ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0MC90) 205 τελικό 
Βρυξέλλες, 16 Matou 1990 
PEDIP 
ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ 
********* 
***** 
* 
'ËU§£2Q_-.£uI§à§2Q£ 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 
1. ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ TOY PEDIP 5 
1.1. Το γενικό πλαίσιο της στρατηγικής στο βιομηχανικό 
τομέα 5 
1.2. Βασικές και τεχνολογικές υποδομές 7 
1.3. Επαγγελματική κατάρτιση 8 
1.4. Κίνητρα στις παραγωγικές επενδύσεις 10 
1.4.1. Σύστημα χρηματοδοτικών κινήτρων του 
PEDIP (SINPEDIP) 11 
1.4.2. Σύστημα ορθολογικής χρησιμοποίησης της 
ενέργειας (SIURE) 13 
1.4.3. Καθεστώς στήριξης για την αναδιάρθρωση ή τον 
εκσυγχρονισμό των βιομηχανικών τομέων 15 
1. Σχέδιο αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας 
μαλλιού 15 
2. Σχέδιο αναδιάρθρωσης του τομέα των 
χυτηρίων 17 
1.4.4. Ενίσχυση σε ειδικούς τομείς 19 
1. Ολοκληρωμένο πρόγραμμα τεχνολογιών 
στον τομέα των πληροφοριών και της 
ηλεκτρονικής (PITIE) 20 
2. Πρόγραμμα ανάπτυξης των βιομηχανιών 
παραγωγής αγαθών εξοπλισμού 
(PR0DIBE) 23 
1.5. Χρηματοοικονομική τεχνική 25 
1.6. Βελτίωση παραγωγικότητας 28 
1.7. Βελτίωση ποιότητας και βιομηχανικού 
DESIGN 33 
1.8. Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος 37 
ζ ~ 
2. ΠΡΟΩΘΗΣΗ, ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ 39 
2.1. Μία πειραματική εφαρμογή της αναμόρφωσης 
των διαρθρωτικών ταμείων 39 
2.2. Ταχύρυθμη εφαρμογή 40 
2.3. Η καθιέρωση του ECU 40 
2.4. Η συνεργασία. Η τήρηση των κοινοτικών 
πολιτικών 40 
2.5. 0 έλεγχος 42 
2.ό. Η παρακολούθηση 43 
2.6.1. Η επιτροπή παρακολούθησης 43 
2.6.2. Η συμβουλευτική επιτροπή 44 
3. ΕΚΤΕΛΕΣΗ 46 
3.1. Το συμπληρωματικό κονδύλιο PEDIP 46 
3.2. Λεπτομέρειες ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών .... 46 
3.3. Κατάσταση όσον αφορά την εκτέλεση των πιστώσεων 
του προϋπολογ ι σμού 47 
3.3.1. Εκτέλεση 1988 48 
3.3.2. Εκτέλεση 1989 49 
3.3.3. Εκτέλεση 1990 (στις 30 Απριλίου) 52 
4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 53 
- 3 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
α) Οι βασικές αποφάσεις 
Το ειδικό πρόγραμμα για τη βιομηχανική ανάπτυξη της Πορτογαλίας (PEDIP) 
αποτελεί την πρακτική έκφραση της "Δήλωσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για 
την προσαρμογή και τον εκσυγχρονισμό της πορτογαλικής οικονομίας", η οποία 
επισυνάπτεται στην πράξη προσχώρησης της Πορτογαλίας στην Κοινότητα. Στη 
δήλωση αυτή, η Κοινότητα αναγνώριζε ιδιαιτέρως την ανάγκη "εκσυγχρονισμού 
του παραγωγικού τομέα (της Πορτογαλίας) και προσαρμογής του στην ευρωπαϊκή 
και διεθνή οικονομική πραγματικότητα" και δήλωνε "ότι είναι διατεθειμένη, 
(—), να προσφέρει τη συνδρομή της στις πορτογαλικές επιχειρήσεις παρέ­
χοντας τους την τεχνική της υποστήριξη και τα πιστωτικά της μέσα (...)''. 
Μετά τη δήλωση αυτή οι αμεσότερα ενδιαφερόμενες υπηρεσίες της Επιτροπής 
ανέλαβαν, σε συνεργασία με εκπροσώπους της πορτογαλικής διοίκησης και 
των οικονομικών και κοινωνικών φορέων που εμπλέκονται στη διαδικασία 
βιομηχανικής ανάπτυξης της Πορτογαλίας, τη διεξαγωγή εργασιών για τον 
καθορισμό των μέσων που θα επιτρέψουν στην πορτογαλική βιομηχανία να 
αποκτήσει, σε σχέση με τους λοιπούς κοινοτικούς εταίρους, την απαραίτητη 
ανταγωνιστικότητα για την αντιμετώπιση της πρόκλησης του 1992. 
Τον Οκτώβριο του 1987, η Επιτροπή καθόρισε (1) το γενικό πλαίσιο για 
ένα ειδικό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης της Πορτογαλίας. Η Επιτροπή 
πρότεινε να αρθρωθεί η ειδική κοινοτική συνδρομή για τη βιομηχανική ανά­
πτυξη της Πορτογαλίας γύρω από τέσσερις άξονες : 
Άξονας αριθ. 1 : επιτάχυνση της βελτίωσης της βασικής β ιουηχανικής 
υποδομής" 
Άξονας αριθ. 2 : ενίσχυση των βάσεων της αρχικής και της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης σε επαγγέλματα του βιο­
μηχανικού τομέα" 
Άξονας αριθ. 3 : χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων" 
Άξονας αριθ. 4 : βελτίωση της παραγωγικότητας. 
Κατά τη συνεδρίαση της 12ης και 13ης Φεβρουαρίου 1988, το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο αποφάσισε τη χορήγηση 500 εκατ. ECU για 5 έτη από ειδικό 
κονδύλιο του προϋπολογισμού, συμπληρωματικού των διαρθρωτικών ταμείων. 
Η χορήγηση αυτή προστίθεται στα 400 εκατ. ECU του ΕΤΠΑ και στα 100 εκατ. 
ECU του κοινωνικού ταμείου που είχαν ήδη χορηγηθεί στην Πορτογαλία από 
την Επιτροπή τον Οκτώβριο 1987, προκειμένου να βελτιώσει την ανταγωνιστι­
κότητα της βιομηχανίας της. Τα κονδύλια του PEDIP συμπληρώθηκαν με δά­
νεια ΕΤΕ/ΝΚΜ ύψους 1 δισεκατ. ECU για τα πέντε έτη διάρκειας του προγράμ­
ματος. 
(1) Έγγραφο SEC (87) 1518 
- <+ -
Οι πόροι του συμπληρωματικού κονδυλίου αποφασίστηκαν από το Συμβούλιο τον 
Ιούνιο του 1988, στο πλαίσιο κανονισμού " σχετικά με τη χορήνηση οικοδομικής 
συνδρομής στην Πορτογαλία για ένα ειδικό πρόγραμμα βιομηχανικής ανά­
πτυξης" (2) και του οποίου τα δύο κύρια στοιχεία είναι τα ακόλουθα: 
(1) δημιουργία συμπληρωματικού κονδυλίου διάρκειας 5 ετών (1988-1992), 
με χρηματοδότηση 500 εκατ. ECU που θα κατανεμηθεί σε πέντε ετήσιες 
χορηγήσεις ύψους 100 εκατ. ECU (σε σταθερές τιμές). Το δημοσιονο­
μικό αυτό κονδύλιο συμπληρώνει τις παρεμβά­
σεις των διαρθρωτικών ταμείων (άρθρο 1)* 
(Π) επιβεβαίωση του στόχου του PEDIP ο οποίος συνίσταται οτην "προώθηση 
της βιομηχανικής ανάπτυξης της Πορτογαλίας" και των τεσσάρων στόχων 
προτεραιότητας που προσδιόρισε προηγουμένως η Επιτροπή. 
β) Εφαρμογή των βασικών αποφάσεων 
Κάθε χρόνο (άρθρο 7) η Επιτροπή καθορίζει τις γενικές κατευθύνσεις για 
την εφαρμογή των μέτρων που εντάσσονται στους άξονες προτεραιότητας του 
PEDIP. 
Η εφαρμογή του PEDIP βασίζεται στην αρχή της συνεργασίας (άρθρο 3), καθώς 
και στις αρχές της συμπληρωματικότητας, της επικουρικότητας και της προ-
σθετικότητας που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της αναμόρφωσης των διαρθρωτικών 
ταμείων. Τις γενικές αρχές του προαναφερθέντος προγράμματος συμπληρώνουν 
οι δημοσιονομικοί κανόνες και διαδικασίες για την κοινοτική συνδρομή 
(άρθρο 4). η συμφωνία με το κοινοτικό δίκαιο και τις κοινοτικές πολιτικές 
(άρθρο 5) και ο κοινοτικός έλεγχος όσον αφορά την εκτέλεση του προγράμ­
ματος (άρθρο ό). 
Για την εφαρμογή του PEDIP, η Επιτροπή επικουρεί τα ι από συμβουλευτική 
επιτροπή η οποία αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών και της 
οποίας προεδρεύει ο εκπρόσωπος της Επιτροπής (άρθρο 8). 
Η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινο­
βούλιο εκθέσεις που θα αφορούν, κυρίως, όλα τα αναπτυξιακά μέτρα που 
έχουν εφαρμοστεί, τα ποσά που έχουν δαπανηθεί Kat την αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων τους (άρθρο 9). Η πρώτη ενδιάμεση έκθεση πρέπει να υποβλη­
θεί πριν την 1η Ιουνίου 1990. Στη συνέχεια θα καταρτιστεί τελική έκθεση 
πριν τα τέλη του 1993. 
Η παρούσα έκθεση χωρίζεται σε τέσσερα τμήματα : 
(Î) Το πρώτο παρέχει μια εικόνα των διαφόρων προγραμμάτων που αποτελούν 
το PEDIP. 
ΟΙ) Το δεύτερο εξηγεί τους μηχανισμούς εφαρμογής, συνεργασίας και ελέγχου. 
(ΠΙ) Το τρίτο παρουσιάζει την κατάσταση εκτέλεσης από δημοσιονομική άποψη. 
Uv) Το τέταρτο αφορά το σύστημα αξιολόγησης του PEDIP. 
(2) Κανονισμός αριθ. 2053/88 της 24ης Ιουνίου 1988. 
ΕΕ αριθ. L 185 της 15.07.88. 
- 5 -
1^_£ΙΑΡΘΡΩΣΗ_Τ0Υ_ΡΕ0ΙΡ 
1.1 ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ. 
Η στρατηγική για τη βιομηχανική ανάπτυξη της Πορτογαλίας αντικατοπτρίζει 
έναν ισχυρό εξωτερικό περιοριστικό παράγοντα, ιδίως στον τομέα του χρέους, 
την έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και το μειονέκτημα μίας παλαιω­
μένης, κατακερματισμένης και ελάχιστα αναπτυγμένης βιομηχανικής βάσης. 0 
συνδυασμός των στοιχείων αυτών εξηγεί την επιλογή του εξαγωγικού τομέα ως 
κινητήριας δύναμης για τη βιομηχανική ανάπτυξη, καθώς και το γεγονός ότι ο 
πλέον καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχία αυτής της βιομηχανικής στρα­
τηγικής είναι η ικανότητα εκμετάλλευσης, το ταχύτερο δυνατό, των ευκαιριών 
για προοδευτικό άνοιγμα προς το εξωτερικό. 
Η επιτυχία αυτής της βιομηχανικής στρατηγικής εξαρτάται από τη συγκέντρωση 
δύο προϋποθέσεων. 
Πρώτη προϋπόθεση είναι η ενίσχυση της υφιστάμενης βιομηχανικής βάσης, η 
βελτίωση του τεχνολογικού της επιπέδου καθώς και των εμπορικών της δυνατο­
τήτων. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, η δυναμική αυτή προσκρούει σε δύο 
ιδιαίτερα μειονεκτήματα : 
("ι) εντονότατη βιομηχανική συγκέντρωση σε παράλιες περιοχές, στοιχείο 
το οποίο αποδεικνύει την ανεπάρκεια παραγωγικών υποδομών" 
(11) παραγωγική βάση ιδιαιτέρως εύθραστη και ελάχιστα καινοτόμο, που 
αντικατοπτρίζει μία εξαιρετικά μακρά περίοδο του παρελθόντος 
κατά την οποία οι προσπάθειες αφορούσαν την εξειδίκευση σε δρα­
στηριότητες με υψηλή ένταση εργασίας. 
Η δεύτερη απαραίτητη προϋπόθεση είναι η προοδευτική εξειδίκευση σε νέες 
βιομηχανικές δραστηριότητες, στους τομείς των εξοπλισμών και της υψηλής 
τεχνολογίας. Η σημασία της δεύτερης αυτής προϋπόθεσης οφείλεται, μεταξύ 
άλλων, στο γεγονός ότι η πορτογαλική βιομηχανία δεν μπορεί να βασίζεται 
επ'αόριστον στο πλεονέκτημα του χαμηλού εργατικού κόστους δεδομένου ότι 
με την ενσωμάτωση της Πορτογαλίας στην κοινοτική οικονομία το πλεονέκτημα 
αυτό θα απώλεσε ι βαθμηδόν τη σημασία του. 
Συνολικά, η στρατηγική για τη βιομηχανική ανάπτυξη της Πορτογαλίας συνδέει 
τις προτεραιότητες για τις επενδύσεις παγίου και παραγωγικού κεφαλαίου, 
με την απόκτηση δυναμισμού ορισμένων εμπορικών διαρθρώσεων, με την εκμε­
τάλλευση σχεδίων έρευνας και τεχνολογίας τα οποία ευρίσκονται πλησίον του ανταγω­
νιστικού σταδίου, και με την ανάληψη ειδικών πρωτοβουλιών που βασίζονται 
σε καθεστώτα ενθάρρυνσης των επενδύσεων εκσυγχρονισμού/διαφοροποίησης του 
βιομηχανικού ιστού. 
Με τη σειρά τους, ο ι προτεραιότητες αυτές διαρθρώνονται γύρω από τους τέσσερις βασικούς άξονες 
του PEDIP : 
Άξονας αριθ. 1 : επιτάχυνση της βελτίωσης της βασικής βιομηχανικής υποδομής' 
Άξονας αριθ. 2 : ενίσχυση των βάσεων της αρχικής και της συνεχούς επαγγελ­
ματικής κατάρτισης σε επαγγέλματα του βιομηχανικού τομέα" 
- 6 -
Άξονας αριθ. 3 : συνεισφορά στη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων' 
Άξονας αριθ. 4 : βελτίωση της παραγωγικότητας. 
Οι άξονες 3 και 4 είναι άξονες προτεραιότητας στο εσωτερικό του PEDIP 
και απορροφούν το 90 % περίπου του συμπληρωματικού κονδυλίου. 
Όσον αφορά τους άξονες αριθ. 1 και 2, το^συμπληρωματικό κονδύλιο 
προορίζεται να προστεθεί στις παρεμβάσεις του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ. 
Πράγματι, το συμπληρωματικό κονδύλιο προορίζεται, κατ'αρχή, να 
συμπληρώσει τα δύο ταμεία εκεί όπου τα αντίστοιχα κριτήρια παρέμ­
βασης τους, κατά τη στιγμή της εφαρμογής του PEDIP, δεν επιτρέπουν 
τη χορήγηση της συνδρομής τους. 
Η πρακτική εφαρμογή των τεσσάρων επιμέρους αξόνων διαρθρώνεται γύρω 
από επτά προγράμματα : 
Πρόγραμμα apt θ*. 1 
Πρόγραμμα αριθ. 2 
Πρόγραμμα αριθ. 3 
Πρόγραμμα αριθ. 4 
Πρόγραμμα αριθ. 5 
Πρόγραμμα αριθ. 6 Βασική και τεχνολογική υποδομή. 
Επαγγελματική κατάρτιση, 
Κίνητρα στις παραγωγικές επενδύσεις. 
Χρηματοοικονομική τεχνική, 
Βελτ ί ωαη παραγωγ ι κότη-iac.. 
Βελτίωση της ποιότητας και του βιομηχανικού 
DESIGN, 
Πρόγραμμα αριθ. 7 : Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος. 
Σήμερα, τα επτά προγράμματα έχουν εγκριθεί και βρίσκονται στο στάδιο 
της υλοποίησης. Εξαίρεση αποτελεί η θέσπιση στην Πορτογαλία συστήμα­
τος αμοιβαίας εγγύησης, στο πλαίσιο του προγράμματος 4, το οποίο εξα­
κολουθούν να μελετούν οι αρμόδιοι της πορτογαλικής διοίκησης. 
ΑΝΑΚΕΦΑΛΜΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ PEDIP 
Π9887Ϊ9927 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
1. βΑΣΪΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ 
ΥΙΙΟΔΟΜΕΣ 
2. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
3.1 ΣΥΣΤΗΜΑ 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ 
ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΤΟΥ 
PEDIP (SINPEDIP) 
3.2 ΣΥΣΤΗΜΑ 
ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ 
ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (SIURE) 
3.3.1 ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 
ΜΑΛΛΙΟΥ 
3.3.2 ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ 
ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ 
ΧΥΤΗΡΙΩΝ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ 
50,44 
23,84 
1 . 418,80 (εκατ. ECU) 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
ΦΟΡΕΙΣ 
15, 13 
2,80 
283,41 
64,02 j 
L 
54,97 
68,90 10, 11 ΚΡΑΤΟΣ 
8,83 ΛΟΙΠΟΙ ΦΟΡΕΙΣ 
! 
5,26 Ι 
ι 
i 
! 
81,49 ; 809,40 
3,24 
5,90 
0, 50 ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
26,48 
15,78 
244,50 
i 
i 51,12 | 9,66 
21,31 
i 
ί 
34,98 ; 17,65 
25, 50 ο 
Q 
(1) ΣΚ • Συμπληρωματικό κονδύλιο 
ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΌΣ^^ 
£1_988η992)_ 
Συνέχεια 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
3.4. ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ 
ΤΟΜΕΙΣ 
(PITIE/PRODIBE) 
4. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 
ΤΕΧΝΙΚΗ 
5. ΒΕΛΤΙΩΣΗ 
ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ 
6. ΒΕΛΤΙΩΣΗ 
ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ DESIGN 
7. ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ, ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ 
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ 
30,46 
76 
103,20 
41,47 
11, 18 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
ΦΟΡΕΙΣ 
9 
32 
34,80 
9,47 
1943,36 396,72 ΚΡΑΤΟΣ ! ΛΟΙΠΟΙ 
_ __ .$QPfI? _ _ 
Ι 
5,34 ; 
ι 
ιι ! 
17,10 | ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
16,12 
33 
51,30 II 03 ι 
II II -
II 11 ο ι 
Ι II Ο Ι 
Ι IL ' 
II II ι 
II II ι 
! Η* Il NJ 
Ι Η ιι *>· 
II·-' II Ο 
Ι CD ιι ο 
154,66 916,81 
ι 475,17 
(1) ΣΚ - Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 7 -
1.2. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ 
Εδώ και πολλά χρόνια η τεχνολογική εξάρτηση χαρακτηρίζει τη [Βιομηχα­
νική και τεχνολογική ανάπτυξη της Πορτογαλίας. Μία πρώτη απεικόνιση 
του φαινομένου αυτού αποτελούν οι τεχνικές ανεπάρκειες των βασικών 
υποδομών καθώς και η αδυναμία των υποδομών στον τομέα της έρευνας και 
της τεχνολογικής ανάπτυξης. Για να επιτευχθεί ο στόχος της ενίσχυσης 
και της αυξημένης διαφοροποίησης της βιομηχανικής βάσης της χώρας απαι­
τείται να καταβληθεί προσπάθεια προκειμένου να μειωθεί προοδευτικά ο 
εν λόγω εξωτερικός περιοριστικός παράγοντας που συνιστά η τεχνολογική 
εξάρτηση. 
Η ανάγκη καταβολής μιας τέτοιας προσπάθειας ελήφθη ευρέως υπόψη στο 
πλαίσιο της βιομηχανικής στρατηγικής της Πορτογαλίας και, μέσω αυτής, 
από το PEDIP στο πλαίσιο των δύο συνιστωσών του προγράμματος 1, δηλα­
δή της παροχής συνδρομής στις βασικές και τεχνολογικές υποδομές : 
(I) ενίσχυση των βασικών υποδομών, δηλαδή κυρίως βελτίωση των οδι­
κών και σιδηροδρομικών επικοινωνιών και εκμετάλλευση των φυσικών 
πόρων* 
(II) ανάπτυξη της τεχνολογικής υποδομής. 
Με το συμπληρωματικό κονδύλιο χρηματοδοτούνται τα ακόλουθα ^έτρα : 
1) η ενθάρρυνση της κατασκευής υποδομών για τις βιομηχανικές και 
εμπορικές ενώσεις (χώροι εκθέσεων και κτίρια πολλαπλών χρήσεων 
που μπορούν να χρησιμεύσουν για την κατάρτιση και τη γενικότερη 
στήριξη των οικονομικών δραστηριοτήτων). 
Π) η παροχή ενίσχυσης για τη βελτίωση άλλων υποδομών στήριξης των 
οικονομικών δραστηριοτήτων, σε τομείς όπου οι δραστηριότητες 
αυτές παρουσιάζουν ιδιαίτερα μειονεκτήματα. Σε όλες ουσιαστικά 
τις βιομηχανικές ζώνες υπάρχουν ελλείψεις όσον αφορά τις υποδομές 
στους τομείς της υγείας, παροχής ύδατος, διαχείρισης των παραπο­
τάμιων υδάτων, και χωροταξίας οι οποίες έχουν ιδιαίτερα αρνητικές 
επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα και βλάπτουν σοβαρά το περιβάλ­
λον ενώ παράλληλα δημιουργούν προβλήματα στην ασφάλεια των εργαζο­
μένων και του κοινού. 
7 α -
QfJLr_PâMM_A___J 
ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ 
ΜΕΤΡΑ ΕΤΗ (£κατ_._Ε£υ.)_ 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
1 
ΚΡΑΤΟΣ , ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ 
ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ 
ΕΝΩΣΕΙΣ 1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1989/1992 0,76 ; 
2, 06 ! 
1,6b ί 
1,02: 2 , 29 
6, 18 
4,96 
3,03 
5,49! 16,46 
ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗ 
ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1989/1992 1, 25 
Ο, 35 
Ο, 61 
1/13 3,76 
1,04 
1,84 
3,3 8 
3,34 \ 10,02 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1989/1992 50,44 3,46 | 2,01 ; 6,05 
4,12 | 2,41; 7,22 
3,88 | 2,26 ! 6,80 
3,67 | 2,15ι 6,4 1 
15, 13 J 8,83-26,4 3 
ΛΟΙΠΑ ΜΕΤΡΑ «ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ'ΚΡΑΤΟΣ | ΕΟΚ 
ΚΟΣΤΟΣ ΦΟΡΕΙΣ Ι (2) ι ΕΤΠΑ 
1989/1993 620,20 ) 29,56j267,52 | 323,12 
! 1 1 1 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 1 670,64 | 44 , 69 \ 276, 3 5 | 349,60 
Ι ' Ι 
(1) ΣΚ - Συμπληρωματικό κονδύλιο 
(2) Κρατικές και παρεμφερείς δαπάνες 
(3) Το 1988 το ΕΤΠΑ χρηματοδότησε έργα υποδομών συνολικού ποσού7$Έ εκατ. ECU. 
- 8 -
1.3. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
Για πολλές δεκαετίες η απουσία μιας ενεργού πολιτικής επαγγελματικής 
κατάρτισης αποτελούσε ένα ιδιαιτέρως σοβαρό μειονέκτημα της Πορτογα­
λίας. Για το λόγο αυτό ήταν ανεπαρκή τα επαγγελματικά προσόντα του 
εργατικού δυναμικού. Κατά τα τελευταία έτη καταβλήθηκε σοβαρή προσπά­
θεια στο θέμα αυτό, κυρίως με τη δημιουργία υποδομών εντατικής επαγ­
γελματικής κατάρτίσης, βράχείας και μέσης διάρκειας, που προορίζονται 
ιδίως για τους νέους ανέργους ή τους νέους που επιθυμούν να έχουν 
πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι ενέργειες των πορτογαλι­
κών αρχών άρχισαν να αποδίδουν θετικά αποτελέσματα στο βιομηχανικό 
ιστό. 
Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση της επαγγελματικής εκπαίδευσης στην Πορ­
τογαλία συνεχίζει να παρουσιάζει σοβαρά μειονεκτήματα : 
^ ÎJ-ia!ÎIQ20_y.I2_!<2I22Ii2Q χαρακτηρίζεται από την ανυπαρξία συστηματι­
κής πρόβλεψης και εντοπισμού των αναγκών κατά τομείς δραστηριότητας, 
κατά περιοχές, κατά τύπο επιχειρήσεων και ενδιαφερόμενων εργοδοτικών 
φορέων και κατά θέματα. Παρόλα αυτά παρατηρείται μιας συνεχώς αυξα­
νόμενη διάθεση των επιχειρήσεων για συνεργασία με τους οργανισμούς 
κατάρτισης, ιδιαίτερα με τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
(Π) H_2222i£222L!i2I22Ii2Q£i αντικατοπτρίζει την άγνοια των αναγκών 
και την κυριαρχία ενεργειών κατάρτισης οι οποίες ως επί το πλείστον 
είναι γενικού χαρακτήρα. Πρέπει επίσης να σημειωθεί το πρόβλημα της μη αναγνώ­
ρισης ορισμένων παραδοσιακών επαγγελμάτων και νέων επαγγελμάτων τα 
οποία δεν εντάσσονται σε καμία υπάρχουσα επαγγελματική σταδιοδρομία. 
Οι ελλείψεις αυτές έχουν σημαντική επίπτωση στην εξαγωγή αγαθών εξο­
πλισμού διότι η κατασκευή τους απαιτεί συχνά την παρουσία ειδικευμέ­
νου εργατικού δυναμικού. Η ποσοτική αύξηση της προσφοράς δεν συνο­
δεύτηκε από ποιοτική βελτίωση. Στο θέμα αυτό σημειώθηκε ωστόσο μία 
ορισμένη βελτίωση η οποία οφείλεται στις ενισχύσεις της Κοινότητας, 
κυρίως στις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν πριν την προσχώρηση και οι 
οποίες επιτρέπουν τη δημιουργία κέντρων επαγγελματικής κατάρτισης 
σε αποκεντρωμένη βάση. 
Στον τομέα της κατάρτισης, το PEDIP αποσκοπεί στην αξιοποίηση του ανθρώ­
πινου δυναμικού στο βιομηχανικό τομέα και συγκεντρώνει τις προσπάθειες 
του στους επιχειρηματίες και τα στελέχη που ασχολούνται με τη διαχείριση, 
καθώς και στους τεχνικούς ανώτερου και μέσου επιπέδου, και τους ειδικευ­
μένους τεχνικούς. Το γεγονός ότι, το 1989, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο 
δεν λειτουργούσε ακόμη βάσει προγραμμάτων και ότι ορισμένες ενέργειες 
δεν ήταν επιλέξιμες, ήταν η αιτία για την παρέμβαση του συμπληρωματικού 
- 9 -
κονδυλίου προκειμένου να υποστηριχθεί η υλοποίηση τριών πρωτοβουλιών 
που θεωρούνται ότι έχουν ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο του PEDIP. 
Οι ενέργειες αυτές αφορούν : 
την ευαισθητοποίηση για τη βασική προετοιμασία, στις τεχνικές και 
τεχνολογίες" 
την αξιολόγηση ειδικών ενεργειών κατάρτισης* 
την παραγωγή και έκδοση υλικού διδασκαλίας για τις ενέργειες κατάρ­
τισης στο πλαίσιο του PEDIP. 
Πράγματι οι ουσιαστικοί αποδέκτες της κατάρτισης είναι οι οργανώσεις 
(κυρίως οι επιχειρήσεις και οι ενώσεις επιχειρήσεων)* συνεπώς οι ενέρ­
γειες που θα αναληφθούν θα πρέπει να αποσκοπούν στη βελτίωση της οργά­
νωσης των επιχειρήσεων και όχι μόνο στην επαγγελματική τελειοποίηση 
των εργαζομένων. 
ΠΡ_0_ΓΡΑΜ_ΜΑ 2 
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
Γ' 
ΜΕΤΡΑ ΚΟΣΤΟΣ .*PJiMAIQAjaj.HItU 
(ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ , 
ΙΦΟΡΕΙΣ ! ΚΡΑΤΟΣ j ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 4, 59 0,46 1,0. 3,10 
3,11 
1,48 Ο, 31 
Ο, 15 0,70 
Ο, 33 2, 10 
1,00 
0?Οβ§ΗΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 
ΙΙΜΙΚ-ΑΛΤΑΣ 
FYIJOAO 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
ΣΥΝΟΛΟ 2, 34 c , J τ 
"ô'TsT 
0,13 
Ο, 70 
Ο, 63 7,02 
2, 47 
0,40 
2, 10 
2, 05 
1, 89 5,66 
0,71 
0,14 
0,51 
0,53 2, 14 
0,42 
1,52 
1, 58 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 23,84 2,80 5, 26 15,7: 
10,09 
2,70 
5,53 
5,52 1,14 
0,28 
0,70 
Ο, 68 2,24 
Ο, 60 
1,21 
1,21 6,71 
1,82 
3, 62 
3, 63 
ΛΟΙΠΑ ΜΕΤΡΑ ΚΟΣΤΟΣ iS^Î^_L__KfATOj:__j__EOK-EK_T. 
1989 - 1992 178,55 21,05 57,50 100,00 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
1989 1992 202,39 23,85 62,76 115,78 
(1) ΣΚ : Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 10 -
1.4. ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ 
Τόσο λόγω της φύσης του όσο και της δημοσιονομικής του σημασίας το πρό­
γραμμα "Κίνητρα στις παραγωγικές επενδύσεις" είναι το καθοριστικό στοι­
χείο ολόκληρου του PEDIP. 
Το πρόγραμμα αυτό συγκεντρώνει διάφορα καθεστώτα παροχής ενισχύσεων στη 
βιομηχανία και αναμένεται ότι θα έχει άμεση επίδραση στην ένταση, το 
ρυθμό και τη χορήγηση των επενδυτικών κεφαλαίων στην Πορτογαλία κατά 
τα προσεχή έτη. Η επιτυχία του προγράμματος αυτού θα εξαρτηθεί κυρίως 
από το βαθμό συμμετοχής των επιχειρηματιών. 
Υπολογίζεται ότι μόνον μέσω του προγράμματος 3 θα διοχετευθούν προς τις 
επιχειρήσεις περισσότερο από τα δύο τρίτα των πόρων που προβλέπονται 
στο πλαίσιο του συμπληρωματικού κονδυλίου. 
0 επιδιωκόμενος 2I2X2S είναι να διευκολυνθούν οι βιομηχανικές επιχειρή­
σεις στην υλοποίηση επενδύσεων που αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό, την 
ορθολογική οργάνωση της παραγωγής και την τεχνολογική καινοτομία. Μία 
πρώτη κατευθυντήρια γραμμή της ενέργειας αυτής είναι οριζόντιου χαρα­
κτήρα. Αφορά : 
τις ερευνητικές δραστηριότητες που αφορούν βιομηχανικά θέματα, 
συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης του ενδογενούς ανάπτυξης και 
της προσαρμογής των τεχνολογιών* 
τις ενέργειες δημιουργίας και επέκτασης των παραγωγικών ικανοτή­
των, μετατροπής ή διαφοροποίησης της παραγωγής και τεχνικής προ­
σαρμογής των εξοπλισμών" 
τις επενδύσεις στη διαχείριση της ποιότητας" 
τις ενέργειες προστασίας του περιβάλλοντος και βελτίωσης των συνθη­
κών υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας" 
τη μείωση των ενεργειακών αναγκών της βιομηχανικής παραγωγής" 
Οι ενέργειες αυτές συμπληρώνονται από περισσόιερο καθέτου χαρακτήρα 
παρεμβάσεις οι οποίες περιλαμβάνουν : 
ενέργειες αναδιάρθρωσης σε περιορισμένο αριθμό παραδοσιακών το­
μέων που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στ ι ς αυτόνομες προσπάθειες προ­
σαρμογής που καταβάλλουν" 
ενέργειες για την ανάπτυξη ορισμένων σύγχρονων τομέων υψηλού αναπτυ­
ξιακού δυναμικού. 
- 11 -
Οι ενισχύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος 3 χορηγούνται υπό τη μορφή 
μη επιστρεπτέων επιδοτήσεων. Οι συντελεστές συμμετοχής, που ορίζονται 
ως το ποσοστό της επιδότησης σε σχέση με το σύνολο των επιλέξιμων δαπα­
νών, για κάθε σχέδιο, εξαρτώνται από : 
το στόχο που έχει τεθεί στο πλαίσιο της συγκεκριμένης πολιτικής" 
τα χαρακτηριστικά του σχεδίου" 
τη γεωγραφική ζώνη" 
το βιομηχανικό τομέα* 
την ηλικία της βιομηχανικής εγκατάστασης. 
Το πρόγραμμα 3 χωρίζεται σε τέσσερα επιμέρους προγράμματα" 
SINPEDIP : Σύστημα Χρηματοδοτικών Κινήτρων του PEDIP 
SIURE : Σύστημα Ορθολογικής Χρησιμοποίησης της Ενέργειας 
Καθεστώς Στήριξης για την Αναδιάρθρωση ή τον Εκσυγχρονισμό 
Βιομηχανικών Τομέων. 
Στήριξη Ειδικών Τομέων. 
0 διαχωρισμός αυτός οφείλεται σε τρεις λόγους : στην προσπάθεια για σαφή­
νεια, δεδομένου ότι στο πλαίσιο των τεσσάρων επιμέρους προγραμμάτων.καθο­
ρίζονται κριτήρια χορήγησης ενισχύσεων τα οποία είναι προσαρμοσμένα σε 
ειδικούς στόχους" στο γεγονός ότι στο PEDIP ενσωματώθηκαν προϋπάρχοντα 
εθνικά προγράμματα, τα οποία ανταποκρίνονταν στη λογική και τους στόχους 
του PEDIP, όπως αυτό συνέβη στην περίπτωση του συστήματος ορθολογικής 
χρησιμοποίησης της ενέργειας (SIURE) και του προγράμματος αναδιάρθρωσης 
της βιομηχανίας μαλλιού" και προκειμένου να καταστεί δυνατή η εφαρμογή 
ενεργειών που είναι απαραίτητες στο πλαίσιο στρατηγικών εθνικών προγραμ­
μάτων (Ολοκληρωμένο πρόγραμμα των τεχνολογιών στον τομέα των πληροφοριών και της 
ηλεκτρονικής - PITIE -" Πρόγραμμα ανάπτυξης των βιομηχανιών παραγωγής 
αγαθών εξοπλισμού - PR0DIBE), για τις οποίες όμως δεν υπήρχαν τα απαι­
τούμενα κεφάλαια για την υλοποίηση τους. 
2^4^1^_§ΙΝΡΕΡΙΡ_£Σύστ3^α_Χ93^ατο6οτ ι_κώ 
0 στόχος του SINPEDIP είναι η στήριξη ορισμένων επενδυτικών σχεδίων, με 
βάση τα χαρακτηριστικά τους και τη συμβολή τους στην καινοτομία, 
την ορθολογική οργάνωση και τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων, κυρίως 
στον τεχνολογικό τομέα. 
12 -
Μέτρα 
1. Επενδύσεις παγίου κεφαλιού και ανάπτυξη τεχνολογιών 
Στην περίπτωση αυτή χρηματοδοτείται η ανάπτυξη νέων 
προϊόντων ή παραγωγικών διαδικασιών καθώς και η προανταγωνιστική 
φάση της κατασκευής πρωτοτύπων ή μικρών σειρών. 
Οι τύποι των επιλέξιμων σχεδίων είναι : 
α) έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 
β) νέα προϊόντα και παραγωγικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένης 
της κατασκευής πρωτοτύπων και πειραματικών εγκαταστάσεων 
γ) προϊόντα ή διαδικασίες προηγμένης τεχνολογίας 
δ) κατασκευή σειρών προϊόντων πριν τη μαζική παραγωγή και πρό­
τυπες εγκαταστάσεις 
2. Επενδύσεις για την καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό 
Συγκεκριμένα θα χρηματοδοτηθούν οι επενδύσεις υψηλού τεχνολογικού 
δυναμικού καθώς και εκείνες που αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό, και 
νοτομία και ορθολογική οργάνωση των επιχειρήσεων, στην εισαγωγή 
προηγμένων τεχνολογιών και τη βελτίωση της παραγωγικότητας. 
Οι τύποι των επιλέξιμων σχεδίων είναι : 
α) επενδύσεις υψηλού τεχνολογικού δυναμικού 
β) επενδύσεις εκσυγχρονισμού/καινοτομίας 
γ) επενδύσεις εκσυγχρονισμού/ορθολογικής οργάνωσης 
3. Επενδύσεις για τη διαχείριση της ποιότητας και την προστασία του 
περιβάλλοντος 
Χρηματοδότηση των επενδύσεων στους τομείς της ποιότητας και του 
βιομηχανικού DESIGN καθώς και στον τομέα της προστασίας του περι­
βάλλοντος ή τη μείωση των επαγγελματικών κινδύνων που οφείλονται 
στην ανεπαρκή τήρηση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας της 
εργασίας. 
Οι τύποι των επιλέξιμων σχεδίων είναι : 
α) εξοπλισμός για εργαστήρια ποιοτικού ελέγχου ή μετρολογίας 
β) δημιουργία και ανάπτυξη συπτ.'ΐματος διαχείρισης της ποιότητας. 
- 13 -
γ) πιστοποίηση προϊόντων και διακρίβωση οργάνων μέτρησης στο εξωτε­
ρικό 
δ) απόκτηση εξοπλισμών που εξασφαλίζουν την τήρηση των συνθηκών 
υγιεινής και ασφάλειας στο χώρο εργασίας 
ε) απόκτηση εξοπλισμών για την προστασία του περιβάλλοντος 
4. Συγκεκριμένες επενδύσεις σε εξοπλισμό 
Με το μέτρο αυτό θα χρηματοδοτηθεί, εκτός του πλαισίου των λοιπών 
προγραμμάτων, η αντικατάσταση και η προσαρμογή των εξοπλισμών για 
τα οποία δεν απαιτούνται εκ των προτέρων εμπεριστατωμένες μελέτες. 
Δύο τύποι σχεδίων είναι επιλέξιμοι : 
α) απόκτηση εξοπλισμών για τη βελτίωση της παραγωγικότητας 
β) απόκτηση εξοπλισμών για τη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής, 
ασφάλειας, ποιότητας των προϊόντων και των παραγωγικών διαδι­
κασιών καθώς και για την προστασία του περιβάλλοντος. 
£uwi^o yrvjO _ y ε jro^ 
Το Σύστημα Παροχής Κινήτρων σε Περιφερειακή Βάση, που εγκρίθηκε τον 
Ιανουάριο του 1988 στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Κοινοτικού 
Ενδιαφέροντος που χρηματοδοτείται από το ΕΤΠΑ, είναι συμπληρωματικό 
του SINPEDIP. 
Για να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα αυτή, αποφασίστηκε να ευνοη­
θούν, στο πλαίσιο του SINPEDIP, τα βιομηχανικά σχέδια και οι παρεμβά­
σεις του να προορίζονται, εκτός από σαφώς καθορισμένες εξαιρετικές 
περιπτώσεις, στις πλέον ανεπτυγμένες περιοχές της χώρας γύρω από τη 
Λισσοβώνα και κατά μήκος των ακτών, δηλαδή στις ζώνες 1 και 2 (βλέπε 
συνημμένα στοιχεία). 
To SIBR παρεμβαίνει στην υπόλοιπη χώρα. 
Οι επιδοτήσεις του SINPEDIP κυμαίνονται μετά 20 % και 70 Χ ανάλογα με 
τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά των σχεδίων. Αντίθετα, οι επιδοτήσεις 
του SIBR μπορούν να ανέλθουν στο 75 7. του κόστους της επένδυσης. 
li.iiz.Zz. I-§iy5§_1^22IQu2-E222XDS_tSiyQI2iil^_ïi2_IQï>22§2^2ïi!lQ-^2Q2iti2"" 
E2ÎQ2Q_IQ£_§vé:QY§j_g£) 
To SIURE είναι ένα καθεστώς παροχής κινήτρων για την ορθολογική χρησιμο­
ποίηση της ενέργειας το οποίο έλαβε την έγκριση της Επιτροπής ως 
εθνικό μεταρρυθμιστικό καθεστώς (Απόφαση άρθρο 92-93 Συνθήκη ΕΟΚ της 
20.01.88) και το οποίο ήδη εφαρμόζεται. 
METPA KOITOI 
1. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 
ΣΥΝΟΛΟ 70,94 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 10,60 
16,39 
14,81 
14,57 
14,57 
2. ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ/ 
ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ 
ΣΥΝΟΛΟ 1205,77 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
3. nOIOTHTA/ 
npIBAAAON 
IYNOAO 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
4. EZOIIAIIMOI 
IYNOAO 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
IYNOAO 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 198,89 
340,04 
180,22 
243,31 
243,31 
63,41 
3,07 
16,39 
14,81 
14,57 
14,57 
78,68 
1,20 
21,04 
19,00 
18,7 2 
18,72 
1418,80 
213,76 
393,86 
228,84 
291,17 
291,17 ΙΔΙβΤΙΚΟΙ 
ΦΡΡΛΙΣ, 
14, 18 
2,12 
3, 28 
2,96 
2,91 
2,91 
240,83 
39,42 ι 
68,06 
36,05 
48,70 
48,60 
12,67 
0,61 
3, 28 
2,96 
2,91 
2,91 
15,73 
0,24 
4,21 
3,80 
3,74 
3,74 
283,41 
42,39 
78,83 
45,77 
58,26 
58,16 XPHMATOAOTHIH 
ΚΡΑΤΟΣ 
6, 62 
0,40 
1,69 
1,53 
1,50 
1,50 
63,54 
11,70 
17,52 
9,29 
12,50 
12,53 
6,45 
0,23 
1,69 
1,53 
1,50 
1,50 
4 , 88 
0,04 
1, 31 
1, 19 
1,17 
1,17 
81,49 
12,37 
22,21 
13, 54 
16,67 
16,70 AOinOI 
OOPEII 
. 30,28 
6,89 
i 6,35 
5,74 
5,65 
| 5,65 
710,79 
i112,69 
|201,90 
|107,00 
144,60 
144,60 
24,93 
I 1,54 
6,35 
i 5,74 
5,65 
5,65 
43,40 
i 
i 0,78 
i 11,57 
! 10,45 
i 10,30 
j 10,30 
|809,40 
i121,90 
i 226,17 
128,93 
166,20 
166,20 j EOK-IK (1) 
f ~~ 
19,86 
i 
! 1,19 
5, 07 
j 4,58 
i 4,51 
j 4,51 
190,61 
i 3 5,08 
| 52,56 
! 27,88 
! 37,51 
j 37,58 
i 
i 
i 
19,36 
i 0,69 
! 5,07 
! 4,58 
1 4,51 
4,51 
\ 14,67 
0, 14 
3, 95 
1 3,56 
| 3, 51 
3,51 
• 244,50 
i 
i 37,10 
! 66,65 
• 40,60 
50,04 
50, 11 - 13α -
ΙΊίΜΕΡ0ΥΣ-ΠΡ0ΓΡΑΜΜΑ_3:_1_ 
ΠΙΙϋΜΑ_ΠΑΡΟΧΗΣ_ΧΡΗΜΑΤΟΛΟΤ^^ 
(εκατ. Ε€ΙΙ) 
<1) ΣΚ β Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 14 -
Το επιμέρους πρόγραμμα 3.2 του PEDIP προβλέπεται να συγχρηματοδοτη­
θεί από τον προϋπολογισμό του PEDIP χωρίς τροποποιήσεις του καθεστώ­
τος. 
Συνεπώς το SIURE διαθέτει δύο πηγές χρηματοδότησης : 
τον δικό του προϋπολογισμό 
το συμπληρωματικό κονδύλιο του PEDIP. 
Στόχος αυτού του καθεστώτος είναι να διευκολυνθεί η εξοικονόμηση 
ενέργειας στις βιομηχανικές επιχειρήσεις. 
Οι ιδιαίτεροι στόχοι μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως : 
α) Προώθηση της ορθολογικής χρησιμοποίησης της ενέργειας, 
στους τομείς της διαχείρισης, της διατήρησης και της 
διαφοροποίησης των πηγών. 
β) Παραγωγή ενέργειας σε αποκεντρωμένη βάση που θα προέρ­
χεται από ανανεώσιμες πηγές, από την ανακύκλωση των 
απορριμμάτων και από τη συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας 
και ηλεκτρικής ενέργειας. 
γ) Τόνωση των ενεργειών έρευνας και τεχνολογίας στο πλαίσιο 
των νέων μορφών και τεχνολογιών παραγωγής και χρησιμοποίη­
σης της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής 
ενεργειακού εξοπλισμού. 
Τρεις τύποι σχεδίων είναι επιλέξιμοι στο πλαίσιο του εν λόγω καθε­
στώτος παροχής ενισχύσεων : 
1. Επενδυτικά σχέδια στους τομείς της Ôj^gTrjgQOrjc^ και της εξοικονόμη­
σης ενέργειας και καυσίμων υλών, συμπεριλαμβανομένων των μεταβο­
λών στις παραγωγικές διαδικασίες και τους εξοπλισμούς παραγωγής 
που αποσκοπούν στον περιορισμό της κατανάλωσης ή τη μείωση 
του κόστους της ενέργειας. 
2. Επενδυτικά σχέδια στους τομείς της Ηαραγ^ωγής ενέργειας και καυσί­
μων υλών, που προέρχονται από ανανεώσιμες πηγές ή από απορρίμματα 
ή από επιμέρους προϊόντα ή ακόμη, χρησιμοποιώντας τεχνικές συνδυα­
σμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας. 
3. Επενδυτικά σχέδια στον τομέα της υποκατάστασης TnQ κατανάλωσης 
παραγώγων του πετρελαίου από άλλες πηγές πρωτογενούς ενέργειας. 
Τα οφέλη που θα προκύψουν από την εφαρμογή του PEDIP είναι εντελώς 
ανεξάρτητα από εκείνα που θα προκύψουν από την εφαρμογή του κοινοτι­
κού προγράμματος VAL0REN. 
14α -
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3.2 
λΙΠΜ^^ΙΛ^^Π^Ι.ΑΡϊϊΙΙΜ^Ιβ^^ ΤΗΣ ΕΝΈΡΓΕΙΑΣ (SIURE) 
(εκατ. ECU) 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΜΕΤΡΑ ΚΟΣΤΟΣ 
ΚΡΑΤΟΣ ΛΟΙΠΟΙ Φ0ΡΕΐ| ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
1. ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ 
ΣΥΝΟΛΟ 23,42 1,29 18, 26 3,87 
1989 
1990 
1991 
1992 4,90 
5,26 
8,00 
5,26 0,27 
0,29 
0,44 
0,29 3,82 
4, 10 
6,24 
4, 10 0,81 
0,87 
1,32 
0,87 
ΠΑΡΑΓΩΓΗ 
ΣΥΝΟΛΟ 23,42 1,29 18,26 3,87 
1989 
1990 
1991 
1992 4,90 
5,26 
8,00 
5,26 0,27 
Ο, 29 
0,44 
0,29 3,82 
4, 10 
6,24 
4, 10 0,81 
0,87 
1,32 
0,87 
3. ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 
ΣΥΝΟΛΟ 
ΣΥΝΟΛΟ b 4 , Ο 2 3,24 1,12 
1989 
1990 
1991 
1992 13,40 
14,38 
21,86 
14,38 Ο, 68 
0,7 3 
1,10 
0,73 10,70 
11,48 
17,46 
11,48 9 , 6 6 
2, 02 
2,17 
3,30 
2,17 
(1) ΣΚ m Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 15 -
1^4^3^_Καθεστώς_στ2ρ^η^_γ_^α_τ^ 
Oi2uDx.2Yi£!Î!y._.i2yÉyy. 
To PEDIP εντάσσεται στο πλαίσιο μιας οριζόντιου χαρακτήρα στρατηγικής 
η οποία αντικατοπτρίζει την προτεραιότητα που έχει δοθεί σε κοινοτικό 
επίπεδο για τη δημιουργία περιβάλλοντος ευνοϊκού για τη βιομηχανική 
ανάπτυξη. 
Ωστόσο στην τελική του μορφή, το PEDIP δεν μπορούσε, λόγω του ολοκληρω­
μένου του χαρακτήρα, να μην συμπεριλάβει τις ήδη διεξαγόμενες τομεακές 
ενέργειες. Οι ενέργειες αυτές ενσωματώθηκαν, και κρίθηκε σκόπιμο να 
ενταχθούν σε ένα ξεχωριστό καθεστώς το οποίο συμπεριλαμβάνει ουσιαστικά 
ένα πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας μαλλιού καθώς και αναδιάρ-
θρωντις του τομέα των χυτηρίων. 
1. Σχέδιο αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας μαλλιού 
Η βιομηχανία μαλλιού είναι σήμερα ο τέταρτος, από άποψη σημασίας, κλά­
δος της κλωστοϋφαντουργικής βιομηχανίας και της βιομηχανίας ένδυσης : 
αντιπροσωπεύει το 12 % της συνολικής της παραγωγής, απασχολεί περίπου 
25.000 εργάτες και είναι σχεδόν αποκλειστικά συγκεντρωμένη στο βορειο­
ανατολικό τμήμα της Πορτογαλίας (στην περιοχή BEIRA INTERIOR). 
