ΕΠΙΤΡΟΙΠΙ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑrΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΉΤΩΝ 
KOU( 93) 34 τελικό 
Βρυξέλλες:, S Φεβρουαρ ( ου 1993 
ΕΚθΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ npor το ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑrΟΡΑΣ 
ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΟΗ ΚΑΙ 
ΑΗΤΑrΟΗΙΣΤΙΚΟΗ ΠΡΟIΟΗΤΟΗ 
Τtταρτη έJ,.ιθεση -ιης Ε111-ιρο1ιής προς -ιο Συμβούλιο 
Ίιου Ηα·ιαρ1fζι.·ιαι βάσι.ι -ιuυ άρθρου 4 11αράγραφος J 
του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1898/87 
-• .._.~._,,,ιι_.ιι LΙ(.,_ U.fV~ ·-.---v JU.~ΛVμLΛWV JLμVLVVLWV 
1. Ε ισαyωyή /' 
/ r· ./ /,,. 
,,.,, 
,,--2 -
.ΒΚθΕΣΗ rIA ΤΗΝ ΕΒΕΛΣΞΗ ΤΗΣ ΑΙ"ΟΡΑΣ 
ΤΟΝ rΑΛΑΚΤΟΚΟΚΣΚΟΝ ΚΑΙ ΑΝΤΑΙ"ΟΝΣΣΤΣΚΟΝ ΠΡΟΪΟΝΤΟΗ 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
2. Εξέλιξη της αγοράς των γαλακτοκομικών προϊόντων 
3. Εξέλιξη της αγοράς ανταγωνιστικών προϊόντων 
α) ανταγωνιστικά του βουτύρου προϊόντα 
1) Η μαρyαρ(νη και οι ποικιλ(ες της 
2) γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλή περιεκτικότητα λιπαρών 
3) μ(γματα λιπαρών ουσιών 
β) Ανταγωνιστικά του τυρού προϊόντα 
γ) Λοιπά ανταγωνιστικά προϊόντα 
4. Συμπεράσματα 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ: 
Παράρτημα Ι: 
Παράρτημα ΙΙ: 
παράρτημα ΙΙΙ 
Παράρτημα IV: Στοιχε(α σχετικά με την κατανάλωση, που ανακοινώνονται από 
τα κράτη μέλη 
κατ'άτομο κατανάλωση των γαλακτοκομικών προιοντων 
Παραδε(yματα ανταγωνιστικών προϊόντων που περιέχουν κίτρινες 
λιπαρές οuσ(ες 
Προτεινόμενοι ορισμοί για τις ονομασίες των κιτρίνων λιπαρών 
ουσιών 
1. ΕΣΣΑΓΟΙΉ -3 -
Ε8ΕΛΣ8Β ΤΒΣ ΑΙΌΡΑΣ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΚΣΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΣΣΤΙΚΩΝ 
ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 
Η παρούσα ε(ναι η τέταρτη Έκθεση της Επιτροπής ποu υποβάλλεται στο 
Συμβούλιο, σχετικά με τις εξελ(ξεις της αγοράς γαλακτοκομικών και 
ανταγωνιστικών προϊόντων. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1898/87 τα περισσότερα κράτη μέλη ανέφεραν τις 
εξελ(ξεις ποu σημειώθηκαν στην επικράτειά τους και οι πληροφορίες αυτές 
αποτελούν τη βάση της έκθεσης. 
Ωστόσο, επειδή δεν uπβλήθηκαν στην Επιτροπή όλες οι εκθtσεις μέσα στην 
απαιτούμενη προθεσμ(α, η παρούσα έκθεση αποστέλλεται στο Συμβούλιο μετά την 
προβλεπόμενη από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1898/87 προθεσμία. 
Στην παρούσα έκθεση γ(νεται αρχικά ανάλυση της αγοράς γαλακτοκομικών 
προϊόντων, εν σuνεχε(α εξετάζεται η αγορά ανταγωνιστικών προϊόντων τέλος δε 
σuνεξάγονται ορισμένα συμπεράσματα. 
-4 -
2. Β ArOPA rΑΛΑΚΤΟΚΟΙΙΣΚΟΗ ΠΡΟΪΟΗΤΟΝ 
Λόγω της ευρε(ας κλ(μακας και της ποικιλ(ας των γαλακτοκομικών προϊόντων η 
εξέταση της αγοράς με βάση κάθε προϊόν ξεχωριστά θα ήταν περισσότερο 
κατατοπιστική. 
α) Γάλα και Νωπά Προϊόντα 
Στην αγορά των χωρών της κοινότητας για όλους τους τύπους υγρού γάλακτος 
έχει επικρατήσει σταθερότητα ή ελαφρή με(ωση, με εξα(ρεση τη Γερμαν(α, 
όπου σημειώθηκε αύξηση. 
Ωστόσο, εκε( όπου συνεχ(ζεται η ανάπτυξη της αγοράς ε(ναι στην στροφή του 
καταναλωτή από το ολόπαχο στο αποβουτυρωμένο γάλα. κατά τα τελευτα(α 10 
χρόνια η αναλοy(α των πωλήσεων πλήρους γάλακτος στο Βέλγιο, παραδε(yματος 
χάρη, σημε(ωσε πτώση από 75% σε 48% της αγοράς. ομο(ως, στο Ηνωμένο 
Βασ(λειο, του οπο(ου η αγορά αντιστοιχε( περ(πουστο ένα τρ(το της συνολικής 
κατανάλωσης υγρού γάλακτος στην Κοινότητα, το πλήρες γάλα σημε(ωσε πτώση από 
το 92% της αγοράς, σε στο 69% το 1990, με συνέπεια την αύξηση της ζήτησης 
του ημιαποβουτυρωμένου γάλακτος. Περισσότερο δε από το μισό του γάλακτος που 
καταναλώνεται στη Δαν(α, στην Ολλανδ(α και στη Γαλλ(α ε(ναι τώρα 
ημιαποβουτυρωμένο ενώ λιγότερο από το tνα τρ(το ε(ναι πλήρες yάλα. 
