ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την κατάσταση του τομέα του λυκίσκου

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η "μεταρρύθμιση" της κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα του λυκίσκου που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Ιούλιο του 1997 καθόρισε κυρίως ένα κατ´αποκοπή ποσό ενίσχυσης στους παραγωγούς (480 ευρώ/εκτάριο) για μία περίοδο πέντε ετών. Το καθεστώς αυτό εφαρμόστηκε από τη συγκομιδή 1996 και η εφαρμογή του θα συνεχιστεί μέχρι και τη συγκομιδή 2000. Πριν από το τέλος της πενταετούς αυτής περιόδου, και ειδικότερα πριν από την 1η Σεπτεμβρίου 2000, το άρθρο 18 [1] του βασικού κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71 [2] έχει προβλέψει ότι η Επιτροπή θα διαβιβάσει στο Συμβούλιο μία έκθεση αξιολόγησης του τομέα, συνοδευόμενη, ενδεχομένως, από προτάσεις για το μέλλον. Η αξιολόγηση αυτή αποτελεί αντικείμενο της παρούσας έκθεσης.

[1] Το άρθρο αυτό προστέθηκε στο βασικό κανονισμό (ΕΟΚ αριθ. 1696/71) από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1554/97 του Συμβουλίου της 22.7.1997.

[2] ΕΕ L 175 της 4.8. 1971, σ. 1. -Κανονισμός που τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 191/2000 (ΕΕ L 23 της 28.1.2000, σ. 4).

2. ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ

2.1. Παραγωγή

2.1.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο πρώτος στον κόσμο παραγωγός λυκίσκου με παραγωγή το 1999 34 600 τόνων. Οκτώ κράτη μέλη παράγουν λυκίσκο, ήτοι το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, η Αυστρία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, σε μία συνολική έκταση, το 1999, 22 700 εκταρίων, από τα οποία 18 300 εκτάρια (80%) βρίσκονται στη Γερμανία. Οι περιοχές παραγωγής καθώς και οι αντίστοιχες εκτάσεις εμφαίνονται στον πίνακα 1 του παραρτήματος. Το 1999, 3 556 εκμεταλλεύσεις επιδίδονται στην καλλιέργεια λυκίσκου με μέση έκταση 6,38 εκτάρια ανά εκμετάλλευση.

Παρά την τάση που έχει παγκοσμίως παρατηρηθεί, η καλλιέργεια λυκίσκου στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζει μείωση. Η τάση αυτή έχει παρατηρηθεί σε όλα τα κράτη μέλη, πλην της Γαλλίας, της οποίας η παραγωγή αφορά κυρίως την αρωματική ποικιλία Strisselspalt.

Μεταξύ 1995 και 1999, η έκταση και η παραγωγή λυκίσκου υπέστησαν και οι δύο μείωση της τάξης του 18% περίπου (βλ. πίνακα 2).

Η εν λόγω μείωση των ποσοτήτων αντισταθμίστηκε με μία μεγάλη αύξηση της περιεκτικότητας σε οξύ άλφα (που αποτελεί την ουσία που περιέχεται στον κώνο και που χρησιμεύει στην παρασκευή της μπύρας), κυρίως λόγω της διάδοσης των ποικιλιών με υψηλή περιεκτικότητα σε οξύ άλφα (που καλούνται « σούπερ άλφα »). Η παραγωγή οξέος άλφα αυξήθηκε κατά 6%, παρά τη μείωση κατά 18% της έκτασης και της παραγωγής κώνων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η παραγωγή οξέος άλφα ανά εκτάριο αυξήθηκε κατά 37% κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Επί του παρόντος, χονδρικά τα 3/5 της παραγωγής αποτελούνται από αρωματικές ποικιλίες και το υπόλοιπο από πικρές ποικιλίες, από τις οποίες ορισμένες καλούνται ποικιλίες σούπερ άλφα . Μεταξύ 1995 και 1999, οι δύο αυτές ομάδες ποικιλιών αντιμετώπισαν μείωση των εκτάσεών τους κατά 17% αντιστοίχως (βλ. πίνακα 3) πράγμα που επιτρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι στην ΕΕ οι αρωματικές ποικιλίες δεν παρουσιάζουν σχετική μείωση, αντίθετα απ´ό,τι παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο.

