7 0.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ^12^2] 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί της αστικής ευθύνης για τις ζημίες και 
τις προσβολές του περιβάλλοντος που προκαλούνται από τα απόβλητα^) 
^90^112^ 
ΤοΣυμβούλιο αποφάσισε στις 29 Σεπτεμβρίου 1989, σύμφωνα με το άρθρο ΙΟΟΑτης Συνθήκης για 
την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει από την ΟΚΕ γνωμοδότηση για την 
παραπάνω πρόταση 
Τοτμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατεθηκεηπροετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις^^εβρουαρίου!990 βάσει της 
εισηγητικής έκθεσης τουκΡ^ιι^^η^ 
^Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 108 ψήφους υπέρ και 18 άπονες την ακόλουθη 
γνωμοδότηση κατά την 274η σύνοδο της ολομελειας^συνεδρίαση της 28ης Φεβρουαρίου 1990^ 
^ ΡΕΝΙΚΕΣΗΑΡΑΤ^ΡΗΣΕίΣ 
1 Εισαγωγή 
11 Α Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εγκρίνει την 
πρόταση οδηγίας της οποίας κυριότερος στόλος είναι αφενός 
ηπρόλη^ηκαιαφετερουηεναρμόνισητωνεθνικωνδια 
τάξεων στον τομέα του περιβάλλοντος 
Εντούτοις εύχεται όπωςληφθούνυπό^η οι παρατηρήσειςκαι 
οι αλλαγές που αναφέρονται κατωτέρω 
12 ΗΟΚΕ εκφράζει έκπληξη,διότιηΕπιτροπή υποβάλε 
λει από τώρα την ενλόγω πρόταση οδηγίας, ενω δεν ε^ει 
ακόμη συμπληρώσει τις εργασίες για την υποδομή της 
ανακοίνωσης προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, σχε­
τικά με την αστική ευθύνη για ζημίες που προκαλούνται στο 
περιβάλλον 
1^ ν^^^^^^^^^^Οα ανέμενε από την 
Επιτροπή να αναβάλει την κατάρτιση της πρότασης με^ρι να 
διασαφηνισθούν όλα τα εμπλεκόμενα στοιχεία 
Εντούτοιςη ΟΚΕεκρινεότι οφείλει, ήδη απότωρα, να 
γνωστοποιήσει την επιχειρηματολογία της, για να μη καθυ 
στερήσει την πορεία των εργασιών της Επιτροπής 
1^ Α ΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη όπωςηΕπιτροπή 
λάβει υπό^η τις εργασίες του Συμβουλίου της Ευρωπης,το 
σ^εδιοσύμβασηςτων Ηνωμένων Εθνωνπερίαστικήςευθύνης 
για τις ζημίες που προκαλούνται κατά την μεταφορά, καθώς 
και τα συμπεράσματα της Αιάσκε^ης του Στρασβούργου για 
τη ρύπανση του Ρήνου 
2 ^ομικεςβάσεις 
21 Α Επιτροπή βασίζεται στο άρθροΙΟΟΑ Εντούτοις, 
ανληφθούνυπό^η οι στόλοι που προσδιορίζει,ηαναφορά 
τους στο άρθροΙΟΟΑδεν δικαιολογείται και, με βάση το 
παρόν κείμενο, θα έπρεπε να αναφερθεί στα άρθρα 1]0Ρκαι 
ΣτηςΣυνθήκης ^ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να επανεξετάσει την επιζεί 
ρηματολογίατηςγιαναυπάρ^εισύμφωναμετην νομική 
βάση που ε^ει επιλεγεί 
^ Νέες νομικές έννοιες 
