EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 451/1

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική και σχέσεις με τρίτες χώρες»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2014/C 451/01)

Εισηγητής: o κ. Παναγιώτης Γκόφας Συνεισηγητής: o κ. Luis Miguel Pariza Castaños

Στις 6 Δεκεμβρίου 2013, και σύμφωνα με το άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελληνική Προεδρία της ΕΕ αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα:

Ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική και σχέσεις με τρίτες χώρες.

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις» στο οποίο ανατέθηκαν οι σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Ιουνίου 2014.

Κατά την 500ή σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Ιουλίου 2014 (συνεδρίαση της 9ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 64 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 4 αποχές.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η παρούσα γνωμοδότηση έχει στόχο να συνεισφέρει στις εργασίες της ελληνικής και εν συνεχεία της ιταλικής Προεδρίας προκειμένου να ενισχυθεί η εξωτερική διάσταση της πολιτικής της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο. Η μετανάστευση αποτελεί ζήτημα ιδιαίτερα πολύπλοκο που απαιτεί την συνεργασία πολλών εμπλεκόμενων, αλλά και κοινούς χειρισμούς σφαιρικού χαρακτήρα από πλευράς ΕΕ, τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και σε ευρωπαϊκό (1).

1.2 Η ΕΕ πρέπει να πάψει να θεωρεί την πολιτική για τη μετανάστευση σχεδόν αποκλειστικά εσωτερική υπόθεση. Μερικές από τις αποτυχίες μας απορρέουν από αυτήν την εσφαλμένη αντίληψη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει η ΕΕ να διαχειριστεί τη μετανάστευση στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης, η οποία να περιλαμβάνει τόσο την εσωτερική όσο και την εξωτερική της διάσταση: η εσωτερική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και η συνεργασία με τρίτες χώρες είναι πτυχές της ίδιας πολιτικής, εφόσον το ζητούμενο είναι η αποτελεσματικότητά της.

1.3 Στο πλαίσιο της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, η πρόκληση της ανθρώπινης κινητικότητας πρέπει να προσεγγιστεί σφαιρικά. Η μετανάστευση και η κινητικότητα είναι στενά αλληλοεξαρτώμενες. Ο διεθνής διάλογος για την κινητικότητα των προσώπων και τη μετανάστευση πρέπει να συνδεθεί και με άλλες πτυχές της ευρωπαϊκής πολιτικής όπως το εμπόριο, η συνεργασία για ανάπτυξη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ασφάλεια.

1.4 Κανένα κράτος μέλος της ΕΕ δεν μπορεί να διαχειριστεί μόνο του αποτελεσματικά τη μετανάστευση και το άσυλο· γι’ αυτό, η Συνθήκη θέτει τις βάσεις για μια κοινή πολιτική που πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή με εναρμονισμένη νομοθεσία και πρέπει να διέπεται από την ενισχυμένη αρχή της αλληλεγγύης και του δίκαιου επιμερισμού των ευθυνών.

1.5 Η ΕΕ πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων, των Κρατών Μελών τα οποία αποτελούν τα σύνορα όλης της ΕΕ και του χώρου Σένγκεν. O Frontex πρέπει να μετατραπεί σε ευρωπαϊκή υπηρεσία φύλαξης των συνόρων. Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών με καλύτερο επιμερισμό ευθυνών.

1.6 Ορισμένα ευρωπαϊκά εδάφη αντιμετωπίζουν ειδικές δυσκολίες λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, καθώς αποτελούν ενδιάμεσους σταθμούς για την παράνομη μετανάστευση και δέχονται ενίοτε αριθμούς ανθρώπων που υπερβαίνουν την ικανότητα των υποδομών υποδοχής τους. Είναι ανάγκη η ΕΕ να θέσει σε εφαρμογή επιχειρησιακές διαδικασίες όσον αφορά τον καλύτερο επιμερισμό ευθυνών, την οικονομική αρωγή και την υποδοχή των μεταναστών.

1.7 Σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, πρέπει η ΕΕ να συνεργάζεται με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς στην εφαρμογή ενός διεθνούς νομικού πλαισίου για τη μετανάστευση και την κινητικότητα.

1.8 Μέσα σε αυτό το περίγραμμα, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη την αντιμετώπιση του ζητήματος της μετανάστευσης με γνώμονα τις εξής τρεις αλληλένδετες παραμέτρους: τη χώρα προέλευσης, τη χώρα διέλευσης και τη χώρα προορισμού (εν προκειμένω η ΕΕ)· μόνο με αυτόν τρόπο μπορούμε δώσουμε μια ικανοποιητική λύση στα μεταναστευτικά ρεύματα.

1.9 Η πολιτική για τη μετανάστευση και το άσυλο πρέπει να συντονιστεί καλύτερα με την εξωτερική πολιτική της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) πρέπει να διαδραματίσει τον ρόλο που της αναλογεί και να ενσωματώσει τις πολιτικές για την μετανάστευση, το άσυλο και την διαχείριση των συνόρων προκειμένου να ενισχυθεί η συνοχή τους. Η ΕΟΚΕ, έχοντας συνεισφέρει στις εργασίες της ελληνικής Προεδρίας, επικροτεί τη συμπερίληψη της εξωτερικής διάστασης της μετανάστευσης, του ασύλου και της διαχείρισης των συνόρων στις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 26- 27 Ιουνίου 2014. Επίσης, πρέπει να ενισχυθεί η λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε αυτά τα ζητήματα.

1.10 Στο πλαίσιο μιας Συνολικής Προσέγγισης της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας (ΣΠΜΚ), η ΕΕ πρέπει να συνάψει συμφωνίες με τρίτες χώρες και ιδίως με τις γειτονικές της χώρες και τις χώρες προέλευσης και διέλευσης των μεταναστών.

