NOMOΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4619 
Κύρωση του Ποινικού Κώδικα.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
Άρθρο Πρώτο
Κυρώνεται σύμφωνα με το άρθρο 76 παρ. 6 του Συ-
ντάγματος ο Ποινικός Κώδικας, ο οποίος συντάχθηκε 
από τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή που συγκροτή-
θηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 74 παρ. 1α του 
ν. 4139/2013 «Νόμος περί εξαρτησιογόνων ουσιών και 
άλλες διατάξεις» (Α΄74), με την απόφαση 38882/18.5.2015 
(ΦΕΚ τ. ΥΟΔΔ 375/26.5.2015) του Υπουργού Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όπως αυτή 
τροποποιήθηκε με την απόφαση 80884/Φ.279/8.11.2018 
(ΦΕΚ τ.ΥΟΔΔ 676/15.11.2018) και συμπληρώθηκε με δια-
δοχικές αποφάσεις του ίδιου Υπουργού, και έχει ως εξής:
«ΠΟΙΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ
ΠΡΩΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Ο ΠΟΙΝΙΚΟΣ ΝΟΜΟΣ
Ι. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 1
Καμία ποινή χωρίς νόμο
Έγκλημα δεν υπάρχει χωρίς νόμο που να ισχύει πριν 
από την τέλεση της πράξης και να ορίζει τα στοιχεία της καθώς και την επιβλητέα γι’ αυτή ποινή. 
Άρθρο 2 
Αναδρομική ισχύς του ηπιότερου νόμου
1. Αν από την τέλεση της πράξης ως την αμετάκλητη 
εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, 
εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση 
οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορου-
μένου. 
2. Αν μεταγενέστερος νόμος χαρακτήρισε την πράξη 
μη αξιόποινη (ανέγκλητη), π αύει η εκτέλεση της ποινής 
που επιβλήθηκε καθώς και τα ποινικά επακόλουθά της, 
όπως και η εκτέλεση των μέτρων ασφαλείας. Άρθρα 3 - 4
(Καταργούνται)
ΙΙ. ΤΟΠΙΚΑ ΟΡΙΑ ΙΣΧΥΟΣ ΤΩΝ ΠΟΙΝΙΚΩΝ ΝΟΜΩΝΆρθρο 5
Εγκλήματα που τελέστηκαν στην ημεδαπή
1. Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται σε όλες 
τις πράξεις που τελέστηκαν στο έδαφος της επικράτειας, 
ακόμη και από αλλοδαπούς. Επίσης εφαρμόζονται και 
στις πράξεις συμμετοχής που τελέστηκαν στο έδαφος 
της ελληνικής επικράτειας, αν η κύρια πράξη, για την 
οποία δεν υπάρχει δικαιοδοσία των ελληνικών ποινικών 
δικαστηρίων, είναι αξιόποινη και κατά τους ελληνικούς 
ποινικούς νόμους. 
2. Πλοία ή αεροσκάφη ελληνικά θεωρούνται έδαφος 
της επικράτειας οπουδήποτε και αν βρίσκονται, εκτός αν 
σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο υπόκεινται σε αλλοδαπό νόμο. 
Άρθρο 6
Εγκλήματα ημεδαπών στην αλλοδαπή
1. Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και για 
πράξη που χαρακτηρίζεται από αυτούς ως κακούργη-
μα ή πλημμέλημα και τελέστηκε στην αλλοδαπή από 
ημεδαπό, αν αυτή, με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά 
της, είναι αξιόποινη και κατά τους νόμους της χώρας 
στην οποία τελέστηκε ή αν διαπράχθηκε σε πολιτειακά ασύντακτη χώρα. 
2. Η ποινική δίωξη ασκείται και εναντίον αλλοδαπού, 
ο οποίος κατά την τέλεση της πράξης ήταν ημεδαπός. 
Επίσης ασκείται και εναντίον εκείνου που απέκτησε την ελληνική ιθαγένεια μετά την τέλεση της πράξης. 
3. Στα πλημμελήματα, ακόμη και όταν διώκονται αυ-
τεπαγγέλτως, οι διατάξεις των προηγούμενων παραγρά-
φων εφαρμόζονται μόνο εφόσον υπάρχει έγκληση του 
παθόντος ή αίτηση της Κυβέρνησης της χώρας όπου 
τελέστηκε το πλημμέλημα. 
Άρθρο 7
Εγκλήματα αλλοδαπών στην αλλοδαπή
1. Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και κατά 
αλλοδαπού για πράξη που τελέστηκε στην αλλοδαπή 
και χαρακτηρίζεται από αυτούς ως κακούργημα ή πλημ-
μέλημα, αν η πράξη αυτή στρέφεται εναντίον Έλληνα ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
11 Ιουνίου 2019 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  952703
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2704 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
πολίτη και είναι αξιόποινη, με τα συγκεκριμένα χαρα-
κτηριστικά της, και κατά τους νόμους της χώρας όπου 
τελέστηκε ή αν διαπράχθηκε σε πολιτειακά ασύντακτη χώρα. Ως Έλληνας πολίτης για την εφαρμογή του προη-γούμενου εδαφίου λογίζεται και το κυοφορούμενο που 
θα αποκτήσει με τη γέννησή του την ελληνική ιθαγένεια, 
καθώς και τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν στην ημε-δαπή. 
2. Η διάταξη της παρ. 3 του προηγούμενου άρθρου 
έχει και εδώ εφαρμογή. 
Άρθρο 8
Εγκλήματα στην αλλοδαπή που τιμωρούνται πά-ντοτε κατά τους ελληνικούς νόμους
Οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται σε ημεδα-
πούς και αλλοδαπούς, ανεξάρτητα από τους νόμους του 
τόπου τέλεσης, για τις εξής πράξεις που τελέστηκαν στην 
αλλοδαπή: 
α) εσχάτη προδοσία ή προδοσία της χώρας σε βάρος 
του ελληνικού κράτους, 
β) εγκλήματα που αφορούν τη στρατιωτική υπηρεσία 
και την υποχρέωση στράτευσης στην Ελλάδα, 
γ) αξιόποινη πράξη που τέλεσαν ως υπάλληλοι του 
ελληνικού κράτους, ή οργάνου ή οργανισμού της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης που έχει την έδρα του στην Ελλάδα,
δ) πράξη που στρέφεται εναντίον ή απευθύνεται προς 
υπάλληλο του ελληνικού κράτους ή έλληνα υπάλληλο 
οργάνου ή οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά 
την άσκηση της υπηρεσίας τους  ή σε σχέση με την άσκη-
ση των καθηκόντων τους, 
ε) ψευδορκία σε διαδικασία που εκκρεμεί στις ελλη-
νικές αρχές, 
στ) τρομοκρατικές πράξεις, ζ) πειρατεία, η) εγκλήματα σχετικά με το νόμισμα,θ) παράνομη εμπορία ναρκωτικών, ι) εμπορία ανθρώπων,ια) κάθε άλλο έγκλημα, για το οποίο ειδικές διατάξεις 
ή διεθνείς συμβάσεις υπογραμμένες και επικυρωμένες 
από το ελληνικό κράτος προβλέπουν την εφαρμογή των 
ελληνικών ποινικών νόμων. 
Άρθρο 9
Ακαταδίωκτο εγκλημάτων που τελέστηκαν στην 
αλλοδαπή
1. Η ποινική δίωξη για πράξη που τελέστηκε στην 
αλλοδαπή αποκλείεται: α) αν ο υπαίτιος δικάστηκε για 
την πράξη αυτή στην αλλοδαπή και αθωώθηκε ή αν, σε περίπτωση που καταδικάστηκε, έχει εκτίσει ή εκτίει νο-μίμως την ποινή του, β) αν, σύμφωνα με τον αλλοδαπό νόμο, η πράξη έχει παραγραφεί ή η ποινή που επιβλή-
θηκε έχει παραγραφεί ή έχει χαριστεί, γ) αν, σύμφωνα 
με τον αλλοδαπό νόμο, χρειάζεται έγκληση για τη δίωξη 
της πράξης και τέτοια έγκληση είτε δεν υποβλήθηκε είτε 
ανακλήθηκε.
2. Η προηγούμενη παράγραφος δεν ισχύει για τις πρά-
ξεις που ορίζει το άρθρο 8. 
3. Η ποινική δίωξη αποκλείεται αν έχει εκδοθεί οριστι-
κή απόφαση για την ίδια πράξη από δικαστήριο κράτους 
μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.Άρθρο 10
Υπολογισμός ποινών που εκτίθηκαν 
στην αλλοδαπή
Η ποινή που εκτίθηκε ολικά ή μερικά στην αλλοδαπή, 
αν επακολουθήσει καταδίκη στην ημεδαπή για την ίδια 
πράξη, αφαιρείται από την ποινή που επέβαλαν τα ελ-
ληνικά δικαστήρια.
Άρθρο 11
Αναγνώριση αλλοδαπών ποινικών αποφάσεων
1. Αν Έλληνας καταδικαστεί στην αλλοδαπή για πράξη 
που, σύμφωνα με τις διατάξεις των ημεδαπών νόμων, 
συνεπάγεται παρεπόμενες ποινές, το αρμόδιο δικαστή-ριο των πλημμελειοδικών μπορεί να επιβάλει τις ποινές 
αυτές. 
2. Το αρμόδιο δικαστήριο των πλημμελειοδικών μπο-
ρεί επίσης να επιβάλει τα μέτρα ασφάλειας που προ-
βλέπουν οι ελληνικοί νόμοι σε όποιον καταδικάστηκε ή αθωώθηκε στην αλλοδαπή.
3. Οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων δεν 
ισχύουν στην περίπτωση του άρθρου 9 παρ. 3.
III. ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ 
ΝΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ ΟΡΩΝ
Άρθρο 12
Ειδικοί ποινικοί νόμοι
 Οι διατάξεις του γενικού μέρους του Ποινικού Κώδικα 
εφαρμόζονται και σε αξιόποινες πράξεις που προβλέπο-
νται σε ειδικούς νόμους, αν οι νόμοι αυτοί δεν ορίζουν διαφορετικά με ρητή διάταξή τους.
Άρθρο 13
Έννοια όρων του Κώδικα
 Στον Κώδικα οι ακόλουθοι όροι χρησιμοποιούνται με 
την εξής σημασία:
α) Υπάλληλος είναι εκείνος στον οποίο νόμιμα έχει 
ανατεθεί, έστω και προσωρινά, η άσκηση υπηρεσίας δημόσιας, δημοτικής ή κοινοτικής ή άλλου νομικού 
προσώπου δημοσίου δικαίου.
β) Οικείοι είναι όσοι συνδέονται με δεσμό νόμιμης συγ-
γένειας σε ευθεία γραμμή, οι θετοί γονείς και τα θετά 
τέκνα, οι ανάδοχοι γονείς και τα ανάδοχα τέκνα, οι επί-
τροποι ή επιμελητές του υπαίτιου και όσοι βρίσκονται 
υπό την επιτροπεία ή επιμέλεια του υπαιτίου, οι σύζυγοι, 
οι συμβιούντες με σταθερή συμβίωση ή με σύμφωνο 
συμβίωσης, οι μνηστευμένοι, οι αδερφοί και οι σύζυγοί 
τους ή οι συμβιούντες ως ανωτέρω με αυτούς και οι μνη-
στήρες των αδερφών, ακόμη κι αν ο γάμος, η συμβίωση ή η μνηστεία έχουν λυθεί. 
γ) Έγγραφο είναι κάθε γραπτό που προορίζεται ή είναι 
πρόσφορο να αποδείξει γεγονός που έχει έννομη σημα-
σία όπως και κάθε σημείο που προορίζεται να αποδεί-ξει ένα τέτοιο γεγονός. Έγγραφο είναι και κάθε μέσο το 
οποίο χρησιμοποιείται από υπολογιστή ή περιφερειακή 
μνήμη υπολογιστή, με ηλεκτρονικό, μαγνητικό ή άλλο 
τρόπο, για εγγραφή, αποθήκευση, παραγωγή αναπαρα-
γωγή στοιχείων που δεν μπορούν να διαβαστούν άμεσα, 
όπως επίσης και κάθε μαγνητικό, ηλεκτρονικό ή άλλο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2705 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
υλικό στο οποίο εγγράφεται οποιαδήποτε πληροφορία, 
εικόνα, σύμβολο ή ήχος, αυτοτελώς ή σε συνδυασμό, 
εφόσον τα μέσα και τα υλικά αυτά προορίζονται ή είναι 
πρόσφορα να αποδείξουν γεγονότα που έχουν έννομη 
σημασία. 
δ) Σωματική βία συνιστά και η περιαγωγή άλλου σε 
κατάσταση αναισθησίας ή ανικανότητας για αντίσταση με υπνωτικά ή ναρκωτικά ή άλλα ανάλογα μέσα.
ε) Κατ’ επάγγελμα τέλεση του εγκλήματος συντρέχει, 
όταν από την επανειλημμένη τέλεση της πράξης ή από την υποδομή που έχει διαμορφώσει ο υπαίτιος με πρό-
θεση επανειλημμένης τέλεσης της πράξης προκύπτει 
σκοπός του υπαιτίου για πορισμό εισοδήματος. 
στ) Πληροφοριακό σύστημα είναι συσκευή ή ομάδα 
διασυνδεδεμένων ή σχετικών μεταξύ τους συσκευών, 
εκ των οποίων μία ή περισσότερες εκτελούν, σύμφω-
να με ένα πρόγραμμα, αυτόματη επεξεργασία ψηφια-
κών δεδομένων, καθώς και τα ψηφιακά δεδομένα που 
αποθηκεύονται, αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας, 
ανακτώνται ή διαβιβάζονται από την εν λόγω συσκευή ή 
την ομάδα συσκευών με σκοπό τη λειτουργία, τη χρήση, 
την προστασία και τη συντήρηση των συσκευών αυτών. 
ζ) Ψηφιακά δεδομένα είναι η παρουσίαση γεγονότων, 
πληροφοριών ή εννοιών σε μορφή κατάλληλη προς επε-
ξεργασία από πληροφοριακό σύστημα, συμπεριλαμβα-
νομένου προγράμματος που παρέχει τη δυνατότητα στο 
πληροφοριακό σύστημα να εκτελέσει μια λειτουργία. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑΙ. Η ΠΡΑΞΗ
Άρθρο 14
Έννοια της αξιόποινης πράξης
1. Έγκλημα είναι πράξη άδικη και καταλογιστή σε εκεί-
νον που την τέλεσε, η οποία τιμωρείται από τον νόμο. 
2. Στις διατάξεις των ποινικών νόμων ο όρος «πράξη» 
περιλαμβάνει και τις παραλείψεις. 
Άρθρο 15
Έγκλημα που τελείται με παράλειψη
1. Όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης 
απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη απο-
τροπή του τιμωρείται όπως η πρόκλησή του με ενέργεια, 
αν ο υπαίτιος της παράλειψης είχε ιδιαίτερη νομική υπο-
χρέωση να προβεί σε ενέργεια για την αποτροπή του 
αποτελέσματος. Η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση πηγάζει 
από νόμο, σύμβαση ή προηγούμενη επικίνδυνη ενέργεια 
του υπαιτίου. 
2. Στις περιπτώσεις των εγκλημάτων με παράλειψη ο 
δικαστής μπορεί να επιβάλει μειωμένη ποινή (άρθρο 83). 
Άρθρο 16Τόπος τέλεσης της πράξης
Τόπος τέλεσης της πράξης θεωρείται ο τόπος όπου ο 
υπαίτιος διέπραξε ολικά ή μερικά την αξιόποινη ενέρ-
γεια ή παράλειψη, καθώς και ο τόπος όπου επήλθε ή, σε 
περίπτωση απόπειρας, έπρεπε να επέλθει σύμφωνα με την πρόθεσή του το αποτέλεσμα. Άρθρο 17
Χρόνος τέλεσης της πράξης
Χρόνος τέλεσης της πράξης θεωρείται ο χρόνος κατά 
τον οποίο ο υπαίτιος ενέργησε ή όφειλε να ενεργήσει. 
Ο χρόνος κατά τον οποίο επήλθε το αποτέλεσμα είναι 
αδιάφορος. 
Άρθρο 18
Κατηγορίες αξιοποίνων πράξεων
Οι αξιόποινες πράξεις διακρίνονται σε κακουργήματα 
και πλημμελήματα. Κάθε πράξη που τιμωρείται με κά-
θειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη είναι κακούργημα. Κάθε πρά-
ξη που τιμωρείται με φυλάκιση ή περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων ή μόνο με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας είναι πλημμέλημα. 
Άρθρο 19
Ποινικός χαρακτήρας πράξεων που έχουν εκδικαστεί
Αν μια πράξη που εκδικάστηκε είναι κακούργημα ή 
πλημμέλημα, κρίνεται με βάση τη βαρύτερη ποινή που 
καθορίζεται από τον νόμο γι’ αυτή και όχι με βάση την 
τυχόν ελαφρότερη ποινή που επέβαλε ο δικαστής λόγω 
ελαφρυντικών περιστάσεων (άρθρο 84) ή για οποιον-
δήποτε άλλο λόγο μείωσης της ποινής σύμφωνα με το άρθρο 83. 
ΙΙ. Ο ΑΔΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΡΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ
Άρθρο 20
Λόγοι άρσης του αδίκου
Εκτός από τις περιπτώσεις των άρθρων 21, 22, 25, 
304 παρ. 4, 308 παρ. 2, 367 και 371 παρ. 4, ο άδικος χα-
ρακτήρας της πράξης αίρεται και όταν αυτή αποτελεί 
ενάσκηση δικαιώματος ή εκπλήρωση καθήκοντος που προβλέπεται στο νόμο. 
Άρθρο 21
Προσταγή
1. Δεν είναι άδικη η πράξη την οποία κάποιος επιχειρεί 
για να εκτελέσει προσταγή που του έδωσε, σύμφωνα με 
τους νόμιμους τύπους, η αρμόδια αρχή, αν ο νόμος δεν 
επιτρέπει στον αποδέκτη της προσταγής να εξετάσει αν 
είναι νόμιμη ή όχι. Στην περίπτωση αυτή ως αυτουργός τιμωρείται εκείνος που έδωσε την προσταγή. 
2. Η διάταξη δεν εφαρμόζεται αν η προσταγή είναι 
προδήλως αντισυνταγματική ή παράνομη. 
Άρθρο 22
Άμυνα
1. Δεν είναι άδικη η πράξη που τελείται σε κατάσταση 
άμυνας. 
2. Άμυνα είναι η αναγκαία προσβολή του επιτιθεμένου 
στην οποία προβαίνει το άτομο προς υπεράσπιση του 
εαυτού του ή άλλου από παρούσα και άδικη επίθεση που 
στρέφεται εναντίον τους. 
3. Το αναγκαίο μέτρο της άμυνας κρίνεται από τον 
βαθμό επικινδυνότητας της επίθεσης, από το είδος της προσβολής που απειλείται, από τον τρόπο και την έντα-ση της επίθεσης και από τις υπόλοιπες περιστάσεις. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2706 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 23
Υπέρβαση άμυνας
Όποιος υπερβαίνει τα όρια της άμυνας τιμωρείται, αν 
η υπέρβαση έγινε με πρόθεση, με ποινή ελαττωμένη, και 
αν έγινε από αμέλεια, σύμφωνα με τις σχετικές με αυτήν 
διατάξεις. Μένει ατιμώρητος και δεν του καταλογίζεται 
η υπέρβαση, αν ενέργησε με αυτόν τον τρόπο εξαιτίας 
του φόβου ή της ταραχής που του προκάλεσε η επίθεση. 
Άρθρο 24Υπαίτια κατάσταση άμυνας
Δεν απαλλάσσεται από την ποινή που ορίζει ο νόμος 
όποιος με πρόθεση προκάλεσε την επίθεση άλλου για 
να διαπράξει εναντίον του αξιόποινη πράξη με το πρό-
σχημα της άμυνας. 
Άρθρο 25
Κατάσταση ανάγκης που αίρει το άδικο
1. Δεν είναι άδικη η πράξη που τελεί κάποιος προς 
αποτροπή παρόντος και αναπότρεπτου με άλλα μέσα 
κινδύνου, ο οποίος απειλεί το πρόσωπο ή την περιουσία 
του ίδιου ή κάποιου άλλου χωρίς δική του υπαιτιότητα, αν η προσβολή που προκλήθηκε στον άλλο είναι σημα-ντικά κατώτερη κατά το είδος και τη σπουδαιότητα από την προσβολή που απειλήθηκε. 
2. Η προηγούμενη διάταξη δεν εφαρμόζεται σε όποιον 
έχει καθήκον να εκτεθεί στον απειλούμενο κίνδυνο. 
3. Η διάταξη του άρθρου 23 έχει αντίστοιχη εφαρμογή 
και στην περίπτωση αυτού του άρθρου. 
ΙΙΙ. Η ΥΠΑΙΤΙΟΤΗΤΑ
Άρθρο 26
Υπαιτιότητα στα κακουργήματα και πλημμελήματα
Τα κακουργήματα και πλημμελήματα τιμωρούνται 
μόνο όταν τελούνται με δόλο. Κατ’ εξαίρεση, στις πε-
ριπτώσεις που ορίζει ειδικά ο νόμος, τα πλημμελήματα τιμωρούνται και όταν τελούνται από αμέλεια. 
Άρθρο 27
Δόλος
1. Με δόλο (με πρόθεση) πράττει όποιος θέλει την 
παραγωγή των περιστατικών που κατά τον νόμο απαρ-
τίζουν την έννοια της αξιόποινης πράξης, καθώς και όποιος γνωρίζει ότι από την πράξη του ενδέχεται να 
παραχθούν αυτά τα περιστατικά και το αποδέχεται. 
2. Όπου ο νόμος απαιτεί να έχει τελεστεί η πράξη εν 
γνώσει ορισμένου περιστατικού, δεν αρκεί ο ενδεχό-
μενος δόλος. Και όπου ο νόμος απαιτεί η πράξη να έχει 
τελεστεί με σκοπό την πρόκληση ορισμένου αποτελέ-
σματος απαιτείται ο δράστης να έχει επιδιώξει να προ-καλέσει αυτό το αποτέλεσμα. 
Άρθρο 28
Αμέλεια
Από αμέλεια πράττει όποιος από έλλειψη της προσο-
χής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε 
να καταβάλει είτε δεν πρόβλεψε το αξιόποινο αποτέλε-
σμα που προκάλεσε η πράξη του, είτε το πρόβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν. Άρθρο 29
Ευθύνη από το αποτέλεσμα
Στις περιπτώσεις που ο νόμος ορίζει ότι κάποια πρά-
ξη τιμωρείται με βαρύτερη ποινή όταν έχει ορισμένο 
αποτέλεσμα, η πρόκληση τ ου οποίου τυποποιείται ως 
αυτοτελές έγκλημα αμέλειας, η ποινή αυτή επιβάλλεται 
στον αυτουργό ή στο συμμέτοχο μόνο αν το αποτέλεσμα 
μπορεί να αποδοθεί τουλάχιστον σε αμέλειά τους, εφό-
σον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα κατ’ άλλη διάταξη. 
Άρθρο 30
Πραγματική πλάνη
1. Δεν πράττει με δόλο όποιος κατά το χρόνο τέλεσης 
της αξιόποινης πράξης αγνοεί τα περιστατικά που τη 
συνιστούν. Αν όμως η άγνοια αυτών των περιστατικών 
μπορεί να αποδοθεί σε αμέλεια του υπαιτίου, η πράξη 
του καταλογίζεται ως έγκλημα αμέλειας. 
2. Δεν καταλογίζονται στο δράστη περιστατικά που 
κατά το νόμο επαυξάνουν το αξιόποινο της πράξης του, 
αν τα αγνοούσε.
 ΙV. ΛΟΓΟΙ ΑΡΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΜΟΥ
Άρθρο 31
Νομική πλάνη
1. Μόνη η άγνοια του αξιοποίνου δεν αρκεί για να απο-
κλείσει τον καταλογισμό. 
2. Η πράξη όμως δεν καταλογίζεται σε εκείνον που την 
τελεί αν αυτός δεν είχε συνείδηση του άδικου χαρακτήρα 
της λόγω πλάνης που δεν μπορούσε να αποφύγει, μολο-
νότι κατέβαλε την οφειλόμενη από τις περιστάσεις και δυνατή γι’ αυτόν επιμέλεια (συγγνωστή νομική πλάνη). 
Αν ο υπαίτιος μπορούσε να αποφύγει την πλάνη, η πράξη 
καταλογίζεται σε αυτόν, αλλά το δικαστήριο μπορεί να του επιβάλει μειωμένη ποινή (άρθρο 83). 
Άρθρο 32
Κατάσταση ανάγκης που αίρει τον καταλογισμό
1. Η πράξη δεν καταλογίζεται σε εκείνον που την τελεί 
για να αποτρέψει παρόντα και αναπότρεπτο με άλλα 
μέσα κίνδυνο, ο οποίος απειλεί χωρίς δική του υπαιτι-
ότητα το πρόσωπο ή την περιουσία του ίδιου ή οικείου 
του, αν η προσβολή που προκλήθηκε στον άλλο από την 
πράξη είναι κατά το είδος και τη σπουδαιότητα ανάλογη 
με την προσβολή που απειλήθηκε. 
2. Οι διατάξεις των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 25 
εφαρμόζονται και εδώ. 
Άρθρο 33
Αδυναμία αποφυγής του αδίκου
Η πράξη δεν καταλογίζεται σε εκείνον που την τέλεσε, 
αν κατά την τέλεσή της αδυνατούσε να συμμορφωθεί 
προς το δίκαιο λόγω ανυπέρβλητου για τον ίδιο διλήμ-ματος εξαιτίας σύγκρουσης καθηκόντων και η προσβο-λή που προκλήθηκε από την πράξη είναι κατά το είδος 
και τη σπουδαιότητα ανάλογη με την προσβολή που 
απειλήθηκε. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2707 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 34
Ανικανότητα προς καταλογισμό
Η πράξη δεν καταλογίζεται στον δράστη αν λόγω 
ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής ή διατάραξης της 
συνείδησης κατά τον χρόνο τέλεσής της, δεν είχε την 
ικανότητα να αντιληφθεί το άδικο της πράξης του ή να 
ενεργήσει σύμφωνα με την αντίληψή του για το άδικο 
αυτό. 
Άρθρο 35
Υπαίτια πρόκληση ανικανότητας
1. Πράξη που κάποιος αποφάσισε σε κανονική ψυχι-
κή κατάσταση, αλλά που για την τέλεσή της έφερε τον εαυτό του σε κατάσταση διαταραγμένης συνείδησης ή 
σε κατάσταση πλήρους αδυναμίας να ενεργήσει ή να 
παραλείψει, του καταλογίζεται ως πράξη που τελέστηκε 
με δόλο. 
2. Αν η πράξη που τέλεσε σε τέτοια κατάσταση είναι 
άλλη από εκείνη που είχε αποφασίσει, ο υπαίτιος τιμω-ρείται με ποινή ελαττωμένη (άρθρο 83).
3. Πράξη που κάποιος πρόβλεψε ή μπορούσε να προ-
βλέψει ότι ενδέχεται να τελέσει αν οδηγηθεί σε κατάστα-
ση διαταραγμένης συνείδησης ή σε κατάσταση πλήρους 
αδυναμίας να ενεργήσει ή να παραλείψει, του καταλογί-
ζεται ως πράξη που τελέστηκε από αμέλεια. 
V. ΜΕΙΩΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΜΟΣ
Άρθρο 36
Μειωμένη ικανότητα καταλογισμού
1. Αν εξαιτίας κάποιας από τις καταστάσεις που ανα-
φέρονται στο άρθρο 34, δεν έχει εκλείψει εντελώς, μει-
ώθηκε όμως σημαντικά η ικανότητα για καταλογισμό, 
επιβάλλεται μειωμένη ποινή (άρθρο 83). 
2. Η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται σε περίπτωση 
υπαίτιας κατά την έννοια του άρθρου 35 πρόκλησης 
της μειωμένης ικανότητας.
Άρθρα 37 – 41
(Καταργούνται)
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
I. ΑΠΟΠΕΙΡΑΆρθρο 42
Έννοια και ποινή της απόπειρας
1. Όποιος, έχοντας αποφασίσει να τελέσει έγκλημα, αρ-
χίζει να εκτελεί την περιγραφόμενη στο νόμο αξιόποινη 
πράξη, τιμωρείται, αν το έγκλημα δεν ολοκληρώθηκε, με 
μειωμένη ποινή (άρθρο 83).
2. Το δικαστήριο μπορεί να κρίνει ατιμώρητη την από-
πειρα πλημμελήματος για το οποίο ο νόμος προβλέπει 
ποινή φυλάκισης όχι ανώτερη από ένα έτος ή μόνο χρη-
ματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας, εκτιμώ-ντας όλες τις περιστάσεις τέλεσης του εγκλήματος. 
3. Αν ο υπαίτιος απόπειρας ενός εγκλήματος που τι-
μωρείται βαρύτερα όταν έχει ορισμένο αποτέλεσμα (άρ-θρο 29), προκαλέσει με υπαιτιότητά του το αποτέλεσμα 
αυτό, τιμωρείται με την ποινή του εκ του αποτελέσματος 
διακρινόμενου εγκλήματος μειωμένη στο μέτρο του άρ-
θρου 83, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα κατ’ 
άλλη διάταξη.
Άρθρο 43
(Καταργείται)
Άρθρο 44
Υπαναχώρηση
1. Η απόπειρα μένει ατιμώρητη αν ο δράστης, αφού 
άρχισε την εκτέλεση της αξιόποινης πράξης, δεν την 
ολοκλήρωσε με τη θέλησή του και όχι από εξωτερικά 
εμπόδια.
2. Αν ο δράστης αποτυχημένου εγκλήματος δεν επα-
ναλάβει άμεσα την πράξη του, με δική του θέληση και 
όχι από εξωτερικά εμπόδια, τιμωρείται με την ποινή της 
απόπειρας μειωμένη στο μισό.
3. Με την ποινή της προηγούμενης παραγράφου τιμω-
ρείται και ο δράστης που ολοκλήρωσε την πράξη του, 
παρεμπόδισε όμως με τη θέλησή του την επέλευση του 
αξιόποινου αποτελέσματος. Το δικαστήριο μπορεί να 
κρίνει την απόπειρα ατιμώρητη. Τα ίδια ισχύουν και αν 
το αποτέλεσμα δεν επήλθε από άλλη αιτία και o δρά-
στης κατέβαλε πάντως σοβαρή προσπάθεια για να το 
αποτρέψει. Οι πράξεις των εδαφίων α΄ και γ΄ μένουν 
ατιμώρητες, αν πρόκειται για έγκλημα το αξιόποινο του 
οποίου εξαλείφεται με έμπρακτη μετάνοια.
4. Οι προηγούμενες παράγραφοι εφαρμόζονται και 
για τον συμμέτοχο που με τη θέλησή του εμπόδισε την ολοκλήρωση της πράξης ή την επέλευση του αποτελέ-σματος.
ΙΙ. ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
Άρθρο 45
Συναυτουργοί
Αν δύο ή περισσότεροι πραγμάτωσαν από κοινού, εν 
όλω ή εν μέρει, τα στοιχεία της περιγραφόμενης στον 
νόμο αξιόποινης πράξης, καθένας τους τιμωρείται ως 
αυτουργός.
Άρθρο 46
Ηθικός αυτουργός και προβοκάτορας
1. Με την ποινή του αυτουργού τιμωρείται όποιος με 
πρόθεση προκάλεσε σε άλλον την απόφαση να εκτελέσει 
την άδικη πράξη που διέπραξε. 
2. Όποιος με πρόθεση προκάλεσε σε άλλον την από-
φαση να τελέσει κάποιο έ γκλημα, με σκοπό να τον κα-
ταλάβει ενώ αποπειράται να τελέσει το έγκλημα ή ενώ 
επιχειρεί αξιόποινη προπαρασκευαστική του πράξη και 
με τη θέληση να τον ανακόψει από την αποπεράτωση 
του εγκλήματος, τιμωρείται με την ποινή του αυτουργού 
μειωμένη στο μισό.
Άρθρο 47
Συνεργός
Όποιος, εκτός από την περίπτωση της παραγράφου 1 
του προηγούμενου άρθρου, πρόσφερε με πρόθεση σε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2708 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
άλλον οποιαδήποτε συνδρομή πριν από την τέλεση ή 
κατά την τέλεση της άδικης πράξης που διέπραξε, τι-
μωρείται με μειωμένη ποινή (άρθρο 83). Το δικαστή-
ριο μπορεί να επιβάλει την ποινή του αυτουργού, αν ο 
υπαίτιος προσφέρει άμεση συνδρομή κατά την τέλεση και στην εκτέλεση της πράξης, θέτοντας το αντικείμενο της προσβολής στη διάθεση του φυσικού αυτουργού.
Άρθρο 48
Γενική διάταξη
Το αξιόποινο των συμμετόχων κατά τα άρθρα 46 και 47 
είναι ανεξάρτητο από το αξιόποινο εκείνου που τέλεσε 
την πράξη.
Άρθρο 49
Ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις
1. Όπου ο νόμος, για να είναι μια πράξη αξιόποινη, 
απαιτεί ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχέσεις, αν αυτές υπάρχουν 
μόνο στον δράστη, τότε οι συμμέτοχοι κατά το άρθρο 46 
παρ. 1 και 47 τιμωρούνται με μειωμένη ποινή (άρθρο 83). 
Αν όμως υπάρχουν μόνο στο πρόσωπο των συμμετόχων, 
οι τελευταίοι τιμωρούνται ως αυτουργοί και ο δράστης 
ως συνεργός.
2. Οι ιδιαίτερες ιδιότητες ή σχ έσεις ή άλλες περιστά-
σεις που επιτείνουν, μειώνουν ή αποκλείουν την ποινή 
λαμβάνονται υπόψη μόνο για εκείνο τον συμμέτοχο στον 
οποίο υπάρχουν.
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΟΙΝΕΣ, ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ
Ι. ΚΥΡΙΕΣ ΠΟΙΝΕΣ
Άρθρο 50
Είδη ποινών
Κύριες ποινές είναι: α) οι στερητικές της ελευθερίας, 
β) η χρηματική ποινή και γ) η προσφορά κοινωφελούς εργασίας.
Άρθρο 51
Ποινές στερητικές της ελευθερίας
1. Ποινές στερητικές της ελευθερίας είναι η κάθειρ-
ξη, η φυλάκιση και ο περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων. 
2. Για τις πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές, 
η ημέρα υπολογίζεται σε είκοσι τέσσερις ώρες, η εβδο-μάδα σε επτά ημέρες, ο μήνας και το έτος σύμφωνα με το ημερολόγιο που ισχύει. 
3. Ο χρόνος της ποινής επιμετράται πάντοτε σε πλήρεις 
ημέρες, εβδομάδες, μήνες και έτη. 
Άρθρο 52
Κάθειρξη
1. Η κάθειρξη είναι πρόσκαιρη και κατ’ εξαίρεση, εφό-
σον ο νόμος το ορίζει ρητά, ισόβια. 
2. Η διάρκεια της πρόσκαιρης κάθειρξης δεν υπερ-
βαίνει τα δεκαπέντε έτη ούτε είναι κατώτερη των πέντε ετών. Άρθρο 53
Φυλάκιση
Η διάρκεια της φυλάκισης δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη 
ούτε είναι κατώτερη των δέκα ημερών.
Άρθρο 54
Περιορισμός σε ειδικό κατάστημα 
κράτησης νέων
Η διάρκεια του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κρά-
τησης νέων δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη ούτε είναι κατώ-
τερη των έξι μηνών, αν για την πράξη που τελέστηκε ο νόμος απειλεί κάθειρξη ως δέκα έτη. Αν η απειλούμενη κάθειρξη είναι ισόβια ή πρόσκαιρη ανώτερη από αυτήν 
του προηγούμενου εδαφίου, η διάρκεια του περιορισμού 
σε ειδικό κατάστημα κράτησης δεν υπερβαίνει τα οκτώ 
έτη ούτε είναι κατώτερη από δύο. 
Άρθρο 55
Παροχή κοινωφελούς εργασίας
Η παροχή κοινωφελούς εργασίας δεν μπορεί να έχει 
διάρκεια ανώτερη των επτακοσίων είκοσι ωρών ούτε 
να είναι κατώτερη των εκατό ωρών, εκτός αν ορίζεται 
διαφορετικά. 
Άρθρο 56
(Καταργείται)
Άρθρο 57
Χρηματική ποινή
1. Η χρηματική ποινή προσδιορίζεται σε ημερήσιες 
μονάδες.
2. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά σε ειδικές διατάξεις, η 
χρηματική ποινή δεν μπορεί να είναι ανώτερη: α) από 
ενενήντα ημερήσιες μονάδες όταν απειλείται ως μόνη 
κύρια ποινή, β) από εκατόν ογδόντα ημερήσιες μονά-
δες όταν απειλείται διαζευκτικά με ποινή στερητική της ελευθερίας και γ) από τριακόσιες εξήντα ημερήσιες μο-
νάδες όταν απειλείται αθροιστικά με ποινή στερητική 
της ελευθερίας.
3. Αν δεν ορίζεται διαφορετικά σε ειδικές διατάξεις, 
το ύψος κάθε ημερήσιας μονάδας δεν μπορεί να είναι 
κατώτερο από ένα ευρώ ούτε ανώτερο από εκατό ευρώ.
4. Με τον θάνατο του καταδικασθέντος διαγράφεται 
η χρηματική ποινή. Σε καμία περίπτωση δεν εκτελείται εναντίον των κληρονόμων του. 
Άρθρο 58 
(Καταργείται)
ΙΙ. ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΕΣ ΠΟΙΝΕΣΆρθρο 59
Γενική διάταξη
Παρεπόμενες ποινές είναι: α) η αποστέρηση θέσεων 
και αξιωμάτων, β) η απαγόρευση άσκησης επαγγέλμα-
τος, γ) η αφαίρεση άδειας οδήγησης ή εκμετάλλευσης 
μεταφορικού μέσου, δ) η δημοσίευση καταδικαστικής 
απόφασης και ε) η δήμευση. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2709 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 60
Αποστέρηση θέσεων και αξιωμάτων
1. Αν ο υπαίτιος καταδικάστηκε σε ποινή κάθειρξης, 
το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει αποστέρηση της δη-μόσιας θέσης ή του δημόσιου ή αυτοδιοικητικού αξιώ-ματος που κατέχει, εφόσον η πράξη του συνιστά βαριά παράβαση των καθηκόντων του. 
2. Η αποστέρηση επέρχεται μόλις η απόφαση γίνει 
αμετάκλητη. 
Άρθρα 61 – 64
(Καταργούνται)
Άρθρο 65
Απαγόρευση άσκησης επαγγέλματος
1. Αν ο υπαίτιος διέπραξε έγκλημα με βαριά παράβαση 
των καθηκόντων του επαγγέλματός του, για την άσκηση 
του οποίου απαιτείται ειδική άδεια της αρχής, και εφόσον 
του επιβλήθηκε ποινή στερητική της ελευθερίας τουλά-
χιστον δύο ετών, το δικαστήριο μπορεί να απαγορεύσει 
την άσκηση του επαγγέλματος αυτού για χρονικό διά-
στημα από ένα μήνα έως δύο έτη. 
2. Η απαγόρευση άσκησης επαγγέλματος αρχίζει μόλις 
η απόφαση γίνει αμετάκλητη και η διάρκειά της, εφόσον 
ο δράστης κρατείται, υπολογίζεται από την επομένη της 
ημέρας κατά την οποία απολύεται από τη φυλακή. 
Άρθρο 66
Αφαίρεση άδειας οδήγησης ή εκμετάλλευσης μεταφορικού μέσου
1. Αν ο υπαίτιος διέπραξε έγκλημα που έχει άμεση σχέ-
ση με την οδήγηση ή την εκμετάλλευση μεταφορικού 
μέσου και εφόσον του επιβλήθηκε ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον έξι μηνών, το δικαστήριο μπο-ρεί να διατάξει την αφαίρεση της άδειας οδήγησης που κατέχει, για όλα ή ορισμένου τύπου μεταφορικά μέσα, 
ή της άδειας εκμετάλλευσης αντιστοίχως για χρονικό 
διάστημα από ένα μήνα ως ένα έτος. 
2. Η διάταξη της παραγράφου 2 του προηγούμενου 
άρθρου έχει και στην περίπτωση αυτή ανάλογη εφαρ-μογή. 
Άρθρο 67
Δημοσίευση καταδικαστικής απόφασης
1. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη δημοσίευση 
της καταδικαστικής απόφασής του, αν το επιβάλλει το 
δημόσιο συμφέρον. 
2. Η δημοσίευση διατάσσεται στις περιπτώσεις που 
ορίζει ο νόμος, ύστερα από αίτηση του παθόντος. 
3. Στην ίδια απόφαση ορίζεται ο τρόπος της δημοσίευ-
σης και η υποχρέωση καταβολής της δαπάνης γι’ αυτήν. 
4. Η απόφαση δημοσιεύεται όταν καταστεί αμετάκλητη. 
Άρθρο 68Δήμευση
1. Αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία που είναι 
προϊόντα κακουργήματος ή πλημμελήματος το οποίο 
πηγάζει από δόλο, καθώς και το τίμημά τους, και όσα 
αποκτήθηκαν με αυτά αμέσως ή εμμέσως, επίσης και αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία που χρησίμευσαν 
ή προορίζονταν για την εκτέλεση τέτοιας πράξης μπο-
ρούν να δημευθούν αν αυτά ανήκουν στον αυτουργό 
ή σε κάποιον από τους συμμετόχους. Αν τα παραπάνω 
αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία έχουν αναμειχθεί με 
περιουσία που αποκτήθηκε από νόμιμες πηγές, η σχετική 
περιουσία υπόκειται σε δήμευση μέχρι την καθορισμένη 
αξία των αναμειχθέντων αντικειμένων. 
2. Δήμευση δεν επιβάλλεται, όταν το δικαστήριο, αυ-
τεπαγγέλτως ή μετά από αίτημα διαδίκου ή τρίτου, κρίνει 
ότι αυτή είναι στη συγκεκριμένη περίπτωση δυσανά-
λογη, όπως όταν υπάρχει κίνδυνος να αποστερήσει τον καταδικασθέντα ή τρίτο, ιδίως την οικογένειά τους, από 
πράγμα που εξυπηρετεί τον αναγκαίο βιοπορισμό τους ή 
να προκαλέσει σε αυτούς υπέρμετρη και ανεπανόρθωτη 
βλάβη. Στις περιπτώσεις του προηγούμενου εδαφίου, το 
δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ανάλογα περιορισμένη 
δήμευση ή να επιβάλει χρηματική ποινή, σύμφωνα με 
την παράγραφο 4. 
3. Αν τα αντικείμενα ή τα περιουσιακά στοιχεία της 
παραγράφου 1 δεν υπάρχουν πλέον ή δεν έχουν βρεθεί, 
το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει δήμευση (αναπληρω-
ματική δήμευση) σε ίσης, κατά το χρόνο έκδοσης της 
καταδικαστικής απόφασης, αξίας περιουσιακά στοιχεία του δράστη. 
4. Αν το δικαστήριο δεν μπορεί να επιβάλει δήμευση 
στα αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία των προηγού-
μενων παραγράφων, επειδή αυτά δεν υπάρχουν ή δεν 
επαρκούν ή ανήκουν εν όλω ή εν μέρει σε τρίτο, στον 
οποίο δεν μπορεί να επιβλ ηθεί δήμευση, μπορεί να επι-
βάλει στον δράστη χρηματική ποινή μέχρι του ποσού 
που αντιστοιχεί στην αξία των αντικειμένων αυτών. 
5. Η δήμευση επιβάλλεται σε τρίτο αν τα αντικείμενα ή 
περιουσιακά στοιχεία μεταβιβάσθηκαν, άμεσα ή έμμεσα, 
από τον δράστη σε αυτόν ή αν αποκτήθηκαν από αυτόν 
ή περιήλθαν με άλλο τρόπο σε αυτόν, εφόσον κατά το 
χρόνο κτήσης των περιουσιακών στοιχείων γνώριζε ότι ενδέχεται να προέρχονται από κακούργημα ή πλημμέ-
λημα εκ δόλου και ότι σκοπός της μεταβίβασής τους 
ήταν να αποφευχθεί η δήμευση. Η γνώση, σύμφωνα με 
το προηγούμενο εδάφιο, πρέπει να προκύπτει από το 
συνδυασμό περισσότερων ειδικά αναφερόμενων στην 
απόφαση του δικαστηρίου περιστατικών, όπως ιδίως ότι 
η μεταβίβαση ή η απόκτηση του περιουσιακού στοιχείου 
πραγματοποιήθηκε χωρίς αντάλλαγμα ή με αντάλλαγμα 
σημαντικά κατώτερο από την αγοραία αξία ή από εκείνο 
που θα προέκυπτε, με βάση τη συνήθη πρακτική, στις 
οικείες βιοτικές σχέσεις. Η δήμευση επιβάλλεται στον 
τρίτο μόνο εφόσον δεν μπορεί να επιβληθεί σε βάρος 
του δράστη δήμευση του ανταλλάγματος που έλαβε 
για τη μεταβίβαση ή αναπληρωματική δήμευση. Όταν 
ο τρίτος είναι νομικό πρόσωπο, εξετάζεται αν υπήρχε η 
προβλεπόμενη γνώση σχετικά με την προέλευση των 
περιουσιακών στοιχείων, σε όποιον έχει εξουσία εκπρο-
σώπησής του ή είναι εξουσιοδοτημένος για τη λήψη 
αποφάσεων ή για την άσκηση ελέγχου, στο πλαίσιο του 
νομικού προσώπου ή της επιχείρησης ή σε όποιον ασκεί 
εν τοις πράγμασι τα καθήκοντα αυτά.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2710 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
6. Σε κάθε περίπτωση δήμευσης, το δικαστήριο απο-
φασίζει αν αυτά που δημεύθηκαν, επιβάλλεται να κα-
ταστραφούν ή αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το 
δημόσιο συμφέρον ή για κοινωνικούς σκοπούς ή για την 
ικανοποίηση του θύματος. 
ΙΙΙ. ΜΕΤΡΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
Άρθρο 69
Γενική διάταξη
1. Μέτρα ασφαλείας, εκτός από τα προβλεπόμενα στα 
άρθρα 122 και 123, είναι: α) τα μέτρα θεραπείας ατόμων 
που πάσχουν από ψυχική ή διανοητική διαταραχή και (β) 
η δήμευση κατά το άρθρο 76.
2. Τα μέτρα ασφαλείας δεν μπορούν να επιβληθούν 
όταν η επιβολή τους παραβιάζει την αρχή της αναλο-
γικότητας ενόψει της βαρύτητας της πράξης που έχει 
τελεστεί, της πράξης που υπάρχει κίνδυνος να τελεστεί, 
καθώς και της έντασης αυτού του κινδύνου. Για την α ξιο-
λόγηση των όρων αυτών απαιτείται ειδική αιτιολογία.
Άρθρο 69Α
Μέτρα θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή 
λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής
1. Αν κάποιος που τέλε σε αξιόποινη πράξη, η οποία 
απειλείται με ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχι-
στον ενός έτους, απαλλάχθηκε από την ποινή λόγω ψυχι-
κής ή διανοητικής διαταραχής (άρθρο 34), το δικαστήριο 
διατάσσει κατάλληλο για τη θεραπεία του μέτρο, εφόσον 
κρίνει ότι, εξαιτίας της κατάστασής του, υπάρχει κατά 
το χρόνο έκδοσης της απόφασης κίνδυνος, αν αφεθεί 
ελεύθερος, να τελέσει και άλλα τουλάχιστον ανάλογης 
βαρύτητας εγκλήματα. Η διάταξη της απόφασης που 
αφορά στο θεραπευτικό μέτρο εκτελείται με φροντίδα 
της εισαγγελικής αρχής.
2. Η προηγούμενη παράγραφος ισχύει για όλα τα 
εγκλήματα κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότη-
τας που απειλούνται με ποινή στερητική της ελευθερίας 
τουλάχιστον τριών μηνών. Δεν ισχύει για τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας που δεν εμπε-ριέχουν χρήση βίας ή απειλή βίας. 
3. Κατάλληλα θεραπευτικά μέτρα είναι: (α) η νοσηλεία 
σε ειδικό τμήμα δημόσιου ψυχιατρικού ή γενικού νοσο-κομείου, (β) η νοσηλεία σε ψυχιατρικό τμήμα δημόσιου 
ψυχιατρικού ή γενικού νοσοκομείου και (γ) η υποχρεωτι-
κή θεραπεία και ψυχιατρική παρακολούθηση κατά τακτά 
χρονικά διαστήματα σε κατάλληλη εξωνοσοκομειακή 
Μονάδα Ψυχικής Υγείας ή εξωτερικά ιατρεία δημόσιου ψυχιατρικού ή γενικού νοσοκομείου.
4. Οι προϋποθέσεις επιβολής του μέτρου βεβαιώ-
νονται με μία τουλάχιστον πραγματογνωμοσύνη που 
διενεργείται αμέσως μετά τη σύλληψη και με άλλη μία 
τουλάχιστον πραγματογνωμοσύνη που διενεργείται όσο 
το δυνατό πλησιέστερα προς τη δικάσιμο, με μέριμνα 
του εισαγγελέα του δικαστηρίου στο οποίο εισάγεται 
προς εκδίκαση η υπόθεση. Οι πραγματογνωμοσύνες διε-
νεργούνται από πραγματογνώμονα που επιλέγεται, κατά 
προτίμηση, από τον κατάλογο που τηρείται στο οικείο Πρωτοδικείο. Στις πραγματογνωμοσύνες προτείνεται και 
το τυχόν κατάλληλο μέτρο θεραπείας.
