10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C129/31
Αποτελεσματηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:33,ψήφοικατά:59,αποχές:7.
Σημείο5.3.1
Ναδιατυπωθείαυτότοσημείοωςακολούθως :
«HΟΚΕεπισημαίνειμεανησυχίατουψηλόκόστοςπουσυνεπάγεταιγιατονπροϋπολογισμό του
ΕΓΤΠΕηαπόφασητουΣυμβουλίουτοΔεκέμβριοναδιατηρηθείoμηχανισμόςμεταστροφήςγιαμία
ακόμηδιετία.HΕπιτροπήυπολογίζειότιηαπόφασηαυτήθαμπορούσεναπροκαλέσειήδηαύξησητων
δαπανώνπουθαυπερβείκατά1,6δισεκατομμύρια Ecuτασυναλλαγματικά αποθέματα,ενώπεραιτέρω
νομισματικέςευθυγραμμίσεις θαπροσαυξήσουν τοποσόαυτό.HΟΚΕκρίνειότιoμηχανισμός
μεταστροφήςπρέπεινακαταργηθείτοσυντομότεροδυνατό.»
Αιτιολογία
Hδιατήρησητουμηχανισμούμεταστροφήςείναιόντωςμίααπότιςκυριότερεςαιτίεςτηςσημαντικής
αύξησηςτουκόστουςτηςδέσμηςαυτής.
Hμεταστροφήσυνιστάεπίσηςδιαρκήαπειλήαύξησηςτωντιμώντωντροφίμων .Γιαπαράδειγμα ,το
15%περίπουτηςκατά23%αύξησηςτηςτιμήςτωνγεωργικώνπροϊόντωνστοH.B.οφείλεταιστην
υποτίμησητηςΛίρας,ενώηυπόλοιπηαύξησηοφείλεταικυρίωςστομηχανισμόαυτό.
Αποτέλεσματηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:49,ψήφοικατά:57,αποχές:10.
ΓνωμοδότησηγιατιςσχέσειςτηςΕυρωπαϊκήςΚοινοτηταςμετιςχώρεςτηςΒαλτικής
(93/0129/10)
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήαποφασισεστις25Φεβρουαρίου 1992,σύμφωναμετοάρ­
θρο20,εδάφιο4τουΕσωτερικούΚανονισμού ,νακαταρτίσειμιαγνωμοδότησηγιατιςσχέσειςτης
ΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςμετιςχώρεςτηςΒαλτικής .
Τοτμήμαεξωτερικώνσχέσεων,εμπορικήςκαιαναπτυξιακήςπολιτικής,στοοποίοανατέθηκεη
προετοιμασίατωνσχετικώνεργασιών,υιοθέτησετηγνωμοδότησήτουστις11Μαρτίου1993μεβάση
τηνεισηγητικήέκθεσητουκ.Petersen.
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήυιοθέτησεκατάτην304ησύνοδοολομέλειας(συνεδρίασητης
25ηςΜαρτίου1993),χωρίςψήφουςκατάκαιμε2αποχέςτηνακόλουθηγνωμοδότηση .
καιμεταρρύθμισηςστιςΧώρεςτηςΒαλτικής·πραγματεύεται
κυρίωςτοθέμαμιαςπεραιτέρωεντατικοποίησης τωνπολιτι­
κών,οικονομικώνκαικοινωνικώνσχέσεωντηςΕυρωπαϊκής
ΚοινότηταςμετιςΧώρεςτηςΒαλτικής.Οιπαρατηρήσειςτης
ΟΚΕβασίζονταικυρίωςσταστοιχείαπουδιατίθεντοστις
αρχέςτου1993.Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήέχειπολλέςφορές
ασχοληθείκατάτοπαρελθόνμετιςμεταρρυθμιστικές διαδι­
κασίεςστηνΚεντρικήκαιΑνατολικήΕυρώπη.Πρόσφατα
εξέτασετοθέμααυτόλεπτομερώςσεδύοπρόσθετεςγνωμοδο­
τήσειςγιατιςΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίεςοιοποίεςσυνήφθησαν
μετηνΠολωνία,Ουγγαρία,τηνπρώηνΤσεχοσλοβακία ,την
ΒουλγαρίακαιτηΡουμανία)1).Hπαρούσαγνωμοδότηση
πρωτοβουλίαςαναφέρεταιστιςδιαδικασίεςαναδιοργάνωσηςΚυρίασημείατηςγνωμοδότησης
Επειδήπρόκειταιγιαχώρεςμικρήςοικονομικήςκλίμακας,η
Εσθονία,ΛεττονίακαιΛιθουανίαδενπροσφέρουντιςίδιες
δυνατότητεςαπόπλευράςαγοράς,όπωςηπλειονότητατων
ανεξάρτητωνδημοκρατιώντηςπρώηνΣοβιετικήςΈνωσης.
Ωστόσοοιενλόγωχώρες—ειδικάλόγωτηςγεωγραφικής
τουςθέσης—αποτελούνσημαντικόσυνδετικόκρίκοανά­
μεσαστηνΑνατολήκαιτηΔύση(1.1).(')ΕΕαριθ.C339της31.12.1991,σ.44καιΕΕαριθ.C19της
25.1.1993,σ.74.HΟΚΕπαραπέμπεισχετικάκαιστηγνωμοδό­
τησημεθέμα«Οικονομικέςκαικοινωνικέςοργανώσειςστις
ΧώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης—συμβουλευτι­
κοίοργανισμοί»(ΕΕαριθ.C19της25.1.1993.σ.114).

Αριθ.C129/32 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 10.5.93
Hανάπτυξηκαιενίσχυσητωνδημοκρατικώνδιαρθρώσεων
καθώςκαιτοάνοιγματωναγορώναποτελούνσημείααναφο­
ράςγιαστενότερησυνεργασίαμετιςγειτονικέςχώρες.H
συνεχώςαυξανόμενηδιεθνήςαλληλεξάρτηση τωνεθνικών
οικονομιώνκαιηπολυπλοκότητα τωνπολιτικώνκαιοικονο­
μικώνδιαδικασιώνσετομείςόπωςηδιασφάλισητηςειρήνης,
τοπεριβάλλον ,ηπυρηνικήενέργειαήητεχνολογία,για
νααναφερθούνμόνοελάχισταπαραδείγματα—καθιστούν
επιτακτικήτηνανάγκηγιαδιεθνήσυνεργασίακαισυντονι­
σμό(3.1).HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήυποστήριξεπρο
μηνώνότιοιΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίεςμεταΚράτητηςΒαλτι­
κήςπρέπεινασυναφθούντοσυντομότεροδυνατό.HΕυρω­
παϊκήΚοινότηταπρέπειναδημιουργήσειμετιςδημοκρατίες
αυτέςστενότερεςσχέσειςαπ'ό,τιστοπαρελθόνκαινατις
εντάξειοριστικάσεέναπλαίσιοπανευρωπαϊκών διαρθρώ­
σεων.HΟΚΕυποστηρίζειανεπιφύλακτατηνπρόθεσητης
ΔανικήςΠροεδρίαςναυλοποιήσεισύντομαόχιμόνοτις
εμπορικέςσυμφωνίεςκαιτιςσυμφωνίεςσυνεργασίαςαλλά
καιναδιευρύνειτιςσχέσειςμετιςΒαλτικέςΧώρεςβάσει
συμφωνιών .Μετηνπροϋπόθεσηβέβαιαότιηδημοκρατία
καιηοικονομίατηςαγοράςέχουνήδηδρομολογηθείανεπι­
στρεπτίκαιότιοιπολιτικές,κοινωνικέςκαιοικονομικές
μεταρρυθμίσεις σημειώνουνπρόοδο(3.9).Δενέχειδιευκρινισθείακόματοθέματηςπλήρουςαποχώρη­
σηςτωνπρώηνσοβιετικώνένοπλωνδυνάμεωναπότηΒαλ­
τική.Παράτηνέκκλησητωναρχηγώνκρατώνκαικυβερνή­
σεωνκατάτην18ηδιεθνήσυνάντησηκορυφήςστοΜόναχο,
παράτηνέκκλησητηςσυνάντησηςκορυφήςτηςΔΕΑστο
Ελσίνκι,καιπαράτιςεντατικέςδιμερείςδιαπραγματεύσεις
δενέχειβρεθείμέχριστιγμήςκαμίαλύσηστοδύσκολοαυτό
πρόβλημα .HΟΚΕεξακολουθείναπιστεύειότιμετηνπαρα­
μονήξένωνστρατευμάτωνστιςΒαλτικέςΔημοκρατίεςυποθη­
κεύονταισεσοβαρόβαθμόοιμεταρρυθμίσεις πουάρχισαν
στιςχώρεςαυτές,καικαλείτηνΚοινότηταναενεργήσει
ωςδιαμεσολαβητής γιατηνεπίλυσητουδύσκολουαυτού
προβλήματος (1.7/1.9).HΟΚΕτασσεταιανεπιφύλακταυπέρτηςανάπτυξηςτων
πολιτικώνκαιοικονομικώνελευθεριών,ελευθερίεςπουουσι­
αστικάαποτελούντηβάσητηςσύνδεσης.Εξίσουαπαραίτητη
είναικαιμιακοινήδήλωσησύμφωναμετηνοποίαημετά­
βασηπροςένανέοπολιτικόκαιοικονομικόκαθεστώςθα
πραγματοποιηθεί στοπλαίσιοτουκράτουςδικαίου,μετον
σεβασμότωνανθρωπίνωνδικαιωμάτωνκαιτωνδικαιωμάτων
τωνμειονοτήτωνμετηδιασφάλισητουπολυκομματισμού και
ελεύθερωνκαιδημοκρατικών εκλογών,τηφιλελευθερο­
ποίησητηςοικονομίαςσύμφωναμετιςαρχέςτηςοικονο­
μίαςτηςαγοράςκαιτηδιασφάλισητηςκοινωνικήςδικαιο­
σύνης(4.2). ΣύμφωναμετηνΟΚΕεπιβάλλεταινααναληφθούνμεγάλης
κλίμακοςενέργειες,γιατηνεξάλειψητωνοικονομικώνκαι
κοινωνικώνανισοτήτωνμεταξύτουανατολικούκαιτουδυτι­
κούτμήματοςτηςΕυρώπης.Hαντιμετώπισηαυτήςτηςπρό­
κλησηςυπερβαίνεικατάπολύτιςδυνάμειςτωνΧωρώντης
Βαλτικής·τοανωτέρωμπορείναεπιτευχθείαποτελεσμα­
τικάμόνομέσωαποτελεσματικής υποστήριξηςαπότο
εξωτερικό(3.2).HΟΚΕτονίζειότιείναιάμεσααναγκαίοναθεμελιωθείη
κοινωνικήδιάστασητηςΕυρωπαϊκήςΈνωσηςστοπροοίμιο
τωνευρωπαϊκώνσυμφωνιώνκαιναγίνειμνείατουκοινοτικού
χάρτητωνκοινωνικώνθεμελιωδώνδικαιωμάτωντωνεργαζο­
μένων,τονοποίουιοθέτησανέντεκακράτημέληστηνολομέ­
λειατουΕυρωπαϊκούΣυμβουλίουπουπραγματοποιήθηκε στο
Στρασβούργο (Δεκέμβριος1989).Σεαυτότοπλαίσιοέχει
θεμελιώδησημασίαηανάπτυξητωνσχέσεωνμεταξύεργοδο­
τώνκαιεργαζομένωνωςαυτόνομωνκοινωνικώνεταίρων,
χωρίςβέβαιαναπαρακαμφθούν oρόλοςκαιοιαρμοδιότητες
τουδημόσιουτομέα(4.3).HεθνικήοικονομίατωνΚρατώντηςΒαλτικήςδιανύειπρος
τοπαρόντηδυσκολότερηφάσητωνμεταρρυθμίσεων ,μεταξύ
τουσυστήματοςκρατικούεμπορίουκαιτηςοικονομίαςτης
αγοράς.Τοπαλαιόσύστημαέχεισχεδόνκαταρρεύσειενώ
τονέοσύστημακαταλαμβάνειδιστακτικάτηθέσητου.H
οπισθοδρόμηση τηςοικονομικήςανάπτυξηςσεαπρόβλεπτο
βαθμό,έναςακόμηυψηλότεροςρυθμόςπληθωρισμού ,ηαυξα­
νόμενηανεργίακαιημείωσητωνπραγματικώνεισοδημάτων
αποτελούναναπόφευκτεςσυνέπειες(2.3).Hδυνατότητατηςπροσχώρησηςθαπρέπειγι'αυτόνααναφέ­
ρεταιτόσοστοπροοίμιοτωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιώνπου
θασυναφθούνμετιςτρείςΧώρεςτηςΒαλτικήςόσοτων
συμφωνιώνσύνδεσηςπουέχουνήδησυναφθείμεάλλεςχώρες
τηςΑνατολικήςΕυρώπης(4.4).HΟΚΕτονίζειότικατάτηχάραξηκαιτηνεφαρμογήτης
στρατηγικήςγιατηνοικονομικήκαιπολιτικήμεταρρύθμιση ,
ημετάβασηπροςτηνοικονομίατηςαγοράςπρέπειναδιαμορ­
φωθείκατάτέτοιοτρόποώστενακαταστεί«κοινωνικάαποδε­
κτή».Hοικονομική,δημοσιονομική καικοινωνικήπολιτική
δενείναιπλέονδυνατόναασκούνταιημιαανεξάρτητααπό
τηνάλλη(2.4).ΚατατηγνώμητηςΟΚΕ,oπολιτικόςδιάλογοςείναικύριο
στοιχείοτωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιών .Πιστεύειότιoδιάλο­
γοςδενέχειπροχωρήσειτόσοόσοαπαιτούσεηδυσχερής
κατάστασητωνΚρατώντηςΒαλτικήςσεπολιτικόκαιοικο­
νομικόεπίπεδο.HΟΚΕδιατυπώνειεκνέουτηνπρότασηνα
διασφαλισθείσεέναπρόσθετοάρθροτηςσυμφωνίας,και
όχιμόνομιακοινήδήλωσητωνσυμβαλλόμενων μερών,η
συμμετοχήτωνκοινωνικώνομάδωνστοδιάλογοστουςκόλ­
πουςτουΣυμβουλίουΣύνδεσηςκαιναδιασφαλισθεί η
σύσταση,ύστερααπόμιαμεταβατικήπερίοδο,μιαςσυμβου­
λευτικήςεπιτροπήςγιατησύνδεση(3.8/4.5/4.7).Οισυμφωνίεςεμπορίουκαισυνεργασίαςαποτελούνένα
σημαντικόβήμαγιατηνεμβάθυνσητωνσχέσεωνμεταΚράτη
τηςΒαλτικής.Ωστόσο,ηΟΚΕεπισήμανεότιοισυμφωνίες
σχετικάμετιςεμπορικέςσυναλλαγέςσημαίνουντελικάμόνο
τηνεδραίωσητωνυφιστάμενωνκανονισμώνπουαφορούντις
εισαγωγές,όπωςισχύουνσεόλατακράτημέλητηςΓενικής
ΣυμφωνίαςΔασμώνκαιΕμπορίου(ΓΣΔΕ).ΓιατιςΔημοκρα­
τίεςτηςΒαλτικήςδενέχουν—όπωςφαίνεται—καμία
σημαντικήαξίασεεπίπεδοεμπορικήςπολιτικής(3.8).ΣτηνπρόσφατηΕυρωπαϊκήΣυμφωνίαπουσυνάφθηκεμετη
ΒουλγαρίακαιτηΡουμανία,προστέθηκεμιαδιάταξη,σύμ­

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C129/33
φωναμετηνοποίαητήρησητωνδημοκρατικώνάρχωνκαι
oσεβασμόςτωνανθρωπίνωνδικαιωμάτωνκαθώςκαιηεφαρ­
μογήμεταρρυθμίσεων μεπροσανατολισμό τηνοικονομίατης
αγοράς,αποτελούνουσιαστικάστοιχείατηςσύνδεσης.H
ΟΚΕσυμφωνείαπόλυταμετηνπροσθήκηαυτήαλλάζητεί
συμπληρωματικά νατεθείωςπροϋπόθεσηστομέλλονκαιη
διασφάλισητωνθεμελιωδώνκοινωνικώνδικαιωμάτωνκαθώς
καιoσεβασμόςτωνδικαιωμάτωντωνμειονοτήτωνωςουσια­
στικάστοιχείαμιαςσύνδεσης.Επιπλέον,θεωρείταισκόπιμο
ναχορηγηθείσυγκεκριμένηβοήθειασταάτομαπουανήκουν
σεμειονότητες ,π.χ.μέσωτηςχρηματοδότησης σεμιναρίων,
μαθημάτωνεκμάθησηςγλωσσώνήμέσωνδιδασκαλίας(4.8).HΟΚΕτασσεταιυπέρτηςένταξηςστηνΚοινότητατων
νόμιμααπασχολούμενων εργαζόμενωναπότιςανατολικές
χώρες,αλλά,λαμβανομένης υπόψητηςδύσκοληςακόμη
κατάστασηςστηναγοράεργασίας,εκφράζεισυγχρόνωςεν­
δοιασμούςσχετικάμετηνεφαρμογήμιαςπολιτικήςπουθα
οδηγείσύντομαστηδιευκόλυνσητηςδιασυνοριακήςπρόσβα­
σηςστηναγοράεργασίας.Είναιαναγκαίοναθιγείτοπρό­
βληματωνπαράνομααπασχολούμενων εργαζομένων ,το
οποίο,παράτηνκριτικήπουεξέφρασεηΟΚΕσχετικά,δεν
θίγεταισεκαμίααπότιςΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίεςπουέχουν
συναφθείώςσήμερα.Σετελικήανάλυσηεκείνοπουχρειάζε­
ταιείναιηχάραξημιαςπειστικήςπολιτικήςσχετικάμετη
διασυνοριακήαγοράεργασίας,πολιτικήπουναανοίγειστις
συμβαλλόμενες χώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώ­
πηςπροοπτικέςοιοποίεςθαανταποκρίνονται στηνπραγματι­
κότητα(4.14).Σεό,τιαφοράτονεμπορικότομέα,στιςΕυρωπαϊκέςΣυμφω­
νίεςπροβλέπεταιησταδιακήδημιουργίαμιαςζώνηςελεύθε­
ρωνσυναλλαγώνεντόςμιαςδεκαετίας.Στηνπροκειμένηπερί­
πτωσηηΚοινότηταθαφιλελευθεροποιήσει τοεμπόριο
συντομότερααπόό,τιοισυμβαλλόμενες χώρεςτηςΑνατολι­
κήςΕυρώπης .HΟΚΕτάσσεταιυπέρτηςμησυμμετρικής
προσέγγισηςαλλάτόνιζεσυγχρόνωςότιστηνπερίπτωσητων
εμπορευμάτωνπρέπειτοάνοιγματηςαγοράςαπότηνπλευρά
τηςΚοινότηταςναισχύειήδηαπότηστιγμήτηςθέσηςσε
ισχύτηςσυμφωνίαςσύνδεσης(4.9).Ενόψειτωνσυμφωνιωνγιατοδικαίωμαεγκατάστασης η
ΟΚΕεκφράζειτηνάποψηότιηελευθερίαεγκατάστασης θα
διευκολύνειτημετάβασηπροςτηνοικονομίατηςαγοράς
καιθαβοηθήσειταανατολικάκράτηναδημιουργήσουν μια
σύγχρονηκαιανταγωνιστική οικονομία .Συνεπώς,ηΟΚΕ
έχειενδοιασμούςωςπροςταενδεχόμεναμέτραπροστασίας
γιατιςεπιχειρήσειςτωνκρατώναυτών,οιοποίεςθαυποστούν
μεγάλεςαπώλειεςστιςεθνικέςτουςαγορές(4.15).
Αόγωτηςσημασίαςτωνυπηρεσιώνκαιτουεμπορίουείναι
αναγκαίονατηρηθείρητάηαρχήτηςσταδιακήςκαιαμοι­
βαίαςφιλελευθεροποίησης ,τηςδιασυνοριακήςπαροχήςυπη­
ρεσιώνακόμηκαιστοπλαίσιοτωνΣυμφωνιώνμετιςΧώρες
τηςΒαλτικής(4.16).HΟΚΕέχειπλήρηκατανόησηγιατηνπαροχήεξαιρέσεων
σετομείςστουςοποίουςκαιηίδιαηΚοινότητααντιμετωπίζει
σοβαράπροβλήματααναδιάρθρωσης .Ωστόσο,κρίνειότιοι
εξαιρέσειςαυτέςπρέπειναπεριορισθούνστοελάχιστο.H
υποχρέωσητηςΚοινότηταςνασυνάπτεισυμφωνίεςελεύθε­
ρωνεμπορικώνσυναλλαγώνπουεναρμονίζονται προςτις
σχετικέςδιατάξειςτηςΓΣΔΕ,καθιστάαναγκαίατηνκατάρ­
γησητωνδασμώνκαιάλλωνπεριοριστικών μέτρωνεντός
ενόςδεδομένουχρονικούδιαστήματοςγιαολόκληροσχεδόν
τοεμπόριοσεό,τιαφοράτιςδιμερείςσυναλλαγές(4.11).ΛιγότερορεαλιστικόθαήταναναπαιτείτοαπότιςΒαλτικές
Χώρες,ήδηκατάτιςδιαπραγματεύσεις ,τωνσυμφωνιώνσύν­
δεσης,νακαταρτίσουνσυγκεκριμένοχρονοδιάγραμμα ελευ­
θέρωσηςτηςκυκλοφορίαςκεφαλαίωναπότοοποίονααπορ­
ρέουνσαφώςοιπροθεσμίεςμετάβασηςτωνδιαφόρωνκατηγο­
ριώνχρηματοπιστωτικών συναλλαγώνσεένα«σύστημαάνευ
όρωνελευθέρωσης».Πολύπερισσότερο ,κατάτηνάποψη
τηςΟΚΕ,θαήτανσκοπιμότεροτοΣυμβούλιοΣύνδεσηςνα
ασχοληθείεκνέου,στοτέλοςτηςπρώτηςμεταβατικήςπεριό­
δου,μετοθέματηςελευθέρωσηςκαιναμελετήσειπεραιτέρω
μεμονωμένεςενέργειεςπροςτηνκατεύθυνσηαυτή(4.17).Σχετικάμετασυνοδευτικάμέτραταοποίαδιευκολύνουν
τηδημιουργίαμιαςζώνηςελεύθερωνσυναλλαγώνηΟΚΕ
εξέδωσεεπανειλημμένασχετικέςγνωμοδοτήσεις ,στιςοποίες
καταρχήνυποστήριζετηδέσμημέτρων.(4.13).HΟΚΕδίνει
ιδιαίτεροβάροςστιςδιαβουλεύσειςσεπερίπτωσηδιαπιστω­
μένωνπρακτικώνDumpingκαιζητείεκνέουνατηρηθούν
χωρίςπεριορισμούςοικώδικεςτηςΓΣΔΕ(Antidumping/ενι­
σχύσεις).Παράλληλαανατολικοίεταίροιοφείλουνναδια­
σφαλίσουνότιθαεφαρμόσουνανεπιφύλακτατηνπειθαρχία
τωνενισχύσεωντηςΕυρωπαϊκήςΚοινότητας(4.13.1).HΟΚΕαναμενειοτικαιοιΣυμφωνίεςΣύνδεσηςπουθα
συναφθούνμετιςΒαλτικέςΧώρεςθαστηρίζονται,σεότι
αφοράτιςδιατάξειςπερίανταγωνισμού ,σταάρθρα85,86και
92τηςΣυνθήκηςΕΟΚ.Απολύτωςαναγκαίαείναιηθέσπιση
διάταξηςσχετικάμετηδιαφάνειατωνκρατικώνενισχύσεων .
HΟΚΕεπαναλαμβάνει τηνπρότασήτηςναθεμελιωθείστις
Συμφωνίεςκαιoέλεγχοςτωνεπιδοτήσεωνμεβάσητοάρθρο
93τηςΣυνθήκηςΕΟΚ.Επιπλέον,ηΟΚΕεκφράζειτηγνώμη
ότιστομέλλονοικρατικέςεπιδοτήσειςδενπρέπεινασυντε­
λούνστηντεχνητήδιατήρησηυφιστάμενωνδομώναλλάνα
διευκολύνουντηναναπροσαρμογή τηςοικονομίαςκαιτη
δημιουργίανέωνβιομηχανικώνυποδομών(4.18).HΟΚΕεπικρίνειτουςκαθιερωθέντεςκανόνεςπροέλευσης
πουαναφέρονταιστιςδιατάξειςπερίεμπορικώνσυναλλαγών
τωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιών(άκρωςπεριοριστικοί ).Oευρω­
παϊκόςκαταμερισμόςεργασίαςχρήζειτηςδιαμόρφωσηςενι­
αίουκανόναπροέλευσης ,oοποίοςθαυιοθετηθείαπότις
χώρεςΕυρωπαϊκήςΖώνηςΕλεύθερωνΣυναλλαγών (ΕΖΕΣ)
καιτουςεταίρουςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης.
Γι'αυτόηΟΚΕζητάναγίνουνδεκτέςοιρυθμίσειςτης
ΣυνθήκηςΕΟΚσυμπεριλαμβανομένου ενόςεναλλακτικού
ποσοστιαίουκριτηρίουσεόλεςτιςΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίες
(«πανευρωπαϊκή »συσσώρευση )(4.13.3).HΟΚΕεχειζητήσειεπανειλημμένα ναπροσδιοριστεί η
σειράμετηνοποίαθααρχίσειηπροσαρμογήτωννομικών,
κανονιστικώνκαιδιοικητικώνδιατάξεωντωνσυνδεδεμένων
κρατώνστοκοινοτικόδίκαιο.HΟΚΕδιαπιστώνειμεικανo­