1.11 Προς τούτο, η ΕΟΚΕ προτείνει να ενισχυθεί ο διάλογος με τις τρίτες χώρες και να συναφθούν νέες Συμφωνίες Κινητικότητας και Μετανάστευσης (ΣΚΜ) με ευρύτερο περιεχόμενο, όπως σημειώνεται και στα σημεία 1.3 και 5.1.6.

1.12 Οι εταιρικές σχέσεις κινητικότητας (ΕΣΚ) έχουν ορισμένους περιορισμούς, οι οποίοι θα πρέπει να υπερνικηθούν τα επόμενα χρόνια, καθότι δεν είναι δεσμευτικού χαρακτήρα για τα συμβαλλόμενα μέρη. Η ευελιξία τους διευκολύνει τη σύναψη πολιτικών συμφωνιών, χωρίς να επιβάλλονται νομικές υποχρεώσεις, ωστόσο —κατά την ΕΟΚΕ— θα πρέπει να μετατραπούν σε διεθνείς συμφωνίες με δεσμευτικό χαρακτήρα.

1.13 Πρέπει οι ΕΣΚ —πέραν της ασφάλειας, του επαναπατρισμού και της επιτήρησης των συνόρων— να συμπεριλάβουν στις προτεραιότητές τους τις παραμέτρους που άπτονται της οικονομικής μετανάστευσης και της κινητικότητας, δίνοντας έμφαση στην οργάνωση της νόμιμης μετανάστευσης, της πολιτικής έκδοσης θεωρήσεων, της αναγνώρισης των τυπικών προσόντων, των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης, καθώς και της συμβολής της μετανάστευσης και της κινητικότητας στην ανάπτυξη.

1.14 Η ΕΟΚΕ προτείνει να τεθούν σε λειτουργία γραφεία μετανάστευσης της ΕΕ στις χώρες προέλευσης, υπό τη διαχείριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με εργαζομένους από την ΕΥΕΔ, τη ΓΔ HOME και τη ΓΔ Απασχόλησης. Ο ιστότοπος της ΕΕ για τη μετανάστευση αποτελεί θετικό μεν μέσο, αλλά όχι επαρκές· πρέπει να μπορεί να είναι προσπελάσιμος σε περισσότερες γλώσσες και να είναι πιο διαδραστικός.

1.15 Είναι αναγκαία η βελτίωση της συνεργασίας με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης, η πρόληψη και αποφυγή της παράτυπης μετανάστευσης. Επίσης, πρέπει να πραγματοποιηθούν ενημερωτικές εκστρατείες και να υπάρξει αποτελεσματική καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων διακίνησης μεταναστών. Η αστυνομική και δικαστική συνεργασία είναι θεμελιώδους σημασίας για την καταπολέμηση των εγκληματικών δικτύων. Με κίνητρο τα εγκληματικά οικονομικά οφέλη, οι διακινητές θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή και την ασφάλεια των ατόμων. Οι ΕΣΚ πρέπει να αναπτύξουν νέα συστήματα συνεργασίας για τον έλεγχο των συνόρων και τη συνεργασία στην υποστηριζόμενη επιστροφή.

1.16 Εξίσου ύψιστης σημασίας κρίνονται η οικονομική βοήθεια και τα αναπτυξιακά προγράμματα με βάση την αρχή της θετικής αιρεσιμότητας («περισσότερα για περισσότερα»/more for more) και γνώμονα διάφορες παραμέτρους της μετανάστευσης — συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής επιστροφής και επανεισδοχής. Εξίσου σημαντική είναι η ενίσχυση των οργανώσεων της τοπικής κοινωνίας των πολιτών και η συμμετοχή της στις ΕΣΚ.

1.17 Επίσης, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ τόσο της συνεργασίας Frontex-Europol για την πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος και της παράνομης διακίνησης μεταναστών, όσο και της στενής συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς όπως ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και το Διεθνές Κέντρο για την Ανάπτυξη Μεταναστευτικής Πολιτικής (ΔΚΑΜΠ). Συν τοις άλλοις, η ΕΟΚΕ στηρίζει τις προτάσεις κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπέρ μιας πιο ευέλικτης διαχείρισης από το 2014 του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας.

1.18 Σε κλίμακα ΕΕ, πρέπει να ακολουθηθεί, μεταξύ άλλων, ικανοποιητική και συνεκτική κοινή μεταναστευτική πολιτική, η οποία θα βασίζεται στο πνεύμα αλληλεγγύης και συναίνεσης όλων των κρατών μελών. Πρέπει η ΕΕ να υιοθετήσει μια αποτελεσματική πολιτική επιστροφών με γνώμονα τις διεθνείς συνθήκες για τον επαναπατρισμό και την επανεισδοχή. Τα σύνορα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων συνόρων των κρατών μελών της ΕΕ που βρέχονται από τη Μεσόγειο είναι σύνορα όλων των κρατών μελών της ΕΕ και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζονται, αποφασιστικά με ευθύνη όλων, σύμφωνα με τις Συνθήκες.

1.19 Τα δικαιώματα των λαθρομεταναστών πρέπει πάντοτε να γίνονται σεβαστά, κατά τη διάσωση ή κράτησή τους, όταν αποκτούν το καθεστώς προστασίας, όταν βρίσκονται σε παράτυπη κατάσταση «χωρίς έγγραφα» ή όταν επαναπροωθούνται στις χώρες προέλευσής τους. Απαιτείται επίσης η δημιουργία περισσότερων και καλύτερων κέντρων παραμονής και κράτησης των μεταναστών σε όλα τα κράτη μέλη με τη βοήθεια όλης της ΕΕ, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις υγειονομικές συνθήκες και την παροχή ιατρικής βοήθειας, καθώς και ταχύτερη εξέταση των αιτημάτων ασύλου ή χορήγησης κοινωνικής βοήθειας. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την αντίθεσή της στον εγκλεισμό των αιτούντων άσυλο και των παράτυπων μεταναστών σε κέντρα κράτησης και ιδίως των —και δη οι ασυνόδευτων— ανηλίκων, των εγκύων και όσων υποφέρουν από σοβαρές ασθένειες.

