[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Bρυξέλλες, 13.07.2006

COM(2006) 376 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

H διασύνδεση της Αφρικής: η εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής στον τομέα των υποδομών {SEC(2006) 896} {SEC(2006) 983}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα των υποδομών για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της Αφρικής 3

1.1. Οι προκλήσεις που αφορούν την ανάπτυξη 3

1.2. Ο αγώνας που διεξάγει η Αφρική 4

1.3. Η Αφρική πρέπει να επενδύσει περισσότερο στις υποδομές 5

1.4. Για τη διατήρηση των αυξανόμενων επενδύσεων είναι αναγκαία η βελτίωση των συστημάτων και των θεσμών 6

2. Η ηπειρωτική και περιφερειακή προοπτική της Αφρικής 7

2.1. Η Αφρικανική Ένωση – ένας προνομιούχος εταίρος 7

2.2. NEPAD – Βραχυπρόθεσμο Σχέδιο Δράσης για τις Υποδομές (i-STAP) 7

2.3. Χρειάζεται νέος τρόπος δράσης για την επίτευξη των στόχων της NEPAD στον τομέα των υποδομών 8

3. Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: η εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής στον τομέα των υποδομών 8

3.1. Στόχοι 8

3.2. Πεδίο της εταιρικής σχέσης 8

3.3. Η Ευρώπη μεταφέρει τεχνογνωσία και πείρα από τα διευρωπαϊκά της δίκτυα 9

4. Η εταιρική σχέση στην πράξη 10

4.1. Θεσμικές δράσεις 10

4.2. Μέσα εφαρμογής 11

4.3. Οι ενέργειες 13

4.4. Συντονισμός με τα κράτη μέλη της ΕΕ, άλλους διεθνείς οργανισμούς και πρωτοβουλίες 15

4.5. Μία στρατηγική για βιώσιμη εταιρική σχέση 15

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

H διασύνδεση της Αφρικής: η εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής στον τομέα των υποδομών

Κατά τη χάραξη της στρατηγικής του για την Αφρική, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ταχεία, ευρείας βάσεως και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την ανάπτυξη και για την καταπολέμηση της φτώχειας[1]. Ένα από τα κύρια μέτρα που στηρίζουν τη στρατηγική του Συμβουλίου είναι η δημιουργία της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Αφρικής στον τομέα των υποδομών. Η εταιρική σχέση, η οποία αποτελεί κοινή προσπάθεια της ΕΕ, αποτελεί απάντηση στους αναπτυξιακούς στόχους της Αφρικανικής Ένωσης και στη νέα εταιρική σχέση για την ανάπτυξη της Αφρικής (NEPAD). Αποσκοπεί στην ουσιαστική αύξηση των επενδύσεων της ΕΕ στις αφρικανικές υποδομές και στην παροχή υπηρεσιών στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, των ΤΠΕ, της ύδρευσης και της άρδευσης. Η βελτίωση των υποδομών, των σχετικών υπηρεσιών και του ρυθμιστικού πλαισίου θα συμβάλουν στην επίτευξη βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, στην προώθηση ανταγωνιστικού εμπορίου, στη δημιουργία απασχόλησης και αξιοπρεπούς εργασίας, στην προαγωγή της περιφερειακής ολοκλήρωσης και στη μείωση της φτώχειας. Η επίτευξη των στόχων αυτών εξαρτάται επίσης από τις συνεχείς προσπάθειες που θα καταβληθούν για την ενίσχυση της ειρήνης και της ασφάλειας και για τη βελτίωση της διακυβέρνησης στην Αφρική.

1. Η αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα των υποδομών για την επιτάχυνση της ανάπτυξης της Αφρικής

Σύμφωνα με έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στην Ευρώπη και την Αφρική, η αντιμετώπιση των προκλήσεων στον τομέα των υποδομών και των συναφών υπηρεσιών μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στην επίτευξη και στη διατήρηση ποσοστών ανάπτυξης της τάξης του 7% τα οποία είναι αναγκαία για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας[2]. Η εταιρική σχέση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.

1.1. Οι προκλήσεις που αφορούν την ανάπτυξη

Η προώθηση βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης: για να πειστεί η Αφρική να επενδύσει στην Αφρική και για να προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις, χρειάζεται ιδίως να εξασφαλίσει την αξιοπιστία των υποδομών και των προσφερόμενων υπηρεσιών. Προς τον σκοπό αυτό είναι απαραίτητο ένα σταθερό και ασφαλές οικονομικό περιβάλλον υπό συνθήκες χρηστής διακυβέρνησης. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, μία αύξηση των υποδομών της τάξης του ενός τοις εκατό θα μπορούσε να προσθέσει μία εκατοστιαία μονάδα στην ανάπτυξη του ΑΕΠ[3].

Η προώθηση του ανταγωνιστικού εμπορίου: Η Αφρική χρειάζεται ένα αποτελεσματικό σύστημα μεταφορών και επικοινωνιών για να μεταφέρει τα προϊόντα της στις εθνικές, περιφερειακές και διεθνείς αγορές. Η διακίνηση των αγαθών στην Αφρική είναι περισσότερο δύσκολη και σχεδόν δύο φορές δαπανηρότερη από ό,τι σε άλλες αναπτυσσόμενες περιοχές του πλανήτη, και ιδίως σε χώρες που δεν έχουν πρόσβαση στη θάλασσα. Η βελτίωση των ακολουθούμενων πολιτικών και του ρυθμιστικού πλαισίου στο εμπόριο, τις μεταφορές και τις ΤΠΕ, η ανάπτυξη ικανοτήτων και οι υλικές υποδομές είναι σε θέση να μειώσουν ουσιαστικά το κόστος μεταφοράς και να συμβάλουν στην ανάπτυξη των μεταφορών.

Η προαγωγή της περιφερειακής ολοκλήρωσης: Η Αφρική χρειάζεται να διευρύνει το εμπόριό της. Για το σκοπό αυτό, απαιτείται η προσήλωση στον στόχο της ολοκλήρωσης με συνεκτικές περιφερειακές εμπορικές συμφωνίες και με την εναρμόνιση των πολιτικών και των ρυθμιστικών πλαισίων στον τομέα των υποδομών. Η βελτίωση των επικοινωνιών και η χρήση των ηλεκτρονικών τεχνολογιών μπορούν να επιταχύνουν τη διαδικασία αυτή.

Η αποφασιστική συμβολή στην επίτευξη των στόχων της χιλιετίας: σήμερα περισσότεροι από 300 εκατομμύρια άνθρωποι – το 42% περίπου του πληθυσμού της Αφρικής - δεν έχουν ακόμα πρόσβαση σε ασφαλές νερό. Συγχρόνως, το 60% του πληθυσμού στερείται πρόσβασης σε στοιχειώδεις εγκαταστάσεις υγιεινής. Λιγότερο από το 20% του πληθυσμού της Αφρικής έχει πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια, ενώ οι περιορισμοί στη διανομή και οι διακοπές του ηλεκτρικού ρεύματος αποτελούν καθημερινά φαινόμενα. Οι παράγοντες αυτοί εμποδίζουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τις επενδύσεις στη βιομηχανία και αποτελούν προσκόμματα για την παραγωγή ανταγωνιστικών αγαθών και υπηρεσιών. Η πρόσβαση στο νερό και στις σύγχρονες ενεργειακές υπηρεσίες, αποχέτευση και βελτιωμένες συνθήκες υγιεινής σε προσιτή τιμή είναι αποφασιστικής σημασίας για την επίτευξη όλων των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας.

1.2. Ο αγώνας που διεξάγει η Αφρική

Κατά τη δεκαετία του 1990, πολλές αφρικανικές χώρες εφάρμοσαν νέες πολιτικές στον τομέα των υποδομών, στο πλαίσιο των οποίων πραγματοποίησαν ουσιαστικές θεσμικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις για τη δημιουργία βιώσιμων υποδομών. Μολονότι έχει σημειωθεί πρόοδος, πολλά μένουν να γίνουν ακόμα, όπως η βελτίωση της διακυβέρνησης και η περιφερειακή ολοκλήρωση.

Τα συστήματα μεταφορών, μολονότι παρουσιάζουν αδυναμίες, βελτιώνονται με αργούς ρυθμούς: οι οδικές μεταφορές αντιπροσωπεύουν το 90% των υπεραστικών μεταφορών, όμως οι συγκοινωνιακές συνδέσεις και οι υπηρεσίες είναι ανεπαρκείς. Η κάλυψη του σιδηροδρομικού δικτύου είναι αραιή και η διασυνδεσιμότητα των δικτύων περιορισμένη. Πολλοί θαλάσσιοι λιμένες αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες προκειμένου να προσφέρουν ανταγωνιστικές υπηρεσίες, και η εσωτερική ναυσιπλοΐα δεν έχει ενσωματωθεί επαρκώς στα δίκτυα μεταφορών. Οι αεροπορικές μεταφορές δεν επωφελήθηκαν πλήρως από την έγκριση της απόφασης του Yamoussoukro το 1999. Οι συνθήκες του οδικού δικτύου βελτιώνονται όταν εφαρμόζονται οι πρακτικές που προωθεί το πρόγραμμα για την πολιτική μεταφορών στη νοτίως της Σαχάρας Αφρική (SSATP). Η αποτελεσματικότητα των σιδηροδρόμων και των λιμένων παρουσιάζει βελτίωση στις περιπτώσεις που η παροχή των υπηρεσιών εκχωρείται στον ιδιωτικό τομέα. Παρόλα αυτά, το κόστος των μεταφορών παραμένει υψηλό, πολύ υψηλότερο από ό,τι σε άλλες αναπτυσσόμενες περιοχές του πλανήτη, ανερχόμενο κατά μέσο όρο στο 14% της αξίας όλων των εξαγωγών, ενώ στο σύνολο των αναπτυσσόμενων χωρών ανέρχεται στο 8,6%, είναι μάλιστα ακόμη υψηλότερο σε πολλές χώρες που δεν έχουν πρόσβαση στη θάλασσα – στο Μαλάουι (56%), στο Τσαντ (52%) και στη Ρουάντα (48%)[4].

Πλούσιο ενεργειακό δυναμικό αλλά αναποτελεσματική αξιοποίησή του: τα περισσότερα ορυκτά καύσιμα εξάγονται. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας χρησιμοποιούνται ελάχιστα ή, εάν χρησιμοποιούνται, αυτό δεν γίνεται σε βιώσιμη βάση, ενώ μόλις το 7% του υδροδυναμικού της Αφρικής μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια. Η συνεκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων και η διασυνδεσιμότητα προσφέρουν λύσεις στο πρόβλημα των αναξιόπιστων και δαπανηρών υπηρεσιών. Η αύξηση της συνεργασίας και του εμπορίου στον τομέα της ενέργειας σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο είναι αποφασιστικής σημασίας για την αύξηση της αξιοπιστίας και για την εξασφάλιση προσιτών τιμών και πρόσβασης.

