ΝΟΜΟΣ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 4640 
Διαμεσολάβηση σε αστικές και εμπορικές υπο-
θέσεις - Περαιτέρω εν αρμόνιση της Ελληνικής 
Νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 
2008/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 και άλλες 
διατάξεις.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή:
Άρθρο 1
Σκοπός
Ο παρών νόμος έχει σκοπό τη ρύθμιση του θεσμού της 
διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, 
καθώς και την περαιτέρω εναρμόνιση της Ελληνικής 
Νομοθεσίας με τις διατάξεις της Οδηγίας 2008/52/ΕΚ 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 για θέματα διαμεσολάβησης σε αστι-
κές και εμπορικές υποθέσεις, εθνικού ή διασυνοριακού 
χαρακτήρα.
Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται στη δικα-
στική μεσολάβηση, όπως αυτή ρυθμίζεται στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς του παρόντος ισχύουν οι ακόλουθοι 
ορισμοί:
1. Ως ιδιωτική διαφορά, νοείται η αμφισβήτηση για 
την ύπαρξη, την έκταση, το περιεχόμενο ή τα υποκείμε-
να ιδιωτικού δικαιώματος και ως ιδιωτικά δικαιώματα 
νοούνται όσα αναγνωρίζονται από το ιδιωτικό δίκαιο.
2. Ως διαμεσολάβηση, νοείται μια διαρθρωμένη δια-
δικασία ανεξαρτήτως ονομασίας με βασικά χαρακτηρι-
στικά την εμπιστευτικότητα και την ιδιωτική αυτονομία, 
στην οποία δύο ή περισσότερα μέρη επιχειρούν εκουσί-
ως, με καλόπιστη συμπεριφορά και συναλλακτική ευθύ-
τητα, να επιλύσουν με συμφωνία μία διαφορά τους με 
τη βοήθεια διαμεσολαβητή.
3. Ως διαμεσολαβητής, νοείται τρίτο πρόσωπο σε σχέ-
ση με τα συμμετέχοντα μέρη και τη διαφορά, το οποίο αναλαμβάνει να διαμεσολαβήσει με κατάλληλο, αποτε-
λεσματικό και αμερόληπτο τρόπο, διευκολύνοντάς τα να 
βρουν μια κοινά αποδεκτή λύση για τη διαφορά τους.
4. Ως νομικός παραστάτης, νοείται ο πληρεξούσιος 
δικηγόρος εκάστου μέρους, ο οποίος παρίσταται στη 
διαδικασία της διαμεσολάβησης, σύμφωνα με τις διατά-
ξεις του παρόντος νόμου και παρέχει νομικές συμβουλές 
στον εντολέα του.
5. Ως υποχρεωτική αρχική, συνεδρία διαμεσολάβη-
σης νοείται η συνεδρία μεταξύ του διαμεσολαβητή και 
των μερών, η οποία λαμβάνει χώρα υποχρεωτικά στις 
περιπτώσεις των ιδιωτικών διαφορών που προβλέπο-
νται στην παράγραφο 1 του άρθρου 6 του παρόντος, 
πριν τη συζήτηση της υπόθεσης στο Δικαστήριο. Κατά 
τη διάρκεια της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας ο δι-
αμεσολαβητής ενημερώνει τα μέρη για τη διαδικασία 
της διαμεσολάβησης και για τις βασικές αρχές που τη 
διέπουν, καθώς και για τη δυνατότητα εξωδικαστικής 
επίλυσης της διαφοράς τους με βάση τις ιδιαιτερότητές 
της και τη φύση αυτής.
6. Ως διασυνοριακή διαφορά, νοείται εκείνη στην 
οποία τουλάχιστον ένα από τα μέρη κατοικεί μονίμως 
ή διαμένει συνήθως σε κράτος-μέλος διαφορετικό από 
εκείνο οποιουδήποτε άλλου μέρους, κατά την ημερο-
μηνία στην οποία: α) τα μέρη συμφωνούν να προσφύ-
γουν σε διαδικασία διαμεσολάβησης, αφότου ανέκυψε 
η διαφορά, β) έχει διαταχθεί η διαμεσολάβηση από 
Δικαστήριο κράτους-μέλους, γ) υφίσταται υποχρέωση 
διαμεσολάβησης δυνάμει του εθνικού δικαίου ή δ) κλη-
θούν τα μέρη από αρμόδιο δικαστήριο. Ως διασυνοριακή 
διαφορά νοείται επίσης η διαφορά στην οποία μετά από 
διαδικασία διαμεσολάβησης ακολουθούν δικαστικές ή 
διαιτητικές διαδικασίες μεταξύ των μερών σε κράτος-
μέλος άλλο από εκείνο της μόνιμης κατοικίας ή συνή-
θους διαμονής των μερών κατά την ημερομηνία που 
έλαβαν χώρα οι περιπτώσεις α΄, β΄ ή γ΄ της παρούσας 
παραγράφου.
7. Ως ρήτρα διαμεσολάβησης, νοείται έγγραφη συμ-
φωνία των μερών για προσφυγή στη διαμεσολάβηση, 
που αφορά μελλοντικές διαφορές και αναφέρεται σε συ-
γκεκριμένη έννομη σχέση, από την οποία θα προέλθουν 
οι διαφορές, υπό την προϋπόθε ση ότι τα μέρη έχουν 
την εξουσία διαθέσεως του αντικειμένου των διαφορών, 
σύμφωνα με τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου.ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
30 Νοεμβρίου 2019 ΤΕΥΧΟΣ  ΠΡΩΤΟ Αρ. Φύλλου  1905037
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5038 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
Άρθρο 3
Υπαγόμενες διαφορές -Υποχρέωση ενημέρωσηςαπό τον πληρεξούσιο δικηγόρο
1. Στη διαδικασία της διαμεσολάβησης μπορούν να 
υπαχθούν αστικές και εμπορικές διαφορές, εθνικού ή 
διασυνοριακού χαρακτήρα, υφιστάμενες ή μέλλουσες, 
εφόσον τα μέρη έχουν την εξουσία να διαθέτουν το αντι-
κείμενο της διαφοράς, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
ουσιαστικού δικαίου.
2. Πριν από την προσφυγή στο Δικαστήριο, ο πληρε-
ξούσιος δικηγόρος οφείλει να ενημερώσει τον εντολέα 
του εγγράφως για τη δυνατότητα διαμεσολαβητικής 
διευθέτησης της διαφοράς ή μέρους αυτής σύμφωνα 
με την παράγραφο 1, καθώς και για την υποχρέωση 
προσφυγής στην υποχρεωτική αρχική συνεδρία και τη 
διαδικασία αυτής των άρθρων 6 και 7 του παρόντος. Το 
ενημερωτικό έγγραφο συμπληρώνεται και υπογράφεται 
από τον εντολέα και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του και 
κατατίθεται με το εισαγωγικό δικόγραφο της αγωγής που 
τυχόν ασκηθεί επί ποινή απαραδέκτου αυτής.
Άρθρο 4
Προσφυγή στη διαμεσολάβηση
1. Προσφυγή στη διαμεσολάβηση για τις υπαγόμενες 
σε αυτή διαφορές του παρόντος επιτρέπεται:
α) αν τα μέρη συμφωνούν να προσφύγουν στη διαδι-
κασία της διαμεσολάβησης, αφότου ανέκυψε η διαφορά,
β) αν τα μέρη κληθούν να προσφύγουν στη διαμεσο-
λάβηση και συναινούν σε αυτή, σύμφωνα με την παρά-
γραφο 2,
γ) αν η προσφυγή στη διαμεσολάβηση διαταχθεί από 
δικαστική αρχή άλλου κράτους-μέλους και η σχετική 
υπαγωγή της διαφοράς δεν προσβάλλει τα χρηστά ήθη και τη δημόσια τάξη,
δ) αν η προσφυγή στη διαδικασία της διαμεσολάβησης 
επιβάλλεται από τον νόμο,
ε) αν σε έγγραφη συμφωνία των μερών υπάρχει ρήτρα 
διαμεσολάβησης.
2. Το Δικαστήριο, ενώπιον του οποίου εκκρεμεί ιδιωτι-
κή διαφορά που δύναται να υπαχθεί στη διαδικασία της 
διαμεσολάβησης σύμφωνα με το άρθρο 3 του παρόντος, 
μπορεί σε κάθε στάση της δίκης, ανάλογα με την περί-πτωση, λαμβάνοντας υπόψη κατά την ελεύθερη κρίση του όλες τις περιστάσεις της κρινόμενης υπόθεσης, να καλεί τα μέρη να προσφύγουν στη διαδικασία της δια-μεσολάβησης για να επιλύσουν τη διαφορά. Εφόσον τα 
μέρη συμφωνούν, η σχετική έγγραφη συμφωνία περι-
λαμβάνεται στα πρακτικά του Δικαστηρίου. Στην περί-πτωση αυτή, το Δικαστήριο αναβάλλει υποχρεωτικά τη συζήτηση της υπόθεσης σε δικάσιμο μετά την πάροδο 
τριμήνου και όχι πέραν του εξαμήνου, μη συνυπολο-
γιζόμενου του χρονικού διαστήματος των δικαστικών 
διακοπών. Η ίδια συνέπεια επέρχεται και στις λοιπές 
περιπτώσεις προσφυγής στη διαμεσολάβηση κατά τη 
διάρκεια της εκκρεμοδικίας της υπόθεσης. Εφόσον τα 
διάδικα μέρη ή ένα εξ’ αυτών παρίστανται ενώπιον του 
Δικαστηρίου διά πληρεξουσίου δικηγόρου, η πληρε-
ξουσιότητα προς αυτόν καλύπτει και τη συμφωνία περί υπαγωγής της διαφοράς στη διαμεσολάβηση.3. Η υπαγωγή μιας διαφοράς ιδιωτικού δικαίου στη 
διαδικασία της διαμεσολάβησης δεν αποκλείει τη λήψη 
ασφαλιστικού μέτρου για αυτήν, σύμφωνα με τις διατά-ξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Ο δικαστής που διατάσσει το ασφαλιστικό μέτρο μπορεί να ορίσει κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 693 Κ.Πολ.Δ. προθεσμία, 
όχι μικρότερη από τρεις (3) μήνες, για την άσκηση της 
αγωγής για την κύρια υπόθεση.
4. Ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών, στο πλαίσιο της άσκη-
σης των αρμοδιοτήτων του, σύμφωνα με την περίπτωση 
α΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 25 του ν. 1756/1988 
(Α΄ 35), δικαιούται να συστήνει σε όσους φιλονικούν την 
προσφυγή στη διαδικασία της διαμεσολάβησης, όπου 
αυτό είναι δυνατό.
5. Η συμφωνία των μερών για προσφυγή στη διαδι-
κασία της διαμεσολάβησης διέπεται από τις διατάξεις 
του ουσιαστικού δικαίου για τις συμβάσεις και πρέπει 
να περιγράφει το αντικείμενο αυτής.
Άρθρο 5
Διαδικασία διαμεσολάβησης και αμοιβή
νομικού παραστάτη
1. Στη διαδικασία διαμεσολάβησης τα μέρη παρίστα-
νται μαζί με το νομικό παραστάτη τους, εξαιρουμένων των υποθέσεων των καταναλωτικών διαφορών και των 
μικροδιαφορών, στις οποίες επιτρέπεται η αυτοπρό-
σωπη παράσταση των μερών. Στη διαδικασία δύναται 
να μετέχει και τρίτο πρόσωπο, εφόσον αυτό κρίνεται 
απαραίτητο σε συμφωνία με τα μέρη και τον διαμεσο-
λαβητή. Η αμοιβή του νομικού παραστάτη κάθε μέρους 
συμφωνείται ελεύθερα και για τη συμμετοχή του σε όλη 
τη διαδικασία της διαμεσολάβησης εκδίδεται, σύμφωνα 
με τον Κώδικα Δικηγόρων, γραμμάτιο προκαταβολής 
εισφορών ποσού εξήντα (60,00) ευρώ για υποθέσεις αρ-
μοδιότητας Ειρηνοδικείου, ποσού εκατό (100,00) ευρώ 
για υποθέσεις αρμοδιότητας Μονομελούς Πρωτοδικείου 
και ποσού εκατόν πενήντα (150,00) ευρώ για υποθέσεις 
αρμοδιότητας Πολυμελούς Πρωτοδικείου. Τα ανωτέρω 
ποσά δύνανται να αναπροσαρμόζονται με απόφαση του 
Υπουργού Δικαιοσύνης.
2. Ο διαμεσολαβητής ορίζεται από τα μέρη ή από τρίτο 
πρόσωπο της κοινής τους επιλογής, συμπεριλαμβανομέ-
νων των κέντρων διαμεσολάβησης. Ο διαμεσολαβητής 
είναι ένας (1), εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν εγγράφως 
ότι, οι διαμεσολαβητέ ς θα είναι περισσότεροι.
3. Ο χρόνος, ο τόπος και οι λοιπές διαδικαστικές λεπτο-
μέρειες της διεξαγωγής της διαμεσολάβησης καθορίζο-
νται από τον διαμεσολαβητή σε συμφωνία με τα μέρη. 
Αν δεν είναι δυνατή η φυσική παρουσία αμφότερων των 
μερών και του διαμεσολαβητή στον ίδιο τόπο και χρό-
νο, η διαμεσολάβηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με 
τη διαδικασία της τηλεδιάσκ εψης μέσω ηλεκτρονικού 
υπολογιστή ή άλλου συστήματος τηλεδιάσκεψης, στο 
οποίο έχουν πρόσβαση τα άλλα μέρη της διαφοράς.
4. Ο διαμεσολαβητής δύναται, κατά την εκτέλεση των 
καθηκόντων του, να επικοινωνεί με καθένα από τα μέρη 
και να τα συναντά είτε χωριστά είτε από κοινού. Πληρο-
φορίες που αντλεί ο διαμεσολαβητής κατά τις επαφές 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5039 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
του με το ένα μέρος δεν γνωστοποιούνται στο άλλο μέ-
ρος χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του μέρους που τις έδωσε.
5. Η διαδικασία της διαμεσολάβησης έχει κατ’ αρχήν 
εμπιστευτικό χαρακτήρα, δεν τηρούνται πρακτικά και 
πρέπει να διεξάγεται κατά τρόπο που να μην παραβιάζει 
το απόρρητο αυτής, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν 
άλλως. Πριν από την έναρξη της διαδικασίας όλοι οι 
συμμετέχοντες δεσμεύονται εγγράφως να τηρήσουν 
το απόρρητο της διαδικασίας της διαμεσολάβησης. Την 
ίδια υποχρέωση έχει και οποιοσδήποτε τρίτος συμμε-
τέχει στη διαδικασία. Τα μέρη, εφόσον το επιθυμούν, 
δεσμεύονται εγγράφως να τηρήσουν και το απόρρητο 
του περιεχομένου της συμφωνίας, στην οποία ενδέχε-
ται να καταλήξουν κατά τη διαμεσολάβηση, εκτός αν η 
γνωστοποίησή του είναι απαραίτητη για την εκτέλεση 
αυτής, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 8 ή αυτό επιβάλλεται για λόγους δημόσιας τάξης.
6. Εφόσον η διαφορά αχθεί ενώπιον των δικαστηρίων 
ή σε διαιτησία, ο διαμεσολαβητής, τα μέρη, οι νομικοί 
παραστάτες αυτών και όσοι συμμετείχαν με οποιονδή-
ποτε τρόπο στη διαδικασία της διαμεσολάβησης δεν 
εξετάζονται ως μάρτυρες και εμποδίζονται να προσκο-
μίσουν στοιχεία που προκύπτουν από τη διαδικασία 
της διαμεσολάβησης ή έχουν σχέση με αυτήν, ιδίως, να 
αναφερθούν στις συζητήσεις, δηλώσεις και προτάσεις 
των μερών, καθώς και στις απόψεις του διαμεσολαβητή, 
παρά μόνο εφόσον τούτο επιβάλλεται από λόγους δη-
μόσιας τάξης, κυρίως για να εξασφαλιστεί η προστασία των ανηλίκων ή για να αποφευχθεί ο κίνδυνος να θιγεί η σωματική ακεραιότητα ή η ψυχική υγεία προσώπου.
7. Ο διαμεσολαβητής κατά την εκτέλεση των καθηκό-
ντων του υπέχει αστική ευθύνη μόνο για δόλο.
Άρθρο 6
Υποχρεωτική Αρχική ΣυνεδρίαΔιαμεσολάβησης - Υπαγόμενες διαφορές
1. Οι παρακάτω αστικές και εμπορικές διαφορές υπά-
γονται στην υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολά-
βησης, εφόσον τα μέρη έχουν εξουσία διάθεσης του 
αντικειμένου της μεταξύ τους διαφοράς:
α) Οι οικογενειακές διαφορές, εκτός από αυτές των 
περιπτώσεων α΄, β΄ και γ΄ της παραγράφου 1, καθώς και εκείνες της παραγράφου 2 του άρθρου 592 Κ.Πολ.Δ.,
β) Οι διαφορές που εκδικάζονται κατά την τακτική δι-
αδικασία και υπάγονται στην καθ’ ύλην αρμοδιότητα του 
Μονομελούς Πρωτοδικείου, αν η αξία του αντικειμένου 
της διαφοράς υπερβαίνει το ποσό των τριάντα χιλιάδων 
(30.000) ευρώ και Πολυμελούς Πρωτοδικείου, σύμφωνα 
με τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας,
γ) Οι διαφορές για τις οποίες σε έγγραφη συμφωνία 
των μερών προβλέπεται και είναι σε ισχύ ρήτρα διαμε-σολάβησης.
Στις ανωτέρω περιπτώσεις για το παραδεκτό της συ-
ζήτησης της αγωγής που τυχόν θα ασκηθεί, κατατίθε-
ται μαζί με τις προτάσεις της συζήτησης της υπόθεσης 
πρακτικό της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας διαμε-
σολάβησης.
2. Εξαιρούνται από την υποχρεωτική αρχική συνεδρία 
διαμεσολάβησης της παραγράφου 1 οι διαφορές στις 
οποίες διάδικο μέρος είναι το Δημόσιο, Ο.Τ.Α. ή Ν.Π.Δ.Δ..3. Η προσφυγή των μερών στη δικαστική μεσολάβηση 
δεν απαλλάσσει τα μέρη από την υποχρεωτική αρχική 
συνεδρία διαμεσολάβησης.