1.20 Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία την άνοδο της μισαλλοδοξίας, του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε βάρος των μεταναστών στην Ευρώπη και είναι θορυβημένη από την επιδείνωση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων που παρατηρείται σε ορισμένα κράτη μέλη.

1.21 Όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ έχουν επισημάνει τη σημασία της μετανάστευσης για την ΕΕ, τόσο ως προς το οικονομικό όσο και ως προς το δημογραφικό σκέλος. Βλ. επίσης στρατηγική «Ευρώπη 2020». Συνεπώς, όπως έχει άλλωστε ήδη επισημάνει η ΕΟΚΕ, η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική πρέπει να είναι προορατική, να προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα, να καταπολεμά τις εργασιακές ή κοινωνικές διακρίσεις και να προάγει το θεματολόγιο της ένταξης.

1.22 Η ΕΕ πρέπει να αποκτήσει κοινό σύστημα ασύλου και εναρμονισμένη νομοθεσία. Η Σύμβαση του Δουβλίνου πρέπει να αντικατασταθεί από ένα σύστημα με μεγαλύτερη αλληλεγγύη στο εσωτερικό της ΕΕ, το οποίο να λαμβάνει υπόψη τις επιθυμίες των αιτούντων άσυλο και να εξασφαλίζει έναν περισσότερο αναλογικό επιμερισμό ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών.

1.23 Ο νέος κανονισμός για το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ενσωμάτωσης δίνει ειδική έμφαση στις καταστάσεις κρίσης και έκτακτης ανάγκης. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη δυνατότητα ευέλικτης δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με επαρκείς οικονομικούς πόρους για τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η άφιξη πολυάριθμων ατόμων από τη Συρία και από εμπόλεμες ζώνες της Αφρικής καθιστά επιτακτική την ανάγκη κινητοποίησης της ΕΕ, καθότι πρόκειται για καταστάσεις έκτακτης ανθρωπιστικής ανάγκης.

2. Εισαγωγή

2.1 Η έλλειψη κοινής ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, τα πρόσφατα αλλά και συνεχιζόμενα τραγικά γεγονότα με θανάτους στις θαλάσσιες περιοχές της Λιβύης, της Μάλτας, της Ελλάδος, της Ιταλίας, η συνεχιζόμενη αύξηση των προσφύγων στα σύνορα της Συρίας, η πολυπλοκότητα του προβλήματος καθώς και το μεγάλο μέγεθος των ροών έχουν δημιουργήσει ιδιαίτερη πίεση στην ικανότητα ανταπόκρισης ιδίως των χωρών της Μεσογείου. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι τα ζητήματα που σχετίζονται με τη μετανάστευση θα συνεχίσουν να αποτελούν προτεραιότητα για την Ιταλία, το κράτος μέλος που ασκεί επί του παρόντος την προεδρία της ΕΕ, όπως συνέβη και στην περίπτωση της απερχόμενης ελληνικής προεδρίας.

3. Η Ευρώπη και η διεθνής αντιμετώπιση της μετανάστευσης

3.1 Τον 21ο αιώνα, η κινητικότητα των ατόμων θα αυξηθεί, όπως και οι μεταναστευτικές ροές. Σήμερα, μόνο το 3 % του παγκόσμιου πληθυσμού ζει εκτός της χώρας γέννησής του, παρατηρείται όμως τάση μελλοντικής αύξησης των μετακινήσεων αυτών (ο ρυθμός ετήσιας αύξησης φθάνει το 3 %). Επισημαίνεται δε ότι οι μεταναστευτικές ροές μεταξύ των χωρών του Νότου είναι ολοένα και μεγαλύτερες, ιδίως προς τις χώρες με αναδυόμενες οικονομίες. Παράλληλα πυκνώνει και η κυκλοφορία ατόμων εντός της ΕΕ (2) και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

3.2 Η φτώχεια, η ανεργία, οι δημογραφικές εξελίξεις, η έλλειψη ευκαιριών, οι συγκρούσεις, οι οικολογικές καταστροφές και η κλιματική αλλαγή είναι ορισμένα από τα αίτια που προκαλούν τις διεθνείς μεταναστεύσεις.

3.3 Η ΕΟΚΕ έχει υποστηρίξει πως, στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής, η ΕΕ πρέπει να προωθήσει ένα διεθνές νομικό πλαίσιο για τη μετανάστευση και την κυκλοφορία των ατόμων, και το οποίο θα μετριάσει τις πιέσεις επί των κρατών μελών. Αυτό το διεθνές νομικό πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει τις κυριότερες συμβάσεις της ΔΟΕ και τη Διεθνή Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την προστασία των δικαιωμάτων των διακινούμενων εργαζομένων και των μελών των οικογενειών τους, η οποία δεν έχει κυρωθεί ακόμη από τα κράτη μέλη της ΕΕ (3). Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει μια έκθεση με θέμα τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για την ταχεία επικύρωσή της.

3.4 Ο κύριος στόχος της γνωμοδότησης είναι να εξετάσει και να αναφερθεί σε μείζονα θέματα που εμπίπτουν στο φαινόμενο της μετανάστευσης, στο σύνολο της όπως αναφέρθηκε, προκειμένου να αναζητηθούν λύσεις που θα οδηγούν σε μια αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική συμβατή με την προστασία των δικαιωμάτων των μεταναστών.