11 Στο κείμενο τηςηΕπιτροπήεισάγειήαναφέρεται σε 
έννοιες που είτε είναι νέες είτε βρίσκονται υπό ε^ελι^η 
Κατά την εισαγωγή νέων εννοιών είναι σκόπιμο να επιδει 
κνύεταιιδιαίτερη μέριμνα ώστε οι εννοιεςαυτες να είναι 
εφαρμόσιμες στην πρά^η ^ιδιαίτερα για τον ορισμό των 
αποβλήτων και των ζημιών στο περιβάλλον^ ΕπίσηςηΟΚΕ 
^αίρειεπειδήηΕπιτροπή έλαβε υπό^η τις σκέπεις πουδιατύ 
πωσε στη γνωμοδότηση της για το ^ο πρόγραμμα δράσης 
σχετικά με το περιβάλλον^ 
12 ΗΟΚΕ παρατηρεί ότιηεννοια της ^προε^ουσαςπιθα 
νότητας^ είναι νομική έννοια πουθαμπορούσενααποτελεσει 
πηγή ερμηνευτικών δυσχερειών σε ό,τι αφορά τα εθνικά 
δίκαια ορισμένων κρατών μελών 
ϋΟΚΕ αποδέχεται την εξήγηση της Επιτροπής ότι πρόθεση 
της ήταν να χρησιμοποιήσει τον όρο ^Εύλογη^ στο άρθρο 
^^στη θέση του όρου ^πρόσφορη^ θ όρος ^Εύλογη^ όρος 
χρησιμοποιείται κανονικά στην αγγλική και ολλανδική 
νομολογία για τον καθορισμό του βάρους της απόδειξης 
^] ΗΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να διευκρινίσειτις 
περιπτωσειςανωτεραςβίαςστιςαιτιολογικεςσκε^ειςτην 
αναφερόμενη στην απόφαση τουΕυρωπαικούΑικαστηρίου 
της ^ης Φεβρουαρίου 1987^,ηοποία τις καθόρισε με ακρί 
βεια 
^ ^εδίο εφαρμογής 
^1 Σαφώς προκύπτει από το κείμενο της πρότασηςοτι 
πρόκειται βέβαια για απόβλητα πάσης φύσεως, που δημιουρ 
γούνται από επαγγελματική δραστηριότητα με εξαίρεση των 
Ρ^^^^^^^η^,^ ^^ο^^1^^θ^^ν^^^8^8^λγ^^^^^^,^^ 
Αριθ^ηΕ^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7.ο.^θ 
πυρηνικώναπορ^ήτωνκαιτηςρύπανσηςπουοφεί^εται στους 
υδρογονάνθρακες, στον ^αθμό που καλύπτονται από τις συμ­
βάσεις που ισχύουν στα κρατημένη 
^.1 11 παρούσα πρόταση οδηγίας δεν χαρακτηρίζει διαφο^ 
ρετικά τα από^ητα, είτε είναι επικίνδυνα είτε όχι. 
^.1 Κρίνεται ως επικίνδυνοςοπεριορισμός της οδηγίας 
στα από^ητα που προέρχονται είτε από το βιομηχανικό είτε 
από τον επαγγελματικό τομέα.Τοτμήμα θεωρεί ότι πρέπει 
να συμπεριληφθούν στην οδηγία και τααπό^ητα που προέρ 
χονται από δημόσιους ή κοινωφελείς οργανισμούς ^π.χ. 
χώροι εναπόθεσης απορρήτων, εγκαταστάσεις καύσης 
απο^ήτων, νοσοκομειακά. 
^. 11 παρούσα πρόταση οδηγίας δεν διακρίνει επιπλέον 
μεταξύ των απο^ήτων που πρέπει οπωσδήποτε να ε^ει 
φθοΰν και εκείνων που προορίζονται για ανακύκληση. 
^. ^τηνπρόταση οδηγίας χρειάζεται να διατυπωθεί κα^ύ 
τεραότιηαστική ευθύνη εξαλείφεται από τη στιγμή που τα 
από^ητα παραδίδονται προς επεξεργασία, ^ίέχρι το στάδιο 
αυτό δεν είναι δυνατό να γίνει διάκριση μεταξύ α^ιοποιήσι 
μων και μη αξιοποιήσιμων απο^ήτων ώστε να προσδιορι^ 
σθείκαιηαστική ευθύνη. 
