ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
Αριθμ. 1371/99270 
   Τροποποίηση της 38639/2017/21.9.2005 από-
φασης των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας 
Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και 
Οικονομικών, Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, Χω-
ροταξίας και Δημοσίων Έργων, Υγείας και Κοι-
νωνικής Αλληλεγγύης και Αγροτικής Ανάπτυξης 
και Τροφίμων “Καθορισμός μέτρων και όρων για 
τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικά τροποποιημέ-
νων οργανισμών στο περιβάλλον σε συμμόρφω-
ση με τις διατάξεις της οδηγίας 2001/18 "για τη 
σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημέ-
νων οργανισμών στο περιβάλλον και την κατάρ-
γηση της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ" του Συμβουλίου της 12ης Μαρτίου 2001 των Ευρωπαϊκών Κοινο-
τήτων” (Β΄1334), σε συμμόρφωση προς την οδη-
γία (ΕΕ) 2018/350 της Επιτροπής, της 8ης Μαρ-
τίου 2018, για την τροποποίηση της οδηγίας 
2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου όσον αφορά την αξιολόγηση του 
περιβαλλοντικού κινδύνου από γενετικώς τροπο-
ποιημένους οργανισμούς (ΕΕ L 67 της 9.3.2018, σ.30)». 
 ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ - 
ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ  
 Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις:
α) Της παρ. 2 του άρθρου 35 της 38639/2017/21.9.2005 
απόφασης των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοί-
κησης και Αποκέντρωσης, Οικονομίας και Οικονομικών, 
Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων 
Έργων, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Αγροτι-
κής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β΄1334).
β) Του άρθρου 90 του Κώδικα Νομοθεσίας για την Κυ-
βέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα (άρθρο πρώτο του 
π.δ. 63/2005, Α΄ 98).
2. Το ν. 3233/2004 «Κύρωση του Πρωτοκόλλου της 
Καρθαγένης για τη Βιοασφάλεια στη Σύμβαση για τη 
Βιολογική Ποικιλότητα» (Α΄51).3. Το π.δ. 125/2016 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρω-
τών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 210).
4. Το π.δ. 88/2018 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρω-
τών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 160).
5. Την Υ198/16.11.2016 απόφαση του Πρωθυπουργού 
«Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Αναπληρωτή Υπουργό 
Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σωκράτη Φάμελλο» 
(Β΄3722), όπως τροποποιήθηκε με την Υ72/21.9.2018 
όμοια (Β’ 4201).
6. Την 2428/119952/6.9.2018 απόφαση του Πρωθυ-
πουργού και του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και 
Τροφίμων «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον Υφυπουργό 
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Βασίλειο Κόκκαλη» 
(Β΄3936).
7. Το γεγονός ότι από τις διατάξεις της απόφασης 
αυτής δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού, αποφασίζουμε:
Άρθρο 1
Σκοπός
Σκοπός της απόφασης αυτής είναι η τροποποίηση 
των Παραρτημάτων II, III, III B και IV του άρθρου 35 της 
αριθ. 38639/2017/21.9.2005 απόφασης (Β΄ 1334), σε 
συμμόρφωση προς την οδηγία (EE) 2018/350 της Επι-
τροπής, της 8ης Μαρτίου 2018, για την τροποποίηση της 
οδηγίας 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά την αξιολόγηση του περι-
βαλλοντικού κινδύνου από γενετικώς τροποποιημένους 
οργανισμούς (ΕΕ L 67 της 9.3.2018, σ. 30).
Άρθρο 2
Τροποποίηση των παραρτημάτων II, III, III B και IV του άρθρου 35 της 38639/2017/21.9.2005 απόφασης(άρθρο 1 της οδηγίας (EE) 2018/350)
Τα παραρτήματα II, III, III B και IV του άρθρου 35 της 
αριθ. 38639/2017/21.9.2005 απόφασης, τροποποιούνται 
ως εξής:
1) Το παράρτημα II τροποποιείται ως εξής:α) Το Τμήμα Γ αντικαθίσταται ως ακολούθως:«Γ . Μεθοδολογία
 Για την εφαρμογή του παρόντος τμήματος όσον αφο-
ρά τις γνωστοποιήσεις του Κεφαλαίου Γ διατίθενται κα-
τευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Αρχής για την 
Ασφάλεια των Τροφίμων.ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α
ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣE
27 Μαΐου 2019 ΤΕΥΧΟΣ  ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου  186521487
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21488 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
Γ .1. Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις για την Ε.Π.Κ.
1. Εκούσιες και ακούσιες μεταβολές
Στο πλαίσιο του προσδιορισμού και της αξιολόγησης 
των πιθανών δυσμενών επιπτώσεων που αναφέρονται 
στο τμήμα Α, η Ε.Π.Κ. προσδιορίζει τις εκούσιες και 
ακούσιες μεταβολές που προκύπτουν από τη γενετική 
τροποποίηση και αξιολογεί κατά πόσον μπορούν να προ-
καλέσουν δυσμενείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον.
Οι εκούσιες μεταβολές που προκύπτουν από τη γε-
νετική τροποποίηση είναι μεταβολές που συμβαίνουν 
εκ σχεδίου και οι οποίες εκπληρώνουν τους αρχικούς 
στόχους της γενετικής τροποποίησης.
Οι ακούσιες μεταβολές που προκύπτουν από τη γενε-
τική τροποποίηση είναι σταθερέ ς μεταβολές οι οποίες 
υπερβαίνουν την ή τις εκούσιες μεταβολές που προκύ-
πτουν από τη γενετική τροποποίηση.
Τόσο οι εκούσιες όσο και οι ακούσιες μεταβολές μπο-
ρούν να έχουν άμεσες ή έμμεσες, καθώς και ταχυφανείς 
ή οψιφανείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο 
περιβάλλον.
2. Μακροχρόνιες δυσμενείς επιπτώσεις και σωρευτικές 
μακροπρόθεσμες δυσμενείς επιπτώσεις στην Ε.Π.Κ. των 
γνωστοποιήσεων του Κεφαλαίου Γ .
Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις ενός ΓΤΟ είναι επι-
πτώσεις που προκύπτουν είτε από την καθυστερημένη 
απόκριση άλλων οργανισμών ή των απογόνων τους στη 
μακροχρόνια ή χρόνια έκθεση σε έναν ΓΤΟ, είτε από τη 
χρήση ενός ΓΤΟ σε μεγάλη έκταση ή για μεγάλη διάρ-
κεια.
Κατά τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των πιθα-
νών μακροπρόθεσμων δυσμενών επιπτώσεων ενός ΓΤΟ 
στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον λαμβάνονται 
υπόψη τα εξής:
α) οι μακροπρόθεσμες αλληλεπιδράσεις του ΓΤΟ με 
το περιβάλλον υποδοχής·
β) τα χαρακτηριστικά του ΓΤΟ που καθίστανται σημα-
ντικά σε μακροπρόθεσμη βάση·
γ) τα δεδομένα που λαμβάνονται από  τις επαναλαμβα-
νόμενες σκόπιμες ελευθερώσεις ή διαθέσεις στην αγορά 
του ΓΤΟ σε βάθος χρόνου.
Κατά τον προσδιορισμό και την αξιολόγηση των πι-
θανών σωρευτικών μακροπρόθεσμων δυσμενών επι-
πτώσεων που αναφέρονται στο εισαγωγικό μέρος του 
παραρτήματος II λαμβάνονται υπόψη επίσης οι ΓΤΟ που 
έχουν ελευθερωθεί σκόπιμα ή έχουν διατεθεί στην αγο-ρά στο παρελθόν.
3. Ποιότητα των δεδομένων
Για να διενεργήσει Ε.Π.Κ. με σκοπό την γνωστοποίηση 
σύμφωνα με το Κεφάλαιο Γ της παρούσας απόφασης, ο 
γνωστοποιών συγκεντρώνει ήδη διαθέσιμα δεδομένα 
από την επιστημονική βιβλιογραφία ή από άλλες πηγές, 
μεταξύ των οποίων οι εκθέσεις παρακολούθησης, και 
παράγει τα αναγκαία δεδομένα πραγματοποιώντας τις 
κατάλληλες μελέτες, όταν αυτό είναι δυνατόν. Ανάλογα 
με την περίπτωση, ο γνωστοποιών τεκμηριώνει στην 
Ε.Π.Κ. γιατί δεν είναι δυνατή η παραγωγή δεδομένων 
από μελέτες.Η Ε.Π.Κ. για γνωστοποιήσεις σύμφωνα με το Κεφάλαιο 
Β της παρούσας απόφασης βασίζεται τουλάχιστον σε 
ήδη διαθέσιμα δεδομένα από την επιστημονική βιβλιο-
γραφία ή από άλλες πηγές και μπορεί να συμπληρώνεται 
με πρόσθετα δεδομένα που παράγει ο γνωστοποιών.