Οι υδάτινοι πόροι είναι άνισα κατανεμημένοι, ενώ οι ακανόνιστες βροχοπτώσεις περιορίζουν τις δυνατότητες ίσης πρόσβασης: πολλές αφρικανικές χώρες πλήττονται από μεγάλες εποχιακές διακυμάνσεις των βροχοπτώσεων και από περιοδικούς κύκλους ξηρασίας και πλημμυρών, οι οποίοι περιορίζουν την παραγωγή τροφίμων, την προστασία των οικοσυστημάτων και την οικονομική ανάπτυξη, ιδίως μεταξύ των φτωχότερων ομάδων του πληθυσμού. Για τη διαφύλαξη των διασυνοριακών υδρολογικών λεκανών και τη δίκαια κατανομή των πόρων τους είναι αναγκαία η κοινή διαχείρισή τους - μία προτεραιότητα του Αφρικανικού Υπουργικού Συμβουλίου για τους Υδάτινους Πόρους στις προσπάθειες που καταβάλλει για την υλοποίηση της Αφρικανικής Προοπτικής για τους Υδάτινους Πόρους έως το 2025. Για την εξασφάλιση καλύτερης και οικονομικά περισσότερο προσιτής πρόσβασης στις υπηρεσίες ύδρευσης σε εθνικό επίπεδο είναι αναγκαίο ένα σταθερό και ασφαλές οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον.

Η Αφρική καλύπτει γρήγορα την καθυστέρηση που παρουσιάζει στις ΤΠΕ αν και η πρόσβαση στις υπηρεσίες είναι ανομοιογενής: η σύνδεση στο δίκτυο της σταθερής τηλεφωνίας, η χαμηλότερη παγκοσμίως, αυξάνει σταθερά αν και έχει ξεπεραστεί από τη θεαματική ανάπτυξη των υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας[5]. Στην ύπαιθρο, η πρόσβαση στις τηλεπικοινωνίες εξακολουθεί να υπολείπεται κατά πολύ της πρόσβασης στα αστικά κέντρα. Το ψηφιακό χάσμα - το βαθύτερο παγκοσμίως - υποχωρεί με βραδείς ρυθμούς καθώς οι Περιφερειακές Οικονομικές Κοινότητες (ΠΟΚ) και τα διάφορα κράτη εναρμονίζουν τις πολιτικές και τις νομοθεσίες τους στον τομέα των επικοινωνιών, ωστόσο εάν το ρυθμιστικό πλαίσιο δεν μεταρρυθμιστεί σε βάθος, οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών στην Αφρική θα μπορούσαν να καταστούν οι ακριβότερες παγκοσμίως.

1.3. Η Αφρική πρέπει να επενδύσει περισσότερο στις υποδομές

Οι αφρικανικές κυβερνήσεις και οι αναπτυξιακοί εταίροι μείωσαν σημαντικά τους πόρους που διαθέτουν στον τομέα των υποδομών του 1990. Οι δημόσιες δαπάνες υπολείπονται πλέον σημαντικά του 4% του ΑΕΠ το οποίο απαιτείται για τη συντήρηση και τη λειτουργία των υποδομών στην Αφρική - χωρίς καν να αναφερθεί το 5% του ΑΕΠ που απαιτείται για την ανάπτυξή του. Ως εκ τούτου, η Αφρική χρειάζεται επιπλέον 20 δισεκατ. δολάρια ετησίως προκειμένου να διατηρήσει επίπεδα ανάπτυξης της τάξης του 7%.

Η υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη της ΕΕ στις οικονομικές υποδομές και υπηρεσίες μειώθηκε κατά την τελευταία δεκαετία, ιδίως στις μεταφορές και εν μέρει στην ενέργεια. Ως ποσοστό επί του συνόλου της επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας, οι αναλήψεις υποχρεώσεων μειώθηκαν από το 19% κατά την περίοδο 1985-94 στο 11% κατά την περίοδο 1995-2004[6]. Κατά την προηγούμενη δεκαετία, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα διατήρησε στα ίδια επίπεδα την οικονομική υποστήριξη που πρόσφερε για τις μεταφορές στην νοτίως της Σαχάρας Αφρική. Η υποστήριξη αυτή ανέρχεται σήμερα σε 2, 5 δισεκατ. ευρώ στο πλαίσιο του 9ου ΕΤΑ. Μετά από την Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη το 2002, οι πόροι που διατέθηκαν για έργα ύδρευσης και άρδευσης αυξήθηκαν από 475 εκατ. ευρώ σε 975 εκατ. ευρώ και στον τομέα της ενέργειας σε 230 εκατ. ευρώ ως αποτέλεσμα της σύστασης των χρηματοδοτικών διευκολύνσεων για το νερό και για την ενέργεια. Η βοήθεια που παρέχεται από την Κοινότητα (ΕΤΑ) σε έργα υποδομής στη νοτίως της Σαχάρας Αφρική ανέρχεται σε 3, 75 δισεκατ. ευρώ, το 25% των οποίων προέρχεται από το 9ο ΕΤΑ. Η κοινοτική δημοσιονομική στήριξη σε έργα υποδομής στη Βόρεια Αφρική ανήλθε σε 382,9 εκατ. ευρώ κατά την περίοδο 2003-2005 (βλ. πίνακα στο παράρτημα).

Στο μέλλον, οι πιστώσεις για τις δύο υποπεριφέρειες της Αφρικής από το ΕΤΑ και από τον κοινοτικό προϋπολογισμό θα αποτελούν αντικείμενο προγραμματισμού σε μεταγενέστερο στάδιο στο πλαίσιο των οικείων χρηματοδοτικών τους πλαισίων.

1.4. Για τη διατήρηση των αυξανόμενων επενδύσεων είναι αναγκαία η βελτίωση των συστημάτων και των θεσμών

1.4.1. Τί διδάσκει η πείρα

Σύμφωνα με πρόσφατες αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν στους τομείς που καλύπτει η παρούσα ανακοίνωση, η πολιτική και η στρατηγική της ΕΕ συνέβαλαν σημαντικά στη βελτίωση της συντήρησης των υποδομών, ένα βασικό στοιχείο στην τομεακή προσέγγιση της Κοινότητας. Παρόλα αυτά, χρειάζεται να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητά τους. Η βελτίωση του βασικού οδικού δικτύου και των θαλάσσιων λιμένων είχε θετικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη του εμπορίου και στην περιφερειακή οικονομική ολοκλήρωση. Η βελτίωση της πρόσβασης σε στοιχειώδεις υπηρεσίες ύδρευσης και αποχέτευσης βελτίωσε τις συνθήκες ζωής του πληθυσμού. Η πείρα που έχει συγκεντρωθεί επιβεβαιώνει την ορθότητα της τομεακής προσέγγισης της κοινοτικής πολιτικής. Χάρη στην προσέγγιση αυτή, ο συντονισμός μεταξύ της Επιτροπής, των αφρικανικών κυβερνήσεων και άλλων δωρητών συνέβαλε στην επίτευξη σημαντικής προόδου, η οποία θα συνεχιστεί. Εκπονείται επί του παρόντος ανάλογη αξιολόγηση στον τομέα της ενέργειας.

1.4.2 Προοπτικές για το μέλλον

Οι αφρικανικές οικονομίες θα επωφεληθούν από τις υπηρεσίες που προσφέρουν οι βελτιωμένες υποδομές μόνον εάν αυτές εξασφαλιστούν μακροπρόθεσμα. Πολυάριθμες χώρες της Αφρικής αντιμετωπίζουν τα ζητήματα της βιωσιμότητας – τη μακροοικονομική προσιτότητα, την ασφαλή και επαρκή χρηματοδότηση της συντήρησης των υποδομών, τη διαχείριση των αρμόδιων οργάνων και φορέων με «εμπορικά» κριτήρια και με ειδικευμένο και επαρκές προσωπικό, τη συγκέντρωση αξιόπιστων δεδομένων που στηρίζονται στην έρευνα, τη βελτίωση των τελωνείων και τη διευκόλυνση του εμπορίου, τον μετριασμό του περιβαλλοντικού αντικτύπου και την επιβολή της νομοθεσίας. Πολλά μένουν να γίνουν ακόμα.

Για τη δημιουργία των κατάλληλων θεσμικών και δημοσιονομικών πλαισίων απαιτούνται μακροχρόνιες προσπάθειες. Λίγες μόνον χώρες διαθέτουν επαρκώς ισχυρούς τομείς υποδομών οι οποίοι είναι σε θέση να επιβιώσουν χωρίς εξωτερική βοήθεια. Είναι αδύνατο να επιτευχθεί βιωσιμότητα σε περιφερειακό επίπεδο εάν δεν υπάρχουν αποτελεσματικά πλαίσια σε εθνικό επίπεδο. Χωρίς αυτά, οι αφρικανικές οικονομίες δεν θα μπορέσουν ποτέ να δρέψουν τα οφέλη από την αυστηρή εφαρμογή των περιφερειακών πρωτοκόλλων και των συμφωνιών στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας, των υδάτων και των ΤΠΕ.

2. Η ηπειρωτική και περιφερειακή προοπτική της Αφρικής

Οι αρχηγοί των κρατών της Αφρικανικής Ένωσης (AΕ) προσδιόρισαν την ειρήνη, την ασφάλεια και τη χρηστή διακυβέρνηση ως απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία της ανάπτυξης. Χωρίς μία προοπτική που να αγκαλιάζει ολόκληρη την ήπειρο, η Αφρική δεν θα μπορέσει να επιτύχει πραγματική πρόοδο προς την κατεύθυνση της επίτευξης των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας. Η δημιουργία της NEPAD (Νέα εταιρική σχέση για την ανάπτυξη της Αφρικής) πραγματοποιήθηκε σε μία κρίσιμη στιγμή για την ανάπτυξη της Αφρικής.

2.1. Η Αφρικανική Ένωση – ένας προνομιούχος εταίρος

Η ΑΕ αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς και αποτελεί προνομιούχο εταίρο της ΕΕ. Η πολιτική εντολή της καλύπτει το σύνολο της αφρικανικής ηπείρου και μπορεί, ως εκ τούτου, να διευκολύνει τον διάλογο εντός και μεταξύ των ΠΟΚ, στοιχείο που καθίσταται όλο και πιο σημαντικό για τη διασύνδεση της Αφρικής. Η ΑΕ προσφέρει στην Αφρική την ευκαιρία να αναλάβει η ίδια την ευθύνη για την ανάπτυξή της, καθοδηγεί τη διαμόρφωση του πολιτικού πλαισίου και εξασφαλίζει την κάλυψη ολόκληρης της ηπείρου από την εταιρική σχέση.

2.2. NEPAD – Βραχυπρόθεσμο Σχέδιο Δράσης για τις Υποδομές (i-STAP)

Τον Μάιο του 2002, η ΑΕ δημοσίευσε το NEPAD i-STAP, το οποίο υποστηρίζει ότι η γεφύρωση του χάσματος στις υποδομές αποτελεί το κλειδί για τη διασυνδεσιμότητα, την περιφερειακή ολοκλήρωση και την οικονομική ανάπτυξη. Το πρόγραμμα i-STAP καθορίζει στόχους για τους τομείς των υποδομών, οι οποίοι συνδέονται με τον γενικότερο στόχο της μείωσης της φτώχειας. Αναλύει τις προκλήσεις ανά τομέα και προτείνει απαντήσεις σε τέσσερις τομείς: (i) μέτρα στήριξης – πολιτικά και ρυθμιστικά πλαίσια, (ii) δημιουργία ικανοτήτων, (iii) κεφαλαιουχικές επενδύσεις και (iv) μελέτες για νέα έργα. Το πρόγραμμα i-STAP έδωσε ώθηση στη διεξαγωγή ενός ευρέος διαλόγου μεταξύ της AΕ-NEPAD και των δωρητών, στο πλαίσιο του οποίου οι δωρητές, συμπεριλαμβανομένης της Κοινότητας και των κρατών μελών, συμμετείχαν στην ενημέρωση του σχεδίου. Το i-STAP δίνει νέα ώθηση και επιταχύνει την εφαρμογή των δοκιμασμένων πολιτικών και των βέλτιστων πρακτικών.

