EL    EL EL 
 
EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 23.7.2009 
COM(2009) 378 τελικό  
  
ΕΚΘΕΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
Για την εφαρ µογή και την αποτελεσ µατικότητα  της οδηγίας  ΕΠΕ   
(Οδηγία  85/337/E ΟΚ, όπως  τροποποιήθηκε  από τις οδηγίες  97/11/EΚ και 2003/35/E Κ) 
 
EL 2   EL ΕΚΘΕΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
Για την εφαρ µογή και την αποτελεσ µατικότητα  της οδηγίας  ΕΠΕ   
(Οδηγία  85/337/E ΟΚ, όπως  τροποποιήθηκε  από τις οδηγίες  97/11/EΚ και 2003/35/E Κ) 
1. ΠΟΛΙΤΙΚΗ  ΚΑΙ  ΝΟΜΙΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ  
Στόχος  της παρούσας  ανακοίνωσης -έκθεσης  είναι  η ανασκόπηση  της εφαρ µογής και 
αποτελεσ µατικότητας  της οδηγίας  του Συµβουλίου  85/337/E ΟΚ1 για την εκτίµηση 
των επιπτώσεων  ορισµένων  σχεδίων  δηµοσίων  και ιδιωτικών  έργων  στο περιβάλλον , 
όπως  τροποποιήθηκε  από τις οδηγίες  97/11/EΚ2 και 2003/35/E Κ3 (εν προκει µένω η 
Εκτίµηση των Περιβαλλοντικών  Επιπτώσεων  - οδηγία  ΕΠΕ ), στην  Ευρωπαϊκή  
Ένωση  (ΕΕ).  
Η οδηγία  ΕΠΕ  έχει αποτελέσει  αντικεί µενο συναφών  τακτικών  εκθέσεων  στο 
παρελθόν , οι οποίες  στηρίζονταν  στο άρθρο  11 της οδηγίας . Βάσει  των εκθέσεων  
αυτών , η εν λόγω  οδηγία  ΕΠΕ  τροποποιήθηκε  το 1997. Με την οδηγία  97/11/EΚ 
διευρύνθηκε  το πεδίο  εφαρ µογής, ενισχύθηκαν  τα διαδικαστικά  στάδια  και 
ενσω µατώθηκαν  οι αλλαγές  που προέκυψαν  µε τη σύµβαση  για την εκτίµηση των 
περιβαλλοντικών  επιπτώσεων  σε διασυνοριακά  πλαίσια  (σύµβαση  του Έσπο ). Μετά  
την υπογραφή , εκ µέρους  της Κοινότητας  (Ιούνιος  1998) της σύµβασης  του Aarhus 
σχετικά  µε την πρόσβαση  σε πληροφορίες , τη συµµετοχή  του κοινού  στη λήψη  
αποφάσεων  και την πρόσβαση  στη δικαιοσύνη  για περιβαλλοντικά  θέµατα, το 
κοινοτικό  δίκαιο  έπρεπε  να ευθυγρα µµιστεί  µε την εν λόγω  σύµβαση . Έτσι , η οδηγία  
ΕΠΕ  τροποποιήθηκε  από την οδηγία  2003/35/E Κ, µε την οποία  επιδιώχθηκε  η 
ευθυγρά µµιση των διατάξεων  σχετικά  µε τη συµµετοχή  του κοινού  µε τις 
αντίστοιχες  διατάξεις  της σύµβασης  του Aarhus.  
Η οδηγία  αποβλέπει  στην  προστασία  του περιβάλλοντος  και της ποιότητας  ζωής , 
εξασφαλίζοντας  εκ παραλλήλου  τη σύγκλιση  των εθνικών  νοµοθεσιών  όσον  αφορά  
την εκτίµηση των περιβαλλοντικών  επιπτώσεων  στα δηµόσια και ιδιωτικά  έργα . 
Αποτελεί  βασικό  µέσο της περιβαλλοντικής  ενσω µάτωσης , καλύπτοντας  ευρύ  
φάσµα έργων  και καθιστώντας  τα βιώσι µα (αειφόρα ) από περιβαλλοντικής  πλευράς . 
Τα µέσα επίτευξης  του εν λόγω  στόχου  καθορίζονται  στο άρθρο  2 παράγραφος  1 της 
οδηγίας , η οποία  ορίζει  ότι πριν από την αδειοδότηση , τα σχέδια  τα οποία , ιδίως , 
λόγω  της φύσης , του µεγέθους  ή της θέσης  τους, µπορούν  να έχουν  σηµαντικές  
επιπτώσεις  στο περιβάλλον , υποβάλλονται  σε εκτίµηση όσον  αφορά  τις επιπτώσεις  
τους. Η οδηγία  εναρ µονίζει  τις αρχές  της ΕΠΕ , θεσπίζοντας  ελάχιστες  απαιτήσεις , 
ιδίως  όσον  αφορά  τον τύπο  των έργων  τα οποία  υπόκεινται  σε εκτίµηση, τις κύριες  
υποχρεώσεις  των κυρίων  του έργου , το περιεχό µενο της εκτίµησης  και τη συµµετοχή  
των αρµόδιων  αρχών  και του κοινού .  
                                                 
1 ΕΕ L 175, της 5.7. 85, σ. 40. 
2 ΕΕ L 73, της 14.3. 97, σ. 5. 
3 ΕΕ L 156, της 25.6.03, σ.17. 
 
EL 3   EL Σήµερα, όλα τα κράτη  µέλη (εν προκει µένω «ΚΜ») έχουν  θεσπίσει  συνολικά  
ρυθµιστικά  πλαίσια . Ωστόσο , το πρόβλη µα διασφάλισης  της αποτελεσ µατικής  και 
εναρ µονισµένης εφαρ µογής της οδηγίας  σε όλα τα κράτη  µέλη έχει διαρκή  και όχι 
στιγµιαίο χαρακτήρα . Η παρούσα  έκθεση  αξιολογεί  τα 20 έτη εφαρ µογής, σε µια 
προσπάθεια  αντιµετώπισης  του εν λόγω  προβλή µατος. Οι κύριες  πηγές  για τη 
σύνταξη  της παρούσας  έκθεσης  αναφέρονται  στο παράρτη µα 1. 
Η χρονική  στιγµή σύνταξης  της έκθεσης  είναι  κατάλληλη , κι αυτό  για πολλούς  
λόγους :  
– µετά τις διευρύνσεις  της ΕΕ το 2004 και το 2007, η οδηγία  άρχισε  να ισχύει  σε 12 
νέα ΚΜ· 
– τα περιβαλλοντικά  προβλή µατα στους  τοµείς της αλλαγής  του κλίµατος και της 
βιοποικιλότητας  βαίνουν  επιδεινού µενα  
– το Ευρωπαϊκό  ∆ικαστήριο  εξέδωσε  σηµαντικές  αποφάσεις  που αποσαφηνίζουν  
ορισµένες από τις διατάξεις  της ΕΠΕ ·  
– είναι  αναγκαίο  να δηµιουργηθεί  συνέργεια  µεταξύ  της οδηγίας  και της σύµβασης  
Έσπο , συµπεριλα µβανο µένου του πρωτοκόλλου  για τη στρατηγική  
περιβαλλοντική  εκτίµηση4· 
– η οδηγία  ΕΠΕ  θεωρήθηκε  ως ένα ενδεχό µενο µέσο µελλοντικής  απλοποίησης ,5 
σκοπός  της οποίας  είναι  ο προσδιορισ µός των αλληλεπικαλύψεων , χασµάτων  και 
δυνατοτήτων  για τον περιορισ µό της ρυθµιστικής  και διοικητικής  επιβάρυνσης , 
ιδίως  όσον  αφορά  τα διαµεθοριακά  έργα  (π.χ. υποθαλάσσιοι  αγωγοί  ή καλώδια  
µεταφοράς  ηλεκτρικού  ρεύµατος).  
Στην  έκθεση  υπογρα µµίζονται  τα ισχυρά  χαρακτηριστικά  της οδηγίας  ΕΠΕ , 
επιση µαίνονται  οι κύριοι  τοµείς όπου  χρειάζονται  βελτιώσεις  και διατυπώνονται  
συστάσεις , όπου  αυτό  αυτό  κρίνεται  σκόπι µο. Η έκθεση  καταλήγει  µε την εξέταση  
προσεγγίσεων  βελτίωσης  της οδηγίας .  
2. ΙΣΧΥΡΑ  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  ΤΗΣ  Ο∆ΗΓΙΑΣ  ΕΠΕ  
2.1. Θέσπιση  συνολικών  καθεστώτων  ΕΠΕ  σε όλα τα ΚΜ 
Εν γένει , τα ΚΜ έχουν  προβεί  στη µεταφορά  και εφαρ µογή της οδηγίας  ΕΠΕ , 
ευθυγρα µµιζόµενα εν γένει  µε τους στόχους  και τις απαιτήσεις  της οδηγίας . Σε 
πολλές  περιπτώσεις , τα ΚΜ έχουν  θεσπίσει  υποχρεώσεις  οι οποίες  υπερβαίνουν  τις 
ελάχιστες  απαιτήσεις  της οδηγίας . Αυτό  ισχύει  όσον  αφορά  τα βασικά  στάδια  της 
ΕΠΕ , όπως  είναι  η «επιλογή » (screening) και η «οριοθέτηση  πεδίου  εφαρ µογής» 
(scoping):  
– «Επιλογή » είναι  το µέρος της διαδικασίας  ΕΠΕ  που καθορίζει  κατά  πόσον  µια 
ΕΠΕ  είναι  απαραίτητη . Σε ορισµένα ΚΜ, η διενέργεια  ΕΠΕ  είναι  υποχρεωτική  
για ορισµένους  τύπους  έργων  που απαριθ µούνται  στο παράρτη µα ΙΙ ή για άλλες  
κατηγορίες  έργων , πέραν  εκείνων  που απαριθ µούνται  στα παραρτή µατα Ι και ΙΙ.  
– Ως «οριοθέτηση  πεδίου  εφαρ µογής» νοείται  το στάδιο  της διαδικασίας  ΕΠΕ  που 
καθορίζει  το περιεχό µενο και την έκταση  του πεδίου  εφαρ µογής σε ό,τι αφορά  τις 
περιβαλλοντικές  εφαρ µογές που πρέπει  να υποβάλλονται  σε αρµόδια αρχή . 
                                                 
4 Εγκρίθηκε  µε την απόφαση  2008/871/E Κ, ΕΕ L 308, της 19.11.08, σ.33. 
5 COM(09)15. 
 