Ωστόσο, η ζήτηση αποβουτυρωμένου προς πόση yάλα~τος δεν σημε(ωσε μεy(στη 
αύξηση. Γενικά, μόνο το 5% του υγρού γάλακτος που καταναλώνεται ε(ναι 
αποβουτυρωμένο, ακόμα δε και σε χώρες όπου υπάρχει μεγάλη ζήτηση (Βέλγιο, 
Δαν(α, Ισπαν(α), το μερ(διο της αγοράς μόλις uπερβα(νει το 10%. 
οι παράγοντες υγιεινής και, (σως, σε πολύ μικρότερο βαθμό η τιμή, εξηγούν 
την προτ(μηση του καταναλωτή yια το ημιαποβουτυρωμένο γάλα, και για μερικά 
ε(δη εμπλουτισμένα με βιταμ(νες γάλακτος που, διατ(θενται τώρα για τους 
περισσότερους συνειδητοποιημένους σε θέματα υγιεινής καταναλωτές. Ωστόσο, η 
σχετική αποτuχ(α του αποβοuτuρωμtνου γάλακτος φα(νεται να τον(ζει την 
σημαντική έλλειψη γεύσης και θρεπτικών συστατικών εν συγκρ(σει προς το 
πλήρες γάλα. 
Για τους λόγους αυτούς, η στροφή από το πλήρες γάλα προς το ημιαποβουτυρωμένο 
(αλλά όχι προς το αποβουτυρωμένο) σε μια σταθερή στο σύνολό της αγορά υγρού 
γάλακτος, αναμένεται να σuνεχιστε( στην Κοινότητα στο άμεσο μέλλον. 
Αντ(θετα με το υγρό γάλα, η αγορά νωπών γαλακτοκομικών προϊόντων (κρέμα, 
γιαούρτι, νωπό τuρ( κτλ.) εξαπλώνεται, κυρ(ως όσον αφορά τα προϊόντα με 
χαμηλή και μειωμένη περιεκτικότητα σε λιπαρές οuσ(ες. Προβλέπεται με 
βεβαιότητα μεγάλη αύξηση σ'αuτόν τον τομια, όπου ε(ναι σημαντική η 
προστιθέμενη αξ(α. 
β) Βούτυρο 
Η κατανάλωση βουτύρου στο εσωτερικό της Κοινότητας έμεινε σταθερή το 1991 
μετά από τέσσερα συνεχή έτη κάμψης, κατά τα οπο(α παρατηρήθηκε πτώση της 
κατανάλωσης κατά 12%. Ωστόσο, αναμένεται να ξαναρχ(σει η καθοδική τάση με 
ρυθμό 1% περ(που ανά έτος yια τα επόμενα δύο έτη τουλάχιστον. 
-5 -
Η κατ'άτομο κατανάλωση βουτύρου παραμένει περ(που στα 7 kg yια το σύνολο της 
Κοινότητας, αλλά με ευρε(ες εθνικές διαφοροποιήσεις -από περισσότερα των 8 
kg στη Γαλλ(α σε λιγότερα των 4 kg στο Ηνωμένο Βασ(λειο και στις κάτω Χώρες. 
Η Ιpλανδ(α, η οπο(α παραδοσιακά είχε ένα από τα υψηλότερα επ(πεδα κατανάλωσης 
βουτύρου, σημε(ωσε πρόσφατα κατανάλωση κατ'άτομο μόνο 6 kg περίπου, παρά το 
σχέδιο ευρε(ας κρατικής χρηματοδότησης βουτύρου. 
ο αυξανόμενος αριθμός ειδών βουτύρου που αλείφεται εύ);(ολα );(αι "υ-yιεινού" 
βουτύρου (με χαμηλή περιεκτικότητα σε χοληστερόλη) στην α-yορά, φαίνεται να 
τον(ζει την καθυστερημένη ανα-yνώριση εκ μέρους της γαλα);(το);(ομι);(ής βιομηχανίας 
των μεταβαλλόμενων καταναλωτικών προτιμήσεων. Μένει να εξετασθεί εάν τέτοια 
είδη βουτύρου θα επιβληθούν στο σύνολο της αγοράς βουτύρου, );(αι αν αυτό θα 
αναστείλει τη μακροπρόθεσμη πτώση κατανάλωσης βουτύρου, ή αν θα παραμείνουν 
προϊόντα ακριβά που αφορούν τα υψηλότερα καταναλωτι);(ά στρώματα, όπως τώρα 
συμβα(νει. 
y) Τυρ( 
Η );(ατανάλωση τυριού στο σύνολο της κοινότητας αυξήθηκε );(ατά 25% στο διάστημα 
1984-1991. Το 1991 η κατανάλωση αυξήθηκε κατά 2,9% και προβλέπεται ετήσια 
αύξηση περίπου 1% ανά έτος. 
Η Γαλλ(α, με 20,8 kg κατ'άτομο, συνεχ(ζει να έχει την υψηλότερη );(ατ'άτομο 
);(ατανάλωση τυριού, ενώ η κατανάλωση στη Γερμαν(α, Ελλάδα );(αι Ιταλία είναι 
επ(σης υψηλή, περ(που 16 kg. 
Αντιθέτως, η κατανάλωση τυριού στην Ιρλανδ(α υπολο-yίσθη);(ε στα 5,7 kg 
);(ατ'άτομο το 1990 -σχεδόν το ένα τέταρτο από ό,τι στη Γαλλία -ενώ η 
ε);(τίμηση yια το ΗΒ ήταν 8,1 kg, λ(yο υψηλότερη. 
-6 -
3. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 
ο αριθμός ανταγωνιστικών του γάλακτος; προϊόντων και προϊόντων γάλακτος σημειώνει 
συνεχή και ταχύτατη αύξηση εντός της κοινότητας. Στα περισσότερα κράτη μέλη η 
μεγαλύτερη δραστηριότητα παρατηρε(ται στον τομέα των κιτρίνων λιπαρών ουσιών, 
και αφορά ιδ(ως την κατάργηση των εθνικών νόμων που εμποδίζουν την κυκλοφορία 
μειγμάτων βουτύρου και φυτικών ελαίων. 