Όταν στην Ε.Π.Κ. περιέχονται δεδομένα που έχουν πα-
ραχθεί εκτός Ευρώπης, αιτιολογείται η συνάφειά τους με 
το ή τα περιβάλλοντα υποδοχής στην Ένωση.
Τα δεδομένα που περιέχονται στην Ε.Π.Κ. για γνω-
στοποιήσεις σύμφωνα με το Κεφάλαιο Γ της παρούσας 
απόφασης πρέπει να συμμορφώνονται με τις ακόλουθες 
απαιτήσεις:
α) όταν στην Ε.Π.Κ. περιέχονται τοξικολογικές μελέτες 
που πραγματοποιήθηκαν με σκοπό την αξιολόγηση του 
κινδύνου για την υγεία του ανθρώπου ή των ζώων, ο 
γνωστοποιών παρέχει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι 
οι μελέτες αυτές διενεργήθηκαν σε εγκαταστάσεις που 
συμμορφώνονται:
i) με τις απαιτήσεις της απόφασης με αριθ. ΔΥΓ 3α/οικ 
103888/2008 (Β’ 1595)
ii) με τις “αρχές ορθής εργαστηριακής πρακτικής του 
ΟΟΣΑ” (ΟΕΠ), εάν διενεργήθηκαν εκτός της Ένωσης·
β) όταν στην Ε.Π.Κ. περιέχονται μελέτες εκτός από το-
ξικολογικές μελέτες, αυτές πρέπει:
i) να τηρούν τις αρχές ορθής εργαστηριακής πρακτικής 
(ΟΕΠ) που προβλέπονται στην απόφαση με αριθ. ΔΥΓ 3α/
οικ 103888/2008 (Β’ 1595), κατά περίπτωση, ή
ii) να έχουν διενεργηθεί από οργανισμούς διαπι-
στευμένους με βάση το σχετικό πρότυπο ISO, ή
iii) εάν δεν υπάρχει σχετικό πρότυπο ISO, να έχουν διε-
νεργηθεί σύμφωνα με διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα·
γ) οι πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα που 
προέκυψαν από τις μελέτες που αναφέρονται στα στοι-
χεία α) και β) και σχετικά με τα πρωτόκολλα μελετών που 
χρησιμοποιήθηκαν είναι αξιόπιστες και ολοκληρωμένες 
και περιλαμβάνουν τα πρωτογενή δεδομένα σε ηλεκτρο-
νική μορφή, κατάλληλη για τη διενέργεια στατιστικών ή 
άλλων αναλύσεων·
δ) ο γνωστοποιών προσδιορίζει, όταν αυτό είναι δυ-
νατόν, το μέγεθος των επιπτώσεων που αποσκοπούσε 
να εντοπίσει κάθε μελέτη που πραγματοποιήθηκε και 
αιτιολογεί την επιλογή του μεγέθους αυτού·
ε) η επιλογή των χώρων για επιτόπιες μελέτες βασί-
ζεται σε συναφή περιβάλλοντα υποδοχής ενόψει της 
πιθανής έκθεσης και του αντίκτυπου που θα παρατη-
ρούνταν σε περίπτωση ελευθέρωσης του ΓΤΟ. Η επιλογή 
αιτιολογείται στην Ε.Π.Κ.·
στ) ο μη γενετικώς τροποποιημένος συγκρινόμενος 
οργανισμός είναι κατάλληλος για το ή τα σχετικά περι-
βάλλοντα υποδοχής και έχει γενετικό υπόβαθρο συγκρί-
σιμο με εκείνο του ΓΤΟ. Η επιλογή του συγκρινόμενου οργανισμού αιτιολογείται στην Ε.Π.Κ.
4. Συσσωρευμένα συμβάντα μετασχηματισμού σε 
γνωστοποιήσεις του Κεφαλαίου Γ .
Σε ό,τι αφορά την Ε.Π.Κ. για  ΓΤΟ που περιέχει συσσω-
ρευμένα συμβάντα μετασχηματισμού σε γνωστοποιή-
σεις του Κεφαλαίου Γ , ισχύουν τα εξής:
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21489 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
α) ο γνωστοποιών παρέχει Ε.Π.Κ. για κάθε μονό συμβάν 
μετασχηματισμού στον ΓΤΟ ή παραπέμπει σε γνωστο-
ποιήσεις που έχουν ήδη υποβλ ηθεί για τα εν λόγω μονά 
συμβάντα μετασχηματισμού·
β) ο γνωστοποιών παρέχει αξιολόγηση σχετικά με τις 
ακόλουθες πτυχές:
i) τη σταθερότητα των συμβάντων μετασχηματισμού·
ii) την έκφραση των συμβάντων μετασχηματισμού·
iii) τις πιθανές αθροιστικές, συνεργιστικές ή ανταγωνι-
στικές επιδράσεις που προκύπτουν από τον συνδυασμό 
των συμβάντων μετασχηματισμού·
γ) όταν οι απόγονοι του ΓΤΟ ενδέχεται να περιέχουν 
διάφορους επιμέρους συνδυασμούς των συσσωρευμέ-νων συμβάντων μετασχηματισμού, ο γνωστοποιών πα-
ρέχει επιστημονική αιτιολόγηση για τη μη αναγκαιότητα 
υποβολής πειραματικών δεδομένων για τους οικείους 
επιμέρους συνδυασμούς, ανεξάρτητα από την προέ-λευσή τους, ή, ελλείψει επιστημονικής αιτιολόγησης, 
παρέχει τα σχετικά πειραματικά δεδομένα.
Γ .2. Χαρακτηριστικά των ΓΤΟ και των ελευθερώσεων
Στην Ε.Π.Κ. λαμβάνονται υπόψη οι συναφείς επιστημο-
νικές και τεχνικές λεπτομέρειες που αφορούν τα χαρα-κτηριστικά:
— του οργανισμού-δέκτη ή των οργανισμών-γονέων,
— της ή των γενετικών τροποποιήσεων, είτε πρόκειται 
για ένθεση είτε για απαλοιφή γενετικού υλικού, και των σχετικών πληροφοριών για τον φορέα και τον δότη,
— του ΓΤΟ,
— της σχεδιαζόμενης ελευθέρωσης ή χρήσης, καθώς 
και σε τι κλίμακα σχεδιάζεται να γίνει,
— του ή των δυνητικών περιβαλλόντων υποδοχής 
όπου πρόκειται να ελευθερωθεί ο ΓΤΟ και στο ή στα 
οποία μπορεί να εξαπλωθεί το διαγονίδιο, και
— της ή των αλληλεπιδράσεων μεταξύ αυτών των 
χαρακτηριστικών.
Στην Ε.Π.Κ. λαμβάνονται υπόψη οι συναφείς πληρο-
φορίες από προηγούμενες ελευθερώσεις του ίδιου ή 
παρόμοιων ΓΤΟ και οργανισμών με παρόμοια χαρακτη-ριστικά και από τη βιοτική και αβιοτική αλληλεπίδρασή 
τους με παρόμοια περιβάλλοντα υποδοχής, συμπερι-
λαμβανομένων πληροφοριών που προκύπτουν από 
την παρακολούθηση των εν λόγω οργανισμών, με την 
επιφύλαξη του άρθρου 6 παρ. 4 ή του άρθρου 17 παρ. 6 
της παρούσας (άρθρο 6 παρ. 3 ή άρθρο 13 παρ. 4 της 
οδηγίας 2001/18/ΕΚ).
Γ .3. Βήματα στην Ε.Π.Κ.
Η Ε.Π.Κ. που αναφέρεται στα άρθρα 4, 6, 9 και 17 της 
παρούσας (άρθρα 4, 6, 7 και 13 της οδηγίας 2001/18/ΕΚ) 
διεξάγεται για κάθε σχετικό τομέα κινδύνου που ανα-
φέρεται στο τμήμα Δ.1 ή στο τμήμα Δ.2 σύμφωνα με τα 
ακόλουθα έξι βήματα:
1. Διατύπωση του προβλήματος, η οποία περιλαμβάνει 
προσδιορισμό των πηγών κινδύνου.
Η διατύπωση του προβλήματος πρέπει:
α) να προσδιορίζει τυχόν αλλαγές στα χαρακτηριστικά 
του οργανισμού που συνδέονται με τη γενετική τροπο-
ποίηση, συγκρίνοντας τα χαρακτηριστικά του ΓΤΟ με 
εκείνα που παρουσιάζει ο επιλεγμένος μη γενετικώς 
τροποποιημένος συγκρινόμενος οργανισμός υπό αντί-στοιχες συνθήκες ελευθέρωσης ή χρήσης·β) να προσδιορίζει πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις στην 
ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον που συνδέονται με 
τις αλλαγές οι οποίες έχουν προσδιοριστεί σύμφωνα με το παραπάνω σημείο α΄·
Δεν πρέπει να αγνοούνται πιθανές δυσμενείς επιπτώ-
σεις με το αιτιολογικό ότι είναι απίθανο να προκύψουν.