2.3. Χρειάζεται νέος τρόπος δράσης για την επίτευξη των στόχων της NEPAD στον τομέα των υποδομών

Καταρχάς, χρειάζεται να διατεθούν πολύ περισσότεροι πόροι για τις υποδομές ώστε να εξασφαλιστεί πραγματικά η βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Κατά την περίοδο 2005-2015, η νοτίως της Σαχάρας Αφρική πρέπει να διαθέσει περίπου το 5% του ΑΕΠ της για επενδύσεις στον τομέα των υποδομών και 4% επιπλέον για τη λειτουργία και τη συντήρησή τους - πρόκειται για επιπλέον δαπάνες της τάξης των 20 δισεκατ. δολαρίων ετησίως. Δεύτερον, οι Αφρικανοί πρέπει να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες και να διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο στη διαδικασία του καθορισμού προτεραιοτήτων πραγματοποιώντας πρόοδο στους τομείς της περιφερειακής ολοκλήρωσης, της χρηστής θεσμικής και οικονομικής διακυβέρνησης και της διαφάνειας στις διαδικασίες σύναψης των δημοσίων συμβάσεων. Τρίτον, οι δωρητές πρέπει να δημιουργήσουν μηχανισμούς υλοποίησης οι οποίοι να συνδυάζουν δημόσιες και ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης. Τέταρτον, όλα τα εμπλεκόμενα μέρη πρέπει να τηρήσουν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν στο πλαίσιο της Διακήρυξης του Παρισιού[7]. Πέμπτον, είναι αναγκαίο να εμπλακεί περισσότερο ενεργά ο ιδιωτικός τομέας (η Κοινότητα διοργανώνει φόρουμ επιχειρήσεων για το ζήτημα αυτό τον Νοέμβριο του 2006). Η εταιρική σχέση αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων αυτών.

3. Η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: η εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής στον τομέα των υποδομών

Η εταιρική σχέση, η οποία βασίζεται στη στρατηγική της ΕΕ για την Αφρική, αποτελεί την απάντηση της ΕΕ στο πρόγραμμα δράσης της Αφρικής για τις υποδομές NEPAD. Δημιουργεί το πλαίσιο για την ενίσχυση της συνοχής μεταξύ των δράσεων της Κοινότητας και των κρατών μελών και για τη συντονισμένη στοχοθέτηση των προσπαθειών τους με σκοπό τη σταδιακή αύξηση της βοήθειας στην Αφρική.

3.1. Στόχοι

Η εταιρική σχέση αποσκοπεί στην υποστήριξη προγραμμάτων τα οποία διευκολύνουν τη διασυνδεσιμότητα σε ηπειρωτικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι δράσεις που τίθενται σε εφαρμογή στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης θα συμπληρώνουν επίσης την τομεακή προσέγγιση της ΕΕ στον τομέα των υποδομών σε εθνικό επίπεδο (πλαίσιο 1) και θα συμβάλουν στην εφαρμογή των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ). Οι προσεγγίσεις αυτές θα εξασφαλίζουν τη συμβατότητα των επενδύσεων σε ηπειρωτικό και περιφερειακό επίπεδο με τις εθνικές στρατηγικές για τη μείωση της φτώχειας και τις υποδομές. Η συμπληρωματικότητα αυτή θα αυξάνει τη βιωσιμότητα των δράσεων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Στο παράρτημα περιλαμβάνονται σύντομες επισκοπήσεις ανά τομέα και χάρτες των διαφρικανικών διαδρόμων μεταφορών και των διασυνδέσεων των δικτύων ηλεκτρισμού, των ποτάμιων λεκανών και των δικτύων ΤΠΕ που θα διαμορφώσουν τις δράσεις της εταιρικής σχέσης.

3.2. Πεδίο της εταιρικής σχέσης

Η εταιρική σχέση εστιάζεται κυρίως στις υποδομές που εξασφαλίζουν τη διασυνδεσιμότητα στο σύνολο της αφρικανικής ηπείρου και των περιφερειών της. Θα καλύπτει τις υποδομές υπό την ευρύτερη έννοια, σε διασυνοριακό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο: τα δίκτυα μεταφορών, τις υποδομές και τα δίκτυα σύνδεσης στους τομείς των υδάτων και της ενέργειας, καθώς και τα δίκτυα ΤΠΕ.

Η εταιρική σχέση θα καλύπτει επίσης ζητήματα παροχής υπηρεσιών που είναι αποφασιστικής σημασίας για την άρση των εμποδίων στο ενδοπεριφερειακό και διαπεριφερειακό εμπόριο, αξιοποιώντας με τον τρόπο αυτό τις ευκαιρίες που δημιουργούνται από την ελευθέρωση των υπηρεσιών και από τις τελωνειακές μεταρρυθμίσεις. Τα προγράμματα της εταιρικής σχέσης θα αποτελούν μείγμα που θα συνδυάζει τις επενδύσεις στις υλικές υποδομές, την ανάπτυξη των θεσμών και τη δημιουργία ικανοτήτων, καθώς και την υποστήριξη προς τα πολιτικά και ρυθμιστικά πλαίσια και στα μέτρα διευκόλυνσης, τα οποία αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για την αποτελεσματική λειτουργία των υποδομών και για την παροχή των υπηρεσιών. Θα τεθούν σε εφαρμογή οι κοινοτικές και οι διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για την εκπόνηση ενδελεχών εκτιμήσεων του κοινωνικού και του περιβαλλοντικού αντικτύπου. Θα αξιοποιηθούν οι βέλτιστες πρακτικές για τον μετριασμό των ενδεχόμενων περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων και για την προώθηση και ενίσχυση των θετικών συνεπειών.

Πλαίσιο 1: Υποδομές - τομεακοί στόχοι Μεταφορές – μείωση του κόστους και βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών, μέσω της άρσης των φραγμών τον τομέα των υποδομών και των άυλων φραγμών στην ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και προσώπων, της ενίσχυσης της λειτουργίας, της βελτίωσης της συντήρησης των μεταφορικών μέσων, κλπ. δίνοντας έμφαση στους ακόλουθους τομείς: εμπορικοί διάδρομοι χωρίς σύνορα και φραγμούς· καλύτερο και ασφαλέστερο οδικό δίκτυο· ανταγωνιστικές σιδηροδρομικές υπηρεσίες· αποτελεσματικοί λιμένες, συμπεριλαμβανομένου του εκσυγχρονισμού των υποδομών στην αλιεία, και υπηρεσίες που πληρούν τις κατάλληλες υγειονομικές απαιτήσεις, καθώς και ασφάλεια των λιμένων και των θαλασσών· και ασφαλείς, ακίνδυνοι και αποτελεσματικοί ουρανοί και αεροδρόμια. Ύδρευση και αποχέτευση – βιώσιμη χρήση των διαθέσιμων πεπερασμένων υδατικών πόρων για την αντιμετώπιση των βασικών αναγκών ύδρευσης και αποχέτευσης του πληθυσμού και για τη βελτίωση της ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων σε τοπικό, εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο καθώς και στις λεκάνες των ποταμών. Ενέργεια – εξασφάλιση πλήρους πρόσβασης σε βιώσιμες και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες παροχής ενέργειας στον οικονομικό και κοινωνικό τομέα, βελτίωση των πολιτικών πλαισίων και των θεσμικών ικανοτήτων και διευκόλυνση των επενδύσεων που είναι απαραίτητες για την παραγωγή ενέργειας, τη διασυνοριακή διασύνδεση των δικτύων, την επέκταση των δικτύων διανομής ηλεκτρικού ρεύματος και τη διανομή ηλεκτρικού ρεύματος στις αγροτικές περιοχές. Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών – γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος μέσω της εξασφάλισης επαρκούς πρόσβασης στις ΤΠΕ με προσιτές τιμές με την υποστήριξη των ρυθμιστικών μεταρρυθμίσεων και της δημιουργίας ικανοτήτων, καθώς και με την ανάπτυξη παναφρικανικών υποδομών ευρέος φάσματος και μη εμπορικών ηλεκτρονικών υπηρεσιών συνδεόμενων με τα περιφερειακά και εθνικά δίκτυα. |

3.3. Η Ευρώπη μεταφέρει τεχνογνωσία και πείρα από τα διευρωπαϊκά της δίκτυα

Η ΕΕ διαθέτει ευρεία τεχνογνωσία, την οποία μπορεί να μεταφέρει στην Αφρική, λόγω της πείρας της από τα διευρωπαϊκά δίκτυα (ΔΕΔ) στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. Χάρη στην τεχνογνωσία αυτή μπορούν να δημιουργηθούν μεγάλης κλίμακας περιφερειακές διασυνδεδεμένες υποδομές οι οποίες λειτουργούν συμπληρωματικά προς τους τομεακούς στόχους ανά χώρα για την επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης και ολοκλήρωσης. Η ΕΕ έχει θεσπίσει αρχές (βλ. παράρτημα) οι οποίες (i) ορίζουν μία αυστηρή και σαφή μεθοδολογία για τον εντοπισμό των κυριότερων διακρατικών αξόνων και σχεδίων προτεραιότητας και (ii) δημιουργούν συναίνεση μεταξύ των χωρών και των εμπλεκόμενων φορέων για την εναρμόνιση των ρυθμιστικών πλαισίων. Οι γνώσεις αυτές θα εμπλουτίσουν τον διάλογο μεταξύ της ΑΕ και της ΕΕ.

4. Η εταιρική σχέση στην πράξη

Η εταιρική σχέση συγκεντρώνει ένα ευρύ φάσμα θεσμικών οργάνων και καθιστά αναγκαία την αποτελεσματική αλληλεπίδραση σε ηπειρωτικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Οι Περιφερειακές Οικονομικές Κοινότητες (ΠΟΚ) εκπροσωπούν γεωγραφικά ετερογενείς περιοχές και περιλαμβάνουν χώρες με διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης. Ορισμένες χώρες ανήκουν σε δύο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε τρεις διαφορετικές ΠΟΚ. Αυτή η πολλαπλή συμμετοχή αυξάνει την πολυπλοκότητα των δράσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης.

4.1. Θεσμικές δράσεις

Δεδομένου ότι η εταιρική σχέση λειτουργεί σε τρία επίπεδα – το ηπειρωτικό, το περιφερειακό και το εθνικό – πρέπει να εφαρμόζεται η αρχή της επικουρικότητας εντός ενός συνολικού πλαισίου το οποίο εξασφαλίζει τον ελάχιστο συντονισμό που απαιτείται για την αποτελεσματική και αποδοτική λειτουργία της σχέσης αυτής.

4.1.1. Ηπειρωτικό επίπεδο

Η ΑΕ-NEPAD αναθεωρεί και ενημερώνει περιοδικά το πρόγραμμα i-STAP και συντονίζει τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων της εταιρικής σχέσης σε ηπειρωτικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι προτεραιότητες αυτές λαμβάνουν υπόψη τα προγράμματα των ΠΟΚ και τις εθνικές δράσεις που υποστηρίζουν την εταιρική σχέση, καθώς και τυχόν προσαρμογές των αρχών της ΕΕ στον τομέα των ΔΕΔ. Η ΑΕ-NEPAD και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (η έδρα της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και η αντιπροσωπεία της ΕΕ στην Αιθιοπία) κοινοποιούν στα κράτη μέλη της ΕΕ και στο Infrastructure Consortium for Africa (Όμιλος Υποδομών για την Αφρική) τις πληροφορίες και τα πορίσματα που διαθέτουν.

4.1.2 Περιφερειακό επίπεδο

Η περιφερειακή συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των ΠΟΚ εδράζεται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης του Κοτονού. Περιλαμβάνει τη σύναψη συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) με σκοπό τη δημιουργία περιφερειακών αγορών και τη διευκόλυνση του εμπορίου εντός των περιφερειών και μεταξύ αυτών καθώς και του εξωτερικού εμπορίου με εταίρους εκτός της Αφρική. Για να εξασφαλιστεί η συνεκτικότητα και η συμπληρωματικότητα της εταιρικής σχέσης και των περιφερειακών στρατηγικών, τα Περιφερειακά Ενδεικτικά Προγράμματα (ΠΕΠ) πρέπει να προβλέπουν την παροχή υποστήριξης στα πολιτικά και ρυθμιστικά πλαίσια που αυξάνουν τη βιωσιμότητα των υλικών επενδύσεων της εταιρικής σχέσης. Η ΑΕ-NEPAD και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (στην έδρα της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και στις περιφερειακές αντιπροσωπείες της ΕΕ) θα παρακολουθούν την πορεία των επενδύσεων για την ενίσχυση των περιφερειακών δικτύων και συστημάτων.

Η περιφερειακή συνεργασία μεταξύ της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένων των εξόχως απόκεντρων περιφερειών, ιδίως των Καναρίων Νήσων, της Ρεϋνιόν και της Μαδέιρα), των χωρών της Βόρειας Αφρικής και των γειτονικών μεσογειακών χωρών πραγματοποιείται μέσω μιας σειράς πλαισίων συνεργασίας, όπως η Ευρωμεσογειακή Εταιρική Σχέση, η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, τα σχετικά σχέδια δράσης, η πρωτοβουλία Ορίζοντας 2020 και η μεσογειακή συνιστώσα της πρωτοβουλίας της ΕΕ για το νερό. Η παροχή χρηματοδότησης μέσω αυτών των πλαισίων, εντός των αντίστοιχων γεωγραφικών ορίων τους, μπορεί να υποστηρίξει τις παρεμβάσεις της εταιρικής σχέσης.

4.1.3. Εθνικό επίπεδο

Η συνεργασία για την ανάπτυξη σε επίπεδο χωρών είναι αποφασιστικής σημασίας για την επιτυχία και τη βιωσιμότητα της εταιρικής σχέσης σε περιφερειακό και ηπειρωτικό επίπεδο. Η συνεργασία μεταξύ της Κοινότητας και των διαφόρων χωρών της νοτίως της Σαχάρας Αφρικής εδράζεται στη συμφωνία του Κοτονού. Στο ίδιο πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας και οι συνδεόμενες συμφωνίες ρυθμίζουν τη συνεργασία με τις χώρες της Βορείου Αφρικής. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφώνησαν να εκπονήσουν στο μέλλον κοινά πολυετή προγράμματα τα οποία θα βασίζονται στις αναπτυξιακές στρατηγικές των χωρών εταίρων[8]. Η διαδικασία περιλαμβάνει διαβουλεύσεις με τον ιδιωτικό τομέα και με την κοινωνία των πολιτών, στο πλαίσιο των οποίων μπορούν να δημιουργηθούν ευκαιρίες για προσφορά χρηματοδότησης από τον ιδιωτικό τομέα στην εταιρική σχέση. Με τον τρόπο αυτόν, το Εθνικό Ενδεικτικό Πρόγραμμα (ΕΕΠ) που χρηματοδοτείται από το ΕΤΑ ή από τους δημοσιονομικούς πόρους της ΕΕ εγγράφεται σε μία κοινή εθνική στρατηγική.

Για να εξασφαλιστεί τόσο ο συγκροτημένος χαρακτήρας όσο και η συμπληρωματικότητα της εταιρικής σχέσης και των εθνικών στρατηγικών, τα εθνικά προγράμματα πρέπει να περιλαμβάνουν μέτρα υποστήριξης για τομεακές πολιτικές και μέτρα που αυξάνουν τη βιωσιμότητα των δράσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης. Η ΑΕ-NEPAD, σε στενή συνεργασία με την ΕΕ και τις αντιπροσωπείες της στις διάφορες χώρες, θα παρακολουθεί τις εθνικές δράσεις που συμβάλλουν άμεσα στην επίτευξη των στόχων της εταιρικής σχέσης.

4.2. Μέσα εφαρμογής

Τα κράτη μέλη της ΕΕ δεσμεύτηκαν να αυξήσουν την επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια που χορηγούν στο 0,56% του ΑΕΕ τους έως το 2010, και ότι το ήμισυ αυτού του πρόσθετου ποσού των 20 δισ. ευρώ ετησίως θα διατεθεί στην Αφρική. Τα κράτη μέλη δεσμεύτηκαν επίσης να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα της βοήθειας μέσω του ενστερνισμού της εταιρικής σχέσης, της εναρμόνισης, της ευθυγράμμισης με τα εθνικά συστήματα και την έμφαση στην επίτευξη αποτελεσμάτων. Για την υλοποίηση αυτών των δεσμεύσεων απαιτείται μία συγκροτημένη, συντονισμένη και συλλογική προσπάθεια της ΕΕ. Με τη δημιουργία μιας παγκόσμιας προοπτικής, η εταιρική σχέση παρέχει το πλαίσιο για την αύξηση της βοήθειας στον τομέα των υποδομών και για την επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων. Στη συνέχεια περιγράφονται οι διάφορες δυνατότητες συνεργασίας που έχει η ΕΕ.

4.2.1. Προγραμματιζόμενοι πόροι του ΕΤΑ

Περιφερειακοί και εθνικοί πόροι: εάν το επίπεδο χρηματοδότησης του 9ου ΕΤΑ διατηρηθεί στο 10ο ΕΤΑ, οι πιστώσεις στον τομέα των υποδομών θα μπορούσαν να αυξηθούν από 3,75 δισ. ευρώ σε 5,6 δισ. ευρώ περίπου, σημαντικό ποσοστό από τις οποίες θα διατεθεί για τη χρηματοδότηση ενεργειών στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης.

Πόροι για τη συνεργασία εντός των χωρών ΑΚΕ: εκτός από τους πόρους που διατέθηκαν από τις διευκολύνσεις για το νερό και για την ενέργεια προς υποστήριξη της εταιρικής σχέσης, πίστωση περίπου 600 εκατ. ευρώ, η οποία θα διατεθεί ως ακολούθως:

- σημαντικό μέρος θα διατεθεί στο Καταπιστευματικό Ταμείο για σχέδια επένδυσης κεφαλαίων που προτείνονται από φορείς υλοποίησης για χρηματοδότηση από ένα συνδυασμό επιχορηγήσεων και δανείων. Οι επιχορηγήσεις αυτές θα χορηγούνται σύμφωνα με τους κανόνες του Καταπιστευματικού Ταμείου,

- ένα μέρος θα διατεθεί για χρηματοδότηση από συνδυασμό επιχορηγήσεων για (i) τη δημιουργία ικανοτήτων και την υποστήριξη περιφερειακών πρωτοβουλιών και προγραμμάτων διευκόλυνσης και (ii) για την παροχή υποστήριξης σε τομείς των αφρικανικών δικτύων, ιδίως για το οδικό δίκτυο και την ύδρευση, οι οποίοι, εκ φύσεως, δεν προσφέρονται για χρηματοδότηση μέσω δανείων,

- επιχορηγήσεις για τα αρχικά στάδια έργων σε εκείνα τα δίκτυα και τις συναφείς υπηρεσίες ή τα μέρη τους τα οποία είναι παναφρικανικής κλίμακας και μπορούν να προσελκύσουν περισσότερους πόρους από άλλους χρηματοδότες.

4.2.2. Το Καταπιστευματικό Ταμείο υποδομών της ΕΕ για την Αφρική

Το Καταπιστευματικό Ταμείο αποτελεί συλλογική απάντηση της ΕΕ και καινοτόμο τρόπο χρηματοδότησης (βλ. αξιολόγηση αντικτύπου) από κοινού με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και με ευρωπαϊκά και αφρικανικά αναπτυξιακά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (DFI). Οι επιχορηγήσεις του Καταπιστευματικού Ταμείου θα χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη που επιθυμούν να συνεισφέρουν. Οι επιχορηγήσεις του Καταπιστευματικού Ταμείου προβλέπεται ότι θα καλύπτουν (i) επιδοτήσεις επιτοκίων, (ii) τη συγχρηματοδότηση με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, τα DFI και την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, (iii) μηχανισμούς εγγύησης κατά κινδύνων οι οποίοι δεν καλύπτονται ήδη από τα υφιστάμενα μέσα και (iv) επιχορηγήσεις για την κατάρτιση σχεδίων και για τη δημιουργία ικανοτήτων. Κατά τον τρόπο αυτό, οι επιχορηγήσεις της ΕΕ θα προσελκύσουν ακόμη περισσότερα δάνεια επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας καθώς και μη επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια.

Η κατανομή αρμοδιοτήτων και η διαχείριση του Καταπιστευματικού Ταμείου βασίζονται σε μία κατά το δυνατόν απλούστερη διάρθρωση:

- μία διευθύνουσα επιτροπή που αποτελείται από την ΑΕ-NEPAD, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, δωρητές και αφρικανικούς φορείς, καθήκον της οποίας είναι να εξασφαλίζει την ανάληψη ευθυνών από τους ίδιους τους Αφρικανούς δικαιούχους, να παρέχει συνολική πολιτική καθοδήγηση και να καθορίζει προτεραιότητες,

- μία εκτελεστική διαχειριστική επιτροπή «χορηγών» για την αξιολόγηση και την έγκριση σχεδίων,

- μία γραμματεία της εταιρικής σχέσης, της οποίας προΐσταται ο διευθυντής του Καταπιστευματικού Ταμείου, για την υποστήριξη της διευθύνουσας επιτροπής και της εκτελεστικής διαχειριστικής επιτροπής.

Οι κανόνες που θα ρυθμίζουν τη λειτουργία του Καταπιστευματικού Ταμείου θα συμφωνηθούν από τα ιδρυτικά μέλη. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα αναλάβει τη διαχείριση των εσόδων και των εξόδων του Καταπιστευματικού Ταμείου.

Το Καταπιστευματικό Ταμείο θα χρηματοδοτηθεί με 60 εκατ. ευρώ από πηγές των χωρών ΑΚΕ, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων προγραμματίζει τη χορήγηση δανείων ύψους από 220 έως 260 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2006-07.

4.2.3. Ενίσχυση του συντονισμού και της συγχρηματοδότησης

Τα προαναφερθέντα χρηματοδοτικά μέσα που κατευθύνονται από την Κοινότητα δεν αρκούν από μόνα τους. Πρέπει να συμπληρώνονται με άλλους τρόπους συνεργασίας, με την επιτάχυνση του συντονισμού και με την αύξηση των δυνατοτήτων συγχρηματοδότησης, ομαδικής χρηματοδότησης και παράλληλης χρηματοδότησης.

4.3. Οι ενέργειες

Στο πλαίσιο του προγράμματος i-STAP της ΑΕ-NEPAD, οι δράσεις της εταιρικής σχέσης θα εμπίπτουν σε δύο γενικές κατηγορίες: (i) μέτρα στήριξης και μελέτες – το «λογισμικό» και (ii) υλικό μέρος της επένδυσης – το «υλισμικό».

4.3.1. Σε ηπειρωτικό και περιφερειακό επίπεδο

Η εταιρική σχέση θα παρέχει υποστήριξη στους ακόλουθους τομείς:

- σχεδιασμός και καθορισμός προτεραιοτήτων για τις επενδύσεις στον τομέα των υποδομών με σκοπό την εκπόνηση ρυθμιστικών σχεδίων για τα δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και ΤΠΕ και για τους οργανισμούς διαχείρισης των ποτάμιων λεκανών,

- δραστηριότητες στον τομέα των υποδομών με τις οποίες αξιοποιούνται οι εμπορικές δυνατότητες που δημιουργούνται χάρη στις ΣΟΕΣ, η εφαρμογή αυτών των συμφωνιών και οι ευκαιρίες που προσφέρει η ελευθέρωση των υπηρεσιών και η τελωνειακή μεταρρύθμιση,

- δημιουργία ικανοτήτων στα παναφρικανικά και περιφερειακά θεσμικά όργανα και στους ερευνητικούς οργανισμούς της Αφρικής (ως συμπλήρωμα στην υποστήριξη που παρέχεται από τα ΠΕΠ και το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο ΕΤΑ) – στην ΑΕ, το Αφρικανικό Υπουργικό Συμβούλιο για τα Ύδατα (AMCOW), τα αρμόδια υπουργικά όργανα στον τομέα της ενέργειας, το Πρόγραμμα για την Πολιτική Μεταφορών στη Νοτίως της Σαχάρας Αφρική (SSATP), τις περιφερειακές και παναφρικανικές ρυθμιστικές αρχές, τις αρχές της πολιτικής αεροπορίας, τις περιφερειακές επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας κλπ.,

- εναρμόνιση και εφαρμογή των διεθνών και περιφερειακών συμφωνιών, κανονισμών και προτύπων για όλα τα μέσα μεταφοράς, την ενέργεια, το νερό και τις ΤΠΕ,

- μεταρρύθμιση του ρυθμιστικού πλαισίου σε περιφερειακό επίπεδο για να δοθεί ώθηση στις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα από εγχώριες και ξένες πηγές με σκοπό τη δημιουργία αποτελεσματικότερων υποδομών και υπηρεσιών,

- μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα (π.χ. με την υποστήριξη σε σχέδια της COSCAP) και της ασφάλειας στη θάλασσα, για την προστασία του περιβάλλοντος και για την επέκταση των ευρωπαϊκών υπηρεσιών δορυφορικής πλοήγησης (GALILEO) και του κοινοτικού προγράμματος για τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας (SESAR) καθώς και της πρωτοβουλίας «Ενιαίος Ευρωπαϊκός Ουρανός»,

- ελεύθερη, ασφαλής και χωρίς κινδύνους διαμετακόμιση κατά μήκος των αφρικανικών κυκλοφορικών αξόνων και πέραν των εθνικών συνόρων,

- προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για την εκπόνηση σημαντικών μελετών που αφορούν τις επενδύσεις και τις χρηματοδοτήσεις περιφερειακών και παναφρικανικών σχεδίων στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης,

- κάλυψη των κενών των διασυνοριακών υποδομών στους διαφρικανικούς άξονες και δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και ΤΠΕ (βάσει των αρχών της ανοικτής πρόσβασης),

- βιώσιμη και δίκαια διαχείριση των ποτάμιων λεκανών και των διασυνοριακών πόρων.

4.3.2. Σε εθνικό επίπεδο

Η εταιρική σχέση:

- θα αυξήσει την αποτελεσματικότητα των εθνικών νομοθετικών και ρυθμιστικών πλαισίων και θα συμβάλει στην ενσωμάτωση και στην εφαρμογή των διεθνών και περιφερειακών συμφωνιών στα πλαίσια αυτά,

- θα χρηματοδοτήσει την εκπόνηση μελετών και την πραγματοποίηση επενδύσεων για έργα εθνικής κλίμακας που αφορούν τους τομείς των μεταφορών (συμπεριλαμβανομένων μέτρων εναρμόνισης με τις διεθνείς προδιαγραφές ασφάλειας και προστασίας), της ενέργειας και των ΤΠΕ, τα οποία αποτελούν μέρος των διαφρικανικών αξόνων και δικτύων,

- θα εξασφαλίσει τον συνυπολογισμό της βιωσιμότητας των διαφρικανικών αξόνων και δικτύων στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων,

- θα αξιοποιεί τους δεσμούς με την πρωτοβουλία της ΕΕ για την ενέργεια με σκοπό τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε σύγχρονες και οικονομικά προσιτές ενεργειακές υπηρεσίες μέσω της αποτελεσματικότερης χρήσης των πόρων, των επεκτάσεων του ενεργειακού δικτύου και της διάδοσης της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και τους δεσμούς με την εταιρική σχέση στους τομείς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της ενεργειακής αποτελεσματικότητας και με τον συνασπισμό του Γιοχάνεσμπουργκ για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (Johannesburg Renewable Energy Coalition),

- θα αξιοποιεί τους δεσμούς με την πρωτοβουλία της ΕΕ για το νερό ώστε να εξασφαλίσει την πρόσβαση στην ύδρευση και την αποχέτευση εντός ενός πλαισίου βιώσιμης και ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων.

4.4. Συντονισμός με τα κράτη μέλη της ΕΕ, άλλους διεθνείς οργανισμούς και πρωτοβουλίες

Για την επιτυχία της πρωτοβουλίας απαιτείται ο συντονισμός, υπό την καθοδήγηση της ΑΕ-NEPAD, μεταξύ της Κοινότητας, των κρατών μελών της και όλων των άλλων ενδιαφερόμενων φορέων.

4.4.1. Συντονισμός με τα κράτη μέλη της ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβει το συντονισμό της υποστήριξης που παρέχει η ΕΕ μέσω των υφιστάμενων ομάδων συντονισμού οι οποίες λειτουργούν σε τομεακό επίπεδο και των υφιστάμενων μηχανισμών συντονισμού σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

4.4.2. Συντονισμός με άλλες διεθνείς πρωτοβουλίες και οργανισμούς

Ο συντονισμός μεταξύ της ΕΕ, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της Παγκόσμιας Τράπεζας – δηλαδή των κύριων χρηματοδοτών στον τομέα των υποδομών - λειτουργεί ήδη ικανοποιητικά· σημαντική πρόοδος πραγματοποιείται με την Αφρικανική Τράπεζα Ανάπτυξης. Ομοίως, η Κοινότητα θα συνεχίσει τη συνεργασία της με τη Διεθνή Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) και τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU).

Ο συντονισμός με τον Όμιλο Υποδομών για την Αφρική, μια οργάνωση η οποία δεν χρηματοδοτεί η ίδια έργα υποδομών αλλά αποτελεί ομάδα συμφερόντων που επιδιώκει την αύξηση των επενδύσεων στον τομέα των υποδομών, διευκολύνεται από το γεγονός ότι η ΕΕ αποτελεί μέλος του Ομίλου. Η Κοινότητα διαδραματίζει ενεργό ρόλο στο πλαίσιο του Ομίλου προωθώντας τις θέσεις της ΕΕ και μία κοινή προοπτική και στρατηγική.

4.5. Μία στρατηγική για βιώσιμη εταιρική σχέση

Η Κοινότητα διδάχτηκε από τις μέχρι τώρα εμπειρίες και από τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων ότι ο ενστερνισμός των στόχων της εταιρικής σχέσης από τους ίδιους τους δικαιούχους της βοήθειας και η βιωσιμότητα των διαφόρων τομέων είναι πάντοτε απαραίτητες προϋποθέσεις για την ύπαρξη βιώσιμων υποδομών. Χωρίς έγκαιρη και επαρκή συντήρηση των δικτύων υποδομών δεν θα είναι δυνατή μακροπρόθεσμα η παροχή των υπηρεσιών που απαιτούν οι χρήστες και οι δικαιούχοι. Η εταιρική σχέση:

- θα επιδιώκει την πολιτική δέσμευση των κυβερνήσεων υπέρ της χρηστής διακυβέρνησης σε όλους τους τομείς των υποδομών,

- θα υποστηρίζει προσεγγίσεις που καλύπτουν ολόκληρους τομείς σε εθνικό επίπεδο συμπεριλαμβάνοντας τις υποδομές και τις συναφείς υπηρεσίες,

- θα εξασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ των δραστηριοτήτων σε εθνικό, περιφερειακό και παναφρικανικό επίπεδο στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης,

- θα προωθεί τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, όπου κρίνεται αναγκαίο, μέσω εταιρικών σχέσεων μεταξύ του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα,

- θα προσφέρει υποστήριξη για την κατασκευή υποδομών οι οποίες θα είναι ασφαλείς, κατάλληλες, θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες του πληθυσμού και θα λαμβάνουν υπόψη τα συμπεράσματα των αξιολογήσεων του κοινωνικού και περιβαλλοντικού αντικτύπου.

Κατά την ανάπτυξη της εταιρικής σχέσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη διοργάνωση σειράς εκδηλώσεων από κοινού με την Αφρικανική Ένωση, τις ΠΟΚ, τα κράτη μέλη της ΕΕ και τους διεθνείς εταίρους στον τομέα της ανάπτυξης με σκοπό την εκκίνηση της εταιρικής σχέσης. Οι εκδηλώσεις αυτές θα περιλαμβάνουν:

- μια διάσκεψη υψηλού επιπέδου σε παναφρικανικό επίπεδο στην Αφρική για την εγκαινίαση της εταιρικής σχέσης,

- μια σειρά τομεακών συναντήσεων και συναντήσεων υψηλού επιπέδου σε περιφερειακό επίπεδο με σκοπό τον καθορισμό των δράσεων που πρέπει να αναληφθούν στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης.

Εν γένει, η Επιτροπή θα συνεχίσει το διάλογο με τους αφρικανούς εταίρους και τους ευρωπαϊκούς ενδιαφερόμενους φορείς σε όλα τα επίπεδα με σκοπό τον καθορισμό των προτεραιοτήτων και των δράσεων στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, καθώς και του τρόπου με τον οποίο θα τεθούν σε εφαρμογή.

ANNEX

Sectoral overview, methodology and maps of the trans-African transport corridors, the continental electricity interconnections and river basins and ICT networks

This annex gives a brief overview of each sector - transport, energy, water and ICT. It also outlines the basis for a dialogue between the EU and the AU for moving the Partnership forward and delivering what Africa expects from its infrastructure and services. To facilitate the dialogue between stakeholders, maps of continental and regional transport, energy and ICT networks and of river basins are included. The maps are based on AU-NEPAD strategies and reflect the current progress on the dialogue; they should be regarded as indicative.

A methodology for prioritising EU operations

To guide the decision-making process on setting priorities for EU operations within the EU-Africa Partnership, a two-stage process is summarised below. The process is adapted from the methodology used for extending the trans-European networks. It will be further developed in the course of the ongoing EU-AU dialogue to reflect the AU-NEPAD criteria and will be used as a framework for reaching a consensus between stakeholders.

The first stage is to identify the major trans-African corridors and networks connecting countries, which are most relevant to international exchanges and traffic and to strengthening regional integration and continental cohesion. Various criteria will be jointly agreed under two main categories – institutional and functional.

The second stage is to prioritise projects on the selected trans-African corridors and networks. This process will cover a full project appraisal, which will include, inter alia:

- a firm commitment by the region, country or countries and entities concerned to implement the project, including a clear demonstration of the benefits of the project and how it responds to different demands, a realistic and affordable financing plan and an implementation timetable,

- an analysis of the benefits of the project in terms of its economic and financial, institutional, environmental and social impact. These analyses will take account of the ways in which projects contribute to economic efficiency, environmental sustainability, improved safety and security, etc.

Partnership operations to improve infrastructure along trans-African corridors and networks alone are not enough. These operations need to be supplemented by “facilitation measures” that ensure efficient movement of traffic along corridors and networks and minimum delays at borders. Such measures include, inter alia, harmonisation of transit transport and trade regulations and procedures, technical and administrative interoperability, implementation of new technologies, such as traffic management and electricity grid systems, and measures to improve safety and security. The EU operations will include a balance of physical investment and facilitation measures.

The EU-Africa Partnership on Infrastructure: Transport

A brief overview

Physical links in Africa fall well short of expectations and the infrastructure and services network remains under-developed. Road transport is the dominant mode, accounting for 90% of inter-urban transport.

Roads linking sub-regions are modest and road conditions vary from region to region, and within regions and countries. Road conditions are improving in many African countries where the practices advocated by the Sub-Saharan African Transport Policy Programme (SSATP)[9] are being implemented. Sustaining these road conditions demands more revenue for maintenance. Although sufficient revenue may exist in just a few countries, the current revenue of road maintenance funds covers approximately 40% of network needs. The increasing number of semi-autonomous road agencies is encouraging and makes increasing government and donor investments more sustainable. Such changes are leading to increased private sector involvement in roads. Progress over the past 10 years has been commendable, particularly given the fragile economy of many African countries. Governments must, however, redouble their efforts to increase their network maintenance.

Road maintenance remains a major problem for many African road agencies. Deferred maintenance has resulted in the loss of one third of the capital invested in the SSA road network. Maintenance budgets also remain an easy target for governments seeking savings; these are usually false economies. Deteriorating road conditions impose extra costs on road users in the form of increased vehicle operating costs or higher freight tariffs and passenger fares in the case of commercial operations. The EU has developed a sectoral approach[10] to tackle the issue of road maintenance.

Experience has defined fundamental principles for the EU’s sectoral approach to sustainable road maintenance. These are:

- Involving stakeholders: as most maintenance revenue is raised from user charges, road users and beneficiaries are demanding to know where and how funds are spent. Stakeholders are increasingly involved in prioritising road maintenance in country poverty reduction strategies and sit on the boards of road funds and road agencies.

- Securing finance: road funds are proving an effective means of managing maintenance revenue, largely based on a fuel maintenance levy. Where road funds operate under “2nd generation” principles the traditional objections of fiscal earmarking tend to disappear.

- Restructuring institutions: road networks have to be managed as a business. This means defining clear responsibilities between the many road organisations, introducing effective management information, accounting and auditing systems, using the private sector for service and works delivery and paying professionals adequately. One effective way to address all these issues is to create autonomous road agencies outside the civil service.

- Updating standards and regulations: ensuring that road networks cause minimum negative social and environmental impact, responding to the different needs of men and women, taking account of HIV/AIDS, improving road safety and controlling vehicle overloading call for updating and effectively enforcing standards and regulations.

Shipping is served by some 60 major ports with facilities ranging from conventional berths to container, oil and bulk cargo (see the map of the trans-African transport corridors). Many ports struggle to offer competitive services due to inadequate equipment and complex regulations. Similary, fishing ports, which could play a major role in the economic development of coastal countries, very often have inadequate facilities and services for handling local and foreign vessels and infrastructure for the storage and processing of fish products. Where the private sector is involved in concessions for container terminals and port management, port services are becoming more efficient, e.g. in Maputo, Dar es Salaam and Mombasa.

Africa is endowed with many lakes and rivers, yet few countries integrate inland waterway transport into a regional system. Exceptions are the countries surrounding Lake Victoria and Lake Tanganyika and the countries along the River Congo.

Railway coverage is sparse and where it exists density is low at 3 kilometres per 1 000 square kilometres (see the map of African railways). Africa’s railways date back to the colonial period and were built to harness the mineral and agricultural resources of the continent. No regional or continental African railways network exists. Railways are expensive to construct and equip, require a higher degree of management skills and must be highly used if they are to be financially viable. Railway services are slowly being concessioned to the private sector. This is a long process involving a lengthy lead time to financial closure. It also demands considerable restructuring of the railway corporations, involving retrenchment with its consequent negative social impact. Returns to the concessionaire are only gradually emerging and should be considered a medium- and long-term prospect.

Air transport has not fully benefited from the adoption of the Yamoussoukro Decision in 1999, which pushes liberalisation of access to the region’s air transport market. SADC is the most integrated region. Full implementation of the Decision is hampered by poor competition rules and protectionist measures for national airlines. Similarly, efficient air services are hindered by limited investment in airport infrastructure, which often needs modernisation if it is to meet international safety and security standards.

Overall transport infrastructure quality is slowly improving but is not always matched by simplification and harmonisation of operational issues. These include cumbersome customs and administrative procedures, illegal roadblocks, conflicting regional trade arrangements, etc. Consequently, transport costs are high, averaging 14% of the value of all exports compared with 8.6% for all developing countries, and higher still for many landlocked countries – Malawi (56%), Chad (52%) and Rwanda (48%).

A basis for dialogue: interconnecting trans-African corridors and regional networks

Reducing the cost and improving the quality of transport services is central to the transport-related part of EU development policy. This means removing infrastructure and non-physical barriers to free movement of goods, services and people, improving maintenance of transport assets, etc. and pursuing the sectoral objectives of trade corridors without borders and barriers; better and safer roads; competitive rail services; efficient ports and safe seas and ports; and safe, secure skies and airports. And, complementary investment in communciations infastructure will lead to a more efficient flow of transit traffic along corridors and regional networks. EU programmes support these objectives and match the focus on interconnectivity at regional and continental level.

The trans-African corridors and the regional road network linking the corridors to country networks are shown on the map below. It is mainly based on work carried out by the African Development Bank in coordination with the RECs and includes information received from other donors. The continental corridors and regional networks reflect a vision of a more interconnected and better integrated Africa, which matches AU-NEPAD’s aspirations.

Eight main trans-African corridors are identified, extending over a total length of 37 500 km of which 14 300 km are in poor condition or “missing links”. There is also an extensive network of regional roads linking capitals, production areas, etc. that form an integral part of the trans-African corridors. Further analysis is required to establish the condition of this regional network and to prioritise its investment needs. The eight main trans-African corridors are:

Dakar–N’Djamena: The “trans-Sahelian highway” is approximately 4 500 km long and crosses seven countries: Senegal, Mali, Burkina Faso, Niger, Nigeria, Cameroon and Chad. Almost 35% of the corridor is in poor condition, especially stretches in Senegal and Mali.

The Nouackchott–Lagos corridor is approximately 4 500 km long and crosses all twelve coastal countries between Mauritania and Nigeria. It provides the most direct road connection between the capitals of the countries. Approximately 28% of the corridor is in poor condition.

The Khartoum–Djibouti corridor is approximately 1 900 km long and links Sudan and Ethiopia to the port of Djibouti. Road conditions vary from good to fair, except for two stretches of approximately 330 km in Djibouti and Ethiopia that are in poor condition.

The Lagos–Mombasa corridor is approximately 6 300 km long and connects the ports of West Africa (Nigeria and Cameroon) and East Africa (Mombasa), providing the landlocked Central African countries with access to the coast. Road conditions are poor along almost 53% of the corridor, especially in the Central African Republic, DRC and Uganda.

The Cairo–Gaborone corridor is the major trans-African corridor, approximately 8 900 km long. Road conditions vary along the corridor, with almost 33% in poor condition.

The N’Djamena–Windhoek corridor is approximately 6 200 km long and links seven countries (Chad, Cameroon, CAR, Congo, DR Congo, Angola and Namibia). Approximately 45% of the corridor is in poor condition.

The Beira-Lobito corridor is approximately 3 500 km long and connects the port of Beira with Harare and continues to Lusaka. It links four countries: Mozambique, Zimbabwe, Zambia and Angola. Approximately 45% of the corridor is in poor condition, particularly in Angola.

The Dar Es Salaam–Kigali corridor - the East-African central corridor - is 1 700 km long and connects the landlocked countries of Rwanda, Burundi and Uganda to the port of Dar Es Salaam. Road conditions vary, with about 500 km, especially in Tanzania, in poor condition.

The map does not show the well-developed corridors in South Africa nor the corridors linking South Africa to its neighbours, e.g. the Johannesburg-Maputo corridor. For North Africa, which has a better developed network, the map shows only the Cairo-Agadir corridor.

[pic]

[pic]

The EU-Africa Partnership on Infrastructure: Energy

A brief overview

In Africa access to modern energy services remains very low. Less than 20% of Africa’s population has access to electricity and for them power rationing and cuts are part of the daily routine. This inhibits job creation, industrial investment and entrepreneurial development, and impedes production of competitive goods and services. Wider use of modern, sustainable and affordable energy services will improve the efficiency of health and education services, reduce deforestation and ease the daily burden that women bear in Africa. The EU Energy Initiative (EUEI) launched at the WSSD provides the policy framework for the EC and EU Member States to channel their efforts towards increasing access to modern energy services. The 9th EDF ACP-EU Energy Facility (€220 million) recently launched a call for proposals that will be able to co finance investments in rural energy access, to support governance and management in the energy sector and to facilitate investments in cross-border energy interconnections and cooperation. These EU operations are also complemented by actions carried out under the JREC initiative.

Africa’s substantial indigenous energy resources, fossil fuels (oil, gas and coal) and renewable sources (hydro, biomass, biofuel, wind, geothermal and solar) are inefficiently used. Most fossil fuel is exported. The rising world market price of oil has a marked negative impact on the GDP of oil-importing countries, particularly the LDCs. Renewable resources are under-used and only 7% of Africa’s hydropower potential is converted into electricity.