0 τομέας αυτός διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις σχέσεις μεταξύ 
των διαφόρων τμημάτων του τομέα ύφανσης-ένδυσης, και ιδίως λειτουρ­
γεί ως προμηθευτής των επιμέρους τομέων παραγωγής πλεκτών και υφα­
σμένων ενδυμάτων που συνεισφέρουν σημαντικά στις συνολικές εξαγωγές 
του τομέα. Επιπλέον, στην περιοχή όπου είναι εγκατεστημένες οι εν 
λόγω βιομηχανίες, αντιπροσωπεύει το 80 % της οικονομικής δραστηριό­
τητας. 
Δεδομένου ότι η ανάπτυξη αυτού του τομέα βασίστηκε σε ένα σύστημα εξο­
πλισμών, πρώτων υλών, ενέργειας και εργατικού δυναμικού σε χαμηλές τι­
μές, οι σχετικές επενδύσεις ήταν χαμηλής έντασης όσον αφορά τους παρα­
γωγικούς συντελεστές και δημιουργήθηκαν με τον τρόπο αυτό μικρές επι­
χειρήσεις ανεπαρκούς οργάνωσης, με ακατάλληλες δομές λειτουργίας. 
Η έλλειψη κεφαλαίου παρεμπόδισε τη διαρθρωτική προσαρμογή του κόστους 
σε σχέση με τις προαναφερθείσες συνθήκες παραγωγής, οι οποίες εξελί­
χθηκαν. 
Οι περισσότερες επιχειρήσεις του τομέα υποφέρουν από τη ραγδαία επι­
δείνωση της χρηματοοικονομικής και τεχνολογικής τους κατάστασης καθώς 
και από την έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού και διαχειριστικής 
ικανότητας, ενώ δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την επίτευξη ανάκαμ­
ψης που θα βασίζεται στο ενδογενές δυναμικό. 
Παρά τα έντονα διαρθρωτικά προβλήματα που εμφανίστηκαν ήδη από τις 
αρχές της δεκαετίας του 1970, η πορτογαλική βιομηχανία ύφανσης και έν­
δυσης, και ιδίως η βιομηχανία μαλλιού, δεν εντάχθηκαν σε κανένα πρό­
γραμμα παροχής ειδικών ενισχύσεων. 
Στόχος του προγράμματος είναι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας της βιο­
μηχανίας μαλλιού, ο εκσυγχρονισμός των υποδομών, η βελτίωση της ποιό­
τητας των παραγόμενων προϊόντων, η ενίσχυση της τεχνολογικής της ικα­
νότητας και η καλύτερη εξειδίκευση του εργατικού της δυναμικού και του 
προσωπικού διαχείρισης. 
- 16 -
Μέτρα 
To πρόγραμμα προβλέπει επιδοτήσεις για : 
- την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων, 
τις επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των εξοπλισμών τους, 
την παροχή τεχνικής βοήθειας για την ορθολογική οργάνωση των 
επιχειρήσεων, την κατάρτιση του προσωπικού, την έρευνα αγορών, 
την ανάπτυξη νέων προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών, την 
εξοικονόμηση ενέργειας, κλπ , 
- τη συγχρηματοδότηση των μισθών των στελεχών με τριτοβάθμια ή 
ισοδύναμη εκπαίδευση μηχανικού κλωστοϋφαντουργίας, μηχανικής 
ή χημικής, την οργάνωση της επιχείρησης και τη διαχείριση στο 
πλαίσιο σχεδίων αναδιάρθρωσης. 
Οι προαναφερθέντες λόγοι οδήγησαν την Επιτροπή στο να εγκρίνει 
το πρόγραμμα αυτό ως καθεστώς παροχής εθνικών ενισχύσεων (απόφαση 
άρθρο 92 και 93 της Συνθήκης ΕΟΚ της 27ης Απριλίου 1988) προβλέποντας 
ταυτοχρόνως, μετά από αίτημα των πορτογαλικών αρχών, τη δυνατότητα 
συγχρηματοδότησης του PEDIP κατά την έναρξη της εφαρμογής του. 
16 
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3.3.1 
ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΜΑΛΛΙΟΥ 
(εκατ. ECU) 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΕΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ! 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ. |ΛΟΙΠΟΙ 
ΦΟΡΕΙΣ ι*™'02- Ι ΦΟΡΕΙΣ ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
1988 
1989 
1990 30, 11 
16,59 
8,27 ^ 
3,38 ί 1,97 j 7,11 
; ι 
4,51 j 2,62 | 9,46 
i ! 
2,22 ί 1,31 ! 4,74 17,65 
ΣΥΝΟΛΟ 54,97 10,11 5,90 21, 31 17,65 
(1) ΣΚ - Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 17 -
2. Αναδιάρθρωση του τομέα των χυτηρίων 
Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην αναδιάρθρωση του προαναφερθέντος τομέα 
και συγκεκριμένα στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας του με τη μείωση 
του κόστους, τη βελτίωση της ποιότητας και την ενίσχυση της τεχνολο­
γικής ικανότητας και της ποιότητας όσον αφορά τη διαχείριση. 
Στην Πορτογαλία ο εν λόγω τομέας χαρακτηρίζεται από τη συγκέντρωση 
των επιχειρήσεων σε συγκεκριμένη περιοχή και από το μικρό τους μέγε­
θος. Η παραγωγή ανέρχεται σε 120.000 τόνους το έτος (1987), εκ των 
οποίων 80 Χ στον επιμέρους τομέα των σιδηρούχων μεταλλευμάτων, ο 
οποίος εξάγει περίπου το 45 Χ της παραγωγής του, ενώ από τα μη σιδη­
ρούχα μεταλλεύματα εξάγεται μόνο το 25 Χ (το μεγαλύτερο μέρος των 
εξαγωγών σιδηρούχων μεταλλευμάτων πραγματοποιείται από τρεις μονάδες 
οι οποίες παράγουν μαλακό χυτοσίδηρο). Η παραγωγή σιδηρούχων 
μεταλλευμάτων αυξήθηκε κατά 31 % μεταξύ 1985 και 1987, και εκείνη των 
μη σιδηρούχων μεταλλευμάτων κατά 55 Χ. 
Οι εργαζόμενοι στον τομέα αυτό ανέρχονται σε περίπου 8.000, από τους 
οποίους το 22 Χ είναι ηλικίας άνω των 50 ετών ενώ το 75 Χ του εργατι­
κού δυναμικού είναι ανειδίκευτο. Το ποσοστό του εργατικού δυναμικού 
που ασχολείται απευθείας με την παραγωγή αντιπροσωπεύει το 80 % της 
συνολικής απασχόλησης. 
Οι πρώτες ύλες και η ηλεκτρική ενέργεια αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο 
τμήμα του κόστους. 0 εξοπλισμός είναι σε γενικές γραμμές παλαιωμένος: 
26 Χ του εξοπλισμού είναι ηλικίας άνω των 20 ετών ενώ πρέπει να θεωρέ 
ται ως μη δυνάμενο πλέον να χρησιμοποιηθεί το 7 Χ των μηχανών. 
Η παραγωγικότητα είναι περίπου το 1/3 του μέσου κοινοτικού όρου, και 
αυτό οφείλεται, εν μέρει, στο χαμηλό βαθμό εκμηχανισμού ιδίως στο 
στάδιο της χύτευσης. 
Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στην : 
μείωση του κόστους παραγωγής και του ποσοστού φθοράς" 
μεγιστοποίηση του κόστους χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανό­
τητας" 
μείωση της κατανάλωσης ενέργειας" 
βελτίωση των χρηματοοικονομικών δεικτών" 
αύξηση των ενεργειών κατάρτισης" 
πιο επιθετική εμπορική πολιτική" 
αύξηση της παραγωγικότητας, ιδίως με τη βελτίωση των συνθηκών 
εργασίας" 
εφαρμογή μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος. 
- 18 
Τα μέσα για την αναδιάρθρωση μπορούν να ταξινομηθούν σε : 
"ι ) ειδικά μέσα που περιλαμβάνουν 
α) διαρθρωτικά μέτρα : 
- Παραγωγικές επενδύσεις (εξωτερικοί σύμβουλοι για την επεξερ­
γασία του σχεδίου αναδιάρθρωσης* σχέδια εκσυγχρονισμού/εξορ-
θολογισμού/καινοτομίας, σχέδια για τη διαχείριση της ποιότη­
τας και την προστασία του περιβάλλοντος ή σχέδια για τη βελ­
τίωση της υγιεινής και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας, 
σχέδια ορθολογικής κατανάλωσης της ενέργειας) 
Συνδρομή στον τεχνολογικό τομέα και βελτίωση της διαχείρισης 
(παροχή τεχνικής βοήθειας, άδειες, κλπ , ενέργειες για την 
καλύτερη γνώση των διαφόρων τεχνικών και των τεχνολογιών που 
εντάσσονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, αμοιβή τεχνικών στελε­
χών που έχουν προσληφθεί για αόριστο χρονικό διάστημα) 
- Χρηματοοικονομικός τομέας (πληρωμή των τόκων της χρηματοδό­
τησης που αποσκοπεί στη βελτίωση της ταμειακής ροής) (CASH 
FLOW) 
β) Μέτρα στον τομέα των υποδομών : 
- ενέργειες τεχνικής βοήθειας, κατάρτισης και εμπορίας σε το-
μεακό επίπεδο, οι οποίες δεν εντάσσονται στο πλαίσιο των 
λοιπών μέτρων και για τις οποίες τις σχετικές προτάσεις υπο­
βάλλουν οι υφιστάμενοι φορείς και εγκαταστάσεις 
γ) λοιπά μέτρα (χωρίς χρηματοδοτική συνεισφορά στο πλαίσιο αυτού 
του προγράμματος) 
- παγιοποίηση των χρεών προς την κοινωνική ασφάλιση, φορολογικές 
ελαφρύνσεις ή απαλλαγές 
Τι) Συμπληρωματικά μέσα 
επιπλέον, τα σχέδια αναδιάρθρωσης θα τύχουν ευνοϊκής αντιμετώ­
πισης όσον αφορά την πρόσβαση στα άλλα προγράμματα του PEDIP 
εκτός από τα προγράμματα SINPEDIP και SIURE) : ολοκληρωμένη 
υποψηφιότητα, εγγυημένη χορήγηση των ενισχύσεων, ανώτατος 
συντελεστής 
"ι Τ ) κοινωνικά μέτρα 
- στο πλαίσιο των μέτρων για τη δημιουργία εναλλακτικών θέσεων 
απασχόλησης, που θα εφαρμοστούν από το Υπουργείο Εργασίας, 
προβλέπεται ότι θα λαμβάνουν επιδοτήσεις οι επιχειρήσεις οι 
οποίες προσλαμβάνουν εργαζόμενους που έχουν περιέλθει σε ανερ­
γία λόγω της αναδιάρθρωσης του τομέα αυτού. 
- 18 α -
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3.3.2 
ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΧΥΤΗΡΙΩΝ 
ΜΕΤΡΑ 
ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ 
ΣΥΝΟΛΟ 
1990 
1991 
1992 
ΤΟΜΕΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ 
ΣΥΝΟΛΟ 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ ΚΟΣΤΟΣ 
68,82 
22,75 
22,95 
23,12 
0,16 
0, 04 
0,06 
0, 06 
68,98 (εκατ. ECU) 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
ΚΡΑΤΟΣ 
8,46 
2,78 
2,83 
2,85 
0,04 Λ0ΙΠ01 Ι ΡΟΚ-ΓΚ ΓΡ Φ-OP-EJX - ΕΟΚ-ΣΚ (1> 
| 
34,98 25,38 
! 
11, 63 
11,63 
11,72 8, 34 
8,49 
8,55 
j 
ο,οο ; ο,ΐ2 
0,01 ί 0,0G 0,03 
0,015 ! 0,00 : 0,045 
0,015 j 0,00 0,045 
i ! 
8,50 34,98 25, 50 
1990 
1991 
1992 22,79 
23,01 
23, 18 2,79 
2,85 
2,87 11, 63 
11, 63 
11, 72 8, 37 
8, 54 
8, 60 
(ϊί ΣΚ - Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 19 -
1^ίί^ί^_§ν.ί2Χ^20_2Ι22£_§!§1£22£_τ.22ε.ί£ 
Η βιομηχανική δομή της Πορτογαλίας περιλαμβάνει ελάχιστες βιομηχα­
νίες οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως στρατηγικές στο ανταγωνιστι­
κό πλαίσιο της παραγωγικής εξειδίκευσης. Πρόκειται κυρίως για : 
τις βιομηχανίες των τεχνολογιών και των πληροφοριών 
τις βιομηχανίες παραγωγής αγαθών εξοπλισμού 
που αντιπροσωπεύουν 10 % της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της 
μεταποιητικής βιομηχανίας. 
Επιπλέον, οι δύο αυτές βιομηχανίες παρουσιάζουν διαρθρωτικές αδυνα­
μίες όσον αφορά την τεχνολογική τους ικανότητα και το βαθμό εξειδί­
κευσης του ανθρώπινου δυναμικού τους. 
Ωστόσο οι βιομηχανίες αυτές διαθέτουν αναπτυξιακές δυνατότητες, 
και συνεπώς είναι ανάγκη να εφαρμοστούν επιθετικές αναπτυξιακές 
στρατηγικές. 
0 στόλος του επιμέρους προγράμματος 3.4 είναι η εφαρμογή των συμπλη­
ρωματικών και ειδικών μέτρων παροχής ενισχύσεων, που είναι απαραίτη­
τα για την εφαρμογή των δύο στρατηγικών προγραμμάτων βιομηχανικής 
πολιτικής που έχει αποφασίσει η πορτογαλική κυβέρνηση : 
το ολοκληρωμένο πρόγραμμα των τεχνολογιών των πληροφοριών 
και της ηλεκτρονικής (PITIE) 
και το πρόγραμμα ανάπτυξης των βιομηχανιών παραγωγής αγαθών 
εξοπλισμού (PR0DIBE) 
Ωστόσο, η εφαρμογή των στρατηγικών αυτών προγραμμάτων βασίζεται ου­
σιαστικά σε δύο άλλους τύπους μέσων : 
1) Ευνοϊκή μεταχείριση των σχεδίων PITIE ή PR0DIBE στο πλαίσιο 
των λειτουργικών προγραμμάτων του PEDIP. Η ευνοϊκή αυτή αντι­
μετώπιση η οποία προβλέπεται στους ειδικούς κανονισμούς του 
PITIE και του PR0DIBE, πρακτικά σημαίνει τη χορήγηση ενισχύ­
σεων με προσαυξημένο ή τον ανώτατο συντελεστή" σημαίνει επίσης 
την εγγύηση στήριξης μέχρι ορισμένων ορίων και τη δυνατότηια 
υποβολής ενιαίων αιτήσεων. 
- 20 -
2) Προσφυγή στα άλλα λειτουργικά προγράμματα του σχεδίου περιφερεια­
κής ανάπτυξης (ιδίως στο σύστημα παροχής κινήτρων σε περιφερειακή 
βάση - SIBR - και τα μέσα παροχής ενίσχυσης σε κοινοτικό επίπεδο, 
κυρίως για σχέδια στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας). 
1. Μέτρα για την παροχή συμπληρωματικής ενίσχυσης στο πλαίσιο 
του ολοκληρωμένου προγράμματος τεχνολογιών, πληροφοριών 
και ηλεκτρονικής (PITIE) 
Οι τεχνολογίες των πληροφοριών (ΤΠ) - βιομηχανίες λογισμικού και 
πληροφοριών - καθώς και τα ηλεκτρονικά προϊόντα διαδραματίζουν 
σημαντικό ρόλο για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, 
ιδίως στους τομείς της βιομηχανίας, των υπηρεσιών και της αγοράς. 
Στη j3j.oyrv&gvia, οι ΤΠ εφαρμόζονται για την τεχνολογική αναβάθμιση 
των προϊόντων και των παραγωγικών διαδικασιών, καθώς και για την εισα­
γωγή της μηχανοργάνωσης όσον αφορά τη διαχείριση της ενίσχυσης. 
Στον τομέα των υπ[]ρεσ^ων, οι ΤΠ αποσκοπούν στο να διευκολύνουν τον 
αυτοματισμό της διοικητικής λειτουργίας. 
Και στις αγορές, η χρησιμοποίηση των ΤΠ διευκολύνει τις σχέσεις με­
ταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης. 
Τα προβλεπόμενα μέτρα είναι τα εξής τέσσερα : 
Μέτρο Α - Αξιολόγηση των ανθρώπινων πόρων και κατάρτιση 
Πρόκειται για την προσαρμογή, μέσω αλλαγών στη διάρθρωση της παρεχό­
μενης κατάρτισης, του ανθρώπινου δυναμικού στις σημερινές ανάγκες. 
- 21 -
Μέτρο Β - Υπηρεσία στήριξης για τις τεχνολογίες των πληροφοριών 
και της ηλεκτρονικής (GATIE) 
Αποστολή της υπηρεσίας στήριξης των ΤΠΗ (GATIE) είναι η τόνωση της 
ανάπτυξης των ΤΠΗ και της αντίστοιχης αγοράς στην Πορτογαλία, με 
βάση τη στρατηγική που περιγράφεται στο PITIE. 
To GATIE είναι συμβουλευτικό όργανο με δομή μονίμου χαρακτήρα. 
Η δράση του εστιάζεται σε τέσσερις ενέργειες : 
§Y.É2¥iri2_l · Στρατηγική ανάλυση των αγορών, των τεχνολογιών και των νομο­
θετικών διατάξεων. 
Η ενέργεια αυτή αποβλέπει στην παρακολούθηση των εθνικών και διεθνών 
τάσεων των αγορών, των τεχνολογιών και των νομοθεσιών ώστε, με βάση 
τα στοιχεία που θα προκύψουν, να συνταχθούν μελέτες για εφαρμογή 
προγραμμάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης» αυτοματισμού, CAD-CAM και 
μ ικροηλεκτρονικής. 
§ν.ε£γ.ε^α_2 : Παροχή ενίσχυσης στην ανάπτυξη και την παραγωγή, σε 
εθνικό επίπεδο, συστημάτων ΤΠΗ. 
Στόχος της ενέργειας αυτής είναι η τόνωση των τομέων παραγωγής προϊό­
ντων, παραγωγικών διαδικασιών, διαχείρισης και διατομεακής ολοκλήρωσης. 
§ÏÉ2ï£12_5 : Διεθνής συνεργασία 
To GATIE προωθεί τη συμμετοχή στα διεθνή σχέδια και τις κοινοτικές 
πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην αύξηση των μεταφορών τεχνολογίας 
στην Ευρώπη και στη διευκόλυνση των ανταλλαγών τεχνικών και εμπει­
ριών σε διεθνές πλαίσιο. 
§Υ.έρ.Υ.εια_4 : Παροχή ενίσχυσης στη χρησιμοποίηση συστημάτων ΤΠ και 
τόνωση της αντίστοιχης αγοράς, ολοκλήρωση των συστημάτων ΤΠ στους 
τομείς των υπηρεσιών, της βιομηχανίας, του εμπορίου και της γεωργίας. 
- 22 -
Μέτρο Γ - Βιομηχανία του λογισμικού 
Η αναπτυξιακή στρατηγική στον τομέα αυτό λαμβάνει την εξής μορφή : 
κατάρτιση, ανωτέρου και μέσου επιπέδου, του ανθρώπινου δυναμικού 
η οποία θα είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες της αγοράς" 
ανάπτυξη πυρήνων έρευνας και τεχνολογίας" 
ανάπτυξη εταιρειών παραγωγής λογισμικού" 
παροχή ενίσχυσης για την εγκατάσταση στην Πορτογαλία θυγατρικών 
μεγάλων διεθνών επιχειρήσεων ώστε να αναπτυχθεί το λογισμικό για 
λειτουργικά συστήματα" 
μεγαλύτερο βαθμό χρησιμοποίησης της πληροφορικής βάσει συμβάσεων 
με οργανισμούς παραγωγής λογισμικού σε εθνικό επίπεδο" 
παροχή ενίσχυσης για την ένταξη των επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή 
αγορά μέσω των μεικτών επιχειρήσεων. 
Μέτρο Δ - Βιομηχανία των πληροφοριών 
Η ανάπτυξη της βιομηχανίας των πληροφοριών στην Πορτογαλία βασίζεται 
στην : 
κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού σε μέσο, ανώτερο και μεταπτυ­
χιακό επίπεδο όσον αφορά τις επιστήμες των πληροφοριών" 
την ανάπτυξη δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογίας με τη δημιουρ­
γία καταλλήλου μεγέθους ομάδων που θα αποτελούνται από επιστήμονες 
διαφόρων ειδικοτήτων" 
παροχή ενίσχυσης για την εγκατάσταση στην Πορτογαλία ενός ή πε­
ρισσοτέρων κέντρων δημιουργίας και εκμετάλλευσης βάσεων δεδομέ­
νων* 
παροχή ενίσχυσης για την ένταξη του τομέα, από εμπορική άποψη,, 
στην ευρωπαϊκή αγορά των πληροφοριών μέσω της προώθησης των 
μεικτών επιχειρήσεων. 
- 2Z 
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3.4.1 
2^2!<ΛΗΡΩΜΕΝΟ_ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ_ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ 
HÂÊKTPÔNÏKH|~7PÎTÎË7 
(εκατ. ECU) 
ΜΕΤΡΑ 
Α. ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ 
QÔPÔÎ 
ΚΑΎ"κΑΤΑΡΤΙΣΗ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
Β. GATIE 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
Γ. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 
ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
Δ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 
ΤΩΝ 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 
1989 
1990 
1991 
1992 ΚΟΣΤΟΣ 
0,06 
0,76 
0, 41 
0,41 
1,64 
0,28 
0,47 
0,58 
0,47 
1,80 
0,82 
2, 34 
2,85 
2,85 
8,86 
0,43 
3,34 
4, 38 
3,50 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
ΦΩΡΕΤΓ 
--
0, 39 
1, 09 
1,28 
1, 28 
4, 04 
0, 16 
1,29 
1, 60 
1,19 ΚΡΑΤΟΣ |_ ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
0, 02 
0, 19 
0, 10 
0, 10 
0,41 
0,07 
0, 12 
0, 15 
0, 12 
0,46 
0, 11 
0,3 1 
0, 39 
0,'39 
1,20 
0,07 
0,51 
0,70 
0,57 0, 04 
0,57 
0,31 
0,31 
1,23 
0, 21 
0, 35 
0,43 
0, 35 
1,34 
0, 32 
0 , 9 4 
1, 18 
1,18 
3, 62 
0,20 
1,54 
2 , 08 
1,74 
ΣΥΝΟΛΟ 
ΣΥΝΟΛΟ 11,65 
23,95 4,24 
8,28 1,85 
3,92 5, 56 
11,75 
<1) ΣΚ • Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 23 -
2. Πρόγραμμα ανάπτυξης των βιομηχανιών παραγωγής αγαθών εξο­
πλισμού (PRODIBE) 
2-ÏS21ÎS2S-2I2X2S του PRODIBE συνίσταται στην ενίσχυση της τεχνολογικής 
ικανότητας της χώρας μέσω της βελτίωσης από ποσοτική και ποιοτική άποψη 
της δομής των βιομηχανιών παραγωγής αγαθών εξοπλισμού (ΒΑΕ). 
iL2I22IQY.itiD βασίζεται στην ενθάρρυνση των καινοτόμων επενδύσεων στις 
ΒΑΕ, χάρη στην κατασκευή νέων αγαθών εξοπλισμού ή στην-αναβάθμιση των 
παραγόμενων σήμερα προϊόντων, και αποσκοπεί στην ενίσχυση αυτής της 
προσπάθειας με τη λήψη μέτρων σε τομεακό επίπεδο για την ενίσχυση της 
ικανότητας παροχής βοήθειας και πληροφοριών στις ΒΑΕ (τεχνολογία, επαγ­
γελματική κατάρτιση, ποιότητα, οργάνωση, διαχείριση). 
Τα μέτρα είναι : 
Μέτρο Α - Δημοσιότητα των ευκαιριών κατασκευής νέων αγαθών εξοπλισμού 
0 βασικός στόχος του PRODIBE είναι η εισαγωγή στην Πορτογαλία παραγωγι­
κών διαδικασιών για την κατασκευή νέων αγαθών εξοπλισμού. Η ενέργεια 
αυτή, την υλοποίηση της οποίας έχει αναλάβει το Υπουργείο Βιομηχανίας 
και Ενέργειας (ΥΒΕ), αποσκοπεί στη στήριξη αυτής της στρατηγικής μέσω 
της δημοσιότητας των συγκεκριμένων ευκαιριών ανάπτυξης του τομέα αυτού. 