Αριθ.C129/34 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 10.5.93
ποίησηοτιηΕπιτροπήτωνΕΚαντιμετωπίζειεντέλειθετικά
τηνιδέατουκαθορισμούπροτεραιοτήτων .Εκτόςαπότοτελω­
νειακόδίκαιο,τονανταγωνισμόκαιταδικαιώματαπνευματι­
κήςιδιοκτησίας ,πρέπεινασυμπεριληφθούν στουςτομείς
προτεραιότητας καιηπροστασίατουπεριβάλλοντος ,των
εργαζομένωνστηθέσηεργασίαςκαθώςκαιορισμένεςοδηγίες
σχετικάμετηνπροστασίατωνκαταναλωτών .Επιπλέον,πρέ­
πειναπαροτρυνθείηΛιθουανίαναυιοθετήσειχωρίςκαθυστέ­
ρησητιςδιατάξειςτηςΕΚΑΕγιατηνασφάλειασεό,τιαφορά
τοπυρηνικόεργοστάσιοστηνIgnalina(4.19).
Σεό,τιαφοράτηνοικονομικήσυνεργασία ,ηΟΚΕεκφράζει
βάσιμεςαμφιβολίες,αντακοινοτικάόργαναθαείναισεθέση
ναενθαρρύνουντηνανάληψηαποτελεσματικών δράσεωνσε
όλουςτουςτομείςπουπεριλαμβάνουν οισυμφωνίες,εντός
μιαςεύλογηςπεριόδου .ΣυνεπώςηΟΚΕζητείναπροσδιορι­
στούνκαιστοθέμααυτόπροτεραιότητες .Βασικήπροϋπό­
θεσηγιατηνεπιτυχήαντιμετώπισητηςαναδιάρθρωσης είναι
ηδημιουργίακαιηεπέκτασητωναναγκαίωνυποδομών .
Συμπληρωματικά ,ηΟΚΕπροτείνειναμελετηθείoκαταμερι­
σμόςτωνκαθηκόντωνμεταξύτωνκρατώνμελώνκαιτης
Επιτροπής .Οιπολυάριθμεςσυμβουλευτικές ενέργειεςτων
κρατώνμελώντηςΚοινότητας ,τωνΒορείωνΧωρώνκαιτης
ΕπιτροπήςτωνΕΚθαπρέπεινασυγκεντρωθούν τοσυντομό­
τεροδυνατόσεμιαδέσμημέτρωνσεκοινοτικόεπίπεδοκαι
ναεναρμονισθούν απόμιασυντονιστικήεπιτροπή(4.21/4.22).
Σεό,τιαφοράτηνοικονομικήσυνεργασίαηΟΚΕεπαναλαμ­
βάνειότιθεωρείαναγκαίονακαταγράφονται ανελλιπώςοι
πόροιαυτοίκατάτηχορήγησηκαιτηχρησιμοποίησή τους
καιναελέγχονταιαπότασυμβαλλόμενα μέρημεβάση
δεσμευτικά,προκαθορισμένα κριτήρια.Κρίνειπροπαντώς
αναγκαίοναλαμβάνονταικατάλληλαυπόψηκαιμεδιεθνώς
αναγνωρισμένο τρόποστιςχώρεςαποδοχήςτωνενισχύσεων
ταδικαιώματατουενδιαφερομένου πληθυσμούκαιναδιαμορ­
φωθείτοκαθεστώςτωνμειονοτήτωνμεβάσητηνπολιτική
καικοινωνικήσταθερότητααλλάκαιμεκριτήριοτιςκαλές
γειτονικέςσχέσεις(4.26..4,27).οιΧώρεςτηςΒαλτικήςμπόρεσανεπιτυχώςναδιαφύγουναπό
ταδεσμάτηςρώσικηςκυριαρχίας .ΤονΦεβρουάριο1920
συνήφθησυμφωνίαειρήνηςμεταξύτηςΕσθονίαςκαιτης
ΣοβιετικήςΡωσίας,σταμέσαΙουλίουακολούθησεσυμφωνία
ειρήνηςμετηΛεττονίακαιαρχέςΑυγούστου1920μετη
Λιθουανία .ΚαιοιτρειςχώρεςήτανήδημέλητηςΔιεθνούς
ΚοινότηταςΚρατώνκαισυνεπώςδιεθνώςαναγνωρισμένες .
Ωστόσο,ησταθεροποίηση τηςεσωτερικήςπολιτικήςκατά­
στασηςτωννέωναυτώνκρατώναποδείχθηκεπολύδύσκολη.
Τανέασυντάγματαθέσπιζαντοκαθεστώςτηςκοινοβουλευτι­
κήςπλουραλιστικής δημοκρατίας .Όμωςδυσμενείςβασικές
συνθήκεςπουεπικρατούσαν ,τόσοαπόπολιτικήόσοκαιαπό
οικονομικήάποψη,κατέστησαναδύνατητηνεδραίωσητων
εσωτερικώνδομών.Αφενόςoδιαμελισμόςτωνπολιτικών
κομμάτωνκαιαφετέρουηδυσκολίαστηλήψηαποφάσεων
κατάπλειοψηφίαοδήγησανσεαλλεπάλληλεςαλλαγέςκυβερ­
νήσεωνκαιτελικώς,στηνενθάρρυνσητων«αντιδημοκρατι­
κώνκινημάτων».Μαζικέςπαραβιάσειςτωνανθρωπίνωνδι­
καιωμάτωνκαιτωνδικαιωμάτωντωνμειονοτήτωνκαθώςκαι
ηκατάχρησηεξουσίαςαποτελούσανπλέονμόνιμαφαινόμενα
ενώτοτέλοςτουκοινοβουλευτισμού καιτουδημοκρατικού
ξεκινήματοςκαθώςκαιηεμφάνισηδικτατορικώντρόπων
διακυβέρνησης ήτανζήτημαχρόνου.ΤοΔεκέμβριο1926
έγινεστρατιωτικόπραξικόπημαστηΛιθουανία.Σταμέσα
του1934τερματίστηκεκαιηδημοκρατικήπερίοδοςστην
ΕσθονίακαιΛεττονία.Λίγαχρόνιααργότερατακράτηαυτά
έχασανκαιτηνεθνικήτουςανεξαρτησίαπουείχαναποκτήσει
μετόσεςθυσίες.Τοτέλοςτηςαναγγέλθηκεμέσωτουδιαβόη­
τουΣυμφώνουΧίτλερ-Στάλιν (23Αυγούστου1939),τοοποίο
σεένααπόρρητοπρόσθετοπρωτόκολλοκαιδύομεταγενέστε­
ρεςπροσθήκες,εξηγείότιηΕσθονία,ηΛεττονίακαιη
ΛιθουανίαπερνούνόπωςκαιηΑνατολικήΠολωνίαστη
σφαίρατωνσυμφερόντωντηςΣοβιετικήςΈνωσης.Πικρή
συνέπειααυτήςτηςσυμφωνίαςήτανηκατάληψητωνκρατών
αυτώναπότονΕρυθρόΣτρατό,τοκαλοκαίριτουέτους1940,
oοποίοςαφαίρεσετηνεξουσίααπότιςκυβερνήσεις .Μερικές
εβδομάδεςμετάαπότηνκήρυξητουπολέμουανάμεσαστη
ΓερμανίακαιτηΣοβιετικήΈνωση,γερμανικάστρατεύματα
κατέλαβαντιςΧώρεςτηςΒαλτικής.Θαπαραμείνουνεκεί
μέχριτηνεπανακατάκτηση τηςπεριοχήςαυτήςαπότονΚόκ­
κινοΣτρατότηνάνοιξη1944.
1.Hοδόςπροςτηνανεξαρτησία
1.1.Επειδήπρόκειταιγιαχώρεςμικρήςοικονομικήςκλί­
μακας,ηΕσθονία,ΛεττονίακαιΛιθουανίαδενπροσφέρουν
τιςίδιεςδυνατότητεςαπόπλευράςαγοράς,όπωςηπλειονό­
τητατωνανεξάρτητωνδημοκρατιώντηςπρώηνΣοβιετικής
Ένωσης.Ωστόσοοιενλόγωχώρες—ειδικάλόγωτης
γεωγραφικήςτουςθέσης—αποτελούνσημαντικόσυνδετικό
κρίκοανάμεσαστηνΑνατολήκαιτηΔύση.Στενάσυνδεδεμέ­
νεςαπόπολιτιστικής ,οικονομικήςκαικοινωνικήςπλευράς
οιχώρεςτηςΒόρειαςκαιτηςΔυτικήςΕυρώπηςπροορίζονται
εμφανώςναλειτουργήσουν καταλυτικάγιατηνεντατικοποί­
ησηκαιτηδιεύρυνσησχέσεωνμεταξύΑνατολήςκαιΔύσης.1.3.ΜολονότιοιΧώρεςτηςΒαλτικήςδενθεωρήθηκαν
ποτέμέροςτηςΣοβιετικήςΈνωσης,έπρεπεναπεράσουν
πενήνταχρόνιαμέχριναμπορέσουνναανακηρύξουντην
ανεξαρτησίατους.Στοσημείοαυτό,ηπερεστρόικακαιη
διαφάνειαδιαδραμάτισαν πολιτικάένανεξαιρετικάσημα­
ντικόρόλο,διότιμόνομετάαπότιςμεταρρυθμιστικές αυτές
προτάσειςκατέστηδυνατόνναδιατυπωθούνστηΣοβιετική
Ένωσηοιαρχέςγιαμιαπραγματικήδημοκρατίακαινα
κινητοποιηθεί oκοινωνικοπολιτικός κόσμος.Ήδητο1986
σχηματίσθηκεστηΛεττονίαηομάδα«Ελσίνκι86»,ηοποία
προσανατόλιζε ταπολιτικάτηςαιτήματαόπωςηανακήρυξη
τηςανεξαρτησίαςτωνΒαλτικώνΧωρών,ηπροώθησηπειστι­
κώνδιαδικασιώνεκδημοκρατισμού καιoπλήρηςσεβασμός
τωνανθρωπίνωνδικαιωμάτωνπροςτηνΤελικήΠράξητου
Ελσίνκι.Δύοχρόνιααργότεραακολούθησεηδημιουργίατων
λαϊκώνμετώπωνSajudisστηΛιθουανία,TautasFronteστη
ΛεττονίακαιRahvarinneστηνΕσθονία.Τακοινοβούλια
αυτώντων«μαζικώνοργανώσεων»καθιέρωσαντονΜάιο
1989τη«ΒαλτικήΣυνέλευση»,μεκεντρικόπολιτικόαίτημα
την«αυτοδιάθεσηκαιτηνανεξαρτησίατωνΒαλτικώνχωρών
στοπλαίσιομιαςουδέτερηςκαιαποστρατιωτικοποιημένης
ζώνηςτηςΕυρώπης».Στις16Νοεμβρίου1988,ηΕσθονία1.2.Oδυτικόςκόσμοςπαρακολούθησε μεμεγάλησυμπα­
θειακαισυμμερίστηκετονπολυδεκαετήαγώνατωνΧωρών
τηςΒαλτικήςγιατοδικαίωματηςαυτοδιάθεσης—στον
ΧάρτητωνΗνωμένωνΕθνώνκαιστηντελικήΠράξητου
Ελσίνκιεπιβεβαιώνεται ρητώς—καιγιατηνεθνικήανεξαρ­
τησίατους.ΉδημετάαπότονΠρώτοΠαγκόσμιοΠόλεμο

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C129/35
1.7.Δενεχειδιευκρινισθείακόμητοθέματηςπλήρους
αποχώρησηςτωνπρώηνσοβιετικώνένοπλωνδυνάμεωναπό
τηΒαλτική.Παράτιςεντατικέςδιμερείςδιαπραγματεύσεις
δενέχειβρεθείμέχριστιγμής,καμίαλύσηστοδύσκολοαυτό
πρόβλημα .Hέκκλησητωναρχηγώνκρατώνκαικυβερνή­
σεωνκατάτην18ηΔιεθνήσυνάντησηκορυφήςγιατηνοικο­
νομίαστοΜόναχο(3)μετηνοποίαζητούσαν«ναεπιτευχθεί
σύντομασυμφωνίαστοπλαίσιοτωντρεχουσώνδιαπραγμα­
τεύσεωνγιατοχρονοδιάγραμμα τηςαποχώρησηςτωνστρα­
τευμάτων»δενείχεαπτάαποτελέσματα .Επίσης,δενκαρπο­
φόρησεκαιηέκκλησητηςΔιάσκεψηςγιατηνΑσφάλειακαι
τηνΕιρήνηστοΕλσίνκιμετηνοποίαζητείτο«νασυναφθούν
τοσυντομότεροδυνατόκατάλληλεςδιμερείςσυμφωνίεςκαι
ναχαραχθείχρονοδιάγραμμα γιατησύντομη,κανονικήκαι
πλήρηαπομάκρυνσητωνξένωνστρατευμάτωναπότηνεπι­
κράτειατωνχωρώντηςΒαλτικής»(4).
1.8.Αίγεςεβδομάδεςμετάαπότησυνάντησηκορυφήςτης
ΔιάσκεψηγιατηνασφάλειακαισυνεργασίαστηνΕυρώπη
(ΔΑΣΕ),ηΡωσίασυγκεκριμενοποίησε τιςπροτάσειςτηςγια
τησυνέχισητηςαποχώρησηςτωνστρατευμάτωντης,βάσει
ενόςκαταλόγουεννέασημείων,oοποίοςθαμπορούσενα
χαρακτηρισθεί ωςπροσπάθειασυνολικήςλύσης.Οιπροτά­
σειςαφορούσανθέματαόπωςηενίσχυσηγιατηνκατασκευή
κατοικιώνγιατουςεπιστρέφοντεςστρατιωτικούς ,ηκοινω­
νικήκάλυψητωνσυνταξιούχωνστρατιωτικώνκαιτωνοικο­
γενειώντουςπουζούνστιςΒαλτικέςΧώρεςκαθώςκαιη
αποτελεσματική προστασίατωνρωσικώνμειονοτήτωνήη
παραίτησηαπόεδαφικέςαξιώσεις.Επιπλέον,αξίζεινασημει­
ωθείότιορισμένεςβάσειςστρατηγικήςσημασίαςστιςΒαλτι­
κέςΧώρες,όπωςοιβάσειςSkrundκαιLiepajaστηΛεττονία
ήPaldiskiστηνΕσθονία,θαπαραμείνουν ,καταρχήν,υπό
ρωσικήκατοχή.ΤέληΟκτωβρίου1992,οιδιμερείςσυζητή­
σειςδυσχεράνθηκαν ακόμηπερισσότεροαπότηναπόφαση
τουΠροέδρουτηςΡωσίαςναδιακοπείηαποχώρησητων
στρατευμάτωναπότιςΒαλτικέςΧώρες.Hεπίσημηδικαιολο­
γίαστηριζότανστηνκατηγορίατηςσυνεχούςπαραβίασης
τωνπολιτικώνκαιθεμελιωδώνδικαιωμάτωντωνρωσικών
μειονοτήτωνστατρίακράτητηςΒαλτικής .Συγχρόνως,φαί­
νεταιότιυπήρξαν,ενόψειτουσυνεδρίουτωνλαϊκώναντιπρο­
σώπων,καιλόγοιεσωτερικήςπολιτικήςπουδιαδραμάτισαν
σημαντικόρόλο.Διότιηαναστολήτηςαποχώρησηςτων
στρατευμάτωνανταποκρινόταν πλήρωςστιςεπιθυμίεςτων
Ρώσωνστρατηγών .Απόάποψηεξωτερικήςπολιτικής,ίσως
ηαπόφασητουΠροέδρουναείχεδοκιμαστικόχαρακτήρα
γιαναδιαπιστωθείπόσοσοβαράηΔύσηυπολογίζειστις
ΔηλώσειςπουέγινανστοΜόναχοκαιστοΕλσίνκι.Οιέντο­
νεςαντιδράσειςπουπροκλήθηκανανάγκασαντηΡωσίανα
προβείσεκαθησυχαστικές δηλώσεις:ηαρχήτηςαποχώρη­
σηςτωνστρατευμάτωνισχύεικαιδενυπήρξεκαμίαπρόθεση
νασυνδεθείηαποχώρησηστρατευμάτων μετηνυποτιθέμενη
παραβίασητωνανθρωπίνωνδικαιωμάτων .
1.9.HΟΚΕεξακολουθείναπιστεύειότιμετηνπαραμονή
σοβιετικώνστρατευμάτωνστιςΒαλτικέςΔημοκρατίεςυποθη­
κεύονταισεσοβαρόβαθμόοιμεταρρυθμίσεις πουάρχισαν
στιςχώρεςαυτές.Κατάτηγνώμητηςπρέπειναιδρυθεί,στο
πλαίσιοτηςοικονομικήςβοήθειαςπουπαρέχεταιστηΡωσία,
ειδικόταμείοώστεναδιευκολυνθείαπόοικονομικήπλευράη
αποχώρησητωνστρατευμάτωνκαιναεξαλειφθείέναβασικό
εμπόδιοτηςπλήρουςαποχώρησης .Μιαάλληλύσηθαήτανκήρυξετηνανεξαρτησίατης·ηΑιθουανίακαιηΛεττονια
ακολούθησανστις18Μαΐουκαιστις28Ιουλίου1989.Αξιο­
σημείωτοείναιεπίσηςτογεγονόςότιτμήματατουκομμουνι­
στικούκόμματοςαποχώρησαννωρίςκαιίδρυσανανεξάρτητα
κόμματαταοποίααναπτύσσουνέντονηδράσησταλαϊκά
μέτωπα.
1.4.ΚατάτηνπεντηκοστήεπέτειοτουΣυμφώνουΧίτλερ­
Στάλιν(23Αυγούστου1989)λαϊκομετωπικές κινητοποιήσεις
οργάνωσανμίαανθρώπινηαλυσίδαπουάρχιζεαπότηνπερι­
οχήTallinπερνούσεαπότηνπόληRigaκαικατέληγεστο
Vilnius.Περισσότεροαπόέναεκατομμύριοάτομαδιαδήλω­
σανγιατηνεπαναφοράτηςανεξαρτησίαςστιςχώρεςτους.
Αίγοαργότερα,στις11Μαρτίου1990,ακολούθησεηδιακή­
ρυξηανεξαρτησίαςμέσωτουΑνώτατουΣυμβουλίουτης
Λιθουανίας .Στις30Μαρτίου1990τοΑνώτατοΣυμβούλιο
τηςΕσθονίαςκήρυξεμετάαπόμίαμεταβατικήπερίοδοτην
επαναφοράτηςανεξαρτησίαςτηςκαιστις4Μαΐου1990
ήτανησειράτηςΛεττονίας .Οιδιακηρύξεις ,τωνχωρώντης
Βαλτικήςαντιμετωπίστηκαν στηΜόσχαμεπολύσκληρή
αντίσταση :οισυνέπειεςήτανκατ'ανάγκηοικονομικέςκυρώ­
σειςκαιστρατιωτικήκλιμάκωσητωνπροκλήσεων .Δικαίως
τοΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοεξέφρασετην«πραγματικήανησυ­
χίατουέναντιτωνεπαναλαμβανόμενων πράξεωνβίαςκαι
εκφοβισμού»,στιςοποίεςηΜόσχαείχεκαταφύγειπρόσφατα .
Οισοβιετικέςαρχέςκλήθηκανεπίμονανα«τερματίσουν
τέτοιουείδουςπράξειςκαιενέργειες»(1).
1.5.Όταντελικά,στις12Σεπτεμβρίου1990.υπεγράφηστη
ΜόσχαησυνθήκηγιατηνεπανένωσητωνδύοΓερμανιών,
οιχώρεςτηςΒαλτικήςέκανανέκκλησηστιςμεγάλεςδυνάμεις
γιανατεθείκαιτοθέματηςΒαλτικήςστηνημερήσιαδιάταξη,
δηλαδήηανεξαρτησίατωνκρατώντηςΕσθονίας,Λιθουανίας
καιΛεττονίας .«Αυτότοθέμαδεναποτελείκατάκανένα
τρόποεσωτερικήυπόθεσητηςΣοβιετικήςΈνωσης.Αποτελεί
διεθνέςθέμα,γιατοοποίοπρέπειναληφθούναποφάσειςσε
επίπεδοδιεθνούςΒήματος...Δενείναιδυνατόνναοικοδομη­
θείηπανευρωπαϊκήεστίαόσοτατρίαΚράτητηςΒαλτικής
βρίσκονταιυπόκατοχή...Κάθελαόςέχειτοδικαίωμανα
ορίζειoίδιοςτοπεπρωμένοτου.Ανμιλήσεικανείςμεταφο­
ρικά.σεκαμίαπερίπτωσηδενεπιτρέπεταιοιλαοίναγίνονται
αντικείμενοεμπορικώνανταλλαγών»!2).
1.6.ΟιλαοίτηςΒαλτικήςσετρίαδημοψηφίσματα ,στις
αρχέςτουέτους1991.ψήφισανμεσυντριπτικήψηφοφορία
τηναποχώρησητωνχωρώντουςαπότηΣοβιετικήΈνωση.
Ενθάρρυναντιςκυβερνήσειςτουςναακολουθήσουν ,μεσυνέ­
πεια,τοδρόμοπουχάραξανκαιναφέρουνστοδιεθνέςπρο­
σκήνιοτοθέματηςΒαλτικής.Βέβαιακαθυστέρησεηαναγνώ­
ρισητωντριώνδημοκρατιώνεκμέρουςτηςΔύσηςσύμφωνα
μετοδιεθνέςδίκαιο.Μόνομετάαπότηναποτυχίατουπραξι­
κοπήματοςστηΜόσχαταδώδεκακράτημέλητηςΚοινότη­
ταςαναγνώρισαντιςχώρεςτηςΒαλτικής,στις27Αυγούστου
1991.Αμέσωςτόνισαντηνπρόθεσητουςνασυνάψουν
σύντομαδιπλωματικέςσχέσεις.Ορισμένεςημέρεςαργότερα
ακολούθησανοιΗνωμένεςΠολιτείες .Τονίδιοκαιρόήλθε
απότηνΜόσχαηπολυαναμενόμενη έγκρισητηςΣοβιετικής
Ένωσης.ΜεδιάταγμαoΠρόεδροςΓκορμπατσώφ ,τοΣοβιε­
τικόΚογκρέσσοκαιτοΕθνικόΣυμβούλιο -ενέκριναντην
ανεξαρτησίατηςΕσθονίας,τηςΛιθουανίαςκαιτηςΑεττο­
νία;.
(')ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοSN151291.Γ)ΟικονομικήΣύνοδοςΚορυφήςστοΜόναχο:Συνάντησητωνεπτά
αρχηγώνκρατώνκαικυβερνήσεων ,απότις6έωςτις8Ιουλίου
1992.ΔήλωσητουΠροεδρείουστις7Ιουλίου1992.
(4)ΔήλωσητηςσυνάντησηςκορυφήςστοΕλσίνκιστις10Ιουλίου
1992.(")Αναφέρεται :K.Ludwig,HΒαλτική:Εσθονία,Λεττονία,Λιθουα­
νία.2.Μόναχο :Beck.1992.

Αριθ.C129/36 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 10.5.93
καιηκαταρτισητουδικτύουροήςτωνσυναλλαγώντοοποίο
ελεγχότανκατάπαράδοσημεσυγκεντρωτικό τρόπο,κατέστη­
σαναναγκαστικάακόμηδυσκολότερητηδιάθεσητωνπροϊό­
ντωντόσοστιςεξωτερικέςόσοκαιστιςεγχώριεςαγορές·το
αποτέλεσμαήτανμιαριζικήπτώσητηςοικονομικήςανάπτυ­
ξηςηοποίαξεπέρασεσεμεγάλοβαθμότιςσχετικέςπροβλέ­
ψεις.νασυνδεθείηβοήθειααυτή,όπωςπρότεινεπέρυσιτονΙούλιο
ηαμερικανικήΓερουσία,ύστερααπόμιαμεταβατικήπερί­
οδο,μετορυθμόμετονοποίοαποχωρούνταξέναστρατεύ­
ματα.Επίσης,ηΚοινότηταπρέπειναδείξειαπεριόριστη
προθυμίακαινααναλάβειδιαμεσολαβητικό ρόλοκατάτην
επίλυσητουδύσκολουαυτούπροβλήματος ,ώστεναενισχυθεί
ηανασυγκρότηση τωννέωναυτώνδημοκρατιώνκαιναεξα­
λειφθείκάθεενδεχόμενοςπολιτικόςκίνδυνος.
2.Hσυνολικήοικονομικήαναπτυςη2.2.1.ΣτηΛιθουανία,τοΑΕΠμειώθηκετο1992κατά40%,
σεπραγματικέςτιμέςενώήδητο1991είχεμειωθείκατά
σχεδόνκατά13%.Hβιομηχανικήπαραγωγήήτανκατά50%
κατώτερησεσχέσημετοπροηγούμενοέτος·οισημαντικότε­
ρεςαπώλειεςσημειώθηκανστηδιύλυσηπετρελαίου,στην
επεξεργασίαξύλου,στηνπαραγωγήκυτταρίνης,στηβιομη­
χανίαχάρτουκαιστηνκατασκευήμηχανημάτων .Σύμφωνα
μεεκτιμήσειςτουΔιεθνούςΝομισματικούΤαμείου(ΔΝΤ),
βασικόςλόγοςτηςμείωσηςτουεγχώριουπροϊόντοςήταν
ηαπότομηεπιδείνωσητωνσυνθηκώντωνσυναλλαγών .H
κατάστασηεπιδεινώθηκεακόμηπερισσότεροαπότογεγονός
ότιηρωσικήπλευράδενανταποκρίνονταν πλέονστιςυπο­
χρεώσειςτηςσεό,τιαφοράτιςπρομήθειεςκαθώςκαιαπό
ανασταλτικέςτραπεζικέςκαιλογιστικέςδιαδικασίεςστη
Μόσχα.Hμείωσητηςπαραγωγήςεπηρέασεκαιτηναγορά
εργασίας.Κατάτοπρώτοήμισυτου1992,oαριθμόςτων
ανέργωναυξήθηκεπερισσότερο .Ιδιαίτεραανησυχητικός
είναιoρυθμόςτουπληθωρισμού oοποίοςτο1992επιταχύν­
θηκεγιαάλλημιαφορά,καιυπερέβη,κατάμέσοετήσιοόρο,
το1000%.2.1.HπρόσφατηανάλυσηπουδημοσίευσεoΟργανισμός
ΟικονομικήςΣυνεργασίαςκαιΑνάπτυξης(ΟΟΣΑ)σχετικά
μετηνοικονομικήκατάστασηστιςχώρεςτηςΚεντρικήςκαι
ΑνατολικήςΕυρώπηςπεριέχειαποτελέσματαπουδιαφέρουν
πολύμεταξύτους(').ΣεορισμένακράτηόπωςστηνΟυγγαρία,
στηνΠολωνία,καιστιςΔημοκρατίεςτηςΤσεχίαςκαιτης
Σλοβακίαςπληθαίνουνταστοιχείαπουδείχνουνότιτόσοη
καθοδικήπορείατηςοικονομίαςόσοκαιoπληθωρισμός
αναχαιτίσθηκαν .Αντίθετα,στηΒουλγαρίακαιτηΡουμανία,
ημακροοικονομική σταθεροποίηση φαίνεταιδυσκολότερη .
Ακολουθούνμεμεγάληκαθυστέρησηοιδημοκρατίεςτης
πρώηνΣοβιετικήςΈνωσης,στιςοποίεςδενυπάρχουνακόμη
οιπροϋποθέσειςγιαμιαεπιτυχήσταθεροποιητική πολιτική.
Αφενόςηέλλειψησαφούςεικόναςσχετικάμετηνέκταση
καιτηνταχύτηταυλοποίησηςτωνμεταρρυθμίσεων μεστόχο
τηνοικονομίατηςαγοράς,καιαφετέρουοιανασταλτικές
προσπάθειεςτηςπαλαιάςνομενκλατούρας ,κυρίωςστουςκρα­
τικούςβιομηχανικούς συναιτερισμούς οδηγούνσεένταση
καιανασφάλειαμεαποτέλεσμακάθεπροσπάθειαποσοτικής
εκτίμησηςτηςσυνολικήςοικονομικήςεξέλιξηςνααποκτά
κερδοσκοπικόχαρακτήρα .Τελικώς,είναιαπόλυταρεαλι­
στικότοσυμπέρασμα ,ότιηπτώσητηςπαραγωγικότητας
συνεχίζεταικαιεφέτος,ότιηανεργίασημειώνειάνοδο,και
ότισεορισμένεςδημοκρατίεςπαρατηρείταικαλπάζωνπλη­
θωρισμόςενώηαξίατουρωσικούρουβλίουεξακολουθείνα
φθίνει.Ενόψειτηςδύσκοληςοικονομικήςκαικοινωνικήςκατάστα­
σης,oΠρόεδροςτηςΛιθουανίαςκ.AlgirdasBrazauskas,
συγκεκριμενοποίησε τααιτήματάτουστοντομέατηςοικονο­
μικής.πολιτικήςκαιπρότεινενασυνεχιστεί«προσεκτικά»
ηοικονομικήμεταρρύθμιση .Hεπισπευμένημεταρρύθμιση
καθώςκαιηπρόωρηδιάλυσητωνγεωργικώνσυνεταιρισμών
συνέβαλανκαθοριστικά ,κατάτηγνώμητου,σεδραματική
πτώσητηςπαραγωγικότητας .Προτίθεταιναεπαναποκτήσει
τιςχαμένεςαγορέςστιςανεξάρτητεςδημοκρατίεςτηςΚΑΚ,
ναολοκληρώσειτιςδιαπραγματεύσεις μετηΡωσίασχετικά
μετιςεισαγωγέςπετρελαίουκαινααυξήσειτιςγεωργικές
επιδοτήσεις .2.2.Hδυσμενήςοικονομικήκατάστασηστιςανεξάρτητες
δημοκρατίεςτηςπρώηνΣοβιετικήςΈνωσηςεπιβαρύνεικαι
τηνοικονομίατωνΒαλτικώνΧωρών,δεδομένουότιοιχώρες
αυτέςείχανσυνδεθείσκοπίμως,επίδεκαετίες,μετονκαταμε­
ρισμόεργασίαςτηςΣοβιετικήςΈνωσης,τόσοαπόπολιτική
όσοκαιαπόοικονομικήάποψηκαισυμμετείχανμεπερισσό­
τεροαπό60%τουεθνικούεισοδήματοςστιςενδοσοβιετικές
εμπορικέςσυναλλαγές .Εισήγαγαναπόάλλεςδημοκρατίες
πρώτεςύλες,ενέργειακαιχημικέςπρώτεςύλες,καιεξήγαγαν
ωςαντάλλαγμαμηχανήματα ,είδηδιατροφήςκαικαταναλω­
τικάαγαθά.Hπροσαρμογήστιςτιμέςτηςπαγκόσμιαςαγοράς
συντέλεσεστηναισθητήεπιδείνωσητωνσυναλλαγώνστις
ΒαλτικέςΧώρες.Ενώοιτιμέςτωνεισαγόμενωνπρώτωνυλών
καιενεργειακώνυλώνανέβαιναν,οιτιμέςτωνεξαγόμενων
μηχανώνκαικαταναλωτικών αγαθώνσημείωνανπτώσηλόγω
τουχαμηλούεπιπέδουποιότηταςκαιτεχνολογίας .Τομεγαλύ­
τεροάνοιγματηςαγοράςπροςτηΔύση,ηέλλειψηανταγωνι­
στικότηταςτωνπροϊόντωνπουδιατίθεντοστηναγοράκαθώς2.2.2.ΣτηΛεττονια,ανκαιηπαραγωγήμειώθηκετο1991
«μόνο»κατά3,5%,δηλαδήαισθητάλιγότεροαπόό,τιστη
Λιθουανία,αναμένεταιότιτοΑΕΠτουέτουςπουπέρασε
θαμειωθείκατάδιψήφιοποσοστό.Σύμφωναμεπρόχειρες
εκτιμήσειςαναμένεταινασημειωθείπτώσητηςτάξεωςτου
30%.Hεκτίμησηαυτήστηρίζεταιστηνπτώσητηςβιομηχα­
νικήςπαραγωγήςπουυπερέβητο30%,πτώσηαπότηνοποία
πλήγεταιπερισσότεροηβιομηχανίακατασκευήςμηχανημά­
των,καιοιβιομηχανίεςμετάλλου,επεξεργασίαςξύλουκαι
ειδώνδιατροφής .Τακύριααίτιατηςπτώσηςτηςπαραγωγής
είναιτααυξανόμεναπροβλήματαεφοδιασμούσεπρώτεςύλες,
οιδυσχέρειεςσεό,τιαφοράτονεφοδιασμόσεενέργεια,οι
δυσκολίεςδιάθεσηςτωνπροϊόντωνστιςανατολικέςαγορές
(υψηλήσυναλλαγματική ισοτιμίατουρουβλίουτηςΛεττο­
νίαςσεσχέσημετανομίσματατηςΚΑΚ).Σ'αυτόπροστέθηκε
καιμιαμεγάληπερίοδοςξηρασίαςπουοδήγησεσεσημαντι­
κέςαπώλειεςστησυγκομιδή .Ωστόσο,ηανεργίαδεναυξή­
θηκε,όπωςθααναμενόταν,μετονίδιορυθμόμετονοποίο
σημείωνεπτώσηηοικονομικήδραστηριότητα .Τοχαμηλό (')ΟΟΣΑΟικονομικέςΠροοπτικές,αριθ.52—Δεκέμβριος1992.

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C129/37
γιατηνεπίλυσητωνπροβλημάτωνπουπροκύπτουνκατάτη
μετάβασηαπότηνοικονομίακρατικούσχεδιασμούπροςτην
οικονομίατηςαγοράςταοποίααντιμετωπίζουν οιχώρες
αυτές...»ί1).Επιπλέονυπενθυμίζεταιότιηοικονομική,δημο­
σιονομικήκαικοινωνικήπολιτικήδενμπορούνπλέοννα
ασκηθούνημιαανεξάρτητααπότηνάλλη.Είναιεπομένως
απαραίτητονασυνδέονταιπάνταμεταξύτουςοιενέργειες
πουαφορούντηνοικονομίατηςαγοράςμεεκείνεςπουαφο­
ρούντονκοινωνικότομέα.HΟΚΕέχειτονίσειεπανειλημ­
μέναότικάτωαπότιςκοινωνικέςκαιπολιτικέςσυνθήκεςπου
κυριαρχούνστηνΕυρώπη,έναςοικονομικόςχώροςπουδεν
είναισυγχρόνωςκαικοινωνικόςχώρος,είναιανέφικτος .
Κάθεοικονομικήπολιτικήπουεπιδιώκειμιααποτελεσματική
οικονομίατηςαγοράςχωρίςτοεπίθετο«κοινωνική»είναι
καταδικασμένη νααποτύχειμακροπρόθεσμα .Αυτόπρέπει
νααποδείξουνοιπολιτικοί,καιόχιμόνοναυτοί,τωννέων
ΔημοκρατιώντηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης.επίσημοποσοστόανεργίας(2,3%)υποκρυπτειταλανθανοντα
προβλήματατηςαγοράςεργασίας.Τοποσοστόαυτόθααυξη­
θείπερισσότεροότανιδιωτικοποιηθούν οιμεγάλεςκρατικές
επιχειρήσειςκαιμετατραπείη«ανεπίσημη»ανεργίασε«επί­
σημη»ανεργία.Hαύξησητωντιμώνεπιταχύνθηκεκαιστη
Αεττονίααλλάεπιβραδύνθηκε εκνέουκατάτηδιάρκειατου
έτουςλόγωτηςπτώσηςτωνπραγματικώνμισθών.
2.2.3.ΤοΑΕΠτηςΕσθονίαςμειώθηκετο1991περίπου
κατά13%,σεπραγματικούςαριθμούς.Γιατο1992αναμένεται
νασημειωθείακόμημεγαλύτερηπτώσητηςπαραγωγήςπου
θαφθάσειτο25%.Hβιομηχανικήπαραγωγήήτανκατά40%
χαμηλότερηαπότηναντίστοιχηπαραγωγήτουπροηγούμε­
νουέτους,ενώστηβιομηχανίακυτταρίνηςκαιχάρτου,υλι­
κώνκατασκευών ,μηχανημάτων ,μετάλλουκαιστηχημική
βιομηχανία,ηπτώσητηςπαραγωγήςυπερέβηκατάπολύτο
μέσοόρο.Ωςαίτιατηςμείωσηςτηςπαραγωγήςθεωρούνται,
καιστηνπερίπτωσητηςΕσθονίας,οιδυσχέρειεςστηδιάθεση
τωνπροϊόντωνκαιστονεφοδιασμόσεενέργεια.Αντίθετα
απότηΛιθουανίακαιτηΑεττονία,οιοποίεςπραγματοποιούν
τομεγαλύτερομέροςτωνσυναλλαγώντουςμετιςδημοκρα­
τίεςτηςΚΑΚ,ηΕσθονίακατόρθωσενακατακτήσεινέες
αγορέςσεδυτικέςβιομηχανικέςχώρες,καικυρίωςναδιευρύ­
νειτιςεμπορικέςσχέσειςμετηΦινλανδίαμεαποτέλεσμανα
καλύψειέτσι,έωςένανβαθμότιςαπώλειεςτηςαγοράςστην
ΑνατολικήΕυρώπη.Οιεπίσημοιδείκτεςτηςανεργίαςείναι
καιστηνΕσθονίαπολύχαμηλότεροιαπόαυτάπουθαμπορού­
σενααναμένεικανείςλόγωτηςέντοναμειωμένηςοικονομι­
κήςδραστηριότητας .Κατάτοπρώτοήμισυτου1992oρυθμός
τουπληθωρισμούαυξανότανανεξέλεγκτα ,ενώεπιβραδύν­
θηκεαισθητάμετάαπότηνκαθιέρωσητηςεσθονικήςκορώ­
ναςπουέχεισταθερήσυναλλαγματική σχέσημετογερμανικό
μάρκο.Ασφαλώς,στηνεπιτυχίααυτήσυνέβαλεκυρίωςη
αυστηρήνομισματικήπολιτική,αλλάκαιησυνεχήςβελτί­
ωσητηςδιάρθρωσηςτουχρηματοπιστωτικού συστήματος .
Στηναρχήτουέτους,ηΕσθονίαπαρουσίαζεσεμηνιαίαβάση,
τοχαμηλότεροποσοστόανεργίαςαπόόλαταΚράτητης
Βαλτικής(περίπου3,5%).
2.3.Όλεςοιοικονομικέςαναλύσειςεπιβεβαιώνουνσαφώς
τηνακόλουθηδιαπίστωση :ηεθνικήοικονομίατωνΚρατών
τηςΒαλτικήςδιανύειτηδυσκολότερηφάσητωνμεταρρυθμί­
σεων,μεταξύτουσυστήματοςκρατικούεμπορίουκαιτης
οικονομίαςτηςαγοράς.Τοπαλαιόσύστημαέχεισχεδόν
καταρρεύσειενώτονέοσύστημακαταλαμβάνειδιστακτικάτη
θέσητου,κυρίωςλόγωτηςαπουσίαςχρονικούσυντονισμού
μεταξύτωνδιαφόρωνστοιχείωντηςμεταρρύθμισης .Hοπι­
σθοδρόμησητηςοικονομικήςανάπτυξηςσεαπρόβλεπτο
βαθμό,έναςακόμηυψηλότεροςρυθμόςτουπληθωρισμού ,η
αυξανόμενηανεργίακαιημείωσητωνπραγματικώνεισοδη­
μάτωναποτελούναναπόφευκτεςσυνέπειεςκάτιπουγιατους
πληθυσμούςτωνΧωρώντηςΒαλτικήςείναιδύσκολακατανο­
ητόκαιυποφερτό .Ωστόσο,στηΔύσηεπικρατείηβεβαιότητα
ότιoπληθυσμόςτωνχωρώνστιςοποίεςπραγματοποιούνται
μεταρρυθμίσεις είναιπρόθυμοςναυποστείκαιστοάμεσο
μέλλον,μευπομονή,ταβάρηπουπροκύπτουναπότηδιαδικα­
σίαμεταρρυθμίσεων καιαναδιαρθρώσεων .Τααποτελέσματα
τωνπρόσφατωνεκλογώνστιςγειτονικέςχώρεςτηςΑνατολι­
κήςΕυρώπηςδείχνουντοαντίθετα.
2.4.HΟΚΕτονίζειεκνέουότικατάτηχάραξηκαιτην
εφαρμογήτηςστρατηγικήςγιατηνοικονομικήκαιπολιτική
μεταρρύθμιση ,ημετάβασηπροςτηνοικονομίατηςαγοράς
πρέπειναδιαμορφωθείκατά«κοινωνικάαποδεκτό»τρόπο.
Οιδυτικοίσύμβουλοιεπιβάλλεταινακατανοήσουνότιούτε
ηοικονομικήθεωρίαούτεηπείραπροσφέρουν«συνταγές3.Εμπορικήπολιτικήκαιοικονομικήσυνεργασίαμετις
ΧώρεςτηςΒαλτικής
3.1.Hανάπτυξηκαιενίσχυσητωνδημοκρατικώνδιαρθρώ­
σεωνκαθώςκαιτοάνοιγματωναγορών—όπωςαναφέρει
ηΟΚΕστηγνωμοδότησήτηςσχετικάμετηνευρωπαϊκή
συμφωνίαμετηνΠολωνία,τηνΟυγγαρίακαιτηνπρώην
Τσεχοσλοβακία —αποτελούνσημείααναφοράςγιαστενό­
τερησυνεργασίαμετιςγειτονικέςχώρες.Hσυνεργασίααπο­
τελείτοκαλύτεροκαιασφαλέστερομέσογιατηδημιουργία
κλίματοςεμπιστοσύνης ,γιατηνενδυνάμωσήτουκαιτην
ευρύτερηεπέκτασήτου.Hσυνεχώςαυξανόμενηδιεθνής
αλληλεξάρτηση τωνεθνικώνοικονομιώνκαιηπολυπλοκό­
τητατωνπολιτικώνκαιοικονομικώνδιαδικασιώνσετομείς
όπωςηδιασφάλισητηςειρήνης,τοπεριβάλλον ,ηπυρηνική
ενέργειαήητεχνολογία,γιανααναφερθούνμόνοελάχιστα
παραδείγματα ,καθιστάυπέρτατηανάγκητηδιεθνήσυνεργα­
σίαπλήρουςεμπιστοσύνηςκαιτονδιεθνήσυντονισμό .Δεν
υπάρχουνπλέονπροοπτικέςγιακαταβολήμεμονωμένηςβοή­
θειαςσεεθνικόεπίπεδο.Ωστόσο,οιπολυάριθμεςδυνατότητες
γιαμίαστενήσυνεργασίαανάμεσαστηνΑνατολήκαιστη
Δύσηδενθαμπορούσανναυλοποιηθούνγιαδεκαετίες -οι
ιδεολογίεςεπιβάρυνανπολύέντονατιςδιμερείςσχέσεις,
σημάδεψανέντονατιςμορφέςτηςεξουσίαςκαιτηςσυμπερι­
φοράς.
3.2.ΣύμφωναμετηνάποψητηςΟΚΕ,επιβάλλεταινα
αναληφθούνάμεσεςενέργειες,προκειμένουναεξαλειφθούν
οιοικονομικέςκαικοινωνικέςανισότητεςμεταξύτουανατο­
λικούκαιτουδυτικούτμήματοςτηςΕυρώπης.Hαντιμετώ­
πισητωνπροκλήσεωναυτώνυπερβαίνεικατάπολύτιςδυνά­
μειςτωνκρατώνσταοποίασυντελούνταιμεταρρυθμίσεις· το
ανωτέρωμπορείναεπιτευχθείμόνομέσωαποτελεσματικής
υποστήριξηςαπότοεξωτερικό .Γιατολόγοαυτό,ηΟΚΕ
έχειεπανειλημμένακρίνειθετικάτηνπολύμορφηυποστήριξη
καιπροώθηση,εκμέρουςτηςΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςκαι
ειδικότερατωνκρατώνμελώνκαθώςκαιάλλωνβιομηχανικών
κρατών,τηςανάπτυξηςτωνσυναλλαγών .HΕυρωπαϊκήΚοι­
νότηταοφείλειναδώσειιδιαίτερησημασίαστηβελτίωση
τωνυποδομώνστιςχώρεςαυτές,ώστεναεπιταχυνθείηοικο­
νομικήαναδιάρθρωσηκαιναενισχυθείημεταρρύθμιση .
(')ΤράπεζαΔιεθνούςΙσοζυγίουΠληρωμώνστηνετήσιαέκθεση,
Βασιλεία,10Ιουνίου1991.

Αριθ.C129/38 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 10.5.93
σία»^).ΜεαυτήντηναπόφασητοΕυρωπαϊκόΣυμβούλιο
ζητούσεκάτιπολύπερισσότεροαπότηνυφιστάμενηεμπο­
ρικήσυμφωνίαεμπορίουκαισυνεργασίας .Προσδοκάταιότι,
λόγωτωνεντωμεταξύριζικώνπολιτικώνκαιοικονομικών
αλλαγώνστηνπρώηνΣοβιετικήΈνωση,τοΣυμβούλιοτης
Ευρώπηςθαπροχωρήσειπερισσότερο ,θααποδειχθείανη
απόφασηγιατησυμφωνίασύμπραξηςκαισυνεργασίαςμετα
ανεξάρτητακράτητηςπρώηνΣοβιετικήςΈνωσηςανταποκρί­
νεταισεαυτέςτιςαπαιτήσεις .Σύμφωναμετηνάποψητης
ΕΚ,οισυμφωνίεςαυτές,γιατιςοποίεςάρχισανδιαπραγμα­
τεύσειςστατέλητουπερασμένουέτους,πρέπειναρυθμίζουν
έναευρύφάσματωνπολιτικώνοικονομιώνκαιεμπορικών
σχέσεωντωνσυμβαλλομένων μερών.Προβλέπεταιναπρο­
στεθούνδιατάξειςσχετικάμετονπολιτικόδιάλογοκαιτην
πολιτιστικήσυνεργασία .3.3.Επιδοκιμάζονται οιπρωτοβουλίες τωνχωρώντης
ΕΖΕΣ,οιοποίεςσυνεχώςαναπτύσσουνκαιενδυναμώνουντις
σχέσειςτουςμετιςνέεςδημοκρατίεςτηςΚεντρικήςκαι
ΑνατολικήςΕυρώπης.Ειδικότεραοιβόρειεςχώρες,στις
οποίεςεκτόςαπότιςχώρεςτηςΕΖΕΣ,ανήκεικαιηΔανία,
εκδηλώνουνέναέντονοσυναίσθημααλληλεγγύηςμετις
ΔημοκρατίεςτηςΒαλτικής.Ωςυπερασπιστέςτηςανεξαρτη­
σίαςαυτώντωνχωρών,ταανωτέρωκράτηέχουνδιαδραματί­
σειαποφασιστικόρόλο.Απόπολύενωρίςείχανυπογραμμί­
σει,ότιoεκδημοκρατισμός τωνδιεθνώνσχέσεωναποτελεί
ουσιαστικήπροϋπόθεσηγιαναδοθείηευκαιρίατόσοστις
μικρέςόσοκαιστιςπιομεγάλεςγειτονικέςχώρεςτηςΑνατο­
λικήςΕυρώπης—λαμβανομένουυπόψητουπεριορισμένου
χώρουδράσηςτουςκαιτωνυφιστάμενωνδεσμών—νασυμμε­
τάσχουνενεργάστηδιαμόρφωσητωνσχέσεωνστηνΕυρώπη,
στοσχηματισμόολοκλήρουτουευρωπαϊκούοικοδομήματος .
ΟιδηλώσειςτωνχωρώντηςΕΖΕΣγιασυνεργασίαμετην
Εσθονία,τηΛιθουανίακαιτηΛεττονίαυπογράφηκανήδη
στιςαρχέςΔεκεμβρίου1991.Τασυμβαλλόμεναμέρηδεσμεύ­
θηκανναεξετάσουνσυγκεκριμέναμέσακαιτρόπουςγια
τηδιεύρυνσηκαιτηναπελευθέρωσητωνεμπορικώντους
σχέσεων,ναεπισπεύσουντηνολοκλήρωσητηςοικονομικής
καιβιομηχανικήςσυνεργασίαςκαθώςκαιναδημιουργήσουν
προϋποθέσειςγιατηφιλελευθεροποίηση τουεμπορίουκαι
τηνενίσχυσητωνδιεργασιώναναδιάρθρωσης τηςοικονομίας
τωνΧωρώντηςΒαλτικής.3.7.ΚατάτηνπερίοδοπουτακράτητηςΒαλτικήςυπάγο­
ντανακόμαστηΣοβιετικήΈνωση,ησυμφωνίαεμπορίουκαι
συνεργασίαςμετηΣοβιετικήΈνωσηδιαμόρφωνετοπλαίσιο
γιατιςεμπορικέςκαιοικονομικο-πολιτικές σχέσειςτηςΒαλ­
τικήςμετηνΕυρωπαϊκήΚοινότητα.Συνεπώς,μετάτηναπό­
κτησητηςανεξαρτησίαςάρχισαναμέσωςοιδιαπραγματεύ­
σειςμετηΒαλτικήγιαμιανέασυμφωνίαεμπορίουκαισυνερ­
γασίας,ηοποίαυπεγράφηστις11Μαΐου1992.ΤοΔεκέμβριο
1992,τοΕυρωπαϊκόΚοινοβούλιοκαιτοΣυμβούλιοτων
ΥπουργώνΕξωτερικώνενέκριναντιςσυμφωνίεςαυτές.
Βασικόσημείοτωνδιαπραγματεύσεων αποτελείστονεμπο­
ρικόχώροηπαροχήτωνπροτιμησιακών δικαιωμάτων ,η
συνεργασίαγιατηνεμπορικήπολιτική,οικανονισμοίκαιοι
ελαφρύνσειςπροςόφελοςτωνεμπορικώνεταίρων(επιχειρη­
ματίες)βάσειτηςαρχήςτηςμηεισαγωγήςδιακρίσεωνκαι
τηςαλληλεγγύης .Βάσειτηςοικονομικήςσυνεργασίας,η
συμφωνίααποσκοπείκυρίωςστηνενίσχυσηκαιδιαφορο­
ποίησητωνοικονομικώνσχέσεων,στηνανάπτυξητηςοικο­
νομίας,στοάνοιγμανέωνπηγώνεφοδιασμούκαιστηνπροώ­
θησητηςοικονομικήςκαιτεχνικήςπροόδου.HΓενική
Δήλωσηπουδημοσιεύθηκετηνημέρατηςυπογραφήςτης
συμφωνίαςσχετικάμετονπολιτικόδιάλογοσυνδέεταιάμεσα
μετιςσυμφωνίεςαυτέςκαιαποσκοπείστηνενίσχυσηκαιτην
εντατικοποίηση τωνδιμερώνσχέσεωνσεπολιτικό,οικονο­
μικόκαιπολιτιστικόεπίπεδο.3.4.Γιατολόγοαυτό,ηΟΚΕθεωρείσημαντικήτηνπράξη
γιατηνίδρυσηενόςΣυμβουλίουτωνΧωρώντηςΒαλτικής,
ηοποίαυπογράφηκεαπότουςυπουργούςεξωτερικώντων
παρακτίωνΧωρώντηςΒαλτικήςστιςαρχέςτουΜαρτίου1992
στηνΚοπεγχάγη .ΤοΣυμβούλιοθεωρείταιωςπεριφερειακό
Βήμαγιατηδιεξαγωγήσυζητήσεωνκαιτηνανταλλαγήαπό­
ψεων.Δίδεταιιδιαίτερησημασίαστοθέματωνδημοκρατικών
θεσμών,στηνοικονομικήκαιτεχνικήβοήθεια,σταανθρώ­
πιναθέματακαιστηνυγεία,στηνπροστασίατουπεριβάλλο­
ντος,στηνενέργεια,στιςμεταφορέςκαιστιςεπικοινωνίες
καθώςκαιστονπολιτισμό,τηνεκπαίδευσηκαιτοντουρισμό.
3.5.HΟΚΕθεωρείτηΔήλωσηηοποίαυπεγράφηστο
Λουξεμβούργο ,στις25Ιουνίου1988,απόκοινούμετοΣυμ­
βούλιο,σχετικάμετηδιμερήοικονομικήβοήθειαωςαποφα­
σιστικόβήμαγιατηνεξομάλυνσητωνσχέσεωνμεταξύτης
ΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςκαιτωνκρατώντηςΚεντρικήςκαι
ΑνατολικήςΕυρώπης.Οιδιπλωματικέςσχέσεις,καθώςκαι
ησύναψηευρείαςεμπορικήςσυμφωνίαςκαισυμφωνίαςγια
συνεργασίαμεταγειτονικάανατολικάκράτηαποτελούντον
ακρογωνιαίολίθοτουΕυρωπαϊκούΟικοδομήματος .Σημα­
ντικάσημείααναφοράςτηςενλόγωσυμφωνίαςείναιηελεύ­
θερηείσοδοςστηνΕυρωπαϊκήΚοινότητακαιησταδιακή
άρσηενόςμεγάλουαριθμούπεριορισμώνμέχριτο1995.3.8.ΣύμφωναεπίσηςμετηνάποψητηςΟΚΕ,οισυμφωνίες
τηςπρώτηςγενιάςαποτελούνένασημαντικόβήμαγιατην
περαιτέρωσύσφιξητωνσχέσεωνμεταΚράτητηςΒαλτικής.
Ωστόσο,ηΟΚΕτονίζειότιοισυμφωνίεςσχετικάμετις
εμπορικέςσυναλλαγέςσυντελούντελικάμόνοτησταθερο­
ποίησητωνυφιστάμενωνκανονισμώνπουαφορούντιςεισα­
γωγές,καιοιοποίοιισχύουνσεόλατακράτημέλητηςΓΣΔΕ.
ΓιατιςΔημοκρατίεςτηςΒαλτικήςδενέχουν,συνεπώς,καμία
σημαντικήαξίασεεπίπεδοεμπορικήςπολιτικής.Επίσης
φαίνεταιότιείναιδυνατόνναβελτιωθείoπολιτικόςδιάλογος.
HΟΚΕπιστεύει,ότιoπολιτικόςδιάλογοςδενέχειπροχωρή­
σειτόσοόσοαπαιτείηδυσχερήςκατάστασητωνΚρατών
τηςΒαλτικής,σεπολιτικόκαιοικονομικόεπίπεδο.Οιτυχαίες3.6.HσυμφωνίαμετηΣοβιετικήΈνωσησχετικάμετο
εμπόριο,τηνεμπορικήπολιτικήκαιτηνοικονομικήσυνεργα­
σία,υπεγράφηστις18Δεκεμβρίου1989καιτέθηκεσεισχύ
την1ηΑπριλίου1990.Ήδηορισμένουςμήνεςαργότερα,το
ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοανέθεσεστηνΕπιτροπήτωνΕΚνα
εξετάσειαπόκοινούμετιςαρχέςτηςΣοβιετικήςΈνωσηςτις
δυνατότητεςγιατησύναψησύμβασηςανάμεσαστηνΕυρωπα­
ϊκήΚοινότητακαιτηΣοβιετικήΈνωση,ηοποίαθαλαμβάνει
υπόψητοδιάλογοκαιθαεκτείνεταισεόλεςτιςπτυχέςγια
μιαστενήοικονομικήκαθώςκαιπολιτιστικήσύνεργα­(')ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοSN/428/90.

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C129/39
συναντήσειςμεμέλητουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίου ήμε
σημαντικούςεκπροσώπουςτηςΕπιτροπήςδεναρκούνσε
παρόμοιεςπεριπτώσεις .Σεένανπολιτικόδιάλογο,όπουπρέ­
πειναενισχυθούνκαιναεντατικοποιηθούν οιδιμερείςσχέ­
σειςσεπολιτικό,καιοικονομικόκαιπολιτιστικόεπίπεδο
πρέπεινατεθούνυψηλότερεςαπαιτήσεις .Σύμφωναμετην
άποψητηςΟΚΕ,oπολιτικόςδιάλογοςείναιανάγκηνααποτε­
λείουσιαστικόμέροςμιαςσυμφωνίαςκαιναείναιενεργός.
Δενπρέπεινακαταλήξεισεμιααπλήτυπικήρύθμιση.Αυτό
θακαθιστούσεακόμαδυσχερέστερητηνκατάσταση,αφούτα
συμβαλλόμεναμέρηέχουνσυμφωνήσειρητά«ναστηρίξουν
τηνεσωτερικήκαιεξωτερικήπολιτικήστοσεβασμότων
δημοκρατικώναρχώνκαιτωνανθρωπίνωνδικαιωμάτων ,όπως
αναφέρεταιστηνΤελικήΠράξητουΕλσίνκικαθώςκαιστον
ΧάρτητουΠαρισιούγιατηΝέαΕυρώπηκαινααποτελέσει
ηΔήλωσηαυτήσημαντικόμέροςτωνΣυμφωνιών»ί1).σεσυγκεκριμένεςερωτήσεις,δενήτανκαθόλουικανοποιη­
τικήηδιάθεσηέγκυρωνεγγράφωνπ.χ.,σχετικάμετηνπορεία
τωνδιαπραγματεύσεων γιατησύναψησυμφωνιώνσύνδεσης.
HΟΚΕθεωρείότικατ'αυτόντοντρόποαπειλείταιαντικειμε­
νικάτοδικαίωμαπρωτοβουλίας .Επιπλέον,ηΟΚΕδιαπί­
στωσεότιηΕπιτροπήδενήτανσχεδόνσεκαμίαπερίπτωση
διατεθειμένηναενσωματώσει,εκτωνυστέρων,τιςπροτάσεις
τηςΟΚΕστιςοδηγίεςτωνδιαπραγματεύσεων καιναζητήσει
στησυνέχειατησχετικήέγκρισητουΣυμβουλίου .Γιατο
λόγοαυτό,ηΟΚΕεπιθυμείναδιατυπώσειτιςσυμπληρωματι­
κέςπαρατηρήσειςτης(καιτηνκριτικήτης)πριναπότην
εκπόνησηνέωνοδηγιώνσχετικάμετιςδιαπραγματεύσεις για
τησύναψησυμφωνιώνσύνδεσης.Συγχρόνωςηενέργειατης
ΟΚΕπαρέχειτηδυνατότηταναγνωρίσουντασυμβαλλόμενα
μέρηστηνΑνατολικήΕυρώπη,καιστηνπροκειμένηπερί­
πτωσηοικυβερνήσειςτωνΧωρώντηςΒαλτικής,τιςαπόψεις
τωνοικονομικώνκαικοινωνικώνκύκλωντηςΕυρωπαϊκής
Κοινότητας,σχετικάμεταεπιμέρουςσημείατωνσυμφωνιών
αυτών.HΟΚΕθεωρείαυτονόητοότιθαδιατηρηθείτοκοινό
πλαίσιοπουοριοθετείτηδομήτωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιών
πουέχουνσυναφθείέωςσήμερα.Θεωρείότιτοπλαίσιοαυτό
αποδείχθηκεαποτελεσματικό καιαρκετάελαστικόώστενα
μπορείναπροσαρμόζεταιστηνεκάστοτεκατάστασητουενδι­
αφερόμενουκράτουςκαιστιςπροτεραιότητες πουθέτειτο
κράτοςαυτό.3.9.HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήέχει,ήδη,εδώ
καιμήνες,υποστηρίξειτησύναψηΕυρωπαϊκήςσυμφωνίας
μεταξύτηςΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςκαιτωνΚρατώντης
Βαλτικήςτοσυντομότεροδυνατό.HΕυρωπαϊκήΚοινότητα
πρέπειναδημιουργήσειμετιςδημοκρατίεςαυτέςστενότερες
σχέσειςαπ'ό,τιστοπαρελθόνκαινατιςεντάξειοριστικά
σεέναπλαίσιοπανευρωπαϊκών διαρθρώσεων .Τοανωτέρω
ανταποκρίνεται επίσηςκαιστιςαπαιτήσειςτουΕυρωπαϊκού
Συμβουλίου,τοοποίοεξάλλουστηΔιάσκεψητηςΡώμης
(Δεκέμβριος1990)υπογράμμισεσαφώςότιηΚοινότηταοφεί­
λεινασυνάψει«ΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίες»όσοτοδυνατόν
συντομότερα ,οιοποίες«θασημειώσουνένανέοστάδιοστην
πολιτικήπουακολουθείηΚοινότητα,γιατηνανάπτυξη
ακόμαπιοστενώνσχέσεων...(μετιςχώρεςτηςΚεντρικήςκαι
ΑνατολικήςΕυρώπης)»(2).HΟΚΕυποστηρίζειτηνπρόθεση
τηςΔανικήςΠροεδρίαςναυλοποιήσεισύντομαόχιμόνοτις
ΕμπορικέςΣυμφωνίεςκαιτιςΣυμφωνίεςΣυνεργασίαςαλλά
καιναδιευρύνειτιςσχέσειςμετιςΒαλτικέςΧώρεςβάσει
συμφωνιών .Γιατοσκοπόαυτό,ηΠροεδρίαπροτείνεινα
εξετάζεταισετακτικάδιαστήματα,«κατάπόσονηκατάσταση
στιςτρειςχώρεςτηςΒαλτικήςείναιευνοϊκήγιατηνέναρξη
διερευνητικώνσυζητήσεωνμεστόχοτησύναψηΣυμφωνιών
Σύνδεσηςμετιςχώρεςαυτές»(3),μετηνπροϋπόθεση ,βέβαια,
ότιηδημοκρατίακαιηοικονομίατηςαγοράςέχουνήδη
δρομολογηθείανεπιστρεπτίκαιότιοιπολιτικές,κοινωνικές
καιοικονομικέςμεταρρυθμίσεις σημειώνουνπρόοδο.4.2.HΟΚΕυποστηρίζειανεπιφύλακτατηνανάπτυξητων
πολιτικώνκαιοικονομικώνελευθεριών,ελευθερίεςπουουσι­
αστικάαποτελούντηβάσητηςσύνδεσης.Εξίσουαπαραίτητη
είναικαιηκοινήδήλωσησύμφωναμετηνοποίαημετάβαση
προςένανέοπολιτικόκαιοικονομικόκαθεστώςθαπραγματο­
ποιηθείμεβάσητοδίκαιο,μετοσεβασμότωνανθρωπίνων
δικαιωμάτωνκαιτωνδικαιωμάτωντωνμειονοτήτων,μετη
διασφάλισητουπολυκομματισμού καιτηδιεξαγωγήελεύθε­
ρωνκαιδημοκρατικώνμυστικώνεκλογών,τηφιλελευθερο­
ποίησητηςοικονομίαςσύμφωναμετιςαρχέςτηςοικονομίας
τηςαγοράςκαιτηδιασφάλισητηςκοινωνικήςδικαιοσύνης .
Επίσηςεπιβάλλεταινααναγνωρισθούν σαφώςοιυποχρεώ­
σειςπουαναλήφθηκανστοπλαίσιοτηςΔιάσκεψηςγιατην
ΑσφάλειακαιτηΣυνεργασίαγιατηνΕιρήνηστηνΕυρώπη
κυρίωςτηνυποχρέωσηγιατηνπλήρηεφαρμογήτωναρχών
καιτωνδιατάξεωνπουθεσπίσθηκανμετηνΤελικήΠράξη
τουΕλσίνκι,στατελικάέγγραφατωνσυναντήσεωνπουπραγ­
ματοποιήθηκαν μεταγενέστεραστηΒιέννηκαιστηΜαδρίτη,
στοΧάρτητωνΠαρισίωνγιατηΝέαΕυρώπηκαιστον
ΕυρωπαϊκόΧάρτηγιατηνΕνέργεια.
4.ΟιΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίεςπουθασυναφθούνμετηνΕσθο­
νία,ΛεττονίακαιΛιθουανία
4.1.Κατάτηνκατάρτισητηςγνωμοδότησηςπρωτοβουλίας
σχετικάμετιςσχέσειςτηςΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςμετις
χώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης,ηΟΚΕαντι­
μετώπισεδυσκολίεςστηνπροσπάθειανασυγκεντρώσει τα
απαραίτηταστοιχεία.ΠαράτογεγονόςότιηΕπιτροπήέδειξε
ότιήτανπρόθυμηγιακάθεσυζήτησηκαιγιανααπαντήσει4.3.HΟΚΕτονίζει,εκνεου,οτιείναιαναγκαίοναθεμελι­
ωθείηκοινωνικήδιάστασητηςΕυρωπαϊκήςΈνωσηςστο
προοίμιοτωνευρωπαϊκώνσυμφωνιώνκαιναγίνειμνείατου
κοινοτικούχάρτητωνκοινωνικώνθεμελιωδώνδικαιωμάτων
τωνεργαζομένων ,τονοποίουιοθέτησανένδεκακράτημέλη
στηνολομέλειατουΕυρωπαϊκούΣυμβουλίουπουπραγματο­
ποιήθηκεστοΣτρασβούργο (Δεκέμβριος1989).Σχετικάέχει
θεμελιώδησημασίαηανάπτυξητωνσχέσεωνμεταξύεργοδο­
τώνκαιεργαζομένωνωςαυτόνομωνκοινωνικώνεταίρων,
χωρίςβέβαιαναπαρακαμφούνoρόλοςκαιοιαρμοδιότητες
τουδημόσιουτομέα(4.3).ΤοαίτηματηςΟΚΕαντικρούσθηκε
επανειλημμένα μετοεπιχείρημαότιδενχρειάζεταιναγίνει
αναφοράστοπροοίμιο,δεδομένουότιστιςσυμφωνίεςυπάρ­
χουνπολυάριθμασημείακοινωνικούπεριεχομένου .Ωστόσο,
μετηνεπιχειρηματολογία αυτήπαρακάμπτεται εντελώςη
ουσίατουθέματος.Ανκαιoχάρτηςδενυιοθετήθηκεομόφωνα(')ΣυμβούλιοτωνΕΚ,ΓενικήΓραμματεία,6166/92(AT67—G).
(2)ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοSN/428/90.
(3)ΠρόγραμμαεργασίαςτηςΔανικήςΠροεδρίαςτουΣυμβουλίου
κατάτοπρώτοεξάμηνοτου1993,SN/1075/93.

Αριθ.C129/40 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 10.5.93
(καιπιθανώςαυτόςείναιoπραγματικόςλόγοςγιατονοποίο
δενγίνεταιηαναφοράσ'αυτόν),ηΚοινότηταδενπρέπει
ναλησμονείότιτασχέδιαοικονομικήςπολιτικήςταοποία
αποσκοπούνστηδιασφάλισητηςμετάβασηςαπότηνοικονο­
μίακρατικούσχεδιασμούστηνοικονομίατηςαγοράςστις
χώρεςτηςΑνατολικήςΕυρώπης,δενδίνουντηδέουσασημα­
σίαστηνκοινωνικήδιάσταση,αυτήείναιτουλάχιστονη
εντύπωσητηςΟΚΕ.Ιδιαίτεραανησυχητικήείναιη«σχετική
αδιαφορία(τωνδυτικώνβιομηχανικών κρατών)απέναντι
στηνεξαθλίωση,στηνανεργία...καιστηνπτώσητουβιοτι­
κούεπιπέδου.Όλααυτάθεωρούνταιωςθεραπεία»^).HΟΚΕ
είναιπεπεισμένηότιανταδιάφοραΣυμβούλιατηςΚοινότη­
ταςείχανασχοληθείπιοσυγκεκριμέναμετοθέματηςεφαρμο­
γήςμιαςεπιτυχούςπολιτικήςμεταρρύθμισης στιςχώρεςτης
ΑνατολικήςΕυρώπηςηοποίαπεριλαμβάνεικαικοινωνικές
συνιστώσεςκαθώςκαιμετοντρόπομετονοποίονηπολιτική
αυτήθαμπορούσεναυλοποιηθείπροςτοσυμφέρονόληςτης
Ευρώπης,θαείχεσημειωθείσημαντικήπρόοδος.Τογεγονός
ότιτοέργοαυτόανατέθηκε,κατάκύριολόγο,στουςδιεθνείς
χρηματοπιστωτικούς κύκλους,εγκυμονείτονκίνδυνοτου
μονόπλευρουπροσανατολισμού .Oπολιτικόςδιάλογος
4.5.ΚατάτηνάποψητηςΟΚΕoπολιτικόςδιάλογοςαπο­
τελείκαθοριστικόστοιχείοτωνευρωπαϊκώνσυμφωνιών .Σκο­
πόςτουδιαλόγουαυτούείναιναενταχθούνευκολότερατα
κράτητηςΑνατολικήςΕυρώπηςστηνκοινότητατωνδημο­
κρατικώνκρατών,ναδιευκολυνθείησταδιακήπροσέγγιση
τωνκρατώναυτώνστηνΕυρωπαϊκήΚοινότητα,ναδημιουρ­
γηθούννέεςσχέσειςαλληλεγγύηςκαινασυμβάλουνστην
αυξημένηασφάλειακαισταθερότηταόληςτηςΕυρώπης.O
πολιτικόςδιάλογοςδιεξάγεται,σεεπίπεδουπουργών,στο
ΣυμβούλιοΣύνδεσηςκαι,σεκοινοβουλευτικό επίπεδο,στην
Κοινοβουλευτική ΕπιτροπήΣύνδεσης.
4.6.Στοσημερινόστάδιοτωνριζικώνμεταβολώντηςπολι­
τικής,οικονομικήςκαικοινωνικήςζωήςστιςνέεςδημοκρα­
τίεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης,υπάρχουνκαι
πολλοίάλλοικίνδυνοιπουδενείναιαμελητέοι .Κάθεριζο­
σπαστικήεξέλιξητωνπολιτικώνδυνάμεων,κάθεόξυνσητης
πολιτικήςκατάστασης ,μπορείναέχειολέθριεςσυνέπειες
στησυνολικήδιαδικασίατηςευρωπαϊκήςολοκλήρωσης .Για
νατεθούνεπιτυχώςυπόέλεγχοοιελλοχεύοντεςκίνδυνοι
κοινωνικήςσύγκρουσης ,κυρίωςκατάτοπρώτοστάδιοτων
μεταρρυθμίσεων ,χρειάζεταινατεθούνυψηλέςαπαιτήσειςσε
ό,τιαφοράτηνανάπτυξηαλλάκαιτηνποιότητατουπολιτι­
κούδιαλόγου.Μακροσκελείςδηλώσειςδενμπορούννακαλύ­
ψουνταπροβλήματακαιτιςδιαφορές.Φυσικά,σ'αυτότο
στάδιοηαμοιβαίαπληροφόρησηκαιδιαβούλευσηδιαδραμα­
τίζουνκαθοριστικόρόλο,τόσογιαεκείνουςπουδράστηρο­
ποιούνταιστονπολιτικότομέαόσοκαιγιατιςδιάφορες
κοινωνικέςομάδες.Κατάσυνέπεια,είναιεύλογο,σύμφωνα
μετηνάποψητηςΟΚΕ,νασυμμετάσχουνστοδιάλογοαυτό
καιοιοικονομικοίκαικοινωνικοίκύκλοι.Σύμφωναμετην
άποψητηςΟΚΕ,όσοεντατικότεροςείναιoδιάλογοςμεταξύ
τωνομάδωναυτών,τόσοπερισσότεροθακαρποφορήσει o
πολιτικόςδιάλογος.
4.7.HΟΚΕέχειδιατυπώσειεπανειλημμένα τηνπρόταση
ναδιασφαλισθείσεέναπρόσθετοάρθροτηςσυμφωνίας,η
συμμετοχήτωνκοινωνικώνομάδωνστοδιάλογοστοπλαίσιο
τουΣυμβουλίουΣύνδεσηςκαιναδιασφαλισθεί ησύσταση,
ύστερααπόμιαμεταβατικήπερίοδο,μιαςσυμβουλευτικής
επιτροπήςτουΣυμβουλίουΣύνδεσης.Ταπιθανάκαθήκοντα
τηςεπιτροπήςαυτής,οριοθετήθηκανστηνπρόσφατηγνωμο­
δότησητηςΟΚΕγιατουςσυμβουλευτικούς μηχανισμούςμε
τιςοικονομικέςκαικοινωνικέςοργανώσειςστηνΚεντρική
καιΑνατολικήΕυρώπη(2).Είναιευνόητοότιπαρόμοιοσυμ­
βουλευτικόόργανομπορείναλειτουργήσειαποτελεσματικά
μόνοεάνενημερώνονται πλήρωςκαιοικοινωνικέςοργανώ­
σειςσταανατολικάκράτησχετικάμετιςσυμφωνίεςσύνδεσης
καισυμμετάσχουνστηνεφαρμογήτωνσυμφωνιώναυτών.Στο
μεταξύέγινεσαφέςότιοιπροτάσειςτηςΟΚΕέχουνθετική
απήχηση.ΣεκοινήδήλωσηπουεξέδωσανηΡουμανίακαιη
ΕυρωπαϊκήΚοινότητααναφέρεταιότι«τοΣυμβούλιοΣύνδε­
σης...θαεξετάσειτηδυνατότητασύστασηςενόςσυμβουλευ­
τικούμηχανισμού ,πουθααπαρτίζεταιαπόμέλητηςΟικονο­
μικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπήςτωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτή­
τωνκαιεκπροσώπουςαντίστοιχωνοργανώσεωντηςΡουμα­
νίας»(3).HΟΚΕεπιδοκιμάζειτηνκοινήαυτήδήλωσηκαι
θεωρείότιαποτελείέναπρώτοβήμαπροςτηνορθήκατεύθυν­
ση.Συγχρόνως,ηΟΚΕκαλείτοΣυμβούλιοκαιτηνΕπι­4.4.HΟΚΕέχεικαλέσειεπανειλημμενα τοΣυμβουλιονα
εξετάσεισεεύθετοχρόνο,τηδυνατότηταπροσχώρησηςτων
ΒαλτικώνΧωρώνστηνΚοινότητα .ΓΓαυτόηδυνατότητα
τηςπροσχώρησης θαπρέπεινααναφέρεταιτόσοστοπροοί­
μιοτωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιώνπουθασυναφθούνμετις
τρειςΧώρεςτηςΒαλτικής,όσοκαιτωνσυμφωνιώνσύνδεσης
πουέχουνήδησυναφθείμεάλλεςχώρεςτηςΑνατολικής
Ευρώπης .Κατ'αυτόντοντρόποθαυπογραμμισθεί ακόμη
περισσότεροηπρόθεσηκαιτωνδύοπλευρώννασυσφίξουν
ακόμηπερισσότεροτιςσχέσειςτουςστοεγγύςμέλλον.Αυτό
προϋποθέτει ,ωστόσο,ότιοιΧώρεςτηςΒαλτικήςθααρχίσουν
έγκαιραναευθυγραμμίζονται μετοκοινοτικόδίκαιο,τόσο
κατάτηχάραξητουγενικούνομικούκαθεστώτοςόσοκαι
κατάτηθέσπισητηςπρακτικήςνομοθεσίαςκαιθαακολου­
θούντιςκοινοτικέςκατευθυντήριες γραμμέςσχετικάμετην
οικονομική ,δημοσιονομική καικοινωνικήπολιτική.
Πάντως,θαήτανλάθοςνακαθυστερήσει oαναγκαίοςαυτός
προσανατολισμός είτελόγωυποτιθέμενωνπολιτικώνανα­
γκώνείτεεπειδήπροέχουνάλλασυμφέροντα .Ωστόσο,οι
χώρεςπουεπιθυμούνναπροσχωρήσουν στηνΕυρωπαϊκή
Κοινότηταπρέπειναγνωρίζουνσαφώς,ήδηαπόσήμερα,ότι
εάνενταχθούνστηνΚοινότητα—καισ'αυτόέχειαπόλυτο
δίκαιοηΕπιτροπήτωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτωνθααντιμε­
τωπίσουνμιαριζικάδιαφορετικήκατάσταση :ηεσωτερική
αγορά,ηΟικονομικήκαιΝομισματικήΈνωση,ηεξωτερική
πολιτικήκαιηαμυντικήπολιτικήκαθώςκαιτοκοινοτικό
κεκτημένοθέτουνουσιαστικέςκαισημαντικέςαπαιτήσεις
απέναντισταπιθανάνέαμέλητηςΚοινότητας .Συνεπώς,δεν
είναισκόπιμοναεπιταχυνθούνοιδιαδικασίεςπροσχώρησης ,
όσοοιμεταρρυθμίσεις προςτηνοικονομίατηςαγοράςπαρου­
σιάζουνμεγάλακενάκαιόσοηανταγωνιστικότητα τωντριών
αυτώνοικονομιώνδενέχειφθάσειστοεπιθυμητόεπίπεδο.
Διαφορετικά ,οιΧώρεςτηςΒαλτικήςθααντιμετωπίσουν ,εκ
νέουτεράστιαπροβλήματααναπροσαρμογής καιθαυποστούν
σημαντικέςαρνητικέςσυνέπειεςστοντομέατηςοικονομικής
ανάπτυξης,τηςαπασχόλησης ,τηςεξέλιξηςτωντιμώνκαι
τωνσυναλλαγών .
(')J.K.Galbraith,«EinRezeptNamensKapitalismus»,In:Zeit,
αριθ.44.της26ηςΟκτωβρίου1990.(2)ΕΕαριθ.C19της25.1.1993,σ.114.
(3)ΕΕαριθ.C19της25.1.1993,σ.88.

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C129/41
τροπήνασυμφωνήσουνπαρόμοιεςδηλώσειςκαιμεάλλα
συνδεδεμένακράτηπουθαπροστεθούν ,εκτωνυστέρων,στις
ήδησυναφθείσεςσυμφωνίεςσύνδεσης.
Γενικέςαρχές
4.8.ΣτηνΕυρωπαϊκήΣυμφωνίαπουσυνάφθηκεμετη
ΒουλγαρίακαιτηΡουμανία,προστέθηκεμιαδιάταξησύμ­
φωναμετηνοποίαητήρησητωνδημοκρατικώναρχώνκαι
oσεβασμόςτωνανθρωπίνωνδικαιωμάτωνκαθώςκαιηεφαρ­
μογήμεταρρυθμίσεων μεπροσανατολισμό τηνοικονομίατης
αγοράς,αποτελούνουσιαστικάστοιχείατηςσύνδεσης.H
ΟΚΕσυμφώνησεαπόλυταμετηνπροσθήκηαυτήαλλά
ζήτησεσυμπληρωματικά ναπροσδιορισθείστομέλλονκαιη
διασφάλισητωνθεμελιωδώνκοινωνικώνδικαιωμάτωνκαθώς
καιoσεβασμόςτωνδικαιωμάτωντωνμειονοτήτωνωςουσια­
στικάστοιχείατηςσύνδεσης .Οιρωσικέςμειονότητεςστην
ΕσθονίακαιΛιθουανίααποτελούντο30%τουπληθυσμού .
Σεαυτότοπλαίσιο,ηΟΚΕσυμφωνείαπόλυταμετηναπό­
φασητηςτελευταίαςΔιάσκεψηςγιατηνΑσφάλειακαιτην
συνεργασίαγιαΕιρήνηστηνΕυρώπη,ναδιορισθείΎπατος
Αρμοστής,αρμόδιοςγιατιςεθνικέςμειονότητες .Σύμφωναμε
τηΔήλωσητηςσυνάντησηςκορυφήςτης10ηςΙουλίου1992
oΎπατοςΑρμοστήςέχειωςαποστολήναεπισημάνει
έγκαιρατιςεντάσεις»οιοποίεςενδέχεταιναπροκαλέσουν
στηνεπικράτειατωνχωρώντηςΣΕΑΕ,συγκρούσειςπουθα
αποτελούσανκίνδυνογιατηνειρήνη,τησταθερότητακαι
τιςσχέσειςμεταξύτωνσυμβαλλόμενων μερών».OΎπατος
ΑρμοστήςεπισκέφθηκεήδητιςΧώρεςτηςΒαλτικήςκαι
ενημερώθηκελεπτομερώςσχετικάμετηνκατάστασητων
μειονοτήτων .HΟΚΕελπίζειότιθασυμβάλεισημαντικά
τόσοστηναποφυγήσυγκρούσεωνόσοκαιστηνεπίλυση
τωνπροβλημάτωνπουυπάρχουνστηνΒαλτική.Επιπλέον,
θεωρείταισκόπιμοναχορηγηθείσυγκεκριμένηβοήθειαστα
άτομαπουανήκουνσεμειονότητες ,π.χ.μέσωτηςχρηματοδό­
τησηςσεμιναρίων ,μαθημάτωνεκμάθησηςγλωσσώνήμέσων
διδασκαλίας .Κρατών.Είναιαναγκαίοναεγκαταλειφθεί ,τοσυντομοτερο
δυνατό,ηπατροπαράδοτη τακτικήτηςΚοινότηταςπουπαρέ­
χειαπλόχερακεφάλαια,τεχνικήβοήθειακαισυμβουλέςαλλά
διαθέτειμεδιστακτικότητα τηνπιοαπλήμορφήβοήθειας,
δηλαδήτοταχύάνοιγματηςαγοράς('),διότιπαρόμοιαστρα­
τηγικήόσηκαλήθέλησηκαιανδείξεικανείς,δενσυμβιβάζε­
ταισεκαμίαπερίπτωσημετηδήλωση,στηνοποίατονίζεται
επανειλημμένα ,ότιηΚοινότητατάσσεταιυπέρμιαςευρείας
προσέγγισης .
4.10.Γιαπρώτηφοράδημιουργείαισιοδοξίαηέκθεσητης
ΕπιτροπήςγιατησυνάντησηκορυφήςτουΣυμβουλίουστο
Εδιμβούργο ,στηνοποίααναφέρεταισχετικάμετοζήτημα
τηςδιευκόλυνσηςτηςπρόσβασηςστηναγοράγιατιςσυνδε­
δεμένεςχώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης,ότι
«oρυθμόςτηςφιλελευθεροποίησης πρέπειναεπιταχυνθείκαι
πρέπειναεξαλειφθούνσυντομότεραταεμπόδιαπουυφίστα­
νταισεευαίσθητουςτομείς,διότιηοικονομικήανάπτυξη
στηνΚεντρικήκαιΑνατολικήΕυρώπηθαωφελήσειόχιμόνο
τιςάμεσαενδιαφερόμενες χώρεςαλλάκαιτηνΚοινότητα
γενικά»(2).Αυτόςακριβώςείναικαιoπροσανατολισμός τον
οποίονπρότεινεκαιηΟΚΕεπανειλημμέναστιςγνωμοδοτή­
σειςτης.Ωστόσο,ταΣυμβούλιαΣύνδεσηςοφείλουνναπαρα­
κολουθούνπροσεκτικάτιςεπιπτώσειςτηςφιλελευθεροποίη­
σηςστονοικονομικόκαικοινωνικότομέακαιναεξουδετερώ­
νουνκάθεπροσπάθειακοινωνικούντάμπιγκ.Τιςθετικέςεπι­
πτώσειςτηςφιλελευθεροποίησης στοπαγκόσμιοεμπόριο
καταδεικνύειεπίσηςκαιμιαμελέτητουΟΟΣΑ,πουεκπονή­
θηκετονπερασμένοχρόνοκαιηοποίακατέληξε,βάσειμίας
τεχνικήςπροσομείωσης τηςπραγματικότητας μεηλεκτρο­
νικάμέσα,στοαποτέλεσμα ,ότιεάνεφαρμοσθούνταμέτρα
φιλελευθεροποίησης όπωςπροτάθηκαναπότοΓύροτης
ΟυρουγουάηςτηςΓΣΔΕκαισεπαγκόσμιοεπίπεδο,θααυξη­
θούνταέξοδαέωςτοέτος2002κατά200δισ.δολλάριακαι
ανεπιτευχθείπλήρηςφιλελευθεροποίηση τουπαγκόσμιου
εμπορίουθαμπορούσετοεπίπεδοαυτόνασυνέλθειακόμα
καιστα500δισ.δολλάρια(3).
4.11.HΟΚΕεπικροτείπλήρωςτηνπαροχήεξαιρέσεωνσε
τομείςστουςοποίουςκαιηίδιαηΚοινότητααντιμετωπίζει
σοβαράπροβλήματααναδιάρθρωσης .Ωστόσο,κρίνειότιοι
εξαιρέσειςαυτέςείναιανάγκηναπεριορισθούνστοελάχιστο.
ΔιότιηυποχρέωσητηςΚοινότηταςνασυνάπτεισυμφωνίες
ελεύθερωνεμπορικώνσυναλλαγών ,εναρμονισμένες προςτις
σχετικέςδιατάξειςτηςΓΣΔΕ,καθιστάαναγκαίατηνκατάρ­
γησητωνδασμώνκαιάλλωνπεριοριστικών μέτρωνγιαολό­
κληροσχεδόντοεμπόριοσεό,τιαφοράτιςδιμερείςσυναλλα­
γές.Συνεπώς,μακροπρόθεσμα δενείναιδυνατόνναεξαιρεθεί
οποιοσδήποτετομέαςαπότοαμοιβαίοάνοιγματηςαγοράς.
4.12.Στουςτομείςευαίσθητωνπροϊόντωνσυγκαταλέγο­
ντο,μέχρισήμερα,ταυφαντουργικάπροϊόντα,ταπροϊόντα
τηςΕΚΑΧκαιταγεωργικάπροϊόντα.ΓΓιατιςενλόγωκατηγο­
ρίεςεμπορευμάτωνπροβλέπονται ,σταπρόσθεταπρωτόκολλα
τωνευρωπαϊκώνσυμφωνιώνσύνδεσης,ειδικέςρυθμίσειςστις
οποίεςηΚοινότηταθαπροσφύγειαναμφίβολαεάνπαραστεί
ανάγκη.Ελεύθερηκυκλοφορίαεμπορευμάτων
4.9.Σεό,τιαφοράτονεμπορικότομέα,στιςευρωπαϊκες
συμφωνίεςπροβλέπεταιησταδιακήδημιουργίαμιαςζώνης
ελεύθερωνσυναλλαγώνεντόςμιαςδεκαετίας.HΚοινότητα
θαελευθερώσειτοεμπόριοσυντομότερααπόό,τιοισυμβαλ­
λόμενεςχώρεςτηςΑνατολικήςΕυρώπης,καιασφαλώςκαι
στοπλαίσιοτωνμελλοντικώνσυμφωνιώνμετιςΧώρεςτης
Βαλτικής.HΟΚΕτασσότανπάνταυπέρτηςμησυμμετρικής
προσέγγισηςαλλάτόνιζεότιστηνπερίπτωσητωνεμπορευμά­
τωντοάνοιγματηςαγοράςαπότηνπλευράτηςΚοινότητας
επιβάλλεταινατεθείσεεφαρμογήήδηαπότηστιγμήτης
θέσηςσεισχύτηςσυμφωνίαςσύνδεσης,μεεξαίρεσητις
ρυθμίσειςπουισχύουνγιαορισμένουςευαίσθητουςτομείς.
HπρότασηαυτήέχειιδιαίτερησημασίαγιατιςΧώρεςτης
Βαλτικήςοιοποίεςαφενόςαντιμετωπίζουν τεράστιαδιαρθρω­
τικάπροβλήματακαιαφετέρουοφείλουννααναζητήσουν
πρόσβασησενέεςαγορέςκυρίωςστηΒόρειακαιστηΔυτική
Ευρώπηώστεναχαλαρώσουνσταδιακάτηστενήτουςσύν­
δεσημετιςδημοκρατίεςτηςΚοινοπολιτείας Ανεξάρτητων(')G.Fels,Morgendämmerung imOsten'.'(ενημερωτικόδελτίοτου
InstitutsderdeutschenWirtschaft).Κολωνία,έτος19/9Ιανουαρίου
1993.
(2)EntwicklungeinerengerenAssoziationmitdenLandernMittel-und
Osteuropas .ΈκθεσητηςΕπιτροπήςπροςτοΕυρωπαϊκόΣυμβού­
λιοτουΕδιμβούργου ,11και12Δεκεμβρίου1992.
(?)ΟΟΣΑ,TradeLiberalisation :What'satstake?Παρίσι1992.

Αριθ.C129/42 ΕπίσημηΕφημεριδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 10.5.93
Χωρων—έναντισκληρούνομίσματοςσεάλλεςανατολικές
χώρες,ιδίωςστιςδημοκρατίεςτηςΚΑΚ,καιγιατοσκοπό
αυτόναδιατίθενταιαπότηνΚοινότηταχρηματοδοτικά μέσα.
HπρότασηαυτήυιοθετήθηκεεντωμεταξύαπότοΣυμβούλιο .
Επιπλέον,επιδοκιμάζεται ησύναψησυμφωνιώνμετιςΒαλτι­
κέςΧώρεςσχετικάμετησυνεργασίαστοντομέατηςαλιείας
(δικαιώματακαιποσοστώσειςαλιείας,κοινοτικέςεπιχειρή­
σεις,επαγγελματική κατάρτισηκ.α.).4.12.1.ΟιΧώρεςτηςΒαλτικήςδιαθέτουν,σημαντικαβιο­
μηχανικάκέντραστοντομέατωνυφαντουργικών προϊόντων
ταοποίαπιθανόταταθααπαλλαγούνεντόςολίγωνετώναπό
ταπαλαιάβάρη,θακαλύψουντηνκαθυστέρησηπουτους
χωρίζειμετουςανταγωνιστέςτωνδυτικώνχωρώνκαιθα
επανέλθουνστηνπαράδοσητηςμεσοπολεμικής περιόδου.
Τηνεποχήεκείνη,ηβιομηχανίαυφαντουργικών προϊόντων
καιένδυσηςαποτελούσετονσημαντικότερο βιομηχανικό
κλάδοτωνΧωρώντηςΒαλτικής .Δεναποκλείεται«νααναπτυ­
χθείέναςάξοναςχωρώνμευφαντουργικάπροϊόντααποτελού­
μενοςαπότιςχώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης,
δηλ.πουθαξεκινάαπότηΒαλτικήΘάλασσα,θαπεριλαμβά­
νειτηνΠετρούποληκαιθακαταλήγειστηΜόσχα,oοποίος
θαγίνεταιολοέναορατότεροςστιςεμπορικέςστατιστικέςτων
επόμενωνετών»(1).Τοκαθεστώςτηςτελειοποιήσεως προς
επανεισαγωγή θαείναιαπαλλαγμένοαπόδασμούςμετάτη
θέσησεεφαρμογήτουεμπορικούσκέλουςτωνμελλοντικών
συμφωνιών ,όπωςσυνέβημετηΒουλγαρίακαιτηΡουμανία .
HΟΚΕεικάζειότιηάνισημεταχείρισητωνπροϊόντων
ένδυσης,πουυπάγονταιήμηστιςποσοστώσειςθαεγκαταλει­
φθείευθύςεξαρχής.ΕντούτοιςηΟΚΕκαλείτιςΧώρεςτης
Βαλτικήςναδημιουργήσουν ,τοσυντομότεροδυνατό,στέρεες
βάσεις(καιθεσμικούτύπου)στιςεξωτερικέςσυναλλαγές·
οιενλόγωβάσειςαποτελούνουσιώδηπροϋπόθεσηγιατην
ενίσχυσητωνδιακρατικώνσυναλλαγώνστοντομέατουεμπο­
ρίουκαιτηςπαροχήςυπηρεσιών .HΚοινότητακαλείταινα
μεριμνήσειώστεναμηνυπάρχουνστομέλλονεμπόδια,όπως
συμβαίνεισήμεραστιςδιαμετακομίσεις μέσωτηςΠολωνίας .
Ταεμπόδιαστιςσυναλλαγές—ανεξάρτηταανείναιφανερά
ήλανθάνοντα—δεναποτελούντακατάλληλαμέσαγιαέναν
ελεύθεροκαιθεμιτόευρωπαϊκόκαταμερισμόεργασίας.
4.12.2.HΟΚΕφρονείότιθαπροκύψουνσοβαράπροβλή­
ματακατάτιςδιαπραγματεύσεις γιαταπροϊόντατηςΕΚΑΧ.
ΜόνοστηΛεττονίαείναιεγκατεστημένη μιαχαλυβουργία
μεετήσιαπαραγωγικήικανότηταάνωτων550000τόννων
ακατέργαστου χάλυβακαι840000τόννωνελασμάτων
χάλυβα.Παράτογεγονόςότιταμεγέθηαυτάδενείναιαρκετά
μεγάλαγιαναπροκαλέσουναισθητάπροβλήματαστηνκοι­
νοτικήαγορά,συνιστάταιναληφθούνυπόψηοιπαραγωγικές
αυτέςικανότητεςκατάτιςαναγκαίεςαναδιαρθρώσεις της
πανευρωπαϊκής χαλυβουργίας .
4.12.3.Ταγεωργικάπροϊόνταέχουνσημασίαγιατοεξωτε­
ρικόεμπόριοτωνΒαλτικώνΧωρών.Ωστόσο,λόγωελλιπών
στοιχείων ,είναισχεδόναδύνατημιααξιόπιστηκαιέγκυρη
διαπίστωσηγιατοεξωτερικόεμπόριοεπιμέρουςπροϊόντων .
Απότιςστατιστικέςπουπεριλαμβάνονται στιςεκθέσειςτου
ΔΝΤπροκύπτειότι.κατάτο1990.ταπροϊόντατηςβιομηχα­
νίαςτροφίμων,τηςγεωργίαςκαιτηςαλιείας,ανήρχοντοσε
20%τωνεκάστοτεσυνολικώνεξαγωγώντωντριώνχωρών,
ενώοιαντίστοιχεςεισαγωγέςκυμαίνονταναπό10%(Εσθο­
νία)έως25%(Αιθουανία).Ανμεταξύαυτώνσυγκαταλέγονται
προϊόνταταοποίαέχουνχαρακτηρισθείαπότηνΚοινότητα,
βάσειπραγματικώνεκτιμήσεων ,ως«ιδιαιτέρωςευαίσθητα»
τούτοθαεξακριβωθεί ,κατ'αρχή.κατάτηδιεξαγωγήτων
συγκεκριμένων διαπραγματεύσεων μεστόχοτησύνδεση.Σχε­
τικά.ηΟΚΕυπενθυμίζειτηνπρότασήτηςναεξάγονταιτα
πλεονάσματαγεωργικώνπροϊόντων—καιτωνΒαλτικών4.13.Σχετικάμετασυνοδευτικάμέτραταοποίαδιευκολύ­
νουντηδημιουργίαμιαςζώνηςελεύθερωνσυναλλαγών ,η
ΟΚΕεξέδωσεεπανειλημμένα σχετικέςγνωμοδοτήσεις .Στις
ενλόγωγνωμοδοτήσεις συνιστάτοβασικάηλήψημιας
δέσμηςμέτρων,ηκαθιέρωσηδικαιοστασίου (Standstill),η
σύναψησυμφωνιών,ηδιενέργειαδιαβουλεύσεων σεπερί­
πτωσηπρακτικώνντάμπιγκ,οιπροστατευτικές ρήτρες,οι
συμφωνίεςγιαμηδιακριτικήμεταχείρισηκαιηεπίλυση
διαφορώνκαθώςκαιηθέσπισηπροτιμησιακών κανόνων
προέλευσηςκ.ά.Επιπλέον,ηΟΚΕτόνισετηνπροσδοκίαότι
οισυμφωνίεςαυτέςθασυμβάλουνστηναποφυγήήτουλάχι­
στονστηνταχείαεξάλειψητωνεμπορικώνφραγμώνμεταξύ
τηςΚοινότηταςκαιτωνσυνδεδεμένωνχωρών.
4.13.1.HΟΚΕέδωσειδιαίτεροβάροςστιςδιαβουλεύσεις
σεπερίπτωσηδιαπιστωμένωνπρακτικώνντάμπιγκκαιζήτησε
επανειλημμένα νατηρούνταιχωρίςπεριορισμούςοικώδικες
τηςΓΣΔΕ(αντιντάμπιγκ/ενισχύσεις).Παράλληλαο\εταίροι
απότιςΑνατολικέςΧώρεςοφείλουνναδιασφαλίσουνότιθα
εφαρμόζουναπόλυτατηνπειθαρχίαπουεπιβάλλειηΕυρω­
παϊκήΚοινότητασεό,τιαφοράτιςενισχύσεις .Βέβαιαοι
εμπειρίεςπουαποκτήθηκανεντωμεταξύμετιςεισαγωγές
απότιςΑνατολικέςΧώρεςσετιμέςντάμπιγκδενείναικαι
πολύενθαρρυντικές .Επιβάλλεται ,ωστόσο,νατεθείτοερώ­
τημαμήπωςοισχετικέςδιατάξειςτηςσυνθήκηςέχουνσυντα­
χθείκατάασαφήτρόπο(ηΟΚΕέθεσετοερώτημααυτό
σχετικάμετιςσυμφωνίεςπουέχουνσυναφθείέωςσήμεραή
μήπωςοιπροβλεπόμενοι μηχανισμοίκυρώσεωνεφαρμόζο­
νταικαθυστερημένα ήείναιανεπαρκείς .Υπενθυμίζεισεαυτό
τοπλαίσιοτιςσυζητήσειςσχετικάμετοάρθρο60της«Συμ­
φωνίαςτηςΒιέννηςγιαταδικαιώματαπουαπορρέουναπό
τιςσυμβάσεις».
4.13.2.Hκατάταξητωνεταίρων,ευθύςεξαρχής,στην
κατηγορίατωνχωρώνμεοικονομίατηςαγοράςέγινεαποδε­
κτήαπότηνΟΚΕγιαπολιτικούςλόγουςαλλάεκτιμήθηκε
καιωςκίνητρογιατηνπροώθησητωνεπιδιωκόμενων μεταρ­
ρυθμίσεων .Ωστόσο,κατάτηνάποψητηςΟΚΕ,πουαποκρυ­
σταλλούταιστηντελευταίαγνωμοδότησήτηςγιατηΒουλγα­
ρίακαιτηΡουμανία,δενθαείναιπάνταεύκολογιατην
Επιτροπή,κατάταεπόμεναέτη,ναπροχωρήσεισεμια
«δίκαιη»σύγκρισηκατάτηνέννοιατουκανονισμούαντιντά­
μπιγκτηςΚοινότητας ,μεταξύτηςτιμήςεξαγωγήςκαιτης
«κανονικήςαξίας»τουεμπορεύματος .ΤογεγονόςότιηΕπι­
τροπήχρειάστηκεσχεδόνέναέτοςγιανααντιληφθείτην
ανάγκηκαινακαθορίσειτούψοςτωνδασμώναντιντάμπιγκ
γιατονακατέργαστοχάλυβα,αποδεικνύει ,γιαμιαακόμη
αφορά,πόσοπροβληματικήμπορείναείναιηεπισπευμένη
κατάταξητωνΑνατολικώνΧωρών,στιςοποίεςπραγματοποι­
ούνται,διαπραγματεύσεις ωςχωρώνμεαποτελεσματική οικο­
νομίατηςαγοράς».
4.13.3.HΟΚΕεξέφρασεανησυχίεςσχετικάμετουςκαθιε­
ρωθέντεςκανόνεςπροέλευσηςπουαναφέρονταιστιςδιατά­(1)A.Galli.«Ανάγκεςκαιπροοπτικέςτηςβιομηχανίαςυφαντουργι­
κώνπροϊόντωνκαιπροϊόντωνένδυσηςστιςχώρεςτηςΚεντρικής
καιΑνατολικήςΕυρώπηςκαθώςκαιστηνΚΑΚ»(πληροφ.
Schnelldienst )München,Jg45αριθ.301992.

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C129/43
ξειςπερίεμπορικώνσυναλλαγώντωνΕυρωπαϊκωνΣυμφω­
νιών(άκρωςπεριοριστικοί ).Oευρωπαϊκόςκαταμερισμός
εργασίαςχρήζειτηςδιαμόρφωσηςενιαίουκανόναπροέλευ­
σηςoοποίοςθαυιοθετηθείαπότιςχώρεςΕΖΕΣκαιτους
εταίρουςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης.ΓΓαυτό
ηΟΚΕζητάναγίνουνδεκτέςοιρυθμίσειςτηςΣυνθήκης
ΕΟΚ.συμπεριλαμβανομένου ενόςεναλλακτικούποσοστιαίου
κριτηρίουσεόλεςτιςΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίες(«πανευρωπαϊ­
κή»συσσώρευση ).Τοεπιχείρημαότιηπροτιμητέαδιαφορο­
ποίησητωνκανόνωνπροέλευσηςπουείναιαποτέλεσμαμιας
μελετημένηςπολιτικήςείναιυπερβολικόγιανααποτελέσει
θέμασοβαρήςσυζήτησης .Παρόμοιεςδυσχέρειεςκατανόη­
σηςδημιουργείστηνΟΚΕτοεπιχείρημαότιηεπιβολή
διαφορετικώνκανόνωνπροέλευσηςσυμβάλλειστηνενί­
σχυσητωνδιεργασιώναναδιάρθρωσης στιςχώρεςτης
ΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης .Αυτόπουπράγματι
αληθεύειείναιότιλόγωτηςπληθώραςτωνκανόνωνπροέλευ­
σηςεντόςτηςΕυρώπης,έχειδημιουργηθείένασημαντικό
εμπόδιογιατηνδιεύρυνσητουευρωπαϊκούκαταμερισμού
εργασίαςστοσύνολοτου.Hδιαφορετικήδιαμόρφωσητων
κανόνωνπροέλευσηςσυνεπάγεταιγιατιςεπιχειρήσειςανυπο­
λόγιστεςδιοικητικέςκαιοργανωτικέςδαπάνες,οιοποίες
εξανεμίζουντοδασμολογικόπλεονέκτημακαιμπορείνα
έχουνωςαποτέλεσμαναεγκαταλειφθεί ,σχεδόνεντελώς,το
καθεστώςτελειοποιήσεως στηνΕυρώπη,επειδήθαείναιτε­
χνικώςσχεδόνανέφικτο .Τιςσυνέπειεςθαυποστούν,κυρίως,
οιMME.Μεβάσητουςσυλλογισμούςαυτούς,ηΟΚΕεπι­
κροτείτογεγονόςότιηΕπιτροπήκλίνει,βαθμηδόν,προς
την«πανευρωπαϊκή »συσσώρευσηυπογραμμίζοντας σεμια
πρόσφατηέκθεσήτηςγιατηνανάπτυξηστενότερηςσύνδεσης
μετιςχώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης»,«ότι
ηΚοινότηταοφείλειναλάβειμέτραταοποίαθα«ευνοήσουν
τηνπεριφερειακήοικονομικήσυνεργασία ,ενώγιατουςκανό­
νεςπροέλευσηςθαεπιτρέπεταιμιασυσσώρευσηγιαόλατα
προϊόντααπότιςσυνδεδεμένεςχώρεςτηςΚεντρικήςκαι
ΑνατολικήςΕυρώπηςκαθώςκαιτιςχώρεςτηςΕΖΕΣ».H
ΟΚΕαναμένει,μετάβεβαιότητας ,ότιτοΕυρωπαϊκόΣυμβού­
λιοθαυιοθετήσεικατάτησύνοδοΚορυφήςτηςΚοπεγχάγης ,
τηνάποψητηςΕπιτροπήςκαιθαπροβείσεεσπευσμένες
μεταγενέστερες βελτιώσειςτωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιώνπου
έχουνήδησυναφθεί.HΟΚΕκαλείτηΔανικήΠροεδρίανα
καταβάλεικάθεπροσπάθειαώστεκατάτηνεξεύρεσηλύσης
γιατηνπροέλευσηναείναιεπιτρεπτάκαιεναλλακτικάποσο­
στιαίακριτήριασεό.τιαφοράτιςτρίτεςχώρες.Χωρίςτην
ύπαρξηενόςενδεδειγμένουποσοστιαίουκριτηρίουηεντατι­
κοποίησητωνεμπορικώνσχέσεωνμετηΔύσηείναισχεδόν
ανέφικτη .ΑυτήισχύειιδιαίτεραγιατιςχώρεςτηςΚεντρικής
καιΑνατολικήςΕυρώπης,αλλάιδιαίτεραγιατιςΧώρεςτης
Βαλτικής,οιοποίεςστουςκόλπουςτουΣυμβουλίουΑμοι­
βαίαςΟικονομικήςΒοήθειας (Comecon).ήτανκαιείναιεν
μέρειακόμηστενάσυνδεδεμένεςμεάλλεςχώρεςτηςΚεντρι­
κήςκαιΑνατολικήςΕυρώπηςκαθώςκαιμεΑσιατικέςΧώρες.ενοςεκτωνσυμβαλλομένων κρατώνκαιαπασχολούνται
νόμιμαστηνεπικράτειατωνενλόγωκρατών.Χρειάζεται
όμωςναβελτιωθούνκαιναεπεκταθούνοιδιμερείςσυμφωνίες
μεταξύκρατώνμελώνσχετικάμετηνπρόσβασηστηναπα­
σχόληση.Αργότερα,τοεκάστοτεΣυμβούλιοΣύνδεσηςπρέ­
πειναεξετάζεικάθεδυνατότηταπεραιτέρωδιεύρυνσηςτης
πρόσβασηςστηναγοράεργασίας,χωρίςναπαραβλέπονται
οιοικονομικέςκαικοινωνικέςσυνθήκεςήηκατάστασηστον
τομέατηςαπασχόλησης .HΟΚΕτάχθηκεπάνταυπέρτης
ένταξηςτωννόμιμααπασχολούμενων εργαζόμενωναπότις
ΑνατολικέςΧώρες,αλλά,λαμβανομένης υπόψητηςακόμη
δύσκοληςκατάστασηςστηναγοράεργασίας,εξέφρασεσυγ­
χρόνωςενδοιασμούςσχετικάμετηνεφαρμογήμιαςπολιτικής
πουθαοδηγείσύντομαστηδιευκόλυνσητηςδιασυνοριακής
πρόσβασηςστηναγοράεργασίας.Ωστόσο,ηΕπιτροπήπαρα­
μένειπιστήστηγραμμήπουέχειχαραχθείκαιπροτείνεισε
πρόσφατοέγγραφοτηςσχετικάμετησύνδεσητωνχωρών
τηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης«ναεφαρμοστούν
τοσυντομότεροδυνατόοιδιατάξειςτωνΕυρωπαϊκώνΣυμφω­
νιώνσχετικάμετηνπρόσβασηστηναγοράεργασίας,μετη
σύναψηδιμερώνσυμφωνιών(μετακράτημέλη)πουναορί­
ζουνποσοστώσεις»(').Καιπάλιδενγίνεταικαμίασυγκεκρι­
μένηαναφοράστηνκρίσιμηκατάστασητηςαπασχόλησης
στηνΚοινότητα,κατάστασηηοποία,ανδενληφθούνυπόψη
ορισμένεςεξαιρέσεις,δενεπιτρέπειπρογνώσειςπουναδεί­
χνουναύξησητωναναγκώντηςαγοράςεργασίαςστοάμεσο
μέλλον.ΜιαάλληυπηρεσίατηςΕπιτροπήςαναφέρειστην
ετήσιαοικονομικήέκθεση1993ότιεφέτοςoαριθμόςτων
ανέργωνθαείναιμεγαλύτεροςκατάδύοεκατομμύριασυγκρι­
τικάμετο1991,δηλαδηoσυνολικόςαριθμόςθαανέλθει
περίπουστα17εκατομμύριαΈτσι«ταθετικάαποτελέσματα
πουεπιτεύχθηκανκατάτηδεκαετίατου'80θαεξανεμισθούν
κατάταπρώτατρίαέτητηςδεκαετίαςτου'90»(2).Ίσωςοι
διατάξειςτωνσυμφωνιώνγιατηνελεύθερηδιασυνοριακή
κυκλοφορίατωνεργαζομένωνθαμπορούσανναδιατυπωθούν
μεπιορεαλιστικότρόπο,ανυπήρχεκαλύτεροςσυντονισμός
μεταξύτωνυπηρεσιώντηςΕπιτροπής.Επιπλέον,ηΕπιτροπή
καλείταιναδιευκρινίσειστακράτημέλητιςαπόψειςτης
σχετικάμετιςδιμερείςσυμφωνίεςποσοστώσεων (έωςσήμερα
έχουνσυναφθείτουλάχιστον70συμφωνίες)καιναδείξειτις
συνέπειεςπουενδέχεταιναέχουνοιρυθμίσειςσχετικάμετις
ποσοστώσεις .Σετελικήανάλυσηεκείνοπουχρειάζεταιείναι
ηχάραξημιαςπειστικήςπολιτικήςσχετικάμετηδιασυνορι­
ακήαγοράεργασίας,πολιτικήπουναανοίγειστιςσυμβαλλό­
μενεςχώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπηςπροο­
πτικέςοιοποίεςναανταποκρίνονται στηνπραγματικότητα .
Ενπροκειμένω,είναιαναγκαίοναθιγεί,συγχρόνως,τοπρό­
βληματωνπαράνομααπασχολούμενων εργαζομένων ,το
οποίο,παράτηνκριτικήπουεξέφρασεηΟΚΕσχετικά,δεν
θίγεταισεκαμίααπότιςΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίεςπουέχουν
συναφθείωςσήμερα.HΟΚΕεπιδοκιμάζειτααποτελέσματα
τηςΔιάσκεψηςτηςΒουδαπέστηςσχετικάμετηνανεξέλεγκτη
μετανάστευση .Ωστόσο,είναιθετικότογεγονόςότι,τουλάχι­
στονστοπρώτοσχέδιοσυμφωνιώνεταιρικήςσχέσηςκαι
συνεργασίαςμεανεξάρτητακράτητηςπρώηνΣοβιετικής
Ένωσης,αναφέρεταιότιτοΣυμβούλιοΣυνεργασίαςθαεξετά­
σειτηδυνατότητακοινώνπροσπαθειώνγιατονέλεγχοτης
παράνομηςμετανάστευσης .
4.15.Ενόψειτωνσυμφωνιώνγιατοδικαίωματηςεγκατά­
στασης,ηΟΚΕέχειεκφράσειεπανειλημμένα τηνάποψηότιHελεύθερηδιακίνησητωνεργαζομένων,τοδικαίωμαεγκατα­
στασηςκαιηελεύθερηπαροχήυπηρεσιών
4.14.Οισυμφωνίεςπουεπιτεύχθηκανστοπλαίσιοτων
ΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιώνσχετικάμετη(διασυνοριακή )διακί­
νησητωνεργαζομένωναποσκοπούνκυρίωςστηνεξάλειψη
τωνδιακρίσεωνσεβάροςτωνεργαζομένωνπουείναιυπήκοοι(')ΈκθεσητηςΕπιτροπήςπροςτοΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοτουΕδιμ­
βούργου,11και12Δεκεμβρίου1992.
(2)Ετήσιαοικονομικήέκθεση1993,έγγρ.COM(93)44τελικό,
3Φεβρουαρίου 1993.

Αριθ.C129/44 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 10.5.93
ηελευθερίατηςεγκαταστασης θαδιευκολύνειτημεταβαση
προςτηνοικονομίατηςαγοράςκαιθαβοηθήσειτακράτη
τηςΑνατολικήςΕυρώπηςναδημιουργήσουν μιασύγχρονη
καιανταγωνιστική οικονομία .Συνεπώς,ηΟΚΕέχειενδοια­
σμούςωςπροςταμέτραπροστασίαςπουσυμφωνήθηκαν για
τιςεπιχειρήσειςτωνκρατώναυτών,οιοποίεςθαυποστούν
«μεγάλες»απώλειεςστιςεθνικέςτουςαγορές.Ανεξάρτητα
απότοπολύαμφίβολοπεριεχόμενοτωνσχετικώνδιατάξεων
τηςΣυμφωνίας(ανάλογηαγορά,μεταβλητέςτηςαγοράς,
προσδιορισμός τουμεριδίουσυμμετοχήςστηναγορά),οι
οποίεςθαπροκαλέσουναργάήγρήγοραδιαφωνίεςστοπλαί­
σιοτωνΣυμβουλίωνΣύνδεσης,ηΟΚΕεκπλήσσεταιγιατη
«φιλοσοφία»τωνπολιτικώνπροθέσεωνπουδιαφαίνονται
στιςενλόγωδιατάξεις.Ότανμετηθέσπισητωνπροστατευτι­
κώνρήτρωνπολυετούςισχύοςαπλώςαναβάλλεταιoαπο­
κλεισμόςεπιχειρήσεων ,πιθανώςαπόπολυάριθμουςτομείς
τηςαγοράς,αφενόςσπαταλούνταιχρήματαταοποίαθαμπο­
ρούσαννααποδόσουνσεάλλουςτομείςκαλύτερα,καιαφετέ­
ρουδυσχεραίνεται ηπορείατωνκρατώναυτώνπροςτην
κατεύθυνσημιαςανταγωνιστικότερης οικονομίας .Αναμφι­
σβήτητα,ταενλόγωκράτη,τωνοποίωνηκατάστασηέχει
εξασθενισθεί ,βρίσκονταιαντιμέτωπαμεεξαιρετικάυψηλές
απαιτήσεις :θεμελιώδηδιαρθρωτικάπροβλήματαπουπροέκυ­
ψαναπότιςμεταρρυθμίσεις ,αυξανόμενοανταγωνισμόσε
σχέσημετιςεισαγωγέςκαιαυξανόμενοκόστοςενέργειαςκαι
πρώτωνυλών.Hαντιμετώπισητωνπροβλημάτωναυτώνείναι
δύσκοληγιατιςεπιχειρήσειςκαιεξαιρετικάοδυνηρήγια
τουςενεχόμενουςεργαζόμενους .Όποιοςόμωςεπιδιώκειτην
επίλυσητωνενλόγωπροβλημάτωνμέσωπροστατευτικών
μέτρων,διακινδυνεύειαπλώςνααμβλύνειτασυμπτώματακαι
ναπροκαλέσειανεπιθύμητεςμακροπρόθεσμες συνέπειες .Με
παρόμοιαπολιτικήούτεοιπραγματικέςαιτίεςτης«μεγάλης
απώλειας»μέρουςτηςαγοράςμπορούνναεξαλειφθούν ,ούτε
ναδημιουργηθούν οιπροϋποθέσειςγιαμιαεπιτυχήαντιμετώ­
πισητωνοικονομικώνκαικοινωνικώνμεταβολών .Κυκλοφορίακεφαλαίων,ανταγωνισμόςκαιεναρμόνισητων
κανόνωνδικαίου
4.17.Hελεύθερηυπερσυνοριακή κυκλοφορίακεφαλαίων
έχειμεγάλησημασίαγιατηνοικονομικήσύνδεσητωνΔημο­
κρατιώντηςΒαλτικής.Hελεύθερηκυκλοφορίατωνκεφα­
λαίωναποτελείπαράγονταενίσχυσηςτηςνομισματικής
συνεργασίαςκαιανάληψηςδέσμευσηςγιατηνκαταβολή
προσπαθειώνπουστοχεύουνστηνπολιτικήσταθερότητα .H
ΟΚΕ,στιςγνωμοδοτήσεις τηςγιατιςΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίες
Σύνδεσης,υποστήριξεόλεςτιςσυμφωνίεςπουπροωθούντην
ελευθέρωσητηςκυκλοφορίαςτωνκεφαλαίωνμεταξύτηςΚοι­
νότηταςκαιτωνεταίρωντωνχωρώντηςΑνατολικήςΕυρώ­
πης.Αξιολογείταιθετικά,ιδίως,ησυμφωνίατωνσυμβαλλο­
μένωνμερώνμετηνοποίαδιασφαλίζεται ,απότηνέναρξη
τηςισχύοςτωνσυμφωνιών,ηελεύθερηκυκλοφορίακεφαλαί­
ωνσεσυνδυασμόμετηνπραγματοποίηση άμεσωνεπενδύ­
σεων,τηρευστοποίησή τουςκαιτονεπαναπατρισμό των
πιθανώνκερδών.Επιδοκιμάζεται επίσηςηδήλωσητωνσυνδε­
δεμένωνχωρώνότιείναιδιατεθειμένεςνααποδεχθούν,πλή­
ρως,μετάαπόορισμένημεταβατικήπερίοδο,τιςκοινοτικές
διατάξειςσχετικάμετηνκυκλοφορίακεφαλαίων .
4.17.1.ΟιΒαλτικέςΧώρεςέκανανταπρώταβήματαπροό­
δουπροςτηνκατεύθυνσητηςελευθέρωσηςτηςκυκλοφορίας
τωνκεφαλαίων .Hμετατρεψιμότητα τωννομισμάτωνέχει
ιδιαίτερηπροτεραιότητα δεδομένουότιθεωρείταιωςτο
συστατικόστοιχείοτωνμεταρρυθμιστικών διεργασιώνγια
τηνεγκαθίδρυσητηςοικονομίαςτηςαγοράς.Hδυνατότητα
ανταλλαγήςτωνεθνικώννομισμάτωνμεξένακαθησυχάζει
τουςπιθανούςαλλοδαπούςεπενδυτέςοιοποίοιδιαφορετικά
διατρέχουν,τονκίνδυνοεξανέμισηςτωνεπενδεδυμένωνκεφα­
λαίωνλόγωτηςπλασματικήςαξίαςτωνεθνικώννομισμάτων .
HΕσθονίακαιηΛεττονία,ταπρώτακράτηπουδιαδέχθηκαν
τηνπρώηνΣοβιετικήΈνωσηαποδεσμεύθηκαν πέρυσιαπό
τηζώνητουρουβλίου.ΑπότονΙούλιο1992τολεττονικό
ρούβλιαποτελείτομοναδικόμέσοπληρωμήςστηΛεττονία
καιείναιπράγματιμετατρέψιμο .ΑρχέςΜαρτίου,ηΛεττονία
έθεσεσεκυκλοφορίαταπρώταχαρτονομίσματα τουνέου
νομίσματος .Τονέονόμισμαπουονομάζεταιλατ,θααντικα­
ταστήσειτολεττονικόρούβλι,ενώθαείναιμετατρέψιμοέως
τοκαλοκαίρι1993.HκορώνατηςΕσθονίαςθεωρείται,ήδη
απότηνκυκλοφορίατηςτονΙούνιο1992,ωςπράγματι
σκληρόνόμισμακαιηποσότητατουκυκλοφορούντος χρήμα­
τοςκαλύπτεταιαπόαποθέματαχρυσούκαισυναλλάγματος .
Hσυναλλαγματική ισοτιμίατηςκορώναςηαντιστοιχίατης
προςτογερμανικόμάρκοείναι8κορώνεςπρος1ευνοείτις
εξαγωγέςαλλάκαθιστάσυγχρόνωςακριβότερεςτιςεισαγω­
γέςζωτικώνπροϊόντωνόπωςτοπετρέλαιο,τογαιαέριοήτα
ανόργαναλιπάσματα .ΣτηΛιθουανίακυκλοφορείπαράλληλα
τορωσικόρούβλι,τοκουπόνι«Talona».Hνέακυβέρνηση
μελετάτηνπροοπτικήκαθιέρωσηςεθνικούνομίσματος
χωρίς,ωστόσο,ναείναιακόμηγνωστόεάναυτόθαπραγματο­
ποιηθείκατάτοτρέχονέτος.Hπρόθεσηαυτήτηςλιθουανι­
κήςκυβέρνησηςδυσχεραίνεταιοπωσδήποτεαπότιςπροσπά­
θειεςπουκαταβάλλειγιατονέλεγχοτουσυνεχώςαυξανόμε­
νουδείκτητουπληθωρισμούεκνέου,μέσωτηςεφαρμογής,
πολιτικήςτιμώνδιατίμησης .
4.17.2.Λιγότερορεαλιστικόθαήταναναπαιτείτο,κατάτις
διαπραγματεύσεις τωνσυμφωνιώνσύνδεσης,απότιςΒαλτικές
Χώρεςηκατάρτισηενόςσυγκεκριμένουχρονοδιαγράμματος
ελευθέρωσηςτηςκυκλοφορίαςκεφαλαίωναπότοοποίονα
διαφαίνεταιμεαξιοπιστίαηδιεξαγωγήτωνδιαφόρωνκατηγο­
ριώνχρηματοοικονομικών συναλλαγώνστοπλαίσιοενός4.16.Hσημασίατωνυπηρεσιώνγιατηνεθνικήοικονομία
καθώςκαιησημασίατωνσυναλλαγώνστοντομέατωνυπηρε­
σιώνδιαφέρειαπόκράτοςσεκράτος.Παρόλοπου,oτομέας
αυτόςείναιπολυδιάστατος καικατάσυνέπειαδύσκολακατα­
γράφεταιστατιστικώς ,μπορείναπροβληθείηυπόθεσηότι
περίπουτο60%τωνθέσεωναπασχόλησηςστηνΕυρωπαϊκή
Κοινότηταπαρέχεται,άμεσαήέμμεσα,απότοντομέατων
υπηρεσιών .Επομένως,λόγωτηςσημασίαςτουτομέατης
διασυνοριακήςπαροχήςυπηρεσιώνείναιαναγκαίονατηρη­
θείρητάηαρχήτηςσταδιακήςκαιαμοιβαίαςφιλελευθερο­
ποίησης,ακόμηκαιστιςΣυμφωνίεςμετιςΧώρεςτηςΒαλτι­
κής.HΟΚΕέχει.επίσης,επανειλημμένα επιδοκιμάσειτο
γεγονόςότιηΚοινότητακαιοισυνδεδεμένεςχώρεςτης
ΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπηςεπιθυμούνναεντάξουν,
σεεύθετοχρόνο,ταπορίσματατουΓύρουτηςΟυρουγουάης
τηςΓΣΔΕστιςΣυμφωνίες .Αςελπίσουμεότιηπρόωρηεξαί­
ρεσηορισμένωντομέων(π.χ.τηλεπικοινωνίες ,χρηματοπι­
στωτικόςτομέας,αεροπορικέςκαιθαλάσσιεςμεταφορές)δεν
θααποτελέσουνπροηγούμενογιαπεραιτέρωεξαιρέσεις,ώστε
ναμηνυπονομευθούνακόμηπερισσότεροοιεπιδιωκόμενες
συμφωνίεςτηςΓΣΔΕ,σχετικάμετιςαρχέςκαιτιςρυθμίσεις
πουδιέπουντηνπαροχήυπηρεσιών .

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C129/45
νιας(δημιουργίαθεσεωναπασχόλησης ,χρήσηλεττονικών
πρώτωνυλώνκαιυπηρεσιών)όσοκαιοιπιθανέςεπιπτώσεις
στηνπαραγωγικότητα ,τηνποιότητατωνπροϊόντων,την
ανταγωνιστικότητα καιτοπεριβάλλον .
4.18.Ακρογωνιαίος λίθοςτουδιεθνούςκαταμερισμού
εργασίαςείναιoανταγωνισμός .Σκοπόςτουανταγωνισμού
είναιναπαροτρύνειτιςεπιχειρήσειςνασυμμετέχουνμε
τρόποενεργητικόκαιπαθητικόστηντεχνολογικήκαιοικο­
νομικήπρόοδο,ναπροσαρμόζονται στιςδιαρθρωτικέςμετα­
βολέςκαινασυμβάλλουνέτσιτόσοστηνοικονομικήανά­
πτυξηόσοκαιστηδιασφάλισητωνθέσεωναπασχόλησης .
Μεβάσηαυτόντον(καθόλουδιεξοδικό)κατάλογοτωνλει­
τουργιώντουανταγωνισμού ,ηΟΚΕέκρινε,καταρχήνθετικά
τιςδιατάξειςπερίανταγωνισμούστιςΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίες
καιτόνισεότιμιαπανευρωπαϊκήολοκλήρωση ,χωρίςαντα­
γωνισμόθαήτανσεσοβαρόβαθμόελλιπής.HΟΚΕεικάζει
γι'αυτόότικαιοιΣυμφωνίεςΣύνδεσηςπουθασυναφθούνμε
τιςΒαλτικέςΧώρεςθαστηρίζονται ,σεό,τιαφοράτιςδιατά­
ξειςπερίανταγωνισμού ,σταάρθρα85,86και92τηςΣυνθήκης
ΕΟΚ.Hθέσπισηδιάταξηςσχετικάμετηδιαφάνειατων
κρατικώνενισχύσεωνείναιαπολύτωςαναγκαία.HΟΚΕεπα­
ναλαμβάνεισυνεπώς,τηνπρότασήτηςναθεμελιωθείμέσω
τωνΣυμφωνιώνκαισυγκεκριμένατουάρθρου93τηςΣυνθή­
κηςΕΟΚoέλεγχοςτωνεπιδοτήσεων .Ιδιαίτεραταπρόσφατα
κρούσματα,πουπαρατηρήθηκαν στηχαλυβουργίαπρέπεινα
κατέστησανσαφέςστηνΚοινότηταπόσοαναγκαίοςείναιo
αδιάλειπτοςκαιευρύτεροςέλεγχοςτωνεπενδύσεων .Σύμφωνα
μετηγνώμητηςΟΚΕ,ηκατάρτισηετήσιαςέκθεσηςπου
προβλέπεταιστιςήδησυναφθείσεςΣυμφωνίες,δενανταπο­
κρίνεταιπλέονστηνεπικαιρότητακαιδενεπαρκεί.Επιπλέον,
ηΟΚΕεκφράζειτηγνώμηότιστομέλλονοικρατικέςεπιδο­
τήσειςδενπρέπεινασυντελούνστηντεχνητήδιατήρηση
υφιστάμενωνδομώναλλάναδιευκολύνουντηναναπροσαρ­
μογήτηςοικονομίαςκαιτηδημιουργίανέωνβιομηχανικών
διαρθρώσεων .Επομένως,οιενισχύσειςθαπρέπειναπροσα­
νατολίζονταιαπευθείαςπροςτακρίσιμασημείατηςοικονο­
μίας(συγκέντρωσησεπροβληματικούς τομείς):υποδομές,
κατάρτιση,απαλλαγήαπότιςεπιβαρύνσειςπουκληρονομή­
θηκαναπότοπαρελθόνήτηνέρευνασεβασικάπεδίατης
τεχνολογίας ,γιανααναφερθούνμόνοορισμέναπαραδείγ­
ματα.Πρόκειταιγιαθέματαπουέχουνεξαιρετικήσημασία
γιατιςΧώρεςτηςΒαλτικής .ΚατάτηγνώμητηςΟΚΕ,η
προσπάθειατηςΕπιτροπήςτωνΕΚναεπισύρειτηνπροσοχή
τωνΒαλτικώνΔημοκρατιών ,στονκύκλοτωνδιαπραγματεύ­
σεων,στιςπτυχέςμιαςεπιτυχημένηςπολιτικήςενισχύσεων
καινααναλύσεισυγχρόνωςστουςεταίρουςαυτούςτησκέψη
τηςΚοινότηταςσχετικάμεμιαβιομηχανικήπολιτικήσε
ανοικτόκαιανταγωνιστικόπεριβάλλον,θααποτελούσεμια
ιδιαίτερααξιέπαινηπροσπάθεια,ηοποίαθακαρποφορούσε .«συστήματοςανεπιφύλακτηςελευθέρωσης».Κατατηνάποψη
τηςΟΚΕ,τοΣυμβούλιοΣύνδεσηςθαήτανσκοπιμότερονα
ασχοληθείεκνέου,στοτέλοςτηςπρώτηςμεταβατικήςπεριό­
δου,μετοθέματηςελευθέρωσηςκαιναμελετήσειπεραιτέρω
μεμονωμένεςενέργειεςπροςτηνκατεύθυνσηαυτή.Ακόμη
καιοιμεγάλεςβιομηχανικέςχώρεςτηςΔύσηςχρειάσθηκαν
πολύχρόνογιατηνπλήρηελευθέρωσητηςδιασυνοριακής
κυκλοφορίαςτωνκεφαλαίων .Γιαδεκαετίεςίσχυε,καιθα
ισχύεισταεπιμέρουςκράτημέλητηςΕυρωπαϊκήςΚοινότη­
τας,έναευρέωςδιαδεδομένο ,σύστημαελέγχουτηςκυκλοφο­
ρίαςτωνκεφαλαίωνκαιτωνσυναλλαγματικών περιορισμών
στιςοικονομικέςσυναλλαγές .Ωστόσο,τοακόλουθοαίτημα
πρέπειναδιατυπωθείοπωσδήποτεστοπλαίσιοτωνσυμφω­
νιώνσύνδεσης :πρέπειναδιευκολύνεταιαπεριόρισταηπρό­
σβασητωνημεδαπώνεπιχειρηματιών στηχορήγησησυναλ­
λάγματοςγιαεπιτυχείςσυναλλαγές .Hελάχιστηαυτήαπαί­
τησηκαλύπτεταιευρέωςαπότονορισμότηςμετατρεψιμότη­
ταςτουΔιεθνούςΝομισματικού Ταμείου.Σύμφωναμετον
ΕσωτερικόΚανονισμότουΔΝΤτακράτημέλητου,δηλ.και
οιΒαλτικέςΧώρες,υποχρεούνταιναδιατηρούντιςσχετικές
πληρωμέςκαιμεταβιβάσεις ,πουπεριλαμβάνονται στοισοζύ­
γιοσυναλλαγών ,ελεύθερεςαπόσυναλλαγματικούς περιορι­
σμούς.Αυτόανταποκρίνεται καιστονόροπουπεριλαμβά­
νουνοιΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίες,σύμφωναμετονοποίοοι
πληρωμέςτουισοζυγίουσυναλλαγώνσεμετατρέψιμονόμι­
σμαπρέπειναεγκρίνονταιαπότασυμβαλλόμενα μέρη.
4.17.3.Hμετατρεψιμότητα τωννομισμάτωναποτελεί
σημαντικόπαράγοντα,όχιόμωςεπαρκήπροϋπόθεση,ώστε
οιαλλοδαποίεπενδυτέςναπραγματοποιήσουν ,μεγάλεςεπεν­
δύσειςστιςΒαλτικέςΧώρες.Απαιτούνταιεπιπλέον,«συγκε­
κριμένες»βασικέςπροϋποθέσειςγιατηνπραγματοποίηση
άμεσωνξένωνεπενδύσεων .Καιοιτρειςχώρεςψήφισαν,
σχετικάγρήγορα,νόμουςπερίεπενδύσεωνελπίζονταςότιμε
τηνεισροήεπενδυτικώνκεφαλαίωναπότοεξωτερικόθα
δοθείώθησηστηνοικονομικήανάπτυξη,θαβελτιωθείη
κατάστασητουτομέατηςαπασχόλησηςκαιθακαταστεί
δυνατήημεταφοράτεχνογνωσίαςκαιτεχνολογίας .Ωστόσο,
oστόχοςαυτόςεπιτεύχθηκεμεπεριορισμένηεπιτυχία,αν
ληφθείυπόψηoαριθμόςεγγεγραμμένων κοινώνεπιχειρή­
σεων,(joint-ventures).Συγκεκριμένα ,στηΑιθουανίαστην
οποίαψηφίστηκαντοΔεκέμβριο1990o«Νόμοςπερίξένων
επενδύσεων»καιδύοσυμπληρωματικά διατάγματατοΜάιο
1991,τονομικόπλαίσιοδενανταποκρινόταν πλήρωςστις
επιθυμίεςτωναλλοδαπώνεπενδυτών .Αφενόςoφόβοςγια
εξωτερικήδιείσδυσηκαιτο«ξεπούλημα»στιςχώρεςτης
Δύσης,πουαντικατατοπτρίζεται στανομοθετικάκείμενα,και
αφετέρουηκυριαρχούσακρατικήεπιρροήεπενεργούσαν
ανασταλτικά .Ορισμένεςδιατάξειςτωνπρώτωννόμωνκαι
διαταγμάτωντηςΑιθουανίαςπερίεπενδύσεωνέδιδαντην
εντύπωση«τηςπεριγραφήςμιαςμάχηςγιατηναπόκρουση
εχθρικώνεπενδύσεωναπότοεξωτερικό».Εντωμεταξύη
Λιθουανίαβελτίωσεαισθητάτιςβασικέςπροϋποθέσειςγια
επενδύσεις,γεγονόςπουθαευνοήσειμεβεβαιότητατηνεισ­
ροήξένωνεπενδυτικώνκεφαλαίων .Αντιθέτως,οινομοθετι­
κέςρυθμίσειςπερίεπενδύσεωνήτανευθύςεξαρχήςευνοϊκές
στηνΕσθονίακαιτηΛεττονία.ΈτσιστηνΕσθονίαοιαλλο­
δαποίεπενδυτέςδύνανταιναμετατρέψουντακέρδητουςσε
ξένονόμισμα,καιναταμεταφέρουνελεύθεραεφόσονέχουν
εκπληρώσειτιςφορολογικέςκαιάλλουείδουςυποχρεώσεις
τους.Ακόμη,τοεπενδυθένκεφάλαιομπορείναρευστοποιεί­
ταιχωρίςπεριορισμούςκαιναεπαναπατρισθεί .Παρόμοιες
διατάξειςπεριέχειo«Νόμοςπερίξένωνεπενδύσεων»της
Αεττονίαςπαράτογεγονόςότιγιαεπενδύσειςάνωτου1εκατ.
δολ.ΗΠΑχρειάζεταιειδικήέγκριση.Βασικόκριτήριοείναι
τόσοηεπίδρασητωνεπενδύσεωνστηνοικονομίατηςΛεττο­4.19.HΟΚΕδιαπιστώνειστηγνωμοδότησήτηςγιατις
ΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίεςμετιςλεγόμενεςχώρεςτουVisegrad,
ότιοιευρωπαϊκέςεπιχειρήσειςαντιμετωπίζουν κατάτονδια­
συνοριακόπρογραμματισμό τωνδραστηριοτήτων τουςκαι
κατάτηδιασυνοριακήσυνεργασίατοεξήςπρόβλημα:αντιμε­
τωπίζουν«τρίαδιαφορετικάνομικάσυστήματα :τοεθνικό
τουςνομικόσύστημα,τηνκοινοτικήνομοθεσία,ηοποία
αποκτάαυξανόμενησημασίαγιατουςεταίρουςστηνΑνατο­
λικήΕυρώπη,καιεπιπλέοντονομικόκαθεστώςτηςχώρας