^χετικάηΟΚΕ συνιστά όπως οι μεταφορείς,αδειούχοιή 
όχι, καταστεί δυνατό να χρησιμοποιούν ένα διακριτικό σήμα 
ανάλογα με τη μεταφορά απο^ήτωνπροςανακύκ^,ησηή 
απορρήτων προς εςΕ^ει^η. 
^. Οι δημόσιες αρχές επι^ά^εται επίσης να υπόχρεους 
νταινα^αμ^άνουνό^ατακατά^η^,αμέτραγιατονπεριο^ 
ρισμό των ζημιών στο μέτρο που οι τελευταίες έχουν περιέ^ 
θειστη γνώση τους χωρίς πάντως να ε^είφεταιηευθύνη 
ά^ων φορέων. 
^ Α^χές που διέπουν τ^νευ^ύν^ 
^.Ρ σύμφωνα με το σχέδιο της Επιτροπής την ευθύνη της 
ζημίας φέρειοδημιουργόςαπο^ήτων.Οιμεταφορείςήά^α 
άτομα που αναλαμβάνουν με οποιαδήποτε τρόπο τον ουσια­
στικό έλεγχο των απο^ήτων ευθύνονται μόνο παρε­
μπιπτόντως ^.άρθρο^σημείο^,^ηφίο^του σχεδίου 
της Επιτροπής^.Τογεγονός αυτό ενδέχεται να δημιουργήσει 
προρ^ήματα, ^^ά την πρακτική εφαρμογή της διάταξης 
αυτής όσον αφορά το δικαίωμα προς αποκατάσταση, κυρίως 
σε περίπτωση πουη^ημιά προκαλείται κατά τη μεταφοράή 
την εναπόθεση απο^ήτων και όχι κατά την παραγωγή τους. 
Ε^ά^ου, είναι αμφί^ο αν οι ζημιωθέντες θα κατορθώσουν 
να εντοπίσουν τον παραγωγό εντός της καθορισμένης προ­
θεσμίας. 
^.1 Τοτμήμα προτείνει επομένως να μην θεωρείται υπεύ­
θυνος μόνοοπαραγωγόςα^άκαιταπρόσωπαταοποία 
διενέργησανουσιαστικάτονέ^εγχοτωναπο^ήτωνόταν 
συνέβη τογεγονόςπουπροκά^,εσε^ημιάη ρύπανση του 
περι^ά^οντοςκαι ναπρο^εφθεί ότιη ευθύνη των προ­
σώπων αυτών εξαλείφεται από τη στιγμή της παράδοσης των 
απο^ήτων στην επιχείρηση ε^ει^ης, εφόσον ετηρήθησαν 
οι σχετικοί κανόνες 
^.1 ^ατ^αυτόντοντρόπο,ο^ημιωθείςήοιοσδήποτεά^ος 
δικαιούχος βρίσκεται αντιμέτωπος με περισσότερους από έναν υπεύθυνο.Ρια τον ^όγο αυτό προτείνεται να εισαχθείη 
έννοια της εις ο^όκ^ηροευθύνης^όπωςπροτείνειηΕπιτροπή 
στο άρθρο^της πρότασης της).Τοίδιο άρθρο της πρότασης 
θα πρέπει να ισχύει και κατά τον καταμερισμό της ευθύνης 
μεταξύ των προσώπων που είναι εις ο^,όκ^,ηρο υπεύθυνα. 
^ Οο^^τωνποο^ο^ών 
^.Ρ ϋΟΚΕ διαπιστώνει ότι εκτός των προσ^ών που 
προκαλούνται σε πρόσωπακαι πράγματα, που αποτελούν 
σαφείς και γνωστές έννοιες,ηΕπιτροπή καθιερώνει μια νέα 
έννοιας τις προσ^ές στο περι^ά^ον. 
^.1 11 Επιτροπή επι^ά^εται να διευκρινίσει ότιηπροτει-
νόμενη οδηγία δεν θα καλύπτει τις ^σημαντικέςήεπίμονες 
προσ^ές^υπό^η,ηΕπιτροπήέχειπρο^έ^ειδικαιο^ογη-
μένα,να είναι ^σημαντικές^ και ^μόνιμες^.Αναμφί^α τα 
δεδομένα αυτά υπόκεινται σε εκτίμηση. 
^.1 ^Α^ωστε θα πρέπει οι προσ^έςναέχουνπροκ^ηθεί 
απόμεταρ^ή στην κατάσταση των υδάτων,τουεδάφουςή 
του αέρα. 
^4. ϋΟΚΕ δεν ^έπει με ποιο τρόπο θα μπορούσε σε 
ορισμένες περιπτώσεις να εκτιμηθεί αντικειμενικά, σε ποιο 
ρ^αθμόεπή^θεμεταρ^ή.^πορείεπίσηςναυπάρχουνθετικές 
μετα^ο^ές. 
^. Επιπ^,έον,^αμ^ανομένουυπό^η του χρόνου παραγρα­
φής, πώς θα είναι δυνατό να καθορισθούν οι προσ^ές του 
περιέχοντος από τις μετα^ές αυτές μετά από πο^ά χρό­
νια, εφόσον θα είναι δυνατό να έχουν παρέμβει νέα, θετικάή 
αρνητικά στοιχεία. 
7 Αγωγή ^^π^ο^γ^τφή 
7.Ρ 11 Επιτροπή εισάγειεπίσηςμιανέαέννοιαόσοναφορά 
τα πρόσωπα που νομιμοποιούνται για τηνέγερση μιας αγωγής 
όσον αφορά τις ζημίες του περιέχοντος. 
7.1 Οι δημόσιες αρχές είναι σε θέση να δράσουν,εφόσον 
οι ςημίες αυτές αφορούν το σύνοδο. 
Εντούτοις είναι κανόνα εξασφαλισθεί ένα σύστημα προσφυ­
γής, αν οι ίδιες οι δημόσιες αρχές ευθύνονται για τις ζημίες 
αυτές. 
7.1 11 Επιτροπή αναγνωρίζει στο άρθρον, παράγραφος^, 
το δικαίωμα αγωγής στις ομάδες συ^ογικών συμφερόντων 
α^ά δεν επιδιώκει ούτε την επέκταση ούτε την εναρμόνιση 
της δυνατότητας αυτής στα κράτη μέ^η, όπου η αγωγή 
τέτοιων ομάδων δεν αναγνωρίζεται. 
Η ΕΙΑιΚΕ^ϋΑΡΑΤϋΡϋ^ΕΙ^ 
^ Ο^ευ^ύνες 
^.Ρ 11 Επιτροπή φαίνεται να προ^έπειότιηευθύνη του 
δημιουργού θα αναζητείται ως τηνπαράδοση των απο^ήτων 
σε ένα εγκεκριμένο φορέα για την ε^,ει^η. 
^0.^0 επίσημη εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι^ΙΜ^ 
^.1 11 ΟΚΕ διερωτάται όσον αφορά τα κριτήρια που 
επιτρέπουν τον προσδιορισμό της παροχής άδειας στους εν 
λόγωφορείς.Τακριτήρια αυτά ^α πρέπει να προσδιορίζονται 
από την Επιτροπή και να μην αφήνονται στην διάκριση των 
κρατών μελών,πράγμα που ^α ήταν δυνατό να αποτελεί πηγή 
ενδεχομένων στρεβλώσεων 
^.1 ϋΟΚΕ επιμένει εξάλλου στο σημείο αυτό,γιανα 
ε^ετασ^ούν επισταμένως οι διάφοροιτύποιε^άλει^ης,όχι 
μόνο ωςσύστημααλλάεπίσηςόσοναφοράτον τύπο των 
αποβλήτων που μπορεί να τύχουν επε^εργασίαςήναε^αλει 
φ^ούν, δηλαδή^ τελμάτωση^διασκορπισμός^υγειονομική 
ταφή^καύση στον ελεύθερο αέρα^καύση σε ειδικές εγκα^ 
ταστάσεις. 