Το μέτρο αυτό αφορά τους σημερινούς παραγωγούς και τους ενδεχόμενους 
ξένους επενδυτές ώστε να ενθαρρυνθεί η υλοποίηση μεικτών επιχειρήσεων 
στον τομέα αυτό. 
Μέτρο Β - Εκστρατεία προώθησης της εικόνας των ΒΑΕ. 
Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στο σχεδιασμό και την πραγματοποίηση εκστρα­
τείας προώθησης της εικόνας των πορτογαλικών ΒΑΕ, έτσι ώστε να καθο­
ριστούν οι αγορές-στόχοι και τα μέτρα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν. 
Επελέγησαν, μέσω διαγωνισμού, ειδικευμένες επιχειρήσεις στις οποίες 
ανατέθηκε ο συγκεκριμένος σχεδιασμός της εκστρατείας προώθησης της 
εικόνας των ΒΑΕ. 
Δημιουργήθηκαν κινητές μονάδες οι οποίες ανέλαβαν να προωθήσουν στη 
χύρα και στο εξωτερικό τον τεχνολογικά προηγμένο εξοπλισμό, που κατα­
σκευάζεται ήδη στην Πορτογαλία, να διανείμουν και να προωθήσουν πρωτό­
τυπα που μπορούν να κατασκευαστούν στην Πορτογαλία και να οργανώσουν 
ειδικές ενέργειες κατάρτισης στις επιχειρήσεις. 
- 24 -
Μέτρο Γ -Σχεδιασμός και επεξεργασία προγράμματος - κατεύθυνση της 
επαγγελματικής κατάρτισης. 
Με το μέτρο αυτό επιδιώκεται να τονωθεί η προσφορά ενεργειών κατάρτισης 
με τη βοήθεια της σύνταξης καταλόγου των αναγκών σε ειδικευμένο προσωπι­
κό των ΒΑΕ (μαθήματα, αριθμός ενδεχόμενων συμμετεχόντων, τομείς κατάρτι­
σης που πρέπει να καλυφθούν, γεωγραφική κατανομή). 
Μέτρο Δ - Υπηρεσία στήριξης για την παραγωγή αγαθών εξοπλισμού (GAPE). 
Η υπηρεσία αυτή αποσκοπεί στο να πλαισιώσει και να τονώσει τις απαραί­
τητες ενέργειες για την εφαρμογή της πολιτικής του PRODIBE. 
Οι λειτουργίες του GAPE είναι : 
πληροφόρηση για το PRODIBE και παροχή βοήθειας στις επιχειρήσεις 
κατά την επεξεργασία των φακέλων υποψηφιότητας. 
εφαρμογή των ενεργειών που προβλέπονται στο PRODIBE και συμμετοχή 
σε μελέτες που δεν συμπεριλαμβάνονται στο PRODIBE. 
αξιολόγηση και παρακολούθηση. 
To GAPE αποτελείται από συμβουλευτική επιτροπή (μέλη που διορίζονται 
από το Υπουργείο Βιομηχανίας και Ενέργειας) και μία τεχνική ομάδα 
(3 έως 4 μέλη υψηλής ειδίκευσης). 
Μέτρο Ε - Ανάπτυξη πρωτοτύπων 
Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στο να συμβάλει στην προώθηση σχεδίων ανάπτυξης 
πρωτοτύπων από τις εμπορικές επιχειρήσεις εξαγωγής ή εισαγωγής εξοπλισμών 
σε συνεργασία με τα κέντρα τεχνολογικής έρευνας. 
Μέτρο ΣΤ - Άριστη παρουσίαση των φακέλων κατασκευής 
Στο πλαίσιο του μέτρου αυτού χρηματοδοτείται η προετοιμασία πλήρους 
"φακέλου" κατασκευής, με την περιγραφή και το σχεδιασμό των διαφόρων 
τμημάτων και συστατικών μερών, που είναι απαραίτητα για τον προσδιο­
ρισμό του ήδη παραγόμενου προϊόντος, καθώς και με την περιγραφή των 
διαδικασιών παραγωγής και των τεχνολογιών που χρησιμοποιήθηκαν. 
- 24α -
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 3.4.2 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΓΑΘΩΝ 
|lÔnÂÎ|MÔF(PRÔ||||) 
(εκατ, ECU) 
ΜΕΤΡΑ ΚΟΣΤΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
Α. ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 0,20 
0,60 
0,80 ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
ΦΟΒΖΙΪ— Τ" 
ΚΡΑΤΟΣ 
Ο, 05 
Ο, 15 
Ο, 20 ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
Ο, 15 
Ο, 45 
Ο, 60 
Β ΠΡΟΩΘΗΣΗ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ Ο, 16 
0,85 
Ο, 12 
Ο, 12 
1,25 Ο, 04 
Ο, 21 
Ο, 03 
0,03 
0,31 Ο, 12 
Ο, 64 
Ο, 09 
Ο, 09 
0,94 
Γ * ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 0,10 
0,20 
0,30 0,03 
0,05 
0,08 0,07 
0,15 
0,22 
Δ. GAPE 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 0,20 
0,50 
0,50 
0,50 
1,70 0,05 
Ο, 12 
0,12 
Ο, 12 
0,41 0,15 
Ο, 38 
0,38 
Ο, 38 
1,29 
Ε. ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 0,41 
0,41 
0,4 1 
1,23 Ο, 12 
Ο, 12 
Ο , 1 2 
0,3 6 0,07 
Ο, 07 
Ο , Ο Ι 
0,2 1 0,22 
Ο, 22 
Ο, 2 2 
υ, ου 
ΣΤ. ΦΑΚΕΛΟΙ 
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
ΣΥΝΟΛΟ 0,41 
0,41 
0,41 
1,23 
6,51 0,12 
0,12 
0,12 
0,36 
0,72 0,07 
0,07 
0,07 
0,21 
1,42 0,22 
0,22 
0,22 
0,66 
4,37 
(1) ΣΚ * Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 25 -
1.5. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ 
Το πρόγραμμα αυτό σχεδιάστηκε για \>σ διευκολύνει την πρόσβαση στις 
ενισχύσεις του συστήματος χρηματοδοτικών κινήτρων του PEDIP (SINPE­
DIP). βιώσιμων επιχειρήσεων οι οποίες λόγω προσωρινών προβλημάτων 
ρευστότητας ή ακατάλληλης χρηματοοικονομικής διάρθρωσης, είναι πολύ 
πιθανόν να αποκλειστούν από τη χρηματοδοτική συνδρομή του SINPEDIP. 
0' 212X21 του προγράμματος αυτού είναι : 
1. Η χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων, ως συμπλήρωμα των ιδίων κε­
φαλαίων και των επιδοτήσεων, με ευνοϊκότερες συνθήκες. 
2. Η αποκατάσταση επιχειρήσεων οικονομικώς βιώσιμων, οι οποίες όμως 
πάσχουν από σοβαρές χρηματοοικονομικές ανισορροπίες. 
3. Η αύξηση των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων ώστε να αποκτή­
σουν δυνατότητα πρόσβασης στις ενισχύσεις του SINPEDIP. 
4. Η δημιουργία συστήματος παροχής εγγυήσεων για πιο άνετη πρόσβαση 
των MME στις τραπεζικές πράξεις που αφορούν το διεθνές εμπόριο. 
5. Η δημιουργία εταιρειών αμοιβαίων εγγυήσεων, για τη βελτίωση των 
όρων πρόσβασης των MME στις διάφορες παροχές πιστώσεων. 
Τα μ,έτρα που πρόκειται να ληφθούν θα λειτουργήσουν ως συμπλήρωμα και 
ως καταλύτης των συστημάτων παροχής κινήτρων, είτε εκείνων που ίσχυαν 
ήδη, είτε εκείνων που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του PEDIP. Τα μέτρα 
αυτά απευθύνονται κυρίως στις MME και συνδυάζονται με δραστηριότητες 
του τραπεζικού συστήματος προκειμένου να εξευρεθούν συνεργείες. 
Α - Χρηματοδότηση των επενδύσεων (Εγγυητικό Κεφάλαιο) 
Η ενέργεια αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως ένα απαραίτητο συμπλήρωμα του 
καθεστώτος παροχής ενισχύσεων που θα θεσπιστεί στο πλαίσιο του προ­
γράμματος 3 του PEDIP. 
Τα "κατατεθημένα κεφάλαια", είναι πιστωτικοί τίτλοι, ιδιαίτερο χαρα­
κτηριστικό των οποίων είναι ότι προορίζονται για ειδικές επενδύσεις 
και ότι η απόδοση τους εξαρτάται από τα αποτελέσματα της επένδυσης 
(ή ενδεχομένως και σε εξαιρετικές περιπτώσεις η απόδοση τους εξαρ­
τάται από τα αποτελέσματα της εκάστοτε επιχείρησης). 
- 26 -
Έτσι : 
τα επενδυτικά σχέδια κανονικού κινδύνου χρηματοδοτούνται από 
το τραπεζικό σύστημα, ιδίως από την ETE. 
Τα σχέδια υψηλού κινδύνου χρηματοδοτούνται από τα "κατατεθη­
μένα κεφάλαια", που εκδίδουν εταιρείες επιχειρηματικού κεφα­
λαίου (οι οποίες δημιουργούνται στο πλαίσιο του μέτρου Β ή 
από ιδιωτικούς φορείς) και την εγγραφή των τίτλων αυτών ανα­
λαμβάνει ηΙΑΡΜΕΙ. 
Το εγγυητικό κεφάλαιο που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμμα­
τος 4 χορηγεί την απαραίτητη εγγύηση στα "κατατεθημένα κεφάλαια" 
από τα οποία χρηματοδοτούνται τα σχέδια υψηλού κινδύνου. 
Β - Χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
(Δημιουργία δύο εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου). 
Η πορτογαλική κυβέρνηση υποσχέθηκε ότι θα συστήσει δύο εταιρείες 
επιχειρηματικού κεφαλαίου (NOR PEDIP και SUL PEDIP, αντίστοιχα 
στο βορρά και το νότο της χώρας) οι οποίες έχουν ως στόχους : 
α) τη λήψη συμμετοχών σε επενδυτικά σχέδια και σχέδια τεχνολογι­
κής καινοτομίας, που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από 
βιομηχανική άποψη (κατά προτίμηση ως συμπλήρωμα των συμμετο­
χών που λαμβάνουν άλλες εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου 
και άλλοι επενδυτές που ενεργούν υπό συνθήκες ελεύθερης αγο­
ράς). 
β) Τη συμβολή στην χρηματοοικονομική αποκατάσταση υπερχρεωμένων 
εταιρειών λόγω διαφόρων γεγονότων του παρελθόντος, οι οποίες 
όμως επιτυγχάνουν λειτουργικό κέρδος και συνεπώς μπορούν με 
σοβαρές πιθανότητες να θεωρηθούν ως βιώσιμες. 
Γ - Αμοιβαία παροχή εγγυήσεων 
Οι MME αντιμετωπίζουν προβλήματα στην προσπάθεια τους για λήψη τρα­
πεζικών πιστώσεων. Οι λόγοι είναι πολυάριθμοι υπάρχει όμως αναμφι­
σβήτητα πρόβλημα τραπεζικού κινδύνου που συνδέεται με το χαμηλό 
βαθμό κεφαλαιοποίησης και το μικρό μέγεθος πολλών επιχειρήσεων. 
Η αμοιβαία παροχή εγγυήσεων είναι ένας χρηματοοικονομικός μηχανισμός 
όπου οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις αλληλοβοηθούνται μέσω χρηματικής 
συνεισφοράς η οποία καταβάλλεται με σκοπό τη σύσταση και διατήρηση 
ταμείου εξόφλησης των μη επιστραφεί σων πιστώσεων. 
Η αμοιβαία εγγύηση προτάθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής ως ένα 
ουσιαστικό στοιχείο για τη χρηματοοικονομική στήριξη των μικρών επι­
χειρήσεων. 
- 27 -
Η τελική διαμόρφωση αυτού του μέτρου μελετάται ακόμη από τις πορτο­
γαλικές αρχές και θα λάβει οριστική μορφή κατά τη διάρκεια του 1990, 
αμέσως μετά την ολοκλήρωση των προκαταρκτικών εργασιών (ημερίδες 
εργασίας σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, αποστολές ενημέρωσης). 
Η X2Qu2I2^2IiiQ-22ïêl2!£222 στο πρόγραμμα αυτό παρουσιάζει ένα ιδιαί­
τερο χαρακτηριστικό : πραγματοποιείται μία και μόνη φορά, για την 
εφαρμογή του εξεταζόμενου μέτρου (σύσταση κεφαλαίων ή εταιρειών όπως 
προαναφέρθηκαν). Στη συνέχεια η ενέργεια διεξάγεται χωρίς πρόσθετη 
χρηματοδοτική συνεισφορά. 
27 α 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 4 
ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ 
ΜΕΤΡΑ 
Α) ΕΓΓΥΗΣΗ ΣΤΑ 
ΚΑΤΑΤΕΘΗΜΕΝΑ 
ΚΕΦΑΛΑΙΑ 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
Β) ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ 
ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 ΣΥΝΟΛΟ 
12 
64 
76 (εκατ. ECU) 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
ΦΟΡΕΙΣ 
— 
32 
32 ι 
ΚΡΑΤΟΣ j ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
3 
8 9 
24 
ι 
ί | 
11 33 
i ! 
! 
(1) ΣΚ - Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 28 -
r ων 1.6. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ 
Στόχος του προγράμματος αυτού είναι η αύξηση της παραγωγικότητας τι 
επιχειρήσεων μέσω της προώθησης ενεργειών επίδειξης/ευρείας διάδοσης 
για την ουσιαστική βελτίωση της αποτελεσματικότητας των παραγόντων από 
τους οποίους εξαρτάται η παραγωγικότητα ή μέσω της συνδρομής στην εφαρ­
μογή ενεργειών που αποσκοπούν στο ίδιο αποτέλεσμα αλλά οι οποίες, λόγω 
του ειδικού τους χαρακτήρα, δεν καλύπτονται από άλλα προγράμματα του 
PEDIP. 
Η ανταγωνιστικότητα της πορτογαλικής βιομηχανίας στηρίζεται κυρίως 
στους χαμηλούς μισθούς" συνεπώς, εάν ληφθεί υπόψη η φθίνουσα επίδραση 
του κόστους του εργατικού δυναμικού το κόστος παραγωγής και η προοδευ­
τική αύξηση του κατά μονάδα κόστους του εργατικού δυναμικού που συνδέε­
ται με την εισαγωγή νέων τεχνολογιών, το συμπέρασμα είναι ότι ο σημερι­
νός βαθμός ανταγωνιστικότητας είναι προσωρινός και δεν εγγυάται τμημα­
τική και μακροπρόθεσμη αύξηση της αμοιβής των παραγωγικών συντελεστών. 
Η χαμηλή παραγωγικότητα θέτει συνεπώς ένα θεμελιώδες πρόβλημα για την 
προετοιμασία της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. Το πρόβλημα αυτό μπορεί 
να αντιμετωπιστεί με την ουσιαστική και μόνιμου χαρακτήρα αύξηση της 
ανταγωνι στ ικότητας. 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει δύο επ^έρους^προγράυ,^ατα : 
§2it!l222S_]î22ï222t!2_l ~ Ιϋί§§ΐΙθ£_£22£ί2_§12§22Π_£21_Ε22ΰ§!]2ΰ 
0 ειδικός στόχος είναι η προώθηση και η ευρεία διάδοση ιδεών, εννοιών 
και τεχνικών με σημαντικές επιδράσεις στην αύξηση της παραγωγικότητας 
των βιομηχανικών επιχειρήσεων. 
Το επιμέρους αυτό πρόγραμμα περιέχει 4 μέτρα : 
1. Ενέργειες επίδειξης στις επιχειρήσεις 
Οι ενέργειες για την αύξηση της τιαραγωγικόιητας στις επιχειρήσεις όεν 
είναι ευρέως διαδεδομένες* η κατάσταση αυτή οφείλεται στην έλλειψη πλη­
ροφόρησης για τις δυνατότητες συγκεκριμένων τεχνολογιών και τις μεθόδους 
διαχείρισης και ακόμη στη δυσκολία εφαρμογής τεχνολογιών οριζόντιας χρη­
σιμοποίησης σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. 
- 29 -
Οι ενέργειες αυτές περιλαμβάνουν διάφορα στάδια : 
προσδιορισμός των χαρακτηριστικών της εκάστοτε επιχείρησης σε 
όρους παραγωγικότητας και καθορισμός ενέργειας για τη βελτίωση 
της. Η επιχείρηση αυτή θα αποτελέσει μία "επιχείρηση επίδειξης". 
παροχή ενίσχυσης στην "επιχείρηση επίδειξης" για την υλοποίηση της 
ενέργειας 
ευρεία διάδοση και προώθηση της ενέργειας στις άλλες επιχειρήσεις 
του ίδιου τομέα και άλλων τομέων 
ενίσχυση για την "αντιγραφή" της ενέργειας επίδειξης σε άλλες 
βιομηχανικές επιχειρήσεις 
Οι ενέργειες επίδειξης διαφοροποιούνται μεταξύ τους ανάλογα με το βαθμό 
ανοίγματος και διαθεσιμότητας της "επιχείρησης επίδειξης" κατά τη δια­
δικασία διάδοσης της εμπειρίας στο ευρύ κοινό. 
Δεδομένου ότι η ευρεία διάδοση ανατίθεται σε εξωτερικό οργανισμό μη 
ανήκοντα στην επιχείρηση ο οποίος είναι ανεξάρτητος και καλείται 
"κέντρο αρμοδιότητας", πρέπει να εξασφαλιστεί Q_222ïu2IiuD_yêI2i£222 
ID£«IIXU2^2ïi2S_Q-IQS-Iîii§fiX§§Î22S_I§Xul!iQS· 
2. Προώθηση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων 
Η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων και ιδίως μεταξύ MME επιτρέπει στις 
εν λόγω επιχειρήσεις να επιλύσουν προβλήματα που προκαλεί η ανυπαρξία 
κατάλληλου μεγέθους για τη διεξαγωγή διαφόρων ενεργειών και ιδίως για 
θέματα που αφορούν την παραγωγή (εξειδίκευση και συμπληρωματικότητα) 
τις προμήθειες και την εμπορία. 
Το παρόν μέτρο αποσκοπεί στο να τονώσει τις ενέργειες συνεργασίας δημιουρ­
γώντας ευνοϊκές προϋποθέσεις για την εφαρμογή τους" το μέτρο αυτό περι­
λαμβάνει δύο πτυχές : 
α) Τόνωση των ενεργειών συνεργασίας, υπεργολαβίας και "PARTENARIAT" 
Το μέτρο αυτό επιδιώκει να αναπτύξει τη συνεργασία, καθέτου ή οριζοντίου 
χαρακτήρα, περιστασιακή ή μόνιμη, μεταξύ των επιχειρήσεων της χώρας. 
β) Ενίσχυση για τη συμμετοχή των βιομηχανικών επιχειρήσεων στα κοινο­
τικά προγράμματα 
Η συνεργασία στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών με επιχειρήσεις από 
άλλες χώρες της Κοινότητας θα ενισχύσει την τεχνολογική και διαχει­
ριστική ικανότητα των πορτογαλικών επιχειρήσεων και θα καταστήσει δυ­
νατή τη διεθνοποίηση τους μέσω της αύξησης της παρουσίας τους τόσο 
στις συνήθεις αγορές τους όσο και σε νέες αγορές της Κοινότητας ή 
τρίτων χωρών. 
- 30 -
3. Προώθηση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στους χώρους εργασίας 
Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στη μελέτη, την προώθηση και την ευρεία διάδο­
ση ενεργειών σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας καθώς και 
των συνθηκών εργασίας στις βιομηχανικές επιχειρήσεις. 
Προβλεπόμενες ενισχύσεις : 
1. Ενίσχυση για τη σύνταξη μελετών όσον αφορά την υγιεινή και την 
ασφάλεια της εργασίας στις βιομηχανικές επιχειρήσεις των τομέων 
όπου το πρόβλημα παρουσιάζεται εντονότερο. 
2. Ενίσχυση για τη διάδοση των εθνικών ή κοινοτικών κανόνων σε θέ­
ματα υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας (εκτύπωση ενημερωτικών 
φυλλαδίων, διοργάνωση διασκέψεων και σεμιναρίων, κλπ....) 
3. Ενίσχυση για να προωθηθεί η χρησιμοποίηση τεχνολογιών και τεχνι­
κών οργάνωσης που αποσκοπούν στη βελτίωση των συνθηκών υγείας, 
ασφάλειας και περιβάλλοντος στο χώρο εργασίας (παραδείγματος 
χάρη : διάδοση "καθαρών τεχνολογιών", επίδειξη/ευρεία διάδοση 
εμπειριών που απέκτησαν, στο πλαίσιο διαφόρων επιτυχημένων ενερ­
γειών, ορισμένες επιχειρήσεις, κλπ....) 
4. Μελέτες 
Η ενίσχυση η οποία θα χορηγηθεί για τη σύνταξη μελετών στο πλαίσιο του 
PEDIP αποσκοπεί στην αύξηση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων με 
τη διάδοση στις επιχειρήσεις αυτές πληροφοριακών στοιχείων για τα 
οποία έχει γίνει προηγουμένως η σχετική επεξεργασία και ανάλυση. 
Για να χορηγηθεί ενίσχυση θα πρέπει οι προαναφερθείσες μελέτες να 
παρουσιάζουν άμεσο ενδιαφέρον για τις βιομηχανικές επιχειρήσεις και 
τα συμπεράσματα τους θα πρέπει να διανέμονται με τον κατάλληλο τρόπο 
στους οικονομικούς φορείς. 
IuiuÉ222£.-I!22Y.22222_£ " IïÎ2X22û_2ID_§i2X§i212Q_IQS_!!222jiiiîïl!S2IQI2S 
Το πρόγραμμα αυτό θα περιλαμβάνει πέντε μέτρα : 
1. Βελτίωση της διαχειριστικής ικανότητας των επιχειρήσεων 
Σε πολλές βιομηχανικές επιχειρήσεις οι οποίες διαθέτουν σύγχρονες παρα­
γωγικές διαδικασίες και εξοπλισμούς, η αύξηση της παραγωγικότητας εξαρ­
τάται ουσιαστικά από την ικανότητα χρησιμοποίησης των υφιστάμενων πα­
ραγωγικών συντελεστών. Μεταξύ των πολύπλοκων αυτών παραγόντων της 
ανταγωνιστικότητας, πρέπει να υπογραμμιστεί η ικανότητα οργάνωσης και 
διαχείρισης των επιχειρήσεων. 
Οι ενέργειες στο πλαίσιο του μέτρου αυτού είναι οι ακόλουθες : 
1) Πραγματοποίηση ερευνών/διαγνώσεων στις επιχειρήσεις του βιομηχανικού 
τομέα" εντοπισμός αδύνατων σημείων που επηρεάζουν αρνητικά την παραγωγικότητα 
- 31 -
και/ή το κόστος και την ποιότητα των προϊόντων, κυρίως στο επίπεδο 
της παραγωγής, των προμηθειών, της εμπορίας, της ενέργειας και της 
οργάνωσης και διαχείρισης γενικώς. 
2) Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση όσον αφορά τη χρησιμοποίηση μεθόδων 
και τεχνικών διαχείρισης, ιδίως εκείνων που χρησιμοποιούν τεχνολο­
γίες πληροφοριών, καθώς και τεχνικών διοίκησης των επιχειρήσεων, 
ιδίως εκείνων που αφορούν το στρατηγικό προγραμματισμό, το συντο­
νισμό και την παροχή κινήτρων στο προσωπικό. 
2. Ενίσχυση της ικανότητας για παροχή τεχνικής βοήθειας 
Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στην ενίσχυση του δικτύου παροχής τεχνικής βοή­
θειας υψηλού επιπέδου προς τις βιομηχανικές επιχειρήσεις οι οποίες δεν 
διαθέτουν το επαρκές μέγεθος για να επιτύχουν τον προαναφερθέντα στόχο 
στο εσωτερικό επίπεδο. 
Το μέτρο θα περιλαμβάνει δύο ενέργειες : 
α) Δημιουργία και ενίσχυση των κέντρων αρμοδιότητας 
Με τον όρο "κέντρο αρμοδιότητας" (ΚΑ) νοούνται μικρές οργανώσεις 
επιχειρήσεων, στις οποίες έχει ανατεθεί η παροχή υπηρεσιών στον 
τομέα της τεχνικής βοήθειας προς τις βιομηχανικές επιχειρήσεις. 
Οι υπηρεσίες αυτές θα αφορούν την παραγωγικότητα, ιδίως όσον 
αφορά τη διαχείριση και την οργάνωση της βιομηχανικής παραγωγής. 