Οι πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις διαφέρουν από πε-
ρίπτωση σε περίπτωση, και μπορεί να περιλαμβάνουν:
— επιπτώσεις στην πληθυσμιακή δυναμική των ειδών 
στο περιβάλλον υποδοχής και στη γενετική ποικιλομορ-
φία καθενός από τους πληθυσμούς αυτούς, με αποτέ-
λεσμα πιθανή μείωση της βιοποικιλότητας,
— αλλαγές στην ευπάθεια σε παθογόνους οργα-
νισμούς, ικανές να διευκολύνουν την εξάπλωση λοιμω-δών νόσων ή να δημιουργήσουν νέα υπόδοχα ή νέους φορείς,
— αποδυνάμωση προφυλακτικών ή θεραπευτικών 
ιατρικών, κτηνιατρικών ή φυτοϋγειονομικών αγωγών, 
π.χ. με μεταβίβαση γονιδίων που παρέχουν αντίσταση 
έναντι αντιβιοτικών χρησιμοποιούμενων στην ιατρική 
ή την κτηνιατρική,
— επιπτώσεις στη βιογεωχημεία (βιογεωχημικοί κύ-
κλοι), συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλωσης του 
άνθρακα και του αζώτου, μέσω μεταβολών στην απο-
σύνθεση οργανικών ουσιών στο έδαφος,
— νόσους που προσβάλλουν τον άνθρωπο, όπου πε-
ριλαμβάνονται οι αλλεργιογόνες ή τοξικές αντιδράσεις,
— νόσους που προσβάλλουν τα ζώα και τα φυτά, όπου 
περιλαμβάνονται οι τοξικές και, σε σχέση με τα ζώα, οι αλλεργιογόνες αντιδράσεις, κατά περίπτωση,
Όταν προσδιορίζονται πιθανές μακροπρόθεσμες 
δυσμενείς επιπτώσεις ενός ΓΤΟ, οι επιπτώσεις αυτές αξι-
ολογούνται με τη μορφή δευτερογενών μελετών όπου χρησιμοποιούνται, όποτε είναι δυνατόν, ένα ή περισσό-τερα από τα ακόλουθα:
i) αποδεικτικά στοιχεία από προηγούμενες εμπειρίες·ii) διαθέσιμα σύνολα δεδομένων ή βιβλιογραφικά δε-
δομένα·
iii) μαθηματικά μοντέλα·
γ) να προσδιορίζει συναφή τελικά σημεία αξιολόγη-
σης.
Οι πιθανές δυσμενείς επιπτώσεις που θα μπορούσαν 
να επηρεάσουν τα προσδιορισθέντα τελικά σημεία 
αξιολόγησης λαμβάνονται υπόψη κατά τα επόμενα στά-
δια της αξιολόγησης κινδύνου.
δ) να προσδιορίζει και να περιγράφει τις οδούς έκθε-
σης ή άλλους μηχανισμούς μέσω των οποίων μπορούν να προκύψουν δυσμενείς επιπτώσεις.
Οι δυσμενείς επιπτώσεις μπορούν να προκύψουν άμε-
σα ή έμμεσα μέσω οδών έκθεσης ή άλλων μηχανισμών, όπως είναι για παράδειγμα:
— η εξάπλωση ΓΤΟ στο περιβάλλον,
— η μεταφορά του ένθετου γενετικού υλικού στον 
ίδιο ή σε άλλους οργανισμούς, είτε είναι γενετικά τρο-
ποποιημένοι είτε όχι,
— η φαινοτυπική και γενετική αστάθεια,
— αλληλεπιδράσεις με άλλους οργανισμούς,
— αλλαγές στη διαχείριση, συμπεριλαμβανομένων 
των γεωργικών πρακτικών·
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21490 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
ε) να διατυπώνει υποθέσεις που μπορούν να ελεγ-
χθούν, και να προσδιορίζει συναφή τελικά σημεία μέτρη-
σης, ώστε να επιτρέπει, στο μέτρο του δυνατού, την πο-
σοτική αξιολόγηση των πιθανών δυσμενών επιπτώσεων·
στ) να εξετάζει ενδεχόμενες αβεβαιότητες, όπου πε-
ριλαμβάνονται τα κενά γνώσης και οι μεθοδολογικοί 
περιορισμοί.
2. Χαρακτηρισμός των πηγών κινδύνουΤο μέγεθος κάθε πιθανής δυσμενούς επίπτωσης πρέ-
πει να αξιολογείται. Κατά την αξιολόγηση αυτή θεωρείται 
ότι η εν λόγω δυσμενής επίπτωση θα εμφανιστεί. Στην 
Ε.Π.Κ. λαμβάνεται υπόψη ότι το μέγεθος αυτό είναι πολύ 
πιθανό να επηρεαστεί από το ή τα περιβάλλοντα υποδο-
χής όπου προβλέπεται να γίνει η ελευθέρωση του ΓΤΟ καθώς και από την κλίμακα και τις συνθήκες αυτής της ελευθέρωσης.
Όταν είναι δυνατό, η αξιολόγηση πρέπει να εκφράζεται 
με ποσοτικούς όρους.
Όταν η αξιολόγηση εκφράζεται με ποιοτικούς όρους, 
χρησιμοποιείται περιγραφή β άσει κατηγοριών (“υψηλή” , 
“μεσαία” , “χαμηλή” ή “αμελητέα”) και παρέχεται επεξή-
γηση της κλίμακας επιπτώσεων που αντιπροσωπεύει 
κάθε κατηγορία.
3. Χαρακτηρισμός της έκθεσης
Για κάθε πιθανή δυσμενή επίπτωση που προσδιορίζε-
ται αξιολογείται η πιθανότητα εμφάνισής της ώστε, όταν 
αυτό είναι δυνατόν, να γίνεται ποσοτική αξιολόγηση της 
έκθεσης με τη μορφή σχετικής πιθανότητας ή, αλλιώς, ποιοτική αξιολόγηση της έκθεσης. Πρέπει να λαμβάνο-
νται υπόψη τα χαρακτηριστικά του ή των περιβαλλόντων 
υποδοχής και το πεδίο εφαρμογής της γνωστοποίησης.
Όταν η αξιολόγηση εκφράζεται με ποιοτικούς όρους, 
χρησιμοποιείται περιγραφή β άσει κατηγοριών (“υψηλή” , 
“μεσαία” , “χαμηλή” ή “αμελητέα”) της έκθεσης και παρέ-
χεται επεξήγηση της κλίμακας επιπτώσεων που αντιπρο-
σωπεύει κάθε κατηγορία.
4. Χαρακτηρισμός του κινδύνουΓια να γίνει χαρακτηρισμός του κινδύνου, συνδυάζο-
νται, για κάθε δυσμενή επίπτωση, το μέγεθος με την πι-
θανότητα εμφάνισης της εν λόγω δυσμενούς επίπτωσης 
ώστε να ληφθεί ποσοτική ή ημιποσοτική εκτίμηση του 
κινδύνου.
Όταν δεν είναι δυνατή η ποσοτική ή ημιποσοτική 
εκτίμηση, παρέχεται ποιοτική εκτίμηση του κινδύνου. 
Σ' αυτήν την περίπτωση, χρησιμοποιείται περιγραφή του 
κινδύνου βάσει κατηγοριών (“υψηλός” , “μεσαίος” , “χαμη-
λός” ή “αμελητέος”) και παρέχεται επεξήγηση της κλίμα-
κας επιπτώσεων που αντιπροσωπεύει κάθε κατηγορία.
Κατά περίπτωση, δίνεται περιγραφή και, όταν είναι 
δυνατόν, ποσοτική έκφραση της αβεβαιότητας για κάθε 
κίνδυνο που προσδιορίζεται.
5. Στρατηγικές διαχείρισης του κινδύνου
Σε περίπτωση που εντοπιστούν κίνδυνοι που, βάσει 
του χαρακτηρισμού τους, απαιτούν μέτρα για την αντιμε-
τώπισή τους, προτείνεται μια στρατηγική διαχείρισης 
κινδύνου.
Η περιγραφή των στρατηγικών διαχείρισης του κιν-
δύνου πρέπει να εστιάζει στη μείωση της πηγής κινδύ-
νου ή της έκθεσης ή και των δύο, ενώ οι στρατηγικές αυτές πρέπει να είναι ανάλογες προς την επιδιωκόμενη 
μείωση του κινδύνου, την κλίμακα και τις συνθήκες της ελευθέρωσης και τα επίπεδα αβεβαιότητας που προσ-διορίζονται στην Ε.Π.Κ.