4. Η εσωτερική διάσταση: Η κοινή πολιτική της ΕΕ για τη μετανάστευση, το άσυλο και την ένταξη

4.1 Η κοινή μεταναστευτική πολιτική

4.1.1 Κατά την τελευταία δεκαετία η ΕΕ υιοθετεί σταδιακά αυτό το κοινό νομικό πλαίσιο, π.χ. θεσπίζοντας το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος ή κατοχυρώνοντας το δικαίωμα της οικογενειακής επανένωσης. Εναρμονίστηκαν οι όροι εισδοχής των σπουδαστών και των ερευνητών και καθιερώθηκε η «μπλε κάρτα» για τους μετανάστες με υψηλά προσόντα. Υιοθετήθηκε επίσης οριζόντια νομοθεσία, δηλαδή η ενιαία άδεια για τους διακινούμενους εργαζομένους από τρίτες χώρες, η οδηγία για τους εποχικούς εργαζομένους και η οδηγία για την εισδοχή εργαζομένων στο πλαίσιο ενδοεπιχειρησιακής μετάθεσης. Η ΕΕ πρέπει να δώσει ώθηση στην κοινή πολιτική που αφορά τη μετανάστευση για λόγους εργασίας και να υιοθετήσει ένα συνεκτικό, σφαιρικό και οριζόντιο νομικό πλαίσιο, το οποίο να κατοχυρώνει τον σεβασμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων, την ίση μεταχείριση και τη νόμιμη απασχόληση τους, καθώς και τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Απαιτούνται η θέσπιση νομοθεσίας και η συνεργασία, οι οποίες θα επιτρέπουν τη μετανάστευση για εργασιακούς λόγους μέσω νόμιμων και διαφανών διαύλων, τόσο για τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης όσο και για τις λιγότερο ειδικευμένες εργασίες. Απαιτείται μια ολοκληρωμένη και συνεκτική πολιτική για την μετανάστευση και το άσυλο και την διαχείριση των συνόρων, καθώς και νομοθετική εναρμόνιση με την ενεργό συμμετοχή των κρατών μελών, των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της ΕΥΕΔ και των αρμόδιων ευρωπαϊκών Οργανισμών.

4.1.2 Η ΕΟΚΕ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζονται στενά στις πολιτικές ένταξης. Στο πλαίσιο ορισμένων βασικών κοινών αρχών, η ΕΕ αναπτύσσει θεματολόγιο ένταξης, το οποίο διαθέτει επίσης ταμείο χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσουν να συνεργάζονται στο κόλπους του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για την Ένταξη.

4.2 Κοινό σύστημα ασύλου

4.2.1 Η ΕΕ διαθέτει κοινό σύστημα ασύλου και νομοθεσία εναρμόνισης, ωστόσο απέχουμε ακόμα πολύ από το ιδανικό, καθότι τα κράτη μέλη διατηρούν διαφορετικές πολιτικές και νομοθεσίες (4).

4.2.2 Η ΕΟΚΕ έχει επικρίνει το γεγονός ότι η ΕΕ επιδεικνύει ελάχιστη αλληλεγγύη σε ζητήματα ασύλου, αφού το 90 % των αιτήσεων διεκπεραιώθηκε από δέκα μόνο κράτη μέλη. Αναλογικά, εκείνες που υφίστανται τη μεγαλύτερη πίεση είναι οι μικρότερες χώρες όπως η Μάλτα, η Κύπρος και η Ελλάδα.

4.2.3 Με τη Σύμβαση του Δουβλίνου ορίζεται το κράτος μέλος που είναι υπεύθυνο για την εξέταση κάθε αίτησης ασύλου, ωστόσο η ΕΟΚΕ θεωρεί πως, βάσει της εν λόγω σύμβασης, δεν επιδεικνύεται αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ. Ο αιτών άσυλο θα έπρεπε να έχει την ευκαιρία να υποβάλλει την αίτησή του σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. Μεσοπρόθεσμα πρέπει να εκχωρηθούν νέες αρμοδιότητες στην ΕΕ, έτσι ώστε η εξέταση των αιτήσεων ασύλου να εμπίπτει στις δικές της αρμοδιότητες και όχι σε αυτές των εθνικών αρχών. Με αυτόν τον τρόπο η εξέταση θα είναι ταχύτερη και οι προϋποθέσεις χορήγησης ασύλου καλύτερες. Εν ολίγοις, η Σύμβαση του Δουβλίνου πρέπει να αντικατασταθεί από ένα σύστημα με μεγαλύτερη αλληλεγγύη στο εσωτερικό της ΕΕ, στο οποίο θα λαμβάνονται υπόψη οι επιθυμίες των αιτούντων άσυλο και θα κατοχυρώνεται ένας πιο συμμετρικός επιμερισμός ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών.

4.2.4 Για τη διευκόλυνση των κρατών μελών στην ανάπτυξη του συστήματος ασύλου, έχει θεσπιστεί η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (ΕΥΥΑ), η οποία παρέχει επίσης τεχνική και επιχειρησιακή υποστήριξη. Η ΕΥΥΑ πρέπει να έχει αρμοδιότητα αξιολόγησης των εθνικών συστημάτων ασύλου και της συμμόρφωσής τους με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο και με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

4.2.5 Η ΕΟΚΕ προτείνει την αύξηση των προγραμμάτων επανεγκατάστασης για τη μετακίνηση προσφύγων από τρίτες χώρες και την εγκατάστασή τους στην Ένωση, σε συνεργασία με τρίτες χώρες και με την UNHCR.

4.2.6 Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης την ενίσχυση των προγραμμάτων μετεγκατάστασης στο εσωτερικό της ΕΕ, με την παροχή οικονομικών κινήτρων σε όσα κράτη μέλη συμμετέχουν. Η ΕΟΚΕ εκτιμά πως σήμερα είναι ελάχιστη η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών για τη μετεγκατάσταση των δικαιούχων προστασίας και των αιτούντων άσυλο.