EL 4   EL Πρόκειται  για ένα σηµαντικό  στοιχείο  ενός επαρκούς  καθεστώτος  ΕΠΕ , κυρίως  
επειδή  βελτιώνει  την ποιότητα  της ΕΠΕ . Πολλά  ΚΜ έχουν  προχωρήσει  ακόµη 
περισσότερο  απ' ό,τι οι ελάχιστες  απαιτήσεις  της οδηγίας , καθιστώντας  την 
«οριοθέτηση  πεδίου  εφαρ µογής» υποχρεωτική  και προβλέποντας  δηµόσιο διάλογο  
(διαβούλευση ) κατά  τη διάρκεια  της οριοθέτησης .  
2.2. Αύξηση  της συµµετοχής  του κοινού  στη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων   
Η οδηγία  2003/35/E Κ έπρεπε  να έχει ενσω µατωθεί  στην  οικεία  έννοµη τάξη  µέχρι 
τις 25 Ιουνίου  2005. Τη στιγµή αυτή , µόνο η Ιρλανδία  δεν έχει ενσω µατώσει  πλήρως  
την οδηγία · η υπόθεση  εκκρε µεί ενώπιον  του ∆ικαστηρίου  των Ευρωπαϊκών  
Κοινοτήτων  (C-427/07). Η γενική  εντύπωση  που επικρατεί  είναι  ότι η πείρα  από την 
εφαρ µογή των νέων  διατάξεων  που θέσπισε  η οδηγία  2003/35/E Κ είναι  ακόµη 
περιορισ µένη. Βάσει  των διαθέσι µων πληροφοριών , στο παράρτη µα 2 περιέχονται  
προκαταρκτικές  παρατηρήσεις  για την εφαρ µογή των εν λόγω  διατάξεων . Από την 
τρέχουσα  εκτίµηση της συµµόρφωσης  των εθνικών  µέτρων  µεταφοράς  θα 
συναχθούν  σηµαντικά  συµπεράσ µατα. 
Τα περισσότερα  ΚΜ δήλωσαν  ότι οι τροποποιήσεις  που εισήγαγε  η οδηγία  
2003/35/E Κ αυξάνουν  τη συµµετοχή  του κοινού  στη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων . 
Επιπλέον , τα ΚΜ που προσχώρησαν  στην  ΕΕ το 2004 και το 2007 δήλωσαν  ότι η 
οδηγία  ΕΠΕ  συνέβαλε  σηµαντικά  στην  παγίωση  της δηµοκρατικής  ανάπτυξης , 
βελτιώνοντας  τη συµµετοχή  του κοινού  και τη διαφάνεια  στη διαδικασία  λήψης  
αποφάσεων . 
2.3. Αποσαφήνιση  των διατάξεων  της οδηγίας  ΕΠΕ  από το ∆ικαστήριο  των 
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  
Tο ∆ικαστήριο  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  (∆ΕΚ ) υπογρά µµισε ότι η οδηγία  έχει 
ευρύ  πεδίο  εφαρ µογής και ευρείς  στόχους  και περιορίζει  τη διακριτική  ευχέρεια  των 
ΚΜ. Οι περισσότερες  αποφάσεις  του Ευρωπαϊκού  ∆ικαστηρίου  εστιάζονται  στην  
«επιλογή » και στην  απόφαση  για την διενέργεια  – ή µη – ΕΠΕ . Το ∆ικαστήριο  των 
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  έδωσε , επίσης , ερµηνείες  για ορισµένες κατηγορίες  έργων , 
καθώς  και για την έννοια  της «άδειας » και αντιµετώπισε  το ζήτηµα των αδειών  που 
χορηγούνται  για τη ρύθµιση µη εγκεκρι µένων  αναπτυξιακών  έργων . Οι κυριότερες  
διαπιστώσεις  των πρόσφατων  αποφάσεων  συνοψίζονται  στο παράρτη µα 3.  
2.4. Συνολικά  οφέλη  της οδηγίας  ΕΠΕ  
Έχουν  επιση µανθεί  δύο σηµαντικά  οφέλη . Πρωτίστως , η ΕΠΕ  διασφαλίζει  τη 
συνεκτί µηση των περιβαλλοντικών  παρα µέτρων  όσο το δυνατόν  ανάντη  στη 
διαδικασία  λήψης  αποφάσεων . ∆εύτερον , εµπλέκοντας  το κοινό , η διαδικασία  ΕΠΕ  
διασφαλίζει  µεγαλύτερη  διαφάνεια  στη διαδικασία  λήψης  περιβαλλοντικών  
αποφάσεων  και, κατ' επέκταση , ευρύτερη  κοινωνική  αποδοχή . Ακόµη και εάν τα 
περισσότερα  οφέλη  της ΕΠΕ  δεν µπορούν  να εκφραστούν  οικονο µικά, υπάρχει  µια 
διάχυτη  αντίληψη , επιβεβαιού µενη από τις διαθέσι µες µελέτες , ότι τα οφέλη  της 
διεξαγωγής  ΕΠΕ  υπερακοντίζουν  το κόστος  της κατάρτισής  της6.  
                                                 
6 T ο κόστος  της κατάρτισης  µιας ΕΠΕ  ως µερίδιο  του κόστους  έργου  κυµαίνεται  συνήθως  από 0,1% για 
τα µεγάλης  κλίµακας  έργα  σε 1% για τα µικρότερης  κλίµακας  έργα . Το κόστος  αυτό  παρέχει  µια 
 