2.1.2. Παγκόσμιο επίπεδο

Η παγκόσμια παραγωγή κώνων λυκίσκου εκτιμάται το 1999, σε 93 750 τόνους, από τους οποίους 34 600 τόνοι (37%) προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι παγκόσμιες εκτάσεις ανέρχονται σε 58 000 περίπου εκτάρια, από τα οποία 22 700 εκτάρια (39%) στην ΕΕ, και έχουν μειωθεί κατά 30 % από το 1995. Οι δύο μεγαλύτεροι παραγωγοί μετά την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, σημείωσαν αντιστοίχως μείωση των εκτάσεων κατά 19% και 11% (βλ. πίνακα 2). Στις Ηνωμένες Πολιτείες, (οι τρεις πολιτείες που παράγουν λυκίσκο είναι το Oregon, η Washington και το Idaho), η προτίμηση δίδεται στην καλλιέργεια ποικιλιών πλούσιων σε οξύ άλφα (ενώ 2/3 των ποικιλιών είναι πικρές ποικιλίες και 1/3 αρωματικές ποικιλίες). Ορισμένες ποικιλίες παράγουν μέχρι 14% οξέος άλφα. Με 14 000 περίπου εκτάρια το 1999, οι Ηνωμένες Πολιτείες καταλαμβάνουν ποσοστό 42% της παγκόσμιας παραγωγής οξέος άλφα. Η άρδευση των ποικιλιών συμβάλλει ώστε οι αποδόσεις να είναι κατά 40% ανώτερες αυτές της ΕΕ. Η μείωση της έκτασης (-19%) και της παραγωγής (-21 %) μεταξύ 1995 και 1999, είναι της ίδιας τάξης μεγέθους με αυτές της ΕΕ. Αντίθετα, η παραγωγή οξέος άλφα (εκφραζόμενη σε τόνους) μειώθηκε κατά 8% (προς υπενθύμιση : + 6% στην ΕΕ). Αυτό οφείλεται επίσης στις αρνητικές συνέπειες μιας καταστροφικής ασθένειας που καλείται "powdery mildew". Όσον αφορά την Κίνα, η σημερινή παραγωγή θα πρέπει να είναι 12 700 τόνοι. τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από πληροφορίες που παρέχονται από το εμπόριο. [3]

[3] Όσον αφορά την Κίνα, δεν υπάρχουν διαθέσιμες επίσημες στατιστικές..

2.2. Οι συναλλαγές της Κοινότητας με τις τρίτες χώρες

Η ΕΕ αποτελεί κατά παράδοση και κατά αύξοντα τρόπο καθαρό εξαγωγέα. το ήμισυ των εξαγωγών συνίστανται σε μεταποιημένο λυκίσκο σε σκόνη ή σε συσσωματώματα (σφαιρίδια). Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο βασικός εμπορικός εταίρος της ΕΕ (βλ. πίνακα 4), δεδομένου ότι οι εισαγωγές και οι εξαγωγές της Κοινότητας από και προς τις ΗΠΑ ανέρχονται αντιστοίχως σε 5 876 τόνους και σε 5 071 τόνους κώνων λυκίσκου. Οι εξαγωγές της ΕΕ πραγματοποιούνται κατά δεύτερον προς την Ιαπωνία και τη Ρωσία. Όσον αφορά τις εισαγωγές, η Τσεχία και η Σλοβενία είναι επίσης σημαντικοί προμηθευτές της ΕΕ με 2 000 τόνους εκάστη.

2.3. Η αγορά του λυκίσκου

Η εμπορία του λυκίσκου πραγματοποιείται είτε μέσω της αγοράς spot είτε βάσει συμβάσεων, που συνάπτονται εκ των προτέρων για περίοδο από τρία έως πέντε έτη. Στην Κοινότητα, το ποσοστό της παραγωγής λυκίσκου που τίθεται σε εμπορία στο πλαίσιο συμβάσεων από 82% το 1995 μειώθηκε σε 75% το 1999. Η σύμβαση παραμένει επομένως ο πλέον διαδεδομένος τρόπος εμπορίας (βλ. πίνακα 5).

Το 1991, οι κοινοτικές συμβατικές τιμές και τιμές spot των αρωματικών και πικρών ποικιλιών προσέγγιζαν η μία την άλλη (βλ. πίνακα 5). Έκτοτε, εμφανίστηκαν σημαντικές αποκλίσεις, που αποδεικνύουν τη σαφή υπεροχή των συμβατικών τιμών και ειδικότερα αυτών των αρωματικών ποικιλιών. Το 1999, παρατηρείται και πάλι μία προσέγγιση των τιμών, αλλά για να συναχθούν συμπεράσματα θα πρέπει πρώτα να υπάρχουν τα αποτελέσματα της συγκομιδής 2000, για να επιβεβαιωθεί η εν λόγω τάση.

Οι συμβατικές τιμές μεταξύ 1995 και 1999 έχουν παραμείνει αρκετά σταθερές (+/- 195 ευρώ/Zentner [4]). Αντίθετα, οι τιμές στην ελεύθερη αγορά, αφού σημείωσαν το 1996 και το 1997 πτώση 50 % ανήλθαν και πάλι το 1999 στο επίπεδό τους του 1995 (+/- 155 ευρώ/Zentner), ενώ η σημαντική παραγωγή της δεκαετίας του 1990 απορροφήθηκε από την αγορά.

[4] 1 Zentner = 50 χγρ.

Πρέπει να διαπιστώσουμε ότι η εξέλιξη των τιμών στην παραγωγή δεν αντικατοπτρίζει την πολύ σημαντική αύξηση της περιεκτικότητας σε οξύ άλφα (+37% από το 1995 έως το 1999). Οι ζυθοποιίες έχουν το πλεονέκτημα να πληρώνουν σήμερα, στην ίδια τιμή όπως στο παρελθόν, έναν πολύ πιο πλούσιο σε οξύ άλφα λυκίσκο. Η μετατροπή των ποικιλιών στην οποία προέβησαν οι παραγωγοί, δεν ανταμείφθηκε από την αγορά, και δεν απέφερε στους παραγωγούς τα αναμενόμενα κέρδη.

2.4. Η μετατροπή των ποικιλιών

Οι παραδοσιακοί ζυθοποιοί που είχαν μία ορισμένη σταθερότητα στην πολιτική αγορών τους βρίσκονται σε στάδιο εξαφάνισης λόγω της διαδικασίας συγκέντρωσης που πραγματοποιήθηκε σε επίπεδο ζυθοποιίων για να δημιουργηθούν μονάδες μεγάλης κλίμακας. Οι μονάδες αυτές έχουν μία λίαν ευμετάβλητη πολιτική αγοράς η οποία εξελίσσεται ανάλογα με τις προτιμήσεις των καταναλωτών, και λαμβάνουν κατ´αυτόν τον τρόπο πιο βραχυπρόθεσμες αποφάσεις.

Προκειμένου να ανταποκριθεί στην εξέλιξη της ζήτησης, ο παραγωγός λυκίσκου είναι υποχρεωμένος να προβεί σε πολύ δαπανηρές επενδύσεις, κυρίως για την ανανέωση των φυτεύσεων του και του εξοπλισμού του. Γνωρίζοντας ότι ο λυκίσκος αρχίζει να παράγει πλήρως μετά το τρίτο έτος, κάθε αλλαγή ποικιλίας επιφέρει σημαντική έλλειψη κέρδους κατά τη διάρκεια δύο ετών. Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι το τρίτο έτος, θα υπάρχει ακόμη ζήτηση όσον αφορά την ποικιλία αυτή.

Ως εκ τούτου, προβλέποντας ακόμη και μία πιο αποτελεσματική συνεννόηση μεταξύ της ζυθοποιίας, των εμπόρων και των παραγωγών, οι τελευταίοι δεν διαθέτουν αρκετή ευελιξία προκειμένου να ανταποκριθούν βραχυπρόθεσμα στις μεταλλασσόμενες ανάγκες των πρώτων. Θα υπάρχει πάντα, ένας αστάθμητος παράγοντας στο επίπεδο τους. Σ´αυτό το πλαίσιο, η καλύτερη λύση για τον παραγωγό παραμένει η εμπορία βάσει συμβάσεων.

Στον πίνακα 3 εμφαίνονται οι μετατροπές όσον αφορά τις ποικιλίες που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1995 και 1999, τόσο όσον αφορά τις αρωματικές ποικιλίες, τις πικρές ποικιλίες όσο και τις άλλες ποικιλίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι για τις δύο πρώτες ομάδες, οι μετατροπές αφορούν μικρό αριθμό ποικιλιών.

2.5. Η βελτίωση της ποιότητας

Η προσπάθεια μετατροπής των ποικιλιών συνοδεύεται από μία συνεχή προσοχή όσον αφορά την ποιότητα του προϊόντος. Σ´αυτό το σημείο, αξίζουν να αναφερθούν, χάρη παραδείγματος, οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν από τις σημαντικότερες περιοχές παραγωγής, για να δοθούν κίνητρα στους παραγωγούς να βελτιώσουν την ποιότητα του λυκίσκου και να ενισχύσουν κατ´αυτόν τον τρόπο τη θέση τους στην αγορά.

Ήδη πριν από την μεταρρύθμιση της ΚΟΑ του λυκίσκου τον Ιούλιο του 1997, είχε συλληφθεί μία νέα ιδέα εμπορίας η οποία συγκεντρώνει μεταξύ άλλων ανεξάρτητους ελέγχους ποιότητας και τη διαχείριση ενός « pool ποιότητας », και μάλιστα κατά τρόπο αυτόνομο. Προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η εφαρμογή του σχεδίου αυτού, ένα σταθερό ποσό της τιμής που συμφωνείται μεταξύ του πωλητή και του αγοραστή καταβάλλεται από τον αγοραστή στην ομάδα παραγωγών.

