ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος ENERGY STAR στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη χρονική περίοδο 2006 – 2010

1. Εισαγωγή

Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), στις οποίες συγκαταλέγεται ο γραφειακός εξοπλισμός (π.χ. ηλεκτρονικοί υπολογιστές, οθόνες, συσκευές απεικόνισης, εξυπηρετητές, κ.λπ.), είναι από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες εφαρμογές τελικής χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ και παγκοσμίως. Ο γραφειακός εξοπλισμός καταναλώνει το 17%[1] της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται στον τριτογενή τομέα, ενώ ο εξοπλισμός και οι υπηρεσίες ΤΠΕ αντιπροσωπεύουν περίπου το 8% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Καθώς εμφανίζονται στην αγορά νέες εφαρμογές και λειτουργίες και αυξάνονται τα ποσοστά κυριότητας, αναμένεται να τριπλασιαστεί η κατανάλωση ενέργειας από αυτές τις συσκευές έως το 2030[2]. Δεν έχουν πλήρως αξιοποιηθεί οι υπάρχουσες τεχνολογίες που καθιστούν δυνατή σημαντική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας λόγω χρόνιων αδυναμιών της αγοράς, όπως η έλλειψη πληροφόρησης ή ο διχασμός κινήτρων. Η παροχή στους καταναλωτές επακριβών, συγκρίσιμων και σαφών πληροφοριών σχετικά με την ενεργειακή απόδοση του γραφειακού εξοπλισμού συμβάλλει στην αποσύνδεση της ανάπτυξης της λειτουργικότητας και της χρήσης των ΤΠΕ από την κατανάλωση ενέργειας.

Ο γραφειακός εξοπλισμός αποτελεί αντικείμενο παγκόσμιου εμπορίου. Αν και η βάση παραγωγής του γραφειακού εξοπλισμού μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο προς την Ασία, είναι μεγάλο το μερίδιο της έρευνας και ανάπτυξης, του μάρκετινγκ, ακόμη και των εγκαταστάσεων παραγωγής που βρίσκονται στην ΕΕ και τις ΗΠΑ. Παρά τη φθίνουσα πορεία του, παραμένει σημαντικό το εμπόριο μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ σε αυτό το τμήμα της αγοράς. Οι ΗΠΑ είναι η μεγαλύτερη εξαγωγική αγορά μας για τον εξοπλισμό γραφείου και η ετήσια αξία των εμπορικών συναλλαγών ΕΕ-ΗΠΑ σε αυτό το τμήμα της αγοράς υπερβαίνει τα 10 δισ. ευρώ (εξαγωγές προς τις ΗΠΑ ύψους περίπου 4 δισ. ευρώ και εισαγωγές στην ΕΕ ύψους 6 δισ. ευρώ)[3].

Η αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης του γραφειακού εξοπλισμού και η παγκόσμια κλίμακα της αγοράς ΤΠΕ συνιστούν ισχυρούς λόγους για διεθνή ρυθμιστική συνεργασία στον τομέα αυτό. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η συμφωνία που υπέγραψαν η ΕΕ και οι ΗΠΑ σχετικά με τον συντονισμό προγραμμάτων επισήμανσης της ενεργειακής απόδοσης για το γραφειακό εξοπλισμό[4] (εφεξής «η συμφωνία»), τον Δεκέμβριο του 2000. Η συμφωνία, η οποία ανανεώθηκε το 2006 για δεύτερη περίοδο 5 ετών, αποτελεί τη βάση υλοποίησης του προγράμματος ENERGY STAR στην ΕΕ (εφεξής «το πρόγραμμα»). Το ENERGY STAR είναι πρόγραμμα προαιρετικής επισήμανσης της ενεργειακής απόδοσης που εφαρμόζεται από τον Οργανισμό Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (Environment Protection Agency, εφεξής «ο EPA»). Το πρόγραμμα εφαρμόζεται και σε πολλές άλλες χώρες ― μεταξύ των οποίων η Ιαπωνία, ο Καναδάς και η Αυστραλία ― μέσω συμφωνιών παρομοίων με εκείνη που έχει συναφθεί με την ΕΕ.

Με βάση τη συμφωνία, ο EPA και η Επιτροπή διαχειρίζονται από κοινού το πρόγραμμα ENERGY STAR για τον γραφειακό εξοπλισμό. Περιλαμβάνεται εν προκειμένω συνεργασία για την ανάπτυξη των προδιαγραφών των προϊόντων και την αμοιβαία αναγνώριση των προϊόντων που είναι καταχωρισμένα στην ΕΕ και τις ΗΠΑ.

Το ENERGY STAR είναι αναπόσπαστο μέρος της πολιτικής της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση, όπως διατυπώνεται στο σχέδιο δράσης για την ενεργειακή απόδοση[5]. Στόχος του προγράμματος είναι «να ωθήσει» την αγορά γραφειακού εξοπλισμού προς υψηλότερη απόδοση και, συνεπώς, συμπληρώνει την οδηγία 2009/125/ΕΚ για τον οικολογικό σχεδιασμό[6], η οποία «ωθεί» την αγορά μέσω των υποχρεωτικών ή προαιρετικών ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης.

Καθώς η συμφωνία θα λήξει τον Δεκέμβριο του 2011, στην παρούσα ανακοίνωση αξιολογούνται τα πλεονεκτήματα πιθανής ανανέωσης της (ενότητα 5), με βάση:

- την πείρα από την εφαρμογή του προγράμματος στην ΕΕ (ενότητα 2)

- αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του προγράμματος για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του γραφειακού εξοπλισμού (ενότητα 3)

- τις προγραμματισμένες τροποποιήσεις του προγράμματος Energy Star των ΗΠΑ (ενότητα 4).

2. Εφαρμογη του προγράμματος ENERGY STAR στην ΕΕ

Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε στην ΕΕ με την απόφαση 2006/1005/EC του Συμβουλίου[7] και με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 106/2008 σχετικά με το κοινοτικό πρόγραμμα επισήμανσης της ενεργειακής απόδοσης του εξοπλισμού γραφείου[8].

2.1. Κύρια στοιχεία

Είναι δυνατή η διάκριση των ακόλουθων βασικών πτυχών εκτέλεσης του προγράμματος:

- Συναντίληψη: τις προδιαγραφές για τα προϊόντα αναπτύσσουν από κοινού ο ΕΡΑ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικουρούμενη από τα κράτη μέλη (Γραφείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Εnergy Star/EU Energy Star Board (ECESB)). Οι προδιαγραφές είναι λοιπόν εξίσου αυστηρές στις ΗΠΑ και την ΕΕ και ουσιαστικά τίθενται ταυτόχρονα σε ισχύ και στις δύο. Επιπλέον, κάθε προϊόν που έχει καταχωριστεί από έναν διαχειριστικό φορέα (ΕΡΑ ή ΕΚ) αναγνωρίζεται ότι πληροί τις προδιαγραφές ENERGY STAR στο έδαφος του αντισυμβαλλόμενου μέρους της συμφωνίας

- Δυναμισμός: οι προδιαγραφές για τα προϊόντα αναθεωρούνται τακτικά, με σκοπό τον καθορισμό πλαισίου πολιτικής που να κατευθύνει συνεχώς τον γραφειακό εξοπλισμό προς μεγαλύτερη απόδοση. Οι προδιαγραφές έχουν αναθεωρηθεί τρεις φορές από το 2000 και, κάθε φορά, καθορίστηκαν αυστηρότερα επίπεδα ενεργειακής απόδοσης. Βάσει της ισχύουσας συμφωνίας, οι προδιαγραφές για τα προϊόντα διατυπώνονται κατά τρόπο ώστε να αντιπροσωπεύουν ποσοστό όχι ανώτερο του 25 % των μοντέλων για τα οποία υπάρχουν δεδομένα κατά τον χρόνο καθορισμού των προδιαγραφών.