Άρθρο 70
Διάρκεια του θεραπευτικού μέτρου
1. Στην απόφαση που διατάσσει το θεραπευτικό μέτρο 
ορίζεται ο μέγιστος χρόνος της διάρκειάς του, ο οποίος δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δύο έτη για τα πλημμελή-ματα και τα πέντε έτη για τα κακουργήματα. Ένα μήνα 
τουλάχιστον πριν τη συμπλήρωση του χρόνου αυτού, το 
Τριμελές Πλημμελειοδικείο στ ην περιφέρεια του οποίου 
εκτελείται το θεραπευτικό μέτρο, μπορεί, με ειδικά αιτι-
ολογημένη απόφαση, να διατάξει την παράταση του μέ-
τρου ή την αντικατάστασή του με άλλο για τον ίδιο κατά 
ανώτατο όριο χρόνο, εφόσον τούτο επιβάλλεται για τις 
ανάγκες της θεραπείας και εξακολουθούν να υπάρχουν 
οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1 του προηγούμενου 
άρθρου. Πριν από την έκδοση της απόφασης, το δικα-
στήριο καλεί τον θεραπευόμενο και το συνήγορό του, 
καθώς και τη διεύθυνση της μονάδας, όπου εκτελείται 
το μέτρο, να διατυπώσουν τις απόψεις τους. Κατ’ εξαίρε-
ση είναι δυνατή η παράταση του χρόνου διάρκειας του 
θεραπευτικού μέτρου πέραν των ανωτάτων χρονικών 
ορίων, με τη διαδικασία και για τους λόγους που προ-
βλέπονται στο δεύτερο και τρίτο εδάφιο, εφόσον για την 
ύπαρξη των λόγων αυτών και την ανάγκη παράτασης 
του χρόνου διάρκειας του μέτρου υφίσταται η σύμφωνη 
γνώμη του θεράποντος ψυχιάτρου του θεραπευομένου 
και του επιστημονικού διευθυντή της μονάδας θερα-
πείας. Ο συνολικός χρόνος διάρκειας του θεραπευτικού 
μέτρου δεν μπορεί να υπερβαίνει τη χρονική διάρκεια 
του ανώτατου ορίου της ποινής που προβλέπεται στο 
νόμο για την πράξη που τέλεσε ο θεραπευόμενος.
2. Το ίδιο δικαστήριο, κάθε έτος, τηρώντας την ίδια 
διαδικασία, αποφασίζει αν το θεραπευτικό μέτρο που 
έχει επιβληθεί πρέπει να εξακολουθήσει ή να αντικα-
τασταθεί με άλλο. Μπορεί όμως και οποτεδήποτε, με 
αίτηση του εισαγγελέα, του θεραπευομένου ή της 
διεύθυνσης της μονάδας όπου εκτελείται το μέτρο, μετά 
από εισήγηση του θεράποντος ιατρού, να διατάξει την 
άρση ή αντικατάστασή του. Σε περίπτωση απόρριψης 
της αίτησης, στην απόφαση απαιτείται να υπάρχει ει-
δική αιτιολογία ως προς την ανάγκη διατήρησης του 
θεραπευτικού μέτρου. Νέα αίτησ η μπορεί να υποβληθεί 
μετά την πάροδο τεσσάρων μηνών από την απόρριψη 
της προηγούμενης.
3. Στη διαδικασία ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειο-
δικείου κατά τις διατάξεις των παραγράφων 1, εδάφιο 
β΄ και 2 του άρθρου αυτού, καθώς και του Εφετείου σε περίπτωση άσκησης έφεσης, εάν ο θεραπευόμενος δεν 
έχει συνήγορο, διορίζεται συνήγορος αυτεπαγγέλτως, 
κατά τις διατάξεις του άρθρου 340 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.
Άρθρο 71
Μέτρα θεραπείας ατόμων μειωμένου καταλογισμού λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής
1. Αν κάποιος τέλεσε αξιόποινη πράξη λόγω ψυχικής 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2711 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
ή διανοητικής διαταραχής που μειώνει σημαντικά τον 
καταλογισμό του (άρθρο 36 παρ. 1) και η πράξη του 
απειλείται με ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχι-
στον ενός έτους, το δικαστήριο, εκτός από την επιβολή 
της μειωμένης ποινής, διατάσσει την εισαγωγή του σε 
ψυχιατρικό παράρτημα καταστήματος κράτησης ή, σε 
περίπτωση αναστολής εκτέλεσης της ποινής του, τα θε-
ραπευτικά μέτρα του άρθρου 69Α παρ. 3, εφόσον κρίνει 
ότι συντρέχει ο περιγραφόμενος στο άρθρο 69Α παρ. 1 κίνδυνος. Οι παράγραφοι 2 και 4 του άρθρου 69Α έχουν και στην περίπτωση αυτή εφαρμογή.
2. Η εκτέλεση του μέτρου γίνεται αμέσως μετά την 
έκδοση της απόφασης, με φροντίδα της εισαγγελικής 
αρχής.
3. Το άρθρο 70 έχει και εδώ ανάλογη εφαρμογή. Μετά 
την ολοκλήρωση του θεραπευτικού μέτρου, ο καταδικα-
σθείς εκτίει την ποινή του, εφόσον δεν έχει ανασταλεί η εκτέλεσή της. Από την ποινή αφαιρείται ο χρόνος νοση-
λείας στο ψυχιατρικό παράρτημα καταστήματος κράτη-
σης ή στις μονάδες του άρθρου 69Α παρ. 3, στοιχεία α΄ και β΄. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο του τόπου εκτέλε-σης του μέτρου μπορεί όμως να διατάξει τη μη έκτιση 
της ποινής, αν το έγκλημα για το  οποίο επιβλήθηκε είναι 
πλημμέλημα και η έκτιση δεν θεωρείται πλέον αναγκαία.
Άρθρα 72 – 74
(Καταργούνται)
Άρθρο 75
Παραγραφή μέτρου ασφαλείας
1. Αν από τότε που έγινε αμετάκλητη η απόφαση με 
την οποία επιβλήθηκε το μέτρο ασφαλείας του άρθρου 
69Α περάσει τριετία χωρίς να έχει αρχίσει η εκτέλεσή 
του, αυτό δεν μπορεί πια να εκτελεστεί, εκτός αν το δι-καστήριο που το επέβαλε διατάξει διαφορετικά και δεν έχουν περάσει δέκα έτη από την επιβολή του. 
2. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την εκτέλεση του 
μέτρου κατά την προηγούμενη παράγραφο μόνο αν ο 
σκοπός του μέτρου επιβάλλει ακόμα και τότε την εφαρ-μογή του. 
Άρθρο 76
Δήμευση
1. Η δήμευση των αντικειμένων της παραγράφου 1 
του άρθρου 68 επιβάλλεται υποχρεωτικά σε βάρος του κατόχου τους, έστω και χωρίς την καταδίκη ορισμένου προσώπου για την τελεσθείσα πράξη, αν από τη φύση τους προκύπτει κίνδυνος της δημόσιας τάξης. Η δήμευ-ση εκτελείται και κατά των κληρονόμων, αν η απόφαση 
έγινε αμετάκλητη ενόσω ζούσε εκείνος κατά του οποίου 
απαγγέλθηκε η δήμευση. Αν δεν προηγήθηκε καταδίκη 
ορισμένου προσώπου ή δεν μπορούσε να γίνει δίωξη, τη 
δήμευση διατάσσει είτε το δικαστήριο που δίκασε την υπόθεση είτε το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο. 
2. Το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο αποφασίζει 
αν αυτά που δημεύθηκαν, επιβάλλεται να καταστραφούν 
ή αν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το δημόσιο συμ-
φέρον ή για κοινωνικούς σκοπούς ή για την ικανοποίηση 
του θύματος.Άρθρα 77 – 78
(Καταργούνται)
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΠΟΙΝΗΣ
Ι. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣΆρθρο 79
Δικαστική επιμέτρηση της ποινής
1. Με την επιμέτρηση της ποινής καθορίζεται η ανά-
λογη και δίκαιη τιμωρία του εγκλήματος με βάση τη βα-
ρύτητα της πράξης και το βαθμό ενοχής του υπαιτίου γι’ 
αυτή. Το δικαστήριο σταθμίζει τα στοιχεία που λειτουρ-γούν υπέρ και σε βάρος του υπαιτίου και συνεκτιμά τις συνέπειες της ποινής για τον ίδιο και τους οικείους του. 
2. Για την εκτίμηση της βαρύτητας του εγκλήματος 
το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του: α) τη βλάβη που 
προξένησε το έγκλημα ή τον κίνδυνο που προκάλεσε, 
β) τη φύση, το είδος και το αντικείμενο του εγκλήματος, 
καθώς επίσης όλες τις περιστάσεις χρόνου, τόπου, μέσων 
και τρόπου που συνόδευσαν την προπαρασκευή ή την εκτέλεσή του. 
3. Για την εκτίμηση του βαθμού ενοχής του υπαιτίου, 
το δικαστήριο εξετάζει: α) την ένταση του δόλου ή το 
βαθμό της αμέλειάς του, β) τα αίτια που τον ώθησαν 
στην εκτέλεση του εγκλήματος, την αφορμή που του 
δόθηκε και τον σκοπό που επιδίωξε, γ) τον χαρακτήρα 
του και τον βαθμό της ανάπτυξής του που επηρέασαν 
την πράξη, δ) τις ατομικές και κοινωνικές περιστάσεις 
και την προηγούμενη ζωή του στο μέτρο που σχετίζο-
νται με την πράξη, ε) τον βαθμό της δυνατότητας και της 
ικανότητάς του να πράξει διαφορετικά, στ) τη διαγωγή 
του κατά τη διάρκεια της πράξης και μετά την πράξη και 
ιδίως τη μετάνοια που επέδειξε και την προθυμία του να 
επανορθώσει τις συνέπειες της πράξης του. 
4. Στοιχεία που λειτουργούν υπέρ του υπαιτίου θεω-
ρούνται ιδίως: α) το ότι αυτός διαδραμάτισε έναν σα-
φώς υποδεέστερο ρόλο σε πράξη που τελέστηκε από 
πολλούς, β) το ότι τέλεσε την πράξη σε δικαιολογημένη συναισθηματική φόρτιση, γ) το ότι έθεσε τον εαυτό του 
στη διάθεση των αρχών χωρίς σημαντική καθυστέρηση, 
ενώ μπορούσε να διαφύγει, δ) το ότι διευκόλυνε ουσιω-δώς την εξιχνίαση του εγκλήματος. 
5. Στοιχεία που λειτουργούν σε βάρος του υπαιτίου 
θεωρούνται ιδίως: α) η κατ’ επάγγελμα τέλεση της πρά-ξης, β) η ιδιαίτερη σκληρότητα, γ) η εκμετάλλευση της 
εμπιστοσύνης του θύματος, δ) το γεγονός ότι το θύμα 
δεν μπορούσε να προστατεύσει τον εαυτό του, ε) το ότι ο υπαίτιος διαδραμάτισε ιθύνοντα ρόλο σε πράξη που τελέστηκε με συμμετοχή πολλών. 
6. Στοιχεία που έχουν αξιολογηθεί από τον νομοθέ-
τη για τον προσδιορισμό της απειλούμενης ποινής δεν λαμβάνονται από το δικαστήριο επιπροσθέτως υπόψη κατά την επιμέτρησή της. 
7. Η επιμέτρηση της ποινής πρέπει να είναι ειδικά και 
εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη. Η απλή μνεία ότι έχουν 
εκτιμηθεί τα κριτήρια των προηγούμενων παραγράφων 
δεν συνιστά αιτιολογία. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2712 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 80
Επιμέτρηση και απότιση χρηματικής ποινής
1. Κατά την επιμέτρηση της χρηματικής ποινής, το δι-
καστήριο ορίζει στην απόφαση τόσο τον αριθμό των 
ημερήσιων μονάδων όσο και το ύψος τους. 
2. Κατά τον προσδιορισμό του αριθμού των ημερήσι-
ων μονάδων, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του μόνο τη 
βαρύτητα της πράξης και την ενοχή του υπαιτίου γι’ αυτή. 
3. Το δικαστήριο καθορίζει το ύψος κάθε ημερήσιας 
μονάδας με βάση την προσωπική και οικονομική κατά-σταση του υπαιτίου, λαμβάνοντας υπόψη ειδικότερα τα 
καθαρά έσοδα που αποκτά από την εργασία του κατά 
μέσο όρο κάθε ημέρα, άλλα τυχόν εισοδήματα και εν 
γένει την περιουσία του, καθώς και τις οικογενειακές του 
υποχρεώσεις. Άλλες υποχρεώσεις του μπορούν επίσης 
να συνυπολογισθούν από το δικαστήριο. 
4. Αν ο καταδικασθείς αδυνατεί να καταβάλει αμέσως 
το σύνολο της χρηματικής ποινής ή η καταβολή της θα 
συνεπαγόταν την αδυναμία καταβολής της αποζημίωσης 
στο θύμα, το δικαστήριο καθορίζει προθεσμία, όχι μεγα-
λύτερη από τρία έτη, ώστε μέσα σε αυτήν να καταβάλει 
σε δόσεις την ποινή του. 
5. Αν η αδυναμία καταβολής των δόσεων της χρημα-
τικής ποινής οφείλεται σε ουσιώδη αλλαγή των όρων 
της προσωπικής και οικονομικής κατάστασης του κα-
ταδικασθέντος μετά την επιμέτρηση της ποινής, ο κα-
ταδικασθείς μπορεί να ζητήσε ι από το δικαστήριο που 
εξέδωσε την απόφαση: α) διεύρυνση της προθεσμίας 
καταβολής της χρηματικής ποινής, η οποία δεν μπορεί να 
υπερβαίνει συνολικά τα πέντε έτη, β) μείωση του ύψους 
της ημερήσιας μονάδας ή γ) αντικατάσταση της χρημα-
τικής ποινής από την προσφορά κοινωφελούς εργασί-
ας, στο μέτρο που ορίζει το δικαστήριο. Η αίτηση αυτή μπορεί να υποβληθεί μία μόνο φορά. 
6. Μαζί με τη χρηματική ποινή το δικαστήριο ορίζει 
τη στερητική της ελευθερίας ποινή που θα πρέπει να 
εκτίσει ο καταδικασθείς σε περίπτωση μη καταβολής 
της χρηματικής ποινής, η διάρκεια της οποίας δεν μπο-
ρεί να υπερβαίνει τον αριθμό των ημερήσιων μονάδων 
της χρηματικής ποινής. Στην περίπτωση αυτή δεν έχει 
εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 99. 
Άρθρο 81
Επιμέτρηση της ποινής 
της παροχής κοινωφελούς εργασίας
1. Κατά την επιμέτρηση της ποινής της παροχής κοι-
νωφελούς εργασίας λαμβάνονται υπόψη και η ηλικία, η κατάσταση της υγείας του υπαιτίου, καθώς και οι επαγ-
γελματικές και οικογενειακές του υποχρεώσεις.
2. Στην απόφαση ορίζεται η μέγιστη διάρκεια παροχής 
της κοινωφελούς εργασίας, που δεν μπορεί να υπερβαί-
νει τους είκοσι τέσσερις μήνες.
3. Η κοινωφελής εργασία πραγματοποιείται σε δημόσιες 
υπηρεσίες, οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή μη 
κερδοσκοπικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, προς όφελος 
του κοινού ή και άλλα, τα οποία ορίζονται με απόφαση 
του Υπουργού Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τυχόν συναρμόδιων Υπουργών. Μπορεί 
επίσης να αφορά και σε παροχή υπηρεσιών προς τον 
παθόντα, αν υπάρχει η σύμφωνη γνώμη του. Με την ίδια 
απόφαση ορίζονται επίσης η οργάνωση της παροχής 
κοινωφελούς εργασίας, η διαδικασία επιλογής, ανάθε-
σης και επίβλεψης της σχετικής εργασίας και κάθε άλλη 
σχετική λεπτομέρεια. 
4. Στην απόφαση καθορίζεται και η φυλάκιση ή η χρη-
ματική ποινή που θα πρέπει να εκτίσει ο καταδικασθείς, 
αν δεν εκτελέσει με συνέπεια την κοινωφελή εργασία. 
Τέσσερεις ώρες κοινωφελούς εργασίας αντιστοιχούν προς μία ημέρα φυλάκισης ή μία ημερήσια μονάδα 
χρηματικής ποινής. 
5. Αν η εργασία παρέχεται από εκείνον που καταδι-
κάστηκε ελλιπώς ή πλημμελώς με δική του υπαιτιότη-
τα, ο εισαγγελέας εκτέλεσης της ποινής, αφού λάβει 
υπόψη τη συχνότητα και σοβαρότητα της παραβίασης 
των υποχρεώσεων από τον καταδικασθέντα, τον βαθ-
μό της υπαιτιότητάς του κ αι το τμήμα της ποινής που 
εκτίθηκε, μπορεί να: α) προβεί σε προειδοποίηση εκεί-
νου που καταδικάστηκε, β) παρατείνει την προθεσμία 
για την εκτέλεση της εργασίας μέχρι ένα επιπλέον έτος, 
γ) επιτρέψει την εκτέλεση της χρηματικής ποινής που 
είχε καθοριστεί σύμφωνα με την προηγούμενη παρά-
γραφο, αφού αφαιρέσει το ποσό που αναλογεί στην ήδη 
εκτελεσθείσα ποινή παροχής κοινωφελούς εργασίας, κα-
θορίζοντας για κάθε τέσσερις ώρες εργασίας μία ημερή-
σια μονάδα χρηματικής ποινής, δ) διατάσσει την έκτιση 
μέρους της φυλάκισης που επιβλήθηκε σύμφωνα με την 
προηγούμενη παράγραφο, διάρκειας δέκα ημερών έως 
ενός μηνός, ε) διατάσσει την έκτιση της φυλάκισης που 
επιβλήθηκε σύμφωνα με την προηγούμενη παράγραφο, 
αφού αφαιρέσει τον χρόνο παροχής κοινωφελούς εργα-
σίας, καθορίζοντας για κάθε τέσσερεις ώρες εργασίας 
μία ημέρα φυλάκισης. 
Άρθρο 82
Υπολογισμός του χρόνου της προσωρινής κράτησης
1. Όταν επιβάλλεται στερητική της ελευθερίας ποινή, 
αφαιρείται ο χρόνος κράτησης μετά τη σύλληψη, ο χρό-
νος της προσωρινής κράτησης, καθώς και ο χρόνος πα-
ραμονής σε θεραπευτικές μονάδες για διενέργεια πραγ-
ματογνωμοσύνης κατά τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. 
2. Στην περίπτωση συρροής εγκλημάτων που συνεκ-
δικάζονται, αφαιρείται από την επιβληθείσα συνολική 
ποινή ο χρόνος της κράτησης που διατάχθηκε για οποιο-
δήποτε από αυτά, ακόμη και όταν η απόφαση κήρυξε τον 
καταδικασθέντα αθώο για το έγκλημα για το οποίο είχε 
κρατηθεί. Αν ο κρατηθείς αθωωθεί για το έγκλημα για το 
οποίο είχε κρατηθεί και γι αυτά που συνεκδικάσθηκαν, ο 
χρόνος κράτησης αφαιρείται από άλλες ποινές, εφόσον 
επιβάλλονται για εγκλήματα που διαπράχθηκαν πριν 
από την κράτηση. 
3. Η αρμόδια αρχή για την εκτέλεση των δικαστικών 
αποφάσεων αφαιρεί από την ποινή τον χρόνο κράτησης 
που μεσολάβησε από την έκδοση της απόφασης έως 
τότε που αυτή έγινε αμετάκλητη. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2713 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
4. Όταν επιβάλλεται μόνο χρηματική ποινή για το 
έγκλημα για το οποίο ο καταδικασθείς είχε κρατηθεί, 
αφαιρούνται από την ποινή που του επιβλήθηκε οι 
ημερήσιες μονάδες που αντιστοιχούν στον χρόνο της 
κράτησης.
Άρθρο 82 Α
Έγκλημα με ρατσιστικά χαρακτηριστικά
Εάν έχει τελεστεί έγκλημα κατά παθόντος, η επιλογή 
του οποίου έγινε λόγω των χαρακτηριστικών φυλής, 
χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογι-
κών καταβολών, θρησκείας, αναπηρίας, γενετήσιου προ-
σανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου, 
το πλαίσιο ποινής διαμορφώνεται ως εξής: 
α) Στην περίπτωση πλημμελήματος, που τιμωρείται 
με φυλάκιση έως ένα έτος, το ελάχιστο όριο της ποινής 
αυξάνεται κατά έξι μήνες. Στις λοιπές περιπτώσεις πλημ-
μελημάτων, το ελάχιστο όριο αυτής αυξάνεται κατά ένα 
έτος.
 β) Στην περίπτωση κακουργήματος το ελάχιστο όριο 
ποινής αυξάνεται κατά δύο έτη. 
ΙΙ. ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΗΣ ΠΟΙΝΗΣ
Άρθρο 83
Μειωμένη ποινή
Όπου στον νόμο προβλέπεται μειωμένη ποινή χωρίς 
άλλο προσδιορισμό, το πλαίσιό της καθορίζεται ως εξής: 
α) αντί για την ποινή της ισόβιας κάθειρξης, επιβάλλεται 
κάθειρξη, β) αντί για την ποινή της κάθειρξης τουλάχι-
στον δέκα ετών, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον δύο 
ετών ή κάθειρξη έως οκτώ έτη, γ) αντί για την ποινή της 
κάθειρξης έως δέκα έτη επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχι-στον ενός έτους ή κάθειρξη έως έξι έτη, δ) σε κάθε άλλη περίπτωση, ο δικαστής μειώνει την ποινή ελεύθερα έως το ελάχιστο όριό της. Αν ο νόμος προβλέπει σωρευτικά 
ποινή φυλάκισης και χρηματική ποινή, μπορεί να επι-
βληθεί και μόνο η τελευταία.
Άρθρο 84
Ελαφρυντικές περιστάσεις
1. Η ποινή μειώνεται επίσης κατά το μέτρο που προ-
βλέπει το προηγούμενο άρθρο και στις περιπτώσεις που 
συντρέχουν ελαφρυντικές περιστάσεις.
2. Ελαφρυντικές περιστάσεις θεωρούνται ιδίως: α) το 
ότι ο υπαίτιος έζησε σύννομα ως τον χρόνο που έγινε το 
έγκλημα, περίσταση που δεν αποκλείεται από μόνη την 
προηγούμενη καταδίκη του για ελαφρό πλημμέλημα, 
β) το ότι στην πράξη του ωθήθηκε από μη ταπεινά αίτια ή 
από μεγάλη ένδεια ή υπό την επίδραση σοβαρής απειλής 
ή υπό την επιβολή προσώπου στο οποίο αυτός οφείλει 
υπακοή ή με το οποίο βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης, 
γ) το ότι στην πράξη του ωθήθηκε από ανάρμοστη συ-
μπεριφορά του παθόντος ή παρασύρθηκε από οργή 
ή βίαιη θλίψη που του προκάλεσε άδικη εναντίον του 
πράξη, δ) το ότι επέδειξε ειλικρινή μετάνοια και επιδίωξε 
να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της πράξης του, ε) το 
ότι συμπεριφέρθηκε καλά για σχετικά μεγάλο διάστημα 
μετά την πράξη του, ακόμα και κατά την κράτησή του.3. Ως ελαφρυντική περίπτωση λογίζεται και η μη εύλο-
γη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας που δεν οφείλεται 
σε υπαιτιότητα του κατηγορουμένου.
Άρθρο 85
Συρροή λόγων μείωσης της ποινής
1. Όταν στο πρόσωπο του υπαιτίου συντρέχουν περισ-
σότεροι λόγοι μείωσης της ποινής ή όταν συντρέχουν 
ένας ή περισσότεροι τέτοιοι λόγοι μαζί με ελαφρυντικές 
περιστάσεις του άρθρου 84 ή περισσότερες ελαφρυντι-
κές περιστάσεις, το δικαστήριο ελαττώνει περαιτέρω το 
κατώτατο όριο της μειωμένης κατά το άρθρο 83 ποινής 
ως εξής: α) τα πέντε έτη μειώνονται σε τρία, β) τα δύο 
έτη σε ένα, γ) το ένα έτος, σε έξι μήνες και δ) η μειωμένη 
ποινή της φυλάκισης, σε παροχή κοινωφελούς εργασίας 
ή χρηματική ποινή.
2. Οι ποινές της προηγούμενης παραγράφου επιβάλλο-
νται και όταν πέραν της συνδρομής ενός λόγου μείωσης 
της ποινής ή ελαφρυντικής περίπτωσης, ο κατηγορού-
μενος έχει ομολογήσει την ενοχή του κατά την προδι-
κασία, συμβάλλοντας έτσι στην έγκαιρη απονομή της 
δικαιοσύνης.
Άρθρα 86 – 93
(Καταργούνται)
ΙΙΙ. ΣΥΡΡΟΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝΆρθρο 94
Συνολική ποινή σε περίπτωση στερητικών της ελευθερίας ποινών
1. Κατά του υπαιτίου δύο ή περισσότερων εγκλημάτων 
που τελέστηκαν με περισσότε ρες πράξεις και τιμωρού-
νται με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές, 
επιβάλλεται, μετά την επιμέτρησή τους, συνολική ποινή, 
η οποία αποτελείται από τη βαρύτερη από τις συντρέ-
χουσες ποινές επαυξημένη. Αν οι συντρέχουσες ποινές 
είναι του ίδιου είδους και ίσης διάρκειας, η συνολική 
ποινή σχηματίζεται με την επαύξηση μιας από αυτές. 
Η επαύξηση της βαρύτερης ποινής για κάθε μία από τις 
συντρέχουσες ποινές δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη 
από το ένα δεύτερο κάθε συντρέχουσας ποινής, ούτε 
μπορεί η συνολική ποινή να ξεπεράσει τα είκοσι έτη, 
όταν η βαρύτερη ποινή είναι κάθειρξη και τα οκτώ έτη όταν πρόκειται για φυλάκιση. 
2. Αν τα εγκλήματα που συρρέουν τελέστηκαν με μία 
πράξη, το δικαστήριο επαυξάνει ελεύθερα τη βαρύτε-
ρη από τις συντρέχουσες ποινές, αλλά όχι πέρα από το ανώτατο όριο του είδους της ποινής.
3. Αν χορηγήθηκε αμνηστία, χάρη, αναστολή δίωξης, 
απόλυση υπό όρο ή επήλθε παραγραφή ή αφέθηκε οπωσδήποτε η ποινή για ένα ή περισσότερα από τα 
εγκλήματα που συρρέουν και των οποίων οι ποινές 
προσμετρήθηκαν κατά τις διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου, εξακολουθεί η εκτέλεση των υπόλοιπων 
ποινών και, αν συντρέχει περίπτωση, ο εισαγγελέας προ-
καλεί νέα προσμέτρηση γι’ αυτές, αυτεπαγγέλτως ή με 
αίτηση του καταδικασθέντος. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2714 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 95
Συντρέχουσες παρεπόμενες ποινές και μέτρα ασφαλείας
Οι παρεπόμενες ποινές και τα μέτρα ασφαλείας επι-
βάλλονται ή μπορούν να επιβληθούν μαζί με τη συνολι-
κή ποινή, αν το ορίζει ο νόμος για ένα από τα εγκλήματα 
που συρρέουν. 
Άρθρο 96
Συνολική ποινή σε περίπτωση συρροής χρηματικών ποινών
1. Αν συντρέχουν περισσότερες από μία χρηματικές 
ποινές, η συνολική ποινή που επιβάλλεται αποτελείται 
από τη βαρύτερή τους, επαυξημένη ανάλογα με την οι-
κονομική κατάσταση του καταδικασθέντος. Η επαύξηση 
αυτή όμως δεν μπορεί να ξεπεράσει το ένα δεύτερο του 
αθροίσματος των υπόλοιπων ποινών που συντρέχουν. 
Αν οι συντρέχουσες ποινές είναι ισόποσες, η συνολική 
ποινή σχηματίζεται με την επαύξηση μιας από αυτές. 
2. Η διάταξη της παρ. 2 του άρθρου 94 εφαρμόζεται 
και σε αυτό το άρθρο. 
Άρθρο 96Α
Συνολική ποινή σε περίπτωση συρροής ποινών παροχής κοινωφελούς εργασίας
1. Κατά του υπαιτίου δύο ή περισσότερων εγκλημά-
των που τελέστηκαν με περισσό τερες πράξεις και τι-
μωρούνται με ποινή παροχής κοινωφελούς εργασίας, 
επιβάλλεται, μετά την επιμέτρηση, συνολική ποινή, η 
οποία αποτελείται από τη βαρύτερη από τις συντρέχου-
σες ποινές επαυξημένη. Αν οι συντρέχουσες ποινές είναι 
ίσης διάρκειας, η συνολική ποινή σχηματίζεται με την 
επαύξηση μιας από αυτές. Η επαύξηση της βαρύτερης 
ποινής για κάθε μία από τις συντρέχουσες ποινές δεν 
μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το ένα δεύτερο κάθε 
συντρέχουσας ποινής, ούτε μπορεί η συνολική ποινή να 
ξεπεράσει τις οκτακόσιες ώρες κοινωφελούς εργασίας.
2. Αν τα εγκλήματα που συρρέουν τελέστηκαν με μία 
πράξη, το δικαστήριο επαυξάνει ελεύθερα τη βαρύτε-
ρη από τις συντρέχουσες ποινές, αλλά όχι πέρα από το ανώτατο όριο του είδους της ποινής.
3. Η ποινή της παροχής κοινωφελούς εργασίας δεν 
εκτελείται όταν συντρέχει με στερητική της ελευθερίας ποινή μεγαλύτερη των τριών ετών. 
Άρθρο 97
Άλλες περιπτώσεις συνολικής ποινής
Οι διατάξεις των άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ. 1 και 96 Α 
παρ. 1 εφαρμόζονται και όταν κάποιος, προτού εκτιθεί 
ολοκληρωτικά ή παραγραφεί ή χαριστεί η ποινή που 
του επιβλήθηκε για κάποια αξιόποινη πράξη, καταδι-
καστεί για άλλη αξιόποινη πράξη, οποτεδήποτε και αν 
τελέστηκε αυτή.
Άρθρο 98
Έγκλημα κατ’ εξακολούθηση
1. Αν περισσότερες από μία πράξεις του ίδιου προσώ-
που συνιστούν εξακολούθηση του ίδιου εγκλήματος, το δικαστήριο μπορεί, αντί να εφαρμόσει τις διατάξεις των 
άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ. 1 και 96 Α παρ. 1, να επιβά-
λει μία και μόνο ποινή, για την επιμέτρηση της οποίας 
λαμβάνει υπόψη το όλο περιεχόμενο των μερικότερων πράξεων. 
2. Η αξία του αντικειμένου της πράξης και η περιουσι-
ακή βλάβη ή το περιουσιακό όφελος που προκύπτουν 
από την κατ’ εξακολούθηση τέλεση του εγκλήματος λαμ-
βάνονται συνολικά υπόψη αν ο δράστης απέβλεπε με 
τις μερικότερες πράξεις του στο αποτέλεσμα αυτό. Στις 
περιπτώσεις αυτές ο ποινικός χαρακτήρας της πράξης 
προσδιορίζεται με βάση τη συνολική αξία του αντικειμέ-
νου και την συνολική περιουσιακή βλάβη ή το συνολικό 
περιουσιακό όφελος που ανάλογα με το έγκλημα επήλθε 
ή σκοπήθηκε.
ΙV. ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΝΗΣ
Άρθρο 99
Αναστολή εκτέλεσης της ποινής υπό όρο
1. Αν κάποιος καταδικαστεί σε φυλάκιση που δεν υπερ-
βαίνει τα τρία έτη, το δικαστήριο διατάσσει την αναστο-
λή εκτέλεσης της ποινής για διάστημα από ένα έως τρία 
έτη, εκτός αν κρίνει, με βάση ειδικά μνημονευόμενα στην 
αιτιολογία στοιχεία, ότι η εκτέλεση της ποινής είναι απο-
λύτως αναγκαία για να αποτρέψει τον καταδικασθέντα 
από την τέλεση νέων αξιόποινων πράξεων. Ο χρόνος 
αναστολής δεν μπορεί να είναι βραχύτερος από τη 
διάρκεια της ποινής και αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης που χορηγεί την αναστολή. 
2. Στην ίδια απόφαση το δικαστήριο μπορεί να προσ-
διορίσει τους όρους υπό τους οποίους παρέχεται η 
αναστολή εκτέλεσης της ποινής, οι οποίοι, διαζευκτικά ή σωρευτικά, είναι ιδίως: α) η αποκατάσταση του συνό-
λου ή μέρους της ζημίας που προκλήθηκε στο θύμα της 
αξιόποινης πράξης κατά το μέτρο των δυνατοτήτων του 
καταδικασθέντος, β) η αφαίρεση της άδειας οδήγησης 
για χρονικό διάστημα έως ένα έτος, αν η πράξη συν-
δέεται με σοβαρή παραβίαση των κανόνων οδήγησης, 
γ) η καταβολή ποσού ύψους έως δέκα χιλιάδες ευρώ 
για κοινωφελείς σκοπούς, δ) η εκπλήρωση υποχρεώ-
σεων του καταδικασθέντος για διατροφή ή επιμέλεια 
άλλων προσώπων, ε) η συμμετοχή του καταδικασθέντος, 
εφόσον συναινεί, σε πρόγραμμα απεξάρτησης ή άλλο 
θεραπευτικό πρόγραμμα, στ) η συμμετοχή του καταδικα-
σθέντος σε συνεδρίες με επιμελητή κοινωνικής αρωγής, 
ζ) η εμφάνιση στο αστυνομικό τμήμα, η) η απαγόρευση εξόδου από τη χώρα.
3. Μετά από αίτηση του εισαγγελέα εκτέλεσης της 
ποινής ή του καταδικασθέντος, το αρμόδιο δικαστήριο 
μπορεί να αποφασίσει την άρση ή την τροποποίηση των 
όρων που έχει επιβάλει. Νέα αίτηση του καταδικασθέ-
ντος μπορεί να υποβληθεί μετά πάροδο τριμήνου από την απόρριψη της προηγούμενης. 
4. Αν ο καταδικασθείς παραβιάζει τους όρους που του 
έχουν επιβληθεί, εφαρμόζεται αναλόγως η διάταξη του άρθρου 81 παρ. 5.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2715 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
 Άρθρο 100
Αναστολή εκτέλεσης μέρους της ποινής
1. Αν κάποιος καταδικαστεί σε φυλάκιση που δεν υπερ-
βαίνει τα τρία έτη, το δικαστήριο, εφόσον κρίνει ότι είναι 
αναγκαία η έκτιση μέρους της στερητικής της ελευθερίας 
ποινής για να τον αποτρέψει από την τέλεση άλλων αξι-όποινων πράξεων, μπορεί να διατάξει την εκτέλεση του 
μέρους αυτού, η διάρκεια του οποίου δεν μπορεί να είναι 
κατώτερη των δέκα ημερών ούτε ανώτερη των τριών 
μηνών και την αναστολή εκτέλεσης του υπολοίπου. 
2. Οι παράγραφοι 2 έως 4 του προηγούμενου άρθρου 
έχουν και εδώ ανάλογη εφαρμογή.
Άρθρο 101
Ανάκληση της αναστολής
Αν κατά τη διάρκεια της αναστολής, καταστεί αμε-
τάκλητη καταδίκη για πράξη που τελέστηκε πριν από 
τη δημοσίευση της απόφασης για την αναστολή, και 
η συνολική ποινή που επιβάλλεται κατά το άρθρο 97 
υπερβαίνει τα τρία έτη, η αναστολή θεωρείται ότι δε χο-
ρηγήθηκε ποτέ, εκτός αν το δικαστήριο, απαγγέλλοντας 
τη νέα καταδίκη, ρητά διατάξει με την ίδια απόφαση να διατηρηθεί η αναστολή, λόγω της ελαφράς φύσης του πλημμελήματος για το οποίο απαγγέλθηκε η νέα κατα-δίκη. 
Άρθρο 102
Άρση της αναστολής
1. Αν κατά τον χρόνο της αναστολής ο καταδικασθείς 
καταδικαστεί και πάλι για έγκλημα που τελέστηκε κατά 
τη διάρκεια της αναστολής, το δικαστήριο διατάσσει την 
άρση της αναστολής μόλις καταστεί αμετάκλητη η νέα καταδίκη. Η ποινή που επιβλήθηκε με τη νέα καταδίκη 
εκτελείται στη συνέχεια μετά την ποινή που είχε αναστα-
λεί, εκτός αν λόγω της ελαφράς φύσης του πλημμελή-
ματος που αφορά η νέα καταδίκη, το δικαστήριο με την ίδια απόφαση ρητά διατάξει να μην αρθεί η αναστολή.
2. Αν η αναστολή δεν ανακληθεί και δεν αρθεί, η ποινή 
που είχε ανασταλεί θεωρείται σαν να μην είχε επιβληθεί. 
Άρθρο 103Ενέργεια αλλοδαπής απόφασης
Αν η καταδίκη που ορίζει το προηγούμενο άρθρο 
επήλθε με απόφαση αλλοδαπού δικαστηρίου, η ενέρ-
γειά της όσον αφορά την άρση της αναστολής κρίνεται ελεύθερα από το δικαστήριο, εκτός αν ορίζεται διαφο-
ρετικά σε διατάξεις διεθνών ή ευρωπαϊκών κειμένων που 
δεσμεύουν τη χώρα. 
Άρθρο 104
Δικαστικές δαπάνες, αποζημιώσεις 
και παρεπόμενες ποινές
1. Η αναστολή της ποινής δεν απαλλάσσει τον κατα-
δικασθέντα από την πληρωμή των δικαστικών εξόδων, την αστική αποζημίωση ή τη χρηματική ικανοποίηση. 
2. Οι παρεπόμενες ποινές αναστέλλονται και εξαλεί-
φονται μαζί με την κύρια ποινή. Αν όμως πρόκειται για αποστέρηση θέσεων και αξιωμάτων κατά το άρθρο 60, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη μη αναστολή. V. ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΣΤΕΡΗΤΙΚΗΣ 
ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΟΙΝΗΣ
Άρθρο 104Α
Μετατροπή της φυλάκισης σε κοινωφελή εργασία
1. Όταν επιβάλλεται φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα 
τρία έτη και δεν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής των 
άρθρων 99 και 100, η ποινή μετατρέπεται σε παροχή 
κοινωφελούς εργασίας (άρθρο 81), εκτός αν το δικα-
στήριο κρίνει, με ειδική αιτιολογία, ότι αυτή δεν είναι 
αρκετή για να αποτρέψει τον δράστη από την τέλεση 
άλλων εγκλημάτων. Κάθε ημέρα φυλάκισης δεν μπορεί να αντιστοιχεί σε περισσότερες από τρεις ώρες κοινω-φελούς εργασίας, η διάρκεια της οποίας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία έτη. 
2. Η μετατροπή δεν είναι εφικτή αν ο καταδικασθείς 
δεν συναινεί ή δεν είναι παρών. Αν ο καταδικασθείς δεν ήταν παρών, μπορεί να ζητήσει τη μετατροπή της ποι-νής του σε παροχή κοινωφελούς εργασίας με αυτοτελή αίτησή του.
3. Αν επήλθε ουσιώδης αλλαγή των όρων της παρα-
γράφου 1, ο καταδικασθείς μπορεί να ζητήσει νέο υπο-
λογισμό της παρεχόμενης κοινωφελούς εργασίας με 
αυτοτελή αίτησή του.
VI. Δικαστική άφεση της ποινής
Άρθρο 104Β
Λόγοι δικαστικής άφεσης της ποινής
1. Το δικαστήριο μπορεί να μην επιβάλει ποινή στον 
υπαίτιο πλημμελήματος αν: α) αυτός έχει πληγεί τόσο 
σοβαρά από το αποτέλεσμα της πράξης του, ώστε η 
επιβολή της ποινής να εμφανίζεται πλέον δυσανάλογα 
επαχθής, β) έχει αποκαταστήσει στο μέτρο του δυνα-
τού την προσβολή που έχει προκαλέσει στον παθόντα, 
δείχνοντας ειλικρινή μετάνοια, ώστε η ποινή να μην 
κρίνεται πλέον αναγκαία, γ) η βλάβη ή ο κίνδυνος που 
προκλήθηκαν από την πράξη του ήταν ιδιαιτέρως μικρής 
βαρύτητας ή δ) έχει περάσει ασυνήθιστα μεγάλο χρονι-
κό διάστημα από την τέλεση του εγκλήματος, ώστε η 
επιβολή της ποινής να μην εμφανίζεται πλέον αναγκαία, 
σε συνδυασμό και με τη μικρή βαρύτητα της πράξης. 
2. Το δικαστήριο δεν επιβάλλει ποινή στον υπαίτιο 
πλημμελήματος, αν έχει ολοκληρωθεί επιτυχώς διαδι-
κασία αποκαταστατικής δικαιοσύνης μεταξύ αυτού και 
του παθόντος. 
ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Η ΕΚΤΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΙΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
Ι. ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΡΗΤΙΚΗΣ 
ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΠΟΙΝΗΣ
Άρθρο 105
Έκτιση της ποινής στην κατοικία
1. Όποιος καταδικάστηκε σε ποινή στερητική της ελευ-
θερίας έως δεκαπέντε έτη και έχει υπερβεί το εβδομη-
κοστό έτος της ηλικίας εκτίει την ποινή ή το υπόλοιπο 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2716 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
της ποινής στην κατοικία του, εκτός αν το δικαστήριο, 
με ειδική αιτιολογία, κρίνει ότι η έκτιση της ποινής σε 
κατάστημα κράτησης είναι απολύτως αναγκαία για να 
αποτραπεί από την τέλεση άλλων αντίστοιχης βαρύτη-
τας εγκλημάτων. Αν το πιο πάνω όριο ηλικίας έχει συ-
μπληρωθεί κατά την εκδίκαση της υπόθεσης, αποφασίζει 
το δικαστήριο που επιβάλλει την ποινή. Σε κάθε άλλη 
περίπτωση αποφασίζει το συμβούλιο πλημμελειοδικών 
της περιοχής που εδρεύει το δικαστήριο αυτό, μετά από 
αίτηση του καταδικασθέντος. 
2. Η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου ισχύει, 
ανεξαρτήτως ποινής, και για τις μητέρες που έχουν την 
επιμέλεια ανήλικων τέκνων, τα οποία δεν έχουν συμπλη-
ρώσει το όγδοο έτος της ηλικίας τους. Ισχύει επίσης, χω-
ρίς τις προϋποθέσεις της παραγράφου 1, για εκείνους 
που νοσούν από σύνδρομο επίκτητης ανοσοποιητικής 
ανεπάρκειας τελικού σταδίου, από χρόνια νεφρική ανε-
πάρκεια και υποβάλλονται σε τακτική αιμοκάθαρση, 
από ανθεκτική φυματίωση ή είναι τετραπληγικοί, από 
κίρρωση του ήπατος με αναπηρία άνω του εξήντα επτά 
τοις εκατό (67%), από γεροντική άνοια ή από κακοήθη 
νεοπλάσματα τελικού σταδίου. Για τη διακρίβωση των 
προϋποθέσεων του προηγούμενου εδαφίου απαιτείται 
γνωμάτευση δύο ιατρών δημόσιου νοσοκομείου. Με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Δικαιοσύνης, Διαφάνειας 
και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Υγείας μπορεί να προ-
στίθενται και άλλα είδη ασθενειών ανάλογης βαρύτητας.
3. Το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο εάν κατά 
τις προηγούμενες παραγράφους αντικαταστήσει την στερητική της ελευθερίας ποινή με έκτισή της στην 
κατοικία, μπορεί να επιβάλει στον καταδικασθέντα κα-
τάλληλους κατά την κρίση του όρους από εκείνους που 
αναφέρονται στο άρθρο 99 παρ. 2 περιπτώσεις δ΄ έως 
στ΄, με ανάλογη εφαρμογή της παρ. 4 του ίδιου άρθρου, 
ή έκτιση με ηλεκτρονική επιτήρηση. Το δικαστικό συμ-
βούλιο μπορεί να ανακαλέσει την έκτιση της ποινής στην 
κατοικία αν διαπιστωθεί ότι δεν συντρέχουν οι προϋπο-θέσεις της παραγράφου 2. 
Άρθρο 105Α
Παροχή κοινωφελούς εργασίας
1. Ο καταδικαζόμενος σε ποινή φυλάκισης που δεν 
υπερβαίνει συνολικά τα πέντε έτη, μπορεί να δηλώ-
σει προς το δικαστήριο ότι επιθυμεί να μετατραπεί το 
υπόλοιπο της ποινής του έως τον χρόνο της υπό όρο 
απόλυσης, κατά το επόμενο άρθρο, σε παροχή κοινω-
φελούς εργασίας, αφού θα έχει εκτίσει πραγματικά το 
ένα δέκατο αυτής. Το Δικαστήριο, μετατρέπει την ποινή, 
εν όλω ή εν μέρει, εκτός αν με ειδική αιτιολογία κρίνει 
ότι η βαρύτητα της πράξης, οι συνθήκες τέλεσής της 
και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας 
του καταδικασθέντος, καθιστούν απολύτως αναγκαία 
την έκτιση της ποινής στο κατάστημα κράτησης για να αποτραπεί η τέλεση από αυτόν άλλων αντίστοιχης βα-ρύτητας εγκλημάτων.
2. Για τη μετατροπή της στερητικής της ελευθερίας 
ποινής σε παροχή κοινωφελούς εργασίας, κάθε μήνας 
φυλάκισης αντιστοιχεί σε σαράντα ώρες κοινωφελούς 
εργασίας, η οποία πρέπει να εκτελεστεί εντός του οριζό-
μενου στην προηγούμενη παράγραφο χρόνου. 3. Η μετατροπή δεν προϋποθέτει αμετάκλητη καταδι-
καστική απόφαση. 
4. Οι παράγραφοι 3 και 5, περιπτώσεις α΄ και ε΄ του 
άρθρου 81 ισχύουν και στην περίπτωση αυτή. 
ΙΙ. ΑΠΟΛΥΣΗ ΚΑΤΑΔΙΚΟΥ ΥΠΟ ΟΡΟ
Άρθρο 105Β
Απόλυση υπό τον όρο της ανάκλησης
1. Όσοι καταδικάστηκαν σε στερητική της ελευθερίας 
ποινή μπορούν να απολυθούν υπό τον όρο της ανάκλη-σης, σύμφωνα με τις πιο κάτω διατάξεις, εφόσον έχουν εκτίσει: 
α) σε περίπτωση φυλάκισης, τα δύο πέμπτα αυτής,
β) σε περίπτωση πρόσκαιρης κάθειρξης, τα τρία πέ-
μπτα αυτής και 
γ) σε περίπτωση ισόβιας κάθειρξης τουλάχιστον είκοσι 
έτη. 
2. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης δεν απαι-
τείται να έχει καταστεί η καταδίκη αμετάκλητη. 
3. Στην περίπτωση που συντρέχουν σωρευτικά περισ-
σότερες ποινές, ο καταδικασ θείς μπορεί να απολυθεί αν 
έχει εκτίσει το άθροισμα των τμημάτων των ποινών, που 
προβλέπεται στην παράγραφο 1. Σε κάθε περίπτωση ο 
καταδικασθείς μπορεί να απολυθεί αν έχει εκτίσει είκοσι 
πέντε έτη και όταν το παραπάνω άθροισμα υπερβαίνει 
το όριο αυτό. 
4. Αν ο καταδικασθείς εργάζεται, κάθε ημέρα εργασί-
ας υπολογίζεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της 
σωφρονιστικής νομοθεσίας. Κάθε ημέρα κράτησης κρα-
τουμένων που πάσχουν από ημιπληγία ή παραπληγία, 
σκλήρυνση κατά πλάκας ή έχουν υποβληθεί σε επέμβα-
ση μεταμόσχευσης καρδιάς, ήπατος, νεφρού ή μυελού 
των οστών ή είναι φορείς του συνδρόμου επίκτητης 
ανοσοποιητικής ανεπάρκειας ή πάσχουν από κακοήθη 
νεοπλάσματα ή από νεφρική ανεπάρκεια για την οποία 
γίνεται τακτική αιμοκάθαρση ή από φυματίωση κατά τη 
διάρκεια της θεραπείας της, υπολογίζεται ευεργετικά ως 
δύο (2) ημέρες εκτιόμενης ποινής. Το ίδιο ισχύει και για: 
α) κρατουμένους με ποσοστό αναπηρίας πενήντα τοις 
εκατό (50%) και άνω, που δεν μπορούν να εργαστούν, 
εφόσον κρίνεται ότι η παραμονή τους στο κατάστημα 
κράτησης καθίσταται ιδιαίτερα επαχθής λόγω αδυναμίας 
αυτοεξυπηρέτησης, β) κρατουμένους με ποσοστό ανα-
πηρίας εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω, γ) κρατου-
μένους στους οποίους απαγορεύεται ύστερα από γνω-
μάτευση από Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) 
η ανάληψη εργασίας ή απασχόλη σης που μπορεί βάσιμα 
να προκαλέσει σοβαρή και μόνιμη βλάβη στην υγεία 
τους, δ) κρατουμένους οι οποίοι νοσηλεύονται σε θε-
ραπευτικά καταστήματα ή νοσοκομεία εφόσον η νοση-
λεία τους έχει διαρκέσει τουλάχιστον τέσσερις (4) μήνες, 
ε) κρατούμενες μητέρες για όσο διάστημα έχουν μαζί 
τους τα ανήλικα τέκνα τους, στ) κρατουμένους που συμ-
μετέχουν σε θεραπευτικό πρόγραμμα ψυχικής απεξάρ-
τησης από ναρκωτικά εγκεκριμένου, κατά το άρθρο 51 του ν. 4139/2013 οργανισμού και ζ) κρατουμένους για 
όσο διάστημα διαρκεί η κράτησή τους σε χώρους αστυ-
νομικών τμημάτων ή αστυνομικών διευθύνσεων. Η δια-
κρίβωση της αναπηρίας στις περιπτώσεις α΄ και β΄ γίνεται 
με τη διαδικασία της παραγράφου 2 του άρθρου 105.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2717 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
5. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, ως ποινή 
που εκτίθηκε θεωρείται αυτή που υπολογίστηκε ευ-
εργετικά είτε κατά την προηγούμενη παράγραφο είτε 
κατά τις ειδικές διατάξεις που προβλέπουν αντίστοιχο 
υπολογισμό. 
