[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 14.9.2005

COM(2005) 400 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Μια αγοραστρεφής προσέγγιση για τη διαχείριση του ραδιοφάσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Μια αγοραστρεφής προσέγγιση για τη διαχείριση του ραδιοφάσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. (Κείμενο που ενδιαφέρει τον ΕΟΧ)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Σύνοψη 3

2. Αποδοτική χρήση του ραδιοφάσματος - η ανάγκη αλλαγής 4

3. Βελτίωση της απόδοσης χάρη σε αγορές ραδιοφάσματος 6

4. Η κοινοτική διάσταση των αγορών ραδιοφάσματος 6

5. Καίρια θέματα προς εξέταση όσον αφορά την εισαγωγή ευρωπαϊκών αγορών ραδιοφάσματος 7

5.1. Συμφωνία στους στόχους 8

5.2. Ζώνες ραδιοφάσματος 8

5.3. Μεταβατικά θέματα 9

5.4. Ορισμός των δικαιωμάτων στο ραδιοφάσμα 10

5.5. Συντονισμός πληροφοριών 10

5.6. Ουδετερότητα υπηρεσιών και τεχνολογίας 10

6. Τα επόμενα βήματα για την καθιέρωση αγορών ραδιοφάσματος 11

7. Συμπεράσματα 12

1. Σύνοψη

Η εξάρτηση της σύγχρονης κοινωνίας από προηγμένες ηλεκτρονικές επικοινωνίες συμβάλλει σε διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση των ραδιοσυχνοτήτων. Από την κινητή τηλεφωνία στην ασύρματη πρόσβαση στο ίντερνετ ή τις τηλεοπτικές εκπομπές, το ραδιοφάσμα αποτελεί ουσιαστικό μέρος της καθημερινής μας ζωής. Η παραδοσιακή προσέγγιση για την επίλυση ανταγωνιζόμενων αιτημάτων για χορήγηση συχνοτήτων βασίζεται στον προγραμματισμό - ποιος έχει δικαίωμα χρήσης του ραδιοφάσματος και πώς - επιδιώκοντας να προωθηθεί ευρεία κλίμακα στόχων πολιτικής.

Σήμερα, η ταχεία ανάπτυξη της τεχνολογίας και η σύγκλιση των τηλεπικοινωνιών, του περιεχομένου των μέσων επικοινωνίας και των ηλεκτρονικών συσκευών δημιουργεί ένα δυναμικό περιβάλλον όπου το ραδιοφάσμα καθίσταται διαρκώς σημαντικότερος πόρος. Η διαχείριση του ραδιοφάσματος δεν παρακολούθησε της εξελίξεις αυτές, με αποτέλεσμα να προκύψει ο κίνδυνος ότι, εφόσον δεν μεταβληθεί η κατάσταση, η παραδοσιακή αυτή προσέγγιση να εμποδίσει την κοινωνία να καρπωθεί τα οφέλη του νέου αυτού δυναμικού περιβάλλοντος. Ενώ στο παρελθόν είχε ηγηθεί παγκοσμίως στην ανάπτυξη των κινητών επικοινωνιών, η Ευρώπη κινδυνεύει σήμερα να καταστεί χρήστης τεχνολογίας που αναπτύσσεται αλλού και όχι παράγοντας καινοτομίας . Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα κράτη μέλη αναθεωρούν την πολιτική τους σχετικά με το ραδιοφάσμα. Μια επιλογή είναι η χρήση ενός αγοραστρεφούς μοντέλου που παρέχει στους συντελεστές της αγοράς μεγαλύτερη ελευθερία στον τρόπο χρήσης του ραδιοφάσματος και που περιορίζει τους φραγμούς πρόσβασης σε δικαιώματα ραδιοφάσματος, καθιστώντας δυνατή την εμπορία τους.

Επίσης και υφίσταται ο κίνδυνος ότι η αναντιστοιχία μεταξύ κανονιστικής ρύθμισης και δυναμισμού της αγοράς στις συγκλίνουσες υπηρεσίες ασύρματων επικοινωνιών θα αποτρέψει αποδοτική χρήση του ραδιοφάσματος, παρεμποδίζοντας έτσι την επίτευξη των στόχων πολιτικής της Ε.Ε., όπως η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, ο ανταγωνισμός, η καινοτομία και η οικονομική ανάπτυξη. Μια κατακερματισμένη προσέγγιση στη μεταρρύθμιση του ραδιοφάσματος θα δυσχεράνει την επίτευξη των στόχων αυτών . Σε αυτό το πλαίσιο και έπειτα από ευρεία δημόσια συζήτηση, η Επιτροπή προτείνει τη συντονισμένη εισαγωγή αγορών ραδιοφάσματος σε ολόκληρη την Ε.Ε..

Η πρόταση αυτή θα καταστήσει δυνατή την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας και θα αποτελέσει συγκεκριμένη εφαρμογή των στόχων του αναθεωρημένου θεματολόγιου της Λισαβόνας. Αποτελεί επίσης μέρος μιας στρατηγικής για αποδοτική διαχείριση του ραδιοφάσματος, όπως αντιμετωπίζεται στην πρωτοβουλία i2010, που εδράζεται σε αντίληψη κοινής και συντονισμένης άρσης των περιορισμών χρήσης του ραδιοφάσματος σε όλα τα κράτη μέλη, ώστε να προωθηθεί ανοιχτή και ανταγωνιστική ψηφιακή οικονομία. Οι πολίτες της Ευρώπης θα πρέπει να επωφεληθούν άμεσα μέσω ταχύτερης πρόσβασης σε νέα τεχνολογία και χαμηλότερων τιμών για τις επικοινωνίες..