- Κίνητρα: το πρόγραμμα ενισχύθηκε σημαντικά το 2008, όταν προστέθηκε η υποχρέωση των κεντρικών κυβερνητικών αρχών των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών οργάνων να προβλέπουν στις δημόσιες συμβάσεις απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης τουλάχιστον εξίσου αυστηρές με τα κριτήρια του Εnergy Star[9]. Οι δημόσιες συμβάσεις είναι το κύριο κίνητρο για την καταχώριση προϊόντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.2 Πεδίο εφαρμογής

Από την αρχή της συμφωνίας, στο πρόγραμμα ENERGY STAR συμπεριλήφθηκαν προδιαγραφές για τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, τις οθόνες και τις συσκευές απεικόνισης (φωτοαντιγραφικά, εκτυπωτές, σαρωτές, κ.λπ.). Οι προδιαγραφές έχουν ήδη αναθεωρηθεί τρεις φορές για να προσαρμοστούν στην τεχνολογική πρόοδο και να προωθηθεί η απόδοση. Οι πρώτες προδιαγραφές για εξυπηρετητές (servers) αναμένεται να τεθούν σε ισχύ κατά το πρώτο τρίμηνο του 2011. Επιπλέον, η συνεργασία ΕΡΑ και Επιτροπής εστιάζεται τώρα για στην ανάπτυξη των κριτηρίων για τρεις ακόμη κατηγορίες προϊόντων (κέντρα αποθήκευσης δεδομένων, τροφοδοτικά αδιάλειπτης παροχής ισχύος και εξοπλισμός μικρών δικτύων). Αυτές οι 7 ομάδες προϊόντων, στο σύνολό τους, αναμένεται να καλύπτουν σχεδόν όλη την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από γραφειακό εξοπλισμό. Από το διάγραμμα που ακολουθεί (το οποίο καλύπτει καταναλωτικά ηλεκτρονικά προϊόντα και τον γραφειακό εξοπλισμό) εμφαίνεται ότι τα προϊόντα που καλύπτει η συμφωνία καταλαμβάνουν, μαζί με τις τηλεοράσεις, το μεγαλύτερο ποσοστό χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας στον τομέα των ΤΠΕ/καταναλωτικών ηλεκτρονικών ειδών. Το διάγραμμα δείχνει επίσης ότι, ενώ θα σταθεροποιηθεί η κατανάλωση ενέργειας από ορισμένα προϊόντα, όπως οι υπολογιστές, θα αυξηθεί σημαντικά η ενέργεια που θα καταναλώνεται από άλλες συσκευές, όπως οι εξυπηρετητές και τα κέντρα αποθήκευσης δεδομένων. Κατά συνέπεια, η προσοχή θα επικεντρωθεί μελλοντικώς σε αυτά τα προϊόντα.

[pic]

Διάγραμμα 1. Οι συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ΤΠΕ στην ΕΕ έως το 2020 εάν συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση (συμπεριλαμβανομένου του αντίκτυπου των υφιστάμενων μέτρων πολιτικής, μεταξύ των οποίων του προγράμματος ENERGY STAR) [10] .

Οι ισχύουσες προδιαγραφές για τους υπολογιστές άρχισαν να ισχύουν τον Ιούλιο του 2009 και έχουν αναθεωρηθεί δύο φορές από το 2006. Καλύπτουν ευρύ φάσμα προϊόντων (επιτραπέζιους υπολογιστές, φορητούς υπολογιστές, σταθμούς εργασίας, thin clients, εξυπηρετητές μικρής κλίμακας). Οι πλέον πρόσφατες προδιαγραφές ορίζουν επίπεδα κατά περίπου 40% αυστηρότερα από τα προγενέστερα. Τα νέα κριτήρια για τις συσκευές απεικόνισης επίσης τέθηκαν σε ισχύ τον Ιούλιο του 2009. Εν προκειμένω, εκτός από τις απαιτήσεις που συνδέονται πολύ στενά με την ενεργειακή απόδοση, τα κριτήρια περιλαμβάνουν διατάξεις για την αμφίπλευρη εκτύπωση (δηλαδή, εκτύπωση και των δύο σελίδων του φύλλου), η οποία είναι σημαντική λόγω των σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων στη χρήση χαρτιού. Τα νέα κριτήρια για τις οθόνες , τα οποία τέθηκαν σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2009, θα επισπεύσουν την μετάβαση σε νέες, ενεργειακά αποδοτικότερες τεχνολογίες όπως οι δίοδοι φωτοεκπομπής (LED) οπισθοφωτισμού.

Οι εργασίες που αφορούν τους εξυπηρετητές και τα κέντρα αποθήκευσης δεδομένων εστιάζονται στη συλλογή δεδομένων με στόχο την κατανόηση της σχέσης μεταξύ, αφενός, της σύστασης του υλισμικού και του λογισμικού και, αφετέρου, της ενεργειακής απόδοσης τόσο στην ενεργό κατάσταση όσο και στην κατάσταση αδράνειας. Για την ανάπτυξη των προδιαγραφών για τα τροφοδοτικά αδιάλειπτης παροχής ισχύος (UPS) αξιοποιήθηκε η πείρα της ΕΕ για αυτήν την ομάδα προϊόντων που αποκτήθηκε κατά την κατάρτιση κώδικα δεοντολογίας για τα UPS από το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ). Ο εξοπλισμός μικρών δικτύων, η τελευταία ομάδα προϊόντων, περιλαμβάνει στοιχεία όπως διαποδιαμορφωτές (modems) και δρομολογητές (routers). Και σε αυτήν την περίπτωση θα επιδιωχθεί η συνέργεια με τον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για το ευρυζωνικό εξοπλισμό τον οποίο διαχειρίζεται το ΚΚΕρ.

2.3 Προώθηση και καταχώριση των προϊόντων και εταίρων ENERGY STAR

Στην αποκλειστική δικτυακή πύλη www.eu-energystar.org παρέχονται πληροφορίες για τους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων π.χ. οδηγιών συμμετοχής στο πρόγραμμα για τους κατασκευαστές, διεπαφής για την αναζήτηση της βάσης δεδομένων των καταχωρημένων στο ENERGY STAR προϊόντων στην αγορά της ΕΕ, παροχής συμβουλών για την ορθή διαμόρφωση και χρήση της διαχείρισης ισχύος, κλπ. Ο μέσος αριθμός επισκέψεων ανά ημέρα αυξήθηκε μεταξύ 2006 και 2010 κατά περίπου 25 %.

Ο αριθμός των κατασκευαστών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα αυξήθηκε σημαντικά, από 16 εταιρείες το 2006 σε 74 το 2010. Αυτή η απότομη αύξηση μπορεί να αποδοθεί στις διατάξεις περί δημόσιων συμβάσεων που θεσπίστηκαν το 2008. Πράγματι, το 60% των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα ανέφεραν τις δημόσιες συμβάσεις ως το κύριο κίνητρο για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα. Σημαντικό θέμα φαίνεται να είναι κοινές προδιαγραφές για τις δημόσιες συμβάσεις σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς το 65% των ερωτηθέντων σε ερωτηματολόγιο που απευθύνθηκε σε συμμετέχοντες στο πρόγραμμα[11] ανέφεραν ότι λαμβάνουν μέρος σε διαγωνισμούς του δημοσίου σε άλλα κράτη μέλη από εκείνο στο οποίο είναι εγκατεστημένοι.