Ωστόσο στις χώρες όπου οι αγορές λιπαρών ουσιών είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες (ΗΒ, 
Ιρλανδία) δ(δεται όλο και περισσότερη έμφαση στα ανταγωνιστικά προϊόντα άλλων 
τομέων, κυρίως του τυριού και της κρέμας. 
Γενικά, ε(ναι ακόμα δύσκολη η συγκέντρωση στατιστικών στοιχε(ων για την παραγωγή 
και κατανάλωση ανταγωνιστικών προϊόντων. Τα στοιχε(α που παρέρχονται από τα 
κράτη μέλη βασ(ζονται συχνά στην εκτ(μηση και τη σύγκριση στατιστικών μεταξύ 
χωρών, και δεν είναι κατά συνέπεια, μεγάλης ακρ(βειας. 
α) ΑΝΤΑΓΟΝΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΒΟΥΤΥΡΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 
Αυτή η ομάδα προϊόντων περιλαμβάνει: 
1. Τη μαργαρίνη και τα προϊόντα τύπου μαρyαρ(νης. Η μαργαρίνη (περιεκτικότητας 
80% σε φυτικά λιπαρά) υπήρξε ο παραδοσιακός ανταγωνιστής του βουτύρου από 
τότε που εφευρέθηκε, εδώ καιπερισσότερο από εκατό χρόνια. Πρόσφατα 
εμφαν(σθηκαν πολλά ε(δη μαλακής μαργαρίνης που περιέχουν πολuαwόρεστα λίπη 
και, πιο πρόσφατα προϊόντα τύπου μαρyαρ(νης με μειωμένη περιεκτικότητα σε 
φυτικά λιπαρά, τα οποία κυκλοφορούν στην αγορά ως "ελαφρά προϊόντα" 
( light). 
2. Τα περιορισμένων λιπαρών γαλακτοκομικά προιοντα. Γενικώς αποκαλούμενα 
"ελαφρό" ή "περιορισμένων λιπαρών βούτυρο" τα προϊόντα αυτά περιέχουν λιπαρά 
βουτύρου και όχι άλλα λιπαρά, αλλά περιέχουν σημαντικά μεγαλύτερη ποσότητα 
νερού από ό,τι το βούτυρο. 
3. Τα μίγματα λιπαρών προϊόντων. Περιέχοντας και λιπαρά γάλακτος και λιπαρά μη 
γάλακτος συνιστούν την κατηγορία των προϊόντων που σημείωσε τη μεγαλύτερη 
αύξηση σε πωλήσεις τα τελευταία χρόνια. 
1. Καρyαρ{vη χαι προϊόντα τύπου μαρyαρ{vης 
Η κατανάλωση μαρyαρ(νης και προϊόντων τύπου μαργαρίνης παραμένει σταθερή μέσα 
στην Κοινότητα. και αν κάπου σημειώνεται πτώση της κατανάλωσης, αυτό 
εντάσσεται στη γενική υποχώρηση της αγοράς κιτρίνων λιπαρών ουσιών, και δεν 
θεωρείται ως απομάκρυνση από την κατανάλωση μαργαρίνης, ειδικότερα. 
Υπάρχει μ(α αυξανόμενη ροπή από την παραδοσιακή μαρyαρ(νη προς τις "ελαφρές 
μαρyαρ(νες" (μιναρίνες) και τα μη γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλή 
περιεκτικότητα σε λιπαρά. Στη Γερμανία η κατανάλωση των προϊόντων αυτών 
ξεκίνησε από τους 23.000 τόνους και έφτασε στους 44.000 τόνους σε δύο 
χρόνια, ενώ στη Γαλλ(α η κατανάλωση μαργαρίνης με χαμηλή περιεκτικότητα σε 
λιπαρές ουσίες έχει σχεδόν τετραπλασιαστεί σε 2 χρόνια, από λιγότερους των 
9.000 τόννων σε περισσότερους των 30.000 τόννων -ενώ στο ίδιο διάστημα η 
κατανάλωση της "παραδοσιακής" μαργαρίνης μειώθηκε κατά 20.000 τόνους. 
-7 -
Στη Δαν(α παρατηρε(ται η μεyαλύτερη κατά κεφαλή κατανάλωση μαρyαρ(νης στην 
κοινότητα -περ(που 15 kg -αλλά εκεί οι τάσεις ανατράπηκαν καθώς η 
μαρyαρ(νη με μεyάλη περιεκτικότητα yαλακτοκομικών, χάνει μερ(δια της αyοράς 
προς όφελος ενός λ(πους ανάμικτου με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά. 
Αντιθέτως, στο Ηνωμένο Βασ(λειο εξακολουθούν να κάνουν την εμφάνισή τους στην 
αyορά όλο και περισσότερες νέες κ(τρινες λιπαρές ουσ(ες. Δύο ενδιαφέροντα 
τέτοια νέα προϊόντα τύπου μαρyαρ(νης, είναι ένα προϊόν που αποτελείται κατά 
τα 3/4 από μαρyαρ(νη, της οπο(ας το κύριο συστατικό δεν είναι το σπορέλαιο ή 
το ηλιανθέλαιο αλλά το ελαιόλαδο καθώς και μια μαρyαρίνη που περιέχει μόνον 
5% φυτικού λ(πους. 
2. χαμηλά σε uεριεχτιχότητα λιuαρών uροϊόντα yάλαχτος 
Ευρύτερα yνωστά ως "ελαφρό βούτυρο", τα προϊόντα αυτά (που περιλαμβάνουν 
ημιλιπαρό και κατά τρ(α τέταρτα λιπαρό βούτυρο) συνάντησαν ανάμικτη 
αντιμετώπιση από τους καταναλωτές. 
Στο Ηνωμένο Βασ(λειο και την Ιρλανδία, όπου τα προιοντα αυτά yια μερικά 
χρόνια αντιμετώπισαν το σημαντικότερο ανταyωνισμό από διάφορα εναλλακτικά 
προϊόντα με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες, καλύπτουν μόνο το 2% 
περ(που του συνόλου της αyοράς. 
