ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Στρατηγική προετοιμασίας των χωρών οι οποίες είναι υποψήφιες για προσχώρηση στις συμβάσεις ΕΚ-ΕΖΕΣ του 1987 περί του καθεστώτος κοινής διαμετακόμισης και περί της απλούστευσης των διατυπώσεων κατά τις εμπορευματικές συναλλαγές

1. Στοχοι και γενικεσ προϋποθεσεισ τησ επεκτασησ των συμβασεων

1.1. Στις συμβάσεις για την "κοινή διαμετακόμιση" και την "απλούστευση των διατυπώσεων κατά τις εμπορευματικές συναλλαγές" του 1987 υπάρχουν σήμερα οκτώ συμβαλλόμενα μέρη (Ευρωπαϊκή Κοινότητα, Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Τσεχική Δημοκρατία) που εκπροσωπούν 22 χώρες. Έχει αποδειχθεί ότι οι συμβάσεις αυτές αποτελούν εδώ και δέκα έτη, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασής τους στις χώρες του Βίζεγκραντ τον Ιούλιο 1996, μέσα διευκόλυνσης των συναλλαγών μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών, μέσω, αφενός, κοινής διαδικασίας κυκλοφορίας των εμπορευμάτων υπό τελωνειακή επιτήρηση με την οποία αποφεύγονται οι καθυστερήσεις κατά τη διέλευση των συνόρων και, αφετέρου, εναρμόνισης του εντύπου της διασάφησης για το σύνολο των τελωνειακών καθεστώτων εξαγωγής, εισαγωγής και διαμετακόμισης ("ενιαίο διοικητικό έγγραφο").

1.2. Έξι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σλοβενία) και η Τουρκία ζήτησαν να τους επιτραπεί η προσχώρηση στις εν λόγω συμβάσεις. Για να είναι δυνατή η σχετική προετοιμασία τους, καταρτίστηκε πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας μέσω δράσεων που αναλήφθηκαν είτε στο πλαίσιο του Phare (σύμβαση Βορρά/Νότου για τις έξι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης) είτε στο πλαίσιο του προγράμματος "Τελωνεία 2002" (Τουρκία).

1.3. Η επέκταση των συμβάσεων αυτών στις ευρωπαϊκές χώρες που είναι ικανές να τις εφαρμόσουν συμφέρει βεβαίως την Κοινότητα και τους ευρωπαίους επιχειρηματίες. Αυτή, ωστόσο, θα πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με τη στρατηγική των ίδιων αυτών χωρών για την προετοιμασία της προσχώρησής τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πράγματι, η συμμετοχή στις συμβάσεις για την "κοινή διαμετακόμιση" και την "απλούστευση των διατυπώσεων" αποτελεί συγκεκριμένο τρόπο προετοιμασίας για την υιοθέτηση και την εφαρμογή του αντίστοιχου κοινοτικού κεκτημένου. Λαμβανομένων υπόψη των προσπαθειών που καταβλήθηκαν ήδη σχετικά και της σημασίας της επιτυχούς έκβασής τους, ιδίως με την προοπτική της μελλοντικής προσχώρησης στην Ένωση, θα πρέπει να επιδιωχθεί με όλα τα μέσα η ολοκλήρωση της διαδικασίας προσχώρησης στις συμβάσεις.

1.4. Οι εν λόγω αιτήσεις προσχώρησης, ωστόσο, υποβλήθηκαν τη στιγμή που τα καθεστώτα διαμετακόμισης στην Ευρώπη αντιμετώπιζαν κρίση που είχε σχέση με την ανεξέλεγκτη αύξηση των περιπτώσεων απάτης, ιδίως όσον αφορά τα εμπορεύματα με υψηλή φορολογία. Μετά από ανάλυση των αδυναμιών του συστήματος που πραγματοποίησε η Επιτροπή και από συστάσεις που διατύπωσε η εξεταστική επιτροπή για το καθεστώς κοινοτικής διαμετακόμισης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το Φεβρουάριο 1997, η Επιτροπή ανέλαβε τη δέσμευση να μην προτείνει νέα επέκταση των συμβάσεων πριν από τη μεταρρύθμιση και την αυτοματοποίηση των καθεστώτων κοινοτικής και κοινής διαμετακόμισης. Η θεωρία αυτή περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 30ης Απριλίου 1997 "Σχέδιο δράσης για τη διαμετακόμιση στην Ευρώπη - μια νέα τελωνειακή πολιτική" [1], που βασίζει τη μεταρρύθμιση της διαμετακόμισης στους εξής τρεις άξονες: σαφείς ρυθμίσεις που εξασφαλίζουν ισορροπία μεταξύ των αναμενόμενων από το σύστημα διευκολύνσεων και της πρόληψης της απάτης, ιδίως για τα εμπορεύματα που παρουσιάζουν κινδύνους. αυτοματοποίηση των διαδικασιών που εγγυώνται την παρακολούθηση και τον έλεγχο των πράξεων ανά πάσα στιγμή. αποτελεσματική και διαρκής εφαρμογή των διαδικασιών, μέσω λειτουργικής πολιτικής ενημέρωσης, κατάρτισης και ελέγχου και συγκεκριμένων ενεργειών τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