EL 5   EL Επιπροσθέτως , η πείρα  της Επιτροπής  από την εκτίµηση συγχρη µατοδοτού µενων  
έργων  στο πλαίσιο  της περιφερειακής  πολιτικής  της ΕΕ, ειδικότερα  δε έργων  
µεγάλης  κλίµακας , υποδηλώνει  ότι οι ΕΠΕ  έχουν  βελτιώσει  το σχεδιασ µό των έργων  
και τη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων  (συµπεριλα µβανο µένης της συµµετοχής  των 
περιβαλλοντικών  αρχών  και του κοινού ) και συνέβαλαν  στη βελτίωση  της 
ενσω µάτωσης  των περιβαλλοντικών  παρα µέτρων . 
Τέλος , η εφαρ µογή της οδηγίας  διαµόρφωσε  ειδικές  εθνικές  δυνα µικές. Τα ΚΜ 
συχνά  θεµελίωσαν  την πολιτική  τους στις ελάχιστες  απαιτήσεις  της οδηγίας  και 
προχώρησαν  πέραν  αυτών , θεσπίζοντας  αυστηρότερες  διατάξεις  (βάσει  του άρθρου  
176 της συνθήκης  ΕΚ), µε στόχο  τη βελτίωση  της περιβαλλοντικής  προστασίας  και 
την αύξηση  της διαφάνειας . Πολλά  ΚΜ έχουν  επίσης  αναπτύξει  τις δικές  τους 
κατευθυντήριες  γραµµές για την καλή  πρακτική  και για ειδικές  κατηγορίες  έργων  
και προβλη µάτων . Οι εθνικές  αυτές  εµπειρίες  µπορούν  να αποτελέσουν  το 
αντικεί µενο ανταλλαγών  ανά την ΕΕ. 
Είναι  εποµένως  δυνατό  να συναχθεί  το συµπέρασ µα ότι ο κυριότερος  στόχος  της 
οδηγίας  ΕΠΕ  έχει επιτευχθεί  και ότι έχει διαµορφωθεί  η δυνα µική για την 
αναβάθ µιση των ελάχιστων  απαιτήσεων  της οδηγίας  και για τη βελτίωσή  της. 
3. ΕΝ∆ΕΙΚΤΙΚΟΙ  ΤΟΜΕΙΣ  ΤΗΣ  Ο∆ΗΓΙΑΣ  ΕΠΕ  ΣΤΟΥΣ  ΟΠΟΙΟΥΣ  ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ  
ΕΠΕΝ∆ΥΣΕΙΣ  
Μετά  από µια 20ετία εφαρ µογής, η οδηγία  ΕΠΕ  έχει εξελιχθεί . Ταυτόχρονα , έχει 
αναπτυχθεί  και η νοµοθεσία  ΕΕ, καθώς  και νέες πολιτικές . ∆ιασφαλίζοντας  ότι η 
οδηγία  ΕΠΕ  εφαρ µόζεται  αποτελεσ µατικά  ανά την ΕΕ, είναι  επίσης  αναγκαίο  να 
καθοριστούν  οι τοµείς στους  οποίους  χρειάζονται  βελτιώσεις , όπως  είναι  τα κενά  
εφαρ µογής, οι αλληλεπικαλύψεις  µε άλλες  νοµοθετικές  πράξεις  και οι ασυνέπειες  µε 
άλλες  πολιτικές  της ΕΕ καθώς  και, όπου  αυτό  κρίνεται  σκόπι µο, η εισήγηση  
προτάσεων .  
3.1. Προβλη µατισµοί σχετικά  µε τη διαδικασία  «επιλογής » 
Η οδηγία  ΕΠΕ  παρέχει  στα ΚΜ ευρέα  περιθώρια  καθορισ µού, µέσω µιας κατά  
περίπτωση  εξέτασης  ή/και µέσω εθνικών  κατωτάτων  ορίων  ή κριτηρίων , της 
ανάγκης  διενέργειας  ΕΠΕ  για έργα  που περιέχονται  στο παράρτη µα ΙΙ. Κατά  τον 
καθορισ µό των εν λόγω  κατωτάτων  ορίων  ή κριτηρίων , τα ΚΜ πρέπει  να 
συνεκτι µούν τα αντίστοιχα  κριτήρια  επιλογής  που καθορίζονται  στο παράρτη µα ΙΙΙ. 
Η πρόβλεψη  αυτή , η οποία  βασίζεται  στην  αρχή  της επικουρικότητας , είχε ως 
αποτέλεσ µα την ευρεία  διακύ µανση  των τύπων  και επιπέδων  κατωτάτων  ορίων  ή 
κριτηρίων  που καθορίζονται  από τα ΚΜ. 
Από την εφαρ µογή και τη νοµολογία  συνάγεται  ότι, κατά  τον καθορισ µό κατωτάτων  
ορίων , τα ΚΜ συχνά  καταχρώνται  της διακριτικής  ευχέρειας  που διαθέτουν , είτε 
συνεκτι µώντας  µόνο ορισµένα κριτήρια  επιλογής  του παραρτή µατος ΙΙΙ, είτε 
εξαιρώντας  εκ προοι µίου ορισµένα έργα . Επιπλέον , µολονότι  η τάση  είναι  αυξητική , 
οι ΕΠΕ  που διενεργούνται  στα διάφορα  ΚΜ παρουσιάζουν  σηµαντικές  διακυ µάνσεις  
                                                                                                                                                         
αρχική  προοπτική  αλλά , προφανώς , δεν συνεκτι µά άλλους  τύπους  (π.χ. επακόλουθες  τροποποιήσεις , 
υποβολή  εκθέσεων , καθυστερήσεις ).  
 
EL 6   EL (όχι λιγότερες  από 100 έως 5.000), ακόµα και σε σύγκριση  µε ΚΜ παρο µοίου 
µεγέθους . Τα επίπεδα  καθορισ µού των κατωτάτων  ορίων  έχουν  σαφέστατες  
επιπτώσεις  για τα επίπεδα  της δραστηριότητας  ΕΠΕ . Επιπλέον , παρα µένουν  πολλές  
περιπτώσεις  στις οποίες  τα σωρευτικά  αποτελέσ µατα δεν λαµβάνονται  υπόψη , ενώ 
εξακολουθούν  να υπάρχουν  προβλή µατα όσον  αφορά  την εξάλειψη  των πρακτικών  
«σαλα µοποίησης »7 ιδίως  για τα µεγάλα  επενδυτικά  σχέδια . Τα χαρακτηριστικά  αυτά  
θα µπορούσαν  να υποσκάψουν  τη νοµιµότητα  της οδηγίας  και τις προσπάθειες  
καθορισ µού κοινών  προτύπων  επιλογής . Είναι  λοιπόν  σαφές  ότι πρέπει  να 
απλουστευθεί  και να αποσαφηνιστεί  ο µηχανισ µός επιλογής , καθιστώντας , λόγου  
χάριν , λεπτο µερέστερα  τα κριτήρια  επιλογής  που απαριθ µούνται  στο παράρτη µα ΙΙΙ 
και καθορίζοντας  κατώτατα  κοινοτικά  όρια, κριτήρια  ή µηχανισ µούς που 
δροµολογούν  την ΕΠΕ  (π.χ. µέσω επιτροπολογίας ). Πρέπει  να εξεταστεί  η 
δυνατότητα  χορήγησης  αδείας  βάσει  απλοποιη µένης διαδικασίας  προηγού µενης 
εκτίµησης . 
3.2. Ανησυχίες  όσον  αφορά  την ποιότητα  της ΕΠΕ  
Η οδηγία  ΕΠΕ  θεσπίζει  κυρίως  διαδικαστικές  απαιτήσεις · δεν θεσπίζει  υποχρεωτικά  
περιβαλλοντικά  πρότυπα . Οι αρµόδιες  αρχές  υποχρεούνται  να συνεκτι µούν τα 
αποτελέσ µατα των διαβουλεύσεων  και τις πληροφορίες  που συγκεντρώνονται  και να 
γνωστοποιούν  συγκεκρι µένες πληροφορίες  µε το πέρας  της διαδικασίας  έκδοσης  
άδειας  (άρθρα  8 και 9), πλην  όµως δεν είναι  υποχρεω µένα να αντλούν  ειδικά  
συµπεράσ µατα από τις διαπιστώσεις  της ΕΠΕ . Η διασφάλιση  του ελέγχου  της 
ποιότητας  σε µια ΕΠΕ  επαφίεται  σε µεγάλο  βαθµό στις εθνικές  αρµόδιες  αρχές . 
Ωστόσο , η ικανότητα  λήψης  έγκαιρων  αποφάσεων  εξαρτάται  από την ποιότητα  των 
πληροφοριών  που χρησι µοποιούνται  στην  τεκµηρίωση  ΕΠΕ  και την ποιότητα  της 
διαδικασίας  ΕΠΕ . Ως εκ τούτου , η ποιότητα  αποτελεί  µια κρίσι µης σηµασίας  
παρά µετρο για την αποτελεσ µατικότητα  της οδηγίας . 
3.2.1. Ποιότητα  των πληροφοριών  που χρησι µοποιούνται  στην τεκµηρίωση  ΕΠΕ  
Πολλά  ΚΜ επεσή µαναν  ότι η έλλειψη  επαρκούς  ποιότητας  των πληροφοριών  που 
χρησι µοποιούνται  στην  τεκµηρίωση  ΕΠΕ  συνιστά  πρόβλη µα. Υπάρχουν  σηµαντικές  
διαφορές  ποιότητας  στην  τεκµηρίωση  ΕΠΕ , όχι µόνο µεταξύ  των διαφόρων  ΚΜ, 
αλλά  και στα ίδια τα ΚΜ.  
Πολλοί  είναι  οι τρόποι  εξασφάλισης  του κατάλληλου  ελέγχου  ποιότητας  της 
τεκµηρίωσης  ΕΠΕ , (που συχνά  παρουσιάζεται  ως έκθεση ): κατάλληλη  διαπίστευση  
συµβούλων  που αναλα µβάνουν  καθήκοντα  ΕΠΕ · κατάρτιση  εκθέσεων  από 
ανεξάρτητους  συµβούλους · χρήση  ανεξάρτητου  εξωτερικού  ελέγχου  ή βοήθειας  
ειδικών · χρήση  κατευθυντηρίων  γραµµών επί εξειδικευ µένων  θεµάτων  οι οποίες  θα 
λαµβάνονται  υπόψη  για ορισµένους  τύπους  έργων · επικαιροποίηση  των δεδοµένων · 
υποχρεωτική  «οριοθέτηση  πεδίου  εφαρ µογής»· εισαγωγή  επιτροπολογίας  
προκει µένου να επικαιροποιηθεί  το παράρτη µα IV (οι πληροφορίες  παρέχονται  από 
τον κύριο  του έργου ). 
                                                 
7 Η πρακτική  του διαχωρισ µού των έργων  σε 2 το πολύ  ή σε περισσότερες  χωριστές  ενότητες , ούτως  
ώστε  κάθε  ξεχωριστή  ενότητα  να µην απαιτεί  ΕΠΕ  και, κατ' αυτόν  τον τρόπο , το έργο στο σύνολό  του 
να µην υπόκειται  σε εκτίµηση· ή, η πρακτική  της χορήγησης  άδειας  για έργο το οποίο  υπολείπεται  
κατωτάτου  ορίου  (και κατ' αυτόν  τον τρόπο  δεν υπόκειται  σε ΕΠΕ ) και σε µεταγενέστερα  στάδια  
επεκτείνεται  το έργο ή η δυνα µικότητά  του πέραν  των κατωτάτων  ορίων .  
 