Η κατάσταση αυτή παρουσιάζει έντονες διαφορές με αυτή της Γαλλίας και της 
Γερμαν(ας: στις χώρες αυτές απαyορευόταν μέχρι πρόσφατα από την εθνική 
νομοθεσία η παραyωyή των μη yαλακτοκομικών προϊόντων με χαμηλή περιεκτικότητα 
σε λιπαρά. Επομένως τα ε(δη ελαφρού βουτύρου αντιμετώπισαν μη αξιόλογο 
ανταyωνισμό και αποδε(χθηκαν ικανά να κερδίσουν μερίδια αyοράς εις βάρος των 
"παραδοσιακών" κ(τρινων λιπαρών ουσιών. Παραδε(yματος χάρη, η κατανάλωση στη 
Γερμανία κατά το 1990 έφτασε τους 18.000 τόνους. 
Το μέλλον θα δε(ξει αν τα yαλακτοκομικά προιοντα με χαμηλή περιεκτικότητα σε 
λιπαρές ουσίες μπορούν να διατηρήσουν τα μερ(δια της αγοράς που κατέχουν 
όταν αντιμετωπίζουν τον ανταyωνισμό της μαργαρίνης με χαμηλή περιεκτικότητα 
σε λιπαρές ουσίες και τα μίyματα λιπαρών ουσιών. Ενδιαφέρον, όσον αφορά τα 
ελαφρά βούτυρα, είναι ότι έιναι τα μόνα "ελαφρά" yαλακτοκομικά προϊόντα που 
δεν έχουν μεyάλη επίδραση yενικά στην αyορά (αντιθέτως προς το ελαφρό 
yιαούρτι, το τυρί με μικρή περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες, το ελαφρό νωπό 
τυρί, το υyρό yάλα με μικρή περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες κτλ.). 
3. Η(yματα λιuαρών ουσιών 
Η κατανάλωση μιyμάτων λιπαρών ουσιών κερδίζει ολοένα έδαφος λόγω της 
εύκολης επάλειψής τους, της βουτυρώδους yεύσης τους και των τιμών τους 
που είναι ανταyωνιστικές εκείνων του βουτύρου. Όπως φαίνεται στο παράρτημα 
ΙΙΙ, ένα αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό των μιyμάτων λιπαρών ουσιών είναι ότι 
τα ανέπτυξαν yαλακτοκομικές εταιρίες,- όχι εταιρίες μαρyαρίνης- και ότι 
πολλές από αυτές έσπευσαν να χρησιμοποιήσουν yαλακτοκομικές παραστάσεις στη 
διαφήμιση και τη συσκευασία τους. 
Η παλαιότερη και μεyαλύτερη (σε όyκο) αyορά μιyμάτων λιπαρών ουσιών στην 
Κοινότητα, ε(ναι αυτή του Ηνωμένου Βασιλείου. Η οικιακή κατανάλωση μιγμάτων 
κατά το 1990 ανήλθε συνολικά σε 128.000 1όννοuς -μόλις 3.000 ιόvους 
λιγότερους από την οικιακή κατανάλωση βοu1ύροu -και θα έχει ξεπεράσει τώρα 
·ro βούτυρο. 
-8 -
Στην Ιρλανδ(α, στης οπο(ας την αyορά κιτρ(νων λιπαρών ουσιών εισήλθαν τα 
μ(yματα από το 1984, καλύπτουν το 40% της αyοράς (σχεδόν 20.000 τόνοι ανά 
έτος) και η κuκλοφορ(α τους έτσι ξεπερνά αυτήν της μαρyαρ(νης και του 
βουτύρου. 
Τόσο στο ΗΒ όσο και στην Ιρλανδ(α τα μ(yματα εκτόπισαν το βούτυρο από την 
αγορά. Στη Δαν(α, απεναντ(ας, η κατανάλωση βουτυρικού λ(ποuς αυξήθηκε 
αφότου προωθήθηκε στην αyορά μ(yμα λιπαρών ουσιών με περιεκτικότητα 60% σε 
βουτυρικό λ(πος και 20% σε φυτικά λιπαρά. Αυτό δε(χνει ότι τόσο η μαργαρ(νη 
όσο και το βούτυρο, ε(ναι ευάλωτα απέναντι στα μ(γματα λιπαρών ουσιών σε 
ορισμένες περιπτώσεις, και θα ήταν ενδιαφέρον να παρακολουθηθεί ή εξέλιξη της 
δανικής αyοράς. 
Στη Γαλλ(α η κατανάλωση μιyμάτων λιπαρών ουσιών αυξήθηκε από λιγότερο των 
15.000 τόνων κατά το 1988 σε 25.000 τόνους σχεδόν, κατά το 1990. Η περαιτέρω 
αύξηση ε(ναι βέβαιη, αφού μάλιστα οι yαλλικές αρχές ανέφεραν ότι η 
διαφημιστιή δαπάνη yια τα προϊόντα αυτά αυξήθηκε από 11,2 εκατομ. Γ.Φ. σε 30 
εκατομ. Γ.Φ. κατά το (διο χρονικό διάστημα. 
Η κατάσταση στη Γερμαν(α ε(ναι λιγότερο σαφής, διότι υπάρχουν ελάχιστα 
διαθέσιμα στατιστικά στοιχε(α yια τα μ(yματα λιπαρών ουσιών. Πάντως, 
φα(νεται ότι τα προϊόντα αυτά ε(χαν αρχικά μικρότερη από την αναμενόμενη 
επ(δραση στη yερμανική αγορά, γεyονός που οφε(λεται στην προτίμηση των 
γερμανών καταναλωτών yια τα φυσικά και παραδοσιακά προϊόντα. 
Στα περισσότερα -αν όχι σε όλα -τα άλλα κράτη μέλη, κυκλοφορούν ήδη στην 
αγορά μίyματα λιπαρών ουσιών, δεν υπάρχουν όμως στοιχε(α για τις πωλήσεις. 