[1] COM(97) 188 τελικό (ΕΕ C 176 της 10.6.1997, σ. 1)

1.5. Η νομοθετική πτυχή της μεταρρύθμισης των καθεστώτων διαμετακόμισης βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης, ώστε να τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιουλίου 2001. Έχει δημιουργηθεί το πλαίσιο λειτουργίας και οι αναληφθείσες δράσεις συνεχίζονται σύμφωνα με τις προβλέψεις και τις επιταγές των ψηφισμάτων του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1999 [2] και της μικτής επιτροπής ΕΚ-ΕΖΕΣ της 2ας Δεκεμβρίου 1999 [3] για τη μεταρρύθμιση των καθεστώτων διαμετακόμισης. Εξάλλου, λειτουργεί ήδη σε αρχικό στάδιο η αυτοματοποίηση της διαμετακόμισης για ορισμένες πράξεις μεταξύ επτά χωρών και προβλέπεται η επέκτασή της στις λοιπές χώρες, με συμπληρωματικές λειτουργίες, από το τέλος του έτους 2001. Η προσχώρηση, συνεπώς, νέων συμβαλλομένων μερών στις συμβάσεις αναμένεται ότι θα μπορεί να ξεκινήσει από τη στιγμή που θα πληρούνται οι όροι της αποτελεσματικής μετάβασης στο συγκεκριμένο στάδιο επέκτασης του αυτοματοποιημένου συστήματος.

[2] ΕΕ C 193 της 9.7.1999, σ. 1

[3] ΕΕ C 42 της 4.2.2000, σ. 4

1.6. Σ'αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή καθόρισε μια στρατηγική προσχώρησης στις συμβάσεις για την "κοινή διαμετακόμιση" και την "απλούστευση των διατυπώσεων", που όχι μόνο λαμβάνει υπόψη την κατάσταση των σημερινών συμβαλλομένων μερών (καθεστώς διαμετακόμισης που έχει υποστεί μεταρρύθμιση και αυτοματοποίηση) και το στάδιο προετοιμασίας κάθε υποψήφιας χώρας, αλλά συμβάλλει επίσης και στη δημιουργία για τις περισσότερες από αυτές (και για την Ένωση) των άριστων προϋποθέσεων για μεταγενέστερη υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου στο συγκεκριμένο τομέα. Κατά την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής, ιδίως όταν πρόκειται να αποφασιστεί αν κάποια χώρα είναι ικανή για προσχώρηση, θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι στρέβλωσης του εμπορίου που είναι δυνατό να ζημιώσουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό λόγω, ιδίως, των ισχυόντων σήμερα δασμολογίων στις υποψήφιες χώρες, καθώς και, γενικότερα, της τήρησης εκ μέρους των επιμέρους ενδιαφερομένων χωρών των διεθνών δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της σύνδεσής τους με την Κοινότητα.