Increased national and cross-border energy cooperation and trade is essential to improve reliability, affordability and access. It is acknowledged that the traditional approach of limiting energy planning and service provision to nation states has a negative effect on development of the energy sector in Africa. Nation-based planning is sub-optimal in several respects: (a) the geography of energy supply options does not necessarily correspond to political boundaries, since the cleanest and cheapest energy source may lie across national borders; (b) national energy markets are often too small to justify the investments needed to harness certain energy supply options; (c) the difficulties involved in the delivery of energy services in remote areas due to weak planning frameworks and regulations; (d) local and cross-border energy supply often allows diversification of energy sources – a key component in energy security.

Steps are being taken to integrate regional energy systems. Progress is being made on improving power distribution through regional power pools, interconnected electricity grids and plans for regional power development. The Southern African and West African Power Pools are increasing the transit capacity for electricity interchange between the countries concerned. Central and East Africa have established their power pools. These are just the first steps, and much more needs to be done.

Similarly, the RECs are promoting cooperation on the development of gas and hydropower resources. Some cross-border schemes already exist, for example, the Kariba South power station between Zambia and Zimbabwe and the Ruzizi hydroelectric station between Burundi, the DRC and Rwanda. Other hydropower generating facilities have bilateral agreements that play a key role in cross-border trade in electricity. At the same time individual countries are continuing to develop renewable energy sources for decentralised generation of electricity, which can be suitable solutions for increasing access in rural areas.

The EU’s recent Green Paper on energy[11] sees interconnection of energy systems as one of the priority areas. Other priorities include the international promotion of the rational use of energy and renewable energy, which requires dialogue with between producer, and consumer countries. Interconnectivity would help Europe to diversify its sources of supply, while upgraded and new infrastructure would improve the security of energy supplies. Within the context of the Partnership, concrete measures are needed to develop energy partnerships with producer and transit countries. The Partnership could also improve the development of energy and transport facilities (especially in ports) of producer countries that allows more efficient use of their resources and attracts foreign investment.

Within the thematic programme of “Environment and sustainable management of natural resources, including energy” the EUEI, JREC and the future COOPENER programme will be able to support the EU-Africa Partnership on Infrastructure. The COOPENER programme could provide institutional support for improving access to sustainable energy services and actions aimed at improving energy security, e.g. by stimulating regional cooperation between countries, the private sector and non-governmental organisations for promoting regional interconnectivity.

A basis for dialogue: a focus on interconnectivity

The map shows the main electricity interconnections identified by NEPAD and RECs. It will guide the dialogue to identify priority action and the financial set-up.

NEPAD i-STAP refers to the power pools as the entities responsible for implementing the projects. The power pools include national utilities of member countries that are responsible for optimising use of regional energy resources and country-to-country support during an energy crisis.

The power pools are based on a multitude of legal documents, such as inter-governmental, inter-utility agreements, agreements between operating members and operating guidelines. The present situation with the power pools in the continent is as follows:

North African region: the Maghreb Union, COMELEC, which includes Mauritania, Morocco, Algeria, Tunisia and Libya.

Southern African region : Southern Africa Power Pool (SAPP) - DRC, Angola, Zambia, Tanzania, Namibia, Botswana, Zimbabwe, Malawi, Mozambique, Lesotho, Swaziland and South Africa.

West African region : West Africa Power Pool (WAPP) - Senegal, Guinea Bissau, Gambia, Guinea Conakry, Sierra Leone, Ivory Coast, Mali, Burkina Faso, Niger, Ghana, Togo, Benin, Nigeria and Cape Verde.

Central African region: Central Africa Power Pool (CAPP) - Cameroon, Gabon, Chad, CAR, DRC, Equatorial Guinea, Sao Tome, Congo and Angola. Applications from Rwanda and Burundi are being processed.

East African region : Eastern Africa Power Pool (EAPP) - Egypt, Sudan, Ethiopia, Uganda, Kenya, Rwanda and Burundi. Participation by Eritrea, Somalia and Tanzania is on hold.

Among these power pools, SAPP and WAPP are more mature than CAPP and EAPP, which are very recent. This is reflected on the map, which shows that interconnections in the WAPP and SAPP regions are more clearly defined than in the EAPP and CAPP regions. Some of the interconnections shown on the map are being implemented or are near financial closure.

NEPAD i-STAP envisages support for:

- projects of continental relevance - identified by a bold, dotted line,

- regional power pools - identified by a lighter dotted line,

- capacity-building activities, especially for power pools, NEPAD, AUC, AFREC and regulatory institutions, some of which will be financed by the EUEI Energy Facility.

NEPAD has also identified the Nigeria-Algeria gas pipeline as a priority, together with other oil and gas projects, such as the West Africa gas pipeline (under construction), the Kenya-Uganda oil pipeline and the Tunisia-Libya gas pipeline.

[pic]

[pic]

The EU-Africa Partnership on Infrastructure: Water

A brief overview

Water resources are unevenly distributed and erratic rainfall exacerbates equitable access. Many African countries suffer large seasonal rainfall fluctuations and periodic cycles of drought and flood. Climate change will exacerbate the extremes of variability of water availability. As a result, the population living in water-scarce countries in Africa will rise to over 400 million by 2010, mainly located in North Africa. These levels of water scarcity constrain food production, ecosystem protection and economic development, particularly among the poor.

Most of Africa’s water resources are shared and cross borders. Transboundary river basins need joint management for conservation and equitable resource sharing. Integrated water resource management provides such a framework and will also promote peace and security in transboundary water basins. This framework is crucial as some countries’ resources originate beyond their borders, for example Mauritania (95%) and Botswana (94%). There are some 60 international river and lake basins in Africa, although fewer than 10 have the cooperation agreements necessary for sustainable management and equitable sharing of resources between riparian states. One notable example of cooperative water resource management is the Nile Basin Initiative, a partnership between the Nile riparian states led by the Council of Ministers of Water Affairs. It aims to achieve sustained socio-economic development through equitable use of the common Nile Basin water resources. Creating new river basin organisations and revitalising existing organisations is one priority of the African Ministerial Council on Water in its efforts to deliver the African Water Vision for 2025.

More effective management of water resources is needed to improve water security and the affordability of water services at country level and to contribute effectively to the MDGs. Today over 300 million people – some 42% of Africa’s population - still have no access to safe water. Similarly access to basic sanitation is denied to 60% of the population. Without clean water and good sanitation, diarrhoea and other water-borne diseases will multiply. Food security and economic productivity will be threatened and HIV/AIDS treatment will be less effective. Africa has potential for hydropower production of about 1.4 million GWh per year. Currently, however, despite the immense possibilities, hydropower generation represents less than 5 percent of the electricity generated. Water for industrial use is also very low and accounts for only 6 percent of water used. Integrated water resource management at a basin level provides the framework for managing these competing demands for water.

Making better use of scarce resources through better water management, efficient irrigation, reducing leakage and waste and avoiding pollution are all necessary in order to reap the estimated economic benefit of US$ 22 billion when Africa achieves its water and sanitation MDGs. More efficient, more sustainable water use and basin management should also contribute to the goals of halting or reversing the current loss of natural resources and biodiversity by 2015.

Therefore, strong political will and financial commitment to joint management, development and harnessing of transboundary water will contribute to reducing poverty at local level. Better use of water at country level will enable national authorities to expand access to water and sanitation at more affordable prices. This, however, depends on balancing investments between infrastructure provision, governance and providing national and local authorities with the capacity effectively to manage and monitor water resources and service provision.

A basis for dialogue - transboundary water management in Africa

There is a need to get riparian states to cooperate on the use of the resources of shared rivers and ground water basins. This involves (i) preparing water resources management plans that address the needs of all users and respect the needs of the environment, and (ii) developing the infrastructure (dams, irrigation systems, water supplies, hydro-electric power) that is needed to reduce vulnerability to droughts, to manage floods better, to ensure more water, more food and more electricity in a way that takes account of the needs of the river system itself. This means laying a strong foundation for cooperative action and for future investment projects to follow the decision-making framework of the World Commission on Dams Report of 2000.

Integrated Water Resources Management (IWRM) is central to EC development policy related to water, to the EU Water Initiative (EUWI) and the Africa-EU Partnership on water affairs and sanitation launched at the WSSD. As a result of the EUWI, €10 million from 9th EDF is being used to support transboundary management in five basins in Africa (Niger, Volta, Lake Chad, Kagera and Orange/Senqu). The 9th EDF ACP-EU Water Facility (€500 million) is also supporting transboundary water management and the establishment and reinforcement of river basin authorities as well as investments at the national and local level. These Water Facility operations are complementary to investments by the National Indicative Programmes. Funds from the ACP-EU Water Facility have been allocated to the Nile Basin Initiative (NBI - €18 million), the Niger and the Senegal (€2 million each). The EC is thereby supporting regional water management in specific fields:

- Establishment of and support for the “Shared Vision Programme” in the Nile and the Niger. This provides the basic framework for sustainable use of shared water resources and is a prerequisite for sound investment in infrastructure.

- Support for existing basin authorities (Senegal, Orange/Senqu and Lake Chad) and for the establishment of new ones (Volta).

- Multi-purpose basin development addressing the different water uses, as part of the NBI.

- In the field of disaster preparedness, support for a flood preparedness programme in the Eastern Nile for Ethiopia and Sudan, as part of the NBI.

- Knowledge and monitoring of water resources for better management. The EC is supporting the HYCOS Programme (Hydrological Cycle Observing System) and the establishment of a pan-African water information system.

Building on this substantial and varied support already provided by the EC for transboundary basin management in Africa, further opportunities will be developed to respond to AU-NEPAD/REC priorities. Funds from the ACP-EU Water Facility will support the start-up phase of this process. Initially, the focus must be on basins prioritised by NEPAD in its 2005 STAP for Transboundary Water Management (Niger, Senegal, Congo, Lake Chad, Nile, Okavango and Zambezi) and on expanding support for other basins, particularly:

- Establish and support for “shared vision programmes” as the framework for sustainable use of shared water resources and a prerequisite for sound investment in infrastructure.

- Establish and support for basin authorities and building their capacities, as a necessary foundation for sustainable infrastructure development.

- Contributions to project preparation and implementation to complement existing instruments (within the AfDB, NEPAD, SADC, etc.).

The programme of action will be developed and implemented in close collaboration with African institutions (AU-NEPAD, AMCOW, RECs, AfDB) and other donors (such as Germany which has undertaken a programme to initiate support for the Congo basin).

[pic]

[pic]

The EU-Africa Partnership on Infrastructure: ICT

A brief overview

The uptake of ICTs in Sub-Saharan Africa has been hampered by the non-existence of appropriate regulatory frameworks and the inadequacy of infrastructure. The number of fixed telephone lines is minimal and the waiting period for a telephone connection may be several years. Fortunately mobile telephony and pre-paid cards are solving many of Africa’s communication problems. Additionally, Africa is wasting US$400 million each year by intra-African telecom traffic that transits outside Africa because of a lack of interconnections and clearing houses. Large bandwidth at reasonable costs remains an issue for landlocked countries. Building on the broad experience of the EU and following the 2nd phase of the World Summit on the Information Society (WSIS), the Communication “Towards a Global Partnership on the Information Society: Follow up to the Tunis Phase of the WSIS” of April 2006 - paved the way for addressing the digital divide in developing regions, notably Africa.

A basis for dialogue: regulatory reform, broadband and non-commercial e-application investment

Support to Regulatory Reform: It is widely recognised that the private sector can play a major role in ICTs. Even in Africa where many incumbent operators are still state-owned, several governments have privatized their fixed-telecom operator. Moreover, the mobile telecom operators are mainly in the hands of the private sector, local or foreign. To attract the private sector a stable legal environment and an appropriate regulatory framework are needed.

[pic] | [pic] |

Figure 1: ICT competition This map compares monopolistic or competitive practices in services such as local, domestic long-distance, international, wireless local loop and mobile. Source: ITU | Figure 2: Independent regulators Full autonomy implies national regulatory authorities that are independent from political and financial pressures and that are staffed by appropriately trained professionals. Source: ITU |

The boundaries, colours, denomination and any other information shown on these maps do not imply, on the part of the European Commission, any judgment on the legal status of any territory, or any endorsement or acceptance of such boundaries. |

Therefore, while ensuring that the social aspects of liberalisation are considered, it is recommended that action be directed towards:

- establishing and consolidating national and regional ICT strategies, which support poverty reduction strategies;

- creating national and regional regulatory frameworks for electronic communications that ensure a level playing field and facilitate competition whereby competing firms are assured of equal access to technology and fair pricing;

- establishing independent national regulatory authorities.

Activities could consist of assistance measures to manage the transition to liberalised telecommunications markets in order to facilitate network interconnection and interoperability of services, while fostering the reduction of telecommunication costs and the introduction of new technologies. This would include training activities, technical assistance and sharing of good practices for regional policy makers and regulators.

To implement these activities, the Commission will favour a sub-regional approach in order to take benefit of an economy of scale and to promote the emergence of broader markets.

Investment in technologically neutral broadband infrastructure: There are presently several broadband technologies options for rolling out a broadband infrastructure on the African continent: wireless technologies, including satellite, wire-line technologies (e.g. optical fibre networks, but also power line communications) and a combination of these.

Support to the deployment of a broadband infrastructure at pan-African level should be based on a technologically neutral approach with choices between the different options relying on current and planned ICT infrastructures and considerations related to deployability, bandwidth, coverage and cost.

Principal backbones infrastructure, existing and planned, in Africa

EASSy : Submarine cable running along the African East Coast that would close the ring around Africa.

COMTEL : this consortium is entirely composed of incumbent telco covering 21 countries, reflecting the COMESA membership basis of the organisation.

Central African ring : This is a network infrastructure proposed by Celtel, that would link a range of countries including: Kenya, Malawi, Uganda, Tanzania and Bukoba in Eastern DRC.

COM-7 : This route proposed by Com-Africa connects seven countries in East and Southern Africa. It has no incumbent telco involvement.

West-East-West linkages E2-E3-E4-E5 : The trans-Sahel backbone linking Burkina Faso, Niger, Chad, Sudan, and Uganda . A redundant ring could also be created by linking with the Central African backbone by continuing South through Chad via Cameroon to Gabon, taking advantage of the Cameroun-Chad fibre backbone that has been laid along the oil pipeline.

There is a consensus that in circumstances where the market does not deliver, state-intervention should not be excluded. Such situations include (i) the rural sector, (ii) trans-border communications; (iii) post-conflict situations, (iv) networks that are operated by the governments for internal usage (in principal to be avoided), and (v) broadband networks that are operated according to the “Open Access Principle.”

Non-commercial e-services: The objective would be to promote the usage of the underlying ICT infrastructures thus encouraging further investment through the development of e-applications and services of high societal impact such as education, health, agriculture, environment and e-government.

The development of projects in these domains should exploit synergies with EU programmes and initiatives such as trans-European Networks for Telecommunications, TEN-Telecom, i2010, the EU Research and Development Framework Programmes, the Interchange of Data between Administrations (IDABC) Programme, or the recent established co-operation between ESA and DEV to promote telemedicine through satellites. Examples of these are:

- Research and Education Networks: the aim would be to improve the connectivity of African national research and education networks and to interconnect them with the EU’s GÉANT2. This would integrate African researchers into global research communities and limit the “brain drain”.

- The recently established collaboration between the ESA and DEV to promote telemedicine through satellites should be furthered. A task force composed of the relevant African Organizations, the WHO, EC and ESA has been set up to identify a framework of appropriate actions for a telemedicine program in sub-Saharan Africa. The TTF activities will be complemented by an analysis of the cost benefits of the implementation and by a study of system architecture and related costs of a pan-African satellite-based telemedicine.

- e-government between the AUC and its Member countries in a similar way to the EU’s Interchange of Data between Administrations programme,

- the NEPAD e-Schools Initiative that will connect 600,000 African schools to the Internet and provide better education to the millions of children,

- the adaptation to the needs of Africa of the products and services developed by the EU Research and Development Framework Programmes in the field of e-learning, telemedicine and e-government.

EC commitments to transport, energy, water and sanitation, and ICT in Africa (€) Sub Saharan Africa commitments are EDF, North Africa commitments are EU budget resources |

2003 | 2004 | 2005 | Total |

Transport Sub Saharan Africa North Africa | 628,000,00096,000,000, | 401,400,000 43,000,000 | 807,400,000 19,000,000 | 1,836,800,000 158,000,000 |

Energy Sub Saharan Africa North Africa | 500,000 - | 6,300,000 8,600,000 | 4,000,000* - | 10,800,000 8,600,000 |

Water and sanitation Sub Saharan Africa North Africa | 169,200,000 31,700,000 | 137,900,000 77,900,000 | 313,900,000** 102,700,000 | 621,000,000 212,300,000 |

ICT Sub Saharan Africa North Africa | 11,100,000 - | 21,000,000 4,000,000 | - - | 32,100,000 4,000,000 |

Total Sub Saharan Africa North Africa Grand total - Africa | 808,800,000 127,700,000 936,500,000 | 566,600,000 133,500,000 700,100,000 | 1,125,300,000 121,700,000 1,247,000,000 | 2,500,700,000 382,900,000 2,883,600,000 |

Source: EuropeAid Cooperation Office

Notes

* The ACP-EC Council of Ministers decided on 25 June 2005 to set up the Energy Facility. The Facility will commit €220 million by the end of 2007. The call for proposals has been launched.

** The ACP-EC Water Facility has resources of €500 million. During 2004-2005, €125 million was committed and the remaining €375 million will be committed by the end of 2007.

For Sub Saharan Africa: commitments are exclusively EDF programmable resources (and the Water Facility).

For North Africa: commitments are exclusively EU budget resources.

Abbreviations

ACP | Africa, Caribbean, Pacific |

AfDB | African Development Bank |

AFREC | African Energy Commission |

AIDS | Acquired Immunodeficiency Syndrome |

AMCOW | African Ministerial Council on Water |

AU | African Union |

AUC | African Union Commission |

CAPP | Central Africa Power Pool |

CAR | Central African Republic |

COMELEC | Comité Maghrebin de l’Electricité |

COMESA | Common Market for Eastern and Southern Africa |

COOPENER | Cooperation Energy Programme |

COSCAP | Cooperative Development of Operational Safety and Continuing Airworthiness Project |

DAC | Development Assistance Committee (of the OECD) |

DFI | Development Financing Institutions |

DRC | Democratic Republic of Congo |

EAPP | Eastern Africa Power Pool |

EASSy | Eastern Africa Submarine Cable System |

EC | European Community |

EDF | European Development Fund |

EIB | European Investment Bank |

EPA | Economic Partnership Agreement |

ESA | European Space Agency |

EU | European Union |

EUEI | EU Energy Initiative |

EUWI | EU Water Initiative |

FPA | Fishery Partnership Agreements |

GDP | Gross Domestic Product |

GNI | Gross National Income |

HIV | Human Immunodeficiency Virus |

HYCOS | Hydrological Cycle Observing System |

ICAO | International Civil Aviation Organisation |

ICT | Information and Communications Technology |

IDABC | Interoperable Delivery of European eGovernment Services to public Administrations, Businesses and Citizens |

i-STAP | Infrastructure Short Term Action Plan (of NEPAD) |

ITU | International Telecommunications Union |

IWRM | Integrated Water Resources Management |

JREC | Johannesburg Renewable Energy Coalition |

LDC | Least Developed Countries |

MDGs | Millennium Development Goals |

NBI | Nile Basin Initiative |

NEPAD | New Partnership for Africa’s Development |

NIP | National Indicative Programme |

ODA | Official Development Assistance |

OECD | Organization for Economic Cooperation and Development |

REC | Regional Economic Community |

REEP | Renewable Energy and Energy Efficiency Partnership |

RIP | Regional Indicative Programme |

SADC | Southern African Development Community |

SAPP | Southern Africa Power Pool |

SESAR | Single European Sky ATM Research |

SSATP | Sub-Saharan Africa Transport Programme |

STAP | Short Term Action Plan (of NEPAD) |

TEN | Trans-European Networks |

TTF | Technology Transfer Facility |

WAPP | West Africa Power Pool |

WHO | World Health Organisation |

WSSD | World Summit on Sustainable Development |

[1] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο: The EU and Africa: Towards a Strategic Partnership (ΕΕ και Αφρική: προς μια στρατηγική εταιρική σχέση) – 15961/05 (Press 367) της 19.12.2005

[2] DAC Network on Poverty Reduction: Guiding principles on using infrastructure to reduce poverty (Δίκτυο της επιτροπής αναπτυξιακής βοήθειας για τη μείωση της φτώχειας: κατευθυντήριες αρχές σχετικά με τη χρήση των υποδομών για τη μείωση της φτώχειας), Δεκέμβριος 2005

[3] Can Africa Claim the 21st Century, (Μπορεί η Αφρική να κερδίσει τον 21ο αιώνα;), Παγκόσμια Τράπεζα, Απρίλιος 2000.

[4] Assessing Regional Integration in Africa (Αξιολόγηση της περιφερειακής ολοκλήρωσης στην Αφρική), Οικονομική Επιτροπή για την Αφρική, 2004.

[5] COM(2006) 181 Προς μια παγκόσμια εταιρική συνεργασία στην κοινωνία της πληροφορίας: Η συνέχεια στη δεύτερη φάση (Τύνιδα) της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής για την Κοινωνία της Πληροφορίας (WSIS)

[6] Άτλας δωρητών 2006, Ευρωπαϊκή Επιτροπή-OΟΣΑ

[7] Διακήρυξη του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, Φεβρουάριος 2005

[8] Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης και αποτελεσματικότητα της βοήθειας· περισσότερη, αποτελεσματικότερη και ταχύτερη – Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και Εξωτερικών Σχέσεων – 11 Aπριλίου 2006, Λουξεμβούργο.

[9] SSATP includes 32 SSA countries and the RECs. Its Long Term Development Plan (2004-07) is supported by EC (major donor), France, Denmark, Ireland, Norway, Sweden, UNECA and World Bank.

[10] COM(2000) 422: Promoting sustainable transport in development cooperation

[11] COM(2006) 105.