Βάσει της ανάλυσης ποιότητας, τη διεξαγωγή της οποίας αναθέτει η ομάδα σε έναν ανεξάρτητο οργανισμό, ένα μέρος της εισφοράς αυτής καταβάλλεται στον παραγωγό σε συνάρτηση με ένα σύστημα επιδοτήσεων/επιβαρύνσεων (οι παράμετροι έχουν καθοριστεί σε συνάρτηση με την περιεκτικότητα σε υγρασία, το ποσοστό των φύλλων, στελεχών, απορριμμάτων, το ποσοστό των φύλλων κάλυψης των κώνων και την περιεκτικότητα σε οξύ άλφα).

2.6. Κόστος και έσοδα παραγωγής

Η καλλιέργεια λυκίσκου έχει σαν αποτέλεσμα αρκετά υψηλό κόστος παραγωγής. Οι επενδύσεις είναι σημαντικές ανεξάρτητα εάν πρόκειται για την εγκατάσταση ή τη συντήρηση των φυτειών λυκίσκου (πάσσαλοι, καλώδια, ...) ή για εξοπλισμό που προορίζεται για τις καλλιέργειες, τη συγκομιδή και την επεξεργασία του συγκομιζόμενου λυκίσκου. Οι ανάγκες σε εργατικό δυναμικό είναι επίσης πολύ σημαντικές: οι παραγωγοί αναφέρουν ότι χρειάζονται 250 έως 300 ανθρωποώρες ανά εκτάριο. Τέλος, το ειδικό κόστος για την καλλιέργεια αυτή, όπως οι αγορές λιπασμάτων, προϊόντων φυτοπροστασίας και ενέργειας αντιπροσωπεύει ένα ποσό το οποίο είναι κατά πολύ υψηλότερο από αυτό που χρειάζεται για τις άλλες καλλιέργειες.

Η ανάλυση του κόστους και των εσόδων παραγωγής του λυκίσκου βασίζεται σε γεωργικά λογιστικά στοιχεία που συγκεντρώνονται από το ΔΓΛΠ και που αφορούν την πλέον αντιπροσωπευτική περιοχή της κοινοτικής παραγωγής.

Σύμφωνα με τα αριθμητικά αυτά στοιχεία, το κόστος παραγωγής όσον αφορά τη Γερμανία (Βαυαρία [5]) ανέρχονται σε 4 490 EUR/εκτάριο για τη συγκομιδή 1998 (βλ. πίνακα 6).

[5] Τα αριθμητικά στοιχεία που αναφέρονται εδώ έχουν υπολογισθεί βάσει λογιστικών στοιχείων που συγκεντρώνονται από το ΔΓΛΠ. προέρχονται από 20 περίπου εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται στη Βαυαρία και οι οποίες είναι εξειδικευμένες στην καλλιέργεια λυκίσκου.

Όσον αφορά τα έσοδα, η Γερμανία (Βαυαρία) πραγματοποίησε έσοδα κατά το 1998 της τάξης των 5 163 EUR/εκτάριο. Ας σημειωθεί επίσης ότι το κόστος και τα έσοδα μπορούν να κυμαίνονται σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο.

Κατά γενικό κανόνα, τα έσοδα βάσει των ετησίων δηλώσεων που πραγματοποιούνται από τα κράτη μέλη παραγωγής έχουν μειωθεί κατά 4% το 1999 [6] σε σχέση με το 1995.

[6] Τα στοιχεία αυτά ανακοινώνονται στην τρέχουσα τιμή και σε εθνικό νόμισμα, ενώ οι διακυμάνσεις της συναλλαγματικής ισοτιμίας μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις διακυμάνσεις των τιμών.

3. Η ΚΟΙΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΓΟΡΑΣ

3.1. Το ειδικό καθεστώς

Η κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα του λυκίσκου δημιουργήθηκε το 1971 με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71.

