Ειδική έκθεση Χρηματοδότηση σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων από την ΕΕ στη 
λεκάνη απορροής του 
Δούναβη: χρειάζονται 
περαιτέρω προσπάθειες 
στήριξης των κρατών 
μελών για την εξασφάλιση 
των στόχων της πολιτικής 
της ΕΕ για τα λύματαEL 2015  αριθ.  02
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ. +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (http://europa.eu).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015
Print ISBN 978-92-872-2430-9 ISSN 1831-0826 doi:10.2865/77121 QJ-AB-15-006-EL-C
PDF ISBN 978-92-872-2457-6 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/765538 QJ-AB-15-006-EL-N
EPUB ISBN 978-92-872-2467-5 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/25660 QJ-AB-15-006-EL-E
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015πιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή του γραφήματος 1, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τον κάτοχο των 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Printed in Luxembourg
Χρηματοδότηση σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων από την ΕΕ στη 
λεκάνη απορροής του 
Δούναβη: χρειάζονται 
περαιτέρω προσπάθειες 
στήριξης των κρατών 
μελών για την εξασφάλιση 
των στόχων της πολιτικής 
της ΕΕ για τα λύματα
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2015  αριθ.  02
02
 Κλιμάκιο ελέγχου  
Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που 
αυτό διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών ζητημάτων. 
Το ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντί ‑
κτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων 
ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.
Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου II, του οποίου προεδρεύει ο κ. Henri Grethen, 
Μέλος του Συνεδρίου, και το οποίο ειδικεύεται στους τομείς δαπανών των διαρθρωτικών πολιτικών, των μεταφορών και της 
ενέργειας. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο κ. George Pufan, Μέλος του Συνεδρίου, συνεπικουρούμενος από τον κ. Patrick 
Weldon, Προϊστάμενο του ιδιαίτερου γραφείου του, τον κ. Mircea Radulescu, σύμβουλο του ιδιαίτερου γραφείου του, τον 
κ. Alain Vansilliette, Προϊστάμενο Μονάδας, την κ. Marion Colonerus, επικεφαλής του κλιμακίου ελέγχου, την κ. Zuzana 
Gullova, ελέγκτρια, τον κ. Attila Horvay‑Kovacs, ελεγκτή, τον κ. Jean‑François Hynderick, ελεγκτή, την κ. Dana Moraru, ελέ ‑
γκτρια, την κ. Radka Papouskova, ελέγκτρια, τον κ. Tomasz Plebanowicz, ελεγκτή και τον κ. Olivier Prigent, ελεγκτή.
Από τα αριστερά προς τα δεξιά:  Mircea Radulescu, Alain Vansilliette, Olivier Prigent, 
George Pufan, Zuzana Gullova, Patrick Weldon, Attila Horvay‑Kovacs και 
Tomasz Plebanowicz

03
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Γλωσσάριο
I–VII  Σύνοψη
1–11 Εισαγωγή
1–7 Ιστορικό
8–11 Συγχρηματοδότηση υποδομών σχετικών με την επεξεργασία λυμάτων
12–17 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
18–105 Παρατηρήσεις
18–33 Συμμόρφωση με τις προθεσμίες που τάσσονται στην οδηγία για την επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων
21–29 Τα κράτη μέλη τήρησαν εν γένει τις προθεσμίες που ορίζονται στην οδηγία για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων όσον αφορά τη συλλογή αλλά όχι όσον αφορά την επεξεργασία των λυμάτων
30–31 Η Επιτροπή διαθέτει αποσπασματικές μόνο πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση των οικισμών με ι.π. 
κάτω των 2 000 μονάδων
32–33 Η Επιτροπή παρακολουθεί τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης στα τρία από τα τέσσερα κράτη μέλη στα 
οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις
34–44 Χρησιμοποίηση των κονδυλίων της ΕΕ που διατέθηκαν κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007-2013
36–41 Δεν απορροφήθηκαν όλα τα κονδύλια που διατέθηκαν στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προγραμμάτων για 
την περίοδο 2007-2013
42–44 Ως επί το πλείστον, οι επιμέρους στόχοι για τους δείκτες υλοποιήσεων και αποτελεσμάτων δεν είχαν 
επιτευχθεί έως το τέλος του 2013
45–88 Αποτελεσματικότητα των συγχρηματοδοτούμενων από την ΕΕ σταθμών επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
46–71 Επιδόσεις των σταθμών επεξεργασίας αστικών λυμάτων
72–88 Χρήση της ιλύος που παράγεται από τους σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυμάτων
89–105 Οικονομική βιωσιμότητα των συγχρηματοδοτούμενων από την ΕΕ σταθμών επεξεργασίας 
αστικών λυμάτων
95–99 Τα τέλη για την επεξεργασία λυμάτων που χρεώθηκαν στους χρήστες κάλυπταν πλήρως το κόστος μόνο 
στο 11 % των περιπτώσεων
04 Περιεχόμενα
100 –101 Οι τιμές χρέωσης για την επεξεργασία λυμάτων υπολείπονταν του αναφερόμενου από την Επιτροπή 
ποσοστού προσιτότητας στο 92 % των περιπτώσεων στις οποίες το κόστος είχε καλυφθεί μόνο εν μέρει
102–105 Τα αποθεματικά δεν επαρκούσαν για τη διασφάλιση της ανακαίνισης της υποδομής
106 –119 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I — Περιβάλλον επεξεργασίας αστικών λυμάτων
 Παράρτημα II — Κατάσταση των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων που εξετάστηκαν
 Παράρτημα III —  Προθεσμίες για την εφαρμογή της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων
 Απαντήσεις της Επιτροπής
05
 Γλωσσάριο
Άδεια απόρριψης λυμάτων : Στην παρούσα έκθεση, πρόκειται για τις άδειες που χορηγούνται στους απορρίπτοντες 
λύματα, σύμφωνα με τις εθνικές νομικές διατάξεις. Οι άδειες που χορηγούνται σε σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων 
περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πληροφορίες σχετικά με τη δυναμικότητα του σταθμού και τις οριακές τιμές που 
πρέπει να τηρούνται ως προς μια σειρά παραμέτρων και ρύπων.
Αυστηρότερη επεξεργασία/τριτοβάθμια επεξεργασία λυμάτων : Όπως απαιτείται από την οδηγία, πρόκειται 
για το βιολογικό/χημικό στάδιο που εφαρμόζεται, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, για τη μείωση των επιπέδων 
συγκέντρωσης των θρεπτικών ουσιών (αζώτου και φωσφόρου) που περιέχονται στα επεξεργασμένα λύματα πριν 
από την απόρριψή τους σε ύδατα υποδοχής που απειλούνται με ευτροφισμό.
Αυτοέλεγχοι : Στην παρούσα έκθεση, i) οι έλεγχοι που διενεργούνται τακτικά από τον φορέα εκμετάλλευσης στο 
πλαίσιο της καθημερινής λειτουργίας ενός σταθμού επεξεργασίας αστικών λυμάτων, με σκοπό την παρακολούθηση 
της ποιότητας των απορριπτόμενων λυμάτων και του περιεχομένου της ιλύος και ii) οι έλεγχοι που διενεργούνται 
από βιομηχανικές εγκαταστάσεις για την παρακολούθηση της ποιότητας των λυμάτων που απορρίπτονται σε 
δημόσιο δίκτυο αποχέτευσης.
Βιοχημικώς απαιτούμενο οξυγόνο (BOD5): Ποσότητα οξυγόνου που καταναλώνουν οι μικροοργανισμοί 
προκειμένου να απομακρύνουν τις βιοαποικοδομήσιμες οργανικές και ανόργανες ουσίες που περιέχονται στο νερό. 
Το BOD5 χρησιμοποιείται συνήθως για τη μέτρηση της κατανάλωσης οξυγόνου σε mg O2/l μετά από πέντε ημέρες. 
Όσο υψηλότερη είναι η τιμή του BOD5, τόσο μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση οξυγόνου από τους μικροοργανισμούς 
και τόσο σημαντικότερη η ρύπανση.
Δευτεροβάθμια επεξεργασία : Βιολογικό στάδιο κατά το οποίο τα λύματα υποβάλλονται σε επεξεργασία με σκοπό 
την απομάκρυνση των βιοαποικοδομήσιμων οργανικών ρύπων.
Δίκτυο αποχέτευσης : Υλική υποδομή, περιλαμβανομένων των σωληνώσεων, των αντλιών, των εσχάρων, 
των διαύλων κ.λπ., που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά των λυμάτων από την πηγή τους στο σημείο τελικής 
επεξεργασίας ή απόρριψης.
Εκ των προτέρων αιρεσιμότητες : Στο πλαίσιο της προετοιμασίας των επιχειρησιακών προγραμμάτων που 
λαμβάνουν συγχρηματοδότηση από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2014‑2020, τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάζουν εάν πληρούνται τυχόν καθορισμένες εκ των 
προτέρων αιρεσιμότητες. Σε περίπτωση μη πλήρωσης αυτών, πρέπει να καταρτίζονται σχέδια δράσης που να 
διασφαλίζουν την εκπλήρωσή τους έως τις 31.12.2016.
Εκροές : Επεξεργασμένα λύματα που απορρίπτονται σε υδατικά συστήματα.
Επιχειρησιακό πρόγραμμα : Σε ένα επιχειρησιακό πρόγραμμα ορίζονται οι προτεραιότητες και οι συγκεκριμένοι 
στόχοι ενός κράτους μέλους, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η χρηματοδότηση (συγχρηματοδότηση ΕΕ και εθνικού 
δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) θα χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια μιας δεδομένης περιόδου (κατά κανόνα επτά 
ετών) για τη χρηματοδότηση έργων. Τα έργα αυτά πρέπει να συνεισφέρουν στην επίτευξη ενός ορισμένου αριθμού 
στόχων, οι οποίοι προσδιορίζονται στο επίπεδο του άξονα προτεραιότητας του επιχειρησιακού προγράμματος. Τέτοια 
προγράμματα υπάρχουν για καθένα από τα ταμεία του τομέα συνοχής (δηλαδή το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής 
Ανάπτυξης, το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο). Τα επιχειρησιακά προγράμματα καταρτίζονται 
από τα κράτη μέλη και πρέπει να εγκριθούν από την Επιτροπή προτού πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε πληρωμή από 
τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια του καλυπτόμενου χρονικού διαστήματος, τα εν λόγω προγράμματα 
μπορούν να τροποποιηθούν μόνον κατόπιν συμφωνίας αμφότερων των μερών.
06 Γλωσσάριο
Ευαίσθητη περιοχή : Ένα υδατικό σύστημα χαρακτηρίζεται από τα κράτη μέλη ως ευαίσθητη περιοχή, εάν 
εμπίπτει σε μία από τις εξής ομάδες: i) υδατικό σύστημα ή τμήμα υδατικού συστήματος που απειλείται με 
ευτροφισμό, ii) υδατικό σύστημα που προορίζεται για άντληση πόσιμου ύδατος, το οποίο ενδεχομένως να έχει 
υπερβολικά μεγάλη περιεκτικότητα σε φώσφορο και iii) περιοχές στις οποίες απαιτείται η εφαρμογή αυστηρότερης 
επεξεργασίας προκειμένου να πληρούνται οι απαιτήσεις των οδηγιών του Συμβουλίου.  
Ο ορθός προσδιορισμός των ευαίσθητων περιοχών είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς υπαγορεύει το είδος της 
επεξεργασίας λυμάτων που πρέπει να εφαρμοστεί για τη μείωση των παραγόντων που προκαλούν τον ευτροφισμό.
Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης : Σκοπός του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης 
είναι η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την άρση των κύριων 
περιφερειακών ανισορροπιών στην Ένωση μέσω της παροχής οικονομικής στήριξης για τη δημιουργία υποδομών 
και παραγωγικών επενδύσεων για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδίως για τις επιχειρήσεις.
Ευτροφισμός : Ο εμπλουτισμός των υδάτων με θρεπτικές ουσίες, ιδίως ενώσεις αζώτου και φωσφόρου, που 
προκαλεί την ταχύτερη ανάπτυξη φυκών, με συνακόλουθη μείωση των επιπέδων του οξυγόνου στο νερό και την 
εξαφάνιση αυτόχθονων υδρόβιων φυτών, ψαριών και λοιπών οργανισμών της υδρόβιας πανίδας.
Ισοδύναμος πληθυσμός (ι.π.) : Ποσοτική έκφραση του ρυπαντικού φορτίου των λυμάτων ως ο «ισοδύναμος» 
αριθμός ανθρώπων, οι οποίοι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ρύπανση του αυτού μεγέθους. Μία μονάδα ι.π. 
αντιστοιχεί στο ρυπαντικό φορτίο των λυμάτων που προέρχονται από έναν κάτοικο και αντιστοιχεί στο οργανικό 
βιοαποικοδομήσιμο φορτίο που έχει βιοχημικώς απαιτούμενο οξυγόνο πέντε ημερών ίσο προς 60 g ανά ημέρα.
Λεκάνη απορροής : Η χερσαία έκταση από την οποία το σύνολο των επιφανειακών απορροών παροχετεύεται, μέσω 
μιας αλληλουχίας ρευμάτων, ποταμών και, ενδεχομένως, λιμνών, στη θάλασσα, σε ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές 
ή δέλτα.
Λύματα : Ύδατα των οποίων η ποιότητα έχει υποβαθμιστεί. Συνήθως διοχετεύονται σε δίκτυο αποχέτευσης και 
υποβάλλονται σε επεξεργασία από σταθμό επεξεργασίας λυμάτων. Τα επεξεργασμένα λύματα απορρίπτονται σε 
ύδατα υποδοχής μέσω αποχετευτικού συστήματος. Στις περιπτώσεις λυμάτων που παράγονται σε περιοχές οι οποίες 
δεν έχουν πρόσβαση σε δημόσιο δίκτυο αποχέτευσης, προβλέπονται μεμονωμένα συστήματα, όπως σηπτικές 
δεξαμενές.
Μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (Instrument for Structural Policies for Pre -Accession, ISPA) : 
Χρηματοδοτικό μέσο (πρώτο έτος λειτουργίας: 2000) που βοήθησε τις υποψήφιες χώρες κατά την προετοιμασία 
της ένταξής τους. Παρείχε βοήθεια για έργα υποδομής στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών, που 
αποτελούσαν προτεραιότητα της ΕΕ. Μετά την ένταξή τους (2004 για 10 χώρες και 2007 για δύο χώρες) τα έργα ISPA 
κατέστησαν έργα του Ταμείου Συνοχής.
Ο ρυπαίνων πληρώνει : Αρχή που διατυπώθηκε στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(άρθρο 191, παράγραφος 2). Όσον αφορά τα λύματα, η αρχή αυτή συνεπάγεται ότι όσοι απορρίπτουν λύματα 
πρέπει να πληρώνουν για την προκαλούμενη ρύπανση (παραδείγματα: τα νοικοκυριά πληρώνουν για την υπηρεσία 
επεξεργασίας μέσω του τιμολογίου λυμάτων, οι σταθμοί επεξεργασίας λυμάτων καταβάλλουν τέλη ρύπανσης).
07 Γλωσσάριο
Οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων : Σκοπός της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 
21ης Μαΐου 1991, είναι η προστασία του περιβάλλοντος από τις αρνητικές επιπτώσεις της απόρριψης των αστικών 
λυμάτων και της απόρριψης λυμάτων από ορισμένους βιομηχανικούς τομείς. Η οδηγία απαιτεί τη συλλογή και 
επεξεργασία των λυμάτων σε οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό (ι.π.) άνω των 2 000 μονάδων και την αυστηρότερη 
επεξεργασία σε οικισμούς με ι.π. άνω των 10 000 μονάδων σε ευαίσθητες περιοχές. Προβλέπει επίσης ότι, σε όλους 
τους οικισμούς με ι.π. κάτω των 2 000 μονάδων στους οποίους λειτουργούν συστήματα συλλογής, πρέπει να 
διασφαλίζεται η κατάλληλη επεξεργασία σε περίπτωση απόρριψης σε γλυκά ύδατα ή εκβολές ποταμών.
Οικισμός : Περιοχή στην οποία ο πληθυσμός ή/και οι οικονομικές δραστηριότητες είναι επαρκώς συγκεντρωμένοι 
ώστε τα αστικά λύματα να μπορούν να συλλέγονται και να διοχετεύονται σε σταθμό επεξεργασίας αστικών λυμάτων 
ή σε τελικό σημείο απόρριψης.
Περίοδος προγραμματισμού : Το πολυετές πλαίσιο εντός του οποίου προγραμματίζονται και εκτελούνται οι 
δαπάνες των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.
Πρωτοβάθμια επεξεργασία : Μηχανικό στάδιο κατά το οποίο πραγματοποιείται ο αρχικός διαχωρισμός των 
μεγάλων σωματιδίων από τα λύματα.
Σταθμός επεξεργασίας αστικών λυμάτων : Υποδομή η οποία παρέχει μια σειρά διεργασιών επεξεργασίας με 
σκοπό τη μείωση σε αποδεκτό επίπεδο του βαθμού ρύπανσης των αστικών λυμάτων που αυτός δέχεται πριν από 
την απόρριψή τους στα ύδατα υποδοχής.
Συνολικά αιωρούμενα στερεά σωματίδια (Total Suspended Solids, TSS) : Ποσότητα ανόργανων και οργανικών 
σωματιδίων τα οποία αιωρούνται στο νερό και μπορούν να συγκρατηθούν από πορώδες φίλτρο. Και αυτή 
η παράμετρος εκφράζεται σε mg/l.
Ταμείο Συνοχής : Σκοπός του Ταμείου Συνοχής είναι η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εντός της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της χρηματοδότησης έργων στους τομείς του περιβάλλοντος και των μεταφορών σε 
κράτη μέλη με κατά κεφαλήν ακαθάριστο εθνικό προϊόν χαμηλότερο του 90 % του μέσου ακαθάριστου εθνικού 
προϊόντος της ΕΕ.
Τιμή χρέωσης για την επεξεργασία των λυμάτων (τέλος) : Τέλος για την επεξεργασία λυμάτων που χρεώνεται σε 
εκείνους που απορρίπτουν λύματα σε δίκτυο αποχέτευσης ή/και σταθμό επεξεργασίας, δηλαδή στους χρήστες των 
υπηρεσιών επεξεργασίας λυμάτων. Οι τιμές χρέωσης για τα λύματα μπορεί να διαφέρουν αναλόγως των χρηστών 
(όπως νοικοκυριά και βιομηχανικές εγκαταστάσεις).
Φυσιολογική περιοχή : Υδατικό σύστημα ή τμήμα υδατικού συστήματος που δεν απειλείται με ευτροφισμό.
Χημικώς απαιτούμενο οξυγόνο (COD) : Ποσότητα οξυγόνου που καταναλώνεται για την οξείδωση, με χημικά μέσα, 
των οργανικών και ανόργανων ουσιών που βρίσκονται στο νερό. Η εν λόγω παράμετρος εκφράζεται σε mg O2/l.
08
 Σύνοψη
I
Τα λύματα και η ιλύς καθαρισμού λυμάτων των αστικών 
οικισμών μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα των 
υδάτων των λιμνών και των ποταμών, των παράκτιων 
και υπόγειων υδάτων καθώς και την ποιότητα του εδά ‑
φους της Ευρώπης. Ως εκ τούτου, η ΕΕ έχει εκδώσει μια 
σειρά οδηγιών και έχει επίσης συγχρηματοδοτήσει την 
κατασκευή σταθμών επεξεργασίας αστικών λυμάτων 
μέσω του Ταμείου Συνοχής και του Ευρωπαϊκού Ταμείου 
Περιφερειακής Ανάπτυξης.
II
Ο έλεγχος του Συνεδρίου επικεντρώθηκε σε τέσσερα 
κράτη μέλη από τα οποία διέρχεται η λεκάνη απορροής 
του Δούναβη (Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Ρουμα ‑
νία και Σλοβακία). Το Συνέδριο ανέλυσε, αφενός, την 
πρόοδο που έχει σημειωθεί ως προς την εφαρμογή της 
οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και, 
αφετέρου, για δείγμα 28 συγχρηματοδοτούμενων από 
την ΕΕ σταθμών επεξεργασίας λυμάτων, τις επιδόσεις 
τους όσον αφορά την επεξεργασία των λυμάτων, τη δια ‑
χείριση της παραγόμενης ιλύος καθαρισμού λυμάτων 
και την οικονομική βιωσιμότητα της υποδομής.
III
Το Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι δαπάνες 
του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης/
Ταμείου Συνοχής κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007‑2013 έχουν συμβάλει μεν καταλυτικά στην προ ‑
ώθηση της συλλογής και της επεξεργασίας των λυμά ‑
των, όχι όμως επαρκώς όσον αφορά την τήρηση των 
προθεσμιών σχετικά με την επεξεργασία των λυμάτων. 
Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να ενισχύσει τις 
απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων και στα κράτη μέλη να 
θεσπίσουν νομικές διατάξεις που να διασφαλίζουν την 
άμεση σύνδεση των νοικοκυριών με το δημόσιο δίκτυο 
αποχέτευσης.
IV
Το Συνέδριο επισήμανε ότι τα κονδύλια που είχαν διατεθεί 
κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007‑2013 απορ ‑
ροφήθηκαν με αργούς ρυθμούς και ότι οι δείκτες στα 
επιχειρησιακά προγράμματα δεν καθιστούν δυνατή την 
επαλήθευση της προόδου που έχει επιτευχθεί ως προς 
την εφαρμογή της οδηγίας. Το Συνέδριο συνιστά στα 
κράτη μέλη να υποβάλλουν επικαιροποιημένες πληροφο ‑
ρίες σχετικά με τους χρηματοοικονομικούς πόρους που 
χρειάζονται για την πλήρη συμμόρφωση με την οδηγία, 
καθώς και σχετικά με τις πιθανές πηγές χρηματοδότησης.V
Διαπιστώθηκε ότι, ως επί το πλείστον, οι συγχρηματο ‑
δοτούμενοι από την ΕΕ σταθμοί επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων που εξετάστηκαν συμμορφώνονταν με τις 
απαιτήσεις περί εκροών που ορίζονται στις οικείες 
άδειες απόρριψης, καθώς και με εκείνες που καθορί ‑
ζονται στην οδηγία (εφόσον εφαρμόζεται). Εντούτοις, 
περίπου το ένα τρίτο των σταθμών είναι υπερμεγέθεις 
(ακόμη και εάν ληφθούν υπόψη οι προγραμματισμέ ‑
νες μελλοντικές συνδέσεις). Πέραν της προσοχής που 
πρέπει να δίδεται στο κατάλληλο μέγεθος των σταθ ‑
μών, το Συνέδριο συνιστά, αφενός, στην Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη να επιληφθούν του ζητήματος των 
υπερχειλίσεων ομβρίων υδάτων καθώς αυτές μπορούν 
να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα των υδάτων και, 
αφετέρου, στους φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών 
να αξιοποιούν τις ευκαιρίες για εξοικονόμηση λειτουρ ‑
γικών δαπανών. Επιπροσθέτως, το Συνέδριο συνιστά 
στην Επιτροπή να αξιολογήσει την καταλληλότητα των 
προβλεπόμενων στην οδηγία ορίων συγκέντρωσης και, 
ταυτοχρόνως, να συνεκτιμήσει την τεχνολογική πρόοδο 
που έχει σημειωθεί από το 1991, έτος έκδοσης της οδη ‑
γίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
VI
Πλην ενός κράτους μέλους, όλοι οι σταθμοί επεξερ ‑
γασίας λυμάτων που εξετάστηκαν διαχειρίζονταν 
κατάλληλα την ιλύ. Εντούτοις, δεν προβλέπονται πάντα 
νομικά δεσμευτικές απαιτήσεις σχετικά με τους ρύπους 
για όλους τους τρόπους χρήσης της ιλύος. Το Συνέδριο 
συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να ορίσουν 
κριτήρια για όλους τους τρόπους χρήσης της ιλύος και 
να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να δια ‑
σφαλιστεί η αυστηρή παρακολούθηση των ρύπων.
VII
Ο επιτευχθείς βαθμός οικονομικής βιωσιμότητας των 
συγχρηματοδοτούμενων από την ΕΕ υποδομών δεν 
ήταν απολύτως ικανοποιητικός. Το Συνέδριο συνι ‑
στά στην Επιτροπή να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να 
εφαρμόσουν μια υπεύθυνη πολιτική τιμολόγησης των 
λυμάτων με τιμές που να μην είναι κατώτερες του επιπέ ‑
δου οικονομικής προσιτότητας του 4 % που αναφέρεται 
από την Επιτροπή. Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν μέτρα 
προκειμένου να διατίθενται επαρκή κεφάλαια που θα 
χρησιμοποιούνται για την απαραίτητη συντήρηση και 
ανακαίνιση.
09
 Εισαγωγή
Ιστορικό
01 
Κύριος σκοπός της πολιτικής της ΕΕ 
για τα ύδατα είναι να διασφαλιστεί ότι 
διατίθεται επαρκής ποσότητα υδάτων 
καλής ποιότητας για την κάλυψη τόσο 
των ανθρωπίνων αναγκών όσο και εκεί ‑
νων του περιβάλλοντος σε όλη την ΕΕ. 
Η ρύπανση των υδάτων είναι μία από 
τις βασικές περιβαλλοντικές ανησυχίες 
που εκφράζουν οι πολίτες της ΕΕ.
02 
Η παρούσα έκθεση εστιάζει στη λεκά ‑
νη απορροής του Δούναβη, η οποία 
είναι η μεγαλύτερη λεκάνη απορροής 
ποταμού της Ευρώπης (801 463 km2) 
και εκτείνεται σε 19 χώρες. Η λεκάνη 
αυτή είναι επίσης εκτεθειμένη στη 
ρύπανση των υδάτων, η οποία μπορεί 
να προέρχεται από διάφορες πηγές.
03 
Μία από τις πηγές ρύπανσης των υδά ‑
των είναι η απόρριψη μερικώς επεξερ ‑
γασμένων ή μη επεξεργασμένων λυ ‑
μάτων προερχόμενων από οικισμούς. 
Η οδηγία για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων1 του 1991 επιβάλλει 
στα κράτη μέλη την υποχρέωση να 
εξασφαλίσουν ότι, έως μία συγκεκρι ‑
μένη καταληκτική ημερομηνία, οι οικι ‑
σμοί θα έχουν αποκτήσει συστήματα 
συλλογής αστικών λυμάτων και ότι τα 
συλλεγόμενα λύματα θα υποβάλλονται 
σε κατάλληλη επεξεργασία.
04 
Η ιλύς καθαρισμού λυμάτων που πα ‑
ράγεται από τους σταθμούς επεξεργα ‑
σίας αστικών λυμάτων μπορεί να είναι 
επιβλαβής για τα ύδατα και το έδαφος, 
κυρίως εξαιτίας της περιεκτικότητας 
της ιλύος σε βαρέα μέταλλα. Ως εκ 
τούτου, δεν επιτρέπεται πλέον η διάθε ‑
ση της ιλύος στα επιφανειακά ύδατα, 
ενώ η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων παρέχει τη δυνα ‑
τότητα επαναχρησιμοποίησή της. 
Η εφαρμογή της ιλύος καθαρισμού λυ ‑
μάτων σε γεωργικό έδαφος2 ρυθμίζεται 
από την οδηγία για την ιλύ καθαρισμού 
λυμάτων3, η οποία θεσπίζει κανόνες για 
τη δειγματοληψία και την ανάλυση της 
ιλύος και του εδάφους και καθορίζει 
οριακές τιμές για τις συγκεντρώσεις και 
τις μέγιστες ετήσιες ποσότητες βαρέων 
μετάλλων που μπορούν να εισάγονται 
στο έδαφος.
05 
Στο παράρτημα Ι  παρουσιάζεται συνο ‑
πτικά η διαδικασία επεξεργασίας των 
λυμάτων και διάθεσης της ιλύος.
06 
Κύριος στόχος της οδηγίας‑πλαισί ‑
ου για τα ύδατα4 είναι να επιτευχθεί 
η καλή κατάσταση των επιφανειακών 
και των υπόγειων υδάτων έως το 2015. 
Το βασικό εργαλείο για την εφαρμογή 
της οδηγίας είναι τα σχέδια διαχείρισης 
λεκανών απορροής ποταμών. Έως το 
2009, κάθε κράτος μέλος όφειλε να 
καταρτίσει σχέδια διαχείρισης λεκα ‑
νών απορροής ποταμών τα οποία να 
περιλαμβάνουν ένα πρόγραμμα για τη 
λήψη μέτρων σε κάθε περιοχή λεκάνης 
απορροής ποταμού εντός της επι ‑
κράτειάς του5. Το εν λόγω πρόγραμμα 
έπρεπε να περιλαμβάνει, μεταξύ άλ ‑
λων, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν 
για την εφαρμογή της νομοθεσίας της 
ΕΕ σχετικά με την προστασία των υδά ‑
των (όπως της οδηγίας για την επεξερ ‑
γασία των αστικών λυμάτων).
07 
Το γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δρά ‑
σης για το περιβάλλον έως το 20206 
του 2013 απαιτεί μείωση των εκπο ‑
μπών αζώτου και φωσφόρου, συμπε ‑
ριλαμβανομένων των εκπομπών από 
αστικά και βιομηχανικά λύματα και από 
τη χρήση λιπασμάτων. Ομοίως, στο 
προσχέδιο του 20127 για τη διασφάλιση 1 Οδηγία 91/271/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου, της 
21ης Μαΐου 1991, για την 
επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων (ΕΕ L 135 
της 30.5.1991, σ. 40).
2 Η ρύπανση του εδάφους 
μπορεί να έχει ως επακόλουθο 
τη ρύπανση των υδάτων είτε 
μέσω της διαρροής ρύπων στα 
υπόγεια ύδατα είτε μέσω 
απορροής.
3 Οδηγία 86/278/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου, της 
12ης Ιουνίου 1986, σχετικά με 
την προστασία του 
περιβάλλοντος και ιδίως του 
εδάφους κατά τη 
χρησιμοποίηση της ιλύος 
καθαρισμού λυμάτων στη 
γεωργία (ΕΕ L 181 της 4.7.1986, 
σ. 6).
4 Οδηγία 2000/60/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 23ης Οκτωβρίου 2000, για 
τη θέσπιση πλαισίου 
κοινοτικής δράσης στον τομέα 
της πολιτικής των υδάτων 
(ΕΕ L 327 της 22.12.2000, σ. 1).
5 Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες 
στην επικράτεια των κρατών 
μελών περιλαμβάνονται 
τμήματα διαφορετικών 
λεκανών απορροής (π.χ. στην 
Τσεχική Δημοκρατία βρίσκεται 
τμήμα της λεκάνης απορροής 
του Δούναβη, καθώς και 
τμήματα των λεκανών 
απορροής των ποταμών 
Όντερ και Έλβα), έπρεπε να 
καταρτιστούν προγράμματα 
για καθένα από τα τμήματα 
(περιοχές λεκανών απορροής 
ποταμού).
6 Απόφαση αριθ. 1386/2013/EE 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 20ής 
Νοεμβρίου 2013, σχετικά με 
γενικό ενωσιακό πρόγραμμα 
δράσης για το περιβάλλον έως 
το 2020 «Ευημερία εντός των 
ορίων του πλανήτη μας» 
(ΕΕ L 354 της 28.12.2013, 
σ. 171).
7 COM(2012) 673 τελικό 
της 14ης Νοεμβρίου 2012.
10 Εισαγωγή
8 Άρθρο 17, παράγραφος 1, της 
Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ένωση και άρθρο 317 της 
Συνθήκης για τη λειτουργία 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
9 Από την 1η Ιανουαρίου 2007 
έως την 25η Ιουνίου 2010 και 
όσον αφορά τα 
περιβαλλοντικά έργα το ποσό 
αυτό ανερχόταν σε 
25 εκατομμύρια  ευρώ.των υδατικών πόρων της Ευρώπης 
προσδιορίζεται ως απαραίτητη δράση 
η βελτίωση των ποσοστών συμμόρφω ‑
σης στον τομέα της επεξεργασίας των 
λυμάτων μέσω του μακροπρόθεσμου 
προγραμματισμού των επενδύσεων.
Συγχρηματοδότηση 
υποδομών σχετικών με 
την επεξεργασία λυμάτων
08 
Οι δαπάνες για την κατασκευή, τις 
αναβαθμίσεις και τον εκσυγχρονισμό 
σταθμών επεξεργασίας λυμάτων και 
δικτύων αποχέτευσης είναι επιλέξι ‑
μες για συγχρηματοδότηση, από το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής 
Ανάπτυξης και το Ταμείο Συνοχής. Το 
Ευρωπαϊκό Γ εωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης μπορεί επίσης να προσφέ ‑
ρει συγχρηματοδότηση όταν πρόκειται 
για αγροτικές περιοχές. Γ ια τα κράτη 
μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ το 
2004 και το 2007, υπήρχαν ήδη, από 
το 2000 έως την ημερομηνία προσχώ ‑
ρησής τους, διαθέσιμα κεφάλαια στο 
πλαίσιο του μηχανισμού προενταξια ‑
κής βοήθειας (ISPA). Κατόπιν της προ ‑
σχώρησης, τα έργα ISPA συνεχίστηκαν 
ως έργα του Ταμείου Συνοχής.