4.2.7 Η μετεγκατάσταση θα πρέπει να πραγματοποιείται βάσει μονίμου, καθιερωμένου μηχανισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει νομοθετική πρόταση για έναν μόνιμο και αποτελεσματικό μηχανισμό μετεγκατάστασης της ΕΕ, στη βάση μιας ευρωπαϊκής κλείδας κατανομής για τη μετεγκατάσταση των αιτούντων άσυλο, όπως αυτή περιγράφεται στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ενίσχυση της αλληλεγγύης εντός της ΕΕ στον τομέα του ασύλου (2012/2032 INI). Για την εξασφάλιση της καλύτερης δυνατής λειτουργικότητας του εν λόγω μηχανισμού, αυτή η νομοθετική πρόταση θα πρέπει να λάβει επίσης υπόψη τις πρακτικές εμπειρίες που αποκομίστηκαν από το πιλοτικό σχέδιο EUREMA για τη Μάλτα (5).

4.3 Πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης

Η ΕΟΚΕ θεωρεί πως πρέπει να βελτιωθεί το πνεύμα αλληλεγγύης στην ΕΕ. Ορισμένα ευρωπαϊκά εδάφη αντιμετωπίζουν ειδικές δυσκολίες λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, καθώς αποτελούν ενδιάμεσους σταθμούς για την παράτυπη μετανάστευση και δέχονται συχνά αριθμούς ανθρώπων που υπερβαίνουν την ικανότητα των υποδομών υποδοχής τους. Πρέπει η ΕΕ να θέσει σε εφαρμογή διαδικασίες οικονομικής και επιχειρησιακής αλληλεγγύης όσον αφορά την υποδοχή, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των συγκεκριμένων κρατών μελών.

4.3.1 Η σύνδεση ενίοτε της μετανάστευσης με την εγκληματικότητα στον πολιτικό λόγο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και καλλιεργεί ξενοφοβικές αντιλήψεις. Οι περισσότεροι μετανάστες που δεν βρίσκονται σε νομότυπη κατάσταση έχουν εισέλθει νομίμως με θεώρηση βραχείας διαρκείας και παρατείνουν την παραμονή τους, ή έχουν άδεια προσωρινής μετανάστευσης και δεν επιστρέφουν όταν αυτή λήξει.

4.3.2 Πολλά από αυτά τα άτομα εργάζονται σε πολύ άδικες συνθήκες —όταν δεν καταστρατηγείται το ίδιο το Εργατικό Δίκαιο— ή στο πλαίσιο της μη δηλωμένης οικονομίας, ευρισκόμενα σε καθεστώς κοινωνικού αποκλεισμού. Έναντι τέτοιων περιπτώσεων, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και η ίδια η ΕΟΚΕ έχουν ταχθεί υπέρ διαδικασιών νομιμοποίησης των λαθρομεταναστών και, γενικά, έχουν καλέσει την ΕΕ να υιοθετήσει προτάσεις, εισηγήσεις και μέτρα προς αποφυγή αυτών των καταστάσεων.

4.3.3 Τα δικαιώματα των λαθρομεταναστών πρέπει να γίνονται πάντα σεβαστά, από τη διάσωση ή κράτησή τους, έως ότου τους χορηγηθεί προστασία ή επαναπροωθηθούν στις χώρες προέλευσής τους. Συχνά, η λαθρομετανάστευση δια θαλάσσης έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια ανθρώπινων ζωών. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του σεβασμού στα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου σε κάθε περίπτωση.

4.4 Εξωτερικά σύνορα και θεωρήσεις εισόδου

4.4.1 Η ΕΕ χρειάζεται μιαν αξιόπιστη, αποτελεσματική, νόμιμη και δημοκρατικά ελεγχόμενη πολιτική για τα εξωτερικά της σύνορα. Τα κράτη μέλη που αποτελούν τον χώρο Σένγκεν δεν διενεργούν ελέγχους στα μεταξύ τους σύνορα. Αυτό σημαίνει ότι οφείλουν να συνεργάζονται και να μοιράζονται την ευθύνη για τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. Ο Κώδικας Συνόρων του Σένγκεν ρυθμίζει τη διέλευση των συνόρων και τους συνοριακούς ελέγχους, λαμβάνοντας υπόψη τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι υπήκοοι τρίτων χωρών για να εισέλθουν στην ΕΕ και να παραμείνουν έως τρεις μήνες. Η ΕΕ καταρτίζει καταλόγους με τις χώρες των οποίων οι υπήκοοι χρειάζονται θεώρηση εισόδου.

4.4.2 Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος του Frontex, ώστε να μετατραπεί μεσοπρόθεσμα σε μια ευρωπαϊκή υπηρεσία φύλαξης των συνόρων, αποτελούμενη από μία ευρωπαϊκή δύναμη συνοριοφυλάκων. Βασική της αποστολή θα είναι η εφαρμογή των κοινών κανόνων που προβλέπει ο Κώδικας Συνόρων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να ενισχυθεί η αλληλεγγύη της ΕΕ έναντι των κρατών μελών, λαμβάνοντας υπόψη τη γεωγραφική τους θέση.

4.4.3 Κατά την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης προσώπων και της σωματεμπορίας πρέπει πάντα να διασφαλίζεται η κάλυψη των θυμάτων από τη διεθνή ανθρωπιστική νομοθεσία και τις ευρωπαϊκές συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 2 του Κώδικα Συνόρων του Σένγκεν, κατά τους συνοριακούς ελέγχους, οι συνοριοφύλακες μεριμνούν ώστε να μην παρατηρούνται διακρίσεις εις βάρος προσώπων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 13, τα πρόσωπα στα οποία απαγορεύεται η είσοδος έχουν δικαίωμα προσφυγής.