6. Προκειμένου για ποινές κάθειρξης δεν μπορεί να 
χορηγηθεί στον καταδικασθέντα απόλυση υπό όρο, αν 
δεν έχει παραμείνει στο σωφρονιστικό κατάστημα για 
χρονικό διάστημα ίσο με τα δύο πέμπτα της ποινής που 
του επιβλήθηκε και, σε περίπτωση ισόβιας κάθειρξης, 
δεκαέξι έτη. Το χρονικό διάστημα των δύο πέμπτων 
ή, σε περίπτωση ισόβιας κάθειρξης, των δεκαέξι ετών, 
προσαυξάνεται κατά το ένα τρίτο των λοιπών ποινών 
που τυχόν έχουν επιβληθεί, στην περίπτωση που αυτές 
συντρέχουν σωρευτικά. Σε κάθε περίπτωση όμως ο κα-ταδικασθείς μπορεί να απολυθεί αν έχει παραμείνει στο κατάστημα είκοσι έτη και αν εκτίει περισσότερες ποινές 
ισόβιας κάθειρξης, αν έχει παραμείνει είκοσι πέντε έτη. 
Άρθρο 106
Προϋποθέσεις για τη χορήγηση της απόλυσης
1. Η απόλυση υπό όρο μπορεί να μη χορηγηθεί αν κρι-
θεί με ειδική αιτιολογία ότι η διαγωγή του καταδικασθέ-
ντος, κατά την έκτιση της ποινής του, καθιστά απολύτως 
αναγκαία τη συνέχιση της κράτησής του για να αποτρα-
πεί η τέλεση από αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων. Μόνη 
η επίκληση πειθαρχικού παραπτώματος κατά την έκτιση 
της ποινής δεν αρκεί για τη μη χορήγηση της απόλυσης. 
2. Στον απολυόμενο μπορούν να επιβληθούν ορισμέ-
νες υποχρεώσεις που θα αφορούν τον τρόπο της ζωής του και ιδίως τον τόπο διαμονής του, με ανάλογη εφαρ-
μογή των περιπτώσεων δ΄ έως στ΄ της παραγράφου 2 
του άρθρου 99. Οι υποχρεώσεις αυτές μπορούν πάντοτε 
να ανακληθούν ή να τροποποιηθούν με αίτηση εκείνου που απολύθηκε. 
3. Η εποπτεία για την τήρηση των κατά την προηγού-
μενη παράγραφο υποχρεώσεων μπορεί να ανατεθεί και 
σε εταιρεία προστασίας αποφυλακιζομένων.
Άρθρο 107
Ανάκληση της απόλυσης
1. Η απόλυση μπορεί να ανακληθεί, αν εκείνος που 
απολύθηκε δε συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που 
του επιβλήθηκαν κατά την απόλυση. 
2. Στην περίπτωση αυτή ο χρόνος από την απόλυση 
έως τη νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται στη διάρκεια της 
ποινής. 
Άρθρο 108
Άρση της απόλυσης
Η απόλυση αίρεται αν μέσα στο χρονικό διάστημα που 
προβλέπει το επόμενο άρθρο, εκείνος που απολύθηκε 
διαπράξει έγκλημα με δόλο, για το οποίο του επιβλή-
θηκε αμετακλήτως οποτεδήποτε ποινή στερητική της 
ελευθερίας ανώτερη από ένα έτος. Στην περίπτωση αυτή 
εκτίει αθροιστικά και ολόκληρο το υπόλοιπο της προη-
γούμενης ποινής, το οποίο όφειλε να εκτίσει κατά τον 
χρόνο της απόλυσης. Άρθρο 109
Συνέπειες της μη ανάκλησης και άρσης
Αν από την απόλυση περάσει το χρονικό διάστημα 
της ποινής το οποίο υπολειπόταν για έκτιση, σε όσες 
περιπτώσεις αυτό είναι ανώτερο από τρία έτη, ή αν πε-
ράσουν τρία έτη χωρίς να γίνει ανάκληση ή άρση, η ποινή 
θεωρείται ότι εκτίθηκε. Η ισόβια κάθειρξη θεωρείται ότι 
εκτίθηκε, αν περάσουν δέκα έτη από την απόλυση χωρίς 
να γίνει ανάκληση ή άρση της απόλυσης.
Άρθρο 110
Διαδικασία για τη χορήγηση και την ανάκληση
της απόλυσης
1. Για τη χορήγηση της απόλυσης υπό όρο αποφασίζει 
το συμβούλιο των πλημμελειοδικών του τόπου έκτισης 
της ποινής. Ο καταδικασθείς κλητεύεται υποχρεωτικά 
δέκα τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συνεδρίαση, κατά 
την οποία μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως ή με συ-
νήγορο που διορίζει με απλό έγγραφο θεωρημένο από 
τον διευθυντή της φυλακής ή τις αρμόδιες αρχές. 
2. Η απόλυση υπό όρο χορηγείται με αίτηση της διεύ-
θυνσης του καταστήματος στο οποίο κρατείται ο κατα-
δικασθείς. Η αίτηση υποβάλλεται δύο μήνες πριν από τη 
συμπλήρωση του χρόνου που προβλέπει το άρθρο 105Β. 
Αν η διεύθυνση του καταστήματος κρίνει ότι συντρέ-
χουν προϋποθέσεις για τη μη χορήγηση της απόλυσης, 
υποβάλλει σχετική αναφορά μαζί με έκθεση της κοινω-
νικής υπηρεσίας του καταστήματος στον εισαγγελέα των 
πλημμελειοδικών, ο οποίος την εισάγει στο συμβούλιο. 
3. Για την ανάκληση αποφασίζει το ίδιο δικαστικό συμ-
βούλιο, ύστερα από πρόταση των αρχών που εποπτεύ-
ουν αυτόν που απολύθηκε. Το εδάφιο β΄ της πρώτης 
παραγράφου εφαρμόζεται και στην περίπτωση αυτή. 
4. Σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης, για να προλη-
φθεί κίνδυνος της δημόσιας τάξης, ο εισαγγελέας πλημ-
μελειοδικών του τόπου διαμονής εκείνου που απολύ-
θηκε μπορεί να διατάξει την προσωρινή σύλληψή του 
ύστερα από την οποία προκαλείται αμέσως με τη νόμιμη 
διαδικασία η απόφαση για την ανάκληση. Αν αποφασι-στεί η ανάκληση, θεωρείται ότι αυτή επήλθε την ημέρα της σύλληψης. 
Άρθρο 110Α
Απόλυση υπό τον όρο της κατ’ οίκον έκτισης της 
ποινής με ηλεκτρονική επιτήρηση
1. Όσοι καταδικάσθηκαν σε ποινή στερητική της ελευ-
θερίας μπορούν, με αίτησή τους, σύμφωνα με τα οριζό-μενα στο άρθρο 106 παρ. 1, να απολυθούν υπό τον όρο 
του κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση, 
όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 284 Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας, εφόσον έχουν εκτίσει: 
α) προκειμένου για φυλάκιση, το ένα πέμπτο αυτής,
β) προκειμένου για πρόσκαιρη κάθειρξη, τα δύο πέ-
μπτα αυτής και 
γ) προκειμένου για ισόβια κάθειρξη, τουλάχιστον 
δεκατέσσερα έτη. 
2. Στην περίπτωση που συντρέχουν σωρευτικά περισ-
σότερες ποινές, ο καταδικασ θείς πρέπει να έχει εκτίσει 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2718 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
το άθροισμα των τμημάτων των ποινών που προβλέπο-
νται στην προηγούμενη παράγραφο. Σε κάθε περίπτω-
ση μπορεί να απολυθεί, αν έχει εκτίσει δεκαεπτά έτη, 
ακόμη και όταν το παραπάνω άθροισμα υπερβαίνει το 
όριο αυτό. 
3. Αν ο καταδικασθείς εργάζεται, κάθε ημέρα εργασί-
ας υπολογίζεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της 
σωφρονιστικής νομοθεσίας. 
4. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, ως ποινή 
που εκτίθηκε θεωρείται αυτή που υπολογίστηκε ευεργε-
τικά κατά την προηγούμενη παράγραφο. Προκειμένου για ποινές κάθειρξης δεν μπορεί να χορηγηθεί στον κα-
ταδικασθέντα η απόλυση, αν δεν έχει παραμείνει στο 
σωφρονιστικό κατάστημα για χρονικό διάστημα ίσο με 
το ένα πέμπτο της ποινής που του επιβλήθηκε και, σε 
περίπτωση ισόβιας κάθειρξης, για δώδεκα έτη. Το χρονι-
κό διάστημα του ενός πέμπτου ή, σε περίπτωση ισόβιας 
κάθειρξης, των δώδεκα ετών, προσαυξάνεται κατά το ένα 
πέμπτο των λοιπών ποινών που τυχόν έχουν επιβληθεί, στην περίπτωση που αυτές συντρέχουν σωρευτικά. Σε κάθε περίπτωση όμως ο καταδικασθείς μπορεί να απο-
λυθεί αν έχει παραμείνει στο κατάστημα δεκατέσσερα 
έτη και αν εκτίει περισσότερε ς ποινές ισόβιας κάθειρξης, 
αν έχει παραμείνει δεκαέξι έτη. 
5. Για την απόλυση του καταδικασθέντος κατά τις 
διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν απαιτείται να έχει 
καταστεί η καταδίκη αμετάκλητη. 
6. Ο απολυθείς σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου επιτρέπεται να ευρίσκεται προκαθορισμένες 
ώρες της ημέρας εκτός του τόπου του κατ’ οίκον περι-ορισμού του αποκλειστικά για λόγους εργασίας, εκπαί-δευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης, συμμετοχής του 
σε εγκεκριμένο πρόγραμμα συντήρησης ή απεξάρτη-
σης από ναρκωτικές ουσίες ή αλκοόλ ή και εκπλήρωσης 
των υποχρεώσεων που του έχουν επιβληθεί. Οι ώρες 
απουσίας του καταδικασθέντος από τον τόπο του κατ’ 
οίκον περιορισμού του και το σύνολο των υποχρεώσε-
ών του καθορίζονται είτε με το βούλευμα που διέταξε 
την απόλυσή του είτε μετά τη χορηγηθείσα απόλυση, 
με διάταξη του εισαγγελέα πλημμελειοδικών του τόπου 
έκτισης της ποινής. Με διάταξή του, ο ίδιος εισαγγελέας 
είτε κατόπιν αίτησης του καταδικασθέντος είτε αυτεπαγ-
γέλτως, αποφασίζει για την αλλαγή του τόπου του κατ’ 
οίκον περιορισμού, την τροποποίηση του προγράμματος 
των ωρών απουσίας του καταδικασθέντος από αυτόν 
και την επιβολή ή τροποποίηση των υποχρεώσεων του 
τελευταίου. Κατά τα λοιπά ισχύουν τα οριζόμενα στο 
άρθρο 106 παρ. 2. 
7. Η απόλυση σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου μπορεί να μη χορηγηθεί, με ανάλογη εφαρμογή 
του άρθρου 106.
8. Η απόλυση μπορεί να ανακληθεί, αν ο καταδικασθείς 
δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που του επιβλή-
θηκαν και πιθανολογείται ότι ενόψει της βαρύτητας της παράβασης των υποχρεώσεών του, του τρόπου και των 
εν γένει συνθηκών που αυτή συντελέστηκε, δεν παρέχει 
την προσδοκία ότι θα τηρήσει τις υποχρεώσεις του στο μέλλον. Σε περίπτωση ανάκλησης, ο χρόνος από την 
απόλυση έως τη νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται στην 
εκτιθείσα ποινή. Ο καταδικασθείς διατηρεί πάντως το 
δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 105Β. 
9. Η απόλυση σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου αίρεται, όταν ο καταδικασθείς, κατά το χρονικό 
διάστημα που προβλέπεται στην παράγραφο 10, τελέσει 
κακούργημα ή πλημμέλημα με δόλο που τιμωρείται με 
ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών, για το οποίο 
καταδικάστηκε αμετακλήτως. Σε περίπτωση άρσης της 
απόλυσης, ο χρόνος από την απόλυση έως τη νέα σύλ-ληψη δεν υπολογίζεται στην εκτιθείσα ποινή. Ο καταδι-
κασθείς στην περίπτωση αυτή δικαιούται να απολυθεί 
υπό όρο κατ’ άρθρο 105Β, αφού παραμείνει στο σωφρο-
νιστικό κατάστημα ένα επιπλέον έτος σε σχέση με τα 
οριζόμενα στο άρθρο 105Β παρ. 1. Το ίδιο ισχύει αν, κατά 
το χρόνο που κατέστη η καταδίκη αμετάκλητη, είχε ήδη 
χορηγηθεί απόλυση κατ’ άρθρο 105Β, χωρίς όμως να 
έχει παρέλθει το χρονικό διάστημα που αναφέρεται στο 
άρθρο 109. Δεν εφαρμόζεται το προηγούμενο εδάφιο, αν, κατά το χρόνο που κατέστη η καταδίκη αμετάκλητη, 
είχε ήδη χορηγηθεί στον καταδικασθέντα η απόλυση 
υπό όρο κατ’ άρθρο 105Β, χωρίς να έχει ανακληθεί, με 
αποτέλεσμα η ποινή για την οποία χορηγήθηκε η απόλυ-
ση να θεωρείται ότι έχει ήδη εκτιθεί κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 109. 
10. Η με το παρόν άρθρο χορηγούμενη απόλυση 
εκτείνεται μέχρι του χρονικού σημείου της χορήγησης 
στον καταδικασθέντα της απόλυσης υπό όρο κατ’ άρθρο 
105Β. 
ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΕΞΑΛΕΙΦΟΥΝ ΤΟ ΑΞΙΟΠΟΙΝΟ – ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ ΠΟΙΝΩΝ
Ι. ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝΆρθρο 111
Χρόνος παραγραφής
1. Το αξιόποινο εξαλείφεται με την παραγραφή. 
2. Τα κακουργήματα παραγράφονται μετά είκοσι έτη 
αν ο νόμος προβλέπει γι’ αυτά την ποινή της ισόβιας κά-θειρξης και μετά δέκα πέντε έτη σε κάθε άλλη περίπτω-ση, εκτός αν ο νόμος προβλέπει διαφορετικά. 
3. Τα πλημμελήματα παραγράφονται μετά πέντε έτη. 
4. Οι πιο πάνω προθεσμίες υπολογίζονται κατά το ισχύ-
ον ημερολόγιο. 
5. Αν ο νόμος ορίζει διαζευκτικά περισσότερες από μία 
ποινές, οι πιο πάνω προθε σμίες υπολογίζονται σύμφωνα 
με τη βαρύτερη απ’ αυτές. 
Άρθρο 112
Έναρξη του χρόνου παραγραφής
Η προθεσμία της παραγραφής αρχίζει από την ημέρα 
που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη, εκτός αν ορίζεται 
διαφορετικά. Σε περίπτωση συμμετοχής η προθεσμία 
αρχίζει από το χρόνο τέλεσης της πράξης του φυσικού 
αυτουργού. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2719 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 113
Αναστολή της παραγραφής
1. Η προθεσμία της παραγραφής αναστέλλεται για 
όσο χρόνο, σύμφωνα με διάταξη νόμου, δεν μπορεί να 
αρχίσει ή να εξακολουθήσει η ποινική δίωξη, καθώς και για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως ότου γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση. 
2. Η κατά την προηγούμενη παράγραφο αναστολή 
δεν μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από πέντε έτη 
για τα κακουργήματα και τρία έτη για τα πλημμελήματα. 
Ο χρονικός περιορισμός της αναστολής δεν ισχύει όταν η 
αναβολή ή αναστολή της ποινικής δίωξης, ή η αναβολή 
της δίκης, λαμβάνει χώρα κατ’ εφαρμογή των άρθρων 
29, 59 και 61 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. 
3. Αν για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση, η έλ-
λειψή της δεν αναστέλλει την παραγραφή. 
4. Η προθεσμία παραγραφής των κακουργημάτων που 
στρέφονται κατά ανηλίκου, αναστέλλεται μέχρι την ενη-
λικίωση του θύματος. 
ΙΙ. ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΓΚΛΗΣΗ
Άρθρο 114
Μη υποβολή έγκλησης ή δήλωση παραίτησης 
από το δικαίωμα της έγκλησης
1. Όταν ο νόμος απαιτεί έγκληση για την ποινική δίωξη 
κάποιας αξιόποινης πράξης, το αξιόποινο εξαλείφεται 
αν ο δικαιούχος δεν υποβάλει την έγκληση μέσα σε 
τρεις μήνες από την ημέρα που έμαθε για την τέλεση 
της πράξης και για τον δράστη της ή για έναν από τους συμμετόχους. 
2. Το ίδιο αποτέλεσμα συνεπάγεται και η ρητή δήλω-
ση του δικαιούχου της έγκλησης ενώπιον της αρμόδιας αρχής, ότι παραιτείται από το δικαίωμα της έγκλησης. 
Άρθρο 115
Πρόσωπα που δικαιούνται 
να υποβάλουν έγκληση
1. Έγκληση δικαιούται να υποβάλει ο αμέσως παθών 
από την αξιόποινη πράξη, εκτός αν ο νόμος ορίζει δια-
φορετικά. 
2. Αν ο παθών δεν έχει συμπληρώσει το δέκατο τρίτο 
έτος της ηλικίας του ή τελεί υπό δικαστική συμπαράστα-
ση, το δικαίωμα της έγκλησης έχει ο νόμιμος αντιπρόσω-
πός του. Αν ο παθών έχει συμπληρώσει το δέκατο τρίτο 
έτος της ηλικίας του, το δικαίωμα της έγκλησης έχουν 
τόσο ο παθών όσο και ο νόμιμος αντιπρόσωπός του, 
και μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους 
της ηλικίας του το δικαίωμα αυτό το έχει μόνο ο παθών. 
3. Αν δύο ή περισσότεροι έχουν δικαίωμα έγκλησης, 
το δικαίωμα του καθενός είναι αυτοτελές. 
4. Μετά τον θάνατο του παθόντος το δικαίωμα της 
έγκλησης μεταβιβάζεται στον επιζώντα σύζυγο ή σε 
αυτόν που συμβίωνε με τον θανόντα έως τον θάνατό 
του καθώς και στα τέκνα του, και αν αυτοί δεν υπάρχουν 
ή είναι δράστες του εγκλήματος, στους γονείς του. Άρθρο 116
Αδιαίρετο της έγκλησης
Η ποινική δίωξη ασκείται εναντίον όλων των συμμετό-
χων του εγκλήματος ακόμη και αν η έγκληση που υπο-
βλήθηκε στρέφεται εναντίον ενός από αυτούς. 
Άρθρο 117
Ανάκληση της έγκλησης
1. Αυτός που υπέβαλε την έ γκληση μπορεί να την ανα-
καλέσει με τους όρους που ορίζει ο Κώδικας Ποινικής 
Δικονομίας. Αν η έγκληση έχει υποβληθεί από τον νόμιμο 
εκπρόσωπο του παθόντος, αυτός διατηρεί το δικαίωμα 
της ανάκλησης μόνο όσο διαρκεί η νόμιμη εκπροσώπη-
ση. Μετά τη λήξη της, δικαίωμα ανάκλησης έχει ο παθών 
ή ο νέος νόμιμος εκπρόσωπός του. 
2. Μετά την ανάκληση της έ γκλησης που υποβλήθηκε 
δεν μπορεί να υποβληθεί νέα. 
3. Η ανάκληση που έγινε για έναν από τους συμμε-
τόχους της πράξης έχει ως συνέπεια την παύση της 
ποινικής δίωξης και των υπολοίπων, εφόσον και αυτοί 
διώκονται με έγκληση. 
4. Η ανάκληση δεν έχει κανένα αποτέλεσμα για τον 
κατηγορούμενο που δηλώνει προς την αρχή ότι δεν την 
αποδέχεται. 
ΙΙΙ. ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ ΠΟΙΝΩΝ
Άρθρο 118
Χρόνος παραγραφής των ποινών 
που επιβλήθηκαν
Οι ποινές που επιβλήθηκαν αμετάκλητα, αν έμειναν 
ανεκτέλεστες, παραγράφονται: α) η ισόβια κάθειρξη, 
μετά τριάντα έτη, β) η πρόσκαιρη κάθειρξη, μετά είκοσι 
έτη, γ) η φυλάκιση, οι χρηματικές ποινές και ο περιορι-
σμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων μετά δέκα έτη, 
δ) η παροχή κοινωφελούς εργασίας μετά πέντε έτη και 
ε) οι παρεπόμενες ποινές μαζί με τις κύριες. 
Άρθρο 119
Έναρξη του χρόνου παραγραφής των ποινών
Η παραγραφή των ποινών αρχίζει από την ημέρα που 
η απόφαση έγινε αμετάκλητη.
Άρθρο 120
Αναστολή της παραγραφής των ποινών
Η προθεσμία της παραγραφής των ποινών αναστέλ-
λεται: α) για όσο χρόνο σύμφωνα με το νόμο δεν μπορεί 
να αρχίσει ή να εξακολουθήσει η εκτέλεση μιας ποινής, 
β) για όσο χρόνο σύμφωνα με τα άρθρα 99 και 100 έχει 
ανασταλεί η εκτέλεση της ποινής ή έχει επιτραπεί η κατα-
βολή με δόσεις της χρηματικής ποινής που επιβλήθηκε. 
ΟΓ ΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ
Άρθρο 121
Ορισμός
1. Στο κεφάλαιο αυτό με τον όρο ανήλικοι νοούνται 
αυτοί που κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης έχουν 
ηλικία μεταξύ του δωδέκατου και του δέκατου όγδοου 
έτους της ηλικίας τους συμπληρωμένων. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2720 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
2. Οι ανήλικοι υποβάλλονται σε αναμορφωτικά ή θε-
ραπευτικά μέτρα ή σε περιορισμό σε ειδικό κατάστημα 
κράτησης νέων σύμφωνα με τις διατάξεις των επόμενων 
άρθρων. 
Άρθρο 122
Αναμορφωτικά μέτρα
1. Αναμορφωτικά μέτρα είναι: α) η επίπληξη του ανηλί-
κου, β) η ανάθεση της υπεύθυνης επιμέλειας του ανηλί-κου στους γονείς ή στους επιτρόπους του, γ) η ανάθεση 
της υπεύθυνης επιμέλειας του ανηλίκου σε ανάδοχη 
οικογένεια, δ) η ανάθεση της επιμέλειας του ανηλίκου 
σε προστατευτικές εταιρείες ή σε ιδρύματα ανηλίκων 
ή σε επιμελητές ανηλίκων, ε) η συνδιαλλαγή μεταξύ 
ανήλικου δράστη και θύματος για έκφραση συγγνώμης και εν γένει για εξώδικη διευθέτηση των συνεπειών της πράξης, στ) η αποζημίωση του θύματος ή η κατ’ άλλον 
τρόπο άρση ή μείωση των συνεπειών της πράξης από 
τον ανήλικο, ζ) η παρακολούθηση κοινωνικών και ψυ-
χολογικών προγραμμάτων σε κρατικούς, δημοτικούς, 
κοινοτικούς ή ιδιωτικούς φορείς, η) η φοίτηση σε σχο-
λές επαγγελματικής ή άλλης εκπαίδευσης ή κατάρτισης, 
θ) η παρακολούθηση ειδικών προγραμμάτων κυκλο-
φοριακής αγωγής, ι) η παροχή κοινωφελούς εργασίας, 
ια) η ανάθεση της επιμέλειας και επιτήρησης του ανη-
λίκου σε προστατευτικές εταιρείες ή σε επιμελητές 
ανηλίκων και ιβ) η τοποθέτηση σε κατάλληλο κρατικό, δημοτικό, κοινοτικό ή ιδιωτικό ίδρυμα αγωγής. 
2. Σε κάθε περίπτωση, το δικαστήριο μπορεί να επι-
βάλει ως πρόσθετα αναμορφωτικά μέτρα επιπλέον υπο-
χρεώσεις που αφορούν στον τρόπο ζωής του ανηλίκου ή στη διαπαιδαγώγησή του. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις 
μπορεί να επιβάλει δύο ή περισσότερα από τα μέτρα 
που προβλέπονται στα στοιχεία α΄ έως και ια΄ της προ-ηγούμενης παραγράφου. 
3. Η επιλογή του αναμορφωτικού μέτρου που πρόκει-
ται να επιβληθεί διέπεται από την αρχή της επικουρικό-τητας, για την εφαρμογή της οποίας τα αναμορφωτικά 
μέτρα που προβλέπονται στα στοιχεία α΄- θ΄ της πρώτης 
παραγράφου προτάσσονται των υπολοίπων. Το περιε-
χόμενο και η διάρκεια κάθε μέτρου πρέπει να είναι ανά-
λογα προς τη βαρύτητα της πράξης που έχει τελεστεί, 
την προσωπικότητα του ανηλίκου και τις βιοτικές του 
συνθήκες. Με αποφάσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης, 
Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ρυθμίζονται 
όλα τα θέματα που αφορούν στην επιβολή και εκτέλεση 
των μέτρων της πρώτης παραγράφου. 
4. Στην απόφαση του δικαστηρίου ορίζεται η μέγιστη 
διάρκεια του αναμορφωτικού μέτρου. 
Άρθρο 123
Θεραπευτικά μέτρα
1. Αν η κατάσταση του ανηλίκου απαιτεί ιδιαίτερη με-
ταχείριση, ιδίως αν αυτός πάσχει από ψυχική διαταραχή 
ή από οργανική νόσο ή βρίσκεται σε κατάσταση που του 
δημιουργεί σοβαρή σωματική δυσλειτουργία ή του έχει 
γίνει έξη η χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, οινοπνευ-
ματωδών ποτών ή ναρκωτικών ουσιών και δεν μπορεί 
να την αποβάλει με τις δικές του δυνάμεις ή εμφανίζει 
ουσιώδη καθυστέρηση στην πνευματική και ηθική του ανάπτυξη, το δικαστήριο διατάσσει: α) την ανάθεση της 
υπεύθυνης επιμέλειας του ανηλίκου στους γονείς, στους 
επιτρόπους του ή σε ανάδοχη οικογένεια, β) την ανάθεση 
της επιμέλειας του ανηλίκου σε προστατευτικές εταιρείες 
ή σε επιμελητές ανηλίκων, γ) την παρακολούθηση συμ-
βουλευτικού θεραπευτικού προγράμματος από τον ανή-
λικο ή δ) την παραπομπή του ανηλίκου σε θεραπευτικό ή 
άλλο κατάλληλο κατάστημα. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις 
μπορεί να επιβληθούν τα μέτρα που προβλέπονται στα 
στοιχεία α΄ ή β΄ σε συνδυασμό με το μέτρο που προβλέ-
πεται στο στοιχείο γ. 
2. Τα θεραπευτικά μέτρα διατάσσονται ύστερα από 
προηγούμενη διάγνωση και γνωμοδότηση από εξει-
δικευμένη ομάδα ιατρών, ψυχολόγων και κοινωνικών 
λειτουργών, οι οποίοι κατά περίπτωση υπάγονται σε 
Μονάδα του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ή σε ιατρικά κέντρα υγείας 
ή κρατικά νοσηλευτικά ιδρύματα. 
Άρθρο 124
Μεταβολή ή άρση μέτρων
1. Το δικαστήριο που δίκασε μπορεί οποτεδήποτε να 
αντικαταστήσει τα αναμορφωτικά μέτρα που επέβαλε με 
άλλα, αν το κρίνει αναγκαίο. Αν τα μέτρα εκπλήρωσαν 
το σκοπό τους, τα αίρει. 
2. Το ίδιο μπορεί να πράξει και για τα θεραπευτικά μέ-
τρα ύστερα από γνωμοδότηση, σύμφωνα με το άρθρο 123 παρ. 2. 
3. Το δικαστήριο αντικαθιστά τα αναμορφωτικά μέτρα 
με θεραπευτικά ύστερα από γνωμοδότηση, σύμφωνα με 
το άρθρο 123 παρ. 2. 
4. Η συνδρομή των προϋποθέσεων αντικατάστασης 
ή άρσης των αναμορφωτικών ή θεραπευτικών μέτρων ελέγχεται από το δικαστήριο το αργότερο μετά την πά-ροδο ενός έτους από την επιβολή τους. 
Άρθρο 125
Διάρκεια μέτρων
1. Τα αναμορφωτικά μέτρα που επέβαλε το δικαστήριο 
παύουν αυτοδικαίως, όταν ο ανήλικος συμπληρώσει το 
δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας. Το δικαστήριο μπορεί, 
με ειδικά αιτιολογημένη απόφασή του, να παρατείνει τα 
μέτρα έως τη συμπλήρωση του εικοστού πρώτου έτους. 
2. Τα θεραπευτικά μέτρα επιτρέπεται να παραταθούν 
και μετά το δέκατο όγδοο έτος ύστερα από γνωμοδότη-
ση, σύμφωνα με το άρθρο 123 παρ. 2, έως τη συμπλή-ρωση του εικοστού πρώτου έτους. 
Άρθρο 126
Ποινική μεταχείριση των ανηλίκων
1. Η αξιόποινη πράξη που τελέστηκε από ανήλικο δώ-
δεκα έως δεκαπέντε ετών δεν καταλογίζεται σε αυτόν. 
Το δικαστήριο μπορεί να του επιβάλει αναμορφωτικά ή 
θεραπευτικά μέτρα. 
2. Σε ανήλικο που τέλεσε αξιόποινη πράξη και έχει συ-
μπληρώσει το δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας του επι-
βάλλονται επίσης αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, 
εκτός αν κρίνεται αναγκαίο να επιβληθεί περιορισμός 
σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων κατά το επόμενο 
άρθρο. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2721 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 127
Περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων
1. Περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων 
επιβάλλεται μόνο σε ανηλίκους που έχουν συμπληρώσει 
το δέκατο πέμπτο έτος της ηλικίας τους, εφόσον η πράξη 
τους, αν την τελούσε ενήλικος θα ήταν κακούργημα και 
εμπεριέχει στοιχεία βίας ή στρέφεται κατά της ζωής ή της 
σωματικής ακεραιότητας. Η απόφαση πρέπει να περιέχει 
ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, από την οποία να 
προκύπτει γιατί τα αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα 
ή η έκτιση της ποινής στην κατοικία σε συνδυασμό με 
τέτοια μέτρα δεν κρίνονται στη συγκεκριμένη περίπτω-
ση επαρκή ενόψει των ιδιαίτερων συνθηκών τέλεσης της 
πράξης και της προσωπικότητας του ανηλίκου. 
2. Στην απόφαση ορίζεται επακριβώς ο χρόνος πα-
ραμονής του ανηλίκου στο κατάστημα αυτό, σύμφωνα 
με το άρθρο 54. 
Άρθρο 128
Αντικατάσταση του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων
1. Ο περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων 
μπορεί να αντικατασταθεί εν όλω ή εν μέρει από την 
κατ’ οίκον έκτιση της ποινής, με ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 105 παρ. 2.
2. Το ίδιο ισχύει για την εν μέρει αντικατάσταση του 
περιορισμού από την παροχή κοινωφελούς εργασίας, με 
ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 105 Α. Το δικαστήριο 
ορίζει το κατάλληλο για τον ανήλικο είδος κοινωφελούς 
εργασίας. 
Άρθρο 129
Απόλυση υπό όρο
1. Το δικαστήριο απολύει υπό όρο τον ανήλικο μετά 
τη λήξη του ενός δευτέρου του περιορισμού σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων και ορίζει τον χρόνο της δο-
κιμασίας, που δεν μπορεί να υπερβαίνει το υπόλοιπο της 
ποινής. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, ως πε ριο-
ρισμός που εκτίθηκε θεωρείται και αυτός που υπολογί-στηκε ευεργετικά σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. 
2. Η απόλυση υπό όρο χορηγείται οπωσδήποτε, εκτός 
αν κριθεί με ειδική αιτιολογία ότι η διαγωγή του ανηλί-
κου κατά την έκτιση του περιορισμού καθιστά απολύτως 
αναγκαία τη συνέχιση της κράτησής του, για να απο-
τραπεί η τέλεση από αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων. 
3. Για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης, η διεύθυν-
ση του καταστήματος στο οποίο κρατείται ο ανήλικος 
υποβάλλει αίτηση προς το Τριμελές Δικαστήριο Ανηλί-
κων στο Πλημμελειοδικείο του τόπου όπου εκτίεται ο 
περιορισμός μαζί με έκθεση της κοινωνικής υπηρεσίας του καταστήματος δύο μήνες πριν συμπληρωθεί η έκτι-ση του ενός δευτέρου του περιορισμού που επιβλήθη-
κε. Ο ανήλικος κλητεύεται υποχρεωτικά δέκα τουλάχι-
στον ημέρες πριν από τη συνεδρίαση του δικαστηρίου, 
κατά την οποία μπορεί να παραστεί αυτοπροσώπως ή 
να εκπροσωπηθεί από συνήγορο που διορίζει με απλό 
έγγραφο θεωρημένο, ως προς το γνήσιο της υπογρα-
φής, από το διευθυντή του καταστήματος κράτησης, από δικηγόρο ή από τις αρμόδιες αρχές. Αν η αίτηση για 
απόλυση υπό όρο δε γίνει δεκτή, νέα αίτηση μπορεί να 
υποβληθεί μετά δύο μήνες από την απόρριψη, εκτός αν υπάρξουν νέα στοιχεία. 
4. Η απόλυση υπό όρο μπορεί να χορηγηθεί και πριν 
από την έκτιση του ενός δευτέρου του περιορισμού που 
επιβλήθηκε, μόνο για σπουδαίους λόγους και εφόσον 
έχει εκτιθεί πραγματικά το ένα τρίτο αυτού. 
5. Στον απολυόμενο μπορεί να επιβληθούν κατά τη 
διάρκεια του χρόνου δοκιμασίας υποχρεώσεις που αφο-
ρούν στον τρόπο ζωής του και ιδίως στον τόπο διαμονής, 
στη διαπαιδαγώγηση ή την παρακολούθηση εγκεκριμέ-
νου από το νόμο θεραπευτικού προγράμματος απεξάρ-
τησης από ναρκωτικές ή άλλες ουσίες. Αν ο απολυόμε-νος παραβιάσει τους όρους που του έχουν επιβληθεί, η απόλυση μπορεί να ανακληθεί, όταν πιθανολογείται ότι 
ενόψει της βαρύτητας της παράβασης των υποχρεώ-
σεών, του τρόπου και των εν γένει συνθηκών που αυτή συντελέσθηκε, δεν παρέχει ο ανήλικος την προσδοκία ότι στο μέλλον θα τηρήσει τις υποχρεώσεις του. Σε πε-
ρίπτωση ανάκλησης, ο χρόνος από την απόλυση έως 
τη νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται στην εκτιθείσα ποινή. 
6. Αν ο απολυόμενος κατά το χρόνο δοκιμασίας κατα-
δικασθεί για πράξη που αν τελούσε ενήλικος θα χαρα-
κτηριζόταν ως κακούργημα ή πλημμέλημα από δόλο, η 
απόλυση αίρεται και εφαρμόζεται το άρθρο 132.
7. Αν μετά την απόλυση παρέλθει ο χρόνος δοκιμασίας 
τον οποίο όρισε η απόφαση χωρίς να γίνει ανάκληση, η 
ποινή θεωρείται ότι εκτίθηκε. 
Άρθρο 129Α
Απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον 
περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση
1. Ανήλικοι οι οποίοι καταδικάσθηκαν σε ποινή περιο-
ρισμού σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων, μπορούν, μετά από αίτησή τους, να απολυθούν υπό τον όρο του 
κατ’ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική επιτήρηση, όπως 
αυτός ορίζεται στο άρθρο 284 Κώδικα Ποινικής Δικο-
νομίας, εφόσον έχουν εκτίσει το ένα τρίτο της ποινής 
τους. Η αίτηση συνοδεύεται από έκθεση της Κοινωνικής 
Υπηρεσίας του καταστήματος κράτησης και έκθεση της 
Υπηρεσίας Επιμελητών Ανηλίκων, όπου γίνεται ειδική 
μνεία στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον του καταδι-
κασθέντος, με ιδιαίτερη αναφορά στις σχέσεις του με τα 
πρόσωπα με τα οποία ενδέχεται να συνοικήσει εάν του 
χορηγηθεί η απόλυση. Οι παρ. 2 και 3 εδ. β΄ και γ΄ του 
άρθρου 129 εφαρμόζονται και στην περίπτωση αυτή. 
2. Ως ποινή που εκτίθηκε θεωρείται αυτή που υπο-
λογίστηκε ευεργετικά κατά τις ισχύουσες διατάξεις. 
Η απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με 
ηλεκτρονική επιτήρηση δεν μπορεί πάντως να χορηγη-
θεί, αν ο ανήλικος δεν έχει παραμείνει στο κατάστημα για 
χρονικό διάστημα ίσο με το ένα πέμπτο της ποινής του. 
3. Η παρ. 6 του άρθρου 110 Α έχει και στην περίπτωση 
αυτή εφαρμογή.
4. Το ίδιο ισχύει και για την παρ. 5 του άρθρου 129. Αν 
η απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού με 
ηλεκτρονική επιτήρηση ανακληθεί, ο ανήλικος διατηρεί 
το δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 129. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2722 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
5. Η απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού 
με ηλεκτρονική επιτήρηση αίρεται αν ο ανήλικος, κατά 
το χρονικό διάστημα που διαρκεί η εν λόγω απόλυση, 
τελέσει με δόλο πράξη που αν την τελούσε ενήλικος θα 
ήταν πλημμέλημα, για την οποία καταδικάστηκε οποτε-δήποτε αμετακλήτως. Στην περίπτωση αυτή, ο χρόνος 
από την απόλυση έως τη νέα σύλληψη δεν υπολογίζεται 
στην εκτιθείσα ποινή. Ο ανήλικος διατηρεί το δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 129. 
6. Η απόλυση υπό τον όρο του κατ’ οίκον περιορισμού 
με ηλεκτρονική επιτήρηση αίρεται αν ο ανήλικος, όσο 
διαρκεί η εν λόγω απόλυση τελέσει πράξη που αν την 
τελούσε ενήλικος θα ήταν κακούργημα, για την οποία κα-
ταδικάστηκε οποτεδήποτε αμετακλήτως. Στην περίπτω-
ση αυτή ο χρόνος από την απόλυση έως τη νέα σύλληψη 
δεν υπολογίζεται στην εκτιθείσα ποινή και ο ανήλικος 
αποκτά το δικαίωμα να απολυθεί υπό όρο κατ’ άρθρο 
129, αφού παραμείνει στο ειδικό κατάστημα κράτησης νέων ένα επιπλέον έτος σε σχέση με τα οριζόμενα στο άρθρο 129 παρ. 1 και 4. Το ίδιο ισχύει αν, κατά το χρόνο 
που κατέστη η καταδίκη αμετάκλητη, είχε ήδη χορη-
γηθεί η απόλυση υπό όρο κατ’ άρθρο 129, χωρίς όμως να έχει παρέλθει το χρονικό διάστημα που αναφέρεται στο άρθρο 129 παρ. 7. Δεν εφαρμόζεται το προηγούμε-νο εδάφιο, αν κατά τον χρόνο που κατέστη η καταδίκη 
αμετάκλητη, είχε ήδη χορηγηθεί η απόλυση υπό όρο κατ’ 
άρθρο 129 χωρίς να έχει ανακληθεί, με αποτέλεσμα να 
θεωρείται η ποινή για την οποία χορηγήθηκε η απόλυση 
ήδη εκτιθείσα κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 129 παρ. 7. 
7. Η παρ. 7 του άρθρου 129 ισχύει και στην περίπτωση 
αυτή. 
Άρθρο 130
Εκδίκαση μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους
1. Η διάταξη του άρθρου 126 παρ. 1 εφαρμόζεται και 
για ανηλίκους που τέλεσαν αξιόποινη πράξη πριν τη συ-
μπλήρωση του δέκατου πέμπτου έτους και εισάγονται σε 
δίκη μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους. 
Στην περίπτωση αυτή τα αναμορφωτικά μέτρα παύουν 
αυτοδικαίως όταν ο υπαίτιος συμπληρώσει το εικοστό 
πέμπτο έτος της ηλικίας του. 
2. Η διάταξη του άρθρου 127 παρ. 1 εφαρμόζεται και 
για τους ανηλίκους που τέλεσαν αξιόποινη πράξη μετά 
τη συμπλήρωση του δέκατου πέμπτου έτους της ηλικίας 
τους και εισάγονται σε δίκη μετά τη συμπλήρωση του 
δέκατου όγδοου έτους. Το εδ. β΄ της προηγούμενης πα-ραγράφου ισχύει και στην περίπτωση αυτή. 
3. Αν το δικαστήριο κρίνει ότι η επιβολή αναμορφω-
τικών ή θεραπευτικών μέτρων δεν είναι επαρκής και 
ότι ο περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων, 
μολονότι αναγκαίος για τον ποινικό σωφρονισμό του 
καταδικασθέντος, δεν είναι πλέον σκόπιμος λόγω της 
ηλικίας του, μπορεί να διατάξει την έκτιση της ποινής 
σε σωφρονιστικό κατάστημα. Στην περίπτωση αυτή ο 
καταδικασθείς κρατείται χωριστά από τους άλλους ενή-
λικους καταδίκους. 
4. Την απόφαση αυτή μπορεί να λάβει το δικαστήριο 
του τόπου έκτισης της ποινής και μετά τον εγκλεισμό στο ειδικό κατάστημα κράτησης νέων, ύστερα από αί-
τηση της διεύθυνσης του καταστήματος ή του αρμόδιου 
εισαγγελέα, μετά από ακρόαση των ανωτέρω και του 
καταδικασθέντος. Όταν ο καταδικασθείς συμπληρώνει 
το 21ο έτος της ηλικίας του, και στη συνέχεια ανά έτος, 
το ίδιο δικαστήριο εξετάζει και αυτεπαγγέλτως αν συ-
ντρέχει περίπτωση έκτισης της ποινής σε σωφρονιστικό 
κατάστημα. 
Άρθρο 131
Έναρξη εκτέλεσης της απόφασης μετά τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου έτους
1. Αν ο καταδικασθείς σε περιορισμό σε ειδικό κατά-
στημα κράτησης νέων συμπλήρωσε το δέκατο όγδοο 
έτος της ηλικίας του πριν αρχίσει η εκτέλεση της από-
φασης, το δικαστήριο που δίκασε, αν κρίνει ότι ο περιο-
ρισμός αυτός δεν είναι πλέον σκόπιμος λόγω της ηλικίας 
του καταδικασθέντος, μπορεί να διατάξει την έκτιση της 
ποινής σε σωφρονιστικό κατάστημα.
2. Οι παράγραφοι 3 εδ. β΄ και 4 του προηγούμενου 
άρθρου ισχύουν και στην περίπτωση αυτή. 
Άρθρο 132
Συρροή
1. Αν ο κρατούμενος σε ειδικό κατάστημα κράτησης 
νέων διαπράξει αξιόποινη πράξη πριν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του ή αν συντρέξει άλλη περίπτωση συρροής κατά το άρθρο 97, το δικαστήριο 
επαυξάνει την ποινή που είχε καθορίσει με την προη-
γούμενη απόφασή του χωρίς να υπερβεί τα όρια του 
άρθρου 54. 
2. Το ίδιο ισχύει αν ο κρατούμενος σε ειδικό κατάστη-
μα κράτησης νέων διαπράξει αξιόποινη πράξη μετά 
τη συμπλήρωση του δέκατου όγδοου και πριν από τη 
συμπλήρωση του εικοστού πέμπτου έτους της ηλικίας 
του και το δικαστήριο του επιβάλει περιορισμό σε ειδικό 
κατάστημα κράτησης νέων, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 133 παρ. 1 στοιχείο α΄ ή ποινή φυλάκισης. 
3. Αν ο κρατούμενος σε ειδικό κατάστημα κράτησης 
νέων διαπράξει κακούργημα μετά τη συμπλήρωση του 
δέκατου όγδοου και πριν από τη συμπλήρωση του ει-
κοστού πέμπτου έτους της ηλικίας του, για το οποίο του 
επιβάλλεται ποινή κάθειρξης, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 
133 στοιχείο β΄, το δικαστήριο επιβάλλει συνολική ποινή 
κάθειρξης επαυξημένη. Η επαύξηση δεν μπορεί να είναι 
κατώτερη από το ένα δεύτερο της ποινής που είχε καθο-
ρίσει η προηγούμενη απόφαση του δικαστηρίου. Κατά τα 
λοιπά εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 94 παρ. 1. 
Άρθρο 133
Νεαροί ενήλικες
Όταν ο δράστης κατά τον χρόνο τέλεσης αξιόποινης 
πράξης δεν έχει συμπληρώσει το εικοστό πέμπτο έτος 
της ηλικίας του, το δικαστήριο μπορεί: α) να διατάξει τον 
περιορισμό του σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων 
(άρθρο 54) εφόσον κρίνει ότι η τέλεση της πράξης οφεί-
λεται στην ελλιπή ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, 
λόγω της νεαρής ηλικίας και ότι ο περιορισμός αυτός θα 
είναι αρκετός για να αποφευχθεί η τέλεση άλλων εγκλη-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2723 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
μάτων, ή β) να επιβάλει μειωμένη ποινή (άρθρο 83). Στην 
περίπτωση αυτή εφαρμόζεται η διάταξη της παρ. 3 εδ. β΄ 
του άρθρου 130. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΙΔΙΚΟ ΜΕΡΟΣ
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ
Άρθρο 134
Εσχάτη προδοσία
1. Όποιος επιχειρεί με βία ή απειλή βίας να καταλύσει, 
να μεταβάλει, να αλλοιώσει ή να καταστήσει ανενεργό, 
διαρκώς ή προσκαίρως, το δημοκρατικό πολίτευμα που 
στηρίζεται στη λαϊκή κυριαρχία ή θεμελιώδεις αρχές ή 
θεσμούς του πολιτεύματος αυτού ή να αποστερήσει τον 
Πρόεδρο της Δημοκρατίας ή αυτόν που ασκεί την προε-
δρική εξουσία, τον Πρωθυπουργό, την Κυβέρνηση ή τη 
Βουλή από την εξουσία που έχουν κατά το Σύνταγμα, 
τιμωρείται με κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον 
δέκα ετών. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και: (α) όποιος επιχειρεί 
να τελέσει την πράξη της προηγούμενης παραγράφου με 
κατάχρηση της ιδιότητάς του ως οργάνου του κράτους ή 
με σφετερισμό της ιδιότητας αυτής, καθώς και (β) όποιος 
ασκεί την εξουσία που ο ίδιος ή άλλος κατέλαβε με τους τρόπους και τα μέσα που προβλέπει το άρθρο αυτό. 
3. Θεμελιώδεις αρχές και θεσμοί του πολιτεύματος θε-
ωρούνται στο Κεφάλαιο αυτό: α) η ανάδειξη του Αρχη-
γού του Κράτους με εκλογή, β) το δικαίωμα του λαού να 
εκλέγει τη Βουλή με γενικές, άμεσες, ελεύθερες, ίσες και 
μυστικές ψηφοφορίες μέσα στα συνταγματικά χρονικά 
πλαίσια, γ) το κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης, 
δ) η αρχή του πολυκομματισμού, ε) η αρχή της διάκρισης 
των λειτουργιών, όπως προβλέπεται στο Σύνταγμα, στ) η 
αρχή της δέσμευσης του νομοθέτη από το Σύνταγμα και 
της εκτελεστικής και της δικαστικής λειτουργίας από το Σύνταγμα και τους νόμους, ζ) η αρχή της ανεξαρτησίας 
της δικαιοσύνης και η) η γενική ισχύς και προστασία των 
ατομικών δικαιωμάτων που προβλέπει το Σύνταγμα. 
Άρθρο 135
Προπαρασκευαστικές πράξεις
1. Όποιος δημόσια ή με τη διάδοση εγγράφων, εικόνων 
ή παραστάσεων ή μέσω του διαδικτύου προκαλεί με 
πρόθεση ή προσπαθεί να διεγείρει άλλους στο να επιχει-
ρήσουν πράξεις από εκείνες που αναφέρονται στο προ-
ηγούμενο άρθρο τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος οργανώνεται 
με άλλον ή άλλους με σκοπό να εκτελέσουν πράξη από 
εκείνες που αναφέρονται στο προηγούμενο άρθρο ή σε 
συνεννόηση με ξένη κυβέρνηση προπαρασκευάζει την εκτέλεση μιας απ’ αυτές τις πράξεις. 
Άρθρο 136
Παρεπόμενες ποινές
Στις περιπτώσεις των άρθρων 134 και 135, μαζί με την 
ποινή της κάθειρξης το δικαστήριο επιβάλλει και απο-
στέρηση θέσεων και αξιωμάτων. Άρθρο 137
Έμπρακτη μετάνοια
1. Στις περιπτώσεις των άρθρων 134 και 135, ο δρά-
στης μένει ατιμώρητος αν με δική του θέληση παρεμπό-
δισε την επέλευση του αποτελέσματος που επιδίωξε με 
την πράξη του ή συντέλεσε αποφασιστικά στη ματαίωσή 
του. 