Τα κύρια στοιχεία του βασικού κανονισμού είναι :

-ένα καθεστώς ενίσχυσης στην παραγωγή (ενίσχυση ανά εκτάριο): Μέχρι και τη συγκομιδή 1995, η κοινοτική ενίσχυση καθοριζόταν ετησίως λαμβανομένης υπόψη της εξέλιξης των εσόδων και του κόστους παραγωγής, και διαφοροποιόταν ανά ομάδα ποικιλιών. Κυμάνθηκε μεταξύ 377 ECU/εκτάριο το 1986 και 517 ECU/εκτάριο το 1994 και στη συνέχεια μειώθηκε σε 444 ECU/εκτάριο το 1995 (που εκφράζονται σε δημοσιονομικά Ecu). Για την περίοδο 1996, το Συμβούλιο προσάρμοσε το επίπεδο της ενίσχυσης κατ´αποκοπή σε 480 ευρώ/εκτάριο/έτος για μία περίοδο πέντε ετών μέχρι και το έτος 2000.

-η αναγνώριση και ο ρόλος των ομάδων παραγωγών: Αξίζει να τονισθεί ο ρόλος των ομάδων παραγωγών που ενισχύθηκε με τις τροποποιήσεις της ΚΟΑ και που είναι καθοριστικός στο πλαίσιο της διαδικασίας αποκατάστασης της ισορροπίας του τομέα. Επί του παρόντος, σε επίπεδο ΕΕ, υφίστανται 19 ομάδες παραγωγών (βλ. πίνακα 1). Οι εν λόγω ομάδες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον προσδιορισμό του εισοδήματος των παραγωγών. Κατά πρώτον, με τη συγκέντρωση της προσφοράς των μελών τους, η οποία επιτρέπει εν μέρει την αντιστάθμιση της επίπτωσης που έχει η συγκέντρωση σε επίπεδο εμπορίου και ζυθοποιίας και κατά δεύτερον, μέσω της ευχέρειας να αποφασίζεται μία παρακράτηση 20% κατ´ανώτατο όριο επί της κοινοτικής ενίσχυσης που προορίζεται για τα μέλη των ομάδων. Το ποσό αυτό επιτρέπει στις ομάδες να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να βοηθήσουν τους παραγωγούς να πραγματοποιήσουν τις μετατροπές των ποικιλιών, τεχνικές προόδους και την εμπορία των προϊόντων τους.

-η εμπορία του λυκίσκου σύμφωνα με μία διαδικασία πιστοποίησης και ένα καθεστώς "συμβάσεων που συνάπτονται εκ των προτέρων": Σε επίπεδο κοινοτικής ρύθμισης, οι ελάχιστες απαιτήσεις ποιότητας καθορίζονται για την εμπορία του λυκίσκου σε κώνους και για τα εκχυλίσματα λυκίσκου (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 890/78 της Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1978 σχετικά με τις λεπτομέρειες πιστοποίησης του λυκίσκου [7]). Το θέμα αυτό έχει αναφερθεί ανωτέρω στο σημείο 2.5.

[7] ΕΕ L 117 της 29.4.1978, σ. 43. Κανονισμός που τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1021/95 της 5ης Μαΐου 1995 (ΕΕ L 103 της 6.5.1995, σ. 20).

-η παρακολούθηση των συναλλαγών με τις τρίτες χώρες.

3.2. Προσωρινά ειδικά μέτρα στον τομέα του λυκίσκου.

Για να εξασφαλιστεί μία καλύτερη ισορροπία μεταξύ της παραγωγής και της ζήτησης, το Συμβούλιο εξέδωσε έναν κανονισμό για τη θέσπιση προσωρινών ειδικών μέτρων στον τομέα του λυκίσκου (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1098/98 της 25ης Μαΐου 1998 [8]). Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην μείωση της παραγωγής, περιορίζοντας τις καλλιεργούμενες εκτάσεις.

[8] ΕΕ L 157 της 30.5.1998, σ. 7.

Τα μέτρα αυτά εντάσσονται στο πλαίσιο της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς του λυκίσκου και μπορούν να εφαρμοστούν σε επίπεδο ομάδων παραγωγών επί ίσης βάσης με τα άλλα ειδικά μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71 (τεχνική βοήθεια υπέρ της μετατροπής των ποικιλιών, της βελτίωσης της παραγωγής και της εμπορίας).

Τα ειδικά μέτρα προβλέπονται για περίοδο 5 ετών από τη συγκομιδή 1998 και αφορούν:

- την προσωρινή αγρανάπαυση

- την οριστική εκρίζωση των καλλιεργειών.

Καταβάλλεται στους παραγωγούς που προβαίνουν σε εκρίζωση ή/και αγρανάπαυση αντιστάθμιση 480 ευρώ/εκτάριο. Η ομάδα παραγωγών μπορεί να αποφασίσει εάν πρέπει να αυξηθεί το ποσό αυτό με την παρακράτηση μέρους της ενίσχυσης στους παραγωγούς (που καταβάλλεται για τις συγκομιζόμενες εκτάσεις), ενώ η παρακράτηση δεν μπορεί ποτέ να υπερβεί το 20% της ενίσχυσης αυτής. Τα δύο αυτά μέτρα έχουν επιλεκτικό χαρακτήρα, είτε πρόκειται σε επίπεδο κράτους μέλους, ομάδας παραγωγών ή μεμονωμένου παραγωγού.