EL 7   EL 3.2.2. Ποιότητα  της διαδικασίας  ΕΠΕ   
Η πείρα  από την εφαρ µογή υποδηλώνει  ότι ορισµένα ζητήµατα εγείρονται  συχνά  
στις διαδικασίες  ΕΠΕ .  
Όσον  αφορά  τις εναλλακτικές  επιλογές , η οδηγία  προβλέπει , µεταξύ  των 
πληροφοριών  που πρέπει  να περιλα µβάνονται  στην  τεκµηρίωση  ΕΠΕ , «σκιαγράφηση  
των κυριότερων  εναλλακτικών  λύσεων  που εξετάσθηκαν  από τον κύριο  του έργου  και 
υπόδειξη  των κύριων  λόγων  της επιλογής ». Ορισ µένες ΕΠΕ  εισήγαγαν  νοµική 
υποχρέωση  εξέτασης  ειδικών  εναλλακτικών  επιλογών , ενώ άλλες  όχι. Αλλά  και οι 
αρµόδιες  αρχές , καθώς  και το κοινό , µπορούν  επίσης  να συµβάλουν  στην  επιλογή  
των εναλλακτικών  λύσεων . Η εκτίµηση των εναλλακτικών  επιλογών  στις 
διαδικασίες  ΕΠΕ  είναι  συνήθως  δύσκολη . Μπορεί  να χρειάζεται  να καθοριστούν  οι 
απαιτήσεις  βάσει  των διατάξεων  της οδηγίας , π.χ. θεσπίζοντας  την υποχρεωτική  
εκτίµηση των εναλλακτικών  λύσεων  ή εξειδικεύοντας  ένα φάσµα εναλλακτικών  
επιλογών  (όπως  η επιλογή  της απραξίας ) προς  µελέτη .  
Η έλλειψη  διατάξεων  στην  οδηγία  σχετικά  µε λογικά  χρονοδιαγρά µµατα και, κατά  
προτί µηση καθορισ µένα χρονοδιαγρά µµατα για την χορήγηση  αδείας , µε τη διάρκεια  
της ισχύος  της ΕΠΕ  και την παρακολούθηση  των σηµαντικών  περιβαλλοντικών  
επιπτώσεων  της εφαρ µογής των έργων  αποτελεί  επίσης  πηγή  ανησυχίας . Τα κενά  
αυτά  πρέπει  να αντιµετωπισθούν  µε την θέσπιση  ειδικών  διατάξεων  στην  οδηγία . 
3.3. Έλλειψη  εναρ µονισµένων  πρακτικών  σε ότι αφορά  τη συµµετοχή  του κοινού  
Παρά  την αυξανό µενη συµµετοχή  του κοινού  στη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων , δεν 
υπάρχουν  ακόµη εναρ µονισµένες πρακτικές  ανά την ΕΕ. Το γεγονός  αυτό  
επιβεβαιώνεται  από τα ακόλουθα : 
– Πρέπει  να παρέχονται  έγκαιρες  και ουσιαστικές  δυνατότητες , στο κοινό , 
συµµετοχής  στη διαδικασία  λήψης  περιβαλλοντικών  αποφάσεων . ∆εν υπάρχει  
κοινό  σηµείο αναφοράς  για την αρχή  του διαλόγου . Σε πολλά  ΚΜ, έχει ήδη 
διενεργηθεί  ο διάλογος  µε το κοινό  σε πρώι µο στάδιο  (στο στάδιο  της επιλογής  ή 
στο στάδιο  της οριοθέτησης  του πεδίου  εφαρ µογής). Ωστόσο , στις περισσότερες  
περιπτώσεις , το κοινό  ενηµερώνεται  για πρώτη  φορά  για τις πληροφορίες  που 
συγκεντρώθηκαν  δυνά µει του άρθρου  5, γεγονός  που ανταποκρίνεται  στην  
ελάχιστη  απαίτηση  που καθορίζει  η οδηγία . 
– Βάσει  της οδηγίας  ΕΠΕ , το χρονοδιάγρα µµα για έναν αποτελεσ µατικό  δηµόσιο 
διάλογο  πρέπει  να είναι  λογικό , δεδοµένου ότι τα σφιχτά  χρονοδιαγρά µµατα 
δηµιουργούν  προβλή µατα. Ωστόσο , τα χρονοδιαγρά µµατα παρουσιάζουν  
σοβαρές  διακυ µάνσεις8.  
– Οι λεπτο µερείς  ρυθµίσεις  για την ενηµέρωση  του κοινού  και για τον διάλογο  µαζί 
του καθορίζονται  από τα ΚΜ. Ωστόσο , η συµµετοχή  του κοινού  δεν είναι  
αποτελεσ µατική  όταν συµπιέζονται  οι εθνικές  ρυθµίσεις  (π.χ. όταν η τεκµηρίωση  
ΕΠΕ  διατίθεται  µόνο στα γραφεία  της αρµόδιας  αρχής ).  
                                                 
8 Στο στάδιο  της επιλογής , το εύρος  µπορεί  να φθάσει  τις 45 ηµέρες· στα στάδια  της επιλογής  και των 
διαβουλεύσεων  για την τεκµηρίωση  ΕΠΕ , το χρονοδιάγρα µµα κυµαίνεται  µεταξύ  10 και 60 ηµερών . 
 
EL 8   EL – Σε ό,τι αφορά  την πρόσβαση  του ενδιαφερό µενου κοινού  σε διαδικασία  
ανασκόπησης , τα κριτήρια  εκπροσώπησης  διαφέρουν  σηµαντικά  από το ένα ΚΜ 
στο άλλο , και το κόστος  των διαδικασιών  θεωρείται  εµπόδιο  για την πρόσβαση  
στη δικαιοσύνη  σε ορισµένα ΚΜ. 
Τα κενά  αυτά  πρέπει  να αντιµετωπιστούν  λαµβάνοντας  τα κατάλληλα  µέτρα για 
έναν έγκαιρο  δηµόσιο διάλογο  στα στάδια  της επιλογής  και της οριοθέτησης  του 
πεδίου  εφαρ µογής (συµπεριλα µβανο µένης της εµπλοκής  των ενδιαφερο µένων  
µερών ) και µε τον καθορισ µό ελάχιστων  δυνατών  χρονοδιαγρα µµάτων . Επίσης  
πρέπει  να αναπτύσσονται  κατευθυντήριες  γραµµές για τις βέλτιστες  τεχνικές , ούτως  
ώστε  να καθίσταται  προσιτή  στο ενδιαφερό µενο κοινό  η τεκµηρίωση  ΕΠΕ . 
3.4. ∆υσκολίες  όσον  αφορά  τις διαµεθοριακές  διαδικασίες  ΕΠΕ  
Προκει µένου περί έργων  µε διασυνοριακές  επιπτώσεις , η οδηγία  ΕΠΕ  παρέχει  στα 
ΚΜ ευρείες  δυνατότητες  επιλογής  του χρόνου  και του τρόπου  εµπλοκής  άλλων  ΚΜ 
σε διαδικασίες  ΕΠΕ . 
Πολλά  ΚΜ επιση µαίνουν  ότι οι διασυνοριακές  διαδικασίες  ΕΠΕ  δηµιουργούν  
δυσκολίες  που οφείλονται  κυρίως  στις διαφορές  που παρουσιάζουν  µεταξύ  τους οι 
εθνικές  διαδικασίες  ΕΠΕ , όπως  είναι  τα διαφορετικά  στάδια  της διαδικασίας  
εισήγησης  των έργων , τα διαφορετικά  χρονοδιαγρά µµατα και οι γλωσσικοί  φραγ µοί. 
Ο κίνδυνος  αλληλεπικαλύψεων , ασυνεπειών , επιβαρύνσεων  (π.χ. διοικητικών ) και 
ενδεχό µενων  συγκρούσεων  είναι  υψηλός  για έργα  τα οποία  πραγ µατοποιούνται  σε 
περιοχές  που ανήκουν  στη δικαιοδοσία  περισσοτέρων  του ενός ΚΜ (π.χ. σε 
θαλάσσιες  λεκάνες ). Επιπλέον , υπάρχει  κίνδυνος  να µην εκτιµούνται  στο σύνολό  
τους οι επιπτώσεις  ενός έργου  στο οποίο  εµπλέκονται  περισσότερες  της µιας χώρας . 
Χρειάζονται  βελτιω µένες επίση µες και ανεπίση µες ρυθµίσεις  για τις διαβουλεύσεις  
σχετικά  µε τις διασυνοριακές  επιπτώσεις  µε τις γειτονικές  χώρες . Αυτό  θα µπορούσε  
να επιτευχθεί  µε τη χάραξη  κατευθυντηρίων  γραµµών ή µε την ενίσχυση  των 
διατάξεων  της οδηγίας  (π.χ. ο ορισµός των ελάχιστων  χρονικών  περιθωρίων  για τις 
διασυνοριακές  διαβουλεύσεις , συντονισ µένες ή, ενδεχο µένως , κοινές  διαδικασίες  
ΕΠΕ  για έργα  στα οποία  εµπλέκονται  περισσότερες  της µιας χώρες · διερεύνηση  της 
δυνατότητας  υιοθέτησης  µιας ενιαίας  διαδικασίας  ΕΠΕ ). 
Επιπλέον , µετά από έγκριση , εκ µέρους  του Συµβουλίου , του πρωτοκόλλου  για τη 
στρατηγική  περιβαλλοντική  εκτίµηση (ΣΠΕ ) της σύµβασης  του Έσπο , η οδηγία  ΕΠΕ  
πρέπει  να επανεξεταστεί , ώστε  να διασφαλιστεί  η βελτίωση  της εφαρ µογής των 
απαιτήσεων  του πρωτοκόλλου .  
3.5. Βελτίωση  του συντονισ µού µεταξύ  της ΕΠΕ  και άλλων  οδηγιών  και πολιτικών  
της ΕΕ 
Σε πολλές  περιπτώσεις , έργα  που καλύπτονται  από την οδηγία  ΕΠΕ  υπόκεινται  
επίσης  στις διατάξεις  άλλων  περιβαλλοντικών  οδηγιών  και πολιτικών  της ΕΕ. Παρά  
τον κίνδυνο  αλληλεπικαλύψεων  σε απαιτήσεις  εκτίµησης , δεν έχουν  αναφερθεί  
σηµαντικά  προβλή µατα όσον  αφορά  τον συντονισ µό µεταξύ  της οδηγίας  ΕΠΕ  και 
άλλων  οδηγιών  και πολιτικών · εν γένει , ο συντονισ µός είναι  οµαλός . Ωστόσο , είναι  
αναγκαίος  ο προβλη µατισµός για τους τρόπους  βελτίωσης  της συνέργειας  µεταξύ  
 
