματος Ανηλίκων της Εισαγγελίας Πρω-
τοδικών Αθηνών, με την οποία εγκρίνεται η τοποθέτηση 
του ανηλίκου σε ίδρυμα, δομή παιδικής προστασίας ή 
ανάδοχη οικογένεια, αποστέλλει στον παραπάνω Εισαγ-
γελέα δικαστική απόφαση ή απόφαση άλλης αρμόδιας 
αρχής του κράτους - μέλους, επίσημα μεταφρασμένη 
στα ελληνικά, με την οποία αποφασίζεται η τοποθέτη-
ση του ανηλίκου σε συγκεκριμένο ίδρυμα, δομή παι-
δικής προστασίας ή ανάδοχη οικογένεια στην Ελλάδα. 
Η απόφαση συνοδεύεται από βεβαίωση για το ότι αυτή, 
σύμφωνα με το εσωτερικό δίκαιο του κράτους - μέλους, 
έχει ισχύ δεδικασμένου και παράγει άμεσα τις έννομες 
συνέπειες που η ίδια καθορίζει.
2. Ο Εισαγγελέας του Τμήματος Ανηλίκων της Εισαγ-
γελίας Πρωτοδικών Αθηνών εισάγει στο Μονομελές 
Πρωτοδικείο Αθηνών αίτηση για την αναγνώριση του 
δεδικασμένου της απόφασης που αναφέρεται στην προ-
ηγούμενη παράγραφο. Η αίτηση εκδικάζεται κατά προ-
τεραιότητα με τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. 
Με την αίτηση αυτή προτείνεται και το κατάλληλο για την 
τοποθέτηση του ανηλίκου ίδρυμα, δομή παιδικής προ-στασίας ή ανάδοχη οικογένεια στην Ελλάδα μέτρο από 
όσα αντίστοιχα αναφέρονται στο αίτημα έγκρισης της 
τοποθέτησης που υποβλήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 
34. Η πρόταση δεν είναι δεσμευτική για το δικαστήριο 
που αποφαίνεται πάντα με γνώμονα το συμφέρον του 
ανηλίκου. Οι διατάξεις των άρθρων 904 και 905 του Κώ-δικα Πολιτικής Δικονομίας εφαρμόζονται αναλόγως.
3. Όταν η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου 
Αθηνών που αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο 
και κάνει δεκτή τη σχετική εισαγγελική αίτηση καταστεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1457 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
τελεσίδικη, ο Εισαγγελέας του Τμήματος Ανηλίκων της 
Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών τη διαβιβάζει μέσω 
του Τμήματος Διεθνούς Δικαστικής Συνεργασίας σε 
Αστικές και Ποινικές Υποθέσεις του Υπουργείου Δικαι-
οσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην 
αιτούσα αρχή του κράτους - μέλους, οπότε ο ανήλικος 
μπορεί να τοποθετηθεί (εγκατασταθεί) στο ίδρυμα, στη δομή παιδικής προστασίας ή στην ανάδοχη οικογένεια στην Ελλάδα.
Άρθρο 38
Προκαταβολή εξόδων – Διαδικασία ανατροπής
Το ποσό που αφορά στις συνήθεις ανάγκες διαβίωσης 
του ανηλίκου προκαταβάλλεται από το φυσικό πρόσωπο 
ή το νομικό πρόσωπο ή τον φορέα που ανέλαβε την κά-
λυψη των εξόδων του απευθείας στο ίδρυμα, στη δομή 
παιδικής προστασίας ή στην ανάδοχη οικογένεια, κα-
λύπτει τουλάχιστον διάστημα τεσσάρων (4) μηνών και 
δεν μπορεί να είναι μικρότε ρο εκείνου που προβλέπεται 
στην κείμενη νομοθεσία για την κάλυψη των εν γένει 
αναγκών διαβίωσης των ανηλίκων που τοποθετούνται 
σε ιδρύματα ή δομές παιδικής προστασίας ή σε ανά-
δοχες οικογένειες. Για την κάλυψη ιδιαίτερων αναγκών 
του ανηλίκου, ιδίως εκπαιδευτικών και ιατρικών, εφόσον 
υπάρχουν, το ίδρυμα, η δομή παιδικής προστασίας ή η 
ανάδοχη οικογένεια ενημερώνει το φυσικό ή το νομικό 
πρόσωπο ή τον φορέα που ανέλαβε την κάλυψη των 
εξόδων του. Αν δεν προκαταβληθούν τα έξοδα αυτά, 
ο δικαιούχος της προκαταβολής μπορεί να ζητήσει την ανατροπή της διαδικασίας τοποθέτησης του ανηλίκου. 
Η αίτηση απευθύνεται στο Μονομελές Πρωτοδικείο 
Αθηνών και δικάζεται κατά προτεραιότητα, εντός τρι-
άντα (30) ημερών, με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Αν η αίτηση περί ανατροπής γίνει δεκτή, ο ανή-
λικος, εφόσον είχε ήδη έρθει στην Ελλάδα, επιστρέφει 
στο πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, με πρωτοβουλία του 
οποίου είχε υποβληθεί η αίτηση του άρθρου 34 και με έξοδα του τελευταίου, με μέριμνα όμως του αιτούντος την ανατροπή. Στην τελευταία περίπτωση, η απόφαση περί ανατροπής της διαδικασίας τοποθέτησης του ανη-
λίκου, ορίζει σαφώς τον τρόπο επιστροφής του ανηλίκου 
στην αλλοδαπή, καθώς και το πρόσωπο ή τα πρόσωπα τα 
οποία θα το συνοδεύουν μέχρι την ασφαλή παράδοσή 
του στο πρόσωπο, φυσικό ή νομικό (ή στον πληρεξούσιο 
ή νόμιμο αντιπρόσωπο του τελευταίου) που είχε υποβά-
λει την αίτηση του άρθρου 34.
Άρθρο 39
Μεταβολή στοιχείων
1. Σε περίπτωση μεταβολής του προσώπου που ασκεί 
τη γονική μέριμνα ή την επιμέλεια του ανηλίκου, η αι-
τούσα αρχή οφείλει να γνωστοποιήσει αμέσως τη με-
ταβολή αυτή και τα νέα στοιχεία του προσώπου ή των 
προσώπων αυτών στην Κεντρική Αρχή της παραγράφου 
1 του άρθρου 33, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο στοι-
χείο β΄ του άρθρου 34. Επίσης, οφείλει να διαβιβάζει 
στην Κεντρική Αρχή κάθε νέο στοιχείο, καθώς και κάθε δικαστική ή άλλη απόφαση που αφορά τον ανήλικο, τα οποία ανέκυψαν μετά την τοποθέτησή του. Η Κεντρική Αρχή υποβάλλει τα έγγραφα αυτά προς εκτίμηση στον Εισαγγελέα Ανηλίκων Αθηνών.2. Μετά την τοποθέτηση του ανηλίκου σε ίδρυμα ή 
δομή παιδικής προστασίας ή ανάδοχη οικογένεια, ο Ει-
σαγγελέας Ανηλίκων Αθηνών ενημερώνεται εγγράφως κάθε έξι (6) μήνες και πιο τακτικά, αν το ζητήσει, για την κατάσταση και εξέλιξη του ανηλίκου. Η ενημέρωση γί-
νεται από το ίδρυμα ή τη δομή παιδικής προστασίας 
ή από τον κοινωνικό λειτουργό που παρακολουθεί την 
ανάδοχη οικογένεια. Σε κάθε περίπτωση, αρμόδια να 
παρέχει σχετικές πληροφορίες είναι και η κατά τόπον αρ-
μόδια Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων. Τα έγγραφα με τα 
οποία γίνεται η παραπάνω ενημέρωση κοινοποιούνται και στην αρμόδια κοινωνική υπηρεσία της Περιφέρειας 
όπου κατοικεί η ανάδοχη οικογένεια ή έχει την έδρα του 
το ίδρυμα ή η δομή παιδικής προστασίας, στα οποία έχει 
τοποθετηθεί ο ανήλικος.
3. Το ίδρυμα ή η δομή παιδικής προστασίας ή η ανάδο-
χη οικογένεια όπου τοποθετήθηκε ο ανήλικος οφείλουν 
να γνωστοποιούν αμέσως στην Κεντρική Αρχή την επι-στροφή του ανηλίκου στο κράτος - μέλος που υπέβαλε το αίτημα τοποθέτησης.
Άρθρο 40
Τοποθέτηση ημεδαπών ανηλίκων 
στην αλλοδαπή
Για την τοποθέτηση ανηλίκου σε ίδρυμα που εδρεύ-
ει σε άλλο κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή 
σε ανάδοχη οικογένεια άλλου κράτους - μέλους της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτείται τελεσίδικη δικαστική 
απόφαση. Ο Εισαγγελέας Ανηλίκων και, όπου αυτός δεν 
υπάρχει, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών του τόπου κατοικίας 
του ανηλίκου, μετά από έγγραφο αίτημα των γονέων ή 
του επιτρόπου ή του προσώπου, στο οποίο έχει ανατεθεί 
με δικαστική απόφαση η άσκηση της γονικής μέριμνας 
ή της επιμέλειας του ανηλίκου ή και αυτεπαγγέλτως, κα-
ταθέτει σχετική αίτηση στο Μονομελές Πρωτοδικείο, 
η οποία εκδικάζεται κατά τη διαδικασία της εκούσιας 
δικαιοδοσίας.
Άρθρο 41
Έγκριση από δημόσια αρχή
Πριν την κατάθεση της αίτησης στο Μονομελές Πρω-
τοδικείο, κατά το προηγούμενο άρθρο, ο Εισαγγελέας 
Ανηλίκων και, όπου αυτός δεν υπάρχει, ο Εισαγγελέας 
Πρωτοδικών, απευθύνεται στο Τμήμα Διεθνούς Δικαστι-
κής Συνεργασίας σε Αστικές και Ποινικές Υποθέσεις του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων, για να διερευνήσει μέσω της Κεντρικής Αρ-
χής του άλλου κράτους - μέλους αν για την τοποθέτηση 
ανηλίκου σε ίδρυμα ή σε ανάδοχη οικογένεια απαιτείται 
έγκριση από δημόσια αρχή του συγκεκριμένου κράτους, 
τη διαδικασία που ακολουθείται για την έγκριση και για 
την ολοκλήρωση της τοποθέτησης του ανηλίκου, κα-
θώς και αν το ίδρυμα ή η δομή παιδικής προστασίας 
ή η ανάδοχη οικογένεια όπου πρόκειται να τοποθετη-
θεί ο ανήλικος, είτε αυτό προτείνεται από τις ελληνικές 
αρχές είτε ορίζεται από την αρμόδια αρχή του άλλου 
κράτους - μέλους, εποπτεύεται και λειτουργεί σύμφωνα 
με τους νόμους του τελευταίου. Αν απαιτείται έγκριση 
για την τοποθέτηση του ανηλίκου, ο Εισαγγελέας Ανη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1458 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
λίκων υποβάλλει μέσω του Τμήματος Διεθνούς Δικαστι-
κής Συνεργασίας σε Αστικές και Ποινικές Υποθέσεις του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων στην αρμόδια αρχή του άλλου κράτους - 
μέλους αίτηση έγκρισης.
Άρθρο 42
Απαραίτητα δικαιολογητικά 
για την τοποθέτηση ημεδαπών ανηλίκων
Ο Εισαγγελέας Ανηλίκων και, όπου αυτός δεν υπάρχει, 
ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών, καταθέτει στο Μονομελές 
Πρωτοδικείο, μαζί με την αίτηση του άρθρου 40, τα ακό-
λουθα έγγραφα:
α) Έγγραφα από τα οποία προκύπτουν τα πλήρη στοι-
χεία του ανηλίκου (ονοματεπώνυμο και εθνικότητα, 
ονοματεπώνυμα και εθνικότητα γονέων, ημερομηνία 
και τόπος γέννησης, τόπος κατοικίας).
β) Έκθεση Κοινωνικού Λειτουργού ή Επιμελητή Ανη-
λίκων για την κατάσταση και την προσωπικότητα του 
ανηλίκου, τους λόγους που υπαγορεύουν την απομά-
κρυνσή του από το περιβάλλον του και την αναγκαιότητα 
της τοποθέτησής του σε ίδρυμα ή ανάδοχη οικογένεια 
άλλου κράτους - μέλους. Στην ίδια έκθεση αναφέρεται η 
προτεινόμενη χρονική διάρκεια τοποθέτησης του ανηλί-
κου (έναρξη – λήξη αυτής), ο τρόπος επικοινωνίας του με 
τους οικείους του και αναφέρονται οι ειδικές εκπαιδευτι-
κές ανάγκες του ανηλίκου, εφόσον υπάρχουν.
γ) Έγκριση της τοποθέτησης του ανηλίκου από την αρ-
μόδια αρχή του κράτους - μέλους στο οποίο ζητείται να 
γίνει η τοποθέτηση ή, αν τέτοια έγκριση δεν απαιτείται, 
το έγγραφο της Κεντρικής Αρχής του άλλου κράτους - μέ-
λους από το οποίο να προκύπτει η μη αναγκαιότητά της.
δ) Έγγραφο με τα στοιχεία του ιδρύματος ή της δομής 
παιδικής προστασίας ή της ανάδοχης οικογένειας που 
πρόκειται να τοποθετηθεί ο ανήλικος.
ε) Βεβαίωση από την αρμόδια αρχή του κράτους - μέ-
λους προς το οποίο απευθύνεται η αίτηση ότι το ίδρυμα 
ή η δομή παιδικής προστασίας λειτουργεί και εποπτεύ-εται ή ότι η ανάδοχη οικογένεια υπόκειται σε έλεγχο και εποπτεία με βάση τους νόμους του κράτους αυτού.
στ) Δήλωση των προσώπων που ασκούν τη γονική 
μέριμνα ή επιμέλεια του ανηλίκου ότι συναινούν στην 
τοποθέτηση, αν η αίτηση του Εισαγγελέα Ανηλίκων υπο-
βάλλεται μετά από αίτημα των προσώπων αυτών.
ζ) Πιστοποιητικά περί της κατάστασης της υγείας του 
ανηλίκου.
η) Δήλωση του φυσικού ή του νομικού προσώπου που 
έχει την επιμέλεια του ανηλίκου ή άλλου αρμόδιου φο-ρέα για την ανάληψη της υποχρέωσης για κάλυψη των εξόδων τοποθέτησης και παραμονής του.
θ) Κάθε άλλο σχετικό έγγραφο, ιδίως δικαστικές απο-
φάσεις ή αποφάσεις διοικητικών οργάνων, που αφορούν 
στον υπό τοποθέτηση ανήλικο.
Άρθρο 43
Συζήτηση της υπόθεσης
Το δικαστήριο αποφασίζει για την τοποθέτηση του 
ανηλίκου σε ίδρυμα ή δομή παιδικής προστασίας ή ανά-δοχη οικογένεια άλλης χώρας, αφού συνεκτιμήσει όλα 
τα στοιχεία, όπως αυτά προκύπτουν από τα προσκομιζό-
μενα στο άρθρο 42 έγγραφα. Πριν από την έκδοση της 
απόφασης μπορεί να καλεί σε ακρόαση τους πλησιέστε-
ρους συγγενείς του ανηλίκου και κάθε άλλο πρόσωπο 
που συνδέεται με αυτόν. Με διαταγή του δικαστηρίου 
που επιδίδεται στο πρόσωπο με το οποίο διαμένει ο ανή-
λικος καλείται να παρουσιαστεί και ο ανήλικος, εκτός αν 
η ακρόασή του αντενδείκνυται λόγω της ηλικίας ή του 
βαθμού ωριμότητάς του. Η επικοινωνία με τον ανήλικο 
γίνεται ιδιαιτέρως και δεν επιτρέπεται να παρευρίσκεται 
άλλο πρόσωπο, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει διαφορε-
τικά. Για το περιεχόμενο της συνομιλίας δεν συντάσσεται 
έκθεση. Κατά της συζήτηση της υπόθεσης παρίσταται 
υποχρεωτικά ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών ο οποίος κλη-
τεύεται προς τούτο με επιμέλεια της Γ ραμματείας του 
Μονομελούς Πρωτοδικείου, τουλάχιστον τρεις (3) ημέ-ρες πριν τη δικάσιμο.
Άρθρο 44
Διαβίβαση απόφασης
Η απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου για την 
τοποθέτηση του ανηλίκου, εφόσον καταστεί τελεσίδικη, 
διαβιβάζεται από τον οικείο Εισαγγελέα Ανηλίκων και, 
όπου αυτός δεν υπάρχει, από τον Εισαγγελέα Πρωτοδι-
κών, μέσω της ελληνικής Κεντρικής Αρχής, στην Κεντρική 
Αρχή του άλλου κράτους - μέλους. Η τοποθέτηση (εγκα-
τάσταση) του ανηλίκου ολοκληρώνεται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άλλο κράτος - μέλος.
Άρθρο 45
Ενημέρωση για την κατάσταση του ανηλίκου
Μετά την τοποθέτηση του ανηλίκου σε ίδρυμα ή δομή 
παιδικής προστασίας ή σε ανάδοχη οικογένεια σε άλλο 
κράτος - μέλος, ο Εισαγγελέας Ανηλίκων ζητά εγγράφως 
κάθε έξι (6) μήνες και πιο τακτικά, αν το κρίνει σκόπι-
μο, να ενημερώνεται για την κατάσταση και εξέλιξη του 
ανηλίκου. Το αίτημα ενημέρωσης υποβάλλεται στην 
Κεντρική Αρχή του κράτους - μέλους ή απευθείας στην αρχή του κράτους - μέλους που θα υποδειχθεί από την Κεντρική Αρχή ότι εποπτεύει το ίδρυμα, τη δομή παιδι-κής προστασίας ή την ανάδοχη οικογένεια.