2. Αν στις περιπτώσεις του άρθρου 134 ο δράστης συ-
ντέλεσε αποφασιστικά στην αποκατάσταση του δημο-
κρατικού πολιτεύματος, τιμωρείται με ποινή μειωμένη. Το δικαστήριο όμως μπορεί, εκτιμώντας ελεύθερα όλες τις περιστάσεις, να κρίνει την πράξη του ατιμώρητη. 
Άρθρο 137Α
Βασανιστήρια
1. Υπάλληλος ή στρατιωτικός, στα καθήκοντα του 
οποίου ανάγεται η δίωξη, η ανάκριση ή η εξέταση αξι-
όποινων πράξεων ή πειθαρχικών παραπτωμάτων ή η 
εκτέλεση ποινών ή η φύλαξη ή η επιμέλεια κρατουμέ-
νων, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη, εάν υποβάλλει 
σε βασανιστήρια κατά την εκτέλεση αυτών των καθη-
κόντων πρόσωπο που βρίσκεται στην εξουσία του με 
σκοπό: α) να αποσπάσει από αυτό ή από τρίτο πρόσωπο 
ομολογία, κατάθεση, πληροφορία ή δήλωση ιδίως απο-
κήρυξης ή αποδοχής πολιτικής ή άλλης ιδεολογίας, β) να 
το τιμωρήσει ή γ) να εκφοβίσει αυτό ή τρίτα πρόσωπα. 
Με την ίδια ποινή τιμωρείται υπάλληλος ή στρατιωτικός, 
που με εντολή των προϊσταμένων του ή αυτοβούλως 
σφετερίζεται τέτοια καθήκοντα και τελεί τις πράξεις του 
προηγούμενου εδαφίου. 
2. Επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν οι 
πράξεις της προηγούμενης παραγράφου: α) τελούνται 
με μέσα ή τρόπους συστηματικού βασανισμού, ιδίως 
κτυπήματα στα πέλματα του θύματος (φάλαγγα), ηλε-
κτροσόκ, εικονική εκτέλεση ή παραισθησιογόνες ουσίες 
ή β) έχουν ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη του 
θύματος. Η ποινή αυτή επιβάλλεται και όταν ο υπαίτιος, ως προϊστάμενος, έδωσε την εντολή τέλεσής τους. 
3. Σωματική κάκωση, βλάβη της υγείας, άσκηση πα-
ράνομης σωματικής ή ψυχολογικής βίας και κάθε άλλη σοβαρή προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, που 
τελείται από τα πρόσωπα, υπό τις περιστάσεις και για 
τους σκοπούς που προβλέπει η παράγραφος 1, εφόσον δεν υπάγεται στην έννοια των βασανιστηρίων, τιμωρεί-
ται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική 
ποινή, αν δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη. Επι-
βάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη αν συντρέχει η περίπτω-
ση β΄ της προηγούμενης παραγράφου. Ως προσβολές 
της ανθρώπινης αξιοπρέπειας θεωρούνται ιδίως: α) η 
χρησιμοποίηση ανιχνευτή αλήθειας, β) η παρατεταμέ-
νη απομόνωση, γ) η σοβαρή προσβολή της γενετήσιας 
αξιοπρέπειας. 
4. Αν οι πράξεις των προηγούμενων παραγράφων 
επέφεραν το θάνατο του θύματος επιβάλλεται κάθειρξη 
ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών. 
5. Βασανιστήρια συνιστούν, κατά το άρθρο αυτό, κάθε 
μεθοδευμένη πρόκληση έντονου σωματικού πόνου ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2724 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
σωματικής εξάντλησης επικίνδυνης για την υγεία ή ψυ-
χικού πόνου ικανού να επιφέρει σοβαρή ψυχική βλάβη, 
καθώς και κάθε παράνομη χρησιμοποίηση χημικών, ναρ-
κωτικών ή άλλων φυσικών ή τεχνικών μέσων με σκοπό 
να κάμψουν τη βούληση του θύματος. Δεν υπάγονται 
στην έννοια των βασανιστηρίων πράξεις ή συνέπειες 
συμφυείς προς τη νόμιμη εκτέλεση ποινής ή άλλου νό-μιμου περιορισμού της ελευθερίας ή προς άλλο νόμιμο μέτρο δικονομικού καταναγκασμού. 
6. Η καταδίκη για τις πράξεις των παραγράφων 1 έως 
4 συνεπάγεται αυτοδίκαιη αποστέρηση αξιωμάτων και 
θέσεων, που επέρχεται μόλις η καταδικαστική απόφαση 
γίνεται αμετάκλητη. 
7. Σε περίπτωση που οι πράξεις του άρθρου αυτού 
τελούνται υπό καθεστώς σφετερισμού της λαϊκής κυ-
ριαρχίας, η προθεσμία της παραγραφής αρχίζει μόλις 
αποκατασταθεί η νόμιμη εξουσία.
8. Η συνδρομή των όρων των άρθρων 20 έως 25 ου-
δέποτε αίρει τον άδικο χαρακτήρα των πράξεων αυτού του άρθρου.
9. Ο παθών των πράξεων του άρθρου αυτού δικαιούται 
να απαιτήσει από τον αμετακλήτως καταδικασθέντα και 
από το δημόσιο, που ευθύνονται σε ολόκληρο, αποζημί-
ωση για τις ζημίες που υπέστη και χρηματική ικανοποί-ηση για ψυχική οδύνη ή περιουσιακή βλάβη. 
Άρθρα 137Β – 137Δ
(Καταργούνται)
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΥΠΟΣΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
Ι. ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 
ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
Άρθρο 138
Επιβουλή της ακεραιότητας της χώρας
1. Όποιος επιχειρεί με βία ή απειλή βίας να αποσπά-
σει από το ελληνικό κράτος τμήμα του εδάφους ή του 
θαλάσσιου χώρου που ανήκει σε αυτό ή να τα συγχω-
νεύσει σε άλλο κράτος, τιμωρείται με κάθειρξη ισόβια 
ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών. Με την ίδια ποινή 
τιμωρείται και όποιος επιχειρεί να τελέσει την πράξη με κατάχρηση της ιδιότητάς του ως οργάνου του κράτους ή με σφετερισμό της ιδιότητας αυτής. 
2. Οι διατάξεις των άρθρων 135 έως 137 έχουν και εδώ 
ανάλογη εφαρμογή. 
Άρθρο 139
Νόθευση αποδεικτικών
Όποιος νοθεύει, καταστρέφει ή κρύβει έγγραφα ή 
άλλα αντικείμενα που χρησιμεύουν για την απόδειξη 
των εδαφικών δικαιωμάτων του ελληνικού κράτους ή την 
υποστήριξη συμφερόντων του τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. ΙΙ. ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ 
ΕΙΡΗΝΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
Άρθρο 140
Έκθεση σε κίνδυνο πολέμου
1. Όποιος επιχειρεί με συνομιλίες ή διαπραγματεύσεις 
με ξένη κυβέρνηση ή οργάνωση που ασκεί στην πράξη 
κρατική εξουσία σε ορισμένο τόπο να προκαλέσει πό-
λεμο ή εχθροπραξίες εναντίον του ελληνικού κράτους 
ή συμμάχου του, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
2. Αν εξαιτίας των ενεργειών του κηρύχθηκε πραγ-
ματικά πόλεμος ή άρχισαν εχθροπραξίες, επιβάλλεται 
κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών. 
3.Οι ποινές των προηγούμενων παραγράφων επιβάλ-
λονται αν οι πράξεις δεν τιμωρούνται βαρύτερα με άλλες 
διατάξεις.
4. Ο δράστης της πράξης της πρώτης παραγράφου 
μένει ατιμώρητος, αν με δική του θέληση παρεμπόδισε 
την πρόκληση του πολέμου ή των εχθροπραξιών που 
επιδίωξε με την πράξη του.
Άρθρο 141
Έκθεση σε κίνδυνο αντιποίνων
1. Όποιος, με πράξεις π ου θέτουν υπό αμφισβήτηση 
κυριαρχικά δικαιώματα άλλου κράτους ή με άλλες προ-
κλητικές ενέργειες, εκθέτει το ελληνικό κράτος ή σύμ-
μαχό του ή τους κατοίκους τους σε κίνδυνο αντιποίνων ή εκθέτει σε κίνδυνο διατάραξης τις φιλικές σχέσεις της Ελλάδας ή συμμάχου της με ξένο κράτος, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Αν τα αντίποινα επήλθαν πραγματικά εξαιτίας των 
ενεργειών του επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών 
ετών. 
Άρθρο 142
Έκθεση σε κίνδυνο αντιποίνων από αμέλεια
Αν η πράξη του προηγούμενου άρθρου τελέστηκε από 
αμέλεια επιβάλλεται παροχή κοινωφελούς εργασίας ή 
χρηματική ποινή και, αν εξαιτίας αυτής επήλθαν αντίποι-
να, φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 142 Α
Παραβάσεις κανονισμών της Ε.Ε.
Όποιος με πρόθεση παραβιάζει κυρώσεις ή περιορι-
στικά μέτρα, που έχουν επιβληθεί σε βάρος κρατών ή 
οντοτήτων ή οργανισμών ή φυσικών ή νομικών προ-
σώπων, με κανονισμούς της ΕΕ τιμωρείται με φυλάκιση 
έως δύο έτη εκτός αν από άλλη διάταξη προβλέπεται 
βαρύτερη ποινή. Οι διατάξεις του προηγούμενου εδα-
φίου εφαρμόζονται και όταν οι προβλεπόμενες σε αυτό 
πράξεις δεν είναι αξιόποινες, κατά τους νόμους της χώ-ρας στην οποία τελέστηκαν.
ΙΙΙ. ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΑΜΥΝΤΙΚΗΣ 
ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
Άρθρο 143
Υπηρεσία στον εχθρό
1. Έλληνας πολίτης, ο οποίος σε καιρό πολέμου κατά 
του ελληνικού κράτους υπηρετεί στον στρατό του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2725 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
εχθρού ή παίρνει όπλα κατά της ελληνικής πολιτείας 
ή των συμμάχων της τιμωρείται με κάθειρξη ισόβια ή 
πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος σε έδαφος 
του ελληνικού κράτους που βρίσκεται υπό εχθρική κατο-
χή, υποστηρίζει τη δύναμη του εχθρού σε αυτό καταδί-
δοντας άτομα που αντιστέκονται στις δυνάμεις κατοχής 
ή προσφέροντας τις υπηρεσίες του σε αυτές, με σκοπό τη διατήρηση του κατοχικού καθεστώτος. 
Άρθρο 144
Υποστήριξη της πολεμικής δύναμης του εχθρού
1. Όποιος σε πόλεμο που κηρύχθηκε ή που επίκειται 
κατά της ελληνικής πολιτείας: α) ενισχύει τις πολεμικές δυνάμεις του εχθρού υπηρετώντας σε αυτές ως στρατι-
ώτης ή προσφέροντας μέσα ή υπηρεσίες ή β) βλάπτει τις 
ελληνικές πολεμικές δυνάμεις καταστρέφοντας, αφαιρώ-
ντας ή μη παραδίδοντας τα πιο πάνω μέσα ή αρνούμε-νος τις οφειλόμενες υπηρεσίες, τιμωρείται με κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών. 
2. Ο ξένος υπήκοος που παρέχει στον εχθρικό στρατό 
τα μέσα ή τις υπηρεσίες της προηγούμενης παραγράφου 
δεν τιμωρείται, εκτός αν, κατά τον χρόνο της πράξης, κα-
τοικούσε στην Ελλάδα ή σε έδαφος κατεχόμενο από την 
Ελλάδα ή αν όσα έδωσε προέρχονται από αυτά τα εδάφη. 
3. Όποιος σε πόλεμο που κηρύχθηκε ή που επίκειται 
κατά της ελληνικής πολιτείας επιχειρεί να ενισχύσει τις 
πολεμικές δυνάμεις του εχθρού ισχυριζόμενος ή δια-
δίδοντας ειδήσεις σχετικά με τις θέσεις, την ισχύ ή τις 
ενέργειες των ελληνικών ένοπλων δυνάμεων τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
Άρθρο 145
(Καταργείται)
ΙV. ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΑΠΟΡΡΗΤΩΝΆρθρο 146
Παραβίαση μυστικών της Πολιτείας
1. Όποιος παραδίδει ή αφήνει να περιέλθει στην κατο-
χή ή τη γνώση άλλου κρατικό απόρρητο τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
2. Αν η πράξη τελείται σε καιρό πολέμου, επιβάλλεται 
κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών. 
3. Με τις ποινές των προηγούμενων παραγράφων τι-
μωρείται και όποιος δημόσια με οποιονδήποτε τρόπο 
ή μέσω του διαδικτύου ανακοινώνει ή διαδίδει κρατικό 
απόρρητο.
Άρθρο 147
Παραβίαση μυστικών της Πολιτείας από αμέλεια
Όποιος τελεί τις πράξεις του προηγούμενου άρθρου 
από αμέλεια, εφόσον τα απόρρητα ήταν υπηρεσιακώς 
εμπιστευμένα σε αυτόν ή τού ήταν προσιτά λόγω της 
δημόσιας υπηρεσίας του ή με εντολή κάποιας αρχής, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή 
και σε καιρό πολέμου, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή. Άρθρο 148
Κατασκοπεία
1. Όποιος παράνομα πετυχαίνει να περιέλθει στην κα-
τοχή ή στη γνώση του κρατικό απόρρητο τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. 
2. Αν όμως ο υπαίτιος ενήργησε με σκοπό να χρησι-
μοποιήσει το κρατικό απόρρητο για να το διαβιβάσει 
σε άλλον ή να το ανακοινώσει δημόσια, με τρόπο που 
μπορεί να προκαλέσει κίνδυνο στα συμφέροντα του κρά-
τους, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και αν η πράξη 
έγινε σε καιρό πολέμου, κάθειρξη.
Άρθρο 149
Έννοια κρατικού απορρήτου
Κρατικό απόρρητο κατά την έννοια των άρθρων 146 
έως 148 είναι ένα γεγονός, αντικείμενο ή πληροφορία, η πρόσβαση στα οποία είναι δυνατή σε ένα προσδιορι-
σμένο κύκλο προσώπων και που χαρακτηρίζονται ως 
μυστικά για να αποφευχθεί ο κίνδυνος προσβολής της εδαφικής ακεραιότητας, της αμυντικής ικανότητας, των 
διεθνών σχέσεων ή των οικονομικών συμφερόντων του 
ελληνικού κράτους και της διεθνούς ειρήνης.
Άρθρα 150 – 151
(Καταργούνται)
Άρθρο 152
Παρεπόμενες ποινές
Στα εγκλήματα αυτού του Κεφαλαίου, το δικαστήριο, 
μαζί με την ποινή, επιβάλλει αποστέρηση θέσεων και 
αξιωμάτων. 
ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΑΛΛΩΝ ΚΡΑΤΩΝ
Άρθρο 153
Προσβολές κατά των εκπροσώπων άλλου κράτους
Όποιος βιαιοπραγεί κατά του αρχηγού ή μέλους της 
κυβέρνησης άλλου κράτους κατά τη διάρκεια της παρα-
μονής τους στην Ελλάδα, τιμωρείται με φυλάκιση έως 
τρία έτη, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη. 
Άρθρο 154
Προσβολή διπλωματικών αντιπροσώπων
Όποιος τελεί την πράξη του προηγούμενου άρθρου 
εναντίον πρεσβευτή διαπιστευμένου στην ελληνική πο-
λιτεία ή άλλου διπλωματικού αντιπροσώπου κατά τον 
χρόνο παραμονής του στην Ελλάδα, τιμωρείται με φυλά-
κιση έως δύο έτη, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη. 
Άρθρο 155
Προσβολή συμβόλων άλλου κράτους
Όποιος, για να εκδηλώσει μίσος ή περιφρόνηση, αφαι-
ρεί, καταστρέφει, παραμορφώνει ή ρυπαίνει τη σημαία ή έμβλημα της κυριαρχίας άλλου κράτους, που τελεί σε 
ειρήνη με την Ελλάδα και είναι αναγνωρισμένο από αυ-
τήν ή διακόπτει ή ηχητικά παρεμποδίζει την ανάκρουση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2726 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
του εθνικού του ύμνου, τιμωρείται με χρηματική ποινή ή 
παροχή κοινωφελούς εργασίας. Η δίωξη ασκείται μόνο 
ύστερα από αίτηση της αλλοδαπής κυβέρνησης. 
Άρθρο 156
Προϋποθέσεις της δίωξης
Τα εγκλήματα αυτού του Κεφαλαίου διώκονται μόνο 
αν η Ελλάδα διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με το αλλο-
δαπό κράτος και η αμοιβαιότητα είναι εξασφαλισμένη 
τόσο κατά τον χρόνο τέλεσης της πράξης, όσο και κατά 
τον χρόνο εκδίκασής της. 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Ι. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΩΝ 
ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΟΡΓ ΑΝΩΝ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ 
ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ, ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΓ ΑΝΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ
Άρθρο 157
Προσβολές κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας, της Βουλής ή της Κυβέρνησης και οργάνων τοπικής αυτοδιοίκησης
1. Όποιος με βία ή απειλή βίας επιχειρεί να εξαναγκά-
σει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ή εκείνον που ασκεί την προεδρική εξουσία, τη Βουλή, την Κυβέρνηση ή μέ-λος τους σε εκτέλεση, παράλειψη ή ανοχή πράξης που ανάγεται στα καθήκοντά τους, καθώς και όποιος βιαιο-
πραγεί εναντίον τους κατά την άσκηση των καθηκόντων 
τους, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. Η ίδια ποινή επιβάλλεται αν η πράξη στρέφεται κατά αρχηγού ανα-
γνωρισμένου κατά τον κανονισμό της Βουλής πολιτικού 
κόμματος. 
2. Ο υπαίτιος των πράξεων της παραγράφου 1 εναντί-
ον του περιφερειάρχη, του δημάρχου, του περιφερεια-κού ή δημοτικού συμβουλίου τοπικής αυτοδιοίκησης ή 
μέλους του τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή.
3. Αν τα πρόσωπα κατά των οποίων στράφηκαν οι πρά-
ξεις των προηγούμενων παραγράφων διέτρεξαν κίνδυνο 
ζωής ή βαριάς σωματικής βλάβης, επιβάλλεται κάθειρξη 
για την πράξη της παραγράφου 1 και φυλάκιση τουλά-χιστον τριών ετών για την πράξη της παραγράφου 2. 
Άρθρο 158
Νόθευση εκλογής ή ψηφοφορίας
1. Όποιος με οποιονδήποτε τρόπο προκαλεί την πα-
ραγωγή μη γνήσιου αποτελέσματος σε εκλογή ή ψη-
φοφορία που διενεργείται από τη Βουλή ή κάποια επι-
τροπή της ή νοθεύει το γνήσιο αποτέλεσμα της εκλογής 
ή ψηφοφορίας τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή 
χρηματική ποινή. 
2. Ο υπαίτιος των πράξεων της προηγούμενης παρα-
γράφου σε εκλογή ή ψηφοφορία που διενεργείται από περιφερειακό ή δημοτικό συμβούλιο τοπικής αυτοδιοί-κησης ή κάποια επιτροπή τους τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. Άρθρο 159
Δωροληψία πολιτικών προσώπων
1. Με κάθειρξη και χρηματική ποινή έως χίλιες ημερή-
σιες μονάδες τιμωρείται ο Πρωθυπουργός, τα μέλη της Κυβέρνησης, ο βουλευτής, ο περιφερειάρχης, ο δήμαρ-
χος ή τα μέλη των κατά το άρθρο 157 παρ. 2 συμβουλίων 
ή των επιτροπών τους, οι οποίοι ζητούν ή λαμβάνουν 
άμεσα ή μέσω τρίτου, για τους εαυτούς τους ή άλλους, οποιασδήποτε φύσης ωφελήματα που δεν δικαιούνται ή απαιτούν τέτοια ως αντάλλαγμα για ενέργεια ή παρά-
λειψή τους, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, που ανάγεται 
στα καθήκοντά τους ή αντίκειται σε αυτά. 
2. Με τις ίδιες ποινές τιμωρείται το μέλος της Βουλής, 
των συμβουλίων τοπικής αυτοδιοίκησης και των επιτρο-
πών τους που σχετικά με κάποια εκλογή ή ψηφοφορία η 
οποία διενεργείται από τα ως άνω σώματα ή επιτροπές δέχεται την παροχή ή υπόσχεση οποιασδήποτε φύσης ωφελήματος, για τον εαυτό του ή για άλλον, ή ζητεί τέ-τοιο ως αντάλλαγμα για να μη λάβει μέρος στην εκλογή ή ψηφοφορία, για να υποστηρίξει ορισμένο θέμα προς ψήφιση ή για να ψηφίσει με ορισμένο τρόπο. 
3. Σε περίπτωση καταδίκης για τις πράξεις των προη-
γούμενων παραγράφων επιβάλλεται και έκπτωση από 
τη δημόσια θέση που κατέχει ο καταδικασθείς. 
4. Οι παράγραφοι 1 και 2 εφαρμόζονται και όταν η πρά-
ξη τελείται από: α) μέλη κοινοβουλευτικών συνελεύσεων 
διεθνών ή υπερεθνικών οργανισμών στους οποίους η Ελ-
λάδα είναι μέλος, β) μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στις περιπτώσεις αυτές οι 
ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και όταν η πράξη 
τελείται στην αλλοδαπή, ακόμα κι αν δεν είναι αξιόποινη 
κατά τους νόμους της χώρας όπου τελέστηκε. 
5. Οι διατάξεις των άρθρων 238 και 263Α παρ. 2 έως 5 
έχουν ανάλογη εφαρμογή και στα εγκλήματα των προ-ηγούμενων παραγράφων.
Άρθρο 159Α
Δωροδοκία πολιτικών προσώπων
1. Όποιος υπόσχεται ή παρέχει στον Πρωθυπουργό ή 
μέλος της Κυβέρνησης, τον περιφερειάρχη ή το δήμαρ-χο, άμεσα ή μέσω άλλου, οποιαδήποτε ωφελήματα που 
δεν δικαιούται για τον εαυτό του ή για άλλον, για ενέργεια 
ή παράλειψή του μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, που ανά-
γεται στα καθήκοντά του ή αντίκειται σε αυτά, τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή έως χίλιες 
ημερήσιες μονάδες. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος σχετικά με εκλο-
γή ή ψηφοφορία που διενεργείται από τη Βουλή, ή το 
κατά το άρθρο 157 παρ. 2 συμβούλιο τοπικής αυτοδιοί-
κησης ή επιτροπή τους, υπόσχεται ή παρέχει σε μέλος 
των πιο πάνω σωμάτων ή των επιτροπών τους οποια-
δήποτε ωφελήματα που δεν δικαιούται, για τον εαυτό 
του ή για άλλον, για να μην λάβει μέρος στην εκλογή ή στην ψηφοφορία ή για να ψηφίσει με ορισμένο τρόπο. 
3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρηση 
τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή, αν η πράξη 
δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διάταξη, αν από αμέλεια δεν απέτρεψε πρόσωπο που τελεί υπό τις 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2727 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
εντολές του ή υπόκειται στον έλεγχο του από την τέλεση 
προς όφελος της επιχείρησης της πράξης των προηγου-
μένων παραγράφων.
4. Οι προηγούμενες παράγραφοι (1-3) εφαρμόζονται 
και όταν η πράξη τελείται προς: α) μέλη κοινοβουλευτι-κών συνελεύσεων διεθνών ή υπερεθνικών οργανισμών στους οποίους η Ελλάδα είναι μέλος, β) μέλη του Ευρω-
παϊκού Κοινοβουλίου ή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, γ) 
μέλη του Κοινοβουλίου ή οποιουδήποτε συμβουλίου 
τοπικής αυτοδιοίκησης άλλου κράτους. Στις περιπτώσεις 
αυτές οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και όταν 
η πράξη τελείται στην αλλοδαπή από ημεδαπό, ακόμα 
κι αν δεν είναι αξιόποινη κατά τους νόμους της χώρας 
όπου τελέστηκε.
5. Οι διατάξεις των άρθρων 238 και 263 Α έχουν ανά-
λογη εφαρμογή και στα εγκλήματα των προηγούμενων παραγράφων.
Άρθρο 160
Αντιποίηση
Όποιος αντιποιείται την άσκηση του αξιώματος των 
προσώπων που αναφέρονται στο άρθρο 157 τιμωρείται 
με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 160Α
Διατάραξη συνεδριάσεων
1. Όποιος παρεμποδίζει τη διεξαγωγή συνεδρίασης 
του Υπουργικού Συμβουλίου, της Βουλής ή κάποιας επι-
τροπής τους ή τη διαταράσσει με οποιονδήποτε τρόπο, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών. 
2. Όποιος παρεμποδίζει ή διαταράσσει συνεδρίαση 
των κατά το άρθρο 157 παρ. 2 συμβουλίων ή των επι-
τροπών τους τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή 
χρηματική ποινή.
ΙΙ. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ
Άρθρο 161
Βία κατά εκλογέων
1. Όποιος με βία ή απειλή βίας ή με κατάχρηση μιας 
εργασιακής ή οικονομικής σχέσης εξάρτησης, παρε-
μποδίζει εκλογέα να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα ή επιβάλλει την ενάσκησή του υπέρ ή κατά ορισμένου 
υποψηφίου σε εκλογές βουλευτών, ευρωβουλευτών ή 
αυτοδιοικητικών αρχών ή σε δημοψήφισμα κατά το Σύ-νταγμα, τιμωρείται με φυλάκιση. 
2. Αν το πρόσωπο κατά του οποίου στράφηκε η πράξη 
διέτρεξε σοβαρό προσωπικό κίνδυνο, επιβάλλεται φυλά-
κιση τουλάχιστον τριών ετών, αν η πράξη δεν τιμωρείται 
βαρύτερα από άλλη διάταξη. 
3. Το δικαστήριο μαζί με την ποινή για τις πράξεις των 
προηγούμενων παραγράφων επιβάλλει και αποστέρηση 
θέσεων και αξιωμάτων.
Άρθρο 162
Εξαπάτηση εκλογέων
Όποιος με ψευδείς ειδήσεις ή συκοφαντικές διαδόσεις 
που ανάγονται στο πρόσωπο κάποιου υποψηφίου ή με άλλο τρόπο εξαπατά εκλογέα, με αποτέλεσμα αυτός να μην ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα, να ψηφίσει άκυ-ρα ή να μεταβάλλει το εκλογικό του φρόνημα σε κάποια 
από τις εκλογές ή τα δημοψηφίσματα του άρθρου 161, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 163
Παραβίαση της μυστικότητας της ψηφοφορίας
Όποιος, σε κάποια από τις εκλογές ή τα δημοψηφί-
σματα του άρθρου 161 κατορθώνει με οποιονδήποτε 
τρόπο να μάθει είτε ο ίδιος είτε τρίτος την ψήφο που 
έδωσε ο εκλογέας, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος 
ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 164
Νόθευση εκλογής
1. Όποιος ψηφίζει χωρίς να έχει δικαίωμα σε κάποια 
από τις εκλογές ή τα δημοψηφίσματα του άρθρου 161 ή ψηφίζει κατ’ επανάληψη ή δίνει πολλές ψήφους ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο προκαλεί την παραγωγή μη γνήσιου αποτελέσματος της εκλογής, καθώς και όποιος 
νοθεύει το γνήσιο αποτέλεσμα αυτής, τιμωρείται με φυ-
λάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Αν ο υπαίτιος εκτελούσε υπηρεσία κατά την εκλογή 
ή το δημοψήφισμα, τιμωρείται με φυλάκιση και χρημα-τική ποινή. 
3. Η παράγραφος 3 του άρθρου 161 εφαρμόζεται και 
σ’ αυτή την περίπτωση.
Άρθρο 165
Δωροδοκία εκλογέα
1. Όποιος σχετικά με κάποια από τις εκλογές ή τα δη-
μοψηφίσματα του άρθρου 161, από την προκήρυξή τους 
και έως το τέλος της ψηφοφορίας υπόσχεται ή παρέχει 
σε εκλογέα οποιαδήποτε ωφελήματα που δεν δικαιούται 
για να παραλείψει να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα 
ή για να το ασκήσει με ορισμένο τρόπο, τιμωρείται με 
φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή. Η πα-
ράγραφος 3 του άρθρου 161 εφαρμόζεται και σ’ αυτή 
την περίπτωση.
2. Με φυλάκιση έως δύο έτη και χρηματική ποινή τι-
μωρείται ο εκλογέας, ο οποίος, σχετικά με κάποια από 
τις εκλογές ή τα δημοψηφίσματα του άρθρου 161 και 
κατά το χρόνο που προβλέπεται στην προηγούμενη 
παράγραφο, δέχεται παροχή ή υπόσχεση ωφελημάτων 
που δεν δικαιούται ή απαιτεί τέτοια για να παραλείψει 
την άσκηση του εκλογικού του δικαιώματος ή για να το ασκήσει με ορισμένο τρόπο. 
3. Όποιος από την προκήρυξη κάποιας από τις εκλογές 
ή τα δημοψηφίσματα του άρθρου 161 και έως το τέλος 
της ψηφοφορίας υπόσχεται ή κάνει δωρεά για φιλαν-
θρωπικό σκοπό ή για εκτέλεση έργου σε εκλογική πε-
ριφέρεια, δήμο, φιλανθρωπικό κατάστημα, κοινωφελές 
ίδρυμα ή εκκλησία, ως αντάλλαγμα για να υπερψηφιστεί, 
καταψηφιστεί ή προτιμηθεί συγκεκριμένος υποψήφιος, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη και με χρηματική ποινή. 
Άρθρο 166
Διατάραξη εκλογικής διαδικασίας
1. Όποιος με βία ή απειλή παρεμποδίζει τη διεξαγω-
γή κάποιας από τις εκλογές ή τα δημοψηφίσματα του 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2728 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
άρθρου 161 ή τη διαταράσσει με οποιονδήποτε τρόπο, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. 
2. Όποιος σχετικά με κάποια από τις εκλογές ή τα δη-
μοψηφίσματα του άρθρου 161, από την αρχή της ψη-
φοφορίας και έως την ολοκλήρωση της διαλογής κατα-
στρέφει ολικά ή μερικά κά λπη ή με οποιονδήποτε τρόπο 
εξαφανίζει την κάλπη, το πρωτόκολλο ή τα πρακτικά της 
ψηφοφορίας ή τα διαβιβαζόμενα στοιχεία στην αρμόδια 
αρχή, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη. 
ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ
Άρθρο 167
Βία κατά υπαλλήλων και δικαστικών προσώπων
1. Όποιος με βία ή απειλή βίας επιχειρεί να εξαναγκάσει 
κάποια αρχή ή υπάλληλο να ενεργήσει πράξη που ανά-
γεται στα καθήκοντά του ή να παραλείψει νόμιμη πράξη, 
καθώς και όποιος βιαιοπραγεί εναντίον του ή κατά προ-
σώπου που έχει προσληφθεί ή άλλου υπαλλήλου που 
έχει προστρέξει για να τον υποστηρίξει κατά τη διάρκεια 
της νόμιμης ενέργειάς του (αντίσταση), τιμωρείται με 
φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Αν η πράξη στράφηκε κατά δικαστικού λειτουργού, 
διαιτητή ή ενόρκου, ή έγινε από περισσοτέρους, επιβάλ-
λεται φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική 
ποινή.
3. Αν το πρόσωπο κατά του οποίου στράφηκε η πράξη 
διέτρεξε σοβαρό προσωπικό κίνδυνο ή η πράξη έγινε 
από πρόσωπο που οπλοφορε ί ή φέρει αντικείμενα με 
τα οποία μπορεί να προκλ ηθεί σωματική βλάβη, επιβάλ-
λεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική 
ποινή, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη 
διάταξη.
Άρθρο 167Α 
Αθέμιτη επιρροή σε δικαστικούς λειτουργούς 
Όποιος εκτός από τις περιπτώσεις των άρθρων 167 και 
237 επιχειρεί με αθέμιτη επιρροή ή πίεση ή με απειλή να 
επιβάλει σε δικαστικό λειτουργό, διαιτητή ή ένορκο την 
ενέργεια πράξης που ανάγεται στα καθήκοντά του ή την 
παράλειψη νόμιμης πράξης ή την ευνοϊκή ή δυσμενή 
μεταχείριση ορισμένου διαδίκου τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. 
Άρθρο 168
Διατάραξη της λειτουργίας υπηρεσίας 
1. Όποιος εισέρχεται παράνομα σε χώρο δημόσιας 
υπηρεσίας ή υπηρεσίας τοπικής αυτοδιοίκησης ή νο-
μικού προσώπου δημοσίου δικαίου ή επιχείρησης κοι-
νής ωφέλειας, ή παραμένει στους χώρους αυτούς και 
προκαλεί έτσι διακοπή ή σοβαρή διατάραξη της ομαλής 
διεξαγωγής της υπηρεσίας, τιμωρείται με φυλάκιση έως 
τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Με τις ίδιες ποινές τιμωρείται και όποιος, χωρίς να 
διαταράξει την κοινή ειρήνη, εμποδίζει αυθαίρετα ή δια-
ταράσσει σοβαρά τις συνεδριάσεις συλλογικού οργάνου, 
συγκροτούμενου σύμφωνα με το νόμο για τη διεξαγωγή 
δημόσιων υποθέσεων.Άρθρο 168Α
Διατάραξη δικαστικών συνεδριάσεων 
Όποιος εμποδίζει αυθαίρετα ή διαταράσσει σοβαρά 
τις συνεδριάσεις δικαστηρίου ή δικαστικού συμβουλίου 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 169
Απείθεια
Με φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται όποιος, ύστερα από νόμιμη πρόσκληση, αρνείται 
σε κάποιον από τους υπαλλήλους του άρθρου 13 παρ. 
α΄, χωρίς αντίσταση την υπηρεσία ή συνδρομή που οφεί-
λεται κατά τον νόμο ή την είσοδο σε οποιοδήποτε μέρος 
για να επιχειρηθεί κάποια νόμιμη υπηρεσιακή ενέργεια. 
Άρθρο 169Α
Παραβίαση δικαστικών αποφάσεων
1. Όποιος δεν συμμορφώθηκε σε προσωρινή διαταγή 
ή διάταξη δικαστικής ή εισαγγελικής απόφασης σχετική 
με τη ρύθμιση της νομής ή της κατοχής, την άσκηση της 
γονικής μέριμνας, την επικοινωνία με το τέκνο και τη 
ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης και της 
κατανομής των κινητών μεταξύ συζύγων, τιμωρείται με 
φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. 
2. Όποιος εν γνώσει ματαιώνει την εκτέλεση της ποι-
νής ή του μέτρου ασφαλείας που επιβλήθηκε σε άλλον 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
Η πράξη μένει ατιμώρητη αν ο υπαίτιος την τέλεσε υπέρ 
κάποιου οικείου του.
Άρθρο 170
Στάση
1. Όποιος με πρόθεση συμμετέχει σε συγκεντρωμένο 
πλήθος που διαπράττει με ενωμένες δυνάμεις κάποια 
από τις πράξεις του άρθρου 167 τιμωρείται με φυλάκιση 
έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Οι υποκινητές της στάσης, καθώς και εκείνοι που 
μεταχειρίστηκαν βία ή απειλές βίας ή βιαιοπράγησαν, 
τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών, αν 
άλλη διάταξη νόμου δεν τιμωρεί την πράξη με βαρύ-
τερη ποινή.
Άρθρο 171
(Καταργείται)
Άρθρο 172
Ελευθέρωση φυλακισμένου
1. Όποιος με πρόθεση ελευθερώνει φυλακισμένο ή 
άλλον που κρατείται νόμιμα με διαταγή της αρχής τι-
μωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.
2. Αν ο δράστης της πράξης της προηγούμενης παρα-
γράφου είναι υπάλληλος επιφορτισμένος με τη φύλαξη ή 
άλλο πρόσωπο επιφορτισμένο με την υποχρέωση αυτή 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών. Αν η πρά-
ξη τελέστηκε από αμέλεια επιβάλλεται φυλάκιση έως 
έξι μήνες ή χρηματική ποινή, εφόσον ο δράστης ήταν 
επιφορτισμένος με τη φύλαξη αυτού που απέδρασε.
3. Ο εξ αμελείας υπαίτιος μένει ατιμώρητος αν με δική 
του προσπάθεια συλληφθεί εντός ενός μηνός εκείνος 
που απέδρασε. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2729 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 173
Απόδραση κρατουμένου
1. Φυλακισμένος που αποδρά τιμωρείται με φυλάκιση 
έως ένα έτος, που εκτίεται αθροιστικά, εκτός αν οικει-
οθελώς επιστρέψει στη φυλακή. Αν αποδράσει άλλος 
που νόμιμα κρατείται με διαταγή αρχής, επιβάλλεται 
φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή.
2. Η συμμετοχή σε απόδραση φυλακισμένου ή άλλου 
που νόμιμα κρατείται με διαταγή της αρχής τιμωρείται 
με φυλάκιση έως τρία έτη. Αν ο δράστης είναι υπάλληλος 
επιφορτισμένος με τη φύλαξη του πιο πάνω προσώπου ή 
άλλο πρόσωπο επιφορτισμένο με την υποχρέωση αυτή επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών.
Άρθρο 173Α
Παραβίαση περιορισμού κατ`οίκον με ηλεκτρονική επιτήρηση
1. Όποιος, κατά τον χρόνο που τελεί υπό ηλεκτρονική 
επιτήρηση, με πρόθεση: α) αφαιρεί, καταστρέφει, φθεί-
ρει ή με οποιονδήποτε τρόπο επεμβαίνει στη συσκευή ή 
στο σύστημα ηλεκτρονικής επιτήρησης ή β) με οποιον-
δήποτε τρόπο αλλοιώνει τα συναφή με την επιτήρηση 
δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, τιμωρείται με φυ-
λάκιση. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος, κατά τον 
χρόνο που τελεί υπό ηλεκτρονική επιτήρηση, εκμεταλ-λευόμενος βλάβη ή μη ορθή λειτουργία της συσκευής 
ή του συστήματος ηλεκτρονικής επιτήρησης, διαφεύγει 
από την επιτήρηση των αρμοδίων αρχών. Η ποινή των 
παραπάνω αδικημάτων εκτίεται αθροιστικά με την ποινή 
για την πράξη για την οποία ο ηλεκτρονικά επιτηρούμε-νος ήταν κρατούμενος.
2. Οποιοσδήποτε συμμετέχει στις παραπάνω πράξεις 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. Αν ο 
συμμετέχων έχει την ιδιότητα του σωφρονιστικού ή 
αστυνομικού υπαλλήλου ή του αρμόδιου για την ηλε-
κτρονική επιτήρηση υπαλλήλου, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών.
Άρθρο 174
Στάση κρατουμένων
 1. Φυλακισμένοι ή άλλοι κρατούμενοι με νόμιμη δια-
ταγή της αρχής που με ενωμένες δυνάμεις:
α) επιχειρούν βίαια να αποδράσουν, β) επιτίθενται με 
έργα κατά ων υπαλλήλων της φυλακής ή του κρατη-
τηρίου ή κατά εκείνων στους οποίους έχει ανατεθεί η 
φύλαξη ή η επίβλεψη, γ) επιχειρούν με βία ή με απειλή 
να εξαναγκάσουν κάποιον από αυτούς σε πράξη ή παρά-
λειψη τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή. 
2. Ο υποκινητής των πράξεων της προηγούμενης πα-
ραγράφου τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. Με την 
ίδια ποινή τιμωρείται ο υπαίτιος των πράξεων της προη-
γούμενης παραγράφου αν χρησιμοποίησε όπλο, καθώς 
και αν κάποιος από τα πρόσωπα κατά των οποίων στρά-
φηκε η πράξη διέτρεξε σοβαρό προσωπικό κίνδυνο. 
3. Η ποινή για τις πράξεις των προηγούμενων παρα-
γράφων εκτίεται αθροιστικά με την ποινή που επιβλήθη-
κε ή που θα επιβληθεί για την πράξη για την οποία ήταν 
κρατούμενος ο υπαίτιος.Άρθρο 175
Αντιποίηση
1. Όποιος με πρόθεση αντιποιείται την άσκηση κά-
ποιας δημόσιας, δημοτικής ή κ οινοτικής υπηρεσίας τι-
μωρείται με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς 
εργασίας. 
2. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται και για την αντιποί-
ηση άσκησης υπηρεσίας λειτουργού της Ανατολικής 
Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού ή άλλης θρησκείας 
γνωστής στην Ελλάδα καθώς και για την αντιποίηση της 
άσκησης δικηγορίας.
3. Η αντιποίηση δικαστικής ή δικηγορικής ιδιότητας σε 
σχέση με ένδικη υπόθεση τιμωρείται με φυλάκιση έως 
ένα έτος ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 176
(Καταργείται)
Άρθρο 177
Παραβίαση κατάσχεσης
 Όποιος με πρόθεση καταστρέφει, βλάπτει ή υφαιρεί 
κατασχεμένο πράγμα τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 178
Παραβίαση σφραγίδων που έθεσε η αρχή
 Όποιος με πρόθεση και αυθαίρετα θραύει ή βλάπτει 
σφραγίδα που έθεσε η αρχή για την κατάσχεση ή για τη 
φύλαξη κλεισμένων πραγμάτων ή εγγράφων ή για τη 
βεβαίωση της ταυτότητάς τους ή ματαιώνει με οποιονδή-
ποτε τρόπο μια τέτοια σφράγιση τιμωρείται με φυλάκιση 
έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 179
Παραβίαση φύλαξης της αρχής
 Όποιος με πρόθεση καταστρέφει, βλάπτει ή με οποιον-
δήποτε τρόπο αφαιρεί από την εξουσία της αρχής έγγρα-
φα ή άλλα πράγματα που βρίσκονται στη φύλαξή της ή 
που αυτή τα παρέδωσε στη φύλαξη άλλου τιμωρείται με 
φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 180
Βλάβη επίσημων κοινοποιήσεων
 Όποιος με πρόθεση και αυθαίρετα αφαιρεί, βλάπτει 
ή παραμορφώνει τις επίσημες κοινοποιήσεις που η αρ-
μόδια αρχή έχει δημόσια τοιχοκολλήσει ή εκθέσει, τιμω-
ρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή με χρηματική ποινή. 
Άρθρο 181
Μη ανακοίνωση ανεύρεσης νεκρού κ.λπ.
Όποιος δεν ανακοινώνει αμέσως στις αρχές την ανεύ-
ρεση νεκρού ή χωρίς την απαιτούμενη άδεια της αρχής ενταφιάζει ή με οποιονδήποτε τρόπο εξαφανίζει ή ανα-
τέμνει νεκρό, καθώς και όποιος παραβαίνει τις διατά-
ξεις που εκδίδει η αρμόδια αρχή για να αποτρέψει την 
πρόωρη ταφή, την εξαφάνιση ή την ανατομή νεκρού, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.
Άρθρα 182 - 182Α(Καταργούνται)
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2730 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΤΑΞΗΣ
Άρθρο 183
Διέγερση σε ανυπακοή
Όποιος δημόσια με οποιονδήπο τε τρόπο ή μέσω του 
διαδικτύου προκαλεί ή διεγείρει σε απείθεια κατά των 
νόμων ή των διαταγμάτων ή εναντίον άλλων νόμιμων 
διαταγών της αρχής, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα 
έτος ή με χρηματική ποινή. 
Άρθρο 184
Διέγερση σε διάπραξη εγκλημάτων, βιαιοπραγίες ή διχόνοια
1. Όποιος δημόσια με οποιονδήπο τε τρόπο ή μέσω του 
διαδικτύου προκαλεί ή διεγείρει σε διάπραξη πλημμε-
λήματος ή κακουργήματος και έτσι εκθέτει σε κίνδυνο 
τη δημόσια τάξη τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή με χρηματική ποινή. 
2. Με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται η πράξη της προηγούμενης παραγράφου αν με 
αυτήν επιχειρείται η τέλεση βιαιοπραγιών κατά ομάδας ή προσώπου που προσδιορίζεται με βάση τα χαρακτη-ριστικά της φυλής, το χρώμα, την εθνική ή εθνοτική κα-
ταγωγή, τις γενεαλογικές καταβολές, τη θρησκεία, την 
αναπηρία, το γενετήσιο προσανατολισμό, την ταυτότητα 
ή τα χαρακτηριστικά φύλου. Στην περίπτωση αυτή δεν εφαρμόζεται το άρθρο 82 Α. 
3. Με φυλάκιση τιμωρείται η πράξη των προηγούμε-
νων παραγράφων αν είχε ως άμεσο επακόλουθο την 
τέλεση εγκλημάτων. 
4. Με την ποινή της προηγούμενης παραγράφου τι-
μωρείται και όποιος δημόσια με οποιονδήποτε τρόπο ή 
μέσω του διαδικτύου προκαλεί ή διεγείρει τους πολίτες 
σε βιαιοπραγίες μεταξύ τους ή σε αμοιβαία διχόνοια με 
αποτέλεσμα να προκληθεί διατάραξη της κοινής ειρήνης 
κατά το άρθρο 189. 
Άρθρο 185
(Καταργείται)
Άρθρο 186
Πρόκληση και προσφορά για την τέλεση εγκλήματος
1. Όποιος δίνει ή υπόσχεται αμοιβή σε άλλον για να 
τελέσει ορισμένο κακούργημα καθώς και όποιος αποδέ-
χεται αυτήν την προσφορά και αναλαμβάνει την τέλεσή 
του, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική 
ποινή, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη δι-άταξη.
2. Όποιος δίνει ή υπόσχεται αμοιβή σε άλλον για να 
τελέσει ορισμένο πλημμέλημα το οποίο τιμωρείται με 
φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών, καθώς και όποιος 
αποδέχεται αυτήν την προσφορά και αναλαμβάνει την 
τέλεσή του, τιμωρείται με χρηματική ποινή ή παροχή 
κοινωφελούς εργασίας, αν η πράξη δεν τιμωρείται βα-ρύτερα με άλλη διάταξη.
3. Οι πράξεις των προηγούμενων παραγράφων μπορεί 
να μείνουν ατιμώρητες αν ο υπαίτιος ανακάλεσε με δική του θέληση την προσφορά ή την αποδοχή της πριν από 
την έναρξη τέλεσης του εγκλήματος. 
Άρθρο 187
Εγκληματική οργάνωση
1. Όποιος συγκροτεί ή εντάσσεται ως μέλος σε επιχει-
ρησιακά δομημένη και με διαρκή εγκληματική δράση 
οργάνωση τριών ή περισσότερων προσώπων, που επι-
διώκει την τέλεση περισσότερων κακουργημάτων τιμω-
ρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.
2. Αυτός που διευθύνει την εγκληματική οργάνωση 
τιμωρείται με κάθειρξη. 
3. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της πρώτης πα-
ραγράφου, οργανώνεται με άλλον ή άλλους για να δια-πράξουν κακούργημα τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχι-
στον έξι μηνών. Με φυλάκιση έως τρία έτη τιμωρείται ο 
υπαίτιος αν η κατά το προηγούμενο εδάφιο ένωση έγινε 
για τη διάπραξη πλημμελήματος με το οποίο επιδιώκε-ται οικονομικό ή άλλο υλικό όφελος ή η προσβολή της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας ή της ανηλικότητας.
4. Οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος 
άρθρου εφαρμόζονται και όταν οι προβλεπόμενες σε 
αυτό αξιόποινες πράξεις τελέσθηκαν στην αλλοδαπή 
από ημεδαπό ή στρέφονταν κατά Έλληνα πολίτη ή κατά 
νομικού προσώπου που εδρεύει στην ημεδαπή ή κατά 
του Ελληνικού κράτους, ακόμη και αν αυτές δεν είναι 
αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τε-λέσθηκαν.
 Άρθρο 187Α
Τρομοκρατικές πράξεις – 
Τρομοκρατική οργάνωση
1. Όποιος τελεί κακούργημα ή οποιοδήποτε κοινώς 
επικίνδυνο έγκλημα υπό συνθήκες ή με τέτοιο τρόπο ή σε τέτοια έκταση που να προκαλεί σοβαρό κίνδυνο για 
τη χώρα ή για διεθνή οργανισμό και με σκοπό να εκφο-βίσει σοβαρά έναν πληθυσμό ή να εξαναγκάσει παρα-
νόμως δημόσια αρχή ή διεθνή οργανισμό να εκτελέσει 
οποιαδήποτε πράξη ή να απόσχει από αυτή ή να βλάψει 
σοβαρά ή να καταστρέψει τις θεμελιώδεις συνταγματι-
κές, πολιτικές ή οικονομικές δομές μιας χώρας ή ενός 
διεθνούς οργανισμού τιμωρείται με την ποινή που προ-βλέπεται για το τελούμενο έγκλημα αυξημένη ως εξής: 
α) Αν πρόκειται για ποινή ισόβιας κάθειρξης, προβλε-
πόμενης διαζευκτικά με ποινή κάθειρξης τουλάχιστον 
δέκα ετών, επιβάλλεται κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη 
τουλάχιστον δώδεκα ετών. β) Αν πρόκειται για ποινή 
κάθειρξης τουλάχιστον δέκα ετών, επιβάλλεται κάθειρ-ξη τουλάχιστον δώδεκα ετών. γ) Αν πρόκειται για ποινή 
κάθειρξης, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον επτά ετών. 
δ) Αν πρόκειται για ποινή φυλάκισης, το κατώτατο όριο επαυξάνεται κατά ένα έτος. 
2. Με κάθειρξη έως δέκα έτη τιμωρείται όποιος συ-
γκροτεί ή εντάσσεται ως μέλος σε δομημένη και με δι-
αρκή δράση ομάδα από τρία ή περισσότερα πρόσωπα 
που δρουν από κοινού και επιδιώκουν την τέλεση του 
εγκλήματος της παραγράφου 1 (τρομοκρατική οργάνω-
ση). Με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους τιμωρείται η πράξη του προηγούμενου εδαφίου, όταν η τρομοκρα-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2731 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
τική οργάνωση έχει συσταθεί για την τέλεση πλημμελη-
μάτων της παραγράφου 1. Η κατασκευή, προμήθεια ή 
κατοχή όπλων, εκρηκτικών υλών και χημικών ή βιολογι-
κών υλικών ή υλικών που εκπέμπουν επιβλαβείς για τον 
άνθρωπο ακτινοβολίες προς εξυπηρέτηση των σκοπών 
της τρομοκρατικής οργάνωσης συνιστά επιβαρυντική 
περίσταση. Η μη διάπραξη από την τρομοκρατική ορ-
γάνωση οποιουδήποτε από τα  σχεδιαζόμενα εγκλήματα 
συνιστά ελαφρυντική περίσταση. 
3. Αυτός που διευθύνει την τρομοκρατική οργάνωση 
του πρώτου εδαφίου της προηγούμενης παραγράφου 
τιμωρείται με κάθειρξη. Με την ποινή του προηγούμε-
νου εδαφίου μειωμένη (άρθρο 83) τιμωρείται αυτός που 
διευθύνει την τρομοκρατική οργάνωση του δεύτερου 
εδαφίου της προηγούμενης παραγράφου.
4. Όποιος προκαλεί σε άλλον την απόφαση για συμ-
μετοχή σε συγκεκριμένη τρομοκρατική οργάνωση ή για 
τέλεση ορισμένης τρομοκρατικής πράξης, παρέχοντας 
σε αυτόν οδηγίες, πληροφορίες ή κατευθύνσεις (στρατο-
λόγηση), τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών 
αν η προς εκτέλεση πράξη συνιστά κακούργημα και με φυλάκιση έως δύο έτη, αν πρόκειται για πλημμέλημα. 
5. Με τις ποινές της προηγούμενης παραγράφου τιμω-
ρείται και όποιος, με οποιο νδήποτε τρόπο, εκπαιδεύει 
άλλον στην κατασκευή ή χρήση εκρηκτικών, πυροβόλων 
ή άλλων όπλων, επιβλαβών ή επικίνδυνων ουσιών ή άλ-
λων ειδικών μεθόδων ή τεχνικών ενόψει της διάπραξης 
ενός από τα εγκλήματα που απαριθμούνται στην πα-
ράγραφο 1. 
6. Όποιος δημόσια με οποιονδήπο τε τρόπο ή μέσω του 
διαδικτύου απειλεί με τέλεση τρομοκρατικής πράξης ή 
προκαλεί ή διεγείρει σε διάπραξή της και έτσι εκθέτει σε 
κίνδυνο τη δημόσια τάξη τιμωρείται με φυλάκιση έως 
τρία έτη. 
Άρθρο 187 Β
Αξιόποινη υποστήριξη
1. Όποιος παρέχει κάθε είδους περιουσιακά στοιχεία, 
υλικά ή άυλα, κινητά ή ακίνητα ή κάθε είδους χρηματοοι-
κονομικά μέσα, ανεξάρτητα από τον τρόπο κτήσης τους, 
σε τρομοκρατική οργάνωση ή σε μεμονωμένο τρομο-
κράτη ή για τη συγκρότηση τρομοκρατικής οργάνωσης 
ή για να καταστεί κάποιος τρομοκράτης ή τα εισπράττει, 
συλλέγει ή διαχειρίζεται χάριν των ανωτέρω, ανεξάρτητα 
από τη διάπραξη οποιουδήποτε εγκλήματος, τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα έτη. Με φυλάκιση τουλάχιστον 
ενός έτους τιμωρείται η πράξη του προηγούμενου εδα-
φίου, όταν η τρομοκρατική οργάνωση έχει συσταθεί ή 
σκοπείται να συσταθεί μόνο για την τέλεση πλημμελη-
μάτων. Το ίδιο ισχύει όταν ο μεμονωμένος τρομοκράτης 
τελεί ή σκοπείται να τελέσει μόνο πλημμελήματα. 
2. Με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών τιμωρείται και 
όποιος, εν γνώσει της μελλοντικής αξιοποίησής τους, 
παρέχει ουσιώδεις πληροφορίες για να διευκολύνει ή 
να υποβοηθήσει την τέλεση από τρομοκρατική οργά-
νωση ή από μεμονωμένο τρομοκράτη οποιουδήποτε 
κακουργήματος. 
3. Με κάθειρξη ως δέκα έτη τιμωρείται όποιος, με απει-
λή ή χρήση βίας κατά δικαστικών λειτουργών, ενόρκων, ανακριτικών ή δικαστικών υπαλλήλων, μαρτύρων, πραγ-
ματογνωμόνων ή διερμηνέων, ή με δωροδοκία των ίδιων 
προσώπων, ματαιώνει την αποκάλυψη, τη δίωξη ή την τι-
μωρία των εγκλημάτων των άρθρων 187 παρ. 1 εδ. β΄ και 
187Α καθώς και των κακουργημάτων που τελέστηκαν 
από εγκληματικές ή τρομοκρατικές οργανώσεις, εφόσον 
η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα κατ’ άλλη διάταξη. 
Άρθρο 187Γ
Ευνοϊκά μέτρα
1. Αν κάποιος από τους υπαιτίους των πράξεων των 
παραγράφων 1 έως 3 του άρθρου 187 ή των παρα-
γράφων 2 έως 4 του άρθρου 187Α καταστήσει δυνατή 
με αναγγελία στην αρχή την πρόληψη της διάπραξης 
ενός από τα σχεδιαζόμενα εγκλήματα, ή με τον ίδιο 
τρόπο συμβάλλει ουσιωδώς στην εξάρθρωση της ορ-
γάνωσης, απαλλάσσεται από την ποινή για τις πράξεις 
αυτές. Αν δεν έχει ακόμη ασκηθεί ποινική δίωξη, ο ει-
σαγγελέας πλημμελειοδικών με αιτιολογημένη διάτα-
ξή του απέχει από την άσκησή της και υποβάλλει την 
δικογραφία στον εισαγγελέα εφετών, ο οποίος ενεργεί 
σύμφωνα με το άρθρο 43 παρ. 3 του Κώδικα Ποινικής 
Δικονομίας. 
2. Αν στην περίπτωση της προηγούμενης παραγρά-
φου ο υπαίτιος έχει τελέσει κάποιο από τα επιδιωκόμενα 
εγκλήματα ή έχει τελέσει κάποιο από τα εγκλήματα της 
παραγράφου 1 του άρθρου 187Α, το δικαστήριο του 
επιβάλλει μειωμένη ποινή (άρθρο 83). Το δικαστήριο 
μπορεί να διατάξει την αναστολή αυτής της ποινής, εκτι-
μώντας ιδίως την έκταση της συμμετοχής του υπαιτίου στην οργάνωση και τον βαθμό της συμβολής του στην 
εξάρθρωσή της. 
3. Για όποιον καταγγέλλει αξιόποινες πράξεις που τε-
λέστηκαν σε βάρος του από εγκληματική οργάνωση, 
ο εισαγγελέας πλημμελειοδικών μπορεί, εφόσον η κα-
ταγγελία πιθανολογείται βάσιμη, ύστερα από έγκριση 
του εισαγγελέα εφετών, να απόσχει προσωρινά από την 
ποινική δίωξη για παραβάσεις του νόμου περί αλλοδα-
πών και περί εκδιδομένων με αμοιβή προσώπων, ώσπου 
να εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση για τις πράξεις που 
καταγγέλθηκαν. Αν η κατηγορία αποδειχθεί βάσιμη, η 
αποχή από την ποινική δίωξη γίνεται οριστική. 
4. Η απέλαση αλλοδαπών που βρίσκονται παράνομα 
στη χώρα και καταγγέλλουν αξιόποινες πράξεις που τε-
λέσθηκαν από εγκληματική ή τρομοκρατική οργάνωση 
αναστέλλεται μέχρι να εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση 
για τις πράξεις που καταγγέλθηκαν. Όσο χρόνο διαρκεί 
η αναστολή της απέλασης χορηγείται στους αλλοδαπούς 
άδεια παραμονής κατά παρέκκλιση από την ισχύουσα 
νομοθεσία περί αλλοδαπών. 
Άρθρο 188
(Καταργείται)
Άρθρο 189
Διατάραξη της κοινής ειρήνης
1. Όποιος συμμετέχει σε συγκεντρωμένο πλήθος που 
με ενωμένες δυνάμεις διαπράττει βιαιοπραγίες εναντίον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2732 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
προσώπων ή πραγμάτων ή εισβάλλει παράνομα σε ξένα 
σπίτια, καταστήματα ή άλλα ακίνητα κτήματα, τιμωρείται 
με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Αν οι πιο πάνω πράξεις, καθώς και πράξεις φθοράς 
ξένης ιδιοκτησίας, γίνονται με σκοπό να παρεμποδίσουν 
την έκδοση και την ελεύθερη κυκλοφορία εφημερίδων, 
περιοδικών ή βιβλίων, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχι-
στον τριών μηνών. 
3. Οι υποκινητές της διατάραξης που έχουν καθοδη-
γητικό ρόλο μέσα στο πλήθος τιμωρούνται με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών μηνών. Με την ίδια ποινή τιμωρούνται 
και εκείνοι που τέλεσαν βιαιοπραγίες κατά τη διατάραξη. 
4. Όποιος, χωρίς να διαταράσσει την κοινή ειρήνη, 
εμποδίζει αυθαίρετα ή διαταράσσει σοβαρά μια νόμι-
μη συλλογική εκδήλωση με σκοπό τη ματαίωσή της, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 190Απειλή διάπραξης εγκλημάτων
Όποιος δημόσια με οποιονδήπο τε τρόπο ή μέσω του 
διαδικτύου απειλεί ότι θα διαπραχθούν εγκλήματα και δημιουργεί έτσι φόβο σε αόριστο αριθμό ανθρώπων ή σε ορισμένο κύκλο ή κατηγορία προσώπων, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή με χρηματική ποινή. 
Άρθρο 191
Διασπορά ψευδών ειδήσεων
1. Όποιος δημόσια ή μέσω του διαδικτύου διαδίδει ή 
διασπείρει με οποιονδήποτε τρόπο ψευδείς ειδήσεις με 
αποτέλεσμα να προκαλέσει φόβο σε αόριστο αριθμό 
ανθρώπων ή σε ορισμένο κύκλο ή κατηγορία προσώ-
πων, που αναγκάζονται έτσι να προβούν σε μη προγραμ-
ματισμένες πράξεις ή σε ματαίωσή τους, με κίνδυνο να 
προκληθεί ζημία στην οικονομία, στον τουρισμό ή στην 
αμυντική ικανότητα της χώρας ή να διαταραχθούν οι 
διεθνείς της σχέσεις, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία 
έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Όποιος από αμέλεια γίνεται υπαίτιος της πράξης της 
προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται με χρηματική 
ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
Άρθρο 191Α
Προσβολή συμβόλων ή τόπων 
ιδιαίτερης εθνικής ή θρησκευτικής σημασίας
1. Όποιος δημόσια αφαιρεί, καταστρέφει, παραμορ-
φώνει ή ρυπαίνει την επίσημη σημαία του κράτους ή 
έμβλημα της κυριαρχίας του ή ηχητικά παρεμποδίζει τη 
δημόσια ανάκρουση του εθνικού ύμνου, και έτσι εκθέτει 
σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη, τιμωρείται με φυλάκιση έως 
δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος τελεί πράξεις 
ρύπανσης ή φθοράς σε τόπους ιδιαίτερης εθνικής ή 
θρησκευτικής σημασίας καθώς και σε χώρους φύλαξης 
νεκρών ή νεκροταφεία και προκαλεί έτσι φόβο ή ανη-
συχία σε αόριστο αριθμό ανθρώπων, εφόσον η πράξη 
δεν τιμωρείται βαρύτερα με άλλη διάταξη. 
Άρθρα 192 -197
(Καταργούνται)ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΠΙΒΟΥΛΗ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ
Άρθρα 198 - 199
(Καταργούνται )
Άρθρο 200
Διατάραξη θρησκευτικών συναθροίσεων
1. Όποιος κακόβουλα προσ παθεί να εμποδίσει ή με 
πρόθεση διαταράσσει μια ανεκτή κατά το πολίτευμα 
θρησκευτική συνάθροιση για λατρεία ή τελετή, τιμω-
ρείται με φυλάκιση έως δύο έτη. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος μέσα σε εκκλη-
σία ή σε τόπο ορισμένο για θρησκευτική συνάθροιση 
ανεκτή κατά το πολίτευμα ενεργεί υβριστικά ανάρμοστες 
πράξεις. 
Άρθρο 201
(Καταργείται)
ΟΓ ΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΆρθρα 202-206
(Καταργούνται)
ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ, ΑΛΛΑ ΜΕΣΑ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΗΜΑ
Άρθρο 207
Παραχάραξη νομίσματος και άλλων μέσων πληρωμής
1. Όποιος παραποιεί ή νοθεύει νόμισμα οποιουδήποτε 
κράτους ή εκδοτικής αρχής, είτε κατά είτε πριν από το 
χρόνο νόμιμης κυκλοφορίας του είτε κατά το διάστημα 
κατά το οποίο γίνεται δεκτό προς ανταλλαγή από τους 
αρμόδιους φορείς, με σκοπό να το θέσει σε κυκλοφορία 
σαν γνήσιο, ή κατέχει πλαστό νόμισμα με τον ίδιο σκοπό, 
τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος, με τον ίδιο 
σκοπό, παραποιεί ή νοθεύει κάθε άλλο ενσώματο μέσο, εκτός από το νόμισμα, που λόγω της ιδιαίτερης φύσης 
του, μόνο του ή σε συνδυασμό με άλλο μέσο πληρωμής, 
επιτρέπει στον κάτοχο ή στο χρήστη του να μεταφέρει 
χρήματα ή νομισματική αξία και προστατεύεται από την 
απομίμηση ή τη δόλια χρήση μέσω σχεδιασμού, κωδι-
κού ή υπογραφής ή άλλου πρόσφορου τρόπου, όπως 
πιστωτικές κάρτες, κάρτες των ευρωεπιταγών, λοιπές 
κάρτες εκδιδόμενες από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, 
ταξιδιωτικές επιταγές, ευρωεπιταγές, λοιπές επιταγές και 
συναλλαγματικές. 
3. Σε ιδιαίτερα ελαφρές περιπτώσεις μικρού αριθμού 
πλαστών ή μικρής φερόμενης αξίας τους, οι πράξεις των 
παραγράφων 1 και 2 τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία 
έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 208
Κυκλοφορία πλαστών νομισμάτων και άλλων μέσων πληρωμής
1. Όποιος, εν γνώσει της πλαστότητας, θέτει σε κυ-
κλοφορία σαν γνήσιο πλαστό νόμισμα οποιουδήποτε 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2733 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
κράτους ή εκδοτικής αρχής, είτε κατά είτε πριν από τον 
χρόνο νόμιμης κυκλοφορίας του είτε κατά το διάστημα κατά το οποίο γίνεται δεκτό προς ανταλλαγή από τους 
αρμόδιους φορείς, ή άλλο μέσο πληρωμής, τιμωρείται με 
κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. Σε ιδιαίτερα 
ελαφρές περιπτώσεις μικρού αριθμού πλαστών ή μικρής 
φερόμενης αξίας τους επιβάλλεται φυλάκιση έως δύο 
έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Αν ο υπαίτιος ή αντιπρόσωπός του είχε δεχτεί το 
πλαστό νόμισμα ή άλλο μέσο πληρωμής σαν γνήσιο, 
επιβάλλεται φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή. 
Η ίδια ποινή επιβάλλεται, αν ο υπαίτιος ενήργησε εκτε-
λώντας εντολή εκείνου στον οποίο δόθηκε το νόμισμα ή άλλο μέσο πληρωμής σαν γνήσιο, όταν βρίσκεται σε 
σχέση εξάρτησης με τον εντολέα ή ζει μαζί του στην 
ίδια κατοικία. 
Άρθρο 208Α
Καθ’ υπέρβαση κατασκευή νομίσματος
Με τις ποινές της παραγράφου 1 εδάφια α΄ και β΄ του 
προηγούμενου άρθρου τιμωρείται και όποιος με πρό-
θεση κατασκευάζει, προμηθεύεται, κατέχει ή θέτει σε 
κυκλοφορία νόμισμα είτε κατά είτε πριν από το χρόνο 
νόμιμης κυκλοφορίας του είτε κατά το διάστημα κατά 
το οποίο γίνεται δεκτό προς ανταλλαγή από τους αρμό-
διους φορείς και για την κατασκευή του οποίου έχουν 
χρησιμοποιηθεί νόμιμες εγκαταστάσεις και υλικά, χωρίς 
όμως την άδεια της αρμόδιας αρχής ή καθ` υπέρβαση 
του σχετικού δικαιώματος. 
Άρθρο 208Β 
Όποιος παράνομα παράγει, πωλεί , εισά γει, χρησιμο-
ποιεί ή διανέ μει για πώ ληση ή  για ά λλους εμπορικού ς 
σκοπού ς μετά λλια ή  μά ρκες τα οποί α: α) φέ ρουν στην 
οόψη τους ό ρους «ευρώ » ή  «λεπτά  ευρώ » ή  το σύ μβολο 
του ευρώ , β) έ χουν μέ γεθος εντό ς των νόμιμων ορί ων 
αναφορά ς ή  γ) φέ ρουν στην ό ψη τους οποιοδή πο-
τε σχέ διο που είναι παρό μοιο με εκεί νο των εθνικώ ν 
εμπρό σθιων ό ψεων ή  των κοινώ ν οπί σθιων ό ψεων των 
κερμά των ευρώ  ή  είναι πανομοιό τυπο ή  παρό μοιο με 
το σχέδιο της στεφά νης των κερμά των των δύο ευρώ , 
τιμωρεί ται με χρηματική  ποινή . 
Άρθρο 208Γ
Πλαστογραφία και κατάχρηση ενσήμων
1. Όποιος καταρτίζει πλαστά ή νοθεύει επίσημα έν-
σημα δηλωτικά αξίας με σκοπό να τα χρησιμοποιήσει 
σαν γνήσια, εν γνώσει τα χρησιμοποιεί σαν γνήσια ή τα προμηθεύεται γι’ αυτόν το σκοπό ή τα προσφέρει στην αγορά ή τα εισάγει σε κυκλοφορία τιμωρείται με φυλά-κιση και χρηματική ποινή. 
2. Όποιος εν γνώσει ξαναχρησιμοποιεί επίσημα ένση-
μα δηλωτικά αξίας, που είχαν ήδη χρησιμοποιηθεί, ή τα 
αποκτά με σκοπό να τα ξαναχρησιμοποιήσει προσφέ-
ροντάς τα στην αγορά ή εισάγοντάς τα σε κυκλοφορία τιμωρείται με χρηματική ποινή. 
Άρθρα 209 - 210
(Καταργούνται)Άρθρο 211
Προπαρασκευαστικές πράξεις
Όποιος με σκοπό να διαπράξει κάποιο από τα εγκλή-
ματα των άρθρων 207, 208Α και 208Β κατασκευάζει ή 
κατέχει εργαλεία, αντικείμενα, προγράμματα ηλεκτρονι-
κών υπολογιστών ή άλλα μέσα ειδικά προσαρμοσμένα, 
χρήσιμα γι’ αυτόν το σκοπό, καθώς και ολογραφήματα 
ή λοιπά συστατικά στοιχεία του νομίσματος, τα οποία 
χρησιμεύουν για την προστασία από την παραχάραξη, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 212Έμπρακτη μετάνοια
1. Το αξιόποινο των πράξεων των άρθρων 207, 208, 
208Α και 208Β εξαλείφεται αν ο υπαίτιος με τη θέλησή 
του και πριν από κάθε κυκλοφορία ακυρώσει ή κατα-
στρέψει τα πλαστά ή καθ΄ υπέρβαση κατασκευασθέντα 
πριν εξεταστεί με οποιονδήποτε τρόπο για την πράξη 
του από τις αρμόδιες αρχές. 
2. Εξαλείφεται επίσης το αξιόποινο των πράξεων του 
άρθρου 211 αν ο υπαίτιος καταστρέψει με τη θέλησή 
του τα αντικείμενα που αναφέρονται σ’ αυτό πριν τα 
χρησιμοποιήσει.
Άρθρο 213
Δήμευση
1. Η δήμευση των πλαστών ή καθ’ υπέρβαση κατα-
σκευασθέντων νομισμάτων ή άλλων μέσων πληρωμής, των αντικειμένων του άρθρου 207, 208Α, 208Β και των 
πλαστών ή επαναχρησιμοποιημένων ενσήμων διατάσσε-
ται και αν ακόμα δεν διωχθεί και καταδικαστεί ορισμένο 
πρόσωπο και ανεξάρτητα από το αν αυτά ανήκουν ή όχι 
στον αυτουργό ή τον συμμέτοχο του εγκλήματος. 
 2. Αν όμως ο κύριος των νομισμάτων ή του υλικού από 
το οποίο κατασκευάστηκαν είναι αποδεδειγμένα αμέ-
τοχος στην παραχάραξη ή την κιβδηλεία, τα νομίσματα αχρηστεύονται ως νομίσματα και αποδίδονται ύστερα από αυτό στον κύριο. 
3. Τα νομίσματα που κατάσχονται ως ύποπτα προϊ-
όντα παραχάραξης ή κιβδηλείας, αποστέλλονται στο 
αντίστοιχο Εθνικό Κέντρο Ανάλυσης ή Εθνικό Κέντρο 
Ανάλυσης Κερμάτων Ευρώ για ανάλυση, ανίχνευση και 
εντοπισμό περαιτέρω προϊόντων παραχάραξης, χωρίς 
καθυστέρηση και το αργότερο μέχρι να εκδοθεί τελεσί-δικη απόφαση κατά την ποινική διαδικασία. 
Άρθρα 214-215
(Καταργούνται)
ΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΥΠΟΜΝΗΜΑΤΑ
Άρθρο 216
Πλαστογραφία
1. Όποιος καταρτίζει πλαστό ή νοθεύει έγγραφο με 
σκοπό να παραπλανήσει με τη χρήση του άλλον σχετικά 
με γεγονός που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες τιμω-ρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2734 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος για τον παραπά-
νω σκοπό εν γνώσει χρησιμοποιεί πλαστό ή νοθευμένο 
έγγραφο. 
3. Αν ο υπαίτιος αυτών των πράξεων (παράγραφοι 1-2) 
σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον πε-
ριουσιακό όφελος βλάπτοντας τρίτον ή σκόπευε να βλά-
ψει άλλον, και το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία 
υπερβαίνει τις 120.000 ευρώ τιμωρείται με κάθειρξη έως 
δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
4. Αν οι πράξεις των παραγράφων 1 και 2 στρέφονται 
άμεσα κατά του νομικού προσώπου του ελληνικού Δη-
μοσίου, των νομικών προσώπων Δημοσίου Δικαίου ή 
των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και το συνο-
λικό περιουσιακό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαί-
νει συνολικά τις 120.000 ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη 
τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες 
ημερήσιες μονάδες. Οι πράξεις αυτές παραγράφονται 
μετά είκοσι έτη.
Άρθρο 217
Πλαστογραφία πιστοποιητικών
1.Όποιος με σκοπό να διευκολύνει την άμεση συντή-
ρηση, την κίνηση ή την κοινωνική πρόοδο αυτού του 
ίδιου ή άλλου καταρτίζει πλαστό ή νοθεύει πιστοποιη-
τικό ή μαρτυρικό ή άλλο έγγραφο που κατά προορισμό 
χρησιμεύει για τέτοιους σκοπούς ή εν γνώσει του χρησι-
μοποιεί τέτοιο πλαστό ή νοθευμένο έγγραφο τιμωρείται 
με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
2. Mε την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος χρησιμοποιεί 
για τον ίδιο σκοπό τέτοιο έγγραφο, που είναι γνήσιο, είχε 
εκδοθεί όμως για άλλον. 
3. Με φυλάκιση τιμωρείται όποιος καταρτίζει πλα-
στό ή νοθεύει πτυχίο ή κάθε πιστοποιητικό γνώσεων 
ή δεξιοτήτων, ή νοθεύει γνήσιο ή κάνει χρήση αυτών, 
με σκοπό να καταλάβει θέση εργασίας ή να διεκδικήσει 
βαθμολογική ή μισθολογική προαγωγή στον δημόσιο ή 
τον ιδιωτικό τομέα. 
Άρθρα 218 -219
(Καταργούνται)
Άρθρο 220
Υφαρπαγή ψευδούς βεβαίωσης
1. Όποιος πετυχαίνει με εξαπάτηση να βεβαιωθεί σε 
δημόσιο έγγραφο αναληθώς περιστατικό που μπορεί να 
έχει έννομες συνέπειες, καθώς και όποιος χρησιμοποιεί 
τέτοια ψευδή βεβαίωση για να εξαπατήσει άλλον σχετικά 
με το περιστατικό αυτό, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο 
έτη ή χρηματική ποινή, αν δεν τιμωρείται βαρύτερα κατά 
τις διατάξεις για την ηθική αυτουργία. 
2. Αν όμως υπάρχουν οι όροι του άρθρου 216 παρ. 3 
και 4, επιβάλλεται φυλάκιση και χρηματική ποινή. 
Άρθρο 221
Ψευδείς ιατρικές πιστοποιήσεις
1. Γιατροί, οδοντίατροι, κτηνίατροι, φαρμακοποιοί, χη-
μικοί και μαίες που εν γνώσει εκδίδουν ψευδείς πιστο-ποιήσεις, οι οποίες προορίζονται να παρέχουν πίστη σε 
δημόσια, δημοτική ή κοινοτική αρχή ή νομικό πρόσωπο 
δημόσιου δικαίου ή σε μια ασφαλιστική επιχείρηση ή που μπορούν να ζημιώσουν άμεσα οικονομικά άλλον 
τιμωρούνται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποι-
νή. Αν οι ψευδείς αυτές πιστοποιήσεις προορίζονται για 
δικαστική χρήση, αυτοί που τις εκδίδουν τιμωρούνται με 
φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή. 
2. Με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται όποιος χρησιμοποιεί τέτοια ψευδή πιστοποίηση 
για να εξαπατήσει δημόσια, δημοτική ή κοινοτική αρχή 
ή νομικό πρόσωπο δημόσιου δικαίου ή ασφαλιστική επιχείρηση. Αν έγινε δικαστική χρήση της ανωτέρω 
ψευδούς πιστοποίησης, ο διάδικος που έκανε τη χρήση 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 222Υπεξαγωγή εγγράφων
Όποιος με σκοπό να βλάψει άλλον αποκρύπτει, βλά-
πτει ή καταστρέφει έγγραφο του οποίου δεν είναι κύριος 
ή δεν είναι αποκλειστικά κύριος ή που άλλος έχει δικαί-
ωμα, κατά τις διατάξεις του αστικού δικαίου, να ζητήσει 
την παράδοση ή την επίδειξή του τιμωρείται με φυλά-
κιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 223
(Καταργείται)
ΕΝΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ 
ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΝΟΜΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Άρθρο 224
Ψευδής κατάθεση
1. Όποιος, ενώ εξετάζεται ως διάδικος ή μάρτυρας σε 
δικαστήριο ή ενώπιον αρχής αρμόδιας να ενεργεί εξέτα-
ση για την κρινόμενη υπόθεση, εν γνώσει του καταθέτει 
ψευδή στοιχεία σχετικά με την υπόθεση αυτή ή αρνείται 
ή αποκρύπτει την αλήθεια, τιμωρείται με φυλάκιση του-
λάχιστον τριών μηνών έως τρία έτη και χρηματική ποινή. 
2. Όποιος εμφανίζεται ως μάρτυρας ενώπιον δικαστη-
ρίου ή άλλης αρχής αρμόδιας να ενεργεί εξέταση και αρ-
νείται να δώσει τη μαρτυρία του τιμωρείται με φυλάκιση 
έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
3. Αν ο υπαίτιος τέλεσε τις πράξεις των προηγούμενων 
παραγράφων για να αποφύγει ποινική ευθύνη είτε δική 
του είτε κάποιου από τους οικείους του, χωρίς να ενο-
χοποιήσει ψευδώς άλλον, το  δικαστήριο μπορεί να τον 
απαλλάξει από κάθε ποινή. 
Άρθρο 225
(Καταργείται)
Άρθρο 226
Ψευδής πραγματογνωμοσύνη ή διερμηνεία
1. Όποιος ως πραγματογνώμονας ή διερμηνέας εν 
γνώσει εκθέτει ψέματα ή αποκρύπτει την αλήθεια, τι-
μωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρη-
ματική ποινή. 
2. Το δικαστήριο επιβάλλει επιπροσθέτως απαγόρευ-
ση άσκησης επαγγέλματος για χρονικό διάστημα από 
ένα έως δύο έτη, η οποία αρχίζει μόλις η απόφαση γίνει αμετάκλητη. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2735 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 227
Έμπρακτη μετάνοια
Στις περιπτώσεις του άρθρου 224 η πράξη μένει ατι-
μώρητη αν ο υπαίτιος με την ελεύθερη θέλησή του ανα-
κάλεσε ενώπιον της ίδιας αρχής την ψευδή κατάθεση με 
νέα κατάθεση. Η ανάκληση αυτή δεν απαλλάσσει από 
την ποινή τον υπαίτιο, αν η αρχή έχει ήδη εκδώσει από-
φαση ή αν επήλθε σε άλλον κάποια έννομη επιβλαβής συνέπεια.
Άρθρο 228
(Καταργείται)
Άρθρο 229
Ψευδής καταμήνυση
1. Όποιος εν γνώσει καταμηνύει άλλον ψευδώς ή ανα-
φέρει γι’ αυτόν ενώπιον της αρχής ότι τέλεσε αξιόποινη 
πράξη ή πειθαρχική παράβαση, τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος εν γνώσει 
και ψευδώς καθιστά άλλον ύποπτο στην αρχή υποβάλ-
λοντας, αλλοιώνοντας ή αποκρύπτοντας κάποιο αποδει-
κτικό μέσο για αξιόποινη πράξη ή πειθαρχική παράβαση.
3. Το δικαστήριο με αίτηση του παθόντος μπορεί να 
του επιτρέψει να δημοσιεύσει την απόφαση με έξοδα του 
καταδικασθέντος. Το δικαίωμα αυτό παύει να υπάρχει αν 
η δημοσίευση δεν γίνει μέσα σε έξι μήνες από την κατα-χώρηση της τελεσίδικης απόφασης στο ειδικό βιβλίο. 
Άρθρο 230
Ψευδής καταγγελία
Όποιος, χωρίς να καθιστά άλλον ύποπτο, παριστάνει 
εν γνώσει του ψευδώς στην αρχή ότι τελέστηκε κάποιο 
κακούργημα ή πλημμέλημα, τιμωρείται με φυλάκιση έως 
ένα έτος ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 231
Υπόθαλψη
1. Όποιος εν γνώσει ματαιώνει τη δίωξη άλλου για κα-
κούργημα ή πλημμέλημα που διέπραξε τιμωρείται με 
φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Η υπόθαλψη μένει ατιμώρητη αν ο υπαίτιος την τέ-
λεσε υπέρ κάποιου οικείου του. 
Άρθρο 232
Παρασιώπηση εγκλημάτων
1. Όποιος, ενώ έμαθε με τρόπο αξιόπιστο ότι μελετάται 
κακούργημα ή ότι άρχισε ήδη η εκτέλεσή του, και σε 
χρόνο τέτοιον ώστε να μπορεί ακόμα να προληφθεί η 
τέλεση ή το αποτέλεσμά του, παραλείπει να το αναγγεί-λει εγκαίρως στην αρχή, τιμωρείται, αν το κακούργημα τελέστηκε ή έγινε απόπειρά του, με φυλάκιση έως τρία 
έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Η παράλειψη αυτή μένει ατιμώρητη αν η αναγγελία 
στην αρχή θα αφορούσε πρόσωπο οικείο εκείνου που την παρέλειψε. 
Άρθρο 233
Απιστία δικηγόρων
1. Δικηγόρος που βλάπτει εν γνώσει τα συμφέροντα 
εκείνου του οποίου έχει αναλάβει τη νομική προστασία, ή που στην ίδια ένδικη υπόθεση βοηθά με συμβουλές ή 
με παροχή υπηρεσίας και τους δύο διαδίκους, είτε ταυ-
τόχρονα είτε διαδοχικά, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία 
έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Αν όμως ενήργησε αφού συνεννοήθηκε με αυτούς 
που έχουν αντίθετα συμφέροντα ή επιδιώκοντας κέρ-
δος, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους 
και χρηματική ποινή.
Άρθρο 234
Παραβίαση της μυστικότητας δικαστικών συνεδριάσεων
Με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή τιμωρεί-
ται όποιος με οποιονδήποτε τρόπο δημοσιεύει έκθεση 
για κάποια δικαστική συνεδρίαση που έχει διεξαχθεί κε-
κλεισμένων των θυρών ή οποιοδήποτε έγγραφο τέτοιας 
δίκης, εκτός αν το δικαστήριο στο οποίο διεξάγεται η 
δίκη επιτρέψει τη δημοσίευση. 
ΔΩΔΕΚΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ
Ι. ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΟΦΕΛΟΣΆρθρο 235
Δωροληψία υπαλλήλου
 1. Υπάλληλος ο οποίος ζητεί ή λαμβάνει, άμεσα ή 
μέσω τρίτου, για τον εαυτό του ή για άλλον, οποιασ-δήποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα, ή αποδέχεται την 
υπόσχεση παροχής τέτοιου ωφελήματος, για ενέργεια 
ή παράλειψή του σε σχέση με την άσκηση των καθη-
κόντων του, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, τιμωρείται 
με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Αν ο υπαίτιος τελεί 
την πράξη του προηγούμενου εδαφίου κατ’ επάγγελμα 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και 
χρηματική ποινή.
2. Αν η ως άνω ενέργεια ή παράλειψη του υπαιτίου 
αντίκειται στα καθήκοντα του, τιμωρείται με κάθειρξη 
έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. Αν ο υπαίτιος τελεί 
την πράξη του προηγούμενου εδαφίου κατ’ επάγγελμα 
τιμωρείται με κάθειρξη και χρηματική ποινή έως χίλιες ημερήσιες μονάδες. 
 3. Υπάλληλος ο οποίος ζητεί ή λαμβάνει, για τον εαυτό 
του ή για άλλον, αθέμιτη παροχή περιουσιακής φύσης, 
επωφελούμενος από την ιδιότητα του, τιμωρείται με φυ-
λάκιση, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διάταξη.
 4. Προϊστάμενοι υπηρεσιών ή επιθεωρητές ή πρόσω-
πα που έχουν την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου 
σε υπηρεσίες του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δι-
καίου τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματι-
κή ποινή, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από 
άλλη ποινική διάταξη, αν με παράβαση συγκεκριμένου υπηρεσιακού καθήκοντος από αμέλεια, δεν απέτρεψαν 
πρόσωπο που τελεί υπό τις εν τολές τους ή υπόκειται 
στον έλεγχο τους από την τέλεση πράξης των προηγού-
μενων παραγράφων.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2736 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
5. Οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 εφαρμόζο-
νται και όταν οι πράξεις τελούνται από λειτουργούς ή 
άλλους υπαλλήλους με οποιαδήποτε συμβατική σχέση, 
οργάνου ή οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει 
την έδρα του στην Ελλάδα και κάθε δημόσιου διεθνούς 
ή υπερεθνικού οργανισμού στον οποίο η Ελλάδα είναι μέλος ή φορέας αυτού, καθώς και από κάθε πρόσωπο, 
αποσπασμένο ή όχι, που εκτελεί καθήκοντα τα οποία 
αντιστοιχούν σε αυτά που εκτελούν οι λειτουργοί ή άλλοι 
υπάλληλοι, ακόμα κι αν δεν είναι αξιόποινες κατά τους νόμους της χώρας όπου τελέστηκαν. 
Άρθρο 236
Δωροδοκία υπαλλήλου
 1. Όποιος προσφέρει, υπόσχεται ή παρέχει σε υπάλλη-
λο, άμεσα ή μέσω τρίτου, οποιασδήποτε φύσης αθέμιτο 
ωφέλημα, για τον εαυτό του ή για άλλον, για ενέργεια 
ή παράλειψη του υπαλλήλου σε σχέση με την άσκηση 
των καθηκόντων του, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, τι-μωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.
 2. Αν η ως άνω ενέργεια ή παράλειψη αντίκειται στα 
καθήκοντα του υπαλλήλου, ο υπαίτιος τιμωρείται με 
φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή.
3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρηση 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή, 
αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα, αν από αμέλεια δεν 
απέτρεψε πρόσωπο που τελεί υπ ό τις εντολές του ή υπό-
κειται στον έλεγχο του από την τέλεση προς όφελος της 
επιχείρησης πράξης των προηγούμενων παραγράφων.
4. Οι διατάξεις των παραγράφων 1, 2 και 3 εφαρμόζο-
νται και όταν οι πράξεις τελούνται προς: α) λειτουργούς 
ή άλλους υπαλλήλους με οποιαδήποτε συμβατική σχέση 
οργάνου ή οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει 
την έδρα του στην Ελλάδα και κάθε δημόσιου διεθνούς ή 
υπερεθνικού οργανισμού ή φορέα στον οποίο η Ελλάδα 
είναι μέλος, καθώς και προς κάθε πρόσωπο, αποσπασμέ-
νο ή όχι, που εκτελεί καθήκοντα τα οποία αντιστοιχούν σε αυτά που εκτελούν οι λειτουργοί ή άλλοι υπάλληλοι 
ή β) οποιοδήποτε πρόσωπο που ασκεί δημόσιο λειτούρ-
γημα ή υπηρεσία για ξένη χώρα. Στις περιπτώσεις αυ-
τές οι ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και όταν 
η πράξη τελείται στην αλλοδαπή από ημεδαπό, ακόμα 
κι αν δεν είναι αξιόποινη κατά τους νόμους της χώρας 
όπου τελέστηκε. 
Άρθρο 237
Δωροληψία και δωροδοκία δικαστικών λειτουργών
1. Όποιος καλείται κατά το νόμο να εκτελέσει δικα-
στικά καθήκοντα ή ο διαιτητής, αν ζητήσει ή λάβει, 
άμεσα ή μέσω τρίτου, για τον εαυτό του ή για άλλον, 
οποιασδήποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα, ή αποδεχθεί 
την υπόσχεση παροχής τέτοιου ωφελήματος, για ενέρ-
γεια του ή παράλειψη, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, 
που ανάγεται στην εκτέλεση των καθηκόντων του κατά 
την απονομή της δικαιοσύνης ή την επίλυση διαφοράς, τιμωρείται με κάθειρξη και χρηματική ποινή έως χίλιες ημερήσιες μονάδες. 2. Με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή έως 
χίλιες ημερήσιες μονάδες τιμωρείται όποιος για τον πιο 
πάνω σκοπό υπόσχεται ή παρέχει τέτοια ωφελήματα, 
άμεσα ή μέσω τρίτου, στα πρόσωπα της προηγούμενης παραγράφου, για τους εαυτούς τους ή για άλλον.
3. Διευθυντής επιχείρησης ή άλλο πρόσωπο που έχει 
την εξουσία λήψης αποφάσεων ή ελέγχου σε επιχείρηση 
τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διά-
ταξη, αν από αμέλεια δεν απέτρεψε πρόσωπο που τελεί 
υπό τις εντολές του ή υπόκειται στον έλεγχο του από 
την τέλεση προς όφελος της επιχείρησης της πράξης 
της προηγούμενης παραγράφου.
4. Οι διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων 
εφαρμόζονται και όταν οι πράξεις τελούνται: α) από ή 
προς μέλη του Δικαστηρίου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, β) από ή προς όσους ασκούν 
δικαστικά καθήκοντα ή καθήκοντα διαιτητή σε διεθνή 
δικαστήρια των οποίων η δικαιοδοσία είναι αποδεκτή 
από την Ελλάδα ή γ) προς δικαστές, ενόρκους ή διαιτητές 
άλλων κρατών σχετικά με την άσκηση των δικαστικών 
τους καθηκόντων. Στις περιπτώσεις αυτές οι ελληνικοί 
ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και όταν η πράξη τελείται στην αλλοδαπή από ή προς ημεδαπό, ακόμα κι αν δεν 
είναι αξιόποινη κατά τους νόμους της χώρας όπου τε-
λέστηκε. 
Άρθρο 237Α
Εμπορία επιρροής – Μεσάζοντες
 1. Όποιος ζητεί ή λαμβάν ει, άμεσα ή μέσω τρίτου, 
οποιασδήποτε φύσης ωφέλημα, για τον εαυτό του ή 
για άλλον, ή αποδέχεται την υπόσχεση παροχής τέτοιου 
ωφελήματος ως αντάλλαγμα για αθέμιτη επιρροή την 
οποία ισχυρίζεται ή επιβεβαιώνει, ψευδώς ή αληθώς, 
ότι μπορεί να ασκήσει σε κά ποιο από τα πρόσωπα που 
αναφέρονται στα άρθρα 159 Α, 235 παρ. 1 και 237 παρ. 1, 
ώστε αυτά να προβούν σε πράξη ή παράλειψη που ανά-
γεται στην άσκηση των καθηκόντων τους, τιμωρείται με 
φυλάκιση και χρηματική ποινή.
 2. Με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται όποιος προσφέρει, υπόσ χεται ή παρέχει, άμεσα 
ή μέσω τρίτου, οποιασδήποτε φύσης ωφέλημα, για τον 
εαυτό του ή για άλλον, σε πρόσωπο που ισχυρίζεται ή 
επιβεβαιώνει, ψευδώς ή αληθώς, ότι μπορεί να ασκήσει 
αθέμιτη επιρροή σε κάποιο από τα πρόσωπα που απα-ριθμούνται στα άρθρα 159 Α, 235 παρ. 1 και 237 παρ. 1, 
ώστε αυτά να προβούν σε πράξη ή παράλειψη που ανά-
γεται στην άσκηση των καθηκόντων τους.
Άρθρο 237Β
(Καταργείται)
Άρθρο 238
Δήμευση
Στις περιπτώσεις των άρθρων 235 έως και 237Α το 
δικαστήριο επιβάλλει στον καταδικασθέντα και την πα-ρεπόμενη ποινή της δήμευσης (άρθρο 68). 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2737 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
ΙΙ. ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΥΠΑΛΛΗΛΙΚΗΣ ΙΔΙΟΤΗΤΑΣ
Άρθρο 239
Κατάχρηση εξουσίας
Υπάλληλος στα καθήκοντα του οποίου ανάγεται η 
δίωξη ή η ανάκριση αξιόποινων πράξεων: α) αν μετα-
χειρίστηκε παρανόμως εκβιαστικά μέσα για να πετύχει οποιαδήποτε έγγραφη ή προφορική κατάθεση κατηγο-
ρουμένου, μάρτυρα ή πραγματογνώμονα τιμωρείται με 
φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή, 
εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα κατά το άρθρο 
137 Α, β) αν εν γνώσει του εξέθεσε σε δίωξη ή τιμωρία κάποιον αθώο ή παρέλειψε να διώξει κάποιον υπαίτιο, 
τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποι-
νή, αν πρόκειται για κακούργημα και με φυλάκιση του-λάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή, αν πρόκειται για πλημμέλημα.
Άρθρο 240
Παραβάσεις στην εκτέλεση των ποινών
 1. Υπάλληλος στα καθήκοντα του οποίου ανάγεται η 
εκτέλεση των ποινών τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχι-στον τριών ετών και χρηματική ποινή αν εν γνώσει του 
εκτέλεσε παράνομα ποινή ή μέτρο ασφαλείας ή παρέ-
λειψε την εκτέλεση.
2. Με τις ποινές της προηγούμενης παραγράφου τι-
μωρείται και ο αρμόδιος για την εκτέλεση εντάλματος 
σύλληψης υπάλληλος, που δεν το εκτελεί. 
3. Αν οι παραβάσεις των προηγούμενων παραγράφων 
οφείλονται σε αμέλεια, επιβάλλεται φυλάκιση έως ένα 
έτος ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 241
Παραβίαση οικιακού ασύλου
Υπάλληλος που, χρησιμοποιώντας την υπαλληλική του 
ιδιότητα εισέρχεται στην κατοικία άλλου χωρίς ο άλλος 
να το θέλει, εκτός από τις περιπτώσεις που το προβλέπει 
ο νόμος και χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις, τιμωρείται με 
φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 242
Ψευδής βεβαίωση, νόθευση κ.λπ.
1. Υπάλληλος που στα καθήκοντά του ανάγεται η έκ-
δοση ή σύνταξη ορισμένων δημοσίων εγγράφων, αν σε 
τέτοια έγγραφα βεβαιώνει με π ρόθεση ψευδώς περιστα-
τικό που μπορεί να έχει έννομες συνέπειες, τιμωρείται με 
φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται ο υπάλληλος ο οποίος 
με πρόθεση νοθεύει, καταστρέφει, βλάπτει ή υπεξάγει 
έγγραφο που του εμπιστεύθηκαν ή του είναι προσιτό 
λόγω της υπηρεσίας του.
3. Αν όμως ο υπαίτιος κάποιας από τις πράξεις των 
παραγράφων 1 και 2 είχε σκοπό να προσπορίσει στον 
εαυτό του ή σε άλλον αθέμιτο όφελος ή να βλάψει πα-ράνομα άλλον, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και 
χρηματική ποινή εάν το συνολικό όφελος ή η συνολική βλάβη υπερβαίνουν το ποσό των 120.000 ευρώ. 
4. Με την ποινή της παρ. 1 τιμωρείται όποιος εν γνώ-
σει του χρησιμοποιεί το έγγραφο που είναι πλαστό ή νοθευμένο ή έχει υπεξαχθεί. Αν όμως είχε σκοπό να προ-
σπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον αθέμιτο όφελος ή 
να βλάψει παράνομα άλλον και το συνολικό όφελος ή 
η συνολική βλάβη υπερβαίνουν το ποσό των 120.000 
ευρώ, επιβάλλεται η ποινή της παραγράφου 3. 
5. Αν οι πράξεις των προηγούμενων παραγράφων 
στρέφονται άμεσα κατά του νομικού προσώπου του 
ελληνικού Δημοσίου, των νομικών προσώπων Δημοσί-
ου Δικαίου ή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης 
και το συνολικό όφελος ή η συνολική βλάβη υπερβαί-
νουν το ποσό των 120.000 ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή έως χίλιες 
ημερήσιες μονάδες. Οι πράξεις αυτές παραγράφονται 
μετά είκοσι έτη.
 Άρθρο 243
Νόθευση δικαστικού εγγράφου
1. Όποιος κατά την εκτέλεση των δικαστικών ή διαι-
τητικών του καθηκόντων εν γνώσει αλλοιώνει το διατα-
κτικό απόφασης δικαστηρίου ή δικαστικού συμβουλίου 
ή διαιτητικής απόφασης, ή το αποτέλεσμα ψηφοφορίας 
για την έκδοσή της, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 
τριών ετών και χρηματική ποινή. Η ίδια ποινή επιβάλ-
λεται όταν η πράξη αφορά τα πρακτικά συνεδριάσεων 
δικαστηρίου ή δικαστικού συμβουλίου. 
2. Αν ο υπαίτιος της πράξης της προηγούμενης παρα-
γράφου σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε 
άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος βλάπτοντας τρίτο 
ή σκόπευε να βλάψει άλλον, τιμωρείται με κάθειρξη έως 
δέκα έτη και χρηματική ποινή εάν το συνολικό περιου-σιακό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνουν το ποσό των 120.000 ευρώ.
3. Με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική 
ποινή τιμωρείται και όποιος άλλος, κατά την εκτέλεση 
των υπηρεσιακών του καθηκόντων, γίνεται υπαίτιος 
του εγκλήματος της πρώτης παραγράφου, καθώς και 
όποιος εν γνώσει κάνει χρήση των πιο πάνω αποφάσεων. 
Αν συντρέχει η επιβαρυντική περίσταση της παραγρά-
φου 2 επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών 
και χρηματική ποινή.
Άρθρο 244
Παράνομη βεβαίωση ή είσπραξη δικαιωμάτων του Δημοσίου
Υπάλληλος που εν γνώσει βεβαιώνει ή εισπράττει φό-
ρους, δασμούς, τέλη ή άλλα φορολογήματα, δικαστικά 
έξοδα ή οποιαδήποτε άλλα δικαιώματα του Δημοσίου 
που δεν οφείλονται τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη 
ή χρηματική ποινή.
Άρθρα 245 - 250
(Καταργούνται)
Άρθρο 251
Παραβίαση δικαστικού απορρήτου
1. Όποιος καλείται κατά νόμο να ασκήσει δικαστικά 
καθήκοντα ή ο διαιτητής, αν με οποιονδήποτε τρόπο 
γνωστοποιεί σε άλλον, αφήνει να περιέλθει στην κατοχή 
ή γνώση άλλου, ανακοινώνει ή διαδίδει δικαστικό απόρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2738 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
ρητο, τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Αν με 
την πράξη σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε 
άλλον οποιοδήποτε όφελος ή να βλάψει άλλον, επιβάλ-
λεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική 
ποινή. Η παράβαση αυτή τιμωρείται και αν τελέστηκε 
μετά την αποχώρηση από την υπηρεσία.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και εκείνος στον οποίο 
το δικαστικό απόρρητο ήταν προσιτό λόγω της υπηρε-
σίας του ή της συμμετοχής του στη διαδικασία ως δικη-γόρου ή διαδίκου. 
3. Το δικαστικό απόρρητο κατά το άρθρο αυτό αφο-
ρά γεγονότα, έγγραφα ή πληροφορίες όταν αυτά σχε-
τίζονται με: α) συνεδρίαση δικαστικού συμβουλίου, β) διάσκεψη ή μυστική ψηφοφορία, γ) πράξεις που 
διενεργούνται στη διάρκεια της ανάκρισης, δ) συνεδρί-αση δικαστηρίου που έχει διεξαχθεί κεκλεισμένων των θυρών, όταν από τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της 
προκαλείται κίνδυνος προσβολής άλλου ή ε) στοιχεία 
που σχετίζονται με διαιτησία ή διαμεσολάβηση, όταν 
η δημοσιοποίησή τους δημιουργεί κίνδυνο προσβολής του ενός μέρους.
Άρθρο 252
Παραβίαση υπηρεσιακού απορρήτου
1. Υπάλληλος που κατά παράβαση των καθηκόντων 
του γνωστοποιεί σε άλλον απόρρητα που του εμπιστεύ-
τηκαν ή γνωρίζει λόγω της υπηρεσίας του, τιμωρείται 
με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Η παράβαση αυτή 
τιμωρείται και αν τελέστηκε μετά την αποχώρηση του 
υπαλλήλου από την υπηρεσία. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και εκείνος που χρη-
σιμοποιεί το υπηρεσιακό απόρρητο εν γνώσει της προ-έλευσής του, με σκοπό να βλάψει το κράτος ή άλλον. 
3. Το υπηρεσιακό απόρρητο κατά το άρθρο αυτό αφο-
ρά έγγραφα ή πληροφορίες που με νόμο ή απόφαση 
της αρμόδιας αρχής έχουν χαρακτηριστεί εμπιστευτικά. 
Άρθρο 253(Καταργείται)
Άρθρο 254
Αποσιώπηση λόγου εξαίρεσης
Υπάλληλος για τον οποίο υπάρχει νόμιμος λόγος να 
εξαιρεθεί σε κάποια υπόθεση και που εν γνώσει του αποσιωπά το περιστατικό αυτό και ενεργεί σ’ αυτήν 
την υπόθεση, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή 
χρηματική ποινή, αν η αποσιώπηση έγινε με σκοπό την αθέμιτη ωφέλεια του ίδιου ή άλλου ή τη βλάβη άλλου. 
Επιβάλλεται φυλάκιση ή χρηματική ποινή, όταν η πράξη 
τελείται από δικαστικό λειτουργό ή διαιτητή. 
Άρθρο 255
Αθέμιτη συμμετοχή
 Υπάλληλος που άμεσα ή έμμεσα και ιδίως χρησιμο-
ποιώντας άλλο πρόσωπο ή με πράξεις συγκαλυμμένες, 
πήρε μέρος σε πλειστηριασμό, μίσθωση, δημοπρασία ή 
σε οποιαδήποτε άλλη πράξη στ ην οποία ασκεί τα υπηρε-
σιακά του καθήκοντα, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία 
έτη και χρηματική ποινή. Άρθρα 256 - 258
(Καταργούνται)
Άρθρο 259
Παράβαση καθήκοντος
Υπάλληλος που με πρόθεση παραβαίνει τα καθήκοντα 
της υπηρεσίας του με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό 
του ή σε άλλον παράνομο όφελος ή να βλάψει το κράτος 
ή κάποιον άλλο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή 
χρηματική ποινή, αν η πράξη αυτή δεν τιμωρείται με 
άλλη ποινική διάταξη. 
 Άρθρο 260
Ανυποταξία σε πολιτική αρχή
Στρατιωτικός διοικητής, αξιωματικός ή υπαξιωμα-
τικός ή αστυνομικός υπάλληλος ο οποίος παραλείπει 
να συγκεντρώσει και να χρησιμοποιήσει την ένοπλη ή 
αστυνομική δύναμη που έχει στις διαταγές του, αν και η 
αρμόδια πολιτική αρχή τον κάλεσε νόμιμα να το πράξει, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή.
 Άρθρα 261 - 262(Καταργούνται)
Άρθρο 263
Παρεπόμενες ποινές 
1. Στις περιπτώσεις των άρθρων 235, 237, 239, 242, 
243, η αμετάκλητη καταδίκη του υπαιτίου συνεπάγε-
ται αυτοδικαίως έκπτωση από τη δημόσια θέση και τα αξιώματα που κατέχει. 
2. Η διάταξη του άρθρου 238 εφαρμόζεται αναλόγως 
σε όλα τα εγκλήματα των άρθρων 239 έως 260, καθώς και του άρθρου 396, εφόσον έχουν προσπορίσει στους υπαιτίους περιουσιακά οφέλη.
Άρθρο 263Α
Ευνοϊκά μέτρα
1. Οι πράξεις των άρθρων 236 παρ. 1, 2 και 3 και 237 
παρ. 2 και 3 και 396 παρ. 1 μένουν ατιμώρητες αν ο υπαί-
τιος, με δική του θέληση και πριν εξετασθεί ως ύποπτος ή 
κατηγορούμενος για την πράξη του, την αναγγείλει στον 
εισαγγελέα πλημμελειοδικών ή σε οποιονδήποτε ανα-
κριτικό υπάλληλο ή άλλη αρμόδια αρχή, εγχειρίζοντας 
έγγραφη αναφορά ή προφορικά, οπότε συντάσσεται 
σχετική έκθεση.
2. Αν ο υπαίτιος των πράξεων των άρθρων 236 παρ. 
1, 2 και 3 και 237 παρ. 2 και 3 ή ο συμμέτοχος στις πρά-
ξεις των άρθρων 235 παρ. 1, 2 και 3, 237 παρ. 1 και 239 έως 261, καθώς και του άρθρου 390, όταν τελείται από 
υπάλληλο, συμβάλει ουσιωδώς, με αναγγελία στην αρχή, 
στην αποκάλυψη της συμμετοχής υπαλλήλου στις πρά-ξεις αυτές, τιμωρείται με ποινή μειωμένη στο μέτρο του 
άρθρου 44 παρ. 2. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει 
την αναστολή εκτέλεσης της ποινής αυτής, ανεξάρτητα 
αν συντρέχουν οι όροι του άρθρου 99. Το Συμβούλιο 
Πλημμελειοδικών με βούλευμα που εκδίδεται ύστερα 
από πρόταση του αρμοδίου εισαγγελέα, διατάσσει την 
αναστολή της ασκηθείσας ποινικής δίωξης κατά του 
υπαιτίου για ορισμένο χρονικό διάστημα, προκειμένου 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2739 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
να επιβεβαιωθεί η αλήθεια των εισφερόμενων στοιχεί-
ων. Την αναστολή της δίωξης μπορεί να διατάξει και το δικαστήριο, εφόσον τα στοιχεία εισφέρονται μέχρι την έκδοση απόφασης σε δεύτερο βαθμό. Με το ίδιο βού-λευμα ή απόφαση μπορεί να διαταχθεί και η άρση ή η 
αντικατάσταση των μέτρων δικονομικού καταναγκα-
σμού που έχουν επιβληθεί. Αν μετά την αναστολή της 
ποινικής δίωξης προκύψει ότι τα εισφερθέντα από τον 
υπαίτιο στοιχεία δεν ήσαν επαρκή για την άσκηση ποινι-
κής δίωξης κατά του υπαλλήλου, το σχετικό βούλευμα ή 
απόφαση ανακαλείται και συνεχίζεται κατά του υπαιτίου 
η ανασταλείσα ποινική δίωξη.
 3. Υπάλληλος, υπαίτιος για την τέλεση των πράξεων 
των άρθρων 235 έως 261, καθώς και του άρθρου 390, 
ή συμμέτοχος στις πράξεις αυτές, ο οποίος συμβάλλει 
ουσιωδώς, με αναγγελία στην αρχή, στην αποκάλυψη 
της συμμετοχής στις πράξεις αυτές άλλων υπαλλήλων, 
τιμωρείται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην προηγούμενη 
παράγραφο, εφόσον το πρόσωπο που καταγγέλλεται 
κατέχει θέση ανώτερη της δικής του και ο ίδιος έχει με-
ταβιβάσει στο Δημόσιο όλα τα περιουσιακά στοιχεία που 
έχει αποκτήσει, αμέσως ή εμμέσως, από την τέλεση ή τη 
συμμετοχή στην τέλεση των παραπάνω εγκλημάτων. Αν 
κατ` εξαίρεση η μεταβίβαση αυτή δεν έχει ολοκληρωθεί 
μέχρι το στάδιο της επιμέτρησης της ποινής, το δικα-
στήριο μπορεί να επιφυλαχθεί ως προς την επί ποινής 
κρίση του, διακόπτοντας προς τούτο τη διαδικασία για ορισμένη ημερομηνία και χωρίς το χρονικό περιορισμό 
του άρθρου 352 παρ. 1 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. 
Στην περίπτωση αυτή ορίζει και τις συγκεκριμένες μετα-
βιβάσεις ή άλλες ενέργειες σ τις οποίες πρέπει να προβεί 
ο δράστης για να τύχει του σχετικού ευεργετήματος. Με 
την απόφαση περί διακοπής της δίκης το δικαστήριο 
μπορεί να διατάξει και την άρση ή την αντικατάσταση 
των μέτρων δικονομικού καταναγκασμού που έχουν 
επιβληθεί.
4. α) Αν κάποιος από τους υπαιτίους των εγκλημάτων 
των άρθρων 235 έως 261, 390 και 396 ή πράξεων νο-
μιμοποίησης εσόδων που προέρχονται άμεσα από τις 
συγκεκριμένες εγκληματικές δ ραστηριότητες, εισφέρει 
αποδεικτικά στοιχεία για τη συμμετοχή στις πράξεις αυ-
τές προσώπων που διατελούν ή διατέλεσαν μέλη της 
Κυβέρνησης ή Υφυπουργοί, το δικαστικό συμβούλιο, 
με βούλευμα που εκδίδεται ύστερα από πρόταση του 
εισαγγελέα, διατάσσει την αναστολή της ασκηθείσας σε 
βάρος του ποινικής δίωξης και την αμελλητί παραπομπή 
της δικογραφίας στη Βουλή. Την παραπάνω αναστολή 
μπορεί να διατάξει το δικαστήριο και όταν τα στοιχεία 
εισφέρονται μέχρι την έκδοση απόφασης σε δεύτερο 
βαθμό. Με το ίδιο βούλευμα ή απόφαση μπορεί να δια-
ταχθεί και η άρση ή η αντικατάσταση των μέτρων δικο-νομικού καταναγκασμού που έχουν ταχθεί.
 β) Αν η Βουλή κρίνει, σύμφωνα με τη διάταξη της πα-
ραγράφου 3 του άρθρου 86 του Συντάγματος, ότι τα 
στοιχεία δεν είναι επαρκή για την άσκηση ποινικής δίω-
ξης σε βάρος Υπουργού ή Υφυπουργού, το βούλευμα ή η 
απόφαση ανακαλείται και η ανασταλείσα ποινική δίωξη συνεχίζεται. Αν η Βουλή αποφασίσει την άσκηση ποινι-κής δίωξης σε βάρος Υπουργού ή Υφυπουργού κατά το 
άρθρο 86 του Συντάγματος, σε περίπτωση καταδίκης 
από το Ειδικό Δικαστήριο, ο κατά το προηγούμενο εδά-
φιο συμμέτοχος που εισέφερε τα αποδεικτικά στοιχεία 
τιμωρείται με ποινή μειωμένη στο μέτρο του άρθρου 
44 παρ. 2. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την ανα-
στολή εκτέλεσης της ποινής αυτής κατά τα οριζόμενα 
στην παράγραφο 2.
 5. Αν η κίνηση της ποινικής διαδικασίας δεν είναι δυ-
νατή λόγω εξάλειψης του αξιόποινου, σύμφωνα με τα 
οριζόμενα στο άρθρο 86 παρ. 3 εδ. β΄ του Συντάγματος, 
στον κατηγορούμενο επιβάλλεται ποινή μειωμένη στο μέτρο του άρθρου 44 παρ. 2. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει και την αναστολή εκτέλεσης της ποινής αυτής, κατά τα οριζόμενα στην παράγραφο 2.
ΔΕΚΑΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΚΟΙΝΩΣ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ
Άρθρο 264
Εμπρησμός
1. Όποιος προξενεί πυρκαγιά, τιμωρείται: α) με φυλάκι-
ση τουλάχιστον ενός έτους αν από την πράξη προέκυψε 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, β) με κάθειρξη έως δέκα έτη αν από την πράξη προέκυψε κίνδυνος για άν-
θρωπο, γ) με κάθειρξη αν στην περίπτωση των στοιχείων 
α΄ ή β΄ η πράξη προκάλεσε σημαντική βλάβη σε εγκατα-
στάσεις κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά 
σωματική βλάβη ανθρώπου, δ) με κάθειρξη τουλάχιστον 
δέκα ετών αν στην περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε 
ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την πυρκαγιά από την 
οποία προέκυψε κίνδυνος για ξένα πράγματα ή για άν-
θρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρημα-τική ποινή. 
Άρθρο 265
Εμπρησμός σε δάση
1. Όποιος προξενεί πυρκαγιά σε δάσος ή δασική έκτα-
ση κατά την έννοια του νόμου ή σε έκταση που έχει νό-
μιμα κηρυχθεί δασωτέα ή αναδασωτέα, τιμωρείται: α) με 
φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή, 
β) με κάθειρξη έως δέκα έτη αν από την πράξη προέκυψε 
κίνδυνος για άνθρωπο, γ) με κάθειρξη αν στην περίπτω-
ση των στοιχείων α΄ ή β΄ η πράξη προκάλεσε σημαντι-
κή βλάβη σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας ή είχε ως 
αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη ανθρώπου ή η 
φωτιά εξαπλώθηκε σε μεγάλη έκταση, δ) με κάθειρξη 
τουλάχιστον δέκα ετών αν στην περίπτωση του στοιχεί-ου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου. Αν 
προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το 
δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη. 
2. Αν ο υπαίτιος σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό 
του ή σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος επιβάλ-λεται κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2740 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
3. Όποιος στις περιπτώσεις της πρώτης παραγράφου 
προκαλεί από αμέλεια την πυρκαγιά σε δάσος ή δασική 
έκταση κατά την έννοια του νόμου ή σε έκταση που έχει 
νόμιμα κηρυχθεί δασωτέα ή αναδασωτέα τιμωρείται με φυλάκιση. 
Άρθρα 266-267 
(καταργούνται)
Άρθρο 268
Πλημμύρα
1. Όποιος προξενεί πλημμύρα τιμωρείται: α) με φυλάκι-
ση τουλάχιστον ενός έτους αν από την πράξη προέκυψε 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, β) με κάθειρξη έως δέκα έτη αν από την πράξη προέκυψε κίνδυνος για άν-
θρωπο, γ) με κάθειρξη αν στην περίπτωση των στοιχείων 
α΄ ή β΄ η πράξη προκάλεσε σημαντική βλάβη σε εγκατα-
στάσεις κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά 
σωματική βλάβη ανθρώπου, δ) με κάθειρξη τουλάχιστον 
δέκα ετών αν στην περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη 
είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε 
ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης πα-
ραγράφου προκαλεί από αμέλεια την πλημμύρα από 
την οποία προέκυψε κίνδυνος για ξένα πράγματα ή για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρη-ματική ποινή. 
Άρθρο 269
(Καταργείται)
 Άρθρο 270
Έκρηξη
1. Όποιος προξενεί έκρηξη με οποιοδήποτε τρόπο, 
και ιδίως με την χρήση εκρηκτικών υλών, τιμωρείται: 
α) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους αν από την 
πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, 
β) με κάθειρξη έως δέκα έτη αν από την πράξη προ-
έκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, γ) με κάθειρξη αν στην 
περίπτωση των στοιχείων α΄ ή β΄ η πράξη προκάλεσε 
σημαντική βλάβη σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη ανθρώ-που, δ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν στην πε-ρίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την έκρηξη από την οποία 
προέκυψε κίνδυνος για ξένα πράγματα ή για άνθρωπο, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 271 (Καταργείται) 
Άρθρο 272
Κατασκευή και κατοχή εκρηκτικών υλών
1. Όποιος κατασκευάζει, προμηθεύεται ή κατέχει εκρη-
κτικές ύλες ή εκρηκτικές βόμβες από τις οποίες μπορεί να προκληθεί κίνδυνος για άνθρωπο τιμωρείται με φυ-
λάκιση τουλάχιστον τριών ετών. 
2. Ο δράστης δεν τιμωρείται αν πριν εξεταστεί από 
τις αρχές παρέδωσε με τη θέλησή του σ’ αυτές τα πιο 
πάνω υλικά ή αντικείμενα ή κατέστησε γι’ αυτές δυνατό 
να τα αποκτήσουν στην κατοχή τους ή απέτρεψε με άλλο 
τρόπο τον κίνδυνο να γίνει χρήση αυτών. 
Άρθρο 273
Κοινώς επικίνδυνη βλάβη
1. Όποιος καταστρέφει ή προξενεί βλάβη σε πράγμα 
δικό του ή ξένο, κινητό ή ακίνητο, όπως ηλεκτρικές εγκα-
ταστάσεις, οικοδομικά ή άλλα έργα για την προστασία 
από φυσικές και άλλες καταστροφές, τιμωρείται: α) με 
φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή αν από την 
πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, 
β) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους αν από την πρά-
ξη προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, γ) με κάθειρξη έως 
δέκα έτη αν στην περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη 
είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη ή τον θά-
νατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού 
ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει κάθειρξη 
τουλάχιστον δέκα ετών. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την καταστροφή ή τη 
βλάβη από την οποία προέκυψε κίνδυνος για ξένα πράγ-
ματα ή για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο 
έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 274
(καταργείται) 
Άρθρο 275
Άρση ασφαλιστικών εγκαταστάσεων
1. Όποιος σε μεταλλεία, σε εργοστάσια ή σε άλλες 
εργασίες που η λειτουργία τους είναι επικίνδυνη για τη ζωή των εργαζομένων, καταστρέφει ή με οποιονδήπο-
τε τρόπο αχρηστεύει εγκαταστάσεις που ασφαλίζουν 
από αυτόν τον κίνδυνο ή διακόπτει τη λειτουργία τους, τιμωρείται: α) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και 
χρηματική ποινή αν από την πράξη μπορεί να προκύ-
ψει κίνδυνος για άνθρωπο, β) με κάθειρξη αν στην πε-ρίπτωση του στοιχείου α΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη, γ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν στην περίπτωση του στοιχείου α΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια την καταστροφή, την 
αχρήστευση ή τη διακοπή της λειτουργίας ασφαλιστι-
κής εγκατάστασης από την οποία προέκυψε κίνδυνος, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 276 
(Καταργείται)
Άρθρο 277
Πρόκληση ναυαγίου
1. Όποιος προκαλεί τη βύθιση ή την προσάραξη πλοί-
ου τιμωρείται: α) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2741 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
αν από την πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα 
πράγματα, β) με κάθειρξη έως δέκα έτη αν από την πρά-
ξη προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, γ) με κάθειρξη αν 
στην περίπτωση των στοιχείων α΄ ή β΄ η πράξη προκά-
λεσε σημαντική βλάβη σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέ-
λειας ή είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη 
ανθρώπου, δ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν 
στην περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως απο-
τέλεσμα το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος 
μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια τη βύθιση ή την προσά-
ραξη πλοίου από την οποία προέκυψε κίνδυνος για ξένα 
πράγματα ή για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως 
τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 278
(Καταργείται)
Άρθρο 279
Δηλητηρίαση πραγμάτων προορισμένων για χρήση από το κοινό
1. Όποιος δηλητηριάζει: α) πηγές, πηγάδια, βρύσες ή 
άλλες διοχετεύσεις ή δεξαμενές νερού, β) τρόφιμα, ποτά 
ή άλλα πράγματα που είναι προορισμένα για πώληση ή 
για χρήση από το κοινό των οποίων η χρήση μπορεί να 
προκαλέσει κίνδυνο για άνθρωπο, τιμωρείται με κάθειρ-
ξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. Με την ίδια ποινή 
τιμωρείται και όποιος εισάγει σε κάποιο από αυτά άλλες 
ύλες που μπορούν να προκαλέσουν το ίδιο αποτέλεσμα. 
Με την ίδια ποινή τιμωρείται επίσης όποιος κατέχει προς 
πώληση, πωλεί ή θέτει με οποιοδήποτε τρόπο σε κυκλο-
φορία τα υπό στοιχείο β΄ πράγματα.
2. Οι πράξεις της παραγράφου 1 τιμωρούνται α) με 
κάθειρξη αν είχαν ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική 
βλάβη, β) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν είχαν 
ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο 
θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο 
μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
3. Όποιος στις περιπτώσεις της παραγράφου 1 πράττει 
από αμέλεια και προκαλεί τον κίνδυνο ή προκαλεί από 
αμέλεια τη δυνατότητα κινδύνου, τιμωρείται με φυλάκι-
ση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρα 280 - 284
(Καταργούνται)
Άρθρο 285
Παραβίαση μέτρων για την πρόληψη ασθενειών 
1. Όποιος παραβιάζει τα μέτρα που έχει διατάξει ο 
νόμος ή η αρμόδια αρχή για να αποτραπεί η εισβολή 
ή η διάδοση μιας μεταδοτικής ασθένειας τιμωρείται: α) 
με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή αν από 
την πράξη μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ζώα, 
β) με φυλάκιση και χρηματική ποινή αν από την πράξη 
μπορεί να προκύψει κίνδυνος μετάδοσης της ασθένειας 
σε αόριστο αριθμό ανθρώπων. 2. Αν η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα μεταδοθεί η 
ασθένεια σε ζώα, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον 
τριών ετών και χρηματική ποινή, και αν είχε ως αποτέ-
λεσμα να μεταδοθεί σε άνθρωπο, επιβάλλεται κάθειρξη 
έως δέκα έτη. 
3. Αν η παραβίαση είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλ-
λου επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και αν 
προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, το 
δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη.
4. Όποιος στις περιπτώσεις της παραγράφου 1 παρα-
βιάζει τα μέτρα από αμέλεια, τιμωρείται: α) στην περί-
πτωση του στοιχείου α΄ με χρηματική ποινή ή παροχή 
κοινωφελούς εργασίας και β) στην περίπτωση του στοι-χείου β΄ με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 286
Παραβίαση κανόνων οικοδομικής
1. Όποιος κατά την εκπόνηση μελέτης ή τη διεύθυνση 
ή την εκτέλεση οικοδομικού ή άλλου ανάλογου έργου 
ή κατεδάφισης ενεργεί παρά τους κοινώς αναγνωρι-
σμένους τεχνικούς κανόνες, τιμωρείται: α) με φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή αν από την 
πράξη μπορεί να προκύψει κίνδυνος για άνθρωπο, β) με 
κάθειρξη αν στην περίπτωση του στοιχείου α΄ η πράξη 
είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη, γ) με 
κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν στην περίπτωση 
του στοιχείου α΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνα-το άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού 
ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια 
κάθειρξη. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου παραβιάζει από αμέλεια τους κοινώς αναγνωρι-
σμένους τεχνικούς κανόνες τιμωρείται με φυλάκιση έως 
δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
3. Η παραγραφή των εγκλημάτων της παραγράφου 
1 στοιχεία β΄ και γ΄ αρχίζει από την επέλευση του θα-
νάτου ή της βαριάς σωματικής βλάβης και πάντως δεν 
μπορεί να υπερβεί τα τριάντα έτη από την παραβίαση 
των κανόνων. 
Άρθρο 287
(Καταργείται)
Άρθρο 288
Παρεμπόδιση αποτροπής κοινού κινδύνου 
και παράλειψη οφειλόμενης βοήθειας
1. Όποιος ματαιώνει ή δυσχεραίνει την ενέργεια που 
είναι αναγκαία για να αποτραπεί ή να κατασταλεί ένας κοινός κίνδυνος που υπάρχει ή που επίκειται για τη ζωή 
ή την υγεία ανθρώπου ή για ξένες ιδιοκτησίες τιμωρείται 
με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Όποιος σε περίπτωση δυστυχήματος ή κοινού κιν-
δύνου ή κοινής ανάγκης δεν προσφέρει τη βοήθεια που 
του ζητήθηκε και που μπορούσε να προσφέρει, χωρίς ο ίδιος να διατρέξει ουσιώδη κίνδυνο, τιμωρείται με χρη-
ματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2742 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 289
Έμπρακτη μετάνοια και δικαστική άφεση της ποινής
1. Στις περιπτώσεις της παραγράφου 2 των άρθρων 
264, 268, 270, 273, 275, 277 και 286 και της παραγράφου 
3 του άρθρων 265, 279 και 285 ο υπαίτιος δεν τιμωρεί-ται αν με τη θέλησή του αποτρέψει τον κίνδυνο ή με τη 
γρήγορη αναγγελία του προς τις αρχές δώσει αφορμή 
για την αποτροπή του. 
2. Στις περιπτώσεις των εγκλημάτων του παρόντος 
κεφαλαίου το δικαστήριο μπορεί να κρίνει την πράξη 
ατιμώρητη αν ο υπαίτιος με τη θέλησή του αποτρέψει 
την εξέλιξη του κινδύνου ή με τη γρήγορη αναγγελία 
του προς τις αρχές δώσει αφορμή για την αποτροπή της. 
ΔΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝΚΟΙΝΩΦΕΛΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
Ι. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝΆρθρο 290
Επικίνδυνες παρεμβάσεις στην οδική συγκοινωνία
1. Όποιος διαταράσσει την ασφάλεια της συγκοινωνίας 
στους δρόμους: 
α) με καταστροφή, βλάβη ή μετακίνηση εγκαταστά-
σεων ή οχημάτων, 
β) με τοποθέτηση ή διατήρηση εμποδίων, 
γ) με αλλοίωση σημείων ή σημάτων ή με τοποθέτηση 
ή διατήρηση εσφαλμένων σημείων ή σημάτων, ή 
δ) με άλλες, εξίσου επικίνδυνες για την ασφάλεια της 
συγκοινωνίας πράξεις, τιμωρείται: αα) με φυλάκιση έως 
τρία έτη ή χρηματική ποινή αν από την πράξη προέκυψε 
κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα, ββ) με φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός έτους αν από την πράξη προέκυψε 
κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κάθειρξη έως δέκα έτη 
αν στην περίπτωση των στοιχείων α΄ ή β΄ η πράξη 
είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη άλλου 
ή προκάλεσε βλάβη σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις, 
δδ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν στην περί-
πτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει 
ισόβια κάθειρξη. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης παρα-
γράφου προκαλεί από αμέλεια τη διατάραξη της ασφά-
λειας της συγκοινωνίας από την οποία προέκυψε κοινός 
κίνδυνος για ξένα πράγματα ή για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 290Α 
Επικίνδυνη οδήγηση
1. Όποιος κατά τη συγκοινωνία στους δρόμους ή στις 
πλατείες: 
α) οδηγεί όχημα μολονότι δεν είναι σε θέση να το πρά-
ξει με ασφάλεια εξαιτίας της κατανάλωσης οινοπνεύμα-
τος ή χρήσης ναρκωτικών ουσιών ή λόγω σωματικής ή πνευματικής εξάντλησης, ή β) οδηγεί όχημα σε εθνικές 
ή περιφερειακές οδούς αντίστροφα στο ρεύμα της εκά-
στοτε κατεύθυνσης ή σε πεζοδρόμους, πεζοδρόμια ή 
πλατείες, ή οδηγεί όχημα που είναι τεχνικά ανασφαλές 
ή με ανασφαλή τρόπο φορτωμένο ή προβαίνει κατά την 
οδήγηση σε επικίνδυνους ελιγμούς ή μετέχει σε αυτο-
σχέδιους αγώνες, τιμωρείται, αν δεν προβλέπονται βα-ρύτερες κυρώσεις σε άλλες διατάξεις: 
αα) με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή αν 
από την πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος σε ξένα πράγ-
ματα, ββ) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους αν από την πράξη προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κά-θειρξη έως δέκα έτη αν στην περίπτωση των στοιχείων α΄ ή β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη ή προκάλεσε βλάβη σε κοινωφελείς εγκαταστά-
σεις, δδ) με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών αν στην 
περίπτωση του στοιχείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα 
το θάνατο άλλου. Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου 
αριθμού ανθρώπων, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη. 
2. Όποιος στις περιπτώσεις της προηγούμενης πα-
ραγράφου οδηγεί επικίνδυνα από αμέλεια και από την 
πράξη του αυτή προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα 
πράγματα ή για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως 
δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 291 
Επικίνδυνες παρεμβάσεις στη συγκοινωνία μέσων σταθερής τροχιάς, 
πλοίων και αεροσκαφών
1. Όποιος διαταράσσει την ασφάλεια της συγκοινωνίας 
μέσων σταθερής τροχιάς, πλοίων ή αεροσκαφών 
α) με καταστροφή, βλάβη ή μετακίνηση εγκαταστά-
σεων ή συγκοινωνιακών μέσων, 
β) με τοποθέτηση ή διατήρηση εμποδίων, γ) με αλλοίωση σημείων ή σημάτων ή με τοποθέτηση 
ή διατήρηση εσφαλμένων σημείων ή σημάτων, ή 
δ) με παραβίαση των κανόνων τεχνικού ελέγχου ή 
ασφαλούς φόρτωσης των συγκοινωνιακών μέσων, 
ε) με άλλες, εξίσου επικίνδυνες, για την ασφάλεια της 
συγκοινωνίας πράξεις 
τιμωρείται: αα) με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους 
αν από την πράξη προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα 
πράγματα, ββ) με κάθειρξη έως δέκα έτη αν από την 
πράξη προέκυψε κίνδυνος για άνθρωπο, γγ) με κάθειρξη 
αν στην περίπτωση των στοιχείων α΄ ή β΄ η πράξη είχε 
ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη ή προκάλεσε 
βλάβη σε εγκαταστάσεις κοινής ωφέλειας, δδ) με κάθειρ-
ξη τουλάχιστον δέκα ετών αν στην περίπτωση του στοι-
χείου β΄ η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο άλλου. 
Αν προκλήθηκε ο θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων, 
το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει ισόβια κάθειρξη. 
 2. Με τις ίδιες ποινές κατά τις διακρίσεις των στοιχείων 
α΄ έως δ΄ της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται, 
εάν δεν προβλέπονται βαρύτερες κυρώσεις σε άλλες 
διατάξεις, όποιος οδηγεί όχημα σταθερής τροχιάς ή κυ-βερνά πλοίο ή αεροπλάνο χωρίς να είναι σε θέση να το 
πράξει με ασφάλεια εξαιτίας της κατανάλωσης οινοπνεύ-
ματος ή χρήσης ναρκωτικών ουσιών ή λόγω σωματικής 
ή πνευματικής εξάντλησης. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2743 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
3. Όποιος στις περιπτώσεις των προηγούμενων πα-
ραγράφων από αμέλεια προκαλεί τη διατάραξη της 
ασφάλειας της συγκοινωνίας ή οδηγεί επικίνδυνα και 
έτσι προέκυψε κοινός κίνδυνος για ξένα πράγματα ή 
για άνθρωπο, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή 
χρηματική ποινή.
Άρθρο 292 
Παρακώλυση συγκοινωνιών
1. Όποιος παρεμποδίζει ή διαταράσσει σε μεγάλη 
έκταση ή για μεγάλο χρονικό διάστημα τη λειτουργία 
των κοινόχρηστων συγκοινωνιακών μέσων, και ιδίως 
μέσων σταθερής τροχιάς, πλοίου, αεροπλάνου ή λεω-
φορείου, τιμωρείται με φυλάκιση. 
2. Αν η πράξη τελέστηκε από αμέλεια, επιβάλλεται 
χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
ΙΙ. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ
ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΚΟΙΝΟΦΕΛΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 
Άρθρο 292 Α 
Εγκλήματα κατά της ασφάλειας των τηλεφωνικών επικοινωνιών
1. Όποιος χωρίς δικαίωμα αποκτά πρόσβαση σε σύν-
δεση ή σε δίκτυο παροχής υπηρεσιών τηλεφωνίας ή σε σύστημα υλικού ή λογισμικού, που χρησιμοποιείται για 
την παροχή τέτοιων υπηρεσιών, και με τον τρόπο αυτόν 
θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια των τηλεφωνικών επι-
κοινωνιών, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός 
έτους και χρηματική ποινή. Αν ο υπαίτιος της πράξης του 
προηγούμενου εδαφίου είναι ο εργαζόμενος ή συνεργά-
της του παρόχου υπηρεσιών τηλεφωνίας, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή.
2. Ο πάροχος υπηρεσιών τηλεφωνίας ή ο νόμιμος 
εκπρόσωπος αυτού, ο οποίος παραβιάζει διάταξη κα-
νονισμού της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) ή όρο της Γενικής Άδειας ή του δι-
καιώματος χρήσης ραδιοσυχνότητας ή του δικαιώματος 
χρήσης αριθμού, που αναφέρονται στην ασφάλεια των 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών, τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή.
 3. Ο πάροχος υπηρεσιών τηλεφωνίας ή ο νόμιμος 
εκπρόσωπος αυτού ή ο κατά τον νόμο υπεύθυνος για 
τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών, που 
παραλείπει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την αποτρο-πή πράξης της παραγράφου 1, τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή, εφόσον η 
πράξη τελέστηκε ή έγινε απόπειρα τέλεσής της, ανεξάρ-
τητα αν θα τιμωρηθεί ο υπαίτιος.
4. Αν ο υπαίτιος των πράξεων των προηγούμενων πα-
ραγράφων είχε σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή 
σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος ή να προκαλέ-
σει περιουσιακή ζημία σε άλλον, τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή. Εφόσον 
το συνολικό όφελος ή η συνολική ζημία υπερβαίνουν 
το ποσό των 120.000 ευρώ, ο υπαίτιος τιμωρείται με 
κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. Αν από τις πράξεις των προηγούμενων παραγράφων μπορεί να 
τεθούν σε κίνδυνο θεμελιώδεις αρχές και θεσμοί του 
Πολιτεύματος, όπως μνημονεύονται στο άρθρο 134 Α 
του Ποινικού Κώδικα ή απόρρητο που αναφέρεται στην 
ασφάλεια του κράτους ή στην ασφάλεια εγκαταστάσεων 
κοινής ωφέλειας, επιβάλλεται κάθειρξη.
5. Όποιος αθέμιτα διαθέτει στο εμπόριο ή με άλλον 
τρόπο προσφέρει προς εγκατάσταση ειδικά τεχνικά 
μέσα για την τέλεση των πράξεων της παραγράφου 1 ή 
δημόσια διαφημίζει ή προσφέρει τις υπηρεσίες του για την τέλεσή τους τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή.
 Άρθρο 292Β 
Παρακώλυση λειτουργίας πληροφοριακών συστημάτων
1. Όποιος χωρίς δικαίωμα παρεμποδίζει σοβαρά ή 
διακόπτει τη λειτουργία συστήματος πληροφοριών 
με την εισαγωγή, διαβίβαση, διαγραφή, καταστροφή, 
αλλοίωση ψηφιακών δεδομένων ή με αποκλεισμό της 
πρόσβασης στα δεδομένα αυτά, τιμωρείται με φυλάκιση 
και χρηματική ποινή.
2. Η πράξη της πρώτης παραγράφου τιμωρείται: α) με 
φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή, 
αν τελέστηκε με τη χρήση εργαλείου που έχει σχεδιαστεί 
κατά κύριο λόγο για πραγματοποίηση επιθέσεων που 
επηρεάζουν μεγάλο αριθμό συστημάτων πληροφοριών 
ή επιθέσεων που προκαλούν σοβαρές ζημίες και ιδίως 
επιθέσεων που προκαλούν μεγάλης έκτασης ή για με-
γάλο χρονικό διάστημα διατάραξη των υπηρεσιών των 
συστημάτων πληροφοριών, οικονομική ζημιά ιδιαίτερα 
μεγάλης αξίας ή σημαντική απώλεια δεδομένων, β) με 
φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή, αν 
προκάλεσε σοβαρές ζημίες και ιδίως μεγάλης έκτασης ή 
για μεγάλο χρονικό διάστημα διατάραξη των υπηρεσιών 
των συστημάτων πληροφοριών, οικονομική ζημία ιδιαί-
τερα μεγάλης αξίας ή σημαντική απώλεια δεδομένων και 
γ) με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική 
ποινή, αν τελέστηκε κατά συστημάτων πληροφοριών 
που αποτελούν μέρος υποδομής για την προμήθεια του 
πληθυσμού με ζωτικής σημασίας αγαθά ή υπηρεσίες. 
Ως ζωτικής σημασίας αγαθά ή υπηρεσίες νοούνται ιδίως 
η εθνική άμυνα, η υγεία, οι συγκοινωνίες, οι μεταφορές και η ενέργεια.
Άρθρο 292Γ
Με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται όποιος χωρίς δικαίωμα και με σκοπό τη διάπρα-
ξη των εγκλημάτων του άρθρου 292Β παράγει, πωλεί, 
προμηθεύεται προς χρήση, εισάγει, κατέχει, διανέμει ή 
με άλλο τρόπο διακινεί: α) συσκευές ή προγράμματα 
υπολογιστή, σχεδιασμένα ή προσαρμοσμένα κυρίως για 
το σκοπό της διάπραξης των εγκλημάτων του άρθρου 
292 Β, β) συνθηματικά ή κωδικούς πρόσβασης ή άλλα 
παρεμφερή δεδομένα με τη χρήση των οποίων είναι 
δυνατόν να αποκτηθεί πρόσβαση στο σύνολο ή μέρος 
ενός πληροφοριακού συστήματος.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2744 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 292Δ
Προσβολές του απορρήτου των τηλεπικοινωνιών του κοινού
1. Όποιος χωρίς δικαίωμα αποκτά πρόσβαση σε σύνδε-
ση ή σε δίκτυο παροχής στο κοινό υπηρεσιών τηλεφωνί-
ας ή ηλεκτρονικής επικοινωνίας ή σε σύστημα υλικού ή 
λογισμικού που χρησιμοποιείται για την παροχή τέτοιων 
υπηρεσιών, εάν από την πράξη μπορεί να προκύψει κοι-
νός κίνδυνος για το απόρρητο του περιεχομένου τηλε-
φωνικών ή ηλεκτρονικών επικοινωνιών ή των στοιχείων 
της θέσης ή κίνησης αυτών, τιμωρείται με φυλάκιση του-
λάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή. 
2. Αν ο δράστης της πράξης της προηγούμενης πα-
ραγράφου είναι πάροχος υπηρεσιών τηλεφωνίας ή ηλε-
κτρονικής επικοινωνίας ή νόμιμος εκπρόσωπος αυτού ή 
μέλος της διοίκησης ή υπεύθυνος της διασφάλισης του 
απορρήτου ή εργαζόμενος ή συνεργάτης του παρόχου 
ή αποβλέπει να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον 
παράνομο περιουσιακό όφελος επιβάλλεται φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή.
Άρθρο 292Ε
Παρακώλυση των τηλεπικοινωνιών
1. Όποιος παρεμποδίζει ή διαταράσσει σε μεγάλη έκτα-
ση ή για μεγάλο χρονικό διάστημα τη λειτουργία εγκα-τάστασης παροχής στο κοινό υπηρεσιών τηλεφωνίας ή 
ηλεκτρονικών επικοινωνιών και ιδίως του διαδικτύου με 
αθέμιτη παρέμβαση σε πράγμα ή σε σύστημα πληροφο-
ριών ή σε ηλεκτρονικά δεδομένα που εξυπηρετούν τη 
λειτουργία αυτής, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. 
2. Η παράγραφος 2 του προηγούμενου άρθρου εφαρ-
μόζεται και για την πράξη της παραγράφου 1.
3. Αν η πράξη τελέστηκε από αμέλεια, επιβάλλεται 
χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
Άρθρο 293
Παρακώλυση της λειτουργίας άλλων κοινωφελών εγκαταστάσεων
1. Όποιος παρεμποδίζει ή διαταράσσει σε μεγάλη 
έκταση ή για μεγάλο χρονικό διάστημα τη λειτουργία 
εγκατάστασης που εξυπηρετεί την παροχή στο κοινό: 
α) ταχυδρομικών υπηρεσιών, 
β) νερού, φωτισμού, φυσικού αερίου, θερμότητας ή 
κινητήριας δύναμης με αθέμιτη παρέμβαση σε πράγμα ή σε σύστημα πληροφοριών ή σε ηλεκτρονικά δεδομέ-
να που εξυπηρετούν τη λειτουργία της εγκατάστασης, 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρη-
ματική ποινή. 
2. Η παράγραφος 2 του άρθρου 292Β εφαρμόζεται και 
για την πράξη της παραγράφου 1. 
3. Αν από την πράξη προκλήθηκε κατάσταση κοινής 
ανάγκης, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη. 
4. Αν η πράξη τελέστηκε από αμέλεια, επιβάλλεται 
φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή. 
Άρθρα 294 – 297 
(καταργούνται)Άρθρο 298
Έμπρακτη μετάνοια και δικαστική άφεση της ποινής
1. Η διάταξη του άρθρου 289 παρ. 1 έχει ανάλογη 
εφαρμογή και στις περιπτώσεις των παραγράφων 2 των 
άρθρων 290, 290 Α, 291, 292. 
2. Η διάταξη του άρθρου 289 παρ. 2 έχει ανάλογη 
εφαρμογή και στα εγκλήματα αυτού του κεφαλαίου.
ΔΕΚΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ
Ι. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΒΛΑΒΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
Άρθρο 299
Ανθρωποκτονία με δόλο
1. Όποιος σκότωσε άλλον τιμωρείται με κάθειρξη ισό-
βια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών. 
2. Αν η πράξη αποφασίστηκε και εκτελέστηκε σε βρα-
σμό ψυχικής ορμής, επιβάλλεται κάθειρξη. 
Άρθρο 300
Ανθρωποκτονία κατ’ απαίτηση
Όποιος αποφάσισε και εκτέλεσε ανθρωποκτονία ύστε-
ρα από σπουδαία και επίμονη απαίτηση του θύματος 
και από οίκτο γι’ αυτόν που έπασχε από ανίατη ασθένεια 
τιμωρείται με φυλάκιση. 
Άρθρο 301
Συμμετοχή σε αυτοκτονία
Όποιος κατέπεισε άλλον να αυτοκτονήσει, αν τελέστη-
κε η αυτοκτονία ή έγινε απόπειρά της, καθώς και όποιος 
έδωσε βοήθεια κατά την τέλεσή της, η οποία διαφορετι-
κά δεν θα ήταν εφικτή, τιμωρείται με φυλάκιση. 
Άρθρο 302
Ανθρωποκτονία από αμέλεια
Όποιος από αμέλεια σκότωσε άλλον, τιμωρείται με 
φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών. 
Άρθρο 303
Παιδοκτονία
Μητέρα που με πρόθεση σκότωσε το παιδί της κατά 
ή μετά τον τοκετό, αλλά ενώ εξακολουθούσε ακόμη η 
διατάραξη του οργανισμού της από αυτόν, τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
II. ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ
Άρθρο 304
Διακοπή της κύησης
1. Όποιος χωρίς τη συναίνεση της εγκύου διακόπτει 
την κύησή της τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
2. Όποιος με τη συναίνεση της εγκύου ή των προσώ-
πων που έχουν τη γονική μέριμνα ή επιμέλειά της αν 
αυτή είναι ανίκανη να συναινέσει, διακόπτει την εγκυμο-
σύνη της, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρημα-
τική ποινή και αν ενεργεί κατ’ επάγγελμα, με φυλάκιση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2745 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή. Με την ίδια 
ποινή, μειωμένη κατά το μέτρο του άρθρου 83, τιμωρεί-
ται και όποιος προμηθεύει σε έγκυο τα μέσα για τη δια-
κοπή της εγκυμοσύνης της, εφόσον έγινε τουλάχιστον 
απόπειρα αυτής. 
3. Έγκυος που μετά την εικοστή τέταρτη εβδομάδα 
της κύησης διακόπτει την εγκυμοσύνη της ή επιτρέπει 
σε άλλον να την διακόψει τιμωρείται με φυλάκιση έως 
έξι μήνες ή χρηματική ποινή. 
4. Δεν είναι άδικη πράξη η τεχνητή διακοπή της εγκυ-
μοσύνης που ενεργείται από την έγκυο ή με τη συναίνε-
ση των προσώπων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 
από γιατρό μαιευτήρα γυναικολόγο με τη συμμετοχή 
αναισθησιολόγου, σε οργανωμένη νοσηλευτική μονάδα, 
αν συντρέχει μία από τις ακόλουθες περιπτώσεις: 
α) Δεν έχουν συμπληρωθεί δώδεκα εβδομάδες εγκυ-
μοσύνης. 
β) Η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, απο-
πλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και δεν έχουν συμπληρωθεί δε-
καεννέα εβδομάδες εγκυμοσύνης. 
γ) Έχουν διαπιστωθεί, με τα μέσα προγεννητικής διά-
γνωσης, ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που 
επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού ή υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυ-
νος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχι-
κής υγείας της. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται σχετική 
βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρμόδιου γιατρού. 
5. Με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται όποιος κατά την πραγματοποίηση προγεννητικού 
ελέγχου μετά την εικοστή εβδομάδα της κύησης ή κατά τη διάρκεια του τοκετού και πριν από την εμφάνιση του 
παιδιού στον εξωτερικό κόσμο, προκαλεί με αμέλεια δι-
ακοπή της κύησης ή βαριά βλάβη στο έμβρυο, που έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο του νεογνού. 
Άρθρο 304A
Σωματική βλάβη εμβρύου ή νεογνού
1. Όποιος βιαιοπραγεί σε βάρος εγκύου ή της χορηγεί 
φάρμακα ή άλλες ουσίες, με αποτέλεσμα να προκληθεί 
βαριά βλάβη στο έμβρυο ή να εμφανίσει το νεογνό βα-
ριά πάθηση του σώματος ή της διάνοιάς του, τιμωρείται 
με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. Επιβάλλεται φυλά-
κιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή αν ο υπαίτιος έχει αμέλεια ως προς το αποτέλεσμα αυτό της πράξης του. 
2. Με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται όποιος κατά την πραγματοποίηση προγεννητικού 
ελέγχου μετά την εικοστή εβδομάδα της κύησης ή κατά τη διάρκεια του τοκετού και πριν από την εμφάνιση του 
παιδιού στον εξωτερικό κόσμο προκαλεί από αμέλειά 
του βαριά βλάβη στο έμβρυο ή γίνεται υπαίτιος στο να 
εμφανίσει το νεογνό βαριά πάθηση του σώματος ή της 
διάνοιάς του. 
Άρθρο 305
(Καταργείται)ΙΙΙ. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΔΙΑΚΙΝΔΥΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ
Άρθρο 306
Έκθεση
1. Όποιος εκθέτει άλλον και έτσι τον καθιστά αβοήθη-
το, καθώς και όποιος αφήνει αβοήθητο ένα πρόσωπο 
που το έχει στην προστασία του ή που έχει υποχρέωση 
να το διατρέφει και να το περιθάλπει ή να το μεταφέρει, ή 
ένα πρόσωπο που ο ίδιος υπαίτια τραυμάτισε, τιμωρείται 
με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών. 
2. Αν η πράξη προκάλεσε στον παθόντα: α) βαριά σω-
ματική βλάβη, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών 
ετών, β) θάνατο, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη. 
Άρθρο 307
Παράλειψη προσφοράς βοήθειας
Όποιος παραλείπει να σώσει άλλον από κίνδυνο ζωής, 
αν και μπορεί να το πράξει χωρίς κίνδυνο της δικής του ζωής ή υγείας, τιμωρείται φυλάκιση έως ένα έτος ή χρη-ματική ποινή.
ΔΕΚΑΤΟ ΕΚΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΚΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ
Άρθρο 308
Σωματική βλάβη
1. Όποιος προξενεί σε άλλον σωματική κάκωση ή βλά-
βη της υγείας του τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη 
ή χρηματική ποινή. Αν η κάκωση ή βλάβη της υγείας 
που του προξένησε είναι εντελώς ελαφρά, τιμωρείται 
με παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
2. Για τη δίωξη της πράξης της προηγούμενης πα-
ραγράφου απαιτείται έγκληση, εκτός αν ο παθών είναι 
δημόσιος υπάλληλος και η πράξη τελέστηκε κατά την 
εκτέλεση της υπηρεσίας του ή για λόγους σχετικούς με την εκτέλεσή της, οπότε η δίωξη είναι αυτεπάγγελτη. 
3. Η σωματική βλάβη της παραγράφου 1 δεν είναι άδι-
κη, όταν επιχειρείται με τη συναίνεση του παθόντος και δεν προσκρούει στα χρηστά ήθη. 
4. Ο υπαίτιος της πράξης της παραγράφου 1 είναι δυ-
νατό να απαλλαγεί από κάθε ποινή αν παρασύρθηκε 
στην πράξη από δικαιολογημένη αγανάκτηση, εξαιτίας 
μιας αμέσως προηγούμενης πράξης που τέλεσε ο πα-
θών εναντίον του ή ενώπιόν του και που ήταν ιδιαίτερα σκληρή ή βάναυση. 
Άρθρο 309
Επικίνδυνη σωματική βλάβη
Αν η πράξη του προηγούμενου άρθρου τελέστηκε 
με τρόπο που μπορούσε να προκαλέσει στον παθόντα 
κίνδυνο ζωής ή βαριά σωματική βλάβη, επιβάλλεται φυ-
λάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 310
Βαριά σωματική βλάβη
1. Όποιος προκαλεί σε άλλον βαριά σωματική βλά-
βη τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. Aν 
επεδίωκε την πρόκληση της βαριάς σωματικής βλάβης, τιμωρείται κάθειρξη έως δέκα έτη. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2746 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
2. Βαριά σωματική βλάβη υπάρχει ιδίως αν η πράξη 
προξένησε στον παθόντα κίνδυνο ζωής ή βαριά και μα-
κροχρόνια αρρώστια ή σοβαρό ακρωτηριασμό ή αν τον 
εμπόδισε σημαντικά και για πολύ χρόνο να χρησιμοποιεί 
το σώμα ή τη διάνοιά του. 
Άρθρο 311
Θανατηφόρα σωματική βλάβη
Αν η σωματική βλάβη είχε επακόλουθο το θάνατο του 
παθόντος, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη. Αν ο υπαί-
τιος επιδίωκε τη βαριά σωματική βλάβη του παθόντος επιβάλλεται κάθειρξη. 
Άρθρο 312
Σωματική βλάβη αδυνάμων ατόμων
1. Όποιος προκαλεί σωματική κάκωση ή βλάβη της 
υγείας σε ανήλικο ή σε πρόσωπο που δεν μπορεί να 
υπερασπίσει τον εαυτό του, εφόσον τα πρόσωπα αυτά 
βρίσκονται υπό την επιμέλεια ή την προστασία του δρά-
στη βάσει νόμου, δικαστικής απόφασης ή πραγματικής 
κατάστασης, συνοικούν με τον δράστη ή έχουν μαζί 
του σχέση εργασίας ή υπηρεσίας, τιμωρείται: α) για την πράξη του άρθρου 308 παρ. 1 εδάφιο α΄, με φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός έτους, β) για την πράξη του άρθρου 
309, με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών, γ) για την πράξη 
του άρθρου 310 παρ. 1 εδ. α΄, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και αν επεδίωκε την πρόκληση βαριάς σω-
ματικής βλάβης, με κάθειρξη και δ) για την πράξη του 
άρθρου 311, με κάθειρξη. 
2. Οι ίδιες ποινές επιβάλλονται όταν η πράξη τελεί-
ται σε βάρος συζύγου κατά τη διάρκεια του γάμου ή 
σε βάρος συντρόφου κατά τη διάρκεια της συμβίωσης. Η τέλεση της πράξης σε βάρος εγκύου συνιστά επιβα-ρυντική περίπτωση. 
3. Με την πρόκληση σωματικής βλάβης σε βάρος ανη-
λίκου κατά την παράγραφο 1 στοιχείο α΄ εξομοιώνεται 
και η τέλεση των πράξεων των προηγούμενων παρα-
γράφων ενώπιον ανηλίκου. 
4. Με την πρόκληση σωματικής βλάβης κατά την πα-
ράγραφο 1 στοιχείο γ΄ εξομοιώνεται και η μεθοδευμέ-
νη πρόκληση έντονου σωματικού πόνου ή σωματικής 
εξάντλησης επικίνδυνης για την υγεία, ή ψυχικού πόνου 
ικανού να επιφέρει σοβαρή ψυχική βλάβη, ιδίως με την 
παρατεταμένη απομόνωση σε βάρος των προσώπων 
της πρώτης παραγράφου. 
Άρθρο 313
Συμπλοκή
Αν εξαιτίας συμπλοκής ή επίθεσης που έγινε από 
πολλούς επήλθε θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη αν-
θρώπου, καθένας από εκείνους που πήραν μέρος στη 
συμπλοκή ή στην επίθεση τιμωρείται για μόνη τη συμμε-
τοχή του σε αυτή με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική 
ποινή, εκτός αν έχει εμπλακεί χωρίς υπαιτιότητά του. 
Άρθρο 314
Σωματική βλάβη από αμέλεια
1. Όποιος από αμέλεια προκαλεί σωματική κάκωση ή 
βλάβη της υγείας άλλου τιμωρείται με παροχή κοινω-φελούς εργασίας ή χρηματική ποινή ή φυλάκιση έως 
δύο έτη. Αν η σωματική βλάβη που προκλήθηκε είναι 
εντελώς ελαφρά, επιβάλλεται παροχή κοινωφελούς ερ-
γασίας ή χρηματική ποινή. 
2. Για την ποινική δίωξη της πράξης της προηγούμενης 
παραγράφου απαιτείται έγκληση. Η δίωξη είναι αυτεπάγ-
γελτη αν ο υπαίτιος ήταν οδηγός οχήματος ή υπόχρεος 
λόγω της υπηρεσίας ή του επαγγέλματός του να κατα-
βάλει ιδιαίτερη επιμέλεια ή προσοχή. Όταν ο υπαίτιος 
οδηγός οχήματος δεν μεταφέρει επιβάτες ή πράγματα με 
σκοπό βιοπορισμού, η ποινική δίωξη ασκείται αυτεπαγ-
γέλτως, ο εισαγγελέας όμως με διάταξή του απέχει από 
την ποινική δίωξη αν ο παθών δηλώσει ότι δεν επιθυμεί 
την ποινική δίωξη του δράστη. Αν η δήλωση υποβληθεί 
μετά την άσκηση ποινικής δίωξης, το δικαστήριο παύει οριστικά αυτήν.
Άρθρο 315
Όποιος καταπείθει γυναίκα να υποβληθεί σε ακρω-
τηριασμό των γεννητικών της οργάνων τιμωρείται με 
φυλάκιση. 
ΔΕΚΑΤΟ ΕΒΔΟΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
(Καταργήθηκε)
Άρθρα 316 - 321
(Καταργήθηκαν)
ΔΕΚΑΤΟ ΟΓ ΔΟΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
Άρθρο 322
Αρπαγή
1. Όποιος με εξαπάτηση, βία ή απειλή βίας συλλαμ-
βάνει, απάγει ή παράνομα κατακρατεί άλλον, έτσι ώστε 
να τον αποστερεί από την προστασία της πολιτείας και ιδίως όποιος περιάγει άλλον σε ομηρία ή σε άλλη παρό-
μοια κατάσταση στέρησης της ελευθερίας, τιμωρείται με 
κάθειρξη έως δέκα έτη. Αν η πράξη έγινε με σκοπό να 
εξαναγκαστεί ο παθών ή κάποιος άλλος σε πράξη, παρά-
λειψη ή ανοχή για την οποία δεν υπάρχει υποχρέωσή του, 
επιβάλλεται κάθειρξη, εφόσον η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα με βάση τους κανόνες της συρροής.
2. Με κάθειρξη τιμωρείται η πράξη της παραγράφου 1 
εδ. α΄, ακόμα κι όταν έγινε χωρίς τη χρήση των μέσων 
που αναφέρονται σε αυτή, όταν τελείται από υπάλληλο ή 
από πρόσωπα ή ομάδες προσώπων που ενεργούν με την 
άδεια, υποστήριξη ή συναίνεση κρατικής αρχής, εφόσον 
ακολουθείται από άρνηση παραδοχής της στέρησης της 
ελευθερίας ή από απόκρυψη της τύχης ή του τόπου όπου 
βρίσκεται το θύμα (βίαιη εξαφάνιση). Αποτελεί επιβαρυ-
ντική περίσταση η τέλεση της πράξης σε βάρος εγκύου, 
ανηλίκου ή ατόμου που δεν μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του.
3. Τιμωρείται με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών, 
όποιος, ως προϊστάμενος, έδωσε εντολή για την τέλεση 
της πράξης της προηγούμενης παραγράφου, εφόσον 
αυτή τελέστηκε ή έγινε απόπειρά της.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2747 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
4. Όποιος ως προϊστάμενος δεν έλαβε όλα τα αναγκαία 
και εύλογα μέτρα, εντός της εξουσίας του, για την πρό-
ληψη ή την καταστολή της τέλεσης μιας πράξης βίαιης 
εξαφάνισης ή για την παραπομπή της πράξης αυτής 
στις αρμόδιες αρχές προς έρευνα και ποινική δίωξη τι-
μωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών, εάν η 
πράξη του δεν τιμωρείται βαρύτερα κατά τις διατάξεις περί συμμετοχής. 
5. Η επίκληση των άρθρων 20 έως 25 δεν μπορεί να 
άρει τον άδικο χαρακτήρα των πράξεων των παραγρά-φων 2 και 3. 
6. Η καταδίκη υπαλλήλου για τις πράξεις των παρα-
γράφων 2, 3 και 4 επισύρει αυτοδικαίως αποστέρηση 
της θέσης που κατέχει. Εάν οι πράξεις αυτές τελούνται 
υπό καθεστώς σφετερισμού του δημοκρατικού πολι-
τεύματος, η προθεσμία της παραγραφής αρχίζει μόλις 
αποκατασταθεί η νόμιμη εξουσία. 
Άρθρα 322Α – 323
(Καταργούνται)
Άρθρο 323Α
Εμπορία ανθρώπων
1. Όποιος με τη χρήση βίας, απειλής βίας ή άλλων εξα-
ναγκαστικών μέσων ή με επιβολή ή κατάχρηση εξουσίας, 
στρατολογεί, απάγει, μεταφέρει, κατακρατεί παράνομα, 
υποθάλπει, παραδίδει ή παραλαμβάνει άλλον με σκοπό 
την εκμετάλλευσή του, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα 
έτη και χρηματική ποινή. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται ο υπαίτιος και αν, για να 
επιτύχει τον ίδιο σκοπό, τελεί τις πράξεις της προηγού-
μενης παραγράφου αποσπώντας τη συναίνεση άλλου με 
τη χρήση απατηλών μέσων ή παρασύροντάς τον εκμε-
ταλλευόμενος την ευάλωτη θέση στην οποία βρίσκεται.
3. Με κάθειρξη και χρηματική ποινή τιμωρείται η 
πράξη των προηγούμενων παραγράφων όταν: α) τελεί-ται κατ’ επάγγελμα, β) τελείται από υπάλληλο ο οποίος κατά την άσκηση της υπηρεσίας του ή επωφελούμενος 
από την ιδιότητά του αυτή διαπράττει ή συμμετέχει με 
οποιονδήποτε τρόπο στην πράξη, γ) συνδέεται με την 
παράνομη είσοδο, παραμονή ή έξοδο του παθόντος από 
τη χώρα ή δ) είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική 
βλάβη του παθόντος. Επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον 
δέκα ετών, αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο. 
4. Με τις ποινές της προηγούμενης παραγράφου τιμω-
ρείται η πράξη των παραγράφων 1 και 2 όταν στρέφεται 
κατά ανηλίκου, ακόμα κι όταν τελείται χωρίς τη χρήση 
των μέσων που αναφέρονται σε αυτές. Με τις ίδιες ποινές 
τιμωρείται και όποιος, με τα μέσα των παραγράφων 1 και 
2 στρατολογεί ανήλικο με σκοπό τη χρησιμοποίησή του 
σε ένοπλες επιχειρήσεις. 
5. Η έννοια της «εκμετάλλευσης» στις προηγούμενες 
παραγράφους περιλαμβάνει τον πορισμό παράνομου 
περιουσιακού οφέλους από: α) την υπαγωγή του σε 
καθεστώς δουλείας ή σε παρεμφερείς προς τη δουλεία πρακτικές, β) την υπαγωγή του σε καθεστώς ειλωτείας, γ) την εργασία ή την επαιτεία του θύματος (εργασιακή 
εκμετάλλευση), δ) την τέλεση εγκληματικών πράξεων 
από αυτό, ε) την αφαίρεση κυττάρων, ιστών ή οργάνων του σώματός του, στ) την τέλεση από αυτό γενετήσιων πράξεων, πραγματικών ή προσποιητών, ή την παροχή 
εργασίας ή υπηρεσιών που έχουν ως αποκλειστικό σκο-
πό τη γενετήσια διέγερση (γενετήσια εκμετάλλευση) ή 
ζ) τον εξαναγκασμό του σε τέλεση γάμου. 
6. Με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική 
ποινή τιμωρείται όποιος εν γνώσει, χωρίς να χρησιμο-
ποιεί τα μέσα των παραγράφων 1 και 2, προσλαμβάνει 
στην εργασία του πρόσωπο που είναι θύμα εμπορίας, 
δέχεται τις υπηρεσίες του προσώπου αυτού, τελεί μαζί 
του γενετήσια πράξη ή δέχεται τα έσοδα από την εκμε-
τάλλευσή του.
7. Τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή όποιος, 
χωρίς να χρησιμοποιεί τα μέσα των παραγράφων 1 και 
2, εξωθεί σε επαιτεία ανηλίκους, με σκοπό την εκμετάλ-
λευση των εσόδων τους. 
8. Για όποιον καταγγέλλει αξιόποινες πράξεις που τε-
λέστηκαν σε βάρος του από υπαιτίους των πράξεων των 
προηγούμενων παραγράφων, ο εισαγγελέας πλημμε-
λειοδικών μπορεί, εφόσον η καταγγελία πιθανολογείται 
βάσιμη, ύστερα από έγκριση του εισαγγελέα εφετών, να 
απόσχει προσωρινά από την ποινική δίωξη για παραβά-
σεις του νόμου περί αλλοδαπών και περί εκδιδομένων με 
αμοιβή προσώπων, καθώς και για παραβάσεις λόγω συμ-
μετοχής τους σε εγκληματικές  δραστηριότητες, εφόσον 
η συμμετοχή αυτή ήταν άμεση συνέπεια του γεγονότος 
ότι ήταν παθόντες των αδικημάτων των προηγούμενων 
παραγράφων, ώσπου να εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση 
για τις πράξεις που καταγγέλθηκαν. Αν η καταγγελία απο-
δειχθεί βάσιμη, η αποχή από την ποινική δίωξη γίνεται 
οριστική. 
Άρθρο 323Β
(Καταργείται)
Άρθρο 324
Αρπαγή ανηλίκων
1. Όποιος αφαιρεί ανήλικο από τους γονείς, τους επι-
τρόπους ή από οποιονδή ποτε δικαιούται να μεριμνήσει 
για το πρόσωπό του ή όποιος υποστηρίζει την εκούσια 
διαφυγή του ανηλίκου από την εξουσία των παραπάνω 
προσώπων τιμωρείται με φυλάκιση. Αν ο ανήλικος από 
τη στέρηση της επιμέλειας διέτρεξε σοβαρό κίνδυνο 
ζωής ή βαριάς βλάβης της υγείας του, ο δράστης τιμω-ρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.
2. Αν ο ανήλικος δεν έχει συμπληρώσει τα δεκατέσσε-
ρα έτη, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη, εκτός εάν 
η πράξη τελέστηκε από ανιόντα, οπότε εφαρμόζεται η 
προηγούμενη παράγραφος. Σε κάθε περίπτωση, αν ο 
υπαίτιος τέλεσε την πράξη από κερδοσκοπία ή με σκο-
πό να μεταχειριστεί τον ανήλικο σε ανήθικες ασχολίες 
ή να επιτύχει τη μεταβολή της οικογενειακής τάξης του ανηλίκου επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη.
3. Αν ο υπαίτιος των πράξεων των προηγουμένων 
παραγράφων είχε σκοπό να εισπράξει λύτρα ή να εξα-
ναγκάσει άλλον σε πράξη ή παράλειψη, επιβάλλεται κά-
θειρξη. Στην περίπτωση που ο δράστης με τη θέλησή του 
και προτού εκπληρωθεί οποιοσδήποτε όρος ή αξίωσή 
του απελευθέρωσε και απέδωσε υγιή και σώο τον ανή-λικο επιβάλλεται φυλάκιση.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2748 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 325
Παράνομη κατακράτηση
Όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις των άρθρων 322 και 
323Α, απάγει ή κατακρατεί άλλον χωρίς τη θέλησή του ή του στερεί με άλλον τρόπο την ελευθερία της κίνησής του τιμωρείται με φυλάκιση ή χρηματική ποινή και αν η κατακράτηση διήρκεσε επί μακρό χρονικό διάστημα ή τελέστηκε κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 6 του Συντάγματος, με φυλάκιση τουλάχιστον δυο ετών και χρηματική ποινή. 
Άρθρα 326 - 329
(Καταργούνται)
Άρθρο 330
Παράνομη βία
1. Όποιος με σωματική βία ή απειλή σωματικής βίας 
ή άλλης παράνομης πράξης ή παράλειψης εξαναγκάζει 
άλλον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή για τις οποίες ο 
παθών δεν έχει υποχρέωση, τιμωρείται με φυλάκιση έως 
δύο έτη ή χρηματική ποινή, ανεξάρτητα αν το απειλού-μενο κακό στρέφεται εναντίον εκείνου που απειλείται ή κάποιου από τους οικείους του.
2. Αν η πράξη της προηγούμενης παραγράφου τελεί-
ται σε βάρος ανηλίκου ή προσώπου που δεν μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του, εφόσον τα πρόσωπα αυτά 
βρίσκονται υπό την επιμέλεια ή την προστασία του δρά-
στη βάσει νόμου, δικαστικής απόφασης ή πραγματικής 
κατάστασης, συνοικούν με τον δράστη ή έχουν μαζί του 
σχέση εργασίας ή υπηρεσίας, επιβάλλεται φυλάκιση 
τουλάχιστον έξι μηνών. Η ίδια ποινή επιβάλλεται όταν 
η πράξη τελείται σε βάρος συζύγου κατά τη διάρκεια 
του γάμου ή σε βάρος συντρόφου κατά τη διάρκεια της συμβίωσης. 
Άρθρο 331
Αυτοδικία
Όποιος ασκεί αυθαίρετα αξίωση σχετική με δικαίωμα 
που ή το έχει πραγματικά ή από πεποίθηση το οικειοποι-
είται τιμωρείται με παροχή κοινωφελούς εργασίας ή χρη-
ματική ποινή. Για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση.
Άρθρο 332
(Καταργείται)
Άρθρο 333
Απειλή
1. Όποιος προκαλεί σε άλλον τρόμο ή ανησυχία απει-
λώντας αυτόν με βία ή άλλη παράνομη πράξη ή παρά-
λειψη, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική 
ποινή. Με την ποινή του προηγούμενου εδαφίου τιμω-
ρείται και όποιος, χωρίς απειλή βίας ή άλλης παράνομης 
πράξης, προκαλεί σε άλλον τρόμο ή ανησυχία με την 
επίμονη καταδίωξη ή παρακολούθησή του, όπως ιδίως με την επιδίωξη διαρκούς επαφής με τη χρήση τηλεπι-
κοινωνιακού ή ηλεκτρονικού μέσου ή με επανειλημμένες 
επισκέψεις στο οικογενειακό, κοινωνικό ή εργασιακό 
περιβάλλον αυτού, παρά την εκφρασμένη αντίθετη βού-
λησή του.2. Επιβάλλεται φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποι-
νή αν η πράξη τελείται σε βάρος ανηλίκου ή προσώπου 
που δεν μπορεί να υπερασπ ίσει τον εαυτό του, εφόσον 
τα πρόσωπα αυτά βρίσκονται υπό την επιμέλεια ή την 
προστασία του δράστη βάσει νόμου, δικαστικής από-
φασης ή πραγματικής κατάστασης, συνοικούν με αυτόν 
ή έχουν με αυτόν σχέση εργασίας ή υπηρεσίας. Η ίδια 
ποινή επιβάλλεται όταν η πράξη τελείται σε βάρος συζύ-
γου κατά τη διάρκεια του γάμου ή σε βάρος συντρόφου 
κατά τη διάρκεια της συμβίωσης. 
3. Για την ποινική δίωξη της πράξης της παραγράφου 1 
απαιτείται έγκληση.
Άρθρο 334
Διατάραξη οικιακής ειρήνης
1. Όποιος εισέρχεται παράνομα ή παραμένει παρά τη 
θέληση του δικαιούχου στην κατοικία άλλου ή στο χώρο 
που αυτός χρησιμοποιεί για την εργασία του ή σε χώρο 
περικλεισμένο που αυτός κατέχει τιμωρείται με φυλάκι-ση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Οι πιο πάνω πράξεις ή πράξεις βίας εναντίον προ-
σώπων ή πραγμάτων, καθώς και πράξεις φθοράς ξένης ιδιοκτησίας, που γίνονται με σκοπό να παρεμποδίσουν 
την έκδοση και την ελεύθερη κυκλοφορία εφημερίδων ή 
περιοδικών, καθώς και την ελεύθερη κυκλοφορία βιβλί-
ων, τιμωρούνται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
3. Για την ποινική δίωξη της πράξης της παραγράφου 1 
απαιτείται έγκληση.
Άρθρο 335
(Καταργείται)
ΔΕΚΑΤΟ ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΗΣΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣΚΑΙ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΗΣΙΑΣ ΖΩΗΣ
Άρθρο 336
Βιασμός
1. Όποιος με σωματική βία ή με απειλή σοβαρού και 
άμεσου κινδύνου ζωής ή σωματικής ακεραιότητας εξα-ναγκάζει άλλον σε επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πρά-ξης τιμωρείται με κάθειρξη. 
2. Γενετήσια πράξη είναι η συνουσία και οι ίσης βαρύ-
τητας με αυτήν πράξεις. 
3. Αν η γενετήσια πράξη έγινε από δύο ή περισσότε-
ρους δράστες που ενεργούσαν από κοινού, επιβάλλεται 
κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών. 
4. Αν κάποια από τις πράξεις των προηγουμένων πα-
ραγράφων είχε ως συνέπεια τον θάνατο του παθόντος, επιβάλλεται κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών.
5. Όποιος, εκτός από την περίπτωση της παραγράφου 1, 
επιχειρεί γενετήσια πράξη χωρίς τη συναίνεση του πα-θόντος, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
Άρθρο 337
Προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας
1. Όποιος με χειρονομίες γενετήσιου χαρακτήρα, με 
προτάσεις που αφορούν γενετήσιες πράξεις, με γενε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2749 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
τήσιες πράξεις που τελούνται ενώπιον άλλου ή με επί-
δειξη των γεννητικών του οργάνων, προσβάλλει βά-
ναυσα την τιμή άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα 
έτος ή χρηματική ποινή. Για την ποινική δίωξη απαιτείται 
έγκληση. 
2. Με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή τιμω-
ρείται η πράξη της προηγουμένης παραγράφου, αν ο 
παθών είναι νεότερος των δώδεκα ετών.
 3. Ενήλικος, ο οποίος μέσω διαδικτύου ή άλλων μέ-
σων ή τεχνολογιών πληροφορικής αποκτά επαφή με 
πρόσωπο που δεν συμπλήρωσε τα δέκα πέντε έτη και 
με χειρονομίες ή προτάσεις, προσβάλλει την τιμή του 
ανηλίκου στο πεδίο της γενετήσιας ζωής του, τιμωρείται 
με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών. Αν επακολούθησε 
συνάντηση ο ενήλικος τιμωρείται με φυλάκιση τουλά-
χιστον τριών ετών. 
4. Όποιος προβαίνει σε χειρονομίες γενετήσιου χαρα-
κτήρα ή διατυπώνει προτάσεις για τέλεση γενετήσιων 
πράξεων σε πρόσωπο που εξαρτάται εργασιακά από 
αυτόν ή εκμεταλλευόμενος την ανάγκη ενός προσώπου 
να εργαστεί, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρη-
ματική ποινή. Για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση.
Άρθρο 338
Κατάχρηση ανικάνου προς αντίσταση σε γενετήσια πράξη
1. Όποιος με κατάχρηση της διανοητικής ή σωματικής 
αναπηρίας άλλου ή της από οποιαδήποτε αιτία ανικα-
νότητάς του να αντισταθεί ενεργεί με αυτόν γενετήσια πράξη τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη.
 2. Αν η πράξη της προηγούμενης παραγράφου έγινε 
από δύο ή περισσότερους που ενεργούσαν από κοινού, 
επιβάλλεται κάθειρξη.
Άρθρο 339
Γενετήσιες πράξεις με ανηλίκους 
ή ενώπιόν τους
1. Όποιος ενεργεί γενετήσια πράξη με πρόσωπο νεότε-
ρο των δεκαπέντε ετών ή το παραπλανά με αποτέλεσμα 
να ενεργήσει ή να υποστεί τέτοια πράξη τιμωρείται, αν 
δεν υπάρχει περίπτωση να τιμωρηθεί βαρύτερα με το 
άρθρο 351Α, ως εξής: α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα 
δώδεκα έτη, με κάθειρξη, β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα 
δώδεκα αλλά όχι τα δεκατέσσερα έτη, με κάθειρξη έως δέκα έτη και γ) αν συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα έτη, με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών.
2. Οι γενετήσιες πράξεις μεταξύ ανηλίκων κάτω των 
δεκαπέντε ετών δεν τιμωρούνται, εκτός αν η μεταξύ 
τους διαφορά ηλικίας είναι μεγαλύτερη των τριών ετών, 
οπότε μπορούν να επιβληθούν μόνο αναμορφωτικά ή 
θεραπευτικά μέτρα. 
3. Όποιος εξωθεί ή παρασύρει ανήλικο, που δεν συ-
μπλήρωσε τα δεκαπέντε έτη, να παρίσταται σε γενετή-
σια πράξη μεταξύ άλλων, χωρίς να συμμετέχει σε αυ-
τήν, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και 
χρηματική ποινή αν ο ανήλικος είναι μικρότερος των 
δεκατεσσάρων ετών και με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρη-
ματική ποινή αν έχει συμπληρώσει το δέκατο τέταρτο 
έτος της ηλικίας του.Άρθρα 340 - 341
(Καταργούνται)
Άρθρο 342
Κατάχρηση ανηλίκων
1. Ο ενήλικος ο οποίος ενεργεί γενετήσιες πράξεις με 
ανήλικο, τον οποίον του έχουν εμπιστευθεί για να τον 
επιβλέπει ή να τον φυλάσσει, έστω και προσωρινά, τι-
μωρείται ως εξής: 
α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δώδεκα έτη, με 
κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών,
β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δώδεκα αλλά όχι τα 
δεκατέσσερα έτη, με κάθειρξη, 
γ) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα έτη, με 
κάθειρξη ως δέκα έτη. 
2. Ο ενήλικος ο οποίος απευθύνει χειρονομίες, προ-
τάσεις ή εξιστορεί ή απεικονίζει ή παρουσιάζει πράξεις 
γενετήσιου χαρακτήρα σε ανήλικο, τον οποίον του έχουν 
εμπιστευθεί για να τον επιβλέπει ή να τον φυλάσσει, έστω 
και προσωρινά, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι 
μηνών. 
Άρθρο 343
Κατάχρηση σε γενετήσια πράξη 
Με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική 
ποινή τιμωρούνται: α) όποιος υποχρεώνει άλλον σε 
επιχείρηση ή ανοχή γενετήσιας πράξης, με κατάχρηση 
σχέσης εργασιακής εξάρτησης οποιασδήποτε φύσης, β) 
όποιος υποχρεώνει άλλον σε επιχείρηση ή ανοχή γενετή-
σιας πράξης, εκμεταλλευόμενος την άμεση ανάγκη του 
να εργασθεί, γ) οι διορισμένοι ή οπωσδήποτε εργαζόμε-
νοι σε φυλακές ή άλλα κρατητήρια, σε αστυνομικές υπη-
ρεσίες, σε σχολές, παιδαγωγικά ιδρύματα, νοσοκομεία, κλινικές ή κάθε είδους θεραπευτικά καταστήματα ή σε 
άλλα ιδρύματα προορισμένα να περιθάλπουν πρόσωπα 
που έχουν ανάγκη από βοήθεια αν, με κατάχρηση της 
θέσης τους, υποχρεώσουν σε γενετήσια πράξη πρόσωπο 
που έχει εισαχθεί σε αυτά τα ιδρύματα. 
Άρθρο 344
Έγκληση
Στις περιπτώσεις του άρθρου 343 στοιχεία α΄ και β΄ 
για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση του παθόντος. 
Στις περιπτώσεις των άρθρων 336 και 343 στοιχείο γ΄ η 
ποινική δίωξη ασκείται αυτεπαγγέλτως, αλλά αν ο παθών 
δηλώσει ότι δεν επιθυμεί την ποινική δίωξη, ο εισαγγε-
λέας μπορεί να απόσχει οριστικά από την ποινική δίωξη 
ή, αν αυτή έχει ασκηθεί, να εισαγάγει την υπόθεση στο 
αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο, το οποίο μπορεί να παύ-
σει οριστικά την ποινική δίωξη.
Άρθρο 345
Γενετήσια πράξη μεταξύ συγγενών
1. Η γενετήσια πράξη μεταξύ συγγενών εξ αίματος ή 
από υιοθεσία, ανιούσας και κατιούσας γραμμής και με-
ταξύ αμφιθαλών ή ετεροθαλών αδελφών τιμωρείται: α) 
ως προς τους ανιόντες με φυλάκιση τουλάχιστον τριών 
ετών, β) ως προς τους κατιόντες με φυλάκιση έως δύο έτη 
ή χρηματική ποινή και γ) μεταξύ αδελφών με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2750 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
2. Συγγενείς κατιούσας γραμμής ή αδελφοί μπορούν 
να απαλλαγούν από κάθε ποινή, αν κατά τον χρόνο της πράξης δεν είχαν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος. 
Άρθρα 346 - 347
(Καταργούνται)
Άρθρο 348
Διευκόλυνση προσβολών της ανηλικότητας
1. Όποιος κατ’ επάγγελμα ή από κερδοσκοπία επιχει-
ρεί να διευκολύνει, έστω και συγκαλυμμένα, με τη δη-
μοσίευση αγγελίας ή εικόνας ή αριθμού τηλεφωνικής 
σύνδεσης ή με τη μετάδοση ηλεκτρονικών μηνυμάτων 
ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο τη γενετήσια πράξη με 
ανήλικο τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών 
και χρηματική ποινή. 
2. Όποιος οργανώνει, χρηματοδοτεί, κατευθύνει, επο-
πτεύει, διαφημίζει ή μεσολαβε ί με οποιονδήποτε τρόπο 
ή μέσο σε διενέργεια ταξιδιών με σκοπό από τους με-
τέχοντες σε αυτά την τέλεση γενετήσιων πράξεων σε 
βάρος ανηλίκου, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη. 
Όποιος με τον παραπάνω σκοπό μετέχει σε ταξίδια του 
προηγούμενου εδαφίου τιμωρείται με φυλάκιση τουλά-
χιστον ενός έτους, ανεξάρτητα από την ευθύνη του για την τέλεση άλλων αξιόποινων πράξεων. 
Άρθρο 348Α
Πορνογραφία ανηλίκων
1. Όποιος με πρόθεση παράγει, διανέμει, δημοσιεύει, 
επιδεικνύει, εισάγει στην Επικράτεια ή εξάγει από αυτήν, 
μεταφέρει, προσφέρει, πωλεί ή με άλλον τρόπο διαθέτει, 
αγοράζει, προμηθεύεται, αποκτά ή κατέχει υλικό παιδι-
κής πορνογραφίας ή διαδίδει ή μεταδίδει πληροφορίες 
σχετικά με την τέλεση των παραπάνω πράξεων, τιμωρεί-
ται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. 
2. Όποιος με πρόθεση παράγει, προσφέρει, πωλεί ή 
με οποιονδήποτε τρόπο διαθέτει, διανέμει, διαβιβάζει, 
αγοράζει, προμηθεύεται ή κατέχει υλικό παιδικής πορ-
νογραφίας ή διαδίδει πληροφορίες σχετικά με την τέ-
λεση των παραπάνω πράξεων, μέσω πληροφοριακών 
συστημάτων, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο 
ετών και χρηματική ποινή. 
 3. Υλικό παιδικής πορνογραφίας, κατά την έννοια των 
προηγούμενων παραγράφων συνιστά η αναπαράσταση 
ή η πραγματική ή η εικονική αποτύπωση σε ηλεκτρονικό 
ή άλλο υλικό φορέα των γεννητικών οργάνων ή του σώ-
ματος εν γένει του ανηλίκου, κατά τρόπο που προδήλως 
προκαλεί γενετήσια διέγερση, καθώς και της πραγμα-
τικής ή εικονικής γενετήσιας πράξης που διενεργείται 
από ή με ανήλικο. 
4. Οι πράξεις των παραγράφων 1 και 2 τιμωρούνται με 
κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή: 
α. αν τελέσθηκαν κατ’ επάγγελμα,β. αν η παραγωγή του υλικού της παιδικής πορνογρα-
φίας συνδέεται με την εκμετάλλευση της ανάγκης, της 
ψυχικής ή της διανοητικής ασθένειας ή της σωματικής δυσλειτουργίας, λόγω οργανικής νόσου ανηλίκου ή με 
την άσκηση ή απειλή χρήσης βίας ανηλίκου ή με τη χρησιμοποίηση ανηλίκου που δεν έχει συμπληρώσει το 
δέκατο πέμπτο έτος ή αν η παραγωγή του υλικού της 
παιδικής πορνογραφίας εξέθεσε τη ζωή του ανηλίκου 
σε σοβαρό κίνδυνο και
γ. αν δράστης της παραγωγής του υλικού παιδικής 
πορνογραφίας είναι πρόσωπο στο οποίο έχουν εμπι-
στευθεί ανήλικο για να τον επιβλέπει ή να τον φυλάσσει, 
έστω και προσωρινά. 
5. Αν η παραγωγή του υλικού της παιδικής πορνογρα-
φίας συνδέεται με τη χρησιμοποίηση ανηλίκου που δεν 
έχει συμπληρώσει το δωδέκατο έτος της ηλικίας του, επι-
βάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική 
ποινή. Η ίδια ποινή επιβάλλεται αν η πράξη των περιπτώ-
σεων β΄ και γ΄ της προηγούμενης παραγράφου είχε ως 
αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη του παθόντος, 
αν δε αυτή είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο, επιβάλλεται 
κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών 
και χρηματική ποινή.
6. Όποιος εν γνώσει αποκτά πρόσβαση σε υλικό παιδι-
κής πορνογραφίας μέσω πληροφοριακών συστημάτων, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 348ΒΠροσέλκυση παιδιών για γενετήσιους λόγους
Όποιος με πρόθεση, μέσω πληροφοριακών συστη-
μάτων, προτείνει σε ανήλικο που δεν συμπλήρωσε τα 
δεκαπέντε έτη, να συναντήσει τον ίδιο ή τρίτο, με σκοπό 
τη διάπραξη σε βάρος του ανηλίκου των αδικημάτων 
των άρθρων 339 παρ. 1 και 2 ή 348Α, όταν η πρόταση 
αυτή ακολουθείται από περαιτέρω πράξεις που οδηγούν 
σε μία τέτοια συνάντηση, τιμωρείται με φυλάκιση του-λάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή.
Άρθρο 348Γ
Πορνογραφικές παραστάσεις ανηλίκων
1. Όποιος εξωθεί ή παρασύρει ανήλικο προκειμένου 
να συμμετάσχει σε πορνογραφικές παραστάσεις ή διορ-
γανώνει αυτές, τιμωρείται ως εξής:
α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δώδεκα έτη, με 
κάθειρξη, β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δώδεκα αλλά 
όχι τα δεκατέσσερα έτη, με κάθειρξη έως δέκα έτη, γ) αν 
ο παθών συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα έτη, με φυλάκι-
ση τουλάχιστον δύο ετών. Όποιος εν γνώσει, έχοντας 
καταβάλει σχετικό αντίτιμο, παρακολουθεί πορνογρα-
φική παράσταση στην οποία συμμετέχουν ανήλικοι τι-
μωρείται στις περιπτώσεις α΄ και β΄ του προηγούμενου 
εδαφίου με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και στην 
περίπτωση γ΄ με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους.
2. Εφόσον οι πράξεις της προηγούμενης παραγράφου 
τελέστηκαν με τη χρήση βίας ή απειλής, προκειμένου να 
συμμετάσχει ανήλικος σε πορνογραφικές παραστάσεις ή 
με σκοπό την επιδίωξη οικονομικού οφέλους από αυτές, 
επιβάλλεται: α) στην περίπτωση α΄ της προηγούμενης 
παραγράφου κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών, β) στην περίπτωση β΄ κάθειρξη, γ) στην περίπτωση γ΄ κάθειρξη 
έως δέκα έτη. 
3. Πορνογραφική παράσταση, κατά την έννοια των 
προηγουμένων παραγράφων, συνιστά η οργανωμένη 
απευθείας έκθεση, που προορίζεται για θέαση ή ακρό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2751 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
αση, μεταξύ άλλων και με χρήση της τεχνολογίας των 
πληροφοριών και επικοινωνιών:
α) ανηλίκου που επιδίδεται σε πραγματική ή εικονική 
πράξη γενετήσιου χαρακτήρα ή
β) των γεννητικών οργάνων ή του σώματος εν γένει 
του ανηλίκου κατά τρόπο που προδήλως προκαλεί γε-νετήσια διέγερση. 
Άρθρο 348Δ
Γενική διάταξη
Οι διατάξεις των άρθρων 339, 342, 348, 348Α, 348Β, 
348Γ , 349 και 351Α εφαρμόζονται και για πράξεις που 
τέλεσε ημεδαπός στην αλλοδαπή, ανεξάρτητα αν ήταν 
αξιόποινες και κατά τους νόμους της χώρας που τελέ-
στηκαν.
Άρθρο 349
Μαστροπεία
1. Όποιος, για να εξυπηρετήσει την ακολασία άλλων, 
προάγει ή εξωθεί στην π ορνεία ανήλικο ή υποθάλπει ή 
εξαναγκάζει ή διευκολύνει ή συμμετέχει στ ην πορνεία 
ανηλίκων, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρη-
ματική ποινή.
2. Με κάθειρξη και χρηματική ποινή τιμωρείται ο υπαί-
τιος αν το έγκλημα τελέστηκε: α) εναντίον προσώπου 
νεότερου των δεκαπέντε ετών, β) με απατηλά μέσα, 
γ) από τον ανιόντα συγγενή εξ αίματος ή εξ αγχιστείας ή από θετό γονέα, σύζυγο, επίτροπο ή από άλλον στον 
οποίο έχουν εμπιστευθεί τον ανήλικο για ανατροφή, 
διδασκαλία επίβλεψη ή φύλαξη, έστω και προσωρινή, 
δ) από υπάλληλο ο οποίος κατά την άσκηση της υπηρε-σίας του ή επωφελούμενος από την ιδιότητά του αυτή διαπράττει ή συμμετέχει με οποιονδήποτε τρόπο στην πράξη, ε) με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνί-ας, στ) με προσφορά ή υπόσχεση πληρωμής χρημάτων ή οποιουδήποτε άλλου ανταλλάγματος.
Άρθρο 350
(καταργείται)
Άρθρο 350Α
Ειδικά ευνοϊκά μέτρα 
Στις περιπτώσεις των άρθρων 348Α, 348Β, 348Γ , 349 
εφαρμόζεται αναλογικά η πρόβλεψη της παραγράφου 8 
του άρθρου 323Α.
Άρθρο 351
(καταργείται) 
Άρθρο 351Α
Γενετήσια πράξη με ανήλικο έναντι αμοιβής
1. Η γενετήσια πράξη με ανήλικο που τελείται από 
ενήλικο με αμοιβή ή με άλλα υλικά ανταλλάγματα ή η 
γενετήσια πράξη μεταξύ ανηλίκων που προκαλείται από 
ενήλικο με τον ίδιο τρόπο και τελείται ενώπιον αυτού ή άλλου ενηλίκου τιμωρείται:
α) αν ο παθών δεν συμπλήρωσε τα δώδεκα έτη, με 
κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή,
β) αν ο παθών συμπλήρωσε τα δώδεκα, όχι όμως και τα 
δεκατέσσερα έτη, με κάθειρξη και χρηματική ποινή και γ) αν συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα έτη, με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή.
2. Αν η πράξη της πρώτης παραγράφου είχε ως αποτέ-
λεσμα τον θάνατο του παθόντος επιβάλλεται κάθειρξη 
ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών και χρημα-τική ποινή.
Άρθρο 352
(καταργείται) 
Άρθρο 352Α
Ψυχοδιαγνωστική εξέταση και θεραπεία του δράστη και του θύματος εγκλημάτων κατά της γενετήσιας ελευθερίας και της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής
1. Όταν το θύμα είναι ανήλικο, ο ύποπτος ή κατηγο-
ρούμενος για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας 
και εγκλήματα οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσι-
ας ζωής, υποβάλλεται σε διαγνωστική εξέταση της ψυχο-
γενετήσιας κατάστασής του. Η εξέταση αυτή διατάσσεται 
μόνο εφόσον συναινεί ο καθ’ ου αφορά αυτή κατά την 
προδικασία από τον αρμόδιο εισαγγελέα ή, αν διενερ-
γείται τακτική ανάκριση, από τον αρμόδιο ανακριτή και κατά την κύρια διαδικασία από το δικαστήριο.
2. Αν κάποιος καταδικασθεί για έγκλημα που αναφέ-
ρεται στην προηγούμενη παράγραφο, το δικαστήριο 
υπό την προϋπόθεση της παραγράφου 1 μπορεί να 
διατάξει και την παρακολούθηση προγράμματος ψυχο-γενετήσιας θεραπείας του, η οποία εκτελείται κατά τον χρόνο έκτισης της ποινής ή ανεξάρτητα από αυτήν. Στα προγράμματα αυτά συμμετέχουν και οι διωκόμενοι ή οι 
υπόδικοι, εφόσον συναινούν, χωρίς η συμμετοχή τους 
αυτή να επηρεάζει το δικαίωμα της υπεράσπισης και το τεκμήριο της αθωότητας.
3. Σε ειδική εξέταση της ψυχικής και σωματικής κατά-
στασής του υποβάλλεται και το ανήλικο θύμα των πρά-ξεων της παραγράφου 1, προκειμένου να κριθεί αν έχει 
ανάγκη θεραπείας. Η θεραπεία του ανήλικου θύματος 
διατάσσεται κατά την προδικασία από τον αρμόδιο ει-
σαγγελέα ή, αν διενεργείται τακτική ανάκριση, από τον 
αρμόδιο ανακριτή και κατά την κύρια διαδικασία από 
το δικαστήριο.
4. Αν κριθεί αναγκαίο για την προστασία του ανήλικου 
θύματος, ο εισαγγελέας, ο ανακριτής ή το δικαστήριο 
διατάσσει την απομάκρυνση του υπαιτίου από το περι-
βάλλον του θύματος ή την απομάκρυνση του θύματος 
και την προσωρινή διαμονή του σε προστατευμένο περι-
βάλλον, καθώς και την απαγόρευση της μεταξύ υπαιτίου 
και θύματος επικοινωνίας.
Άρθρο 352Β
Προστασία της ιδιωτικής ζωής του ανήλικου 
θύματος
Όποιος, από την καταγγελία πράξης που υπάγεται στα 
εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομι-
κής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής έως την έκδοση 
αμετάκλητης απόφασης, δημοσιοπ οιεί με οποιονδήποτε 
τρόπο περιστατικά που θα μπορούσαν να οδηγήσουν 
στην αποκάλυψη της ταυτότητας του ανήλικου θύματος, 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2752 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 353
Προσβολή γενετήσιας ευπρέπειας
1. Όποιος εν γνώσει προσβάλλει βάναυσα τη γενετήσια 
ευπρέπεια άλλου με πράξη γενετήσιου χαρακτήρα που 
ενεργείται ενώπιόν του τιμωρείται με χρηματική ποι-
νή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. Αν η πράξη του 
προηγούμενου εδαφίου ενεργείται ενώπιον προσώπου 
νεότερου των δεκαπέντε ετών τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Για την ποινική δίωξη της πράξης της προηγούμενης 
παραγράφου απαιτείται έγκληση.
ΕΙΚΟΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ
Άρθρο 354
Διατάραξη της οικογενειακής τάξης
Όποιος νοθεύει ή συγκαλύπτει την οικογενειακή τάξη 
άλλου και ιδίως όποιος υποβάλλει τέκνο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή.
Άρθρο 355
(Καταργείται)
Άρθρο 356
Διγαμία
Ο σύζυγος ή αυτός που έχει συνάψει σύμφωνο συμ-
βίωσης αν τελέσει νέο γάμο ή συνάψει νέο σύμφωνο 
συμβίωσης πριν αμετακλήτως διαλυθεί ή ακυρωθεί 
ο προηγούμενος γάμος ή το προηγούμενο σύμφωνο 
συμβίωσης, καθώς επίσης και εκείνος που συνάπτει μαζί 
του νέο γάμο ή νέο σύμφωνο συμβίωσης εν γνώσει ότι υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης που δεν λύθηκε ή δεν ακυρώθηκε, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 357
(Καταργείται)
Άρθρο 358
Παραβίαση της υποχρέωσης διατροφής
Όποιος κακόβουλα παραβιάζει την υποχρέωση 
διατροφής που την επιβάλει σε αυτόν ο νόμος και έχει αναγνωριστεί, έστω προσωρινά, με εκτελεστό τίτλο, με 
τρόπο τέτοιο ώστε ο δικαιούχος να υποστεί στερήσεις ή 
να αναγκαστεί να δεχτεί την βοήθεια άλλων, τιμωρείται 
με φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. Για την 
ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση. 
Άρθρο 359
Εγκατάλειψη εγκύου
Όποιος εγκαταλείπει σε απορία γυναίκα που έμεινε 
απ’ αυτόν έγκυος και που λόγω της εγκυμοσύνης ή του τοκετού της δεν μπορεί να φροντίσει τον εαυτό της τι-μωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. Για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση. 
Άρθρο 360
Παραμέληση της εποπτείας ανηλίκου
1. Όποιος, ενώ έχει υποχρέωση εποπτείας ανηλίκου 
νεότερου από δεκαπέντε έτη παραλείπει να το παρεμπο-δίσει από την τέλεση αξιόποινης πράξης, τιμωρείται με 
φυλάκιση έως ένα έτος, αν δε συντρέχει περίπτωση να τιμωρηθεί αυστηρότερα με άλλη διάταξη.
2. Αν ο υπαίτιος της παράλειψης είναι πρόσωπο που 
έχει την επιμέλεια του ανηλίκου και ιδίως γονέας ή επί-
τροπος υπό την υπεύθυνη επιμέλεια του οποίου έχει τεθεί ο ανήλικος σύμφωνα με τα άρθρα 122 και 123, 
επιβάλλεται φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Άρθρο 360Α
Παραβάσεις σχετικά με την υιοθεσία ανηλίκου
1. Όποιος υιοθετεί ανήλικο με σκοπό να τον απασχολή-
σει σε δραστηριότητες επικίνδυνες για την υγεία του και 
τον απασχολεί σε αυτές, τιμωρείται, εφόσον δεν συντρέ-
χει άλλη αξιόποινη πράξη που τιμωρείται βαρύτερα, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή.
2. Με φυλάκιση και χρηματική ποινή τιμωρείται εκεί-
νος που δίνει σε υιοθεσία το παιδί του καθώς και εκείνος 
που μεσολαβεί στην υιοθεσία αποκομίζοντας ο ίδιος ή προσπορίζοντας σε άλλον αθέμιτο όφελος. 
3. Εκείνος που τελεί κατ’ επάγγελμα τις αξιόποινες 
πράξεις των προηγούμενων παραγράφων τιμωρείται 
με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή.
ΕΙΚΟΣΤΟ ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ
Άρθρο 361
Εξύβριση
1. Όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις της δυσφήμησης 
(άρθρα 362 και 363), προσβάλλει την τιμή άλλου με λόγο 
ή με έργο ή με οποιονδήποτε άλλο τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση έως έξι μήνες ή χρηματική ποινή. Αν τελεί την πράξη δημόσια με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσω διαδι-κτύου, επιβάλλεται φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή.
2. Η διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 308 έχει 
και σε αυτή την περίπτωση εφαρμογή.
Άρθρα 361Α – 361Β
(Καταργούνται)
Άρθρο 362
Δυσφήμηση
Όποιος με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυ-
ρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί 
να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του τιμωρείται με 
φυλάκιση έως ένα έτος ή χρηματική ποινή. Αν η πράξη 
τελέστηκε δημόσια με οποιονδή ποτε τρόπο ή μέσω δια-
δικτύου, επιβάλλεται φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική 
ποινή. 
Άρθρο 363
Συκοφαντική Δυσφήμηση
Αν στην περίπτωση του προηγούμενου άρθρου, το 
γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό 
είναι ψευδές τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών 
μηνών και χρηματική ποινή και αν τελεί την πράξη δημό-
σια με οποιονδήποτε τρόπο ή μέσω του διαδικτύου, με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2753 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Άρθρο 364
(Καταργείται)
Άρθρο 365
Προσβολή μνήμης νεκρού
Όποιος με τις πράξεις των άρθρων 361, 362 και 363 
προσβάλλει τη μνήμη νεκρού ή την τιμή προσώπου που 
έχει κηρυχθεί άφαντο, τιμωρείται, με χρηματική ποινή ή 
παροχή κοινωφελούς εργασίας.
Άρθρο 366
Γενικές διατάξεις
1. Αν το γεγονός του άρθρου 362 είναι αληθινό, η πρά-
ξη μένει ατιμώρητη, εκτός εάν αυτό αφορά αποκλειστικά 
σχέσεις του οικογενειακού ή του ιδιωτικού βίου που δεν 
θίγουν το δημόσιο συμφέρον.
2. Αν στις περιπτώσεις των άρθρων 362, 363 και 365 
το γεγονός που ισχυρίστηκε ή διέδωσε ο υπαίτιος είναι 
πράξη αξιόποινη για την οποία ασκήθηκε ποινική δίωξη, 
αναστέλλεται η δίκη για τη δυσφήμηση έως το τέλος της 
ποινικής δίωξης. Θεωρείται αποδεδειγμένο ότι το γεγο-νός είναι αληθινό αν η απόφαση είναι καταδικαστική. 
3. Η απόδειξη της αλήθειας του γεγονότος δεν απο-
κλείει την τιμωρία για εξύβριση, αν από τον τρόπο που 
πραγματοποιήθηκε η δυσφήμηση ή από τις περιστάσεις 
υπό τις οποίες τελέστηκε, προκύπτει σκοπός εξύβρισης.
Άρθρο 367
1. Δεν αποτελούν άδικη πράξη: α) οι δυσμενείς κρί-
σεις για επιστημονικές, καλλιτεχνικές ή επαγγελματικές 
εργασίες, β) οι δυσμενείς εκφράσεις που περιέχονται σε 
έγγραφο δημόσιας αρχής για αντικείμενα που ανάγονται 
στον κύκλο της υπηρεσίας της, γ) οι εκδηλώσεις που γί-
νονται για την εκτέλεση νόμιμων καθηκόντων, την άσκη-
ση νόμιμης εξουσίας ή για τη διαφύλαξη (προστασία) 
δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον 
και δ) σε ανάλογες περιπτώσεις.
2. Η προηγούμενη διάταξη δεν εφαρμόζεται: α) όταν οι 
παραπάνω κρίσεις και εκδηλώσεις περιέχουν τα συστα-τικά στοιχεία της πράξης του άρθρου 363 και β) αν από 
τον τρόπο που πραγματοποιήθηκε ή από τις περιστά-
σεις υπό τις οποίες τελέσ τηκε ή δυσφήμηση προκύπτει 
σκοπός εξύβρισης.
Άρθρο 368
Έγκληση
1. Για την ποινική δίωξη των πράξεων των άρθρων 361, 
362, 363 και 365 απαιτείται έγκληση.
2. Στην περίπτωση του άρθρου 365 δικαίωμα να υπο-
βάλλουν έγκληση έχουν ο σύζυγος που επέζησε και τα 
παιδιά του νεκρού ή του άφαντου, και αν αυτοί δεν υπάρ-
χουν, οι γονείς και οι αδελφοί του.
Άρθρο 369
Δημοσίευση καταδικαστικής απόφασης
1. Αν οι πράξεις των άρθρων 361, 362, 363 και 365 
τελέστηκαν δημόσια με οποιο νδήποτε τρόπο ή μέσω 
του διαδικτύου, το δικαστήριο μπορεί, με αίτηση εκείνου που υπέβαλε την έγκληση, να διατάξει τη δημοσίευση 
της καταδικαστικής απόφασης. Στην απόφαση ορίζεται 
ο τρόπος δημοσίευσης και η προθεσμία εντός της οποίας 
πρέπει να πραγματοποιηθεί.
2. Αν η πράξη τελέστηκε με δημοσίευμα στον τύπο ή 
μέσω του διαδικτύου, η δημοσίευση πρέπει να γίνει με 
την καταχώρηση στα ίδια μέσα, στην ίδια θέση και με 
τα ίδια στοιχεία, όπως καταχωρίστηκε και το υβριστικό 
δημοσίευμα και πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα 
ουσιώδη στοιχεία του σκεπτικού και το διατακτικού της απόφασης. Αν ο υπόχρεος σε δημοσίευση δεν τηρήσει 
την υποχρέωσή του τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα έτος 
ή με χρηματική ποινή. 
ΕΙΚΟΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Άρθρο 370
Παραβίαση απορρήτου εγγράφων
1. Όποιος αθέμιτα και με σκοπό να λάβει γνώση του 
περιεχομένου τους ανοίγει ξένη κλειστή επιστολή ή άλλο 
κλειστό έγγραφο ή παραβιάζει κλειστό χώρο, στον οποίο 
είναι αυτά φυλαγμένα, ή με οποιονδήποτε τρόπο εισχω-
ρεί σε ξένα απόρρητα διαβάζοντας ή αντιγράφοντας ή 
αποτυπώνοντας με άλλο τρόπο επιστολή ή άλλο έγγρα-
φο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική 
ποινή. 
2. Με την ποινή της προηγούμενης παραγράφου τι-
μωρείται και όποιος αθέμιτα αποκτά πρόσβαση σε ηλε-
κτρονικό μήνυμα ή ηλεκτρονική αλληλογραφία άλλου. 
3. Αν ο δράστης των πράξεων των προηγούμενων πα-
ραγράφων είναι υπάλληλος οργανισμού ή επιχείρησης 
παροχής ταχυδρομικών, τηλεγραφικών ή ηλεκτρονικών 
υπηρεσιών τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός 
έτους έως τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
4. Για την ποινική δίωξη των πράξεων των παραγρά-
φων 1 και 2 απαιτείται έγκληση. 
Άρθρο 370Α
Παραβίαση του απορρήτου τηλεφωνικής επικοινωνίας και προφορικής συνομιλίας
1. Όποιος αθέμιτα παγιδεύει ή με οποιονδήποτε άλλο 
τρόπο παρεμβαίνει σε συσκευή, σύνδεση ή δίκτυο πα-ροχής υπηρεσιών σταθερής ή κινητής τηλεφωνίας ή σε σύστημα υλικού ή λογισμικού, που χρησιμοποιείται για 
την παροχή τέτοιων υπηρεσιών, με σκοπό ο ίδιος ή άλλος 
να πληροφορηθεί ή να αποτυπώσει σε υλικό φορέα το 
περιεχόμενο τηλεφωνικής συνδιάλεξης μεταξύ τρίτων ή 
στοιχεία της θέσης και κίνησης της εν λόγω επικοινωνίας, 
τιμωρείται με φυλάκιση. Με την ίδια ποινή τιμωρείται 
η πράξη του προηγούμενου εδαφίου και όταν ο δρά-
στης αποτυπώσει σε υλικό φορέα το περιεχόμενο της 
τηλεφωνικής επικοινωνίας του με άλλον χωρίς τη ρητή συναίνεση του τελευταίου. 
2. Όποιος αθέμιτα παρακολουθεί με ειδικά τεχνικά 
μέσα ή αποτυπώνει σε υλικό φορέα προφορική συ-
νομιλία μεταξύ τρίτων που δεν διεξάγεται δημόσια ή 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2754 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
αποτυπώνει σε υλικό φορέα μη δημόσια πράξη άλλου, 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους. Με την 
ίδια ποινή τιμωρείται η πράξη του προηγούμενου εδα-
φίου και όταν ο δράστης αποτυπώσει σε υλικό φορέα το 
περιεχόμενο της συνομιλίας του με άλλον χωρίς τη ρητή 
συναίνεση του τελευταίου. 
3. Όποιος αθέμιτα κάνει χρήση της πληροφορίας ή του 
υλικού φορέα επί του οποίου αυτή έχει αποτυπωθεί με 
τους τρόπους που προβλέπονται στις παραγράφους 1 
και 2 τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική 
ποινή. 
4. Αν ο δράστης των πράξεων των παραγράφων 1, 2 
και 3 είναι πάροχος υπηρεσιών τηλεφωνίας ή νόμιμος 
εκπρόσωπος αυτού ή μέλος της διοίκησης ή υπεύθυνος 
διασφάλισης του απορρήτου ή εργαζόμενος ή συνεργά-
της του παρόχου ή ενεργεί ιδιωτικές έρευνες ή τελεί τις 
πράξεις αυτές κατ’ επάγγελμα ή απέβλεπε στην είσπραξη 
αμοιβής, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών 
και χρηματική ποινή. 
Άρθρο 370Β
Παράνομη πρόσβαση σε σύστημα πληροφοριών ή σε δεδομένα
1. Όποιος κατά παράβαση μέτρου προστασίας και χω-
ρίς δικαίωμα αποκτά πρόσβαση σε μέρος ή στο σύνολο συστήματος πληροφοριών ή σε ηλεκτρονικά δεδομένα 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
Σε ιδιαίτερα ελαφρές περιπτώσεις η πράξη μένει ατι-
μώρητη. 
2. Αν ο δράστης είναι στην υπηρεσία του νόμιμου κα-
τόχου του συστήματος πληροφοριών ή των δεδομένων, 
η πράξη της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται 
μόνο αν απαγορεύεται ρητά από εσωτερικό κανονισμό 
ή από έγγραφη απόφαση του κατόχου ή αρμόδιου υπαλ-
λήλου του. 
3. Αν η πράξη της παραγράφου 1 αναφέρεται σε επι-
στημονικά ή επαγγελματικά απόρρητα επιχείρησης του 
δημόσιου ή ιδιωτικού τομέα τιμωρείται με φυλάκιση έως 
τρία έτη ή χρηματική ποινή. 
4. Αν ο δράστης είναι στην υπηρεσία του νόμιμου κα-
τόχου των στοιχείων καθώς και αν το απόρρητο είναι 
ιδιαίτερα μεγάλης οικονομικής αξίας, επιβάλλεται φυ-
λάκιση και χρηματική ποινή. 
5. Για την ποινική δίωξη των πράξεων των παραγρά-
φων 1 και 4 απαιτείται έγκληση. 
Άρθρο 370Γ
1. Όποιος αθέμιτα αντιγράφει, αποτυπώνει, χρησιμο-
ποιεί, αποκαλύπτει σε τρίτον ή οπωσδήποτε παραβιάζει 
στοιχεία ή προγράμματα υπολογιστών, τα οποία συνι-
στούν κρατικά, επιστημονικά ή επαγγελματικά απόρρη-
τα ή απόρρητα επιχείρησης του δημοσίου ή ιδιωτικού 
τομέα, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μη-
νών. Ως απόρρητα θεωρούνται και εκείνα που ο νόμι-
μος κάτοχός τους, από δικαιολογημένο ενδιαφέρον τα 
μεταχειρίζεται ως απόρρητα, ιδίως όταν έχει λάβει μέτρα 
για να παρεμποδίζονται τρίτοι να λάβουν γνώση τους.2. Αν ο δράστης είναι στην υπηρεσία του κατόχου των 
στοιχείων, καθώς και αν το απόρρητο είναι ιδιαίτερα 
μεγάλης οικονομικής σημασίας, επιβάλλεται φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός έτους.
3. Οι πράξεις που προβλέπονται στο άρθρο αυτό 
διώκονται με έγκληση.
Άρθρο 370Δ
1. Όποιος χωρίς δικαίωμα αντιγράφει ή χρησιμοποιεί 
προγράμματα υπολογιστών, τιμωρείται με χρηματική 
ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
2. Όποιος χωρίς δικαίωμα αποκτά πρόσβαση στο σύ-
νολο ή τμήμα πληροφοριακού συστήματος ή σε στοιχεία 
που μεταδίδονται με συστήματα τηλεπικοινωνιών, πα-
ραβιάζοντας απαγορεύσεις ή μέτρα ασφαλείας που έχει 
λάβει ο νόμιμος κάτοχος του, τιμωρείται με φυλάκιση. 
3. Αν ο δράστης είναι στην υπηρεσία του νόμιμου κατό-
χου του πληροφοριακού συστήματος ή των στοιχείων, η 
πράξη της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται μόνο 
αν απαγορεύεται ρητά από εσωτερικό κανονισμό ή από 
έγγραφη απόφαση του κατόχου ή αρμόδιου υπαλλήλου.
Άρθρο 370Ε
1. Όποιος, αθέμιτα, με τη χρήση τεχνικών μέσων, πα-
ρακολουθεί ή αποτυπώνει σε υλικό φορέα μη δημόσιες 
διαβιβάσεις δεδομένων ή ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές 
από, προς ή εντός πληροφοριακού συστήματος ή πα-
ρεμβαίνει σε αυτές με σκοπό ο ίδιος ή άλλος να πληρο-φορηθεί το περιεχόμενό τους, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή. 
2. Με την ποινή της παραγράφου 1 τιμωρείται όποιος 
κάνει χρήση της πληροφορίας ή του υλικού φορέα επί 
του οποίου αυτή έχει αποτυπωθεί με τους τρόπους που 
προβλέπεται στην παράγραφο 1. 
Άρθρο 371
Παραβίαση επαγγελματικής εχεμύθειας
1. Κληρικοί, δικηγόροι και κάθε είδους νομικοί παρα-
στάτες, συμβολαιογράφοι, γιατροί, μαίες, νοσοκόμοι, 
φαρμακοποιοί και άλλοι λειτουργοί ή επαγγελματίες, 
στους οποίους κάποιοι εμπιστεύονται συνήθως λόγω 
του επαγγέλματός τους ή της ιδιότητάς τους ιδιωτικά 
απόρρητα, καθώς και οι βοηθοί των προσώπων αυτών, 
οι οποίοι φανερώνουν ιδιωτικά απόρρητα, που τους τα 
εμπιστεύτηκαν ή που τα έμαθαν λόγω του επαγγέλματός 
τους ή της ιδιότητάς τους, τιμωρούνται με φυλάκιση έως 
ένα έτος ή χρηματική ποινή. 
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται όποιος, λόγω του θανά-
του κάποιου από τα πρόσωπα της πρώτης παραγράφου, 
γίνεται κάτοχος εγγράφων ή σημειώσεών του σχετικών 
με την άσκηση του επαγγέλματος ή του λειτουργήματός 
του και φανερώνει από αυτά ιδιωτικά απόρρητα. 
3. Για την ποινική δίωξη απαιτείται έγκληση. 
4. Η πράξη δεν είναι άδικη και μένει ατιμώρητη αν ο 
υπαίτιος απέβλεπε στην εκπλήρωση καθήκοντος ή στη διαφύλαξη δικαιολογημένου ουσιώδους συμφέροντος, 
δημόσιου ή του ίδιου ή κάποιου άλλου, το οποίο δεν 
μπορούσε να διαφυλαχθεί διαφορετικά. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2755 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
ΕΙΚΟΣΤΟ ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΑΓ ΑΘΩΝ
Ι. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ
Άρθρο 372
Κλοπή
1. Όποιος αφαιρεί ξένο (ολικά ή εν μέρει) κινητό πράγ-
μα από την κατοχή άλλου με σκοπό να το ιδιοποιηθεί 
παράνομα, τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρη-
ματική ποινή και αν το αντικείμενο της κλοπής είναι ιδιαί-
τερα μεγάλης αξίας ή η πράξη τελέστηκε με διάρρηξη, με 
φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. 
2. Κινητό πράγμα θεωρείται κατά τον Κώδικα και η 
ηλεκτρική και κάθε άλλης μορφής ενέργεια.
Άρθρο 373
(Καταργείται)
Άρθρο 374
Διακεκριμένη κλοπή
1. Η κλοπή τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και 
χρηματική ποινή αν: α) ο υπαίτιος αφαιρεί από τόπο προ-
ορισμένο για θρησκευτική λατρεία, πράγμα αφιερωμέ-νο σε αυτή καλλιτεχνικής ή αρχαιολογικής ή ιστορικής σημασίας, β) ο υπαίτιος αφαιρεί πράγμα επιστημονικής ή καλλιτεχνικής ή αρχαιολογικής ή ιστορικής σημασίας που βρίσκεται σε συλλογή εκτεθειμένη σε κοινή θέα ή σε δημόσιο οίκημα ή σε άλλο δημόσιο τόπο ή γ) η συ-
νολική αξία των αφαιρεθέντων αντικειμένων υπερβαίνει 
το ποσό των 120.000 ευρώ. 
2. Αν η κλοπή στρέφεται άμεσα κατά του νομικού 
προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών προ-
σώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και η αξία του αντικειμένου της υπερ-
βαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ επιβάλλεται 
κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή 
έως χίλιες ημερήσιες μονάδες. Η πράξη αυτή παραγρά-φεται μετά είκοσι έτη.
Άρθρο 374Α 
Αυθαίρετη χρήση μεταφορικού μέσου
Όποιος χρησιμοποιεί ξένο μηχανοκίνητο μεταφορικό 
μέσο χωρίς τη συγκατάθεση του ιδιοκτήτη ή κατόχου 
του, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική 
ποινή. 
Άρθρο 375 
Υπεξαίρεση
1. Όποιος ιδιοποιείται παράνομα ξένο (ολικά ή εν μέ-
ρει) κινητό πράγμα που περιήλθε στην κατοχή του με 
οποιονδήποτε τρόπο τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο 
έτη ή χρηματική ποινή και αν το αντικείμενο είναι ιδιαί-
τερα μεγάλης αξίας, με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Αν πρόκειται για αντικείμενο που το έχουν εμπιστευθεί 
στον υπαίτιο λόγω ανάγκης ή λόγω της ιδιότητάς του 
ως εντολοδόχου, επιτρόπου ή κηδεμόνα του παθόντος 
ή ως μεσεγγυούχου ή διαχειριστή ξένης περιουσίας, ο 
υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους 
και χρηματική ποινή.2. Αν η αξία του αντικειμένου στην παράγραφο 1 υπερ-
βαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ ο υπαίτιος τι-
μωρείται με κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
3. Αν η υπεξαίρεση στρέφεται άμεσα κατά του νομι-
κού προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών 
προσώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και η αξία του αντικειμένου της υπερβαί-
νει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ, επιβάλλεται 
κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή 
έως χίλιες ημερήσιες μονάδες. Η πράξη αυτή παραγρά-
φεται μετά είκοσι έτη.
4. Με το ξένο πράγμα εξομοιώνεται και: α) το τίμημα 
που έλαβε ο υπαίτιος για κινητό πράγμα που του είχαν εμπιστευθεί για να το πουλήσει, καθώς και β) το κινητό πράγμα που απέκτησε ο υπαίτιος με χρήματα ή με άλλο πράγμα που του είχαν εμπιστευθεί για να αγοράσει ή να ανταλλάξει αντίστοιχα το πράγμα που απέκτησε. 
Άρθρο 376 
(Καταργείται)
Άρθρο 377 
Κλοπή και υπεξαίρεση μικρής αξίας
Αν τα εγκλήματα των άρθρων 372, 374 παρ. 1 περίπτω-
ση α΄ και 375 παρ. 1 έχουν αντικείμενο πράγμα μικρής αξίας, επιβάλλεται χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφε-
λούς εργασίας. Αν όμως η πράξη τελέστηκε από ανάγκη 
για άμεση χρήση ή ανάλωση του αντικειμένου της κλο-πής ή υπεξαίρεσης, το δικαστήριο μπορεί να κρίνει την πράξη ατιμώρητη. 
Άρθρο 378
Φθορά ξένης ιδιοκτησίας
1. Όποιος καταστρέφει ή βλάπτει ξένο (ολικά ή εν 
μέρει) πράγμα ή με άλλον τρόπο καθιστά ανέφικτη τη 
χρήση του τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρη-ματική ποινή και αν το πράγμα είναι ιδιαίτερα μεγάλης 
αξίας ή τοποθετημένο σε δημόσιο χώρο με φυλάκιση 
τουλάχιστον ενός έτους. Αν το πράγμα είναι μικρής αξί-ας ή η ζημία που προκλήθηκε είναι ελαφρά, ο υπαίτιος τιμωρείται με χρηματική ποινή ή παροχή κοινωφελούς εργασίας. 
2. Με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική 
ποινή τιμωρείται ο υπαίτιος αν το αντικείμενο της πρά-ξης που προβλέπεται στο εδάφιο α΄ της προηγούμενης 
παραγράφου είναι πράγμα που χρησιμεύει για κοινό 
όφελος ή καλλιτεχνικό ή ιστορικό μνημείο ή αν η φθορά 
έγινε με φωτιά ή με εκρηκτικές ύλες. 
Άρθρο 379
(Καταργείται)
Άρθρο 380
Ληστεία
1. Όποιος με σωματική βία εναντίον προσώπου ή με 
απειλές ενωμένες με επικείμενο κίνδυνο σώματος ή 
ζωής αφαιρεί από άλλον ξένο (ολικά ή εν μέρει) κινητό 
πράγμα ή τον εξαναγκάζει να του το παραδώσει για να 
το ιδιοποιηθεί παράνομα, τιμωρείται με κάθειρξη και 
χρηματική ποινή. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2756 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
2. Αν από την πράξη επήλθε ο θάνατος κάποιου προ-
σώπου ή βαριά σωματική βλάβη ή αν η πράξη εκτελέ-
στηκε με ιδιαίτερη σκληρότητα εναντίον προσώπου, 
επιβάλλεται κάθειρξη ισόβια ή πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή. 
3. Οι ποινές των προηγούμενων παραγράφων επιβάλ-
λονται και σε εκείνον που καταλήφθηκε επ’ αυτοφώρω 
να κλέβει και μεταχειρίζεται σωματική βία εναντίον 
προσώπου ή απειλές ενωμένες με επικείμενο κίνδυνο 
σώματος ή ζωής για να διατηρήσει το κλοπιμαίο. 
Άρθρο 381 
Γενική Διάταξη
1. Για την ποινική δίωξη των εγκλημάτων που προβλέ-
πονται στα άρθρα 374Α, 375 παρ. 1 και 2, 377 και 378 
παρ. 1 εδάφ. β΄ απαιτείται έγκληση. Στις περιπτώσεις 
των άρθρων 372, 374 παρ. 1, και 378 παρ. 1 εδαφ. α΄, η 
ποινική δίωξη ασκείται αυτεπαγγέλτως, ο εισαγγελέας 
όμως με διάταξή του απέχει από την ποινική δίωξη αν 
ο παθών δηλώσει ότι δεν επιθυμεί την ποινική δίωξη 
του δράστη. Αν η δήλωση υποβληθεί μετά την άσκηση ποινικής δίωξης, το δικαστήριο παύει οριστικά αυτήν.
2. Το αξιόποινο των εγκλημάτων που προβλέπονται 
στα άρθρα 372 έως 378 εξαλείφεται αν ο υπαίτιος, με 
δική του θέληση και πριν από την πρώτη εξέτασή του ως 
υπόπτου ή κατηγορουμένου για την πράξη, αποδώσει 
το πράγμα ή ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα χω-ρίς παράνομη βλάβη τρίτου. Η μερική μόνο απόδοση ή ικανοποίηση εξαλείφει το αξιόποινο κατά το αντίστοιχο μέρος. Στην περίπτωση του άρθρου 374Α, μαζί με την 
απόδοση του πράγματος απαιτείται και η πλήρης ικανο-
ποίηση του ζημιωθέντος. 
3. Εάν ο υπαίτιος των εγκλημάτων που προβλέπονται 
στα άρθρα 372 έως 378 μέχρι την αμετάκλητη παραπο-
μπή του στο ακροατήριο αποδώσει το πράγμα ή ικανο-ποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα, χωρίς παράνομη βλά-
βη τρίτου, καταβάλλοντας την αξία του, απαλλάσσεται 
από κάθε ποινή εφόσον πληρώσει επιπλέον τους τόκους 
υπερημερίας από την ημέρα τέλεσης του εγκλήματος. 
4. Η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου εφαρ-
μόζεται για τα πλημμελήματα που προβλέπονται στα 
άρθρα 372 έως 378 και μέχρι το τέλος της αποδεικτικής 
διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. 
Άρθρα 382 - 384
(Καταργούνται)
ΙΙ. ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣΆρθρο 385 
Εκβίαση
1. Όποιος, εκτός από τις περιπτώσεις του άρθρου 380, 
με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος ή άλλος παράνομο πε-
ριουσιακό όφελος, εξαναγκάζει κάποιον με βία ή απειλή 
σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή από την οποία επέρχεται 
ζημία στην περιουσία του εξαναγκαζομένου ή άλλου 
τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρη-
ματική ποινή. 
2. Αν η πράξη της προηγούμενης παραγράφου τελέ-
στηκε με σωματική βία εναντίον προσώπου ή με απειλές ενωμένες με επικείμενο κίνδυνο σώματος ή ζωής επιβάλ-
λεται κάθειρξη και χρηματική ποινή. Αν από την πράξη 
επήλθε ο θάνατος κάποιου προσώπου ή βαριά σωματική 
βλάβη ή αν η πράξη εκτελέστηκε με ιδιαίτερη σκληρό-
τητα εναντίον προσώπου, επιβάλλεται κάθειρξη ισόβια ή 
πρόσκαιρη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή.
3. Η εκβίαση τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον 
τριών ετών και χρηματική ποινή αν ο υπαίτιος μεταχει-
ρίστηκε βία ή απειλή βλάβης της επιχείρησης, του επαγ-
γέλματος, του λειτουργήματος ή άλλης δραστηριότητας 
που ασκεί ο εξαναγκαζόμενος ή άλλος ή προσφέρθηκε 
να παρέχει ή παρέχει προστασία για την αποτροπή πρό-
κλησης τέτοιας βλάβης από τρίτον. Αν την παραπάνω 
πράξη τέλεσε πρόσωπο που διαπράττει τέτοιες πράξεις 
κατ’ επάγγελμα, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
Άρθρο 386 
Απάτη
1. Όποιος με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγο-
νότων σαν αληθινών ή την αθέμιτη απόκρυψη ή παρα-σιώπηση αληθινών γεγονότων βλάπτει ξένη περιουσία 
πείθοντας κάποιον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή με σκο-
πό από τη βλάβη αυτής της περιουσίας να αποκομίσει ο 
ίδιος ή άλλος παράνομο περιουσιακό όφελος τιμωρείται 
με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Αν η ζημία που προ-
κλήθηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ 
επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
2. Αν η απάτη στρέφεται άμεσα κατά του νομικού 
προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών προ-
σώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και η ζημιά που προκλήθηκε υπερβαίνει 
συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ επιβάλλεται κά-
θειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή έως 
χίλιες ημερήσιες μονάδες. Η πράξη αυτή παραγράφεται 
μετά είκοσι έτη.
Άρθρο 386Α 
Απάτη με υπολογιστή
1. Όποιος, με σκοπό να προσπορίσει στον εαυτό του ή 
σε άλλον παράνομο περιουσιακό όφελος, βλάπτει ξένη περιουσία, επηρεάζοντας το αποτέλεσμα μιας διαδικα-σίας επεξεργασίας δεδομένων υπολογιστή: α) με τη μη 
ορθή διαμόρφωση προγράμματος υπολογιστή, β) με τη 
χωρίς δικαίωμα παρέμβαση στη λειτουργία προγράμμα-
τος ή συστήματος υπολογιστή, γ) με τη χρησιμοποίηση μη ορθών ή ελλιπών δεδομένων υπολογιστή, ιδίως δε-
δομένων αναγνώρισης της ταυτότητας, δ) με τη χωρίς 
δικαίωμα εισαγωγή, αλλοίωση, διαγραφή ή εξάλειψη 
δεδομένων υπολογιστή, ιδίως δεδομένων αναγνώρισης 
της ταυτότητας, ή ε) με τη χωρίς δικαίωμα αξιοποίηση 
λογισμικού προορισμένου για τη μετακίνηση χρημάτων 
τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή. Αν η ζη-
μία που προκλήθηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 
120.000 ευρώ, επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και 
χρηματική ποινή. 
2. Όποιος κατασκευάζει, διαθέτει ή κατέχει πρόγραμμα 
ή σύστημα υπολογιστή που προορίζεται για τη διάπραξη 
του εγκλήματος της παραγράφου 1 τιμωρείται με φυλά-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2757 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
κιση έως δύο έτη και χρηματική ποινή. Απαλλάσσεται 
από κάθε ποινή όποιος καταστρέφει με δική του θέληση 
το παραπάνω πρόγραμμα ή σύστημα υπολογιστή πριν 
το χρησιμοποιήσει για τη διάπραξη του εγκλήματος της 
παραγράφου 1. 
3. Αν η απάτη με υπολογιστή στρέφεται άμεσα κατά 
του νομικού προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των 
νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανι-
σμών τοπικής αυτοδιοίκησης και η ζημία που προκλή-
θηκε υπερβαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ 
επιβάλλεται κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρημα-
τική ποινή έως χίλιες ημερήσιες μονάδες. Η πράξη αυτή 
παραγράφεται μετά είκοσι έτη.
Άρθρο 386Β
Απάτη σχετική με τις επιχορηγήσεις
1. Όποιος κατά την υποβολή αιτήματος σε αρχή που 
είναι αρμόδια για την έγκριση επιχορήγησης εν γνώ-
σει δηλώνει μη ορθά ή ελλιπή στοιχεία ή παραλείπει να 
γνωστοποιήσει γεγονότα, που προβλέπονται από τον 
νόμο ή από εκείνον που δίνει την επιχορήγηση βάσει 
νόμου, εφόσον με τα στοιχεία αυτά εγκρίνεται, παρέχεται 
ή αποφεύγεται η αξίωση επιστροφής, η επέκταση της 
παροχής ή η διατήρηση της επιχορήγησης προς τον ίδιο 
ή τρίτον τιμωρείται, εφόσον το αίτημα ικανοποιήθηκε, με 
φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή 
και αν το ποσό της επιχορήγησης υπερβαίνει συνολικά 
το ποσό των 120.000 ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη έως 
δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
2. Όποιος, σε εγκεκριμένη επιχορήγηση, χρησιμοποιεί 
αντικείμενο ή χρηματική παροχή, των οποίων η χρήση 
περιορίζεται από νομικές διατάξεις ή από εκείνον που δί-
νει την επιχορήγηση, κατά παράβαση των περιορισμών αυτών τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή. 
Άρθρο 387
Απάτη μικρής αξίας
Αν η ζημία που προκλήθηκε από τα εγκλήματα των 
άρθρων 386 και 386Α είναι μικρής αξίας, εφαρμόζεται 
η διάταξη του άρθρου 377. 
Άρθρο 388
(Καταργείται)
Άρθρο 389 
Απατηλή πρόκληση βλάβης
1. Όποιος βλάπτει παράνομα ξένη περιουσία πείθο-
ντας κάποιον με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γε-
γονότων σαν αληθινών ή με αθέμιτη απόκρυψη ή παρα-
σιώπηση των αληθινών σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή 
τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Αν η ζημία που προκλήθηκε είναι μικρής αξίας επι-
βάλλεται χρηματική ποινή. 
Άρθρο 390 
Απιστία
1. Όποιος κατά παράβαση των κανόνων επιμελούς 
διαχείρισης προκαλεί εν γνώσει βέβαιη ζημία στην πε-
ριουσία άλλου, της οποίας βάσει του νόμου ή δικαιο-πραξίας έχει την επιμέλεια ή διαχείριση (ολική ή μερική 
ή μόνο για ορισμένη πράξη), τιμωρείται με φυλάκιση 
και χρηματική ποινή. Αν η ζημία που προκλήθηκε υπερ-
βαίνει συνολικά το ποσό των 120.000 ευρώ επιβάλλεται κάθειρξη έως δέκα έτη και χρηματική ποινή. 
2. Αν η απιστία στρέφεται άμεσα κατά του νομικού 
προσώπου του ελληνικού δημοσίου, των νομικών προ-
σώπων δημοσίου δικαίου ή των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης και η ζημία που προκλήθηκε υπερβαίνει 
συνολικά των ποσό των 120.000 ευρώ επιβάλλεται κά-
θειρξη τουλάχιστον δέκα ετών και χρηματική ποινή έως 
χίλιες ημερήσιες μονάδες. Η πράξη αυτή παραγράφεται 
μετά είκοσι έτη.
Άρθρα 391 - 393
(Καταργούνται)
Άρθρο 394 
Αποδοχή και διάθεση προϊόντων εγκλήματος
1. Όποιος αποκρύπτει, αγοράζει, λαμβάνει ως ενέχυρο 
ή με άλλον τρόπο δέχεται στην κατοχή του πράγμα που προήλθε από αξιόποινη πράξη ή μεταβιβάζει σε άλλον την κατοχή τέτοιου πράγματος ή συνεργεί σε μεταβίβα-ση ή με οποιονδήποτε τρόπο ασφαλίζει την κατοχή του σε άλλον, τιμωρείται, ανεξάρτητα αν είναι τιμωρητέος ή 
όχι ο υπαίτιος του εγκλήματος από το οποίο προέρχεται 
το πράγμα, με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή, 
και αν πρόκειται για πράγμα ιδιαίτερα μεγάλης αξίας με φυλάκιση και χρηματική ποινή. 
2. Αν το αντικείμενο της πράξης της προηγούμενης 
παραγράφου είναι μικρής αξίας, ο δράστης τιμωρείται με χρηματική ποινή. 
3. Με τα πράγματα που προέρχονται από αξιόποινη 
πράξη εξομοιώνεται και το τίμημά τους, καθώς επίσης και τα αντικείμενα που αποκτήθηκαν μέσω αυτών. 
Άρθρο 395 
Παρακώλυση συναγωνισμού
1. Όποιος σε προκηρύξεις δημοσίων έργων ή προ-
μήθειες του ελληνικού δημοσίου, νομικών προσώπων 
δημοσίου δικαίου ή οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης 
εμποδίζει με εναρμονισμένες πρακτικές ή συμφωνίες 
μεταξύ επιχειρήσεων, με βία ή απειλές, τον ελεύθερο συ-
ναγωνισμό ή απομακρύνει με δώρα ή υποσχέσεις αυτόν 
που συμμετέχει στη διαδικασία τιμωρείται με φυλάκιση 
τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή, αν η πράξη 
δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη. 
2. Όποιος σε δημόσιους πλειστηριασμούς εμποδίζει 
με βία ή με απειλές τον ελεύθερο συναγωνισμό ή απο-μακρύνει με δώρα ή υποσχέσεις αυτόν που συμμετέχει 
στη διαδικασία ή έχει την πρόθεση να καταθέσει προ-
σφορά τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή.
Άρθρο 396
Δωροληψία και δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα
1. Με φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική 
ποινή, τιμωρείται όποιος εργάζεται ή παρέχει υπηρεσίες 
με οποιαδήποτε ιδιότητα ή σχ έση στον ιδιωτικό τομέα 
και, κατά την άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριό-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2758 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
τητας, ζητεί ή λαμβάνε ι, άμεσα ή έμμεσα, οποιασδήποτε 
φύσης αθέμιτο ωφέλημα για τον ίδιο ή για άλλον ή δέχε-
ται υπόσχεση τέτοιου ωφελήματος ως αντάλλαγμα για 
ενέργεια ή παράλειψή του κατά παράβαση των καθηκό-
ντων του, όπως αυτά διαγράφονται από τον νόμο, ή προ-
κύπτουν από τη φύση της θέσης ή της υπηρεσίας του.
2. Με την ίδια ποινή τιμωρείται και όποιος, κατά την 
άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, υπόσχεται, 
προσφέρει ή παρέχει, άμεσα ή έμμεσα, οποιασδήποτε 
φύσης αθέμιτο ωφέλημα σε πρόσωπο που εργάζεται ή 
παρέχει υπηρεσίες με οποιαδή ποτε ιδιότητα στον ιδιωτι-
κό τομέα, για τον ίδιο ή για τρίτον, για ενέργεια ή για πα-
ράλειψη κατά παράβαση των ως άνω καθηκόντων του. 
3. Η διάταξη του άρθρου 263Α εφαρμόζεται αναλόγως. 
Άρθρο 397Καταδολίευση δανειστών
1. Ο οφειλέτης ο οποίος εν γνώσει ματαιώνει ολικά ή εν 
μέρει την ικανοποίηση του δανειστή του εκποιώντας ή 
αποκρύπτοντας στοιχεία της περιουσίας του τιμωρείται 
με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 
2. Με την ποινή της προηγούμενης παραγράφου τι-
μωρείται και ο οφειλέτης ο οποίος εν γνώσει ματαιώνει 
ολικά ή εν μέρει την ικανοποίηση του δανειστή του που έχει σε βάρος του βέβαιη και εκκαθαρισμένη απαίτηση, 
αν ενόψει της επικείμενης εκπλήρωσης της υποχρέω-
σής του: α) βλάπτει, καταστρέφει, καθιστά χωρίς αξία, 
αποκρύπτει ή απαλλοτριώνει χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο 
αντάλλαγμα οποιοδήποτε περιουσιακό του στοιχείο ή β) 
κατασκευάζει ψεύτικα χρέη ή ψεύτικες δικαιοπραξίες. 
3. Με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική 
ποινή τιμωρούνται οι πράξεις των προηγούμενων παρα-
γράφων αν η περιουσιακή ζημία που προκλήθηκε στον 
δανειστή είναι ιδιαίτερα μεγάλη. 
4. Οι ποινές των προηγούμενων παραγράφων επιβάλ-
λονται και σε εκείνον που επιχειρεί τις πράξεις υπέρ του 
οφειλέτη. 
Άρθρα 398 - 403
(Καταργούνται)
Άρθρο 404
Τοκογλυφία
1. Όποιος σε δικαιοπραξία για την παροχή οποιασδή-
ποτε πίστωσης, ανανέωσής της ή παράταση της προθε-
σμίας πληρωμής εκμεταλλεύεται την οικονομική ανάγκη, 
την πνευματική αδυναμία, την κουφότητα ή την απειρία 
εκείνου που παίρνει την πίστωση, συνομολογώντας ή 
παίρνοντας για τον εαυτό του ή για τρίτον περιουσιακά 
ωφελήματα, που με βάση τις ειδικές περιστάσεις είναι 
προφανώς δυσανάλογα προς την παροχή του υπαιτίου ή συνομολογεί ή παίρνει για τον εαυτό του ή για τρίτον 
περιουσιακά ωφελήματα που υπερβαίνουν το κατά τον 
νόμο θεμιτό ποσοστό τόκου τιμωρείται με φυλάκιση έως 
τρία έτη ή χρηματική ποινή. Αν η πράξη έχει τελεστεί με 
περισσότερους τρόπους αφο ρά όμως τα ίδια περιουσια-
κά ωφελήματα, στον υπαίτιο επιβάλλεται μία μόνο ποινή, 
κατά την επιμέτρηση της οποίας λαμβάνεται υπόψη η 
συνολική εγκληματική δράση του. 2. Αν ο υπαίτιος επιχειρεί κατ’ επάγγελμα τις τοκογλυ-
φικές πράξεις της προηγούμενης παραγράφου τιμωρεί-
ται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική 
ποινή. 
Άρθρο 405 
Γενική Διάταξη
1. Για την ποινική δίωξη των εγκλημάτων που προβλέ-
πονται στα άρθρα 386 παρ. 1, 386Α παρ. 1 και 2, 387, 389, 
390 παρ. 1 εδάφ. α΄, 394, 397 και 404 απαιτείται έγκληση. 
2. Το αξιόποινο των εγκλημάτων που προβλέπονται 
στα άρθρα 386, 386Α, 386Β, 387, 389, 390, 394, 397 και 404 εξαλείφεται αν ο υπαίτιος, με δική του θέληση και 
πριν από την πρώτη εξέτασή του ως υπόπτου ή κατηγο-
ρουμένου ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα χωρίς 
παράνομη βλάβη τρίτου. Η μερική μόνο ικανοποίηση 
εξαλείφει το αξιόποινο κατά το αντίστοιχο μόνο μέρος. 
3. Εάν ο υπαίτιος των εγκλημάτων που αναφέρονται 
στην προηγούμενη παράγραφο μέχρι την αμετάκλητη 
παραπομπή του στο ακροατήριο ικανοποιήσει εντελώς τον ζημιωθέντα, καταβάλλοντας αποδεδειγμένα το κε-
φάλαιο και τους τόκους υπερημερίας, από την ημέρα 
τέλεσης του εγκλήματος, απαλλάσσεται από κάθε ποινή. 
Η διάταξη του προηγούμενου εδαφίου εφαρμόζεται και 
για τα πλημμελήματα που προβλέπονται στα ίδια άρθρα 
μέχρι το τέλος της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρω-τοβάθμιο δικαστήριο. 
Άρθρα 385 - 406
(Έχουν συγχωνευθεί στο εικοστό τρίτο κεφάλαιο)
Άρθρα 407- 459
(Καταργούνται)
ΤΡΙΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 460
Ο παρών Ποινικός Κώδικας αρχίζει να ισχύει από την 
1η Ιουλίου 2019. 
Άρθρο 461
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος Ποινικού Κώδικα 
καταργείται ο Ποινικός Κώδικας που ισχύει από την 1η 
Ιανουαρίου 1951, καθώς και κάθε διάταξη που τροπο-
ποιούσε τον νόμο αυτόν.
Άρθρο 462
Από την έναρξη ισχύος του παρόντος Ποινικού Κώδικα 
καταργείται ο νόμος 1608/1950 που ισχύει από την 1η 
Ιανουαρίου 1951, καθώς και κάθε διάταξη που τροπο-
ποιούσε το νόμο αυτό. 
Άρθρο 463
1. Όπου ειδικοί νόμοι παραπέμπουν σε άρθρα του κα-
ταργούμενου Ποινικού Κώδικα, οι παραπομπές αυτές 
από την έναρξη ισχύος του παρόντος Ποινικού Κώδικα 
θεωρείται ότι γίνονται στις αντίστοιχες διατάξεις αυτού.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2759 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
2. Όπου σε ειδικούς νόμους απειλείται ποινή φυλάκισης, 
προστίθεται διαζευκτικά και η χρηματική ποινή, όπως 
αυτή προβλέπεται στο άρθρο 57 του παρόντος Κώδικα. 
3. Όπου σε ειδικούς νόμους απειλείται κάθειρξη έως 
δέκα έτη, επιβάλλεται ποινή μειωμένη κατά το άρθρο 
83 περ. γ΄. Η πράξη διατηρεί τον κακουργηματικό χα-
ρακτήρα της. 
4. Όπου σε ειδικούς νόμους απειλείται μόνο ποινή 
ισόβιας κάθειρξης, προστίθεται διαζευκτικά και η πρό-
σκαιρη κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών. 
5. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος Κώδικα καταρ-
γούνται όλες οι διατάξεις που περιέχονται σε ειδικούς 
νόμους με τις οποίες καθορίζονται παρεπόμενες ποινές 
ή άλλες συνέπειες που καταργούνται με αυτόν.
Άρθρο 464
Εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες, που έχουν ανοίξει χω-
ρίς την υποβολή εγκλήσεως με αντικείμενο πράξεις για 
την δίωξη των οποίων απαιτείται έγκληση στον παρό-
ντα Κώδικα ενώ διώκονταν αυτεπαγγέλτως υπό το προ-
ϊσχύσαν δίκαιο, συνεχίζονται, εφόσον ο δικαιούμενος 
να υποβάλει έγκληση δηλώσει εντός τεσσάρων μηνών 
από την έναρξη της ισχύος του παρόντος ότι επιθυμεί 
την πρόοδό τους. 
 Άρθρο 465
Οι διατάξεις του προϊσχύσαντος Ποινικού Κώδικα για 
τη μετατροπή της ποινής σε χρηματική ποινή, την ανα-
στολή εκτέλεσης της ποινής και την απόλυση υπό όρο 
εφαρμόζονται για πράξεις που τελέστηκαν μέχρι τη θέση 
σε ισχύ του παρόντος.
Άρθρο 466
Σε περίπτωση εξάλειψης του αξιοποίνου, λόγω παρα-
γραφής, εγκλημάτων που ο χαρακτήρας τους μεταβλή-
θηκε από κακούργημα σε πλημμέλημα κατ’ εφαρμογήν 
των διατάξεων του παρόντος Κώδικα, δεν επηρεάζονται 
οι αστικές αξιώσεις του παθόντος.
 Άρθρο 467
Για εκκρεμείς υποθέσεις, σ τις οποίες συμπληρώνεται 
ο χρόνος παραγραφής κατ’ εφαρμογή των άρθρων 111 
επ., την παύση της ποινικής δίωξης μπορεί να διατάσσει, 
με σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέα εφετών, ο αρμόδιος 
εισαγγελέας πλημμελειοδικών, θέτοντας τη δικογραφία 
στο αρχείο. 
Άρθρο 468
Τα πταίσματα καταργούνται. Εκκρεμείς υποθέσεις τί-
θενται στο αρχείο με πράξη του κατά τόπον αρμόδιου εισαγγελέα πλημμελειοδικών. 
Άρθρο 469
Μετά το εδάφιο β΄ της παρ. 1 του άρθρου 25 του 
ν. 1882/1990 προστίθεται εδάφιο γ΄ ως εξής: «Στην αίτη-
ση και στον πίνακα χρεών που υποβάλλονται σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο δεν συμπεριλαμβάνονται 
και δεν υπολογίζονται για τον προσδιορισμό της ευ-
θύνης του προσώπου, τα χρέη που προέρχονται από 
τη μη εκτέλεση χρηματικών ποινών που επιβλήθηκαν 
από ποινικό δικαστήριο και οι σχετικές με αυτά προ-
σαυξήσεις, τόκοι και λοιπές επιβαρύνσεις καθώς και 
τα χρέη από τα αδικήματα που τυποποιούνται στο άρ-
θρο 66 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας μαζί με 
τις σχετικές με αυτά προσαυξήσεις, τόκους και λοιπές 
επιβαρύνσεις.»
Άρθρο Δεύτερο
Έναρξη Ισχύος
Ο παρών νόμος αρχίζει να ισχύει από την 1η Ιουλίου 
2019. 
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην 
Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως 
νόμου του Κράτους.
Αθήνα, 11 Ιουνίου 2019
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
Εξωτερικών Προστασίας του Πολίτη
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΣ ΟΛΓΑ ΓΕΡΟΒΑΣΙΛΗ
 Αναπληρωτής Υπουργός
Δικαιοσύνης, Διαφάνειας Δικαιοσύνης, Διαφάνειας
και Ανθρωπίνων και Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων Δικαιωμάτων
ΜΙΧΑΗΛ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 
ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ ΠΑΠΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ
 Αναπληρωτής Υπουργός
 Οικονομικών κ.α.α. 
Οικονομικών  Ο Υπουργός Οικονομικών
ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΤΣΑΚΑΛΩΤΟΣ
Υφυπουργός 
Οικονομικών Υγείας
ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΑΠΑΝΑΤΣΙΟΥ  ΑΝΔΡΕΑΣ ΞΑΝΘΟΣ
Διοικητικής Ανασυγκρότησης
ΜΑΡΙΑ-ΕΛΙΖΑ
ΞΕΝΟΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 11 Ιουνίου 2019
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ


ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 2762 Τεύχος A’ 95/11.06.2019
Την ευθύνη για την εκτύπωση, διαχείριση και κυκλοφορία των φύλλων της Εφημερίδας 
της Κυβερνήσεως, (ΦΕΚ) στην έντυπη και ηλεκτρονική έκδοση, έχει το Εθνικό Tυπογραφείο 
το οποίο αποτελεί δημόσια υπηρεσία η οποία υπάγεται στο Υπουργείο Διοικητικής Ανασυ-γκρότησης. Το Εθνικό Τυπογραφείο έχει επίσης την ευθύνη για την κάλυψη των εκτυπωτικών αναγκών του Δημοσίου. (ν. 3469/2006, Α΄ 131).
ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΙ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ)
Η ηλεκτρονική μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται δωρεάν από την ιστοσελίδα www.et.gr.  Για 
τα ΦΕΚ που δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωρισθεί στην πιο πάνω ιστοσελίδα δίνεται η δυνατότητα δωρεάν αποστολής με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, μετά από αίτηση που υποβάλ-λεται ηλεκτρονικά με τη συμπλήρωση ειδικής φόρμας.
Η έντυπη μορφή των ΦΕΚ  διατίθεται για μεμονωμένα φύλλα με το ανάλογο κόστος από 
το τμήμα Πωλήσεων απευθείας ή με ταχυδρομική αποστολή μέσω αίτησης παραγγελίας στα ΚΕΠ, ενώ για ετήσια συνδρομή από το τμήμα Συνδρομητών. Tο κόστος για ασπρόμαυρο ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1€, προσαυξανόμενο κατά 0,20€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού. Το κόστος για έγχρωμο ΦΕΚ είναι 1,50€ από 1 έως 16 σελίδες, προσαυξανόμενο κατά 0,30€ για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο ή μέρος αυτού.
Τρόπος αποστολής κειμένων προς δημοσίευση
-  Τα κείμενα για δημοσίευση στο ΦΕΚ, από όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και τους φορείς 
του δημόσιου τομέα, αποστέλλονται στην διεύθυνση webmaster.et@et.gr  με  χρήση 
προηγμένης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης.
-  Οι περιλήψεις Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων, αποστέλλονται στην ηλεκτρονική δι-
εύθυνση dds@et.gr με τη χρήση απλού  ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
-  Κατ’ εξαίρεση, πολίτες οι οποίοι δεν έχουν αποκτήσει προηγμένη ηλεκτρονική υπογρα-
φή, μπορούν να αποστέλλουν ταχυδρομικά ή να καταθέτουν  με εκπρόσωπό τους κείμε-να προς δημοσίευση αποτυπωμένα σε χαρτί, στο Τμήμα Παραλαβής Δημοσιευτέας Ύλης.
Πληροφορίες σχετικά με την αποστολή/κατάθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την 
πώληση των τευχών και τους ισχύοντες τιμοκαταλόγους για όλες τις υπηρεσίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας και στη διαδρομή Εξυπηρέτηση κοινού - τμήμα πωλήσεων ή συν-δρομητών. Επίσης στην ιστοσελίδα μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, εφόσον γνωρίζετε τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύμα-τος (ΚΑΔ). Τον ΚΑΔ εκδίδει το Εθνικό Tυπογραφείο για όλα τα κείμενα που πληρούν τις προ-
ϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΚΑΛΥΨΗ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ του Δημοσίου και των φορέων του  
Το Εθνικό Τυπογραφείο μετά από αίτημα φορέα του Δημοσίου αναλαμβάνει να σχεδιάσει 
και να εκτυπώσει κάρτες, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανογραφικά έντυπα, φακέλους, φακέλους αλληλογραφίας, κ.ά. Επίσης σχεδιάζει και κατασκευάζει σφραγίδες. 
EΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ
Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΤΜΗΜΑΤΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεων:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Συνδρομητών:  (Ημιόροφος, τηλ. 210 5279136) 
Πληροφοριών:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβής Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστοσελίδα:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία 
της ιστοσελίδας:  helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ: webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.gr
*01000951106190060*