Τα προσωρινά ειδικά μέτρα εφαρμόστηκαν από τέσσερα κράτη μέλη το 1998 και ένα πέμπτο κράτος μέλος προστέθηκε το 1999 (βλ. πίνακα 7). Τα άλλα κράτη μέλη, δηλαδή η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία δεν έχουν εφαρμόσει τα μέτρα αυτά: η Γαλλία, λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος από την πλευρά των παραγωγών, η Ιρλανδία επειδή ο μόνος παραγωγός στη χώρα αυτή διατηρεί τη δραστηριότητά του, και η δε Ισπανία επειδή η κυβέρνηση φοβάται ότι θα εκλείψει σχεδόν η καλλιέργεια του λυκίσκου σε περίπτωση που θα εγκρίνει την εφαρμογή των μέτρων αυτών. Το σύνολο για την εκρίζωση ανέρχεται σε 1 577 εκτάρια. Για την αγρανάπαυση, διαπιστώθηκε για το 1999 αριθμός 771 εκταρίων. Ο αριθμός αυτός είναι μεταβλητός, διότι κάθε παραγωγός μπορεί να αποφασίσει κάθε έτος αν θα συνεχίσει την αγρανάπαυση ή αν θα αναλάβει εξ αρχής την καλλιέργεια των γαιών του.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι μειώσεις των καλλιεργουμένων εκτάσεων το 1998 και 1999, δηλαδή 4 064 εκτάρια, είναι ανώτερες των εκτάσεων που αποτελούν αντικείμενο ειδικών μέτρων αγρανάπαυσης και εκρίζωσης. Πράγματι, ορισμένοι παραγωγοί πραγματοποιούν εκρίζωση πέραν των εν λόγω ειδικών μέτρων για να αποφύγουν τους περιορισμούς που συνεπάγονται τα μέτρα αυτά.

3.3. Προϋπολογισμός

Οι δημοσιονομικές δαπάνες που αφορούν την ΚΟΑ λυκίσκου παρουσίασαν την ακόλουθη εξέλιξη :

1997 1998 1999 2000 ΠΠ 2001 // 13,0 εκατ. ευρώ 12,8 εκατ. ευρώ 12,6 εκατ. ευρώ 12,4 εκατ. ευρώ 12,0 εκατ. ευρώ

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τα μέτρα που προκύπτουν από τη μεταρρύθμιση του Ιουλίου 1997 έχουν εφαρμοσθεί στο πλαίσιο μιας μείωσης των εκτάσεων και της παραγωγής λυκίσκου στην Κοινότητα καθώς και ανά τον κόσμο.

Συνίστανται σε μία αποτελεσματική στήριξη των παραγωγών και των ομάδων παραγωγών σε μία φάση επανεξισορρόπησης της αγοράς, λαμβανομένης επίσης υπόψη της ανάγκης βελτίωσης της ποιότητας των προϊόντων και της μετατροπής των ποικιλιών στη συνέχεια της εξέλιξης της ζήτησης του τομέα της ζυθοποιίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η εν λόγω αναζήτηση ισορροπίας της αγοράς που συνεπάγεται συνεχείς προσπάθειες, κυρίως εκ μέρους των παραγωγών, παραμένει επίκαιρη.

Όσον αφορά τα ειδικά μέτρα, η οριστική αξιολόγηση των οποίων μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο κατά το πέρας της πενταετούς περιόδου του 2002, μπορούμε να διαπιστώσουμε στο παρόν στάδιο ότι έχουν πλήρως ενταχθεί στο σύνολο των μέτρων της ΚΟΑ λυκίσκου.

Λαμβανομένων υπόψη των προηγουμένων η Επιτροπή κρίνει ότι θα ήταν κατάλληλο να διατηρηθούν σε ισχύ οι ισχύουσες διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71 για μία περίοδο 2 ετών, που θα καλύπτει τα έτη 2001 και 2002, δηλαδή έως το τέλος της περιόδου εφαρμογής των ειδικών μέτρων.