-9 -
β) ΑΝΤΑΙ'ΟΝΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΤΥΡΙΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 
προϊόντα ανταγωνιστικά του τυριού συναντιούνταν αρχικά στον τομέα των 
βιομηχανικών συστατικών τροφ(μων, ιδ(ως χρησ(μοποιούμενα ως επικάλυψη της 
π(τσας, και χρησιμοποιούνταν τυρ(νη στην διαδικασ(α παρασκευής τους. Τα 
τελευτα(α χρόνια όμως, αριθμός απομιμήσεων του τυριού που εμφανίζονται στα 
ράφια των σούπερ μάρκετ αυξήθηκε σημαντικά. 
Αντ(θετα με τις χρησιμοποιούμενες ως συστατικά βιομηχανοποιημένων τροφίμων,οι 
απομιμήσεις τυριού για τη λιανική πώληση παρασκευάζονται και υφίστανται 
περαιτέρω κατερyασ(ες κατά τον ίδιο εν γένει τρόπο, όπως το τυρί, αλλά 
περιέχουν ηλιανθέλαιο ή φυτικό έλαιο αντικαθιστώντας μερικώς το βουτυρικό 
λ(πος. οι στατιστικές για την κατανάλωση απομιμήσεων τυριών είναι πολύ 
περιορισμένες, καθόσον ένα μόνον κράτος μέλος (η Γαλλία) παρέχει σημαντικά 
στοιχε(α. Από αυτά προκύπτει ότι κατά το 1990 η κατανάλωση απομιμήσεων 
τυριού ανερχόταν συνολικά σε 3.000 τόνους -δηλαδή σημείωσε αύξηση 200% σε 
σχέση με το προηγούμενο έτος. 
Γνωστό είναι πάντως, ότι τα προιοντα αυτά διατίθενται σε διάφορα άλλα κράτη 
μέλη, ιδ(ως στις Κάτω Χώρες, στο Βέλγιο, στη Γερμανία και στο Ηνωμένο 
Βασίλειο. οι Κάτω Χώρες είναι ο πρώτος παραγωγός απομιμήσεων τυρού, με 
συνολική παραγωγή 3.000 τόννων κατά το 1990, εκ των οποίων μεγάλο μέρος της 
εξήχθη. οι δύο μεγαλύτερες μάρκες περιέχουν 80% ηλιανθέλαιο και 20% λιπαρά 
γάλακτος η πρώτη και 54% φυτικά λιπαρά και 0% γαλακτοκομικά λιπαρά η δεύτερη. 
Υπάρχουν επ(σης προϊόντα τύπου τυριού που παρασκευάζονται από σόγια, η ζήτησή 
τους ε(ναι όμως πολύ περιορισμένη και σπάνια επιδιώκουν να απομιμηθούν το 
τυρί. 
γ) ΑΛΛΑ ΑΝΤΑΙ'ΩΝΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 
Στον τομέα του υγρού γάλακτος υπάρχουν ανταγωνιστικά προϊόντα υπό τη μορφή 
χυμού σόγιας ή "συμπληρωμένου" γάλακτος. 
ο χυμός σόγιας ή tonyu, παράγεται αποκλειστικα'από σπόρους σόγιας και έχει 
ελάχιστη σημασ(α στα περισσότερα κράτη μέλη, με εξαίρεση τη Γαλλία όπου 
σχεδόν 10.000 τόνοι ποτών σόγιας καταναλώθηκαν κατά το 1990, ενώ οι πωλήσεις 
στη rερμαν(α ανήλθαν συνολικά σε 3.500 τόνους. Στο ΗΒ και την Ιρλανδία ο 
χυμός σόγιας πωλε(ται ως "γάλα σόγιας", πράγμα που αποτελεί σαφή παράβαση 
του κανονισμού αριθ. 1898/87.* 
Τα "συμπληρωμένα" γάλατα, στα οποία οι λιπαρές ουσίες έχουν αντικατασταθε( 
από φυτική λιπαρή ουσ(α, ενώ η πρωτε1νη και οι υδατάνθρακες ε(ναι 
γαλακτοκομικής προέλευσης, απαντώνται στη Νότια Ευρώπη. Στην Ισπαν(α, η 
κατανάλωση ανέρχεται συνολικά σε 30.000 τόννους το χρόνο, μεγάλο μέρος των 
οποίων πηγαίνει στις Καναρίοuς Νήσους. 
Τα ανταγωνιστικά του συμπυκνωμένου γάλακτος προϊόντα που περιλαμβάνουν 
υποκατάστατα γάλακτος που προστίθενται στον καφέ, καλύπτουν το 20% της 
αγοράς στις Κάτω Χώρες. Τα υποκατάστατα της κρέμας γάλακτος για την 
επικάλυψη των γλυκών είναι γενικά μίγματα λιπαρών ουσιών και ο αριθμός τους 
έχει αυξηθεί στην αγορά, καθώς διαδίδεται η αντίληψη ότι η κρέμα γάλακτος 
είναι ανθυγιεινή. 
*α) έχει κινηθε( η διαδικασ(α κατά του ΗΒ για παράβαση του άρθρου 3 παράγραφος 1 
(στις 8/10/92) 
β) έχει ζητηθεί από τις ιρλανδικές αρχές να διευκρινίσουν την θέση τους όσον 
αφορά τις πωλήσεις γάλακτος σόγιας στην ιρλανδία (επιστολή 6/10/92). 