Άρθρο 46
Για τα αιτήματα τοποθέτησης ανηλίκων σε ίδρυμα, 
δομή παιδικής προστασίας ή ανάδοχη οικογένεια στην 
Ελλάδα, τα οποία έχουν υποβληθεί από κράτη - μέλη 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκκρεμούν προς έγκριση, 
η ελληνική Κεντρική Αρχή ενημερώνει την αιτούσα αρχή 
του άλλου κράτους - μέλους για τη διαδικασία που πρέ-
πει να ακολουθηθεί σύμφωνα με τα άρθρα 33 έως και 
39 και ζητά την εντός τριών (3) μηνών συμπλήρωση του 
φακέλου προκειμένου να τον υποβάλει στον Εισαγγελέα 
Ανηλίκων Αθηνών.
Αν δεν αποσταλούν εμπρόθεσμα τα αιτούμενα στοι-
χεία από την αιτούσα αρχή του άλλου κράτους - μέλους, 
ο φάκελος υποβάλλεται στον Εισαγγελέα του Τμήματος 
Ανηλίκων της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, ο οποί-
ος απορρίπτει την αίτηση ως απαράδεκτη.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1459 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
ΙΙΙ. ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2013/48/ΕΕΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ 
ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 22ας ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΗΓΟΡΟ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ ΣΥΛΛΗΨΗΣ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΡΙΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΣΤΕΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΡΙΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΞΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤΕΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
Άρθρο 47
Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής(άρθρα 1 και 2 της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ)
1. Σκοπός του παρόντος νόμου είναι η εναρμόνιση της 
ελληνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 2013/48/ΕΕ του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου της 22ας Οκτω-
βρίου 2013 σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης σε δικη-
γόρο στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας και διαδικασίας 
εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, καθώς 
και σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου 
σε περίπτωση στέρησης της ελευθερίας του και με το δι-
καίωμα επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα και με προξενικές 
αρχές κατά τη διάρκεια στέρησης της ελευθερίας.
2. Τα δικαιώματα της παραγράφου 1 ισχύουν για 
όποιους είναι ύποπτοι ή κατηγορούνται για την τέλεση αξιόποινης πράξης, από το χρόνο κατά τον οποίον ενη-
μερώνονται σχετικά από τις αρμόδιες αρχές, με επίσημη 
κοινοποίηση ή με άλλον τρόπο, και καθ’ όλη τη διάρκεια 
της ποινικής διαδικασίας, καθώς και για τα πρόσωπα που 
υπάγονται στη διαδικασία του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης (εκζητούμενοι) από το χρόνο σύλληψής τους στο κράτος - μέλος εκτέλεσης.
Άρθρο 48
Το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόροστο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας(άρθρα 3 και 9 της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ)
1. Μετά το τέταρτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρ-
θρου 31 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προστίθεται 
πέμπτο εδάφιο ως εξής:
«Οι διατάξεις των άρθρων 96 παράγραφος 3 και 97 
παράγραφος 1 εφαρμόζονται αναλόγως.».
2. Στο τέλος της παραγράφου 2 του άρθρου 31 του 
Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προστίθεται τελευταίο εδά-
φιο ως εξής:
«Σε κάθε περίπτωση, η επικοινωνία του προσώπου, 
στο οποίο αποδίδεται η τέλεση αξιόποινης πράξης, με τον συνήγορό του, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικα-σίας, είναι απόρρητη.».
Άρθρο 49
Τροποποίηση άρθρου 100 Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (άρθρο 4 της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ)
Στην παράγραφο 4 του άρθρου 100 του Κώδικα Ποι-
νικής Δικονομίας προστίθεται δεύτερο εδάφιο ως εξής:
«Η επικοινωνία αυτή είναι απόρρητη.»Άρθρο 50
Προσθήκη άρθρου 99Β στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας(άρθρα 5, 7, 8 και 13 της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ)
Στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προστίθεται άρθρο 
99Β ως εξής:
«1. Ο κατηγορούμενος έχει δικαίωμα να ζητήσει να 
ενημερωθεί, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, για 
τη στέρηση της ελευθερίας του ένα πρόσωπο της επι-
λογής του. Εφόσον ο κατηγορούμενος είναι ανήλικος, 
ενημερώνεται ο ασκών τη γονική μέριμνα, εκτός αν αυτό 
αντιβαίνει στο συμφέρον του ανηλίκου, οπότε ενημερώ-
νεται κάποιο άλλο ενδεδειγμένο ενήλικο πρόσωπο ή η αρμόδια για την προστασία των ανηλίκων αρχή.
2. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να μην επιτρέπουν προ-
σωρινά την ενημέρωση τρίτου προσώπου για τη στέρη-
ση της ελευθερίας του κατηγορουμένου όταν ειδικές 
περιστάσεις της υπόθεσης το δικαιολογούν, για έναν από 
τους ακόλουθους λόγους:
α) όταν υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αποτραπούν 
σοβαρές συνέπειες για τη ζωή, την ελευθερία ή τη σω-ματική ακεραιότητα προσώπου ή
β) όταν υπάρχει επείγουσα ανάγκη να αποτραπεί μια 
κατάσταση κατά την οποία μπορεί να παρουσιαστεί ση-
μαντικός κίνδυνος για την ποινική διαδικασία.
Στην περίπτωση αυτή εξετάζεται αν ένα άλλο τρίτο 
πρόσωπο, που έχει υποδειχθεί από τον κατηγορούμενο, 
μπορεί να ενημερωθεί σχετικά. Αν ο κατηγορούμενος εί-
ναι ανήλικος, η αρμόδια για την προστασία των ανηλίκων 
αρχή ενημερώνεται στην περίπτωση αυτή.
3. Ο κατηγορούμενος που είναι αλλοδαπός και στερείται 
την ελευθερία του έχει δικαίωμα να ζητήσει να ενημερω-θούν, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, οι προξενικές 
αρχές του κράτους του οποίου είναι υπήκοος.».
Άρθρο 51
Προσθήκη άρθρου 99Γ 
στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας(άρθρα 6, 7 και 8 της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ)
Στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προστίθεται άρθρο 
99Γ ως εξής:
«1. Ο κατηγορούμενος που στερείται την ελευθερία 
του έχει δικαίωμα επικοινωνίας, χωρίς αδικαιολόγητη 
καθυστέρηση, με ένα τουλάχιστον τρίτο πρόσωπο που 
έχει υποδείξει ο ίδιος. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και για 
να αποτραπεί άμεσος κίνδυνος, οι αρμόδιες αρχές μπο-ρούν να περιορίζουν ή να αναβάλλουν την άσκηση του 
ανωτέρω δικαιώματος. Στην περίπτωση αυτή εξετάζεται 
πρώτα αν ο κατηγορούμενος μπορεί να επικοινωνήσει με ένα άλλο πρόσωπο που αυτός υποδεικνύει.
2. Ο κατηγορούμενος που είναι αλλοδαπός και στε-
ρείται την ελευθερία του έχει δικαίωμα να επικοινωνεί, 
χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση, με τις προξενικές 
αρχές του κράτους του οποίου είναι υπήκοος. Έχει επί-σης δικαίωμα επίσκεψης από τις προξενικές του αρχές, 
δικαίωμα συνομιλίας και αλληλογραφίας μαζί τους και δι-
καίωμα να κανονίζεται η νομική του εκπροσώπηση από αυτές, εφόσον οι εν λόγω αρχές δεν έχουν αντίρρηση.».
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1460 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Άρθρο 52
Τροποποίηση του άρθρου 96
Κώδικα Ποινικής Δικονομίας(άρθρο 9 της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ)
Στο άρθρο 96 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας προ-
στίθεται παράγραφος 3 ως εξής:
«3. Με την επιφύλαξη των διατάξεων που απαιτούν 
την υποχρεωτική παράσταση συνηγόρου, ο κατηγορού-
μενος έχει δικαίωμα να παραιτηθεί από το διορισμό του 
συνηγόρου. Η παραίτηση γίνεται κατά τις διατάξεις της 
παραγράφου 2 και πρέπει να είναι προϊόν της ελεύθε-
ρης βούλησης του προσώπου και να μην περιέχει όρο ή αίρεση. Ο κατηγορούμενος μπορεί να ανακαλέσει την παραίτηση μεταγενέστερα, σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας.».
Άρθρο 53
Δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο, ενημέρωσης τρίτου προσώπου και επικοινωνίας με τρίτα πρόσωπα στη διαδικασία του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης(άρθρο 10 της Οδηγίας 2013/48/ΕΕ)
1. Το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 15 του ν. 
3251/2004 αντικαθίσταται ως εξής:
«Ο εισαγγελέας εφετών, αφού βεβαιώσει την ταυτότητά 
του, τον ενημερώνει για την ύπαρξη και το περιεχόμενο του εντάλματος, για το δικαίωμά του να προσφύγει στις 
υπηρεσίες νομικού παραστάτη και διερμηνέα στο κράτος 
- μέλος εκτέλεσης και στο κράτος - μέλος έκδοσης, για το 
δικαίωμα ενημέρωσης τρίτου προσώπου και επικοινωνίας 
με τρίτα πρόσωπα και με τις προξενικές αρχές του κράτους 
του οποίου είναι υπήκοος, καθώς και για τη δυνατότητα 
που του παρέχεται να συγκατατεθεί στην προσαγωγή του 
στο κράτος έκδοσης του εντάλματος κατά τα οριζόμενα 
στο άρθρο 17 του παρόντος. Για την ανωτέρω ενημέρωση 
και τις σχετικές δηλώσεις του εκζητουμένου συντάσσεται 
έκθεση σύμφωνα με τους όρους των άρθρων 148 έως 153 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.».
2. Η παρ. 5 του άρθρου 15 του ν. 3251/2004 αντικα-
θίσταται ως εξής:
«5. Τα άρθρα 99Β, 99Γ , 233 παράγραφος 1 και 236Α του 
Κώδικα Ποινικής Δικονομίας εφαρμόζονται αναλόγως 
και στην περίπτωση συλληφθέντος εκζητουμένου βάσει 
ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.».
IV. ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2012/29/ΕΕ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΕΛΑΧΙΣΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΘΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗ-ΤΑΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑ-ΣΗΣ - ΠΛΑΙΣΙΟ 2001/220/ΔΕΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 54
Σκοποί(άρθρο 1 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Σκοπός του παρόντος νόμου είναι να εξασφαλίσει ότι τα θύματα αξιόποινων πράξεων τυγχάνουν της δέ-
ουσας πληροφόρησης, υποστήριξης και προστασίας 
προκειμένου να συμμετέχουν στην ποινική διαδικασία. 
Τα θύματα αναγνωρίζονται και αντιμετωπίζονται με σε-
βασμό, ευαισθησία, εξατομικευμένη, επαγγελματική και 
χωρίς διακρίσεις προσέγγιση λόγω της φυλής, του χρώ-
ματος, της εθνικότητας, της εθνότητας, της γλώσσας, της 
θρησκείας, της κοινωνικής προέλευσης, των πολιτικών 
ή άλλων πεποιθήσεων, της περιουσιακής κατάστασης, 
της ηλικίας, του φύλου, του σεξουαλικού προσανατολι-
σμού, της ταυτότητας ή των χαρακτηριστικών φύλου, της 
αναπηρίας ή οποιασδήποτε άλλης κατάστασης αυτού, 
σε κάθε επαφή με τις αρμόδιες υπηρεσίες υποστήριξης 
θυμάτων ή τις υπηρεσίες αποκαταστατικής δικαιοσύνης, 
στις περιπτώσεις που αυτό προβλέπεται από το νόμο ή 
κάθε άλλη αρμόδια αρχή, που ενεργούν στο πλαίσιο της 
ποινικής διαδικασίας. Τα δικαιώματα που θεσπίζονται 
στον παρόντα νόμο ισχύουν για όλα τα θύματα χωρίς 
διακρίσεις, ανεξαρτήτως της εθνικότητας ή υπηκοότητάς 
τους και του καθεστώτος διαμονής τους.
2. Αν το θύμα εγκληματικής πράξης είναι ανήλικος, 
πρωταρχικό κριτήριο κατά την εφαρμογή του παρόντος 
νόμου, είναι το βέλτιστο συμφέρον του ανήλικου θύ-
ματος, το οποίο αξιολογείται σε εξατομικευμένη βάση. Κάθε ανήλικο θύμα προσεγγίζεται με ευαισθησία, λαμ-
βανομένων δεόντως υπόψη της ηλικίας, του βαθμού 
ωριμότητας, των απόψεων, των αναγκών και των ανη-
συχιών αυτού, χωρίς καμία διάκριση σε βάρος αυτού 
ή των γονέων του ή των νομίμων εκπροσώπων του. Ο 
ανήλικος και ο ασκών τη γονική του μέριμνα ή τυχόν άλ-
λος νόμιμος εκπρόσωπός του, ενημερώνονται για τυχόν 
μέτρα ή δικαιώματα που τον αφορούν.
Άρθρο 55
Ορισμοί(άρθρο 2 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Στον παρόντα νόμο οι ακόλουθοι όροι χρησιμοποι-
ούνται με την εξής σημασία:
α) Ως «θύμα» νοείται:αα) το φυσικό πρόσωπο, το οποίο υπέστη ζημία, συ-
μπεριλαμβανομένης της βλάβης του σώματος ή της 
υγείας ή της τιμής ή της ηθικής βλάβης ή της οικονομι-κής ζημίας, ή της στέρησης της ελευθερίας του, η οποία 
προκλήθηκε αμέσως από αξιόποινη πράξη,
ββ) οι οικείοι, προσώπου, ο θάνατος του οποίου προ-
κλήθηκε αμέσως από αξιόποινη πράξη και οι οποίοι 
έχουν αξίωση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα ή τελούσαν σε άμεση υλική αλληλεξάρτηση με αυτό.
β) Ως «οικείοι» νοούνται οι σύζυγοι, το πρόσωπο που 
συνοικεί με το θύμα σε στενή σταθερή και συνεχή σχέση 
ετερόφυλης ή ομόφυλης δέσμευσης, οι μνηστευμένοι, οι 
συγγενείς εξ αίματος και εξ αγχιστείας σε ευθεία γραμ-μή, οι θετοί γονείς και τα θετά τέκνα, οι αδελφοί και οι σύζυγοι και οι μνηστήρες των αδελφών και τα εξαρτώ-
μενα από το θύμα πρόσωπα, πέραν των συντηρούμενων 
τέκνων του.
γ) «Ανήλικος» είναι κάθε φυσικό πρόσωπο ηλικίας 
κάτω των 18 ετών.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1461 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
δ) Ως «υπηρεσίες υποστήριξης και φροντίδας θυμά-
των» νοούνται οι δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και οι μη 
κυβερνητικές οργανώσεις που παρέχουν υπηρεσίες γε-νικής ή ειδικής υποστήριξης και φροντίδας.
ε) Ως «αποκαταστατική δικαιοσύνη» νοούνται οι διαδι-
κασίες που προβλέπονται ρητά σε διάταξη νόμου, μέσω 
των οποίων το θύμα και ο δράστης αξιόποινης πράξης 
μπορούν, εφόσον δώσουν την ελεύθερη συναίνεσή τους, 
ενώπιον της αρμόδιας δικαστικής ή εισαγγελικής αρχής, 
να συμμετάσχουν ενεργά στην επίλυση των μεταξύ τους 
διαφορών ή απαιτήσεων που απορρέουν από την αξι-
όποινη πράξη.
2. Oι ανωτέρω ορισμοί δεν επιδρούν ούτε τροποποι-
ούν με οποιονδήποτε τρόπο τα δικαιώματα και τις προϋ-
ποθέσεις νόμιμης παράστασης του πολιτικώς ενάγοντος 
ενώπιον των Ποινικών Δικαστηρίων κατά τα οριζόμενα 
στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΠΑΡΟΧΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ
Άρθρο 56
Δικαίωμα των θυμάτων να κατανοούνκαι να γίνονται κατανοητά(άρθρο 3 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. H Αστυνομία ή άλλη αρμόδια αρχή, κατά την πρώτη 
της επαφή με το θύμα, λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για 
να βοηθά το θύμα να κατανοεί και να γίνεται κατανοητό, 
από την πρώτη επαφή και σε κάθε περαιτέρω αναγκαία 
επικοινωνία του στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας, 
καθώς και να κατανοεί τις πληροφορίες που παρέχονται 
από αυτήν.