Η επακόλουθη μείωση του συνολικού κινδύνου πρέπει 
να προσδιορίζεται ποσοτικά, όταν αυτό είναι δυνατόν.
6. Αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου και συμπε-
ράσματα
Πρέπει να γίνεται ποιοτική και, όταν είναι δυνατόν, 
ποσοτική αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου από τον 
ΓΤΟ, στην οποία λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσμα-
τα του χαρακτηρισμού του κινδύνου, οι προτεινόμενες 
στρατηγικές διαχείρισης των κινδύνων και τα σχετικά 
επίπεδα αβεβαιότητας.
Η συνολική αξιολόγηση του κινδύνου περιλαμβάνει, 
ανάλογα με την περίπτωση, τις προτεινόμενες στρατη-
γικές διαχείρισης του κινδύνου για κάθε κίνδυνο που 
προσδιορίζεται.
Στην αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου και τα 
συμπεράσματα προτείνονται επίσης ειδικές απαιτήσεις 
για το σχέδιο παρακολούθησης του ΓΤΟ και, ανάλογα 
με την περίπτωση, για την παρακολούθηση της αποτε-
λεσματικότητας των προτεινόμενων μέτρων διαχείρισης 
του κινδύνου.
Για γνωστοποιήσεις σύμφωνα με το Κεφάλαιο Γ της 
παρούσας Απόφασης, η συνολική αξιολόγηση του κιν-
δύνου περιλαμβάνει επίσης επεξήγηση των παραδοχών 
που έγιναν κατά την Ε.Π.Κ., καθώς και της φύσης και του 
μεγέθους των αβεβαιοτήτων που συνδέονται με τους 
κινδύνους, και αιτιολόγηση των προτεινόμενων μέτρων 
διαχείρισης του κινδύνου.».
β) Ο τίτλος και η εισαγωγική παράγραφος του τμήμα-
τος Δ αντικαθίστανται ως ακολούθως:
«Δ. Συμπεράσματα σχετικά με τους συγκεκριμένους 
τομείς κινδύνου της Ε.Π.Κ.
Για κάθε σχετικό τομέα κινδύνου που απαριθμείται 
στο τμήμα Δ.1, για ΓΤΟ εκτός των ανωτέρων φυτών, ή 
στο τμήμα Δ.2, για γενετικώς τροποποιημένα ανώτερα 
φυτά, συνάγονται συμπεράσματα σχετικά με τις πιθανές 
περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε συναφή περιβάλλοντα 
υποδοχής από την ελευθέρωση ή τη διάθεση στην αγο-
ρά των ΓΤΟ, βάσει Ε.Π.Κ. η οποία διεξάγεται σύμφωνα με 
τις αρχές που καθορίζονται στο τμήμα Β και τη μέθοδο 
που περιγράφεται στο τμήμα Γ , και με βάση τις πληρο-
φορίες που απαιτούνται δυνάμει του παραρτήματος III.».
γ) Το τμήμα Δ.2 αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«Δ.2. Στην περίπτωση γενετικώς τροποποιημένων 
ανώτερων φυτών (ΓΤΑΦ)
Ως “ανώτερα φυτά” νοούνται τα φυτά που ανήκουν στην 
ταξινομική ομάδα Spermatophytae (Gymnospermae και 
Angiospermae).
1. Εμμονή και χωροκατακτητικότητα των ΓΤΑΦ, συμπε-
ριλαμβανομένης της μεταφοράς γονιδίων μεταξύ φυτών
2. Μεταφορά γονιδίων από φυτά σε μικροοργανισμούς
3. Αλληλεπιδρά σεις μεταξύ του ΓΤΑΦ και των οργα-
νισμών στόχων
4. Αλληλεπιδράσεις μεταξύ του ΓΤΑΦ και μη στοχευ-
όμενων οργανισμών
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21491 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
5. Αντίκτυπος των ειδικών τεχνικών καλλιέργειας, 
διαχείρισης και συγκομιδής
6. Επιπτώσεις στις βιογεωχημικές διεργασίες
7. Επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου και των 
ζώων.».
2) Το παράρτημα ΙΙΙ αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ 
ΣΤΗΝ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ»
Οι γνωστοποιήσεις που αναφέρονται στα Κεφάλαια 
Β και Γ της παρούσας απόφασης πρέπει, κατά κανόνα, 
να περιλαμβάνουν τις πληροφορίες που ορίζονται στο 
παράρτημα III A, για ΓΤΟ εκτός των ανωτέρων φυτών, 
ή στο παράρτημα III Β, για γενετικώς τροποποιημένα 
ανώτερα φυτά.
Η παροχή ενός συγκεκριμένου υποσυνόλου πληρο-
φοριών που απαριθμείται στο παράρτημα III A ή στο 
παράρτημα III Β δεν είναι υποχρεωτική, όταν δεν είναι 
συναφής ή αναγκαία για τους σκοπούς της αξιολόγησης 
κινδύνου στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης γνωστοποί-
ησης, ιδίως σε ό,τι αφορά τα χαρακτηριστικά του ΓΤΟ, 
την κλίμακα και τις συνθήκες ελευθέρωσής του ή τους προβλεπόμενους όρους χρήσης του.
Ο κατάλληλος βαθμός λεπτομέρειας για κάθε υποσύ-
νολο πληροφοριών μπορεί επίσης να διαφέρει, ανάλογα 
με τη φύση και την κλίμακα της προτεινόμενης ελευθέ-ρωσης.
Για κάθε υποσύνολο πληροφοριών που απαιτείται, 
παρέχονται τα εξής:
i) οι περιλήψεις και τα αποτελέσματα των μελετών 
που αναφέρονται στην γνωστοποίηση, συμπεριλαμβα-
νομένης επεξήγησης σχετικά με τη συνάφειά τους με την 
Ε.Π.Κ., ανάλογα με την περίπτωση·
ii) για γνωστοποιήσεις που αναφέρονται στο Κεφά-
λαιο Γ της παρούσας απόφασης, παραρτήματα με λε-
πτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις μελέτες αυτές, 
συμπεριλαμβανομένης περιγραφής των μεθόδων και 
των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν ή παραπομπής σε 
τυποποιημένες ή διεθνώς αναγνωρισμένες μεθόδους, 
καθώς και της ονομασίας του ή των φορέων που ήταν υπεύθυνοι για τη διεξαγωγή των μελετών.
Οι μελλοντικές εξελίξεις στη γενετική τροποποίηση 
ενδέχεται να απαιτήσουν την προσαρμογή του παρό-
ντος παραρτήματος στην τεχνική πρόοδο ή τη σύνταξη 
σημειωμάτων καθοδήγησης σχετικά μ' αυτό. Αφού η 
Ένωση αποκτήσει επαρκή πείρα όσον αφορά τις γνωστο-
ποιήσεις για την ελευθέρωση συγκεκριμένων ΓΤΟ, ενδέχε-
ται να καταστεί δυνατή η περαιτέρω διαφοροποίηση των 
απαιτήσεων πληροφόρησης για διαφορετικούς τύπους 
ΓΤΟ, όπως για παράδειγμα τα πολυετή φυτά και δέντρα, 
οι μονοκυτταρικοί οργανισμοί, τα ψάρια ή τα έντομα, ή 
για ειδική χρήση ΓΤΟ όπως η ανάπτυξη εμβολίων.».
3) Το παράρτημα III Β αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III Β
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕΙΣ ΓΕΝΕΤΙΚΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΑΝΩΤΕΡΩΝ ΦΥΤΩΝ (ΓΤΑΦ) (GYMNOSPERMAE ΚΑΙ ANGIOSPERMAE)I. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ 
ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 6, 9 ΚΑΙ 10 
ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ (άρθρα 6 και 7 της οδηγίας 2001/18/ΕΚ)
Α. Γενικές πληροφορίες
1. Όνομα και διεύθυνση του γνωστοποιούντος (εται-
ρεία ή οργανισμός)
2. Όνομα, προσόντα και πείρα του/των υπεύθυνου/-ων 
επιστήμονα/-ων
3. Τίτλος του έργου
4. Πληροφορίες σχετικά με την ελευθέρωση α) Σκοπός 
της ελευθέρωσης
β) Προβλεπόμενη/-ες ημερομηνία/-ες και διάρκεια 
της ελευθέρωσης γ) Μέθοδος με την οποία πρόκειται 
να ελευθερωθούν τα ΓΤΑΦ
δ) Μέθοδος προετοιμασίας και διαχείρισης του τό-
που ελευθέρωσης πριν, κατά και μετά την ελευθέρωση, 
συμπεριλαμβανομένων των καλλιεργητικών πρακτικών 
και των μεθόδων συγκομιδής
ε) Κατά προσέγγιση αριθμός φυτών (ή φυτά ανά m2).5. Πληροφορίες σχετικά με τον τόπο ελευθέρωσηςα) Γεωγραφική θέση και μέγεθος του/των τόπου/-ων 
ελευθέρωσης.
β) Περιγραφή του οικοσυστήματος στο οποίο εντάσ-
σεται ο τόπος ελευθέρωσης, συμπεριλαμβανομένων του 
κλίματος, της χλωρίδας και της πανίδας.
γ) Παρουσία αναπαραγωγικά συμβατών συγγενικών 
φυτικών ειδών, αυτοφυών ή καλλιεργούμενων.
δ) Εγγύτητα σε επίσημα αναγνωρισμένους βιοτόπους 
ή προστατευόμενε ς περιοχές που ενδέχεται να επηρε-αστούν.
Β. Επιστημονικές πληροφορίες1. Πληροφορίες σχετικά με το φυτό-δέκτη ή, κατά πε-
ρίπτωση, τα μητρικά φυτά 
α) Πλήρης ονομασία:i) ονομασία οικογένειας
ii) γένοςiii) είδος
iv) υποείδος
v) ποικιλία ή γενετική προέλευσηvi) κοινή ονομασία.
β) Γεωγραφική κατανομή και περιοχή καλλιέργειας του 
φυτού εντός της Ένωσης. 
γ) Πληροφορίες σχετικά με την αναπαραγωγή:i) τρόπος/-οι αναπαραγωγής
ii) τυχόν ειδικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανα-
παραγωγή
iii) χρόνος γενεάς.
δ) Αναπαραγωγική συμβατότητα με άλλα καλλιερ-
γούμενα ή αυτοφυή φυτικά είδη, συμπεριλαμβανομέ-
νης της κατανομής των συμβατών ειδών στην Ευρώπη.
ε) Επιβιωσιμότητα:
i) ικανότητα δημιουργίας δομών επιβίωσης ή παραμο-
νής σε φυτική νάρκη
ii) τυχόν ειδικοί παράγοντες που επηρεάζουν την επι-
βιωσιμότητα. 
στ) Διασπορά:
i) τρόποι και ακτίνα διασποράς
ii) τυχόν ειδικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη 
διασπορά.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21492 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
ζ) Στην περίπτωση φυτικών ειδών που, υπό κανονικές 
συνθήκες, δεν καλλιεργούνται στην Ένωση, περιγραφή 
του φυσικού ενδιαιτήματος του φυτού, συμπεριλαμβα-νομένων πληροφοριών για τους φυσικούς θηρευτές, τα 
παράσιτα, τους ανταγωνιστές και τους συμβιωτικούς 
οργανισμούς.
η) Δυνητικές αλληλεπιδράσεις του φυτού, συνδεόμε-
νες με το ΓΤΑΦ, με οργανισμούς στο οικοσύστημα όπου 
καλλιεργείται συνήθως ή αλλού, συμπεριλαμβανομένων 
πληροφοριών για τις τοξικές επιπτώσεις στον άνθρωπο, 
στα ζώα και σε άλλους οργανισμούς.
2. Μοριακός χαρακτηρισμόςα) Πληροφορίες σχετικά με τη γενετική τροποποίηση
i) Περιγραφή των μεθόδων που χρησιμοποιούνται  για  
τη γενετική τροποποίηση.
ii) Φύση και πηγή του χρησιμοποιούμενου φορέα.
iii) Πηγή του/των νουκλεϊκού/-ών οξέος/-ων που χρη-
σιμοποιείται/-ούνται για τον μετασχηματισμό, μέγεθος 
και προβλεπόμενη λειτουργία κάθε συστατικού κλάσμα-
τος της περιοχής στην οποία πρόκειται να πραγματοποι-
ηθεί η ένθεση.
β) Πληροφορίες σχετικά με το ΓΤΑΦi) Γενική περιγραφή των γνωρισμάτων και χαρακτηρι-
στικών που εισήχθησαν ή τροποποιήθηκαν.
ii) Στοιχεία για τις αλληλουχίες που πράγματι εισήχθη-
σαν/απαλείφθηκαν:
— μέγεθος και αριθμός αντιτύπων όλων των ενθεμά-
των και μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τον χαρα-
κτηρισμό τους,
— σε περίπτωση απάλειψης, μέγεθος και λειτουργία 
της/των απαλειφθείσας/-ών περιοχής/-ών,
— υποκυτταρική/-ές θέση/-εις του/των ενθέματος/-ων 
στα φυτικά κύτταρα (ενσωμάτωση σε πυρήνα, χλωρο-
πλάστες, μιτοχόνδρια, ή διατήρηση σε μη ενσωματωμέ-
νη μορφή) και μέθοδοι εξακρίβωσής της/τους.
iii) Μέρη του φυτού όπου εκφράζεται το ένθεμα.iv) Γενετική σταθερότητα του ενθέματος και φαινοτυ-
πική σταθερότητα του ΓΤΑΦ.
γ) Συμπεράσματα του μοριακού χαρακτηρισμού
3. Πληροφορίες σχετικά με συγκεκριμένους τομείς 
κινδύνου
α) Τυχόν μεταβολές στην εμμονή ή τη χωροκατακτη-
τικότητα του ΓΤΑΦ, καθώς και στην ικανότητά του να 
μεταφέρει γενετικό υλικό σε αναπαραγωγικώς συμβατά 
συγγενικά φυτικά είδη, και δυσμενείς περιβαλλοντικές 
επιπτώσεις αυτών των μεταβολών.
β) Τυχόν μεταβολές στην ικανότητα του ΓΤΑΦ να μετα-
φέρει γενετικό υλικό σε μικροοργανισμούς, και δυσμε-
νείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτών των μεταβολών.
γ) Μηχανισμός αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ΓΤΑΦ 
και οργανισμών στόχων (κατά περίπτωση) και δυσμενείς 
περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυτού του μηχανισμού.
δ) Δυνητικές μεταβολές στις αλληλεπιδράσεις του 
ΓΤΑΦ με μη στοχευόμενους οργανισμούς, που προκύ-
πτουν από τη γενετική τροποποίηση, και δυσμενείς πε-ριβαλλοντικές επιπτώσεις αυτών των μεταβολών.
ε) Δυνητικές μεταβολές στις γεωργικές πρακτικές και 
τη διαχείριση του ΓΤΑΦ που προκύπτουν από τη γενε-
τική τροποποίηση και τις δυσμενείς περιβαλλοντικές 
επιπτώσεις του.στ) Δυνητικές αλληλεπιδράσεις με το αβιοτικό περι-
βάλλον και δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις αυ-
τών των αλληλεπιδράσεων.
ζ) Πληροφορίες για τυχόν τοξικές, αλλεργιογόνες ή 
άλλες επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου 
και των ζώων λόγω της γενετικής τροποποίησης.
η) Συμπεράσματα σχετικά με τους συγκεκριμένους 
τομείς κινδύνου.
4. Πληροφορίες σχετικά με τα σχέδια ελέγχου, παρακο-
λούθησης, καθαρισμού του τόπου μετά την ελευθέρωση 
και επεξεργασίας των αποβλήτων
α) Τυχόν μέτρα που έχουν ληφθεί, στα οποία περι-
λαμβάνονται:
i) χωρική και χρονική απομόνωση από αναπαραγω-
γικώς συμβατά φυτικά είδη, τόσο άγρια και αυτοφυή 
συγγενικά είδη όσο και καλλιεργούμενα·
ii) τυχόν μέτρα για την ελαχιστοποίηση ή την πρόληψη 
της εξάπλωσης αναπαραγωγικών μερών του ΓΤΑΦ.
β) Περιγραφή των μεθόδων καθαρισμού του τόπου 
μετά την ελευθέρωση.
γ) Περιγραφή των μεθόδων επεξεργασίας, μετά την 
ελευθέρωση, για το γενετικώς τροποποιημένο φυτικό 
υλικό, συμπεριλαμβανομένων των αποβλήτων.
δ) Περιγραφή των σχεδίων και των τεχνικών παρα-
κολούθησης. 
ε) Περιγραφή τυχόν σχεδίων έκτακτης ανάγκης.
στ) Περιγραφή των μεθόδων και των διαδικασιών για:
i) την αποφυγή ή την ελαχιστοποίηση της εξάπλωσης 
των ΓΤΑΦ πέρα από τον τόπο ελευθέρωσης·
ii) την αποτροπή της παρείσφρησης μη εξουσιοδο-
τημένων ατόμων στον τόπο ελευθέρωσης·
ii) την αποτροπή ή την ελαχιστοποίηση της εισόδου 
άλλων οργανισμών στον τόπο ελευθέρωσης.
5. Περιγραφή των τεχνικών ανίχνευσης και προσδιο-
ρισμού για το ΓΤΑΦ.
6. Πληροφορίες για προηγούμενες ελευθερώσεις του 
ΓΤΑΦ, εάν έχουν υπάρξει.
II. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ 
ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 17 ΤΗΣ 
ΠΑΡΟΥΣΑΣ (άρθρο 13 της οδηγίας 2001/18/ΕΚ)
Α. Γενικές πληροφορίες1. Όνομα και διεύθυνση του γνωστοποιούντος (εται-
ρεία ή οργανισμός).
2. Όνομα, προσόντα και πείρα του/των υπεύθυνου/-ων 
επιστήμονα/-ων.
3. Ονομασία και χαρακτηριστικά του ΓΤΑΦ.4. Πεδίο εφαρμογής της γνωστοποίησης. α) Καλλιέργεια
β) Άλλες χρήσεις (να προσδιοριστούν στην γνωστο-
ποίηση).
Β. Επιστημονικές πληροφορίες1. Πληροφορίες σχετικά με το φυτό-δέκτη ή, κατά πε-
ρίπτωση, τα μητρικά φυτά 
α) Πλήρης ονομασία:i) ονομασία οικογένειαςi) γένοςiii) είδος
iv) υποείδος
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21493 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
v ) ποικιλία/γενετική προέλευση
vi) κοινή ονομασία
β) Γεωγραφική κατανομή και περιοχή καλλιέργειας του 
φυτού εντός της Ένωσης. 
γ) Πληροφορίες σχετικά με την αναπαραγωγή:
i) τρόπος/-οι αναπαραγωγής
ii) τυχόν ειδικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανα-
παραγωγή
iii) χρόνος γενεάς
δ) Αναπαραγωγική συμβατότητα με άλλα καλλιερ-
γούμενα ή αυτοφυή φυτικά είδη, συμπεριλαμβανομένης 
της κατανομής των συμβατών ειδών στην Ένωση.
ε) Επιβιωσιμότητα:
i) ικανότητα δημιουργίας δομών επιβίωσης ή παραμο-
νής σε φυτική νάρκη
ii) τυχόν ειδικοί παράγοντες που επηρεάζουν την επι-
βιωσιμότητα 
στ) Διασπορά:
i) τρόποι και ακτίνα διασποράς·
ii) τυχόν ειδικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη 
διασπορά
ζ) Στην περίπτωση φυτικών ειδών που, υπό κανονικές 
συνθήκες, δεν καλλιεργούνται στην Ένωση, περιγραφή του φυσικού ενδιαιτήματος του φυτού, συμπεριλαμβα-
νομένων πληροφοριών για τους φυσικούς θηρευτές, τα 
παράσιτα, τους ανταγωνιστές και τους συμβιωτικούς 
οργανισμούς.
η) Δυνητικές αλληλεπιδράσεις του φυτού, συνδεόμε-
νες με το ΓΤΑΦ, με οργανισμούς στο οικοσύστημα όπου 
καλλιεργείται συνήθως ή αλλού, συμπεριλαμβανομένων 
πληροφοριών για τις τοξικές επιπτώσεις στον άνθρωπο, 
στα ζώα και σε άλλους οργανισμούς.
2. Μοριακός χαρακτηρισμόςα) Πληροφορίες σχετικά με τη γενετική τροποποίηση
i) Περιγραφή των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για 
τη γενετική τροποποίηση.
ii) Φύση και πηγή του χρησιμοποιούμενου φορέα.
iii) Πηγή του/των νουκλεϊκού/-ών οξέος/-ων που χρη-
σιμοποιείται/-ούνται για τον μετασχηματισμό, μέγεθος 
και προβλεπόμενη λειτουργία κάθε συστατικού κλάσμα-
τος της περιοχής στην οποία πρόκειται να πραγματοποι-
ηθεί η ένθεση.
β) Πληροφορίες σχετικά με το γενετικώς τροποποι-
ημένο φυτό
i) Περιγραφή των γνωρισμάτων και χαρακτηριστικών 
που εισήχθησαν ή τροποποιήθηκαν.
ii) Στοιχεία για τις αλληλουχίες που πράγματι εισήχθη-
σαν ή απαλείφθηκαν:
— μέγεθος και αριθμός αντιτύπων όλων των ανιχνεύ-
σιμων ενθεμάτων, τόσο των πλήρων όσο και των μερι-
κών, και μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τον χαρα-
κτηρισμό τους,
— οργάνωση και αλληλουχία του ένθετου γενετικού 
υλικού σε κάθε θέση ένθεσης, σε τυποποιημένη ηλε-
κτρονική μορφή,
— σε περίπτωση απάλειψης, μέγεθος και λειτουργία 
της/των απαλειφθείσας/-ών περιοχής/-ών,— υποκυτταρική/-ές θέση/-εις του/των ενθέματος/-ων 
(ενσωμάτωση σε πυρήνα, χλωροπλάστες, μιτοχόνδρια, 
ή διατήρηση σε μη ενσωματωμένη μορφή) και μέθοδοι εξακρίβωσής της/τους,
— σε περίπτωση τροποποιήσεων άλλων από την έν-
θεση ή την απάλειψη, λειτουργία του τροποποιημένου 
γενετικού υλικού πριν και μετά την τροποποίηση, καθώς 
και άμεσες αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων ως απο-
τέλεσμα της τροποποίησης,
— πληροφορίες για τις αλληλουχίες στις περιβάλλου-
σες περιοχές 5΄ και 3΄ σε κάθε θέση ένθεσης, σε τυπο-
ποιημένη ηλεκτρονική μορφή,
— βιοπληροφορική ανάλυση με χρήση επικαιροποι-
ημένων βάσεων δεδομένων, με σκοπό τη διερεύνηση 
πιθανών διακοπών σε γνωστά γονίδια,
— όλα τα ανοικτά πλαίσια ανάγνωσης (στο εξής «ORF») 
εντός του ενθέματος (είτε οφείλονται στην αναδιάταξη είτε όχι) και εκείνα που δημιουργούνται ως αποτέλεσμα 
της γενετικής τροποποίησης στις θέσεις σύνδεσης με 
γονιδιωματικό DNA. Ως ORF ορίζεται μια νουκλεοτιδική 
αλληλουχία που περιέχει σειρά κωδικονίων η οποία δεν διακόπτεται από την παρουσία ενός κωδικονίου τερμα-τισμού στο ίδιο πλαίσιο ανάγνωσης,
— βιοπληροφορική ανάλυση με χρήση επικαιροποι-
ημένων βάσεων δεδομένων, με σκοπό τη διερεύνηση 
πιθανών ομοιοτήτων μεταξύ των ORF και γνωστών γο-νιδίων που ενδέχεται να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις,
— πρωτοταγής δομή (αλληλουχία αμινοξέων) και, 
εάν είναι αναγκαίο, άλλες δομές της νεοεκφραζόμενης πρωτεΐνης,
— βιοπληροφορική ανάλυση με χρήση επικαιροποι-
ημένων βάσεων δεδομένων, με σκοπό τη διερεύνηση 
πιθανών ομολογιών αλληλουχιών και, εάν θεωρηθεί 
αναγκαίο, δομικών ομοιοτήτων μεταξύ της νεοεκφρα-
ζόμενης πρωτεΐνης και γνωστών πρωτεϊνών ή πεπτιδίων 
που ενδέχεται να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις.
iii) Πληροφορίες για την έκφραση του ενθέματος:
— μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την ανάλυση 
της έκφρασης, παράλληλα με τα χαρακτηριστικά από-
δοσής τους,
— πληροφορίες για την αναπτυξιακή έκφραση του 
ενθέματος κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του φυτού,
— μέρη του φυτού όπου εκφράζεται το ένθεμα ή η 
τροποποιημένη αλληλουχία,
— δυνητικά ακούσια έκφραση νέων ORF που έχουν 
ταυτοποιηθεί στο σημείο ii) έβδομη περίπτωση και τα 
οποία αποτελούν πηγή ανησυχίας για την ασφάλεια,
— στοιχεία για την έκφραση πρωτεϊνών –συμπερι-
λαμβανομένων των πρωτογενών δεδομένων– τα οποία 
λαμβάνονται από επιτόπιες μελέτες και σχετίζονται με τις 
συνθήκες υπό τις οποίες γίνεται η καλλιέργεια.
iv) Γενετική σταθερότητα του ενθέματος και φαινοτυ-
πική σταθερότητα του ΓΤΑΦ.