Άρθρο 7
Διαδικασία της ΥποχρεωτικήςΑρχικής ΣυνεδρίαςΔιαμεσολάβησης και αμοιβήνομικού παραστάτη
1. Για τις διαφορές της παραγράφου 1 του άρθρου 
6 του παρόντος, ο διαμεσολαβητής ορίζεται κατά τα 
προβλεπόμενα στην παράγραφο 2 του άρθρου 5 του 
παρόντος. Ειδικότερα, το επισπεύδον μέρος έχει τη δυ-
νατότητα είτε να επικοινωνήσει με το άλλο ή τα άλλα 
μέρη της διαφοράς για τον διορισμό διαμεσολαβητή 
κοινής αποδοχής είτε να απευθυνθεί σε διαμεσολαβητή 
της επιλογής του. Στην περίπτωση αυτή, ο διαμεσολα-
βητής επικοινωνεί με το άλλο ή τα άλλα μέρη με κάθε 
πρόσφορο μέσο, για να διαπιστώσει αν επιτυγχάνεται 
συμφωνία ως προς το πρόσωπό του και λαμβάνει σχε-τική έγγραφη έγκρισή τους. Αν δεν καταστεί δυνατή η επικοινωνία ή αν δεν επιτευχθεί συμφωνία ως προς το 
πρόσωπο του διαμεσολαβητή, τότε διορίζεται διαμεσο-
λαβητής από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης 
με επιμέλεια του επισπεύδοντος μέρους. Ο διορισμός 
γίνεται κατά σειρά προτεραιότητας με βάση τον αύξοντα 
αριθμό Ειδικού Μητρώου Διαμεσολαβητών του άρθρου 
29 του παρόντος, μεταξύ όσων κατοικούν στην περι-
φέρεια του δικαστηρίου που είναι κατά τόπο αρμόδιο 
για την εκδίκαση της διαφοράς. Στις περιπτώσεις που 
δεν είναι επαρκής ο αριθμός των διαμεσολαβητών ή 
υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων, ο διορισμός γίνεται μεταξύ όσων κατοικούν στην οικεία Εφετειακή περιφέ-
ρεια. Στην περίπτωση επιλογής του διαμεσολαβητή από 
την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης ο τελευταίος 
υποχρεούται μέσα σε προθεσμία τριών (3) εργάσιμων 
ημερών να δηλώσει αν αποδέχεται τον διορισμό του. Αν 
η προθεσμία των τριών (3) εργάσιμων ημερών παρέλθει 
άπρακτη, τεκμαίρεται η μη αποδοχή του. Σε περίπτωση μη αποδοχής του διορισμού του διαμεσολαβητή επιλέ-
γεται ο επόμενος κατά σειρά προτεραιότητας από το ως 
άνω Ειδικό Μητρώο.
2. Το επισπεύδον μέρος υποβάλλει στον διαμεσολα-
βητή που έχει οριστεί από τα μέρη ή από την Κεντρική 
Επιτροπή Διαμεσολάβησης, αίτημα προσφυγής στη 
διαδικασία της διαμεσολάβησης, αποστέλλοντάς του 
ηλεκτρονικά ή με άλλον πρόσφορο τρόπο συμπληρω-μένο έντυπο, στο οποίο υποχρεωτικά αναγράφονται τα στοιχεία των μερών σύμφωνα με την περίπτωση 3 του άρθρου 118 Κ.Πολ.Δ., καθώς και το αντικείμενο της δια-
φοράς και λαμβάνει απόδειξη παραλαβής. Ο διαμεσολα-
βητής επικοινωνεί με κάθε πρόσφορο μέσο με τα μέρη 
για τον ορισμό της ημερομηνίας και του τόπου διεξαγω-
γής της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας διαμεσολάβη-
σης. Σε περίπτωση μη συμφωνίας, ο διαμεσολαβητής 
ορίζει την ημερομηνία και τον τόπο διεξαγωγής της υπο-
χρεωτικής αρχικής συνεδρίας. Και στις δύο περιπτώσεις 
γνωστοποιεί τα παραπάνω στοιχεία στα μέρη εγγράφως 
πέντε (5) τουλάχιστον μέρες πριν από την υποχρεωτική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5040 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
αρχική συνεδρία, με συστημένη επιστολή ή ηλεκτρονικά 
και λαμβάνει απόδειξη παραλαβής της γνωστοποίησης. 
Τα έξοδα της γνωστοποίησης προκαταβάλλονται από το 
επισπεύδον μέρος και επιδικάζονται ως δικαστικά έξοδα, 
εφόσον επακολουθήσει δίκη.
3. Η υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης 
λαμβάνει χώρα το αργότερο εντός είκοσι (20) ημερών 
από την επομένη της αποστολής στον διαμεσολαβητή 
του αιτήματος προσφυγής στη διαδικασία διαμεσολά-
βησης από το επισπεύδον μέρος. Αν κάποιο από τα μέρη 
διαμένει στο εξωτερικό η ως άνω προθεσμία παρεκτεί-
νεται έως την τριακοστή (30ή) ημέρα από την επομένη 
της αποστολής του αιτήματος στον διαμεσολαβητή. Η 
υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης έχει 
εμπιστευτικό χαρακτήρα, δεν τηρούνται πρακτικά και 
εφαρμόζονται αναλόγως οι παράγραφοι 4, 6 και 7 του 
άρθρου 5 του παρόντος.
4. Μετά το πέρας της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρί-
ας συντάσσεται πρακτικό από τον διαμεσολαβητή που 
υπογράφεται από τον ίδιο και όλους τους συμμετέχοντες 
και αν επακολουθήσει άσκηση αγωγής ή αν έχει ήδη 
ασκηθεί, αυτό κατατίθεται στο δικαστήριο επί ποινή 
απαραδέκτου της συζήτησης της υπόθεσης μαζί με τις 
προτάσεις. Στο πρακτικό αυτό αναγράφεται υποχρεωτι-
κά ο τρόπος γνωστοποίησης της υποχρεωτικής αρχικής 
συνεδρίας στα μέρη και η συμμετοχή τους ή μη σε αυτήν.
5. Στην υποχρεωτική αρχική συνεδρία τα μέρη παρί-
στανται μαζί με νομικό παραστάτη, του οποίου η αμοι-
βή συμφωνείται ελεύθερα. Στην περίπτωση νομικών 
προσώπων ο νόμιμος εκπρόσωπος δύναται να διορίζει αντιπρόσωπο με εξουσιοδότηση και θεώρηση του γνη-
σίου της υπογραφής του. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται στην 
υποχρεωτική αρχική συνεδρία δυνάμει εξουσιοδότησης 
μόνη η συμμετοχή του νομικού παραστάτη του μέρους, 
του οποίου αποδεδειγμένα δεν είναι δυνατή η φυσική 
παρουσία, ιδίως, στις περιπτώσεις που αντιμετωπίζει δυ-
σκολία μετακίνησης λόγω σοβαρής ασθένειας ή αν δεν 
υπάρχει δυνατότητα τηλεδιάσκεψης μέσω ηλεκτρονικού 
υπολογιστή ή άλλου συστήματος τηλεδιάσκεψης ή αν 
είναι κάτοικος εξωτερικού.
6. Το δικαστήριο που επιλαμβάνεται της διαφοράς 
δύναται να επιβάλει στο μέρος που δεν προσήλθε στην 
υποχρεωτική αρχική συνεδρία διαμεσολάβησης, παρότι 
έχει κληθεί προς τούτο, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
παρόντος άρθρου, χρηματική ποινή η οποία δεν μπορεί 
να είναι κατώτερη από εκατό (100) ευρώ και μεγαλύτε-ρη από πεντακόσια (500) ευρώ, συνεκτιμώμενης της εν 
γένει συμπεριφοράς του και των λόγων μη προσέλευ-
σης. Οι χρηματικές ποινές του προηγούμενου εδαφίου περιέρχονται στο ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ., στο οποίο κοινοποιείται με 
επιμέλεια του γραμματέα του Δικαστηρίου αντίγραφο 
της απόφασης και δύνανται να αναπροσαρμόζονται με 
απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης. Προσβολή της 
απόφασης με ένδικα μέσα, ως προς τη χρηματική ποινή, 
δεν επιτρέπεται αν δεν περιλαμβάνει και την ουσία της υπόθεσης.
7. Εφόσον τα μέρη αποφασίσουν να συνεχίσουν τη 
διαδικασία της διαμεσολάβησης είτε με τον ίδιο είτε με 
διαφορετικό διαμεσολαβητή, συντάσσεται έγγραφο συμφωνίας υπαγωγής της διαφοράς στη διαδικασία της 
διαμεσολάβησης και ακολουθείται η διαδικασία του άρ-
θρου 5 του παρόντος, η οποία θα πρέπει να έχει ολοκλη-
ρωθεί εντός σαράντα (40) ημερών, που υπολογίζονται 
από την επομένη της λήξης της ανωτέρω εικοσαήμερης 
ή τριακονθήμερης προθεσμίας. Τα μέρη δύνανται να 
συμφωνούν παράταση της προθεσμίας των σαράντα 
(40) ημερών. Το χρονικό διάστημα από 1 έως 31 Αυγού-
στου δεν υπολογίζεται στις παραπάνω προθεσμίες.
Άρθρο 8
Εκτελεστότητα των συμφωνιώνπου προκύπτουν από τη διαμεσολάβηση
1. Ο διαμεσολαβητής συντάσσει πρακτικό διαμεσο-
λάβησης που πρέπει να περιέχει: α) το ονοματεπώνυμο και τον αριθμό φορολογικού μητρώου του διαμεσολα-βητή, β) την ημερομηνία και τον τόπο που έλαβε χώρα η διαμεσολάβηση, γ) τα πλήρη στοιχεία των μερών που 
προσέφυγαν στη διαμεσολάβηση και τα ονόματα των 
νομικών παραστατών τους, δ) αναφορά στη συμφωνία ή τον ειδικότερο τρόπο με τον οποίο τα μέρη προσέφυ-
γαν στη διαμεσολάβηση κατά τα προβλεπόμενα στην 
παράγραφο 1 του άρθρου 4 του παρόντος, ε) τα πλή-
ρη στοιχεία τυχόν άλλων προσώπων που μετείχαν με 
οποιονδήποτε τρόπο στη διαδικασία της διαμεσολά-
βησης και στ) τη συμφωνία στην οποία κατέληξαν τα 
μέρη κατά τη διαμεσολάβηση ή τη διαπίστωση περί μη επίτευξης συμφωνίας.
2. Μετά το πέρας της διαδικασίας διαμεσολάβησης, το 
πρακτικό υπογράφεται από τον διαμεσολαβητή, τα μέρη 
και τους νομικούς παραστάτες τους. Σε περίπτωση μη 
επίτευξης συμφωνίας, το πρακτικό μπορεί να υπογράφε-
ται μόνο από τον διαμεσολαβητή. Κάθε μέρος δύναται 
να καταθέσει το πρακτικό επίτευξης συμφωνίας οπο-
τεδήποτε στη γραμματεία του καθ’ ύλην και κατά τόπο αρμόδιου δικαστηρίου, στο οποίο εκκρεμεί ή πρόκειται 
να εισαχθεί η εκδίκαση της υπόθεσης. Μετά την κατά-
θεση του πρακτικού στο Δικαστήριο η άσκηση αγωγής 
για την ίδια διαφορά είναι απαράδεκτη στο μέτρο που το 
αντικείμενό της καλύπτεται από τη συμφωνία των μερών, 
τυχόν δε εκκρεμής δίκη καταργείται. Κατά την κατάθεση 
προσκομίζεται παράβολο ποσού πενήντα (50,00) ευρώ, 
το ύψος του οποίου μπορεί να αναπροσαρμόζεται με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιο-
σύνης. Η δαπάνη για το παράβολο βαρύνει τον καταθέτη, 
εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν διαφορετικά.
3. Το πρακτικό της διαμεσολάβησης του παρόντος 
άρθρου αποτελεί, από την κατάθεσή του στη γραμμα-
τεία του κατά την παράγραφο 2 αρμόδιου δικαστηρίου, 
εκτελεστό τίτλο σύμφωνα με την περίπτωση ζ΄ της παρα-
γράφου 2 του άρθρου 904 Κ.Πολ.Δ., εφόσον η συμφωνία 
μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αναγκαστικής εκτέ-
λεσης. Το απόγραφο εκδίδεται ατελώς από τον δικαστή 
ή τον πρόεδρο του κατά την παράγραφο 2 αρμόδιου 
Δικαστηρίου.
4. Αν η συμφωνία που περιέχεται στο πρακτικό δια-
μεσολάβησης περιλαμβάνει και διατάξεις που αφορούν 
δικαιοπραξίες, οι οποίες υπόκεινται εκ του νόμου σε συμ-
βολαιογραφικό τύπο, οι δικαιοπραξίες αυτές πρέπει να 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5041 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
περιβληθούν τον συμβολαιογραφικό τύπο. Στην περί-
πτωση αυτή εφαρμόζονται οι ρυθμίσεις που διέπουν τη 
σύνταξη τέτοιων συμβολαιογραφικών εγγράφων και τη 
μεταγραφή τους.
5. Το πρακτικό της διαμεσολάβησης του παρόντος 
άρθρου από την κατάθεσή του στη γραμματεία του 
κατά την παράγραφο 2 αρμόδιου Δικαστηρίου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τίτλος προς εγγραφή ή εξάλειψη υποθήκης, σύμφωνα με το εδάφιο γ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 293 Κ.Πολ.Δ..
Άρθρο 9
Αποτελέσματα της διαμεσολάβησηςστην παραγραφή, την αποσβεστική προθεσμίακαι τις δικονομικές προθεσμίες
1. Η έγγραφη γνωστοποίηση του διαμεσολαβητή προς 
τα μέρη για τη διεξαγωγή της υποχρεωτικής αρχικής συ-
νεδρίας ή η συμφωνία της εκούσιας προσφυγής στη δια-
δικασία της διαμεσολάβησης του άρθρου 5, αναστέλλει 
την παραγραφή και την αποσβεστική προθεσμία άσκη-σης των αξιώσεων και των δικαιωμάτων, εφόσον αυτές 
έχουν αρχίσει σύμφωνα με τις διατάξεις του ουσιαστι-
κού δικαίου, καθώς και τις δικονομικές προθεσμίες των άρθρων 237 και 238 Κ.Πολ.Δ., για όσο χρόνο διαρκεί η διαδικασία διαμεσολάβησης.
2. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των άρθρων 261, 
262 και 263 ΑΚ, η παραγραφή και η αποσβεστική προθε-
σμία άσκησης των αξιώσεων και των δικαιωμάτων του 
ουσιαστικού δικαίου που ανεστάλησαν, συνεχίζονται 
την επομένη της σύνταξης του πρακτικού μη επίτευξης συμφωνίας ή της επίδοσης δήλωσης αποχώρησης από 
τη διαδικασία της διαμεσολάβησης του ενός μέρους 
προς το άλλο και προς τον διαμεσολαβητή ή της με 
οποιονδήποτε τρόπο ολοκλ ήρωσης ή κατάργησης της 
διαδικασίας της διαμεσολάβησης. Αν η συμφωνία που 
περιέχεται στο πρακτικό διαμεσολάβησης περιλαμβάνει 
αιρέσεις ή προθεσμίες ή οπ οιονδήποτε άλλον όρο από 
τον οποίον εξαρτάται η ενάσκηση των δικαιωμάτων που 
απορρέουν από τη συμφωνία, τότε η παραγραφή και η 
αποσβεστική προθεσμία που έχουν ανασταλεί συνεχί-
ζονται από την πλήρωση της αιρέσεως ή του όρου ή την 
παρέλευση της προθεσμίας.
3. Οι δικονομικές προθεσμίες της παραγράφου 1 
συνεχίζονται από τη σύνταξη πρακτικού μη επίτευξης 
συμφωνίας ή από την επίδοση δήλωσης αποχώρησης 
από τη διαδικασία της διαμεσολάβησης του ενός μέ-
ρους προς το άλλο και προς τον διαμεσολαβητή ή από 
την με οποιονδήποτε τρόπο ολοκλήρωση ή κατάργηση 
της διαδικασίας της διαμεσολάβησης. Στην περίπτωση 
επίτευξης συμφωνίας, η συνέχιση των δικονομικών προ-
θεσμιών δικαιολογείται για αντικείμενα της δίκης που 
δεν καλύπτονται από τη συμφωνία των μερών.
Άρθρο 10
Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης
1. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης αποτελείται 
από δεκατρία (13) μέλη και συγκροτείται, με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης, από:α) Δύο (2) δικαστικούς λειτουργούς της πολιτικής και 
ποινικής δικαιοσύνης εκ των οποίων ένας (1) με βαθμό 
τουλάχιστον Αρεοπαγίτη ή αντίστοιχο, εν ενεργεία ή 
επί τιμή και ένας (1) με βαθμό τουλάχιστον Προέδρου 
Πρωτοδικών, Εφέτη ή Προέδρου Εφετών ή αντίστοιχο, 
με εμπειρία ή εξειδίκευση και κατά προτίμηση με δια-
πίστευση στη διαμεσολάβηση, που ορίζονται μετά από γνώμη του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, εφόσον είναι εν ενεργεία.
β) Δύο (2) καθηγητές ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυ-
μάτων, εν ενεργεία ή ομότιμους, με εμπειρία ή εξειδί-
κευση στη διαμεσολάβηση και κατά προτίμηση με δι-
απίστευση, εκ των οποίων τουλάχιστον ο ένας να έχει 
διατελέσει καθηγητής Νομικής Σχολής της Χώρας.
γ) Δύο (2) εκπροσώπους της Ολομέλειας των δικηγορι-
κών συλλόγων της Χώρας, με εμπειρία ή εξειδίκευση στη 
διαμεσολάβηση και κατά προτίμηση με διαπίστευση, 
μετά από σύμφωνη γνώμη της Ολομέλειας των Δικηγο-
ρικών Συλλόγων.
δ) Δύο (2) εκπροσώπους του Υπουργείου Δικαιοσύνης 
από τους υπηρετούντες στην Κεντρική Υπηρεσία υπαλ-
λήλους βαθμού τουλάχιστον Β΄, ή από τους υπηρετού-
ντες μετακλητούς νομικούς στο πολιτικό γραφείο του 
Υπουργού ή Υφυπουργού Δικαιοσύνης ή του Γενικού 
Γ ραμματέα.
ε) Δύο (2) διαμεσολαβητές εκπροσώπους επαγγελμα-
τικών φορέων της Χώρας, μετά από πρόσκληση ενδια-
φέροντος που αναρτάται στον ιστότοπο του Υπουργείου 
Δικαιοσύνης.
στ) Τρεις (3) διαμεσολαβητές, μετά από πρόσκλη-
ση ενδιαφέροντος που αναρτάται στον ιστότοπο του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης, οι οποίοι διαθέτουν τουλά-
χιστον τετραετή επαγγελματική εμπειρία στο γνωστικό τους αντικείμενο και εμπειρία στη διαμεσολάβηση, που 
προκύπτει είτε λόγω συμμετοχής στην εκπαίδευση δι-
αμεσολαβητών είτε λόγω συμμετοχής σε διαδικασίες 
διαμεσολάβησης ως διαμεσολαβητές ή βοηθοί διαμε-
σολαβητή ή νομικοί παραστάτες είτε λόγω συμμετοχής 
σε συνέδρια, σεμινάρια και ερευνητικά προγράμματα 
συναφή με τη διαμεσολάβηση.
2. Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβη-
σης ορίζεται ο ανώτερος κατά βαθμό δικαστικός λει-
τουργός και μεταξύ ομοιόβαθμων, ο αρχαιότερος από 
αυτούς.
3. Με την απόφαση της παραγράφου 1, για κάθε τα-
κτικό μέλος της Κεντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβησης ορίζεται ένα αναπληρωματικό μέλος.
4. Τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβησης, 
καθώς και τρίτα πρόσωπα που διορίζονται ως μέλη στην 
υποεπιτροπή της περίπτωσης δ΄ της παραγράφου 3 του 
άρθρου 11 του παρόντος, απαγορεύεται να διατηρούν 
οποιαδήποτε σχέση συνεργασίας με Φορείς κατάρτισης 
του παρόντος.