Δεν υπάρχουν στοιχεία για το ποσοστό των καταναλωτών που είναι εξοικειωμένοι με το λογότυπο ENERGY STAR. Ωστόσο, μάλλον είναι σχετικά χαμηλό, καθώς μόνο το 27% των συμμετεχόντων κατασκευαστών ανέφεραν την ενημέρωση του καταναλωτή ως κύριο κίνητρο για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη καθώς στόχος του προγράμματος είναι ο γραφειακός εξοπλισμός και, ως εκ τούτου, δεν αφορά τους ιδιώτες καταναλωτές αλλά τον τριτογενή τομέα. Συνεπώς, οι δημόσιες συμβάσεις παραμένουν το ισχυρότερο κίνητρο για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα.

3. Επιπτωσεις

Σκοπός της παρούσας ενότητας είναι να προσδιοριστούν ποσοτικά οι επιπτώσεις του προγράμματος ENERGY STAR στην ΕΕ με βάση: α) εκτίμηση της ταχύτητας με την οποία κινείται η αγορά προς την κατεύθυνση μεγαλύτερης απόδοσης, β) εκτίμηση του πόσο ακριβή είναι τα στοιχεία που αναφέρθηκαν από τους κατασκευαστές και γ) αξιολόγηση του αντίκτυπου του προγράμματος στην εξοικονόμηση ενέργειας. Η ανάλυση βασίζεται κυρίως σε συνεχή έρευνα της αγοράς που διενεργήθηκε την περίοδο 2008 ― 2010[12].

3.1 Η διείσδυση των προϊόντων ENERGY STAR στην αγορά

Σε τακτική βάση διεξάγεται ανάλυση της αγοράς προκειμένου να εκτιμηθεί η ταχύτητα με την οποία κινείται η αγορά προς τα επίπεδα απόδοσης που καθορίζονται με το πρόγραμμα ENERGY STAR. Το παρακάτω διάγραμμα 2 δείχνει το ποσοστό όλων των μοντέλων στην αγορά που πληρούν τις προδιαγραφές ENERGY STAR.

[pic]

Διάγραμμα 2. Ποσοστό όλων των μοντέλων στην αγορά που πληρούσαν τις προδιαγραφές ENERGY STAR την περίοδο 2008 ― 2010

Το ENERGY STAR είναι αποτελεσματικό στην ώθηση της αγοράς προς αύξηση της απόδοσης, όπως φαίνεται στο διάγραμμα, το ποσοστό των προϊόντων που πληρούν τις προδιαγραφές αυξάνεται ετησίως κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες και περισσότερο. Από το πρώτο εξάμηνο του 2008 έως και το πρώτο εξάμηνο του 2009, το ποσοστό των μοντέλων του συνόλου των προϊόντων (π.χ. ηλεκτρονικοί υπολογιστές, οθόνες και συσκευές απεικόνισης), που πληρούν τις προδιαγραφές αυξήθηκε από 45% έως και 66%. Στη συνέχεια, κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2009 ― όταν θεσπίστηκαν νέες, απαιτητικότερες προδιαγραφές ― ο αριθμός αυτός μειώθηκε σημαντικά στο 30%, αλλά εν συνεχεία άρχισε να αυξάνεται απότομα.

Η διείσδυση των μοντέλων ENERGY STAR είναι γρηγορότερη σε ορισμένους τομείς προϊόντων από ό,τι σε άλλους. Ήταν κατά κανόνα υψηλότερη στην αγορά των οθονών και των συσκευών απεικόνισης, αγορά στην οποία η διείσδυση μοντέλων ENERGY STAR είναι γενικά υψηλή. Μετά την επίτευξη ποσοστού μεταξύ 60 και 80% της αγοράς, η διείσδυση των μοντέλων ENERGY STAR σημειώνει στασιμότητα, γεγονός που δείχνει ότι το πρόγραμμα δεν έχει φθάσει σε ορισμένα τμήματα της αγοράς.

3.2 Συμμόρφωση και ακρίβεια των αναφερόμενων δεδομένων

Κατά τη συμφωνία, κάθε διαχειριστικός φορέας (δηλαδή η Επιτροπή και ο EPA των ΗΠΑ) είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή των διατάξεων του προγράμματος ENERGY STAR στο έδαφός του, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης της μη συμμόρφωσης. Το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 106/2008 καθιστά την Επιτροπή και τα κράτη μέλη από κοινού αρμόδια για την εφαρμογή του προγράμματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενώ τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τον κανονισμό στο έδαφός τους, η Επιτροπή έχει συντονιστικό ρόλο και πρέπει να λαμβάνει διορθωτικά μέτρα σε περιπτώσεις κατάχρησης.

Στο πλαίσιο της αποστολής της, η Επιτροπή διεξήγαγε έρευνα για να ελέγξει την ακρίβεια των στοιχείων που παρέχονται από τους κατασκευαστές. Η έρευνα δεν βασίστηκε σε δοκιμές ή μετρήσεις των προϊόντων, αλλά σε σύγκριση των αναφερόμενων τιμών με τις τιμές που αναφέρθηκαν για τα ίδια μοντέλα αλλού. Αν και η ανάλυση αποκάλυψε ορατή βελτίωση της ποιότητας των διαφόρων κριτηρίων που καταγράφηκαν στη βάση δεδομένων της ΕΕ για το ENERGY STAR κατά τη τελευταία τριετία, διαπιστώθηκαν διαφορές μεταξύ των τιμών που αναφέρθηκαν στο πλαίσιο του ENERGY STAR και αλλού για ένα σχετικά μεγάλο αριθμό κριτηρίων/προϊόντων.

Ωστόσο, το εύρος της μη συμμόρφωσης στο πλαίσιο του ENERGY STAR δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί με βάση τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας αλλά μόνον με πραγματικές δοκιμές στα προϊόντα. Οι εν λόγω δοκιμές διενεργήθηκαν από τον EPA το 2009[13] σε δείγμα 120 προϊόντων και αποκάλυψαν ότι:

- από τα προϊόντα ENERGY STAR που υποβλήθηκαν στις δοκιμές, τα κριτήρια ENERGY STAR πληρούσαν το 100% των οθονών υπολογιστών και το 95% των εκτυπωτών

- από τα προϊόντα που δεν έχουν καταχωριστεί στο ENERGY STAR και υποβλήθηκαν στις δοκιμές, τα κριτήρια ENERGY STAR πληρούσαν το 80% των οθονών υπολογιστών και το 40% των εκτυπωτών.

Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι είναι υψηλό το επίπεδο συμμόρφωσης στο πλαίσιο του προγράμματος ENERGY STAR. Ταυτόχρονα, το υψηλό ποσοστό των μη καταχωρισμένων στο ENERGY STAR προϊόντων που πληρούν τα κριτήρια του προγράμματος δείχνει ότι τα κριτήρια αυτά πρέπει να αναθεωρούνται συχνότερα ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα μη αποδοτικά προϊόντα όντως αποκλείονται από το πρόγραμμα. Ανάλογα με την κατηγορία προϊόντων, σημαντικό τμήμα της αγοράς πληροί κατά κανόνα τις νέες προδιαγραφές 2 έως 4 έτη μετά την θέσπισή τους (αυτό ισχύει σε μεγαλύτερο βαθμό για τις οθόνες, ενώ ισχύει σε μικρότερο βαθμό για τις συσκευές απεικόνισης και ιδίως τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές). Αφού έχει παρέλθει αυτό το διάστημα, οι προδιαγραφές δεν απηχούν πλέον την τελευταία εξέλιξη της τεχνολογίας όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση. Όπως δείχνει το παρακάτω διάγραμμα, είναι σημαντικό το ποσοστό τόσο των προϊόντων ENERGY STAR όσο και εκείνων χωρίς ENERGY STAR, των οποίων τα επίπεδα απόδοσης υπερβαίνουν σημαντικά τα κριτήρια ENERGY STAR.