09 
Τα κονδύλια της ΕΕ που διατέθηκαν 
σε υποδομές επεξεργασίας λυμάτων 
στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου 
Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Τα ‑
μείου Συνοχής ανέρχονταν σε περίπου 
12,9 δισεκατομμύρια ευρώ για την 
περίοδο προγραμματισμού 2000‑2006 
και σε 14,6 δισεκατομμύρια ευρώ 
για την περίοδο προγραμματισμού 
2007‑2013.10 
Τα συγχρηματοδοτούμενα έργα υπο ‑
δομών (βλέπε πλαίσιο 1 ) υλοποιούνται 
βάσει επιμερισμένης διαχείρισης, ενώ 
η Επιτροπή φέρει την τελική ευθύνη 
για την εκτέλεση του προϋπολογισμού 
της ΕΕ8. Κατά την περίοδο προγραμμα ‑
τισμού 2000‑2006, πέραν της έγκρισης 
των επιχειρησιακών προγραμμάτων, 
η Επιτροπή ενέκρινε τις αιτήσεις που 
υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη 
για εκείνα τα έργα του Ευρωπαϊκού 
Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης των 
οποίων το συνολικό κόστος υπερέβαι ‑
νε τα 50 εκατομμύρια ευρώ, καθώς και 
για όλα τα έργα του Ταμείου Συνοχής 
και τα έργα του ISPA.Κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007‑2013, πέραν 
της έγκρισης των προγραμμάτων, 
η Επιτροπή έπρεπε να εγκρίνει μόνο 
τα «μεγάλα έργα» (δηλαδή αυτά των 
οποίων το κόστος υπερέβαινε τα 
50 εκατομμύρια ευρώ)9. Στην απόφα ‑
ση συγχρηματοδότησης ενός έργου 
καθορίζονται το ύψος της επιχορήγη ‑
σης (ποσοστό της ενίσχυσης) και οι 
όροι χρηματοδότησης που πρέπει να 
πληρούνται.
11 Εισαγωγή
11 
Δύο γενικές διευθύνσεις της Επιτροπής 
διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον 
τομέα της επεξεργασίας λυμάτων:
α) η Γ ενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος 
είναι υπεύθυνη για την περιβαλλο ‑
ντική πολιτική της ΕΕ στον τομέα 
των υδάτων, περιλαμβανομένης 
της επεξεργασίας των λυμάτων. 
Υποχρεούται να παρακολουθεί την 
εφαρμογή της σχετικής νομοθεσί ‑
ας (όπως την τήρηση των προθε ‑
σμιών για την επίτευξη των στόχων 
της οδηγίας για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων), καθώς 
επίσης και να κινεί διαδικασίες επί 
παραβάσει, όπου αυτό απαιτείται. 
Η ΓΔ Περιφερειακής και Πολεοδο ‑
μικής Πολιτικής ζητεί τη γνώμη της 
κατά την εξέταση της ποιότητας 
των προτάσεων επιχειρησιακών 
προγραμμάτων. Η γνώμη της ζητεί ‑
ται επίσης κατά το στάδιο αξιολό ‑
γησης «μεγάλων έργων», καθώς και 
έργων του Ταμείου Συνοχής·β) η Γ ενική Διεύθυνση Περιφερειακής 
και Πολεοδομικής Πολιτικής είναι 
υπεύθυνη για τον προϋπολογισμό 
της ΕΕ στον τομέα της περιφερει ‑
ακής πολιτικής, από τον οποίο 
μπορούν να συγχρηματοδοτούνται 
έργα σχετικά με τα λύματα.Παράδειγμα συγχρηματοδοτημένου έργου στο οποίο πραγματοποίησε επίσκεψη 
το Συνέδριο
Στην Ουγγαρία, ένα έργο συνίστατο i) στην κατα ‑
σκευή ενός νέου δικτύου αποχέτευσης σε ορισμένες 
περιοχές του οικισμού και την επέκταση του υφι ‑
σταμένου δικτύου αποχέτευσης σε άλλες, ii) στην 
αναβάθμιση του σταθμού επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η απομά ‑
κρυνση θρεπτικών ουσιών και iii) στην κατασκευή 
νέου σταθμού επεξεργασίας ιλύος.
Το έργο εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Δεκέμβριο 
του 2004 και τέθηκε σε λειτουργία τον Δεκέμβριο 
του 2011. Οι συνολικές δαπάνες που πραγματοποι ‑
ήθηκαν για το εν λόγω έργο ανήλθαν σε 48,3 εκα ‑
τομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 36,2 εκατομμύ ‑
ρια ευρώ ήταν η επιχορήγηση της ΕΕ.Πλαίσιο 1
Φωτογραφία 1 — Σταθμός επεξεργασίας λυμάτων (Ουγγαρία–Zalaegerszeg)
Πηγή:  ΕΕΣ.
12
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
12 
Στο πλαίσιο του παρόντος ελέγχου, 
το Συνέδριο αξιολόγησε κατά πόσον 
οι δαπάνες του Ταμείου Περιφερεια ‑
κής Ανάπτυξης/Ταμείου Συνοχής για 
την επεξεργασία λυμάτων βοήθησαν 
αποτελεσματικά τα κράτη μέλη να 
επιτύχουν τους στόχους της πολιτικής 
της ΕΕ για τα λύματα. Το Συνέδριο σκο ‑
πεύει να θίξει σε άλλες εκθέσεις του 
ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή 
της οδηγίας‑πλαισίου για τα ύδατα στη 
λεκάνη απορροής του Δούναβη.
13 
Ο έλεγχος επικεντρώθηκε σε τέσσερα 
κράτη μέλη στη λεκάνη απορροής 
του Δούναβη τα οποία καλύπτουν το 
άνω, κεντρικό και κάτω τμήμα: Τσεχική 
Δημοκρατία, Ουγγαρία, Ρουμανία και 
Σλοβακία10.
14 
Το Συνέδριο επιχείρησε να δώσει 
απάντηση στα ακόλουθα τέσσερα 
ερωτήματα:
α) Τήρησαν τα κράτη μέλη τις προθε ‑
σμίες που αφορούσαν τη συμμόρ ‑
φωση με την οδηγία για την επε ‑
ξεργασία των αστικών λυμάτων;
β) Αξιοποίησαν καταλλήλως τα κράτη 
μέλη τα κεφάλαια που τους διατέ ‑
θηκαν στο πλαίσιο της περιόδου 
προγραμματισμού 2007‑2013;
γ) Ήταν αποτελεσματική η λειτουργία 
των σταθμών επεξεργασίας αστι ‑
κών λυμάτων που συγχρηματοδο ‑
τήθηκαν από την ΕΕ;
δ) Είναι οικονομικά βιώσιμοι οι σταθ ‑
μοί επεξεργασίας αστικών λυμά ‑
των που συγχρηματοδοτήθηκαν 
από την ΕΕ;15 
Η συνολική συνεισφορά της ΕΕ σε έργα 
επεξεργασίας λυμάτων στα τέσσερα 
κράτη μέλη ανήλθε σε 2,1 δισεκατομ ‑
μύρια ευρώ για την περίοδο προγραμ ‑
ματισμού 2000‑200611 και σε 5,8 δισε ‑
κατομμύρια  ευρώ12 για την περίοδο 
2007‑2013.
16 
Ο έλεγχος βασίστηκε στην αξιολόγηση:
α) των πλέον πρόσφατων στοιχείων 
σχετικά με το ποσοστό σύνδεσης 
ανά οικισμό, την αποδοτικότητα 
της επεξεργασίας των σταθμών 
επεξεργασίας λυμάτων και τον 
αριθμό των οικισμών που δεν 
έχουν ακόμη συμμορφωθεί με την 
οδηγία για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων·
β) των επιδόσεων των 28 σταθμών 
επεξεργασίας αστικών λυμάτων. 
Δεδομένου ότι οι σταθμοί έπρε ‑
πε να βρίσκονται σε λειτουργία, 
η πλειονότητα των έργων που 
συμπεριλήφθηκαν στο δείγμα 
είχε λάβει χρηματοδότηση από 
την ΕΕ στο πλαίσιο της περιόδου 
προγραμματισμού 2000 ‑2006. Το 
παράρτημα II  περιλαμβάνει κατά ‑
σταση των σταθμών επεξεργασίας 
λυμάτων που εξετάστηκαν, οι οποί ‑
οι είχαν ανεξαιρέτως δυναμικότητα 
άνω των 2 000 μονάδων ισοδύνα ‑
μου πληθυσμού (ι.π.).10 Μέρος της Τσεχικής 
Δημοκρατίας, μεγάλο μέρος 
της Σλοβακίας και το σύνολο 
της Ρουμανίας και της 
Ουγγαρίας βρίσκονται στη 
λεκάνη απορροής του 
Δούναβη.
11 Όσον αφορά τα κράτη μέλη 
στα οποία 
πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις, τα έργα 
χρηματοδοτήθηκαν από το 
ISPA, από το 2000 έως την 
ημερομηνία προσχώρησής 
τους, ενώ, από την 
προσχώρησή τους και έπειτα, 
από το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης και 
το Ταμείο Συνοχής.
12 Στοιχεία ως είχαν την 
31.12.2013 (βάσει των ετήσιων 
εκθέσεων υλοποίησης).
13 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
17 
Αποδεικτικά στοιχεία αντλήθηκαν από 
την εξέταση και ανάλυση εγγράφων 
(π.χ. εθνικών στρατηγικών, εκθέσεων 
υλοποίησης, νομοθετικών πράξεων, 
στατιστικών και στοιχείων επιδόσε ‑
ων που παρασχέθηκαν από φορείς 
εκμετάλλευσης σταθμών), από συνε ‑
ντεύξεις με υπαλλήλους της Επιτροπής 
και των κρατών μελών, καθώς και με 
εκπροσώπους των ιδιοκτητών και των 
φορέων εκμετάλλευσης των σταθμών 
επεξεργασίας. Το Συνέδριο πραγμα ‑
τοποίησε επισκέψεις σε 14 από τους 
28 σταθμούς επεξεργασίας του δείγμα ‑
τος μεταξύ Μαρτίου 2013 και Ιανου ‑
αρίου 2014 και εξέτασε λεπτομερώς 
την τεκμηρίωση που αφορούσε τους 
14 άλλους στους οποίους δεν πραγμα ‑
τοποιήθηκαν επισκέψεις. Τα κριτήρια 
αξιολόγησης που χρησιμοποιήθηκαν 
για τον έλεγχο αναλύονται περαιτέρω 
στις διάφορες ενότητες της παρούσας 
έκθεσης.
14
 Παρατηρήσεις
Συμμόρφωση με τις 
προθεσμίες που 
τάσσονται στην οδηγία 
για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων
18 
Κατά την οδηγία για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων:
 — όλοι οι οικισμοί με ι.π. άνω των 
2 000 μονάδων πρέπει να διαθέ ‑
τουν δίκτυα αποχέτευσης αστικών 
λυμάτων ή, στις περιπτώσεις κατά 
τις οποίες η εγκατάσταση των 
δικτύων αυτών δεν δικαιολογείται, 
να χρησιμοποιούν μεμονωμένα 
συστήματα ή άλλα κατάλληλα 
συστήματα13 που εξασφαλίζουν το 
ίδιο επίπεδο προστασίας του περι ‑
βάλλοντος (άρθρο 3 της οδηγίας)·
 — σε όλους τους οικισμούς με ι.π. 
άνω των 2 000 μονάδων, τα λύματα 
πρέπει να υποβάλλονται σε δευ ‑
τεροβάθμια επεξεργασία, ούτως 
ώστε τα απόβλητα από σταθμούς 
επεξεργασίας λυμάτων να τηρούν 
τα όρια συγκέντρωσης για το 
βιοχημικώς απαιτούμενο οξυγόνο 
(BOD5), το χημικώς απαιτούμενο 
οξυγόνο (COD) και το συνολικό 
φορτίο των αιωρούμενων στερεών 
(άρθρο 4)·
 — στις ευαίσθητες περιοχές14 σε 
όλους τους οικισμούς με ι.π. άνω 
των 10 000 μονάδων,  τα λύματα 
πρέπει να υποβάλλονται σε αυστη ‑
ρότερη επεξεργασία, ούτως ώστε 
οι εκροές των σταθμών επεξεργα ‑
σίας λυμάτων να τηρούν τα όρια 
συγκέντρωσης για το ολικό άζωτο15 
(Ntot) και το ολικό φώσφορο (Ptot) 
(άρθρο 5)·
 — σε όλους τους οικισμούς με ι.π. 
κάτω των 2 000 μονάδων στους 
οποίους λειτουργούν συστήματα 
συλλογής, πρέπει να διασφαλίζεται 
η κατάλληλη επεξεργασία σε περί ‑
πτωση που η απόρριψη πραγματο ‑
ποιείται σε γλυκά ύδατα ή εκβολές 
ποταμών (άρθρο 7).19 
Οι καταληκτικές ημερομηνίες κατά τις 
οποίες έπρεπε να έχουν ικανοποιηθεί 
οι προαναφερθείσες απαιτήσεις διέ ‑
φεραν μεταξύ των τεσσάρων κρατών 
μελών στα οποία πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις (βλέπε παράρτημα ΙΙΙ ). Εάν 
ένα κράτος μέλος δεν συμμορφώνεται 
με το δίκαιο της ΕΕ, η Επιτροπή έχει 
αρμοδιότητα να κινήσει διαδικασία επί 
παραβάσει και, ως απώτατη λύση, να 
παραπέμψει την υπόθεση στο Δικαστή ‑
ριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
20 
Το Συνέδριο εξέτασε εάν:
 — τηρήθηκαν οι ενδιάμεσες ή/
και τελικές προθεσμίες για τους 
οικισμούς με ι.π. άνω των 2 000 
μονάδων·
 — υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία από 
τα οποία να προκύπτει εάν πραγ ‑
ματοποιούνταν η κατάλληλη 
επεξεργασία στους οικισμούς με 
ι.π. κάτω των 2 000 μονάδων που 
διαθέτουν συστήματα συλλογής·
 — η Επιτροπή είχε αναλάβει δράση 
σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης 
με τις προθεσμίες που τάσσονται 
στην οδηγία για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων.13 Παραδείγματος χάριν, ένας 
βόθρος μπορεί να θεωρηθεί 
μεμονωμένο σύστημα.
14 Περιοχές που ορίζονται ως 
τέτοιες βάσει των κριτηρίων 
της οδηγίας για την 
επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων (βλέπε γλωσσάριο ).
15 Ως ολικό άζωτο νοείται το 
άθροισμα του ολικού αζώτου 
κατά Kjeldahl (οργανικό N + 
NH3), του νιτρικού αζώτου 
(NO3) και του νιτρώδους 
αζώτου (NO2).
15 Παρατηρήσεις
Τα κράτη μέλη τήρησαν 
εν γένει τις προθεσμίες 
που ορίζονται στην οδηγία 
για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων όσον 
αφορά τη συλλογή αλλά όχι 
όσον αφορά την επεξεργασία 
των λυμάτων
Τρία από τα τέσσερα κράτη 
μέλη τήρησαν τις προθεσμίες 
για τη συλλογή των λυμάτων
21 
Το Συνέδριο, στηριζόμενο στην εκ 
μέρους της Επιτροπής ανάλυση των 
στοιχείων που παρείχαν τα κράτη 
μέλη16, διαπίστωσε ότι, όσον αφορά 
τη συλλογή των λυμάτων (άρθρο 3 
της οδηγίας), η Ρουμανία ήταν η μόνη 
από τα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία 
πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις που 
παρουσίαζε ελαφρά καθυστέρηση 
στο τέλος του 2012 όσον αφορά την 
τήρηση των ενδιάμεσων προθεσμιών 
της (βλέπε πίνακα 1 ).22 
Ωστόσο, το Συνέδριο διαπιστώνει 
ότι, βάσει των στοιχείων των κρατών 
μελών, είναι αδύνατο να αξιολογη ‑
θεί εάν το επίπεδο περιβαλλοντικής 
προστασίας που εξασφαλίζεται από τα 
μεμονωμένα συστήματα που συλλέ ‑
γουν μέρος του φορτίου είναι ανάλογο 
με εκείνο των συστημάτων συλλογής. 
Γ ια ορισμένους οικισμούς το φορτίο 
που διοχετεύεται σε μεμονωμένα 
συστήματα είναι αρκετά μεγάλο, ενώ 
σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να 
αντιστοιχεί έως και στο 100 % του 
φορτίου του οικισμού. Στα μέσα του 
2014, η Επιτροπή ζήτησε από την 
Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία και 
τη Σλοβακία να παράσχουν λεπτομε ‑
ρέστερες πληροφορίες σχετικά με τον 
τρόπο με τον οποίο οι εθνικές αρχές 
τους διασφαλίζουν αυτό το ανάλογο 
επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας 
σε περιπτώσεις λειτουργίας μεμονωμέ ‑
νων συστημάτων.16 Στοιχεία που παρασχέθηκαν 
το 2014, από τα οποία 
προκύπτει η κατάσταση ως 
είχε στις 31.12.2012 για τη 
Τσεχική Δημοκρατία, τη 
Ρουμανία και τη Σλοβακία και 
στις 31.12.2011 για την 
Ουγγαρία.Πίνακας 1Συμμόρφωση με τις προθεσμίες της οδηγίας όσον αφορά τη συλλογή λυμάτων (ως 
είχε στις 31.12.2012)
Κράτος μέλος ΑπαίτησηΑποτέλεσμα:
ποσοστό των οικισμών1 με συστήματα συλλογής,
περιλαμβανομένου του φορτίου2 που συλλέγεται από μεμονωμένα συστήματα
Τσεχική Δημοκρατία100 % των οικισμών έως 
το 2010100 %·
το 7 % του φορτίου λυμάτων συλλέγεται από μεμονωμένα συστήματα.
Ουγγαρία154 οικισμοί (31 % του 
συνόλου) έως το 2010100 %·
το 14 % του φορτίου λυμάτων συλλέγεται από μεμονωμένα συστήματα.
Ρουμανία61 % του φορτίου έως 
το 2010Μόνον έξι οικισμοί πληρούν στο ακέραιο τις απαιτήσεις. Εντούτοις, οι ενδιάμεσες προθε -
σμίες αφορούν το φορτίο λυμάτων: στο τέλος του 2012 το πραγματικό ποσοστό συλλογής 
ήταν 60,2 %·
το 1 % του φορτίου λυμάτων συλλέγεται από μεμονωμένα συστήματα.
Σλοβακία291 οικισμοί (82 % του 
συνόλου) έως το 2010100 %·
το 13 % του φορτίου λυμάτων συλλέγεται από μεμονωμένα συστήματα, ενώ το 0,4 % δεν 
συλλέγεται με κανένα τρόπο.
1  Ένας οικισμός θεωρείται από την Επιτροπή συμμορφούμενος εάν το φορτίο που συλλέγεται στα συστήματα συλλογής αντιπροσωπεύει τουλά ‑
χιστον το 98 % του συνολικού φορτίου που παράγεται από τον οικισμό και το φορτίο που δεν συλλέγεται δεν υπερβαίνει τις 2 000 ι.π.
2 Το φορτίο είναι το οργανικό βιοαποικοδομήσιμο φορτίο ενός οικισμού, εκφραζόμενο σε ι.π.
Πηγή : Ανάλυση από την Επιτροπή των στοιχείων που της διαβίβασαν τα κράτη μέλη.
16 Παρατηρήσεις
23 
Επιπλέον, αυτή καθαυτή η ύπαρξη 
συστημάτων συλλογής δεν σημαί ‑
νει ότι όλα τα νοικοκυριά που έχουν 
τη δυνατότητα να συνδεθούν έχουν 
πράγματι συνδεθεί. Παραδείγματος 
χάριν, τα νοικοκυριά ενδέχεται, λόγω 
κόστους, να προτιμούν να παραμένουν 
συνδεδεμένα σε μεμονωμένα συστή ‑
ματα. Και στα τέσσερα κράτη μέλη στα 
οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, 
εφαρμόζονται νομικές διατάξεις που 
επιβάλλουν υποχρεώσεις σύνδεσης 
και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πρόστι ‑
μα για τη μη σύνδεση, προκειμένου να 
εξασφαλίζεται η σύνδεση των νοικο ‑
κυριών με το δίκτυο αποχέτευσης (βλέ ‑
πε πίνακα 2 ). Εντούτοις, σε τρία από τα 
τέσσερα κράτη μέλη δεν έχουν ταχθεί 
προθεσμίες για τη σύνδεση ή η σχετική 
διατύπωση είναι ασαφής. Αυτό μπορεί 
να αποτελέσει κώλυμα για την αποτε ‑
λεσματική επιβολή της υποχρέωσης 
σύνδεσης με υφιστάμενο αποχετευτι ‑
κό δίκτυο. Στο πλαίσιο του παρόντος 
ελέγχου, δεν εξετάστηκε ο τρόπος με 
τον οποίο οι εθνικές αρχές επιβάλλουν 
την τήρηση των υποχρεώσεων.Κανένα από τα τέσσερα 
κράτη μέλη στα οποία 
πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις δεν τήρησε 
τις προθεσμίες για την 
επεξεργασία των λυμάτων
24 
Το Συνέδριο, στηριζόμενο στην εκ 
μέρους της Επιτροπής ανάλυση των 
στοιχείων που παρασχέθηκαν από τα 
κράτη μέλη, καταλήγει στο συμπέρα ‑
σμα ότι, όσον αφορά τα επεξεργασμέ ‑
να λύματα, κανένα από τα τέσσερα 
κράτη μέλη δεν τήρησε ‑ το καθένα σε 
διαφορετικό βαθμό ‑ τις προθεσμίες 
για τη συμμόρφωσή του17 με τα απαι ‑
τούμενα όρια συγκέντρωσης που είχαν 
τεθεί για ορισμένες παραμέτρους στο 
τέλος του 2012 (βλέπε πίνακα 3  για τις 
ενδιάμεσες προθεσμίες για την Ουγγα ‑
ρία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία και 
παράρτημα ΙΙΙ  για όλες τις προθεσμί ‑
ες). Οι τελικές προθεσμίες που έχουν 
τεθεί στη Σλοβακία και τη Ρουμανία 
για το 2015 και το 2018 αντιστοίχως 
θα είναι άκρως δύσκολο να τηρηθούν, 
λαμβανομένων υπόψη των καθυστερή ‑
σεων ως προς την τήρηση των ενδιά ‑
μεσων προθεσμιών και της ανάγκης να 
εξευρεθούν άλλες πηγές χρηματοδό ‑
τησης (βλέπε σημεία 39 και 40).17 Ο έλεγχος της συμμόρφωσης 
με τη νομοθεσία ακολουθεί 
μια ιεραρχική προσέγγιση. 
Συγκεκριμένα, η μη 
συμμόρφωση με τις 
υποχρεώσεις συλλογής 
(άρθρο 3 της οδηγίας) 
συνεπάγεται μη συμμόρφωση 
με τις υποχρεώσεις 
επεξεργασίας (άρθρο 4 και, 
κατά περίπτωση, άρθρο 5), 
ακόμη και όταν τα πρότυπα 
ποιότητας των εκροών 
πληρούν τις απαιτήσεις της 
οδηγίας. Ομοίως, οικισμός που 
δεν πληροί τα πρότυπα 
ποιότητας για τη 
δευτεροβάθμια επεξεργασία 
δεν θεωρείται 
συμμορφούμενος με το 
άρθρο 5 (αυστηρότερη 
επεξεργασία).Πίνακας 2Εθνικές νομικές διατάξεις για τη διασφάλιση της σύνδεσης σε υφιστάμενο δίκτυο 
αποχέτευσης
Κράτος μέλος Νομικές διατάξεις
Τσεχική ΔημοκρατίαΟι δήμοι μπορούν να καταστήσουν υποχρεωτική τη σύνδεση και να επιβάλλουν πρόστιμα σε περιπτώσεις μη 
συμμόρφωσης. Όσον αφορά νέες κατασκευές ή ανακαινίσεις, πρέπει να προβλέπεται η επεξεργασία ή η διάθεση 
των λυμάτων. Δεν έχουν οριστεί προθεσμίες.
ΟυγγαρίαΥποχρέωση σύνδεσης εντός 90 ημερών από τη στιγμή που τίθεται σε λειτουργία σύστημα συλλογής. Σε περίπτωση 
μη σύνδεσης, επιβάλλονται πρόστιμα (τα οποία εισπράττονται ως φόρος).
ΡουμανίαΥποχρέωση σύνδεσης ισχύει για τα κτίρια στα οποία πραγματοποιούνται κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες. 
Μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα σε φορείς εκμετάλλευσης σταθμών επεξεργασίας λυμάτων λόγω αδικαιολόγη -
της καθυστέρησης στη σύνδεση νέων χρηστών.
ΣλοβακίαΥποχρέωση σύνδεσης για ιδιοκτήτες εγκαταστάσεων που παράγουν λύματα, εκτός εάν ο εκάστοτε ιδιοκτήτης δια -
θέτει άδεια επεξεργασίας των λυμάτων με διαφορετικό τρόπο (δεν ορίζονται προθεσμίες). Επιβάλλονται πρόστιμα 
σε περίπτωση μη σύνδεσης.
Πηγή : Ανάλυση της εθνικής νομοθεσίας από το ΕΕΣ.
17 Παρατηρήσεις
25 
Σύμφωνα με την οδηγία (άρθρο 5, 
παράγραφος 4), οι απαιτήσεις για 
μεμονωμένες εγκαταστάσεις επεξερ ‑
γασίας λυμάτων (απομάκρυνση Ntot και 
Ptot) δεν χρειάζεται να εφαρμόζονται 
σε ευαίσθητες περιοχές, όταν μπορεί 
να αποδειχθεί ότι το ελάχιστο ποσοστό 
μείωσης του συνολικού φορτίου από 
όλους τους σταθμούς επεξεργασίας λυ ‑
μάτων (με ι.π. άνω των 2 000 μονάδων) 
στην περιοχή αυτή είναι τουλάχιστον 
75 % τόσο για το Ntot όσο και για το Ptot.26 
Σύμφωνα με τη συνθήκη προσχώρη ‑
σης, μόνο ένα μικρό τμήμα της Ουγγα ‑
ρίας (έξι οικισμοί) είχε χαρακτηριστεί 
ευαίσθητη περιοχή, στην οποία έπρεπε 
να έχει τεθεί σε εφαρμογή μηχανισμός 
αυστηρότερης επεξεργασίας έως το 
2008. Εντούτοις, τον Μάρτιο του 2009, 
η Ουγγαρία, κατόπιν συμφωνίας που 
σύναψε με τη Ρουμανία, ενημέρωσε 
την Επιτροπή ότι θα εφάρμοζε τις δι ‑
ατάξεις του άρθρου 5, παράγραφος 4, 
έως το τέλος του 2008 για το συνολικό 
φορτίο που εισερχόταν στο σύνολο 
των σταθμών (το οποίο αντιστοιχού ‑
σε σε 498 οικισμούς). Σύμφωνα με 
στοιχεία που παρείχαν στην Επιτρο ‑
πή οι ουγγρικές αρχές, το ποσοστό 
μείωσης του φορτίου που εισερχόταν 
σε σταθμούς επεξεργασίας ανερχόταν 
σε 73,1 % για το Ntot και σε 74,4 % για 
το Ptot στο τέλος του 2012 (στο τέλος 
του 2010 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 
71,5 % και 79,5%).Πίνακας 3Συμμόρφωση με τις προθεσμίες της οδηγίας σχετικά με την επεξεργασία των 
λυμάτων (στις 31.12.2012)
Κράτος μέλοςΣυμμόρφωση ως προς τη δευτεροβάθμια επεξερ -
γασία (τήρηση των ορίων συγκέντρωσης για BOD5, 
COD και TSS)Συμμόρφωση ως προς την αυστηρότερη επεξερ -
γασία σε ευαίσθητες περιοχές (τήρηση των ορίων 
συγκέντρωσης για Ntot και Ptot)
Απαίτηση Αποτέλεσμα Απαίτηση Αποτέλεσμα
Τσεχική Δημοκρατία 594 οικισμοί (έως το 2010) 512 (86 %) 132 οικισμοί (έως το 2010) 83 (63 %)
Ουγγαρία 154 οικισμοί (έως το 2010) 130 (84 %)6 οικισμοί (έως το 2008) 5 (83 %)
Βλέπε παραγράφους 25 και 26.
ΡουμανίαΦορτίο (σε ι.π.)
10 829 595 (έως το 2010)
12 953 045 (έως το 2013)Φορτίο (σε ι.π.)
8 184 225
(76 % (σε σύγκριση με το 
2010))
(63 % (σε σύγκριση με το 
2013))Φορτίο (σε ι.π.)
7 688 721 (έως το 2010)
9 196 314 (έως το 2013) 1 530 828 (20 %)
(17 %)
Σλοβακία 258 οικισμοί (έως το 2012) 236 (92 %) 81 οικισμοί (έως το 2010) 41 (51 %)
Πηγή : Ανάλυση από την Επιτροπή των στοιχείων που της διαβίβασαν τα κράτη μέλη.
18 Παρατηρήσεις
Οι μεταβολές στον αριθμό των 
οικισμών και στις τιμές του 
φορτίου που αναφέρονται από 
τα κράτη μέλη επηρεάζουν τη 
δυνατότητα εφαρμογής της 
οδηγίας
27 
Οι οικισμοί ορίζονται ως οι περιοχές 
στις οποίες ο πληθυσμός ή/και οι οικο ‑
νομικές δραστηριότητες είναι επαρκώς 
συγκεντρωμένοι ώστε τα αστικά λύμα ‑
τα να μπορούν να συλλέγονται και να 
διοχετεύονται σε σταθμό επεξεργασίας 
αστικών λυμάτων ή σε σημείο απόρ ‑
ριψης. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να 
ορίζουν τους οικισμούς, συγκεκριμένα 
δε τις οικιστικές περιοχές που πρέπει 
να συμπεριληφθούν στον ίδιο οικισμό.
28 
Η οδηγία επιβάλλει αυστηρότερες υπο ‑
χρεώσεις στα κράτη μέλη για οικισμούς 
με ι.π. άνω των 2 000 μονάδων. Από την 
ανάλυση του Συνεδρίου προέκυψε ότι, 
με την πάροδο του χρόνου, ο αριθμός των οικισμών με ι.π. άνω των 2 000 
μονάδων και το αντίστοιχο φορτίο 
μεταβλήθηκαν σημαντικά στη Τσεχι ‑
κή Δημοκρατία, την Ουγγαρία και τη 
Ρουμανία. Η σημαντικότερη μεταβολή 
σημειώθηκε στη Ρουμανία (μείωση του 
αριθμού των οικισμών κατά 29 % και 
μείωση του φορτίου κατά 17 %) (βλέπε 
πίνακα 4 ). Εάν ο ι.π. ενός οικισμού δεν 
υπερβαίνει πλέον τις 2 000 μονάδες, 
αυτό συνεπάγεται ότι δεν υποχρεούται 
πλέον να πληροί τις απαιτήσεις σχετικά 
με τις εκροές (ήτοι τα όρια συγκέντρω ‑
σης) (βλέπε σημείο 18) και ότι, ως εκ 
τούτου, οι προθεσμίες της οδηγίας δεν 
ισχύουν για τον συγκεκριμένο οικισμό.
29 
Λαμβανομένου υπόψη του μεγάλου 
αριθμού οικισμών στα 28 κράτη μέλη, 
η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να πα ‑
ρακολουθεί κάθε μεμονωμένη περί ‑
πτωση, προκειμένου να επιβεβαιώνει 
την εγκυρότητα των μεταβολών στους 
αριθμούς των οικισμών που αναφέ ‑
ρουν τα κράτη μέλη και,κατ’ επέκταση, 
την ορθή εφαρμογή της οδηγίας.Πίνακας 4Μεταβολές στον αριθμό των οικισμών και στο φορτίο που αναφέρθηκαν 
στην Επιτροπή
Κράτος μέλοςΜεταβολή αριθμού  
(άνω των 2 000 ι.π.)Μεταβολή φορτίου  
(σε ι.π.)Σχόλια
Τσεχική Δημοκρατία2008: 618
2012: 598
= 3 % μείωση2008: 8 429 183
2012: 7 590 604
= 10 % μείωσηΚυρίως οικισμοί των οποίων το μέγεθος ελαττώθηκε 
σε λιγότερο των 2 000 μονάδων ι.π.
Ουγγαρία2005: 404
2007: 497
2012: 498
= 23 % αύξηση από το 2005, 
ενώ παραμένει σταθερός από 
το 20072005: 9 643 155
2007: 13 231 718
2012: 11 665 187
= 12 % μείωση από το 2007Υπάρχουν ασυνέπειες μεταξύ των στοιχείων που 
διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή και των στοιχείων 
που αναφέρονται στο ουγγρικό διάταγμα 173/2014 
(VII.18.) στο οποίο γίνεται λόγος για 566 οικισμούς και 
για φορτίο 10 767 713 ι.π.
Ρουμανία2007: 2  620
2012: 1 852
= 29 % μείωση2007: 25 838 316
2012: 21 409 175
= 17 % μείωσηΟικισμοί των οποίων το μέγεθος ελαττώθηκε σε 
λιγότερο των 2 000 μονάδων ι.π. και μεταβολές στη 
σύνθεση των οικισμών
ΣλοβακίαΚαμία μεταβολή από το 2005: 
3562005: 5 054 900
2008: 5 259 370
2012: 5 072 755
= 4 % μείωση από το 2008
Πηγή : Ανάλυση από το ΕΕΣ των στοιχείων που διαβίβασαν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή.
19 Παρατηρήσεις
Η Επιτροπή διαθέτει 
αποσπασματικές μόνο 
πληροφορίες σχετικά με την 
κατάσταση των οικισμών με 
ι.π. κάτω των 2 000 μονάδων
30 
Προκειμένου να καταρτίσουν τα σχέ ‑
δια διαχείρισης των λεκανών απορ ‑
ροής ποταμών δυνάμει της οδηγίας 
πλαισίου για τα ύδατα, τα κράτη μέλη 
πρέπει να αξιολογήσουν εάν ο αντίκτυ ‑
πος της ρύπανσης που παράγουν οι οι ‑
κισμοί (περιλαμβανομένων εκείνων με 
ι.π. κάτω των 2 000 μονάδων) στα υδα ‑
τικά συστήματα είναι τέτοιος ώστε να 
απαιτείται η ανάληψη σχετικής δράσης 
(βλέπε σημείο 6). Επιπλέον, στα σχέδια 
διαχείρισης των λεκανών απορροής 
ποταμών πρέπει να περιλαμβάνονται 
μέτρα με στόχο την εξασφάλιση της 
εφαρμογής της οδηγίας για την επεξερ ‑
γασία των αστικών λυμάτων, διότι 
διαφορετικά για τους οικισμούς με ι.π. 
κάτω των 2 000 μονάδων, η Επιτροπή 
δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να 
διαβιβάζουν συγκεκριμένα πληροφο ‑
ριακά στοιχεία δυνάμει της οδηγίας για 
την επεξεργασία των αστικών λυμάτων 
(σχετικά με τους εν λόγω οικισμούς και 
τη συμμόρφωσή τους με το άρθρο 7).
31 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η Επιτρο ‑
πή είχε στη διάθεσή της αποσπασματι ‑
κές μόνο πληροφορίες σχετικά με την 
κατάσταση των οικισμών με ι.π. κάτω 
των 2 000 μονάδων. Τα σχέδια διαχεί ‑
ρισης λεκανών απορροής ποταμών 
στην Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγα ‑
ρία και τη Σλοβακία δεν αναφέρουν 
πόσοι εκ των εν λόγω οικισμών έχουν 
καθοριστική σημασία για την ποιότητα 
των υδάτων. Ομοίως, ούτε η Τσεχική 
Δημοκρατία ούτε η Ουγγαρία παρείχαν 
στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των οι ‑
κισμών στους οποίους λειτουργούσαν 
μεν συστήματα συλλογής, δεν υπήρ ‑
χαν όμως σταθμοί επεξεργασίας. Το 
2013, στο πλαίσιο της αξιολόγησης των 
σχεδίων διαχείρισης λεκανών απορρο ‑
ής ποταμών, η Επιτροπή ζήτησε από την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλο ‑
βακία να της διαβιβάσουν συγκεκρι ‑
μένα στοιχεία. Αυτό καταδεικνύει ότι 
η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να ζητεί 
στοιχεία σχετικά με τους εν λόγω οικι ‑
σμούς. Εντούτοις, από τα στοιχεία που 
έλαβε και έχει στη διάθεσή της η Επι ‑
τροπή για την Τσεχική Δημοκρατία και 
την Ουγγαρία δεν καθίσταται δυνατή 
η εξακρίβωση της συμμόρφωσής τους 
με το άρθρο 7 της οδηγίας για την επε ‑
ξεργασία των αστικών λυμάτων.
Η Επιτροπή παρακολουθεί 
τις περιπτώσεις μη 
συμμόρφωσης στα τρία από 
τα τέσσερα κράτη μέλη στα 
οποία πραγματοποιήθηκαν 
επισκέψεις
32 
Τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν 
ανά διετία στην Επιτροπή έκθεση 
προόδου όσον αφορά την εφαρμογή 
της οδηγίας για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων. Έως τον Ιούνιο του 
2014 έπρεπε να είχαν υποβληθεί εκθέ ‑
σεις σχετικά με την κατάσταση ως είχε 
στο τέλος του 2012 (ή του 2011, εάν δεν 
ήταν διαθέσιμα μεταγενέστερα στοι ‑
χεία). Στη συνέχεια, η Επιτροπή δημο ‑
σιεύει έκθεση συνολικής υλοποίησης: 
οι τελευταίες δύο εκθέσεις καταρτίστη ‑
καν εντός 18 μηνών από την καταλη ‑
κτική ημερομηνία υποβολής στοιχείων 
από τα κράτη μέλη18.
33 
Τον Ιούλιο του 2014, η Επιτροπή υπέβα ‑
λε αίτημα παροχής πληροφοριών στην 
Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία 
και, τον Οκτώβριο του 2014, στην 
Ουγγαρία βάσει στοιχείων που της 
παρείχαν τα κράτη μέλη το 2012. Τα αι ‑
τήματα αυτά αφορούσαν περιπτώσεις 
μη συμμόρφωσης έως το τέλος του 
2010 (Τσεχική Δημοκρατία και Σλοβα ‑
κία) ή του 2009 (Ουγγαρία) 19, ενώ εν 
τω μεταξύ είχαν παρέλθει και άλλες 
προθεσμίες και είχαν παραληφθεί 18 Τελευταία δημοσιευμένη 
έκθεση: «7η έκθεση 
εφαρμογής σχετικά με την 
οδηγία για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων», 
COM(2013) 574 τελικό 
της 7ης Αυγούστου 2013.
19 Στην περίπτωση της 
Ρουμανίας, κατά την 
ημερομηνία αναφοράς της 
31.12.2009, δεν είχαν ακόμη 
εκπνεύσει οι ενδιάμεσες 
προθεσμίες και, ως εκ τούτου, 
δεν μπορούσαν να 
διαπιστωθούν τυχόν 
περιπτώσεις μη 
συμμόρφωσης. Πάντως, 
σύμφωνα με την κατάσταση 
σ τις 31.12.2012 (βλέπε 
πίνακα 3 ), η Ρουμανία δεν 
τήρησε την πρώτη προθεσμία 
της το 2010.
20 Παρατηρήσεις
περισσότερα επικαιροποιημένα στοι ‑
χεία (βλέπε σημείο 32). Ως εκ τούτου, 
το Συνέδριο φρονεί ότι η αποδοτικότη ‑
τα της διαδικασίας αυτής, όπως αυτή 
εφαρμόζεται επί του παρόντος, είναι 
αμφισβητήσιμη. Τον Μάρτιο του 2015, 
η Επιτροπή δεν είχε ακόμη ολοκληρώ ‑
σει την αξιολόγηση των στοιχείων που 
είχαν παρασχεθεί προς απάντηση στα 
εν λόγω αιτήματα.
Χρησιμοποίηση των 
κονδυλίων της ΕΕ που 
διατέθηκαν κατά την 
περίοδο 
προγραμματισμού 
2007-2013
34 
Οι επενδύσεις στον τομέα των λυ ‑
μάτων συγχρηματοδοτούνται κατά 
κανόνα από την ΕΕ στο πλαίσιο των 
επιχειρησιακών προγραμμάτων της 
περιόδου 2007‑2013, ιδίως στο πλαίσιο 
των οριζόντιων προγραμμάτων στον 
τομέα του περιβάλλοντος. Καθένα 
από τα τέσσερα κράτη μέλη διαθέτει 
ένα τέτοιο οριζόντιο επιχειρησιακό 
πρόγραμμα. Και τα τέσσερα διέθεσαν 
συνολικά 4,9 δισεκατομμύρια ευρώ 
από πόρους της ΕΕ για επενδύσεις στον 
τομέα των λυμάτων.
35 
Το Συνέδριο εξέτασε:
 — το ποσοστό απορρόφησης των 
κονδυλίων που διατέθηκαν για 
επενδύσεις στον τομέα των 
λυμάτων στο πλαίσιο των επιχει ‑
ρησιακών προγραμμάτων για την 
περίοδο 2007 ‑2013, ως είχε στο 
τέλος του 2013·
 — κατά πόσον, έως το τέλος του 
2013, είχαν επιτευχθεί οι ειδικοί 
επιμέρους στόχοι για τους δείκτες 
υλοποιήσεων και τους δείκτες 
αποτελεσμάτων. Δεν απορρο -
φήθηκαν όλα τα κονδύλια που διατέθηκαν στο πλαί -
σιο των επιχειρησιακών 
προγραμμάτων για την 
περίοδο 2007-2013
36 
Και στα τέσσερα κράτη μέλη, τα κον ‑
δύλια (της ΕΕ και των κρατών μελών) 
που διατέθηκαν στο πλαίσιο των επι ‑
χειρησιακών προγραμμάτων (ιδίως από 
τα οριζόντια προγράμματα στον τομέα 
του περιβάλλοντος) αποτελούν την 
κύρια πηγή χρηματοδότησης έργων 
που σχετίζονται με λύματα.
37 
Τα κονδύλια θεωρούνται δεσμευμένα 
από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο επιχει ‑
ρησιακού προγράμματος μόλις ληφθεί 
η απόφαση επιχορήγησης συγκεκρι ‑
μένου έργου. Το Συνέδριο διαπίστω ‑
σε ότι, έως το τέλος του 2013, στην 
Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία 
και τη Σλοβακία δεν είχαν δεσμευθεί 
σημαντικά ποσά από τα κεφάλαια που 
είχαν διατεθεί τόσο από την ΕΕ όσο και 
από εθνικούς πόρους για επενδύσεις 
στον τομέα της επεξεργασίας λυμάτων 
(βλέπε πίνακα 5 ).
38 
Επιπλέον, από την ανάλυση του Συνε ‑
δρίου προκύπτει ότι οι πληρωμές που 
είχαν πραγματοποιηθεί σε δικαιούχους 
(επιστροφή πραγματοποιηθεισών 
δαπανών) ήταν ελάχιστες, γεγονός 
που καταδεικνύει ότι σε πολλά έργα οι 
κατασκευαστικές εργασίες δεν είχαν 
ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2013. 
Ωστόσο, τα κεφάλαια της ΕΕ που έχουν 
δεσμευθεί από την Επιτροπή, αλλά δεν 
έχουν χρησιμοποιηθεί από τα κράτη 
μέλη για πληρωμές εντός δύο (και σε 
ορισμένες περιπτώσεις τριών) ετών 
από τη δέσμευσή τους δεν είναι πλέον 
διαθέσιμα προς χρήση20.20 Άρθρο 93 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1083/2006 του 
Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 
2006, περί καθορισμού 
γενικών διατάξεων για το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο 
και το Ταμείο Συνοχής και την 
κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1260/1999 (ΕΕ L 210 
της 31.7.2006, σ. 25).
21 Παρατηρήσεις
39 
Η καταληκτική ημερομηνία επιλεξιμό ‑
τητας των δαπανών που δηλώνονται 
στην Επιτροπή για την είσπραξη της 
αντίστοιχης επιχορήγησης της ΕΕ είναι 
η 31.12.2015. Λαμβανομένης υπόψη της 
βραδείας υλοποίησής τους, το Συνέ ‑
δριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι 
αρκετά έργα δεν θα έχουν ολοκληρω ‑
θεί έως την ημερομηνία αυτή και ότι, 
από το 2016, θα απαιτηθούν επιπλέον 
κεφάλαια (εθνικά ή/και της ΕΕ) για την 
ολοκλήρωσή τους. Πίνακας 5Απορρόφηση των κονδυλίων για επενδύσεις στον τομέα των λυμάτων στο πλαίσιο 
των επιχειρησιακών προγραμμάτων για την περίοδο 2007-2013 στον τομέα του 
περιβάλλοντος (στις 31.12.2013)
Κράτος μέλοςΚονδύλια που δεσμεύθη -
καν (εγκεκριμένα έργα), 
εκφρασμένα σε % του 
προϋπολογισμούΚονδύλια που καταβλήθηκαν
Κίνδυνος απώλειας των 
κονδυλίων ως % του 
προϋπολογισμούως % των δεσμευμένων 
κονδυλίων
Τσεχική Δημοκρατία1 160 εκατομμύρια ευρώ
60 % και
1 850 εκατομμύρια ευρώ4
95 % 52 % 87 %
ΝΑΙ(1 012 εκατομμύρια ευρώ)
Ουγγαρία1382 δισεκατομμύρια HUF 
(ή 1 290 εκατομμύρια ευρώ)
83 % 23 % 28 %
ΝΑΙ(105 δισεκατομμύρια HUF ή 354 εκατομμύρια ευρώ)
Ρουμανία2 4 439 εκατομμύρια ευρώ
141 % 30 % 21 %ΝΑΙ(954  εκατομμύρια  ευρώ)
Σλοβακία3 719 εκατομμύρια  ευρώ
86 % 40 % 46 %
ΝΑΙ(332  εκατομμύρια  ευρώ)
1  Τα στοιχεία για την Ουγγαρία αφορούν τον Μάιο του 2013. Το ποσό σε HUF μετατράπηκε σε ευρώ βάσει της ακόλουθης συναλλαγματικής 
ισοτιμίας:  1 ευρώ ισούται με 296,11 HUF (Μάιος 2013).
2  Τα στοιχεία για τη Ρουμανία αφορούν τόσο την υδροδότηση όσο και τα λύματα. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για καθένα χωριστά.
3  Τα στοιχεία για τη Σλοβακία αφορούν μόνο τα κονδύλια της ΕΕ ενώ για τα άλλα τρία κράτη μέλη αφορούν τους συνολικούς δημόσιους πόρους 
(ήτοι πόρους της ΕΕ και εθνικούς πόρους).
4  Είχε γίνει μεν ήδη δεκτός για συγχρηματοδότηση ένας αριθμός έργων, αλλά δεν είχε υπογραφεί η συμφωνία επιχορήγησης. Αν ληφθούν και 
αυτά υπόψη, είχε δεσμευθεί το 95 % των κεφαλαίων.
Πηγή : Ανάλυση από το ΕΕΣ των ετήσιων εκθέσεων υλοποίησης για τα οικεία επιχειρησιακά προγράμματα.
22 Παρατηρήσεις
40 
Λόγω του αργού ρυθμού υλοποίησης, 
υπάρχει ο κίνδυνος να μην απορρο ‑
φηθούν πλήρως τα διαθέσιμα κονδύ ‑
λια της ΕΕ έως το τέλος του 2015. Το 
Συνέδριο επισημαίνει ότι τα έργα που 
μπορούν να κατατμηθούν σε περισ ‑
σότερα χωριστά στάδια εργασιών 
μπορούν να λάβουν χρηματοδότηση 
στο πλαίσιο της περιόδου προγραμμα ‑
τισμού 2014‑2020 για τα στάδια εκείνα 
που πρόκειται να υλοποιηθούν εντός 
του εν λόγω χρονικού διαστήματος. Σε 
γενικές γραμμές, σε ό,τι αφορά τα κον ‑
δύλια που διατίθενται στο πλαίσιο της 
περιόδου προγραμματισμού 2014‑2020 
για επενδύσεις στον τομέα των λυμά ‑
των, το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέ ‑
ρασμα ότι για την Ουγγαρία υπάρχει 
ο κίνδυνος (για τη Ρουμανία και τη 
Σλοβακία αυτό είναι σχεδόν βέβαιο) 
τα κονδύλια που προβλέπονται για την 
περίοδο προγραμματισμού 2014‑2020 
(τόσο της ΕΕ όσο και των κρατών 
μελών) να αποδειχθούν ανεπαρκή για 
την εξασφάλιση της εφαρμογής της 
οδηγίας για τους οικισμούς με ι.π. άνω 
των 2 000 μονάδων. Ως εκ τούτου, τα 
κράτη μέλη πρέπει να αναζητήσουν 
άλλες πηγές χρηματοδότησης.
41 
Από την ανάλυση του Συνεδρίου προέ ‑
κυψε επίσης ότι και στα τέσσερα κράτη 
μέλη τα κριτήρια που εφαρμόστηκαν 
για την επιλογή των έργων που θα 
χρηματοδοτούνταν στο πλαίσιο των 
επιχειρησιακών προγραμμάτων της 
περιόδου 2007‑2013 στον τομέα του 
περιβάλλοντος ήταν επαρκή. Ωστόσο, 
το εάν και το πότε θα παρουσίαζε ένα 
έργο ο εκάστοτε οικισμός επαφίετο 
στη διακριτική ευχέρειά του. Ως εκ 
τούτου, ένας εκ των λόγων για τους 
οποίους ορισμένοι οικισμοί μεγαλύ ‑
τερου μεγέθους (για τους οποίους 
απαιτείται αυστηρότερη επεξεργασία) 
δεν έχουν ακόμη συμμορφωθεί με 
την οδηγία για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων είναι ότι δεν έχουν 
υποβληθεί αιτήσεις έργων και, συνε ‑
πώς, δεν έχει υποβληθεί κανένα αίτημα 
παροχής χρηματοδότησης.Ως επί το πλείστον, οι 
επιμέρους στόχοι για τους 
δείκτες υλοποιήσεων και 
αποτελεσμάτων δεν είχαν 
επιτευχθεί έως το τέλος του 
2013
42 
Τα επιχειρησιακά προγράμματα της 
περιόδου 2007‑2013 που υπέβαλαν τα 
κράτη μέλη και ενέκρινε η Επιτροπή 
περιλαμβάνουν δείκτες υλοποιήσε ‑
ων, αποτελεσμάτων και αντίκτυπου, 
ώστε να καθίσταται δυνατή η αξιο ‑
λόγηση της αποδοτικότητας και της 
αποτελεσματικότητας των κεφαλαίων 
που δαπανήθηκαν στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων.
43 
Το Συνέδριο σημειώνει ότι οι επιμέ ‑
ρους στόχοι για τους δείκτες που 
ορίζονται στα επιχειρησιακά προγράμ ‑
ματα για το περιβάλλον δεν καταδει ‑
κνύουν τον βαθμό υλοποίησης των 
επιμέρους στόχων στο πλαίσιο της 
οδηγίας για την επεξεργασία των αστι ‑
κών λυμάτων.
23 Παρατηρήσεις
44 
Η προθεσμία για την επίτευξη των 
επιμέρους στόχων που έχουν τεθεί στα 
επιχειρησιακά προγράμματα λήγει το 
2015. Μπορεί μεν η κατάσταση ως το 
τέλος του 2013 να είναι προσωρινή, 
καταδεικνύει ωστόσο ότι πολλοί από 
τους επιμέρους στόχους απείχαν ση ‑
μαντικά από την επίτευξή τους (βλέπε 
πίνακα 6 ). Η κατάσταση πρόκειται 
να βελτιωθεί κατά τα εναπομείναντα 
δύο έτη, δεδομένου ότι πολλά έργα βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της υλο ‑
ποίησης. Ωστόσο, δεδομένων των ση ‑
μαντικών αποκλίσεων που υφίστανται 
μεταξύ των καθορισθέντων επιμέρους 
στόχων και των επιπέδων υλοποίη ‑
σης του 2013, το Συνέδριο θεωρεί ότι 
ορισμένοι από τους επιμέρους στόχους 
ήταν προδήλως υπεραισιόδοξοι (παρα ‑
δείγματος χάριν, ο δείκτης αριθ. 2 για 
την Τσεχική Δημοκρατία και ο δείκτης 
αριθ. 1 για τη Ρουμανία).Πίνακας 6Αποτελέσματα των επιμέρους στόχων στις 31.12.2013 στο πλαίσιο των 
επιχειρησιακών προγραμμάτων για το περιβάλλον της περιόδου 2007-2013
Κράτος μέλος ΔείκτεςΕπιμέρους στόχοι για 
το 2015Αποτελέσματα
Τσεχική Δημοκρατία1. Μήκος νέων και ανακαινισμένων δικτύων αποχέτευσης 
(χλμ.)1202 294
(> 100  %)
2. Αριθμός νέων, ανακαινισμένων και ενισχυμένων σταθμών 
επεξεργασίας35094
(27 %)
3. Αριθμός κατοίκων που συνδέθηκαν προσφάτως με το 
δίκτυο αποχέτευσης741 000459 266
(62 %)
Ουγγαρία1. Αριθμός νοικοκυριών με δυνατότητα σύνδεσης με το δίκτυο 
αποχέτευσης400  000141 689
(35 %)
2. Ποσοστό της δυναμικότητας που δημιουργήθηκε για 
σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυμάτων (σε ι.π.)3 550 000195 124
(5 %)
3. Αριθμός κατοίκων τους οποίους αφορούν έργα επεξεργασί -
ας λυμάτων (σε εκατομμύρια)1,30,2
(15 %)
Ρουμανία1. Αριθμός νέων και αποκατασταθέντων σταθμών 
επεξεργασίας17025
(15 %)
2. Ορθώς επεξεργασμένα λύματα (% του συνολικού όγκου των 
λυμάτων)6035
(58 %)
Σλοβακία1. Αριθμός νέων και ανακαινισμένων σταθμών επεξεργασίας 6430
(47 %)
2. Αριθμός μονάδων ι.π. που συνδέθηκαν με το νέο 
δίκτυο  αποχέτευσης331 29513 883
(4 %)
Πηγή : Ανάλυση από το ΕΕΣ των ετήσιων εκθέσεων υλοποίησης για τα οικεία επιχειρησιακά προγράμματα.
24 Παρατηρήσεις
Αποτελεσματικότητα των 
συγχρηματοδοτούμενων 
από την ΕΕ σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
45 
Η αξιολόγηση του Συνεδρίου καλύπτει 
28 σταθμούς επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων και βασίζεται σε δύο πτυχές:
α) το επίπεδο επιδόσεων που επιτεύ ‑
χθηκε όσον αφορά την επεξεργα ‑
σία των λυμάτων·
β) τη διαχείριση της ιλύος καθαρι ‑
σμού λυμάτων, η οποία αποτελεί 
προϊόν της διαδικασίας επεξεργα ‑
σίας των λυμάτων.Επιδόσεις των σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
46 
Οι σταθμοί επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων που δέχονται λύματα από 
νοικοκυριά και βιομηχανικές εγκατα ‑
στάσεις υποχρεούνται να τηρούν, σε 
σχέση με τις απορριπτόμενες εκρο ‑
ές, όρια συγκέντρωσης, όπως αυτά 
αναγράφονται στην άδεια απόρριψης 
λυμάτων που τους χορηγείται. Η άδεια 
εκδίδεται βάσει εθνικών νομοθετικών 
διατάξεων και η συμμόρφωση διασφα ‑
λίζεται μέσω τακτικών ελέγχων που 
διενεργούνται από τους ίδιους τους 
φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών. 
Τα επιτρεπτά όρια συγκέντρωσης και 
η συχνότητα παρακολούθησης ορίζο ‑
νται στην οδηγία (βλέπε σημείο 18). Οι 
βιομηχανικές εγκαταστάσεις τηρούν 
επίσης όρια συγκέντρωσης για τα 
λύματα που απορρίπτονται σε δημόσια 
δίκτυα αποχέτευσης.
Φωτογραφίες 2 και 3 — Απόρριψη εκροών (Ουγγαρία — Βουδαπέστη, Τσεχική Δημοκρατία — Μπλάνσκο)
Πηγή:  ΕΕΣ.
25 Παρατηρήσεις
47 
Το Συνέδριο εξέτασε εάν:
 — η παρακολούθηση και η ποιότητα 
των εκροών από τους σταθμούς 
επεξεργασίας αστικών λυμάτων 
συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις 
της οδηγίας ή/και των εθνικών 
αδειών απόρριψης λυμάτων·
 — τα δίκτυα αποχέτευσης ή/και οι 
σταθμοί επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων ανταποκρίθηκαν καταλ ‑
λήλως στις έντονες βροχοπτώσεις·
 — οι φορείς εκμετάλλευσης των 
σταθμών είχαν επιβεβαιώσει ότι οι 
βιομηχανικές εγκαταστάσεις που 
απέρριπταν λύματα σε δημόσια 
δίκτυα αποχέτευσης τηρούσαν τα 
όρια συγκέντρωσης·
 — η δυναμικότητα των σταθμών 
επεξεργασίας αστικών λυμάτων 
που εξετάστηκαν ανταποκρινό ‑
ταν επαρκώς στις πραγματικές 
ανάγκες· — οι λειτουργικές δαπάνες των σταθ ‑
μών επεξεργασίας αστικών λυμά ‑
των ήταν δικαιολογημένες βάσει 
του είδους της επεξεργασίας που 
παρεχόταν και του μεγέθους του 
σταθμού.
Οι απαιτήσεις της ΕΕ σχετικά με 
τις εκροές τηρήθηκαν από τους 
σταθμούς για τους οποίους 
ίσχυαν
48 
Το Συνέδριο εξέτασε την τήρηση των 
απαιτήσεων σχετικά με την παρακο ‑
λούθηση και τις εκροές, βασιζόμενο 
στις εργαστηριακές αναλύσεις που 
διενήργησαν οι φορείς εκμετάλλευσης 
των σταθμών (αυτοέλεγχοι) το 2012. 
Από την εξέταση προκύπτει ότι, όσον 
αφορά τη συχνότητα της δειγματολη ‑
ψίας, μόνον ένας σταθμός δεν τήρησε 
τις απαιτήσεις της οδηγίας για την 
επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
Φωτογραφίες 4 και 5 - Δείγματα υδάτων και αποτελέσματα (Τσεχική Δημοκρατία - Μπλάνσκο, Ουγγαρία - Βουδαπέστη)
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

26 Παρατηρήσεις
49 
Το Συνέδριο παρατήρησε ότι τρία κρά ‑
τη μέλη επέβαλαν όρια συγκέντρωσης 
τα οποία, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
ήταν αυστηρότερα από τα προβλεπό ‑
μενα στην οδηγία (βλέπε πίνακα 7 ). 
Κατά τον χρόνο σύνταξης της έκθεσης, 
η Επιτροπή δεν σκόπευε να προτείνει 
την επικαιροποίηση των ορίων που 
περιλαμβάνονται στην οδηγία.50 
Οι απαιτήσεις που καθορίζονται στην 
οδηγία όσον αφορά τις απορριπτόμε ‑
νες εκροές εφαρμόζονταν σε 16 από 
τους 28 σταθμούς που εξετάστηκαν 
(57 %). Και στις 16 περιπτώσεις, οι 
απαιτήσεις τηρούνταν (βλέπε πίνα -
κα 8 ). Επιπλέον, 25 από τους 28 σταθ ‑
μούς (89 %) τηρούσαν τα όρια που 
αναφέρονταν στις εθνικές άδειες που 
τους είχαν χορηγηθεί.Πίνακας 7Εθνικές νομικές διατάξεις σχετικά με τα όρια συγκέντρωσης, οι οποίες βαίνουν 
πέραν των απαιτήσεων της οδηγίας
Κράτος μέλος Αυστηρότερα όρια συγκέντρωσης
Τσεχική ΔημοκρατίαBOD5, COD, TSS: έχουν αυστηρότερα όρια, ενώ προβλέπονται επίσης όρια για τους σταθμούς με δυναμικότητα κάτω των 
2 000 μονάδων ι.π.
Προβλέπονται επίσης όρια για το Ptot στους σταθμούς με δυναμικότητα μεταξύ 2 000 και 10 000 μονάδων ι.π. 
Ουγγαρία BOD5, COD, TSS: προβλέπονται επίσης όρια για τους σταθμούς με δυναμικότητα κάτω των 2 000 μονάδων ι.π.
Ρουμανία Καμία διάταξη δεν υπερκαλύπτει τις απαιτήσεις της οδηγίας.
Σλοβακία BOD5, COD, TSS: προβλέπονται επίσης όρια για τους σταθμούς με δυναμικότητα κάτω των 2 000 μονάδων ι.π.
Πηγή : Ανάλυση της εθνικής νομοθεσίας από το ΕΕΣ.Πίνακας 8Εκροές που πληρούν τις οριζόμενες στην οδηγία και στις άδειες απαιτήσεις
Κράτος μέλοςΑριθμός των σταθμών 
που εξετάστηκανΟδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων Συμμόρφωση με την 
άδεια Συμμόρφωση Άνευ αντικειμένου
Τσεχική Δημοκρατία 4 4 4
Ουγγαρία 7 3 4 7
Ρουμανία 12 4 8 9
Σλοβακία 5 5 5
ΣΥΝΟΛΟ 28 16 12 25
Πηγή : Ανάλυση του ΕΕΣ.
27 Παρατηρήσεις
51 
Στην περίπτωση τεσσάρων σταθμών 
στην Ουγγαρία και οκτώ σταθμών στη 
Ρουμανία δεν ήταν εφαρμοστέες όλες 
οι απαιτήσεις της οδηγίες (ιδίως εκείνες 
για το Ntot και το Ptot) κατά τον χρόνο 
σύνταξης της έκθεσης:
 — Η Ουγγαρία προέκρινε την επι ‑
βολή ποσοστών μείωσης των Ntot 
και Ptot σε εθνικό επίπεδο αντί της 
εφαρμογής μεμονωμένων ορίων 
σε επίπεδο σταθμού επεξεργασίας 
(βλέπε σημείο 26). Τρεις από τους 
τέσσερις οικείους σταθμούς είχαν 
την τεχνική ικανότητα να απομα ‑
κρύνουν θρεπτικές ουσίες (Ntot και 
Ptot) και να βελτιώνουν, κατ’ αυ ‑
τόν τον τρόπο, την ποιότητα των 
εκροών, χωρίς όμως κάτι τέτοιο να 
διατυπώνεται ρητώς ως υποχρέω ‑
ση στην εθνική άδειά τους.
 — Η προθεσμία της Ρουμανίας για 
συμμόρφωση των οικισμών με ι.π. 
άνω των 10 000 μονάδων με τις 
απαιτήσεις της οδηγίας λήγει στο 
τέλος του 2015. Γ ια επτά από τους 
εν λόγω οκτώ σταθμούς θα χρεια ‑
στούν συμπληρωματικές εργασίες 
προκειμένου να καταστεί δυνατή 
η απομάκρυνση των θρεπτικών 
ουσιών.Η κατάσταση σχετικά με τις 
υπερχειλίσεις δεν μπορεί να 
αξιολογηθεί λόγω της απουσίας 
προσδιορισμένων ποσοτικώς 
πληροφοριών
52 
Εάν, κατά τη διάρκεια έντονων βρο ‑
χοπτώσεων, η δυναμικότητα ενός δι ‑
κτύου αποχέτευσης και ενός σταθμού 
επεξεργασίας δεν είναι επαρκής, μπο ‑
ρεί να ανακύψουν οι αποκαλούμενες 
υπερχειλίσεις, μέσω των οποίων, πέραν 
των όμβριων υδάτων, απορρίπτονται 
απευθείας σε υδατικό σύστημα και μη 
επεξεργασμένα λύματα, με αποτέλε ‑
σμα να υποβαθμίζεται η ποιότητα των 
υδάτων. Τούτο συμβαίνει κυρίως όταν 
ένα δίκτυο αποχέτευσης διαθέτει μικτό 
δίκτυο συλλογής, με το οποίο συλλέγει 
τόσο τα απορρέοντα όμβρια ύδατα 
όσο και τα οικιακά και βιομηχανικά 
λύματα (βλέπε γράφημα 1 ). Γ ια 20 από 
τους 28 σταθμούς που εξετάστηκαν 
(71 %) το δίκτυο αποχέτευσης ήταν 
μικτό είτε σε μεγάλο βαθμό είτε εξ 
ολοκλήρου. Το Συνέδριο αναγνωρίζει 
ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις και για 
τεχνικούς λόγους που συνδέονται με 
τη δομή του αποχετευτικού δικτύου, 
οι δήμοι δεν μπορούν να αναπτύξουν 
χωριστό δίκτυο (διαχωρισμός λυμάτων 
και όμβριων υδάτων).
28 Παρατηρήσεις
53 
Σύμφωνα με την οδηγία, εναπόκειτο 
στα κράτη μέλη να αποφασίσουν τα 
μέτρα για τον περιορισμό της ρύπαν ‑
σης των υδάτων από υπερχειλίσεις, 
όπως ο προσδιορισμός του βαθμού 
αραίωσης21 ή του αποδεκτού αριθμού 
ετήσιων υπερχειλίσεων ή της χωρητι ‑
κότητας των σχετικών αποδεκτών σε 
σχέση με τη ροή κατά την εποχή ξη ‑
ρασίας22. Κατά κανόνα, οι σταθμοί επε ‑
ξεργασίας που εξετάστηκαν διαθέτουν 
στις εγκαταστάσεις τους δεξαμενές 
όμβριων υδάτων, στις οποίες μπορούν 
να αποθηκεύονται τα εισερχόμενα 
ύδατα που υπερβαίνουν τη δυναμικό ‑
τητα του σταθμού. Αυτά διοχετεύονται 
στον σταθμό προς επεξεργασία μόλις 
παρέλθει η περίοδος της έντονης 
βροχόπτωσης. Σε ό,τι αφορά την κα ‑
τάσταση των υπερχειλίσεων κατά την 
περίοδο έντονης βροχόπτωσης στο επίπεδο των 28 σταθμών, το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι:
 — ο όγκος των υπερχειλίσεων είχε 
καταμετρηθεί από τους φορείς 
εκμετάλλευσης και είχε διατηρηθεί 
σε αποδεκτά επίπεδα (μεταξύ 1 % 
και 5 % της ετήσιας εισροής λυμά ‑
των) σε οκτώ περιπτώσεις (29 %)·
 — σύμφωνα με τους φορείς εκμετάλ ‑
λευσης των σταθμών, δεν υπήρξε 
καμία υπερχείλιση σε 14 περιπτώ ‑
σεις (50 %)·
 — σε έξι περιπτώσεις, δεν υπήρχαν 
διαθέσιμες πληροφορίες καθώς 
δεν είχε λάβει χώρα καμία καταμέ ‑
τρηση (21 %).Γράφημα 1Απεικόνιση των υπερχειλίσεων κατά τη διάρκεια έντονης 
βροχόπτωσης
© Green Learning Station, Civic Garden Center of Greater Cincinnati,  Diagram of Combined Sewer 
System  (Διάγραμμα μεικτού συστήματος αποχέτευσης).21 Η σχέση μεταξύ της ποιότητας 
των λυμάτων και της 
ποιότητας των ομβρίων 
υδάτων.
22 Η ροή που πρέπει να 
επεξεργάζεται ένας σταθμός 
σε περίοδο ξηρασίας, όταν 
δηλαδή δεν βρέχει.
Αστικά 
λύ/uni03BCατα Βιο/uni03BCηχανικά 
λύ/uni03BCατα 
Υδρορροέ/uni03C2 
και 
φρεάτιαΥδρορροέ/uni03C2 
και 
φρεάτια 
 
Αγωγό/uni03C2 
αποχέτευση/uni03C2Αγωγό/uni03C2 
αποχέτευση/uni03C2
∆η/uni03BCόσια 
πλωτή οδό/uni03C2 Σχάρε/uni03C2 ο/uni03BCβρίων 
υδάτων 
Επεξεργασ/uni03BCένα ύδατα 
Ση/uni03BCείο εκροή/uni03C2 
του /uni03BCικτού 
αγωγού 
αποχέτευση/uni03C2  
 Υδατοφράχτη/uni03C2 
υπερχείλιση/uni03C2
Ροή προ/uni03C2 τον σταθ/uni03BCό 
επεξεργασία/uni03C2 λυ/uni03BCάτων  Μικτά λύ/uni03BCατα από εγκαταστάσει/uni03C2 
υγιεινή/uni03C2 και ό/uni03BCβρια ύδατα Μικτό/uni03C2 αγωγό/uni03C2 αποχέτευση/uni03C2  
 Σταθ/uni03BCό/uni03C2 επεξεργασία/uni03C2 
λυ/uni03BCάτων  
 
Artwork modeled after
St. Louis MS D - C lean Rivers Healthy
Communities Program ill ustration 
 
29 Παρατηρήσεις
54 
Ωστόσο, τα αριθμητικά αυτά στοιχεία 
πρέπει να χρησιμοποιηθούν με επιφύ ‑
λαξη, καθόσον η πιθανότητα υπερχεί ‑
λισης υφίσταται και σε επίπεδο δικτύ ‑
ου αποχέτευσης, με το ενδεχόμενο τα 
ύδατα που εισέρχονται στον σταθμό 
επεξεργασίας λυμάτων να είναι ήδη 
μειωμένα. Σε κανένα από τα τέσσερα 
κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιή ‑
θηκαν επισκέψεις δεν υπήρχαν δια ‑
θέσιμες ποσοτικώς προσδιορισμένες 
πληροφορίες σχετικά με τις υπερχειλί ‑
σεις σε επίπεδο δικτύου αποχέτευσης.
55 
Το Συνέδριο παρατήρησε, επίσης, ότι 
στην Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγ ‑
γαρία και τη Ρουμανία δεν προβλέπο ‑
νταν εκ του νόμου ούτε ο αποδεκτός 
αριθμός και όγκος των υπερχειλίσεων 
ούτε ο βαθμός αραίωσης. Στη Σλο ‑
βακία προβλέπονται τέτοιου είδους 
νομικές απαιτήσεις, οι οποίες καθο ‑
ρίζουν το απαιτούμενο μέγεθος των 
δεξαμενών υπερχείλισης. Ωστόσο, δεν 
απαιτείται η παρακολούθηση ούτε του 
όγκου ούτε του βαθμού αραίωσης των 
υπερχειλίσεων.
56 
Το 2014, η Επιτροπή αποφάσισε να 
δρομολογήσει μελέτη της συμμόρφω ‑
σης των νομοθετικών διατάξεων των 
κρατών μελών με τις απαιτήσεις της 
ΕΕ όσον αφορά τις υπερχειλίσεις, όπως 
αυτές διατυπώνονται στην οδηγία για 
την επεξεργασία των αστικών λυμάτων 
του 1991.Το 85 % των φορέων 
εκμετάλλευσης είχαν 
διενεργήσει επιτόπιους 
ελέγχους σχετικά με 
τη συμμόρφωση των 
βιομηχανικών εγκαταστάσεων 
με τα όρια συγκέντρωσης
57 
Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις 
μπορούν να απορρίπτουν τα λύματά 
τους σε δημόσιο δίκτυο αποχέτευσης, 
προκειμένου αυτά να υποβληθούν 
στη συνέχεια σε επεξεργασία από 
σταθμό επεξεργασίας αστικών λυμά ‑
των. Σύμφωνα με την οδηγία για την 
επεξεργασία των αστικών λυμάτων, για 
τις απορρίψεις αυτού τους είδους τα 
κράτη μέλη πρέπει να προβλέπουν τη 
θέσπιση κανονιστικής ρύθμισης ή/τη 
χορήγηση ειδικής άδειας.
58 
Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι 
διεργασίες επεξεργασίας δεν παρακω ‑
λύονται από την παρουσία διαφόρων 
ρύπων και ότι οι απορρίψεις από τους 
σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυ ‑
μάτων δεν περιλαμβάνουν ρύπους επι ‑
βλαβείς για το περιβάλλον, οι βιομηχα ‑
νικές εγκαταστάσεις πρέπει να τηρούν 
τα όρια συγκέντρωσης για μια σειρά 
ρύπων. Όσον αφορά τις νομοθετικές 
διατάξεις, η κατάσταση διαφέρει ανά 
κράτος μέλος: στην Ουγγαρία και τη 
Ρουμανία προβλέπονται όρια για μια 
σειρά παραμέτρων, ενώ στην Τσεχική 
Δημοκρατία και τη Σλοβακία τα όρια 
που προβλέπονται για τις λοιπές ουσί ‑
ες, πλην των ιδιαιτέρως επικίνδυνων, 
έχουν αμιγώς ενδεικτικό χαρακτήρα. 
Ο φορέας εκμετάλλευσης του δικτύου 
αποχέτευσης/σταθμού επεξεργασίας 
είναι αυτός που ορίζει στη συνέχεια τα 
όρια συγκέντρωσης στους εσωτερι ‑
κούς κανόνες λειτουργίας του δικτύου/
σταθμού του.
30 Παρατηρήσεις
59 
Η σχέση μεταξύ του φορέα εκμετάλ ‑
λευσης ενός δικτύου αποχέτευσης και 
μιας δεδομένης βιομηχανικής εγκατά ‑
στασης διέπεται από σύμβαση στην 
οποία μπορεί επίσης να καθορίζονται 
όρια συγκέντρωσης αυστηρότερα από 
τα εκ του νόμου απαιτούμενα.
60 
Στην Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγ ‑
γαρία και τη Ρουμανία, (βλέπε πίνα -
κα 9 ) οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις 
που απορρίπτουν λύματα σε δημόσιο 
δίκτυο αποχέτευσης υποχρεούνται εκ 
του νόμου να διενεργούν αυτοελέγ ‑
χους των εκροών τους. Τα αποτελέ ‑
σματα διαβιβάζονται συνήθως στον 
φορέα εκμετάλλευσης. Στη Ρουμανία 
η διαβίβαση των αποτελεσμάτων23 
δεν προβλέπεται εκ του νόμου, αλλά 
οι φορείς εκμετάλλευσης μπορούν να 
περιλαμβάνουν μια τέτοια προϋπόθε ‑
ση στις συμβάσεις.61 
Το Συνέδριο επισημαίνει ότι υπάρχουν 
δύο τρόποι με τους οποίους μπορεί 
ο φορέας εκμετάλλευσης ενός σταθ ‑
μού επεξεργασίας λυμάτων να αξιο ‑
λογεί την αξιοπιστία των ελέγχων που 
διενεργούνται από τις βιομηχανικές 
εγκαταστάσεις (βλέπε πίνακα 9 ):
 — τα δείγματα υδάτων των βιομηχα ‑
νικών εγκαταστάσεων πρέπει να 
αναλύονται από διαπιστευμένα 
εργαστήρια: οι εθνικές νομικές 
διατάξεις δεν προβλέπουν τέτοια 
προϋπόθεση. Ωστόσο, ο φορέας 
εκμετάλλευσης μπορεί να συ ‑
μπεριλάβει μια τέτοια απαίτηση 
στη σύμβαση που συνάπτει με τις 
βιομηχανικές εγκαταστάσεις·
 — ο φορέας εκμετάλλευσης διενεργεί 
επιτόπιους ελέγχους: στην Τσεχι ‑
κή Δημοκρατία, τη Ρουμανία και 
τη Σλοβακία οι νομικές διατάξεις 
θεσπίζουν τέτοια απαίτηση.23 Εξαιρουμένων των 
εργαστηρίων και των φορέων 
του ιατρικού και κτηνιατρικού 
κλάδου.Πίνακας 9Εθνικές νομικές διατάξεις που διέπουν τους ελέγχους των βιομηχανικών λυμάτων 
που απορρίπτονται σε δίκτυο αποχέτευσης
Κράτος μέλοςΑπαίτηση διενέργειας αυτοε -
λέγχων από τις βιομηχανικές 
εγκαταστάσειςΑπαίτηση διενέργειας ελέγχων 
από διαπιστευμένα εργαστήριαΑπαίτηση διενέργειας επιτό -
πιων ελέγχων στη βιομηχανική 
εγκατάσταση από τους φορείς 
εκμετάλλευσης 
Τσεχική Δημοκρατία Ναι ΌχιΝαι
(δεν προσδιορίζεται η  συχνότητα)
Ουγγαρία ΝαιΌχι (εκτός από ορισμένους τύπους 
εγκαταστάσεων)Όχι
Ρουμανία Ναι ΌχιΝαι
(δεν προσδιορίζεται η  συχνότητα)
Σλοβακία Όχι ΌχιΝαι
(περιλαμβανομένης της ελάχιστης 
συχνότητας)
Πηγή : Ανάλυση της εθνικής νομοθεσίας από το ΕΕΣ.
31 Παρατηρήσεις
62 
Κατά την αξιολόγηση που διενήργη ‑
σε σε δείγμα πλειόνων βιομηχανικών 
εγκαταστάσεων που απέρριπταν 
λύματα σε έναν σταθμό, το Συνέδριο 
βασίστηκε σε εργαστηριακές ανα ‑
λύσεις που διενεργήθηκαν από τους 
ίδιους τους φορείς εκμετάλλευσης, 
καθώς και σε αναλύσεις που παρείχαν 
στους φορείς εκμετάλλευσης οι οικείες 
βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Συνεκτι ‑
μήθηκαν επίσης πληροφορίες σχετικά 
με τυχόν επιβληθέντα πρόστιμα.
63 
Από τους 28 σταθμούς επεξεργασίας 
αστικών λυμάτων που εξετάστηκαν 
από το Συνέδριο, οι 26 επεξεργάζονταν 
βιομηχανικά λύματα. Σε 22 από τους 
26 σταθμούς επεξεργασίας (85 %) οι 
φορείς εκμετάλλευσης είχαν διενεργή ‑
σει επιτόπιους ελέγχους. Για τρεις από 
τους εναπομείναντες τέσσερις σταθ ‑
μούς, οι φορείς εκμετάλλευσης είχαν 
στη διάθεσή τους τα αποτελέσματα των 
αυτοελέγχων που είχαν διενεργήσει 
οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις, όπως 
είχαν αναλυθεί από διαπιστευμένα 
εργαστήρια.
64 
Σε περίπτωση κατά την οποία μια 
βιομηχανική εγκατάσταση υπερβεί τα 
όρια συγκέντρωσης, οι φορείς εκμετάλ ‑
λευσης του σταθμού επεξεργασίας της 
επιβάλλουν πρόστιμο: στην Ουγγαρία 
και τη Ρουμανία το πρόστιμο (ποσό 
που διαφέρει αναλόγως της ρυπαί ‑
νουσας ουσίας) προβλέπεται από τις 
εθνικές νομικές διατάξεις, ενώ στην 
Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία, 
το ποσό που πρέπει να καταβάλλεται 
εξαιτίας της υπέρβασης των ορίων 
συγκέντρωσης ορίζεται στη σύμβαση 
μεταξύ του φορέα εκμετάλλευσης και 
της βιομηχανικής εγκατάστασης. Ενώ 
για την Ουγγαρία και τη Ρουμανία το 
πρόστιμο αφορά την ποσότητα των 
ρύπων24 που απορρίπτονται μεταξύ δύο 
μετρήσεων (εντός του ίδιου έτους), στην 
Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία το υπολογιζόμενο ποσό αφορά εν γένει την 
ποσότητα ρύπων που απορρίπτονται 
την ημέρα που λαμβάνει χώρα η κατα ‑
μέτρηση25. Το Συνέδριο θεωρεί ότι, στις 
περιπτώσεις αυτές, το οφειλόμενο ποσό 
είναι πολύ πιθανό να είναι αμελητέο, 
ενώ θα είναι περιορισμένο και το απο ‑
τρεπτικό αποτέλεσμα.
Περίπου το ένα τρίτο των 
σταθμών επεξεργασίας 
λυμάτων που εξετάστηκαν είναι 
υπερμεγέθεις
65 
Το Συνέδριο αξιολόγησε τη χρησιμοποί ‑
ηση της δυναμικότητας εκφρασμένης 
σε ι.π. (ήτοι την ικανότητα επεξεργασίας 
ορισμένου όγκου ρύπανσης)26 και διαπί ‑
στωσε ότι εννέα από τους 28 σταθμούς 
που εξετάστηκαν (32 %) λειτουργούν με 
λιγότερο από το 50 % της δυναμικότη ‑
τάς τους (βλέπε γράφημα 2 ). Επιπλέον 
εννέα σταθμοί (32 %) χρησιμοποιούν 
μεταξύ του 51 και του 60 % της δυνα ‑
μικότητάς τους. Αυτό αποτελεί κυρίως 
πρόβλημα στη Ρουμανία, όπου οκτώ 
από τους 12 σταθμούς λειτουργούν σε 
λιγότερο από το 50 % της δυναμικότη ‑
τάς τους. Η επένδυση σε σταθμούς με 
σημαντική πλεονάζουσα δυναμικότητα 
δεν συνιστά αποδοτική χρήση των περι ‑
ορισμένων οικονομικών πόρων, ανεξαρ ‑
τήτως του εάν αυτοί προέρχονται από 
την ΕΕ ή από κράτη μέλη.
66 
Η αξιολόγηση στην οποία προέβη το 
Συνέδριο για έναν άλλο δείκτη επι ‑
βεβαιώνει την ανωτέρω διαπίστωση: 
όσον αφορά την υδραυλική δυναμικό ‑
τητα (ήτοι την εισροή εκφρασμένη σε 
l/sec ή/και m3/h), 16 από τους 28 σταθ ‑
μούς που εξετάστηκαν (57 %) λειτουρ ‑
γούσαν με λιγότερο από το 60 % της 
δυναμικότητάς τους. Η αξιολόγηση 
αυτή βασίστηκε στη σύγκριση της 
εισροής υδάτων (m3) με τη μέση δυ ‑
ναμικότητα του σταθμού (σε περίοδο 
ξηρασίας)27.24 Αντιστοιχεί στην ποσότητα 
που απορρίπτεται 
καθ’ υπέρβαση της 
προεγκεκριμένης ποσότητας 
(όγκος πολλαπλασιασμένος με 
τη συγκέντρωση η οποία 
εκφράζεται για παράδειγμα σε 
mg/l).
25 Κατά κανόνα, οι συμβάσεις 
προβλέπουν ένα 
προκαθορισμένο χρονικό 
διάστημα (το οποίο κυμαίνεται 
από πέντε έως 30 ημέρες 
αναλόγως της σύμβασης) 
οσάκις δεν μπορεί να 
προσδιοριστεί το ακριβές 
χρονικό διάστημα κατά το 
οποίο παρατηρήθηκε 
υπέρβαση των ορίων 
συγκέντρωσης.
26 Σύγκριση μεταξύ του 
ρυπαντικού φορτίου 
(εκφρασμένου σε ι.π.) που έχει 
πράγματι υποβληθεί σε 
επεξεργασία σε ένα έτος και 
του ρυπαντικού φορτίου που 
μπορεί να επεξεργαστεί ένας 
σταθμός (βλέπε παράρτημα ΙΙ  
στήλη «Προβλεπόμενη 
δυναμικότητα σε ι.π.».
27 Δεδομένου ότι η εισροή 
μπορεί να περιλαμβάνει τόσο 
λύματα όσο και καθαρά ύδατα 
(ήτοι όμβρια και υπόγεια 
ύδατα για τα οποία δεν 
απαιτείται επεξεργασία), το 
μερίδιο των καθαρών υδάτων 
συνυπολογίστηκε κατά την 
εκτίμηση της χρησιμοποίησης 
της δυναμικότητας.
32 Παρατηρήσεις
67 
Επιπλέον, το Συνέδριο διαπίστωσε 
ότι για 22 από τους 28 σταθμούς που 
εξετάστηκαν (79 %) το μερίδιο των 
καθαρών υδάτων (ήτοι όμβρια και υπό ‑
γεια ύδατα) επί της συνολικής εισροής 
υπερβαίνει το 30 % (από 32 % έως 
85 %). Αυτό αυξάνει τη χρησιμοποίηση 
της υδραυλικής δυναμικότητας: τα κα ‑
θαρά ύδατα αποτελούν μεν τμήμα της 
εισροής, δεν χρειάζονται όμως επεξερ ‑
γασία. Στο πλαίσιο αυτό:
 — το Συνέδριο αναγνωρίζει ότι 
υπάρχει το ενδεχόμενο ορισμέ ‑
νη ποσότητα όμβριων υδάτων 
να διοχετεύεται προς σταθμούς 
επεξεργασίας λυμάτων, δεδομένου 
ότι δεν υπάρχει πάντα η δυνατό ‑
τητα αντικατάστασης των μικτών 
δικτύων αποχέτευσης από χωριστά 
δίκτυα (βλέπε σημείο 52)· — εντούτοις, τα ποσοστά διείσδυσης 
υπόγειων υδάτων μπορούν να 
μειωθούν με την ανασυγκρότηση 
των δικτύων, η οποία μπορεί να 
συνίσταται στην αποκατάστα ‑
ση της υδατοστεγανότητας των 
δικτύων και των ανθρωποθυρίδων. 
Εάν οι εν λόγω τεχνικές εργασίες 
λαμβάνονταν υπόψη κατά τον 
σχεδιασμό του σταθμού, η απαι ‑
τούμενη υδραυλική δυναμικότητά 
του θα μπορούσε να μειωθεί και 
μάλιστα σημαντικά σε ορισμένες 
περιπτώσεις (βλέπε πλαίσιο 2 ).Γράφημα 2Χρησιμοποίηση της δυναμικότητας εκφρασμένη σε ι.π.
Πηγή : Ανάλυση του ΕΕΣ.51-60 %
>60 %
Αριθ/uni03BCό/uni03C2 σταθ/uni03BCών επεξεργασία/uni03C2<50 %Ρου/uni03BCανία
Σλοβακία
Ουγγαρία
Τσεχική 
/uni0394η/uni03BCοκρατία
12 10 8 6 4 2 0
33 Παρατηρήσεις
68 
Ενώ η πλειονότητα των σταθμών 
διαθέτει πρόβλεψη για τη μελλοντική 
αύξηση του αριθμού των συνδεόμενων 
χρηστών, οι νέες αυτές συνδέσεις είναι 
ολιγάριθμες και, ως εκ τούτου, δεν 
πρόκειται να επηρεάσουν σημαντικά 
το ποσοστό της χρησιμοποιούμενης 
δυναμικότητας. Επιπλέον, η βιομη ‑
χανική δραστηριότητα ενδέχεται να 
αυξηθεί εκ νέου μακροπρόθεσμα, αν 
και αναμένεται ότι οι νέες βιομηχανι ‑
κές εγκαταστάσεις θα εξοπλίζονται με 
τα δικά τους συστήματα επεξεργασίας 
λυμάτων.Περιθώρια μείωσης ορισμένων 
λειτουργικών δαπανών
69 
Οι λειτουργικές δαπάνες28 μπορούν να 
αποτελέσουν δείκτη της λειτουργικής 
αποδοτικότητας των συγχρηματο ‑
δοτούμενων στοιχείων ενεργητικού, 
ενώ συμβάλλουν στον καθορισμό του 
τιμολογίου ύδρευσης‑αποχέτευσης. 
Ως εκ τούτου, το Συνέδριο προέβη σε 
σύγκριση των δαπανών του 2012 βάσει 
των λογιστικών στοιχείων που παρεί ‑
χαν οι 28 εξετασθέντες σταθμοί.28 Άθροισμα των εξής: κόστους 
εργασίας, κόστους υλικών 
(συμπεριλαμβανομένου του 
κόστους χημικών ουσιών), 
ενεργειακού κόστους, 
κόστους μεταφοράς και 
διάθεσης ιλύος και άλλων 
δαπανών. Στην κατηγορία 
«λοιπά έξοδα» 
συνεκτιμήθηκαν μόνο τα 
έξοδα εξωτερικής ανάθεσης 
καθηκόντων συντήρησης και 
τα έξοδα για εξωτερική 
ανάθεση εργαστηριακών 
αναλύσεων. Για παράδειγμα, 
δεν συμπεριλήφθηκε το 
κόστος απόσβεσης.Φωτογραφία 6 —Τμήμα υποδομής που χρησιμοποιείται σπάνια (Ρουμανία—Galati)
Πηγή:  ΕΕΣ.
Παράδειγμα σημαντικής ποσότητας υπόγειων υδάτων που διοχετεύονται σε 
σταθμό επεξεργασίας
Σε έναν σταθμό στη Ρουμανία, η χρησιμοποίηση υδραυλικής δυναμικότητας κυμαίνεται μεταξύ 60 και 85 %. 
Εντούτοις, περίπου το ήμισυ των υδάτων που φθάνουν στον σταθμό είναι υπόγεια ύδατα, τα οποία δεν χρει ‑
άζονται καμία επεξεργασία. Εάν το δίκτυο αποχέτευσης ήταν περισσότερο υδατοστεγανό, θα εισέρχονταν 
λιγότερα υπόγεια ύδατα σε αυτό και η χρησιμοποίηση της υδραυλικής δυναμικότητας θα μειωνόταν στο 40 %. 
Συγκριτικά, για ορισμένους σταθμούς του δείγματος, η απορρόφηση των υπόγειων υδάτων αντιστοιχούσε 
μόνο στο 10 % έως 20 % της συνολικής εισροής.Πλαίσιο 2
34 Παρατηρήσεις
70 
Οι λειτουργικές δαπάνες συναρτώνται 
με το είδος της παρεχόμενης επεξερ ‑
γασίας (η αυστηρότερη επεξεργασία 
συνεπάγεται υψηλότερο κόστος) και 
με το μέγεθος του σταθμού. Ωστόσο, 
από τη σύγκριση καταδεικνύεται ότι 
υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ 
των σταθμών (βλέπε γράφημα 3 ).Γράφημα 3Λειτουργικές δαπάνες (σε ευρώ/ι.π.) ανά σταθμό
Σημ.:  Δύο σταθμοί αποκλείστηκαν επειδή προσκόμισαν στοιχεία που στρέβλωναν τη σύγκριση.
Οι σταθμοί που εφάρμοζαν αυστηρότερη επεξεργασία, χωρίς όμως να τηρούν τα προβλεπόμενα στην οδηγία όρια συγκέντρωσης συμπεριλή ‑
φθηκαν στην κατηγορία «δευτεροβάθμια επεξεργασία».
Πηγή : Ανάλυση του ΕΕΣ.ευρώ/ι.π.
Σταθ/uni03BCοί επεξεργασία/uni03C2 λυ/uni03BCάτωνΠρώτο τεταρτη/uni03BCόριο/uni0394ιά/uni03BCεσο/uni03C2Τρίτο τεταρτη/uni03BCόριο
ZYX WVUTSRQPONMLKJI HGFEDCBA25
20
15
10
5
0Πρωτοβάθ/uni03BCια επεξεργασία/uni0394ευτεροβάθ/uni03BCια επεξεργασίαΑυστηρότερη επεξεργασία/Τριτοβάθ/uni03BCια 
επεξεργασία
71 
Το Συνέδριο επισημαίνει ότι υπάρχει 
περιθώριο για μείωση των λειτουργι ‑
κών δαπανών σε πολλούς σταθμούς 
που εξετάστηκαν, όπως προκύπτει από 
τα εξής παραδείγματα:
 — όσον αφορά το κόστος μεταφο ‑
ράς και διάθεσης ιλύος, υπάρχουν 
σημαντικές διακυμάνσεις των 
τιμών μεταξύ των 28 σταθμών που 
εξετάστηκαν. Σε εννέα περιπτώσεις 
το κόστος υπερέβαινε τα 100 ευρώ ανά τόνο ξηρών στερεών και σε 
έξι περιπτώσεις το κόστος κυμαι ‑
νόταν μεταξύ 50 και 100 ευρώ ανά 
τόνο. Η τιμή για το συγκεκριμένο 
στοιχείο κόστους διαδραματίζει 
καίριο ρόλο, δεδομένου ότι το 
μερίδιό του στο συνολικό κόστος 
λειτουργίας του σταθμού μπορεί 
να είναι σημαντικό (ο μέσος όρος 
είναι γύρω στο 10 %, αλλά σε 
εξαιρετικές περιπτώσεις αγγίζει το 
30 % ή το 50 %)·
35 Παρατηρήσεις
 — το μερίδιο της ενέργειας αντιστοι ‑
χεί κατά μέσο όρο περίπου στο 
30 % του συνολικού κόστους για 
τους 28 σταθμούς που εξετάστη ‑
καν. Στο ήμισυ των περιπτώσεων, 
οι σταθμοί επεξεργασίας χρησιμο ‑
ποιούσαν ιλύ καθαρισμού λυμάτων 
για την παραγωγή ενέργειας, συ ‑
νήθως μέσω αναερόβιας ζύμωσης. 
Στην πλειονότητα των περιπτώ ‑
σεων, το μερίδιο ενέργειας στο 
συνολικό κόστος ήταν χαμηλότερο 
από τον μέσο όρο του 30 %·
 — συναφώς, στο πλαίσιο μιας έκθε ‑
σης για το 201429, ο Ευρωπαϊκός 
Οργανισμός Περιβάλλοντος κατέ ‑
ληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση 
δεικτών για την καταμέτρηση 
των επιδόσεων των υπηρεσιών 
ύδρευσης και αποχέτευσης ανά την 
Ευρώπη θα συνέβαλε σημαντικά 
στην κατανόηση των προκλήσε ‑
ων που ανακύπτουν όσον αφορά 
την αποδοτικότητα των πόρων. 
Η σύγκριση δεικτών αυτού του 
είδους θα μπορούσε να αποτελέσει 
χρήσιμη βάση για μια συγκριτική 
αξιολόγηση.Χρήση της ιλύος που 
παράγεται από τους 
σταθμούς επεξεργασίας 
αστικών λυμάτων
72 
Η επεξεργασία λυμάτων έχει ως απο ‑
τέλεσμα την παραγωγή ιλύος καθα ‑
ρισμού λυμάτων. Η ιλύς καθαρισμού 
λυμάτων θεωρείται απόβλητο στο 
πλαίσιο της οδηγίας για τα απόβλητα30. 
Σύμφωνα με την οδηγία αυτή, η επα ‑
ναχρησιμοποίηση, η ανακύκλωση 
και η ανάκτηση αποβλήτων πρέπει 
να προτιμώνται από τη διάθεση των 
αποβλήτων μέσω της υγειονομικής τα ‑
φής, της αποτέφρωσης ή της μόνιμης 
αποθήκευσης31. Η ΕΕ ενθαρρύνει τη 
χρήση ιλύος καθαρισμού λυμάτων στη 
γεωργία ως λιπάσματος.29 Τεχνική έκθεση αριθ. 5/2014 
«Performance of water utilities 
beyond compliance» 
(Επιδόσεις των υπηρεσιών 
υδροδότησης πέραν της 
συμμόρφωσης).
30 Οδηγία 2008/98/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
19ης Νοεμβρίου 2008, για τα 
απόβλητα και την κατάργηση 
ορισμένων οδηγιών (ΕΕ L 312 
της 22.11.2008, σ. 3).
31 Η ιεράρχηση των αποβλήτων, 
όπως εισάγεται στο άρθρο 4 
της οδηγίας 2008/98/ΕΚ.
Φωτογραφία 7 — Παραχθείσα ιλύς καθαρισμού λυμάτων (Τσεχική Δημοκρατία— Μπλάνσκο)
Πηγή:  ΕΕΣ.

36 Παρατηρήσεις
73 
Το Συνέδριο εξέτασε εάν:
 — είχε γίνει επαναχρησιμοποίηση και 
όχι διάθεση της ιλύος·
 — οι φορείς εκμετάλλευσης των 
σταθμών επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων είχαν τηρήσει τα όρια 
συγκέντρωσης για ορισμένες πα ‑
ραμέτρους της ιλύος καθαρισμού 
λυμάτων, συγκεκριμένα για τα 
βαρέα μέταλλα·
 — η Επιτροπή είχε υλοποιήσει προη ‑
γούμενες συστάσεις του Συνεδρίου 
επί του συγκεκριμένου θέματος.
Επαναχρησιμοποίηση της ιλύος 
καθαρισμού λυμάτων αντί της 
διάθεσής της σε τρία από τα 
τέσσερα κράτη μέλη
74 
Η αξιολόγηση των 28 σταθμών επε ‑
ξεργασίας από το Συνέδριο κάλυψε 
την παραγωγή ιλύος του 201232 και 
βασίστηκε σε εξέταση των συμβατι ‑
κών ρυθμίσεων μεταξύ των φορέων 
εκμετάλλευσης των σταθμών και των 
εταιρειών διαχείρισης αποβλήτων, 
καθώς και των συναφών λογιστικών 
στοιχείων. Ο έλεγχος δεν περιλάμβανε 
επισκέψεις στις εταιρείες διαχείρισης 
αποβλήτων που αναλάμβαναν την πα ‑
ραγόμενη ιλύ, προκειμένου να διαπι ‑
στώσει την ορθή επεξεργασία της από 
τις συγκεκριμένες εταιρείες.
75 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι, στην 
Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία 
και τη Σλοβακία, οι σταθμοί συνήπταν 
συνήθως σύμβαση με μία ή περισσότε ‑
ρες εταιρείες διαχείρισης αποβλήτων, 
οι οποίες είτε επεξεργάζονταν οι ίδιες 
την ιλύ είτε την παρέδιδαν σε άλλους 
χρήστες. Σύμφωνα με τις συμβάσεις, 
οι εταιρείες διαχείρισης αποβλήτων 
χρησιμοποιούσαν την ιλύ κυρίως για παραγωγή προϊόντων λιπασματο ‑
ποίησης, για επανακαλλιέργεια ή για 
παραγωγή βιοαερίου.
76 
Στη Ρουμανία, το σύνολο ή μέρος 
της ιλύος 11 εκ των 12 σταθμών που 
εξετάστηκαν διατίθεται για υγειο ‑
νομική ταφή ή/και αποθηκεύεται 
στον σταθμό. Η αποθήκευση της 
ιλύος στον σταθμό δεν είναι βιώσιμη 
μακροπρόθεσμα.
77 
Σύμφωνα με την εθνική στρατηγική 
διαχείρισης αποβλήτων της Ρουμανί ‑
ας (2003‑2013), έως το 2020, το 50 % 
της ιλύος πρέπει να χρησιμοποιείται 
στη γεωργία ή να αποτεφρώνεται. Τον 
Φεβρουάριο του 2012, οι ρουμανικές 
αρχές παρουσίασαν μια νέα στρατη ‑
γική διαχείρισης ιλύος καθαρισμού 
λυμάτων, η οποία εντούτοις δεν είχε 
εγκριθεί ακόμη κατά τον χρόνο διενέρ ‑
γειας του ελέγχου.
78 
Τα κράτη μέλη διαβίβασαν στην Επι ‑
τροπή στοιχεία για την κατάσταση που 
αφορούσε τη χρήση ιλύος καθαρισμού 
λυμάτων στο τέλος του 2012. Τα στοι ‑
χεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η επανα ‑
χρησιμοποίηση είναι η προτιμώμενη 
επιλογή για τα τρία από τα τέσσερα 
κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιή ‑
θηκαν επισκέψεις (βλέπε γράφημα 4 ).32 Το μερίδιο της ιλύος που 
παρήχθη από τους σταθμούς 
επεξεργασίας λυμάτων που 
εξετάστηκαν στα τέσσερα 
κράτη μέλη επί της συνολικής 
παραγωγής ιλύος έχει ως εξής: 
0,78 % στη Τσεχική 
Δημοκρατία, 45 % στην 
Ουγγαρία, 52 % στη Ρουμανία 
και 10 % στη Σλοβακία.
37 Παρατηρήσεις
Τα εφαρμοστέα όρια 
συγκέντρωσης τηρήθηκαν στην 
πλειονότητα των περιπτώσεων
79 
Σύμφωνα με την οδηγία για την ιλύ 
καθαρισμού λυμάτων που αφορά τη 
χρήση ιλύος σε γεωργικό έδαφος, οι 
φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών 
επεξεργασίας λυμάτων πρέπει να 
παρακολουθούν33 το περιεχόμενο της 
ιλύος για να διασφαλίζουν την τήρηση 
των ορίων συγκέντρωσης, ιδίως όσον 
αφορά τα βαρέα μέταλλα.
80 
Επιπλέον, οι εθνικές νομοθετικές δια ‑
τάξεις μπορούν να βαίνουν πέραν των 
απαιτήσεων της οδηγίας για την ιλύ 
καθαρισμού λυμάτων και να προβλέ ‑
πουν περισσότερες παραμέτρους και 
αυστηρότερα όρια, καθώς και να ορί ‑
ζουν όρια συγκέντρωσης για χρήσεις 
άλλες εκτός της χρήσης σε γεωργικό 
έδαφος. Από την ανάλυση της εθνικής νομοθεσίας στην οποία προέβη το 
Συνέδριο προκύπτει ότι:
 — Όταν η ιλύς χρησιμοποιείται στη 
γεωργία, τα όρια που τίθενται από 
την εθνική νομοθεσία σε σχέση με 
πολλές παραμέτρους ήταν, και στα 
τέσσερα κράτη μέλη, αυστηρότε ‑
ρα από εκείνα που επιβάλλονται 
από την οδηγία για την ιλύ καθα ‑
ρισμού λυμάτων. Και τα τέσσερα 
κράτη μέλη θεσπίζουν επίσης όρια 
για πρόσθετες παραμέτρους, όπως 
για το αρσενικό.
 — Όταν η ιλύς χρησιμοποιείται ως 
υλικό εισροής για την παραγωγή 
προϊόντων λιπασματοποίησης, 
προβλέπονται σχετικά όρια για το 
υλικό εισροής στην Τσεχική Δη ‑
μοκρατία και τη Σλοβακία εν είδει 
τεχνικής προδιαγραφής.
 — Όσον αφορά την υγειονομική 
ταφή, σε απόφαση του Συμβου ‑
λίου34 του 2002, καθορίστηκαν 
οριακές τιμές έκπλυσης για τα 
απόβλητα που γίνονται δεκτά Γράφημα 4Χρήση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων στις 31.12.2012 εκφρασμένη ως ποσοστό επί 
της συνολικής παραχθείσας ιλύος
Σημ.:  Στην Τσεχική Δημοκρατία, το 2012, περίπου το 32 % της ιλύος χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή προϊόντων λιπασματοποίησης (κατηγο ‑
ρία: επαναχρησιμοποίηση: άλλο). Στη Σλοβακία, το 2012, το 63 % της ιλύος χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή προϊόντων λιπασματοποίησης 
(κατηγορία: επαναχρησιμοποίηση: έδαφος και γεωργία). Για τη Ρουμανία, στην κατηγορία «διάθεση: άλλο» περιλαμβάνεται η προσωρινή αποθή ‑
κευση στον σταθμό.
Πηγή : Ανάλυση από το ΕΕΣ των στοιχείων που διαβίβασαν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή.2 %∆ιάθεση: άλλο∆ιάθεση: αποτέφρωση∆ιάθεση: υγειονο/uni03BCική ταφήΕπαναχρησι/uni03BCοποίηση: άλλοΕπαναχρησι/uni03BCοποίηση: 
έδαφο/uni03C2 και γεωργίαΤσεχική 
∆η/uni03BCοκρατία
Σλοβακία
Ουγγαρία
Ρου/uni03BCανία
100 % 80 % 60 % 40 % 20 % 0 %71 %
21 %
14 %22 %
65 %
63 %
33 Το άρθρο 9 και το 
παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 
86/278/ΕΟΚ προσδιορίζουν τις 
παραμέτρους, τα όρια 
συγκέντρωσης και τον ετήσιο 
αριθμό των δειγμάτων που 
πρέπει να υποβάλλονται σε 
εργαστηριακές αναλύσεις.
38 Παρατηρήσεις
σε χώρους υγειονομικής ταφής. 
Σημειώνεται ότι, κατά τις τσεχικές 
νομικές διατάξεις, δεν επιτρέπεται 
η απόρριψη βιοαποικοδομήσιμων 
αποβλήτων σε χώρους υγειονο ‑
μικής ταφής, πλην των αστικών 
αποβλήτων, των υγρών αποβλήτων 
και των αποβλήτων που εκλύουν 
υγρά (περιλαμβανομένης ως εκ 
τούτου της ιλύος)35. Η υγειονομική 
ταφή επιτρέπεται στην Ουγγαρία, 
τη Ρουμανία και τη Σλοβακία.81 
Δεδομένου ότι η ιλύς καθαρισμού 
λυμάτων μπορεί να χρησιμοποιείται ως 
υλικό εισροής για την παραγωγή προϊ ‑
όντων λιπασματοποίησης, το Συνέδριο 
ανέλυσε επίσης τις κείμενες νομικές 
διατάξεις σχετικά με τη χρήση προϊό ‑
ντων λιπασματοποίησης και επισημαί ‑
νει ότι η κατάσταση διαφέρει από το 
ένα κράτος μέλος στο άλλο, λόγω του 
ότι δεν προβλέπονται, επί του παρό ‑
ντος, όρια συγκέντρωσης σε επίπεδο 
ΕΕ (βλέπε πίνακα 10 ).34 Απόφαση 2003/33/EΚ του 
Συμβουλίου, της 
19ης Δεκεμβρίου 2002, για τον 
καθορισμό κριτηρίων και 
διαδικασιών αποδοχής των 
αποβλήτων στους χώρους 
υγειονομικής ταφής σύμφωνα 
με το άρθρο 16 και το 
παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 
1999/31/ΕΚ (ΕΕ L 11 
της 16.1.2003, σ. 27).
35 Vyhláška 294/2005 Sb 
(διάταγμα αριθ. 294/2005 Sb).
36 «Assessment of feasibility of 
setting bio‑waste recycling 
targets in  the EU, including 
subsidiarity aspects» 
(Αξιολόγηση της 
σκοπιμότητας καθορισμού 
στόχων για την ανακύκλωση 
βιολογικών αποβλήτων στην 
ΕΕ περιλαμβανομένων 
ζητημάτων που σχετίζονται με 
την επικουρικότητα), τελική 
έκθεση της 31.3.2011, 
εκπονηθείσα δυνάμει της 
σύμβασης πλαισίου ENV.G.4/
FRA/2008/0112 από τη vito 
(vision on technology) σε 
συνεργασία με τη Bio 
Intelligence Service και την 
ARCADIS.Πίνακας 10Νομικές διατάξεις που προβλέπουν όρια συγκέντρωσης για προϊόντα 
λιπασματοποίησης
Τσεχική Δημοκρατία Ουγγαρία Ρουμανία Σλοβακία
Ναι
- προϊόντα λιπασματοποίησης σε 
γεωργικό έδαφος
- προϊόντα λιπασματοποίησης για 
επανακαλλιέργεια
- προϊόντα λιπασματοποίησης που 
διατίθενται στην αγορά ως λίπασμαΝαι
- προϊόντα λιπασματοποίησης που διατίθε -
νται στην αγορά ως λίπασμα
Δεν προβλέπονται κανόνες για την επα -
νακαλλιέργεια ή τη χρήση σε μη γεωργικό 
έδαφοςΚαμία Ναι
- προϊόντα λιπασματοποίησης που διατί -
θενται στην αγορά ως λίπασμα
Δεν προβλέπονται κανόνες για την επα -
νακαλλιέργεια ή τη χρήση σε μη γεωργικό 
έδαφος
Πηγή : Ανάλυση της εθνικής νομοθεσίας από το ΕΕΣ.
82 
Η εξέταση του Συνεδρίου όσον αφορά 
τη συμμόρφωση των 28 σταθμών επε ‑
ξεργασίας με τα όρια συγκέντρωσης 
βασίστηκε στις εργαστηριακές ανα ‑
λύσεις που διενεργήθηκαν από τους 
φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών 
το 2012. Από την εξέταση προκύπτει 
ότι τα όρια, εφόσον είχαν τεθεί (βλέπε 
σημείο 80), τηρούνταν από όλους τους 
σταθμούς στην Τσεχική Δημοκρατία, 
την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Στη 
Ρουμανία, τα όρια τηρούνταν μόνο σε 
έναν από τους τρεις σταθμούς (33 %) 
στον οποίο η ιλύς χρησιμοποιούνταν 
σε γεωργικό έδαφος. Όσον αφορά τους 
άλλους δύο σταθμούς, οι αναλύσεις 
δεν κάλυπταν όλες τις παραμέτρους. 
Επίσης, έξι από τους επτά σταθμούς 
(86 %) που αποθέτουν ιλύ σε χώρους 
υγειονομικής ταφής δεν τηρούσαν 
το όριο περιεκτικότητας επί ξηρού. 
Επιπλέον, για τους τρεις από τους επτά 
σταθμούς (43 %) οι αναλύσεις δεν κά ‑
λυπταν όλες τις παραμέτρους.83 
Η απουσία ορίων όσον αφορά ορισμέ ‑
νες χρήσεις της ιλύος και προϊόντων 
λιπασματοποίησης (επανακαλλιέργεια, 
χρήση σε μη γεωργικό έδαφος) μπορεί 
να αποτελέσει απειλή για την ποιότητα 
του εδάφους και συνεπακολούθως για 
την ποιότητα των υδάτων, σε περί ‑
πτωση απορροής ή αποστράγγισης. 
Επιπλέον, η απουσία κριτηρίων σε 
επίπεδο ΕΕ για τα προϊόντα λιπασμα ‑
τοποίησης που πρόκειται να διατίθε ‑
νται στην αγορά ως λίπασμα καθιστά 
αδύνατη τη διασφάλιση ισοδύναμης 
προστασίας του περιβάλλοντος σε όλη 
την ΕΕ. Επίσης, όπως αναφέρεται σε 
μελέτη που εκπονήθηκε για λογαρια ‑
σμό της Επιτροπής, η χαμηλή ποιότητα 
των προϊόντων λιπασματοποίησης σε 
ορισμένες χώρες έχει προσδιοριστεί 
ως το βασικό εμπόδιο για την περαιτέ ‑
ρω ανάπτυξη της αγοράς36.
39 Παρατηρήσεις
37 Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 
«Η αποτελεσματικότητα των 
δαπανών για την επεξεργασία 
λυμάτων στο πλαίσιο 
διαρθρωτικών μέτρων κατά 
τις περιόδους 
προγραμματισμού 1994‑1999 
και 2000‑2006»  
(http://eca.europa.eu ).
38 SWD(2014) 209 τελικό της 
2ας Ιουλίου 2014, «Ex‑post 
evaluation of five Waste 
Stream Directives» (Εκ των 
υστέρων αξιολόγηση των 
πέντε οδηγιών για τη 
διαχείριση των αποβλήτων).
39 Κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 2003/2003 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά 
με τα λιπάσματα (ΕΕ L 304 
της 21.11.2003, σ. 1).
40 Τελική έκθεση με τίτλο 
«Evaluation of Regulation (EC) 
2003/2003 relating to 
fertilisers» (Αξιολόγηση του 
κανονισμού (ΕΚ) 2003/2003 
σχετικά με τα λιπάσματα), 
η οποία εκπονήθηκε για 
λογαριασμό της Επιτροπής 
από το Κέντρο Υπηρεσιών 
Στρατηγικής και Αξιολόγησης, 
τον Νοέμβριο του 2010.
41 Τοξικές συνθετικές χημικές 
ουσίες.Η επικαιροποίηση της οδηγίας 
για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων 
εκκρεμεί εν αναμονή της αναθε -
ώρησης του κανονισμού για τα 
λιπάσματα από την Επιτροπή
84 
Στην ειδική έκθεση αριθ. 3/200937 το 
Συνέδριο συνιστούσε στην Επιτροπή 
να εξετάσει κατά πόσον ήταν πλέον 
καιρός για την αναθεώρηση της οδη ‑
γίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων. 
Η Επιτροπή διενήργησε ολοκληρω ‑
μένη αξιολόγηση38 αρκετών οδηγιών 
για τη διαχείριση των αποβλήτων, 
περιλαμβανομένης της οδηγίας για την 
ιλύ καθαρισμού λυμάτων, προκειμένου 
να καθορίσει κατά πόσον το κανονι ‑
στικό πλαίσιο είναι κατάλληλο για τον 
επιδιωκόμενο σκοπό. Η αξιολόγηση 
του 2014 κατέληξε στο συμπέρασμα 
ότι η οδηγία για την ιλύ καθαρισμού 
λυμάτων εγείρει αμφιβολίες σχετικά 
με τη συνάφειά της υπό την παρούσα 
μορφή της και ότι, για περίπου τριάντα 
έτη, τα πρότυπα και οι προϋποθέσεις 
που προβλέπονται στην οδηγία δεν εί ‑
χαν αναθεωρηθεί ούτε επικαιροποιηθεί 
ποτέ. Η αξιολόγηση ανέφερε περαιτέ ‑
ρω ότι δεν μπορούσε να ληφθεί καμία 
απόφαση για αναθεώρηση της οδηγίας 
μέχρι την έγκριση του αναθεωρημένου 
κανονισμού για τα λιπάσματα39.85 
Το 2010, το συμπέρασμα που εξήχθη 
από εκ των υστέρων αξιολόγηση40 της 
λειτουργίας του ισχύοντος κανονισμού 
για τα λιπάσματα ήταν ότι το πεδίο 
εφαρμογής του κανονισμού πρέπει να 
διευρυνθεί ώστε να καλύπτει όχι μόνο 
τα ανόργανα λιπάσματα αλλά και τα 
οργανικά λιπάσματα και τα βελτιωτικά 
εδάφους. Στην ίδια αξιολόγηση προτει ‑
νόταν η θέσπιση μέγιστων ορίων για 
τις επιβλαβείς ουσίες που υπάρχουν 
στα λιπάσματα. Το 2015 η Επιτροπή 
εξετάζει το ενδεχόμενο να προτεί ‑
νει αναθεωρημένο κανονισμό για τα 
λιπάσματα.
86 
Το 2012, το Κοινό Κέντρο Ερευνών 
της Επιτροπής παρουσίασε τα πορί ‑
σματα πανευρωπαϊκής έρευνας της 
ύπαρξης και των επιπέδων παρου ‑
σίας επιλεγμένων ενώσεων στην ιλύ 
καθαρισμού λυμάτων. Σύμφωνα με 
την έκθεση δεν υπάρχουν επιστημονι ‑
κά στοιχεία που να δικαιολογούν την 
εισαγωγή νέων οριακών τιμών για τους 
κλασικούς οργανικούς ρύπους ή για 
νεοεμφανιζόμενους ρύπους, με την 
εξαίρεση των ενώσεων που περιέχουν 
υπερφθοροαλκυλο‑οµάδες41.Φωτογραφία 8 — Εργαστηριακός εξοπλισμός για τη διενέργεια δοκιμών σε σταθμό επεξεργασίας 
(Ουγγαρία—Szeged)
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.

40 Παρατηρήσεις
87 
Σε άλλα έγγραφα και μελέτες42 θίγο ‑
νται οι δυνητικοί κίνδυνοι που σχετίζο ‑
νται με τα μικροπλαστικά. Τα μικρο ‑
πλαστικά μπορούν να απομακρυνθούν 
μόνο ως έναν βαθμό στους σταθμούς 
επεξεργασίας λυμάτων. Στη συνέχεια 
τα υπολείμματα αυτά καταλήγουν στην 
ιλύ. Όταν η ιλύς χρησιμοποιείται στο 
έδαφος, τα μικροπλαστικά μπορούν να 
καταλήξουν στο υδάτινο περιβάλλον 
διά της απορροής τους από το έδαφος.
88 
Όσον αφορά τα προϊόντα λιπασμα ‑
τοποίησης, στην ειδική έκθεσή του 
αριθ. 20/201243 το Συνέδριο συνέστησε 
στην Επιτροπή να αναπτύξει πρότυπα 
ποιότητας σε επίπεδο ΕΕ από κοινού 
με τα κράτη μέλη για την ενθάρρυν ‑
ση της ανάπτυξης αγοράς προϊόντων 
λιπασματοποίησης. Στις αρχές του 
2014, το Κοινό Κέντρο Ερευνών της 
Επιτροπής δημοσίευσε τεχνική πρότα ‑
ση για κριτήρια αποχαρακτηρισμού44 
των βιοαποικοδομήσιμων αποβλή ‑
των που υποβάλλονται σε βιολογική 
επεξεργασία. Ωστόσο, στη μελέτη 
αυτή προτεινόταν η εξαίρεση της ιλύος 
καθαρισμού λυμάτων από τα προϊόντα 
λιπασματοποίησης και ζύμωσης. Μένει 
να καθοριστεί εάν και με ποιον τρόπο 
η πρόταση αναθεώρησης του κανονι ‑
σμού για τα λιπάσματα θα εισαγάγει 
τα προτεινόμενα κριτήρια και εάν θα 
θεσπίσει μηχανισμό για τη σταδιακή 
ενσωμάτωση των κατηγοριών που δεν 
καλύπτονται από την τεχνική πρόταση, 
όπως της ιλύος καθαρισμού λυμάτων.Οικονομική βιωσιμότητα 
των 
συγχρηματοδοτούμενων 
από την ΕΕ σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
89 
Βασικό στοιχείο για τη διασφάλιση 
της οικονομικής βιωσιμότητας των 
υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης 
είναι η κάλυψη των σχετικών εξόδων. 
Η οικονομική βιωσιμότητα διασφα ‑
λίζεται όταν τα έσοδα από την παρο ‑
χή υπηρεσιών είναι επαρκή για την 
κάλυψη των εξόδων λειτουργίας και 
συντήρησης, καθώς και του κεφαλαι ‑
ακού κόστους, και παρέχουν, ως εκ 
τούτου, τη δυνατότητα ανανέωσης των 
επενδύσεων. Η οδηγία πλαίσιο για τα 
ύδατα (άρθρο 9) ζητούσε από τα κράτη 
μέλη να διασφαλίσουν έως το 2010 την 
κατάλληλη συνεισφορά των διαφόρων 
χρήσεων των υδάτων στην ανάκτηση 
του κόστους των υπηρεσιών ύδρευσης 
και αποχέτευσης. Οι χρήστες των υπη ‑
ρεσιών επεξεργασίας λυμάτων μπο ‑
ρούν να συνεισφέρουν στην ανάκτηση 
του κόστους μέσω της τιμολόγησης 
των λυμάτων (τέλη). Επιπλέον, η αρχή 
«ο ρυπαίνων πληρώνει»45 συνεπάγεται 
ότι οι ρυπαίνοντες (στην προκειμένη 
περίπτωση όσοι απορρίπτουν λύματα 
όπως τα νοικοκυριά και οι βιομηχανι ‑
κές εγκαταστάσεις) ευθύνονται για τη 
ρύπανση που προκαλούν και πρέπει, 
ως εκ τούτου, να αναλαμβάνουν το 
κόστος για τη μείωσή της (στην προ ‑
κειμένη περίπτωση μέσω της επεξερ ‑
γασίας των λυμάτων).
90 
Δεδομένου ότι το νερό δεν είναι ένα 
κοινό εμπορικό προϊόν, οι τιμές χρέω ‑
σης υπολογίζονται βάσει μηχανισμών 
καθορισμού των τιμών που προβλέ ‑
πονται κατά κανόνα στην εθνική 
νομοθεσία.42 Βλέπε παραδείγματος χάριν: 1) 
πιλοτική μελέτη που 
εκπονήθηκε από το ινστιτούτο 
Alfred‑Wegener‑Institut, 
η οποία δημοσιεύθηκε στις 
30.10.2014 ( www.awi.de ) και 2) 
έγγραφο για τον πιθανό 
κίνδυνο παρουσίας 
μικροπλαστικών σε γλυκά 
ύδατα, το οποίο δημοσιεύθηκε 
στις 29.9.2013 στον ιστότοπο 
www.stowa.nl  (Stichting 
Toegepast Onderzoek 
Waterbeheer).
43 Ειδική έκθεση αριθ. 20/2012 
«Είναι αποτελεσματική 
η χρηματοδότηση έργων 
υποδομών διαχείρισης 
αστικών αποβλήτων μέσω 
διαρθρωτικών μέτρων ως 
τρόπος βοήθειας προς τα 
κράτη μέλη ώστε να 
επιτύχουν τους στόχους της 
πολιτικής διαχείρισης 
αποβλήτων της ΕΕ;» ( http://
eca.europa.eu ).
44 Τα κριτήρια που πρέπει να 
πληρούν ορισμένα σαφώς 
καθορισμένα απόβλητα 
προκειμένου να παύουν να 
αποτελούν απόβλητα.
45 Άρθρο 191, παράγραφος 2, της 
Συνθήκης για τη λειτουργία 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(ενοποιημένη έκδοση).
41 Παρατηρήσεις
91 
Κατά τον προσδιορισμό της τιμής χρέ ‑
ωσης λυμάτων τα κράτη μέλη μπορεί 
να συνυπολογίζουν τον κοινωνικό, 
περιβαλλοντικό και οικονομικό αντί ‑
κτυπο46, προκειμένου να διασφαλίζουν 
ότι οι υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέ ‑
τευσης παραμένουν οικονομικά προ ‑
σιτές. Στις κατευθυντήριες οδηγίες της 
Επιτροπής47 αναφέρεται ως συνήθως 
αποδεκτό ποσοστό προσιτότητας το 
4 % του εισοδήματος των νοικοκυριών, 
δηλαδή ο συνολικός λογαριασμός νε ‑
ρού (πόσιμο νερό και λύματα) μπορεί 
να αντιστοιχεί στο 4 % του εισοδήμα ‑
τος ενός νοικοκυριού.
92 
Γ ια αμφότερες τις περιόδους προγραμ ‑
ματισμού 2000‑2006 και 2007‑2013, οι 
κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτρο ‑
πής48 απαιτούσαν τα τιμολόγια ύδρευ ‑
σης και αποχέτευσης να καλύπτουν 
τουλάχιστον τα έξοδα λειτουργίας και 
συντήρησης, καθώς και σημαντικό 
μέρος του κόστους απόσβεσης των 
στοιχείων ενεργητικού. Η απόσβεση 
μπορεί να θεωρηθεί ως προσεγγιστική 
μεταβλητή για τον υπολογισμό του 
κόστους που απαιτείται για την ανακαί ‑
νιση της υποδομής στο μέλλον.
93 
Γ ια την περίοδο προγραμματισμού 
2007‑2013, η τήρηση της αρχής της 
κάλυψης του κόστους κατέστη υποχρε ‑
ωτική, καθόσον επιβλήθηκε η εκπλή ‑
ρωση μιας εκ των προτέρων αιρεσιμό ‑
τητας. Αυτό σημαίνει ότι η έγκριση των 
επιχειρησιακών προγραμμάτων για την 
περίοδο προγραμματισμού 2014‑2020 
εξαρτάται από την «κατάλληλη συμ ‑
βολή των διαφόρων χρήσεων ύδατος, 
διακρινόμενων, τουλάχιστον, σε βιο ‑
μηχανία, νοικοκυριά και γεωργία, στην 
ανάκτηση του κόστους των υπηρεσιών 
ύδατος [...]». Εντούτοις, εναπόκειται 
στη διακριτική ευχέρεια των κρατών 
μελών να ορίσουν σε τι συνίσταται 
η «κατάλληλη» συμβολή.94 
Το Συνέδριο εξέτασε εάν:
 — το τιμολόγιο λυμάτων κάλυπτε τα 
έξοδα απόσβεσης, λειτουργίας 
και συντήρησης των στοιχείων 
ενεργητικού·
 — υπήρχε περιθώριο αύξησης της 
τιμής χρέωσης λυμάτων όταν τα 
έξοδα λειτουργίας και συντήρησης 
δεν καλύπτονταν επαρκώς·
 — οι ιδιοκτήτες υποδομών είχαν συσ ‑
σωρεύσει επαρκή αποθεματικά, 
ώστε να καθίσταται δυνατή η αντι ‑
κατάσταση/ανακαίνιση της υποδο ‑
μής κατά τη λήξη του οικονομικού 
κύκλου ζωής της.
Τα τέλη για την επεξεργασία 
λυμάτων που χρεώθηκαν 
στους χρήστες κάλυπταν 
πλήρως το κόστος μόνο στο 
11 % των περιπτώσεων
95 
Το Συνέδριο ανέλυσε τον καθορισμό 
των τιμολογίων ύδρευσης για το 2012 
σε σχέση με τους 28 σταθμούς επε ‑
ξεργασίας λυμάτων που εξετάστηκαν. 
Συνέκρινε τις συνιστώσες κόστους που 
περιλαμβάνονταν στο τιμολόγιο με 
τα χρηματοοικονομικά στοιχεία των 
φορέων εκμετάλλευσης των σταθμών 
και των ιδιοκτητών των υποδομών. 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τα έξοδα 
καλύπτονταν πλήρως μόνο σε τρεις 
περιπτώσεις (11 %). Στο υπόλοιπο 89 % 
των περιπτώσεων το κόστος καλυπτό ‑
ταν μόνον εν μέρει.46 Άρθρο 9 της οδηγίας πλαισίου 
για τα ύδατα.
47 Νέα περίοδος 
προγραμματισμού 2007 ‑2013: 
Κατευθυντήριες γραμμές 
σχετικά με τη μεθοδολογία για 
τη διενέργεια ανάλυσης 
κόστους ‑ οφέλους  – έγγραφο 
εργασίας αριθ. 4, 8/2006.
48 The new programming period 
2000 ‑2006: Technical paper 1 
‑ Application of the polluter 
pays principle ‑  Differentiating 
the rates of Community 
assistance for Structural Funds, 
Cohesion Fund and ISPA 
infrastructure operations 
(6.12.1999) (Η νέα περίοδος 
προγραμματισμού 2000 ‑2006: 
Τεχνικό έγγραφο 1 ‑  
Εφαρμογή της αρχής «ο 
ρυπαίνων πληρώνει» 
‑ Διαφοροποίηση των 
ποσοστών κοινοτικής 
ενίσχυσης για τα διαρθρωτικά 
ταμεία, το Ταμείο Συνοχής και 
τις υπηρεσίες υποδομών ISPA 
(6.12.1999)). Γ ια την περίοδο 
προγραμματισμού 2007 ‑2013, 
βλέπε προηγούμενη 
υποσημείωση.
42 Παρατηρήσεις
96 
Το Συνέδριο επισημαίνει ότι σε τρία 
κράτη μέλη υπάρχουν ειδικές νομικές 
διατάξεις που περιορίζουν τον βαθμό 
κάλυψης του κόστους:
 — στην Τσεχική Δημοκρατία49 και τη 
Σλοβακία50 το κόστος απόσβεσης 
που αφορά το τμήμα των στοι ‑
χείων του ενεργητικού που έχει 
χρηματοδοτηθεί από επιχορήγηση 
(από την ΕΕ και εθνική) εξαιρείται 
εν όλω ή εν μέρει·
 — στην Ουγγαρία επιβλήθηκε μείωση 
των τιμολογίων ύδρευσης το 201351 
και στη Σλοβακία προβλέπονται 
περιορισμοί σε σχέση με τις αυξή ‑
σεις των τιμολογίων52.
97 
Βάσει των ανωτέρω, το Συνέδριο 
θεωρεί επίσης ενδεχόμενο τον κίνδυνο 
οι φορείς εκμετάλλευσης των σταθ ‑
μών να μην εκτελούν τις απαραίτητες 
εργασίες συντήρησης, προκειμένου να 
εξασφαλίζουν βραχυπρόθεσμη κερδο ‑
φορία. Εντούτοις, η πρακτική αυτή θα 
συνέβαλε στην αποδυνάμωση της λει ‑
τουργικής βιωσιμότητας των σταθμών 
επεξεργασίας λυμάτων. Η αξιολόγηση 
του κατά πόσον το κόστος συντήρη ‑
σης για το 2012 αντιστοιχούσε στις 
πραγματικές ανάγκες συντήρησης δεν 
ενέπιπτε στην εμβέλεια του παρόντος 
ελέγχου.
98 
Ένα περαιτέρω στοιχείο που μπορεί να 
έχει αντίκτυπο στον καθορισμό των 
τιμολογίων είναι ο τρόπος καθορισμού 
της ενίσχυσης της ΕΕ για ένα έργο 
υποδομής. Η επιχορήγηση από την ΕΕ 
δικαιολογείται μόνον εάν τα έσοδα που 
παράγονται από το έργο δεν αρκούν 
για την κάλυψη του επενδυτικού και 
λειτουργικού κόστους. Το εν λόγω 
χρηματοδοτικό κενό (ήτοι η διαφορά 
μεταξύ του μειωμένου επενδυτικού 
κόστους και των μειωμένων καθαρών 
εσόδων του έργου), το οποίο πρέπει να εκτιμάται βάσει ανάλυσης κό ‑
στους‑οφέλους, μπορεί στη συνέχεια 
να χρηματοδοτείται από δημόσιους 
πόρους (περιλαμβανομένων επιχορη ‑
γήσεων της ΕΕ). Η εν λόγω προσέγγιση 
λειτουργεί αποτρεπτικά όσον αφορά 
την εφαρμογή της αρχής της κάλυψης 
του κόστους, εφόσον συνεπάγεται 
ότι όσο υψηλότερα είναι τα έσοδα 
από δραστηριότητες σχετικές με τα 
λύματα (ήτοι όσο υψηλότερα τα τέλη 
χρέωσης), τόσο χαμηλότερο θα είναι 
το ποσό της επιχορήγησης που θα ανα ‑
μένει να εισπράξει ο επενδυτής.
99 
Γ ια την περίοδο προγραμματισμού 
2014‑2020, και μάλιστα σε αντίθε ‑
ση με προηγούμενες περιόδους, οι 
αιτούντες επιχορηγήσεις της ΕΕ δεν 
υποχρεούνται53 να διενεργούν ανάλυ ‑
ση κόστους‑οφέλους για το έργο τους 
προκειμένου να εκτιμήσουν το χρη ‑
ματοδοτικό κενό. Αντιθέτως, εφαρμό ‑
ζεται ένα κατ’ αποκοπήν ποσοστό επί 
των καθαρών εσόδων, το οποίο ορί ‑
ζεται από τον κανονισμό στο 25 %54. 
Κατά συνέπεια, το χρηματοδοτικό κενό 
θα αντιστοιχεί στο 75 % ανεξαρτήτως 
των εσόδων που παράγονται από το 
έργο. Με άλλα λόγια, εάν το τέλος χρέ ‑
ωσης έχει διαμορφωθεί κατά τέτοιον 
τρόπο ώστε τα παραγόμενα έσοδα να 
καλύπτουν περισσότερο από το 25 % 
των δαπανών, αυτό δεν θα μειώνει 
αντιστοίχως την επιχορήγηση.49 Για τα συγχρηματοδοτούμενα 
από την ΕΕ έργα, οι τιμές 
χρέωσης για την επεξεργασία 
λυμάτων πρέπει να αυξηθούν 
έως ότου διασφαλιστεί 
η πλήρης απόσβεση, 
λαμβανομένου όμως 
παράλληλα υπόψη του 
επιπέδου οικονομικής 
προσιτότητας (το οποίο 
ορίζεται στο 2 % του 
εισοδήματος των 
νοικοκυριών).
50 Η απόσβεση του τμήματος 
των στοιχείων του ενεργητι ‑
κού που αποκτήθηκαν με 
επιχορήγηση πριν από το 2011 
δεν περιλαμβάνεται στον 
υπολογισμό του τιμολογίου. 
Εντούτοις, ως αποτέλεσμα του 
διατάγματος του 2011, 
η απόσβεση όλων των 
περιουσιακών στοιχείων που 
αποκτήθηκαν από το 2011 και 
εξής μπορούν να λαμβάνονται 
υπόψη στο μέγιστο ποσοστό 
του 2 % (αντιστοιχώντας ως εκ 
τούτου σε κύκλο ζωής 50 
ετών). Πράγματι, στο πλαίσιο 
της περιόδου προγραμματι ‑
σμού 2007‑2013 και αφότου 
εκδόθηκε το διάταγμα του 
2011, η Επιτροπή ενέκρινε 
μόνο «μεγάλα έργα», καθώς 
έκρινε ότι οι προηγούμενες 
νομοθετικές διατάξεις δεν 
διασφάλιζαν τη βιωσιμότητα.
51 Στην Ουγγαρία, ο καθορισμός 
των τελών για την επεξεργασία 
λυμάτων εναπόκειτο στη 
διακριτική ευχέρεια των 
δημοτικών αρχών μέχρι το 
2011. Μετά την τροποποίηση 
ορισμένων νομοθετικών 
διατάξεων, ορίστηκε ότι τα 
τέλη χρέωσης του 2012 θα 
μπορούσαν να αυξηθούν 
μόνο κατά μέγιστο 4,2 % σε 
σχέση με τα τέλη χρέωσης του 
2011. Τα τέλη χρέωσης του 
2013 (πρώτο εξάμηνο) έπρεπε 
να είναι ίδια με τα τέλη του 
2012, ενώ τα τέλη για το 
δεύτερο εξάμηνο του 2013 και 
για το 2014 δεν θα μπορούσαν 
να υπερβαίνουν το 90 % των 
τελών του 2012.
52 Τα τέλη χρέωσης του 2014 θα 
παραμείνουν εν ισχύι για το 
2015 και το 2016, εκτός εάν 
ζητηθεί αναπροσαρμογή των 
τιμών, η οποία να 
δικαιολογείται από σημαντική 
μεταβολή των οικονομικών 
παραμέτρων.
53 Για την έγκριση «μεγάλων 
έργων» από την Επιτροπή 
(βλέπε σημείο 10) 
η υποχρέωση εξακολουθεί να 
ισχύει. Στο πλαίσιο της 
περιόδου προγραμματισμού 
43 Παρατηρήσεις
Οι τιμές χρέωσης για την επε -
ξεργασία λυμάτων υπολεί -
πονταν του αναφερόμενου 
από την Επιτροπή ποσοστού 
προσιτότητας στο 92 % των 
περιπτώσεων στις οποίες το 
κόστος καλυπτόταν μόνο εν 
μέρει
100  
Οι μέσες τιμές χρέωσης για τα λύματα 
στα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία 
πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις απο ‑
τυπώνονται στο γράφημα 5 .101  
Σε 23 από τις 25 περιπτώσεις (92 %) 
στις οποίες η κάλυψη του κόστους δεν 
ήταν πλήρης, οι συνολικές χρεώσεις 
που επιβλήθηκαν στους καταναλωτές 
για υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέ ‑
τευσης είναι χαμηλότερες του 4 % των 
εσόδων του νοικοκυριού, ποσοστού 
προσιτότητας που αναφέρει η Επι ‑
τροπή. Εξ αυτών, σε επτά περιπτώσεις 
(30 %) τα τέλη για την επεξεργασία λυ ‑
μάτων ήταν χαμηλότερα από τη μέση 
εθνική τιμή χρέωσης για τα λύματα.Γράφημα 5Μέσες τιμές χρέωσης για τα λύματα το 2012
Τι/uni03BCή χρέωση/uni03C2 για την επεξεργασία λυ/uni03BCάτων σε ευρώ/m3
Ουγγαρία
Τσεχική 
/uni0394η/uni03BCοκρατία
Σλοβακία
Ρου/uni03BCανία
1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0
Σημ.:  Οι τιμές μετατράπηκαν σε ευρώ χρησιμοποιώντας την εξής συναλλαγματική ισοτιμία: 
1 ευρώ ισούται με 291,86 HUF, με 25 CZK και με 4,45 RON.
Πηγή : Στοιχεία από τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Ουγγαρίας, 
το Ινστιτούτο Έρευνας για τα ύδατα της Σλοβακίας και τις ρουμανικές αρχές.2014‑2020, πρόκειται για έργα 
των οποίων το συνολικό 
επιλέξιμο κόστος υπερβαίνει 
τα 50 εκατομμύρια ευρώ.
54 Άρθρο 61, παράγραφος 3, του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
17ης Δεκεμβρίου 2013, περί 
καθορισμού κοινών διατάξεων 
για το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, 
το Ταμείο Συνοχής, το 
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης και το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας 
και Αλιείας και περί 
καθορισμού γενικών 
διατάξεων για το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Περιφερειακής 
Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο 
Συνοχής και το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας 
και για την κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 108 
3/2006 (ΕΕ L 347 
της 20.12.2013, σ. 320).
44 Παρατηρήσεις
Τα αποθεματικά δεν 
επαρκούσαν για τη 
διασφάλιση της ανακαίνισης 
της υποδομής
102  
Κατά κανόνα, η ανακαίνιση μιας υπο ‑
δομής βαρύνει τον ιδιοκτήτη της55. Σε 
12 από τους 28 σταθμούς επεξεργασί ‑
ας λυμάτων που εξετάστηκαν (43 %), 
οι ιδιοκτήτες είχαν σχηματίσει αποθε ‑
ματικά56 για τη χρηματοδότηση μιας 
τέτοιας ανακαίνισης. Η κατάσταση δια ‑
φέρει (βλέπε πίνακα 11 ) αναλόγως την 
οργανωτική δομή που έχει επιλεχθεί 
για τη διαχείριση των υπηρεσιών επε ‑
ξεργασίας λυμάτων. Όταν ο ιδιοκτήτης 
είναι δημοτική αρχή και δεν προβλέ ‑
πεται εκ του νόμου η τήρηση χωριστής 
λογιστικής για τη διαχείριση υποδομών 
σχετικών με τα ύδατα, τα έσοδα και οι 
δαπάνες από τη δραστηριότητα αυτή 
δεν είναι διακριτά από τα έσοδα και τις 
δαπάνες από άλλες δραστηριότητες 
της δημοτικής αρχής.
103  
Όσον αφορά τους σταθμούς που εξετά ‑
στηκαν, ακόμη και όταν είχαν σχηματι ‑
στεί αποθεματικά ή όταν τα κεφάλαια 
εγγράφονταν χωριστά, αυτά δεν ήταν 
αρκετά για να διασφαλίσουν τη μελλο ‑
ντική ανακαίνιση της υποδομής λόγω 
της φύσης της ισχύουσας τιμολογιακής 
πολιτικής (βλέπε σημεία 95 και 96).104  
Όσον αφορά την οικονομική κατά ‑
σταση των εταιρειών εκμετάλλευσης, 
οι νομοθετικές διατάξεις που ρυθμί ‑
ζουν τον καθορισμό των τιμολογίων 
ύδρευσης και αποχέτευσης (τέτοιες 
διατάξεις δεν προβλέπονται στην Ουγ ‑
γαρία) προβλέπουν την εξασφάλιση 
κέρδους57, το οποίο αποτελεί προα ‑
παιτούμενο για τη συσσώρευση των 
αποθεματικών. Γ ια 26 από τις εταιρείες 
εκμετάλλευσης (93 %) το σύνολο ή η 
πλειονότητα του κεφαλαίου ανήκει 
στο δημόσιο, συνήθως στους δήμους 
στους οποίους ανήκει η υποδομή.
105  
Σε σχεδόν όλες τις περιπτώσεις, οι 
εταιρείες εκμετάλλευσης, οι οποίες 
συχνά διαχειρίζονται επίσης σταθμούς 
υδροδότησης και περισσότερους από 
έναν σταθμό επεξεργασίας λυμάτων, 
ήταν σε θέση να σχηματίσουν αποθε ‑
ματικά. Τα κεφάλαια αυτά θα μπορού ‑
σαν να συμβάλουν στη χρηματοδό ‑
τηση της ανακαίνισης της υποδομής, 
υπό την προϋπόθεση ότι οι ιδιοκτήτες 
των εταιρειών εκμετάλλευσης δεν θα 
χρησιμοποιούσαν τα αποθεματικά για 
άλλους λόγους πέραν της διαχείρισης 
των υδάτων. Πράγματι, εννέα από τις 
28 εταιρείες εκμετάλλευσης (32 %) κα ‑
τέβαλαν μερίσματα κατά την περίοδο 
2010 ‑2012.Πίνακας 11Κατάσταση όσον αφορά τα χρηματοοικονομικά αποθεματικά που συστήνουν οι 
ιδιοκτήτες των υποδομών
Ιδιοκτήτης είναι ο δήμος  
(ή ομάδα δήμων)Ιδιοκτήτης είναι εταιρεία συσταθείσα από δήμο (ή ομάδα δήμων)
Η εταιρεία δεν εκμεταλλεύεται  
τον σταθμόΗ εταιρεία εκμεταλλεύεται  
τον σταθμό
19 περιπτώσεις (68 %) 4 περιπτώσεις (14 %) 5 περιπτώσεις (18 %)
Αποθεματικά16 % Ναι
84 % Δεν έχουν προσδιοριστεί 
ή κανέναΝαιΝαι
(βλέπε σημείο 105)
Επαρκή αποθεματικά Όχι Όχι Όχι55 Εάν ο ιδιοκτήτης και ο φορέας 
εκμετάλλευσης της υποδομής 
είναι διαφορετικές 
οικονομικές μονάδες, 
ο φορέας εκμετάλλευσης 
εισπράττει τα έσοδα για την 
επεξεργασία των λυμάτων, με 
τα οποία πρέπει να καλύψει τα 
δικά του έξοδα λειτουργίας και 
συντήρησης, καθώς και το 
μίσθωμα που οφείλει στον 
ιδιοκτήτη της υποδομής. Το 
μίσθωμα που προβλέπεται 
στη σύμβαση μίσθωσης 
πρέπει να καλύπτει τα έξοδα 
απόσβεσης, καθώς και άλλες 
δαπάνες στις οποίες 
υποβάλλεται ο ιδιοκτήτης.
56 Εγγράφονται στον ισολογισμό 
στο πεδίο αποθεματικά ή/και 
κέρδη εις νέον.
57 Στην Τσεχική Δημοκρατία, 
διάταξη προβλέπει ότι το 
κέρδος πρέπει να είναι εύλογο. 
Το 2013 ο νόμος προέβλεπε 
μαθηματικό τύπο για τον 
υπολογισμό του εύλογου 
κέρδους. Στη Σλοβακία, το 
κέρδος περιορίζεται σε 
συγκεκριμένο ποσό ανά m3.
45
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
106  
Οι δαπάνες του Ευρωπαϊκού Ταμείου 
Περιφερειακής Ανάπτυξης/Ταμείου 
Συνοχής για τους σταθμούς επεξεργα ‑
σίας αστικών λυμάτων κατά τις περι ‑
όδους προγραμματισμού 2000‑2006 
και 2007‑2013 συνέβαλαν καθοριστικά 
στην επίτευξη προόδου όσον αφορά 
τη συμμόρφωση των κρατών μελών 
με τις απαιτήσεις της οδηγίας για την 
επεξεργασία των αστικών λυμάτων. 
Ωστόσο, σημειώθηκαν καθυστερή ‑
σεις και στα τέσσερα κράτη μέλη που 
καλύπτονται από την παρούσα έκθεση, 
ενώ η απορρόφηση των κεφαλαίων της 
ΕΕ ήταν βραδεία. Γ ια το σύνολο σχεδόν 
των συγχρηματοδοτούμενων σταθμών 
επεξεργασίας αστικών λυμάτων η πραγ ‑
ματοποιούμενη επεξεργασία ήταν 
η ενδεδειγμένη, το Συνέδριο, ωστόσο, 
θεωρεί ότι περίπου το ένα τρίτο αυτών 
είναι υπερμεγέθεις. Στην πλειονότητα 
των κρατών μελών στα οποία πραγ ‑
ματοποιήθηκαν επισκέψεις, οι εθνικές 
απαιτήσεις για τα απόβλητα ήταν συχνά 
αυστηρότερες από εκείνες τις οδηγίας, 
γεγονός που σημαίνει ότι ενδέχεται να 
είναι απαραίτητη η αναθεώρηση της 
οδηγίας. Το Συνέδριο εντόπισε επίσης 
αδυναμίες όσον αφορά τη διαχείριση 
των υπερχειλίσεων και τη διαχείριση της 
ιλύος. Τέλος, σε πολλές περιπτώσεις, 
οι τιμές χρέωσης για την επεξεργασία 
λυμάτων είναι τόσο χαμηλές που δεν δι ‑
ασφαλίζεται η οικονομική βιωσιμότητα 
της συγχρηματοδοτούμενης υποδομής.
Συμμόρφωση με τις 
προθεσμίες που 
τάσσονται στην οδηγία 
για την επεξεργασία των 
αστικών λυμάτων
107  
Μολονότι και τα τέσσερα κράτη μέλη 
που καλύπτονται από την παρούσα 
έκθεση σημείωσαν σημαντική πρόοδο 
όσον αφορά την τήρηση των απαιτή ‑
σεων της οδηγίας για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων, καταγράφηκαν 
καθυστερήσεις σε συγκεκριμένους 
τομείς: — Οι προθεσμίες για τη συλλογή 
λυμάτων σε οικισμούς με ι.π. άνω 
των 2 000 μονάδων (στις περι ‑
πτώσεις που ισχύουν απαιτήσεις 
για τις εκροές) τηρήθηκαν και στα 
τέσσερα κράτη μέλη που καλύπτο ‑
νται από την έκθεση, εξαιρουμένης 
της Ρουμανίας η οποία παρουσί ‑
ασε ελαφρά καθυστέρηση όσον 
αφορά τις ενδιάμεσες προθεσμίες 
που έπρεπε να τηρήσει. Και στα 
τέσσερα κράτη μέλη έχουν θεσπι ‑
σθεί νομικές διατάξεις με σκοπό 
να διασφαλίζεται η σύνδεση των 
νοικοκυριών με τα υφιστάμενα 
δίκτυα αποχέτευσης. Εντούτοις, οι 
αρμόδιες εθνικές αρχές αντιμετω ‑
πίζουν δυσκολίες ως προς την απο ‑
τελεσματική επιβολή των υποχρε ‑
ώσεων αυτών, καθώς η διατύπωσή 
τους είναι ασαφής.
 — Κανένα από τα κράτη μέλη στα 
οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέ ‑
ψεις δεν τήρησε τις προθεσμίες για 
την επεξεργασία των λυμάτων σε 
οικισμούς με ι.π. άνω των 2 000 μο ‑
νάδων. Το Συνέδριο επισήμανε 
επίσης ότι ο αριθμός των οικισμών 
αυτών μειώθηκε σημαντικά σε 
ορισμένα από τα κράτη μέλη που 
αφορούσε ο έλεγχος. Ως εκ τού ‑
του, ήταν μειωμένος ο αριθμός των 
οικισμών που έπρεπε να πληρούν 
τις απαιτήσεις της οδηγίας.
 — Γ ια τους οικισμούς με ι.π. άνω των 
2 000 μονάδων, για τους οποίους 
δαπανήθηκαν επίσης κονδύλια της 
ΕΕ, η Επιτροπή έχει στη διάθεσή 
της αποσπασματικές μόνο πληρο ‑
φορίες, καθώς δεν υπάρχει κάποιο 
συγκεκριμένο σύστημα υποβολής 
αναφορών και τα στοιχεία που 
παρέχονται από τα κράτη μέλη στα 
σχέδια διαχείρισης λεκανών απορ ‑
ροής ποταμών είναι ελλιπή.
46 Συμπεράσματα και συστάσεις
108  
Επί του παρόντος, η Επιτροπή παρακο ‑
λουθεί τις περιπτώσεις μη συμμόρφω ‑
σης με την οδηγία για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων στα τρία από τα 
τέσσερα κράτη μέλη που αφορά η πα ‑
ρούσα έκθεση. Από την ανάλυση του 
Συνεδρίου προκύπτει ότι πρόκειται για 
χρονοβόρα διαδικασία: κατά κανόνα 
τα κράτη μέλη έχουν στη διάθεσή τους 
περίπου 18 μήνες (και σε ορισμένες 
περιπτώσεις 30) για να υποβάλουν 
στοιχεία στην Επιτροπή, η οποία, με τη 
σειρά της, χρειάζεται άλλους 18 μήνες 
για να περατώσει την ανάλυση και την 
υποβολή εκθέσεων.
Σύσταση 1
Η Επιτροπή πρέπει:
α) Να ζητεί από τους οικισμούς με 
ι.π. κάτω των 2 000 μονάδων που 
διαθέτουν συστήματα συλλογής 
να διαβιβάζουν πληροφοριακά 
στοιχεία από τα οποία να προκύ ‑
πτει εάν λαμβάνει χώρα κατάλληλη 
επεξεργασία των λυμάτων, σύμφω ‑
να με τις απαιτήσεις του άρθρου 7 
της οδηγίας για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων, και, σε αντί ‑
θετη περίπτωση, εάν προβλέπο ‑
νται κατάλληλα μέτρα στα σχέδια 
διαχείρισης των λεκανών απορρο ‑
ής ποταμών.
β) Να επαληθεύει τα στοιχεία που δι ‑
αβιβάζουν τα κράτη μέλη σχετικά 
με τον αριθμό των οικισμών με ι.π. 
άνω και κάτω των 2 000 μονάδων, 
σε περιπτώσεις που έχουν επέλ ‑
θει σημαντικές αλλαγές, και ιδίως 
αλλαγή κατηγορίας. Η επαλήθευση 
αυτή μπορεί να περιληφθεί στη 
διαδικασία παρακολούθησης της 
Επιτροπής με τα κράτη μέλη.
γ) Να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να 
θεσπίζουν σαφώς διατυπωμένες 
νομικές υποχρεώσεις σύνδεσης 
των νοικοκυριών στα υφιστάμενα 
δίκτυα αποχέτευσης. Η πληρο ‑
φόρηση σχετικά με το ποσοστό συνδεσιμότητας των νοικοκυρι ‑
ών πρέπει να ενσωματωθεί στην 
τακτική διαδικασία διαβίβασης 
στοιχείων.
δ) Να συντμήσει τον χρόνο που 
απαιτείται για την αξιολόγηση 
της συμμόρφωσης με την οδηγία 
για την επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων, υποχρεώνοντας τα κράτη 
μέλη να διαβιβάζουν στοιχεία 
εντός έξι μηνών (σύμφωνα με το 
άρθρο 15 της οδηγίας) από την 
ημερομηνία που ορίζει η Επιτροπή 
ως ημερομηνία έναρξης της περιό ‑
δου για την οποία επιθυμεί να έχει 
στοιχεία όσον αφορά την εφαρμο ‑
γή (ημερομηνία αναφοράς). Η Επι ‑
τροπή πρέπει επίσης να μεριμνήσει 
δεόντως ώστε να μειώσει και τις 
δικές της προθεσμίες υποβολής 
εκθέσεων.
ε) Να εξετάσει εάν υπάρχουν παρό ‑
μοια ζητήματα υπερβολικά μα ‑
κρών περιόδων διαβίβασης στοι ‑
χείων στο πλαίσιο άλλων οδηγιών 
σχετικών με το περιβάλλον.
Χρησιμοποίηση των 
διαθέσιμων κεφαλαίων 
της ΕΕ στο πλαίσιο της 
περιόδου 
προγραμματισμού 
2007 -2013
109  
Κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007‑2013, σημειώθηκαν σημαντικές 
καθυστερήσεις όσον αφορά την εκ 
μέρους των κρατών μελών έγκριση 
και υλοποίηση των συγχρηματοδοτού ‑
μενων από την ΕΕ έργων στον τομέα 
της επεξεργασίας λυμάτων. Εξαιτίας 
αυτού συντρέχει ο κίνδυνος απώλειας 
διαθέσιμων κεφαλαίων της ΕΕ,ενώ τα 
κράτη μέλη μπορεί να αναγκαστούν 
να διαθέσουν πρόσθετα κεφάλαια 
(δημόσια ή ιδιωτικά) προκειμένου να 
διασφαλίσουν την ολοκλήρωση μιας 
σειράς έργων.
47 Συμπεράσματα και συστάσεις
110  
Οι εκτιμήσεις των κρατών μελών όσον 
αφορά τις ανάγκες χρηματοδότησης 
που πρέπει ακόμη να καλυφθούν για 
την ολοκλήρωση των έργων που απαι ‑
τούνται προκειμένου να υπάρχει συμ ‑
μόρφωση με την οδηγία υπερβαίνουν, 
σε τουλάχιστον δύο από τα τέσσερα 
κράτη μέλη, τις διαθέσιμες πιστώσεις 
στο πλαίσιο των επιχειρησιακών προ ‑
γραμμάτων της περιόδου 2014‑2020 
στον τομέα του περιβάλλοντος.
Σύσταση 2
Η Επιτροπή πρέπει:
α) Να ζητήσει από τα κράτη μέλη 
να παράσχουν επικαιροποιημέ ‑
νες πληροφορίες σχετικά με τα 
χρηματικά ποσά που θα πρέπει να 
αντληθούν προκειμένου να δια ‑
σφαλίσουν την τήρηση των προθε ‑
σμιών εφαρμογής που τάσσονται 
στην οδηγία για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων για τους 
οικισμούς με ι.π. άνω των 2 000 μο ‑
νάδων και για τους οικισμούς με 
ι.π. κάτω των 2 000 μονάδων που 
διαθέτουν συστήματα συλλογής.
β) Να ζητήσει από τα κράτη μέλη να 
διασφαλίσουν ότι οι μη συμμορ ‑
φούμενοι με την οδηγία οικισμοί 
θα υλοποιήσουν τα έργα που είναι 
απαραίτητα ώστε να εξασφαλιστεί 
η συμμόρφωσή τους.Αποτελεσματικότητα των 
συγχρηματοδοτούμενων 
από την ΕΕ σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
Επιδόσεις των σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
111 
Οι εκροές όλων των σταθμών επεξερ ‑
γασίας αστικών λυμάτων τηρούσαν τα 
όρια συγκέντρωσης της οδηγίας για 
την επεξεργασία των αστικών λυμά ‑
των, όπου αυτή τύγχανε εφαρμογής. Σε 
δύο κράτη μέλη είτε δεν είχε παρέλθει 
η προθεσμία εφαρμογής είτε τα όρια 
συγκέντρωσης δεν εφαρμόζονταν σε 
επίπεδο μεμονωμένου σταθμού. Το 
89 % των σταθμών τηρούσε τα όρια 
που καθορίζονται στις άδειές τους. Το 
Συνέδριο διαπίστωσε, επίσης, ότι τα 
εν λόγω όρια βασίζονται στην εθνική 
νομοθεσία ή/και στις άδειες των σταθ ‑
μών, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώ ‑
σεις καθορίζουν αυστηρότερα όρια 
από τα αντίστοιχα της οδηγίας.
112  
Εντούτοις, όσον αφορά τις υπερχει ‑
λίσεις που λαμβάνουν χώρα σε περι ‑
όδους έντονων βροχοπτώσεων και 
επηρεάζουν την ποιότητα των υδάτων 
στο υδατικό σύστημα υποδοχής, δεν 
υπάρχουν εν γένει πολλές πληροφορί ‑
ες σχετικά με την ποσότητά τους ούτε 
σχετικά με παραμέτρους ποιότητας 
των υδάτων. Το Συνέδριο σημειώνει ότι 
η Επιτροπή άρχισε προσφάτως έρευνα 
για το συγκεκριμένο θέμα.
48 Συμπεράσματα και συστάσεις
113  
Στην πλειονότητα των περιπτώσεων 
(89 %), οι φορείς εκμετάλλευσης έλεγ ‑
χαν σε δειγματοληπτική βάση την τή ‑
ρηση των ορίων συγκέντρωσης όσον 
αφορά τα λύματα που απορρίπτονται 
από βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Στη 
Σλοβακία, ωστόσο, οι φορείς εκμετάλ ‑
λευσης δεν ζητούσαν τα αποτελέσματα 
των αυτοελέγχων που διενεργούσαν 
οι ίδιες οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις, 
ώστε να συμπληρώσουν τα αποτελέ ‑
σματα των ελέγχων τους (οι οποίοι 
ενίοτε διενεργούνται μόλις άπαξ 
ετησίως).
114  
Περίπου το ένα τρίτο των σταθμών 
επεξεργασίας αστικών λυμάτων που 
εξετάστηκαν είναι υπερμεγέθεις, 
ενώ ορισμένοι εξ αυτών επεξεργάζο ‑
νται υπερβολικά μεγάλες ποσότητες 
υπόγειων υδάτων. Αυτό οφείλεται 
τόσο σε αδυναμίες του σχεδιασμού 
των σταθμών (όπως οι μη ρεαλιστικές 
παραδοχές σχετικά με την ανάγκη 
των νοικοκυριών και της βιομηχανίας 
για επεξεργασία λυμάτων) όσο και σε 
πληθυσμιακές μεταβολές που έλαβαν 
χώρα μετά την έναρξη των εργασιών.
115  
Οι σημαντικές διακυμάνσεις που παρα ‑
τηρούνται στις λειτουργικές δαπάνες 
των σταθμών επεξεργασίας (συγκε ‑
κριμένα όσον αφορά την ενέργεια 
και τη μεταφορά και διάθεση ιλύος 
καθαρισμού λυμάτων) υποδηλώνουν 
ότι υπάρχει περιθώριο μείωσης των εν 
λόγω δαπανών.Σύσταση 3
Η Επιτροπή πρέπει:
α) Να αξιολογήσει την καταλληλό ‑
τητα των ορίων συγκέντρωσης 
που προβλέπονται στην οδηγία, 
συνεκτιμώντας την τεχνολογική 
πρόοδο που έχει σημειωθεί από 
το 1991, έτος έκδοσης της οδηγίας 
για την επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων.
β) Να αξιολογήσει κατά πόσον είναι 
επαρκώς αποτρεπτικό, σύμφωνα 
με την ανακοίνωση του 2012 της 
Επιτροπής58 το αποτέλεσμα των 
κανόνων που αφορούν τον αριθμό 
και τη συχνότητα των ελέγχων που 
πρέπει να διενεργούνται από εθνι ‑
κά όργανα περιβαλλοντικής επιθε ‑
ώρησης, καθώς και των προστίμων 
που πρέπει να καταβάλλονται από 
τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις 
για μη συμμόρφωση με τα όρια 
συγκέντρωσης.
γ) Να αξιολογήσει κατά πόσον είναι 
αναγκαίο να επιβάλει στα κράτη 
μέλη την υποχρέωση να κατα ‑
μετρούν τις υπερχειλίσεις και να 
θεσπίζουν κανόνες για τον επιτρε ‑
πόμενο αριθμό και την επιτρεπό ‑
μενη ποιότητα των υπερχειλίσεων 
αυτών.
δ) Να μην εγκρίνει «μεγάλα έργα» και 
να ζητεί από τα κράτη μέλη να μην 
εγκρίνουν έργα στο πλαίσιο ενός 
επιχειρησιακού προγράμματος, 
παρά μόνον εάν κατά τον σχεδια ‑
σμό του μεγέθους των σταθμών 
επεξεργασίας λυμάτων συνεκτι ‑
μάται η δυνατότητα μείωσης της 
διείσδυσης υπόγειων υδάτων: οι 
δαπάνες για επενδύσεις στην υδα ‑
τοστεγανότητα του δικτύου αποχέ ‑
τευσης μπορεί να είναι λιγότερες 
από τις δαπάνες για επενδύσεις σε 
σταθμό επεξεργασίας μεγαλύτερης 
δυναμικότητας.58 COM(2012) 95 τελικό. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής 
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή 
Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή και την Επιτροπή 
των Περιφερειών «Βελτίωση 
των οφελών από τα 
περιβαλλοντικά μέτρα της ΕΕ: 
οικοδόμηση εμπιστοσύνης 
μέσω της βελτίωσης της 
γνωστικής βάσης και της 
ικανότητας απόκρισης».
49 Συμπεράσματα και συστάσεις
ε) Να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να 
αναζητήσουν και να διαδώσουν 
στοιχεία σχετικά με τις δυνατότη ‑
τες εξοικονόμησης πόρων, όπως 
μέσω της χρήσης του δυναμικού 
παραγωγής ενέργειας της ιλύος 
καθαρισμού λυμάτων ή μέσω της 
χρήσης της ιλύος καθαρισμού 
λυμάτων ως πολύτιμης πρώτης 
ύλης για την ανάκτηση φωσφόρου. 
Στο πλαίσιο αυτό, ενδέχεται να 
ζητηθεί από φορείς εκμετάλλευσης 
σταθμών επεξεργασίας λυμάτων 
να συμμετάσχουν σε συγκριτικές 
αξιολογήσεις, προκειμένου να 
προσδιοριστεί σε ποιον σταθμό 
υπάρχει περιθώριο αύξησης της 
αποδοτικότητας σε σχέση με το 
κόστος και να εντοπιστούν εκείνα 
τα στοιχεία κόστους τα οποία χρή ‑
ζουν ιδιαίτερης προσοχής.
Χρήση της ιλύος που 
παράγεται από σταθμούς 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
116  
Η επαναχρησιμοποίηση της ιλύος 
καθαρισμού λυμάτων είναι η προτιμώ ‑
μενη μέθοδος σε τρία από τα τέσσερα 
κράτη μέλη που κάλυψε ο έλεγχος. 
Στη Ρουμανία, ωστόσο, το μεγαλύτερο 
μέρος της ιλύος καταλήγει σε χώρους 
υγειονομικής ταφής ή αποθηκεύεται 
στον σταθμό, κατάσταση η οποία δεν 
είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα.
117  
Όταν η ιλύς χρησιμοποιείται σε 
γεωργικό έδαφος ή όταν απορρίπτε ‑
ται σε χώρους υγειονομικής ταφής, 
ισχύουν τα όρια συγκέντρωσης που 
έχουν θεσπιστεί σε επίπεδο ΕΕ για 
ορισμένες ουσίες, όπως για τα βαρέα 
μέταλλα. Η παρακολούθηση εκ μέρους 
των κρατών μελών όσον αφορά τους 
συγκεκριμένους τρόπους χρήσης 
κρίθηκε εν γένει επαρκής, εξαιρου ‑
μένης της Ρουμανίας. Η κατάσταση είναι διαφορετική για άλλους τρόπους 
χρήσης (όπως η χρήση της ιλύος ως 
υλικού εισροής για λιπασματοποίηση 
ή η χρήση της σε μη γεωργικό έδαφος). 
Ως προς τους άλλους τρόπους χρή ‑
σης, δεν έχουν καθοριστεί απαιτήσεις 
σε επίπεδο ΕΕ για την προστασία του 
περιβάλλοντος. Το Συνέδριο σημειώνει 
ότι η Επιτροπή θεωρεί παρωχημένη 
την οδηγία για την ιλύ καθαρισμού 
λυμάτων και ως προς το συγκεκριμένο 
σημείο, αλλά ότι σκοπεύει να επικαι ‑
ροποιήσει πρώτα τον κανονισμό για τα 
λιπάσματα.
Σύσταση 4
Η Επιτροπή πρέπει:
α) Να θέσει ως προϋπόθεση για την 
καταβολή των τελικών πληρωμών 
στα «μεγάλα έργα» που εγκρίνο ‑
νται στο πλαίσιο επιχειρησιακού 
προγράμματος την εξεύρεση 
κατάλληλης λύσης για την επανα ‑
χρησιμοποίηση της ιλύος καθαρι ‑
σμού λυμάτων και να ζητήσει από 
τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν 
την ίδια προσέγγιση για έργα που 
εγκρίνονται στο δικό τους επίπεδο. 
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την 
εισαγωγή ειδικής ρήτρας στις συμ ‑
βάσεις επιχορήγησης για την περί ‑
οδο προγραμματισμού 2014 ‑2020.
β) Να προτείνει, βάσει επανεξέτασης 
της καταλληλότητας των ρύπων 
και των ορίων συγκέντρωσης, την 
προσαρμογή της οδηγίας για την 
ιλύ καθαρισμού λυμάτων ή οποιασ ‑
δήποτε οδηγίας ή κανονισμού 
που πραγματεύεται ζητήματα που 
αφορούν τα λύματα ή την ποιότη ‑
τα του εδάφους και να απαιτεί από 
τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν 
την αυστηρή παρακολούθηση των 
ρύπων για οποιονδήποτε τρόπο 
επαναχρησιμοποίησης της ιλύος.
50 Συμπεράσματα και συστάσεις
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα ΙI, του οποίου προεδρεύει ο κύριος 
Henri GRETHEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 10ης Ιουνίου 2015.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος
Οικονομική βιωσιμότητα 
των συγχρηματοδοτούμε -
νων από την ΕΕ σταθμών 
επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων
118  
Γ ια το 89 % των σταθμών επεξεργασίας, 
τα τέλη για την επεξεργασία των λυμά ‑
των που χρεώνονταν στα νοικοκυριά 
και τη βιομηχανία ήταν τόσο χαμηλά 
ώστε δεν εξασφαλιζόταν η ανακαίνιση 
της υποδομής στο τέλος του προσδο ‑
κώμενου οικονομικού κύκλου ζωής της. 
Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι τιμές 
χρέωσης είναι σημαντικά χαμηλότερες 
από το επίπεδο οικονομικής προσιτότη ‑
τας που ισούται με το 4 % του εισοδήμα ‑
τος των νοικοκυριών. Η κατάσταση αυτή 
οφείλεται εν μέρει στις εθνικές νομικές 
διατάξεις: σε δύο κράτη μέλη, το κόστος 
απόσβεσης δεν μπορεί να συνυπολο ‑
γιστεί εξ ολοκλήρου στον καθορισμό 
του τιμολογίου, ενώ σε δύο κράτη μέλη 
ισχύουν ανώτατα όρια για τις ετήσιες 
αυξήσεις των χρεώσεων. Στις περι ‑
πτώσεις κατά τις οποίες το κόστος δεν 
καλύπτεται πλήρως από τους χρήστες 
των υπηρεσιών επεξεργασίας λυμάτων, 
το μη καλυπτόμενο τμήμα θα πρέπει να 
καλυφθεί από άλλους και πιθανότατα 
από το ευρύ κοινό μέσω της επιβολής 
φόρων. Επιπλέον, ως αποτέλεσμα της κα ‑
τάστασης αυτής, οι φορείς εκμετάλλευ ‑
σης των σταθμών ενδέχεται να πρέπει 
να προβούν σε περικοπές των δαπανών 
που πραγματοποιούν επί του παρόντος 
για συντήρηση, γεγονός που θα οδη ‑
γήσει στη σύντμηση του οικονομικού 
κύκλου ζωής των στοιχείων ενεργητικού 
ή/και θα υποβαθμίσει την ποιότητα της 
επεξεργασίας των λυμάτων.119  
Στα δύο τρίτα των περιπτώσεων που 
εξετάστηκαν από το Συνέδριο, δεν πα ‑
ρέχεται κανένα στοιχείο από το οποίο 
να προκύπτει εάν οι ιδιοκτήτες των 
υποδομών δημιούργησαν χρηματοοι ‑
κονομικά αποθεματικά για συντήρηση 
και δυνητική ανακαίνιση των οικείων 
υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης. 
Αυτό οφείλεται στην υποκαταστασιμό ‑
τητα των πόρων, όταν η κυριότητα ανή ‑
κει σε δήμους. Στο επίπεδο των φορέων 
εκμετάλλευσης σταθμών επεξεργασίας, 
ορισμένα αποθεματικά δημιουργούνται 
από συσσωρευμένα κέρδη.
Σύσταση 5
Η Επιτροπή πρέπει:
α) Να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να 
εφαρμόσουν μια υπεύθυνη τιμο ‑
λογιακή πολιτική για τα λύματα και 
να προσαρμόσουν, εφόσον είναι 
αναγκαίο, τις νομικές διατάξεις τους 
στον τομέα της τιμολόγησης των 
υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέ ‑
τευσης, ώστε τα τέλη χρέωσης να 
μην είναι κατώτερα από το κοινώς 
αποδεκτό ποσοστό προσιτότητας 
ύψους 4 %.
β) Όσον αφορά τους σταθμούς των 
οποίων η κυριότητα ανήκει σε 
δημόσιο φορέα, όπως σε δήμους, 
να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να 
παρακολουθούν εάν οι ιδιοκτήτες 
διαθέτουν επαρκή χρηματοδότη ‑
ση για τις απαραίτητες εργασίες 
συντήρησης και ανακαίνισης των 
υποδομών αποχέτευσης.
51
 Παραρτήματα Παράρτημα IΠεριβάλλον επεξεργασίας αστικών λυμάτων
Μη επεξεργασμένα λύματα
Μεταφορά ιλύοςΕπαναχρησιμοποίηση:
αποτέφρωση
Διάθεση σε χώρους
υγειονομικής ταφήςΕπαναχρησιμοποίηση:
γεωργία (ύπαιθρος)Απορροές ακαταλλήλως
χρησιμοποιούμενων λιπασμάτων
στον ποταμό
Μη συνδεδεμένος οικισμός
που απορρίπτει απευθείας
στον ποταμόΣυνδεδεμένος οικισμόςΚτηνοτροφίαΑγωγός υπό κατασκευή
Σταθμός επεξεργασίας αστικών λυμάτων1. Προεπεξεργασία
(μηχανική)2. Πρωτοβάθμια
επεξεργασία (μηχανική)3. Δευτεροβάθμια επεξεργασία
(βιολογική)Μη επεξεργασμένα/
μερικώς
επεξεργασμένα
λύματα που
εισέρχονται στον
σταθμό επεξεργασίας
αστικών λυμάτωνΠΟΤΑΜΟΣΕπεξεργασμένα
λύματαΕπεξεργασία ιλύος (ξήρανση) πριν από τη διάθεση
4. Τριτοβάθμια επεξεργασία
(βιολογική/χημική)
και τεταρτοβάθμια επεξεργασία με
υπεριώδη ακτινοβολία (UV)Πλεονάζουσα ιλύς
Απομάκρυνση
θρεπτικών
ουσιών
Επεξεργασία
με υπεριώδη
ακτινοβολία
(UV)Εσχάρωση
Εξάμμωση
και
λιποσυλλογή
Δοκιμή ελέγχου της ποιότηταςΑπόρριψη λυμάτων
(μετά από κατάλληλη
προεπεξεργασία στο δημοτικό
δίκτυο αποχέτευσης
Πηγή : Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
52 Παραρτήματα
Κατάσταση των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων που εξετάστηκαν
Κράτος μέλος ΘέσηΠροβλεπόμενη δυ -
ναμικότητα σε ι.π.Συνολικές δαπάνες1
(σε ευρώ)Συνολική επιχορή -
γηση της ΕΕ
(σε ευρώ)Ποσοστό επιχορή -
γησης (%) επί των 
συνολικών δαπανών
Τσεχική ΔημοκρατίαBludov 4 115 38 312 039,31 26 818 427 ,32 70 %
Zubri 47 000 43 395 472,68 29 508 921,03 68 %
Bzenec 22 607 27 294 593,37 17 732 842,00 65 %
Blansko 29 376 27 294 593,37 17 732 842,00 65 %
ΟυγγαρίαSzeged 230 000 94 637 207 ,86 33 325 000,00 35 %
Zalaeger -Szeg 180 000 48 350 946,27 36 263 208,96 75 %
Györ 375 000 17 560 130,00 7 250 000,00 41 %
Dunakeszi 82 5002 954  395,002
(HUF 914 976 000)1 942 002,002
(HUF 601 438 000)66 %
Budapest 1 600  000 438 526 042,48 278 661 500,00 64 %
Debrecen 675 000 87 304 362,28 50 636 530,12 58 %
Sopron 165 000 18 594 829,58 9 297 414,79 50 %
ΡουμανίαBraila 247 700 43 984 313,64 32 988 235,23 75 %
Bucharest Glina 1 654 110 105 765 515,60 68 747 585,14 65 %
Buzau 235 000 26 964 178,91 19 953 492,39 74 %
Constanta North 308 125 69 251 771,60 49 669 303,00 72 %
Craiova 385 000 71 894 883,75 52 783 500,00 73 %
Galati 360 000 72 053 837 ,40 42 000 000,00 58 %
Iasi 933 300 45 550 042,28 34 162 531,71 75 %
Oradea 250 000 18 570 208,73 12 999 145,77 70 %
Pitesti 320 000 46 879 803,82 31 312 500,00 67 %
Ramnicu Valcea 130 000 28 119 004,10 21 089 253,08 75 %
Satu Mare 180 000 31 789 308,31 22 570 408,90 71 %
Tmisoara 440 000 41 187 160,13 29 242 884,13 71 %
ΣλοβακίαTrencin 30 000 7 935 751,09 3 967 875,55 50 %
Povazska Bystrica 45 000 12 299 508,09 6 149 754,04 50 %
Trnava 211 700 29 711 033,08 10 193 516,00 34 %
Vranov 34 900 51 823 026,31 34 020 640,00 66 %
Presov 91 275 65 699 239,14 40 566 608,00 62 %
1  Ορισμένα έργα περιλάμβαναν αρκετά υποέργα (παραδείγματος χάριν, αναβάθμιση των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων σε αρκετές τοποθεσί ‑
ες και κατασκευή δικτύων αποχέτευσης σε διάφορες άλλες) και, κατά συνέπεια, οι συνολικές δαπάνες αφορούν το έργο στο σύνολό του και όχι 
μόνο τον σταθμό επεξεργασίας λυμάτων που εξετάστηκε.
2  Ποσό σε HUF που έχει μετατραπεί σε ευρώ βάσει της ακόλουθης συναλλαγματικής ισοτιμίας:  1 ευρώ ισούται με 309,7 HUF (μέση τιμή για το 2014).Παράρτημα II
53 Παραρτήματα Παράρτημα II IΠροθεσμίες για την εφαρμογή της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων
Κράτος μέλος Ενδιάμεσες προθεσμίες - στόχοι προς συμμόρφωσηΤελική προθεσμία λήξης της  
μεταβατικής περιόδου
Τσεχική Δημοκρατία1 Μαΐου 2004 - για 18 οικισμούς > 10 000 ι.π.
31 Δεκ. 2006 - 36 οικισμοί31 Δεκ. 2010
Ουγγαρία31 Δεκ. 2008 - για οικισμούς σε ευαίσθητες περιοχές με > 10 000 ι.π.
31 Δεκ. 2010 - για οικισμούς σε φυσιολογικές περιοχές με > 15 000 ι.π.31 Δεκ. 2015
31 Δεκ. 2008  – για βιοαποικοδομήσιμα 
βιομηχανικά λύματα από σταθμούς που 
ανήκουν στους βιομηχανικούς τομείς του 
παραρτήματος III της οδηγίας
Το 2009 η Ουγγαρία ανέλαβε την υποχρέωση να συμμορφωθεί με το άρθρο 5, παράγραφος 4, της οδηγίας έως το 2018 .
ΡουμανίαΣυστήματα συλλογής
31 Δεκ. 2010 - 61 % του φορτίου σε ι.π.
31 Δεκ. 2013 - 69 % του φορτίου σε ι.π.
31 Δεκ. 2015 - 80 % του φορτίου σε ι.π.
31 Δεκ. 2013 - όλοι οι οικισμοί > 10 000 ι.π.
31 Δεκ. 2018 Δευτεροβάθμια επεξεργασία ή ισοδύναμη (ή αυστηρότερη επεξεργασία για 
ευαίσθητες περιοχές)
31 Δεκ. 2010 - 51 % του φορτίου σε ι.π.
31 Δεκ. 2013 - 61 % του φορτίου σε ι.π.
31 Δεκ. 2015 - 77 % του φορτίου σε ι.π.
31 Δεκ. 2015 - όλοι οι οικισμοί > 10 000 ι.π.
Σλοβακία31 Δεκ. 2004 - για το 83 % του συνολικού βιοαποικοδομήσιμου φορτίου
31 Δεκ. 2008 - για το 91 % του συνολικού βιοαποικοδομήσιμου φορτίου
31 Δεκ. 2010 - όλοι οι οικισμοί > 10 000 ι.π.
31 Δεκ. 2012 - για το 97 % του συνολικού βιοαποικοδομήσιμου φορτίου31 Δεκ. 2015
54 Απαντήσεις  
της Επιτροπής
V
Όσον αφορά το μέγεθος των σταθμών επεξεργασίας, 
η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κράτη μέλη είναι αρμόδια 
για να αποφασίσουν το μέγεθός τους, δεδομένου ότι 
η οδηγία αστικών λυμάτων δεν ορίζει προδιαγραφές 
για τις διαστάσεις των σταθμών (βλ. απάντηση της 
Επιτροπής στο σημείο 65).
Γ ενικά, το μέγεθος των σταθμών μπορεί να καθορί ‑
ζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ άλλων, ένα 
περιθώριο ασφάλειας για τη διαρκή συμμόρφωση με 
την οδηγία αστικών λυμάτων, τη διαχείριση εποχια ‑
κών/ποικίλων δραστηριοτήτων, όπως ο τουρισμός, 
οι βιομηχανικές δραστηριότητες ή οι σημαντικές 
βροχοπτώσεις, και την πρόβλεψη για το ενδεχόμενο 
μελλοντικής σύνδεσης πρόσθετων οικισμών, αύξηση 
του πληθυσμού κ.λπ.
Από το 2007, μέσω της δομής JASPERS (Joint 
Assistance to Support Projects in European Regions — 
Κοινή βοήθεια για τη στήριξη σχεδίων στις ευρωπαϊ ‑
κές περιφέρειες) παρέχεται βοήθεια στα κράτη μέλη 
ώστε να βελτιώσουν την ποιότητα των αιτήσεων για 
μεγάλα έργα, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών 
χαρακτηριστικών τους, πριν τις υποβάλουν για χρημα ‑
τοδότηση στο πλαίσιο των Ταμείων.
Όσον αφορά το ζήτημα των υπερχειλίσεων, βλ. τις 
απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 54 έως 56.
Όσον αφορά την αξιολόγηση των ορίων συγκέντρω ‑
σης, βλ. τις απαντήσεις της Επιτροπής στο σημείο 49 
και στη σύσταση 3α).
VI
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση του Συνεδρίου.
VII
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή, την οποία 
θεωρεί εν μέρει υλοποιηθείσα, δεδομένου ότι τα 
κράτη μέλη υποχρεούνται να εφαρμόσουν κατάλληλη 
πολιτική τιμολόγησης του ύδατος μέσω του άρθρου 9 
παράγραφος 1 της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα και 
της εκ των προτέρων αιρεσιμότητας 6.1 του παραρτή ‑
ματος ΧΙ του ΚΚΔ 1303/2013.
Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ως ενδεικτικό το ποσο ‑
στό προσιτότητας του 4 %.Σύνοψη
III
Η Επιτροπή προς το παρόν δεν προτίθεται να αυξή ‑
σει τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων δυνάμει της 
οδηγίας 91/271/ΕΟΚ για την επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων (οδηγία αστικών λυμάτων) όσον αφορά τους 
οικισμούς κάτω των 2000 μονάδων ι.π., δεδομένου ότι 
δεν υφίσταται υποχρέωση συλλογής και επεξεργασίας 
για τους εν λόγω οικισμούς σύμφωνα με τα άρθρα 
3, 4 και 5 της οδηγίας αστικών λυμάτων. Εντούτοις, 
δυνάμει της οδηγίας 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση 
πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής 
των υδάτων (οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα), η Επιτροπή 
ζητά από τα κράτη μέλη να παρέχουν ορισμένα πλη ‑
ροφοριακά στοιχεία, ανεξάρτητα από το μέγεθος των 
οικισμών. Επιπλέον, το πιλοτικό πρόγραμμα «Δομη ‑
μένο πλαίσιο εφαρμογής και πληροφοριών» (SIIF) 
αναμένεται να βελτιώσει την ποιότητα των υποβαλ ‑
λόμενων εκθέσεων (βλ. απάντηση της Επιτροπής στο 
σημείο 29).
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι για τους οικισμούς άνω 
των 2 000 μονάδων ι.π., το ισχύον νομικό πλαίσιο 
προβλέπει ήδη ότι τα νοικοκυριά πρέπει να είναι 
συνδεδεμένα με δίκτυα ή να διαθέτουν μεμονωμένα 
ή κατάλληλα συστήματα.
IV
Οι κύριοι στόχοι του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερει ‑
ακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και του Ταμείου Συνοχής για 
την περίοδο προγραμματισμού 2007 ‑2013 είναι να 
μειώσουν τις διαφορές μεταξύ των επιπέδων κοινω ‑
νικοοικονομικής ανάπτυξης των περιφερειών της ΕΕ 
και όχι αναγκαστικά να συμβάλουν στην τήρηση των 
προθεσμιών για την επεξεργασία των αστικών λυμά ‑
των, η οποία εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών 
μελών, ανεξάρτητα από το ύψος των χορηγούμενων 
κονδυλίων. Ως εκ τούτου, η συμβολή των ΕΤΠΑ/ΤΣ 
για την περίοδο 2007 ‑2013 μπορεί να μην επαρκεί 
για να καλυφθούν όλες οι ανάγκες στον τομέα των 
υποδομών αποχέτευσης σε σχέση με την τήρηση των 
προθεσμιών της οδηγίας αστικών λυμάτων.
Όσον αφορά την ανάγκη να συνδυαστεί η υποβολή 
εκθέσεων με την πρόοδο στην εφαρμογή της οδηγίας 
αστικών λυμάτων, η Επιτροπή θεωρεί ότι, σύμφωνα 
με το άρθρο 17 της οδηγίας αστικών λυμάτων, οι 
σχετικές πληροφορίες παρέχονται και επικαιροποιού ‑
νται από τα κράτη μέλη κάθε δύο έτη σε περίπτωση 
μεταβολών.
Απαντήσεις της Επιτροπής 55
28
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μειώσεις του δημιουργού ‑
μενου φορτίου έως και 10 ‑15 % σε επίπεδο κρατών 
μελών μπορούν να θεωρηθούν παραδεκτές, διότι οι 
οικισμοί είναι «ζώντες» οργανισμοί που συνεχώς μετα ‑
βάλλονται (π.χ. λόγω της μετανάστευσης, του κλεισί ‑
ματος εργοστασίων κ.λπ.). Αντιθέτως, ένα φορτίο (ι.π.) 
που δεν μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου, 
μπορεί να σημαίνει ότι τα στοιχεία δεν επικαιροποι ‑
ούνται δεόντως. Η μείωση του αριθμού των οικισμών 
αποτελεί λογική συνέπεια της μείωσης του φορτίου, 
καθώς και της μεταβαλλόμενης φύσης των οικισμών. 
Η παρακολούθηση της εξέλιξης του αριθμού των ι.π. 
είναι σημαντικότερη από τις μεταβολές στον αριθμό 
των οικισμών.
Η μείωση του φορτίου στη Ρουμανία άρχισε να παρα ‑
τηρείται μόνο με τα πρώτα αποτελέσματα εφαρμογής 
(8η διαδικασία υποβολής εκθέσεων) και δεν μπορεί 
να θεωρηθεί, κατ’ αρχήν, «παραδεκτή». Στο πλαίσιο 
του πιλοτικού προγράμματος SIIF (Δομημένο πλαίσιο 
εφαρμογής και πληροφοριών), που ξεκίνησε το 2013, 
η Επιτροπή θα ζητήσει να πληροφορηθεί από τις αρχές 
τους λόγους για τις εν λόγω σημαντικές μεταβολές 
(που επηρεάζουν επίσης τον αριθμό των οικισμών) και 
θα ενεργήσει αναλόγως (βλ. απάντηση της Επιτροπής 
στο σημείο 29). Η Ρουμανία θα αρχίσει να συμμετέχει 
στη φάση III από το 2015.
29
Η Επιτροπή έχει δρομολογήσει το πιλοτικό πρόγραμμα 
SIIF με στόχο την καλύτερη οργάνωση και διαχείριση 
των στοιχείων/πληροφοριών σε εθνικό επίπεδο, και 
την ενημέρωση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, 
των ενδιαφερόμενων μερών και του κοινού σχετικά 
με την πρακτική εφαρμογή της νομοθεσίας, σύμφωνα 
με τις διατάξεις της οδηγίας για την πρόσβαση στις 
πληροφορίες και της οδηγίας INSPIRE (2003/4/ΕΚ και 
2007/2/ΕΚ). Το SIIF αφορά κυρίως τον τρόπο με τον 
οποίο επιτυγχάνεται ή διατηρείται η συμμόρφωση 
επικεντρώνοντας στις ανάγκες για στοιχεία και πλη ‑
ροφορίες σε μη συμμορφούμενους οικισμούς, και σχε ‑
διάζοντας συστήματα πληροφορικής που συνδέουν 
διαφορετικές πηγές στοιχείων (περιβαλλοντικές, κοι ‑
νωνικοοικονομικές, χρηματοδοτικές, νομικές πτυχές 
κ.λπ.). Προς το παρόν, στο σύστημα συμμετέχουν οι 
ακόλουθες χώρες: Κύπρος, Λιθουανία και Σλοβενία και 
προβλέπεται η συμμετοχή τεσσάρων ακόμη χωρών 
(μεταξύ άλλων, της Ρουμανίας).Ωστόσο, η Επιτροπή δεν αποδέχεται το δεύτερο 
μέρος της σύστασης αυτής (δηλαδή ότι θα πρέπει να 
διατεθούν επαρκείς πόροι για την απαραίτητη συντή ‑
ρηση και ανανέωση), δεδομένου ότι, ελλείψει ειδικού 
νομικού πλαισίου, η ευθύνη όσον αφορά τη διασφά ‑
λιση διαθέσιμων πόρων για συντήρηση και ανανέωση 
εμπίπτει στην αρμοδιότητα των ιδιοκτητών και/ή των 
διαχειριστών της υποδομής αποχέτευσης και, ως εκ 
τούτου, στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.
Παρατηρήσεις
22
Η Επιτροπή αναλύει επί του παρόντος τις απαντήσεις 
που έλαβε στα προαναφερθέντα επίσημα ερωτήματα 
προς τις εν λόγω χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή 
αναλύει εάν είναι απαραίτητο να παρακολουθεί κατά 
πόσον διασφαλίζεται η ισοδύναμη προστασία του 
περιβάλλοντος από μεμονωμένα συστήματα.
23
Η Επιτροπή σημειώνει ότι η παρατήρηση αυτή 
απευθύνεται στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Η σύν ‑
δεση των νοικοκυριών με το δημόσιο αποχετευτικό 
σύστημα δεν ρυθμίζεται από την οδηγία αστικών 
λυμάτων. Εναπόκειται στα κράτη μέλη, μέσω της 
εθνικής τους νομοθεσίας, να συνδέουν ή, εναλλα ‑
κτικά, να εφαρμόζουν μεμονωμένα ή άλλα κατάλληλα 
συστήματα για να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση με 
το άρθρο 3 της οδηγίας αστικών λυμάτων.
26
Η εν λόγω συμφωνία μεταξύ της Ουγγαρίας και της 
Ρουμανίας προκύπτει από τη δυνατότητα που παρέχει 
το άρθρο 9 της οδηγίας αστικών λυμάτων.
Εκτός αυτού, το άρθρο 5 παράγραφος 4 αναφέρει και 
μια συνολική μείωση του ποσοστού N και P που ισχύει 
για τα λύματα που εισέρχονται σε όλους τους σταθ ‑
μούς επεξεργασίας στη σχετική περιοχή, ακόμη και 
αυτών που εξυπηρετούν οικισμούς κάτω των 10 000 
μονάδων ι.π.
Απαντήσεις της Επιτροπής 56
31
Η στρατηγική συμμόρφωσης της Επιτροπής βάσει 
της οδηγίας αστικών λυμάτων επικεντρώνεται στις 
μεγαλύτερες εκπομπές ρύπων στα υδατικά συστή ‑
ματα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν υποχρεώνει τα 
κράτη μέλη να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με τους 
οικισμούς κάτω των 2 000 μονάδων ι.π., δεδομένου ότι 
οι οικισμοί αυτοί δεν υπέχουν υποχρέωση συλλογής 
και επεξεργασίας σύμφωνα με τα άρθρα 3, 4 και 5 της 
οδηγίας αστικών λυμάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με την 
οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα, η Επιτροπή ζητά από 
τα κράτη μέλη να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με 
τα υδατικά συστήματα που υπόκεινται σε σημαντι ‑
κές πιέσεις από αστικά λύματα (ανεξάρτητα από το 
μέγεθος των οικισμών), και τα μέτρα που θα τεθούν 
σε εφαρμογή για την επίτευξη καλής κατάστασης των 
υδάτων. Στη συνέχεια, τα κράτη μέλη μπορούν να 
λάβουν επιπρόσθετα μέτρα για τους οικισμούς κάτω 
των 2 000 μονάδων ι.π. κατά περίπτωση.
33
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποδοτικότητα της διαδικα ‑
σίας είναι αναμφισβήτητη: μέσω των ειδικών αιτη ‑
μάτων προς τα κράτη μέλη, που άρχισαν να εφαρ ‑
μόζονται το 2014 και αναφέρονται από το Ελεγκτικό 
Συνέδριο, έχουν ζητηθεί από τις αρχές των κρατών 
μελών τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά 
με τις προθεσμίες 2009 ‑2010. Στην πράξη, αυτό σημαί ‑
νει ότι οι πληροφορίες σχετικά με τη συμμόρφωση με 
τις προθεσμίες που έληξαν την περίοδο 2009 ‑2010, 
θα επικαιροποιηθούν από τις αρχές με πιο πρόσφατα 
στοιχεία (έτος για το οποίο ζητήθηκαν στοιχεία: 2012 
ή 2013). Μαζί με τα στοιχεία από την 8ηδιαδικασία 
υποβολής εκθέσεων (έτη αναφοράς 2011 ‑2012), 
η Επιτροπή θα είναι σε θέση να αξιολογήσει τη συμ ‑
μόρφωση με τις νέες προθεσμίες που έχουν λήξει. Οι 
επικαιροποιήσεις αυτές θα επιτρέψουν στην Επιτροπή, 
εφόσον το κρίνει σκόπιμο, να κινήσει διαδικασίες επί 
παραβάσει, όπου χρειάζεται. Όπως επισημάνθηκε από 
το Ελεγκτικό Συνέδριο, η Επιτροπή αναλύει επί του 
παρόντος τις πληροφορίες που έχουν παράσχει τα 
κράτη μέλη σχετικά με το θέμα αυτό.
37
Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα ποσοστά ανάληψης υπο ‑
χρεώσεων σε επίπεδο προγράμματος για τα τέσσερα 
κράτη μέλη στα τέλη του 2013, όπως εμφαίνεται στον 
πίνακα 5, είναι ικανοποιητικά.Γ ια τα κράτη μέλη που καλύπτονται από το SIIF, και 
ιδίως για τη Ρουμανία, η Επιτροπή προτίθεται να 
παρακολουθήσει κατά τα επόμενα έτη την εξέλιξη του 
φορτίου που παράγεται στους οικισμούς, προκειμένου 
να κατανοήσει καλύτερα εάν η μεταβολή αυτή είναι 
δικαιολογημένη ή όχι.
30
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα κράτη μέλη δεν υπο ‑
χρεούνται να υποβάλλουν έκθεση σύμφωνα με την 
οδηγία αστικών λυμάτων για οικισμούς κάτω των 
2 000 μονάδων ι.π. (τα αιτήματα της Επιτροπής για 
υποβολή εκθέσεων σύμφωνα με το άρθρο 15 της οδη ‑
γίας αστικών λυμάτων αφορούν τη συλλογή και την 
επεξεργασία στοιχείων για οικισμούς άνω των 2 000 
μονάδων ι.π.). Τα κράτη μέλη στέλνουν πρόσθετες 
εκθέσεις στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 16 της 
οδηγίας αστικών λυμάτων, οι οποίες περιλαμβάνουν 
μόνο γενικές πληροφορίες σχετικά με «την κατάσταση 
της διάθεσης των αστικών λυμάτων και της ιλύος 
καθαρισμού λυμάτων».
Γ ια λόγους αναλογικότητας και προκειμένου να μην 
αυξηθούν οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων, η Επι ‑
τροπή δεν ζητά να υποβάλλονται εκθέσεις για τους 
οικισμούς κάτω των 2 000 μονάδων ι.π. ούτε βάσει των 
άρθρων 15, 16 και 17 της οδηγίας αστικών λυμάτων. 
Επιπλέον, η Επιτροπή δεν ζητά πληροφορίες που δεν 
είναι αναγκαίες για τον έλεγχο της συμμόρφωσης με 
τα άρθρα 3, 4 και 5 της οδηγίας αστικών λυμάτων.
Σύμφωνα με την οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα, η Επι ‑
τροπή ζητά από τα κράτη μέλη να παρέχουν πλη ‑
ροφορίες σχετικά με τα υδατικά συστήματα που 
υπόκεινται σε σημαντικές πιέσεις από αστικά λύματα 
(ανεξάρτητα από το μέγεθος των οικισμών), και τα 
μέτρα που θα τεθούν σε εφαρμογή για την επίτευξη 
καλής κατάστασης των υδάτων, συμπεριλαμβανομέ ‑
νων ποσοτικών δεικτών, π.χ. σχετικά με τη μείωση των 
ρυπογόνων φορτίων που απορρίπτονται. Η Επιτροπή 
θα βασιστεί στις διατάξεις της οδηγίας πλαισίου για τα 
ύδατα προκειμένου να ελέγξει τους οικισμούς σύμ ‑
φωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας αστικών λυμάτων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 57
41
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 14 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβου ‑
λίου, της 11ης Ιουλίου 2006, ο προϋπολογισμός της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορά τα Ταμεία εκτελείται 
εντός του πλαισίου της επιμερισμένης διαχείρισης 
μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής. Στο 
πλαίσιο αυτό, η τελική απόφαση για την επιλογή των 
έργων εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, 
τα οποία πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα επιλεγμένα 
σχέδια είναι σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα προ ‑
γραμματισμού για την περίοδο 2007 ‑2013 που έχουν 
εγκριθεί από την Επιτροπή, και επίσης ότι συμμορ ‑
φώνονται με τη νομοθεσία της ΕΕ (π.χ. την οδηγία 
αστικών λυμάτων). Η Επιτροπή θεωρεί ότι, εάν δεν 
έχουν υποβληθεί/εγκριθεί αιτήσεις έργου για ορι ‑
σμένους μεγαλύτερους οικισμούς, αυτό μπορεί να 
οφείλεται στο γεγονός ότι τα έργα δεν είχαν θεωρηθεί 
αρκετά «ώριμα» για τα ισχύοντα κριτήρια επιλογής 
(π.χ. τεχνική ωριμότητα/ετοιμότητα εφαρμογής).
43
Γ ενικά, έχουν οριστεί δείκτες βασικής/κοινής υλοποίη ‑
σης καθώς και ειδικοί ανά πρόγραμμα δείκτες αποτε ‑
λεσμάτων και υλοποιήσεων για όλα τα προγράμματα 
της περιόδου 2007 ‑2013, και οι στόχοι τους αντικα ‑
τοπτρίζουν κατά κανόνα τον υποστηριζόμενο τύπο 
παρέμβασης (δείκτης υλοποιήσεων) ή τον αναμενό ‑
μενο στόχο σχετικά με τους δυνητικούς δικαιούχους 
(δείκτης αποτελεσμάτων).
44
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ορισμένοι δείκτες στόχοι 
ενδέχεται να μην επιτευχθούν πριν το κλείσιμο (τέλος 
του 2015). Ωστόσο, η κατάσταση όσον αφορά την 
εκπλήρωση των επιμέρους δεικτών στόχων ποικίλλει 
από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και πρέπει, σε κάθε 
περίπτωση, να υπόκειται σε επανεξέταση κατά το 
κλείσιμο, δεδομένου ότι οι συμβάσεις για τα περισσό ‑
τερα έργα επεξεργασίας λυμάτων υπογράφηκαν μόλις 
το 2014.
49
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός ότι τα κράτη μέλη 
έθεσαν αυστηρότερα όρια συγκέντρωσης από αυτά 
της οδηγίας αστικών λυμάτων δεν συνεπάγεται 
κατ’ ανάγκη ότι πρέπει να επανεξεταστούν τα θεσμο ‑
θετημένα όρια που καθορίζονται στην οδηγία. Τα 
κράτη μέλη είναι ελεύθερα να εφαρμόζουν την οδηγία 
αστικών λυμάτων υπερβαίνοντας τις απαιτήσεις της. 38
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το ποσοστό απορρόφη ‑
σης στο τέλος του 2013 σε όλα τα κράτη μέλη ήταν 
αρκετά χαμηλό και, ως εκ τούτου, η ύπαρξη κινδύνου 
αποδέσμευσης σε επίπεδο προγράμματος [άρθρο 93 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του Συμβουλίου]. 
Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι υπάρχουν αντικει ‑
μενικοί λόγοι για αυτό, όπως, για παράδειγμα, η ανά ‑
γκη για ενίσχυση της τεχνικής, νομικής και διοικητικής 
ικανότητας στα κράτη μέλη. Επιπλέον, η Επιτροπή 
επισημαίνει ότι οι πληρωμές για τα περισσότερα από 
τα έργα συνήθως πραγματοποιούνται κατά τη διάρ ‑
κεια των τελευταίων ετών εφαρμογής (δηλαδή 2014 
και 2015), δεδομένου ότι η καταληκτική ημερομηνία 
επιλεξιμότητας είναι το τέλος του 2015.
39
Η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι ορισμένα 
έργα ενδέχεται να μην έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 
Δεκεμβρίου 2015 και ότι μπορούν να κατατμηθούν σε 
δύο χωριστά στάδια (βλ. επίσης απάντηση της Επιτρο ‑
πής στο σημείο 40 κατωτέρω). Αυτός είναι ο λόγος για 
τον οποίο, προκειμένου να επιταχυνθεί η υλοποίηση 
των προγραμμάτων και η αντιμετώπιση του κινδύνου 
αποδέσμευσης, δημιουργήθηκε στο τέλος του 2014 
μια ειδική ομάδα (Task Force), η οποία θα εστιάσει, 
μεταξύ άλλων, στην επιτάχυνση της υλοποίησης στα 
τέσσερα κράτη μέλη.
40
Λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα έργα μπορούν 
να κατατμηθούν μεταξύ δύο περιόδων προγραμμα ‑
τισμού και για τη διευκόλυνση των κρατών μελών, 
η Επιτροπή έχει υποβάλει πρόταση τροποποίησης των 
κατευθυντήριων γραμμών για το κλείσιμο των προ ‑
γραμμάτων, η οποία εκδόθηκε στις 30 Απριλίου 2015 
[απόφαση της Επιτροπής C(2015)2771 για την τροπο ‑
ποίηση της απόφασης C(2013)1573]. Κύριος στόχος των 
εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών είναι να υπάρξει 
μεγαλύτερη ευελιξία σε ορισμένους τομείς, συμπε ‑
ριλαμβανομένης της «σταδιοποίησης» των ημιτελών 
έργων από το 2016 και μετά.
Όσον αφορά τη Σλοβακία και τη Ρουμανία και, σε 
μικρότερο βαθμό, την Ουγγαρία, η Επιτροπή έχει 
πλήρη επίγνωση του ότι, παρά τη σημαντική συμβολή 
των κονδυλίων των προγραμμάτων για την περίοδο 
2014 ‑2020 υπέρ του τομέα επεξεργασίας λυμάτων, 
πιθανότατα δεν θα είναι δυνατό να καλυφθούν όλες οι 
ανάγκες.
Απαντήσεις της Επιτροπής 58
58
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι τα κράτη μέλη έχουν την 
υποχρέωση να διασφαλίζουν ότι η απόρριψη βιομηχα ‑
νικών λυμάτων που διοχετεύονται στα αποχετευτικά 
δίκτυα και στους σταθμούς επεξεργασίας αστικών 
λυμάτων πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 11 
και το παράρτημα I.Γ της οδηγίας αστικών λυμάτων, ενώ 
οι λεπτομερείς διατάξεις που συνδέονται με τα όρια 
συγκέντρωσης διέπονται από την εθνική νομοθεσία.
64
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι εναπόκειται στα κράτη 
μέλη να αποφασίζουν για τον τρόπο ελέγχου των 
απορρίψεων βιομηχανικών εγκαταστάσεων.
65
Η οδηγία αστικών λυμάτων δεν ορίζει προδιαγραφές 
σχετικά με τη διαστασιολόγηση των σταθμών επε ‑
ξεργασίας. Το άρθρο 4 απαιτεί απλώς το φορτίο να 
υπολογίζεται με βάση το μέγιστο μέσο εβδομαδιαίο 
φορτίο που εισέρχεται στον σταθμό επεξεργασίας στη 
διάρκεια του έτους. Κατά συνέπεια, εναπόκειται στα 
κράτη μέλη να αποφασίσουν σχετικά με τη διαστασιο ‑
λόγηση των σταθμών επεξεργασίας.
Χωρίς να αποκλείει το ενδεχόμενο τα έργα να ήταν 
υπερμεγέθη κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου, 
η Επιτροπή θεωρεί ότι η τελική εκτίμηση και η απόφαση 
σχετικά με το ακριβές σχέδιο και μέγεθος ενός σταθμού 
επεξεργασίας λυμάτων πρέπει να λάβει υπόψη τα προ ‑
ηγμένα τεχνολογικά πρότυπα, καθώς και μια σειρά από 
πολύπλοκες πραγματικές και υποθετικές παραμέτρους.
Γ ενικά, το μέγεθος των σταθμών μπορεί να καθορί ‑
ζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ άλλων, ένα 
περιθώριο ασφάλειας για τη διαρκή συμμόρφωση με 
την οδηγία αστικών λυμάτων, τη διαχείριση εποχια ‑
κών/ποικίλων δραστηριοτήτων, όπως ο τουρισμός, 
οι βιομηχανικές δραστηριότητες, ή οι σημαντικές 
βροχοπτώσεις, και την πρόβλεψη για το ενδεχόμενο 
μελλοντικής σύνδεσης πρόσθετων οικισμών, αύξηση 
του πληθυσμού κ.λπ.
Από το 2007, μέσω της δομής JASPERS (Joint 
Assistance to Support Projects in European Regions — 
Κοινή βοήθεια για τη στήριξη σχεδίων στις ευρωπαϊ ‑
κές περιφέρειες) παρέχεται βοήθεια στα κράτη μέλη 
ώστε να βελτιώσουν την ποιότητα των αιτήσεων για 
μεγάλα έργα, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών 
χαρακτηριστικών τους, πριν τις υποβάλουν για χρημα ‑
τοδότηση στο πλαίσιο των Ταμείων.Πέραν αυτού, τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης 
να συμμορφώνονται με άλλες σχετικές οδηγίες1 στον 
τομέα της προστασίας/ποιότητας των υδάτων.
54
Η Επιτροπή κατέληξε στην ίδια διαπίστωση και έχει 
ξεκινήσει μια μελέτη σχετικά με τις υπερχειλίσεις (βλ. 
σημείο 56), γεγονός που θα της επιτρέψει να συγκε ‑
ντρώσει λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με 
τις υπερχειλίσεις σε επίπεδο κρατών μελών και, ως εκ 
τούτου, να καταλήξει σε ακριβέστερα συμπεράσματα 
με βάση σχετικά στοιχεία.
Η Επιτροπή έχει ήδη αντιμετωπίσει ένα τεράστιο 
πρόβλημα ρύπανσης που προκλήθηκε από υπερχειλί ‑
σεις στο Λονδίνο και στο Whitburn, κινώντας διαδι ‑
κασία επί παραβάσει ενώπιον του Δικαστηρίου της ΕΕ 
(C‑301/10 της 18ης Οκτωβρίου 2012). Ωστόσο, δεδο ‑
μένου ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις 
όσον αφορά τις υπερχειλίσεις στην οδηγία αστικών 
λυμάτων, η οποία απλώς ορίζει ότι τα κράτη μέλη 
αποφασίζουν τη λήψη μέτρων «για τον περιορισμό 
της ρύπανσης... λόγω υπερχειλίσεων από νεροποντές» 
(παράρτημα Ι Α), η Επιτροπή πρέπει πρώτα να συγκε ‑
ντρώσει αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το είδος των 
μέτρων που λαμβάνονται σε επίπεδο κρατών μελών, 
την αποτελεσματικότητά τους και την πρακτική τους 
εφαρμογή, για να μπορέσει να αντιμετωπίσει, με 
συστηματικό τρόπο και σε επίπεδο ΕΕ, το θέμα της 
ρύπανσης από υπερχείλιση.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα 
σημεία 55 και 56
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μελέτη που αναφέρεται στο 
σημείο 56 θα επιτρέψει την πιο εμπεριστατωμένη 
αξιολόγηση της κατάστασης σε κάθε κράτος μέλος, 
πράγμα το οποίο, επί του παρόντος, είναι αδύνατον. 
Βάσει των συμπερασμάτων, η Επιτροπή ενδέχεται να 
αποφασίσει να διενεργήσει έρευνες στα κράτη μέλη 
στα οποία διαπιστώθηκε ότι η κακή διαχείριση των 
υπερχειλίσεων μπορεί να προκαλέσει προβλήματα 
ρύπανσης από μη επεξεργασμένα λύματα.
1 Ειδικότερα, την οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα (2000/60/ΕΚ) και τις 
θυγατρικές οδηγίες της για τα υπόγεια ύδατα (οδηγία 2006/118/ΕΚ) 
και για τις ουσίες προτεραιότητας (οδηγία 2008/105/ΕΚ, πρότυπα 
ποιότητας περιβάλλοντος — ΠΠΠ), και, μεταξύ άλλων, την 
οδηγία για το πόσιμο νερό (οδηγία 98/83/ΕΚ), την οδηγία για 
τα ύδατα κολύμβησης (οδηγία 2006/7/ΕΚ), την οδηγία πλαίσιο 
για τη θαλάσσια στρατηγική (2008/56/ΕΚ), την οδηγία για τους 
οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ) (ειδικότερα το άρθρο 6) και τον κανονισμό 
(ΕΚ) αριθ. 854/2004 (ειδικότερα το παράρτημα II.A. 6).
Απαντήσεις της Επιτροπής 59
76
Κατ’ αρχήν, η Επιτροπή συμφωνεί ότι η ιλύς καθαρι ‑
σμού λυμάτων δεν πρέπει να διατηρείται επί τόπου 
και ότι θα πρέπει, αργά ή γρήγορα, να εκκενώνεται σε 
έναν τελικό προορισμό.
83
Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο αναθεώρησης του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2003/2003 για τα λιπάσματα. 
Μία από τις επιλογές που εξετάζει είναι να θεσπίσει 
οριακές τιμές για τα βαρέα μέταλλα που να είναι 
νομικά δεσμευτικές, και ενδεχομένως να καλύψει 
την ιλύ καθαρισμού λυμάτων που ικανοποιεί αυτές 
τις απαιτήσεις για τις λιπαντικές τους ιδιότητες, στην 
αναθεώρηση του κανονισμού για τα λιπάσματα.
84
Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή δεν προτίθεται να 
προτείνει αναθεώρηση της οδηγίας για την ιλύ καθαρι ‑
σμού λυμάτων, δεδομένου ότι πριν από οποιαδήποτε 
απόφαση σχετικά με την αναθεώρηση της εν λόγω 
οδηγίας, πρέπει πρώτα να αποφασίσει αν θα αναθεω ‑
ρήσει τον κανονισμό για τα λιπάσματα.
87
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι όλο και περισσότερες μελέ ‑
τες δείχνουν τον αντίκτυπο των μικροπλαστικών στα 
γλυκά και θαλάσσια ύδατα και ότι τα λύματα ενδέχεται 
να αποτελούν πηγή εκπομπής.
88
Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να προτείνει την 
αναθεώρηση του κανονισμού για τα λιπάσματα το 
2015 (βλ. επίσης σημεία 83 και 85).
95
Η Επιτροπή αναφέρει ότι η οδηγία πλαίσιο για τα 
ύδατα (άρθρο 9) απαιτεί από τα κράτη μέλη να εξα ‑
σφαλίσουν μέχρι το 2010 την κατάλληλη συμβολή 
των διαφόρων χρήσεων ύδατος στην ανάκτηση του 
κόστους των υπηρεσιών ύδατος.67
Το κόστος της μείωσης των καθαρών υδάτων πρέπει 
να εξεταστεί, δεδομένου ότι μια σημαντική μείωση 
μπορεί να είναι πολύ δαπανηρή. Όταν το μερίδιο 
καθαρών υδάτων στη ροή εισαγωγής είναι υψηλό, 
πρέπει να εξεταστεί πώς μπορεί να μειωθεί με οικονο ‑
μικά αποδοτικό τρόπο.
67 Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι αυτό θα μπορούσε να απο ‑
τελέσει λύση στις περιπτώσεις που υποστηρίζεται από 
κατάλληλες αναλύσεις κόστους‑οφέλους, στις οποίες 
θα συγκρίνεται το αναμενόμενο κόστος ανακαίνισης 
με τα αναμενόμενα οφέλη.
71 Πρώτη περίπτωση
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το κόστος επεξεργασίας της 
ιλύος καθαρισμού λυμάτων εξαρτάται από τον τύπο 
της επεξεργασίας που επιλέγεται, αφενός, και από 
τον τελικό προορισμό της ιλύος καθαρισμού από τον 
σταθμό επεξεργασίας, αφετέρου.
71 Τρίτη περίπτωση
Η Επιτροπή υποστηρίζει τη συγκριτική αξιολόγηση 
για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων 
των δημόσιων επιχειρήσεων ύδρευσης. Στην απά ‑
ντησή της στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών 
«Right2Water» [COM(2014) 177 final], η Επιτροπή 
δεσμεύτηκε να αναλάβει δράση για να εξετάσει τη 
δυνατότητα συγκριτικής αξιολόγησης της ποιότητας 
των υδάτων και των υπηρεσιών ύδρευσης, και διορ ‑
γάνωσε πολυμερή συνάντηση τον Σεπτέμβριο του 
2014. Στο πλαίσιο του εν λόγω διάλογου τονίστηκε ότι 
ο όρος «συγκριτική αξιολόγηση» χρησιμοποιείται υπό 
ευρεία έννοια. Θα πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση 
μεταξύ της αύξησης της διαφάνειας ως στόχου υπό 
το πρίσμα της πρωτοβουλίας των πολιτών και της 
συγκριτικής αξιολόγησης ως βοηθητικού εργαλείου 
διαχείρισης. Υπό την έννοια αυτή, η συγκριτική αξιο ‑
λόγηση έχει σχεδιαστεί για τις δημόσιες επιχειρήσεις 
και τα δίκτυα συγκριτικής αξιολόγησης, και παρέχει τη 
δυνατότητα να εκτιμηθούν οι επιδόσεις μέσω συγκρί ‑
σεων μεταξύ παρόμοιων οικονομικών οντοτήτων που 
περιλαμβάνουν ένα πολυσύνθετο σύνολο στοιχείων 
και δεικτών. Ο ρόλος της Επιτροπής στη διαδικασία 
αυτή, ωστόσο, περιορίζεται στο να διευκολύνει τον 
διάλογο για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.
Απαντήσεις της Επιτροπής 60
97
Η Επιτροπή εκτιμά, επίσης, ότι υπάρχει κίνδυνος οι 
φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών να μην εκτελούν 
τις απαραίτητες εργασίες συντήρησης για λόγους κερ ‑
δοφορίας. Ωστόσο, ελλείψει ειδικού νομικού πλαισίου, 
η αποτελεσματικότητα των φορέων εκμετάλλευσης 
εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.
98
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα κατάλληλο σύστημα 
χρέωσης όχι μόνο είναι σημαντικό από την άποψη της 
συνεισφοράς του ΕΤΠΑ αλλά και ευκταίο για να εξα ‑
σφαλιστεί σε μακροπρόθεσμη βάση η οικονομική βιω ‑
σιμότητα της λειτουργίας. Ο χαρακτήρας κινήτρου της 
εφαρμοζόμενης αρχής της κάλυψης του κόστους θα 
βελτιωθεί σημαντικά, δεδομένου ότι κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2014 ‑2020 οι δυνητικοί δικαιούχοι 
δεν υποχρεούνται να διενεργούν ανάλυση κόστους‑ο ‑
φέλους για να καθορίσουν το χρηματοδοτικό κενό 
των έργων τους, αλλά μπορούν να εφαρμόσουν 
κατ’ αποκοπή ποσοστό επί των εσόδων ύψους 25 %.
99
Εάν τα κράτη μέλη επιλέξουν να εφαρμόσουν 
κατ’ αποκοπή ποσοστό 25 %, σύμφωνα με το 
άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο α) του κανονισμού 
(ΕΕ) αριθ. 1303/2013, η Επιτροπή, πράγματι, θα πρέπει 
να ενεργήσει εντός των ορίων που προβλέπει το 
νομικό αυτό πλαίσιο.
Κοινή απάντηση στα σημεία 101 
έως 105
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 98.Συμπεράσματα και συστάσεις
106
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το χαμηλό ποσοστό απορρό ‑
φησης στο τέλος του 2013 θα μπορούσε να οφείλεται, 
για παράδειγμα, στην ανάγκη να ενισχυθεί η τεχνική, 
νομική και διοικητική ικανότητα στα τέσσερα κράτη 
μέλη, καθώς και στο γεγονός ότι οι πληρωμές για τα 
περισσότερα από τα έργα συνήθως πραγματοποιού ‑
νται κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών εφαρμο ‑
γής (δηλαδή 2014 και 2015), δεδομένου ότι η κατα ‑
ληκτική ημερομηνία επιλεξιμότητας είναι το τέλος 
του 2015.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι ένα κατάλληλο σύστημα 
χρέωσης δεν είναι μόνο σημαντικό από την άποψη της 
συνεισφοράς του ΕΤΠΑ αλλά και ευκταίο για να εξα ‑
σφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητα της συγχρηματο ‑
δοτούμενης υποδομής αποχέτευσης. Σύμφωνα με τον 
κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Συμβουλίου, της 
17ης Δεκεμβρίου 2013, οι δυνητικές αρνητικές επιπτώ ‑
σεις της αρχής της κάλυψης του κόστους αναμένεται 
να μειωθούν σταδιακά, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη 
υποχρεούνται να πληρούν την εκ των προτέρων αιρε ‑
σιμότητα 6.1, υποβάλλοντας στοιχεία που αποδεικνύ ‑
ουν ότι οι διατάξεις ανάκτησης του κόστους ύδατος 
που προβλέπονται στο άρθρο 9 της οδηγίας πλαισίου 
για τα ύδατα τηρούνται όταν η σχετική υποδομή συγ ‑
χρηματοδοτείται από τα Ταμεία.
Η Επιτροπή σημειώνει τη διαπίστωση του Ελεγκτικού 
Συνεδρίου ότι σχεδόν το ένα τρίτο από τους εξεταζό ‑
μενους σταθμούς επεξεργασίας είναι υπερμεγέθεις. Γ ια 
περισσότερες λεπτομέρειες βλ. επίσης την απάντηση 
της Επιτροπής στο σημείο 65.
107 Δεύτερη περίπτωση
Όσον αφορά τη μείωση των οικισμών, η Επιτροπή 
θεωρεί ότι η παρακολούθηση της εξέλιξης του αριθ ‑
μού των ι.π. είναι σημαντικότερη από τις μεταβολές 
στον αριθμό των οικισμών. Η Επιτροπή θα παρακο ‑
λουθεί την κατάσταση στη Ρουμανίας στο πλαίσιο 
του πιλοτικού προγράμματος SIIF (βλ. απάντηση της 
Επιτροπής στα σημεία 28 και 29).
Απαντήσεις της Επιτροπής 61
Σύσταση 1 γ)
Η Επιτροπή αποδέχεται αυτή τη σύσταση και θεωρεί 
ότι έχει ήδη εφαρμοστεί σε οικισμούς άνω των 2 000 
μονάδων ι.π. Στους οικισμούς αυτούς, η οδηγία για την 
επεξεργασία των αστικών λυμάτων ορίζει ότι πρέπει 
να υπάρχουν συστήματα συλλογής ή μεμονωμένα 
ή κατάλληλα συστήματα.
Σύσταση 1 δ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η καθυστέρηση μεταξύ του ζητηθέντος έτους ανα ‑
φοράς και της έκδοσης της έκθεσης της Επιτροπής 
οφείλεται σε πολλούς διαφορετικούς διαδικαστικούς 
και νομικούς παράγοντες, τόσο σε επίπεδο κρατών 
μελών όσο και σε επίπεδο Επιτροπής (π.χ. εσωτερικές 
διαδικασίες των κρατών μελών, έλεγχος της ποιότη ‑
τας των παρεχόμενων στοιχείων, αριθμός οικισμών, 
προτεραιότητες κ.λπ.). Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα 
τρέχοντα συστήματα υποβολής εκθέσεων των κρατών 
μελών δεν παρέχουν τη δυνατότητα σύντμησης 
των προθεσμιών υποβολής εκθέσεων, η οποία κατά 
τα άλλα θα ήταν ευκταία, δεδομένου ότι τα εθνικά 
συστήματα καθυστερούν την υποβολή των εκθέσεων 
της Επιτροπής. Η Επιτροπή εργάζεται για τη βελτίωση 
του χρόνου υποβολής των εκθέσεών της και για τη 
συγκέντρωση πιο πρόσφατων στοιχείων από τα κράτη 
μέλη αναπτύσσοντας ένα πιλοτικό έργο που αφορά 
επιλεγμένο αριθμό κρατών μελών, το επονομαζόμενο 
εργαλείο υποβολής εκθέσεων SIIF.
Σύσταση 1 ε)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή, ανεξάρτητα από τον έλεγχο αυτό, θα 
δρομολογήσει μια ευρεία επανεξέταση των απαιτή ‑
σεων υποβολής εκθέσεων βάσει της περιβαλλοντικής 
νομοθεσίας της ΕΕ στο πλαίσιο του θεματολογίου 
«Βελτίωση της νομοθεσίας»2.
2 COM(2015) 215 final. Βελτίωση της νομοθεσίας για καλύτερα 
αποτελέσματα — ένα θεματολόγιο της ΕΕ της 19ης Μαΐου 2015.107 Τρίτη περίπτωση
Η Επιτροπή θεωρεί ότι συγκεντρώνει τα στοιχεία 
που είναι απαραίτητα και κατάλληλα για τον σκοπό 
αυτό σύμφωνα με την οδηγία αστικών λυμάτων και, 
επιπλέον, ενδέχεται να ζητήσει πληροφορίες βάσει της 
οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα για συγκεκριμένους 
σκοπούς (βλ. απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 30 
και 31).
108
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η μεγάλη διάρκεια της 
διαδικασίας οφείλεται στον αριθμό των εξεταζόμενων 
οικισμών σε ολόκληρη την ΕΕ. Ωστόσο, το σύστημα 
SIIF αναμένεται να βελτιώσει τη διαδικασία υποβολής 
εκθέσεων σε εθνικό επίπεδο.
Σύμφωνα με την 8η διαδικασία υποβολής εκθέσεων 
της οδηγίας αστικών λυμάτων, η Επιτροπή ζήτησε 
σύνολα στοιχείων για το 2011 ή το 2012.
Σύσταση 1 α)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση αυτή.
Η Επιτροπή προς το παρόν δεν προτίθεται να αυξή ‑
σει τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων δυνάμει της 
οδηγίας αστικών λυμάτων όσον αφορά τους οικισμούς 
κάτω των 2 000 μονάδων ι.π. που διαθέτουν συστή ‑
ματα συλλογής. Ωστόσο, σύμφωνα με την οδηγία 
πλαίσιο για τα ύδατα, η Επιτροπή ζητά από τα κράτη 
μέλη να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα υδατικά 
συστήματα που υπόκεινται σε σημαντικές πιέσεις 
από αστικά λύματα (ανεξάρτητα από το μέγεθος των 
οικισμών), και τα μέτρα που εφαρμόζονται για την 
επίτευξη καλής οικολογικής και χημικής κατάστασης 
των υδάτων.
Σύσταση 1 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή. Η Επιτροπή 
δεν σκοπεύει προς το παρόν να επαληθεύει συστημα ‑
τικά τα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των οικισμών 
κάτω των 2 000 μονάδων ι.π. μέσω της τακτικής 
υποβολής εκθέσεων σύμφωνα με τα άρθρα 15 και 17 
της οδηγίας αστικών λυμάτων. Ωστόσο, η Επιτροπή θα 
παρακολουθεί τις περιπτώσεις όπου σημαντικές μετα ‑
βολές έχουν τεθεί υπόψη της ή έχουν εντοπιστεί με 
άλλα μέσα, όπως το πιλοτικό πρόγραμμα «Δομημένο 
πλαίσιο εφαρμογής και πληροφοριών».
Απαντήσεις της Επιτροπής 62
Όσον αφορά τους οικισμούς άνω των 2000 μονάδων 
ι.π., η σύσταση αυτή έχει ήδη εφαρμοστεί, δεδομέ ‑
νου ότι ανάλογη απαίτηση ίσχυε ήδη σύμφωνα με το 
άρθρο 17 της οδηγίας αστικών λυμάτων. Το νόημα της 
υποβολής εκθέσεων που προβλέπει το άρθρο 17 είναι 
να συμβιβαστεί η ανάγκη υποβολής έκθεσης με την 
πρόοδο στην εφαρμογή της οδηγίας αστικών λυμά ‑
των. Οι σχετικές πληροφορίες υποβάλλονται και επι ‑
καιροποιούνται από τα κράτη μέλη κάθε δύο έτη σε 
περίπτωση μεταβολών, σύμφωνα με το άρθρο 17 της 
οδηγίας αστικών λυμάτων. Επιπλέον, μέσω του νέου 
υποδείγματος υποβολής εκθέσεων (το οποίο εγκρί ‑
θηκε με την απόφαση 2014/431/ΕΕ της 26ης Ιουνίου 
2014), τα κράτη μέλη μπορούν να υποβάλλουν εκθέ ‑
σεις σχετικά με την υλοποίηση των προγραμμάτων, 
συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με 
τις προβλεπόμενες επενδύσεις, τη χρήση των πόρων 
και τις προθεσμίες σχετικά με κάθε αναφερόμενο 
έργο. Ένας από τους στόχους του πιλοτικού προγράμ ‑
ματος SIIF είναι να τεθούν οι πληροφορίες αυτές στη 
διάθεση του κοινού.
Όσον αφορά οικισμούς κάτω των 2 000 μονάδων ι.π., 
η Επιτροπή θεωρεί ότι μια τέτοια απαίτηση θα είχε ως 
συνέπεια την αδικαιολόγητη αύξηση των απαιτήσεων 
υποβολής εκθέσεων, και μπορεί τελικά να οδηγήσει σε 
ανακρίβειες των στοιχείων που υποβάλλονται από τα 
κράτη μέλη. Επιπλέον, η οδηγία αστικών λυμάτων δεν 
προβλέπει υποχρέωση υποβολής εκθέσεων για τους 
οικισμούς αυτούς.
Σύσταση 2 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή.
Τα προγράμματα της περιόδου 2014 ‑2020 εστιάζονται 
κατά κύριο λόγο στους οικισμούς άνω των 2 000 μονά ‑
δων ι.π. Αυτός είναι επίσης ο στόχος των απαιτήσεων 
υποβολής εκθέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 17 
της οδηγίας αστικών λυμάτων [βλ. επίσης απάντηση 
ανωτέρω στο σημείο α)].
111
Η Επιτροπή θεωρεί ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη 
να αποφασίσουν σχετικά με τις άδειες των σταθμών 
επεξεργασίας.109
Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης ότι υπάρχουν κίνδυνοι 
αποδέσμευσης σε επίπεδο προγράμματος σύμφωνα 
με το άρθρο 93 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 
του Συμβουλίου, όσον αφορά τα τέσσερα κράτη μέλη 
που εξετάστηκαν. Ορισμένοι από τους κύριους λόγους 
των καθυστερήσεων υλοποίησης περιγράφονται στις 
απαντήσεις της Επιτροπής στα σημεία 38 και 106.
Γ ια να επιταχυνθεί η υλοποίηση των προγραμμάτων 
και η αντιμετώπιση του κινδύνου αποδέσμευσης, 
δημιουργήθηκε στο τέλος του 2014 μια ειδική ομάδα 
(Task Force), η οποία θα εστιάσει, μεταξύ άλλων, στην 
επιτάχυνση της υλοποίησης στα τέσσερα κράτη μέλη.
Επίσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή ολο ‑
κλήρωση ορισμένων έργων, η Επιτροπή έχει υποβάλει 
πρόταση τροποποίησης των κατευθυντήριων γραμ ‑
μών σχετικά με το κλείσιμο των προγραμμάτων με 
στόχο να αυξήσει την ευελιξία σε ορισμένους τομείς, 
συμπεριλαμβανομένης της «σταδιοποίησης» των 
ημιτελών έργων από το 2016 και εξής (βλ. επίσης απά ‑
ντηση της Επιτροπής στο σημείο 40).
110
Οι κύριοι στόχοι του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερεια ‑
κής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και του Ταμείου Συνοχής για την 
περίοδο προγραμματισμού 2007 ‑2013 είναι η μείωση 
των διαφορών μεταξύ των επιπέδων κοινωνικοοικονο ‑
μικής ανάπτυξης των περιφερειών της ΕΕ και όχι ανα ‑
γκαστικά η συμβολή στην τήρηση των προθεσμιών 
της οδηγίας αστικών λυμάτων, η οποία εμπίπτει στην 
αρμοδιότητα των κρατών μελών, ανεξάρτητα από το 
ύψος των χορηγούμενων κονδυλίων. Ως εκ τούτου, 
η συμβολή των ΕΤΠΑ/ΤΣ για την περίοδο 2007 ‑2013 
μπορεί να μην επαρκεί για να καλυφθούν όλες οι 
ανάγκες στον τομέα των υποδομών αποχέτευσης σε 
σχέση με την τήρηση των προθεσμιών της οδηγίας 
αστικών λυμάτων.
Σύσταση 2 α)
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση αυτή.
Απαντήσεις της Επιτροπής 63
Σύσταση 3 γ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή και θα εξε ‑
τάσει τη δυνατότητα αυτή με βάση τα αποτελέσματα 
της σχετικής μελέτης που δρομολογήθηκε πρόσφατα.
Σύσταση 3 δ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση του Ελεγκτικού 
Συνεδρίου.
Σύμφωνα με τον κανονισμό για την περίοδο προ ‑
γραμματισμού 2014 ‑2020, η Επιτροπή θα βασίζεται σε 
εκτιμήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (συμπε ‑
ριλαμβανομένης της δομής JASPERS) για να διασφα ‑
λίσει ότι οι σταθμοί επεξεργασίας λυμάτων έχουν το 
σωστό μέγεθος. Ωστόσο, εναπόκειται στη διακριτική 
ευχέρεια των κρατών μελών να διενεργούν ανάλυση 
κόστους‑οφέλους.
Σύσταση 3 ε)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή. Ωστόσο, 
η Επιτροπή επιθυμεί να επισημάνει ότι δεν υπάρχουν 
νομικές υποχρεώσεις που να επιβάλλουν στα κράτη 
μέλη να εφαρμόσουν τις υφιστάμενες πρακτικές ή να 
συμμετάσχουν σε διαδικασίες συγκριτικής αξιολό ‑
γησης (βλ. επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο 
σημείο 71).
116
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η υγειονομική ταφή ή η μακρο ‑
χρόνια αποθήκευση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων 
στη Ρουμανία δεν είναι βιώσιμη και δεν θα πρέπει να 
εγκρίνεται σε συγχρηματοδοτούμενα έργα.
117
Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο αναθεώρησης του 
κανονισμού 2003/2003 για τα λιπάσματα. Μία από τις 
επιλογές που εξετάζει είναι να θεσπίσει οριακές τιμές 
για τα βαρέα μέταλλα που να είναι νομικά δεσμευτι ‑
κές, και ενδεχομένως να καλύψει την ιλύ καθαρισμού 
λυμάτων που ικανοποιεί αυτές τις απαιτήσεις για τις 
λιπαντικές τους ιδιότητες, στην αναθεώρηση του 
κανονισμού για τα λιπάσματα.
3 http://ec.europa.eu/environment/legal/law/pdf/Final%20
report%20inspections.pdf
4 Οδηγία 2008/99/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με την προστασία 
του περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου  (ΕΕ L 328 της 
6.12.2008, σ. 28 ‑37).114
Η οδηγία αστικών λυμάτων δεν ρυθμίζει το μέγεθος 
των σταθμών επεξεργασίας, εκτός από τη γενική υπο ‑
χρέωση βάσει του άρθρου 4. Επιπλέον, δέον να σημει ‑
ωθεί ότι αυτός ο τύπος υποδομής έχει μακρά διάρκεια 
ζωής και ότι είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η καταλλη ‑
λότητα του μεγέθους του μόνο σε βραχυπρόθεσμη 
βάση. Γ ενικά, το μέγεθος των σταθμών επεξεργασίας 
μπορεί να καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, 
όπως, ένα περιθώριο ασφαλείας για τη συμμόρφωση 
με την οδηγία αστικών λυμάτων σε μακροπρόθεσμη 
βάση, η διαχείριση εποχιακών/ποικίλων δραστηριοτή ‑
των, όπως ο τουρισμός, οι σημαντικές βροχοπτώσεις 
ή η πρόβλεψη για ενδεχόμενες μελλοντικές συνδέσεις 
λόγω αύξησης του πληθυσμού (βλ. επίσης την απά ‑
ντηση της Επιτροπής στο σημείο 65).
Σύσταση 3 α)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση. Προς το 
παρόν, η Επιτροπή δεν προτίθεται να προβεί σε αξιο ‑
λόγηση της καταλληλότητας των ορίων συγκέντρω ‑
σης στην οδηγία αστικών λυμάτων, ούτε να αναθεω ‑
ρήσει την οδηγία στο εγγύς μέλλον.
Σύσταση 3 β)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση αυτή.
Το 2012, στο πλαίσιο της προετοιμασίας της ανακοί ‑
νωσης για τις περιβαλλοντικές επιθεωρήσεις, η Επι ‑
τροπή αξιολόγησε σε γενικές γραμμές τους κανόνες, 
τους ελέγχους και τις επαληθεύσεις που σχετίζονται 
με την περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ. Οι σχετι ‑
κές εργασίες κατέδειξαν ότι σε αρκετά από τα κράτη 
μέλη υπήρχαν λίγες διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά 
με τις ικανότητες των καθεστώτων επιθεώρησης και 
ότι η χρήση κυρώσεων τείνει να ποικίλλει3· Ωστόσο, 
η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι ο καλύτερος τρόπος 
αντιμετώπισης του είδους, του αριθμού και της συχνό ‑
τητας των ελέγχων και των επιθεωρήσεων από τις 
αρχές των κρατών μελών είναι με βάση τον κίνδυνο. 
Όσον αφορά τα πρόστιμα, οι έλεγχοι συμμόρφωσης 
πραγματοποιούνται επί του παρόντος με βάση τη 
νομοθεσία των κρατών μελών για την εφαρμογή της 
οδηγίας 2008/99/ΕΚ4, η οποία, μεταξύ άλλων, προβλέ ‑
πει την επιβολή κυρώσεων επί φυσικών και νομικών 
προσώπων για τις σοβαρότερες παραβιάσεις του 
δικαίου του περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων 
αυτών που σχετίζονται με την οδηγία 91/271/ΕΟΚ 
(οδηγία αστικών λυμάτων).
Απαντήσεις της Επιτροπής 64
Σύσταση 5 α)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή. Τα κράτη 
μέλη υποχρεούνται να εφαρμόσουν μια κατάλληλη 
πολιτική τιμολόγησης του ύδατος μέσω του άρθρου 9 
παράγραφος 1 της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα και 
της εκ των προτέρων αιρεσιμότητας 6.1 του παραρτή ‑
ματος ΧΙ του ΚΚΔ 1303/2013.
Ωστόσο, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, δεδομένης 
της πολυδιάστατης φύσης των τιμών των υδάτων και 
δεδομένου ότι το ποσοστό προσιτότητας του 4 % 
είναι ενδεικτικό, ο καθορισμός του τελικού ποσοστού 
εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.
Σύσταση 5 β)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση αυτή.
Ελλείψει ειδικού νομικού πλαισίου, η ευθύνη για την 
εξασφάλιση πόρων για τη συντήρηση και ανακαίνιση 
εμπίπτει στην αρμοδιότητα του ιδιοκτητών ή/και 
φορέων εκμετάλλευσης της υποδομής αποχέτευσης 
και, ως εκ τούτου, στην αρμοδιότητα των κρατών 
μελών.Σύσταση 4 α)
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση αυτή. Η Επι ‑
τροπή ενθαρρύνει συστηματικά τα κράτη μέλη να 
περιλαμβάνουν την κατάλληλη επεξεργασία ιλύος στο 
φυσικό αντικείμενο των αιτήσεων μεγάλων έργων που 
υποβάλλονται για χρηματοδότηση στο πλαίσιο των 
Ταμείων. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει 
την εν λόγω πρακτική στα κράτη μέλη εντός του υφι ‑
στάμενου νομικού πλαισίου, δεδομένου ότι τα κράτη 
μέλη δεν έχουν την υποχρέωση να συνδέουν τις 
τελικές πληρωμές για τα προγράμματα με την ύπαρξη 
κατάλληλης λύσης για την επαναχρησιμοποίηση της 
ιλύος καθαρισμού λυμάτων.
Σύσταση 4 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση αυτή. Στο 
παρόν στάδιο, η Επιτροπή δεν προτίθεται να προτεί ‑
νει αναθεώρηση της οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού 
λυμάτων, δεδομένου ότι πριν από οποιαδήποτε 
απόφαση σχετικά με την αναθεώρηση της εν λόγω 
οδηγίας, πρέπει πρώτα να αποφασίσει αν θα αναθεω ‑
ρήσει τον κανονισμό για τα λιπάσματα.
118
Η Επιτροπή αναφέρει ότι η οδηγία πλαίσιο για τα 
ύδατα (άρθρο 9) απαιτεί από τα κράτη μέλη να εξα ‑
σφαλίσουν μέχρι το 2010 την κατάλληλη συμβολή 
των διαφόρων χρήσεων ύδατος στην ανάκτηση του 
κόστους των υπηρεσιών ύδατος.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα κατάλληλο σύστημα 
χρέωσης όχι μόνο είναι σημαντικό από την άποψη της 
συνεισφοράς του ΕΤΠΑ αλλά και ευκταίο για να εξα ‑
σφαλιστεί σε μακροπρόθεσμη βάση η οικονομική βιω ‑
σιμότητα της λειτουργίας. Ο χαρακτήρας κινήτρου της 
εφαρμοζόμενης αρχής της κάλυψης του κόστους θα 
βελτιωθεί σημαντικά, δεδομένου ότι κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2014 ‑2020 οι δυνητικοί δικαιούχοι 
δεν υποχρεούνται να διενεργούν ανάλυση κόστους‑ο ‑
φέλους για να καθορίσουν το χρηματοδοτικό κενό 
των έργων τους, αλλά μπορούν να εφαρμόσουν 
κατ’ αποκοπή ποσοστό επί των εσόδων ύψους 25 %.
Π/uni03A9Σ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚ/uni0394ΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
/uni0394ωρεάν εκδόσει/uni03C2:
  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·
  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσε/uni03C2/χάρτε/uni03C2:  
από τι/uni03C2 αντιπροσωπείε/uni03C2 τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2(http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπηση/uni03C2 στι/uni03C2 εκτό/uni03C2 ΕΕ χώρε/uni03C2 (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντα/uni03C2 /uni03BCε την υπηρεσία Europe Direct(http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή  
καλώντα/uni03C2 τον αριθ/uni03BCό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικό/uni03C2 αριθ/uni03BCό/uni03C2 από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίε/uni03C2 παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσει/uni03C2 είναι γενικώ/uni03C2 δωρεάν (ενδέχεται ό/uni03BCω/uni03C2 κάποιε/uni03C2 κλήσει/uni03C2 που πραγ/uni03BCατοποιούνται  
/uni03BCέσω ορισ/uni03BCένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικού/uni03C2 θαλά/uni03BCου/uni03C2 ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσει/uni03C2 επί πληρω/uni03BCή:
 από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Τα λύματα και η ιλύς καθαρισμού λυμάτων μπορούν να 
υποβαθμίσουν την ποιότητα των υδάτων και του εδάφους. 
Για την αντιμετώπιση της απειλής αυτής, η ΕΕ εξέδωσε 
οδηγίες, ενώ έχει συγχρηματοδοτήσει την κατασκευή 
συστημάτων συλλογής, καθώς και σταθμών επεξεργασίας 
λυμάτων.
Το Συνέδριο έλεγξε την εφαρμογή της οδηγίας για την 
επεξεργασία αστικών λυμάτων σε τέσσερα κράτη μέλη από 
τα οποία διέρχεται η λεκάνη απορροής του Δούναβη. 
Επίσης, εξέτασε 28 σταθμούς επεξεργασίας, προκειμένου να 
διαπιστώσει πώς αυτοί επεξεργάζονταν τα λύματα, 
διαχειρίζονταν την ιλύ από τον καθαρισμό των λυμάτων και 
διασφάλιζαν την οικονομική βιωσιμότητά τους.
Το Συνέδριο διατυπώνει συστάσεις οι οποίες αφορούν τη 
διαβίβαση πληροφοριακών στοιχείων, τρόπους βελτίωσης της 
αποτελεσματικότητας, της αποδοτικότητας και της 
βιωσιμότητας των σταθμών επεξεργασίας, την 
καταλληλότητα των ορίων συγκέντρωσης, τη χρήση της ιλύος 
καθαρισμού και την παρακολούθηση των ρύπων στην ιλύ.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