-10 -
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Οι τάσεις που διαπιστώνονται στην παρούσα έwθεση yια την αyορά προιοντων 
yάλαwτος wαι ανταyωνιστιwών προϊόντων δεν διαφέρουν πολύ από αυτές που 
διαπιστώθηwαν στις προηyούμενες εwθέσεις οι οπο(ες υποβλήθηwαν στο Συμβούλιο, wαι 
συywεwριμένα: 
σταθερή wατανάλωση υyρού yάλαwτος, με συνεχή όμως μεταστροφή από τα 
ολόπαχα yάλατα προς τα yάλατα με μειωμένη περιεwτιwότητα σε λιπαρές 
ουσ(ες, 
αύξηση της wατανάλωσης νωπών προιοντων, με ιδια(τερη έμφαση στα προϊόντα με 
μειωμένη περιεwτιwότητα σε λιπαρές ουσ(ες, 
συνεχιζόμενη σταθερή αύξηση της wατανάλωσης τυριού, 
προοδευτιwή συρρ(wνωση της αyοράς των wιτρ(νων λιπαρών ουσιών, στην οποία η 
μαρyαρ(νη διατηρε( το μερ(διό της, 
συνεχιζόμενη πτώση στην οιwιαwή wατανάλωση βουτύρου, 
σημαντιwή αύξηση της wατανάλωσης προϊόντων με μειωμένη περιεwτιwότητα σε 
λιπαρές ουσ(ες και μ(yματα λιπαρών ουσιών, που συχνά περιέχουν σε μειωμένη 
ποσότητα yαλαwτοκομιwών ουσιών. 
Ε(ναι δυνατό να υποστηριχθε( ότι τα ανταyωνιστιwά του βουτύρου προϊόντα wατέχουν 
δεσπόζουσα θέση στην αyορά wιτρ(νων λιπαρών ουσιών. 
Ωστόσο, παρά την αύξηση του αριθμού ανταyωνιστιwών προϊόντων, τα wράτη μέλη 
φα(νεται να έχουν ελάχιστες ή wαθόλου πληροφορ(ες yια αυτά -τόσο για τη 
σύνθεση των προϊόντων όσο και yια το μέyεθος της wατανάλωσής τους. Η απουσία 
αυτών των πληροφοριών δημιουρyε( μεyάλες δυσwολ(ες yια την αποτελεσματιwή 
διαχε(ριση, της αγοράς βουτυρικού λ(πους. Μ(α νομιwή βάση yια τη συλλογή 
σταστικών γι' αυτά τα προϊόντα ε(ναι επειγόντως απαρα(τητη. 
Πρέπει να θεσπιστε( wανονισμός του Συμβουλ(ου σχετιwά με τις ονομασίες των 
κιτρ(νων λιπαρών ουσιών που θα συν(σταται στην πληροφόρηση του wαταναλωτού για τα 
yνήσια yαλαwτοwομικά προϊόντα wαι συνεπώς να καταλήξει είτε στη διατήρηση 
ορισμένων αyορών ε(τε στην ανάκτηση αyορών οι οπο(ες έχουν απολεσθεί λόyω καwής 
πληροφόρησης. 
Για τον (διο λόyο θα πρέπει να παραwολουθε(ται από πολύ κοντά η ανάπτυξη της 
αγοράς .των μη yαλαwτοκομικών απομιμήσεων των τυριών wαι των wρεμών. 
Εάν διαφανε( ότι από τη συσwευασ(α wαι την συywριτιwή διαφήμιση των προιοντων 
αυτών προwαλε(ται σύyχυση στον καταναλωτή θα πρέπει να ενισχυθεί ο wανονισμός του 
Συμβουλ(ου (ΕΟΚ) αριθ. 1898/87 με την προσθήwη νομιwών ορισμών για τα 
γαλαw1οwομιwά προϊόντα ώστε να 1rροληφθε( η αθέμιτη χρήση των γαλαwτοwομιJ.<ών 
1ιαραστάσεων. 
(ΧLλιάδες; 
τόννοι) 
Βέλ"'( ι.ο 
Δανtα 
rερμ.cχν(α 
Ζλλciδα. 
:[Ol[(N tcι 
rαλΑCcι 
:ι:ρλανδ(α 
:ι:τcιλ Ca 
Δαυtcμβοόρyο 
!Cάτω .zι:ipec; 
IICp-ιoycxλ(cx 
Η'Υ. ιιcχα CΛι: ιο 
:Σ,1,.6., ~6Y\teL) 
ώl.-τι.• 
~wι 
::•ρμcntc 
ι:ιuω 
··--ι• !'•1.1.f• 
:p:ι-6Cc 
:τ•1.L• 
Ι'Ι,φ•t•ιι.Jο6-'ι'• 
Μ!Τtι 8φec 
~..,.~ι. 
~ιν. --.,ιa..,ο -~1-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΧΑΤΑΝΑΛΩΣR ΠΟΥ λ.ΗΛΩΝΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑ.ΤΗ ΜΕ.ΛΗ 
~ -.Ο~ΟΥ 
>80% ΛΏΙΑΡΕΣ ΟΥΣΙΕΣ <80- Λ:ΙΠΑΡn ΟΥΣ:ΙΕΣ 
1988 1989 1990 l9S8 1989 1990 
84,8 78,5 76,9 Ναι 
55,8 !1,9 49,Ο . 4,1 17,8 18,4 
506,3 449,9 404,1 
21,8 1910 
490,Ο 477,Ο 474,Ο 2,9 5,2 6,7 
lS,3 13,2 12,2 2,7 1,9 l,6 
2,7 2,15 2,4 
56,Ο 51,Ο 52,Ο ο ο ο 
11,6 12,7 12,9 
275,Ο 21S,O 220,Ο 
στην nι.τρc:,,πή, σύμφωνα με: τον κcχνονισμ6 1898/87. 
---------------------------~-·---------------
~ •ο & u~ σn:D:11 
i., •• u•t 
uo,• 1.28,S 
.,ι,, 7:ι,, 
cc.1.,z 444,1. -
~;ι.,e:ι :ι:ι:.,Α 
;ι.•,z U,t 
:ι,1. .~,;ι. 
:ιsτ,ο ••• ,ο ...,. , ... 
~•• .. ο S'tt,a 1.Ζ5, • .,.s 
.,,,τ 
.7,i 
:ιs.2. 