5. Η θητεία του Προέδρου και των μελών είναι τριετής 
και μπορεί να ανανεώνεται άπαξ. Ο Πρόεδρος και τα 
μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβησης αντι-
καθίστανται στην περίπτωση που έχουν διοριστεί κατά παράβαση της παραγράφου 4.
6. Χρέη Γ ραμματέα της Κεντρικής Επιτροπής Διαμε-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5042 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
σολάβησης εκτελεί ένας ή περισσότεροι υπάλληλοι της 
Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης ή των 
Δικαστηρίων ή άλλης Δημόσ ιας Υπηρεσίας ή Ν.Π.Δ.Δ., 
οι οποίοι διατίθενται ή αποσπώνται με πλήρη και απο-
κλειστική απασχόληση από την Υπηρεσία τους στην Κε-
ντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης. Για την απόσπαση 
αυτή εκδίδεται, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, 
απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης κατόπιν ερωτήμα-
τός του μετά από γνώμη του Προέδρου της Κεντρικής 
Επιτροπής Διαμεσολάβησης και σύμφωνη γνώμη του 
υπηρεσιακού συμβουλίου στην  αρμοδιότητα του οποίου 
ανήκει ο υπάλληλος.
Άρθρο 11
Αρμοδιότητες Κεντρικής ΕπιτροπήςΔιαμεσολάβησης
1. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης είναι αρμό-
δια να επιλαμβάνεται κάθε ζητήματος που αφορά τον 
έλεγχο εφαρμογής του θεσμού της διαμεσολάβησης.
2. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης δύναται να 
συστήνει, κατά την κρίση της, υποεπιτροπές για την τα-
χεία επίλυση και τον έλεγχο ζητημάτων που προκύπτουν 
από την εφαρμογή του παρόντος νόμου. Οι ανωτέρω 
υποεπιτροπές απαρτίζονται από μέλη της Κεντρικής 
Επιτροπής Διαμεσολάβησης χωρίς να υφίσταται περιο-
ρισμός για τη συμμετοχή κάποιου μέλους σε παραπάνω 
από μία υποεπιτροπές. Οι υποεπιτροπές αυτές εξουσι-
οδοτούνται ρητά από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσο-
λάβησης για την οριστική διευθέτηση των ζητημάτων 
που αναλαμβάνουν, εκτός αν ειδικότερα ορίζεται στον 
παρόντα νόμο ότι, αρμόδια είναι η Ολομέλεια της Κε-
ντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβησης.
3. Σε κάθε περίπτωση, στο πλαίσιο της Κεντρικής Επι-
τροπής Διαμεσολάβησης συγκροτούνται υποχρεωτικά 
τέσσερις (4) υποεπιτροπέ ς, η θητεία των οποίων είναι 
διετής, με τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α) «Επιτροπή Μητρώου Διαμεσολαβητών», η οποία 
είναι αρμόδια για την τήρηση των Μητρώων του άρ-
θρου 29 του παρόντος, για κάθε σχετικό ζήτημα ή έκ-
δοση πράξης που αφορά τα τηρούμενα Μητρώα και για 
τη συγκέντρωση των ετήσιων Εκθέσεων Πεπραγμένων, 
σύμφωνα με το άρθρο 21 του παρόντος.
β) «Επιτροπή Δεοντολογίας και Πειθαρχικού Ελέγχου», 
η οποία είναι αρμόδια για τη συμμόρφωση των διαμε-
σολαβητών με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον 
παρόντα νόμο και για την εφαρμογή του πειθαρχικού 
δικαίου και την επιβολή πειθαρχικών ποινών. Η συγκρό-
τηση της υποεπιτροπής αυτής γίνεται σύμφωνα με την παράγραφο Ε.1. του άρθρου 17 του παρόντος.
γ) «Επιτροπή Ελέγχου Φορέων Κατάρτισης», η οποία 
είναι αρμόδια για κάθε ζήτημα που αφορά τους Φορείς Κατάρτισης Διαμεσολαβητών.
δ) «Επιτροπή Εξετάσεων», η οποία είναι αρμόδια και 
έχει την ευθύνη για τη διεξαγωγή των γραπτών και προ-
φορικών εξετάσεων και τη βαθμολόγηση των εξεταζό-
μενων, προς τον σκοπό της διαπίστευσης, υποψήφιων 
διαμεσολαβητών. Η Επιτροπή Εξετάσεων απαρτίζεται 
από τρία (3) μέλη, που προέρχονται από την Κεντρική 
Επιτροπή Διαμεσολάβησης, με ισάριθμους αναπληρω-τές, από τα οποία ένα τουλάχιστον μέλος είναι δικαστικός 
λειτουργός και προεδρεύει της Επιτροπής. Η Επιτροπή 
Εξετάσεων δύναται, ανάλογα με τον εκάστοτε συνολικό 
αριθμό των εξεταζόμενων, να ορίζει δύο (2) επιπλέον 
μέλη χωρίς αναπληρωτές, τα οποία πρέπει να έχουν την ιδιότητα του διαπιστευμένου διαμεσολαβητή.
4. Η συγκρότηση των παραπάνω υποεπιτροπών και 
ο αριθμός των μελών που τις απαρτίζουν καθορίζονται 
από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης. Για την 
επιτρεπτή συμμετοχή των ανωτέρω μελών στις υποεπι-
τροπές λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, ζητήματα 
που άπτονται της σύγκρουσης συμφερόντων και αρμο-
διοτήτων των μελών αυτών με άλλες ισχύουσες διατάξεις 
και κανονισμούς του κύριου επαγγέλματός τους.
5. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης υποβάλλει 
στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, το πρώτο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου κάθε έτους, Ετήσια Έκθεση για τον έλεγχο εφαρμογής του θεσμού, συνοδευόμενη από προτάσεις για τη βελτίωσή του.
Άρθρο 12
Προσόντα διαμεσολαβητών
1. Οι διαμεσολαβητές πρέπει να είναι: α) απόφοιτοι τρι-
τοβάθμιας εκπαίδευσης ή κάτοχοι ισότιμου τίτλου σπου-
δών φορέα αναγνωρισμένου κύρους της αλλοδαπής,
β) εκπαιδευμένοι από Φορέα Κατάρτισης διαμεσολαβη-
τών, αναγνωρισμένο από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσο-
λάβησης ή κάτοχοι τίτλου διαπίστευσης από άλλο κράτος -
μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και γ) διαπιστευμένοι από 
την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης και εγγεγραμμέ-
νοι στα Μητρώα του άρθρου 29 του παρόντος.
Κάτοχος διδακτορικού τίτλου Α.Ε.Ι. ή ισότιμου τίτλου 
της αλλοδαπής με αντικείμενο τη διαμεσολάβηση δεν 
απαιτείται να εκπαιδευθεί περαιτέρω από Φορέα Κατάρ-
τισης διαμεσολαβητών, προκειμένου να διαπιστευθεί και 
δύναται να συμμετέχει απευθείας στις εξετάσεις για τη διαπίστευσή του, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 28 του παρόντος. Αποκλείονται της άσκησης του επαγ-
γέλματος του διαμεσολαβητή όσοι υπηρετούν ως δη-
μόσιοι, δημοτικοί και δικαστικοί υπάλληλοι ή υπάλληλοι 
νομικών προσώπων και ιδρυμάτων δημοσίου δικαίου, 
καθώς και οι εν ενεργεία δικαστικοί ή δημόσιοι λειτουρ-
γοί. Οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι υπάλληλοι Ν.Π.Δ.Δ. 
δύνανται να δραστηριοποιούνται ως διαπιστευμένοι δι-
αμεσολαβητές αποκλειστικά και μόνο στο πλαίσιο και 
για τις ανάγκες της υπηρεσίας τους. Από την ανωτέρω 
απαγόρευση εξαιρούνται όσοι δημόσιοι λειτουργοί πα-ράλληλα ασκούν νομίμως ελεύθερο επάγγελμα.
2. Ο διαμεσολαβητής αναλαμβάνει καθήκοντα μόνο 
εφόσον, κατά την κρίση του, μπορεί να ανταποκριθεί στις 
απαιτήσεις της συγκεκριμένης διαδικασίας διαμεσολά-βησης σύμφωνα με την επαγγελματική του κατάρτιση, 
την πρακτική του εμπειρία και τις δεξιότητες που κατέχει.
3. Ο διαμεσολαβητής διεξάγει τη διαμεσολάβηση σύμ-
φωνα με τις διατάξεις δεοντολογίας του παρόντος και 
τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Δεοντολογίας. Ο διαμεσολαβη-τής δύναται να προβάλει τις υπηρεσίες που προσφέρει, υπό τον όρο ότι ενεργεί κατά τρόπο επαγγελματικό, ει-λικρινή και αξιοπρεπή.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5043 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
Άρθρο 13
Αμεροληψία - Ανεξαρ τησία - Ουδετερότητα
1. Ο διαμεσολαβητής υποχρεούται να ενεργεί έναντι 
των μερών κατά τρόπο απαλλαγμένο από προσωπικές κρίσεις, πεποιθήσεις και προκαταλήψεις και να μεριμνά 
για την ισότιμη συμμετοχή και διευκόλυνση όλων των 
μερών στο πλαίσιο της διαδικασίας της διαμεσολάβησης.
Ο διαμεσολαβητής υποχρεούται να μην αναλαμβάνει 
τη διενέργεια διαμεσολάβησης και, εάν έχει ήδη ανα-
λάβει να μην τη συνεχίσει, προτού γνωστοποιήσει στα μέρη τυχόν στοιχεία ή γεγονότα που ενδέχεται να επη-
ρεάσουν ή να δώσουν την εντύπωση ότι επηρεάζουν 
την αμεροληψία και την ανεξαρτησία του. Κατ’ εξαίρεση, 
στην περίπτωση αυτή ο διαμεσολαβητής επιτρέπεται να 
αναλάβει καθήκοντα διαμεσολάβησης ή να εξακολουθεί 
να τα ασκεί μόνο με τη ρητή συγκατάθεση των μερών και εφόσον είναι βέβαιος ότι είναι σε θέση να διεξαγά-
γει τη διαμεσολάβηση με εγγυήσεις αμεροληψίας και 
ανεξαρτησίας.
2. Ο διαμεσολαβητής δεν επιτρέπεται να κατευθύνει τα 
μέρη και να τους επιβάλει τη λύση που ο ίδιος προκρίνει. 
Δύναται να διατυπώνει την προσωπική του άποψη, η 
οποία δεν είναι δεσμευτική, παρά μόνον εφόσον τα μέρη 
το επιθυμούν και είναι υποχρεωμένος να παραμένει ου-δέτερος ως προς το αποτέλεσμα της διαμεσολάβησης.
Άρθρο 14
Σύγκρουση συμφερόντων
1. Ο διαμεσολαβητής υποχρεούται να μην αναλαμβά-
νει καθήκοντα και, εάν έχει ήδη αναλάβει, να μην εξακο-
λουθήσει να τα ασκεί, σε περίπτωση σύγκρουσης συμφε-
ρόντων, γνωστοποιώντας το σχετικό κώλυμα στα μέρη.
Κατ’ εξαίρεση, σε περίπτωση σύγκρουσης συμφερό-
ντων, ο διαμεσολαβητής επιτρέπεται να αναλάβει καθή-
κοντα και, εάν τα έχει ήδη αναλάβει να εξακολουθήσει να τα ασκεί, μόνο με τη ρητή συγκατάθεση των μερών 
και εφόσον είναι βέβαιος ότι είναι σε θέση να διεξαγάγει 
τη διαμεσολάβηση με τρόπο που να μην υπονομεύει την 
ανεξαρτησία της διαδικασίας.
Σύγκρουση συμφερόντων συντρέχει, ιδίως, στις πε-
ριπτώσεις:
α) προσωπικής ή επαγγελματικής σχέσης του διαμε-
σολαβητή με ένα από τα μέρη ή τους νόμιμους παρα-
στάτες τους ή λήψης αμοιβής στο παρελθόν για παροχή 
υπηρεσιών σε οποιοδήποτε από τα μέρη,
β) οποιουδήποτε οικονομικού ή άλλου συμφέροντος, 
άμεσου ή έμμεσου, που αντλείται από την έκβαση της 
διαμεσολάβησης,
γ) ανάμιξης του διαμεσολαβητή, κατά οποιονδήποτε 
τρόπο, στο αντικείμενο της διαφοράς,
δ) ενέργειας, κατά το παρελθόν, του ίδιου του διαμε-
σολαβητή ή συνεργάτη του ή άλλου στελέχους της εται-
ρείας για την οποία εργάζεται, εκπροσωπώντας κάποιο 
από τα μέρη με ιδιότητα άλλη πλην του διαμεσολαβητή,
ε) οποιασδήποτε μορφής επαγγελματικής συνεργα-
σίας του διαμεσολαβητή με φυσικά ή νομικά πρόσωπα 
που εμπλέκονται στην παροχή συμβουλών προς ένα 
από τα συμμετέχοντα μέρη για θέματα που αφορούν 
το αντικείμενο της διαμεσολάβησης.2. Μετά την περάτωση της διαμεσολάβησης και ανε-
ξάρτητα από το αποτέλεσμά της, δεν επιτρέπεται στον διαμεσολαβητή να ασχοληθεί υπό άλλη επαγγελματική ιδιότητα με τη συγκεκριμένη υπ όθεση που χειρίστηκε, 
μεταξύ των ίδιων μερών.
Άρθρο 15
Αρχή της ελεύθερης βούλησης των μερών
1. Ο διαμεσολαβητής υποχρεούται να διεξάγει τη δι-
αμεσολάβηση με βάση την αρχή της ιδιωτικής αυτονο-μίας των μερών. Μεριμνά ώστε τα μέρη να κατανοούν 
τα χαρακτηριστικά της διαδικασίας που πρόκειται να 
ακολουθηθεί, καθώς και τον ρόλο αυτού και όλων των 
συμμετεχόντων και ενημερώνει τα μέρη ότι είναι ελεύθε-
ρα ανά πάσα στιγμή να αποχωρήσουν από τη διαδικασία 
χωρίς οποιαδήποτε αιτιολογία, κύρωση ή ποινή.
2. Ο διαμεσολαβητής βεβαιώνεται, ιδίως, ότι πριν 
από την έναρξη της διαδικασίας της διαμεσολάβησης 
τα μέρη έχουν συμφωνήσει ρητώς τους όρους και τις 
προϋποθέσεις για την υπαγωγή της διαφοράς τους στη 
διαμεσολάβηση, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των δι-
ατάξεων που διέπουν την υποχρέωση εχεμύθειας του 
διαμεσολαβητή και των μερών.
3. Ο διαμεσολαβητής μεριμνά για την προσήκουσα 
διεξαγωγή της διαδικασίας διαμεσολάβησης.
4. Ο διαμεσολαβητής μπορεί να περατώσει τη διαδι-
κασία διαμεσολάβησης μετά από αιτιολογημένη ενημέ-
ρωση των μερών, εφόσον:
α) επέρχεται διευθέτηση της διαφοράς κατά τρόπο 
αντίθετο με τα χρηστά ήθη ή τη δημόσια τάξη, ή
β) θεωρεί ότι η συνέχιση της διαμεσολάβησης είναι 
απολύτως αδύνατο να οδηγήσει στη διευθέτηση της 
διαφοράς.
5. Ο διαμεσολαβητής λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο 
προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η λύση που θα εξευ-ρεθεί για τη διευθέτηση της διαφοράς είναι προϊόν επί-γνωσης και εμπεριστατωμένης συναίνεσης των μερών, 
καθώς επίσης και ότι τα μέρη κατανοούν τους όρους 
της συμφωνίας.
6. Ο διαμεσολαβητής οφείλει να ενημερώνει τα μέρη 
για τον τρόπο που μπορούν να καταστήσουν τη μεταξύ τους συμφωνία εκτελεστή, όπου αυτό είναι δυνατό.
Άρθρο 16
Εχεμύθεια
Ο διαμεσολαβητής υποχρεούται να τηρεί απόρρητες 
τις πληροφορίες που έχουν προκύψει από τη διαμεσολά-
βηση ή σε σχέση με αυτήν, συμπεριλαμβανομένου του 
γεγονότος ότι πρόκειται να διεξαχθεί ή έχει διεξαχθεί 
διαμεσολάβηση, εκτός αν υποχρεούται να πράξει διαφο-
ρετικά από διάταξη νόμου ή για λόγους δημόσιας τάξης 
ή εφόσον τα μέρη συναινούν ρητά στην αποκάλυψη των 
πληροφοριών.
Άρθρο 17
Πειθαρχικό Δίκαιο
Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
1. Η πειθαρχική διαδικασία είναι αυτοτελής και ανε-
ξάρτητη από κάθε άλλη διαδικασία.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5044 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
2. Οι πειθαρχικές ποινές επιβάλλονται από την Επιτρο-
πή Δεοντολογίας και Πειθαρχικού Ελέγχου και από την 
Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης.
3. Κανένας δεν διώκεται για δεύτερη φορά για το ίδιο 
πειθαρχικό παράπτωμα, για το οποίο επιβάλλεται μόνο μία πειθαρχική ποινή. Νέα πειθαρχική δίωξη για το ίδιο παράπτωμα είναι απαράδεκτη.
4. Η με οποιονδήποτε τρόπο άρση του ποινικά κολά-
σιμου χαρακτήρα της πράξης ή η ολική ή μερική άρση των συνεπειών της ποινικής καταδίκης δεν αίρουν τον πειθαρχικά κολάσιμο χαρακτήρα της πράξης.
Β. ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ ΠΑΡΑΠΤΩΜΑΤΑ
1. Πειθαρχικό παράπτωμα μπορεί να τελεστεί με πρά-
ξη ή παράλειψη του διαμεσολαβητή στο πλαίσιο των 
καθηκόντων του, η οποία είναι αντίθετη προς τις υπο-
χρεώσεις του, όπως αυτές απορρέουν από τον παρόντα 
νόμο και συνδέονται άρρηκτα με τη διαμεσολάβηση, 
καθώς και από τον Κώδικα Δεοντολογίας Διαπιστευμέ-νων Διαμεσολαβητών.
2. Πειθαρχικά παραπτώματα του διαμεσολαβητή απο-
τελούν ιδίως η χρησιμοποίηση της ιδιότητάς του για την 
επιδίωξη παράνομων σκοπών και η εν γένει αναξιοπρε-πής ή απρεπής συμπεριφορά του.
3. Κάθε κακούργημα που τελείται από διαμεσολαβη-
τή ως και κάθε εκ δόλου πλημμέλημα ασυμβίβαστο με 
την ιδιότητα του διαμεσολαβητή, αποτελεί αυτοτελές 
πειθαρχικό παράπτωμα.
4. Η μη τήρηση της αρχής της αμεροληψίας και της 
εχεμύθειας από μέρους του διαμεσολαβητή συνιστά 
σοβαρό πειθαρχικό παράπτωμα.
Γ . ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ
1. Τα πειθαρχικά παραπτώματα παραγράφονται δύο 
(2) έτη μετά την τέλεσή τους.