4.4.4 Η ΕΟΚΕ στηρίζει τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της νομοθεσίας περί έκδοσης θεωρήσεων. Η συνεργασία με τις τρίτες χώρες είναι θεμελιώδους σημασίας για την πολιτική χορήγησης θεωρήσεων, η οποία συχνά προϋποθέτει και την αμοιβαιότητα.

4.5 Επιστροφή

4.5.1 Οι ΕΣΚ θα πρέπει να περιλαμβάνουν την πρόβλεψη ότι, στις διαδικασίες επιστροφής, θα χρησιμοποιείται κατά προτεραιότητα η εκούσια επιστροφή, με τη συνοδεία συστημάτων υποστήριξης (6). Στην περίπτωση, όμως, που τεθεί σε εφαρμογή η διαδικασία αναγκαστικής επιστροφής, πρέπει να διασφαλίζεται ο απόλυτος σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των επαναπατριζόμενων, σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης (7).

4.5.2 Η σύναψη συμφωνιών με τρίτες χώρες πρέπει να βασίζεται στην αρχή της θετικής αιρεσιμότητας, στην παροχή οικονομικής αρωγής και στη δημιουργία αναπτυξιακών προγραμμάτων για αποτροπή της παράτυπης μετανάστευσης.

4.5.3 Ο επαναπατρισμός των μεταναστών που εισήλθαν παράνομα στην ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίζεται βάσει των καθιερωμένων κανόνων. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμφωνίες επιστροφής με τρίτες χώρες είναι εξαιρετικά σημαντικές, ώστε να εξασφαλίζεται ο πλήρης σεβασμός των δικαιωμάτων των επαναπατριζόμενων μεταναστών.

4.5.4 Στον Χάρτη απαγορεύονται ρητώς οι ομαδικές απελάσεις, ενώ εξασφαλίζεται ότι «κανείς δεν μπορεί να απομακρυνθεί, να απελαθεί ή να εκδοθεί προς κράτος όπου διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να του επιβληθεί η ποινή του θανάτου ή να υποβληθεί σε βασανιστήρια ή άλλη απάνθρωπη ή εξευτελιστική ποινή ή μεταχείριση» (αρχή της μη απομάκρυνσης). Ωστόσο, πολλές ΜΚΟ έχουν καταγγείλει πρακτικές ομαδικών απελάσεων και απελάσεων λαθρομεταναστών και αιτούντων άσυλο προς χώρες όπου παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και ο Χάρτης περιλαμβάνουν διατάξεις εφαρμοστέες σε μια ευρωπαϊκή πολιτική για την παράτυπη μετανάστευση, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία σε περιπτώσεις απομάκρυνσης, απέλασης ή έκδοσης.

4.5.5 Πρόσωπα με σοβαρή ασθένεια δεν μπορούν να υποβληθούν σε κράτηση ούτε να απελαθούν, σύμφωνα με την ερμηνεία του άρθρου 3 της ΕΣΑΔ καθότι χρήζουν ιατρικής φροντίδας· το ίδιο δε ισχύει για τις εγκύους. Η κατάσταση των ανηλίκων χρήζει επίσης ειδικής προσοχής και προστασίας, ιδίως αν πρόκειται για ασυνόδευτους ανηλίκους.

4.5.6 Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι τάσσεται ενάντια στην παραμονή των αιτούντων άσυλο και των λαθρομεταναστών υπό συνθήκες κράτησης, δεδομένου ότι η κράτησή τους σε τέτοια κέντρα πρέπει πάντοτε να αποτελεί εξαιρετικό μέτρο (8). Η ΕΟΚΕ απαιτεί να αυξηθεί η διαφάνεια όσον αφορά τα κέντρα κράτησης εντός και εκτός της ΕΕ και να ενημερώνεται η Ύπατη Αρμοστεία των ΗΕ (UNHCR) για την κατάσταση των προσώπων που κρατούνται.

5. Η εξωτερική διάσταση της πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο

5.1 Η Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας (ΣΠΜΚ)

5.1.1 Το πρώτο βήμα έγινε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που υιοθέτησε τη συνολική προσέγγιση για τη μετανάστευση (ΣΠΜ) στα τέλη του 2005. Για την ανάπτυξη της εξωτερικής διάστασης της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής έχουν τεθεί σε εφαρμογή διάφορες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

5.1.2 Το πιο σημαντικό πολιτικό μέσο για την εφαρμογή της ΣΠΜΚ είναι οι εταιρικές σχέσεις κινητικότητας (ΕΣΚ). Η πιλοτική φάση της εφαρμογής τους έχει ήδη ολοκληρωθεί και το 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβη στην πολιτική της αξιολόγηση. Έχουν συναφθεί έξι ΕΣΚ (9).

5.1.3 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της «Διάλογος για τη μετανάστευση, την κινητικότητα και την ασφάλεια με τις χώρες της Νότιας Μεσογείου» [COM(2011) 292], συνέστησε τον καθορισμό νέων στόχων για τις πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου (πόλεμοι και μετακινήσεις πληθυσμών στη Μεσόγειο) μέσω της καθιέρωσης διαλόγου για τη μετανάστευση, την κινητικότητα και την ασφάλεια στην ΕΕ. Η ΕΕ ξεκίνησε έκτοτε διάλογο με ορισμένες χώρες.

5.1.4 Έχουν συναφθεί έξι ΕΣΚ, με τις εξής χώρες: Πράσινο Ακρωτήριο (Μάιος 2008) (10), Μολδαβία (Μάιος 2008) (11), Γεωργία (Νοέμβριος 2009) (12), Αρμενία (Οκτώβριος 2011) (13), Αζερμπαϊτζάν (Δεκέμβριος 2013) (14) και Μαρόκο (Ιούνιος 2013) (15). Η διαπραγμάτευση για τη σύναψη ΕΣΚ με την Τυνησία έχει ολοκληρωθεί και η κοινή διακήρυξη υπεγράφη στις 3 Μαρτίου 2014. Η διαπραγμάτευση για τη σύναψη ΕΣΚ με την Ιορδανία έχει αρχίσει και σκοπείται να ολοκληρωθεί εντός της Ελληνικής Προεδρίας, ενώ θα ξεκινήσουν νέοι διάλογοι για τη μετανάστευση, την κινητικότητα και την ασφάλεια με άλλες χώρες της Νότιας Μεσογείου, όπως η Αίγυπτος, η Λιβύη, η Αλγερία και ο Λίβανος. Η Διακήρυξη της Διάσκεψης Ευρωπαϊκής Ένωσης-Αφρικής για τη μετανάστευση και την κινητικότητα (16) βασίζεται στη συνολική προσέγγιση που προκρίνει η ΕΟΚΕ.

5.1.5 Το 2011 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε μία αξιολόγηση της ΣΠΜΚ (αγγλιστί GAMM) (17), στην οποία κάλεσε την ΕΕ να ενισχύσει την εξωτερική πολιτική της για τη μετανάστευση και παρουσίασε μιαν ανανεωμένη ΣΠΜΚ, η οποία θα βασίζεται στους εξής τέσσερις πυλώνες: 1) οργάνωση και διευκόλυνση της νόμιμης μετανάστευσης και κινητικότητας, 2) πρόληψη και περιορισμό της παράνομης μετανάστευσης και της σωματεμπορίας, 3) προώθηση της διεθνούς προστασίας και ενίσχυση της εξωτερικής διάστασης της πολιτικής ασύλου και 4) μεγιστοποίηση της αναπτυξιακής επίδρασης της μετανάστευσης και κινητικότητας.

5.1.6 Οι ΕΣΚ πάσχουν από ορισμένους περιορισμούς, οι οποίοι, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πρέπει να υπερνικηθούν εντός των προσεχών ετών. Από νομική άποψη, οι ΕΣΚ αποτελούν μέσα ηπίου δικαίου (soft law). Είναι κοινές δηλώσεις της ΕΕ, μιας ομάδας ενδιαφερόμενων κρατών μελών και μίας τρίτης χώρας, αλλά δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα για τα συμβαλλόμενα μέρη. Η ευέλικτη φύση τους βοηθά να συναφθούν πολιτικές συμφωνίες, αλλά χωρίς να επιβάλλονται νομικές υποχρεώσεις. Όπως έχει επισημάνει η ΕΟΚΕ και στο παρελθόν (18), οι ΕΣΚ θα πρέπει να μετατραπούν σε διεθνείς συμφωνίες με δεσμευτικό χαρακτήρα για τα συμβαλλόμενα μέρη.

5.1.7 Οι ΕΣΚ πρέπει να αναπτύξουν σαφέστερα τις πτυχές της κινητικότητας και της μετανάστευσης και να τις συγκαταλέξουν στις προτεραιότητές τους. Μέχρι σήμερα οι προτεραιότητες επικεντρώνονταν στην ασφάλεια, στον επαναπατρισμό, στην επανεισδοχή των παράνομων μεταναστών και στην επιτήρηση των συνόρων. Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον διάλογο όριζε ότι η «αύξηση της κινητικότητας» θα εξαρτάται από την εκπλήρωση συγκεκριμένων προϋποθέσεων εκ μέρους της τρίτης χώρας. Κατά την ΕΟΚΕ, πρέπει η ΕΕ να προσφέρει σε αυτές τις χώρες ευκαιρίες μετανάστευσης με νόμιμες και διαφανείς διαδικασίες (19).

5.1.8 Η ΕΟΚΕ προτείνει να προσφέρει η ΕΕ στις χώρες εταίρους τη διάνοιξη διαύλων για την κινητικότητα των προσώπων, την διευκόλυνση ή την ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων και την εισδοχή νέων μεταναστών. Η ΕΟΚΕ (20) συνιστά να συμπεριληφθούν και τα ακόλουθα ζητήματα στις νέες συμφωνίες: — βελτίωση των ικανοτήτων αντιστοίχισης μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εργασίας· — αναγνώριση των επαγγελματικών και ακαδημαϊκών ικανοτήτων και προσόντων· — ανάπτυξη και εφαρμογή νομικών πλαισίων για τη βελτίωση της μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων· — ενίσχυση της πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με κενές θέσεις εργασίας στην ΕΕ· — μέτρα για τη βελτίωση της συνεργασίας για θέματα σχετικά με τις δεξιότητες και την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργατικού δυναμικού, με βάση τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν ήδη από το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης.

5.1.9 Η δημιουργία μεταναστευτικών κέντρων από την ΕΕ στις χώρες προέλευσης θα ενισχύσει την παρουσία της ΕΕ σε αυτές τις χώρες, αλλά παράλληλα θα εξαλείψει την παραπληροφόρηση από τα κυκλώματα των διακινητών ενθαρρύνοντας αιτήματα νόμιμης μετανάστευσης. Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί στην ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας των πολιτών, και όπου δεν υφίσταται στην δημιουργία αυτής.

5.1.10 Σε καταστάσεις ανθρωπιστικής κρίσης σε τόπους διέλευσης, που προκύπτουν λόγω μαζικών μετακινήσεων, η δημιουργία μεταναστευτικών κέντρων και κέντρων παραμονής μεταναστών θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ λαμβάνοντας πάλι υπόψη την αρχή της θετικής αιρεσιμότητας. Σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες και με τον ΔΟΜ, στα κέντρα αυτά θα εξασφαλίζεται στα πρόσωπα που την έχουν ανάγκη η προστασία του διεθνούς συστήματος ασύλου.