.-.α 
s,ι,,ο 
8Ζ,ιιϊ 
)7t,Θ :ι.••· 
4.,7 
2i,, 
ι.ο uι, 
s,s 
30,Ο 
1..,. :,,ο 
io,, 
C.J 
DD■ι•on κznσ.'l'U uιιaι-α. aτz::as ιω,.'::ιυrλωα rnxo~ 
ιχ,ιι6δ&J ••--~ι Ι.188 ~.ιι, :ι.,,ο U88 :ι.,., ~"σ 
~ΕΔΖ%0 r•• Ι.25,8 U4,ιιϊ 14Ζ,3 11.urn ο ο 3,3 
!'αιu.Jι~ ... ,. 1ΩS4,) 1.074,t ,·~ 
tS:UJΙU 
Ι."~ :ι& ,'t zι,, 24,t 
=l'AAILI.D. u,o 1.1 • .ι. 1.a., 2,1,, ιι,, ιι,1 
;T.AAD, 
.r.ora:ιΩOura o,c. ••• ο,& ~.1. ~-· ,,, 
Jr.L.ra :ΚΘΖι: ο fίΙ ο :Ζ.0!.,Ο 21.1..0 21.510 
ι.;o-.mrAA.11 40, 5 4 ,'t ••,2 
wι_ ~ο 1.34,Ο 1.41,Ω 1.44,0 i,i,σ Sto,σ .Jto,σ 
-12 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ 
ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, 1990 
(kg κατά κεφαλή) 
Βούτυρο Μαρyαρ(νη Τυρ( Υyρό yάλα Νωπά προϊόντα 
ΒΕΛΓΙΟ 7,6 12,5 14,3 69,5 17,Ο 
ΑΑΝΙΑ 6,0 15,Ο 14,6 122,6 21,6 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ 6,6 7,9 18,6 70,7 20,9 
ΕΛΛΑΔΑ 17,8 
ΙΣΠΑΝΙΑ 0,5 5,3 102,6 12,5 
ΓΑΛΛΙΑ 8,2 3,9 20,8 79,5 22,7 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 6,1 4,6 5,7 184,6 3,4 
ΙΤΑΛΙΑ 2,4 1,6 16,9 7 8, 1 3,8 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 6,8 11, 3 76,9 9, 1 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 3,3 9,8 15,Ο 93,Ο 42,Ο 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 0,9 5,4 
ΗΝ.ΒΑΣΙΛΕΙΟ 3,8 6,6 8,1 122,5 5,1 
ΠΗΓΕΣ: F.A.O., I.D.F 
"ονομ<Χ 1rpo ·,όν-τοc; 
e.D4i• 
aal..ι. fO 
JΙT••icMD~ %.ipτ 
ιr-&π.&1 
~τt• ao • .... ,....._ 
kτ.i.aa 
ι.. l'z.. ........ Α11 ..... 
Sc -ι...z1. C.1. 
.:XOD& .. 88&tΙMtie 
a:ι.i.-ri.• -13 -
ΙΙΑΡ~ ΙΙΙ 
ποαοστ6 γαλcι:κ~ικσύ AC1toυ 
cτr ( oi\. ικw λ ι 'Παρών ( % ) nαρασκεuά.στtJς Τuτcσι; 1tpο·,:-οντο~ ( 1) 
-~,-:, 
cοι.σ 
52/•z 
50/50 
C.2./C.1. 
~o/c.o 
C.0/40 
40/40 
40/40 
aο~σ 
ca/oo 
οα/70 
t,0/70 
Ί.8/72. 
30/75 
soι•s 
201•0 
.. , ... 
Ω/70 
σ/70 
0/4.ο 
o/c.o 
0/4.Ο 
0/C.0 
D/4D 
0/40 
0/C.Ω α-..-, Τ 
.. -=ιier, r 
&Dsreao:ι:ι.τ, Ι' 
co~. s 
~:ι.r 
...ιicU, F 
U FOOCS., σJt 
σeIJ:J.DA, D 
ιιl.-..:a•l•'M'll'D, ι:ιtr. 
C:-....D, 8 
~•,n 
ν...ι • ._.,.., vι: 
Υ&άιιleιιΜΖ'9Jι, DS 
V&σde ... 1t9)ι, σa; 
Golde~ ••1•, ΧιtΙ. .ιaa,ρ6 ,-.o~u.­
u-,pό ,-Q""'" 
εωw,6 ρ•Ο-τσρο 
aοοτσρο μ.Ε. p.cι.ιιμ.t"1\ &aι»•ιι:Ιιι'f,ιc6η1ηι σι: 
1.ι••ρt~ •α•(ι:ς 
'DWTV8" ιιι: rι,ι:ιιιμ.nη ΣCpι.&k~L'-1~~- Vtι 
1.Ltι~t~ .vφ(,ι:~ 
aοοτ~ tι,ιt. ... & ....... νη wwριacτι1ΙΟΟ"τ'1'τ• •• 
ι .... "ς •ΙΙΜΙ(ι:ς 
8.οτuρο ιι,ι: \l,E.Lllp.t,ιη ιιapιc~ ,Μ6τητc σι: 
1.•••ι,tι; •-'•c 
~l,lp9 ιι• ΊΙ•ι•ιιπτι Σ&pιιι~τιw6,Ι\1• •• 
'1.ι•σρις: ou.tee 
ΜΙΟΤ-ιφ9 ιιι: μ.ι::ιuμ.&'Ιtl\ ••fl'• ιι:wι ,,,..-τητ• vι:: 
1., ... tc ouotι:c 
-.Ο-τατο μ.Ε μ.eιιιμ.avl\ •••W"WΤιΜ6τη-τ« •• 
\ ,111.pιtς 8U8( ι:ς 
κa•iiz:• 9%.,.Μ 1.&.i.~•• i. c....e.uι.r &1.Υμe 
ι.1.ο ι.,, σu'νtaτuv 1.ιe-.,4ν .,,_ιtιν 
Αlοι•"' οuν ■f.'lιιν \,wwρQν οuσιον 
ι.1.ο ι,1' •uv6'fwv \ιιι:σρο,. Ο~ιΟν 
...,_ .. ~ ~•tηιν 1.ιτσpον ........ 