2. Κατά την πρώτη της επαφή με το θύμα, η Αστυνομία 
ή άλλη αρμόδια αρχή χρησιμοποιεί γλώσσα απλή και 
κατανοητή στην επικοινωνία με το θύμα, προφορικά ή γραπτά. Για αυτό το σκοπό λαμβάνονται υπόψη τα προ-σωπικά χαρακτηριστικά του θύματος, ιδίως, η ηλικία, η ωριμότητα, οι πνευματικές και διανοητικές ικανότητες, 
το μορφωτικό επίπεδο, η γλωσσική επάρκεια, τυχόν 
προβλήματα ακοής ή όρασης, καθώς και η έντονη συ-
ναισθηματική φόρτιση αυτού, τα οποία ενδεχομένως 
επηρεάζουν την ικανότητά του να κατανοεί ή να γίνεται κατανοητό. Για αυτό το σκοπό διατίθεται οδηγός δικαι-ωμάτων διατυπωμένος στις πιο συχνά καθομιλούμενες γλώσσες, καθώς και στη γραφή Mπράιγ (Braille).
3. Κατά την πρώτη επαφή με την Αστυνομία ή άλλη 
αρμόδια αρχή, το θύμα μπορεί να συνοδεύεται από πρό-
σωπο της επιλογής του, όταν, λόγω των επιπτώσεων του 
εγκλήματος, το θύμα χρειάζεται βοήθεια για να κατανο-
ήσει ή για να γίνει κατανοητό, εκτός αν αυτό αντιβαίνει στα συμφέροντα του θύματος ή βλάπτει την πορεία της 
διαδικασίας ή το πρόσωπο αυτό εμπλέκεται στην υπό 
διερεύνηση αξιόποινη πράξη.
Άρθρο 57
Δικαίωμα λήψης πληροφοριώναπό την πρώτη επαφή με την αρμόδια αρχή(άρθρο 4 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Στα θύματα, από την πρώτη τους επαφή με την 
Αστυνομία ή άλλη αρμόδια αρχή, παρέχονται χωρίς αδι-καιολόγητη καθυστέρηση, με κάθε δυνατό κάθε φορά 
μέσο οι ακόλουθες πληροφορίες:
α) για το είδος της υποστήριξης που μπορούν να λά-
βουν, καθώς και τον αρμόδιο φορέα παροχής αυτής, συ-
μπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, βασικών πληρο-
φοριών σχετικά με την πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, 
οποιαδήποτε ειδική υποστή ριξη, συμπεριλαμβανομένης 
της ψυχολογικής βοήθειας και της στέγασης σε ξενώνες,
β) για τους όρους και τις προϋποθέσεις του παραδε-
κτού της υποβολής έγκλησης και του δικαιώματος δή-
λωσης παράστασης πολιτικής αγωγής στο πλαίσιο της 
ποινικής διαδικασίας,
γ) για τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις παροχής 
μέτρων προστασίας,
δ) για τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις παροχής 
νομικής βοήθειας,
ε) για τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις διεκδίκησης 
αποζημίωσης,
στ) για τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις παροχής 
του δικαιώματος διερμηνείας και μετάφρασης,
ζ) για τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις σύμφωνα με 
την οποία ασκούνται τα δικαιώματά τους σε αν διαμέ-
νουν σε έτερο κράτος - μέλος,
η) για τις υφιστάμενες διαδικασίες υποβολής καταγγε-
λιών αν τα δικαιώματά τους δεν γίνονται σεβαστά από την αρμόδια αρχή,
θ) για τα στοιχεία επαφής, για λόγους επικοινωνίας και 
πληροφόρησης, σχετικά με την υπόθεσή τους,
ι) για τις υφιστάμενες διαδικασίες αποκαταστατικής 
δικαιοσύνης και τις αρμόδιες προς τούτο αρχές,
ια) για τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις επιστρο-
φής τυχόν εξόδων της συμμετοχής τους στην ποινική 
διαδικασία.
2. Η έκταση και η εξειδίκευση των πληροφοριών που 
αναφέρονται στην παράγραφο 1 διαφοροποιείται ανά-
λογα με τις ειδικές ανάγκες και την προσωπική κατάστα-
ση του θύματος, καθώς και με το είδος ή τη φύση της 
αξιόποινης πράξης. Κάθε αρμόδια αρχή, μπορεί περαι-τέρω να παρέχει πρόσθετες λεπτομέρειες σε μεταγενέ-στερα στάδια ανάλογα με τις ανάγκες του θύματος και 
τη χρησιμότητα, σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, αυτών 
των λεπτομερειών.
Άρθρο 58
Δικαίωμα των θυμάτων 
κατά την υποβολή καταγγελίας
(άρθρο 5 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Τα θύματα λαμβάνουν, εφόσον το ζητήσουν, αντί-
γραφο της έγκλησης που υπέβαλ αν. Για το σκοπό αυτό, 
ο αρμόδιος υπάλληλος που παραλαμβάνει την έγκληση 
υποχρεούται να πληροφορεί τα θύματα για το παραπάνω 
δικαίωμά τους.
2. Τα θύματα που δεν κατανοούν ή δεν ομιλούν την 
ελληνική γλώσσα μπορούν να υποβάλλουν την έγκλησή 
τους σε γλώσσα την οποία κατανοούν ή να λαμβάνουν 
την αναγκαία γλωσσική βοήθεια, πάντοτε όμως με τους 
όρους και τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στον Κώ-
δικα Ποινικής Δικονομίας ή σε άλλους ειδικούς ποινικούς 
νόμους.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1462 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
3. Τα θύματα τα οποία δεν κατανοούν ή δεν ομιλούν 
την ελληνική γλώσσα, λαμβάνουν, εφόσον το ζητήσουν, 
δωρεάν μετάφραση του εγγράφου που αναφέρεται στην 
παράγραφο 1, σε γλώσσα την οποία κατανοούν.
Άρθρο 59
Δικαίωμα των θυμάτων να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με την υπόθεσή τους(άρθρο 6 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Το θύμα ενημερώνεται χωρίς περιττή καθυστέρηση 
σχετικά με το δικαίωμά του να λαμβάνει πληροφορίες, 
εφόσον το ζητήσει, αναφορικά με την ποινική διαδικασία 
που κινήθηκε, κατόπιν της εκ μέρους του καταγγελίας 
της αξιόποινης πράξης, όσον αφορά ειδικότερα:
α) Οποιαδήποτε διάταξη ή βούλευμα τα οποία απο-
φαίνονται να μη γίνει η κατηγορία ή να παύσει η ποινική 
δίωξη ή να μην ασκηθεί δίωξη κατά του δράστη, συμπε-
ριλαμβανομένων και των λόγων ή σύντομης περίληψης των λόγων της εν λόγω διάταξης ή βουλεύματος.
β) Το χρόνο και τόπο διεξαγωγής της δίκης και τη φύση 
των κατηγοριών κατά του δράστη.
γ) Πληροφορίες σχετικά με την πορεία της ποινικής 
διαδικασίας και την οριστική απόφαση που εκδόθηκε, 
σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις του Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας, εφόσον καταστεί νόμιμα διάδικος στην ποι-
νική δίκη.
δ) Πληροφορίες σχετικά με την άρση ή αντικατάσταση 
της προσωρινής κράτησης από το εκάστοτε αρμόδιο 
δικαστικό όργανο. Πληροφορίες σχετικά με την αποφυ-
λάκιση ή την απόδραση ή τη χορήγηση άδειας του κατα-
δικασθέντος από τα αρμόδια όργανα του Καταστήματος 
Κράτησης, καθώς και τυχόν μέτρα για την προστασία του 
σε περίπτωση αποφυλάκισης ή απόδρασης του δράστη. 
Οι ανωτέρω πληροφορίες παρέχονται, κατόπιν έγκρισης 
της εισαγγελικής αρχής, εφόσον υπάρχει ενδεχόμενος ή 
διαπιστωμένος κίνδυνος βλάβης του θύματος, εκτός αν 
υπάρχει διαπιστωμένος κίνδυνος βλάβης του δράστη 
λόγω της κοινοποίησης αυτών των πληροφοριών.
2. Όσα αναφέρονται στην παράγραφο 1 μπορούν να 
αποστέλλονται σε προσωπική ηλεκτρονική ταχυδρομική 
διεύθυνση, την οποία έχει υποδείξει το θύμα ή να παρα-
δίδονται στο θύμα αυτοπροσώπως ή στον διορισθέντα 
πληρεξούσιο δικηγόρο του, αν έχει δηλωθεί παράσταση 
πολιτικής αγωγής.
3. Το θύμα δύναται οποτεδήποτε να ανακαλεί την αίτη-
σή του αναφορικά με την άσκηση του συνόλου ή μέρους 
των προβλεπόμενων στο παρόν άρθρο δικαιωμάτων του, 
εξαιρουμένων των δικαιωμάτων πληροφόρησης που 
απορρέουν από την ιδιότητά του ως πολιτικώς ενάγων.
Άρθρο 60
Δικαίωμα διερμηνείας και μετάφρασης(άρθρο 7 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας, 
όταν πρόκειται να εξετασθεί θύμα, το οποίο δεν ομιλεί 
ή δεν κατανοεί επαρκώς την ελληνική γλώσσα, του πα-
ρέχεται χωρίς καθυστέρηση δωρεάν διερμηνεία. Εφό-
σον τούτο είναι αναγκαίο, διατίθεται διερμηνεία για 
την επικοινωνία μεταξύ του θύματος που έχει δηλώσει παράσταση πολιτικής αγωγής και του πληρεξούσιου δι-
κηγόρου του σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας. 
Το, κατά τα ανωτέρω εδάφια, δικαίωμα σε διερμηνεία 
περιλαμβάνει την προσήκουσα συνδρομή σε άτομα με 
πρόβλημα ακοής ή ομιλίας. Αν η διερμηνεία είναι με άλ-λον τρόπο αδύνατη, μπορεί να λαμβάνει χώρα διερμη-νεία της διερμηνείας μέσω τρίτης γλώσσας.
2. Εφόσον απαιτείται, μπορεί να γίνεται χρήση τεχνο-
λογίας επικοινωνιών, όπως η τηλεδιάσκεψη, το τηλέφω-
νο ή το διαδίκτυο, εκτός αν η προσωπική παρουσία του διερμηνέα κριθεί από τον εξετάζοντα απαραίτητη.
3. Στο θύμα που δεν κατανοεί ή δεν ομιλεί την ελληνική 
γλώσσα, παρέχεται εντός ευλόγου χρονικού διαστήμα-τος και εφόσον το έχει ζητήσει εγγράφως:
α) γραπτή μετάφραση των πληροφοριών που είναι ου-
σιώδεις για την άσκηση των δικαιωμάτων του κατά την 
ποινική διαδικασία, σε γλώσσα που κατανοεί, δωρεάν 
και στο βαθμό που οι πληροφορίες αυτές τίθενται στη διάθεση των θυμάτων στην ελληνική γλώσσα,
β) γραπτή μετάφραση σε γλώσσα που κατανοεί, των 
πληροφοριών και των εγγράφων που αναφέρονται στην 
παράγραφο 1 του άρθρου 59 του παρόντος νόμου.
4. Στο θύμα που έχει δηλώσει παράσταση πολιτικής 
αγωγής και δεν κατανοεί τη γλώσσα της ποινικής διαδι-
κασίας, παρέχεται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος 
γραπτή μετάφραση όλων των ουσιωδών εγγράφων ή 
χωρίων εγγράφων της διαδικασίας, τα οποία είναι ου-
σιώδη για την άσκηση των δικαιωμάτων του κατά την 
ποινική διαδικασία. Το θύμα που έχει δηλώσει παρά-
σταση πολιτικής αγωγής ή ο διορισθείς πληρεξούσιος 
δικηγόρος του μπορούν να υποβάλλουν αιτιολογημένο 
αίτημα για το χαρακτηρισμό εγγράφων ή χωρίων εγγρά-
φων ως ουσιωδών. Δεν υφίσταται απαίτηση μετάφρασης 
χωρίων ουσιωδών εγγράφων, τα οποία δεν συμβάλλουν 
στην ενεργή συμμετοχή των θυμάτων στην ποινική δι-αδικασία.
5. Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, η έγγραφη 
μετάφραση μπορεί να αντικατασταθεί από προφορική 
μετάφραση ή προφορική σύνοψη του περιεχομένου των 
ουσιωδών εγγράφων υπό τον όρο ότι αυτή η προφορι-κή μετάφραση ή προφορική σύνοψη δεν επηρεάζει τη διεξαγωγή δίκαιης δίκης.
6. Το θύμα που έχει δηλώσει παράσταση πολιτικής 
αγωγής ή ο διορισθείς πληρεξούσιος δικηγόρος του μπο-
ρούν να υποβάλλουν αντιρρήσεις κατά της απόφασης με την οποία κρίνεται ότι δεν απαιτείται μετάφραση εγ-γράφων ή χωρίων εγγράφων ή όταν η ποιότητά της δεν 
είναι επαρκής. Επί των αντιρρήσεων αποφασίζει κατά 
την προδικασία ο Εισαγγελέας, κατά την κύρια ανάκριση 
το Δικαστικό Συμβούλιο και κατά την κύρια διαδικασία το Δικαστήριο.
7. Το θύμα έχει δικαίωμα να παραιτηθεί από το δικαί-
ωμα μετάφρασης εγγράφων υπό την προϋπόθεση ότι 
έχει προηγουμένως συμβουλευθεί συνήγορο ή ότι έχει 
με άλλον τρόπο λάβει πλήρη γνώση των συνεπειών της 
παραίτησης. Η παραίτηση πρέπει να είναι προϊόν της 
ελεύθερης βούλησης του προσώπου και να μην περιέχει 
όρο ή αίρεση.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1463 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
8. Σε κάθε στάδιο της ποινικής διαδικασίας, η αρμόδια 
διωκτική, εισαγγελική ή δικαστική αρχή εξακριβώνει με 
κάθε πρόσφορο μέσο, κατά πόσον το θύμα ομιλεί και 
κατανοεί επαρκώς την ελληνική γλώσσα και αν χρειάζε-
ται τη συνδρομή διερμηνέα. Το θύμα έχει δικαίωμα να ασκήσει αντιρρήσεις κατά της απόφασης με την οποία 
κρίθηκε ότι δεν είναι αναγκαία η παροχή διερμηνείας 
ή όταν η ποιότητα της διερμηνείας δεν είναι επαρκής. 
Επί των αντιρρήσεων αποφασίζει κατά την προδικασία 
ο Εισαγγελέας, κατά την κύρια ανάκριση το Δικαστικό 
Συμβούλιο και κατά την κύρια διαδικασία το Δικαστήριο.
9. Η διερμηνεία και η μετάφραση, καθώς και η τυχόν 
εξέταση προσβολής απόφασης για τη μη παροχή διερ-μηνείας ή μετάφρασης, δυνάμει του παρόντος άρθρου, δεν καθυστερεί αδικαιολόγητα την ποινική διαδικασία.
10. Ως προς τη διαδικασία διορισμού του διερμηνέα, 
τα προσόντα του, τα κωλύματά του, την υποχρέωσή του 
αποδοχής των καθηκόντων του και τον όρκο του εφαρ-
μόζονται τα οριζόμενα στις διατάξεις των παραγράφων 
2 και 3 του άρθρου 233, του άρθρου 234, 235 και 236 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
11. Όταν πρόκειται να γίνει μετάφραση εγγράφων που 
απαιτεί οπωσδήποτε μακρόχρονη απασχόληση, ορίζεται 
προθεσμία στην οποία ο διερμηνέας θα πρέπει να παρα-
δώσει τη μετάφραση. Η προθεσμία μπορεί να παραταθεί 
και αν περάσει άπρακτη, παύεται ο διερμηνέας που είχε 
διοριστεί και διορίζεται άλλος. Το ίδιο ισχύει και όταν 
εκείνος που διορίστηκε ασκεί τα έργα του κατά τρόπο ανεπαρκή ή αμελή. Κατ’ εξαίρεση, όταν το θύμα αγνοεί 
την ελληνική γλώσσα και αποδεικνύεται δυσχερής ο διο-
ρισμός κατάλληλου διερμηνέα, μπορεί, κατά την ανάκρι-
ση, να καταθέσει γραπτώς σε ξένη γλώσσα. Η κατάθεση εντάσσεται στη δικογραφία μαζί με τη μετάφραση, που γίνεται αργότερα σύμφωνα με τα ανωτέρω οριζόμενα.
12. Όταν η γλώσσα είναι ελάχιστα γνωστή, μπορεί κατ’ 
εξαίρεση να διοριστεί διερμηνέας του διερμηνέα.
13. Για την εξέταση του θύματος σε κάθε στάδιο της 
ποινικής διαδικασίας, όταν αυτή γίνεται με τη συνδρο-
μή διερμηνέα ή όταν γίνεται προφορική μετάφραση ή 
σύνοψη βασικών εγγράφων ή για την παραίτηση του 
ανωτέρω από το δικαίωμα της μετάφρασης, συντάσσεται 
έκθεση ή γίνεται ειδική μνεία στην έκθεση που συντάσ-
σεται από το αρμόδιο κάθε φορά όργανο.
Άρθρο 61
Δικαίωμα πρόσβασης σε υπηρεσίεςυποστήριξης και φροντίδας θυμάτων(άρθρο 8 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Το θύμα, ανάλογα με τις ανάγκες του, δικαιούται να 
έχει πρόσβαση σε δωρεάν και εμπιστευτικές υπηρεσί-
ες γενικής ή ειδικής υποστήριξης και φροντίδας, πριν, 
κατά και, για εύλογο χρονικό διάστημα, μετά το πέρας 
της ποινικής διαδικασίας. Το δικαίωμα αυτό μπορεί να 
επεκταθεί και στους οικείους του θύματος, ανάλογα με 
τις ανάγκες τους και με τη βαρύτητα της βλάβης που 
υπέστησαν λόγω της αξιόποινης πράξης που τελέστηκε 
εις βάρος του θύματος.