γ) Συμπεράσματα του μοριακού χαρακτηρισμού
3. Συγκριτική ανάλυση αγρονομικών και φαινοτυπικών 
χαρακτηριστικών και σύνθεσης
α) Επιλογή συμβατικού αντιστοίχου και επιπλέον συ-
γκρινόμενων οργανισμών. 
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21494 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
β) Επιλογή χώρων για επιτόπιες μελέτες.
γ) Πειραματικός σχεδιασμός και στατιστική ανάλυση 
στοιχείων από επιτόπιες δοκιμές με σκοπό τη συγκριτική 
ανάλυση:
i) Περιγραφή του σχεδιασμού των επιτόπιων μελετών
ii) Περιγραφή της σχετικής πτυχής των περιβαλλόντων 
υποδοχής
iii) Στατιστική ανάλυση
δ) Επιλογή του φυτικού υλικού προς ανάλυση, κατά 
περίπτωση.
ε) Συγκριτική ανάλυση αγρονομικών και φαινοτυπικών 
χαρακτηριστικών. 
στ) Συγκριτική ανάλυση της σύστασης, κατά περίπτωση.
ζ) Συμπεράσματα της συγκριτικής ανάλυσης.4. Ειδικές πληροφορίες για κάθε τομέα κινδύνουΓια καθέναν από τους επτά τομείς κινδύνου που ανα-
φέρονται στο τμήμα Δ.2 του παραρτήματος II, ο γνωστο-
ποιών περιγράφει πρώτα την πορεία προς τις επιβλαβείς 
επιπτώσεις, εξηγώντας την αιτιακή αλυσίδα μέσω της 
οποίας η ελευθέρωση του ΓΤΑΦ θα μπορούσε να οδη-γήσει σε επιβλαβείς επιπτώσεις, λαμβανομένων υπόψη τόσο των πηγών κινδύνου όσο και της έκθεσης.
Ο γνωστοποιών υποβάλλει τις ακόλουθες πληροφο-
ρίες, εκτός εάν δεν είναι συναφείς ενόψει των προβλε-πόμενων χρήσεων του ΓΤΟ:
α) Εμμονή και χωροκατακτητικότητα, συμπεριλαμβα-
νομένης της μεταφοράς γονιδίων μεταξύ φυτών.
i) Αξιολόγηση της πιθανότητας για αύξηση της εμμονής 
ή της χωροκατακτητικότητας του ΓΤΑΦ και των δυσμε-νών περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτής της αύξησης
ii) Αξιολόγηση της πιθανότητας μετάδοσης διαγονι-
δίου/-ων από τον ΓΤΑΦ σε αναπαραγωγικώς συμβατά 
συγγενικά είδη και των δυσμενών περιβαλλοντικών επι-
πτώσεων αυτής της μετάδοσης
iii) Συμπεράσματα σχετικά με τις δυσμενείς περιβαλλο-
ντικές επιπτώσεις της εμμονής και της χωροκατακτητικό-
τητας του ΓΤΑΦ, συμπεριλαμβανομένων των δυσμενών 
περιβαλλοντικών επιδράσεων της μεταφοράς γονιδίων 
μεταξύ φυτών.
β) Μεταφορά γονιδίων από φυτά σε μικροοργανισμούς
i) Αξιολόγηση της πιθανότητας μεταφοράς του νεοει-
σαχθέντος DNA από το ΓΤΑΦ σε μικροοργανισμούς και 
των δυσμενών επιπτώσεων αυτής της μεταφοράς
ii) Συμπεράσματα σχετικά με τις δυσμενείς επιπτώσεις 
της μεταφοράς του νεοεισαχθέντος DNA από το ΓΤΑΦ 
σε μικροοργανισμούς για την υγεία του ανθρώπου και των ζώων καθώς και για το περιβάλλον
γ) Αλληλεπιδράσεις μεταξύ του ΓΤΑΦ και των οργα-
νισμών στόχων, κατά περίπτωση
i) Αξιολόγηση της πιθανότητας για μεταβολές των άμε-
σων και έμμεσων αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ΓΤΑΦ και 
των οργανισμών στόχων, και των δυσμενών περιβαλλο-
ντικών επιπτώσεων αυτών των μεταβολών·
ii) Αξιολόγηση της πιθανότητας για εξέλιξη της αντο-
χής του οργανισμού στόχου στην εκφραζόμενη πρω-
τεΐνη (με βάση το ιστορικό της εξέλιξης της αντοχής σε 
συμβατικά φυτοφάρμακα ή διαγονιδιακά φυτά που εκ-
φράζουν παρόμοια χαρακτηριστικά) και των δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτής της εξέλιξης·iii) Συμπεράσματα σχετικά με τις δυσμενείς περιβαλ-
λοντικές επιπτώσεις των αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ΓΤΑΦ και των οργανισμών στόχων.
δ) Αλληλεπιδράσεις μεταξύ του ΓΤΑΦ και μη στοχευ-
όμενων οργανισμών
i) Αξιολόγηση της πιθανότητας άμεσων και έμμεσων 
αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ΓΤΑΦ και μη στοχευόμε-
νων οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων των προστα-
τευόμενων ειδών, και των δυσμενών επιπτώσεων αυτών 
των αλληλεπιδράσεων.
Στην αξιολόγηση λαμβάνονται επίσης υπόψη οι πιθα-
νές δυσμενείς επιπτώσεις στις σχετικές οικοσυστημικές 
υπηρεσίες και στα είδη που παρέχουν τις υπηρεσίες 
αυτές.
ii) Συμπεράσματα σχετικά με τις δυσμενείς περιβαλ-
λοντικές επιπτώσεις των αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ΓΤΑΦ και μη στοχευόμενων οργανισμών.
ε) Αντίκτυπος των ειδικών τεχνικών καλλιέργειας, 
διαχείρισης και συγκομιδής
i) Για ΓΤΑΦ που προορίζονται για καλλιέργεια, αξιολό-
γηση των μεταβολών στις ειδικές τεχνικές καλλιέργειας, 
διαχείρισης και συγκομιδής που χρησιμοποιούνται για τα 
ΓΤΑΦ και των δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτών των μεταβολών·
ii) Συμπεράσματα σχετικά με τις δυσμενείς περιβαλ-
λοντικές επιπτώσεις των ει δικών τεχνικών καλλιέργειας, 
διαχείρισης και συγκομιδής.
στ) Επιπτώσεις στις βιογεωχημικές διεργασίες
i) Αξιολόγηση των μεταβολών στις βιογεωχημικές 
διεργασίες εντός της περιοχής όπου προβλέπεται να 
καλλιεργηθεί το ΓΤΑΦ και στο ευρύτερο περιβάλλον, 
και των δυσμενών επιπτώσεων αυτών των μεταβολών·
ii) Συμπεράσματα σχετικά με τις δυσμενείς επιπτώσεις 
στις βιογεωχημικές διεργασίες.
ζ) Επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου και των ζώων
i) Αξιολόγηση των πιθανών άμεσων και έμμεσων αλ-
ληλεπιδράσεων μεταξύ του ΓΤΑΦ και των προσώπων 
που εργάζονται ή έρχονται σε επαφή με τα ΓΤΑΦ, μεταξύ 
άλλων μέσω γύρης ή σκόνης από επεξεργασμένο ΓΤΑΦ, 
και αξιολόγηση των δυσμενών επιπτώσεων αυτών των 
αλληλεπιδράσεων στην ανθρώπινη υγεία·
ii) Για ΓΤΑΦ που δεν προορίζονται για ανθρώπινη κα-
τανάλωση, αλλά όπου ο ή οι οργανισμοί-δέκτες ή ο ή οι 
οργανισμοί-γονείς ενδέχεται να διατεθούν για ανθρώ-
πινη κατανάλωση, αξιολόγηση των πιθανών δυσμενών 
επιπτώσεων για την ανθρώπινη υγεία λόγω ακούσιας 
πρόσληψης, καθώς και της πιθανότητας εμφάνισης αυ-τών των επιπτώσεων·
iii) Αξιολόγηση των πιθανών δυσμενών επιπτώσεων 
για την υγεία των ζώων λόγω ακούσιας κατανάλωσης 
του ΓΤΑΦ ή υλικού από το εν λόγω φυτό·
iv) Συμπεράσματα σχετικά με τις επιπτώσεις στην υγεία 
του ανθρώπου και των ζώων.
η) Αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου και συμπε-
ράσματα.
Παρέχεται συνοπτική παρουσίαση όλων των συμπε-
ρασμάτων σε κάθε τομέα κινδύνου.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21495 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
Στη συνοπτική αυτή παρουσίαση λαμβάνονται υπόψη 
ο χαρακτηρισμός του κινδύνου σύμφωνα με τα στάδια 1 
έως 4 της μεθοδολογίας που περιγράφεται στο τμήμα Γ .3 
του παραρτήματος II και οι προτεινόμενες στρατηγικές 
διαχείρισης των κινδύνων σύμφωνα με το σημείο 5 του τμήματος Γ .3 του παραρτήματος II.