Ν[ΤΊΙ• ι,,.cρο" ουeιον μ.• ~••ωιιcνη 
aφ,ιιwr ι.ω<hητ• •ι: 1.ιιι~c •1.1etιaι; 
ue,"" ~•t-τ- 1.ιacιρον .,...,.,.,. ιι,c 
μ.&ι6'ι,ι.aν'Ι tcp,ιnnι'IC6T1\τ• eιι 1.ιtapl:ι; •v.-t•c 
uοι,~ -.NOt1wν ιιwσρον OtιcrLO'II ..... 
τιι:ιωμtνιι ιιc,ι,.nι,ιιιιr6τη,:σ σc 1.L•~•i· •-C•c 
Κtτμ• μ.ιι μ.ιt.,w~•νη aι:ριοιτ,w••ιι,• •c 1.ιa411ρec 
ouαLι:c: 
κι-nιcι ιι.c μ.ι.ιιιμνη ••,ι:χτιιcότ"τ• •• 1,,..ριc 
σ.,..;ι(cι; 
ιc.ιτιι,σ •• ιιι:ι•ιιtνη &&f11Lιhnιwι6τη-τcι σc :ι.ι...,,..,. 
-ιe~ 
H.tyμ.• μ.a ιι-••ΙΙJΙΙΙ'ν11 •ι:,ηιncτ,._..,.,.. •• 1..ιa8f)Cc 
egg(c:c: 
U•ι~ ι,w.ον -ιιιv 
A1.e ι .,(ι \ L '&crpO'ν ΟUΙΙΙ L 6v 
u..,,-. ιι••ηrρ ι νη 
Κ«ρτσρtwι μ.e. ΙLιe,,.,.t'"1 τι:pιcvτιw6'1'11• .-ι: 
1,woa.tις; οuαιι:c 
Μap-τφp(νη μ.c ~ι:ιι.ψ.f.""'ι •c•ιι:1nιw6τητa •• 
1.t.tUf.C •1ι1ι;r(15ις; 
Kop"f-,.tνη ~• ιιι:ιuμ.tνη eιep,cwτιwότητc •• 
ιιιιαρeς, •~ι•c 
ιωpτ-,.(νη μι: μ.ιιιωμtwι ••οιacτιw6τl'\•• •c 
ιιτ84ύc -(ς~ 
,ιφycρtνη ~e .,.~,ιιιιιιrντt τcριι.wτιwότητ• •ι: 
1.••••ς •ν•(ι:ις; 
ιtcpycptvη ~ι: μ.ι::ιuμlt"81'\ .._p,cιι-τιχότητ• οιe 
1.ιιιcρf.ς, Δuσ(cι;; 
0/Ζ., 
0/ΖΟ 
8'teιιq·roιur σ/20 
., . 
(1» Dai9au, U -.τ. ι..,.. ΙL• . J&C LIIJLf'νq ~ LUl'W, ιc6c...... .. 
i,a.,.~c οuσι•c 
u.,.-. ι, ... ν ... , ον "• μ.&&wacνιι 
... L&Ιιι"Τί.ιc6Cιιτ• 88 ιι-,.tς •uιrtaι 
ύΟLφ\ ι, ..... etMJL.., fL& lι8 , ...... 
...,ιιιιι,,ιnk .. ..-. •• Ί,...,..c • .,.ccι 
aριι ..,..,~ 
-14 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣV 
ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΟΝΟΜΑΣΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΤΑθΗΚΑΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΙΤΡΙΝΕΣ ΛΙΠΑΡΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 
Αυτή ε(ναι η wpόσφατη wρόταση yια τον wροσεχή κανονισμό του Συμβουλίου yια τον 
καθορισμό εμwορ(ας yια τα χ(τρινα λιwαρά wροϊόντα. οι wροτάσεις δεν είχαν ακόμη 
εyκριθε( όταν συντάχθηκε η wαρούσα. 
95% 
Ι 
80% 
62% 
ΙΙ 
60% 
41% ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΟΝΟΜΑΣΙΩΝ 
Βούτυρο 
αλοιφή γαλακτοκο­
μικών ουσιών 
Βούτυρο με μειωμένη 
περιεκτικότητα σε 
λιπαρές ουσίες ή 
βούτυρο περιεκτικό­
τητας 3/4 σε λιπα­
ρές ουσίες Μείγμα 
αλοιφή μίγματος 
Μίγμα με μειωμένη 
περιεκτικότητα σε 
λιπαρές ουσίες ή 
μίγμα περιεκτικότη­
τας 3/4 σε λιπαρές 
ουσ ( ες Μαργαρίνη 
αλοιφή λιπαρών 
ουσιών 
Μαργαρίνη με μειω­
μένη περιεκτικότη­
τα σε λιπαρές ου­
σίες ή μαργαρίνη 
περιεκτικότητας 
3/4 σε λιπαρές 
ουσ ( ες 
-----· ----------·+--------------+--------- ------, 
Βούτυρο με χαμηλή Μίγμα με χαμηλή πε­
περιεκτικότητα ή ριεκτικότητα ή κατά 
κατά το ήμισυ λιπα- το ήμισυ λιπαρές 
ρές ουσίες ουσίες Μαργαρίνη με χαμη­
λή περιεκτικότητα 
ή κατά το ήμισυ 
λιπαρές ουσίες 
ΙΙΙ Γαλακτοκομικό μείγ- Μίγμα με χαμηλή πε- Μείγμα με χαμηλή 
μα με χαμηλή περιε- ριεκτικότητα περιεκτικότητα σε 
κτικότητα σε λιπα- σε λιπαρές ουσίες λιπαρές ουσίες 
ρές ουσίες ή μίγμα ημιλιπαρών 
39% ουσιών 
20% 
ΠΗΓΗ: Έγγραφο του Συμβουλίου COM(91) 462 τελικό, 22/1/92 

,~ 
GR _,,,, / 
/ ISSN 0254-1483 
COM(93) 34 tEALJ::ό 
ΕΓΓΡΑtΑ 
03 
Αρι1'. κ:αtαΛόyου: CB-CO-93-037-GR-C 
----~---~-~--------- ---
fπηρεσία Επ~σπιιων Εκδόσεων των Ε~ρωπαϊ~ών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg ISBN 92-77-52481-2