EL 9   EL της οδηγίας  ΕΠΕ  και της νοµοθεσίας  και πολιτικής  σε συγκεκρι µένους  
περιβαλλοντικούς  τοµείς όπως  είναι  η ποιότητα  του αέρα , η έκθεση  σε θορύβους , η 
διαχείριση  αποβλήτων  και υδάτων , η προστασία  του θαλάσσιου  περιβάλλοντος , η 
προστασία  του εδάφους , η πρόληψη  κινδύνων  καταστροφής  (συµπεριλα µβανο µένου 
του ελέγχου  κινδύνων  από σοβαρά  ατυχή µατα), οι κλιµατικές  µεταβολές  και η 
βιοποικιλότητα . Για παράδειγ µα, υπάρχουν  ειδικά  ζητήµατα τα οποία  απαιτούν  
ολοκληρωτική  εκτίµηση ώστε  να εξασφαλισθεί  η βελτίωση  του συντονισ µού. 
3.5.1. ΕΠΕ  και ΣΠΕ  
Η οδηγία  2001/42/E Κ9 (Στρατηγική  Περιβαλλοντική  Εκτίµηση-ΣΠΕ ) εφαρ µόζεται  
«ανάντη » σε ορισµένα δηµόσια σχέδια  και προγρά µµατα ενώ η οδηγία  ΕΠΕ  
εφαρ µόζεται  «κατάντη » σε ορισµένα δηµόσια και ιδιωτικά  έργα . Οι δύο οδηγίες  
θίγουν  διαφορετικά  θέµατα και η φύση  τους είναι  διακριτή . Έχουν  εντοπιστεί  οι 
ακόλουθες  κύριες  διαφορές : Οι στόχοι  της ΣΠΕ  εκφράζονται  υπό το πρίσµα της 
αειφόρου  (βιώσι µης) ανάπτυξης , ενώ οι στόχοι  της ΕΠΕ  είναι  καθαρά  
περιβαλλοντικοί · η ΣΠΕ  απαιτεί  το διάλογο  µε τις αρµόδιες  αρχές  στο στάδιο  της 
επιλογής · η ΣΠΕ  απαιτεί  µια εκτίµηση των λογικών  εναλλακτικών  επιλογών  και 
περιέχει  ρητή  διάταξη  για τη χρήση  πληροφοριών  από άλλες  πηγές · η ΣΠΕ  
περιλα µβάνει  απαιτήσεις  για την παρακολούθηση  της ποιότητας . 
Θεωρητικά , δεν πρέπει  να αναµένονται  αλληλεπικαλύψεις . Ωστόσο , έχουν  
εντοπιστεί  διαφορετικοί  τοµείς ενδεχό µενης αλληλεπικάλυψης10 στην  εφαρ µογή των 
δύο οδηγιών . Ειδικότερα , τα όρια µεταξύ  του ορισµού σχεδίου , προγρά µµατος ή 
έργου  δεν είναι  πάντοτε  σαφή , και ως εκ τούτου  ενδέχεται  να υπάρχει  αµφιση µία ως 
προς  το κατά  το πόσον  το αντικεί µενο της εκτίµησης  πληροί  τα κριτήρια  βάσει  των 
οποίων  είναι  σκόπι µη η εφαρ µογή είτε της οδηγίας  ΕΠΕ , είτε της οδηγίας  ΣΠΕ , είτε 
αµφοτέρων . Εν προκει µένω, οι ορισµοί ορισµένων  κατηγοριών  έργων , τα οποία  
αναφέρονται  στις χρήσεις  γης, δεν είναι  σαφή  και το γεγονός  αυτό  ενδέχεται  να 
δηµιουργήσει  σύγχυση  στο πλαίσιο  της ΣΠΕ . 
ΤΑ ΚΜ έχουν  επιλέξει  διαφορετικές  προσεγγίσεις  για την επίλυση  της ενδεχό µενης 
σύγχισης  που απορρέει  από τις αλληλεπικαλυπτό µενες διαδικασίες . Ωστόσο , πολλά  
ΚΜ συχνά  θεωρούν  ότι δεν έχουν  την κατάλληλη  πείρα  εντοπισ µού και αξιολόγησης  
τυχόν  αλληλεπικαλυπτό µενων  προβλη µάτων . Αυτός  είναι  ο λόγος  για τον οποίο  
ελάχιστα  ΚΜ συνέστησαν  την κωδικοποίηση  των δύο οδηγιών . Πολλά  ΚΜ 
υπογρά µµισαν ότι κάθε  διαδικασία  πρέπει  να διατηρείται  και να διαχωρίζεται , 
δεδοµένου ότι πρόκειται  για συµπληρω µατικές  διαδικασίες  που αφορούν  
διαφορετικά  στάδια  και διεργασίες · επίσης , τα ΚΜ ζήτησαν  την σύνταξη  εγγράφων  
κατευθυντήρων  γραµµών. 
Λόγω  των ιδιαιτεροτήτων  των δύο διαδικασιών  και της περιορισ µένης πείρας  
εφαρ µογής της ΣΠΕ , δεν συντρέχουν  αυτή  τη στιγµή λόγοι  συνένωσης  των δύο 
αυτών  οδηγιών . Στην  παρούσα  φάση , µπορεί  να επιτευχθεί  η βελτίωση  του 
συγχρονισ µού µε την αντιµετώπιση  των διαφορών  µεταξύ  των διατάξεων  των δύο 
                                                 
9 ΕΕ L 197, της 21.7.01, σ.30. 
10 Λόγου  χάριν , όταν  µεγάλης  κλίµακας  έργα  συνίστανται  σε σύνολο  επιµέρους  έργων · έργα  τα οποία  
απαιτούν  µεταβολές  στα σχέδια  χρήσεων  γης· σχέδια  και προγρά µµατα τα οποία  καθορίζουν  
δεσµευτικά  κριτήρια  για την επακόλουθη  άδεια  εκτέλεσης  έργων · και ιεραρχική  σύνδεση  ΣΠΕ  και ΕΠΕ  
(«κατηγοριοποίηση »). 
 
EL 10   EL οδηγιών  και µε την αποσαφήνιση  των ορισµών των κατηγοριών  έργων  για τα οποία  
µπορούν  να παρουσιαστούν  αλληλεπικαλύψεις . Το εγχείρη µα αυτό  είναι  δυνατό  στο 
πλαίσιο  της ανασκόπησης  της ΕΠΕ . 
3.5.2. ΣΠΕ  και ΙΡΡC 
Ελάχιστα  ΚΜ προχώρησαν  στη θέσπιση  ενιαίας  διαδικασίας  για έργα  τα οποία  
εµπίπτουν  στην  οδηγία  ΕΠΕ  και στην  οδηγία  2008/1/E Κ11 (σχετικά  µε την 
ολοκληρω µένη πρόληψη  και έλεγχο  της ρύπανσης  - IPPC)· σε ορισµένα ΚΜ, µπορεί  
να χρησι µοποιηθεί  µια και µόνη διαδικασία , κατόπιν  αιτήµατος του κύριου  του 
έργου . Ορισ µένα ΚΜ έχουν  λάβει  µέτρα για την υιοθέτηση  σταθερών  µορφών  
συνεργασίας  (π.χ. το τεκµηριωτικό  τµήµα ΕΠΕ  της τεκµηρίωσης  για εφαρ µογές 
IPPC· άδειες  IPPC που εξαρτώνται  από την έκδοση  θετικής  απόφασης  ΕΠΕ · χρήση  
των ίδιων  δεδοµένων · κοινή  διαδικασία  συµµετοχής  του κοινού ).  
Εν γένει , δεν έχουν  αναφερθεί  συγκεκρι µένα προβλή µατα συντονισ µού. Ωστόσο , για 
τον ίδιο τύπο  δραστηριοτήτων , η οδηγία  IPPC θεσπίζει  ενίοτε  κατώτατα  όρια τα 
οποία  διαφέρουν  από αυτά  που χρησι µοποιούνται  στην  ΕΠΕ · το γεγονός  αυτό  
µπορεί  να δηµιουργήσει  σύγχυση . Η εναρ µόνιση  των κατωτάτων  ορίων  και 
κριτηρίων  που χρησι µοποιούνται  για τον καθορισ µό έργων  που υπόκεινται  στις 
απαιτήσεις  των εν λόγω  οδηγιών  (π.χ. µέσω επιτροπολογίας ) και εξορθολογισ µού 
των διατάξεων  σχετικά  µε τις απαιτήσεις  ενηµέρωσης ), συνεκτι µώντας  την τρέχουσα  
αναθεώρηση  της οδηγίας  IPPC), θα έπρεπε , εποµένως , να εξετασθεί  ως ενδεχό µενο. 
3.5.3. ΕΠΕ  και βιοποικιλότητα  
Τα ΚΜ έχουν  θεσπίσει  ανεπίση µους και επίση µους δεσµούς µεταξύ  της οδηγίας  
ΕΠΕ  και των οδηγιών  για τους  οικοτόπους12 και τα πτηνά13 (ιδίως  το άρθρο  6 
παράγραφοι  3-414 της πρώτης  οδηγίας ). Μολονότι  δεν έχουν  αναφερθεί  σοβαρά  
προβλή µατα, από την πείρα  της Επιτροπής  από την εφαρ µογή συνάγεται  ότι οι 
απαιτήσεις  του άρθρου  6 παράγραφοι  3-4 δεν συνεκτι µώνται  καταλλήλως  στο 
πλαίσιο  των διαδικασιών  ΕΠΕ . Επιπλέον , οι διαδικασίες  ΕΠΕ  εστιάζονται  στις 
επιπτώσεις  στους  τόπους  Natura 2000, ενώ υπάρχει  τάση  παρα µέλησης  των 
διατάξεων  που αφορούν  την προστασία  των ειδών . 
Η οδηγία  ΕΠΕ  δεν αναφέρεται  ρητά  στην  έννοια  της βιοποικιλότητας  (αναφέρεται  
µόνο στην  πανίδα  και στη χλωρίδα ). Πολλά  ΚΜ απήντησαν  ότι οι διατάξεις  της 
οδηγίας  ΕΠΕ  λαµβάνουν  ήδη επαρκώς  υπόψη  την αρχή  που διέπει  το Σχέδιο  
∆ράσης  για τη Βιοποικιλότητα15 (ΣΧΒ ) και ότι τα οικεία  εθνικά  συστή µατα ΕΠΕ  
είναι  αποτελεσ µατικά  όσον  αφορά  την αποτροπή  της απώλειας  βιοποικιλότητας . 
Ωστόσο , είναι  ιδιαιτέρως  απίθανο  να επιτύχει  η ΕΕ το στόχο  της για το 2010 όσον  
αφορά  την ανάσχεση  της απώλειας  βιοποικιλότητας16· θα απαιτηθούν  σύντο µες 
                                                 
11 ΕΕ L της 24, 29.1.08, σ.7. 
12 Οδηγία  92/43/EΟΚ για τη διατήρηση  των φυσικών  οικοτόπων  καθώς  και της άγριας  πανίδας  και 
χλωρίδας , ΕΕ L 206, της 22.7.92, σ.7. 
13 Οδηγία  79/409/E ΟΚ περί της διατηρήσεως  των αγρίων  πτηνών , ΕΕ L 103, της 25.4.79, σ.1. 
14 Το άρθρο  αυτό  περιλα µβάνει  διαδικαστικές  και ουσιαστικές  διασφαλίσεις  για κάθε  σχέδιο  ή έργο που 
ενδέχεται  να έχει σηµαντικές  επιπτώσεις  σε τόπο  Natura 2000. 
15 COM(06)216. 
16 COM(08)864. 
 
EL 11   EL προσπάθειες . Εν προκει µένω, οι σχετικές  µε την βιοποικιλότητα  παρά µετροι  θα 
µπορούσαν  να αντικατοπτρίζονται  στο κείµενο της οδηγίας  ΕΠΕ . Επιπλέον , θα 
µπορούσε  να θεσπιστεί  µια ενιαία  διαδικασία  εκτίµησης  για τα έργα  που εµπίπτουν  
στην  οδηγία  ΕΠΕ  και στο άρθρο  6 παράγραφοι  3-4 της οδηγίας  περί οικοτόπων .  
3.5.4. ΕΠΕ  και κλιµατικές  µεταβολές  
Η οδηγία  ΕΠΕ  δεν αντιµετωπίζει  ειδικά  τα προβλή µατα των κλιµατικών  µεταβολών . 
Τα περισσότερα  ΚΜ αναγνωρίζουν  ότι τα ζητήµατα που σχετίζονται  µε τις 
κλιµατικές  µεταβολές  δεν εντοπίζονται  και εκτιµώνται  καταλλήλως  στο πλαίσιο  της 
διαδικασίας  ΕΠΕ . Οι τυχόν  ανασκοπήσεις  των επιπτώσεων  των κλιµατικών  
µεταβολών  συχνά  περιορίζονται  στο CO 2 και στις εκπο µπές άλλων  αερίων  του 
θερµοκηπίου  από την βιοµηχανία  και από τις αυξήσεις  των εκπο µπών που 
προέρχονται  από τις µεταφορές , ως τµήµα των µελετών  για την ποιότητα  του αέρα  ή 
ως έµµεσες επιπτώσεις . Συχνά  η εκτίµηση ΕΠΕ  δεν προχωρά  πέραν  της αξιολόγησης  
των υφιστά µενων  εκπο µπών και της διασφάλισης  της εκπλήρωσης  των προτύπων  
για την ποιότητα  του περιβάλλοντος  αέρα . Επιπλέον , οι επιπτώσεις  της παγκόσ µιας 
αλλαγής  του κλίµατος, οι σωρευτικές  επιπτώσεις  ενός πρόσθετου  έργου  και της 
προσαρ µογής στις κλιµατικές  µεταβολές  δεν θεωρούνται  επαρκείς  στο πλαίσιο  της 
ΕΠΕ . 
Tα ανωτέρω  προβλή µατα πρέπει  να τύχουν  αντιµετώπισης . Έχουν  εντοπιστεί  ειδικές  
κατηγορίες  έργων  στις οποίες  οι παρά µετροι  των κλιµατικών  µεταβολών  πρέπει  να 
αντανακλώνται  ρητά  στην  ΕΠΕ . Οι εν λόγω  κατηγορίες  αφορούν  κυρίως  έργα  µε 
σηµαντικές  δυνητικές  εκπο µπές CO 2,, όπως  είναι  τα ενεργειακά  έργα  και τα έργα  
υποδο µών µεταφορών , περιλα µβάνουν  όµως και έργα  για τα οποία  η ενεργειακή  
απόδοση  αποτελεί  ζωτική  παρά µετρο. Η θέσπιση  επιτροπολογίας  θα µπορούσε  να 
αποτελέσει  λύση  για την επικαιροποίηση  των παραρτη µάτων  Ι και ΙΙ.  
Επιπλέον , τα ΚΜ απηύθυναν  έκκληση  για την ανάπτυξη  µέσων  εκτίµησης  (π.χ. για 
την ενσω µάτωση  των σχετικών  µε τις κλιµατικές  µεταβολές  ζητηµάτων  στη 
διαδικασία  ΕΠΕ ). Μέχρι  το 2011, η Επιτροπή  θα έχει επεξεργαστεί  κατευθυντήριες  
γραµµές ώστε  να διασφαλισθεί  η συνεκτί µηση των κλιµατικών  επιπτώσεων  στην  
οδηγία  ΕΠΕ .17  
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ  
Η παρούσα  έκθεση  επιβεβαιώνει  την εν γένει  επίτευξη  των στόχων  της οδηγίας  
ΕΠΕ . Οι αρχές  της περιβαλλοντικής  εκτίµησης  έχουν  ενσω µατωθεί  στα εθνικά  
συστή µατα ΕΠΕ . Όλα τα ΚΜ έχουν  θεσπίσει  συνολικά  ρυθµιστικά  πλαίσια  και 
εφαρ µόζουν  την ΕΠΕ  κατά  τρόπο  που ευθυγρα µµίζεται  σε γενικές  γραµµές µε τις 
απαιτήσεις  της οδηγίας · σε πολλές  περιπτώσεις , τα ΚΜ έχουν  στηριχθεί  στις 
ελάχιστες  απαιτήσεις  της οδηγίας  και έχουν  προχωρήσει  πέραν  αυτών . Συνεπεία  
τούτου , οι περιβαλλοντικές  παρά µετροι  συνεκτι µώνται  στη διαδικασία  λήψης  
αποφάσεων , η οποία  έχει καταστεί  διαφανέστερη .  
                                                 
17 COM(09)147. 
 
EL 12   EL Ωστόσο , η ανάπτυξη  της ΕΠΕ  αποτελεί  εξελισσό µενη διαδικασία . Ενώ 
εξασφαλίζεται  ότι η οδηγία  ΕΠΕ  εφαρ µόζεται  αποτελεσ µατικά  ανά τη διευρυ µένη 
ΕΕ, είναι  επίσης  αναγκαίο  να εξασφαλιστεί  ότι η οδηγία  ΕΠΕ  είναι  προσαρ µοσµένη 
στην  κοινοτική  πραγ µατικότητα , στις ανάγκες  της διεθνούς  πολιτικής  και τα 
αντίστοιχα  νοµικά πλαίσια . Η παρούσα  έκθεση  επιση µαίνει  τοµείς που χρειάζονται  
βελτιώσεις  (π.χ. επιλογή , συµµετοχή  του κοινού , ποιότητα  της ΕΠΕ , διασυνοριακές  
διαδικασίες  ΕΠΕ , συντονισ µός µεταξύ  της ΕΠΕ  και άλλων  περιβαλλοντικών  
οδηγιών  και πολιτικών , όπως  είναι  οι κλιµατικές  µεταβολές  και η βιοποικιλότητα ) 
και προβαίνει  σε ορισµένες εισηγήσεις  περί του πρακτέου . 
Tα ευρή µατα αυτά  είναι  σηµαντικά  στο πλαίσιο  ενός εγχειρή µατος απλοποίησης . Η 
Επιτροπή  θα εξετάσει  όλες τις µεθόδους  απλοποίησης  (κωδικοποίηση , 
κωδικοποίηση  σε συνδυασ µό µε την εισαγωγή  επιτροπολογίας , αναδιατύπωση , 
συγχώνευση , ρύθµιση). Οι τυχόν  πρωτοβουλίες  απλοποίησης  πρέπει  να αποβλέπουν  
στη βελτίωση  της περιβαλλοντικής  προστασίας , την αύξηση  του βαθµού 
εναρ µόνισης  και την απλοποίηση  των υφιστά µενων  διαδικασίων . Ανεξαρτήτως  της 
επιλεγό µενης προσέγγισης , η Επιτροπή  πρέπει  να εξασφαλίζει  ότι κάθε  µείζων  
τροποποίηση  αποτελεί  το αντικεί µενο διαλόγου  µε όλα τα ενδιαφερό µενα µέρη και 
θα αποτελέσει  το αντικεί µενο νοµοθετικής  εκτίµησης  επιπτώσεων . 
 
EL 13   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  1: Κύριες  πηγές  της έκθεσης  
– Απαντήσεις  των ΚΜ στο ερωτη µατολόγιο  της Επιτροπής  σχετικά  µε την 
εφαρ µογή και αποτελεσ µατικότητα  της οδηγίας  ΕΠΕ  (απεστάλησαν  το 2007 και 
2008). 
– Η µελέτη  που ανέθεσε  η Επιτροπή  σχετικά  µε την εφαρ µογή και 
αποτελεσ µατικότητα  της οδηγίας  ΕΠΕ  (2009) 
– Τα συµπεράσ µατα προηγού µενων  εκθέσεων  για την εφαρ µογή και 
αποτελεσ µατικότητα  της οδηγίας  ΕΠΕ . 
– Σχετικές  µελέτες  που ανέθεσε  η Επιτροπή : "The Relationship between the EIA 
and the SEA Directives" (2005)· "Costs and benefits of the EIA Directive" (2006)· 
"Inventory of EU Member States' measures  on access to justice in environmental 
matters"  (2007)· "Evaluation of EU legisla tion - Directive 85/337/EEC 
(Environmental Impact Assessment, EIA) and associated amendments" (2007).   
– Η πείρα  της Επιτροπής  στην  εφαρ µογή της οδηγίας  ΕΠΕ  (συµπεριλα µβανο µένων  
πληροφοριών  από καταγγελίες  και προσφυγές  καθώς  και από τη νοµολογία ). 
 
EL 14   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  2: Προκαταρκτικές  παρατηρήσεις  σχετικά  µε την εφαρ µογή των νέων  
διατάξεων  που θεσπίστηκαν  µε την οδηγία  2003/35/E Κ  
Ορισ µοί του «κοινού » και «ενδιαφερό µενου κοινού » (Άρθρο  1 παράγραφος  (2)):  όλα τα ΚΜ 
φαίνεται  ότι εφαρ µόζουν  έναν ευρύ  ορισµό του «κοινού », επιτρέποντας  σε όλα τα νοµικά και 
φυσικά  πρόσωπα  να συµµετέχουν  στη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων . Η εικόνα  όσον  αφορά  
τον ορισµό του «ενδιαφερό µενου κοινού » είναι  συνθετότερη . Η πλειονότητα  των ΚΜ έχουν  
περιλάβει  ορισµό στην  οικεία  εθνική  νοµοθεσία . Ορισ µένα ΚΜ δεν επιχειρούν  διάκριση  
µεταξύ  «κοινού » και «ενδιαφερό µενου κοινού »· δεν είναι  ακόµη σαφές  κατά  πόσον  η έλλειψη  
συγκεκρι µένου ορισµού µπορεί  να αποτελέσει  πρόβλη µα. 
Η δυνατότητα  κατά  περίπτωσιν  εξαίρεσης  σχεδίων  που εξυπηρετούν  τους σκοπούς  εθνικής  
άµυνας από ΕΠΕ  (άρθρο  1 παράγραφος  (4)): Η πλειονότητα  των ΚΜ έχουν  περιλάβει  
σχετικές  διατάξεις  στην  οικεία  νοµοθεσία . Ωστόσο , από τις διαθέσι µες πληροφορίες  φαίνεται  
ότι η δυνατότητα  αυτή  χρησι µοποιείται  σπανίως .  
Ενισχυ µένες διατάξεις  για τη συµµετοχή  του κοινού  (άρθρο  6 παράγραφοι  (2) και (3): Εν γένει , 
το κοινό  έχει αποδεκτή  πρόσβαση  στη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων . Μολονότι  απαιτείται  
λεπτο µερέστερη  διερεύνηση  για να εκτιµηθεί η ουσιαστική  εφαρ µογή των εν λόγω  
διατάξεων , προκύπτουν  ορισµένα θετικά  στοιχεία : Πολλά  ΚΜ ήδη προβλέπουν  διάλογο  µε το 
κοινό  στο στάδιο  της οριοθέτησης  του πεδίου  εφαρ µογής, ενώ άλλα  ΚΜ προβλέπουν  το ίδιο 
και για το στάδιο  της επιλογής . 
Μεταβολές  ή επεκτάσεις  των σχεδίων  του παραρτή µατος Ι και ΙΙ: Όλα τα ΚΜ αναφέρουν  ότι 
έχουν  θεσπίσει  εθνικά  µέτρα συµµόρφωσης  µε τις µεταβολές  που θεσπίζονται  µε την οδηγία  
2003/35/E Κ. 
Πληροφορίες  για τη διαδικασία  συµµετοχής  του κοινού  που περιλα µβάνονται  στις πληροφορίες  
που παρέχονται  σχετικά  µε την τελική  απόφαση  (άρθρο  9 παράγραφος  (1)) και οι διατάξεις  για 
την πρόσβαση  του κοινού  στη διαδικασία  αναθεώρησης  (άρθρο  10 σηµείο (α)): Στην  παρούσα  
φάση  δεν είναι  δυνατόν  να συναχθούν  συµπεράσ µατα για την εφαρ µογή των εν λόγω  
διατάξεων . Ωστόσο , η Επιτροπή  έχει ήδη εντοπίσει  προβλή µατα ενσω µάτωσης  σε ορισµένα 
ΚΜ και δροµολόγησε  διαδικασίες  επί παραβάσει , σύµφωνα  µε το άρθρο  226 της συνθήκης  
ΕΚ. 
 
EL 15   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  3: Κύρια  ευρή µατα των πρόσφατων  αποφάσεων  του ∆ικαστηρίου  των 
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  (∆ΕΚ ) 
Tο ∆ΕΚ  τόνισε  ότι η οδηγία  ΕΠΕ  έχει ευρύ  πεδίο  εφαρ µογής και σκοπό18 και επιδιώκει  να 
διασφαλίσει  ότι η διακριτική  ευχέρεια  των ΚΜ δεν υποσκάπτει  το στόχο  της οδηγίας , δηλαδή  
ότι ένα σχέδιο  που ενδέχεται  να έχει σηµαντικές  επιπτώσεις  στο περιβάλλον , κατά  την έννοια  
της οδηγίας , δεν πρέπει  να εξαιρείται  από την εκτίµηση, εκτός  και εάν το εξαιρού µενο ειδικό  
σχέδιο  µπορεί  να θεωρηθεί , βάσει  συνολικής  εκτιµήσεως , ως µη δυνά µενο να έχει σηµαντικές  
επιπτώσεις  στο περιβάλλον . 
Μηχανισ µός επιλογής  (απόφαση  για τη διενέργεια  ή όχι ΕΠΕ )  
Τα ΚΜ είναι  υποχρεω µένα να συνεκτι µούν όλα τα σχετικά  κριτήρια  επιλογής  που 
περιλα µβάνονται  στο παράρτη µα ΙΙΙ, κατά  τον καθορισ µό των κριτηρίων  ή κατωτάτων  ορίων  
για τα σχέδια  του παραρτή µατος ΙΙ. Ένα ΚΜ το οποίο  έχει θεσπίσει  κατώτατα  όρια ή/και 
κριτήρια  στα οποία  συνεκτι µάται µόνο το µέγεθος  των σχεδίων , χωρίς  να λαµβάνονται  υπόψη  
όλα τα κριτήρια  που απαριθ µούνται  στο παράρτη µα ΙΙΙ, θα υπερέβαινε  το περιθώριο  
εκτιµήσεως  που διαθέτει  βάσει  της οδηγίας19.  
Απόφαση  µε την οποία  η αρµόδια εθνική  αρχή  εκτιµά ότι τα χαρακτηριστικά  ενός σχεδίου  
δεν απαιτούν  να υποβληθεί  σε εκτίµηση των περιβαλλοντικών  του επιπτώσεων  πρέπει  να 
περιλα µβάνει  ή να συνοδεύεται  από όλα τα στοιχεία  που καθιστούν  εφικτή  την εξακρίβωση  
ότι αυτή  βασίζεται  σε κατάλληλο  προηγού µενο έλεγχο  που διενεργήθηκε  σύµφωνα  µε τις 
απαιτήσεις  της οδηγίας  85/337 .20 
Ερµηνεία  ορισ µένων  κατηγοριών  σχεδίων  του παραρτή µατος  Ι και ΙΙ 
Η οδηγία  ΕΠΕ  πρέπει  να ερµηνευθεί  υπό την έννοια  ότι προβλέπει  την εκτίµηση των 
περιβαλλοντικών  επιπτώσεων  των σχεδίων  ανακατασκευής  και βελτίωσης  αστικών  οδών  
(σχέδια  που καλύπτονται  από το παράρτη µα Ι, σηµείο 7, στοιχείο  β΄ ή γ΄, της οδηγίας  αυτής , 
είτε για σχέδια  του παραρτή µατος ΙΙ, σηµεία 10, στοιχείο  ε΄, ή 13, πρώτη  περίπτωση ) τα 
οποία  µπορούν  λόγω  της φύσεώς  τους, των διαστάσεών  τους ή της θέσεώς  τους, και, 
ενδεχο µένως , λαµβανο µένης υπόψη  της αλληλεπίδρασης  µε άλλα  σχέδια  έργων , να έχουν  
σηµαντικές  επιπτώσεις  στο περιβάλλον .21  
Το παράρτη µα ΙΙ σηµείο 12, σε συνδυασ µό µε το παράρτη µα Ι σηµείο 7 της οδηγίας  85/337, 
όπως  ίσχυαν  υπό την αρχική  τους διατύπωση , αφορούν  και τις εργασίες  αναµόρφωσης  στην  
υποδο µή ενός υπάρχοντος  αεροδρο µίου χωρίς  επιµήκυνση  του διαδρό µου απογειώσεως  και 
προσγειώσεως , εφόσον  µπορούν  να θεωρηθούν , ιδίως  λόγω  της φύσης , της σηµασίας  και των 
χαρακτηριστικών  τους, ως αναµόρφωση  του ίδιου  του αεροδρο µίου. Αυτό  ισχύει , µεταξύ  
άλλων , για τις εργασίες  που αποσκοπούν  στη σηµαντική  αύξηση  της δραστηριότητας  του 
αεροδρο µίου και της εναέριας  κυκλοφορίας .22  
                                                 
18 E.g.C-121/03. 
19 C-66/06, §§62-63. 
20 C-87/02, §49. 
21 C-142/07. 
22 C-2/07. 
 
EL 16   EL Εθνικές  διατάξεις  που απαιτούν  τη διενέργεια  ΕΠΕ  µόνο για σχέδια  έργων  αστικής  
ανάπτυξης  (άρθρο  ΙΙ σηµείο 10 στοιχείο  β΄) εκτός  αστικών  περιοχών  περιορίζει  το πεδίο  
εφαρ µογής της οδηγίας .23 Το επιχείρη µα ότι ένα έργο το οποίο  προορίζεται  να υλοποιηθεί  σε 
τελείως  αναµορφω µένη έκταση  δεν είναι  πιθανό  να έχει σηµαντικές  περιβαλλοντικές  
επιπτώσεις , απορρίφθηκε . Όταν  αποφαίνονται  κατά  πόσον  ο εν λόγω  τύπος  έργων  έχει 
σηµαντικές  επιπτώσεις , τα ΚΜ πρέπει  να λαµβάνουν  υπόψη  την φύση , το µέγεθος  ή τη θέση  
και όλα τα κριτήρια  ελέγχου  που απαριθ µούνται  στο παράρτη µα ΙΙΙ. 
Συναίνεση  ανάπτυξης  (άδεια )  
Μία συµφωνία  µεταξύ  των δηµοσίων  αρχών  και ιδιωτικής  επιχείρησης  δεν αποτελεί  σχέδιο  
κατά  την έννοια  της οδηγίας  ΕΠΕ · «εναπόκειται  στο αιτούν  δικαστήριο  να καθορίσει , βάσει  
της ισχύουσας  εθνικής  νοµοθεσίας , κατά  πόσον  µια τέτοια  σύµβαση  ενέχει  άδεια  κατά  την 
έννοια  του άρθρου  1, παράγραφος  2, της οδηγίας  85/337. Στο πλαίσιο  αυτό, πρέπει  να 
εξετασθεί  αν η άδεια  αυτή εντάσσεται  σε διαδικασία  µε πλείονα  στάδια , περιλα µβάνουσα  µια 
κύρια  απόφαση  καθώς  και εκτελεστικές  αποφάσεις , και αν πρέπει  να ληφθεί  υπόψη  το 
σωρευτικό  αποτέλεσ µα πλειόνων  σχεδίων  των οποίων  οι επιπτώσεις  στο περιβάλλον  πρέπει  να 
εκτιµηθούν  σφαιρικώς ».24 
Όταν  η εθνική  νοµοθεσία  προβλέπει  διαδικασία  αδειοδότησης  η οποία  περιλα µβάνει  πλείονα  
του ενός στάδια , ένα το οποίο  προβλέπει  κύρια  απόφαση  και άλλο  που περιλα µβάνει  
απόφαση  εφαρ µογής η οποία  δεν µπορεί  να επεκταθεί  πέραν  των παρα µέτρων  που ορίζονται  
από την κύρια  απόφαση , οι ενδεχό µενες επιπτώσεις  έργου  στο περιβάλλον  πρέπει  να 
καθορίζονται  και να εκτιµώνται  την στιγµή της διαδικασίας  που σχετίζεται  µε την κύρια  
απόφαση . Μόνο  εάν τα εν λόγω  αποτελέσ µατα δεν είναι  προσδιορίσι µα µέχρι τη στιγµή της 
διαδικασίας  που σχετίζεται  µε την απόφαση  εφαρ µογής, τότε η εκτίµηση πρέπει  να 
διενεργείται  κατά  τη διάρκεια  της εν λόγω  διαδικασίας .25 Μία ΕΠΕ  πρέπει  να διενεργείται  σε 
µεταγενέστερο  στάδιο  όταν , στην  περίπτωση  συναίνεσης  που περιλα µβάνει  πλείονα  του ενός 
στάδια , καθίσταται  εµφανές , κατά  τη διάρκεια  του δευτέρου  σταδίου , ότι το έργο ενδέχεται  
να έχει σηµαντικές  επιπτώσεις  στο περιβάλλον . 
Άδειες  που λαµβάνονται  προκει µένου  να νοµιµοποιηθεί  παράτυπο  έργο  και «κατόπιν  
εορτής  νοµιµοποίησης » παράτυπων  πράξεων  
Μολονότι  δεν είναι  αντίθετοι  προς  το κοινοτικό  δίκαιο  οι εθνικοί  κανόνες  που επιτρέπουν , σε 
ορισµένες περιπτώσεις , τη νοµιµοποίηση  παράτυπων , κατά  το κοινοτικό  δίκαιο , 
δραστηριοτήτων  ή πράξεων , «µια τέτοια  δυνατότητα  θα έπρεπε  να εξαρτάται  από την 
προϋπόθεση  ότι δεν παρέχει  στους  ενδιαφερο µένους  την ευκαιρία  να παρακά µψουν  τους 
κοινοτικούς  κανόνες  ή να αποφύγουν  να τους εφαρ µόσουν  και ότι παρέχεται  κατ' εξαίρεση ».26  
                                                 
23 C-332/04. 
24 C-2/07. 
25 C-201/02, §52; C-508/03; C-290/03. 
26 C-215/06, §§57-61. 
 
EL 17   EL ∆ιοικητικά  τέλη  
Η επιβολή  διοικητικού  τέλους  για τη συµµετοχή  του κοινού  στη διαδικασία  διαλόγου  δεν 
είναι , αυτή  καθαυτή , ασυµβίβαστη  µε τους σκοπούς  της οδηγίας  ΕΠΕ27. «Τα τέλη αυτά δεν 
µπορούν , πάντως  να καθορίζονται  σε τόσο υψηλά  επίπεδα , ώστε  να εµποδίζουν  την οδηγία  να 
παράγει  πλήρως  τα αποτελέσ µατά της σύµφωνα  µε το σκοπό  που επιδιώκει ». Αυτό  θα 
συνέβαινε  εάν, λόγω  του ύψους , η επιβολή  ενός τέλους  ενδέχεται  να εµποδίσει  την άσκηση  
των δικαιω µάτων  συµµετοχής  που παρέχει  το άρθρο  6 της οδηγίας .  
                                                 
27 C-216/05, §§37-38 και 42-44. Η παρούσα  απόφαση  αναφέρεται  στην  οδηγία  πριν από τις 
τροποποιήσεις  που επιφέρθηκαν  µε την οδηγία  2003/35/E Κ.