Λειτουργίες των ΚΑ : 
παροχή ενίσχυσης για την εφαρμογή "ενεργειών επίδειξης στις επιχειρήσεις1' 
με μεταγενέστερη διάδοση σε άλλες βιομηχανικές επιχειρήσεις, ιδίως 
μέσω της σύνταξης εκθέσεων σχετικά με την κατάσταση των επιχειρή­
σεων" 
- προώθηση της μεταφοράς γνώσεων από τα πανεπιστήμια και τα τεχνολο­
γικά κέντρα προς τις βιομηχανικές επιχειρήσεις" 
παροχή ενίσχυσης για τη διοργάνωση ενεργειών τεχνικής κατάρτισης στους 
τομείς στους οποίους είναι ειδικευμένα τα κέντρα αρμοδιότητας 
διάδοση πληροφοριακών στοιχείων για ενέργειες τεχνικού και επιστη­
μονικού χαρακτήρα. 
β) Δίκτυο βιομηχανικής ανάπτυξης 
Στο πλαίσιο του δικτύου βιομηχανικής ανάπτυξης χρησιμοποιούνται ειδικευμέ­
νοι τεχνικοί οι οποίοι εργάζονται σε βιομηχανικές ενώσεις που διαθέτουν 
τα μέσα για να δημιουργήσουν ένα μόνιμο και παραγωγικό δεσμό μεταξύ των 
επιχειρήσεων και των διαφόρων οργανισμών παροχής βοήθειας προς τη βιομη-
χαν ί α. 
- 32 -
3. Ενισχύσεις για την πρόσβαση στις αγορές 
Το παρόν μέτρο αποσκοπεί στο να συμπληρώσει το PEDIP, το οποίο ουσια­
στικά βασίζεται στην παραγωγή και την τεχνολογία, με ενέργειες οι οποί­
ες διευκολύνουν την πρόσβαση των βιομηχανικών επιχειρήσεων στις αγορές 
(της Πορτογαλίας, της Κοινότητας και των τρίτων χωρών). Το μέτρο περι­
λαμβάνει δύο ενέργειες : 
α) Έρευνα και γνώση των εξωτερικών αγορών, 
β) Ενημέρωση για την παραγωγική ικανότητα σε εθνικό επίπεδο 
4. Πληροφοριακά στοιχεία στη διάθεση της βιομηχανίας 
Για τη βελτίωση της παραγωγικότητας της πορτογαλικής βιομηχανίας είναι 
απαραίτητο να έχουν οι βιομηχανικές επιχειρήσεις εύκολη πρόσβαση σε 
πληροφορίες τεχνικού, επιστημονικού, εμπορικού, νομικού και χρηματοοικο­
νομικού χαρακτήρα οι οποίες είναι απαραίτητες για τις εν λόγω επιχει­
ρήσεις. 
Αυτός είναι ο στόχος της εν λόγω ενέργειας, η οποία βασίζεται στην ενί­
σχυση του συστήματος πληροφοριών για τη βιομηχανία το οποίο εφαρμόζεται 
ήδη σε πειραματική βάση από το Υπουργείο Βιομηχανίας και Ενέργειας 
ενόψει της διασύνδεσης και της ουμπληρωματικότητας των διάφορων βάσεων 
δεδομένων που λειτουργούν στην Πορτογαλία και το εξωτερικό. Δεν αποκλεί­
εται επίσης η ενθάρρυνση της δημιουργίας και της διανομής νέων βάσεων δεδο­
μένων. 
5. Ενισχύσεις στις βιομηχανικές ενώσεις 
Η λήψη ενός ειδικού μέτρου για παροχή ενίσχυσης στις βιομηχανικές ενώ­
σεις αιτιολογείται από το ρόλο που οι ενώσεις αυτές μπορούν να διαδρα­
ματίσουν όσον αφορά την παροχή πληροφοριών και βοήθειας προς τις επι­
χειρήσεις στον τεχνολογικό, τεχνικό, εμπορικό και χρηματοοικονομικό 
τομέα καθώς και στην προάσπιση των συμφερόντων της πορτογαλικής βιομη­
χανίας στην ΕΟΚ, μέσω ευρωπαϊκών επαγγελματικών οργανώσεων. Το μέτρο 
αυτό θα αποσκοπεί στην : 
α) Συμμετοχή σε επαγγελματικές οργανώσεις της ΕΟΚ 
β) Ενίσχυση της τεχνικής ικανότητας 
32 
Π^ΓΡΑΜ,ΜΑ 5_ 
§ΙΛΤΙ«ΣΗ_0οΡΑΓ2Γ^ΚΟΤΗΤΑΣ 
(εκατ. ECU) 
ΜΕΤΡΑ ΚΟΣΤΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
1.1 ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
.ΦΏΕΕΙΙ .μ. ΚΡΑΤΟΣ 
ΕΠΙΔΕΙΞΗ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ •4 ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
8,89 
14,53 
17,29 
11,50 
52,21 2,89 
4,72 
5,65 
3,74 
17, 00 1,50 
2,45 
2 ,91 
1,94 
8,80 4,50 
7, 36 
8,73 
5, 82 
26, 41 
1.2 ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 0,40 
0,40 
0,40 
0,40 
1,60 Ο, 10 
0,10 
Ο, 10 
0,10 
0,40 
1.3 ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ 
ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 0,13 
0,13 
0,13 
0,13 
0,52 0,03 
0,03 
0,03 
0,03 
Ο, 12 0,075 
0,075 
0,075 
0,075 
Ο, 300 
0,025 
0,025 
0,025 
0,025 
Ο, 100 0,225 
0,225 
0,225 
0,225 
0,900 
0,075 
Ο, 075 
0,075 
0,075 
Ο, 300 
1.4 ΜΕΛΕΤΕΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1,14 
1,43 
1,43 
1,43 
5,43 0,34 
0,43 
0,43 
0,43 
1,63 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1 10,56 
16,49 
19,25 
13,46 
59 , 76 3, 36 
5,28 
6,21 
4,30 
19,15 Ο, 20 
Ο, 25 
0,25 
0,25 
0,95 
1,80 
2,80 
3,26 
2,29 
10,15 Ο, 60 
0,75 
0,75 
0,75 
2,85 
5,40 
8,41 
9,78 
6,87 
30,46 
(1) ΣΚ « Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 32 β -
§ΙΰΙί5Σΰ-ΠΑΡΑΓΩΠΚ0ΤΗΤΑΣ_ (συνέχεια) 
IiK_?J.L _E.CU2 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΜΕΤΡΑ ΚΟΣΤΟΣ 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
ΦΟΡΕΙΣ ΚΡΑΤΟΣ ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
1. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ 
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 'Γ' 
1/14 
1,43 
1,43 
1,43 
5,43 0,34 
0,43 
0,43 
0,43 
1,63 0,20 
0,25 
0,25 
0,25 
0,95 0,60 
0,75 
0,75 
0,75 
2,85 
α) ΚΕΝΤΡΑ 
ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 3,39 
4,29 
2,86 
1,43 
11,97 1,03 
1,2 9 
Ο, 86 
0,43 
3,61 0,59 
0,7 5 
Ο, 50 
0,25 
2, 09 1,77 
2,25 
1, 50 
0,75 
6,27 
2 β) ΔΙΚΤΥΟ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1,12 
0,71 
1,62 
1,41 
4,86 0,33 
0,22 
0,48 
0,42 
1,45 0,20 
0,13 
0,27 
0,25 
0,85 0,59 
0,36 
0,87 
0,74 
2,56 
3. ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ j 
1989 ί 2,80 
1990 ! 2,60 
1991 j 2,40 
1992 2,00 
ΣΥΝΟΛΟ | 9,80 1,40 
1,29 
1,20 
1,00 
4,89 0,35 
Ο, 33 
0,30 
0,25 
1,23 1,05 
0,98 
0,90 
0,75 
3,68 
0)£Κ = Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 3d 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 
§§ΛΤΙΩΣΗ_ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤ^ 
<g&2L«_ _ξ£ΰ2. 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΜΕΤΡΑ ΚΟΣΤΟΣ 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
4QP_ÊIX__... 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΤΗ 
ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΗΣ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1,73 
0,63 
1,67 
1,35 
5,38 0,34 
Ο, 12 
Ο, 34 
0,27 
1,07 ΚΡΑΤΟΣ ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
0,35 
0,13 
0,33 
0,27 
1,08 1,04 
Ο, 38 
1, 00 
0,81 
3, 23 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ 
ΕΝΩΣΕΙΣ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 1,20 
1,60 
1,60 
1,60 
6,00 0,60 
0,80 
0,80 
0,80 
3,00 Ο, 15 
0,20 
Ο, 20 
0,20 
0,75 Ο, 45 
0,60 
Ο, 60 
Ο, 60 
2,25 
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 11,38 
11,26 
11,58 
9,22 
43,44 4 ,04 
4, 15 
4,11 
3 , 35 
15,65 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 21,94 
27,75 
30,83 
22,68 
103,20 7,40 
9,43 
10,32 
7,65 
34,80 1,84 
1,79 
1,85 
1,47 
6,95 
3, 64 
4, 59 
5,11 
3,7 6 
17, 10 5,50 
5,32 
5, 62 
4 , 40 
20, S4 
10,90 
13,73 
15,40 
11, 27 
51, 30 
Û) ΣΚ - Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 33 -
1.7. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ DESIGN 
Ελάχιστες πορτογαλικές βιομηχανικές επιχειρήσεις παράγουν βάσει προ­
τύπων ή άλλων τεχνικών χαρακτηριστικών και σπανίως τα προϊόντα τους 
υπόκεινται σε ποιοτικό εργαστηριακό έλεγχο. Οι περισσότερες MME δεν 
προσφεύγουν σε ελέγχους ή άλλες μεθόδους αξιολόγησης των προϊόντων 
ενώ παράλληλα αγνοούν τα μέσα διαχείρισης της ποιότητας. Οι δομές και 
οι τεχνικές που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις αυτές είναι ανεπαρκείς. 
Όσον αφορά τη συμμόρφωση των προϊόντων, μόνο ορισμένα από αυτά καλύ­
πτονται από ελέγχους επικύρωσης. 
Το βιομηχανικό DESIGN, το οποίο αποτελεί μία από τις βασικές παραμέ­
τρους της ποιότητας, εφαρμόζεται στα προϊόντα και τις υπηρεσίες, 
δημιουργεί μία υπεραξία λόγω του καινοτόμου χαρακτήρα που παρουσιά­
ζει όσον αφορά την αισθητική και τη λειτουργικότητα κατά τη χρήση 
εκ μέρους των καταναλωτών. Σχετικά με το θέμα αυτό στην Πορτογαλία 
παρατηρείται έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους των θεσμικών οργάνων 
για τη δημιουργία δομών και την παροχή ενισχύσεων για το βιομηχανικό 
DESIGN ενώ παράλληλα η προώθηση των προϊόντων και των υπηρεσιών είναι 
σχεδόν ανύπαρκτη. 
Οι εθνικοί οργανισμοί για την παρακολούθηση της ποιότητας των προϊό­
ντων και των υπηρεσιών που παράγουν οι επιχειρήσεις λειτουργούν 
στο πλαίσιο του διατάγματος-νόμου 165/83 της 27ης Απριλίου 1983. 0 
νόμος αυτός, με τον οποίο δημιουργήθηκε το εθνικό σύστημα διαχείρι­
σης και ποιότητας (SNGQ) και το τεχνικό συμβούλιο ποιότητας (CNQ) 
καθόρισε τους ποιοτικούς κανόνες σε διάφορους τομείς : την τυποποίη­
ση, τη μετρολογία και την επικύρωση. Βασική λειτουργία του CNQ, το 
οποίο είναι συμβουλευτικό όργανο, είναι η υιοθέτηση μεθόδων 
γενικού χαρακτήρα όσον αφορά την επεξεργασία και την επικύρωση πορ­
τογαλικών κανόνων, την αναγνώριση οργανισμών τυποποίησης σε τομεακό 
επίπεδο, την οργάνωση συστημάτων επικύρωσης και την αναγνώριση οργα­
νισμών που λειτουργούν στο πλαίσιο των συστημάτων επικύοωσης. Στο 
σημερινό στάδιο έχουν αναγνωριστεί 26 οργανισμοί τυποποίησης σε τομέα 
κό επίπεδο, 30 εργαστήρια δοκιμών καθώς και τα εφαρμοζόμενα συστήματα ποιό­
τητας σε οκτώ επιχειρήσεις. 
Το πρόγραμμα 6 του PEDIP αποσκοπεί, αφενός, στο να προωθήσει τα συμφέ­
ροντα του καταναλωτή και, αφετέρου, στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας 
των επιχειρήσεων δημιουργώντας προϋποθέσεις τέτοιες ώστε να είναι δυνα­
τή η τήρηση των διατάξεων νομοθετικού περιεχομένου που αφορούν τη βιο­
μηχανική δραστηριότητα. 
Οι στόχοι αυτού του προγράμματος είναι : 
α) η ενίσχυση του εθνικού συστήματος διαχείρισης της ποιότητας και 
στα τρία επιμέρους συστήματα του δηλαδή στο σύστημα τυποποίησης, 
μετρολογίας και επικύρωσης 
- 34 -
β) η δημιουργία εθνικής συνείδησης σχετικά με την ποιότητα στους παρα­
γωγούς και στους καταναλωτές. 
γ) η ανάπτυξη, σε εθνικό επίπεδο, της ικανότητας όσον αφορά τη διαχεί­
ριση της ποιότητας στις βιομηχανικές επιχειρήσεις 
δ) η δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για την αμοιβαία ή πολυμερή αναγνώ­
ριση συστημάτων και οργανισμών που παρεμβαίνουν στη διαδικασία επικύ­
ρωσης 
ε) η οργανική ενσωμάτωση της παραμέτρου "DESIGN", στη βιομηχανία, 
και τα προβλεπόμενα μέτρα. 
Μέτρο Α : Σύστημα παροχής κινήτρων για την ποιότητα (S.I.Q.) 
Η εξασφάλιση και η ανάπτυξη της ποιότητας είναι οι στόχοι του εθνικού συ­
στήματος διαχείρισης της ποιότητας (SNGQ) το οποίο καθορίζει ένα σύνολο 
τεχνικών διαδικασιών που χρησιμοποιούνται όσον αφορά για τις αμοιβαίες 
αναγνωρίσεις μεταξύ κρατών. To S.I.Q. έχει ως κύριους στόχους την ανά­
πτυξη της ικανότητας για εξασφάλιση της ποιότητας των αγαθών και των υπη­
ρεσιών που παράγονται στο εσωτερικό και τη δυνατότητα αμοιβαίας αναγνώρι­
σης συστημάτων και φορέων επικύρωσης. Το σύστημα αυτό χορηγεί τ ι ς μη 
επιστρεπτέες επιδοτήσεις σε επενδυτικά σχέδια που αποσκοπούν στη δημιουρ­
γία ή την ανάπτυξη εργαστηρίων δοκιμών ή μετρολογικών εργαστηρίων και 
σε επενδυτικά σχέδια για την αναδιάρθρωση οργανισμών που ασχολούνται με 
την τυποποίηση σε τομεακό επίπεδο, την πιστοποίηση επίσης σε τομεακό επί­
πεδο και τον τεχνικό έλεγχο ή την παρακολούθηση. 
Μέτρο Β : Εκστρατεία για την παροχή κινήτρων όσον αφορά την ποιότητα και 
το βιομηχανικό DESIGN 
θεμελιώδης στόχος του μέτρου αυτού είναι η ανάπτυξη συγκεκριμένης άποψης 
για την ποιότητα και το DESIGN. Για να γίνει αυτό θα πραγματοποιηθούν 
ενέργειες ευαισθητοποίησης, αποσαφήνισης και ενημέρωσης σε πρακτικά 
θέματα (υποχρεώσεων, δικαιωμάτων και τεχνικών) που αφορούν την ποιότητα 
καθώς και σε ζητήματα κοινωνικών πλεονεκτημάτων και οικονομικών κερδών 
που προκαλούν αυτοί οι συντελεστές. 
Μέτρο Γ : Ολοκληρωμένα σχέδια για την ανάπτυξη των σχέσεων πελάτη/παραγωγού 
Με το μέτρο αυτό θα βελτιωθεί το επίπεδο του διαλόγου και της συνεργασίας 
μεταξύ των επιχειρήσεων ενώ παράλληλα θα υπάρξουν επιπτώσεις στην : 
επιχείρηση πελάτη, η οποία θα πρέπει να λάβει υπόψη της τις ικα­
νότητες και τις δυνατότητες της επιχείρησης-προμηθευτή. ενώ παράλ­
ληλα η επιχείρηση πελάτης θα απαλλαγεί από τις δαπάνες που αφορούν 
τον έλεγχο κατά την παραλαβή, την εξάντληση ή τη σώρευση υπερβολικής 
35 -
ποσότητας αποθεμάτων" 
επιχείρηση προμήθειας, η οποία θα προσαρμόσει την παραγωγή της στις 
ανάγκες του πελάτη της ενώ παράλληλα θα απαλλαγεί από το κόστος 
που αφορά τη μη αποδοχή προϊόντων στις εγκαταστάσεις του πελάτη και 
τα προβλήματα ποιότητας. 
Μέτρο Δ : Διαγνωστικές και διερευνητικές μελέτες στο πλαίσιο της ποιό­
τητας και του DESIGN ή σε σχετικούς τομείς 
Οι μελέτες αυτές θα πρέπει να παρουσιάζουν άμεσο ενδιαφέρον για τους δυ­
νητικούς χρήστες (παραγωγοί, καταναλωτές και διοίκηση), θα αφορούν : 
την περιγραφή των ικανοτήτων των υφισταμένων εργαστηρίων καθώς και 
τη διαθεσιμότητα τους για τη βιομηχανία 
τα τομεακά ή περιφερειακά χαρακτηριστικά της βιομηχανίας σε όρους 
ποιότητας και DESIGN 
τις διερευνητικές μελέτες για τις ανάγκες στα επενδυτικά σχέδια 
τις μελέτες κόστους/αποτελέσματος της ποιότητας σε τομεακή βάση 
μελέτες σε τομεακό επίπεδο για την επίδραση της ποιότητας και 
του βιομηχανικού DESIGN στην εθνική και ευρωπαϊκή αγορά των βιο­
μηχανικών προϊόντων 
Μέτρο Ε : Εφαρμογή ενεργειών για τον καθορισμό τεχνικών κανόνων 
Παροχή ενίσχυσης στις δραστηριότητες των τεχνικών επιτροπών και 
των οργανισμών τυποποίησης σε τομεακό επίπεδο. 
Παροχή ενίσχυσης για την ταξινόμηση των γνώσεων σχετικά με την 
παραγωγή των επιχειρήσεων σε θέματα κανόνων ή τεχνικών χαρακτη­
ριστικών που επιτρέπουν τη μεταφορά, τη διάδοση και/ή την προώθη­
ση τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται στον παραγωγικό τομέα. 
Μέτρο ΣΤ : βελτίωση της ικανότητας διακρίβωσης των μέσων μέτρησης 
Για να εξασφαλιστεί η διενέργεια αυστηρών μετρήσεων κατά την παραγωγή, 
πρέπει ο παραγωγικός εξοπλισμός μέτρησης και δοκιμής να είναι σύμφωνος 
με τα πρότυπα και τη διακρίβωση. 
Μέτρο Ζ : Προώθηση της χρησιμοποίησης συστημάτων επικύρωσης 
Η χρησιμοποίηση των συστημάτων επικύρωσης διέπεται από την οδηγία CNQ 
5/85 που εγκρίθηκε από το Εθνικό Συμβούλιο ποιότητας. Η οδηγία αυτή 
προβλέπει την υιοθέτηση οκτώ τύπων συστημάτων επικύρωσης. Όλα αυτά 
τα συστήματα επικύρωσης επι βάλλουν-Ότον παραγωγό ορισμένες υποχρεώσεις 
36 -
απέναντι στον οργανισμό επικύρωσης και επιτρέπουν την επικόλληση 
ετικετών στα διάφορα προϊόντα, παρέχοντας με τον τρόπο αυτό μία 
εγγύηση στο χρήστη. 
Μέτρο Η : Πρωτοβουλίες προώθησης του βιομηχανικού DESIGN 
Το μέτρο αυτό θα υλοποιηθεί από οργανισμούς που ασχολούνται με το 
βιομηχανικό DESIGN. 0 κυριότερος από τους οργανισμούς αυτούς είναι 
το Εθνικό Κέντρο DESIGN. Μπορούν να αναληφθούν οι ακόλουθες ενέργειες: 
ίδρυση και εγκατάσταση τομεακών ιτεριφερειακών κέντρων ανάπτυξης 
(ενισχύσεις, ευρεία διάδοση γνώσεων και πληροφοριών, εκθέσεις...) 
του βιομηχανικού DESIGN 
επενδυτικά σχέδια για την ανάπτυξη προϊόντων όπου το DESIGN 
έχει καθοριστικό ρόλο 
παροχή ενισχύσεων στις ενέργειες προώθησης του βιομηχανικού DESIGN, 
(διαγωνισμοί, εκθέσεις, δημοσιεύσεις). 
Μέτρο Θ : Ενισχύσεις στις επαγγελματικές και κοινωνικές ενώσεις 
Με το μέτρο αυτό προβλέπεται να συμπληρωθούν οι ενισχύσεις που παρέχο­
νται στο πλαίσιο του προγράμματος 5 (Βελτίωση παραγωγικότητας) προς 
τις διάφορες ενώσεις. Η ενέργεια αυτή περιορίζεται στην ενίσχυση των 
τεχνικών ικανοτήτων στο επίπεδο του ανθρώπινου δυναμικού : 
παροχή ενίσχυσης για την πρόσληψη τεχνικών 
παροχή ενίσχυσης για πρακτικές εξασκήσεις σε παρεμφερείς ενώσεις, 
σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες,και για τη συμμετοχή εθνικών ενώσεων 
στις εργασίες κοινοτικών οργανισμών, κυρίως στον τομέα της υπερά­
σπισης των συμφερόντων του καταναλωτή. 
- 36 α -
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 
ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ DESIGN 
ΜΕΤΡΑ 
Α. ΣΥΣΤΗΜΑ 
ΠΑΡΟΧΗΣ ΚΙΝΗΤΡΩΝ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ 
Β. ΠΑΡΟΧΗ 
ΚΙΝΗΤΡΩΝ ΓΙΑ 
ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ 
ΚΑΙ TO DESIGN 
Γ. ΣΧΕΣΕΙΣ 
ΠΕΛΑΤΩΝ/ 
ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΩΝ 
Δ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 
Ε. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ 
ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ 
ΣΤ. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ 
ΔΙΑΚΡΊΒΩΣΗΣ 
Ζ. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ 
ΕΠΙΚΥΡΩΣΗΣ 
Η. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 
DESIGN ΕΤΗ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 
1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ ΚΟΣΤΟΣ 
9,55 
6,85 
6,85 
6,75 
30,00 
0,90 
0,60 
0,60 
0,60 
2,70 
0,27 
0,27 
0,27 
0,27 
1,08 
0,43 
0,32 
0,32 
0,30 
1,37 
0,63 
0,63 
0,63 
0,63 
2,52 
0,14 
0,14 
0,14 
0,14 
0,56 
0,14 
0,14 
0,14 
0,14 
0,56 
0,63 
0,44 
0,44 
0,49 
2,00 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
ΙΔΙΩΤΙΚΟΙ 
ΦΟΡΕΙΣ 
2,07 
1,48 
1,48 
1,47 
6, 50 
— —. 
0,07 
0,07 
0,07 
0,07 
0,28 
0,05 
0,04 
0,04 
0,04 
0, 17 
0,29 
0,29 
0,29 
0,29 
1,16 
0,06 
0,06 
0,06 
0,06 
0,24 
0,03 
0,03 
0,03 
0,03 
0,12 
0,20 
0,14 
0,14 
0,16 
0,64 ΚΡΑΤΟΣ 
1,84 
1,35 
1,35 
1,32 
5,86 
0,25 
0, 15 
0, 15 
0, 15 
0,70 
0,05 
0,05 
0, 05 
0,05 
0, 20 
0, 10 
0,07 
0, 07 
0,06 
0, 30 
0, 08 
0,08 
0, 08 
0,08 
0, 32 
0,02 
0,02 
0,02 
0,02 
0,08 
0,03 
0,03 
0,03 
0,03 
0,12 
0,11 
0,07 
0,07 
0,09 
0,34 ΕΟΚ-ΣΚΠ) 
5, 64 
4,02 
4, 02 
3,96 
17,64 
0, 65 
0,45 
0, 45 
0,45 
2, 00 
0, 15 
0, 15 
0, 15 
0,15 
0, 60 
0,28 
0, 21 
0, 21 
0,20 
0,90 
0, 26 
0,26 
0,26 
0,26 
1,04 
0,06 
0,06 
0,06 
0,06 
0,24 
0,08 
0,08 
0,08 
0,08 
0,32 
0,32 
0,23 
0,23 
0,24 
1,02 
(1) ΣΚ - Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 36 β -
θ. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕ 
ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ 
ΕΝΩΣΕΙΣ 1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ Ο, 17 
0,17 
0,17 
0,17 
0,68 0,09 
0,09 
0,09 
0,09 
0,36 Ο, 02 
0,02 
0,02 
0,02 
0,08 Ο, 06 
0,06 
0,06 
0,06 
0,24 
ΣΥΝΟΛΟ 1989 
1990 
1991 
1992 
ΣΥΝΟΛΟ 12,86 
9,56 
9,56 
9,49 
41,47 2,86 
2,20 
2,20 
2,21 
9,47 2,50 
1,84 
1,84 
1,82 
8,00 7,50 
5,52 
5,52 
5,46 
24,00 
- 37 -
1.8. ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ, ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ 
To PEDIP μπορεί να αποτελέσει το κατάλληλο όργανο με το οποίο θα κατα­
στεί δυνατή, μέσω του εκσυγχρονισμού της βιομηχανικής δραστηριότητας, 
η πλήρης ενσωμάτωση της Πορτογαλίας στην ενιαία κοινοτική αγορά. 
Ωστόσο, τα μέτρα που προβλέπονται και τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά 
μέσα δεν θα επαρκέσουν για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων εάν 
η βιομηχανία δεν συμμετάσχει πλήρως στην προσπάθεια αυτή και εάν δεν 
γίνουν αποδεκτά τα μέσα για την εφαρμογή, τον έλεγχο και την ενδεχόμενη 
τροποποίηση των διαφόρων προγραμμάτων που αποτελούν το PEDIP. 
Η συμμετοχή των οικονομικών φορέων θα είναι δυνατή μόνο εάν διαθέτουν 
τα κατάλληλα πληροφοριακά στοιχεία για τους στόχους του PEDIP, τα μέτρα 
που περιλαμβάνει, τα οφέλη που θα προκύψουν από αυτό και τα μέσα που 
έχουν τεθεί στη διάθεση του. 
Συνεπώς στο πλαίσιο του PEDIP θα πρέπει να προβλεφθεί ένα σύνολο μέσων για την 
ευρεία διάδοση προς τους οικονομικούς φορείς, όλων εκείνων των πληρο­
φοριακών στοιχείων που είναι απαραίτητα για τη συμμετοχή τους στο προαναφερ­
θέν πρόγραμμα. 
Δεδομένου ότι το PEDIP είναι ένα δυναμικό πρόγραμμα, πρέπει να εξετα­
στεί η δυνατότητα περιοδικής ανάλυσης του θα αφορά είτε την εξέλιξη 
των διαφόρων προγραμμάτων είτε το βαθμό επιτυχίας τους OJÇ προς τους προ-
βλεθέντες στόχους. Η ανάλυση αυτή μπορεί να επιβάλει την τροποποίηση 
των εφαρμοζόμενων μέτρων και μέσων και να οδηγήσει ακόμη και στην εκπό­
νηση πιο εμπεριστατωμένων μελετών. Κατά συνέπεια, η δημιουργία "δικτύου 
πληροφοριών" που θα συνδέει όλους τους οργανισμούς οι οποίοι συμμετέχουν 
στην εφαρμογή του PEDIP είναι απαραίτητη για να καθίσταται σε οποιαδήπο­
τε στιγμή γνωστή η κατάσταση των διαφόρων προγραμμάτων και ο βαθμός εξέ­
λιξης τους ως προς τους καθορισθέντες στόχους. 
Το πρόγραμμα αυτό χωρίζεται σε δύο επιμέρους προγράμματα : 
Το επιμέρους αυτό πρόγραμμα αποσκοπεί στη θέσπιση κατάλληλων μέτρων 
για την αποτελεσματική εφαρμογή του PEDIP καθώς και στη δημιουργία 
συστήματος ενημέρωσης για την εξέλιξη του, με το οποίο θα καθίσταται 
δυνατή η παρακολούθηση της επιτελούμενης προόδου από τις πορτογαλικές 
και κοινοτικές αρχές ενώ παράλληλα θα εξασφαλίζει την επί μονίμου βά­
σεως αξιολόγηση και έλεγχο των διεξαγόμενων ενεργειών. 
- 38 
Τα μέτρα που το αποτελούν είναι : 
α) Σύστημα ενημέρωσης 
β) Προκαταρκτικές μελέτες για την εκπόνηση/τροποποίηση των προγραμ­
μάτων 
γ) Ομάδες αξιολόγησης σχεδίων 
δ) Έλεγχος και τεχνικοί έλεγχοι 
ε) Παρακολούθηση των αποτελεσμάτων 
στ) Αποστολές μελέτης για την εκπόνηση συγκριτικής ανάλυσης 
2r §22ÊÎ2i-5i2^22Q£._I22i2§QI2!I2ÎQ2Q_i2i_Ê^QtiÉ2y2Q 
Δεδομένου ότι κεντρικός στόχος του PEDIP είναι ο εκσυγχρονισμός της 
πορτογαλικής βιομηχανίας, είναι απαραίτητο να προωθηθεί ο εκσυγχρονι­
σμός αυτός στις επιχειρήσεις και ιδιαίτερα στις μικρές και μεσαίες 
επιχειρήσεις. Οι τελευταίες είναι διασκορπισμένες και αντιμετωπίζουν 
ειδικά προβλήματα όσον αφορά την πρόσβαση τους στις πηγές πληροφοριών. 
Για να επιτύχουν οι στόχοι του PEDIP πρέπει να δημιουργηθεί ένα κατάλ­
ληλο πληροφοριακό δίκτυο σχετικά με την παρουσίαση και υποβολή σχεδίων 
προς ένταξη στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού. 
Είναι επίσης αναγκαίο να ευαισθητοποιηθούν τόσο οι πορτογάλοι, εργαζόμενοι 
για τη σημασία που έχει η ενεργός συμμετοχή τους στις ενέρ­
γειες εκσυγχρονισμού της βιομηχανίας όσο και η κοινή γνώμη σχε­
τικά με τη σημασία του προγράμματος. 
Η συνολική στρατηγική αυτού του επιμέρους προγράμματος βασίζεται 
στην ανάπτυξη τεσσάρων σημείων : 
α) εκστρατεία πληροφόρησης* 
β) εκστρατεία δημοσιότητας" 
γ) εκστρατεία δημοσίων σχέσεων* 
δ) συμπληρωματικές ενέργειες (πανηγύρεις και εκθέσεις, λογότυπα) 
Μετά την έναρξη εφαρμογής του PEDIP και παρότι δεν προβλεπόταν στον 
κανονισμό αριθ. 2053/88, οι πορτογαλικές αρχές απάντησαν θετικά, στο 
πνεύμα της αναμόρφωσης των διαρθρωτικών ταμείων, στο αίτημα για δια­
τύπωση παρατηρήσεων και προτάσεων εκ μέρους μιας επιτροπής 
παρακολούθησης του PEDIP η οποία ασχολείται με το σύ­
νολο των ενεργειών που χρηματοδοτούνται από τα διάφορα κοινοτικά μέσα 
(Σ.Κ. - ΕΤΠΑ-ΚΤ), οι χρηματικοί πόροι των οποίων εξασφαλίζονται στο 
πλαίσιο του προγράμματος 7. 
- 38 α -
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 7 
ΔΗΜ25ί2ΙΰΙΑ^_ΕΦΑΡΜΟΓΗ_ΚΑΙ_ΕΛΕΓΧΟΣ 
JSuQju.ECJlD 
ΚΟΣΤΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 
j. 
| ΕΟΚ-ΣΚ (1) 
IQIÎ!!§P9Ï5_QP2EPAMMA_I 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ, ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 
ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ 
1988 0,65 0,65 
1989 0,81 0,81 
1990 1,34 1,34 
1991 0,80 0,80 
1992 1,15 1,15 
ΣΥΝΟΛΟ 1988/1992 4,75 4,75 
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2 
~"ΕΫΡΕΪΑ~ΔΪΑΔΟΣΗ7 j 
ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ j 
ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 
1988 1,60 | 1,60 
1989 1,54 1,54 
1990 1,23 1,23 
1991 1,00 1,00 
1992 0,88 0,88 
ι 
ι 
ΣΥΝΟΛΟ 1988/1992 6,25 | 6,25 
! 
Ι0ϋ£20Ο£ΡΑΚ0Λ0ΥΘΗΣΗΣ | 
1988 j 
1989 0,06 | 0,06 
1990 0,04 j 0,04 
1991 0,04 ] 0,04 
1992 0,04 j 0,04 
i 
ΣΥΝΟΛΟ 1988/1992 0,18 | 0,18 
j 
. . _ . ._ - . - - „. _. -_ 
ΣΥ_Ν_ΟΛΟ 
1988 2,25 2,25 
1989 2,41 2,41 
1990 2,61 2,61 
1991 1,84 1,84 
1992 2,07 2,07 
ΣΥΝΟΛΟ 1988/1992 11,18 | 11,18 
iDuëiyorj : Το πρόγραμμα αυτό χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από την ΕΟΚ 
μέσω του συμπληρωματικού κονδυλίου 
(1) ΣΚ * Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 39 
2^__ΠΡ2?2Ε5ΰί:-§ΪΑΡΜΟΓΗ_ΚΑΙ_ΕΛΕΓΧΟΣ 
2.1. ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ 
ΤΑΜΕΙΩΝ 
Η προώθηση και η εφαρμογή του PEDIP αντιπροσωπεύουν την πρώτη περίπτω­
ση συγκεκριμένης εφαρμογής των αρχών που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της 
αναμόρφωσης των διαρθρωτικών ταμείων. 
Ήδη από την έκδοση τον Ιούνιο του 1988, από το Συμβούλιο, του κανο­
νισμού για το συμπληρωματικό κονδύλιο PEDIP και του κανονισμού "πλαί-
σιο"γιατην αναμόρφωση των ταμείων, οι πορτογαλικές αρχές σε συνεργασία 
με την Επιτροπή είχαν προετοιμάσει το λειτουργικό μηχανισμό του PEDIP. 
0 μηχανισμός αυτός χαρακτηρίζεται από μία συγκεντρωτική οργάνωση της 
διαχείρισης εκατέρωθεν, ώστε να μειωθούν στο ελάχιστο οι διαδικαστικές 
προθεσμίες που είναι απαραίτητες για την προώθηση των λειτουργικών προ­
γραμμάτων και να χρησιμοποιηθούν στο μέγιστο βαθμό οι πιστώσεις του 
προϋπολογισμού 1988, τηρώντας την αρχή του ετήσιου χαρακτήρα που θεσπί­
στηκε το ίδιο έτος με το νέο δημοσιονομικό κανονισμό. 
Η πορτογαλική κυβέρνηση όρισε το Υπουργείο Βιομηχανίας ως πολιτικό 
υπεύθυνο για την υλοποίηση του PEDIP και εκείνο με τη σειρά του προέ­
βη στο διορισμό του "GESTOR DO PEDIP", ο οποίος είναι υπεύθυνος για 
τη διαχείριση ολόκληρου του προγράμματος το οποίο έχει αναλάβει απευ­
θείας υπό την εποπτεία του. 
Η Επιτροπή ενήργησε κατά τρόπο ανάλογο, και συγκεκριμένα παραχώρησε 
στον Επίτροπο για την εσωτερική αγορά και τις βιομηχανικές υποθέσεις 
την κύρια ευθύνη του προγράμματος και στη γενική διεύθυνση των βιομη­
χανικών υποθέσεων και της εσωτερικής αγοράς τη διαχείριση του συμπλη­
ρωματικού κονδυλίου λαμβάνοντας υπόψη το βιομηχανικό χαρακτήρα του 
ολοκληρωμένου αυτού προγράμματος που αποσκοπεί στο να διευκολύνει την 
υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. 
Στις 20 Ιουλίου 1988, πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνεδρίαση της συμβου­
λευτικής επιτροπής του PEDIP, επιτροπής η οποία δημιουργήθηκε από το 
άρθρο 8 του κανονισμού αριθ. 2053/88 προκειμένου να δοθεί η δυνατότη­
τα στα κράτη μέλη να παρακολουθήσουν τη διαχείριση των πόρων του συμπλη­
ρωματικού κονδυλίου. 
0 υποδειγματικός χαρακτήρας αυτού του προγράμματος τονίστηκε από το 
γεγονός ότι στο πλαίσιο του έλαβαν χώρα πολυάριθμες συζητήσεις μετα­
ξύ του Πρωθυπουργού της Πορτογαλίας και του Προέδρου της Επιτροπής 
(ιδίως τον Οκτώβριο του 1988 κατά την προπαρασκευαστική φάση των 
εργασιών εφαρμογής) καθώς και μεταξύ του πορτογάλου Υπουργού Βιο­
μηχανίας και του Αντιπροέδρου της Επιτροπής αρμόδιου για τις βιομηχα­
νικές υποθέσεις. 
- 40 -
Με τ ι ς εφαρμοσθείσες διαδικασίες το πρόγραμμα απέκτησε σε ελάχιστο 
χρόνο έναν ιδιαίτερα ψηλό ρυθμό υλοποίησης. Η Επιτροπή είχε αναλά­
βει τη δέσμευση να εγκρίνει τα κυριότερα προγράμματα πριν το τέλος 
του 1988. Στα τέλη του Νοεμβρίου 1988, είχαν αναληφθεί όλες οι πι­
στώσεις του προϋπολογισμού 1988 και στις 7 Δεκεμβρίου, τα κεφάλαια 
που αντιστοιχούσαν στη μέγιστη προκαταβολή ύψους 50 Χ είχαν ήδη κα­
τατεθεί στις πορτογαλικές τράπεζες. 
2.2. ΤΑΧΥΡΥΘΜΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
Εάν η εργασία των δύο ομάδων κατέστησε δυνατή την προώθηση των κυριό­
τερων λειτουργικών προγραμμάτων του PEDIP σε "χρόνο ρεκόρ", σύμφωνα 
με τη διατύπωση του πορτογάλου Υπουργού Βιομηχανίας, ωστόσο, η φάση 
της εφαρμογής ήταν συνάρτηση της ικανότητας των εγκεκριμένων προ­
γραμμάτων να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της πορτογαλικής βιομηχα­
νίας. 
Τον Απρίλιο του 1989, η πορτογαλική κυβέρνηση και η Επιτροπή συμφώνη­
σαν να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να εδραιωθεί η επιτυχία 
της φάσης προώθησης και να εξασφαλιστεί ότι το "πείραμα" του PEDIP 
θα συνεχίσει να χρησιμεύει ως υπόδειγμα για την αναμόρφωση των διαρ­
θρωτικών ταμείων. Πράγματι, τόσο το 1988 όσο και το 1989 χρησιμο­
ποιήθηκε το σύνολο των πιστώσεων που ήταν εγγεγραμμένες στους αντί­
στοιχους προϋπολογισμούς. 
2.3. Η ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ TOY ECU 
Εξάλλου το PEDIP πέτυχε ενθαρρυντικά αποτελέσματα και σε πολλούς 
άλλους τομείς. 
Η εμπειρία που αποκτήθηκε χάρη στην αποδοχή εκ μέρους των πορτο­
γαλικών αρχών, υπεύθυνων για τη διαχείριση του PEDIP, να χρησιμο­
ποιηθεί το ECU ως αποκλειστική λογιστική μονάδα, όχι μόνο στο επί­
πεδο της εκπόνησης των χρηματοδοτικών σχεδίων, αλλά επίσης στις 
δηλώσεις δαπανών, συνέβαλε στο να επιτευχθεί σημαντική πρόοδος προς 
τη σταδιακή καθιέρωση του ECU στο πλαίσιο της διαχείρισης των διαρ­
θρωτικών ταμείων. 
2.4. Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ. Η ΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ 
Για την εφαρμογή κάθε προγράμματος απαιτείται η έκδοση, εκ μέρους 
της Επιτροπής, απόφασης στην οποία περιγράφονται λεπτομερώς τα 
χρηματικά ποσά που χορηγούνται στο εν λόγω πρόγραμμα καθώς και οι 
διατάξεις σχετικά με τη χρηματοδότηση και τον έλεγχο. 
Πριν την έκδοση της απόφασης εκ μέρους της Επιτροπής, το περιεχό­
μενο του προγράμματος διατυπώνεται στο πλαίσιο διαδικασίας διαβού­
λευση μεταξύ των πορτογαλικών αρχών και των υπηρεσιών της Επιτροπής. 
- 41 -
Η διαβούλευση αυτή αρχίζει με τη διαβίβαση εκ μέρους της Πορτογαλίας 
ενός σχεδίου προγράμματος. Το σχέδιο αυτό συζητείται από τη διύπηρε-
σιακή τεχνική ομάδα συντονισμού της Επιτροπής, ενώ οι αρμόδιες 
πορτογαλικές αρχές συμμετέχουν κανονικά στις εργασίες, κατ'εφαρμογή 
της αρχής του PARTENARIAT. 
Αφού το σχέδιο προγράμματος οριστικοποιηθεί μετά τις παρεμβάσεις 
όλων των συνεργαζόμενων μερών, το σχέδιο απόφασης υποβάλλεται στην 
Επιτροπή και, αμέσως μετά την έγκριση του, το πρόγραμμα τίθεται 
σε εφαρμογή, ενώ παράλληλα καταβάλλεται στους πορτογάλους διαχει­
ριστές του προγράμματος μία πρώτη προκαταβολή που αντιπροσωπεύει 
το 50 % της ετήσιας κοινοτικής συνεισφοράς. 
Όταν εκδοθεί η απόφαση, το πρόγραμμα ενσωματώνεται στο πλαίσιο 
του PEDIP, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι κατά τη διαχείριση του 
λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά του και οι σχέσεις του με τα 
άλλα προγράμματα. 
Η ενσωμάτωση αυτή διευκολύνθηκε με την ogy_ayyog_Tg£_6j_ax^!gj_OQ£_g§ 
£§y.IGJLÎS2_§2Î!I§§2 Υ,α τπν οποία έγινε λόγος στην παράγραφο 2.1. Η 
διαχείριση αυτή κατέστησε δυνατή την αποτελεσματικότερη εφαρμογή 
του PARTENARIAT, δεδομένου ότι με την ύπαρξη μοναδικού υπεύθυνου 
εξασφαλίζεται η ταχύτερη επίλυση των πρακτικών προβλημάτων ενώ πα­
ράλληλα διευκολύνεται η αναζήτηση συνεργείων με ά\λα προγράμματα 
που προτείνονται τόσο από τις πορτογαλικές όσο και από τις κοινο­
τικές αρχές. 
Έχοντας υπόψη ότι πρόκειται για ολοκληρωμένο πρόγραμμα που βασίζεται 
σε πολλούς άξονες παρέμβασης (βιομηχανικό, κοινωνικό και διαρθρωτικό), 
δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην iggggg_Tyy_6j_g(£Ogyv_Koj_voTj_Ky^ 
Ιδιαίτερα, οι παράλληλες εργασίες που διεξήχθησαν για τη διαδικασία 
έγκρισης των χρηματοδοτικών σχεδίων και για την εξέταση της συμβατότη­
τας των προγραμμάτων με τους κανόνες ανταγωνισμού, εξασφαλίζουν την 
απαραίτητη συνοχή μεταξύ των δύο αυτών στόχων. Όλα τα προγράμματα 
που ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στους κανόνες ανταγωνισμού, εξετά­
ζονται προκαταρκτικά στο πλαίσιο της διαδικασίας των άρθρων 92 και 93 
της Συνθήκης ΕΟΚ. Τα προγράμματα "SINPEDIP" και "Χρηματοοικονομική 
τεχνική" διαθέτουν συμπληρωματικό σύστημα ελέγχου. 
Στην περίπτωση του SINPEDIP, τα επενδυτικά σχέδια για τα ευαίσθητα 
προϊόντα και για τα προϊόντα που διέρχονται κρίοη καθώς και τα με­
γάλα σχέδια, υποβλήθηκαν σε καθεστώς προηγούμενης κοινοποίησης στο 
πλαίσιο της ισχύουσας κοινοτικής πειθαρχίας. Από τον Ιούνιο του 1990, 
η πειθαρχία αυτή προσαρμόστηκε στ ι ς νέες αρχές της αναμόρφωσης των 
διαρθρωτικών ταμείων, και τώρα ο έλεγχος του SINPEDIP διενεργείται 
βάσει των νέων κανόνων (πιο περιορισμένες προθεσμίες κοινοποίησης, 
ετήσιες εκθέσεις). 
Όσον αφορά το πρόγραμμα "Χρηματοοικονομική τεχνική", προβλέφθηκε ότι 
θα πρέπει προηγουμένως να κοινοποιούνται στις υπηρεσίες της Επιτρο­
πής οι περιπτώσεις συμμετοχής στην αύξηση κεφαλαίου επιχειρήσεων, 
που υπερβαίνει τα 100.000 ECU, και όπου οι δύο εταιρείες επιχειρημα­
τικού κεφαλαίου που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος 
- 42 -
παρεμβαίνουν χωρίς ανάμειξη άλλων εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου 
που δρουν υπό συνθήκες ελεύθερης αγοράς. 
Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη συνε9γασ|α_κα^_τΓ|ν_παρο^Γ) 
I£X.y.iuQ£_02Q§§i2iï· 
Μετά από αίτημα των πορτογαλικών αρχών, διοργανώθηκε ένα πρώτο σεμι­
νάριο το Δεκέμβριο του 1989 σχετικά με την τήρηση των διατάξεων των 
κοινοτικών πολιτικών σε θέματα "δημόσιων συμβάσεων" και "προστασίας 
του περιβάλλοντος". Το σεμινάριο αυτό απευθυνόταν στους υπεύθυνους για 
τη διαχείριση των προγραμμάτων του PEDIP. 
Το Σεπτέμβριο του 1989 πραγματοποιήθηκε στη Λισσαβώνα ενημερωτική 
αποστολή σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων χρηματοδότησης και 
ελέγχου. Τον Ιούλιο του 1988, η υπηρεσία δημοσιονομικού ελέγ­
χου της Επιτροπής διοργάνωσε μικρές περιόδους πρακτικής άσκησης 
για τους πορτογάλους δημόσιους υπαλλήλους που ασχολούνται με τη 
διαχείριση των προγραμμάτων. 
2.5. 0 ΕΛΕΓΧΟΣ 
0 έλεγχος πραγματοποιείται σε Η2λυά£^θ^α_επ].πεδα. 
Σε ένα πρώτο στάδιο, η Επιτροπή εγκρίνει, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώμη 
της συμβουλευτικής επιτροπής, τις γεν^κές_κατευθύνσε^ς^ σχετικά με την 
εφαρμογή των μέτρων που εντάσσονται στο πλαίσιο των αξόνων προτεραιό­
τητας και περιλαμβάνονται στα προγράμματα και επιμέρους προγράμματα 
που αποτελούν το PEDIP. 
Οι γενικές κατευθύνσεις καλύπτουν όλες τις ετήσιες περιόδους και 
εξυπηρετούν το διπλό στόχο ο οποίος συνίσταται αφενός στην παροχή 
οδηγιών όσον αφορά την εφαρμογή, καθορίζοντας τις προτεραιότητες 
της περιόδου, και αφετέρου στην προσαρμογή των εξελίξεων της προη­
γουμένης περιόδου. 
Δεδομένου ότι το PEDIP άρχισε να εφαρμόζεται προς τα τέλη του 1988, 
οι γενικές κατευθύνσεις αυτού του πρώτου έτους καθορίστηκαν παράλλη­
λα με εκείνες του 1989 (1). Οι γενικές κατευθύνσεις για το 1990 
εγκρίθηκαν και δημοσιεύτηκαν εγκαίρως (2). 
0 έλεγχος διενεργείται βάσει των γενικών κατευθύνσεων και του περιεχο­
μένου των προγραμμάτων. Σε ένα πρώτο επίπεδο, στόχος είναι να διευ­
κολυνθεί η συνεχής επόπτευση της εφαρμογής του PEDIP. 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής, και ιδιαίτερα η γενική διεύθυνση που 
είναι αρμόδια για την διαχείριση του συμπληρωματικού κονδυλίου, 
τηρούνται ενήμερες από τις πορτογαλικές αρχές για τη διεξαγωγή 
των προγραμμάτων. Όλες οι χρήσιμες πληροφορίες διαβιβάζονται στις 
αρμόδιες υπηρεσίες ενώ με τ ι ς συχνές επαφές μεταξύ των αρμόδιων 
αρχών επιτυγχάνεται η συνεχής ενημέρωση σχετικά με την εξέλιξη των 
προγραμμάτων. Επιπλέον, οι πορτογαλικές αρχές υποβάλλουν στην επι­
τροπή παρακολούθησης ενδιάμεσες εκθέσεις εκτέλεσης οι οποίες περιέχουν 
(1) ΕΕ C 336 της 31.12.1988, σελ. 4 
(2) ΕΕ C 322 της 23.12.1989, σελ. 3. 
- 43 -
κατά τρόπο συστηματικό όλα τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για να 
αξιολογηθεί η κατάσταση προόδου των προγραμμάτων. 