[pic]

Διάγραμμα 3 . Αποτελέσματα των δοκιμών σε 40 οθόνες ηλεκτρονικών υπολογιστών κατά κριτήρια ENERGY STAR .[14]

Κατά συνέπεια, συνάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα:

- Σύμφωνα με τα διαθέσιμα αποτελέσματα των δοκιμών, τα ποσοστά συμμόρφωσης είναι αρκετά υψηλά ώστε να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα του προγράμματος. Το δείγμα των προϊόντων που υποβλήθηκαν σε δοκιμές ήταν σχετικά χαμηλό, οπότε οι δοκιμές αυτές θα πρέπει να διενεργούνται πιο τακτικά, από τους δύο διαχειριστικούς φορείς, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι ανιχνεύεται οποιαδήποτε τάση προς χαμηλό βαθμό συμμόρφωσης.

- Δεδομένου ότι, αφού παρέλθει κάποιο χρονικό διάστημα, βελτιώνονται εν γένει τα επίπεδα ενεργειακής απόδοσης, το σήμα ENERGY STAR δεν αποτελεί διακριτικό των πλέον αποδοτικών προϊόντων στην αγορά και, συνεπώς, τα κριτήρια πρέπει να αναθεωρούνται τακτικά.

3.3 Eξοικονόμηση ενέργειας

Η εκτίμηση της εξοικονόμησης ενέργειας που συνδέεται με το ENERGY STAR βασίστηκε σε στοιχεία για τις πωλήσεις τα οποία προέρχονταν από την Eurostat (PRODCOM), πωλητές και άλλες πηγές, καθώς και στοιχεία από τη βάση δεδομένων ENERGY STAR σχετικά με την ενεργειακή κατανάλωση των προϊόντων, προκαταρκτικές μελέτες σχετικά με τον οικολογικό σχεδιασμό, το πρόγραμμα του Ηνωμένου Βασιλείου Market Transformation Programme, κ.λπ. Οι υπολογισμοί της εξοικονόμησης ενέργειας που βασίστηκαν στις πωλήσεις[15] είναι προσεγγιστικοί, καθώς εξαρτώνται από παραδοχές σχετικά με το πώς θα είχε διαμορφωθεί η αγορά χωρίς το ENERGY STAR. Με αυτή την επιφύλαξη, οι υπολογισμοί αυτοί δείχνουν ότι είναι σχετικά σημαντικός ο αντίκτυπος του ENERGY STAR. Εκτιμάται ότι χωρίς το ENERGY STAR η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τον νέο γραφειακό εξοπλισμό που πωλήθηκε στην ΕΕ την τελευταία τριετία θα ήταν περίπου 67 TWh. Με το ENERGY STAR επιτεύχθηκε μείωση κατά περίπου 11 TWh, δηλαδή κατά περίπου 16%.

Αυτή η μείωση ισοδυναμεί με εξοικονόμηση ποσού άνω των 1,8 δισ. και αποφυγή εκπομπής 3,7 εκατομμυρίων τόνων CO2. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι αριθμοί αυτοί συνιστούν στιγμιαία αποτύπωση, δηλαδή δεν συνεκτιμούν τον σημερινό αντίκτυπο προγενέστερων (προ του 2008) προδιαγραφών ή το μελλοντικό αντίκτυπο των σημερινών προδιαγραφών. Εάν συνεκτιμηθούν αυτά τα δύο στοιχεία, εκτιμάται ότι με το ENERGY STAR θα επιτευχθεί μέχρι το 2020 μείωση της κατανάλωσης ενέργειας από τους σήμερα εγκατεστημένους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, οθόνες και συσκευές απεικόνισης στην ΕΕ κατά περισσότερο από 30%. Το κατωτέρω διάγραμμα αποτυπώνει την τάση αυτή όσον αφορά τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τις οθόνες.

[pic]

Διάγραμμα 4. Αναμενόμενος αντίκτυπος του ENERGY STAR στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και τις οθόνες έως το 2020[16]

Δεν είναι ακόμη διαθέσιμες ακριβείς εκτιμήσεις της επιπλέον δυνητικής εξοικονόμησης λόγω της αναθεώρησης των ισχυουσών προδιαγραφών, καθώς η διαδικασία αυτή ξεκίνησε πρόσφατα, αλλά μπορεί να θεωρηθεί ότι η εξοικονόμηση αυτή θα είναι σημαντική. Η βάση δεδομένων ENERGY STAR περιλαμβάνει τα προϊόντα που καταναλώνουν λιγότερο από το ένα τέταρτο του σημερινού ορίου ENERGY STAR. Επιπλέον, όπως φαίνεται στο διάγραμμα 1, η ενεργειακή κατανάλωση των προϊόντων που δεν καλύπτονται ακόμη από τη συμφωνία θα αυξηθεί απότομα τα επόμενα έτη και, ως εκ τούτου, πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί.

4. Σχεδιαζόμενες τροποποιήσεις του προγράμματος ENERGY STAR των ΗΠΑ και ο αναμενόμενος αντίκτυπός τους στη συμφωνία

Από τον Φεβρουάριο του 2011, ο EPA απαιτεί να διενεργούνται δοκιμές από πιστοποιημένα εργαστήρια τρίτων σε κάθε προϊόν που επιδιώκεται ο χαρακτηρισμός του σύμφωνα με το πρόγραμμα των ΗΠΑ και να ελέγχεται συστηματικά μετά τον χαρακτηρισμό του. Αυτή η αναθεώρηση είναι το αποτέλεσμα έρευνας από την ομοσπονδιακή αρχή ελέγχου (General Accounting Office), η οποία έδειξε ότι υπάρχουν περιθώρια να διαπραχθούν απάτες, λόγω ανεπαρκούς εποπτείας (μολονότι δεν αποκαλύφθηκε απάτη).

Η Επιτροπή αποσκοπεί να εξασφαλίσει ότι οι αλλαγές αυτές δεν θα παραβιάζουν την συμφωνία και δεν θα επηρεάσουν αρνητικά τους κατασκευαστές της ΕΕ που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Το θέμα συζητήθηκε εκτεταμένα στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ενέργειας ΕΕ-ΗΠΑ και του Υψηλού Επιπέδου Φόρουμ Ρυθμιστικής Συνεργασίας ΕΕ-ΗΠΑ. Ως αποτέλεσμα, ο EPA επιβεβαίωσε ότι στο πλαίσιο της ισχύουσας συμφωνίας, θα εξακολουθήσουν να αναγνωρίζονται από τις ΗΠΑ τα προϊόντα που καταχωρίζονται στην ΕΕ και, συνεπώς, δεν θα χρειάζονται πιστοποίηση από τρίτο μέρος[17]. Μετά τη λήξη ισχύος της τρέχουσας συμφωνίας αυτή η λύση δεν θα είναι αποδεκτή από τις ΗΠΑ, καθώς ο EPA εκτιμά ότι θα επιφέρει μόνιμη «παράκαμψη» του συστήματος των ΗΠΑ για την καταχώριση των προϊόντων (οι κατασκευαστές θα καταχωρίζουν τα προϊόντα στην ΕΕ για να αποφεύγουν το κόστος και τον χρόνο που απαιτείται για την πιστοποίηση από τρίτο). Ως εκ τούτου, στην παρούσα ενότητα εξετάζονται οι πιθανές επιλογές για το μέλλον του ENERGY STAR στην ΕΕ, λαμβανομένων υπόψη των αναμενόμενων επιπτώσεων στους κατασκευαστές, της ικανότητάς τους να στρέψουν την αγορά προς την κατεύθυνση μεγαλύτερης απόδοσης και της έκθεσής τους στην απάτη.

4.1. Επιλογή 1: καθιέρωση της πιστοποίησης από τρίτους στην ΕΕ

Η επιλογή αυτή συνίσταται στην παράταση της συμφωνίας ENERGY STAR για άλλα 5 έτη και στην υιοθέτηση από την ΕΕ της πιστοποίησης από τρίτο. Αναμένεται ότι η προσέγγιση αυτή θα είχε τις ακόλουθες συνέπειες:

- Το ποσοστό συμμόρφωσης θα αυξανόταν. Ωστόσο, δεδομένου ότι κατά τις πλέον πρόσφατες δοκιμές του γραφειακού εξοπλισμού διαπιστώθηκε 95% ποσοστό συμμόρφωσης των αυτοπιστοποιημένων προϊόντων, τα πρόσθετα οφέλη θα ήταν ελάχιστα.

- Το κόστος της καταχώρισης του προϊόντος θα αυξανόταν κατά τρόπο που θα είχε άνισες επιπτώσεις στις διάφορους παράγοντες της αγοράς. Τα εσωτερικά εργαστήρια των μεγάλων κατασκευαστών είναι ήδη διαπιστευμένα με τα διεθνή πρότυπα που αποτελούν τη βάση των νέων απαιτήσεων των ΗΠΑ. Επιπλέον, οι εταιρείες αυτές, λόγω της κλίμακας των εργασιών τους, είναι σε θέση να απορροφήσουν σχετικά εύκολα το κόστος της εξωτερικής πιστοποίησης. Γι’ αυτό το τμήμα της αγοράς θα αυξανόταν κατά 30% το κόστος της καταχώρισης προϊόντος, σύμφωνα με πληροφορίες από δύο μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες. Ωστόσο, θα είναι αναλογικά μεγαλύτερη η πρόσθετη επιβάρυνση των μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων λόγω των νέων απαιτήσεων. Δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός ENERGY STAR είναι η βάση για τις δημόσιες συμβάσεις, οι νέες απαιτήσεις θα δημιουργούσαν άνισους όρους για την πρόσβαση στους διαγωνισμούς του Δημοσίου.

- Ο αριθμός των εταίρων του προγράμματος θα μειωνόταν. Το 60% των συμμετεχουσών στο ενωσιακό πρόγραμμα ENERGY STAR εταιρειών που απάντησαν σε ερωτηματολόγιο σχετικά με αυτά τα θέματα δήλωσαν ότι θα εγκατέλειπαν το πρόγραμμα εάν θεσπιστεί η πιστοποίηση από τρίτο.

- Οι νέες απαιτήσεις δοκιμών θα παρέτειναν κατά τουλάχιστον ένα μήνα τη διαδικασία της καταχώρισης προϊόντος. Ο κλάδος επισημαίνει ότι, λόγω του σύντομου κύκλου ανάπτυξης των προϊόντων για τον εξοπλισμό πληροφορικής, αυτό ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα την έγκριση χρήσης του σήματος ENERGY STAR μετά από την κυκλοφορία του συγκεκριμένου μοντέλου στην αγορά.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η πιστοποίηση από τρίτο θα είχε δυσανάλογες επιπτώσεις εντός της ΕΕ και θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά το πρόγραμμα, καθώς θα περιόριζε τον αντίκτυπό του στην αγορά. Το συμπέρασμα αυτό είναι σύμφωνο με το αποτέλεσμα της διαβούλευσης με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερομένους, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Γραφείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Εnergy Star τον Ιούνιο του 2010.

4.2. Επιλογή 2: διατήρηση της αυτοπιστοποίησης στην ΕΕ

Η διατήρηση της αυτοπιστοποίησης στην ΕΕ θα σήμαινε ότι η επόμενη συμφωνία δεν θα βασιζόταν σε ενιαίες διατάξεις για τα δύο μέρη: θα έπρεπε να εγκαταλειφθεί η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και, ως εκ τούτου, θα υπήρχαν δύο διαφορετικά συστήματα καταχώρισης των προϊόντων. Μια σημαντική παράμετρος σε αυτή την περίπτωση είναι οι επιπτώσεις στους ευρωπαίους κατασκευαστές.

Μολονότι το 85% του γραφειακού εξοπλισμού που εισάγονται στην ΕΕ προέρχεται από την Ασία, παραμένει σημαντικό το εμπόριο ΕΕ-ΗΠΑ σε αυτό το τμήμα της αγοράς. Η αξία των εξαγωγών γραφειακού εξοπλισμού από την ΕΕ στις ΗΠΑ το 2008 ήταν σχεδόν 4 δισ. ευρώ (περίπου το ήμισυ από αυτό το ποσό για ηλεκτρονικούς υπολογιστές), σε σύγκριση με εξαγωγές ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού αξίας 13 δισ. ευρώ και επιβατικών αυτοκινήτων 20 δισ. ευρώ. Όπως προαναφέρθηκε, ακόμη και αν είναι συνεχώς φθίνουσα η πορεία των εξαγωγών στις ΗΠΑ (από 24% των εξαγωγών το 2004 σε 15% το 2008), παραμένει η μεγαλύτερη αγορά προς την οποία κατευθύνονται οι εξαγωγές γραφειακού εξοπλισμού της ΕΕ.

Με βάση τα παραπάνω αριθμητικά στοιχεία, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι συνιστά ζωτικό μέρος της συμφωνίας ENERGY STAR. Ωστόσο, μεταξύ εκείνων που διαβίβασαν σχόλια σχετικά με το μέλλον της συμφωνίας, μόνο ένας κατασκευαστής που συμμετέχει στο ενωσιακό πρόγραμμα ENERGY STAR ανέφερε ότι τα καταχωρίζει προϊόντα στην ΕΕ που στη συνέχεια εξάγονται στις ΗΠΑ. Αυτό δείχνει ότι οι εταίροι στο πρόγραμμα της ΕΕ επικεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στην εγχώρια αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εξαγωγές της ΕΕ στις ΗΠΑ προέρχονται κυρίως από τις μεγάλες εταιρείες που μέχρι τώρα καταχωρίζουν τα προϊόντα τους απευθείας στις ΗΠΑ και είναι σε θέση να απορροφήσουν καλύτερα το κόστος των νέων απαιτήσεων καταχώρισης που επιβάλλουν οι ΗΠΑ. Μπορεί επίσης να θεωρηθεί ότι μεγάλο μέρος των εξαγωγών της ΕΕ στο συγκεκριμένο τμήμα της αγοράς αφορά εξειδικευμένους προσοδοφόρους μικρούς τομείς στους οποίους η βιομηχανία της ΕΕ κατέχει ισχυρή θέση και οι οποίοι δεν καλύπτονται από προδιαγραφές ENERGY STAR, όπως ο τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός ή εξειδικευμένο λογισμικό.

Το συμπέρασμα αυτό ενισχύει η δομή του κλάδου ΤΠΕ της ΕΕ. Ενώ οι εταιρείες της ΕΕ συγκαταλέγονται μεταξύ των ισχυρότερων παγκοσμίως σε ορισμένους υποτομείς του εν λόγω κλάδου (κυρίως στις τηλεπικοινωνίες, την εξειδικευμένη ηλεκτρονική για π.χ. την αυτοκινητοβιομηχανία ή την ιατρική, εξειδικευμένο λογισμικό), απουσιάζουν από τον κατάλογο των μεγαλύτερων κατασκευαστών μηχανών γραφείου και ηλεκτρονικών υπολογιστών[18], υποτομέας του κλάδου ΤΠΕ όπου συνεχώς μειώνεται η απασχόληση στην ΕΕ, ενώ σημειώνεται θεαματική αύξηση στην απασχόληση σε συναφείς υποτομείς, συγκεκριμένα στις τηλεπικοινωνίες και τις υπηρεσίες πληροφορικής[19]. Εντούτοις, παραμένουν στην ΕΕ εγκαταστάσεις παραγωγής που κατατάσσονται σε δυο διακριτές κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία αποτελείται από τις θυγατρικές πολυεθνικών εκτός ΕΕ. Σχεδόν δώδεκα μεγάλοι κατασκευαστές από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία έχουν εγκαταστάσεις παραγωγής σε κράτη μέλη της ΕΕ (συνήθως στην ΕΕ-15). Η δεύτερη κατηγορία αποτελείται κυρίως από μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις, οι οποίες είναι γεωγραφικά περισσότερο διεσπαρμένες από τις πολυεθνικές εταιρείες και έχουν σημαντική παρουσία στην ΕΕ-10. Αυτές οι εταιρείες επικεντρώνονται κατά κανόνα στην αγορά επιτραπέζιων υπολογιστών. Η επιχειρηματική τους δραστηριότητα επικεντρώνεται στη συναρμολόγηση προσωπικών υπολογιστών από συστατικά στοιχεία που παράγονται επιτόπου ή στην προσθήκη αξίας στην αλυσίδα αξίας (π.χ., δημιουργία λογισμικού για εξειδικευμένες εφαρμογές) ή απλώς στη μεταπώληση προϊόντων που αγοράζονται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λόγω της περιορισμένης κλίμακας των δραστηριοτήτων τους, οι εταιρείες αυτές δεν ανταγωνίζονται τις μεγάλες πολυεθνικές όσον αφορά τις τιμές στις παγκόσμιες αγορές, αλλά μάλλον στη δημιουργία λύσεων προσαρμοσμένων στις τοπικές αγορές. Συνεπώς, το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων των εν λόγω εταιρειών συχνά δεν προέρχεται από την πώληση του υλισμικού, αλλά από την εξυπηρέτησή του μετά την πώληση. Οι περισσότεροι από αυτούς τους κατασκευαστές ανταγωνίζονται στην αγορά χαμηλού κόστους και το περιθώριο κέρδους τους μπορεί να είναι σχετικά χαμηλό (περίπου 5%). Αυτό είναι το τυπικό προφίλ των εταίρων του προγράμματος ENERGY STAR στην ΕΕ.

Συνεπώς, από την πλευρά των Ευρωπαίων παραγωγών, η διατήρηση απλουστευμένου συστήματος καταχώρισης των προϊόντων είναι σημαντικότερη από τη συνέχιση της αμοιβαίας αναγνώρισης. Οι κατασκευαστές της πρώτης κατηγορίας θα πρέπει να υποβληθούν σε πιστοποίηση από τρίτους στις ΗΠΑ ανεξαρτήτως της προσέγγισης που θα επιλεχθεί στην ΕΕ, ενώ για τους κατασκευαστές της δεύτερης κατηγορίας, που εστιάζονται στην εγχώρια αγορά της ΕΕ, είναι ζωτικής σημασίας η διατήρηση του απλουστευμένου συστήματος καταχώρισης των προϊόντων.

Ταυτόχρονα, χρειάζεται να διασφαλιστεί ότι για την απόκτηση του σήματος ENERGY STAR στις ΗΠΑ εφαρμόζονται οι ίδιες προϋποθέσεις στους κατασκευαστές από τις ΗΠΑ και εκτός των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ είχαν αρχικώς προγραμματίσει να απαιτούν από φορείς πιστοποίησης (μέσω των οποίων θα εφαρμόζεται το σύστημα καταχώρισης των προϊόντων) να έχουν «σημαντική παρουσία στη Βόρειο Αμερική». Μετά από αντιρρήσεις που διατύπωσαν η ΕΕ και η Κορέα ο όρος αυτός αποσύρθηκε και οι απαιτήσεις εναρμονίστηκαν με τα διεθνή πρότυπα. Ως αποτέλεσμα, είναι πλέον παρόντες σε αρκετά κράτη μέλη φορείς πιστοποίησης ENERGY STAR από τις ΗΠΑ.

Τέλος, μολονότι οι δοκιμές σε γραφειακό εξοπλισμό ENERGY STAR κατέδειξαν υψηλά ποσοστά συμμόρφωσης, η προσήλωση στην αυτοπιστοποίηση θα απαιτούσε ενδελεχή εφαρμογή του προγράμματος. Θεωρείται ότι η ακεραιότητα του ENERGY STAR μπορεί να εξασφαλιστεί με δειγματοληπτικούς ελέγχους, που να εφαρμόζονται σε συνδυασμό με άμεσες συνέπειες για παράνομα προϊόντα. Η Επιτροπή θα επιδιώξει να βοηθήσει τα κράτη μέλη στην ορθή εφαρμογή του προγράμματος.

4.3 Επιλογή 3: αντικατάσταση του ENERGY STAR από εναλλακτικές κανονιστικές πράξεις

Το ENERGY STAR επιτυχώς κατηύθυνε την αγορά προς αύξηση της απόδοσης. Ταυτόχρονα, οι αλλαγές που σχεδιάζονται από τους Αμερικανούς εταίρους μας, εάν δεν εφαρμοστούν στην ΕΕ, ακυρώνουν την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης και στερούν ορισμένα επιχειρήματα υπέρ της σύναψης νέας συμφωνίας. Συνεπώς, στην παρούσα ενότητα εξετάζεται εν συντομία η εναλλακτική λύση στο ENERGY STAR, δηλαδή η υποχρεωτική επισήμανση της ενεργειακής απόδοσης σύμφωνα με την οδηγία 2010/30/ΕΚ[20].

Το ENERGY STAR είναι συνιστώσα ενός ευρύτερου συνδυασμού πολιτικών που στοχεύουν στην ενεργειακή απόδοση των προϊόντων. Στο πλαίσιο αυτό συγκαταλέγονται επίσης η οδηγία για τον οικολογικό σχεδιασμό και η οδηγία για την επισήμανση της κατανάλωσης ενέργειας που προαναφέρονται. Ο οικολογικός σχεδιασμός ωθεί την αγορά με τον καθορισμό ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης, ενώ η ενεργειακή επισήμανση και το Energy Star έλκουν την αγορά, καθώς παρέχουν στους κατασκευαστές κίνητρα για να ανταγωνίζονται για την ενεργειακή απόδοση των προϊόντων τους. Συνεπώς, ο οικολογικός σχεδιασμός συμπληρώνει τις δύο πράξεις που αφορούν την επισήμανση, εξασφαλίζοντας τον ταχύτερο και πληρέστερο μετασχηματισμό των αγορών. Ο οικολογικός σχεδιασμός μπορεί επίσης να επηρεάσει τα τμήματα της αγοράς στα οποία δεν είναι αποτελεσματικές οι κανονιστικές πράξεις για την επισήμανση. Τούτο ισχύει, για παράδειγμα, στην περίπτωση των προσωπικών υπολογιστών παιχνιδιού (gaming PC), των οποίων η ενεργειακή απόδοση δεν αποτελεί σημαντική παράμετρο στις αποφάσεις αγοράς από τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, ο οικολογικός σχεδιασμός δεν αποτελεί εναλλακτική λύση αλλά συμπλήρωμα του ENERGY STAR, πρέπει όμως να εφαρμόζεται με προσοχή στον ταχέως εξελισσόμενο εξοπλισμό ΤΠΕ.

Μια πιθανή εναλλακτική λύση προς το ENERGY STAR είναι η ενεργειακή επισήμανση. Η συγκριτική ετικέτα A-G, η οποία αναρτάται στο σημείο πώλησης, είναι ευρέως αναγνωρίσιμη από τους καταναλωτές στην ΕΕ και έχει αποφέρει θεαματική αύξηση της απόδοσης των προϊόντων που καλύπτονται.

Σε σύγκριση με το ENERGY STAR, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της ενεργειακής επισήμανσης είναι τα ακόλουθα:

Πλεονεκτήματα |

Είναι υποχρεωτική. Αυτό εξασφαλίζει ότι μπορεί να συγκριθεί η ενεργειακή απόδοση όλων των προϊόντων στην αγορά. Επίσης, παρέχει τη δυνατότητα να καλύπτονται όλα τα τμήματα της αγοράς, ενώ το ENERGY STAR δεν παρέχει κίνητρα στους κατασκευαστές για βελτίωση της απόδοσης σε ορισμένα τμήματα της αγοράς. Ωστόσο, στην περίπτωση του γραφειακού εξοπλισμού, η αναγνωρισιμότητα από τους καταναλωτές φαίνεται να είναι λιγότερο σημαντική από ό,τι, για παράδειγμα, οι απαιτήσεις για τις δημόσιες συμβάσεις. |

Μειονεκτήματα |

Σε αντίθεση με το ENERGY STAR, η ενεργειακή επισήμανση δεν συνδέεται σε επίπεδο ΕΕ, σε υποχρεωτικές διατάξεις που να αφορούν τους δημόσιους διαγωνισμούς. Η βραδύτερη και λιγότερο ευέλικτη νομοθετική διαδικασία είναι δυνατόν να αποτελέσει πρόβλημα στην περίπτωση των εν λόγω ταχέως εξελισσόμενων και σύνθετων προϊόντων, όπως οι ΤΠΕ. Μολονότι στην αναθεωρημένη οδηγία για την επισήμανση της κατανάλωσης ενέργειας προβλέπεται κάποιου βαθμού δυναμική προσαρμογή (καθώς περιλαμβάνονται τάξεις ενεργειακής απόδοσης ανώτερες της τάξης Α, που θα καλυφθούν μελλοντικώς καθώς θα εξελίσσεται η αγορά), ο κύκλος ανάπτυξης των απαιτήσεων για τον οικολογικό σχεδιασμό και η οδηγία για την επισήμανση της κατανάλωσης ενέργειας διαρκεί συνήθως 3-4 έτη, έναντι ενός έτους στην περίπτωση του ENERGY STAR. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, όταν πρόκειται για υποχρεωτικές κανονιστικές πράξεις, θέματα όπως ο αντίκτυπος στους επιμέρους τομείς της αγοράς ή η δυνατότητα σύγκρισης των διαφόρων εφαρμογών πρέπει να εξεταστούν πολύ προσεκτικότερα από ό,τι στην περίπτωση προαιρετικού συστήματος. Ως εκ τούτου, η κατάρτιση των υποχρεωτικών κανονιστικών πράξεων συχνά δεν είναι δυνατόν να συμβαδίζει με τους ολοένα και συντομότερους κύκλους ανάπτυξης των προϊόντων ΤΠΕ. Επιπλέον, θα ήταν εξαιρετικά πολύπλοκη η ανάπτυξη υποχρεωτικού σήματος για όλα τα προϊόντα ΤΠΕ, λόγω της ανομοιογένειας της σύστασης των προϊόντων, των εφαρμογών και τρόπων χρήσης (π.χ. ENERGY STAR βασίζεται σε τυπικό για το περιβάλλον γραφείου τρόπο χρήσης που δεν είναι όμως αντιπροσωπευτικός για οικιακές εφαρμογές). Μια μετάβαση από το ENERGY STAR στην ενεργειακή επισήμανση θα κατακερμάτιζε το διεθνές κανονιστικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα πρόσθετο κόστος για τη βιομηχανία και το δημόσιο τομέα. Αυτό πρέπει να αποφευχθεί, δεδομένης της παγκόσμιας κλίμακας αυτής της αγοράς. |

Μολονότι η ενεργειακή επισήμανση έχει ορισμένα πλεονεκτήματα σε σύγκριση με το ENERGY STAR, το τελευταίο φαίνεται να ανταποκρίνεται καλύτερα στον γραφειακό εξοπλισμό. Το ENERGY STAR αποτελεί επί του παρόντος μια άμεσα διαθέσιμη λύση για την αντιμετώπιση της ενεργειακής απόδοσης του γραφειακού εξοπλισμού. Ωστόσο, θα πρέπει να παρακολουθείται διαρκώς η ισχύς αυτού του συμπεράσματος και τα επιχειρήματα που αναφέρονται στην παρούσα ενότητα θα αξιολογηθούν για συγκεκριμένα προϊόντα που καλύπτει η συμφωνία, ανάλογα με τις εξελίξεις της αγοράς και της τεχνολογίας.

4.4. Συμπέρασμα

Ο δυναμισμός και ο προαιρετικός χαρακτήρας του ENERGY STAR το καθιστούν εργαλείο άσκησης πολιτικής ιδιαίτερα κατάλληλο για προϊόντα ΤΠΕ. Ένα μέρος της επιτυχίας του προγράμματος μπορεί να αποδοθεί στην απλουστευμένη διαδικασία καταχώρισης του προϊόντος. Η στροφή στην πιστοποίηση από τρίτους θα θέσει τις ΜΜΕ σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Αυτό θα πρέπει να αποφευχθεί, καθώς το πρόγραμμα συνδέεται με υποχρεώσεις για τις δημόσιες συμβάσεις και οι ΜΜΕ αποτελούν την πλειονότητα των συμμετεχόντων σε αυτές. Η στροφή αυτή θα ήταν επίσης δυνατό να επιφέρει μείωση του αριθμού των εταίρων ENERGY STAR και, ως εκ τούτου, μείωση των επιπτώσεων του ENERGY STAR στην αγορά. Η ανάλυση του προφίλ των κατασκευαστών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα και της αγοράς γραφειακού εξοπλισμού στην ΕΕ εν γένει δείχνει ότι η αμοιβαία αναγνώριση δεν αποτελεί καίριο στοιχείο της συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ. Ο στόχος πρέπει να είναι να διατηρηθεί το βασικό στοιχείο και ο κύριος σκοπός του προγράμματος, δηλαδή προδιαγραφές που καταρτίζουν και εφαρμόζουν από κοινού η ΕΕ και οι ΗΠΑ και αποσκοπούν στην παροχή κινήτρων για να προωθείται συνεχώς η ενεργειακή απόδοση του γραφειακού εξοπλισμού. Αυτό θα εξασφαλιστεί με την επιλογή 2 που αναλύεται παραπάνω. Με την επιλογή αυτή η ΕΕ θα διατηρήσει τον επιρροή της στην ανάπτυξη των προδιαγραφών ENERGY STAR, οι οποίες εκ των πραγμάτων είναι το παγκόσμιο πρότυπο για την ενεργειακή απόδοση των ΤΠΕ.

5. Συμπέρασμα: Σύσταση να ανανεωθει η συμφωνια

Η ισχύουσα συμφωνία λήγει τον Δεκέμβριο του 2011. Κατά τα τελευταία τέσσερα έτη το πρόγραμμα συνέβαλε στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του γραφειακού εξοπλισμού και στην εξοικονόμηση χρημάτων από τους καταναλωτές. Ο αντίκτυπός του στην αγορά έχει ενισχυθεί καθώς έχει καταστεί δημοφιλέστερο στους κατασκευαστές. Το πρόγραμμα υποστηρίζεται σθεναρά από τον κλάδο, διότι συνιστά ευέλικτο και δυναμικό πλαίσιο άσκησης πολιτικής, ιδιαίτερα κατάλληλο για αυτού του είδους ταχέως εξελισσόμενα προϊόντα, όπως οι ΤΠΕ. Ταυτόχρονα, οι αλλαγές που σχεδιάζουν οι ΗΠΑ συνιστούν πρόβλημα για το μέλλον της συμφωνίας. Επομένως, συνιστάται να συνεχίσει να συμμετέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πρόγραμμα ENERGY STAR, αλλά με ορισμένες αναγκαίες προσαρμογές. Πιο συγκεκριμένα, προτείνονται τα ακόλουθα για την παράταση της συμφωνίας:

- Η ΕΕ και οι ΗΠΑ πρέπει να εξακολουθήσουν να συνεργάζονται για την κατάρτιση των προδιαγραφών των προϊόντων, δηλαδή να θεσπιστούν περίπου ταυτόχρονα απαιτήσεις του ιδίου επιπέδου και από τις δύο οντότητες.