5. Περιγραφή των τεχνικών ανίχνευσης και προσδιο-
ρισμού για το ΓΤΑΦ.
6. Πληροφορίες για προηγούμενες ελευθερώσεις του 
ΓΤΑΦ, εάν έχουν υπάρξει.».
4) Το τμήμα Α του παραρτήματος IV τροποποιείται ως 
εξής: α) το στοιχείο 1 αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«1. προτεινόμενες εμπορικές ονομασίες των προϊό-
ντων και ονομασίες των ΓΤΟ που περιέχονται σ' αυτά, 
καθώς και πρόταση σχετικά με μοναδικό αναγνωριστικό 
κωδικό για τον ΓΤΟ, ο οποίος σχηματίζεται σύμφωνα με 
τον κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 65/2004 της Επιτροπής (*). 
Μετά από τη χορήγηση της συγκατάθεσης, τυχόν νέες 
εμπορικές ονομασίες θα πρέπει να γνωστοποιούνται 
στην αρμόδια αρχή,
(*) Κανονισμός (ΕΚ) αριθμ. 65/2004 της Επιτροπής, της 14ης 
Ιανουαρίου 2004, για την καθιέρωση συστήματος σχηματισμού 
και απόδοσης αποκλειστικών αναγνωριστικών κωδικών για 
τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΕΕ L 10 της 
16.1.2004, σ. 5).»·β) το στοιχείο 7 αντικαθίσταται ως ακολούθως:
«7. μέθοδοι για την ανίχνευση, την ταυτοποίηση και, 
ανάλογα με την περίπτωση, τον ποσοτικό προσδιορισμό 
του συμβάντος μετασχηματισμού· δείγματα του/των ΓΤΟ 
και δείγματα ελέγχου από αυτόν/-ούς, και πληροφορίες σχετικά με το μέρος όπου υπάρχει πρόσβαση στο υλικό 
αναφοράς. Οι πληροφορίες που δεν είναι δυνατό, για λό-
γους απορρήτου, να παρατίθενται στο τμήμα του ή των 
μητρώων που αναφέρονται στο άρθρο 31 παράγραφος 2 
της 2001/18/ΕΚ στο οποίο έχει πρόσβαση το κοινό, θα πρέπει να προσδιορίζονται.».
Άρθρο 3
Έναρξη ισχύος(άρθρο 2 της οδηγίας (EE) 2018/350)
Η απόφαση αυτή αρχίζει να ισχύει από τη δημοσίευσή 
της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
 Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα 
της Κυβερνήσεως. 
 Αθήνα, 7 Μαΐου 2019
Οι Υπουργοί
Αναπληρωτής Υπουργός   Υφυπουργός
Περιβάλλοντος   Αγροτικής Ανάπτυξηςκαι Ενέργειας    και Τροφίμων
ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΦΑΜΕΛΛΟΣ        ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΟΚΚΑΛΗΣ    

.
ΕΦΗΜΕΡΙ∆Α  TΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21498 Τεύχος B’ 1865/27.05.2019
*02018652705190012*Ταχυδρομική Διεύθυνση:  Καποδιστρίου 34, τ.κ. 10432, Αθήνα
ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ: 210 5279000 - fax: 210 5279054
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΚΟΙΝΟΥ 
Πωλήσεις - Συνδρομές:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279178 - 180)
Πληροφορίες:  (Ισόγειο, Γ ρ. 3 και τηλεφ. κέντρο 210 5279000) 
Παραλαβή Δημ. Ύλης:  (Ισόγειο, τηλ. 210 5279167, 210 5279139) 
Ωράριο για το κοινό:  Δευτέρα ως Παρασκευή: 8:00 - 13:30Ιστότοπος:  www.et.gr  
Πληροφορίες σχετικά με την λειτουργία  
του ιστότοπου: helpdesk.et@et.gr  
Αποστολή ψηφιακά υπογεγραμμένων 
εγγράφων προς δημοσίευση στο ΦΕΚ:  webmaster.et@et.gr  
Πληροφορίες για γενικό πρωτόκολλο 
και αλληλογραφία: grammateia@et.grΤο Εθνικό Τυπογραφείο αποτελεί δημόσια υπη ρεσία υπαγόμενη στο Υπουργείο Διοικητι-
κής Ανασυγκρότησης και έχει την ευθύνη τόσο για τη σύνταξη, διαχείριση, εκτύπωση και κυκλοφορία των Φύλλων της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ), όσο και για την κάλυψη των εκτυπωτικών - εκδοτικών αναγκών του δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα  (ν. 3469/2006/Α΄ 131 και π.δ. 29/2018/Α΄58). 
1. ΦΥΛΛΟ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ (ΦΕΚ) 
r Τα ΦΕΚ σε ηλεκτρονική μορφή διατίθενται δωρεάν στο www.et.gr , την επίσημη ιστο-
σελίδα του Εθνικού Τυπογραφείου. Όσα ΦΕΚ δεν έχουν ψηφιοποιηθεί και καταχωριστεί στην ανωτέρω ιστοσελίδα, ψηφιοποιούνται και αποστέλλονται επίσης δωρεάν με την υποβολή αί-τησης, για την οποία αρκεί η συμπλήρωση των αναγκαίων στοιχείων σε ειδική φόρμα στον ιστότοπο www.et.gr. 
r Τα ΦΕΚ σε έντυπη μορφή διατίθενται σε μεμονωμένα φύλλα είτε απευθείας από το Τμή-
μα Πωλήσεων και Συνδρομητών, είτε ταχυδρομικά με την αποστολή αιτήματος παραγγελίας μέσω των ΚΕΠ, είτε με ετήσια συνδρομή μέσω του Τμήματος Πωλήσεων και Συνδρομητών. Tο κόστος ενός ασπρόμαυρου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,00 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προ σαυξάνεται κατά 0,20 €. Το κόστος ενός έγχρωμου ΦΕΚ από 1 έως 16 σελίδες είναι 1,50 €, αλλά για κάθε επιπλέον οκτασέλιδο (ή μέρος αυτού) προσαυξά-νεται κατά 0,30 €.  To τεύχος Α.Σ.Ε.Π. διατίθεται δωρεάν.
r Τρόποι αποστολής κειμένων προς δημοσίευση: 
Α. Τα κείμενα προς δημοσίευση στο ΦΕΚ, από τις υπηρεσίες και τους φορείς του 
δημο σίου, αποστέλλονται ηλεκτρονικά στη διεύθυνση webmaster.et@et.gr με χρήση 
προηγμέ νης ψηφιακής υπογραφής και χρονοσήμανσης. 
Β. Κατ’ εξαίρεση, όσοι πολίτες δεν διαθέτουν προηγμένη ψηφιακή υπογραφή μπορούν 
είτε να αποστέλλουν ταχυδρομικά, είτε να καταθέτουν με εκπρόσωπό τους κείμενα προς δημοσίευση εκτυπωμένα σε χαρτί στο Τμήμα Παραλαβής και Καταχώρισης Δημοσιευμάτων. 
r Πληροφορίες, σχετικά με την αποστολή/κατ άθεση εγγράφων προς δημοσίευση, την ημε-
ρήσια κυκλοφορία των Φ.Ε.Κ., με την πώληση των τευχών και με τους ισχύοντες τιμοκαταλό-γους για όλες τις υπη ρεσίες μας, περιλαμβάνονται στoν ιστότοπο (www.et.gr). Επίσης μέσω του ιστότοπου δίδονται πληροφορίες σχετικά με την πορεία δημοσίευσης των εγγράφων, με βάση τον Κωδικό Αριθμό Δημοσιεύματος (ΚΑΔ). Πρόκειται για τον αριθμό που εκδίδει το Εθνι-κό Τυπογραφείο για όλα τα κείμενα π ου πληρούν τις προϋποθέσεις δημοσίευσης. 
2. ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ - ΕΚΔΟΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ 
Το Εθνικό Τυπογραφείο ανταποκρινόμενο σε αιτήματα υπηρεσιών και φορέων του δημοσίου 
αναλαμβάνει να σχεδιάσει και να εκτυπώσει έντυπα, φυλλάδια, βιβλία, αφίσες, μπλοκ, μηχανο-
γραφικά έντυπα, φακέλους για κάθε χρήση, κ.ά.  
Επίσης σχεδιάζει ψηφιακές εκδόσεις, λογότυπα και παράγει οπτικοακουστικό υλικό.
Πείτε μας τη γνώμη σας,  
για να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας,  συμπληρώνοντας την ειδική φόρμα στον ιστότοπό μας.Πείτε μας τη γνώμη σας,