Πριν από την 31η Δεκεμβρίου 2002, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη λειτουργία της ΚΟΑ όσον αφορά την εφαρμογή των ειδικών μέτρων και την επίπτωση για τον τομέα της προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση των υποψηφίων χωρών. Η έκθεση αυτή θα συνοδεύεται, ενδεχομένως, από προτάσεις μεταρρύθμισης της ΚΟΑ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Λυκίσκος : τεχνικό δελτίο

1. Περιγραφή του προϊόντος

α) Από βοτανική άποψη, ο λυκίσκος (humulus lupulus) ανήκει στην ίδια οικογένεια με την κάνναβη, ήτοι στα κανναβοειδή και στην τάξη των Urticaceae. Αποτελεί δίοικο φυτό, δηλαδή κάθε φυτό φέρει μόνο θηλυκά είτε μόνο αρσενικά άνθη. Μόνο τα θηλυκά φυτά μπορούν να σχηματίσουν καρπούς, οι οποίοι καλούνται κώνοι. Αυτοί περιέχουν την λουπουλίνη, μια κίτρινη ουσία η οποία διακρίνεται εύκολα όταν συνθλίβεται ο ώριμος κώνος μεταξύ των δακτύλων. Το ριζικό σύστημα παραμένει λειτουργικό επί πολλά έτη (κατά κανόνα + 20 έτη) και το τμήμα του φυτού που βρίσκεται πάνω από το έδαφος κόβεται κάθε έτος τη στιγμή της συγκομιδής. Αποτελεί αναρριχητικό φυτό που μπορεί να φθάσει τα 7 μέτρα ύψος και που έχει ανάγκη στήριξης (πάσσαλοι, σχοινί, δικτυωτό πλέγμα). Έχουν αναπτυχθεί επίσης κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών ποικιλίες νάνοι (που έχουν περίπου ύψος 2,50 μ). Ο λυκίσκος έχει ορισμένες κλιματικές και εδαφολογικές απαιτήσεις. Κατ´αυτό τον τρόπο καλλιεργείται εν γένει μεταξύ του 35ου και του 55ου γεωγραφικού πλάτους του βορείου και νοτίου ημισφαιρίου.

β) η ποιότητα του νωπού λυκίσκου αλλοιώνεται γρήγορα με οξείδωση. Μπορεί να χάσει έως 30% της πικράδας του εντός των 6 μηνών που ακολουθούν τη συγκομιδή. Γι´αυτό το λόγο ξηραίνεται αμέσως μετά τη συγκομιδή και συσκευάζεται, (δηλαδή συμπιέζεται και δεματοποιείται) ή μεταποιείται σε σφαιρίδια (κόκκους) ή σε εκχύλισμα λυκίσκου. Δεδομένου ότι για τον τελευταίο αυτό τύπο προϊόντος είναι πιο εύκολη η αποθήκευση και η μεταχείριση λόγω του μικρού του όγκου και δεδομένου ότι είναι πολύ σταθερό από άποψη ποιότητας, οι ζυθοποιοί επιλέγουν ολοένα και περισσότερο την τελευταία αυτή λύση.

2. Οι ποικιλίες λυκίσκου

Σε επίπεδο ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1517/77 της Επιτροπής, της 6ης Ιουλίου 1977 [9] ) οι ποικιλίες λυκίσκου κατανέμονται σε τρεις ομάδες σύμφωνα με τις συνήθεις εμπορικές χρήσεις, δηλαδή στις αρωματικές ποικιλίες (που έχουν χαμηλή μέση περιεκτικότητα σε οξύ άλφα), στις πικρές ποικιλίες (που έχουν υψηλή μέση περιεκτικότητα, και μάλιστα πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε οξύ άλφα) και στις άλλες ποικιλίες που περιλαμβάνουν τις πειραματικές ποικιλίες. Οι λοιπές ποικιλίες αντιπροσωπεύουν μόλις 0,22% της κοινοτικής έκτασης που καλλιεργείται με λυκίσκο. Επί του παρόντος, 23 αρωματικές και 18 πικρές ποικιλίες περιλαμβάνονται στο παράρτημα του προαναφερθέντος κανονισμού. Το παράρτημα αυτό ενημερώνεται κάθε φορά που παράγονται για εμπορικούς σκοπούς σε επίπεδο ΕΕ νέες ποικιλίες. Αυτές αποτελούν το αποτέλεσμα περισσοτέρων ετών έρευνας και επιλογής. Πέραν των 12 ετών που χρειάζεται για να αναπτυχθεί μια νέα ποικιλία, αν προσθέσουμε σ´αυτά 3 έτη για να φθάσει σε πλήρες στάδιο παραγωγής η καλλιέργεια, καταλήγουμε σε ένα σύνολο 15 ετών. Η επιλογή αφορά την απόδοση ανά εκτάριο (πράγμα που επηρεάζει το εισόδημα του παραγωγού), την βελτιωμένη αντοχή στις ασθένειες (δεδομένου ότι αυτό συμβάλλει σε μία υψηλή απόδοση και μειώνει το κόστος παραγωγής). σ´αυτό το πλαίσιο, οι παραγωγοί χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο, στις νέες φυτεύσεις, φυτά απαλλαγμένα από ιούς και λαμβάνουν υπόψη τις γεωπονοτεχνικές πλευρές (όπως π.χ. το στάδιο ωρίμανσης των φυτών, δεδομένου ότι ορισμένα είναι πρώιμα και άλλα όψιμα, πράγμα που επιτρέπει την κλιμάκωση της συγκομιδής), τις καλές ιδιότητες ανάπτυξης (δυνατότητα αναρρίχησης και ευκολία κατεύθυνσης) και το περιεχόμενο σε αρωματικές και πικρές ουσίες.

[9] ΕΕ L 169 της 7ης Ιουλίου 1977, σ. 13. Κανονισμός που τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1159/98 (ΕΕ L 160 της 4.6.1998, σ. 18).

3. Χρησιμοποίηση του προϊόντος

Ο λυκίσκος χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή μπύρας και σπανιότερα για την παραγωγή καλλυντικών (σαπουνιών, σαμπουάν), θεραπευτικών προϊόντων (καταπραϋντικά ροφήματα) και για οικιακή χρήση (γέμισμα μαξιλαριών). Η χρησιμοποίηση του λυκίσκου για την μπύρα εκφράζεται σε όρους κατανάλωσης οξέος άλφα (που αποτελεί πικρό συστατικό της λουπουλίνης) και σε όρους προσθήκης λυκίσκου (γραμμάρια οξέος άλφα που είναι αναγκαία ανά εκατόλιτρο μπύρας). Επίσης, τα χαρακτηριστικά των ποικιλιών είναι πολύ σημαντικά για την παραγωγή μπύρας με ιδιαίτερη γεύση και άρωμα.

Αν και ο λυκίσκος αποτελεί σημαντικό συστατικό που παρέχει την πικράδα, τη γεύση και τη διατήρηση στη μπύρα, χρειάζονται μικρές ποσότητες μεταξύ 80 και 200 γρμ λυκίσκου ανά εκατόλιτρο μπύρας. Όλα εξαρτώνται βέβαια από το ποσοστό οξέος άλφα που περιέχεται στον λυκίσκο (που μπορεί να φθάσει μέχρι 14% για τις ποικιλίες σούπερ άλφα) και από την προσθήκη λυκίσκου. Σύμφωνα με τις ειδικές τεχνολογικές διαδικασίες, το ποσοστό προσθήκης λυκίσκου παρουσιάζει μείωση από έτος σε έτος και ανέρχεται για το έτος 2000 σε 5,5 γρμ οξέος άλφα/εκατόλιτρο. Για μία παγκόσμια παραγωγή μπύρας που εκτιμάται σε 1 337 εκατ. εκατόλιτρα, το 2000, χρειάζονται κατά συνέπεια περίπου 7 354 τόνοι οξέος άλφα. Η κατανάλωση μπύρας παρουσιάζει ελαφρά αύξηση κάθε έτος, κυρίως στις χώρες της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Ωστόσο, οι προτιμήσεις των καταναλωτών προσανατολίζονται προς τις ολοένα και λιγότερο πικρές μπύρες, για τις οποίες χρειάζεται και λιγότερος λυκίσκος. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο κόστος παραγωγής της μπύρας (εξαιρέσει των φόρων), ο λυκίσκος αντιπροσωπεύει ποσοστό 0,3% (πηγή HOPS USA Απρίλιος 2000).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

Πίνακας 1. Τα κράτη μέλη και οι περιοχές που καλλιεργούν λυκίσκο (έτος 1999).

Πίνακας 2. Οι εκτάσεις που καλλιεργούνται με λυκίσκο στην ΕΚ και ανά τον κόσμο -εξέλιξη της παραγωγής μεταξύ 1995 και 1999.

Πίνακας 3. Λυκίσκος : Εξέλιξη των ποικιλιών μεταξύ 1995 και 1999.

Πίνακας 4. Εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ όσον αφορά το λυκίσκο και τα προϊόντα λυκίσκου με ορισμένες τρίτες χώρες κατά το 1995 και 1999.

Πίνακας 5. Παραγωγή λυκίσκου και μέσες τιμές που έχουν επιτευχθεί με και χωρίς συμβάσεις από το 1991 έως το 1999.

Πίνακας 6. Εξέλιξη των εισοδημάτων και του κόστους παραγωγής στη Βαυαρία.

Πίνακας 7. Προσωρινά ειδικά μέτρα και μείωση των εκτάσεων.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>