Αριθ.C129/46 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 10.5.93
ζουντονδιεθνήανταγωνισμόκαιθαδιευκολυνθείηένταξή
τουςστονδιεθνήκαταμερισμόεργασίας.Εξαίρεταιεπίσης
ηδήλωσητωνσυμβαλλόμενων μερώνότιπροτίθενταινα
λαμβάνουνυπόψητιςανάγκεςτουπεριβάλλοντος ήδηπριν
απότηνέναρξηοποιασδήποτεοικονομικήςδραστηριότητας .
Τούτοσυνεπάγεταιόμωςαυξημένηανάγκηγιαπαροχήσυμ­
βουλώνκατάτηνεκτίμησητωνεπιπτώσεωνγιατοπεριβάλ­
λον.ΣτιςΒαλτικέςΧώρεςυπάρχουνπολυάριθμαπεριστατικά
πουαποδεικνύουνότιοιαλλοδαποίεπενδυτέςαρνούνταινα
υποβάλουνδηλώσειςσχετικάμετιςπεριβαλλοντικές συνέ­
πειεςτωνεπενδύσεων .προςτηνοποίααπευθύνονταιοιεξαγωγέςκαιοιεπενδύσεις».
Συχνάπαρατηρείταιότιπαρόμοιαφαινόμενααντιμετωπίζο­
νταιδιαφορετικά,ανάλογαμετηνπερίπτωση,καιρυθμίζονται
κατάαντιφατικότρόπο.Επομένως,όσοσυντομότεροεπιτευ­
χθείηπροσαρμογήτουεθνικούδικαίουστοκοινοτικόδίκαιο,
τόσοευνοϊκότερεςθαείναικαιοισυνθήκεςμεταξύΑνατολής
καιΔύσηςγιαδιασυνοριακήσυνεργασίακαιτόσοκαλύτερα
αποτελέσματαθαέχειηκυκλοφορίατωνεμπορευμάτων ,υπη­
ρεσιώνκαικεφαλαίων .Αναμφισβήτητα ηπροσαρμογήτων
νομικώνδιατάξεωναποτελείτεράστιοέργο,τοοποίοδεν
είναιδυνατόναεκτελεσθείεντόςμιαςνυκτός.HΟΚΕέχει
ζητήσειγι'αυτό,επανειλημμέναναπροσδιοριστείρητάστις
ΕυρωπαϊκέςΣυμφωνίεςησειράμετηνοποίαθααρχίσει
ηπροσαρμογήτωννομικών,κανονιστικώνκαιδιοικητικών
διατάξεωντωνσυνδεδεμένωνκρατώνστοκοινοτικόδίκαιο.
HΟΚΕδιαπιστώνειμεικανοποίησηότιηΕπιτροπήτων
ΕΚαντιμετωπίζειεντέλειθετικάτηνιδέατουκαθορισμού
προτεραιοτήτων .Στηπροαναφερθείσα έκθεσήτηςπροςτο
ΕυρωπαϊκόΣυμβούλιοτουΕδιμβούργουπροτείνεινασυστα­
θούν,στουςκόλπουςτωνΣυμβουλίωνΣύνδεσης,ομάδεςεργα­
σίαςοιοποίεςθαδιερευνήσουντουςτομείςστουςοποίους
πρέπειναδοθείπροτεραιότητα κατάτηνπροσαρμογήτων
νομικών,κανονιστικώνκαιδιοικητικώνδιατάξεων .Σύμφωνα
μετηγνώμητηςΕπιτροπήςστουςτομείςαυτούςσυγκαταλέ­
γονταιοπωσδήποτετοτελωνειακόδίκαιο,oανταγωνισμός
καιταδικαιώματαπνευματικήςιδιοκτησίας .HΟΚΕεπιδοκι­
μάζειτηνεπιλογήαυτήκαιπροτείνει,συμπληρωματικά ,να
περιληφθείστονκατάλογοτωνπροτεραιοτήτων ηνομοθεσία
γιατηνπροστασίατουπεριβάλλοντος ,ηπροστασίατων
εργαζομένωνστοχώροεργασίαςκαθώςκαιορισμένεςοδηγίες
σχετικάμετηνπροστασίατωνκαταναλωτών .Επιπλέον,η
Λιθουανίαπρέπειναπαράσχειεγγυήσειςότιθαπροσαρμόσει ,
τοσυντομότεροδυνατό,τιςνομικέςκαιδιοικητικέςτηςδιατά­
ξειςσχετικάμετηνπυρηνικήενέργειακαιθαυιοθετήσει,
χωρίςκαθυστέρησητιςδιατάξειςτηςΕΚΑΕγιατηνασφάλεια
σεό.τιαφοράτοπυρηνικόεργοστάσιοστηνIgnalina.Προτεί­
νεταιεπίσηςναπροσφερθεί,τοσυντομότεροδυνατόν,στις
τρειςΒαλτικέςΧώρες—οιοποίεςπρόκειταινααρχίσουντις
διαπραγματεύσεις γιατηνσύναψηΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιών
μετηνΕυρωπαϊκήΚοινότητα—πρόσθετητεχνικήβοήθεια
στοπλαίσιοτουπρογράμματοςPhareώστενααρχίσει,εφό­
σονσυμφωνούνοιτρειςαυτέςχώρες,έγκαιραηπροσαρμογή
τηςνομοθεσίαςτουςστοκοινοτικόδίκαιο.4.21.Οιπροαναφερθέντες στοχοιαφορούνσειράτομέων
γιατουςοποίουςησυνεργασίαόχιμόνοείναιδυνατήαλλά
καιαπαραίτητη .HΟΚΕέχειτονίσει,επανειλημμένα ,ότι
επιδοκιμάζεικαταρχήντηνεντυπωσιακήευρύτητατων
πεδίωνδράσηςπουέχουνπροσδιοριστεί .Συγχρόνως,εκφρά­
ζειβάσιμεςαμφιβολίεςαντακοινοτικάόργαναθαείναι
σεθέσηναπαροτρύνουν ,σεεύθετοχρόνο,τηνανάληψη
αποτελεσματικών δράσεωνσεόλουςαυτούςτουςτομείς.Διότι
ούτετοανθρώπινοδυναμικόούτεκαιοιδιατιθέμενοιοικονο­
μικοίπόροιαρκούνγιατηδημιουργίαπραγματικώνκινήτρων
σεόλουςαυτούςτουςτομείςσυνεργασίας .Βασικά,ταπερισ­
σότερααπόταμέτρααυτάέχουνπολυμερήχαρακτήρα ,έχουν
προταθείαπό(συμβαλλόμενα )κράτημέληκαιπρόκειταινα
ληφθούναπόκοινού.Βέβαια,ηπολλαπλότητα τωνμέτρων
προκαλείορισμένηανελαστικότητα ηοποίαόμως,μπορείνα
ξεπερασθεί .ΣύμφωναμετηνΟΚΕ,εκείνοπουέχειπρωταρ­
χικήσημασίαείναιναμελετηθείoεπιμερισμόςτωνκαθηκό­
ντωνσεκοινοτικόεπίπεδοκαιναδιατυπωθούνσύντομαπρο­
τάσειςσχετικάμετουςτομείςστουςοποίουςθαήτανσκόπιμο
νααναπτύξουντακράτημέλη,ευθύςεξαρχής,ενεργόδράση
καιοιτομείςστουςοποίουςπρέπειναδραστηριοποιηθούν
αμέσωςτακοινοτικάόργανα.Αξίζεινααναφερθείηπαρα­
δειγματικήενέργειατουΣυμβουλίουΥπουργώνΒορείων
Χωρώντοοποίοασχολήθηκεπρόσφαταμετοθέμαμιας
γενικήςσυνεργασίαςμεταξύτωνΧωρώντηςΒαλτικήςκαι
τηςΑνατολικήςΕυρώπηςκαιεξέτασεσχετικάτοερώτημα
ποιεςπεριοχέςπροσφέρονταιγιαενέργειεςυπότηναιγίδα
τουΣυμβουλίουΥπουργώντωνΒορείωνΧωρώνκαιποιες
περιοχέςπροσφέρονταιπερισσότερογιαδιμερήσυνεργασία .
Οικονομικήσυνεργασία4.22.Εντωμεταξύ,ορισμένακράτημέληέλαβαντηνπρω­
τοβουλίανααναπτύξουνπερισσότεροτονσυμβουλευτικό
τουςρόλοστιςγειτονικέςχώρεςτηςΑνατολικήςΕυρώπης .
HΟμοσπονδιακή ΔημοκρατίατηςΓερμανίαςαποφάσισε,
π.χ.,νακαταστήσειπιοεντατικήτηβοήθειαπουπαρέχειστις
χώρεςαυτές,βάσειενός«Γενικούσχεδίουπαροχήςσυμβου­
λώνγιατηνανοικοδόμηση τηςδημοκρατίαςκαιτηςοικονο­
μίαςτηςαγοράςμεκοινωνικόπροσανατολισμό ».Τοσχέδιο
αυτόκαλύπτειτιςχώρεςπουέχουνήδησυνάψειΕυρωπαϊκή
Συμφωνία,τιςΒαλτικέςΔημοκρατίεςκαιτιςτέσσεριςευρω­
παϊκέςχώρεςτηςΚΑΚ.Στονοικονομικότομέαπρόκειται
κυρίωςγιατηνπαροχήβοήθειαςμεσκοπότηδημιουργίατης
οικονομίαςτηςαγοράς,τηνπαροχήσυμβουλώνσχετικάμε
τιςιδιωτικοποιήσεις ,τηνανταλλαγήεμπειριώνπουαποκτή­
θηκαναπότονΓερμανικόΟργανισμόΙδιωτικοποίησης ,
(Treuhandanstait )τηνπαροχήβοήθειαςγιατηδημιουργία
αποτελεσματικών υποδομών,αποδοτικώνμεσαίωνεπιχειρή­
σεων,αποτελεσματικών υπηρεσιώνκαισύγχρονωνδημοσιο­
νομικώναρχώνπροσανατολισμένων προςτηνοικονομίατης4.20.ΣτονκύκλοτωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιωνηοικονο­
μικήσυνεργασίαμεταξύτηςΚοινότηταςκαιτωνχωρώντης
ΑνατολικήςΕυρώπηςκαταλαμβάνεισημαντικήθέση.Κατά
τηνΕπιτροπήτωνΕΚησυνεργασίααυτήαποτελείουσια­
στικήσυμπλήρωσητηςελεύθερηςκυκλοφορίαςτωνεμπορευ­
μάτων.τωνπροσώπων,τωνυπηρεσιώνκαιτωνκεφαλαίων .
Σκοπόςτωνκοινώνδράσεωνείναιαφενόςναεπιταχυνθεί
oρυθμόςτωνοικονομικώνμεταρρυθμίσεων καιναληφθεί
μέριμναγιαμια«αμετάκλητηεξέλιξητηςκοινωνικήςκατά­
στασης».Επιπλέονοιδράσειςαυτέςθαευνοήσουντηναρμο­
νικήανάπτυξητηςπεριοχής .Είναιαναγκαίοναδιασυνδεθούν
μεταξύτουςκαιναδιαφοροποιηθούν ταμέτραοικονομικού ,
επιστημονικού ήτεχνικούχαρακτήρα .Διότι,σύμφωναμετην
Επιτροπή,μετοντρόποαυτόθαστηριχθείηαναδιάρθρωση
τωνσυνδεδεμένωνχωρών,θακαταστούνοιεπιχειρήσεις ,που
είναιεγκαταστημένες στιςχώρεςαυτές,ικανέςνααντιμετωπί­

10.5.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C129/47
αγοράς(φόροι,δασμοί,δημόσιοςπροϋπολογισμος ).Στον
νομικότομέακαιστοντομέατηςεσωτερικήςπολιτικής,η
βοήθειααυτήέχεισαναντικείμενοτηδημιουργίανέουσυ­
νταγματικούκαινομοθετικούκαθεστώτοςκαιτηδημιουργία
μιαςδημόσιαςδιοίκησηςπουναστηρίζεταιστιςαρχέςτου
κράτουςδικαίου·παράλληλαπαρέχεταιβοήθειακατάτην
ίδρυσηοργανώσεωνκοινωνικήςσημασίας.Είναιεύλογο,ότι
χρειάζεταινασυντονιστούνοιδραστηριότητες τωνκρατών
μελώντηςΚοινότητας ,μεεκείνεςτωνχωρώντηςΒόρειας
ΕυρώπηςκαιτηςΕπιτροπής,πριναπότηνέναρξητηςισχύος
τωνΕυρωπαϊκώνΣυμφωνιών .HΟΚΕπροτείνειναδημιουρ­
γηθείγιατοσκοπό,αυτότοσυντομότεροδυνατό,συντονι­
στικήεπιτροπήκοινοτικούεπιπέδουπουνασυγκεντρώνει
καινασυντονίζειτηπολύμορφηβοήθεια,καιναδιασφαλίζει
ότιθααποφεύγεταικάθευπερκάλυψη .Ένωσης,ναπροσανατολίζουν τιςεμπορικεςτουςσχέσεις
μονόπλευραπροςτιςανάγκεςτουενδοσοβιετικού προγραμ­
ματισμού.Περισσότεροαπότο90%του«εξωτερικού»εμπο­
ρίουήτανπροσανατολισμένο προςτιςάλλεςσοβιετικέςδημο­
κρατίες.Συνεπώς,oσημερινόςστόχοςγιααναδιάρθρωση
τηςοικονομίαςστοπλαίσιοτωνμεταρρυθμίσεων προςτην
οικονομίατηςαγοράςκαιγιατηδημιουργίαεμπορικώνσχέ­
σεωνμετιςδυτικέςβιομηχανικέςχώρες,απαιτείευρύτερη
δυτικήβοήθεια.Επειδήπρόκειταιγιαχώρεςμικρήςοικονομι­
κήςκλίμακας,φαίνεταιεφικτήηδιάθεσησυγκριτικάυψηλό­
τερωνπόρων.Επιπλέον,ότιλόγωτηςπεριορισμένηςοικονο­
μικήςκλίμακαςείναισχεδόνεξασφαλισμένη ηαποτελεσματι­
κότητατωνδιατιθέμενωνπόρων,πουμπορείναελεγχθεί
ευκολότερααπ'ό,τισεάλλεςμεταρρυθμιζόμενες χώρες.
4.25.Εκτοςαποτηβοήθειαγιατηναναδιάρθρωση και
τονεκσυγχρονισμό τηςοικονομίας,γιαανάπτυξηκαιτην
επέκτασηκατάλληλωνυποδομώνκαιτηβελτίωσητηςκατάρ­
τισηςτωνεργαζόμενων ,χρειάζεταιενδεχομένωςπρόσθετη
οικονομικήβοήθειαώστενασταθεροποιηθεί ημετατρεψιμό­
τητατωννομισμάτωνκαινακαταστείδυνατήηπληρωμή,
π.χ.,τωνεισαγωγώνπρώτωνυλώνσεσκληρόνόμισμα.Επί­
σηςδεναποκλείεταιναχρειαστείστομέλλονκαιηπαροχή
άμεσηςβοήθειαςσεπερίπτωσηέκτακτηςανάγκης(τρόφιμα,
φάρμακα,κ.ά.).4.23.Αναμφίβολα ,ανσημειωθείμεγαλύτερηπρόοδοςσε
ό,τιαφοράτησυνεργασίαστηνπεριοχήτηςΒαλτικής,θα
διευκολυνθείαισθητάηεντατικοποίηση καιηδιεύρυνση
τηςοικονομικήςσυνεργασίαςμετιςχώρεςτιςΒαλτικής.
ΤοΒαλτικόΣυμβούλιο,τοοποίοείχεαποδειχθεί,κατάτη
δεκαετίατου'30,πολύχρήσιμοωςόργανοσυντονισμούτης
εξωτερικήςκαιοικονομικήςπολιτικής,επανασυστάθηκε
πρόσφατα :ωστόσομέχριτώραδενέχεισημειωθείκαμία
ουσιαστικήπρόοδοςγιατησυνέχισητηςοικονομικήςσυνερ­
γασίας.Οικοινέςεπενδύσειςπουέχουνπρογραμματισθεί π.χ.
στοντομέατωντηλεπικοινωνιών ,τηςκατασκευήςαυτοκινη­
τόδρομων.στονενεργειακότομέαήστονεφοδιασμόμεπετρε­
λαϊκάπροϊόντα,δενπρόκειταιναπραγματοποιηθούν παρά
στοαπώτερομέλλον.Επίσης«παγώθηκε»προσωρινάκαιτο
σχέδιοδημιουργίαςζώνηςελεύθερωνσυναλλαγώνμεταξύτης
Εσθονίας.ΛεττονίαςκαιΛιθουανίας .Σύμφωναμεδηλώσεις
τηςΕσθονίας,ησυνεργασίαθαεπικεντρωθείκαταρχήνστην
επίλυσηεπιμέρουςζητημάτωνστοπλαίσιοδιμερώνσυμφω­
νιών.Βέβαια,πρέπειναληφθείυπόψηκαιάλλοςέναςεπιβα­
-ρυντικόςπαράγοντας :τογεγονόςότιοιΒαλτικέςΧώρεςανέ­
πτυξανκατάτιςπερασμένεςδεκατίεςελάχιστεςοικονομικές
σχέσειςμεταξύτους.επειδήηδομήτουεμπορίουτουςκαθορι­
ζότανεντόςτηςπρώηνΣοβιετικήςΈνωσης,αλλάκαιτου
χώρουτουΣυμβουλίουΟικονομικήςΑλληλοβοήθειας
(ΣΟΑ),γενικά,περισσότερομεπολιτικήαυθαιρεσία ,παρά
σύμφωναμετιςαπαιτήσειςενόςοικονομικώςλογικούκαι
αποτελεσματικού καταμερισμούεργασίας .Θεωρείταιγι'αυτό
σκόπιμοοιεκπρόσωποιτηςΕπιτροπήςναεπισημάνουνεντο­
νότερα,στοπλαίσιοτωνπολιτικώνεπαφώνμετιςκυβερνή­
σειςτωνενλόγωχωρών,τηνανάγκηγιαμιαστενότερη
συνεργασίαμεταξύτωντριώναυτώνχωρών.4.26.Έωςταμέσα1992ησυνολικήδημοσίαβοήθειαπου
είχανυποσχεθείτακράτητηςομάδαςτων24(G24)στην
ΑνατολικήΕυρώπηανήρχετοσεσχεδόν100δισεκατομμύρια
Ecu,απόταοποία70εκατομμύριαπροορίζοντογιατιςχώρες
τηςπρώηνΣοβιετικήςΈνωσης.Τομεγαλύτερομέροςτου
ποσούαυτούχρηματοδοτείται απότακράτημέλητηςΚοινό­
τητας(συμπεριλαμβανομένων τωνκοινοτικώνοργάνων).
Ωστόσοείναιάγνωστοτούψοςτουποσούπουέφθασεπράγ­
ματιστιςμεταρρυθμιζόμενες χώρεςτηςΑνατολικήςΕυρώπης.
Σύμφωναμεεκτιμήσειςπρόκειταιγιατοεντρίτοτουσυνολι­
κούποσού,δηλαδή30—35δισεκατομμύρια Ecu.Hπαροχή
βοήθειαςπουείχαναναλάβειτακράτητηςομάδαςτων24
προςτιςτρειςΒαλτικέςχώρεςανήρχετοσταμέσατου1992
σεσχεδόν500εκατομμύριαEcu.ΤοΔΝΤεκτιμάτούψοςτης
χρηματοδότησης πουαπαιτείταιγιατοισοζύγιοπληρωμών
σχεδόνστοίδιοεπίπεδο.ΣεαυτότοπλαίσιοηΟΚΕεπιδοκι­
μάζειτιςσυμφωνίεςπουσύναψεηΟμάδατων24στατέλη
τουΝοεμβρίου1992στηΡίγα,σχετικάμετοσυντονισμότης
βοήθειαςαυτής.Μεσκοπόναδιασφαλισθείηαποτελεσματι­
κότητατωνπόρωνκρίνεταιαναγκαίονακαταγράφονται ανελ­
λιπώςοιπόροιαυτοίκατάτηχορήγησηκαιτηχρησιμοποί­
ησήτουςκαιναελέγχονταιαπότασυμβαλλόμενα μέρημε
βάσηδεσμευτικά,προκαθορισμένα κριτήρια .Τααποτελέ­
σματατουσχετικούελέγχουπρέπειαφενόςναεξετάζονται
απότοαρμόδιοσυμβούλιοσύνδεσηςκαιαφετέρουναγνωστο­
ποιούνταιστιςχώρεςχορηγούςκαιστουςδιεθνείςοικονομι­
κούςοργανισμούς .Δημοσιονομική συνεργασία
4.24.ΟιχώρεςτηςΒαλτικήςαντιμετωπίζουν κατατοπέρα­
σμααπότηνοικονομίακρατικούεμπορίουστηνοικονομία
τηςαγοράςμεκοινωνικόπροσανατολισμό ασυγκρίτωςμεγα­
λύτερεςπροκλήσειςαπόό,τιάλλεςυπόμεταρρύθμισηχώρες
τηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης .Οι«ανεξάρτητες
χώρες»τουΣΟΑανκαιήτανενταγμένεςστονκαταμερισμό
εργασίαςτηςοικονομικήςαυτήςένωσης,διέθετανπάντως
τόσοστοεγχώριοόσοκαιστοεξωτερικόεμπόριοορισμένα
περιθώριαδιακριτικήςευχέρειας .Αντιθέτως,οιΒαλτικές
χώρεςήτανυποχρεωμένες ,ωςμέροςτηςπρώηνΣοβιετικής4.27.Επίσης,ηΟΚΕθεωρείβέβαιο,οτικατάτηχορήγηση
ενισχύσεωνθαεφαρμόζονται ταγενικάκαθιερωμένακριτή­
ρια.Κρίνεταιπροπάντοςαναγκαίοναλαμβάνονταιυπόψη
στιςχώρεςπροορισμούτωνενισχύσεωνταδικαιώματατου

Αριθ.C129/48 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 10.5.93
ενδιαφερομένου πληθυσμούμετρόποκατάλληλοκαιδιεθνώς
αναγνωρισμένο καιναδιαμορφωθείτοκαθεστώςτωνμειονο­τήτωναμετάκληταμεβάσητηνπολιτικήκαικοινωνικήστα­
θερότητααλλάκαιμεκριτήριοτιςκαλέςγειτονικέςσχέσεις.
Βρυξέλλες,25Μαρτίου1993.
HΠροεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
SusanneΤΙΕΜΑΝΝ
ΓνωμοδότησηγιατηνΠράσινηΒίβλογιατηνανάπτυξητηςεσωτερικήςαγοράςταχυδρομικώνυπηρε­
σιών
(93/0129/11)
Στις16Ιουνίου1992,ηΕπιτροπήαποφασισεναζητήσειτηγνωμοδότησητηςΟΚΕγιατηνΠράσινη
Βίβλογιατηνανάπτυξητηςεσωτερικήςαγοράςταχυδρομικώνυπηρεσιών.
Τοτμήμαμεταφορώνκαιεπικοινωνιών ,πουεπιφορτίσθηκε μετηνπροετοιμασίατωνσχετικώνεργα­
σιών,υιοθέτησετηγνωμοδότησήτουστις10Μαρτίου1993.Εισηγητήςήτανoκ.Pompen.
Κατάτην304ησύνοδοολομέλειας(συνεδρίασητης25ηςΜαρτίου1993),ηΟικονομικήκαιΚοινωνική
Επιτροπήυιοθέτησεμε90ψήφουςυπέρ,47ψήφουςκατάκαι1αποχήτηνακόλουθηγνωμοδότηση .
1.Περιεχομενο
1.1.HΠράσινηΒίβλοςπεριγράφειταβασικάχαρακτηρι­
στικάτηςταχυδρομικήςυπηρεσίαςστηνΚοινότητακαθώς
καιτοντρόπομετονοποίολειτουργεί .Τακυριότεραστοι­
χεία,μεβάσηταδεδομένα1990/1991,είναιταεξής:
α)Hταχυδρομικήεπικοινωνία ;
—συμβάλλειστοσχηματισμότουκοινοτικούΑΕΠκατά
1,3%,γ)Οιεθνικεςταχυδρομικέςυπηρεσίεςέχουνλάβειπρονομιο
γιατηδιακίνησητουανάκράτοςεπακριβώςκαθορισμέ­
νουταχυδρομείου .Τοπρονόμιοαφοράκυρίωςεπιστολές
—μερικέςφορέςκαιέντυπα—μέχριβάρουςορισμένου
ορίου(500-2000γραμμάρια).Έναντιτουπρονομίου
υπάρχειυποχρέωσηπαροχήςταχυδρομικώνυπηρεσιών,
τηνοποίαοιφορείςτηςεκχώρησης(προνομίου)υπερβαί­
νουναισθητά.
δ)Εκτόςαπόεπιστολές,ωςκύριεςκατηγορίεςπαροχήςυπη­
ρεσιώναναφέρονται :δέματακαιεπείγουσαεξυπηρέτηση .
Στησφαίρααυτήςτηςπαροχήςυπηρεσιών,όπουκαιοι
εθνικέςταχυδρομικέςυπηρεσίεςδραστηριοποιούνται ,
βρίσκεταιακριβώςηαγοράτωνεπιχειρήσεωντουιδιωτι­
κούδικαίου.
ε)Hταχυδρομικήεπικοινωνίαπεριλαμβάνεικατά80-85%
ταχυδρομείοεπιχειρηματικού χαρακτήραπουπροέρχεται
απόεπιχειρήσεις ,καικατά15-20%ταχυδρομείοιδιωτών.
Μεβάσητηδιεύθυνσηπουαναγράφεταισταταχυδρομικά
αντικείμενα55%τωνεπιστολώνκαι70%τωνδεμάτων
προορίζονταιγιαιδιώτες.
ζ)Hταχυδρομικήεπικοινωνίααφοράκατά93%εσωτερικό,
4%ενδοκοινοτικόκαι3%εξωκοινοτικόταχυδρομείο .
η)Hποιότητατηςενδοκοινοτικής ταχυδρομικήςανταλλα­
γήςεπιστολώνδενικανοποιείπαράκατά60%,σύμφωνα
μετιςεκτιμήσειςτηςCEPT(ΔιάσκεψητωνΕυρωπαϊκών
ΔιοικήσεωντωνΤαχυδρομείων καιΕπικοινωνιών )τον
τεθειμένοστόχοτηςπαράδοσηςτωναντικειμένωντην—προσφέρει1,7εκατομμύριαθέσειςαπασχόλησης ,
—έχειετήσιοκύκλοεργασιών59δισεκατομμύρια Ecu,
—αυξάνεταικατά6%τοχρόνοαπόπλευράςόγκουόσον
αφοράτιςεθνικέςταχυδρομικέςυπηρεσίεςκαι,σύμφωνα
μεπροσδοκίες,κατάακόμημεγαλύτεροποσοστόόσον
αφοράτιςιδιωτικέςταχυδρομικέςεπιχειρήσεις .
β)Εκτόςαπότιςεθνικέςταχυδρομικέςυπηρεσίες(κρατικές
υπηρεσίεςκαι/ήεπιχειρήσεις)στοντομέατηςταχυδρομι­
κήςεπικοινωνίαςδραστηριοποιούνται καιεπιχειρήσεις
τουιδιωτικούδικαίου.Οιεθνικέςταχυδρομικέςυπηρεσίες
εξυπηρετούν ,βάσειυπολογισμώνγιατονετήσιοχρημα­
τικόκύκλοεργασιών,το60%καιοιεπιχειρήσειςτου
ιδιωτικούτομέατο40%τηςαγοράς.
Κατ'όγκον,οιεθνικέςταχυδρομικέςυπηρεσίεςκαταλαμ­
βάνουντο96%ενώοιιδιωτικέςεπιχειρήσειςμόλιςτο
4%.