Στο πλαίσιο του ελέγχου, τίθενται στη διάθεση της διαχειριστικής 
υπηρεσίας της Επιτροπής μηνιαίες εσωτερικές εκθέσεις για την εφαρ­
μογή των προγραμμάτων. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τη συνεδρίαση της συμβουλευτικής επιτρο­
πής της 23ης Οκτωβρίου 1989, οι εκπρόσωποι της Επιτροπής επέστησαν 
την προσοχή των πορτογαλικών αρχών στο γεγονός ότι θα πρέπει, στο 
μέτρο του δυνατού, το ισχύον σύστημα ελέγχου του PEDIP να προσαρμο­
στεί στο σύστημα που θα εφαρμοστεί για το κοινοτικό πλαίσιο στήριξης 
(ΚΠΣ). Με τον τρόπο αυτό, τα διάφορα συστήματα παρακολούθησης που 
χρησιμοποιούνται για τα πορτογαλικά προγράμματα που περιλαμβάνονται 
στο ΚΠΣ θα είναι συμβατά και έτσι θα εξασφαλιστεί η συνολική παρα­
κολούθηση του ΚΠΣ. 
Στην Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλεται ετήσια έκθεση, πριν τις 30 
Ιουνίου του επομένου έτους για κάθε λειτουργικό πρόγραμμα. Η έκθε­
ση για το 1988 κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στις 19 Ιουνίου 1989 και 
η έκθεση 1989 στις 23.04.1990 Οι εκθέσεις αυτές διαβιβάζονται στα 
μέρη της συμβουλευτικής επιτροπής του PEDIP και συζητούνται στο 
πλαίσιο της Επιτροπής. 
Το δεύτερο_ετππεδο είναι εκείνο του ελέγχου των δαπανών. Τον Οκτώ­
βριο του 1989, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν αποστολή 
στη Λισοαβώνα με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων με τους πορτογάλους 
υπεύθυνους του PEDIP. Οι συζητήσεις αφορούσαν τη θέση σε λειτουρ­
γία ενός συστήματος χρηματοοικονομικής διαχείρισης και ελέγχου το 
οποίο θα είναι προσαρμοσμένο στις κοινοτικές απαιτήσεις. Οι υπηρε­
σίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν μία πρώτη αποοτολή χρηματοοικονο­
μικού ελέγχου το Μάρτιο του 1990 με σκοπό τη συλλογή πληροφοριακών 
στοιχείων σχετικά με το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου που,εφαρμό­
ζουν οι πορτογαλικές αρχές. 
2.6. Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 
0 έλεγχος και η παρακολούθηση πρέπει να συμβαδίζουν οπωσδήποτε. Στην 
περίπτωση του PEDIP, το έργο αυτό ανατεθεί στην επιτροπή παρακολούθη­
σης και τη συμβουλευτική επιτροπή. 
Zz^ilz, y_.§2iIG22Q_ïï2Q2ï2^2y§Q2Qi» 
Η επιτροπή παρακολούθησης αποτελείται από εννέα μόνιμα μέλη, και συ­
γκεκριμένα από τέσσερις εκπροσώπους της Επιτροπής και πέντε των πορ­
τογαλικών αρχών. Επίσης στις συνεδριάσεις της μπορεί να συμμετέχει 
εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων όταν τα θέματα της ημε­
ρήσιας διάταξης αφορούν ειδικά την τράπεζα. Η προεδρία έχει ανατεθεί 
σε εκπρόσωπο των πορτογαλικών αρχών. 
Έργο της Επιτροπής είναι : 
η καταβολή προσπαθειών για να ενταθεί ο ρυθμός υλοποίησης του PEDIP' 
- να διευκολύνει το ουντονιαρο μ;.· ;α·ίύ ινν διαυόοων ορναν;σμώ\/ ν. ου 
εμπλέκονται στην υλο :•' , * .', 
- 44 -
να εγκρίνει αυξομειώσεις στη χρησιμοποίηση των πιστώσεων εντός 
των ορίων που καθορίζονται από τις αποφάσεις, υπό την προϋπόθε­
ση ότι οι αυξομειώσεις αυτές δεν επηρεάζουν τις συνολικές δημο­
σιονομικές προβλέψεις και ότι η έγκριση της Επιτροπής δεν είναι 
απαραί τητη" 
να προτείνει στην Επιτροπή και στις πορτογαλικές αρχές, ενδεχο­
μένως, τη διακοπή ή ουσιαστικές τροποποιήσεις προγραμμάτων ή 
ενεργειών" 
να ενημερώνεται για τα επιλεγέντα σχέδια και για τα κριτήρια 
επιλογής" 
να αξιολογεί και να γνωμοδοτεί σχετικά με τις ετήσιες εκθέσεις 
εκτέλεσης του PEDIP που προετοιμάζονται από τις πορτογαλικές 
υπηρεσίες διαχείρισης, πριν οι εκθέσεις αυτές διαβιβαστούν στην 
Επιτροπή" 
να αποφασίζει για τις διαδικασίες εφαρμογής του συστήματος αξιο­
λόγησης κάθε προγράμματος και, εάν αυτό είναι απαραίτητο, να 
προτείνει στην Επιτροπή και στις πορτογαλικές αρχές σχετικές 
τροποποιήσεις" 
να εξασφαλίζει την τήρηση των ειδικών διατάξεων που έχουν καθο­
ριστεί στο πλαίσιο των διαφόρων προγραμμάτων" 
να εξαφαλίζει την τήρηση των κοινοτικών πολιτικών, συμπεριλαμβα­
νομένων των πολιτικών σε θέματα ανταγωνισμού, σύναψης δημοσίων 
συμβάσεων και προστασίας του περιβάλλοντος, καθώς και κοινοποιή­
σεις των σχεδίων που αφορούν τους ευαίσθητους τομείς καθώς και 
τους τομείς που διέρχονται κρίση. 
Η επιτροπή παρακολούθησης, που δημιουργήθηκε στα τέλη Ιουλίου 1989, 
συνεδρίασε μέχρι τώρα δύο φορές, στις 7 Νοεμβρίου 1989 και στις 8 
Μαρτίου 1990. Προβλέπεται ότι θα συνεδριάζει τουλάχιστον τρεις φο­
ρές το έτος. 
ϊζι&ζΆζ. t!_22ld222^ê2IiiQ_ê!îiI222Q 
Η συμβουλευτική επιτροπή αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών 
και η προεδρία της έχει ανατεθεί σε εκπρόσωπο της Επιτροπής. Στις 
εργασίες της εν λόγω επιτροπής συμμετέχει εκπρόσωπος της ETE. 
Η επιτροπή, η οποία συστήθηκε με βάση το άρθρο 8 του κανονισμού 
αριθ. 2053/88, συνεδρίασε για πρώτη φορά στις 20 Ιουλίου 1988 και, 
συνεδριάζει τακτικά κάθε τρεις μήνες. Έργο της επιτροπής αυτής 
είναι να επικουρεί την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην 
εκτέλεση του κανονισμού, και να γνωμοδοτεί για τις γενικές κατευθύν­
σεις που αφορούν την εφαρμογή του PEDIP. 
- 45 -
Η εν λόγω επιτροπή ενημερώνεται τακτικά, προφορικά και γραπτά, για την εξέ­
λιξη του PEDIP, και στα μέλη της που διαβιβάζονται όλα τα λειτουρ­
γικά προγράμματα και όλες οι αποφάσεις έγκρισης, καθώς και η ετήσια 
έκθεση εκτέλεσης των προγραμμάτων που υποβλήθηκαν από τις πορτογαλι­
κές αρχές. Η εν λόγω έκθεση θα πρέπει να αποσταλεί εντός του εξαμή­
νου που ακολουθεί τη λήξη του έτους αναφοράς. Μέχρι σήμερα, στις 
οκτώ συνεδριάσεις της επιτροπής αυτής δεν διατυπώθηκε καμία παρατήρηση 
για τη διαχείριση των πόρων του συμπληρωματικού κονδυλίου. 
- 46 -
3:__ΕΚΤΕΛΕΣΗ 
3.1. ΤΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΚΟΝΔΥΛΙΟ PEDIP 
Σύμφωνα με το άρθρο 1, σημείο 2 του κανονισμού 2053/88 του Συμβουλίου, 
"η χρηματοδοτική συνδρομή του προϋπολογισμού της Κοινότητας για την 
υλοποίηση του PEDIP εξασφαλίζεται, εκτός από τις παρεμβάσεις των διαρ­
θρωτικών ταμείων, από πρόσθετους δημοσιονομικούς πόρους ύψους 
100 εκατ. ECU ανά έτος (τιμές 1988) κατά μέσο όρο και κατά τα οικονο­
μικά έτη από 1988 έως 1992". 
Οι πιστώσεις του συμπληρωματικού κονδυλίου χορηγούνται λαμβάνοντας 
υπόψη τον πειραματικό χαρακτήρα του PEDIP στο πλαίσιο της αναμόρφω­
σης των διαρθρωτικών ταμείων. 
Δεδομένου ότι το ποσό των 100 εκατ. ECU ανά έτος καθορίστηκε σε 
σταθερές τιμές 1988, το ποσό αυτό προσαυξάνεται ετησίως εφαρμόζο­
ντας το σχετικό δείκτη αποπληθωρισμού. Στο πλαίσιο αυτό, οι σχε­
τικές αναλήψεις υποχρεώσεων για το 1989 ανήλθαν σε 103,5 εκατ. ECU 
και για το 1990 σε 108,8 εκατ. ECU. 
3.2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΜΩΝ 
Στον κανονισμό PEDIP δεν διευκρινίζονται επακριβώς οι λεπτομέρειες 
ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών, εξουσιοδοτείται όμως η Επιτροπή 
να εφαρμόζει, ανάλογα με τη φύση των μέτρων, τα κατάλληλα μέτρα. 
Γενικά, εφαρμόστηκε η διαδικασία που περιγράφεται στους κανόνες για 
τη λειτουργία των διαρθρωτικών ταμείων, κατ'εψαρμογή του δημοσιονο­
μικού κανονισμού, δηλαδή : 
η αρχική ανάληψη πόρων του προϋπολογισμού και οι μετέπειτα 
παρεμφερείς αναλήψεις βασίζονται στο χρονοδιάγραμμα των ετή­
σιων προβλεπόμενων δαπανών που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις 
έγκρισης των προγραμμάτων" 
η δημοσιονομική ανάληψη της πρώτης ετήσιας δόσης πραγματοποιεί­
ται αμέσως μετά την έκδοση εκ μέρους της Επιτροπής της απόφασης 
για παροχή συνδρομής. Οι δημοσιονομικές αναλήψεις των μεταγε­
νέστερων δόσεων πραγματοποιούνται σε συνάρτηση με την κατάσταση 
προόδου των δαπανών, η οποία αντικατοπτρίζει το βαθμό υλοποίησης 
των προγραμμάτων* 
εκτός της αρχικής δημοσιονομικής ανάληψης, οι μεταγενέστερες 
ετήσιες αναλήψεις πραγματοποιούνται αφού προηγουμένως οι πορτο­
γαλικές αρχές βεβαιώσουν την Επιτροπή ότι οι πραγματικές δαπά­
νες αντιπροσωπεύουν το 70 Χ των επιλέξιμων δαπανών της 
- 47 -
προηγούμενης ετήσιας δόσης. Η Επιτροπή προβαίνει στην ανάληψη της 
τρίτης δόσης μόνον εφόσον οι πορτογαλικές αρχές είναι σε θέση να 
αποδείξουν την πλήρη υλοποίηση της πρώτης ανάληψης" 
- μετά από κάθε ανάληψη, μπορεί να καταβληθεί μια πρώτη προκαταβολή 
που αντιστοιχεί, κατ'ανώτατο όριο, στο 50 */, της ετήσιας ανάληψης" 
- μια δεύτερη προκαταβολή, που υπολογίζεται κατά τρόπο ώστε το σω­
ρευτικό σύνολο των δύο πρώτων προκαταβολών να μην υπερβαίνει το 
80 Χ της ανάληψης, μπορεί να καταβληθεί εφόσον οι πορτογαλικές 
αρχές είναι σε θέση να βεβαιώσουν, μέσω κοινοποίησης των πραγματι­
κά καταβληθεισών δαπανών, ότι δαπανήθηκε το ήμισυ της πρώτης προ­
καταβολής και ότι ο ρυθμός υλοποίησης ολόκληρου του προγράμματος 
είναι ικανοποιητικός και σύμφωνος με τους προβλεπόμενους στόχους. 
Οι προαναφερθείσες λεπτομέρειες ανάληψης και πληρωμής περιλαμβάνονται 
στα παραρτήματα των διαφόρων αποφάσεων έγκρισης των προγραμμάτων PEDIP 
(διατάξεις για τη χρηματοδότηση και τον έλεγχο). 
Πρέπει να σημειωθεί ότι : 
- ο πολιτικός υπεύθυνος για τη διαχείριση των χορηγούμενων πόρων είναι 
το Υπουργείο Ενέργειας" 
- ο συντονιστής της χρηματοδότησης είναι ο "GESTOR DO PEDIP"" 
ο διοικητικός υπεύθυνος όσον αφορά τη διαχείριση των κεφαλαίων είναι 
το Α.Ρ.Μ.Ε.Ι. - Ινστιτούτο Στήριξης για τις Μικρές και Μεσαίες 
Επιχειρήσεις και την Επένδυση. 
To ECU είναι η νομισματική μονάδα που χρησιμοποιείται για την έκφραση 
των διαφόρων ποσών στο πλαίσιο των σχεδίων χρηματοδότησης των λειτουρ­
γικών προγραμμάτων του PEDIP. Οι δηλώσεις των πραγματικά καταβληθει­
σών δαπανών καταρτίζονται και υποβάλλονται από τις πορτογαλικές αρχές 
σε ECU. Η μετατροπή των σχετικών ποσών γίνεται κάθε μήνα με βάση την 
ισοτιμία του μήνα κατά τη διάρκεια του οποίου οι πραγματοποιηθείσες 
δαπάνες καταχωρήθηκαν στις λογιστικές καταστάσεις των υπεύθυνων οργανι­
σμών για τη χρηματοοικονομική διαχείριση των προγραμμάτων. Οι δηλώσεις 
δαπανών σε ECU που υποβάλλονται στην Επιτροπή αντιπροσωπεύουν το σύνο­
λο των ποσών που μετατράπηκαν στο τέλος του κάθε μήνα. 
Για να αποφευχθούν αποκλίσεις στα υπολογιζόμενα ποσά, η προαναφερθείσα 
λογιστική ισοτιμία μετατροπής ECU/ESCUDOS κοινοποιείται στο διαχειρι­
στή του PEDIP στην αρχή κάθε μήνα από τη γενική διεύθυνση που είναι 
υπεύθυνη για τη διαχείριση των πόρων του συμπληρωματικού κονδυλίου. 
3.3. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΚΤΈΛΕΣΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
0 ακόλουθος πίνακας περιλαμβάνει την κατάσταση προόδου των αναλήψεων 
και πληρωμών για τα διάφορα λειτουργικά προγράμματα του PEDIP στις 30 
Απριλίου 1990. 
- PEDIP -
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΣΤΙΣ 
30 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1990 
ΡΚΠΤ- Ffll 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
1. Βασικές και τενχολογικές υποδομεί 
(μέτρα Δ, Ε του S/P 1.1.) 
2· Επαγγελματική κατάρτιση 
(μέτρα Α, Θ, Ι) 
3.1. Χρηματοδοτικά κίνητρα 
(SINPEDIP) 
3.2. Ενέργεια (SIURE) 
3.3.1. Αναδιάρθρωση - Τομέας μαλλιά 
3.3.2. Α ναδ ι άρθρωση-Τομέας χυτηρίων 
3.4. Ειδικοί τομείς 
(PITIE και PRODIBE) 
4. Χρηματοοικονομική τεχνική 
(SCR και εγγυητικά κεφάλαια) 
5· Βελτίωση παραγωγικότητας 
6. Ποιότητα και DESIGN 
7. Δημοσιότητα, εφαρμογή και 
έλεγχος 
ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΣΥΝΟΛΟ 
Μη χορηγηθέντες πόροι 
(σε επί τοις Χ των πιστώσεων 
που,.είναι εγγεγραμμένες στον Απόφαση 
έγκρισης τα 
προγράμματα 
13.7.89 
26.4.89 
11.11.88 
20.3.89 
)11.11.88 
01.04.90 
27.11.89 
28.11.88 
7.3.89 
7.3.89 
11.11.88 
-
-Συνεισφορά 
ι ΣΚ 1 - PEDIF 
26,46 
15.78 
244,5 
9,66 
17,65 
25.5 
16.12 
33,0 
51.3 
24,0 
11 .18 
475.17 
24,83 
500.0 (•) Προϋπολογισμός 1988 
Αναλήψει ς 
-
— 
37,1 
-
17.65 
-
"~ 
33,0 
-
-
2,25 
90.0 
-
90,0 
(100) Πληρωμές 
-
*"* 
18.55 
-
8,825 
-
~ 
16.5 
-
-
1.125 
45,8 
-
45,0 
(100) Προϋπολογισμός 1989 
Αναλήψεις 
6.05 
6.71 
66.65 
2.02 
-
-
1,26 
" 
10,9 
7,5 
2.41 
103,5 
-
103.5 
(100) Πληρωμές 
3,025 
5,368 
42.387 
1.01 
-
-
0.63 
16.5 
5.45 
3.75 
1 ,88 
80 
-
80 
(100) Προϋπολογισμός 1990 
Αναλήψεις 
-
"" 
-
-
-
8,37 
-
— 
-
8,37 
(7.7) Πληρωμές 
-
** 
7,42** 
-
-
4,185 
" 
""* 
0,45** 
-
12.055 
(12) -Νί 
Q 
Τ*) σε~ σταθερές τιμές 1988 
(**) υπόλοιπο 1988 
(1) ΣΚ" Συμπληρωματικό κονδύλιο 
- 43 -
Εκτός του προγράμματος 7, "Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος - επιτρο­
πή παρακολούθησης", το οποίο χρηματοδοτείται σε ποσοστό 100 Χ από το 
συμπληρωματικό κονδύλιο βάσει του άρθρου 4 του κανονισμού 2053/88, τα 
υπόλοιπα προγράμματα χρηματοδοτούνται, όσον αφορά τους πόρους από δημό­
σιους φορείς, κατά 75 % από το συμπληρωματικό κονδύλιο και κατά 25 Χ 
από το πορτογαλικό κράτος. 
Στη συνέχεια παρατίθενται λεπτομερώς τα κυριότερα στοιχεία που καθό­
ρισαν τη δημοσιονομική εκτέλεση κάθε έτους. 
Ι^Ι^^κτέλεσ^Ι^δδ 
Οι τέσσερις αποφάσεις της Επιτροπής που εκδόθηκαν το Νοέμβριο 1938, 
αφορούσαν τα ακόλουθα προγράμματα : 
ngoyjaayyaja i$21^2E2ÎQ2D«.2IQY ÔÏÏ25£22Q,.IQS 
IH1I22UD §H!I22!IQ£ 
3.1. Σύστημα παροχής χρήμα- 8.9.1988 C(88)2119 της 
τοδοτικών κινήτρων του 11.11.88 
PEDIP (SINPEDIP) 
3.3.1. Σχέδιο αναδιάρθρωσης 9.8.1988 (1) C(88)2117 της 
της βιομηχανίας 11.11.88 
μαλλιού 
4. Χρηματοοικονομική 29.9.1988 C(S8)2220 της 
τεχνική 28.11.88 
7. Δημοσιότητα, εφαρμογή 27.9.1988 C(88)2118 της 
και έλεγχος 11.11.88 
Το σύνολο της κοινοτικής συνεισφοράς για το σχέδιο αναδιάρθρωσης της 
βιομηχανίας μαλλιού (17,65 εκατ. ECU) αναλήφθηκε από τον προϋπολογισμό 
1988. 
Η απόφαση της Επιτροπής για το πρόγραμμα 4 "Χρηματοοικονομική τεχνική" 
ορίζει ότι η πληρωμή της δεύτερης και τρίτης δόσης μπορεί να πραγματο­
ποιηθεί μόνο μετά από συμφωνία μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και 
των πορτογαλικών αρχών, σχετικά με : 
το καταστατικό των εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου που πρέπει 
να δημιουργηθούν* 
τους κανόνες λειτουργίας των "κατατεθημένων κεφαλαίων". 
Μετά από μία σειρά συναντήσεων και ανταλλαγών επιστολών με τους τεχνι­
κούς και πολιτικούς υπεύθυνους του PEDIP, κατέστη δυνατό να δοθεί μία 
κοινή ερμηνεία των προτεινόμενων κειμένων και να καταβληθεί το 
(1) Το πρόγραμμα αυτό κοινοποιήθηκε στις 5.2.88 στο πλαίσιο της δια­
δικασίας του άρθρου 92 και 93 πριν την απόφαση συγχρηματοδότησης 
του PEDIP. 
- 49 -
εναπομένον τμήμα των διαθέσιμων κεφαλαίων για την εφαρμογή αυτού του 
προγράμματος κατά το 1989. 
Η απόφαση για το Η22ϊ22Ηΰ2_Ζ' "Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος" τρο­
ποποιήθηκε το 1989 ώστε να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι πορτογαλικές 
αρχές αποδέχθηκαν τη δημιουργία επιτροπής παρακολούθησης που θα αντα­
ποκρίνεται στις αρχές της αναμόρφωσης των διαρθρωτικών ταμείων, αλλά 
δεν προβλεπόταν σαφώς στον κανονισμό αριθ. 2053/88 του Συμβουλίου. 
Αν και ο κανονισμός αριθ. 2053/88 εκδόθηκε αργά και συγκεκριμένα στις 
24 Ιουνίου 1988 και δημοσιεύτηκε στην ΕΕ στις 15 Ιουλίου 1988, χρησι­
μοποιήθηκε το σύνολο των πόρων του προϋπολογισμού 1988 δηλαδή 90 εκατ. 
ECU σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και 45 (1) σε πιστώσεις πληρωμών. 
5^2^_=_Εκτέλεσ!]_ΐ989 
Το χρονοδιάγραμμα έκδοσης των αποφάσεων κατά το 1989 ήταν το ακόλουθο : 
Προγράμματα £2!y.2u2Î020_2IQy. ^H2i£22u_IQS 
§Η1Ι22ΞΟ IHÎI22HQS 
1. Βασικές και τεχνολο- 25.01.1989 C(89)1287 της 
γικές υποδομές 13.7.89 
2. Επαγγελματική 01.12.1988 C(89)765 της 
κατάρτιση 26.4.89 
3.1. Σύοτημα παροχής ~ — C(89)1965 της 
χρηματοδοτικών 20.11.88 
κινήτρων του PEDIP τροποποίηση από 
(SINPEDIP) C(88)2119) 
3.2. Σύοτημα ορθολογικής 08.09.1988 (2) C (89)484 της 
χρησιμοποίησης της 20.3.89 
ενέργειας (SIURE) 
3.4. Στήριξη ειδικών 29.8.89 C(89)2045 της 
τομέων (PITIE/ 27.11.89 
PRODIBE) 
(1) Στο πλαίσιο της διαδικασίας για την έγκριση του προϋπολογισμού, 
μεταφέρθηκαν προσωρινά στο FEOGA 10 εκατ. ECU τα οποία θα ανακτη­
θούν κατά τα επόμενα οικονομικά έτη (βλέπε : SEC (88) 1401 τελικό) 
(2) Το πρόγραμμα αυτό είχε κοινοποιηθεί στις 8.5.1987 στο πλαίσιο της 
διαδικασίας του άρθρου 92 και 93 πριν την απόφαση συγχρηματοδότησης 
του PEDIP. 
- 50 -
Q22ï22yy2I2 £2iy.2!i2ÎQ2Q_2IQY. 
§2iI22!!Q ^!!2!£22Q-.IQS 
§!IiI22!IQ£ 
5. Βελτίωση παραγωγικό­
τητας 
6. Βελτίωση ποιότητας 
και βιομηχανικού 
DESIGN 
7. Δημοσιότητα, εφαρ­
μογή και έλεγχος 21.10.88 
21.10.88 C(89)390 της 
7.3.89 
C(89)391 της 
7.3.89 
C(89)14U0 της 
25.7.89 
(τροποποίηση από 
0(88)2118) 
Πρέπει να υπογραμμιστούν τα ακόλουθα γεγονότα : 
- Πρόγραμμα 1. "Βασικές και τεχνολογικές υποδομές". 
Κατά το 1988 το ΕΤΠΑ χρηματοδότησε oxéôiu υποδομών συνολικού ποσού 
7672εκατ. ECU στο πλαίσιο του προγράμματος αριθ. 1. Το 1989, η 
Επιτροπή ενέκρινε με την απόφαση C(89)1287 τις συνεισφορές του 
ΕΤΠΑ και του συμπληρωματικού κονδυλίου για τη συγχρηματοδότηση του 
προγράμματος, οι οποίες ανέρχονται σε 323,12 και 26,48 εκατ. ECU 
αντ ίστοιχα. 
Με τον τρόπο αυτό η Επιτροπή ανταποκρίθηκε πλήρως στη δέομευοη που 
είχε αναλάβει τον Οκτώβριο του 1987 για χορήγηση στο PEDIP 400 εκατ, 
ECU από τους πόρους του ΕΤΠΑ. 
Για το Η22Υ.22ΰϋ2_ί:' "Επαγγελματική κατάρτιση" και προκειμένου να επι­
ταχυνθεί η προώθηση του προγράμματος, αποφασίστηκε να εκδοθεί απόφαση 
AD HOC για τις τρεις ενέργειες που χρηματοδοτούνται από το συμπληρωμα­
τικό κονδύλιο (ευαισθητοποίηση, προώθηση υλικού διδασκαλίας και αξιο­
λόγηση). Η λήψη της απόφασης αυτής ήταν απαραίτητη διότι το ΕΚΤ δεν 
ήταν σε θέση να λειτουργήσει με βάση την προσέγγιση "ανά πρόγραμμα" 
παρά μόνο από το 1990 και μετά. 
Οι πορτογαλικές αρχές κοινοποίησαν στις 29.9.1989 ένα σχέδιο προγράμ­
ματος που κάλυπτε την περίοδο 1990-1992 και το οποίο εξετάστηκε από 
τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο πλαίσιο του νέου κανονισμού του ΕΚΤ. 
- 51 -
Η ουγχρηματοδότηση από πόρους του ΕΚΤ εγκρίθηκε από την Επιτροπή 
με την απόφαση C(90)587 της 30.03.90. Όπως και στην περίπτωση 
της συμμετοχής του ΕΤΠΑ στο πρόγραμμα 1, τα ποσά που εγκρίθηκαν 
με την απόφαση αυτή ικανοποιούν την αναληφθείσα από την Επιτροπή 
δέσμευση το Οκτώβριο του 1987 για χορήγηση Ί00 εκατ. ECU στο 
PEDIP. 
Στην περίπτωση του £HiyÉ222S_H22ï22ut!2I2S_^l· "Σύστημα παροχής 
χρηματοδοτικών κινήτρων στο PEDIP (SINPEDIP)", με βάση την κατά­
σταση προόδου αυτού του προγράμυατος και σύμφωνα με τα προβλεπό­
μενα στην απόφαση C (88)2119 της 11.11.88, οι πορτογαλικές αρχές 
υπέβαλαν στην Επιτροπή πριν το τέλος του έτους ένα αναθεωρημένο 
χρηματοδοτικό σχέδιο, στο οποίο λαμβάνεται υπόψη η αποκτηθείσα 
εμπειρία κατά το πρώτο έτος εκτέλεσης του προγράμματος. 
Κυριότερος στόχος του αναθεωρημένου αυτού χρηματοδοτικού σχεδίου 
είναι να καταβληθεί ενωρίτερα (1989) απ'ό,τι αρχικά προβλεπόταν 
(1990) ποσό ύψους 10,28 εκατ. ECU και αυτό χωρίς να μεταβληθεί 
στο συνολικό χρηματοδοτικό σχέδιο 1988-1992. 
Το σύστημα κοινοποιήσεων των σχεδίων στους ευαίσθητους και διερ­
χόμενους κρίση τομείς, τα οποία υπερβαίνουν ορισμένα ποσά, εφαρμό­
στηκε χωρίς μέχρι τώρα να δημιουργήσει ιδιαίτερα προβλήματα. 
~ 022Υ.22Εΰ2_£· "Χρηματοοικονομική τεχνική". 
Οι πορτογαλικές αρχές ζήτησαν το 1989 τη μεταφορά της δεύτερης δό­
σης των πιστώσεων 1988, δηλαδή 16,5 εκατ. ECU. Προηγουμένως κοινο­
ποίησαν στην Επιτροπή ότι είχαν χορηγηθεί οι διάφορες απαιτούμενες 
άδειες για τη νόμιμη σύσταση των εταιρειών επιχειρηματικού κεφα­
λαίου. 
- 022¥22ΰΰ2_Ζ· "Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος" : 
Με την απόφαση C(89)1400 συστήθηκε ενιαία επιτροπή παρακολούθησης 
για το σύνολο του PEDIP. 
Όπως και κατά το 1988, χρησιμοποιήθηκε το σύνολο των πιστώσεων του 
προϋπολογισμού 1989, δηλαδή 103,5 εκατ. ECU σε πιστώσεις ανάληψης 
υποχρεώσεων και 80 εκατ. ECU σε πιστώσεις πληρωμών. 
"Επιπλέον, το 1989 η ETE χορήγησε δάνεια ύψους 150 εκατ. ECU σε 
επιλέξιμες MME στο πλαίσιο του PEDIP. Σε βασικά έργα υποδομής 
χορηγήθηκαν δάνεια ύψους 72 εκατ. ECU τα οποία μπορούν να θεωρη­
θούν ως συμπληρωματικά του PEDIP". 
- 52 -
^5ι.^^«§ίΐ|λεσ2_1990_(στ^£_30_Απ2χλ|ου) 
022ϊ22ϋΰ2Ι2 !S2iy.2îî2ÎQ2Q_2IQ^ â!I2î£22Q_ÎQ£ 
Επιτροπή §HiI222Q£ 
2. Επαγγελματική κατάρτιση — — C(90) 136 της 
29.1.90 
(τροποποίηση από 
CC89) 765) 
3.3.2. Αναδιάρθρωση του 9.1.90 C(90)704 "(ης 
τομέα των 26.4.90 
χυτηρίων 
7. Δημοσιότητα, εφαρ- — — C(90)281 της 
μογή και έλεγχος 23.2.90 
(τροποποίηση από 
CC89) 1400) 
Στο πλαίσιο του 222ï22kiu2I2£_? "Επαγγελματική κατάρτιση", αποδείχθηκε 
απαραίτητη η έκδοση της απόφαοης C(90) 136 της 29.1.90 με την οποία 
τροποποιήθηκε η απόφαση C(89)765 της 26ης Απριλίου 1989, λόγω της μετα­
φοράς πόρων του προϋπολογισμού μεταξύ των διαφόρων μέτρων και αυτό 
χωρίς να τροποποιηθεί ούτε το ετήσιο ούτε το συνολικό ποσό του προγράμ­
ματος. 
Η απόφαση για το Η22Υ22ϋΰ2-Ζ' "Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος" 
ανταποκρίνεται στο αίτημα των πορτογαλικών αρχών για μεταφορές ποσών 
μεταξύ των διαφόρων μέτρων χωρίς να τροποποιείται το ετήσιο και συνο­
λικό ποσό. 
Σύμφωνα με την κατάσταση προόδου των προγραμμάτων προβλέπεται ότι και 
κατά το 1990 θα χρησιμοποιηθούν στο σύνολο τους οι πιστώσεις του πρού-
πολογισμού. 
- 53 -
^—ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
To PEDIP αποτελεί το αντικείμενο εκ των υστέρων αξιολόγησης, της οποίας 
οι στόχοι είναι οι ακόλουθοι : 
1. Μέτρηση της οικονομικής αποτελεσματικότητας του PEDIP και καθενός 
των λειτουργικών του προγραμμάτων. 
2. Εκτίμηση των συνεπειών του PEDIP στην πορτογαλική οικονομία, είτε 
στο μακροοικονομικό επίπεδο, είτε στο επίπεδο των διαρθρώσεων και 
επιδόσεων του βιομηχανικού τομέα (σε μεσοπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο 
επ ίπεδο). 
3. Έλεγχος της ορθής εφαρμογής του PEDIP σε σχέση με τους στόχους του 
καθώς και με τους άξονες προτεραιότητας που αναφέρονται στον κανονι­
σμό 2053/88. 
4. Γενικότερα, αξιολόγηση του PEDIP ως υποδείγματος πολυετών προγραμ­
μάτων πολλαπλών στόχων στον τομέα της βιομηχανικής ανάπτυξης, με 
κοινοτική συμμετοχή. 
Η καθιέρωση συστήματος εκ των υστέρων αξιολόγησης του PEDIP προβλέπεται 
στο πλαίσιο του προγράμματος 7 "Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος". 
Το μέτρο αυτό, του οποίου ο προϋπολογισμός ανέρχεται σε 700.000 ECU 
και χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από την Κοινότητα, περιλαμβάνει το σχε­
διασμό ενός υποδείγματος αξιολόγησης των αποτελεσμάτων του PEDIP, την 
εκπόνηση μελετών για τις συνέπειες των λειτουργικών προγραμμάτων και 
τη σύνταξη περιοδικών εκθέσεων. 
Εξάλλου, με την απόφαση C(89)1400 ι ης 25ης Ιουλίου 1989 συστήθηκε επιτρο­
πή παρακολούθηση*, ι ou PLDJP και παραχωρήθηκα στην ι ν λόγω επιτροπή η 
αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων σχετικά με τ ι ς διαδικασίες εφαρμογής συστή­
ματος αξιολόγησης. Παράλληλα με την ίδια απόφαση χορηγήθηκε συνδρομή 
από τον προϋπολογισμό ύψους 180.000 ECU το μεγαλύτερο τμήμα των οποίων 
θα πρέπει να χορηγηθούν σε ενέργειες αξιολόγησης που δεν προβλέπονται 
στο πρόγραμμα 7. 
Στο Υπουργείο Βιομηχανίας δημιουργήθηκε μία ομάδα TASK FORCE αντικείμενο 
της οποίας είναι ο σχεδιασμός και η παρακολούθηση της εφαρμογής του συ­
στήματος αξιολόγησης του PEDIP. Κατά την πρώτη συνεδρίαση της στις 7 
Νοεμβρίου 1989 η επιτροπή παρακολούθησης ενέκρινε, με βάση έκθεση που 
συνέταξε η TASK FORCE, τις κατευθυντήριες γραμμές για το σύστημα αξιολό­
γησης και αποφάσισε ότι στο εξής θα πρέπει να συμμετέχει απευθείας στις 
εργασίες της και εκπρόσωπος των υπηρεσιών της Επιτροπής. 
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες αυτές γραμμές, καθορίστηκαν δύο μέθοδοι 
για την αξιολόγηση του PEDIP : "Η ανάλυση της σημασίας και της αποτελε­
σματικότητας του PEDIP", και "Η επιμέρους ανάλυση εισροών εκροών". 
Επίσης εξετάστηκε η ανάγκη "συστήματος πληροφόρησης για την αξιολόγηση". 
"ι ) "Η επιμέρους ανάλυση εισροών εκροών" επιδιώκει τη μέτρηση των 
συνεπειών του PEDIP και ιδιαίτερα των παραγωγικών επενδύσεων που 
- 54 -
χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του, για τους y2!$222i£2y.2yi£22£_2I2X.22iâ' 
δηλαδή την κατανάλωση, το εισόδημα, την αποταμίευση και το ισοζύγιο 
πληρωμών. 
Π) Με την "ανάλυση της σημασίας και της αποτελεσματικότητας" επιδιώκεται 
να μετρηθούν οι συνέπειες του PEDIP σε ένα σύνολο στόχων που προκύπτουν 
ειδικά από τα λειτουργικά προγράμματα του PEDIP, δηλαδή 2I22£_2I2X.22£ 
§£y.IÉ222_§I!i!I§§22· Γ,σ τΠν αξιολόγηση θα χρησιμοποιηθεί μία δέσμη δει­
κτών μέτρησης των συνεπειών, κατάλληλα επιλεγμένων για την εκτίμηση της 
σημασίας και της αποτελεσματικότητας κάθε λειτουργικού προγράμματος σε 
σχέση με τους ειδικούς του στόχους, και κατά τρόπο που να καθίσταται δυ­
νατή η μεταγενέστερη συνολική αξιολόγηση του PEDIP. 
Επίσης με τη μέθοδο του "FOLLOW UP" θα πραγματοποιηθεί συγκριτική μελέ­
τη σε μικροοικονομικό επίπεδο με την οποία θα αξιολογούνται οι συνέπειες 
στις επιδόσεις των επιχειρήσεων - δικαιούχων του PEDIP. 
"in) Προβλέπεται η δημιουργία ειδικής βάσης δεδομένων η οποία θα χρησιμοποιη­
θεί στο πλαίσιο του συστήματος αξιολόγησης. Η βάση αυτή θα περιλαμβάνει 
τέσσερα τμήματα : εθνικό, προγράμματα του PEDIP, δικαιούχες εταιρείες, 
και επιχειρήσεις ΕΟΚ. 
Η ανάλυση σε σχέση με τους στόχους πρώτου επιπέδου θα πραγματοποιηθεί από 
τμήμα του Υπουργείου Βιομηχανίας : το GEP (Τμήμα Μελετών και Σχεδιασμού). 
Η ανάλυση σε σχέση με τους στόχους δεύτερου επιπέδου, καθώς και η εγκατά­
σταση ενός σημαντικού τμήματος του συστήματος πληροφοριών θα πραγματοποιη­
θούν από εξωτερικό σύμβουλο ο οποίος έχει ήδη επιλεγεί από την TASK FORCE. 
Υπογράφηκε πρωτόκολλο με το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικών της Πορτογαλίας 
(ΙΝΕ) για την παροχή ορισμένων πληροφοριών που θα ενσωματωθούν στο εθνι­
κό τμήμα του συστήματος αξιολόγησης. Προβλέπεται ότι η Στατιστική Υπηρε­
σία της Κοινότητας θα μπορέσει να συμβάλει στην εισαγωγή στο σύστημα πλη­
ροφοριών του τμήματος που αφορά την ΕΟΚ. 
Από την 31η Ιουλίου 1990, ο σύμβουλος θα παραδίδει στην TASK FORCE τριμη­
νιαίες εκθέσεις με τα αποτελέσματα της μελέτης αξιολόγησης των στόχων 
δευτέρου επιπέδου. 
Στους εκπροσώπους της Επιτροπής οι οποίοι συμμετέχουν στην επιτροπή παρα­
κολούθησης θα εναπόκειται, εάν αυτό είναι απαραίτητο, να προτείνουν τη 
σύνταξη συμπληρωματικών μελετών αξιολόγησης που θα χρηματοδοτούνται από 
τους πόρους που έχουν τεθεί στη διάθεση της Επιτροπής. Οι μελέτες αυτές 
θα αφορούν ενδεχομένως ειδικούς στόχους Τσυνέπειες του PEDIP στην ποιότη­
τα, την τεχνολογική καινοτομία, το περιβάλλον, κλπ.). 
- 55 -
Προς το παρόν, είναι αδύνατο να εκτιμηθούν οι συνέπειες του PEDIP, 
διότι ουσιαστικά ξεκίνησε στη διάρκεια του 1989, και τα αποτελέσμα­
τα των εφαρμοζόμενων μέτρων θα μπορέσουν να καταγραφούν μόνο αφού 
παρέλθει η απαιτούμενη περίοδος προσαρμογής των μέτρων αυτών. 
Ενδεικτικά, μπορεί να αναφερθεί ότι (1) : 
1- Για τα δύο μέτρα του προγράμματος 1 "Βασικές και τεχνολογικές 
υποδομές" που χρηματοδοτούνται από το συμπληρωματικό κονδύλιο 
(υποδομές για τις βιομηχανικές και εμπορικές ενώσεις, και υπο­
δομές στήριξης για τις οικονομικές δραστηριότητες), υποβλήθηκαν 
14 υποψηφιότητες. 
2- Για τα τρία μέτρα του προγράμματος 2 "Επαγγελματική κατάρτιση" 
που χρηματοδοτούνται από το συμπληρωματικό κονδύλιο, υποβλήθηκαν 
295 αττήσεις συνδρομής. 
5Γ ΣΤΟ SINPEDIP εντάχθηκαν 461 σχέδια άλλων χρηματοδοτικών συστημά­
των που ίσχυαν μέχρι το 1988, καθώς και 2.504 αιτήσεις συνδρομής. 
Στο μέτρο 2 "Επενδύσεις για την καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό" 
αντιστοιχούν το 28 Χ των σχεδίων και το 79 Χ των επενδύσεων. Στο 
πλαίσιο του μέτρου 3, "Ειδικές επενδύσεις σε εξοπλισμό" υποβλήθη­
κε το 63 Χ των αιτήσεων συνδρομής που αντιπροσωπεύουν το 15 Χ των 
επενδύσεων. Εγκρίθηκαν 1.552 σχέδια. 
4- Στο πλαίσιο του SIURE, έγινε η αξιολόγηση 6 σχεδίων. 
5- Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας μαλλιού υποβλήθηκαν 
48 αιτήσεις συνδρομής εκ των οποίων εγκρίθηκαν οι 19. 
6- Στο πλαίσιο των δύο εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου, SULPEDIP 
και N0RPEDIP, υποβλήθηκαν 76 σχέδια, εκ των οποίων τα 44 αφορούν 
επενδύσεις χαρτοφυλακίου, ενώ παράλληλα αποφασίστηκε η συμμετοχή 
των εταιρειών αυτών σε 8 σχέδια. 
7- Για το πρόγραμμα 5, "Βελτίωση παραγωγικότητας", υποβλήθηκαν 405 
σχέδια εκ των οποίων εγκρίθηκαν τα 156. Το επιμέρους πρόγραμμα 
1, "Επίδειξη, ευρεία διάδοση και προώθηση", απορροφά το 44 % των 
χορηγούμενων ενισχύσεων, και το μέτρο 1, "Ενέργειες επίδειξης 
στις επιχειρήσεις", το 86 Χ των ενισχύσεων αυτών. Στο επιμέρους 
πρόγραμμα 2, "Ενίσχυση για τη διαχείριση της παραγωγικότητας", το 
μέτρο 3 "Ενισχύσεις για την πρόσβαση στις αγορές" απορροφά το με­
γαλύτερο ποσό επενδύσεων (87 Χ του συνόλου του επιμέρους προγράμ­
ματος) και συνεισφορών (57 Χ). 
(1) Στοιχεία της 31ης Δεκεμβρίου 1989. 
- 56 -
8- Στο πλαίσιο του προγράμματος 6 "Βελτίωση ποιότητας και βιομηχανικού 
DESIGN" υποβλήθηκαν 88 αιτήσεις συνδρομής, εκ των οποίων 50 εγκρίθη­
καν. 48 Χ των αιτήσεων συνδρομής και 8'5 Χ των επιδοτήσεων αντιστοι­
χούν στο μέτρο Α, "Σύστημα παροχής κινήτρων για την ποιότητα". 
9- Όσον αφορά το πρόγραμμα 7, το σύστημα πληροφόρησης για τη διαχεί­
ριση του PEDIP τέθηκε σε εφαρμογή, και το πρόγραμμα ευρείας διάδο­
σης, ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης διεξάγεται στις καλύτερες συν­
θήκες, δεδομένου ότι τώρα πλέον το PEDIP έχει καταστεί γνωστό και 
εκτιμάται από μεγάλο τμήμα των οικονομικών φορέων οι οποίες εκδηλώ­
νουν το ενδιαφέρον τους με την υποβολή υποψηφιοτήτων και αιτήσεων 
για ένταξη στα μέτρα του προγράμματος αυτού. 
Εάν επιχειρηθεί μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση, λαμβάνοντας υπόψη 
ποιοτικούς παράγοντες, εντός των ήδη αναφερθέντων περιθωρίων που οφεί­
λονται στη μικρή περίοδο εφαρμογής του προγράμματος, τα συμπεράσματα 
που μπορούν να προκύψουν είναι τα εξής : 
α) από την τομεακή ανάλυση των ενισχύσεων του SINPEDIP προκύπτει μία 
ορισμένη διαφοροποίηση. Σε τρεις κλάδους α) βιομηχανίες ύφανσης, 
ένδυσης και δέρματος* β) μη μεταλλικά ορυκτά" γ) μεταλλι­
κά προϊόντα, μηχανές και υλικό μεταφοράς, χορηγήθηκε περίπου 
το 73 Χ των επιδοτήσεων. Όσον αφορά τη γεωγραφική κατανομή, στις 
περιοχές του PORTO και D'AVEIRO πραγματοποιείται το 60 Χ των επεν­
δύσεων" 
β) όσον αφορά τις εταιρείες επιχειρηματικών κεφαλαίων, για 13 από τα 
24 σχέδια επενδύσεων χαρτοφυλακίου του SULPEDIP και 2 από τα 20 του 
N0RPEDIP απαιτείται χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων. 
Όμως. και σε αυτές ακόμη τις περιπτώσεις, υποβλήθηκαν αναπτυξιακά σχέδια 
τα οποία βασίζονται στην καινοτομία ή τον εκσυγχρονισμό. Και τα 
υπόλοιπα σχέδια παρουσιάζουν στο σύνολο τους αυτά τα χαρακτηριστικά 
εκσυγχρονισμού ή καινοτομίας* 
γ) στην περίπτωση του προγράμματος 5, "Βελτίωση παραγωγικότητας", το 
κριτήριο ανάλυσης είναι τις περισσότερες φορές ο τύπος της εξετα­
ζόμενης επιχείρησης. Περίπου το ένα τρίτο των καταβληθεισών επι­
δοτήσεων αφορούσαν σχέδια που υποβλήθηκαν από ενώσεις επιχειρημα­
τιών, τα οποία όμως αντιπροσωπεύουν ποσό κατώτερο του 11 7, του 
συνολικού κόστους των εγκεκριμένων σχεδίων. Αντίθετα, τα σχέδια 
που υποβλήθηκαν από τις επιχειρήσεις λαμβάνουν το 55 Χ των ενισχύ­
σεων, το κόστος τους όμως αντιπροσωπεύει περίπου το 82 Χ του συνό­
λου. Η διαφορά αυτή αιτιολογείται από τη φύση του κόστους των 
ενεργειών που προωθούν οι επιχειρήσεις, ένα μέρος του οποίου δεν 
είναι επιλέξιμο. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα περισσότερα σχέδια 
που υποβάλλουν οι ενώσεις εντάσσονται στο επιμέρους πρόγραμμα 2, 
"Παροχή ενίσχυσης για τη διαχείριση της παραγωγικότητας", ενώ τα 
σχέδια των επιχειρήσεων εντάσσονται στο πλαίσιο του επιμέρους προ­
γράμματος 1 "Επίδειξη, ευρεία διάδοση και προώθηση". Εάν εξεταστεί 
η τομεακή κατανομή των σχεδίων, ο τομέας της κατασκευής μεταλλικών 
προϊόντων, μηχανών, εξοπλισμού και υλικού μεταφορών περιλαμβάνει 
το μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων σου λαβαν ενισχύσεις 
- 57 -
(38 Χ των επιδοτούμενων επιχειρήσεων και 41 Χ των καταβληθεισών 
ενισχύσεων)" τη δεύτερη θέση καταλαμβάνουν η βιομηχανία ύφανσης, 
ένδυσης και δέρματος και η βιομηχανία ξύλου και επίπλου, ενώ πρέ­
πει να σημειωθεί ότι από τομεακή άποψη οι αιτήσεις παρουσιάζουν 
διαφοροποίηση" 
δ) στο πλαίσιο του προγράμματος 6, "Βελτίωση ποιότητας και βιομηχανι­
κού DESIGN", η ανάλυση ανά δικαιούχο φανερώνει ότι το 44 Χ των αι­
τήσεων υποβλήθηκαν από επιχειρήσεις στήριξης στη βιομηχανία, 32 Χ 
από ενώσεις και 24 Χ από βιομηχανικές επιχειρήσεις. Εάν η ανάλυση 
γίνει με βάση τους τομείς δραστηριότητας, και πάλι ο τομέας της πα­
ραγωγής μεταλλικών προϊόντων, μηχανών, εξοπλισμών και υλικού μετα­
φοράς είναι ο περισσότεορ ενεργός, με 76 Χ των σχεδίων. Από περι­
φερειακή άποψη η Λισσαβώνα και το Πόρτο συγκεντρώνουν το μεγαλύτε­
ρο αριθμό των αιτήσεων συνδρομής. 
Ως γενικό συμπέρασμα, μπορεί να τονιστεί ότι παρότι είναι πρόωρο να 
παρουσιαστούν τα αποτελέσματα του PEDIP, λόγω του μικρού χρονικού 
διαστήματος που έχει παρέλθει από την εφαρμογή του, ο αριθμός και τα 
ποσά των σχεδίων που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο των διαφόρων προγραμμά­
των καθώς και η τομεακή κατανομή οδηγούν στη σκέψη ότι το PEDIP εφαρ­
μόζεται κατά τρόπο ικανοποιητικό και ότι δεν σημειώθηκαν σημαντικές 
δυσλειτουργίες κατά την εκτέλεση του. 
ISSN 0254-wd., 
COM(90)205 τελικό 
ni χ inYii 
GR 14 13 
Αρι*. καταλόγου : CB-CO-90-201-GR-C 
ISBN 92-77-60105-1 
Υπηρεσία Επίσημων Εκβάσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg