26. 3.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 75/11 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με ένα δεύτερο γενικό σύστημα 
αναγνώρισης επαγγελματικής εκπαίδευσης η οποία συμπληρώνει την οδηγία 89/48/ΕΟΚ 
(90/C 75/02) 
Στις 5 Σεπτεμβρίου 1989, και σύμφωνα με τα άρθρα 49, 57 και 66 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 18 Ιανουαρίου 
1990 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Salmon. 
Κατά τη 273η σύνοδο της ολομέλειας της (συνεδρίαση της 31ης Ιανουαρίου 1990) η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η οδηγία αυτή πρέπει να εφαρ­
μοσθεί στους κοινοτικούς υπηκόους που είναι κάτοχοι, σύμ­
φωνα με τις ισχύουσες εθνικές νομοθεσίες στα διάφορα κράτη 
μέλη, διπλώματος κατωτέρου του επιπέδου που απαιτεί η 
οδηγία του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1988 καθώς και, 
σε ορισμένους που δεν είναι κάτοχοι διπλώματος, διαθέτουν 
όμως επαγγελματική πείρα, είτε είναι μισθωτοί είτε εργάζο­
νται για ίδιο λογαριασμό. 
1.2. Στη γνωμοδότηση της 29ης Ιανουαρίου 1986 για την 
«Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το γενικό 
σύστημα αναγνώρισης διπλωμάτων ανώτατης εκπαίδευσης» 
που πιστοποιούν εκπαίδευση ελάχιστης διάρκειας τριών 
ετών, η ΟΚΕ υπογράμμιζε ότι το νέο σύστημα αποτελούσε 
ένα πρώτο βήμα μετά από το οποίο θα έπρεπε «να ακολουθή­
σει μια ανάλογη προσέγγιση και στις άλλες περιπτώσεις όπου 
οι διαφορές εκπαίδευσης και πιστοποιητικών που προκύπτουν 
από αυτήν, παρεμποδίζουν την άσκηση ορισμένων 
δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της ελεύθερης εγκατάστα­
σης»^). 
1.3. Το προτεινόμενο σύστημα αφορά όλους τους υπηκόους 
των κρατών μελών που απέκτησαν επαγγελματικά προσόντα 
για την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας ως μισθω­
τοί ή ως εργαζόμενοι για ίδιο λογαριασμό σε ένα κράτος 
μέλος και θέλουν να ασκήσουν την ίδια ή ανάλογη 
δραστηριότητα, η οποία είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη, σε 
ένα άλλο κράτος μέλος. 
1.4. Όπως παρατηρεί η Επιτροπή (άρθρο 2, παράγραφος 
2), η παρούσα πρόταση δεν εφαρμόζεται ούτε στα επαγγέλ­
ματα τα οποία διέπονται από ειδική οδηγία που καθιερώνει 
αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων μεταξύ κρατών μελών, 
ούτε στις δραστηριότητες που διέπονται από οδηγίες που 
περιλαμβάνονται στο παράρτημα Α της πρότασης, οδηγίες οι 
οποίες πρέπει κατά την Επιτροπή να εξακολουθήσουν να 
ισχύουν. 
1.5. Η ΟΚΕ επικροτεί τους στόχους της Επιτροπής και 
εκτιμά ότι η δημιουργία ενός χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα 
επιβάλλει τη λήψη μέτρων για την ολοκλήρωση, υπέρ των 
κατηγοριών προσώπων που αναφέρονται στην παρούσα πρό­ταση, των διατάξεων της οδηγίας της 21ης Δεκεμβρίου 1988 
«σχετικά με το γενικό σύστημα αναγνώρισης διπλωμάτων 
ανωτάτης εκπαίδευσης που πιστοποιούν επαγγελματική εκ­
παίδευση ελάχιστης διάρκειας τριών ετών»(2). 