Έως το 2010 θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστεί εμπορεύσιμο και κατάλληλο για ευέλικτη χρήση, σημαντικό τμήμα του ραδιοφάσματος, συμπεριλαμβανομένου παραδείγματος χάριν χονδρικά ενός τρίτου του ραδιοφάσματος κάτω από τα 3 GHz (το ραδιοφάσμα που ενδείκνυται καλύτερα για επίγειες επικοινωνίες). Η παρούσα ανακοίνωση καθορίζει πλαίσιο για δυναμική και ευαίσθητη χρήση του ραδιοφάσματος .

Παράλληλα με την αγοραστρεφή προσέγγιση στο ραδιοφάσμα, θα συνεχίσει να λειτουργεί και το παραδοσιακό μοντέλο, όπου υφίσταται σημαντικό δημόσιο συμφέρον (π.χ. άμυνα και αεροπορία ή ερευνητικές δραστηριότητες, όπως ραδιοαστρονομία και δορυφόροι παρατήρησης της γής). Μια άλλη προσέγγιση είναι το μοντέλο χωρίς άδεια , που παρέχει πρόσθετη ευελιξία επιτρέποντας δωρεάν πρόσβαση με ορισμένους περιορισμούς τεχνικού χαρακτήρα. Κάθε διαχειριστικό μοντέλο αποτελεί χρήσιμο εργαλείο· για την επίτευξη των στόχων πολιτικής της Ε.Ε. σημασία έχει η εξεύρεση της σωστής ισορροπίας μεταξύ τους[1].

Για την συντονισμένη έναρξη της εν λόγω διαδικασίας στην Ε.Ε., η Επιτροπή προτείνει την καθιέρωση αγορών ραδιοφάσματος και επιδιώκει την επίτευξη συμφωνίας σε πολιτικό επίπεδο, στους ακόλουθους στόχους:

Στη χρονική περίοδο έως το 2010, να υλοποιηθούν σε επίπεδο Ε.Ε. :

- το δικαίωμα εμπορίας ειδικών δικαιωμάτων για χρήση συχνοτήτων σε διάφορες ζώνες ραδιοφάσματος για επίγειες υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών

- το δικαίωμα χρήσης των εν λόγω συχνοτήτων κατά τρόπο ευέλικτο.

Η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει τα κανονιστικά μέτρα που είναι απαραίτητα για την υλοποίηση του εν λόγω στόχου στην πορεία της ανασκόπησης του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, που θα αρχίσει στα μέσα του 2006. Παράλληλα, για να διευκολυνθεί η έγκαιρη ανάπτυξη των αγορών ραδιοφάσματος, η Επιτροπή θα δρομολογήσει διαδικασία συντονισμού με στόχο την αποφυγή καθυστερήσεων και δαπανηρού και επιζήμιου για την ενιαία αγορά κατακερματισμού, στο χρονικό διάστημα έως την επίτευξη μιας λύσης σε επίπεδο Ε.Ε..

2. Αποδοτική χρήση του ραδιοφάσματος - η ανάκγη αλλαγής

Όλες οι συσκευές που βασίζονται σε ραδιοεπικοινωνίες χρησιμοποιούν το ραδιοφάσμα για τη μετάδοση ή λήψη πληροφοριών· με την αύξηση του αριθμού των εφαρμογών που χρησιμοποιούν το ραδιοφάσμα καθίσταται δύσκολη η εξυπηρέτηση της ζήτησης στο πλαίσιο των ισχυόντων άκαμπτων διαχειριστικών κανόνων. Το φάσμα των ραδιοσυχνοτήτων θεωρείται σπάνιος πόρος. Η διάθεσή του είναι καθοριστικής σημασίας, όχι μόνο για την κινητή τηλεφωνία, τη διανομή μέσων επικοινωνίας και την ασύρματη πρόσβαση στο ίντερνετ, αλλά και για πολλές άλλες εφαρμογές, π.χ. για την μετεωρολογική πρόγνωση, την αστρονομία και την εναέρια και θαλάσσια ασφάλεια. Είναι επίσης απαραίτητο για κρίσιμες υπηρεσίες δημοσίου συμφέροντος, όπως η ασφάλεια και η άμυνα, καθώς και για καθημερινές διατάξεις, όπως οι τηλεχειρισμοί και τα ακουστικά βοηθήματα. Η ζήτηση ραδιοφάσματος έχει παρουσιάσει εντυπωσιακή αύξηση.

Το παραδοσιακό μοντέλο διανομής του ραδιοφάσματος διεξάγεται βάσει εκχώρησης ειδικών (μεμονωμένων) δικαιωμάτων ραδιοφάσματος και κατανομής των διαφόρων ζωνών σε καθορισμένες κατηγορίες υπηρεσιών με πρώτιστο μέλημα την αποφυγή παρεμβολών. Το μέγεθος των θυρίδων του φάσματος και οι όροι χρήσης περιορίζουν συχνά τους χρήστες σε συγκεκριμένες τεχνολογίες, π.χ. GSM για ορισμένες ζώνες «κινητών» ή τηλεόραση για μέρος των ζωνών «εκπομπής». Κατά συνέπεια, τα ειδικά δικαιώματα σιωπηρά ή ρητά απαγορεύουν τη χρήση άλλων τεχνολογιών ή την παροχή άλλων υπηρεσιών .

Η προσέγγιση αυτή δεν θεωρείται πλέον ενδεδειγμένη για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών σε έναν κόσμο επιταχυνόμενης τεχνικής εξέλιξης, όπου η διαμερισματοποίηση των υπηρεσιών καθίσταται προβληματικότερη, θεωρούμενη υπό το πρίσμα της σύγκλισής τους. Η ψηφιοποίηση σημαίνει ότι μια τεχνολογία μπορεί να προσφέρει συνδυασμό υπηρεσιών επικοινωνιών, όπως τηλεόραση, τηλεφωνία και ευρυζωνική πρόσβαση. Εξάλλου, η τεχνική εξέλιξη καθιστά λιγότερο δαπανηρή τη λειτουργία των διατάξεων σε διάφορες συχνότητες. Το παραδοσιακό μοντέλο δεν προσφέρεται ή δεν ανταποκρίνεται επαρκώς ώστε η κοινωνία να επωφεληθεί από τις εξελίξεις αυτές. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια ευκαιριών ως προς ανταγωνιστικότητα, βιομηχανική ανάπτυξη και απασχόληση, καινοτομία και επιλογή υπηρεσιών για τους πολίτες.

Σήμερα, πολλά μέλη του ραδιοφάσματος υποχρησιμοποιούνται. Οι χαμηλές συχνότητες του φάσματος παραμένουν κατειλημμένες από παλαιότερες, λιγότερο αποτελεσματικές τεχνολογίες, ενώ οι νέες τεχνολογίες μπορούν να έχουν πρόσβαση μόνο σε υψηλότερες συχνότητες με περιορισμένη διάδοση και υψηλότερο κόστος έναρξης εμπορικής εκμετάλλευσης.

Πλαίσιο πολιτικής

Κατά την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά η απόδοση της διαχείρισης του ραδιοφάσματος. Η Επιτροπή έχει προβάλει. Τη μεταρρύθμιση του ραδιοφάσματος ως ένα από τα στρατηγικά θέματα της πρωτοβουλίας i2010, που δρομολογήθηκε τον Ιούνιο του 2005. Έχει επίσης ανταποκριθεί στο θέμα αυτό με σειρά άλλων πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένης μεγάλης μελέτης για την εμπορία του ραδιοφάσματος[2], δημόσιας διαβούλευσης, συνάντησης εργασίας καθώς και με την προώθηση συζητήσεων σε υψηλό πολιτικό επίπεδο

Τον Νοέμβριο του 2004, έπειτα από αίτημα συμβουλής που απηύθυνε η Επιτροπή, η ομάδα για την πολιτική ραδιοφάσματος (RSPG)[3] συμπέρανε στη γνώμη της σχετικά με την εμπορία ραδιοφάσματος ότι «η εμπορία ραδιοφάσματος θα μπορούσε να είναι επωφελής σε ορισμένα τμήματά του, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης επαρκών διασφαλίσεων» κα ι «ότι υπάρχει ανάγκη κάποιου βαθμού κοινής προσέγγισης μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την εμπορία». Η RSPG σημείωσε επίσης ότι «θα μπορούσε να αποδειχθεί επωφελής ο ευρύτερος δυνατός καθορισμός αυτών των όρων (αδειοδότησης), αποβλέποντας στην εξασφάλιση τεχνολογικής ουδετερότητας και ευελιξίας για την μελλοντική χρήση του ραδιοφάσματος».

Σε μια έκθεση γραφείου συμβούλων[4] που υπέβαλε η ολλανδική προεδρία στο Συμβούλιο, το Σεπτέμβριο του 2004, προτείνεται ότι «είναι επείγουσα ανάγκη η Ε.Ε. να μεταβάλει το άκαμπτο μοντέλο κατανομής ραδιοφάσματος που διαθέτει και να κινηθεί προς ένα νέο και ευέλικτο μοντέλο». Το Συμβούλιο κατέληξε , το Δεκέμβριο του 2004, στο συμπέρασμα ότι «θα πρέπει να συνεχιστεί η αξιολόγηση διαφορετικών μοντέλων διαχείρισης του ραδιοφάσματος αποβλέποντας σε περισσότερο ευέλικτη και αποδοτική χρήση του ραδιοφάσματος σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, συνεκτιμώντας την εξέλιξη νέων και καινοτόμων τεχνολογιών, καθώς και τις μεθοδολογίες που χρησιμοποιούν μηχανισμούς της αγοράς.» [5]

3. Βελτίωση της απόδοσης χάρη σε αγορές ραδιοφάσματος

Εάν αφεθεί στις αγορές η απόφαση σχετικά με τη χρήση και την κατανομή του ραδιοφάσματος για συγκλίνουσες υπηρεσίες επικοινωνιών, αναμένεται ότι θα βελτιωθεί σημαντικά η αποδοτική χρήση του - που συνιστά καίριο στόχο πολιτικής στο πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Η αποδοτική χρήση είναι κεντρικής σημασίας και για άλλους στόχους πολιτικής της Ε.Ε., ιδίως την καινοτομία και την ανάπτυξη, ενώ έχει έμμεσο αντίκτυπο και στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

Οφέλη

Όπως προκύπτει από την έρευνα, μια αγοραστρεφής προσέγγιση θα συνεπαγόταν σημαντικά οικονομικά οφέλη και θα βελτίωνε σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα επιλογής των πολιτών και την πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες και υπηρεσίες, σε χαμηλές τιμές.

Στη μελέτη που διεξήχθη για λογαριασμό της Επιτροπής σχετικά με την εμπορία ραδιοφάσματος συμπεραίνεται ότι, για τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και του ΕΟΧ, το καθαρό όφελος που προκύπτει από την εισαγωγή της εμπορίας ραδιοφάσματος σε συνδυασμό με ευέλικτα δικαιώματα χρήσης μπορεί να ανέλθει σε 8-9 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως . Ο αυξημένος βαθμός καινοτομίας προσδιορίστηκε ως ο ισχυρότερος παράγοντας για την επίτευξη οφέλους, ακολουθούμενος από τον αυξημένο ανταγωνισμό. Το όφελος από τον συνδυασμό εμπορευσιμότητας και ευελιξίας στη χρήση εκτιμάται ότι είναι υπερδεκαπλάσιο από ό,τι στην περίπτωση κατά την οποία θα θεσπιζόταν η εμπορία χωρίς να συνοδεύεται από ευελιξία. Σε μια άλλη μελέτη[6] υποστηρίζεται ότι οι μεταρρυθμίσεις του ραδιοφάσματος στις ΗΠΑ συνεπάγονται ετήσιο όφελος των καταναλωτών ύψους 77 δις δολαρίων λόγω της μείωσης των τιμών για τις υπηρεσίες φωνητικής κινητής τηλεφωνίας. Μολονότι τα ποσοτικά αυτά αποτελέσματα θα πρέπει να θεωρούνται απλώς ως ενδείξεις τάξης μεγέθους, επισημαίνουν σαφώς την ανάγκη ανάληψης δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μια ισόρροπη προσέγγιση

Η εμπειρία που θα προκύψει από την η υλοποίηση των διαφόρων προσεγγίσεων όσον αφορά τη διαχείριση του ραδιοφάσματος θα αποκαλύψει τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες καθενός από τα εναλλακτικά μοντέλα και θα συμβάλει ώστε να εντοπιστεί πού και σε ποιες ζώνες ενδείκνυται η εφαρμογή καθενός από αυτά. Είναι τώρα ανάγκη να υποστηριχθεί η ανάπτυξη αγορών ραδιοφάσματος στην Ε.Ε. ώστε να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των όρων που διέπουν τις αγορές αυτές καθώς αναπτύσσονται.

4. Η κοινοτική διάσταση των αγορών ραδιοφάσματος

Η διαχείριση του ραδιοφάσματος πραγματοποιείται κυρίως από τα κράτη μέλη σε εθνικό επίπεδο και με διεθνή συντονισμό. Εξαιτίας της αυξανόμενης επίγνωσης όσον αφορά τον αντίκτυπο των επιμέρους αποφάσεων στις κοινοτικές πολιτικές, έχουν θεσπισθεί ορισμένες κανονιστικές ρυθμίσεις για τον συντονισμό και τη βελτίωση της απόδοσης[7]. Στο κανονιστικό πλαίσιο[8] αναγνωρίζεται ως δυνατότητα η αγοραστρεφής διαχείριση του ραδιοφάσματος και επιτρέπεται υπό ορισμένους όρους η εισαγωγή από τα κράτη μέλη να της εμπορίας του ραδιοφάσματος[9].

Η αύξηση της αποδοτικής χρήσης του ραδιοφάσματος υπήρξε επίσης ο κύριος λόγος για τον οποίο διάφορες χώρες εντός και εκτός της Ε.Ε. είτε υλοποίησαν αγοραστρεφείς μεταρρυθμίσεις ή βρίσκονται σε αρχική φάση μετάβασης προς τις μεταρρυθμίσεις[10].

Η κοινή πορεία

Η εναρμόνιση της χρήσης του ραδιοφάσματος σε επίπεδο Ε.Ε. υλοποιήθηκε επιτυχώς σε ορισμένες δε ζώνες του ραδιοφάσματος, εξασφαλίζοντας ταχεία εφαρμογή νέων τεχνολογιών και την αποκόμιση του οφέλους από τις οικονομίες κλίμακας. Ωστόσο, οι περισσότερες συχνότητες δεν συντονίζονται σε επίπεδο Ε.Ε., ενώ αποκλίνουσες πολιτικές των κρατών μελών συνεχίζουν να περιορίζουν την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς.

Η εισαγωγή στην Ε.Ε. αγορών ραδιοφάσματος κατά συντονισμένο τρόπο μπορεί να περιορίσει τα προβλήματα αυτά και να καταστήσει επίσης δυνατή την εκ των πραγμάτων εναρμόνιση της χρήσης κατά αποδοτικότερο τρόπο. Στη μελέτη που έγινε για λογαριασμό της Επιτροπής αναλύονται τα δευτερογενή αποτελέσματα αποκλινουσών πολιτικών στην εισαγωγή της εμπορίας και της ευελιξίας. Διαπιστώθηκε ότι εάν μια χώρα αποφάσιζε να μην προχωρήσει σε μεταρρύθμιση της πολιτικής της για τη διαχείριση του ραδιοφάσματος θεσπίζοντας ανάλογα μέτρα, τούτο θα συνεπαγόταν κόστος για άλλους, εφόσον όμως - αντίθετα - μια χώρα αποφάσιζε να ακολουθήσει το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα, θα προέκυπτε πρόσθετο όφελος για τους λοιπούς. Ποσοστό 60-70% από τα οφέλη οφείλεται στις μεταρρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο, ενώ 30-40% θα ήταν το αποτέλεσμα της μετάβασης σε όλες τις χώρες της Ε.Ε.. Η ποιοτική αξιολόγηση αυτών των μοντέλων υπολογισμού γίνεται με την παραδοχή του ίδιου τύπου δευτερογενούς αποτελέσματος στην Ε.Ε. όπως στην περίπτωση της εσωτερικής αγοράς.

Με την εισαγωγή της εμπορίας του ραδιοφάσματος σε επίπεδο Ε.Ε. θα δημιουργηθούν και οι όροι για αδιάλειπτες διασυνοριακές υπηρεσίες βάσει κανόνων κοινοτικής κλίμακας και θα προκύψει μία από τις μεγαλύτερες αγορές παγκοσμίως για υπηρεσίες που εξυπηρετούνται μέσω ραδιοφάσματος. Θα βελτιωθεί ταχέως η ανταγωνιστική θέση της Ε.Ε. και θα δοθεί μια ισχυρή ώθηση για καινοτομία.

5. Καίρια θέματα προς εξέταση όσον αφορά την εισαγωγή ευρωπαϊκών αγορών ραδιοφάσματος

Στο στάδιο της εισαγωγής των αγορών ραδιοφάσματος πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένες προκλήσεις· τούτο μπορεί να γίνει μόνο βάσει μιας συμφωνίας σε κλίμακα Ε.Ε. σχετικά με τους στόχους πολιτικής, καθώς και με την εστίαση σε ορισμένες καίριες πτυχές ο όσον αφορά την υλοποίηση.

5.1. Συμφωνία στους στόχους

Η πολιτική συμφωνία θα πρέπει να στοχεύει την καθιέρωση, έως το 2010, της λειτουργίας αγορών ραδιοφάσματος, όπου σημαντικά τμήματα του φάσματος θα διατίθενται προς εμπορία και θα υπάγονται σε ευέλικτη χρήση. Με τον τρόπο αυτό όλοι οι ενδιαφερόμενοι συντελεστές θα έχουν τη δυνατότητα να προετοιμαστούν για το νέο περιβάλλον διαχείρισης του ραδιοφάσματος και θα εξασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση των αγορών για υπηρεσίες που βασίζονται σε χρήση ραδιοφάσματος.

5.2. Ζώνες ραδιοφάσματος

Για την επίτευξη του παραπάνω αναφερόμενου στόχου, θα πρέπει η εμπορευσιμότητα να καλύπτει σημαντικό μέρος του ραδιοφάσματος. Μια προσέγγιση βήμα προς βήμα, που θα εστιάζει σε λίγες «δοκιμαστικές ζώνες», δεν θα μπορέσει να προσφέρει αυξημένο ανταγωνισμό και καινοτομία. Η παροχή περιορισμένου εμπορεύσιμου ραδιοφάσματος συνεπάγεται τον κίνδυνο συμπεριφορών που αντιβαίνουν στον ανταγωνισμό και θα περιορίσει τη δυνατότητα άντλησης διδαγμάτων από την εμπειρία.

Ραδιοφάσμα που χρησιμοποιείται για σκοπούς δημοσίου συμφέροντος, όπως για άμυνα και επιστημονικές υπηρεσίες, ή που αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως εναέρια κυκλοφορία και δορυφόροι, δεν αποτελεί μέρος της παρούσας πρότασης.

Θεωρείται γενικά αποδεκτό, και υποστηρίζεται από μελέτες και δημόσιες διαβουλεύσεις, ότι καταλληλότερες για τα οφέλη που θα αποφέρουν οι αγορές είναι ζώνες του ραδιοφάσματος που χρησιμοποιούνται για επίγειες υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Οι ζώνες αυτές αντιστοιχούν επίσης σε μεγάλο βαθμό στις αρχικές ζώνες που είχαν επιλέξει ορισμένα από τα κράτη μέλη στην εθνική τους προσέγγιση στις αγορές ραδιοφάσματος[11], και βρίσκονται στο επίκεντρο των εργασιών της ομάδας για την πολιτική ραδιοφάσματος (RSPG) που αφορούν τη στρατηγική προσέγγιση στην σύγκλιση.

Η Επιτροπή πρότεινε την εισαγωγή αγορών για συχνότητες που επί του παρόντος χρησιμοποιούνται για τους παρακάτω αναφερόμενους σκοπούς , ώστε να εξασφαλιστεί αποτελεσματικός συντονισμός που θα οδηγήσει σε απτά αποτελέσματα σε κοινοτικό επίπεδο, παραδείγματος χάριν:

- επίγειες υπηρεσίες κινητών επικοινωνιών , συμπεριλαμβανομένων π.χ. συχνοτήτων για δημόσιες κινητές υπηρεσίες, όπως GSM και 3G, καθώς και συχνότητες που χρησιμοποιούνται για κλειστές ομάδες χρηστών, όπως PMR και PAMR·

- επίγειες υπηρεσίες σταθερών ασύρματων επικοινωνιών , συμπεριλαμβανομένων π.χ. συχνοτήτων για ασύρματο τοπικό βρόχο, ασύρματη ευρυζωνική πρόσβαση και μικροκυματικές ζεύξεις·

- επίγειες υπηρεσίες τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών , συμπεριλαμβανομένων π.χ. συχνοτήτων για τοπικές, περιφερειακές και εθνικές εκπομπές.

Η επιλογή των εκάστοτε ζωνών θα πρέπει να επικυρώνεται στη διαδικασία συντονισμού, ενώ οι επιμέρους νομοθετικές προτάσεις θα πρέπει να βασίζονται σε εκτίμηση του αντίκτυπου (επιπτώσεων). Σε αυτό το πλαίσιο, οι δαπάνες των μικρών οικονομικών φορέων πρέπει να ληφθούν λεπτομερώς υπόψη.

Οι ζώνες όπως απαριθμούνται αναμένεται ότι μπορούν να λειτουργήσουν σύντομα σε αγοραία βάση. Συχνά έχουν ήδη κατανεμηθεί ως ειδικά δικαιώματα χρήσης καθορισμένης «δέσμης συχνοτήτων» για καθορισμένες γεωγραφικές περιοχές, ενώ οι δικαιούχοι είναι συχνά και υπεύθυνοι για τον σχεδιασμό του δικτύου τους και διαθέτουν εμπειρία τεχνολογικών αναβαθμίσεων και αλληλεπίδρασης με αγορές. Η εκ νέου εκχώρηση του ραδιοφάσματος που ελευθερώνεται χάρη στο ψηφιακό μέρισμα θα δώσει περαιτέρω ώθηση στην αποδοτική χρήση των ζωνών αυτών (μολονότι ενδέχεται να αποφασιστεί η διαχείριση μέρους του μερίσματος μέσω άλλων μοντέλων [12].

Ενώ πρέπει να συνεκτιμηθεί ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των εκπομπών δημόσιας υπηρεσίας, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η δυνατότητα των χρηστών ραδιοφάσματος για εμπορία και χρήση των συχνοτήτων με ευελιξία αποτελεί δυνατότητα και όχι υποχρέωση. Ενδεχομένως να απαιτηθεί επίσης επαναξιολόγηση της παραδοχής ότι για τις ρ/τ εκπομπές - ως δημοσίου συμφέροντος - απαιτείται αυτομάτως επίγειο ραδιοφάσμα, δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις κάλυψης μπορούν σε διαρκώς μεγαλύτερο βαθμό να εξυπηρετούνται από άλλα μέσα, εκτός της επίγειας ασύρματης μετάδοσης, δεδομένης της επεκτεινόμενης παρουσίας της σύγκλισης και των πολλαπλών πλατφορμών. Τούτο δεν αντιβαίνει στον στόχο διασφάλισης της διανομής εκπομπών δημοσίου συμφέροντος, ούτε πλήττεται η αδιατάρακτη ισχύς άλλων στόχων δημόσιας πολιτικής..

Το προβλεπόμενο πεδίο εφαρμογής των εμπορεύσιμων ζωνών ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο απόκρυψης ραδιοφάσματος, δεδομένου ότι οι φορείς εκμετάλλευσης δεν θα διαθέτουν πόρους ή κίνητρο να καταλάβουν δεσπόζουσα θέση. Εφόσον προκύψουν προβλήματα ανταγωνισμού, η σχετική νομοθεσία προβλέπει καταρχήν κατάλληλα και επαρκή επανορθωτικά μέτρα. Σε περίπτωση που οι φραγμοί εισόδου σε μια αγορά είναι αποτέλεσμα περιττών περιορισμών σε δικαιώματα χρήσης του ραδιοφάσματος, το ενδεδειγμένο επανορθωτικό μέτρο είναι η άρση των εν λόγω περιορισμών.

5.3. Μεταβατικά θέματα

Η εισαγωγή αγορών ραδιοφάσματος αναμένεται να έχει αντίκτυπο στην αξία των υφιστάμενων αδειών, είτε είναι εμπορεύσιμες εσύ είτε όχι, καθώς επίσης και σε συναφείς επενδύσεις. Ο αντίκτυπος αυτός ενδέχεται να επηρεάσει διάφορους δικαιούχους κατά διαφορετικό τρόπο. Σε κάθε περίπτωση, ο εν λόγω αντίκτυπος θα αντικατοπτρίζει τους υφιστάμενους και τους μελλοντικούς όρους αδειοδότησης, καθώς επίσης και το επίπεδο του ανταγωνισμού σε ολόκληρη την Κοινότητα.

Κατά τη μετάβαση προς την αγοραστρεφή προσέγγιση, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα θεμιτά συμφέροντα των δικαιούχων, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη συμβατότητα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού και των γενικών αρχών της κοινοτικής νομοθεσίας. Για να αποφευχθεί μειονεκτική θέση των υφιστάμενων δικαιούχων ενδέχεται, π.χ., να απαιτηθεί να τους δοθεί μεγαλύτερος βαθμός ελευθερίας για την άσκηση των δικαιωμάτων τους και να αρθούν αναιτιολόγητοι περιορισμοί στη χρήση των εν λόγω δικαιωμάτων. Τούτο πρέπει να πραγματοποιηθεί σταδιακά και με τρόπο ισότιμο, παράλληλα με την εξέλιξη της αγοραίας αξίας των δικαιωμάτων στο ραδιοφάσμα.

5.4. Ορισμός των δικαιωμάτων στο ραδιοφάσμα

Θα πρέπει να υπάρξει εναρμόνιση σε ορισμένες πτυχές των εμπορεύσιμων δικαιωμάτων, όπως ο κοινός μορφότυπος (το έγγραφο ή ο «τίτλος»), και ενδεχομένως οι ειδικοί κανόνες που καθορίζουν την ελευθερία των χρηστών να χρησιμοποιούν και να εμπορεύονται τα δικαιώματά τους. Θα περιορίζονταν έτσι οι δαπάνες συναλλαγής, θα αυξανόταν η διαφάνεια της αγοράς και η ασφάλεια δικαίου σε ολόκληρη την Ε.Ε.. Επίσης, θα ήταν απλούστερη η αλλαγή ιδιοκτησίας και θα ενθαρρυνόταν η αποδοτική χρήση, διευκολύνοντας έτσι ευρύτερες καινοτομίες και οικονομίες κλίμακας.

5.5. Συντονισμός πληροφοριών

Ουσιαστικής σημασίας για τη λειτουργία των αγορών ραδιοφάσματος είναι η εύκολη πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες. Οι πληροφορίες αυτές βρίσκονται σήμερα σε εθνικές βάσεις δεδομένων, σε διαφορετικούς μορφοτύπους. Στο μέλλον θα πρέπει να παρουσιάζονται κατά συντονισμένο τρόπο ώστε να διευκολύνεται η σύγκριση των δικαιωμάτων ραδιοφάσματος και να είναι σε θέση οι αγοραστές να βρίσκουν δυνητικούς πωλητές σε ολόκληρη την Ε.Ε.. Είναι επομένως απαραίτητη η επεξεργασία μιας μονοαπευθυντικής δικτυακής πύλης σε κοινοτική κλίμακα με πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την κατανομή, εκχωρημένα δικαιώματα ραδιοφάσματος (εθνικά μητρώα), διατιθέμενο εμπορεύσιμο ραδιοφάσμα που παραμένει ανεκχώρητο ή που πρόκειται να καταστεί εμπορεύσιμο σε προβλέψιμο χρονικό διάστημα, καθώς και συναφή εθνική κανονιστική ρύθμιση και νομοθεσία. Τούτο μπορεί να διευκολυνθεί με τη στήριξη σε υφιστάμενες δομές ή την επέκτασή τους, όπως η βάση δεδομένων EFIS στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Ραδιοεπικοινωνιών.

5.6. Ουδετερότητα υπηρεσιών και τεχνολογίας

Δεδομένου ότι οι τεχνολογικοί και οι υπηρεσιακοί περιορισμοί είναι σε διαρκώς μεγαλύτερο βαθμό ασύμβατοι με την σύγκλιση, είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί ο τρόπος με τον οποίον τα εμπορεύσιμα δικαιώματα μπορούν να συνδυαστούν με την ευελιξία, δηλ. το δικαίωμα ενός κατόχου ραδιοφάσματος να το χρησιμοποιεί για οποιαδήποτε υπηρεσία εφόσον καλύπτονται οι τεχνικές απαιτήσεις.

Η τεχνολογική ουδετερότητα αποτελεί αρχή θεμελιωμένη στο ισχύον πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων σε επίπεδο Ε.Ε. και θα πρέπει να ορίζεται όταν εφαρμόζεται για το ραδιοφάσμα ώστε να ελαχιστοποιούνται οι περιορισμοί, εξασφαλίζοντας παράλληλα την ενδεδειγμένη αντιμετώπιση των παρεμβολών. Πρέπει, ωστόσο, να καταστεί σαφές ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η απαραίτητη διαχείριση των παρεμβολών επιβάλλει περιορισμούς που στην πράξη είναι επωφελέστεροι για μια τεχνολογία έναντι μιας άλλης. Η ουδετερότητα ως προς τις υπηρεσίες σημαίνει ότι η επιλογή της υπηρεσίας που προσφέρεται μέσω δικαιωμάτων χρήσης του ραδιοφάσματος γίνεται από τον κάτοχο των δικαιωμάτων. Ο περιορισμός των υπηρεσιών για τις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί το ραδιοφάσμα γενικά δεν δικαιολογείται από τη σκοπιά της τεχνικής διαχείρισης του ραδιοφάσματος. Υπάρχουν πάντως ευρύτερες κατηγορίες, οι οποίες ορίζονται σε επίπεδο ITU μέσω των κανονισμών ραδιοεπικοινωνιών, όπου επιβάλλονται κανόνες για την αποφυγή διασυνοριακών παρεμβολών. Στο πεδίο των επίγειων ηλεκτρονικών επικοινωνιών οι κατηγοριοποιήσεις αυτές καθίστανται απαρχαιωμένες σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Ενδέχεται να υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου τα οφέλη από τον περιορισμό των υπηρεσιών μπορούν να καταδειχθούν και να αιτιολογηθούν (π.χ. επίτευξη διαλειτουργικότητας υπηρεσιών), και υπάρχουν παραδείγματα όπου η προσέγγιση αυτή υπήρξε πολύ επιτυχής για την ανάπτυξη αγορών ή υπηρεσιών και την ικανοποίηση των αναγκών των καταναλωτών. Είναι επομένως απαραίτητο να προσδιορίζονται τα κριτήρια για την καθιέρωση εξαιρέσεων εφόσον μπορούν να αιτιολογηθούν υπηρεσιακοί περιορισμοί κατά την εκχώρηση δικαιωμάτων χρήσης του ραδιοφάσματος και, κατά τα λοιπά, να θεσπίζεται ουδετερότητα ως προς τις υπηρεσίες.

6. Τα επόμενα βήματα για την καθιέρωση αγορών ραδιοφάσματος

Πρωταρχικός στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι η επιδίωξη πολιτικής συμφωνίας σε επίπεδο Ε.Ε. σχετικά με τον ευρύτερο στόχο, έως το 2010 να έχουν καθιερωθεί αγορές ραδιοφάσματος.

Για την επίτευξη του εν λόγω στόχου η Επιτροπή προτίθεται να αναπτύξει τα ακόλουθα βασικά χαρακτηριστικά μιας κοινοτικής προσέγγισης στην εμπορία του ραδιοφάσματος:

Εμπορευσιμότητα

- το δικαίωμα εμπορίας ειδικών (μεμονωμένων) δικαιωμάτων χρήσης συχνοτήτων σε καθορισμένη δέσμη των ζωνών ραδιοφάσματος για υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών

- ορισμός της διαδικασίας καθορισμού εμπορεύσιμων ζωνών

- ανάπτυξη μιας αρχικής επιλογής ζωνών

Τεχνολογική ουδετερότητα

- ορισμός της τεχνολογικής ουδετερότητας, με καθορισμό των ελάχιστων δυνατόν περιορισμών

Ουδετερότητα ως προς τις υπηρεσίες

- ορισμός των ειδικών όρων παροχής υπηρεσίας που μελλοντικά ενδέχεται να συνδέονται με τη χρήση ζωνών

Δικαιώματα ραδιοφάσματος

- εναρμόνιση των δικαιωμάτων του ραδιοφάσματος· κοινός μορφότυπος βάσει κοινών ορισμών διαφόρων υλικών πτυχών των δικαιωμάτων που ορίζουν την ελευθερία των χρηστών να χρησιμοποιούν και εμπορεύονται τα δικαιώματά τους