5.1.11 Η ΕΕ θα πρέπει να συνάψει συμφωνίες με τις χώρες αυτές που αποτελούν χώρες διέλευσης δίνοντας ιδιαίτερη σημασία στις προϋποθέσεις των αρχών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά και του επαναπατρισμού.

5.1.12 Η σύναψη συμφωνιών θα μπορούσε να επεκταθεί και σε συνεργασία με τον Frontex και την Europol. Η πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος των διακινητών αποτελεί θεμέλιο λίθο για την αποτροπή και μείωση των λαθρομεταναστευτικών ροών. Τα άτομα που πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης από τους διακινητές πρέπει να θεωρούνται αθώα θύματα.

5.1.13 Μετά την καταστροφή στη Λαμπεντούζα, συγκροτήθηκε, στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 7ης και 8ης Οκτωβρίου 2013, η ειδική ομάδα «Μεσόγειος». Η ομάδα ολοκλήρωσε το έργο της με τη δημοσίευση της ανακοίνωσης σχετικά με τις εργασίες της ειδικής ομάδας «Μεσόγειος» [COM(2013) 869], η οποία περιείχε μια δέσμη δράσεων βραχυπρόθεσμου, μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου ορίζοντα σε πέντε κύριους τομείς: δράσεις σε συνεργασία με τρίτες χώρες· περιφερειακή προστασία, επανεγκατάσταση και ενίσχυση των νόμιμων οδών εισόδου στην ΕΕ· καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και εμπορίας ανθρώπων και του οργανωμένου εγκλήματος· ενισχυμένη επιτήρηση των συνόρων· βοήθεια και αλληλεγγύη προς τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν μεγάλη μεταναστευτική πίεση.

5.1.14 Η ΕΟΚΕ θεωρεί καθοριστικό να συμπληρωθούν οι βραχυπρόθεσμες δράσεις με μακροπρόθεσμα μέτρα που θα αποβλέπουν στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της μη ηθελημένης μετανάστευσης.

5.1.15 Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2013 υποστήριξε τις προτεινόμενες δράσεις και επανέλαβε την ανάγκη αποφασιστικής δράσης για την πρόληψη της απώλειας ζωών στη θάλασσα και την αποτροπή μελλοντικών τραγωδιών. Επιβεβαίωσε επίσης την προτεραιότητα της συνεργασίας με τρίτες χώρες για την πρόληψη τέτοιων συμβάντων.

Βρυξέλλες, 9 Ιουλίου 2014 Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Henri MALOSSE

(1) Βλ. REX/375 και REX/351.

(2) Βλ. SOC/373

(3) ΕΕ C 191, 29.6.2012, σ. 134-141

(4) Σε θέματα ασύλου, η ΕΕ δεσμεύεται από τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και τις διεθνείς συμβάσεις.

(5) Το σχέδιο EUREMA είναι ένα πιλοτικό σχέδιο της ΕΕ για τη μετεγκατάσταση εντός της ΕΕ των δικαιούχων διεθνούς προστασίας από τη Μάλτα, όπως εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στα συμπεράσματα της 18ης και 19ης Ιουνίου 2009 (έγγραφο 11225/2/09 CONCL 2).

(6) Σε συνεργασία με τον Διεθνή οργανισμό μετανάστευσης.

(7) «Είκοσι κατευθυντήριες αρχές σχετικά με την αναγκαστική επιστροφή», CM(2005)40.

(8) Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 16ης Ιουλίου 2009 με θέμα «Υποδοχή των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη — ελάχιστοι κανόνες» και εισηγήτρια την κ. An LE NOUAIL-MARLIERE, που υιοθετήθηκε στη σύνοδο ολομέλειας της 15ης και 16ης Ιουλίου 2009.

(9) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2009), «Mobility partnerships as a tool of the global approach to migration» («συμπράξεις κινητικότητας ως μέσο για την Παγκόσμια Προσέγγιση της Μετανάστευσης»), έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, SEC (2009) 1240, Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 2009.

(10) Κοινή δήλωση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2008) με θέμα της σύναψης εταιρικής σχέσης κινητικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Πράσινου Ακρωτηρίου 9460/08 ADD2, Βρυξέλλες, 21 Μαΐου 2008.

(11) Κοινή δήλωση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2008) με θέμα της σύναψης εταιρικής σχέσης κινητικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Μολδαβίας 9460/08 ADD1, Βρυξέλλες, 21 Μαΐου 2008.

(12) Κοινή δήλωση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2009) με θέμα της σύναψης εταιρικής σχέσης κινητικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Γεωργίας 16396/09 ADD2, Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 2009.

(13) Κοινή δήλωση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2011) με θέμα της σύναψης εταιρικής σχέσης κινητικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αρμενίας 14963/1/11, Βρυξέλλες, 11 Οκτωβρίου 2011.

(14) http://europa.eu/rapid/press-release_IP-13-1215_en.htm en.htm 5/12/2013.

(15) Κοινή δήλωση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2008) με θέμα της σύναψης εταιρικής σχέσης κινητικότητας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Μαρόκου 6139/13, Βρυξέλλες, 3 Ιουνίου 2013.

(16) ΕΕ-Διάσκεψη για την Αφρική 2—3 Απριλίου 2014, Βρυξέλλες.

(17) Ανακοίνωση της Επιτροπής, Η Συνολική Προσέγγιση της Μετανάστευσης και της Κινητικότητας, COM(2011) 743 τελικό, 18.11.2011.

(18) REX/351.

(19) Βλ. REX/351.

(20) Βλ. SOC/268 και REX/236.