2. Ο χρόνος της παραγραφής αναστέλλεται για χρονι-
κό διάστημα που δεν μπορεί να υπερβαίνει τους τρεις 
(3) μήνες, με την υποβολή της πειθαρχικής αναφοράς 
ενώπιον της Επιτροπής Δεοντολογίας και Πειθαρχικού 
Ελέγχου, από τα μέρη ή οποιονδήποτε τρίτο συμμετέχει 
στη διαδικασία διαμεσολάβησης ή από τον Πρόεδρο της 
Κεντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβησης, ευθύς ως λάβει 
αναφορά με την οποία καταγγέλλονται πειθαρχικά επιλή-
ψιμες πράξεις διαμεσολαβητή ή λάβει με οποιονδήποτε 
τρόπο γνώση τέτοιων πράξεων.
Δ. ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΕΣ ΠΟΙΝΕΣ1. Οι πειθαρχικές ποινές είναι:α) η σύσταση,β) η έγγραφη επίπληξη,γ) η προσωρινή ανάκληση της διαπίστευσης έως και 
ένα (1) έτος,
δ) η οριστική ανάκληση της διαπίστευσης.
2. Η ποινή της οριστικής ανάκλησης της διαπίστευ-
σης επιβάλλεται μόνο σε ιδιαίτερα βαριές περιπτώσεις 
πειθαρχικών παραπτωμάτων. Τέτοιες προϋποθέσεις συ-
ντρέχουν ιδίως αν ο διαμεσολαβητής:
α) καταδικάστηκε αμετάκλητα για κακούργημα ή για 
οποιοδήποτε εκ δόλου πλημμέλημα ασυμβίβαστο με 
τον θεσμό της διαμεσολάβησης,
β) τιμωρήθηκε κατ’ επανάληψη με ποινή προσωρινής 
ανάκλησης της διαπίστευσης τουλάχιστον για έξι (6) μή-
νες συνολικά εντός τριετίας.3. Όταν πρόκειται για παράπτωμα που οφείλεται σε 
ελαφρά αμέλεια, το αρμόδιο πειθαρχικό όργανο μπορεί 
να μην επιβάλει ποινή, εκτιμώντας τις συνθήκες κάτω 
από τις οποίες έχει τελεστεί το παράπτωμα.
Ε.ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΑΝΑΚΛΗΣΗΣ ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ1. Ο διαμεσολαβητής, στον οποίο έχει επιβληθεί ορι-
στική ή προσωρινή ανάκληση διαπίστευσης, δεν επι-
τρέπεται να ενεργεί ως διαμεσολαβητής για όσο χρόνο αυτή διαρκεί.
2. Το κύρος της επιτυχούς έκβασης της διαμεσολάβη-
σης και του συμφωνητικού που καταρτίστηκε δεν θίγεται 
από την ποινή που επιβλήθηκε στον διαμεσολαβητή.
3. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης οφείλει να 
ενημερώνει τα μητρώα του άρθρου 29 του παρόντος για 
την επιβληθείσα προσωρινή ή οριστική ανάκληση της δι-
απίστευσης του διαμεσολαβητή από τα καθήκοντά του.
ΣΤ. ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΑ ΟΡΓ ΑΝΑ
1. Η Επιτροπή Δεοντολογίας και Πειθαρχικού Ελέγ-
χου,που ορίζεται από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολά-
βησης, διακρίνεται σε πρωτοβάθμια επιτροπή μονομε-λούς σύνθεσης και δευτεροβάθμια επιτροπή τριμελούς 
σύνθεσης, με ισάριθμα αναπληρωματικά μέλη. Η θητεία 
των μελών της είναι διετής και μπορεί να ανανεώνεται. 
Μέλος της δευτεροβάθμιας επιτροπής δεν μπορεί να εί-
ναι το μέλος που εξέδωσε την πρωτοβάθμια πειθαρχική 
απόφαση. Αν η Επιτροπή Δεοντολογίας και Πειθαρχικού 
Ελέγχου κρίνει ότι πρέπει να επιβληθεί η ποινή της ορι-
στικής ανάκλησης της διαπίστευσης, τότε αρμόδια προς 
τούτο είναι η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης που συνεδριάζει σε Ολομέλεια.
2. Οι διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας για τις 
δηλώσεις αποχής και εξαίρεσης των δικαστών ισχύουν αναλογικά.
3. Αίτηση εξαίρεσης είναι απαράδεκτη όταν αφορά 
τόσα μέλη του πειθαρχικού οργάνου ώστε να καθίσταται 
αδύνατη η νόμιμη συγκρότησή του.
4. Για κάθε ειδικότερο θέμα πειθαρχικού ελέγχου 
αποφασίζει η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης, οι 
αποφάσεις της οποίας εκτελούνται με επιμέλεια του 
Προέδρου της ή του μέλους της που ειδικά ορίστηκε 
από αυτόν.
5. Για την υποβολή αναφοράς κατά διαμεσολαβητή 
απαιτείται επί ποινή απαραδέκτου η κατάθεση παρά-
βολου, ποσού τριάντα (30) ευρώ, το ύψος του οποίου 
αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών 
Δικαιοσύνης και Οικονομικών.
Άρθρο 18
Αμοιβή διαμεσολαβητή
1. Η αμοιβή του διαμεσολαβητή ορίζεται ελεύθερα με 
έγγραφη συμφωνία του διαμεσολαβητή και των μερών.
2. Εάν δεν υπάρχει έγγραφη συμφωνία, η αμοιβή του 
διαμεσολαβητή ορίζεται ως εξής: α) στις περιπτώσεις 
του άρθρου 6 του παρόντος, το επισπεύδον μέρος προ-καταβάλλει στον διαμεσολαβητή ποσό πενήντα (50,00) ευρώ ως αμοιβή για την υποχρεωτική αρχική συνεδρία. Το ποσό αυτό βαρύνει τα μέρη κατ’ ισομοιρία. Σε περί-
πτωση που η διαφορά αχθεί ενώπιον δικαστηρίου, το μέ-
ρος της διαφοράς που δεν προσήλθε στη διαδικασία της 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5045 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
διαμεσολάβησης, παρότι κλήθηκε νόμιμα προς τούτο 
σύμφωνα με το άρθρο 7 του παρόντος ή δεν κατέβαλε το 
ποσό που του αναλογεί για την αμοιβή του διαμεσολαβη-
τή για την υποχρεωτική αρχική συνεδρία, καταδικάζεται 
σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 επ. Κ.Πολ.Δ. 
σε ολόκληρο το ποσό που κατέβαλε το επισπεύδον 
μέρος για την υποχρεωτική αρχική συνεδρία. Το ποσό 
αυτό λογίζεται ως δικαστικό έξοδο ανεξάρτητα από την 
έκβαση της δίκης, β) για κάθε ώρα διαμεσολάβησης μετά 
την υποχρεωτική αρχική συνεδρία η ελάχιστη αμοιβή 
ορίζεται στο ποσό των ογδόντα (80,00) ευρώ και βαρύνει 
τα μέρη κατ’ ισομοιρία.
3. Τα ποσά της παραγράφου 2 μπορούν να αναπρο-
σαρμόζονται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης.
4. Ο διαμεσολαβητής οφείλει να παρέχει στα μέρη 
πλήρη ενημέρωση για την αμοιβή του σύμφωνα με την 
παράγραφο 2.
Άρθρο 19
Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας (ΚΑΔ)
Επιτρέπεται η άσκηση αποκλειστικά και μόνο του 
επαγγέλματος του διαμεσολαβητή. Με απόφαση του 
Υπουργού Οικονομικών ορίζεται η δημιουργία Κωδικού 
Αριθμού Δραστηριότητος (ΚΑΔ) για το επάγγελμα του 
διαπιστευμένου διαμεσολαβητή και οι λεπτομέρειες για 
την εφαρμογή του για όσους επιθυμούν να το ασκήσουν 
και δεν διαθέτουν άλλον.
Άρθρο 20
Ενώσεις προσώπων διαμεσολαβητών
Ενώσεις προσώπων διαπιστευμένων διαμεσολαβητών 
με σκοπό την παροχή υπηρεσιών διαμεσολάβησης συ-
νιστώνται και λειτουργούν με τη συμμετοχή διαμεσολα-
βητών, σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις.
Άρθρο 21
Εκθέσεις Πεπραγμένων Διαμεσολαβητών
Κάθε διαπιστευμένος διαμεσολαβητής υποχρεούται 
ανά τετράμηνο κάθε ημερολογιακού έτους και μέσα στις 
επόμενες δεκαπέντε (15) ημέρες από τη λήξη του, να 
ενημερώνει για τα πεπραγμένα του την Κεντρική Επι-
τροπή Διαμεσολάβησης, η οποία προβαίνει στον έλεγχό 
τους. Η ενημέρωση πραγματοποιείται αποκλειστικά με ευθύνη του διαμεσολαβητή στην ατομική του καρτέλα 
που τηρείται στον ιστότοπο της Κεντρικής Επιτροπής 
Διαμεσολάβησης. Η Έκθεση Πεπραγμένων περιλαμβάνει 
κατ’ ελάχιστο τον αριθμό των διαμεσολαβήσεων που 
πραγματοποίησε ο διαμεσολαβητής, το αποτέλεσμα και 
τη διάρκεια κάθε διαμεσολάβησης, τη φύση της υπό-
θεσης και την κατάθεση ή μη πρακτικού στο αρμόδιο 
δικαστήριο, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 
7 και την παράγραφο 1 του άρθρου 8 του παρόντος. 
Η υποχρέωση αποστολής της Έκθεσης Πεπραγμένων 
υφίσταται για κάθε διαμεσολαβητή, ανεξαρτήτως αν έχει 
διεξάγει διαμεσολαβήσεις ή όχι εντός του τετραμήνου.
Άρθρο 22
Φορείς κατάρτισης
1. Φορέας κατάρτισης διαμεσολαβητών (εφεξής «Φο-
ρέας»), που λειτουργεί με άδεια, η οποία χορηγείται κατό-πιν ειδικής και αιτιολογημένης απόφασης της Κεντρικής 
Επιτροπής Διαμεσολάβησης, είναι:
Α. Νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, δικαίωμα σύ-
στασης του οποίου έχουν:
α) ένας δικηγορικός σύλλογος ή περισσότεροι από 
κοινού,
β) ένας ή περισσότεροι δικηγορικοί σύλλογοι σε σύ-
μπραξη με επιστημονικούς, εκπαιδευτικούς ή επαγγελ-ματικούς φορείς ή επιμελητήρια.
Στις περιπτώσεις α΄ και β΄ είναι δυνατή η σύμπραξη 
και με φορέα κατάρτισης της αλλοδαπής, εγνωσμένου 
κύρους και διεθνούς αναγνώρισης και εμπειρίας στην 
παροχή εκπαίδευσης διαμεσολάβησης και γενικότερα 
στις εναλλακτικές μεθόδους επίλυσης διαφορών ή στη διενέργεια διαμεσολαβήσεων.
Β. Κέντρο Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.
ΒΙ.Μ.) Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Α.Ε.Ι.), το 
οποίο διαθέτει σχετικό πρόγραμμα και η λειτουργία του 
διέπεται αποκλειστικά από τις ισχύουσες κάθε φορά δι-ατάξεις περί λειτουργίας των Α.Ε.Ι., υπό τον όρο ότι τη-
ρούνται όλες οι προϋποθέσεις του παρόντος νόμου για 
τα προσόντα των εκπαιδευτών, για την εκπαίδευση με 
αντικείμενο τη διαμεσολάβηση και τον ελάχιστο αριθμό 
εκπαιδευτών και εκπαιδευόμενων.
Γ . Φυσικό πρόσωπο ή νομικό πρόσωπο που έχει συ-
σταθεί σύμφωνα με τα εκάστοτε ισχύοντα στην ελληνική 
νομοθεσία ή στη νομοθεσία κράτους – μέλους, το οποίο 
έχει ως κύριο σκοπό την παροχή εκπαίδευσης με αντικεί-
μενο τη διαμεσολάβηση και τους λοιπούς εναλλακτικούς 
τρόπους επίλυσης διαφορών.
Οι ανωτέρω Φορείς αδειοδοτούνται σύμφωνα με τις 
διατάξεις των άρθρων 23 έως 25 του παρόντος.
2. Ο Φορέας έχει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, 
εξαιρουμένων των Κέντρων Διά Βίου Μάθησης.
3. Ο Φορέας υποχρεούται να απασχολεί κατ’ ελάχιστο:
α) έναν (1) Διευθυντή του Φορέα και
β) έναν (1) Διευθυντή Κατάρτισης. Οι ανωτέρω πρέπει 
να κατέχουν τίτλο σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της ημεδαπής ή αντίστοιχο τίτλο σπουδών σχολής της αλλοδαπής.
4. Ο Φορέας υποχρεούται να απασχολεί διοικητικό 
προσωπικό για γραμματειακή υποστήριξη.
5. O σκοπός του Φορέα είναι:α) ο σχεδιασμός προγραμμάτων και η παροχή υπηρε-
σιών βασικής εκπαίδευσης κατ’ ελάχιστο ογδόντα (80) 
ωρών,
β) ο σχεδιασμός προγραμμάτων μετεκπαίδευσης πέ-
ραν των ογδόντα (80) ωρών της βασικής εκπαίδευσης 
των υποψήφιων διαμεσολαβητών για την περαιτέρω 
απόκτηση των αναγκαίων για την άσκηση της διαμεσο-
λάβησης γνώσεων και δεξιοτήτων και για την επιμόρ-
φωσή τους.
6. Οι Φορείς Κατάρτισης υποχρεούνται να συνεργάζο-
νται με τουλάχιστον τρεις (3) εκπαιδευτές, προκειμένου να παρέχουν ποιοτική εκπαίδευ ση. Οι εκπαιδευτές πρέ-
πει να είναι διαπιστευμένοι διαμεσολαβητές και είτε να 
κατέχουν μεταπτυχιακό ή διδακτορικό τίτλο στον τομέα 
της εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών ή σε συναφή επι-
στημονικό κλάδο (ιδίως νομικής επιστήμης ή επιστημών 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5046 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
οικονομίας ή διοίκησης ή κοινωνικών επιστημών)είτε να 
έχουν τουλάχιστον εκατόν εξήντα (160) ώρες αποδεδειγ-
μένης μετεκπαίδευσης πέραν της βασικής εκπαίδευσης 
στη διαμεσολάβηση ή τουλάχιστον εκατόν εξήντα (160) 
ώρες αποδεδειγμένης εμπειρίας ως εκπαιδευτές διαμε-
σολαβητών. Επιπλέον οι εκπαιδευτές πρέπει να διαθέ-
τουν τετραετή επαγγελματική εμπειρία στο γνωστικό 
τους αντικείμενο, να έχουν συμμετάσχει σε διαδικασίες 
διαμεσολάβησης υπό την ιδιό τητα του διαμεσολαβητή 
ή βοηθού διαμεσολαβητή ή νομικού παραστάτη, καθώς 
και σε συνέδρια, σεμινάρια και ερευνητικά προγράμματα 
συναφή με τη διαμεσολάβηση.
7. Ο αριθμός των υποψήφιων διαμεσολαβητών που 
συμμετέχουν σε κάθε εκπαιδευτικό κύκλο στα προγράμ-
ματα βασικής εκπαίδευσης δεν μπορεί να υπερβαίνει 
τους είκοσι έναν (21). Οι εκπαιδευτές δεν δύνανται να 
είναι λιγότεροι από δύο (2) για κάθε εκπαιδευτικό κύκλο.
Άρθρο 23
Αδειοδότηση Φορέων κατάρτισης
1. Ο ενδιαφερόμενος Φορέας, προκειμένου να λάβει 
άδεια λειτουργίας, υποβάλλει στην Κεντρική Επιτροπή 
Διαμεσολάβησης φάκελο που περιλαμβάνει:
α) την αίτησή του για αδειοδότηση,
β) θεωρημένο αντίγραφο βεβαίωσης έναρξης εργασι-
ών του από την αρμόδια Δ.Ο.Υ.. Η υποχρέωση αυτή δεν υφίσταται για τα Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. των Α.Ε.Ι.,
γ) κατάλογο με το εκπαιδευτικό προσωπικό, με τα βι-
ογραφικά αυτού, συνοδευόμενα από επικυρωμένα απο-
δεικτικά τίτλων σπουδών και εκπαιδευτικής ή επαγγελ-ματικής εμπειρίας, όπως πιστοποιητικά προϋπηρεσίας, βεβαιώσεις φορέων, επίσημα έγγραφα επαγγελματικής 
εμπειρίας, καθώς και κατάλογο του λοιπού προσωπικού,
δ) οποιοδήποτε νόμιμο έγγραφο που αποδεικνύει 
νομή, κατοχή, χρήση ή κυριότητα του χώρου εκπαίδευ-σης,
ε) διάγραμμα κάτοψης του χώρου εκπαίδευσης, 
υπογεγραμμένο από μηχανικό, στο οποίο εμφαίνεται 
ότι ο εν λόγω χώρος διαθέτει τουλάχιστον τρεις χωρι-
στές αίθουσες διδασκαλίας και ειδικότερα δύο αίθου-
σες κατάλληλες για τη διεξαγωγή των μαθημάτων και 
προσομοιώσεων και μία αίθουσα διαλέξεων, καθώς και 
αποτύπωση της προσβασιμότητας ΑΜΕΑ. Ειδικότερα, 
το ελάχιστο εμβαδόν αιθουσών διδασκαλίας θα πρέπει να είναι δεκαπέντε (15) τετραγωνικά μέτρα και ενάμιση (1,5) τετραγωνικό μέτρο ανά εκπαιδευόμενο,
στ) υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 υπογεγραμ-
μένη από τον ενδιαφερόμενο ή τον νόμιμο εκπρόσωπό του, αν πρόκειται για νομικό πρόσωπο, στην οποία βε-
βαιώνεται ότι οι αίθουσες διδασκαλίας πληρούν τους 
ισχύοντες όρους ασφαλείας, είναι κατάλληλες για τον 
σκοπό της εκπαίδευσης και έχουν επαρκή υλικοτεχνική 
υποδομή και ειδικότερα ότι διαθέτουν τον κατ’ ελάχιστο 
απαιτούμενο εξοπλισμό, ο οποίος περιλαμβάνει:
i. ένα διαφανοσκόπειο (overhead projector) και μία 
οθόνη προβολής ή οποιοδήποτε άλλο μέσο προβολής ήχου και εικόνας,
ii. πίνακα ανά αίθουσα,iii. φωτοαντιγραφικό μηχάνημα,iv. μία τηλεόραση ή έναν υπολογιστή,
v. τραπέζια και καθίσματα ανά αίθουσα, ανάλογα με 
τη δυναμικότητα της κάθε αίθουσας,
ζ) Πιστοποιητικό πυροπροστασίας για χρήση εκπαι-
δευτηρίου σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις,
η) σύμβαση ασφάλισης αστικής ευθύνης και εγγυήσε-
ων τουλάχιστον για ποσό διακοσίων χιλιάδων (200.000) 
ευρώ,
θ) παράβολο χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ, το 
οποίο μπορεί να αναπροσαρμόζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης.
Οι ήδη αδειοδοτημένοι Φορείς θεωρούνται ότι πλη-
ρούν τις προϋποθέσεις του παρόντος και η αδειοδότησή 
τους εξακολουθεί να ισχύει. Σε κάθε περίπτωση οι Φο-
ρείς αυτοί θα πρέπει να καταθέσουν τυχόν πρόσθετα δι-
καιολογητικά που προβλέπονται από τον παρόντα εντός 
εύλογης προθεσμίας από τη δημοσίευσή του.
2. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης εντός δύο (2) 
μηνών από την κατάθεση πλήρους φακέλου με τα δικαι-
ολογητικά ελέγχει την πληρότητά του. Σε περίπτωση που 
τα δικαιολογητικά είναι ελλιπή, ζητείται εγγράφως από τον αντίστοιχο Φορέα να αποστείλει, εντός τριάντα (30) 
ημερολογιακών ημερών από τη γνωστοποίηση, τα απαι-
τούμενα δικαιολογητικά δεόντως συμπληρωμένα. Μετά 
την παραλαβή, τα δικαιολογητικά εξετάζονται εκ νέου 
και η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης αποφαίνεται για την πληρότητα του φακέλου. Ο παραπάνω έλεγχος καταλαμβάνει και τους ήδη αδειοδοτημένους φορείς.
3. Σε περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος Φορέας είτε 
δεν προσκομίσει τα δικαιολογητικά εντός της ανωτέρω 
προθεσμίας των τριάντα (30) ημερών είτε αυτά που προ-
σκομίζει είναι ελλιπή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην 
παράγραφο 1 και στα άρθρα 24 και 25 του παρόντος, η 
αίτηση απορρίπτεται με αιτιολογημένη απόφαση της Κε-
ντρικής Επιτροπής Διαμεσολάβησης. Ο ενδιαφερόμενος 
Φορέας, του οποίου απορρίφθηκε η αίτηση, δύναται να 
επανυποβάλει νέα αίτηση.
4. Ο ενδιαφερόμενος Φορέας, του οποίου ο φάκελος 
κρίνεται πλήρης, υπόκειται σε αξιολόγηση. Η αξιολό-
γησή του γίνεται με απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής 
Διαμεσολάβησης, βάσει των παρακάτω πέντε κριτηρίων:
α) Οργάνωση, Λειτουργία
β) Επιστημονικό και λοιπό Προσωπικόγ) Υλικοτεχνική Υποδομή
δ) Εκπαιδευτικό πρόγραμμα
ε) Επάρκεια του χώρου εκπαίδευσης.
5. Μετά την επιτυχή αξιολόγηση του πλήρους φακέ-
λου χορηγείται στον ενδιαφερόμενο Φορέα άδεια λει-
τουργίας, άλλως η αίτησή του απορρίπτεται με ειδικά 
αιτιολογημένη απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής Δι-
αμεσολάβησης.
6. Κάθε έτος, εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του 
Ιουλίου, οι Φορείς υποβάλλουν αναλυτική έκθεση για 
τη λειτουργία τους στην Κεντρική Επιτροπή Διαμεσο-
λάβησης, η οποία προβαίνει σε έλεγχο και αξιολόγηση της κατάστασης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο παρόν 
και σε περίπτωση ανεπάρκειας επιβάλλει τις ποινές της 
παραγράφου 8.
7. Αν διαπιστωθεί ότι για την αδειοδότηση και λειτουρ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5047 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
γία του Φορέα δηλώθηκαν ή κατατέθηκαν στοιχεία ανα-
κριβή, η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης ανακαλεί 
οριστικά την άδεια λειτουργίας του Φορέα.
8. Σε περίπτωση μη τήρησης των νόμιμων υποχρε-
ώσεων του Φορέα κατά το στάδιο λειτουργίας του, η 
Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης επιβάλλει αιτιολο-
γημένα, ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης, τον 
βαθμό υπαιτιότητας και την τυχόν υποτροπή, μία από 
τις παρακάτω κυρώσεις:
α) σύσταση προς συμμόρφωση,
β) προσωρινή ανάκληση της άδειας του Φορέα από 
έναν (1) μήνα έως και έξι (6) μήνες,
γ) οριστική ανάκληση της άδειας του Φορέα.9. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης μπορούν 
να τροποποιούνται οι όροι και οι προϋποθέσεις αδειο-
δότησης και λειτουργίας των φορέων κατάρτισης δια-
μεσολαβητών.
Άρθρο 24
Αδειοδότηση φυσικών προσώπων
Ο ενδιαφερόμενος Φορέας, εφόσον είναι φυσικό πρό-
σωπο, πέραν των δικαιολογητικών του άρθρου 23 του παρόντος, υποβάλλει:
α) υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 θεωρημένη για 
το γνήσιο της υπογραφής, στην οποία θα αναγράφεται:
αα) ότι ο αιτών δεν έχει την ιδιότητα του δημοσίου υπαλ-
λήλου, υπαλλήλου Ν.Π.Δ.Δ. και Ο.Τ.Α., ββ) ότι δεν έχει 
καταδικαστεί ή παραπεμφθεί με τελεσίδικο βούλευμα 
σύμφωνα με τα άρθρα 8 και 9 του Υπαλληλικού Κώδικα 
(ν. 3528/2007, Α΄ 26), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει,
γγ) ότι δεν έχει απολυθεί από θέση δημόσιου υπαλλή-
λου ή ιδιωτικού εκπαιδευτικού για λόγους πειθαρχικούς,
δδ) ότι δεν του έχει επιβληθεί η διοικητική κύρωση της 
ανάκλησης της άδειας ίδρυσης ή της άδειας λειτουργίας 
για ίδιο ή άλλο ιδιωτικό φορέα εκπαίδευσης και κατάρ-
τισης την τελευταία δεκαετία και εε) ο τόπος μόνιμης 
κατοικίας του αιτούντος,
β) ασφαλιστική ενημερότητα (ως εργοδότης και ως 
ασφαλισμένος),
γ) φορολογική ενημερότητα,
δ) πιστοποιητικό του Πρωτοδικείου περί μη κατάθεσης 
αίτησης για κήρυξη του φυσικού προσώπου σε κατά-
σταση πτώχευσης και περί μη κήρυξης σε κατάσταση 
πτώχευσης ή ισοδύναμο έγγραφο αρμόδιας αρχής κρά-
τους-μέλους, εφόσον τέτοιο έγγραφο προβλέπεται κατά 
το δίκαιό του.
Άρθρο 25
Αδειοδότηση νομικών προσώπων
1. Ο ενδιαφερόμενος Φορέας, εφόσον είναι νομικό 
πρόσωπο, πέραν των δικαιολογητικών του άρθρου 23 
του παρόντος, υποβάλλει:
α) επικυρωμένο αντίγραφο του καταστατικού του, από 
το οποίο προκύπτει με σαφήνεια ο σκοπός του και πρό-
σφατο πιστοποιητικό μεταβολών του Γενικού Εμπορικού 
Μητρώου (Γ .Ε.Μ.Η.),
β) ασφαλιστική ενημερότητα,γ) φορολογική ενημερότητα,
δ) πιστοποιητικό του Πρωτοδικείου περί μη κατάθεσης αίτησης για κήρυξη του νομικού προσώπου σε κατά-
σταση πτώχευσης και περί μη κήρυξης σε κατάσταση 
πτώχευσης ή ισοδύναμο έγγραφο αρμόδιας αρχής του 
κράτους-μέλους, στο οποίο το νομικό πρόσωπο έχει την 
έδρα του, εφόσον τέτοιο έγγραφο προβλέπεται κατά το δίκαιό του.
2. Ο νόμιμος εκπρόσωπος του νομικού προσώπου, 
υποβάλλει:
α) υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986, θεωρημένη για 
το γνήσιο της υπογραφής, στην οποία θα αναγράφεται: 
αα) ότι δεν έχει την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου, 
υπαλλήλου Ν.Π.Δ.Δ. και Ο.Τ.Α., ββ) ότι δεν έχει καταδικα-
στεί ή παραπεμφθεί με τελεσίδικο βούλευμα σύμφωνα με 
τα άρθρα 8 και 9 του Υπαλληλικού Κώδικα (ν. 3528/2007, 
Α΄ 26), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, γγ) ότι δεν έχει 
απολυθεί από θέση δημόσιου υπαλλήλου ή ιδιωτικού εκ-
παιδευτικού για λόγους πειθαρχικούς, δδ) ότι δεν του έχει 
επιβληθεί η διοικητική κύρωση της ανάκλησης της άδειας 
ίδρυσης ή της άδειας λειτουργίας για ίδιο ή άλλον ιδιω-
τικό φορέα εκπαίδευσης και κατάρτισης την τελευταία 
δεκαετία, εε) ότι δεν έχει επιβληθεί στο νομικό πρόσωπο η διοικητική κύρωση της ανάκλησης της άδειας ίδρυσης 
ή της άδειας λειτουργίας για ίδιον ή άλλον ιδιωτικό φορέα 
εκπαίδευσης και κατάρτισης την τελευταία δεκαετία και στστ) ο τόπος μόνιμης διαμονής του,
β) ασφαλιστική ενημερότητα εκπροσώπου (ως εργο-
δότης και ως ασφαλισμένος),
γ) φορολογική ενημερότητα εκπροσώπου,
δ) πιστοποιητικό του Πρωτοδικείου περί μη κατάθεσης 
αίτησης για κήρυξη του φυσικού προσώπου σε κατά-
σταση πτώχευσης και περί μη κήρυξης σε κατάσταση 
πτώχευσης ή ισοδύναμο έγγραφο αρμόδιας αρχής κρά-
τους-μέλους, εφόσον τέτοιο έγγραφο προβλέπεται κατά 
το δίκαιό του.
Άρθρο 26
Υποψήφιοι διαμεσολαβητές
Οι υποψήφιοι διαμεσολαβητές έχουν δικαίωμα να υπο-
βάλουν αίτηση στον Φορέα για τη συμμετοχή τους σε 
προγράμματα βασικής εκπαίδευσης, εφόσον κατέχουν τίτλο σπουδών ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος της 
ημεδαπής ή ισότιμο τίτλο σπουδών φορέα αναγνωρι-
σμένου κύρους της αλλοδαπής και προσκομίσουν από-σπασμα ποινικού μητρώου που αποδεικνύει ότι δεν συ-
ντρέχουν τα κωλύματα του άρθρου 8 του ν. 3528/2007 (Α΄ 26).
Άρθρο 27
Πρόγραμμα σπουδών
Α. Το ελάχιστο περιεχόμενο του βασικού εκπαιδευτι-
κού προγράμματος σπουδών και της εξεταστέας ύλης 
υποψηφίων διαμεσολαβητών απαιτεί τουλάχιστον ογδό-
ντα (80) ώρες διδασκαλίας, από τις οποίες τουλάχιστον 
πενήντα (50) ώρες διά ζώσης παρακολούθησης και έχει ως εξής:
• Η διαμεσολάβηση και λοιπές μορφές εναλλακτικής 
επίλυσης διαφορών. Η εξέλιξη του θεσμού διεθνώς.
• Η Οδηγία 2008/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 για ορισμέ-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5048 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
να θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές 
υποθέσεις.
• Θεμελιώδη χαρακτηριστικά, βασικές έννοιες και αρ-
χές, ως και ορισμός του θεσμού της διαμεσολάβησης 
κατά το ελληνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο.
• Πεδίο εφαρμογής - Προϋποθέσεις υπαγωγής διαφο-
ρών στη διαμεσολάβηση.
• Τρόποι προσφυγής στη διαμεσολάβηση - Συμφωνία 
υπαγωγής στη διαμεσολάβηση - Συνέπειες.
• Διαδικασία διεξαγωγής της διαμεσολάβησης. Στάδια. 
Νομικοί παραστάτες και άλλα πρόσωπα.
• Πρακτικό διαμεσολάβησης - Εκτελεστότητα.• Διαμεσολαβητής - Ρόλος - Ευθύνη διαμεσολαβητή.• Κώδικας Πειθαρχικός και Δεοντολογίας.
• Δεξιότητες και τεχνικές διαμεσολάβησης - Τεχνικές 
Διαπραγμάτευσης και Επικοινωνίας - Βασικές έννοιες της 
ψυχολογίας στη διαμεσολάβηση.
• Προσομοιώσεις διαμεσολάβησης. Πρακτική Εφαρ-
μογή αυτών.
• Θεμελιώδεις έννοιες Ιδιωτικού Δικαίου.• Γενικό Εμπορικό Δίκαιο, Εταιρείες, Αξιόγραφα.
Οι δικαστικοί λειτουργοί, οι δικηγόροι και οι συμβο-
λαιογράφοι δύνανται να εξαιρούνται από την παρακο-λούθηση των νομικών μαθημάτων του Προγράμματος Σπουδών του παρόντος άρθρου, δηλαδή, τις Θεμελιώ-
δεις έννοιες Ιδιωτικού Δικαίου, το Γενικό Εμπορικό Δί-
καιο, τις Εταιρείες και τα Αξιόγραφα.
Β. Μετεκπαίδευση διαμεσολαβητών:Η μετεκπαίδευση των διαπιστευμένων διαμεσολαβη-
τών συνίσταται στην ανά τριετία υποχρεωτική πρόσθετη 
εκπαίδευσή τους, ελάχιστης διάρκειας είκοσι (20) ωρών, 
η οποία παρέχεται από αδειοδοτημένους φορείς ή από αναγνωρισμένους φορείς της αλλοδαπής.
Άρθρο 28
Διαπίστευση διαμεσολαβητών
1. Η διαπίστευση των διαμεσολαβητών και η εγγραφή 
τους στα Μητρώα του άρθρου 29 του παρόντος γίνεται 
από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης κατόπιν 
εξετάσεων. Οι ήδη διαπιστευμένοι διαμεσολαβητές κατά 
την έναρξη ισχύος του παρόντος διατηρούν τη διαπί-
στευσή τους.
2. Οι εξετάσεις των υποψήφιων διαμεσολαβητών διε-
νεργούνται τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο από την 
Επιτροπή Εξετάσεων, όπως αυτή έχει οριστεί από την 
Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης. Οι εξετάσεις είναι 
γραπτές και προφορικές και συμπεριλαμβάνουν αξιολό-
γηση σε προσομοιώσεις.
Α. Εξετάσεις - Γ ραμματειακή υποστήριξη
Η Επιτροπή Εξετάσεων συνεδριάζει κατά την περίοδο 
των εξετάσεων. Χρέη Γ ραμματέα της Επιτροπής εκτελεί 
το πρόσωπο που έχει ορισθεί Γ ραμματέας της Κεντρικής 
Επιτροπής Διαμεσολάβησης, σύμφωνα με την παράγρα-
φο 6 του άρθρου 10 του παρόντος.
Β. Τρόπος, κριτήρια, προϋποθέσεις και όροι εξετάσεων 
ενώπιον της Επιτροπής Εξετάσεων.
α. Ο τόπος, ο χρόνος και ο τρόπος διεξαγωγής των 
εξετάσεων καθορίζονται με απόφαση της Επιτροπής Εξε-
τάσεων, η οποία κοινοποιείται στους αδειοδοτημένους φορείς κατάρτισης και αναρτάται στην οικεία ιστοσελίδα 
του Υπουργείου Δικαιοσύνης τουλάχιστον τριάντα (30) 
ημέρες πριν από τη διεξαγωγή τους.
β. Προϋπόθεση για τη συμμετοχή των υποψηφίων στις 
εξετάσεις είναι η υποβολή στην Επιτροπή Εξετάσεων 
αίτησης, η οποία πρέπει να συνοδεύεται από πιστοποι-
ητικό του Φορέα κατάρτισ ης, στο οποίο βεβαιώνεται ότι 
οι υποψήφιοι διαμεσολαβητές έχουν λάβει τη βασική 
εκπαίδευση και κατάρτιση, σύμφωνα με τα προβλεπό-
μενα στον παρόντα.
Η Επιτροπή Εξετάσεων ορίζει τον τρόπο υποβολής 
της αίτησης και των συνοδευτικών εγγράφων. Η αίτηση 
συνοδεύεται από παράβολο εκατό (100) ευρώ υπέρ του 
Δημοσίου, το οποίο μπορεί να αναπροσαρμόζεται με 
κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαι-
οσύνης.
γ. Στις γραπτές εξετάσεις οι υποψήφιοι διαγωνίζονται 
σε εβδομήντα (70) ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και 
δύο (2) ερωτήσεις με απαντήσεις σύντομης ανάπτυξης έως εκατό πενήντα (150) λέξεις η κάθε μία. Η βαθμολό-
γηση γίνεται σε κλίμακα των εκατό (100) μονάδων. Κάθε 
σωστή απάντηση στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 
αντιστοιχεί σε μία μονάδα. Τα αποτελέσματα των γρα-
πτών εξετάσεων ανακοινώνονται υποχρεωτικά εντός 
τριάντα ημερών (30) από το πέρας τους.
δ. Αν ένας από τους υποψηφίους είναι απών κατά τη 
στιγμή της έναρξης εκφώνησης των θεμάτων, αποκλείε-ται από τις εξετάσεις. Τα γραπτά των εξετάσεων φέρουν 
τη μονογραφή ενός εκ των μελών της Επιτροπής. Δεν 
επιτρέπεται να φέρουν στο σώμα τους υπογραφή ή άλλο 
διακριτικό γνώρισμα πλην των ατομικών στοιχείων του 
υποψηφίου στο πάνω αριστερό μέρος της πρώτης σε-
λίδας. Αφού γίνει η παραβολή με επίδειξη του δελτίου 
αστυνομικής ταυτότητας ή άλλου αποδεικτικού ταυτο-
προσωπίας, οι ενδείξεις των ατομικών στοιχείων του υπο-
ψηφίου καλύπτονται με αδιαφανή ταινία, η οποία αφαι-
ρείται μόνο μετά την οριστικοποίηση της βαθμολογίας 
παρουσία όλων των μελών της Εξεταστικής Επιτροπής.
ε. Μετά την ολοκλήρωση των γραπτών εξετάσεων 
κατά τα οριζόμενα στις προηγούμενες παραγράφους, 
οι επιτυχόντες καλούνται εντός τριάντα (30) εργάσιμων 
ημερών σε προφορικές εξετάσεις ενώπιον της Επιτρο-
πής Εξετάσεων. Οι προφορικές εξετάσεις συνίστανται 
στην εξέταση επί των τεχνικών της διαμεσολάβησης από 
τουλάχιστον δύο (2) μέλη της Επιτροπής Εξετάσεων με 
χρησιμοποίηση ρόλων και προσομοιώσεων κατά τα συ-
νήθη πρότυπα που εφαρμόζονται διεθνώς. Η επίδοση 
των υποψηφίων στις προφορικές εξετάσεις αξιολογείται 
με βάση κριτήρια αξιολόγησης για τη χρήση τεχνικών 
και δεξιοτήτων, που ορίζονται από την Κεντρική Επι-
τροπή Διαμεσολάβησης. Επάρκεια διαμεσολαβητικών 
ικανοτήτων και δεξιοτήτων συντρέχει όταν ο υποψήφιος 
διαμεσολαβητής έχει ανταποκριθεί επιτυχώς σε περισ-σότερες από τις μισές απαιτούμενες διαμεσολαβητικές 
ικανότητες και δεξιότητες με βάση τα κριτήρια αξιολόγη-
σης και δεν έχει επιδείξει κάποια μορφή απαγορευμένης 
συμπεριφοράς.
στ. Επιτυχόντες είναι εκείνοι που έχουν λάβει μέσο όρο 
βαθμολογίας των δύο εξετάσεων, γραπτών και προφο-
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5049 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
ρικών, τουλάχιστον εβδομήντα τοις εκατό (70%), υπό 
την προϋπόθεση ότι σε καμία από τις δύο εξετάσεις δεν 
έχουν λάβει βαθμολογία κατώτερη του πενήντα τοις 
εκατό (50%). Οι γραπτές και οι προφορικές εξετάσεις 
ολοκληρώνονται σε μία (1) περίοδο.