Διαφάνεια

- πρόσβαση σε απαραίτητες πληροφορίες για αγορές ραδιοφάσματος, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών περί κατανομής και εκχωρημένων δικαιωμάτων ραδιοφάσματος (εθνικά μητρώα), που παρέχονται με εναρμονισμένο τρόπο μέσω μονοαπευθυντικής δικτυακής πύλης σε κοινοτική κλίμακα

Στην ανασκόπηση του πλαισίου των κανονιστικών ρυθμίσεων, η οποία θα αρχίσει στα μέσα του 2006, θα συμπεριληφθούν ειδικότερα τα μέτρα που αναφέρονται στην εμπορευσιμότητα, την τεχνολογική ουδετερότητα και την ουδετερότητα ως προς τις υπηρεσίες. Η νομοθετική διαδικασία πρέπει να συνοδεύεται από εκτίμηση του αντίκτυπου (επιπτώσεων) και ενεργό διάλογο με τα κράτη μέλη, καθώς επίσης και από διαδικασία συντονισμού που μπορεί επίσης να καλύψει τα θέματα τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην ανασκόπηση του πλαισίου. Τούτο θα επιτρέψει την εξέλιξη της εφαρμογής στην πράξη, αποφεύγοντας δαπανηρές καθυστερήσεις και κατακερματισμό των προσπαθειών βραχυπρόθεσμα. Όπου απαιτηθεί, είναι επίσης δυνατή η έκδοση συστάσεων από την Επιτροπή. Θα πρέπει να συγκροτηθούν ομάδες συντονισμού το ταχύτερο δυνατό για να εργαστούν στις καίριες πτυχές που έχουν προσδιοριστεί. Η συντονιστική και νομοθετική διαδικασία θα πρέπει να αλληλοενημερώνονται και να αλληλοενισχύονται.

Η διαδικασία που περιγράφηκε παραπάνω θα συνοδεύεται συστηματικά από δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με επιμέρους προτάσεις. Στην ετήσια έκθεση που θα υποβάλλει σχετικά με την πολιτική ραδιοφάσματος, η Επιτροπή θα συνοψίζει την πραγματοποιούμενη πρόοδο.

7. Συμπεράσματα

Η μεταρρύθμιση της διαχείρισης του ραδιοφάσματος στην Ε.Ε. για την εισαγωγή αγοραστρεφούς προσέγγισης στη διαχείρισή του συνιστά μείζονα πρόκληση, η οποία αξίζει να αντιμετωπιστεί, δεδομένου ότι η αποτελεσματική εισαγωγή αγορών ραδιοφάσματος θα είναι:

- επωφελής από την άποψη της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας, του δυναμικού καινοτομίας και της ενίσχυσης της εσωτερικής αγοράς στην Ευρώπης, καθώς επίσης και λόγω της αύξησης στην ποικιλία των υπηρεσιών που προσφέρονται στον καταναλωτή, παράλληλα με τα θετικά αποτελέσματα για τη δημιουργία απασχόλησης και εξωτερικού εμπορίου·

- έγκαιρη και απαραίτητη, επειδή η διαχείριση του ραδιοφάσματος όπως πραγματοποιούνταν έως τώρα έφθασε τα όριά της εξαιτίας της τεχνολογικής προόδου, της αυξανόμενης ζήτησης πόρων ραδιοφάσματος και της ταχύτητας στην αλλαγή των επιχειρηματικών δεδομένων και των αγορών ·

- εφικτή μέσα στα προτεινόμενα χρονικά περιθώρια.

Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών να εγκρίνουν την προσέγγιση που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση.

[1] Η συνολική προσέγγιση της Επιτροπής στο θέμα αυτό παρουσιάζεται στην ανακοίνωση COM(2005) 411: «Μια μελλοντοστρεφής πολιτική ραδιοφάσματος για την Ε.Ε.: 2η ετήσια έκθεση».

[2] Μελέτη “Conditions and options in introducing secondary trading of radio spectrum in the European Community”

http://europa.eu.int/information_society/policy/radio_spectrum/ref_info/studies/index_en.htm

[3] http://rspg.groups.eu.int

[4] “Rethinking the European ICT agenda: Ten ICT breakthroughs for reaching Lisbon goals”

[5] Ψήφισμα του Συμβουλίου της 10.12.04, βλ. 15472/04 (presse 345)

[6] “The economic costs of spectrum misallocation”, Jerry Ellig, Mάϊος 2005 http://cadep.ufm.edu.gt/telecom/ingles/interior.asp?menu=lecturas

[7] Απόφαση για το ραδιοφάσμα, 676/2002/EΚ

[8] Οδηγία πλάισιο 2002/21/EC, οδηγία αδειοδότησης 2002/20/EΚ

[9] Η κανονιστική ρύθμιση του ραδιοφάσματος αποτελεί επίσης σημαντικό μέσο που συμβάλλει στην επίτευξη της εσωτερικής αγοράς εξοπλισμού σε συνδυασμό με την οδηγία για τον ραδιοεξοπλισμό και τον τηλεπικοινωνιακό τερματικό εξοπλισμό, 1999/5/EC

[10] Εντός της ΕΕ είναι : DK, IT, NL, HU, AT, PT, SK, SI, SE και UK.

[11] Η Επιτροπή γνωρίζει ότι και άλλα κράτη μέλη σχεδιάζουν το άνοιγμα περαιτέρω ζωνών σε αγοραστρεφή προσέγγιση.

[12] Βλ. Ανακοίνωση για την επίσπευση της μετάβασης από τις αναλογικές στις ψηφιακές επίγειες ρ/τα εκπομπές, COM(2005)204 και το σχετικό έγγραφο εργασίας SEC(2005)661, σ.10