2. Η Αστυνομία ή άλλη αρμόδια αρχή, στην οποία 
κατατέθηκε η καταγγελία του θύματος, ενημερώνει και παραπέμπει το θύμα, κατόπιν αίτησής του, σε υπηρεσί-
ες υποστήριξης και φροντίδας, ανάλογα με τις ανάγκες 
του και τη βαρύτητα της βλάβης που υπέστη από την 
αξιόποινη πράξη.
3. Η πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης και φρο-
ντίδας θυμάτων του παρόντος δεν εξαρτάται από τη νο-
μότυπη ή μη υποβολή της καταγγελίας της αξιόποινης πράξης.
4. Οι υπηρεσίες γενικής ή ειδικής υποστήριξης και φρο-
ντίδας θυμάτων παρέχονται από την Αστυνομία και κάθε 
αρμόδια αρχή, καθώς και από δημόσιους φορείς όπως, 
ιδίως, οι κοινωνικές υπηρεσίες των Οργανισμών Τοπικής 
Αυτοδιοίκησης Α΄και Β΄ βαθμού, οι δομές ψυχικής υγεί-ας για ενήλικες, παιδιά και εφήβους, οι συμπαραστάτες 
του δημότη, τα Κέντρα Κοινότητας, τα συμβουλευτικά 
κέντρα της Γενικής Γ ραμματείας Ισότητας των Φύλων, 
υποστηρικτικές δομές του Εθνικού Κέντρου Κοινωνι-
κής Αλληλεγγύης, εξειδικευμένες υπηρεσίες ανηλίκων 
θυμάτων, όπως τα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανή-
λικων Θυμάτων της Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων 
και Κοινωνικής Αρωγής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όπου λει-
τουργούν, καθώς και από νομικά πρόσωπα ιδιωτικού 
δικαίου και ενώσεις προσώπων που οργανώνονται σε 
επαγγελματική ή σε εθελοντική βάση, ανάλογα με τη 
φύση των υπηρεσιών.
5. Τα τέκνα γυναικών θυμάτων προσβολής προσωπι-
κής και γενετήσιας ελευθερίας, οικονομικής εκμετάλ-
λευσης της γενετήσιας ζωής, ενδοοικογενειακής βίας, 
εμπορίας ανθρώπων, σωματεμπορίας, καθώς και εγκλη-
μάτων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά έχουν δικαίωμα 
στα μέτρα υποστήριξης και φροντίδας του παρόντος 
άρθρου.
Άρθρο 62
Υποστήριξη από τις υπηρεσίες υποστήριξης θυμάτων(άρθρο 9 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Οι υπηρεσίες γενικής υποστήριξης και φροντίδας 
θυμάτων παρέχουν τουλάχιστον:
α) πληροφορίες, συμβουλές και υποστήριξη σχετικά με 
την άσκηση των δικαιωμάτων του θύματος, μεταξύ άλ-
λων και της δυνατότητάς του να αξιώσει αποζημίωση για 
τη ζημία που υπέστη από την αξιόποινη πράξη, καθώς 
και τον τρόπο συμμετοχής του στην ποινική διαδικασία, 
είτε ως πολιτικώς ενάγων, είτε ως μάρτυρας,
β) πληροφορίες σχετικά με τις υπάρχουσες σχετικές 
υπηρεσίες ειδικής υποστή ριξης ή άμεση παραπομπή 
σε αυτές,
γ) συναισθηματική και ψυχολογική υποστήριξη,δ) συμβουλές σχετικά με οικονομικά και πρακτικά θέ-
ματα που ανακύπτουν από το έγκλημα,
ε) συμβουλές σχετικά με τον κίνδυνο και την αποτροπή 
δευτερογενούς και επαναλαμβανόμενης θυματοποίησης, 
εκφοβισμού και αντεκδίκησης, εκτός αν παρέχονται με 
άλλο τρόπο από άλλες δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες.
2. Οι υπηρεσίες υποστήριξης και φροντίδας θυμάτων 
οφείλουν να εξετάζουν με ιδιαίτερη προσοχή τις ειδι-
κές ανάγκες του θύματος που υπέστη σημαντική βλάβη 
λόγω της σοβαρότητας του εγκλήματος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1464 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
3. Εκτός από τις περιπτώσεις που παρέχονται με άλλο 
τρόπο από άλλες δημόσιες ή ιδιωτικές υπηρεσίες, οι 
υπηρεσίες ειδικής υποστήριξης και φροντίδας θυμάτων 
παρέχουν τουλάχιστον τα εξής:
α) κέντρα υποδοχής ή άλλη κατάλληλη προσωρινή 
στέγαση του θύματος, που χρειάζεται ασφαλή τόπο 
παραμονής λόγω άμεσου κινδύνου δευτερογενούς και 
επαναλαμβανόμενης θυματοποίησης, εκφοβισμού και 
αντεκδίκησης,
β) στοχευμένη και ολοκληρωμένη υποστήριξη για το 
θύμα με ιδιαίτερες ανάγκες, όπως είναι το θύμα ρατσι-στικής βίας, σεξουαλικής βίας, βίας λόγω ταυτότητας ή 
χαρακτηριστικών φύλου και βίας στο πλαίσιο στενών 
διαπροσωπικών σχέσεων, συμπεριλαμβανομένης της 
μετατραυματικής υποστήριξης και συμβουλευτικής.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
Άρθρο 63
(άρθρο 12 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)Δικαίωμα διασφαλίσεων στο πλαίσιο υπηρεσιών αποκαταστατικής δικαιοσύνης
1. Για την προφύλαξη του θύματος από δευτερογενή 
και επαναλαμβανόμενη θυματοποίηση και από εκφοβι-σμό, κατά την παροχή ενδεχόμενων υπηρεσιών αποκα-
ταστατικής δικαιοσύνης, όπου αυτές προβλέπονται από 
ειδικότερες διατάξεις:
α) Τα μέτρα αποκαταστατικής δικαιοσύνης προσφέ-
ρονται από προσωπικό εκπαιδευμένο να αναγνωρίζει 
τις μεταβλητές επιπτώσεις της προσφοράς στο θύμα 
και να αξιολογεί τις ιδιαίτερες ανάγκες του. Στο θύμα 
παρέχονται πληροφορίες σχετικά με το πού μπορεί να έχει πρόσβαση σε ανεξάρτητη στήριξη και συμβουλές. Το θύμα αποφασίζει για το αν δέχεται ή απορρίπτει την 
προσφορά μετά την παρέλευση τουλάχιστον τριών (3) εβδομάδων από την πρόταση της προσφοράς, ώστε να 
διασφαλίζεται η ελεύθερη και εν επιγνώσει συναίνεσή 
του, η οποία μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε.
β) Με την επιφύλαξη της αρμοδιότητος και λειτουργι-
κής και προσωπικής ανεξαρτησίας των αρμοδίων δικα-
στικών και εισαγγελικών αρχών, οι διαδικασίες αποκατα-
στατικής δικαιοσύνης εφαρμόζονται μόνο αν είναι προς 
το συμφέρον του θύματος και τα μέτρα αποσκοπούν 
να αποκαταστήσουν τη ζημία που υπέστη το θύμα από την τέλεση της αξιόποινης πράξης και να αποφευχθεί η πρόκληση περαιτέρω ζημίας.
γ) Ο δράστης πρέπει να έχει αναγνωρίσει τα βασικά 
περιστατικά της υπόθεσης.
δ) Το θύμα λαμβάνει πλήρεις και αντικειμενικές πληρο-
φορίες σχετικά με τη διαδικασία και την πιθανή έκβαση 
της εν λόγω διαδικασίας, καθώς και σχετικά με τις διαδι-
κασίες ελέγχου της εφαρμογής ενδεχόμενης συμφωνίας 
και τα αποτελέσματα αυτής.
ε) Στο θύμα προσφέρεται υποστήριξη πριν, κατά τη δι-
άρκεια και μετά τη συμμετοχή σε οποιαδήποτε διαδικα-
σία εφαρμογής μέτρων αποκαταστατικής δικαιοσύνης.
στ) Στο θύμα που προτιμά να μην συναντήσει τον δρά-
στη, δίνεται η επιλογή της έμμεσης διαμεσολάβησης ή οποιοδήποτε άλλο κατάλληλο μέτρο εκτός αν οι αρμό-
διες δικαστικές ή εισαγγελικές αρχές κρίνουν άλλως. Η τυχόν διαφορετική απόφαση πρέπει να είναι αιτιολογη-
μένη. Σε κάθε περίπτωση, ο τυχόν πληρεξούσιος δικηγό-
ρος του δράστη δύναται να υποβάλλει ερωτήσεις προς το θύμα δια μέσου του ενεργούντος τη διαδικασία της διαμεσολάβησης.
ζ) Οι συνομιλίες στις διαδικασίες αποκαταστατικής 
δικαιοσύνης που δεν διεξάγονται δημοσίως, είναι εμπι-
στευτικές και δεν δημοσιοποιούνται στη συνέχεια, εκτός 
αν συμφωνούν τα εμπλεκόμενα μέρη ή αν αυτό επιβάλ-
λεται από λόγους υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος 
κατά την κρίση της αρμόδιας δικαστικής ή εισαγγελικής 
αρχής.
η) Κάθε συμφωνία που συνάπτεται εκουσίως από 
αμφότερα τα μέρη και επικυρώνεται από τον αρμόδιο 
δικαστή ή εισαγγελέα με σύμπραξη γραμματέα, έχει την 
αποδεικτική δύναμη δημοσίου εγγράφου, μπορεί δε να 
λαμβάνεται υπόψη σε οπ οιοδήποτε στάδιο της ποινικής 
διαδικασίας μεταξύ των ίδιων διαδίκων.
θ) Κατά τη διαδικασία αποκαταστατικής δικαιοσύνης, 
μπορούν να παρέχονται στο θύμα ή στον δράστη, πε-
ρισσότερες από μία ακροάσεις, κατόπιν αίτησης των 
τελευταίων, έτσι ώστε να είναι πλήρως κατανοητή η δι-
αδικασία και τα αποτελέσματα αυτής.
ι) Το θύμα που έλαβε μέρος στη διαδικασία μέτρων 
αποκαταστατικής δικαιοσύνης ενημερώνεται για τη δυ-
νατότητα του δράστη να εκπληρώσει τους όρους της 
συμφωνίας.
ια) Κατά τη διαδικασία αποκαταστατικής δικαιοσύνης 
παρέχονται στα διάδικα μέρη πληροφορίες που είναι 
επωφελείς για αμφότερα τα μέρη.
ιβ) Κατά τη διαδικασία αποκαταστατικής δικαιοσύνης 
αμφότερα τα διάδικα μέρη μπορούν να παρίστανται με 
συνήγορο ή και αυτοπροσώπως.
2. Οι υπηρεσίες υποστήριξης και φροντίδας θυμάτων, 
όταν ενδείκνυται η εφαρμογή διαδικασίας αποκαταστα-
τικής δικαιοσύνης, ενθαρρύνουν το θύμα να επισκεφθεί 
τις υπηρεσίες αποκαταστατικής δικαιοσύνης.
Άρθρο 64
Δικαιώματα θυμάτων που κατοικούν
σε άλλο κράτος - μέλος της Ε.Ε.(άρθρο 17 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Όταν το θύμα κατοικεί σε κράτος - μέλος της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης διαφορετικό από εκείνο της τέλεσης 
της αξιόποινης πράξης: α) καλείται να καταθέτει αμέ-
σως μετά την καταγγελία της αξιόποινης πράξης και β) 
εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις της παραγράφου 1 
του άρθρου 233 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τη 
χρήση τεχνολογίας επικοινωνιών, όπως η τηλεδιάσκεψη, 
το τηλέφωνο ή το διαδίκτυο.
2. Όταν το θύμα κατοικεί στην ημεδαπή και η αξιό-
ποινη σε βάρος του πράξη τελέσθηκε σε άλλο κράτος 
- μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να υποβάλλει 
την έγκλησή του στον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών του 
τόπου κατοικίας του, ο οποίος, εφόσον τα ελληνικά ποι-
νικά δικαστήρια δεν έχουν δικαιοδοσία, τη διαβιβάζει 
χωρίς υπαίτια καθυστέρηση στην αρμόδια δικαστική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1465 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
αρχή του αντίστοιχου κράτους - μέλους, δια του Εισαγ-
γελέως Εφετών.
3. Δεν υφίσταται υποχρέωση διαβίβασης της έγκλησης 
στο κράτος - μέλος του τόπου τέλεσης της αξιόποινης 
πράξης, σε περίπτωση που εφαρμόζονται οι ελληνικοί 
ποινικοί νόμοι και έχει κινηθεί η ποινική δίωξη. Σε αυτή 
την περίπτωση για σκοπούς ενημέρωσης και προκει-
μένου να ενισχυθεί η αμοιβαία δικαστική συνδρομή, 
ο Εισαγγελέας Πλημμελειοδικών του δικαστηρίου στο 
οποίο εκκρεμεί η δικογραφία, ενημερώνει χωρίς υπαίτια 
καθυστέρηση και δια του Εισαγγελέως Εφετών, την αρ-
μόδια δικαστική αρχή του κράτους - μέλους στο οποίο τελέσθηκε η αξιόποινη πράξη.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ 
ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Άρθρο 65
Δικαίωμα να αποφεύγεται η επαφήμεταξύ θύματος και δράστη
(άρθρο 19 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Το θύμα μπορεί να ζητήσει εγγράφως τη λήψη μέ-
τρων για την αποφυγή της επαφής μεταξύ αυτού και, 
εφόσον απαιτείται, των μελών της οικογένειάς του και 
του δράστη στους χώρους διεξαγωγής της ποινικής 
διαδικασίας. Για την παραπάνω αίτηση αποφαίνεται 
αμετακλήτως το Τριμελές Πλημμελειοδικείο του τόπου 
διεξαγωγής της ποινικής διαδικασίας, σε οποιοδήποτε 
στάδιο και αν αυτή ευρίσκεται, δικάζοντας με την αυτό-φωρη διαδικασία.
2. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του Κώδικα Ποινι-
κής Δικονομίας για τους μάρτυρες, στο σχεδιασμό νέων 
δικαστικών κτηρίων πρέπει να προβλέπονται χωριστοί χώροι αναμονής για τα θύματα.
Άρθρο 66
Δικαίωμα προστασίας των θυμάτωνκατά την ποινική έρευνα(άρθρο 20 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
Οι διωκτικές, εισαγγελικές και δικαστικές αρχές δια-
σφαλίζουν ότι, στον βαθμό που δεν τίθεται σε κίνδυνο η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας:
α) η εξέταση των θυμάτων διενεργείται χωρίς υπαί-
τια καθυστέρηση μετά την καταγγελία της αξιόποινης 
πράξης προς την αρμόδια αρχή και με όσο το δυνατόν 
περιορισμένο και αναγκαίο αριθμό καταθέσεων από 
πλευράς θύματος,
β) τα θύματα, εφόσον δεν παρίστανται με πληρεξούσιο 
δικηγόρο της επιλογής τους ή τον τυχόν αυτεπαγγέλ-
τως διορισθέντα, μπορούν να συνοδεύονται από τον 
νόμιμο εκπρόσωπό τους ή από άλλο φυσικό πρόσωπο 
της επιλογής τους, εκτός αν έχει ληφθεί αιτιολογημένη 
απόφαση για το αντίθετο σχετικά με ένα ή και τα δύο 
αυτά πρόσωπα,
γ) οι ιατρικές εξετάσεις περιορίζονται στο ελάχιστο 
και διενεργούνται μόνο όταν είναι αυστηρά αναγκαίο 
για τους σκοπούς της ποινικής διαδικασίας και προς δι-
ερεύνηση της αλήθειας των καταγγελλομένων,δ) αν το θύμα είναι ανήλικο, εκείνος που το εξετάζει 
καταγράφει κατά λέξη στην έκθεση και τις ερωτήσεις 
που του απευθύνει.
Άρθρο 67
Δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής ζωής(άρθρο 21 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Κατά τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας, οι αρ-
μόδιες διωκτικές, εισαγγελικές και δικαστικές αρχές 
εφαρμόζουν κατάλληλα μέτρα για την προστασία της 
ιδιωτικής ζωής, λαμβάνοντας υπόψη τα προσωπικά 
χαρακτηριστικά του θύματος, που προκύπτουν από τη 
διαδικασία ατομικής αξιολόγησης, κατά το άρθρο 68 του 
παρόντος νόμου και της εικόνας των θυμάτων και των 
μελών της οικογένειάς τους και ιδίως, για να αποτραπεί η 
διάδοση κάθε πληροφορίας που μπορεί να διευκολύνει τον εντοπισμό των ανήλικων θυμάτων ή των θυμάτων που χρήζουν ειδικής προστασίας.
2. Αν η δημοσιότητα της συνεδρίασης είναι επιβλαβής 
στα χρηστά ήθη ή συντρέχουν ειδικοί λόγοι να προστα-
τευθεί ο ιδιωτικός ή οικογενειακός βίος των διαδίκων, 
ιδίως αν η δημοσιότητα σε δίκη εγκλημάτων κατά της 
γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής έχει ως συνέπεια την ιδιαίτερη ψυ-
χική ταλαιπωρία ή το διασυρμό του θύματος και μάλιστα 
ανηλίκου, το δικαστήριο διατάσσει τη διεξαγωγή της 
δίκης ή ενός μέρους της χωρίς δημοσιότητα. Για τον απο-
κλεισμό της δημοσιότητας, το δικαστήριο, αφού ακούσει 
τον εισαγγελέα και τους διαδίκους, εκδίδει αιτιολογημέ-
νη απόφαση και την απαγγέλει σε δημόσια συνεδρίαση.
3. Η ιδιωτική ζωή και η ταυτότητα του θύματος προ-
στατεύεται από κάθε εμπλεκόμενη υπηρεσία και η επε-ξεργασία των προσωπικών δεδομένων του γίνεται πά-
ντοτε σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2472/1997, όπως 
αυτός εκάστοτε τροποποιείται ή αντικαθίσταται.
4. Η ολική ή μερική μετάδοση από την τηλεόραση ή 
το ραδιόφωνο, καθώς και η κινηματογράφηση και μα-
γνητοσκόπηση της δίκης ενώπιον ποινικού δικαστηρίου 
απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση, το δικαστήριο μπορεί να 
επιτρέψει τις ενέργειες αυτές, εφόσον συναινούν ο εισαγ-
γελέας και οι διάδικοι και συντρέχει ουσιώδες δημόσιο συμφέρον.
5. Η μετάδοση από την τηλεόραση ή η κινηματογρά-
φηση ή μαγνητοσκόπηση ή φωτογράφηση των θυμάτων 
που εμφανίζονται ενώπιον των εισαγγελικών ή αστυνο-μικών και λοιπών αρχών απαγορεύεται.
Άρθρο 68
Ατομική αξιολόγηση των θυμάτων για τονπροσδιορισμό ειδικών αναγκών προστασίας(άρθρο 22 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων περί προσωπι-
κής και λειτουργικής ανεξαρτησίας των δικαστικών λει-
τουργών, οι διωκτικές, εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, 
ενώπιον των οποίων εκκρεμεί η υπόθεση, ενημερώνουν 
και παραπέμπουν το θύμα, κατόπιν αίτησής του, στις 
Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής 
του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρω-
πίνων Δικαιωμάτων που διενεργούν εγκαίρως ατομική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1466 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
αξιολόγηση του θύματος για τον προσδιορισμό τυχόν 
ειδικών αναγκών προστασίας του, ώστε να εκτιμηθεί, αν, 
και σε ποιο βαθμό, το θύμα μπορεί να επωφεληθεί από 
ειδικά μέτρα προστασίας κατά τη διάρκεια της ποινικής 
διαδικασίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 69, προκειμέ-
νου να αποφευχθεί ο κίνδυνος να υποστεί δευτερογενή και επαναλαμβανόμενη θυματοποίηση, εκφοβισμό και αντεκδίκηση.
2. Στην ατομική αξιολόγηση λαμβάνονται κυρίως υπόψη:
α) τα προσωπικά χαρακτηριστικά του θύματος, όπως 
η ηλικία, η φυλή, το χρώμα, η θρησκεία, η εθνικότητα ή 
εθνοτική καταγωγή, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, 
η ταυτότητα ή τα χαρακτηριστικά φύλου ή η αναπηρία, 
το καθεστώς διαμονής ή κατοικίας, οι δυσκολίες επικοι-νωνίας, η σχέση συγγένειας ή έτερης άλλης εξάρτησης 
με τον δράστη, καθώς και το ιστορικό προηγούμενης 
θυματοποίησης,
β) ο βαθμός της βλάβης που υπέστη το θύμα, το είδος, 
η σοβαρότητα και η φύση του εγκλήματος, ιδίως, τρο-
μοκρατία, οργανωμένο έγκλημα, εμπορία ανθρώπων, 
βία λόγω φύλου, ρατσιστική βία, ενδοοικογενειακή βία, 
σεξουαλική βία ή εκμετάλλευση ή έγκλημα μίσους,
γ) οι περιστάσεις του εγκλήματος.3. Το ανήλικο θύμα χρήζει ειδικής ανάγκης προστασί-
ας λόγω ιδιαίτερου κινδύνου να υποστεί δευτερογενή 
και επαναλαμβανόμενη θυματοποίηση, εκφοβισμό και 
αντεκδίκηση και για το σκοπό αυτό υποβάλλεται σε ατο-
μική αξιολόγηση κατά την παράγραφο 1 του παρόντος 
από τα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμά-
των της Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνι-
κής Αρωγής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας 
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, και όπου δεν υπάρχουν, 
από τα Αυτοτελή Γ ραφεία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοι-
νωνικής Αρωγής, σε συνεργασία με ειδικό παιδοψυχο-
λόγο ή παιδοψυχίατρο των δομών ψυχικής υγείας και 
σε περίπτωση έλλειψής τους, ψυχολόγο ή ψυχίατρο και 
αποφασίζεται αν και σε ποιο βαθμό επωφελείται από τα 
ειδικά μέτρα του άρθρου 69. Η ατομική αξιολόγηση των 
ενήλικων θυμάτων διενεργείται από τα Τμήματα Επιμε-
λητών Κοινωνικής Αρωγής και τα Αυτοτελή Γ ραφεία Επι-
μελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής της ως άνω 
Υπηρεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η ατομική αξιολόγηση από τα ως άνω Αυτοτελή Γ ραφεία ασκείται από τους επιμε-λητές κάθε κλάδου ανάλογα με την ηλικία του θύματος.
4. Η λήψη των ειδικών μέτρων προστασίας που προ-
βλέπονται στο άρθρο 69 γίνεται κατόπιν της σύμφωνης γνώμης του θύματος.
5. Η ατομική αξιολόγηση επικαιροποιείται καθ’ όλη τη 
διάρκεια της ποινικής διαδικασίας, αν ουσιωδώς μετα-βάλλονται οι περιστάσεις που αποτέλεσαν τη βάση της.
Άρθρο 69
Δικαίωμα προστασίας θυμάτων με ιδιαίτερες ανάγκες προστασίας κατά τη διάρκεια 
της ποινικής διαδικασίας
(άρθρα 23 και 24 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Τα θύματα με ιδιαίτερες ανάγκες προστασίας επω-
φελούνται ειδικών μέτρων, τα οποία αποφασίζονται μετά από τη διενέργεια ατομικής αξιολόγησης που προβλέ-
πεται στην παράγραφο 1 του άρθρου 68. Ειδικό μέτρο που αποφασίσθηκε μετά από ατομική αξιολόγηση δεν 
εφαρμόζεται, αν δυσχεραίνεται η πρόοδος της ποινικής 
διαδικασίας ή όταν υπάρχει επείγουσα ανάγκη εξέτασης 
του θύματος και η παράλειψη εξέτασής του θα μπορού-
σε να βλάψει το θύμα ή άλλο πρόσωπο ή να θίξει την 
πορεία της διαδικασίας.
2. Κατά τη διάρκεια της ποινικής έρευνας, τα θύματα 
με ιδιαίτερες ανάγκες προστασίας που αναγνωρίζονται 
σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 68 έχουν στη 
διάθεσή τους τα ακόλουθα μέτρα:
α) το θύμα εξετάζεται σε χώρους που έχουν σχεδιασθεί 
ή προσαρμοσθεί για το σκοπό αυτόν,
β) η εξέταση του θύματος διεξάγεται από ειδικά εκπαι-
δευμένους για το σκοπόν αυτό προανακριτικούς υπαλ-λήλους ή εισαγγελικούς και δικαστικούς λειτουργούς,
γ) κάθε εξέταση του θύματος διεξάγεται από τα ίδια 
πρόσωπα, εκτός αν αυτό δυσχεραίνει την ορθή απονομή 
της δικαιοσύνης,
δ) κάθε εξέταση θυμάτων σεξουαλικής βίας, βίας λόγω 
φύλου ή ενδοοικογενειακής βίας, εφόσον δεν διεξάγεται 
από εισαγγελέα ή δικαστή, διεξάγεται από πρόσωπο του 
ίδιου με το θύμα φύλου, εφόσον το επιθυμεί το θύμα, 
υπό την προϋπόθεση ότι δεν παρακωλύεται η πορεία 
της ποινικής διαδικασίας.
3. Κατά την εξέταση ως μάρτυρα του ανήλικου θύμα-
τος των πράξεων που αναφέρονται στα άρθρα 323Α πα-
ράγραφος 4, 323Β εδάφιο α΄, 324, 336, 337 παράγραφοι 
3 και 4, 338, 339, 342, 343, 345, 346, 348, 348Α, 348Β, 
348Γ , 349, 351, 351Α του Ποινικού Κώδικα, καθώς και στα 
άρθρα 29 παράγραφοι 5 και 6 και 30 του ν. 4251/2014 
διορίζεται και παρίσταται, ως πραγματογνώμων, ειδι-
κά εκπαιδευμένος παιδοψυχολόγος ή παιδοψυχίατρος 
και σε περίπτωση έλλειψής τους, ψυχολόγος ή ψυχία-
τρος, που υπηρετεί στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας 
Ανήλικων Θυμάτων ή που περιλαμβάνεται στον πίνα-
κα πραγματογνωμόνων, όπου αυτά δεν λειτουργούν, 
χωρίς να εφαρμόζονται κατά τα λοιπά οι διατάξεις των άρθρων 204 έως 208 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. 
Η εξέταση ως μάρτυρα του ανήλικου θύματος διενερ-
γείται υποχρεωτικά στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας 
Ανήλικων Θυμάτων της Εφετειακής Περιφέρειας ή όπου 
αυτά δεν λειτουργούν, σε χώρους ειδικά σχεδιασμένους 
και προσαρμοσμένους για το σκοπό αυτόν, χωρίς υπαί-τια καθυστέρηση και με όσο το δυνατόν περιορισμένο αριθμό συνεντεύξεων.
Ο παιδοψυχολόγος ή ο παιδοψυχίατρος προετοιμά-
ζει τον ανήλικο για την εξέταση, συνεργαζόμενος προς 
τούτο με τους προανακριτικούς υπαλλήλους και με τους 
δικαστικούς λειτουργούς. Για το σκοπό αυτόν χρησιμο-
ποιεί κατάλληλες διαγνωστικές μεθόδους, αποφαίνεται για την αντιληπτική ικανότητα και την ψυχική κατάστα-
ση του ανηλίκου και συντάσσει γραπτή έκθεση με τις 
διαπιστώσεις, που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της δικογραφίας. Η εξέταση του ανηλίκου διενεργείται από 
τους προανακριτικούς υπαλλήλους και τους δικαστικούς 
λειτουργούς διά του παρισταμένου παιδοψυχολόγου ή 
παιδοψυχιάτρου. Κατά την εξέταση ο ανήλικος μπορεί 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1467 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
να συνοδεύεται από τον νόμιμο εκπρόσωπό του, εκτός 
εάν ο ανακριτής απαγορεύσει την παρουσία του προσώ-
που αυτού με αιτιολογημένη απόφασή του για σπουδαίο 
λόγο, ιδίως, σε περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων 
ή ανάμειξης του προσώπου αυτού στην ερευνώμενη 
πράξη.
Η κατάθεση του ανηλίκου συντάσσεται εγγράφως και 
καταχωρίζεται και σε ηλεκτρονικό οπτικοακουστικό 
μέσο. Η ηλεκτρονική προβολή της κατάθεσης του ανη-
λίκου αντικαθιστά τη φυσική παρουσία του στα επόμενα 
στάδια της διαδικασίας.
Η γραπτή κατάθεση του ανηλίκου αναγιγνώσκεται πά-
ντοτε στο ακροατήριο. Αν ο ανήλικος κατά την ακροα-
ματική διαδικασία έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος, μπορεί να παρίσταται αυτοπροσώπως.
4. Κατά την εξέταση ως μάρτυρα του θύματος των 
πράξεων που αναφέρονται στα άρθρα 323Α και 351 του 
Ποινικού Κώδικα, διορίζεται και παρίσταται, ως πραγμα-
τογνώμων, ψυχολόγος ή ψυχίατρος, χωρίς να εφαρμό-ζονται κατά τα λοιπά οι διατάξεις των άρθρων 204 έως 
208 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
Ο ψυχολόγος ή ο ψυχίατρος προετοιμάζει τον παθόντα 
για την εξέταση, συνεργαζόμενος προς τούτο με τους 
προανακριτικούς υπαλλήλους και με τους εισαγγελικούς 
και δικαστικούς λειτουργούς. Για το σκοπό αυτόν χρησι-
μοποιεί κατάλληλες διαγνωστικές μεθόδους, αποφαίνε-
ται για την αντιληπτική ικανότητα και την ψυχική κατά-
σταση του παθόντος και συντάσσει γραπτή έκθεση με τις 
διαπιστώσεις του, που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο 
της δικογραφίας. Κατά την εξέταση παρίσταται ο ψυχία-
τρος ή ο ψυχολόγος και ο παθών μπορεί να συνοδεύεται 
από τον νόμιμο εκπρόσωπό του, εκτός εάν ο ανακριτής 
απαγορεύσει την παρουσία του προσώπου αυτού με 
αιτιολογημένη απόφασή του για σπουδαίο λόγο, ιδίως σε περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων ή ανάμειξης του προσώπου αυτού στην ερευνώμενη πράξη.
Η κατάθεση του παθόντος συντάσσεται εγγράφως 
και καταχωρίζεται και σε ηλεκτρονικό οπτικοακουστικό 
μέσο. Η ηλεκτρονική προβολή της κατάθεσης του παθό-
ντος αντικαθιστά τη φυσική παρουσία του στα επόμενα 
στάδια της διαδικασίας.
5. Αν το θύμα είναι κωφός ή άλαλος, η εξέτασή του 
γίνεται ως εξής: όλες οι ερωτήσεις και οι τυχόν παρα-
τηρήσεις δίνονται στον κωφό, αφού καταγραφούν από 
τον γραμματέα της ανάκρισης ή του δικαστηρίου, ενώ 
οι απαντήσεις δίνονται από αυτόν γραπτώς ή στη νοη-
ματική γλώσσα. Στον άλαλο οι ερωτήσεις και οι παρατη-
ρήσεις δίνονται προφορικά και αυτός απαντά γραπτώς 
ή στη νοηματική γλώσσα. Στο ακροατήριο οι γραπτές 
απαντήσεις που δόθηκαν από τον κωφό ή άλαλο, αφού μονογραφηθούν από τον πρόεδρο και τον γραμματέα, 
καταγράφονται στα πρακτικά και συνοδεύουν τη δικο-γραφία.
Αν ο κωφός ή ο άλαλος δεν ξέρει να διαβάζει ή να 
γράφει, όποιος διεξάγει την ανάκριση ή διευθύνει τη συ-
ζήτηση διορίζει έναν ή δύο διερμηνείς, που, αν είναι δυ-
νατό, εκλέγονται κατά προτίμηση μεταξύ των προσώπων 
που συνήθισαν να συνεννοούνται με τον κωφό ή άλαλο. 
Κατά τα άλλα τηρούνται αν είναι δυνατό οι διατάξεις που 
αναφέρονται στους διερμηνείς.6. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, τα 
θύματα με ιδιαίτερες ανάγκες προστασίας που αναγνω-
ρίζονται σύμφωνα με το άρθρο 68 παράγραφος 1 του 
παρόντος, έχουν στη διάθεσή τους τα ακόλουθα μέτρα:
α) Κατάθεση του θύματος που δόθηκε κατά την παρά-
γραφο 4 του παρόντος, η οποία έχει συνταχθεί εγγράφως 
ή με τη χρήση ηλεκτρονικού οπτικοακουστικού μέσου, 
αναγιγνώσκεται πάντοτε στο ακροατήριο. Ο εισαγγελέας 
ή οι διάδικοι μπορούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο του 
δικαστηρίου την εξέτασή του, αν δεν έχει εξετασθεί στην 
προδικασία ή πρέπει να εξετασθεί συμπληρωματικά. Αν 
η αίτηση γίνει δεκτή, η εξέταση του παθόντος γίνεται με 
βάση ερωτήσεις που έχουν τεθεί σαφώς, χωρίς την πα-ρουσία των διαδίκων, στον τόπο όπου αυτός βρίσκεται από ανακριτικό υπάλληλο που τον διορίζει ο δικαστής 
που διέταξε την εξέταση ή σε ειδικά διαμορφωμένο 
χώρο με τη χρήση ηλεκτρονικού οπτικοακουστικού μέ-σου, η οποία αντικαθιστά τη φυσική παρουσία του στο ακροατήριο, ώστε να αποφεύγεται κάθε οπτική επαφή 
μεταξύ αυτού και του δράστη. Οι υποπαράγραφοι 1 και 2 
της παραγράφου 4 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται 
και στις περιπτώσεις αυτές.
β) Η γραπτή κατάθεση του ανηλίκου θύματος που 
δόθηκε κατά την παράγραφο 3 του παρόντος, η οποία έχει συνταχθεί εγγράφως ή με τη χρήση ηλεκτρονικού οπτικοακουστικού μέσου, αναγιγνώσκεται πάντοτε στο ακροατήριο. Αν ο ανήλικος κατά την ακροαματική δια-δικασία έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος, μπο-
ρεί να παρίσταται αυτοπροσώπως, εφόσον κρίνεται 
απολύτως αναγκαίο. Ο εισαγγελέας ή οι διάδικοι μπο-
ρούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο του δικαστηρίου 
την εξέταση του ανηλίκου, αν δεν έχει εξετασθεί στην 
ανάκριση ή πρέπει να εξετασθεί συμπληρωματικά. Αν 
η αίτηση γίνει δεκτή, η εξέταση του ανηλίκου γίνεται 
με βάση ερωτήσεις που έχουν τεθεί σαφώς, χωρίς την 
παρουσία των διαδίκων, στον τόπο όπου αυτό βρίσκεται, 
από ανακριτικό υπάλληλο που τον διορίζει ο δικαστής που διέταξε την εξέταση. Οι υποπαράγραφοι 1 και 2 της 
παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται και 
στις περιπτώσεις αυτές.
γ) Κατά την εξέταση αποφεύγονται ερωτήσεις σχετικά 
με την ιδιωτική ζωή του θύματος που δεν έχουν σχέση με την αξιόποινη πράξη.
7. Όταν το θύμα είναι ανήλικο και οι δικαιούχοι της γο-
νικής μέριμνας αυτού αποκλείονται από την εκπροσώπη-
σή του, λόγω σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ αυτών 
και του ανηλίκου ή στην περίπτωση που το ανήλικο θύμα 
είναι ασυνόδευτο ή ζει χωριστά από την οικογένειά του, 
η αρμόδια εισαγγελική ή δικαστική αρχή, ανάλογα με το 
στάδιο της ποινικής διαδικασίας, όπου εκκρεμεί η υπό-
θεση, διορίζει ως ειδικό εκπρόσωπο του ανήλικου θύ-
ματος έναν Επιμελητή Ανηλίκων. Όταν το ανήλικο θύμα 
δικαιούται συνήγορο, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
ν. 3226/2004, δικαιούται να έχει νομικές συμβουλές και νομικό εκπρόσωπο, ο οποίος ενεργεί εξ ονόματός του, 
σε διαδικασίες όπου υπάρχει ή θα μπορούσε να υπάρξει 
σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ του ανήλικου θύματος 
και των δικαιούχων της γονικής μέριμνας.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1468 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
8. Όταν είναι αβέβαιο αν η ηλικία του θύματος είναι 
κάτω ή άνω των δεκαοκτώ ετών, τεκμαίρεται ότι το θύμα 
είναι ανήλικο για τους σκοπούς του παρόντος νόμου.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 70
Εκπαίδευση των επαγγελματιών του κλάδου(άρθρο 25 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρω-
πίνων Δικαιωμάτων, σε συνεργασία με το Υπουργείο 
Εσωτερικών, το Υπουργείο Υγείας και το Υπουργείο Ερ-
γασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγ-
γύης, το Ινστιτούτο Επιμόρφωσης του Εθνικού Κέντρου 
Δημόσιας Διοίκησης και την Εθνική Σχολή Δικαστικών 
Λειτουργών, εξασφαλίζει την ειδική επιμόρφωση των 
δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών, των παιδοψυ-
χολόγων, παιδοψυχιάτρων, ψυχολόγων, ψυχιάτρων και 
κοινωνικών λειτουργών που στελεχώνουν τα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων ή διορίζονται 
ως πραγματογνώμονες για τους σκοπούς του άρθρου 
226Α του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, των επιμελητών 
ανηλίκων και των επιμελητών κοινωνικής αρωγής, των υπαλλήλων που εργάζονται σε υπηρεσίες υποστήριξης 
και φροντίδας θυμάτων και αποκαταστατικής δικαιοσύ-
νης και των γενικών και ειδικών ανακριτικών και προα-
νακριτικών υπαλλήλων, σε θέματα που αφορούν την 
προστασία των θυμάτων και τις αρχές που περιέχονται 
στον παρόντα νόμο.
2. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι ενισχύουν την εκπαίδευση 
και την ευαισθητοποίηση των μελών τους σχετικά με τις 
αρχές της προστασίας των θυμάτων που περιέχονται 
στον παρόντα νόμο.
3. Στα προγράμματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης 
των προηγούμενων παραγράφων δίνεται ιδιαίτερη έμ-φαση στα θύματα που χρήζουν ειδικής προστασίας.
Άρθρο 71
Συνεργασία και συντονισμός των υπηρεσιών
(άρθρο 26 της Οδηγίας 2012/29/ΕΕ)
1. Οι αρμόδιες αρχές πρέπει να προωθούν τη συνεργα-
σία με άλλες χώρες και ιδιαίτερα με τα κράτη - μέλη της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα δικαιώματα των θυμάτων της 
εγκληματικότητας, μεταξύ άλλων, μέσω της ανταλλαγής 
βέλτιστων πρακτικών και συνδράμοντας τα ευρωπαϊκά 
δίκτυα που ασχολούνται με θέματα τα οποία αφορούν άμεσα στα δικαιώματα των θυμάτων.
2. Οι αρμόδιες αρχές διοργανώνουν, μεταξύ άλλων 
και μέσω του διαδικτύου, προγράμματα ενημέρωσης 
και ευαισθητοποίησης και ερευνητικά και εκπαιδευτικά 
προγράμματα, εφόσον ενδείκνυται σε συνεργασία με τις 
οικείες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και άλ-
λους ενδιαφερόμενους φορείς, προκειμένου να μειωθεί 
ο κίνδυνος θυματοποίησης, να ελαχιστοποιηθούν ο αντί-
κτυπος του εγκλήματος και οι κίνδυνοι δευτερογενούς 
και επαναλαμβανόμενης θυματοποίησης, εκφοβισμού 
και αντεκδίκησης, με στόχο ιδίως ομάδες κινδύνου, όπως 
τα παιδιά και τα θύματα βίας λόγω φύλου και βίας στο πλαίσιο στενών διαπροσωπικών σχέσεων και να ενημε-
ρώνονται σχετικά με τα δικαιώματά τους τα θύματα που 
κατοικούν σε έτερο κράτος - μέλος.
Άρθρο 72
Στην παρ. 6 του άρθρου 9 του ν. 2928/2001 προστίθε-
ται τελευταίο εδάφιο ως εξής:
«Τα ανωτέρω μέτρα μπορούν να λαμβάνονται και στις 
περιπτώσεις των κατά άρθρο 81Α ΠΚ εγκλημάτων με 
ρατσιστικά χαρακτηριστικά για την προστασία των πα-
θόντων, των οικείων τους ή των ουσιωδών μαρτύρων.».
Άρθρο 73
Το Τμήμα Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπί-
νων Δικαιωμάτων ορίζεται ως αρμόδια υπηρεσία συλλο-
γής στοιχείων (εκθέσεων) για την παρακολούθηση της 
εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος που αφορούν 
στα δικαιώματα, την υποστήριξη και την προστασία των 
θυμάτων της εγκληματικότητας. Ιδίως μεριμνά για την 
ομαλή συνεργασία των υπηρεσιών υποστήριξης και 
φροντίδας θυμάτων, την κατάρτιση ενημερωτικού υλι-
κού για τα δικαιώματα των θυμάτων, την εισήγηση πρω-
τοβουλιών προς τις αρμόδιες υπηρεσίες για την εκπαί-
δευση και κατάρτιση των εμπλεκομένων επαγγελματιών 
του άρθρου 70 του παρόντος, καθώς και την ανάληψη 
δράσεων με συναρμόδιες υπηρεσίες στο πλαίσιο του 
άρθρου 71 του παρόντος.
Άρθρο 74
1. Συνιστώνται στις Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων 
και Κοινωνικής Αρωγής Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Πειραιά, 
Πατρών και Ηρακλείου Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας 
Ανηλίκων Θυμάτων – «Σπίτι του Παιδιού», με τις ακόλου-
θες αρμοδιότητες:
α) Ατομική αξιολόγηση ανήλικων θυμάτων για τον 
προσδιορισμό ειδικών αναγκών προστασίας σύμφωνα 
με το άρθρο 68 του παρόντος.
β) Παροχή γενικών υπηρεσιών υποστήριξης στα ανή-
λικα θύματα, σύμφωνα με το άρθρο 62 του παρόντος 
νόμου.
γ) Συνδρομή των προανακριτικών, ανακριτικών, ει-
σαγγελικών και δικαστικών αρχών για την προσήκουσα εξέταση ανήλικων θυμάτων κατά τις κείμενες διατάξεις.
δ) Εκτίμηση αντιληπτικής ικανότητας και ψυχικής κα-
τάστασης ανηλίκων θυμάτων κατά τις κείμενες διατάξεις 
από εξειδικευμένο προσωπικό.
ε) Διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών και χώρων 
για την εξέταση από τις προανακριτικές, ανακριτικές, 
εισαγγελικές και δικαστικές αρχές ανήλικων θυμάτων 
και προμήθεια και εγκατάσταση υλικοτεχνικού εξοπλι-
σμού για την καταγραφή της κατάθεσης του ανηλίκου 
με ηλεκτρονικά οπτικοακουστικά μέσα σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.
2. Τα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμά-
των ασκούν τις αρμοδιότητές τους σε όλη την Εφετειακή 
Περιφέρεια στην οποία ανήκουν.
3. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφά-
νειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καθορίζονται οι 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1469 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
αναγκαίες λεπτομέρειες για τη διαδικασία εκτίμησης 
της αντιληπτικής ικανότητας και της ψυχικής κατάστα-
σης των ανήλικων θυμάτων, για τη διαμόρφωση των 
κατάλληλων συνθηκών και χώρων για την εξέτασή τους 
και για την καταγραφή της κατάθεσής τους, για τον τρό-
πο και τη μεθοδολογία της συνδρομής των Αυτοτελών 
Γ ραφείων Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων προς τις προ-
ανακριτικές, ανακριτικές, εισαγγελικές και δικαστικές 
αρχές για την εξέταση των ανήλικων θυμάτων, καθώς 
και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου.
4. Μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών σύστασης 
και λειτουργίας των Αυτοτελών Γ ραφείων Προστασίας 
Ανηλίκων Θυμάτων - «Σπίτι του Παιδιού», τα Τμήματα 
και τα αυτοτελή Γ ραφεία Επιμελητών Ανηλίκων των Υπη-
ρεσιών Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής 
Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Πειραιά, Πατρών και Ηρακλείου 
ασκούν μόνο τις αρμοδιότητες του άρθρου 68 παράγρα-
φος 3 του παρόντος.
Άρθρο 75
1. Στις Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής 
Αρωγής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ανατίθεται η ατομική αξιο-
λόγηση θυμάτων αξιόποινων πράξεων για τον προσδι-
ορισμό ειδικών αναγκών προστασίας και η προστασία ανήλικων θυμάτων σύμφωνα με τον παρόντα νόμο και τις κείμενες διατάξεις.
2. Στην Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής 
Αρωγής Αθηνών συνιστάται Αυτοτελές Γ ραφείο Προστα-
σίας Ανήλικων Θυμάτων – «Σπίτι του Παιδιού» που ασκεί 
τις κατά το προηγούμενο άρθρο αρμοδιότητες.
3. Στις Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής 
Αρωγής Θεσσαλονίκης και Πειραιά συνιστώνται Αυτοτε-
λή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - «Σπίτια του 
Παιδιού» που ασκούν τις κατά το προηγούμενο άρθρο αρμοδιότητες.
4. Στις Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής 
Αρωγής Πατρών και Ηρακλείου συνιστώνται Αυτοτελή 
Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - «Σπίτια του 
Παιδιού» που ασκούν τις κατά το προηγούμενο άρθρο αρμοδιότητες.
5. Στα Τμήματα Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής και 
Αυτοτελή Γ ραφεία Κοινωνικής Αρωγής του Υπουργείου 
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
ανατίθεται η ατομική αξιολόγηση ενήλικων θυμάτων 
αξιόποινων πράξεων για τον προσδιορισμό ειδικών ανα-
γκών προστασίας κατά τον παρόντα νόμο και τις κείμενες 
διατάξεις.
Άρθρο 76
1. Στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμά-
των – «Σπίτια του Παιδιού» κατανέμονται οι εξής θέσεις 
προσωπικού που προβλέπονται στον Οργανισμό του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων:
Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρω-
γής Αθηνών
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - 
«Σπίτι του Παιδιού»: 1 ΠΕ Ιατρών ειδικότητας Παιδοψυχι-ατρικής ή Ψυχιατρικής, 2 ΠΕ Ψυχολόγων, 3 ΤΕ Επιμελητών 
Ανηλίκων, 1 ΠΕ Διοικητικού.
Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρω-
γής Θεσσαλονίκης
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - 
«Σπίτι του Παιδιού»: 2 ΠΕ Ψυχολόγων, 1 ΠΕ Ιατρών ειδικό-
τητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, 1 ΤΕ Επιμελητών 
Ανηλίκων.
Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρω-
γής Πειραιά
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - 
«Σπίτι του Παιδιού»: 2 ΠΕ Ψυχολόγων, 1 ΠΕ Ιατρών ειδικό-
τητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, 1 ΤΕ Επιμελητών 
Ανηλίκων.
Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρω-
γής Πάτρας
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων 
- «Σπίτι του Παιδιού»: 1 ΠΕ Ψυχολόγων, 1 ΠΕ Ιατρών ει-δικότητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, 1 ΤΕ Επιμε-λητών Ανηλίκων.
Υπηρεσία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρω-
γής Ηρακλείου
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - 
«Σπίτι του Παιδιού»: 1 ΠΕ Ψυχολόγων, 1 ΠΕ Ιατρών ειδικό-
τητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, 1 ΤΕ Επιμελητών 
Ανηλίκων.
2. Οι θέσεις της παραγράφου 1 καλύπτονται είτε με 
απόσπαση μόνιμων ή με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου αο-
ρίστου χρόνου υπαλλήλων του δημόσιου τομέα, όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143), 
εφόσον συγκεντρώνουν τα προσόντα που προβλέπονται 
στο εδάφιο α΄ της παρούσας είτε με μετάταξη ή μετα-
κίνηση δημοσίων υπαλλήλων ή υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. ή 
εργαζομένων με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου 
στο Δημόσιο, στα Ν.Π.Δ.Δ . ή σε Ν.Π.Ι.Δ. οποιασδήποτε 
μορφής που τελούν υπό τον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο του 
κράτους, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις του Υπαλ-
ληλικού Κώδικα και της κείμενης νομοθεσίας.
Άρθρο 77
Τροποποίηση του άρθρου 226Α
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας
1. Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 226Α του Κώδικα 
Ποινικής Δικονομίας αντικαθίστανται ως εξής:
«1. Κατά την εξέταση ως μάρτυρα του ανήλικου θύ-
ματος των πράξεων που αναφέρονται στα άρθρα 323Α παράγραφος 4, 323Β εδάφιο α΄, 324, 336, 337 παράγρα-
φοι 3 και 4, 338, 339, 342, 343, 345, 346, 348, 348Α, 348Β, 
348Γ , 349, 351, 351Α του Ποινικού Κώδικα, καθώς και στα 
άρθρα 29 παράγραφοι 5 και 6 και 30 του ν. 4251/ 2014 
διορίζεται και παρίσταται, ως πραγματογνώμων, ειδικά εκπαιδευμένος παιδοψυχολόγος ή παιδοψυχίατρος και 
σε περίπτωση έλλειψής τους, ψυχολόγος ή ψυχίατρος, 
που υπηρετεί στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλι-
κων Θυμάτων ή που περιλαμβάνεται στον πίνακα πραγ-
ματογνωμόνων, όπου αυτά δεν λειτουργούν, χωρίς να 
εφαρμόζονται κατά τα λοιπά οι διατάξεις των άρθρων 
204 έως 208. Η εξέταση ως μάρτυρα του ανήλικου θύ-ματος διενεργείται υποχρεωτικά στα Αυτοτελή Γ ραφεία 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1470 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων της Εφετειακής Περιφέ-
ρειας ή, όπου αυτά δεν λειτουργούν, σε χώρους ειδικά 
σχεδιασμένους και προσαρμοσμένους για το σκοπό αυ-
τόν, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση και με όσο το δυνατόν 
περιορισμένο αριθμό συνεντεύξεων.
2. Ο παιδοψυχολόγος ή ο παιδοψυχίατρος προετοιμά-
ζει τον ανήλικο για την εξέταση, συνεργαζόμενος προς 
τούτο με τους προανακριτικούς υπαλλήλους και με τους 
δικαστικούς λειτουργούς. Για το σκοπό αυτόν χρησιμο-
ποιεί κατάλληλες διαγνωστικές μεθόδους, αποφαίνεται 
για την αντιληπτική ικανότητα και την ψυχική κατάστα-
ση του ανηλίκου και συντάσσει γραπτή έκθεση με τις 
διαπιστώσεις, που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της 
δικογραφίας. Η εξέταση του ανηλίκου διενεργείται από 
τους προανακριτικούς υπαλλήλους και τους δικαστικούς 
λειτουργούς διά του παρισταμένου παιδοψυχολόγου ή 
παιδοψυχιάτρου. Κατά την εξέταση ο ανήλικος μπορεί να 
συνοδεύεται από τον νόμιμο εκπρόσωπό του, εκτός αν 
ο ανακριτής απαγορεύσει την παρουσία του προσώπου 
αυτού με αιτιολογημένη απόφασή του για σπουδαίο λόγο, 
ιδίως, σε περίπτωση σύγκρουσης συμφερόντων ή ανά-
μειξης του προσώπου αυτού στην ερευνώμενη πράξη.».
2. Το εδάφιο α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 226Α 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας αντικαθίσταται ως εξής:
«α. Η κατάθεση του ανηλίκου συντάσσεται εγγράφως 
και καταχωρίζεται και σε ηλεκτρονικό οπτικοακουστικό 
μέσο.».
3. Το εδάφιο β΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 226Α 
του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας αντικαθίσταται ως εξής:
«β. Αν ο ανήλικος κατά την ακροαματική διαδικασία 
έχει συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος, μπορεί να πα-
ρίσταται αυτοπροσώπως εφόσον κρίνεται απολύτως 
αναγκαίο.».
Άρθρο 78
Μεταβατική διάταξη
Στις περιπτώσεις όπου η προθεσμία της παρ. 1 του άρ-
θρου 15 του ν. 3889/2010 (Α΄ 182) για την υποβολή αντιρ-
ρήσεων λήγει στις 12.6.2017 και στις 3.7.2017 για τους 
κατοίκους εξωτερικού, η προθεσμία αυτή παρατείνεται 
από την ημερομηνία λήξης της έως την 27η Ιουλίου 2017.
Άρθρο 79
Απασχόληση ανέργων ηλικίας 55 ως 67 ετών
Η παρ. 6 του άρθρου 74 του ν. 3863/2010 (Α΄ 115), 
όπως ισχύει, αντικαθίσταται ως εξής:
«6. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εργασίας, Κοι-
νωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικονομικών, μετά από γνώμη του Διοικητικού Συμ-
βουλίου του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυ-ναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.), είναι δυνατή η ένταξη μακροχρόνια ανέργων, εγγεγραμμένων στα μητρώα του Ο.Α.Ε.Δ., ηλι-
κίας 55 ως 67 ετών, σε προγράμματα που καταρτίζονται 
από τον Ο.Α.Ε.Δ., για την απασχόλησή τους στο δημό-
σιο τομέα, όπως αυτός ορίζεται από το άρθρο 51 του 
ν. 1892/1990 (Α΄ 101) όπως ισχύει, στους Οργανισμούς 
Τοπικής Αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού, καθώς και στις 
πάσης φύσεως επιχειρήσεις αυτών κατά παρέκκλιση των 
παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 14 του ν. 2190/1994 (Α΄ 28) όπως ισχύει. Με την ίδια απόφαση ορίζονται οι όροι, 
οι προϋποθέσεις, η χρηματοδότηση και κάθε αναγκαία 
λεπτομέρεια για την υλοπ οίηση του πρ ογράμματ ος.».
Άρθρο 80
1. Το τέταρτο έως έβδομο εδάφιο της περίπτωσης δ΄ 
της παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 αντικαθίστα-νται ως εξής:
«Μπορεί να ασκεί ένσταση υπέρ της διοίκησης ή του 
υπαλλήλου, εναντίον όλων των πειθαρχικών αποφάσεων 
μονομελών και συλλογικών πειθαρχικών οργάνων των φορέων του πρώτου εδαφίου, εξαιρουμένων των απο-φάσεων Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυ-
πουργών και για οποιαδήποτε πειθαρχική ποινή. Κατά 
τα λοιπά, εφαρμόζονται οι διατάξεις περί Πειθαρχικού 
Δικαίου του Υπαλληλικού Κώδικα ή οι κατά περίπτωση 
οικείες διατάξεις Πειθαρχικού Δικαίου των ελεγχόμενων 
φορέων.».
2. Τα δύο τελευταία εδάφια της περίπτωσης δ΄ της 
παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 αντικαθίστανται ως εξής:
«Η προθεσμία για την άσκηση ενστάσεων και προ-
σφυγών αρχίζει από την υποχρεωτική κοινοποίηση των 
πειθαρχικών αποφάσεων στο Γ ραφείο του Γενικού Επιθε-
ωρητή Δημόσιας Διοίκησης (Γ .Ε .Δ.Δ.). Η προσφυγή υπο-
γράφεται είτε από το Γ .Ε.Δ.Δ. είτε από τον Αναπληρωτή 
του και κατά τη συζήτησή της μπορεί να παρίσταται είτε 
ο Γ .Ε.Δ.Δ. είτε εκπρόσωπος του Ν.Σ.Κ. είτε πληρεξούσιος 
δικηγόρος, ο οποίος υπηρετεί στο Γ ραφείο του Γ .Ε.Δ.Δ.. 
Αν η προσφυγή ασκείται ενώπιον του Συμβουλίου της 
Επικράτειας και ο υπάλληλος έχει ασκήσει ήδη προσφυ-
γή κατά της προσβαλλόμενης από το Γ .Ε.Δ.Δ. τελεσίδικης 
απόφασης ενώπιον του αρμόδιου Διοικητικού Εφετείου 
ή την ασκεί ενόσω εκκρεμεί η ανωτέρω προσφυγή του 
Γ .Ε.Δ.Δ., το εν λόγω δικαστήριο οφείλει να παραπέμψει την υπόθεση στο Συμβούλιο της Επικράτειας προς συ-νεκδίκαση των ανωτέρω προσφυγών.».
3. Μετά το στοιχείο (ii) της περίπτωσης ε΄ της παρ. 2 
του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 προστίθεται τρίτο στοι-χείο, ως εξής:
«(iii) Μπορεί επίσης να διεξάγει έλεγχο περιουσιακής 
κατάστασης (πόθεν έσχες) υπαλλήλων, λειτουργών και οργάνων των φορέων της περίπτωσης α΄ της παραγρά-
φου 2, οι οποίοι δεν είναι υπ όχρεοι υποβολής δήλωσης 
περιουσιακής κατάστασης στο Γ .Ε.Δ.Δ. ή σε άλλον φορέα, 
οποτεδήποτε αυτό κριθεί αναγκαίο.».
4. Στην παρ. 2 του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 προστί-
θεται περίπτωση θ΄, ως εξής:
«θ. Συμμετέχει στην εκπόνηση του στρατηγικού και 
επιχειρησιακού σχεδιασμού των επιθεωρήσεων και ελέγ-
χων του δημόσιου τομέα, πλην αυτού που εκπονείται 
από τις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονο-
μικών και της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων 
(Α.Α.Δ.Ε.), για τον οποίο λαμβάνει γνώση.».
5. Το δεύτερο εδάφιο της περίπτωσης β΄ της παρ. 3 
του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 (Α΄ 296) αντικαθίσταται ως εξής:
«Ο Γ .Ε.Δ.Δ. είναι όργανο με πενταετή θητεία που ανα-
νεώνεται με την ίδια διαδικασία. Η θητεία του Γ .Ε.Δ.Δ. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1471 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
λήγει όταν συντρέχουν περιοριστικά οι προϋποθέσεις 
που αναφέρονται στην περίπτωση α΄ της παραγράφου 4.
Για το Γ .Ε.Δ.Δ. εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις 
της παραγράφου 9 του άρθρου 3.».
6. Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 6 του άρθρου 1 του 
ν. 3074/2002 η φράση «δώδεκα (12)» αντικαθίσταται με 
τη φράση «είκοσι πέντε (25)».
7. Στο τέλος της παρ. 6 του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 
προστίθενται νέα εδάφια ως εξής:
«Με απόφαση του Υπουργού Διοικητικής Ανασυγκρό-
τησης οργανώνεται στο Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοί-
κησης και Αυτοδιοίκησης ειδικό πρόγραμμα ελεγκτικής 
επάρκειας. Με την απόφαση αυτή ορίζεται επίσης το 
περιεχόμενο, ο τρόπος, η διάρκεια, η διαδικασία παρακο-
λούθησης, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία εισαγωγής 
στο πρόγραμμα, ο τύπος του πιστοποιητικού που χορη-γείται, καθώς και κάθε άλλο συναφές θέμα.
Η κατοχή του ως άνω πιστοποιητικού αποτελεί προ-
ϋπόθεση για την επιλογή στη θέση του Ειδικού Επιθεω-ρητή Δημόσιας Διοίκησης.
Το ειδικό πρόγραμμα ελεγκτικής επάρκειας υποχρε-
ούνται να παρακολουθήσουν και οι κατέχοντες ήδη την θέση του Ειδικού Επιθεωρητή.».
8. Η παρ. 7 του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«7. Η στελέχωση της Γ ραμματείας και της Διεύθυνσης 
Επεξεργασίας Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης του 
Γ ραφείου του Γ .Ε.Δ.Δ. γίνεται με απόσπαση τριάντα πέντε 
(35), κατ’ ανώτατο όριο, μόνιμων ή με σύμβαση ιδιωτικού 
δικαίου αορίστου χρόνου υπαλλήλων από τους φορείς της περίπτωσης δ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 1. Η 
απόσπασή τους διενεργείται, κατά παρέκκλιση των σχε-
τικών διατάξεων, με απόφαση του Υπουργού Διοικητικής 
Ανασυγκρότησης, μετά από πρόταση του Γ .Ε.Δ.Δ., έχει 
διάρκεια τριών (3) ετών και μπορεί να παρατείνεται για 
ισάριθμα χρονικά διαστήματα. Στον αριθμό του προ-
ηγούμενου εδαφίου περιλαμβάνονται και δύο (2) κατ’ 
ανώτατο όριο δικαστικοί υπάλληλοι των δικαστηρίων και 
των εισαγγελιών, η απόσπαση των οποίων διενεργείται 
σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Δικαστικών Υπαλ-
λήλων (ν. 2812/2000, A΄ 67). Οι υπηρεσίες στις οποίες 
ανήκουν οργανικά οι αποσπασμένοι εξακολουθούν να 
βαρύνονται με τη μισθοδοσία τους. Οι απαιτούμενες 
πιστώσεις για τη λειτουργία του Γ ραφείου του Γ .Ε.Δ.Δ. 
εγγράφονται υπό ίδιο φορέα στον προϋπολογισμό του 
Υπουργείου Διοικητικής Ανασυγκρότησης. Διατάκτης 
των δαπανών είναι ο Γ .Ε.Δ.Δ..
Στο Γ ραφείο του Γ .Ε.Δ.Δ. λειτουργεί Γ ραμματεία το επί-
πεδο της οποίας ορίζεται σε Διεύθυνση. Καθήκοντα προ-
ϊσταμένων της Διεύθυνσης Γ ραμματείας και της Διεύθυν-
σης Επεξεργασίας Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης 
ανατίθενται με απόφαση του Γ .Ε.Δ.Δ. σε υπαλλήλους που 
υπηρετούν στο Γ ραφείο του, εφόσον πληρούνται οι προ-
ϋποθέσεις του άρθρου 84 του ν. 3528/ 2007, όπως έχει 
τροποποιηθεί και ισχύει.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Διοικητικής Ανασυ-
γκρότησης και Οικονομικών ρυθμίζεται η οργάνωση και 
η λειτουργία του Γ ραφείου του Γ .Ε.Δ.Δ. και της Γ ραμμα-
τείας του, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.».9. Η παρ. 9 του άρθρου 1 του ν. 3074/2002 (Α΄296) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«9. Τον Γ .Ε.Δ.Δ. σε περίπτωση απουσίας ή κωλύματος 
αναπληρώνει Ειδικός Επιθεωρητής του Γ ραφείου του, ο οποίος ορίζεται με απόφασή του.».
10. Στο άρθρο 1 του ν. 3074/2002 (Α΄ 296), όπως ισχύει, 
προστίθεται παράγραφος 12, ως εξής:
«12. Για τις ανάγκες της υποβοήθησης του Γ .Ε.Δ.Δ., συ-
νιστώνται στο Γ ραφείο του δύο (2) θέσεις ειδικών συνερ-
γατών ως μετακλητών υπαλλήλων . Οι εν λόγω υπάλληλοι 
διορίζονται, κατά παρέκκλιση των κείμενων διατάξεων, 
με απόφαση του Γ .Ε.Δ.Δ., με την οποία ορίζονται τα τυ-
πικά προσόντα διορισμού, ο χρόνος της θητείας τους, 
καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια. Οι ως άνω 
διοριζόμενοι αποχωρούν αυτοδικαίως ταυτόχρονα με 
την αποχώρηση του οργάνου που τους προσέλαβε, 
χωρίς άλλη διαδικασία. Η μισθολογική τους κατάταξη 
πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 
6γ του άρθρου 9 του ν. 4354/2015 (Α΄ 176), ενώ για το 
λοιπό μισθολογικό τους καθεστώς εφαρμογή έχουν οι 
διατάξεις που ισχύουν και για τους υπόλοιπους δημοσί-ους υπαλλήλους.».
11. Στο άρθρο 1 του ν. 3074/2002 (Α΄ 296), όπως ισχύει, 
προστίθεται παράγραφος 13, ως εξής:
«13. Για τη νομική υποστήριξη του έργου του Γ .Ε.Δ.Δ. 
συνιστώνται στο Γ ραφείο του δύο (2) θέσεις δικηγόρων 
με σχέση έμμισθης εντολής. Οι θέσεις αυτές καλύπτονται 
με απόσπαση δικηγόρων με έμμισθη εντολή από το Δη-
μόσιο, Ο.Τ.Α. α΄ και β΄ βαθμού, Ν.Π.Δ.Δ. ή τον ευρύτερο 
δημόσιο τομέα, όπως αυτός ορίζεται με τις διατάξεις του 
άρθρου 51 του ν. 1892/1990 (Α΄ 101), έπειτα από πρότα-
ση του Γ .Ε.Δ.Δ.. Η απόσπαση διενεργείται, κατά παρέκκλι-
ση των γενικών και ειδικών διατάξεων, με απόφαση του 
Υπουργού Διοικητικής Ανασυγκρότησης, διαρκεί τρία 
(3) έτη και μπορεί να παρατείνεται μία ή περισσότερες φορές για ίσο χρόνο κάθε φορά.».
12. Η παρ. 7 του άρθρου 8 του ν. 3074/2002 αντικαθί-
σταται ως εξής:
«7. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με πρότα-
ση των Υπουργών Εσωτερικών, Εργασίας, Κοινωνικής 
Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Οικονομικών, 
Υγείας, Διοικητικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και 
Ενέργειας και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, καθο-
ρίζεται η οργάνωση και ο τρόπος λειτουργίας του Συντο-
νιστικού Οργάνου Επιθεώρησης και Ελέγχου (Σ.Ο.Ε.Ε.).».
13. Μετά το πρώτο εδάφιο της παρ. 8 του άρθρου 6 του 
ν. 3491/2006 (Α΄ 207) προστίθεται δεύτερο εδάφιο ως εξής:
«Υποστηρίζει, επίσης, το Γ .Ε.Δ.Δ. στον έλεγχο περιουσι-
ακής κατάστασης (πόθεν έσχες) υπαλλήλων, λειτουργών 
και οργάνων ελεγχόμενων από αυτόν, οι οποίοι δεν είναι 
υπόχρεοι υποβολής δηλώσεων περιουσιακής κατάστα-σης στο Γ .Ε.Δ.Δ. ή σε άλλο φορέα.».
Άρθρο 81
Τροποποίηση της παρ. 8 του άρθρου 9 του ν. 2575/1998
1. Η ισχύς της διάταξης της παρ. 8 του άρθρου 9 του 
ν. 2575/1998 (Α΄ 23) παρατείνεται μέχρι τις 31.12.2021. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1472 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Ως σπουδαστές Α.Δ.Σ.Ε.Ν. νοούνται οι σπουδαστές 
Α.Ε.Ν.. Για θέματα της εκπαίδευσης επί πλοίου των σπου-
δαστών εφαρμόζεται η κείμενη νομοθεσία.
2. Η διάταξη της παραγράφου 1 ισχύει από 31.12.2015.
Άρθρο 82
Τροποποίηση διατάξεων του ν. 4001/2011 (Α΄179)
Το τέταρτο εδάφιο της παρ. 2 του άρθρου 63Α του 
ν. 4001/2011, όπως ισχύει, αντικαθίσταται ως εξής:
«Οι υποψήφιοι επενδυτές πρέπει να είναι είτε (α) Δι-
αχειριστές Συστήματος Μεταφοράς πιστοποιημένοι με τη διαδικασία των άρθρων 9 και 10 της Οδηγίας 2009/73/ΕΚ και μέλη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Δια-
χειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου 
(ENTSO- G) ή νομικά πρόσωπα ελεγχόμενα αποκλει-
στικά από τέτοιο Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς 
ή νομικά πρόσωπα που έχουν τον άμεσο αποκλειστικό 
έλεγχο τέτοιου Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς ή 
νομικά πρόσωπα που ελέγχονται αποκλειστικά από νο-
μικό πρόσωπο που έχει τον άμεσο αποκλειστικό έλεγχο 
τέτοιου Διαχειριστή Συστήματος, είτε (β) κοινοπραξί-
ες, υπό την προϋπόθεση ό τι τουλάχιστον ένα μέλος 
της κοινοπραξίας εμπίπτει σε μία από τις κατηγορίες 
των δικαιούμενων συμμετοχής υποψηφίων επενδυτών 
της περίπτωσης α΄ και ασκεί τουλάχιστον από κοινού 
έλεγχο της κοινοπραξίας. Ο όρος «έλεγχος» του προη-γούμενου εδαφίου έχει την έννοια του ελέγχου, όπως 
ορίζεται στον Κανονισμό 139/2004/ΕΚ.».
Άρθρο 83
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος:
1. Το εδάφιο β΄ της παρ. 4 του άρθρου 2 του ν. 
4339/2015 (Α΄ 133), όπως ισχύει, αντικαθίσταται ως εξής:
«Το πρόγραμμα των παρόχων περιεχομένου επί-
γειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθε-
ρης λήψης εθνικής εμβέλειας όλων των κατηγοριών 
μεταδίδεται υποχρεωτικά σε υψηλή ευκρίνεια (high 
definition), καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της άδειας, και ταυτόχρονα σε τυπική ευκρίνεια (standard definition) μέχρι 31.12.2021».
2. Το άρθρο 2Α του ν. 4339/2015 (Α΄ 133) καταργείται.Άρθρο 84
Κύρωση του από 24.3.2017 ΣυμφωνητικούΤροποποίησης της Σύμβασης Παραχώρησης για την αναβάθμιση, συντήρηση, διαχείριση και λειτουργία Περιφερειακών Αεροδρομίων Κρήτης, Ηπειρωτικής Ελλάδας και Ιονίου
Κυρώνεται και αποκτά ισχύ νόμου το Συμφωνητικό 
Τροποποίησης της Σύμβασης Παραχώρησης για την αναβάθμιση, συντήρηση, διαχείριση και λειτουργία 
των Περιφερειακών Αεροδρομίων Κρήτης, Ηπειρωτικής 
Ελλάδας και Ιονίου, όπως αυτή κυρώθηκε με το άρθρο 215 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94), το οποίο υπεγράφη στην Αθήνα στις 24 Μαρτίου 2017 μεταξύ: α) του Ελληνικού 
Δημοσίου, β) της ελληνικής ανώνυμης εταιρίας με την 
επωνυμία «Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας Δη-
μοσίου Α.Ε.» και γ) της ελληνικής ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία «FRAPORT ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 50.2 και 50.4 της Σύμβασης 
Παραχώρησης και προσαρτάται στον παρόντα νόμο ως 
Παράρτημα Α΄ στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, απο-τελώντας αναπόσπαστο μέρος αυτού.
Άρθρο 85
Κύρωση του από 24.3.2017 Συμφωνητικού
Τροποποίησης της Σύμβασης Παραχώρησης 
για την αναβάθμιση, συντήρηση, διαχείριση 
και λειτουργία Περιφερειακών Αεροδρομίων 
Αιγαίου
Κυρώνεται και αποκτά ισχύ νόμου το Συμφωνητικό 
Τροποποίησης της Σύμβασης Παραχώρησης για την 
αναβάθμιση, συντήρηση, διαχείριση και λειτουργία των 
Περιφερειακών Αεροδρομίων Αιγαίου, όπως αυτή κυρώ-
θηκε με το άρθρο 216 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94), το οποίο 
υπεγράφη στην Αθήνα στις 24 Μαρτίου 2017 μεταξύ: 
α) του Ελληνικού Δημοσίου, β) της ελληνικής ανώνυμης 
εταιρίας με την επωνυμία «Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής 
Περιουσίας Δημοσίου Α.Ε.» και γ) της ελληνικής ανώνυ-
μης εταιρίας με την επωνυμία «FRAPORT ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ 
ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Β ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», 
σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 50.2 και 50.4 
της Σύμβασης Παραχώρησης και προσαρτάται στον πα-
ρόντα νόμο ως Παράρτημα Β΄ στην ελληνική και αγγλική 
γλώσσα, αποτελώντας αναπόσπαστο μέρος αυτού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1473 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α΄
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1474 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1475 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1476 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1477 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1478 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1479 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1480 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1481 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1482 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1483 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1484 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1485 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1486 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1487 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1488 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1489 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1490 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1491 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β΄
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1492 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1493 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1494 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1495 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1496 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1497 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1498 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1499 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1500 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1501 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1502 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1503 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1504 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1505 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1506 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1507 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1508 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1509 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1510 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1511 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1512 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1513 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1514 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1515 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1516 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1517 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Άρθρο 86
1. Στο τέλος της παρ. 2 του άρθρου 2 της υποπαρα-
γράφου Δ.9 του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (Α΄ 94) προ-
στίθεται εδάφιο ως εξής:
«Για τις μετακινήσεις του προηγούμενου εδαφίου 
εφαρμόζονται οι υπουργικές αποφάσεις 2/81961/0022 
«Καθορισμός ημερήσιας αποζημίωσης και λοιπών συ-
ναφών δαπανών υπαλλήλων Ε.Κ.Α.Β.» (Β΄ 2194) και 
2/83346/0022 «Δικαιολογητικά αναγνώρισης και εκκα-θάρισης για την κάλυψη των δαπανών μετακινούμενων 
υπαλλήλων εντός και εκτός της Επικράτειας και άλλες 
διατάξεις» (Β΄ 2100).».
2. Στην παρ. 3 του άρθρου 102 του ν. 4461/ 2017(Α΄ 38) 
η ημερομηνία «28η Φεβρουάριου 2017» αντικαθίσταται, 
από τότε που ίσχυσε ο ως άνω νόμος, με την ημερομηνία 
«31η Μαΐου 2017».
3. Στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 9 του άρθρου 66 του 
ν. 4316/2014 (Α΄ 270) οι λέξεις «έτους 2015» αντικαθί-
στανται από τις λέξεις «έτους 2016» και η ημερομηνία 
«30.6.2017» αντικαθίσταται, από τότε που ίσχυσε η διά-ταξη, από την ημερομηνία «31.12.2017».
Άρθρο 87
Τροποποίηση του ν. 4412/2016 (Α΄ 147)
1. Το τελευταίο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 348 του 
ν. 4412/2016 (Α΄ 147), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 
1 του άρθρου 61 του ν. 4472/2017 (Α΄ 74), αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Στην περίπτωση εφαρμογής του προηγούμενου 
εδαφίου και μέχρι το διορισμό του νέου Προέδρου, 
καθήκοντα Προέδρου ασκεί το αρχαιότερο μέλος κατά 
την έννοια της υπηρεσίας στην Αρχή ή, σε περίπτωση 
αδυναμίας εφαρμογής του κριτηρίου αυτού, κατά την 
έννοια της ηλικίας.».
2. Μετά το τελευταίο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 372 
του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) προστίθενται εδάφια ως εξής:
«Κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις της παρ. 6 του 
άρθρου 52 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), η αίτηση αναστολής 
γίνεται δεκτή εφόσον πιθανολογείται σοβαρά η παρά-
βαση κανόνα του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του 
εσωτερικού δικαίου και η αναστολή είναι αναγκαία για να 
αρθούν τα δυσμενή από την παράβαση αποτελέσματα ή 
να αποτραπεί η ζημία των συμφερόντων του αιτούντος. 
Η αίτηση όμως μπορεί να απορριφθεί αν, από τη στάθμι-
ση της βλάβης του αιτούντος, των συμφερόντων τρίτων 
και επιτακτικών λόγων γενικού δημοσίου συμφέροντος, 
κρίνεται ότι οι αρνητικές συνέπειες από την αποδοχή 
θα είναι σοβαρότερες από την ωφέλεια του αιτούντος.
Η απόφαση επί της αναστολής εκδίδεται μέσα σε προ-
θεσμία είκοσι (20) ημερών από την εκδίκαση της αίτησης. 
Το διατακτικό των αποφάσεων αυτών, υπογραφόμενο 
από τον Πρόεδρο, τα μέλη και τον Γ ραμματέα, εκδίδεται 
υποχρεωτικά μέσα σε προθεσμία επτά (7) ημερών από 
την εκδίκαση της αίτησης ή αν έχει χορηγηθεί προθεσμία 
στους διαδίκους για τη νομιμοποίησή τους ή για την υπο-
βολή υπομνήματος από τη λήξη της προθεσμίας αυτής. 
Η προθεσμία προς τους διαδίκους δεν μπορεί πάντως να 
υπερβαίνει τις τρεις (3) ημέρες από την εκδίκαση.Η άσκηση αίτησης αναστολής κωλύει τη σύναψη της 
σύμβασης, εκτός εάν με την προσωρινή διαταγή ο αρ-
μόδιος δικαστής αποφανθεί διαφορετικά.».
3. Η περίπτωση 27 της παραγράφου 1 του άρθρου 377 
αντικαθίσταται ως εξής:
«του ν. 3886/2010 (Α΄ 173) με την επιφύλαξη της πα-
ραγράφου 7 του άρθρου 379».
4. Η παρ. 7 του άρθρου 379, όπως αντικαταστάθηκε 
με το άρθρο 50 του ν. 4446/2016 (Α΄ 240) και τροποποι-
ήθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 54 του ν. 4465/ 2017 
(Α΄ 47) και την παρ. 17 του άρθρου 47 του ν. 4472/ 2017 (Α΄ 74), αντικαθίσταται ως εξής:
«Οι διατάξεις του Βιβλίου IV (άρθρα 345 έως 374) 
διέπουν τις διαφορές που αναφύονται από πράξεις ή 
παραλείψεις, οι οποίες εκδίδονται ή συντελούνται από την αναθέτουσα αρχή στο πλαίσιο διαγωνιστικής διαδι-κασίας που ξεκινά:
α) για τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών και προμη-
θειών, μετά την 26η Ιουνίου 2017,
β) για τις δημόσιες συμβάσεις δημοσίων έργων και 
μελετών και τις συμβάσεις παραχώρησης με εκτιμώμε-νη αξία άνω των πέντε εκατομμυρίων διακοσίων είκοσι 
πέντε χιλιάδων (5.225.000) ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), μετά την 
1η Ιανουαρίου 2018 και
γ) για τις δημόσιες συμβάσεις δημοσίων έργων και με-
λετών και τις συμβάσεις παραχώρησης με εκτιμώμενη 
αξία από εξήντα χιλιάδες (60.000) ευρώ έως τα πέντε εκα-
τομμύρια διακόσιες είκοσι τέσσερεις χιλιάδες εννιακόσια 
ενενήντα εννέα (5.224.999) ευρώ, μετά την 1η Μαρτίου 2018. Μέχρι τότε οι ως άνω διαφορές διέπονται από τις διατάξεις του ν. 3886/2010 (Α΄ 173).
Η παρούσα παράγραφος ισχύει αναδρομικά από την 
26η Ιουνίου 2017.».
5. Η παρ. 8 του άρθρου 379, όπως αντικαταστάθηκε 
με το άρθρο 50 του ν. 4446/2016 (Α΄ 240) και τροποποι-
ήθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 54 του ν. 4465/ 2017 
(Α΄ 47) και την παρ. 17 του άρθρου 47 του ν. 4472/ 2017 (Α΄ 74), καταργείται.
6. Η παρ. 11 του άρθρου 379, όπως αντικαταστάθηκε 
με την παρ. 1 του άρθρου 34 του ν. 4456/2017 (Α΄ 24) 
και τροποποιήθηκε με την παρ. 3 του άρθρου 54 του 
ν. 4465/2017 (Α΄ 47) και με την παρ. 18 του άρθρου 47 
του ν. 4472/2017 (Α΄ 74), καταργείται.
Άρθρο 88
To άρθρο 55 του v. 4447/2016 (A΄ 241) αντικαθίσταται 
ως εξής:
«Άρθρο 55
Η εφαρμογή της υποπαραγράφου 2 της παρ. 13 του 
άρθρου 85 του ν. 3842/2010 αναστέλλεται μέχρι τις 
30.6.2018.».
Άρθρο 89
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος νόμου αρχίζει από τη δημοσί-
ευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν 
ορίζεται διαφορετικά σε επιμέρους διατάξεις του.
Η ισχύς της υπό κύρωση Σύμβασης και των Παραρτη-
μάτων αυτής αρχίζει από την πλήρωση των προϋποθέ-
σεων του άρθρου 49 της Σύμβασης.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1518 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1519 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1520 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1521 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1522 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1523 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1524 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1525 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1526 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1527 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1528 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1529 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1530 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1531 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1532 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1533 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1534 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1535 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1536 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1537 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1538 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1539 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1540 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017

ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1541 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 23 Ioυνίου 2017
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
 Αναπληρωτής Υπουργός 
Εσωτερικών Εσωτερικών Οικονομίας και Ανάπτυξης
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΚΟΥΡΛΕΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΟΣΚΑΣ ΔΗΜΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Αναπληρωτής Υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής, Αναπληρωτής ΥπουργόςΟικονομίας και Ανάπτυξης Τηλεπικοινωνιών και Ενημέρωσης Εθνικής Άμυνας
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΧΑΡΙΤΣΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΠΠΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΙΤΣΑΣ
  Αναπληρώτρια ΥπουργόςΠαιδείας, Έρευνας Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισηςκαι Θρησκευμάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΧΤΣΙΟΓΛΟΥ ΟΥΡΑΝΙΑ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΥ
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας  Αναπληρωτής Υπουργόςκαι Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Οικονομικών Οικονομικών
ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΝΤΟΝΗΣ ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ
 Αναπληρωτής ΥπουργόςΥγείας Υγείας Διοικητικής Ανασυγκρότησης
ΑΝΔΡΕΑΣ ΞΑΝΘΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΠΟΛΑΚΗΣ ΟΛΓΑ ΓΕΡΟΒΑΣΙΛΗ
 Αναπληρωτής Υπουργός Υποδομών καιΠεριβάλλοντος και Ενέργειας Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μεταφορών
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΤΑΘΑΚΗΣ ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΦΑΜΕΛΛΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΠΙΡΤΖΗΣ
 Ναυτιλίας και   
 Νησιωτικής Πολιτικής 
 ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΥΡΟΥΜΠΛΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 23 Ιουνίου 2017
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΝΤΟΝΗΣ


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 1544 Τεύχος Α’ 91/23.06.2017
Την ευθύνη για την εκτύπωση, διαχείριση και κυκλοφορία των φύλλων της Εφημερίδας 
της Κυβερνήσεως, (ΦΕΚ) στην έντυπη και ηλεκτρονική έκδοση, έχει το Εθνικό Tυπογραφείο 
το οποίο αποτελεί δημόσια υπηρεσία η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Διοικητικής Ανασυ-γκρότησης. Το Εθνικό Τυπογραφείο έχει επίσης την ευθύνη για την κάλυψη των εκτυπωτικών αναγκών του Δημοσίου. (ν. 3469/2006, Α΄ 131).
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΙ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ)
Η ηλεκτρονική μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται δωρεάν από την ιστοσελίδα www.et.gr.  Για 
τα ΦΕΚ που δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωρισθεί στην πιο πάνω ιστοσελίδα δίνεται η δυνατότητα δωρεάν αποστολής με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, μετά από αίτηση που υποβάλ-λεται ηλεκτρονικά με τη συμπλήρωση ειδικής φόρμας.
Η έντυπη μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται για μεμονωμένα φύλλα με το ανάλογο κόστος από 
το τμήμα Πωλήσεων απευθείας ή με ταχυδρομική αποστολή μέσω αίτησης παραγγελίας στα ΚΕΠ, ενώ για ετήσια συνδρομή από το τμήμα Συνδρομητών. Tο κόστος για ασπρόμαυρο ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1€, προσαυξανόμενο κατά 0,20€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού. Το κόστος για έγχρωμο ΦΕΚ είναι 1,50€ από 1 έως 16 σελίδες, προσαυξανόμενο κατά 0,30€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού.
Τρόπος αποστολής κειμένων προς δημοσίευση
-  Τα κείμενα για δημοσίευση στο ΦΕΚ, από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και τους φορείς 
του δημόσιου τομέα, αποστέλλονται στην διεύθυνση webmaster.et@et.gr  με  χρήση 
προηγμένης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης.
-  Οι περιλήψεις Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων, αποστέλλονται στην ηλεκτρονική δι-
εύθυνση dds@et.gr με τη χρήση απλού  ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
-  Κατ’ εξαίρεση, πολίτες οι οποίοι δεν έχουν αποκτήσει προηγμένη ηλεκτρονική υπογρα-
φή, μπορούν να αποστέλλουν ταχυδρομικά ή να καταθέτουν  με εκπρόσωπό τους κείμε-να προς δημοσίευση αποτυπωμένα σε χαρτί, στο Τμήμα Παραλαβής Δημοσιευτέας Ύλης.
Πληροφορίες σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την 
πώληση των τευχών και τους ισχύοντες τιμοκαταλόγους για όλες τις υπηρεσίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας και στη διαδρομή Εξυπηρέτηση κοινού - τμήμα πωλήσεων ή συν-δρομητών. Επίσης στην ιστοσελίδα μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, εφόσον γνωρίζετε τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύμα-τος (ΚΑΔ). Τον ΚΑΔ εκδίδει το Εθνικό Tυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προ-
ϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΚΑΛΥΨΗ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ του Δημοσίου και των φορέων του  
Το Εθνικό Τυπογραφείο μετά από αίτημα φορέα του Δημοσίου αναλαμβάνει να σχεδιάσει 
και να εκτυπώσει κάρτες, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανογραφικά έντυπα, φακέλους, φακέλους αλληλογραφίας, κ.ά. Επίσης σχεδιάζει και κατασκευάζει σφραγίδες. 
EΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ
Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεων:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Συνδρομητών:  (Ημιόροφος, τηλ. 210 5279136) 
Πληροφοριών:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβής Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστοσελίδα:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
της ιστοσελίδας:  helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.gr
*01000912306170232*