1.7. Η στρατηγική αυτή, τα κύρια στοιχεία της οποίας σκοπεύει να παρουσιάσει η παρούσα ανακοίνωση, παρεμβαίνει σε έναν τομέα του κοινοτικού κεκτημένου που είναι σημαντικός όσον αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις στις επιχειρήσεις και την οργάνωση του εκτελωνισμού από τα κράτη μέλη, αλλά και ιδιαίτερα ευαίσθητος όσον αφορά την προστασία των δημοσιονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

2. Σημαντικα στοιχεια τησ στρατηγικησ για την επεκταση των συμβασεων

2.1. Η επέκταση των συμβάσεων ΕΚ-ΕΖΕΣ για την "κοινή διαμετακόμιση" και την "απλούστευση των διατυπώσεων" του 1987 σε νέους εταίρους (έξι νέες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και η Τουρκία) ικανούς να τις εφαρμόσουν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Κοινότητας, τις εμπορικές συναλλαγές στην Ευρώπη και την προενταξιακή στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προετοιμασία της Κύπρου και της Μάλτας θα πρέπει όμως, για γεωγραφικούς λόγους, να αποβλέπει στην άμεση υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της διαμετακόμισης και του ενιαίου διοικητικού εγγράφου κατά την προσχώρησή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς να χρειάζεται η προηγούμενη προσχώρησή τους στις συμβάσεις (το σημείο αυτό θα πρέπει βεβαίως να επανεξεταστεί σε περίπτωση που αυτές οι δύο χώρες υποβάλουν σχετική αίτηση).

2.2. Όσον αφορά τα σημερινά συμβαλλόμενα μέρη των συμβάσεων, ιδίως την Κοινότητα, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι όροι επέκτασης των συμβάσεων σε νέες χώρες (καθεστώς διαμετακόμισης που έχει υποστεί μεταρρύθμιση και αυτοματοποίηση) πληρούνται από τη στιγμή κατά την οποία, εφόσον εφαρμόζονται οι αποφάσεις της μικτής επιτροπής ΕΚ-ΕΖΕΣ για τη μεταρρύθμιση των συμβάσεων, θα μπορεί πράγματι να αρχίσει η γεωγραφική και λειτουργική επέκταση του αυτοματοποιημένου συστήματος διαμετακόμισης από τις χώρες αρχικής εφαρμογής.

2.3. Όσον αφορά τις χώρες που είναι υποψήφιες για προσχώρηση στις συμβάσεις, θα είναι δυνατή η σχετική πρόσκληση, εφόσον αυτές είναι ικανές να υιοθετήσουν το σύνολο του κεκτημένου στον τομέα της κοινής διαμετακόμισης και της απλούστευσης των διατυπώσεων (ενιαίο διοικητικό έγγραφο) που ισχύουν κατά τη στιγμή της πρόσκλησης σε επίπεδο νομοθεσίας, λειτουργίας και αυτοματοποίησης. Όσον αφορά την αυτοματοποίηση, θα είναι δυνατό να κληθούν να προσχωρήσουν στις συμβάσεις μόνο οι χώρες που διαθέτουν αυτοματοποιημένο σύστημα διαμετακόμισης σύμφωνο με τις νομικές, τεχνικές και δημοσιονομικές απαιτήσεις του Νέου Αυτοματοποιημένου Συστήματος Διαμετακόμισης (NSTI) που ισχύει κατά τη στιγμή της πρόσκλησης (πράγμα που προϋποθέτει την προηγούμενη σύνδεση με το κοινό δίκτυο ανακοινώσεων CCN/CSI), ενώ η προσχώρηση δεν θα μπορεί να πραγματοποιηθεί βάσει συστήματος βασιζόμενου αποκλειστικά σε έγγραφα "από χαρτί". Θα πρέπει, επίσης, να υπάρξει φροντίδα, ώστε οι προϋποθέσεις προσχώρησης των χωρών που είναι υποψήφιες για προσχώρηση στη σύμβαση περί του καθεστώτος κοινής διαμετακόμισης να μη διευκολύνουν τις στρεβλώσεις του εμπορίου που ζημιώνουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό και η προσχώρηση αυτή να εξαρτάται από την τήρηση εκ μέρους της ενδιαφερόμενης χώρας των διεθνών δεσμεύσεων που απορρέουν από τη σύνδεσή της με την Κοινότητα.