^ Ανη^τ^^η^ά^εφάλα^^α^α^φάλε^ςα^η^ε^ύν^ς 
^.1. ϋΟΚΕέχεισυνείδηση των προβλημάτων που δη 
μιουργούν οι ζημίες που δεν μπορούν να αποκατασταθούν. 
Ααμβάνει γνώση των σκέψεων της Επιτροπής για την ^ερα 
πεία του προβλήματος 
11 Επιτροπή προβλέπει πράγματι την ενδεχόμενη δημιουργία 
ενός αντισταθμιστικού συστήματος μολονότι αναγνωρίζει τις 
δυσχέρειες που συνοδεύουν την υλοποίηση του. 
ϋΟ^Ε επιθυμεί νασυνδε^είστενάμετην εξέταση των 
προβλημάτων αυτών. 
^.1 ^το σκεπτικό της πρότασηςηΕπιτροπή κρίνει ότι δεν 
είναι σκόπιμο να ^εσπισ^εί καθεστώς υποχρεωτικών ασφα 
λίσεων 
^.1 Αικαιολογημέναη Επιτροπή δεναντιμετωπί^ειτην 
περίπτωση καθιέρωσης συστήματος υποχρεωτικής ασφά 
λισης. 
^.1Ρ Ιΐράγματι, από τη μια πλευρά οι νομικές ασάφειες 
πουυπάρχουν στην υπό εξέταση πρόταση δεν επιτρέπουν 
στις ασφαλιστικές εταιρείες να γνωρίζουν τούτος των κινδύ^ 
νων που δεν πρέπει να καλύ^ουν,ούτε^α πρέπει να ε^ασφα 
λισ^εί στις διάφορες υπο^έσεις^ παραγωγοί αποβλήτων,μετα^ 
φορείς, ενδιάμεσοι εναπο^έτεςήαναμείκτες αποβλήτων. 
Βρυ^έλλες,^εβρουαρίουΙ^Ο. ^.11 Από την άλλη μεριά, εάν προβλέπονταν υποχρεω­
τική ασφάλιση,οι εταιρείες, λόγωαυτών των ασαφειών,πολύ 
δύσκολα^αμπορούσαννακαταρτίσουνσυμβάσειςσυνασφά^ 
λισηςήεπανασφάλισης. 
^.11 Τέλος, ενώπιον αυτών των ασαφειών, είναι βέβαιο 
ότι ταασφάλιστρα^αείναι πολύυι^ηλά, κυρίωςγια τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις ^^Ε) για τις οποίες τοσύστημα 
^α ήταν τελείως ανυπόφορο δεδομένου ότι μια ^^Εενδέχε 
ταιναπαράγειαπόβληταπουδημιουργούνπροβλήματα χωρίς 
αυτήηπαραγωγή να είναι ανάλογη με τον κύκλο εργασιών 
της έστω κι αν είναι επιθυμητό ναεπιδιώκουν οι επιχειρήσεις 
την τελειότητα σ^αυτόν τον τομέα. 
^.4 Ρια τους κινδύνους που δεν θα καλύπτονται από τις 
ασφάλειες, υποχρεωτικέςήόχι,ηΕπιτροπή επιβάλλεται να 
εξετάσει άν είναι σκόπιμηηίδρυση ενός ταμείου Απο^ημίω 
σης 
11 ΟΚΕ δεν αγνοεί ότιηίδρυση αυτή παρουσιάζει πολυάρι^ 
μες δυσχέρειες^ 
^ΕΟνικόήκοινοτικό επίπεδος 
^Ηοιος θα διαφαλί^ει τη διαχείρισης 
^Νοιος θα διασφαλίζει τη χρηματοδότηση επιχειρήσεις, 
μεταφορές, επιχειρήσεις ε^άλει^εις, δημόσιες αρχές)^ 
^^ύμφωνα με ποια αρχή τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη 
θα συμβάλλουν στο ταμείου 
10 Ε^δ^π^^τ^^ 
ηΙΙ Είναι λυπηρό το γεγονός ότιηΕπιτροπή αναβάλλει 
γιαμιαμεταγενέστερηπροΟεσμίατηΟέσπισηκαΟεστώτος 
ευθύνης σχετικά με τις ζημίες που δημιουργούνται στο περί 
βάλλονκαιδενείναι δυνατό ναε^ατομικευΟούν,διότι υπάρχει 
φόβος να προτρέπουν εν τω μετα^ύ,τα κράτη μέλη θεσπί­
ζοντας σχετικές εθνικές διατά^ειςΜΟμως τίθεται υπό αμφι 
σβήτηση η εναρμόνιση του δικαίουπερί προστασίαςτου 
περιβάλλοντος ως προς αυτό το σημαντικό ^έμα. 
Αριθ. C 112/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7. 5. 90 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Τροπολογίες που απορρίφθηκαν 
Οι ακόλουθες τροπολογίες, που έλαβαν τουλάχιστον το 1/4 των ψήφων, απερρίφθηκαν κατά τη συζήτηση: 
Σημείο 4.4 
Να συμπληρωθεί ως εξής: 
«Η ΟΚΕ επιμένει να συμπεριληφθεί επειγόντως η διάκριση αυτή στην πρόταση της Επιτροπής. Διαφορετικά θα 
αναχαιτισθεί η αξιοποίηση των αποβλήτων.» 
Αιτιολογία 
Η τροπολογία αυτοαιτιολογείται. 
Ψηφοφορία 
Ψήφοι υπέρ: 57, ψήφοι κατά: 64, αποχές: 2. 
Παράγραφος 5.1,5.2 και 5.3 
Να αντικατασταθούν οι παράγραφοι αυτοί από το ακόλουθο κείμενο: 
«Σύμφωνα με την Επιτροπή, την ευθύνη της ζημίας φέρει ο παραγωγός των αποβλήτων. 
Ως προς αυτό, η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο παραγωγός των αποβλήτων δεν ελέγχει αναγκαστικά όλες τις ενέργειες που 
μπορούν να μεσολαβήσουν από τη στιγμή που παραδίδει τα απόβλητα ως τη στιγμή που αυτά παραδίδονται στην 
επιχείρηση ανακύκλησης (δηλαδή: μεταφορά, ενδιάμεση εναπόθεση, διαλογή, ανάμειξη) και συνεπώς επαφίεται στα 
δικαστήρια να αποφασίσουν. 
Ο παραγωγός μπορεί επίσης να συνάψει συμβάσεις με τους διάφορους τύπους επιχειρήσεων που ενδέχεται να 
παρεμβληθούν με τρόπο ώστε να επιτραπεί στα δικαστήρια να λάβουν σαφή γνώση της διαδικασίας. 
Αν δεν υπάρξει τέτοια σύμβαση, τότε υπεύθυνος είναι φυσικά ο παραγωγός. 
Σε ό,τι αφορά την έννοια της αλληλέγγυας ευθύνης, παρατηρείται ότι στην πράξη προσκρούει συχνά σε άδικο 
καταμερισμό.» 
Αιτιολογία 
Τα επιχειρήματα σχετικά με την ευθύνη της ζημίας είναι προφανή στο κείμενο της τροπολογίας. 
Ψηφοφορία 
Ψήφοι υπέρ: 57, ψήφοι κατά: 72, αποχές: 1. 
Παράγραφος 9.4 
Να διαγραφεί η παράγραφος. 
Αιτιολογία 
Το σύνολο των ερωτημάτων που έχουν τεθεί δείχνει ότι αυτό το σύστημα (Δημιουργία Ταμείου Αποζημίωσης), το 
οποίο άλλωστε η Επιτροπή δεν έχει ακόμη μελετήσει λόγω των δυσκολιών που παρουσιάζει, είναι μη ρεαλιστικό 
αν όχι ανέφικτο. 
Ψηφοφορία 
Ψήφοι υπέρ: 68, ψήφοι κατά: 76, αποχές: 4.