- Με δεδομένη την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ να εντάξουν στο πρόγραμμα την πιστοποίηση από τρίτο, η συμφωνία θα πρέπει να συνεχιστεί με δύο χωριστά συστήματα καταχώρισης των προϊόντων. Μπορεί να είναι λυπηρό το τέλος της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, αλλά δεν αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τους κατασκευαστές που συμμετέχουν στο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή θα λάβει, ωστόσο, τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλίσει ότι οι επερχόμενες απαιτήσεις των ΗΠΑ δεν θα θέσουν τους εξαγωγείς της ΕΕ σε μειονεκτική θέση.

- Δεδομένου ότι οι κατασκευαστές έχουν επισημάνει τις δημόσιες συμβάσεις ως το κύριο κίνητρο για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα και λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι ένα σημαντικό ποσοστό από αυτούς συμμετέχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς σε άλλα κράτη μέλη από το κράτος μέλος εγκατάστασής τους, πρέπει να διατηρηθεί η ρήτρα σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 106/2008. Πρέπει να διερευνηθεί η δυνατότητα επέκτασης της ρήτρας αυτής ώστε να καλύπτει και τις αρχές πέραν της κεντρικής κυβέρνησης.

- Καθώς είναι προφανές ότι, λόγω της ταχείας εξέλιξης της αγοράς και της τεχνολογίας, η πιστοποίηση ENERGY STAR δεν χαρακτηρίζει πάντοτε τα πλέον αποδοτικά προϊόντα της αγοράς, οι προδιαγραφές πρέπει να αναθεωρούνται τακτικά και συχνότερα.

- Παρότι τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν υψηλό βαθμό συμμόρφωσης, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να συνεργάζονται στενά για την πλήρη εφαρμογή του προγράμματος και πρέπει να επανεξεταστεί η αποτελεσματικότητα της επιβολής του προγράμματος, το αργότερο 18 μήνες μετά τη σύναψη της συμφωνίας.

- Η Επιτροπή θα παρακολουθεί συνεχώς τις επιπτώσεις των προτεινόμενων από τις ΗΠΑ αλλαγών και του προγράμματος ENERGY STAR στην εξοικονόμηση ενέργειας και τους κατασκευαστές. Με βάση αυτήν την παρακολούθηση, θα αναλύσει, τουλάχιστον ένα έτος πριν από τη λήξη της νέας συμφωνίας, τις πιθανές μελλοντικές επιλογές για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κατανάλωσης του γραφειακού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας αντικατάστασης του ENERGY STAR από εναλλακτικά μέτρα άσκησης πολιτικής.

[1] http://re.jrc.ec.europa.eu/energyefficiency/publications.htm

[2] Gadgets and Gig watts — Policies for Energy Efficiency Electronics © OECD/IEA, 2009, [σχήμα 127], [σελίδα 287], με παραπομπή στο άρθρο των Grochowski, E. και M.Annavaram (2006), Energy per Instruction Trends in Intel Microprocessors, Technology@Intel Magazine, Μάρτιος 2006.

[3] http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-GI-10-001/EN/KS-GI-10-001-EN.PDF

[4] ΕΕ L 381 της 28.12.2006, σ. 26«Συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με το συντονισμό προγραμμάτων επισήμανσης της ενεργειακής απόδοσης για το γραφειακό εξοπλισμό». ΕΕ L 172 της 26.6.2001, σ. 3.

[5] COM(2006)_545 τελικό

[6] ΕΕ L 285 της 31.10.2009, σ. 10.

[7] Απόφαση 2006/1005/ΕΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ της κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με το συντονισμό προγραμμάτων επισήμανσης της ενεργειακής απόδοσης για το γραφειακό εξοπλισμό. ΕΕ L 381 της 28.12.2006, σ. 24.

[8] ΕΕ L 39 της 13. 2.2008, σ. 1.

[9] ΕΕ L 39 της 13. 2.2008, σ. 3, άρθρο 6.

[10] Impacts of Information and Communication Technologies on Energy Efficiency (Επιπτώσεις των τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών στην ενεργειακή απόδοση), Bio Intelligence Service, Σεπτέμβριος 2008.

[11] Από τις 74 εταιρείες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα, απάντησαν στο ερωτηματολόγιο 30.

[12] EU ENERGY STAR Final Report, IDC, Οκτώβριος 2010. Για να μετρήσει τον συνολικό αριθμό των μοντέλων που διατίθενται στην αγορά, η IDC χρησιμοποίησε τις ακόλουθες πηγές: α) πληροφορίες από τους διανομείς και τους διαύλους μεταπώλησης, β) πληροφορίες από τους πωλητές και γ) την δική της βάση δεδομένων «IDC tracker».

[13] EPA Evaluation Report: ENERGY STAR Program Integrity Can Be Enhanced Through Expanded Product Testing, Report No. 10-P-0040, 30 Νοεμβρίου, 2009 http://www.epa.gov/oig/reports/2010/20091130-10-P-0040.pdf.

[14] EPA Evaluation Report: ENERGY STAR Program Integrity Can Be Enhanced Through Expanded Product Testing, Report No. 10-P-0040, 30 Νοεμβρίου, 2009 http://www.epa.gov/oig/reports/2010/20091130-10-P-0040.pdf. Ο όρος «ποσοστό υπέρβασης του προτύπου» στον άξονα των τεταγμένων σημαίνει το ποσοστό κατά το οποίο οι τιμές ήταν καλύτερες από τις προβλεπόμενες στα πρότυπα.

[15] Κατά τον υπολογισμό λήφθηκαν υπόψη μόνο οι προδιαγραφές ENERGY STAR που ισχύουν μεταξύ 2008 και 2010 και οι εξοικονομήσεις που έχουν επιτευχθεί με τις προδιαγραφές εντός αυτής της τριετούς περιόδου.

[16] Οι προσεγγίσεις αυτές έγιναν στο πλαίσιο εκτίμησης των επιπτώσεων κανονισμού για την εφαρμογή της οδηγίας 2009/125/ΕΚ όσον αφορά τις απαιτήσεις οικολογικού σχεδιασμού για εξυπηρετητές. υπολογιστές και οθόνες. Το μοντέλο δεν λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο των προδιαγραφών που τέθηκαν σε εφαρμογή μεταξύ του 2000 και 2005.

[17] Δεδομένου ότι οι νέες απαιτήσεις των ΗΠΑ για την πιστοποίηση ισχύουν μόνο για τα προϊόντα που καταχωρίζονται για πρώτη φορά, τα προϊόντα που θα έχουν πιστοποιηθεί στην ΕΕ πριν από τη λήξη της ισχύουσας συμφωνίας δεν θα χρειαστεί να καταχωριστούν εκ νέου στις ΗΠΑ μετά τη λήξη της ισχύουσας συμφωνίας.

[18] OECD Information Technology Outlook: 2008 - OECD © 2008 - ISBN 9789264055537.

[19] Mapping the ICT in EU Regions: Location, Employment, Factors of Attractiveness and Economic Impact, JRC- IPTS, 2008.

[20] ΕΕ L 153/1 της 18.6.2010, σ. 1.