2.4. Η προετοιμασία των έξι χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για προσχώρηση στις συμβάσεις πρέπει να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση και βάσει των εθνικών προγραμμάτων για την υιοθέτηση του κεκτημένου. Θα πρέπει να καθοριστούν οι ενδεχόμενες συνεισφορές από το πρόγραμμα Phare ανάλογα με τις ολοκληρωμένες προσπάθειες των ίδιων των υποψήφιων χωρών για την προετοιμασία τους. Ιδανικό θα ήταν να μπορεί να προσχωρήσει κάθε μία από τις χώρες αυτές το ταχύτερο δυνατό και, οπωσδήποτε, ένα τουλάχιστον έτος πριν από την προβλεπόμενη ημερομηνία προσχώρησής τους στην Ένωση, ενώ δεν μπορεί να υπάρξει επίσημη σχέση μεταξύ των δύο προσχωρήσεων. Όσον αφορά την Τουρκία, η προετοιμασία πρέπει να είναι τέτοια ώστε να είναι δυνατή η πρόσκληση το ταχύτερο δυνατό. η εταιρική σχέση για την προσχώρηση που βρίσκεται στο στάδιο της εφαρμογής όσον αφορά την εν λόγω χώρα, θα πρέπει επίσης να χρησιμεύσει ως πλαίσιο για τη συνέχιση της προετοιμασίας της. Οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει, στο πλαίσιο της προετοιμασίας τους, να επιμείνουν ιδιαίτερα στο θέμα της αυτοματοποίησης του καθεστώτος κοινής διαμετακόμισης που προϋποθέτει ταυτόχρονα και σύνδεση με τα δίκτυα CCN/CSI και NSTI.

2.5. Η Επιτροπή, εξ ονόματος της Κοινότητας και σε συνεργασία με τα λοιπά συμβαλλόμενα μέρη των συμβάσεων, θα αναπτύξει επίσης μια σειρά δράσεων με προορισμό την εξασφάλιση της συνολικής συνοχής της προετοιμασίας της εφαρμογής των τελωνειακών μέσων που απαιτούν οπωσδήποτε όχι μόνο εναρμόνιση της νομοθεσίας αλλά και ολοκληρωμένη εφαρμογή σε διοικητικό επίπεδο.

2.6. Παραχωρήθηκε ήδη για το μέλλον στις υποψήφιες χώρες η δυνατότητα να συμμετέχουν ως παρατηρητές στις ομάδες εργασίας για την κοινή διαμετακόμιση και την απλούστευση των διατυπώσεων, ώστε αυτές να παρακολουθούν απευθείας την τρέχουσα διαχείριση και τις μελλοντικές εξελίξεις των συμβάσεων και, ειδικότερα, της αυτοματοποίησής τους. Οι εν λόγω χώρες θα μπορούν, εξάλλου, να συμμετέχουν στις δράσεις (σεμινάρια κατάρτισης, ανταλλαγές υπαλλήλων) που διοργανώνονται στον τομέα της διαμετακόμισης στο πλαίσιο του προγράμματος "Τελωνεία 2002". Η κατάστασή τους όσον αφορά τις απαιτήσεις του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της τελωνειακής αυτοματοποίησης θα αποτελέσει επίσης αντικείμενο αξιολόγησης, ώστε να καθοριστεί καλύτερα η πρόοδος που πρέπει να επιτευχθεί και οι ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν. Ενθαρρύνεται, επίσης, η περιφερειακή συνεργασία μεταξύ υποψηφίων χωρών (ειδικότερα των χωρών της Βαλτικής) στον τομέα της τελωνειακής διαμετακόμισης.

3. Συμπερασματα

Η Επιτροπή θεωρεί ότι όταν κληθεί να αποφασίσει για τις αιτήσεις προσχώρησης τρίτων χωρών στις συμβάσεις ΕΚ- ΕΖΕΣ για την "κοινή διαμετακόμιση" και την "απλούστευση των διατυπώσεων", η Κοινότητα θα πρέπει να ενεργήσει σύμφωνα με τα όσα καθορίζονται στην παρούσα στρατηγική.

Στο πλαίσιο αυτό, κάθε απόφαση των μικτών επιτροπών ΕΚ-ΕΖΕΣ που αποσκοπεί στην πρόσκληση υποψήφιας χώρας να προσχωρήσει στις συμβάσεις θα πρέπει να βασίζεται σε προηγούμενη αξιολόγηση του σταδίου προετοιμασίας της εν λόγω υποψήφιας χώρας, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης της κοινής διαμετακόμισης, υπό την αναθεωρημένη και αυτοματοποιημένη μορφή της, στα σημερινά συμβαλλόμενα μέρη.