ζ. Η απόφαση της Επιτροπής Εξετάσεων γνωστοποιεί-
ται στην Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης, η οποία 
διαπιστεύει τους οριστικούς επιτυχόντες.
η. Ο υποψήφιος διαμεσολαβητής που απέτυχε σε τρεις 
(3) εξεταστικές περιόδους, οφείλει να προσκομίσει νέο 
πιστοποιητικό εκπαίδευσης από Φορέα κατάρτισης, 
προκειμένου να έχει εκ νέου δικαίωμα συμμετοχής στις 
εξετάσεις.
θ. Μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και εντός 
δεκαπέντε (15) ημερών, η Επιτροπή Εξετάσεων ορίζει 
ημερομηνία κατά την οποία οι αποτυχόντες υποψήφιοι 
δύνανται να λάβουν γνώση των γραπτών τους και της 
προφορικής τους βαθμολογίας, χωρίς να έχουν δικαίω-μα αναβαθμολόγησης. Μετά την πάροδο της ανωτέρω προθεσμίας τα γραπτά και οι προφορικές βαθμολογίες καταστρέφονται.
ι. Για την επίλυση οποιουδήποτε ζητήματος ανακύ-
πτει σχετικά με την εφαρμογή ή ερμηνεία του παρόντος 
άρθρου αρμόδια είναι η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσο-
λάβησης.
Άρθρο 29
Ενημέρωση κοινού –Μητρώα Διαμεσολαβητών
1. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης παρέχει πλη-
ροφόρηση σχετικά με τον θεσμό της διαμεσολάβησης και τον τρόπο πρόσβασης στις υπηρεσίες των διαμεσο-λαβητών.
2. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης καταρτίζει 
και τηρεί σε ηλεκτρονική μορφή τα παρακάτω Μητρώα Διαμεσολαβητών, τα οποία αναρτώνται στον ιστότοπο του Υπουργείου Δικαιοσύνης: α) Γενικό Μητρώο Διαμε-σολαβητών, στο οποίο εγγράφονται οι διαπιστευμένοι διαμεσολαβητές όλης της επικράτειας κατ’ απόλυτη αλ-
φαβητική σειρά και β) Ειδικό Μητρώο Διαμεσολαβητών, 
στο οποίο εγγράφονται οι διαπιστευμένοι διαμεσολα-
βητές που εδρεύουν στην περιφέρεια κάθε Πρωτοδι-
κείου της επικράτειας κατ’ αύξοντα αριθμό μητρώου 
διαπίστευσης.
3. Σε κάθε διαπιστευμένο διαμεσολαβητή αποδίδεται 
ένας μοναδικός αριθμός μητρώου.
4. Τα Μητρώα Διαμεσολαβητών περιέχουν υποχρε-
ωτικά τις ακόλουθες πληροφορίες του διαπιστευμένου 
διαμεσολαβητή: α) τα προσωπικά στοιχεία της ταυτό-
τητας του, την ηλεκτρονική διεύθυνση, τα λοιπά στοι-
χεία επικοινωνίας του και τον αριθμό μητρώου του,
β) το είδος της βασικής επαγγελματικής του δραστηρι-ότητας, τον τίτλο των βασικών σπουδών και τους τυχόν 
μεταπτυχιακούς τίτλους του, γ) το Φορέα εκπαίδευσης 
διαμεσολαβητών, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα σπουδών 
του και τις ώρες διδασκαλίας του προγράμματός του,
δ) μετεκπαιδεύσεις και άλλες επιστημονικές δραστηρι-ότητές του συναφείς με τη διαμεσολάβηση και ε) κατη-
γορίες των υποθέσεων που αναλαμβάνει.5. Ο διαμεσολαβητής είναι υποχρεωμένος να ενημε-
ρώνει άμεσα την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης 
για κάθε αλλαγή των ανωτέρω προσωπικών του στοι-
χείων, η οποία τα ελέγχει και δύναται να καλεί τον δια-μεσολαβητή σε παροχή διευκρινίσεων.
6. Διαμεσολαβητής, ο οποίος έχει διαπιστευθεί σε άλλο 
κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τηρώντας τις 
διατάξεις που προβλέπονται στο κράτος-μέλος, ώστε 
νομίμως να ασκεί το επάγγελμα του διαμεσολαβητή, 
εγγράφεται στα Μητρώα Διαμεσολαβητών κατόπιν αι-
τήσεώς του. Η αίτηση συνοδεύεται από τα ακόλουθα 
έγγραφα: α) αποδεικτικό της ιθαγένειας του αιτούντος, β) αντίγραφο των βεβαιώσεων επάρκειας ή του τίτλου 
εκπαίδευσης που παρέχει πρόσβαση στο επάγγελμα του 
διαμεσολαβητή στο άλλο κράτος-μέλος, γ) βεβαίωση 
τυχόν επαγγελματικής εμπειρίας του αιτούντος στη δι-
αμεσολάβηση. Η Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης 
εξετάζει τα έγγραφα που προσκόμισε ο ενδιαφερόμενος 
και δύναται να τον καλέσει για παροχή διευκρινίσεων 
σχετικά με την εκπαίδευσή του.
7. Με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης δύνανται 
να καθορίζονται οι λεπτομέρειες για την τήρηση των 
Μητρώων του παρόντος, καθώς και να δημιουργούνται 
επιπρόσθετα Μητρώα για την πληρέστερη οργάνωση 
του θεσμού, όπως Μητρώο Διαμεσολαβητών Νομικής 
Βοήθειας, Μητρώο Εκπαιδευτών, Μητρώο Διαμεσολα-
βητών διαπιστευμένων στην αλλοδαπή κ.ά..
Άρθρο 30
Εκούσια παραίτηση – Αναστολή άσκησης
καθηκόντων διαμεσολάβησης
1. Κάθε διαμεσολαβητής έχει το δικαίωμα παραίτησης 
από την ιδιότητα αυτή. Η αίτηση παραίτησης υποβάλλε-
ται ηλεκτρονικά προς την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσο-
λάβησης, η οποία τον διαγράφει από τα Μητρώα του άρ-
θρου 29 του παρόντος. Από την ημερομηνία κατάθεσης 
της σχετικής αίτησης, επέρχεται αυτοδικαίως η παύση 
των καθηκόντων και υποχρεώσεων του διαμεσολαβητή, 
με εξαίρεση την υποχρέωσή του να υποβάλει Έκθεση 
Πεπραγμένων για όσο χρονικό διάστημα ασκούσε τα 
καθήκοντά του.
2. Διαμεσολαβητής που παραιτήθηκε από τα καθή-
κοντά του δύναται να επανεγγραφεί στα Μητρώα του 
άρθρου 29 του παρόντος, εφόσον δεν έχουν παρέλθει 
πέντε (5) χρόνια από την παραίτησή του. Για την επα-
νεγγραφή του υποχρεούται να υποβάλει ηλεκτρονικά 
αίτηση προς την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης 
και να συμπληρώσει τον ελάχιστο χρόνο μετεκπαίδευ-σης, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος.
3. Δεν επιτρέπεται επανεγγραφή διαμεσολαβητή που 
απώλεσε την ιδιότητά του, αν έχει επιβληθεί σε βάρος 
του ποινή οριστικής ανάκλησης της διαπίστευσης.
4. Οι διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος 
άρθρου ισχύουν και στην περίπτωση που ο διαμεσολα-
βητής επιθυμεί να προβεί σε αναστολή των καθηκόντων 
του για οποιονδήποτε λόγο.
5. Στις παραπάνω περιπτώσεις αποδοχής παραίτησης, 
αναστολής καθηκόντων ή επαναδιορισμού δεν απαι-
τείται η έκδοση διοικητικής πράξης και αρκεί η σχετική 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5050 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
σημείωση στα Μητρώα διαμεσολαβητών. Σε περίπτωση 
θανάτου διαπιστευμένου διαμεσολαβητή αυτός διαγρά-
φεται από τα Μητρώα του παρόντος νόμου, με μόνη την 
προσκόμιση ληξιαρχικής πράξης θανάτου, χωρίς την πε-
ραιτέρω έκδοση σχετικής διοικητικής πράξης.
Άρθρο 31
Νομική βοήθεια
Οι διατάξεις του ν. 3226/2004 (Α΄ 24) για τη νομική 
βοήθεια σε πολίτες χαμηλού εισοδήματος εφαρμόζο-
νται αναλογικά στους διαμεσολαβητές και τους νομι-
κούς παραστάτες του άρθρου 2 του παρόντος. Με κοινή 
απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης 
καθορίζονται η διαδικασία καταβολής, οι προϋποθέσεις 
και το ύψος της αποζημίωσης των προσώπων αυτών, 
καθώς και οι λοιπές λεπτομέρειες για την εφαρμογή του 
παρόντος.
Άρθρο 32
Τροποποιήσεις στον ν. 3689/2008για την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών
1. Η υποπερίπτωση αα΄ της περίπτωσης α΄ της πα-
ραγράφου 1 του άρθρου 43 του ν. 3689/2008 (Α΄ 164) 
αντικαθίσταται ως εξής:
«αα. Εν ενεργεία δικαστικούς λειτουργούς με βαθμό 
τουλάχιστον: i) Εισηγητή του Συμβουλίου της Επικρατεί-
ας ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο οποίος έχει συμπλη-
ρώσει επτά (7) έτη παραμονής στον βαθμό, ii) Προέδρου 
Πρωτοδικών των Πολιτικών και Ποινικών Δικαστηρίων 
και των τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων και iii) Εισαγ-
γελέα Πρωτοδικών.»
2. Στο τέλος του τρίτου εδαφίου της περίπτωσης ε΄ της 
παραγράφου 1 του άρθρου 43 του ν. 3689/2008 (Α΄ 164), 
προστίθεται εδάφιο και η περίπτωση ε΄ τροποποιείται 
ως εξής:
«Κατ’ εξαίρεση μπορεί το Συμβούλιο Σπουδών να 
συμπεριλάβει στον πίνακα διδασκόντων, με ειδικά αιτι-
ολογημένη απόφασή του, και διδάσκοντες που συμπλή-
ρωσαν στη διδασκαλία οποιουδήποτε μαθήματος της 
Σχολής εννέα (9) συναπτά έτη, εφόσον για συγκεκριμένο 
μάθημα δεν υπήρξε εκδήλωση ενδιαφέροντος ή οι εν-διαφερόμενοι δεν συγκεντρώνουν τα αναγκαία τυπικά 
ή ουσιαστικά προσόντα, σε σύγκριση με αυτούς που 
συμπλήρωσαν εννέα (9) συναπτά έτη διδασκαλίας. Η 
ανάθεση διδασκαλίας στην περίπτωση αυτή γίνεται για 
ένα (1) έτος με δυνατότητα ανανέωσης, εφόσον παρί-
σταται η ίδια ανάγκη.»
Άρθρο 33
Τροποποιούμενες - Καταργούμενεςκαι Μεταβατικές διατάξεις
1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος: α) τροποποι-
είται το άρθρο 214Γ του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας 
ως εξής: «Προσφυγή σε διαδικασία διαμεσολάβησης. Το 
δικαστήριο προτείνει στους διαδίκους την προσφυγή 
σε διαδικασία διαμεσολάβησης αν αυτό ενδείκνυται με 
βάση τις περιστάσεις της υποθέσεως, όπως ο νόμος ορί-
ζει. Σε περίπτωση αποδοχής της πρότασης η συζήτηση 
της υπόθεσης αναβάλλεται για χρονικό διάστημα τριών (3) έως έξι (6) μηνών» και β) καταργούνται οι διατάξεις 
των άρθρων 178 έως 206, πλην του άρθρου 205, του 
ν. 4512/2018 (Α΄ 5), καθώς και κάθε αντίθετη διάταξη που 
ρυθμίζει θέματα σχετικά με τη διαμεσολάβηση.
2. Η θητεία των μελών της λειτουργούσας κατά τη 
δημοσίευση του παρόντος Κεντρικής Επιτροπής Διαμε-
σολάβησης παρατείνεται μέχρι να συγκροτηθεί η νέα 
Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης, το αργότερο εντός 
τεσσάρων (4) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος.
Άρθρο 34
Τροποποιήσεις στο ν.δ. 68/1968 (Α΄ 301)για τη «Συγκρότηση Συμβουλίου Χαρίτων -Διαδικασία»
1. Η παράγραφος 1 του άρθρου 1 του ν.δ. 68/1968 
τροποποιείται ως ακολούθως:
«1. Στο Υπουργείο Δικαιοσύνης λειτουργεί Συμβούλιο 
Χαρίτων, το οποίο έχει γνωμοδοτική αρμοδιότητα, σύμ-
φωνα με τις διατάξεις του άρθρου 47 παράγραφος 1 του 
Συντάγματος, περί απονομής χάριτος σε καταδικασθέ-ντες και της μετατροπής ή του μετριασμού των ποινών που επιβλήθηκαν από τα δικαστήρια.»
2. Η παράγραφος 2 του άρθρου 1 του ν.δ. 68/1968 
τροποποιείται ως ακολούθως:
«2. Το Συμβούλιο Χαρίτων συγκροτείται με απόφαση 
του Υπουργού Δικαιοσύνης και με θητεία δύο (2) ετών ως εξής: α) από τον Γενικό Γ ραμματέα Δικαιοσύνης και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ως Πρόεδρο, β) από έναν (1) Πρόεδρο εφετών με τον αναπληρωτή του, γ) από τρεις 
(3) εφέτες με τους αναπληρωτές τους, δ) από δύο (2) 
υπαλλήλους με τους αναπληρωτές τους οι οποίοι προ-ΐστανται Γενικής Διεύθυνσης ή Διεύθυνσης του Υπουρ-γείου Δικαιοσύνης.
Ως μέλη του Συμβουλίου Χαρίτων μπορεί να ορίζονται 
και δικαστικοί λειτουργοί, οι οποίοι υπηρετούν στο Γ ρα-
φείο Νομοθετικής Πρωτοβουλίας.»
3. Η παράγραφος 3 του άρθρου 1 του ν.δ. 68/1968 
τροποποιείται ως ακολούθως:
«3. Σε περίπτωση έλλειψης, απουσίας ή κωλύματος 
του Γενικού Γ ραμματέα Δικαιοσύνης και Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων στο Συμβούλιο μετέχει υπάλληλος του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης, ο οποίος προΐσταται Γενικής 
Διεύθυνσης ή Διεύθυνσης που ορίζεται με την απόφα-ση του Υπουργού Δικαιοσύνης για τη συγκρότηση του 
Συμβουλίου. Στην περίπτωση αυτή προεδρεύει του Συμ-
βουλίου ο αρχαιότερος δικαστικός λειτουργός.»
4. Η παράγραφος 5 του άρθρου 1 του ν.δ. 68/1968 
τροποποιείται ως ακολούθως:
«5. Στο Συμβούλιο καθήκοντα εισηγητή, χωρίς δικαί-
ωμα ψήφου, εκτελεί ο Προϊστάμενος του Τμήματος Ποι-
νικού Μητρώου και Απονομής Χάριτος του Υπουργείου Δικαιοσύνης, χρέη δε γραμματέα του Συμβουλίου εκτε-λεί ένας (1) από τους υπαλλήλους του ιδίου Τμήματος, 
ο οποίος ορίζεται, με τον αναπληρωτή του, με απόφαση 
του Υπουργού Δικαιοσύνης. Κατά τον ίδιο τρόπο ορίζε-
ται, ως αναπληρωτής του, σε περίπτωση έλλειψης, απου-
σίας ή κωλύματος του εισηγητή ένας (1) από τους Προ-ϊσταμένους Τμήματος του Υπουργείου Δικαιοσύνης.»
5. Η παράγραφος 1 του άρθρου 2 του ν.δ. 68/1968 
τροποποιείται ως ακολούθως:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5051 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
«1. Οι προς το Συμβούλιο Χαρίτων αιτήσεις, συνοδεύ-
ονται από το κατά το άρθρον 8 του παρόντος παράβο-
λο ή πιστοποιητικό απορίας ή άλλο πιστοποιητικό, το 
οποίο κατά την κρίση του Συμβουλίου Χαρίτων ειδικώς 
αιτιολογημένη αποδεικνύει οικονομική δυσπραγία, 
υποβάλλονται προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης διά της Διευθύνσεως της φυλακής ή του Σωφρονιστικού Κατα-
στήματος ή του Διοικητού της Στρατιωτικής φυλακής, 
στην οποία κρατείται ο αιτών ή εάν αυτός δεν κρατείται 
διά του Εισαγγελέως ή από τον αιτούντα αυτοπροσώπως 
ή νομίμως εκπροσωπούμενο.»
6. Το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 2 
του ν.δ. 68/1968 τροποποιείται ως ακολούθως:
«Ο ούτω σχηματιζόμενος φάκελος υποβάλλεται στο 
Τμήμα Ποινικού Μητρώου και Απονομής Χάριτος.»
7. Η παράγραφος 3 του άρθρου 2 του ν.δ. 68/1968 
τροποποιείται ως ακολούθως:
«3. Το Τμήμα Ποινικού Μητρώου και Απονομής Χάρι-
τος διαβιβάζει τον φάκελο που σχηματίσθηκε κατά την παράγραφο 2 ως άνω με συνημμένα πλήρες αντίγραφο 
των πρακτικών της δίκης και της αποφάσεως ή των απο-
φάσεων με τις οποίες καταδικάσθηκε ο αιτών και προ-καλεί γνωμοδότηση του Εισαγγελέως που παρέστη στο 
ακροατήριο, τούτου δε μη διατελούντος στην υπηρεσία 
ή κωλυομένου, του Εισαγγελέως Εφετών της περιφέρειας 
του δικάσαντος δικαστηρίου ή προκειμένου περί απο-
φάσεως Στρατιωτικού Δικαστηρίου του Εισαγγελέως του 
δικάσαντος Στρατιωτικού Δικαστηρίου.»
8. Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 4 του άρθρου 
2 τροποποιείται ως ακολούθως:
«Αν περισσότερες από μία π οινές επιβλήθηκαν από 
Στρατιωτικό Δικαστήριο, αρμόδιος για να γνωμοδοτήσει 
είναι ο Εισαγγελέας του αναθεωρητικού δικαστηρίου.»
9. Η παράγραφος 5 του άρθρου 2 του ν.δ. 68/1968 
καταργείται.
10. Το άρθρο 5 του ν.δ. 68/1968 καταργείται.
11. Το άρθρο 6 του ν.δ. 68/1968 τροποποιείται ως ακο-
λούθως:
«Άρθρο 6
Οι γνωμοδοτήσεις του Συμβουλίου Χαρίτων και 
ολόκληρος ο σχετικός φάκελος τίθεται με μέριμνα του 
γραμματέα του Συμβουλίου υπ’ όψιν του Υπουργού Δι-καιοσύνης, ο οποίος διατυπώνει σύμφωνα με το άρθρο 47 παράγραφος 1 του Συντάγματος πρόταση προς τον 
Πρόεδρο της Δημοκρατίας, στον οποίο και υποβάλλει 
ολόκληρο τον φάκελο για την τελική κρίση.»
Άρθρο 35
Διατάξεις για το «Σπίτι του Παιδιού»
1. Η παράγραφος 3 του άρθρου 68 του ν. 4478/2017 
(Α΄ 91) αντικαθίσταται ως εξής:
«3. Το ανήλικο θύμα χρήζει ειδικής ανάγκης προστα-
σίας λόγω ιδιαίτερου κινδύνου να υποστεί δευτερογενή 
και επαναλαμβανόμενη θυματοποίηση, εκφοβισμό και 
αντεκδίκηση και για τον σκοπό αυτόν υποβάλλεται σε 
ατομική αξιολόγηση κατά την παράγραφο 1 του παρό-
ντος από τα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων 
Θυμάτων - “Σπίτι του Παιδιού” του Υπουργείου Δικαιο-σύνης και όπου δεν υπάρχουν, από τα Αυτοτελή Γ ραφεία 
Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής, σε συνερ-
γασία με ειδικό παιδοψυχολόγο ή παιδοψυχίατρο των 
δομών ψυχικής υγείας και σε περίπτωση έλλειψής τους, 
ψυχολόγο ή ψυχίατρο και αποφασίζεται αν και σε ποιον 
βαθμό επωφελείται από τα ειδικά μέτρα του άρθρου 69. 
Η ατομική αξιολόγηση των ενήλικων θυμάτων διενερ-
γείται από τα Τμήματα Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής και τα Αυτοτελή Γ ραφεία Επιμελητών Ανηλίκων και Κοι-
νωνικής Αρωγής της ως άνω Υπηρεσίας του Υπουργείου 
Δικαιοσύνης.»
2. Η παράγραφος 1 του άρθρου 74 του ν. 4478/2017 
(Α΄ 91) αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Συνιστώνται Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανή-
λικων Θυμάτων - “Σπίτι του Παιδιού” , στην Αθήνα, Θεσ-σαλονίκη, Πειραιά, Πάτρα και Ηράκλειο Κρήτης ως πε-ριφερειακές υπηρεσίες του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η 
εποπτεία, επιμέλεια και η οργάνωση λειτουργίας τους 
ανήκει στη Γενική Διεύθυνση Διοίκησης Δικαιοσύνης, 
Διεθνών Νομικών Σχέσεων και Ανθρωπίνων Δικαιωμά-των με τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
α) Ατομική αξιολόγηση ανήλικων θυμάτων για τον 
προσδιορισμό ειδικών αναγκών προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 68 του παρόντος.
β) Παροχή γενικών υπηρεσιών υποστήριξης στα ανή-
λικα θύματα, σύμφωνα με το άρθρο 62 του παρόντος 
νόμου.
γ) Συνδρομή των προανακριτικών, ανακριτικών, ει-
σαγγελικών και δικαστικών αρχών για την προσήκουσα εξέταση ανήλικων θυμάτων κατά τις κείμενες διατάξεις.
δ) Εκτίμηση αντιληπτικής ικανότητας και ψυχικής κα-
τάστασης ανήλικων θυμάτων κατά τις κείμενες διατάξεις 
από εξειδικευμένο προσωπικό.
ε) Διαμόρφωση κατάλληλων συνθηκών και χώρων 
για την εξέταση από τις προανακριτικές, ανακριτικές, 
εισαγγελικές και δικαστικές αρχές ανήλικων θυμάτων 
και προμήθεια και εγκατάσταση υλικοτεχνικού εξοπλι-
σμού για την καταγραφή της κατάθεσης του ανηλίκου 
με ηλεκτρονικά οπτικοακουστικά μέσα σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.»
3. Η παράγραφος 1 του άρθρου 75 του ν. 4478/2017 
(Α΄ 91) αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυ-
μάτων - “Σπίτι του Παιδιού” και Κοινωνικής Αρωγής του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης ανατίθεται η ατομική αξιολόγη-
ση θυμάτων αξιόποινων πράξεων για τον προσδιορισμό 
ειδικών αναγκών προστασίας και η προστασία ανήλικων 
θυμάτων σύμφωνα με τον παρόντα νόμο και τις κείμενες 
διατάξεις.»
4. Οι παράγραφοι 2, 3 και 4 του άρθρου 75 του 
ν. 4478/2017 (Α΄ 91) καταργούνται και η παράγραφος 5 του ιδίου άρθρου αναριθμείται σε παράγραφο 2.
5. Η παράγραφος 5 (πλέον παράγραφος 2 με την ως 
άνω αναρίθμηση) του άρθρου 75 του ν.  4478/2017 
(Α΄ 91) τροποποιείται ως εξής:
«2. Στα Τμήματα Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής και 
Αυτοτελή Γ ραφεία Επιμελητών Κοινωνικής Αρωγής του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης ανατίθεται η ατομική αξιολό-
γηση ενήλικων θυμάτων αξιόποινων πράξεων για τον 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5052 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
προσδιορισμό ειδικών αναγκών προστασίας κατά τον 
παρόντα νόμο και τις κείμενες διατάξεις.»
6. Η παράγραφος 1 του άρθρου 76 του ν. 4478/2017 
(Α΄ 91) αντικαθίσταται ως εξής:
«1. Στα Αυτοτελή Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυ-
μάτων - “Σπίτι του Παιδιού” κατανέμονται οι εξής θέσεις 
προσωπικού που προβλέπονται στον Οργανισμό του 
Υπουργείου Δικαιοσύνης:
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων -
“Σπίτι του Παιδιού” Αθηνών: μία (1) ΠΕ Ιατρών ειδικό-
τητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, δύο (2) ΠΕ Ψυ-
χολόγων, τρείς (3) ΤΕ Επιμελητών Ανήλικων, μία (1) ΠΕ 
Διοικητικού.
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων -
“Σπίτι του Παιδιού” Θεσσαλονίκης: 2 ΠΕ Ψυχολόγων, 1 ΠΕ 
Ιατρών ειδικότητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, 1 ΤΕ Επιμελητών Ανήλικων.
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων -
“Σπίτι του Παιδιού” Πειραιά: 2 ΠΕ Ψυχολόγων, 1 ΠΕ Ια-
τρών ειδικότητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, 1 
ΤΕ Επιμελητών Ανήλικων.
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων -
“Σπίτι του Παιδιού” Πάτρας: 1 ΠΕ Ψυχολόγων, 1 ΠΕ Ια-
τρών ειδικότητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρικής, 1 
ΤΕ Επιμελητών Ανήλικων.
Αυτοτελές Γ ραφείο Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - 
“Σπίτι του Παιδιού” Ηρακλείου Κρήτης: 1 ΠΕ Ψυχολόγων, 
1 ΠΕ Ιατρών ειδικότητας Παιδοψυχιατρικής ή Ψυχιατρι-
κής, 1 ΤΕ Επιμελητών Ανήλικων.»
7. Στο άρθρο 76 του ν. 4478/2017 (Α΄ 91) προστίθεται 
παράγραφος 3 ως εξής:
«3. Το προσωπικό που ήδη εργάζεται στα Αυτοτελή 
Γ ραφεία Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων - “Σπίτι του Παι-
διού” αποτελεί προσωπικό του Υπουργείου Δικαιοσύνης, 
υπό την εποπτεία της Γενικής Διεύθυνσης Διοίκησης Δι-καιοσύνης, Διεθνών Νομικών Σχέσεων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.»
8. Από την ψήφιση του παρόντος άρθρου καταργείται 
κάθε άλλη διάταξη που αναφέρεται στην υπαγωγή των 
Αυτοτελών Γ ραφείων Προστασίας Ανήλικων Θυμάτων 
- «Σπίτι του Παιδιού» στις Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλί-κων και Κοινωνικής Αρωγής Αθηνών.
Άρθρο 36
Ρυθμίσεις στο π.δ. 96/2017 (Α΄ 136)
«Οργανισμός Υπουργείου Δικαιοσύνης,Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»
1. Στην παράγραφο 2 του άρθρου 11 του π.δ. 96/2017 
η περίπτωση «γ) Τμήμα Γ ραμματείας» αναριθμείται σε πε-
ρίπτωση (δ) και προστίθεται νέα περίπτωση (γ), η οποία έχει ως εξής:
«γ) Τμήμα Διοίκησης και Λειτουργίας Υπηρεσιών Επι-
μελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής και εποπτείας 
Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων».
2. Στην παράγραφο 3 του άρθρου 11 του π.δ. 96/2017 
η περίπτωση «γ) Τμήμα Γ ραμματείας» αναριθμείται σε πε-
ρίπτωση (δ) και προστίθεται νέα περίπτωση (γ), η οποία έχει ως εξής:
«γ) Τμήμα Διοίκησης και Λειτουργίας Υπηρεσιών Επι-μελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής και εποπτείας 
Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων:
γα) Η έγκριση και η παρακολούθηση της υλοποίησης 
δράσεων πρόληψης της εγκληματικότητας - παραβατι-κότητας που εφαρμόζονται από τους εποπτευόμενους φορείς με σκοπό τη δημιουργική ένταξη του παραβατι-κού ή του εν γένει ευρισκομένου σε ηθικό κίνδυνο ατό-μου, στην κοινωνία των πολιτών.
γβ) Η διαχείριση και εποπτεία αιτημάτων για θέση 
ανηλίκων υπό διοικητική επιμέλεια μετά την αποστο-
λή των σχετικών εκθέσεων κοινωνικής έρευνας από τις 
Υπηρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής 
και η έκδοση των αποφάσεων για θέση ανηλίκων υπό 
διοικητική επιμέλεια ή άρση της επιμέλειας.
γγ) Η επιμέλεια οργάνωσης και λειτουργίας των Υπηρε-
σιών Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής, η πα-
ρακολούθηση της συνεργασίας τους με άλλους φορείς 
και η αξιολόγηση του έργου τους με την επεξεργασία 
των ετήσιων εκθέσεων επιθεώρησης ή των επιτόπιων 
επιθεωρήσεων. Ο εντοπισμός λειτουργικών αναγκών 
και η παρακολούθηση εφαρμογής των αναμορφωτικών 
μέτρων.
γδ) Η άσκηση εποπτείας των Εταιρειών Προστασίας 
Ανηλίκων, η διενέργεια επιτόπιων επιθεωρήσεων και η αξιολόγηση του έργου τους.
γε) Η συγκέντρωση και επεξεργασία, σε συνεργασία 
με άλλους φορείς που δραστηριοποιούνται στον χώρο, καταγγελιών για κακοποίηση, εγκατάλειψη και θυματο-
ποίηση ανηλίκων, καθώς και η διαμόρφωση και ο συντο-
νισμός μηχανισμών ανίχνευσης της κακοποίησης των 
παιδιών σε συνεργασία με τις υπηρεσίες των συναρμό-διων Υπουργείων, του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλ-
ληλεγγύης (Ε.Κ.Κ.Α.) και τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.
γστ) Ο σχεδιασμός, η οργάνωση και η παρακολούθηση 
της εφαρμογής νέων θεραπευτικών, αναμορφωτικών 
ή εναλλακτικών της ποινής μέτρων, σε συνεργασία με 
τις Εταιρείες Προστασίας Ανηλίκων και τις Υπηρεσίες 
Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής.
γζ) Η οργάνωση του εθελοντισμού και η υλοποίηση 
δράσεων ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης με σκο-
πό την παροχή υποστήριξης του οικογενειακού περι-
βάλλοντος ατόμων που βρίσκονται σε ηθικό κίνδυνο ή εκτίουν στερητικές της ελευθερίας ποινές.
γη) Η ρύθμιση ζητημάτων παροχής κοινωφελούς ερ-
γασίας.
γθ) Ο συντονισμός, η επίβλεψη και η παροχή υποστή-
ριξης για τη συγκρότηση Κοινωνικών Συνεταιριστικών 
Επιχειρήσεων (Κοιν.Σ.Επ.) από ευπαθείς κοινωνικές ομά-
δες αρμοδιότητας του Τμήματος με στόχο την ενίσχυση 
της συλλογικής κοινωνικής επιχειρηματικότητας των ως 
άνω ομάδων.
γι) Η διαμόρφωση διϋπουργικών συνεργασιών και δι-
ασύνδεσης για την κατάρτιση και την ομαλή κοινωνική 
ένταξη του ανήλικου και νεαρού ενήλικου παραβάτη.
για) Η μέριμνα για την παρακολούθηση και αξιοποίηση 
των προγραμμάτων του Ο.Α.Ε.Δ. που απευθύνονται σε 
ευπαθείς κοινωνικές ομάδες αρμοδιότητας του Τμήμα-
τος.
γιβ) Η διαχείριση κάθε ζητήματος που αφορά στην 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5053 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
υπηρεσιακή και πειθαρχική κατάσταση και την εκπαί-
δευση του προσωπικού των Υπηρεσιών Επιμελητών 
Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής, καθώς και η έκδοση 
όλων των σχετικών διοικητικών πράξεων.
γιγ) Η συγκρότηση των πειθαρχικών και υπηρεσιακών 
συμβουλίων του προσωπικού των Υπηρεσιών Επιμελη-τών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής.
γιδ) Η συγκρότηση του Κεντρικού Επιστημονικού Συμ-
βουλίου για την Πρόληψη και την Αντιμετώπιση της Θυ-
ματοποίησης και της Εγκληματικότητας των Ανηλίκων 
(Κ.Ε.Σ.Α.Θ.Ε.Α.), του οποίου η διοικητική υποστήριξη γίνε-
ται από υπάλληλο του Τμήματος Διοίκησης και Λειτουρ-
γίας Υπηρεσιών Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής 
Αρωγής και εποπτείας Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων, 
που ορίζεται ως Γ ραμματέας του Συμβουλίου.
Η υποβολή θεμάτων, που απευθύνονται προς συζή-
τηση στο Κ.Ε.Σ.Α.Θ.Ε.Α. για ζητήματα που αφορούν την 
Πρόληψη Εγκληματικότητας και τη Μετασωφρονιστική 
Μέριμνα.
γιε) Η εκπόνηση και η υλοποίηση δράσεων για την 
εφαρμογή του στρατηγικού προγραμματισμού της Πρό-
ληψης Εγκληματικότητας και Μετασωφρονιστικής Μέρι-
μνας σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες.
γιστ) Ο σχεδιασμός και η υποβολή προτάσεων σε 
Εθνικά και Ευρωπαϊκά προγράμματα, που άπτονταιτης 
Πρόληψης Εγκληματικότητας και Μετασωφρονιστικής 
Μέριμνας.
γιζ) Η συνεργασία και η δικτύωση σε εθνικό και διε-
θνές επίπεδο με οργανισμούς και υπηρεσίες, Ανώτατα 
Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, ερευνητικά και εκπαιδευτικά 
κέντρα, κοινωνικούς, επιστημονικούς και παραγωγικούς 
φορείς, καθώς επίσης με μη κυβερνητικές οργανώσεις 
που ασχολούνται με την πρόληψη της εγκληματικότητας 
και την αντιμετώπιση της θυματοποίησης, καθώς και τη 
μετασωφρονιστική μέριμνα, με σκοπό την ενίσχυση της 
διακρατικής συνεργασίας στους ανωτέρω τομείς.
γιη) Η αξιολόγηση των εφαρμοζόμενων από τις αρ-
μόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου προγραμμάτων και 
δράσεων Πρόληψης Εγκληματικότητας και Μετασω-
φρονιστικής Μέριμνας, καθώς και η ανατροφοδότηση 
των νέων σχεδιαζόμενων πολιτικών με τα ευρήματα των 
αξιολογήσεων.
γθ) Η συλλογή, στατιστική επεξεργασία και αξιοποίηση 
στοιχείων ανηλίκων κρατουμένων, αποφυλακισμένων 
και των ανήλικων παραβατών που απασχολούν τις Υπη-
ρεσίες Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής 
και τις Ε.Π.Α..
γκ) Η μέριμνα για την εξασφάλιση συμβατότητας των 
στατιστικών στοιχείων με τα εθνικά και ενωσιακά πρό-
τυπα και κανόνες.
γκα) Η συγκέντρωση διεθνών καλών πρακτικών και 
μελετών σε ζητήματα, που αφορούν την Πρόληψη 
Εγκληματικότητας και τη Μετασωφρονιστική Μέριμνα.
3. Μετά την υποπερίπτωση (ιγιγ) της περίπτωσης β΄ της 
παραγράφου 3 του άρθρου 11 του π.δ. 96/2017 προστί-
θεται υποπερίπτωση (ιδιδ), η οποία έχει ως εξής:
«ιδιδ) Η συγκρότηση των Διοικητικών Συμβουλίων των 
Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων.»
4. Στο Τμήμα Διοίκησης και Λειτουργίας Υπηρεσιών Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής και επο-
πτείας Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων, που συστήνεται 
ως άνω, προΐσταται υπάλληλος του κλάδου ΠΕ Διοικητι-
κού-Οικονομικού της Κεντρικής Υπηρεσίας του Υπουρ-
γείου Δικαιοσύνης ή της Γενικής Γ ραμματείας Δικαιο-
σύνης και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Υπουργείου 
Δικαιοσύνης.
5. Ο συντονισμός της επιθεώρησης των Υπηρεσιών 
Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής ασκείται 
από κεντρικό επιθεωρητή που εδρεύει στην Κεντρική 
Υπηρεσία του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Τα καθήκοντα 
του κεντρικού επιθεωρητή ασκεί ο εκάστοτε Προϊστά-
μενος της Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού και Διοι-
κητικής Υποστήριξης.
Άρθρο 37
Παρακρατούμενα δικαιώματα
υποθηκοφυλάκων
Μετά το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 5 του άρθρου 
20 του ν. 2145/1993 (Α΄ 88) προστίθεται νέο τέταρτο 
εδάφιο, το οποίο έχει ως εξής:
«Τα εν λόγω παρακρατούμενα δικαιώματα υποθηκο-
φύλακα, αποτελούν ακαθάριστα έσοδα του υποθηκοφύ-
λακα και υπάγονται σε φόρο εισοδήματος, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του ν. 4172/2013 (Α΄ 167, Κ.Φ.Ε.).»
Άρθρο 38
Αύξηση οργανικών θέσεωνΠροέδρων Εφετών με αντίστοιχημείωση οργανικών θέσεων Εφετών
1. Από την 1η Νοεμβρίου του 2019 οι οργανικές θέσεις:
α) των Προέδρων Εφετών αυξάνονται κατά ογδόντα 
έξι (86) και ο συνολικός τους αριθμός ορίζεται σε διακό-σιους έναν (201),
β) των Εφετών μειώνονται κατά ογδόντα έξι (86) και ο 
συνολικός τους αριθμός ορίζεται σε τριακόσιους εβδο-μήντα τέσσερις (374).
2. Για την πλήρωση των ογδόντα έξι (86) θέσεων των 
Προέδρων Εφετών που προβλέπονται στην παράγραφο 
1 του παρόντος άρθρου, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβού-
λιο Πολιτικής και Ποινικής Δικαιοσύνης μπορεί να συνε-δριάσει έως τις 31.1.2020.
3. Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του Μέρους 
Β΄ του άρθρου 17 του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων 
(ν. 1756/1988, Α΄ 35), αντικαθίσταται ως εξής:
«Στα Εφετεία Αθηνών, Πειραιώς και Θεσσαλονίκης, 
προκειμένου να επιτευχθεί η επιτάχυνση της ποινικής 
δίκης, ορίζονται από την Ολομέλεια των δικαστηρίων 
αυτών, δικαστές με τον βαθμό του Προέδρου Εφετών, 
που θα προεδρεύουν αποκλειστικά στα ποινικά δικα-
στήρια. Σε κάθε περίπτωση, η θέση σε ισχύ του άρθρου 
αυτού δεν επηρεάζει τις ποινικές δίκες που έχουν ήδη 
ξεκινήσει κατά τον χρόνο δημοσίευσης του παρόντος ή έχουν προσδιοριστεί μέχρι την 30ή.6.2020.».
Άρθρο 39
Απόδοση εσόδων στο ΤΑΧΔΙΚαπό το Υπουργείο Δικαιοσύνης
Η έκδοση χρηματικών ενταλμάτων για την απόδοση 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5054 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
στο ΤΑΧΔΙΚ από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των εσόδων 
που εισπράχθηκαν υπέρ αυτού μέσω του Κρατικού Προ-
ϋπολογισμού και δεν αποδόθηκαν κατά το οικονομικό 
έτος 2018, λόγω μη δέσμευσης πίστωσης και ανάληψης υποχρέωσης από τον Διατάκτη, δύναται να πραγματο-
ποιηθεί σε βάρος των πιστώσεων του Προϋπολογισμού 
του Υπουργείου Δικαιοσύνης του οικονομικού έτους 
2019, κατά παρέκκλιση των περί αναλήψεων υποχρε-
ώσεων διατάξεων, τηρουμένων των λοιπών προϋπο-
θέσεων νομιμότητας και κανονικότητας των δημοσίων 
δαπανών.
Άρθρο 40
Αρμοδιότητες τηςΕπιτροπής Κεφαλαιαγοράςπερί σύγκλησης Γενικής Συνέλευσηςεταιρίας και περί ΔιορισμούΠροσωρινής Διοίκησης αυτής
1. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς μπορεί να ζητήσει από 
εταιρία με μετοχές εισηγμένες προς διαπραγμάτευση 
σε ρυθμιζόμενη αγορά ή με μετοχές που έχουν εντα-
χθεί προς διαπραγμάτευση σε Πολυμερή Μηχανισμό 
Διαπραγμάτευσης, τη σύγκληση γενικής συνέλευσης, 
σύμφωνα με το άρθρο 121 παράγραφοι 2 έως 4 του 
ν. 4548/2018 (Α΄ 104).
2. Αν συντρέχει περίπτωση έλλειψης διοίκησης εται-
ρίας με μετοχές εισηγμένες προς διαπραγμάτευση σε 
ρυθμιζόμενη αγορά ή με μετοχές που έχουν ενταχθεί 
προς διαπραγμάτευση σε Πολυμερή Μηχανισμό Δια-
πραγμάτευσης, η οποία δεν έχει θεραπευτεί με τη διάτα-
ξη του άρθρου 82 του ν. 4548/2018 ή με την εφαρμογή 
άλλης διάταξης ειδικής νομοθεσίας για ειδικούς τύπους εταιριών, ή περίπτωση παρακώλυσης, από μέλη του Δι-
οικητικού Συμβουλίου της εταιρίας, διενεργούμενου 
διαχειριστικού ή άλλου ελέγχου στον οποίο η εταιρία 
έχει υπαχθεί σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία ή σύ-
γκρουσης των συμφερόντων ενός ή περισσότερων από 
τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου προς εκείνα της 
εταιρίας, ή σε περίπτωση κατά την οποία υφίστανται 
βάσιμες υπόνοιες ότι, η παραμονή μέλους του Διοικητι-
κού Συμβουλίου στην εταιρία θα συνιστούσε απειλή για 
την ομαλή λειτουργία και αξιοπιστία της αγοράς ή/και τα 
συμφέροντα των επενδυτών, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς 
δύναται να ζητήσει τον διορισμό προσωρινής διοίκησης 
σύμφωνα με το άρθρο 69 του Αστικού Κώδικα, καθώς και 
τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων για τη μερική ή συνολική 
προσωρινή αντικατάσταση του Διοικητικού Συμβουλίου 
ή μελών αυτού.
3. Έργο της προσωρινής διοίκησης είναι αποκλειστικά 
η διενέργεια των αναγκαίων διαχειριστικών πράξεων για 
την ομαλή συνέχιση της λειτουργίας της εταιρίας μέχρι την εκλογή Διοικητικού Συμβουλίου από τη Γενική Συ-νέλευση και/ή την επίτευξη εξυγίανσής της με βάση το δίκαιο που τη διέπει. Η ευθύνη των μελών Διοικητικού 
Συμβουλίου, που ορίζονται σύμφωνα με την παρούσα, 
σε καμία περίπτωση δεν εκτείνεται σε χρόνο προγενέ-
στερο της αποδοχής του διορισμού τους και αφορά απο-
κλειστικά τις πράξεις ή παραλείψεις που σχετίζονται με τη λειτουργία της προσωρινής διοίκησης.4. Οι διατάξεις του παρόντος δεν εφαρμόζονται σε 
νομικά πρόσωπα εποπτευόμενα από τον Ενιαίο Εποπτικό 
Μηχανισμό (SSM) ή από την Τράπεζα της Ελλάδος.
Άρθρο 41
Τροποποιήσεις στον ν. 4482/2017«Νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις αστικέςσυγκοινωνίες στην Περιφερειακή Ενότητα τηςΘεσσαλονίκης και άλλες διατάξεις» (Α΄ 102)
1. Από την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού καταρ-
γούνται:
α) οι περιπτώσεις γ΄, ια΄, ιγ΄, ιστ΄, ιθ΄ και κ΄ της παραγρά-
φου 1 του άρθρου 3 του ν. 4482/2017 (Α΄ 102),
β) το άρθρο 12 του ν. 4482/2017,γ) τα άρθρα 14 έως και 21 του ν. 4482/2017,
δ) το άρθρο 34 του ν. 4482/2017.2. Η περίπτωση ιβ΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 3 
του ν. 4482/2017 αντικαθίσταται ως εξής:
«ιβ. Ελέγχει, εποπτεύει και συντονίζει το συγκοινω-
νιακό έργο, ελέγχει και εποπτεύει τον Ο.Α.Σ.Θ. για όσο 
χρόνο εκτελεί το συγκοινωνιακό έργο, σύμφωνα με το άρθρο 26.»
3. Το άρθρο 24 του ν. 4482/2017 αντικαθίσταται ως 
εξής:
«Άρθρο 24
Αρμοδιότητες Διοικητικού Συμβουλίου
Το Διοικητικό Συμβούλιο:
1) ασκεί τη διοίκηση και διαχείριση του Οργανισμού, 
καθώς και της περιουσίας του, δυνάμει του άρθρου 22, χωρίς να έχει εξουσία διάθεσής της,
2) εκπροσωπεί τον Οργανισμό έναντι κάθε τρίτου 
φυσικού και νομικού προσώπου δημοσίου ή ιδιωτικού 
δικαίου και ενώπιον κάθε δημόσιας, δικαστικής ή εισαγ-
γελικής αρχής, με εξαίρεση τις αξιώσεις και διαφορές των 
πρώην μετόχων του Ο.Α.Σ.Θ. που προκύπτουν από τον 
παρόντα νόμο ή τη λυθείσα σύμβαση του άρθρου 22, 
για τις οποίες νομιμοποιείται εν εργητικά και παθητικά 
μόνο το Ελληνικό Δημόσιο,
3) αποφασίζει για όλα γενικώς τα ζητήματα που αφο-
ρούν τον Ο.Α.Σ.Θ. μέσα στα πλαίσια του σκοπού του, 
με εξαίρεση εκείνων τα οποία σύμφωνα με τον νόμο 
ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Γενικής 
Συνέλευσης.»
4. Το άρθρο 26 του ν. 4482/2017 αντικαθίσταται ως 
εξής: «Ανατίθεται προσωρινά στον Ο.Α.Σ.Θ. το συγκοινω-
νιακό έργο στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης για τον απολύτως αναγκαίο χρόνο και πάντως όχι μετά τις 31.12.2022. Κατά το χρονικό διάστημα της προσωρι-
νής ανάθεσης του συγκοινωνιακού έργου στον Ο.Α.Σ.Θ., 
σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο, το συγκοινωνι-
ακό έργο θα παρέχεται με τους ίδιους όρους της από 
30.4.2001 οικονομικής συμφωνίας μεταξύ Ελληνικού Δη-
μοσίου και Ο.Α.Σ.Θ., όπως ίσχυε μετά την τροποποίηση 
και συμπλήρωσή της κατά την ημερομηνία δημοσιεύσε-
ως του ν. 4482/2017 και ταυτόχρονα επιτρέπεται γι’ αυτό 
το συγκοινωνιακό έργο η σύναψη των συμβάσεων, που 
προβλέπονται στις διατάξεις του άρθρου 54 παράγραφοι 
3 και 4 του ν. 4568/2018.»
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5055 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
5. Τo άρθρο 27 του ν. 4482/2017, όπως ισχύει σήμερα, 
αντικαθίσταται ως εξής:
«Άρθρο 27
Ειδική εκκαθάριση εν λειτουργία
1) Δυνάμει της απόφασης της παραγράφου 4 του 
άρθρου 23 και παράλληλα προς την παροχή συγκοινω-
νιακού έργου, ο Ο.Α.Σ.Θ. τίθεται σε ειδική εκκαθάριση 
εν λειτουργία, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος 
άρθρου.
2) Κατά το διάστημα της εκκαθάρισης, το Διοικητικό 
Συμβούλιο έχει τις αρμοδιότητες και καθήκοντα του άρ-
θρου 24 και οφείλει να περαιώσει το σύνολο των εκκρε-
μών υποθέσεων της εταιρείας, να εξοφλήσει τα χρέη και 
να εισπράξει τις απαιτήσεις της.
3) Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, καθώς και οι 
οικονομικές καταστάσεις πέρατος της εκκαθάρισης 
εγκρίνονται από τη Γενική Συνέλευση. Τα αποτελέσμα-τα της εκκαθάρισης υποβάλλονται κατ’ έτος στη Γενική 
Συνέλευση. Από την ψήφιση του παρόντος οι χρήσεις 
του υπό εκκαθάριση Ν.Π.Ι.Δ. Ο.Α.Σ.Θ. κλείνουν την 31η 
Δεκεμβρίου εκάστου ημερολογιακού έτους. Η παρούσα 
ρύθμιση ισχύει και για το τρέχον έτος 2019.
4) Η θέση της επιχείρησης σε ειδική εκκαθάριση συ-
νιστά σπουδαίο λόγο για την καταγγελία οποιασδήποτε 
σύμβασης, πλην των συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας, 
οι οποίες δύναται να καταγγελθούν με τη νόμιμη απο-ζημίωση μόνο για τους λόγους που προβλέπονται στον Κανονισμό προσωπικού της ή στον νόμο.
5) Η ελεγκτική εταιρία του άρθρου 25 καταρτίζει τις 
οικονομικές καταστάσεις και εκθέσεις. Όλα τα οικονο-
μικά αποτελέσματα και οι οικονομικές καταστάσεις της 
εταιρίας, καθώς και η αποτίμηση της αξίας της επιχεί-
ρησης υπολογίζονται και συντάσσονται σύμφωνα με τα 
διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης. 
Επιπλέον η ελεγκτική εταιρία του άρθρου 25: α) Διενεργεί 
απογραφή και αποτίμηση όλης της αποσβεσθείσας και 
αναπόσβεστης περιουσίας του Ο.Α.Σ.Θ. που περιήλθε 
στο Ελληνικό Δημόσιο και όλων των υποχρεώσεων και αξιώσεων του Ο.Α.Σ.Θ. κατά την έναρξη της εκκαθάρι-
σης, β) διενεργεί απρόσκοπτα κάθε τακτικό ή έκτακτο 
διαχειριστικό έλεγχο και λαμβάνει γνώση κάθε εγγράφου 
και γ) ενεργεί ως εκκαθαριστής.
6) Από τη θέση της εταιρίας σε εκκαθάριση και μέχρι 
την ολοκλήρωσή της, εφαρμόζεται η διάταξη της παρα-
γράφου 20 του άρθρου 14Α του ν. 3429/2005 (Α΄ 314).
7) Αναστέλλεται ο συμψηφισμός απαιτήσεων του Δημο-
σίου κατά της υπό ειδική εκκαθάριση επιχείρησης με την 
επωνυμία «Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών Θεσσαλονί-
κης» (Ο.Α.Σ.Θ.), που έχουν γεννηθεί ή βεβαιωθεί στην αρμό-
δια οικονομική υπηρεσία μέχρι τις 9.8.2019, με απαιτήσεις της παραπάνω επιχείρησης. Η ανωτέρω αναστολή ισχύει 
μέχρι και το πέρας της ειδικής εκκαθάρισης του Οργανι-
σμού. Δεν κωλύεται η έκδοση αποδεικτικού φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας από την ύπαρξη των πα-ραπάνω απαιτήσεων του Δημοσίου κατά του Ο.Α.Σ.Θ.
8) Για την απρόσκοπτη παροχή του συγκοινωνιακού 
έργου από τον Ο.Α.Σ.Θ., σύμφωνα με τις διατάξεις του 
ν. 4482/2017 και την κάλυψη αναγκών εκτέλεσης του συγκοινωνιακού έργου, που ανατέθηκε προσωρινά 
στον O.A.Σ.Θ., σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγρά-
φου 1 του άρθρου 26 του ν. 4482/2017 επιτρέπεται στον 
Ο.Α.Σ.Θ., κατά παρέκκλιση από κάθε άλλη διάταξη και 
του παρέχεται το δικαίωμα να μισθώνει μεταχειρισμένα 
λεωφορεία αστικού τύπου, κατηγορίας EURO 4 ή EURO 5, 
με έτος πρώτης κυκλοφορίας το 2005 ή μεταγενέστερα.»
6. Τα πρώτα δύο εδάφια της περίπτωσης α΄ της πα-
ραγράφου 4 του άρθρου 30 του ν. 4313/2014 (Α΄ 261), 
αντικαθίστανται ως εξής:
«Μετά από πρόταση του Οργανισμού Αστικών Συγκοι-
νωνιών Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.) και γνώμη του Οργανι-
σμού Συγκοινωνιακού Έργου Θεσσαλονίκης Ανώνυμη 
Εταιρία (Ο.Σ.Ε.Θ.), καθορίζονται με απόφαση του Υπουρ-
γού Υποδομών και Μεταφορών τα ακόλουθα:».
Άρθρο 42
Δικαστικό Ένσημο
1. Η παράγραφος 3 του άρθρου 7 του ν.δ. 1544/1942 
(Α΄ 189), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 70 του 
ν. 3994/2011 (Α΄ 165), το άρθρο 21 του ν. 4055/2012 
(Α΄ 51) και το άρθρο 33 του ν. 4446/2016 (Α΄ 240),αντι-
καθίσταται ως εξής:
«3. Στο τέλος, που επιβάλλεται κατά το άρθρο 2 του 
ν. ΓΠΟΗ/1912, δεν υπόκεινται οι αναγνωριστικές αγω-
γές για όλες τις διαφορές που υπάγονται στην καθ’ ύλην 
αρμοδιότητα των ειρηνοδικείων και των μονομελών 
πρωτοδικείων, καθώς και οι αγωγές για την εξάλειψη 
υποθήκης και προσημείωσης και εκείνες που αφορούν την ακύρωση πλειστηριασμού.»
2. Η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου εφαρμό-
ζεται και στις εκκρεμείς αναγνωριστικές αγωγές, για τις 
οποίες η πρώτη συζήτηση στο ακροατήριο διενεργείται 
μετά την 1η Ιανουαρίου 2020, καθώς και στις αγωγές 
που έχουν ασκηθεί ως καταψηφιστικές πριν από τη 
δημοσίευση του παρόντος νόμου, εφόσον έχουν ήδη 
μετατραπεί ή μετατραπούν σε αναγνωριστικές μετά τη 
δημοσίευσή του και εισαχθούν σε πρώτη συζήτηση μετά 
την ως άνω ημερομηνία.
Άρθρο 43
Στο άρθρο 34 παράγραφος 1 ΚΠΔ προτείνονται οι 
ακόλουθες τροποποιήσεις:
1. Η φράση «και τηλεπικοινωνιακού (ν. 2225/1994)» 
του άρθρου 34 παράγραφος 1 ΚΠΔ αφαιρείται.
2. Στο τέλος του άρθρου 34 παράγραφος 1 ΚΠΔ προ-
στίθεται η φράση «ειδικώς η πρόσβαση σε κάθε πληρο-φορία ή στοιχείο του τηλεπικοινωνιακού απορρήτου (ν. 
2225/1994) επιτρέπεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες 
αποτυπώνεται και τεκμηριώνεται η αντικειμενική υπό-
σταση κακουργήματος.»
Άρθρο 44
Έναρξη ισχύος
Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από τη δημοσίευσή του 
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, πλην των άρθρων 6 και 7 του παρόντος, τα οποία τίθενται σε ισχύ και κατα-λαμβάνουν τις αγωγές που κατατίθενται μετά την παρέ-λευση των κατωτέρω ημερομηνιών, ως εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 5056 Τεύχος A’ 190/30.11.2019
α) από τη 15η Ιανουαρίου 2020 για τις οικογενειακές διαφορές, εκτός από αυτές των περιπτώσεων α΄, β΄ και γ΄ 
της παραγράφου 1, καθώς και της παραγράφου 2 του άρθρου 592 ΚΠολΔ και β) από τη 15η Μαρτίου 2020 για τις διαφορές που εκδικάζονται κατά την τακτική διαδικασία και υπάγονται στην καθ’ ύλην αρμοδιότητα του Μονομε-
λούς Πρωτοδικείου αν η αξία του αντικειμένου της διαφοράς υπερβαίνει το ποσό των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ και του Πολυμελούς Πρωτοδικείου.
Μετά την πάροδο δύο (2) ετών από την τελευταία ημερομηνία, το Υπουργείο Δικαιοσύνης θα αξιολογήσει τα 
αποτελέσματα του θεσμού της διαμεσολάβησης και της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας των άρθρων 6 και 7 του παρόντος.
Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου 
του Κράτους.
Αθήνα, 29 Νοεμβρίου 2019
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ Β. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ
Οι Υπουργοί
Οικονομικών
ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ  Ανάπτυξης και Επενδύσεων
ΣΠΥΡΙΔΩΝ - ΑΔΩΝΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ  Προστασίας του Πολίτη
ΜΙΧΑΗΛ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ  
Παιδείας και Θρησκευμάτων
ΝΙΚΗ ΚΕΡΑΜΕΩΣ  Εργασίας και
Κοινωνικών Υποθέσεων
ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΡΟΥΤΣΗΣ  Δικαιοσύνης
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Εσωτερικών
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΚΟΣ  Υποδομών και Μεταφορών
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ  
Θεωρήθηκε και τέθηκε η Μεγάλη Σφραγίδα του Κράτους.
Αθήνα, 29 Νοεμβρίου 2019
Ο επί της Δικαιοσύνης Υπουργός
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΙΑΡΑΣ  
Καποδιστρίου 34, Τ.Κ. 104 32, Αθήνα 
Τηλ. Κέντρο 210 5279000
Κείμενα προς δημοσίευση:   webmaster.et@et.gr *01001903011190020*