1.6. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η πρόταση της Επιτροπής κα­
ταρτίσθηκε ως συμπλήρωμα και διεύρυνση της προσέγγισης 
της οδηγίας αυτής. Για το λόγο αυτό, η παρούσα πρόταση 
αναδιατυπώθηκε σε πολλά σημεία με όρους συμπληρωμα­
τικούς και σε αναφορά με την προηγούμενη οδηγία, πράγμα 
που έχει ως συνέπεια να περιπλέκεται η διατύπωση και η 
χρησιμοποιούμενη ορολογία. Η ΟΚΕ ζητά, συνεπώς, να γίνει 
σαφέστερη και πλέον κατανοητή η παρουσίαση της πρό­
τασης, ειδικότερα σε ό,τι αφορά την αιτιολογική έκθεση και 
τις αιτιολογικές σκέψεις. 
1.7. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η παρούσα πρόταση οδηγίας 
έχει τεράστια σημασία επειδή είναι η τελευταία από ένα 
σύνολο μέτρων με βάση τα οποία ένα κράτος μέλος υποδοχής 
που κατοχυρώνει νομοθετικά μια οποιαδήποτε δραστηριό­
τητα αναγνωρίζει ή λαμβάνει τα επαγγελματικά προσόντα 
που απέκτησε ένας κοινοτικός υπήκοος σε ένα άλλο κράτος 
μέλος. 
1.8. Στα πλαίσια αυτά, και επειδή οι δυο οδηγίες δεν 
υποβλήθηκαν ταυτόχρονα, θα ήταν προτιμότερο, δεδομένου 
ότι εφαρμόσθηκε η προσέγγιση του πρώτου γενικού συστή­
ματος της οδηγίας της 21ης Δεκεμβρίου 1988, να καταστεί 
δυνατή η αξιοποίηση της κτηθείσης εμπειρίας κατά την εφαρ­
μογή της παρούσας οδηγίας. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τη γενική αυτή πορεία για την ελεύ­
θερη εγκατάσταση των πολιτών της Ευρώπης, εκτιμά όμως 
ότι είναι απαραίτητο το σύστημα αυτό: 
— να λαμβάνει υπόψη του την ποικιλομορφία και την πραγ­
ματικότητα των καταστάσεων που επικροτούν στα διά­
φορα κράτη μέλη και στα διάφορα συστήματα επαγγελμα­
τικής κατάρτισης (π.χ. διπλά συστήματα και να επιτρέπει, 
τόσο όσον αφορά τον προσδιορισμό όσο και το επίπεδο 
των προσόντων, τη χρησιμοποίηση μιας ειδικής κοινο­
τικής ορολογίας· 
(') ΕΕ αριθ. C 75 της 3. 4. 1986. σ. 7. σημ. 1.9. (2) ΕΕ αριθ. L 19 της 24. 1. 1989. 
Αριθ. C 75/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 26. 3. 90 
— να γίνεται ευκόλως αντιληπτό και να εφαρμόζεται ευχε­
ρώς· 
— να μη θίγει τις αρχές της οδηγίας 89/48/ΕΟΚ και να 
αποτελεί με αυτή την τελευταία ένα συνεκτικό σύνολο· 
— να διευκολύνει τη σωστή λύση του θέματος του περάσμα­
τος από ένα χαμηλό σε ένα υψηλότερο επίπεδο όπως και 
το θέμα της μετάβασης από την καθαρά επαγγελματική 
πρακτική σε ένα επίπεδο θεωρητικής κατάρτισης· 
— να λαμβάνει την ανάγκη να καθορίζονται σαφώς και 
συγκεκριμένα διάφορες βασικές έννοιες· 
— να συνεκτιμά τις επιπτώσεις των διατάξεων στο περιε­
χόμενο των συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες περιλαμβά­
νουν σε ορισμένες περιπτώσεις τους όρους πρόσβασης 
στο επάγγελμα· 
— να υπολογίζει ορισμένες ειδικές καταστάσεις που απορ­
ρέουν κυρίως από την πολιτική και θεσμική οργάνωση 
των κρατών μελών ή από διατάξεις που διέπουν την 
πρόσβαση σε ορισμένες επαγγελματικές δραστηριότητες 
και/ή την άσκηση τους· 
— να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη διευκόλυνσης 
αποκτήσεως των αναγκαίων γλωσσικών γνώσεων για την 
ουσιαστική άσκηση ενός επαγγέλματος στη χώρα υποδο­
χής· 
2.2. Η ΟΚΕ κατανοεί την ανάγκη που οδήγησε την Επι­
τροπή να λαμβάνει υπόψη τις έννοιες και τους μηχανισμούς 
που υιοθετήθηκαν τον Δεκέμβριο του 1988. Ωστόσο, δεδομέ­
νων των παραπάνω παρατηρήσεων, η ΟΚΕ εύχεται να προ­
χωρήσει η Επιτροπή σε επανεξέταση της παρουσίασης — κπι 
ειδικότερα της αιτιολογικής έκθεσης και των αιτιολογικών 
σκέψεων — και της διατύπωσης ορισμένων θέσεων της πρό­
τασης της, με βάση κυρίως τους προσανατολισμούς που 
ακολουθούν, ώστε να καταστεί λιγότερο σύνθετη και ευκολό­
τερη ως προς την κατανόηση και την εφαρμογή της. 
2.2.1. Ορισμοί 
Η έννοια της «εκπαίδευσης» που αποκτάται στα πλαίσια 
ενός κύκλου σπουδών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να 
περιγράφεται λεπτομερέστερα ώστε να καλύπτει τις διάφορες 
δυνατές καταστάσεις και κυρίως τα συστήματα εναλλακτικής 
και συνεχούς κατάρτισης. 
Η ΟΚΕ εκτιμά επίσης ότι για την εφαρμογή αυτής της 
συμπληρωματικής οδηγίας η περιγραφή της έννοιας της επαγ­
γελματικής δραστηριότητας που κατοχυρώνεται νομοθετικά 
Βρυξέλλες, 31 Ιανουαρίου 1990. (άρθρο 1, περίπτωση ε) θα πρέπει να προσαρμοσθεί και να 
ολοκληρωθεί ώστε να λαμβάνει καλύτερα υπόψη το σύνολο 
των σχετικών επαγγελματικών δραστηριοτήτων. 
2.2.2. Πεδίο εφαρμογής 
Η διατύπωση και η δομή των άρθρων 3 έως 9 που έχουν ως 
στόχο να καθορίσουν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας θα 
πρέπει να επανεξατασθούν ώστε να αποσαφηνισθεί καλύτερα 
η έννοια των άρθρων. 
2.2.3. Λεπτομέρειες εφαρμογής 
Στόχος της οδηγίας πρέπει να είναι ο περιορισμός στο 
ελάχιστο των διοικητικών και χρηματοδοτικών προβλημάτων 
που ενδέχεται να τεθούν στο κράτος μέλος υποδοχής και να 
αποτρέψει τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία. Τέτοια 
εμπόδια θα μπορούσαν να δημιουργηθούν εάν επιβάλλονταν 
ένα πρόσθετο κόστος για την οργάνωση της πρακτικής άσκη­
σης για τους δικαιούχους της οδηγίας τη στιγμή που δεν 
υπάρχουν δυνατότητες για τους υπηκόους του κράτους 
μέλους. 
Η ΟΚΕ εκτιμά επίσης ότι η ελάχιστη προβλεπόμενη προ­
θεσμία για τον ορισμό των αρχών που είναι αρμόδιες να 
δέχονται τις αιτήσεις και να λαμβάνουν αποφάσεις που 
αναφέρονται στην παρούσα πρόταση (άρθρο 14 και 18) είναι 
πολύ μικρή. 
2.2.4. Διαβούλευση της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Για να ανταποκρίνεται το περιεχόμενο του άρθρου 19 στις 
προθέσεις αιτιολογικής έκθεσης (σημείο 2.7), θα πρέπει να 
προβλεφθεί ότι η προβλεπόμενη έκθεση για την πορεία εφαρ­
μογής της οδηγίας θα αποστέλλεται και στην Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή, ώστε να τη λαμβάνει δεόντως υπόψη. 
2.2.5. Παραρτήματα 
Για να δοθεί η πληρέστερη δυνατή εικόνα της κατάστασης 
σε θέματα αναγνώρισης διπλωμάτων θα πρέπει να συμπλη­
ρωθούν τα παραρτήματα με ένα κατάλογο ειδικών οδηγιών 
που θεσπίζουν μεταξύ των κρατών μελών την αμοιβαία 
αναγνώριση διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE