ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Βρυξέλλες , 13.11.2002
COM(2002) 621 τελικό
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Σχέδιο  Κοινή  Έκθεση  για την Απασχόληση  2002
{SEC(2002) 1204}
2ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
Σχέδιο  Κοινή  Έκθεση  για την Απασχόληση  2002
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Στον  Τίτλο  VIII της Συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  καθορίζονται  οι
αρχές  και οι διαδικασίες  για την ανάπτυξη  µιας συντονισ µένης στρατηγικής  για την
απασχόληση . Ειδικότερα  στο άρθρο  128 περιγράφονται  αναλυτικά  τα βήµατα που οδηγούν
στη διατύπωση  αυτού  του είδους  στρατηγικής  µεταξύ  των οποίων  είναι , σε ετήσια  βάση , οι
κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση , οι συστάσεις  προς  τα κράτη  µέλη και µια
κοινή  έκθεση  από το Συµβούλιο  και την Επιτροπή  προς  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  σχετικά  µε
την κατάσταση  της απασχόλησης  στην  Κοινότητα  και την εφαρ µογή των κατευθυντήριων
γραµµών. Κάθε  κράτος  µέλος πρέπει  να υποβάλλει  στο Συµβούλιο  και στην  Επιτροπή  ετήσια
έκθεση  σχετικά  µε τα κυριότερα  µέτρα που έλαβε  για την εφαρ µογή της πολιτικής  για την
απασχόληση  σύµφωνα  µε τις κατευθυντήριες  γραµµές. Η ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την
απασχόληση , η οποία  έχει διαµορφωθεί  σύµφωνα  µε το προαναφερθέν  θεσµικό πλαίσιο ,
αποτελεί  σηµαντική  συµβολή  στην  ευρύτερη  πολιτική  ατζέντα  της ΕΕ, η οποία  καθορίστηκε
στη σύνοδο  κορυφής  της Λισσαβώνας  και στα επόµενα Ευρωπαϊκά  Συµβούλια .
Στην  παρούσα  Κοινή  Έκθεση  για την Απασχόληση  παρουσιάζεται  µια επισκόπηση  της
κατάστασης  στον  τοµέα αυτόν  και µια πολιτική  εκτίµηση της προόδου  που σηµειώθηκε  στα
κράτη  µέλη κατά  την εφαρ µογή των κατευθυντήριων  γραµµών για το 20011. Τονίζονται
επίσης  οι υπόλοιπες  προκλήσεις  που αντιµετωπίζουν  τα κράτη  µέλη.
Η Κοινή  Έκθεση  περιέχει  την ανάλυση  της προόδου  σε ολόκληρη  την ΕΕ µε βάση  τους
κυριότερους  από κοινού  συµφωνηθέντες  στόχους  και κατευθυντήριες  γραµµές και µια
σύντο µη ανασκόπηση  για κάθε  χώρα . Κοινοί  θεµελιώδεις  δείκτες  αποτελούν  το υπόβαθρο
της ανάλυσης  και περιγράφονται  συνοπτικά  στα παραρτή µατα.
Οι πρόσφατες  εξελίξεις  στο πλαίσιο  κάθε  κατευθυντήριας  γραµµής και για κάθε  κράτος
µέλος αναλύονται  σε ένα βοηθητικό  έγγραφο  των υπηρεσιών  της Επιτροπής2.
                                                
1Απόφαση  του Συµβουλίου  σχετικά  µε τις κατευθυντήριες  γραµµές για τις πολιτικές  απασχόλησης  των
κρατών  µελών  για το έτος 2002 (2002/178/E Κ), ΕΕΕΚ  L 60-70 της 01.03.2002.
2SEC(2002) 1204
3ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ............................................................................................................................... .2
Περίληψη ............................................................................................................................... ..... 5
1.Το πολιτικό  και οικονο µικό πλαίσιο .......................................................................... 10
2.Υλοποίηση  των κατευθυντήριων  γραµµών και των συστάσεων  για την απασχόληση
για το 2002: αξιολόγηση  των επιδόσεων  και των πολιτικών  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση 19
2.1. T ο γενικό  πλαίσιο  της πολιτικής  αντικατοπτρίζει  τους οριζόντιους  στόχους  των
κατευθυντήριων  γραµµών για το 2002 ...................................................................... 24
2.2.Αξιολόγηση  της προόδου  που επιτεύχθηκε  στους  τέσσερις  άξονες  των
κατευθυντηρίων  γραµµών για το 2001 ...................................................................... 40
2.2.1.Απασχολησι µότητα .................................................................................................... 40
2.2.2.Επιχειρη µατικό  πνεύµα.............................................................................................. 54
2.2.3.Προσαρ µοστικότητα .................................................................................................. 63
2.2.4.Ίσες ευκαιρίες ............................................................................................................ 68
3.ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ  ΤΩΝ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ  ΓΡΑΜΜΩΝ  ΚΑΙ ΤΩΝ  ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ
ΓΙΑ ΤΟ 2002: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΏΝ  ΑΝΑ
ΚΡΑΤΟΣ  ΜΕΛΟΣ ..................................................................................................... 78
ΒΕΛΓΙΟ ............................................................................................................................... .... 78
∆ΑΝΙΑ ............................................................................................................................... ..... 81
ΓΕΡΜΑΝΙΑ ............................................................................................................................. 84
ΕΛΛΑ∆Α ............................................................................................................................... .. 87
ΙΣΠΑΝΙΑ ............................................................................................................................... .. 91
ΓΑΛΛΙΑ ............................................................................................................................... .... 94
ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ ............................................................................................................................... 97
ΙΤΑΛΙΑ ............................................................................................................................... . 100
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ ............................................................................................................... 104
4ΚΑΤΩ  ΧΩΡΕΣ ....................................................................................................................... 107
ΑΥΣΤΡΙΑ ............................................................................................................................... 110
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ ...................................................................................................................... 113
ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ ......................................................................................................................... 116
ΣΟΥΗ∆ΙΑ .............................................................................................................................. 1 19
ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ ........................................................................................................ 122
4.Η πορεία  προς  το µέλλον ......................................................................................... 126
Παράρτη µα 1: Επισκόπηση  των επιδόσεων  και των βασικών  δεικτών  του 2001 ................. 133
Παράρτη µα 2: Επισκόπηση  των από κοινού  συµφωνηθέντων  δεικτών  για την πρόληψη  και
την ενεργοποίηση  για το 2000 και το 2001 ............................................................. 137
Παράρτη µα 3: ∆είκτες : πηγές  και ορισµοί............................................................................. 142
5ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Μετά  από πέντε  χρόνια  εφαρ µογής, η ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την απασχόληση  βρίσκεται
σε κρίσι µο σηµείο. Ξεκίνησε  το 1997, έχοντας  ως προτεραιότητα  την καταπολέ µηση της
ανεργίας , προοδευτικά  όµως στόχος  της έγινε  η υποστήριξη  της ευρύτερης  στρατηγικής  της
Λισσαβώνας  για περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  εργασίας  σε µια κοινωνία  χωρίς
αποκλεισ µούς. Η επίτευξη  των στόχων  που έχουν  συµφωνηθεί  σχετικά  µε την απασχόληση
και η αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού αποτελεί  το κυριότερο  µέληµά της.
Μια ευρεία  αξιολόγηση  αυτής  της πρώτης  περιόδου  πραγ µατοποιήθηκε  σε επίπεδο  ΕΕ, τα
αποτελέσ µατα της οποίας  ήταν  ενθαρρυντικά .
Οι επιδόσεις  της ΕΕ στην απασχόληση  κατά  το 2001  πρέπει  να εξεταστούν  µέσα στο πλαίσιο
της µεγάλης  επιδείνωσης  του οικονο µικού κλίµατος, µε τον περιορισ µό της αύξησης  του
ΑΕγχΠ  στο µισό σε σύγκριση  µε το 2000 και τις σοβαρές  αβεβαιότητες  σχετικά  µε το
µέλλον . Παρά  τις καθόλου  ευνοϊκές  αυτές  συνθήκες , η βελτίωση  των επιδόσεων , τόσο  σε
σχέση  µε την απασχόληση  (+0,6%) όσο και σε σχέση  µε την ανεργία  (-0,6%), συνεχίστηκε  αν
και µε πιο αργό  ρυθµό. Παρόλο  που στην  αξιολόγηση  για τα πέντε  χρόνια  της ΕΣΑ
διαπιστώνονται  διαρθρωτικές  βελτιώσεις  στην  αγορά  εργασίας  της ΕΕ, εξακολουθούν  να
υπάρχουν  σοβαρές  αδυνα µίες όσον  αφορά  τα επίπεδα  της ανεργίας , τα ποσοστά  συµµετοχής
και απασχόλησης , τις διαφορές  µεταξύ  των φύλων , την ποιότητα  της απασχόλησης , την
αύξηση  της παραγωγικότητας  και τις περιφερειακές  ανισότητες . Οι αδυνα µίες αυτές  πρέπει
να αντιµετωπιστούν  επειγόντως  ώστε  να προετοι µαστεί  η αγορά  εργασίας  της ΕΕ για τις
επικεί µενες προκλήσεις .
Η γενική  σαφήνεια  και συνοχή  των ΕΣ∆ βελτιώθηκε . Ωστόσο , η χρήση  εθνικών  στόχων , οι
αναφορές  σχετικά  µε τον αντίκτυπο  των µέτρων  στην  αγορά  εργασίας , οι δηµοσιονο µικές
πτυχές , τα στοιχεία  σχετικά  µε τη χρήση  των διαρθρωτικών  ταµείων για την υποστήριξη  της
ΕΣΑ  και τη συµµετοχή  των κύριων  ενδιαφερό µενων  µερών  είναι  όλα πολύ  ανεπαρκή .
Η ανταπόκριση  στους  οριζόντιους  στόχους  έχει βελτιωθεί  σε σύγκριση  µε την προηγού µενη
χρονιά , ιδίως  όσον  αφορά  τις προσπάθειες  για την αύξηση  των ποσοστών  απασχόλησης . Αν
και σηµειώθηκε  πρόοδος  προς  την κατεύθυνση  των στόχων  της ΕΕ που είχαν  τεθεί  στη
Λισσαβώνα  και στη Στοκχόλ µη, τόσο  των συνολικών  όσο και αυτών  που αφορούν  τις
γυναίκες  ειδικότερα , η επίτευξη  του γενικού  στόχου  για το 2010 θα απαιτήσει  ιδιαίτερες
προσπάθειες  από εκείνα  τα κράτη  µέλη που έως τώρα  δεν έχουν  συµβάλει  αρκετά  στη
συνολική  βελτίωση  της κατάστασης  της απασχόλησης . Η µεγάλη  απόσταση  που υπάρχει
µεταξύ  της σηµερινής  κατάστασης  και του στόχου  για ποσοστό  απασχόλησης  50% των
µεγαλύτερων  σε ηλικία  εργαζο µένων  δηµιουργεί  σοβαρές  ανησυχίες  και µέσα σε αυτό  το
πλαίσιο  της γήρανσης  του πληθυσ µού, πρέπει  να δοθεί  µεγαλύτερο  βάρος  στη διάσταση  του
6φύλου . Το θέµα της ποιότητας  στην εργασία  αντιµετωπίζεται  µε αποσπασ µατικό  τρόπο ,
δίνοντας  µεγάλη  έµφαση  σε θέµατα όπως  η ευελιξία  της εργασίας , η υγεία  και η ασφάλεια , η
εκπαίδευση  και η κατάρτιση , ενώ η προσοχή  που δίνεται  σε άλλα  θέµατα, όπως  η εγγενής
ποιότητα  των θέσεων  απασχόλησης  και η ποιότητα  του κοινωνικού  διαλόγου , δεν είναι
αρκετή . Η ανάπτυξη  των στρατηγικών  για τη διά βίου µάθηση  προχωρά , όλα τα κράτη  µέλη
διαθέτουν  σήµερα το υπόβαθρο  για συνολική  στρατηγική , παρόλο  που η πλήρης  εφαρ µογή
τους θα απαιτήσει  ακόµη χρόνο . Κάποια  πρόοδος , αν και µικρότερη , διαπιστώνεται  επίσης
όσον  αφορά  τη συνεκτικότητα  των στρατηγικών  αυτών , ιδίως  η µετάβαση  από το σύστη µα
της εκπαίδευσης  και της κατάρτισης  στο σύστη µα της αγοράς  εργασίας , αλλά  και στο
εσωτερικό  τους, δεν αντιµετωπίζεται  µε συνολικό  τρόπο . Όλο και περισσότερα  κράτη  µέλη
θέτουν  στόχους  για µεγαλύτερη  συµµετοχή  και επίτευξη  αποτελεσ µάτων  στην  εκπαίδευση
και η ορατή  αύξηση  των δαπανών  για το ανθρώπινο  δυνα µικό στην  πλειονότητα  των κρατών
µελών  αποδεικνύει  τη µεγάλη  αποφασιστικότητά  τους να δράσουν , παρά  τη συνεχιζό µενη
έλλειψη  εθνικών  στόχων  για την επένδυση . Οι ευκαιρίες  για εκπαίδευση  και κατάρτιση  δεν
προσφέρονται  µε τον ίδιο τρόπο  στα άτοµα µε υψηλές  δεξιότητες  και στα άτοµα µε
περιορισ µένες δεξιότητες  ούτε στα άτοµα µεγαλύτερης  και νεαρότερης  ηλικίας , κι αυτό
δηµιουργεί  σοβαρές  ανησυχίες .
Στα περισσότερα  κράτη  µέλη οι κοινωνικοί  εταίροι  διαδρα µάτισαν  σηµαντικό  ρόλο  στα ΕΣ∆
αυτής  της χρονιάς , αν και η πρόοδος  που σηµειώθηκε  γενικά , όσον  αφορά  τη διαδικασία
εφαρ µογής της Ευρωπαϊκής  Στρατηγικής  για την Απασχόληση  από τους ίδιους  τους
κοινωνικούς  εταίρους , δεν ήταν  µεγάλη . Ο κοινωνικός  διάλογος  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο
παρήγαγε  αρκετές  σηµαντικές  πρωτοβουλίες . Μεταξύ  αυτών  είναι  η κοινή  δήλωση  των
ευρωπαίων  κοινωνικών  εταίρων  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του Λάκεν , µε την οποία
υπογρα µµίζεται  η ανάγκη  για περαιτέρω  ανάπτυξη  του αυτόνο µου κοινωνικού  διαλόγου , η
προγρα µµατισµένη υποβολή  ενός πολυετούς  προγρά µµατος εργασίας  των κοινωνικών
εταίρων  και το πλαίσιο  δράσης  των κοινωνικών  εταίρων  σχετικά  µε την ανάπτυξη  των
δεξιοτήτων  και των ικανοτήτων , το οποίο  υποβλήθηκε  στη σύνοδο  κορυφής  της Βαρκελώνης .
Παρ’ όλ’ αυτά  η συµβολή  των κοινωνικών  εταίρων  στη στρατηγική  πρέπει  να αναπτυχθεί  µε
έναν τρόπο  πιο συνεκτικό  και περισσότερο  εµφανή .
Στα ΕΣ∆ υπάρχει  καλύτερος  συνδυασ µός πολιτικών , και δίνεται  περισσότερη  έµφαση  στους
άξονες  των ίσων  ευκαιριών  και του επιχειρη µατικού  πνεύµατος σε σύγκριση  µε τα
προηγού µενα έτη. Οι περιφερειακές  ανισότητες  εξακολουθούν  να αποτελούν  ένα σοβαρό
ζήτηµα. Η χρήση  των δεικτών  που βασίζονται  σε εθνικές  πηγές  είναι  άνιση  και ιδιαίτερες
αδυνα µίες παρατηρούνται  σε σχέση  µε τις µειονεκτούσες  οµάδες, τη µετάβαση  στην
απασχόληση , την παροχή  υπηρεσιών  φροντίδας  (δείκτες  για την ποιότητα  στην  εργασία ), τις
στενώσεις  και την κινητικότητα  στην  αγορά  εργασίας , και την αποτελεσ µατικότητα  των
πολιτικών  ενεργοποίησης .
7Όσον  αφορά  τον άξονα  απασχολησι µότητα , τα κράτη  µέλη εργάστηκαν  για την παγίωση  και
τη βελτίωση  της ποιότητας  και της εµβέλειας  των µέτρων . Σήµερα τα περισσότερα  κράτη
µέλη εφαρ µόζουν  προληπτικές  προσεγγίσεις , οι οποίες  είναι  καλύτερα  προσαρ µοσµένες στις
προσωπικές  ανάγκες . Οι µεταρρυθ µίσεις  µεγάλης  εµβέλειας  στις υπηρεσίες  απασχόλησης
συνεχίζονται , µε σαφή  τάση  προς  ένα συνδυασ µό δηµόσιας /ιδιωτικής  αγοράς  για τις
υπηρεσίες  αυτές . Ο στόχος  να επωφεληθεί  το 20% των ανέργων  από ενεργητικά  µέτρα για την
αγορά  εργασίας , γενικά  έχει ξεπεραστεί  κατά  πολύ . Υπάρχουν  στοιχεία  σχετικά  µε το ότι έχει
δοθεί  ιδιαίτερη  έµφαση  στις βασικές  δεξιότητες , ιδίως  στην  απόκτηση  βασικών  εφοδίων  από
τους ενηλίκους . Οι κύριοι  στόχοι  για την ηλεκτρονική  µάθηση  έχουν  σχεδόν  επιτευχθεί .
Περισσότερη  προσοχή  δόθηκε  στην πρόληψη  και στην καταπολέ µηση των στενώσεων  µε
µακροπρόθεσ µη προοπτική . Εφαρ µόζονται  πιο ολοκληρω µένες πολιτικές  ένταξης  και
αναπτύσσεται  µεγαλύτερη  συνέργεια  µεταξύ  των ΕΣ∆ για την απασχόληση  και την
κοινωνική  ένταξη .
Από την άλλη  πλευρά , µόνο πέντε  κράτη  µέλη έως τώρα  έχουν  εφαρ µόσει µε επιτυχία  την
προληπτική  προσέγγιση , µε την έννοια  ότι έχουν  περιορίσει  ουσιαστικά  τις ροές προς  τη
µακροχρόνια  ανεργία . Υπάρχει  επίσης  γενική  ανάγκη  για καλύτερη  ενηµέρωση  σχετικά  µε
την αποτελεσ µατικότητα  των µέτρων  ενεργοποίησης . Το ποσοστό  εγκατάλειψης  του σχολείου
µειώνεται , αλλά  πολύ  βαθµιαία, και είναι  αµφίβολο  εάν ο κοινός  στόχος  για τον περιορισ µό
του ποσοστού  αυτού  στο µισό έως το 2010 είναι  δυνατόν  να επιτευχθεί . Λίγα  µόνο κράτη
µέλη εφαρ µόζουν  συνολικές , ευνοϊκές  για την απασχόληση  µεταρρυθ µίσεις στα συστή µατα
φορολογίας  και παροχών  και δεν έχει δοθεί  η αρµόζουσα  προσοχή  στην  αλληλεπίδραση  των
δυο αυτών  συστη µάτων . Γενικά  δεν υπάρχουν  εθνικές  στρατηγικές  για την παράταση  του
επαγγελ µατικού  βίου και η αντιµετώπιση  της ικανότητας  εργασίας  και των κινήτρων  που
πρέπει  να δοθούν  στους  εργοδότες  ώστε  να προσλα µβάνουν  ή να διατηρούν  στις θέσεις
εργασίας  τους µεγαλύτερους  σε ηλικία  εργαζο µένους , δεν είναι  ικανοποιητική . Όσον  αφορά
την κοινωνική  ένταξη , τα µέτρα από την πλευρά  της ζήτησης , όπως  αυτά  κατά  των
διακρίσεων , γενικά  αγνοούνται  και ο αριθµός των κρατών  µελών  που θέτουν  συγκεκρι µένους
εθνικούς  στόχους  εξακολουθεί  να παρα µένει πολύ  χαµηλός . Η αποτυχία  των περισσότερων
κρατών  µελών  να χρησι µοποιήσουν  τους δείκτες  για την απασχόληση  που έχουν  συµφωνηθεί
από κοινού  στον  τοµέα αυτόν  έχει δυσχεράνει  την ανάλυση  των σχετικών  µέτρων  πολιτικής .
Τα περισσότερα  ΕΣ∆ έχουν  τονίσει  περισσότερο  από ό,τι κατά  τα προηγού µενα έτη τις
ενέργειες  που συνδέονται  µε τον άξονα  «επιχειρη µατικό  πνεύµα», αν και η αύξηση  της
απασχόλησης  στις µικρές  επιχειρήσεις , στις υπηρεσίες  και στον  τοµέα της αυτοαπασχόλησης
επηρεάστηκε  αρνητικά  κατά  το 2001 από τη γενική  οικονο µική ύφεση . Ιδιαίτερη  έµφαση  έχει
δοθεί  στα µέτρα για τη διευκόλυνση  της εγγραφής  των επιχειρήσεων , την ενθάρρυνση  της
αυτοαπασχόλησης  και την ανάπτυξη  µιας επιχειρη µατικής  κουλτούρας , ιδίως  µεταξύ  των
γυναικών . Ελήφθησαν  νέες πρωτοβουλίες  για τη δηµιουργία  ευκαιριών  απασχόλησης  στις
υπηρεσίες  που βασίζονται  στη γνώση  και στον  περιβαλλοντικό  τοµέα. Τα περισσότερα  κράτη
8µέλη εφάρ µοσαν  ή ανακοίνωσαν  νέες πρωτοβουλίες  για την καταπολέ µηση της αδήλωτης
εργασίας . Παρά  τις θετικές  αυτές  εξελίξεις , απαιτείται  στήριξη  µε σαφέστερους  στόχους , για
να αποτελέσει  το επιχειρη µατικό  πνεύµα µοχλό  για τη µεγέθυνση  και την απασχόληση .
Φαίνεται  ότι απαιτείται  περισσότερη  δράση  για την προώθηση  των νέων  επιχειρήσεων ,
κυρίως  µέσω της καλύτερης  πρόσβασης  στις πηγές  χρηµατοδότησης . Η ανοδική  τάση  της
φορολογικής  επιβάρυνσης  της εργασίας  έχει αναστραφεί , αλλά  η φορολόγηση  της εργασίας
παρα µένει υψηλή  ακόµη και για τους χαµηλόµισθους  εργαζό µενους  και δεν έχει δοθεί  αρκετή
προσοχή  στον  αντίκτυπο  που έχουν  στην  απασχόληση  οι εισφορές  της κοινωνικής
ασφάλισης .
Η ανάπτυξη  της εδαφικής  διάστασης  της ΕΣΑ βρίσκεται  στο στάδιο  της παγίωσης . Εκτός  από
τα ΕΣ∆, τέσσερα  κράτη  µέλη έχουν  εφαρ µόσει και περιφερειακά  σχέδια  δράσης . Τα τοπικά
σύµφωνα  για την απασχόληση  εξακολουθούν  να έχουν  ιδιαίτερη  σηµασία σε ορισµένα κράτη
µέλη, αλλά  µπορούν  να γίνουν  ακόµη πολλά  για την ανάπτυξη  µιας προσέγγισης  εταιρικής
σχέσης  σε τοπικό  επίπεδο .
Όσον  αφορά  τον άξονα  «προσαρ µοστικότητα », κάποια  κράτη  µέλη επιδιώκουν  µια πιο
ισορροπη µένη προσέγγιση  µεταξύ  της ευελιξίας  και της ασφάλειας  στις εργασιακές  σχέσεις . Η
τάση  για αυξη µένη ευελιξία  στις ώρες  εργασίας  και στην  οργάνωση  της εργασίας  συνεχίζεται
και έχουν  γίνει βήµατα για την εξασφάλιση  της ίσης µεταχείρισης  των εργαζο µένων  που
απασχολούνται  µε διαφορετικές  συµβατικές  ρυθµίσεις . Βελτιώσεις  επίσης  διαπιστώθηκαν
στον  τοµέα της υγείας  και της ασφάλειας  στην  εργασία . Ενδιαφέρουσες  πρωτοβουλίες  έχουν
ληφθεί  στον  τοµέα της οργάνωσης  της εργασίας  που αξίζουν  µεγαλύτερης  διάδοσης . Ο ρόλος
που διαδρα µατίζουν  οι κοινωνικοί  εταίροι , στην  προώθηση  της διά βίου µάθησης  στο χώρο
εργασίας , γίνεται  όλο και πιο σηµαντικός , ωστόσο  η προβολή  των ενεργειών  τους παρα µένει
συγκριτικά  µικρή, γεγονός  το οποίο  είναι  δυνατόν  να οφείλεται  στις µη διαρθρω µένες
διαδικασίες  αναφοράς . Κάποια  πρόοδος  έχει σηµειωθεί  όσον  αφορά  την επίτευξη  του στόχου
να διαθέτουν  όλοι οι εργαζό µενοι βασικά  εφόδια  ΤΠΕ  έως το τέλος  του 2003. Ωστόσο , για να
αξιολογηθεί  η πρόοδος  αυτή  µε µεγαλύτερη  ακρίβεια , απαιτούνται  περισσότερες
πληροφορίες  σχετικά  µε τα µέτρα που αφορούν  την κατάρτιση  των εργαζο µένων  στις ΤΠΕ .
Στον  άξονα  «ίσες ευκαιρίες » έχει σηµειωθεί  σαφής  πρόοδος  για την επίτευξη  των στόχων
σχετικά  µε τα ποσοστά  απασχόλησης  των γυναικών , παρόλο  που µερικές  χώρες  έχουν
βραδυπορήσει  και απαιτούνται  µεγαλύτερες  προσπάθειες  για να παρα µένουν  οι γυναίκες
περισσότερο  χρόνο  στην  αγορά  εργασίας . Η εφαρ µογή της προσέγγισης  για την ενσω µάτωση
της διάστασης  του φύλου  έχει προχωρήσει , αλλά  εξακολουθεί  να είναι  ελλιπής . Αν και έχουν
υπάρξει  πρωτοβουλίες  για τον περιορισ µό των διαφορών  στις αµοιβές  των δύο φύλων  και την
αντιµετώπιση  των αιτίων  που τις προκαλούν , εξακολουθούν  να είναι  ανεπαρκείς , όπως
ανεπαρκής  είναι  και η δέσµευση  των κοινωνικών  εταίρων  στο θέµα αυτό . Ο διαχωρισ µός των
φύλων  δεν έχει ακόµη αντιµετωπιστεί , ιδίως  στις χώρες  µε υψηλά  ποσοστά  διαχωρισ µού, τα
9αποτελέσ µατα όµως είναι  δύσκολο  να αξιολογηθούν  βραχυπρόθεσ µα. Οι προσπάθειες  για το
συνδυασ µό της επαγγελ µατικής  και της οικογενειακής  ζωής  έχουν  εντατικοποιηθεί , αλλά  η
προσφορά  επαρκών , υψηλής  ποιότητας  και προσιτών  οικονο µικά υπηρεσιών  για τη φροντίδα
των παιδιών  δεν επαρκεί  ακόµη για να επιτευχθούν  οι στόχοι  που έχουν  τεθεί  από το
Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης . Οι ρυθµίσεις που αφορούν  τις άδειες  έχουν
επεκταθεί  σε πολλά  κράτη  µέλη, αν και λίγες  µόνο χώρες  προωθούν  τη γονική  άδεια  για τους
άνδρες .
Η αξιολόγηση  των εθνικών  επιδόσεων  και των πολιτικών  στον  τοµέα της απασχόλησης  για το
2001 επιβεβαιώνει  τα κύρια  αποτελέσ µατα της αξιολόγησης  για την περίοδο  1997-2001 και
προσφέρει  στέρεη  βάση  για το σχεδιασ µό του επόµενου σταδίου  της ευρωπαϊκής
στρατηγικής  για την απασχόληση . Παρόλο  που οι διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  στην  αγορά
εργασίας  έχουν  αποδώσει  καρπούς  έως τώρα , υπάρχουν  ακόµη σοβαρές  αδυνα µίες.
Αντιµέτωπα  µε την τρέχουσα  οικονο µική επιβράδυνση  τα κράτη  µέλη πρέπει  να
εντατικοποιήσουν  τις διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  τους, συµπεριλα µβανο µένων  και εκείνων
που αφορούν  τις αγορές  εργασίας , ώστε  να στηρίξουν  την προσαρ µογή των εργαζο µένων ,
αλλά  και των επιχειρήσεων , στην  αλλαγή . Υπάρχει  ήδη ευρεία  συναίνεση  για πολλά  στοιχεία
που θα αποτελέσουν  µια αποτελεσ µατική  νέα ΕΣΑ , µεταξύ  των οποίων  η ιδιαίτερη  έµφαση
στους  στόχους  της Λισσαβώνας , η σταθερή  µεσοπρόθεσ µη στρατηγική , ο µειωµένος αριθµός
κατευθυντήριων  γραµµών µε ιδιαίτερο  επίκεντρο  τα αποτελέσ µατα που πρέπει  να
επιτευχθούν  και ο καλύτερος  συντονισ µός µε άλλες  συναφείς  διαδικασίες  και ιδιαίτερα  µε
τους γενικούς  προσανατολισ µούς της οικονο µικής πολιτικής .
Λόγω  των αδυνα µιών που εξακολουθούν  να υπάρχουν , οι µελλοντικές  κατευθυντήριες
γραµµές πρέπει  να καλύπτουν  απόλυτα  τις τρεις  κύριες  προτεραιότητες  για την αύξηση  της
απασχόλησης  και των ποσοστών  συµµετοχής , τη βελτίωση  της ποιότητας  και της
παραγωγικότητας  της εργασίας  και την προώθηση  µιας αγοράς  εργασίας  χωρίς
αποκλεισ µούς. Σε όλους  αυτούς  τους τοµείς πρέπει  να σηµειωθεί  µεγάλη  πρόοδος  για να
επιτευχθούν  οι γενικοί  στόχοι  της στρατηγικής  της Λισσαβώνας .
101.ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ  ΚΑΙ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ
Η ΕΣΑ  σε κρίσι µο σηµείο µετά από 5 χρόνια
Από το ξεκίνη µά της στη σύνοδο  κορυφής  για την απασχόληση , που πραγ µατοποιήθηκε  στο
Λουξε µβούργο  το 1997, έχουν  γίνει αρκετές  αλλαγές  στην  ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την
απασχόληση  (ΕΣΑ ) για να ληφθούν  υπόψη  οι εξελίξεις  στην  πολιτική  και στην  οικονο µική
κατάσταση . Μετά  την ενδιά µεση αναθεώρηση  των τριών  πρώτων  ετών  της εφαρ µογής της, η
στρατηγική  για την απασχόληση  ενισχύθηκε  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Λισσαβώνας
(2000) και εντάχθηκε  σε µια ευρύτερη  πολιτική  ατζέντα , µε στόχο  να γίνει η Ευρωπαϊκή
Ένωση  η πιο δυνα µική και ανταγωνιστική  οικονο µία µε βάση  τη γνώση  στον  κόσµο, ικανή
να παρουσιάζει  βιώσι µη οικονο µική ανάπτυξη  και παράλληλα  να προσφέρει  περισσότερες
και καλύτερες  θέσεις  εργασίας  και µεγαλύτερη  κοινωνική  συνοχή .
Στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Λισσαβώνας  συµφωνήθηκε  ο στόχος  για την επίτευξη  ενός
ποσοστού  απασχόλησης  όσο το δυνατόν  εγγύτερου  στο 70% συνολικά  και µεγαλύτερου  του
60% για τις γυναίκες  κατά  µέσο όρο στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  έως το 2010. Στο πλαίσιο  αυτό
καθορίστηκε  µια συνολική  στρατηγική  που αποσκοπεί  στην  προετοι µασία της µετάβασης  σε
µια οικονο µία της γνώσης , στον  εκσυγχρονισ µό του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  µοντέλου  και
στη διατήρηση  ευνοϊκών  προβλέψεων  για την οικονο µική µεγέθυνση .
Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Νίκαιας  το ∆εκέ µβριο του 2000 εισήγαγε  το ζήτηµα της
ποιότητας , θεωρώντας  το βασικό  στοιχείο  της ατζέντας  κοινωνικής  πολιτικής , και ιδίως  το
ζήτηµα της ποιότητας  στην  εργασία  ως σηµαντικό  στόχο  της ΕΣΑ . Τόνισε  τον πολυδιάστατο
χαρακτήρα  του ζητήµατος της ποιότητας , όσον  αφορά  τα χαρακτηριστικά  των θέσεων
εργασίας  αλλά  και το ευρύτερο  πλαίσιο  της αγοράς  εργασίας , και υπογρά µµισε ότι πρέπει  να
προωθηθεί  µέσω ενεργειών  σε όλους  τους άξονες .
Επικυρώνοντας  τη δέσµευση  της ΕΕ και των κρατών  µελών  για την επίτευξη  της πλήρους
απασχόλησης , το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Στοκχόλ µης το 2001 καθόρισε  ως ενδιά µεσους
στόχους  το ποσοστό  67% για τη συνολική  απασχόληση  και το ποσοστό  57% για την
απασχόληση  των γυναικών  έως το 2005, καθώς  επίσης  και το στόχο  του 50% για το ποσοστό
απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  (55 έως 64 ετών ) έως το 2010. Σε
συνέχεια  του αιτήµατος της Στοκχόλ µης, η Επιτροπή  και το Συµβούλιο  εξέτασαν  από κοινού
11τις προϋποθέσεις  για την αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού στην  ΕΕ και
υπέβαλαν  αντίστοιχες  προτάσεις  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης3.
Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του Γκέτε µποργκ  συµπλήρωσε  την πολιτική  δέσµευση  µε µια
βιώσι µη στρατηγική  ανάπτυξης  και προσέθεσε  τη διάσταση  του περιβάλλοντος  στη
στρατηγική  της Λισσαβώνας , αναγνωρίζοντας  τη σύνδεση  του περιβάλλοντος , της
οικονο µικής µεγέθυνσης  και της απασχόλησης .
Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης  το Μάρτιο  του 2002 προσδιόρισε  τις «ενεργές
πολιτικές  για την πλήρη  απασχόληση : περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  εργασίας » µεταξύ
των τριών  τοµέων που απαιτούσαν  ιδιαίτερη  ώθηση . Τόνισε  ότι η πλήρης  απασχόληση  στην
ΕΕ βρίσκεται  στον  πυρήνα  της στρατηγικής  της Λισσαβώνας  και αποτελεί  µεγάλης
σπουδαιότητας  στόχο  της οικονο µικής και κοινωνικής  πολιτικής . Για όλους  αυτούς  τους
λόγους , το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  ζήτησε  να ενισχυθεί  η στρατηγική  για την απασχόληση  και
έδωσε  κατευθύνσεις  σχετικά  µε το µέλλον  της ΕΣΑ . Εξέφρασε  την ικανοποίησή  του για το
σχέδιο  δράσης  της Επιτροπής  σχετικά  µε τις δεξιότητες  και την κινητικότητα , µετά το οποίο
ακολούθησε  ψήφισ µα του Συµβουλίου4.
Η παρούσα  Κοινή  Έκθεση  για την Απασχόληση  εξετάζει  την πρόοδο  που σηµειώθηκε  κατά
τη διάρκεια  του 2001, έτος το οποίο  σηµατοδοτεί  τη συµπλήρωση  πέντε  ετών  εφαρ µογής της
Ευρωπαϊκής  Στρατηγικής  για την Απασχόληση . Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  και τα κράτη
µέλη πραγ µατοποίησαν  από κοινού  µια αξιολόγηση  του αντικτύπου  της στρατηγικής  από το
1997 έως το 20015, για να προετοι µάσουν  τη µελλοντική  εξέλιξη  της ΕΣΑ .
Λιγότερο  ευνοϊκό  οικονο µικό πλαίσιο  το 2001: µια δοκιµή για την ΕΣΑ
Σε πλήρη  αντίθεση  µε το θετικό  κλίµα του 2000, κατά  τη διάρκεια  του οποίου  η απασχόληση
γνώρισε  τη µεγαλύτερη  ανάπτυξη  της τελευταίας  δεκαετίας , το πρώτο  µισό του 2001
χαρακτηρίστηκε  από οικονο µικές αβεβαιότητες , τις οποίες  ακολούθησε  µια γενική
επιβράδυνση  µετά τα γεγονότα  της 11ης Σεπτε µβρίου .
Μεταξύ  του 2000 και του 2001 η αύξηση  του ΑΕγχΠ  και η αύξηση  της παραγωγικότητας  της
εργασίας  µειώθηκαν  δραστικά  από 3,3% σε 1,6% και από 1,6% σε 0,3% αντίστοιχα . Μεταξύ
του πρώτου  και του δεύτερου  µισού του 2001 η αύξηση  της απασχόλησης  επιβραδύνθηκε
                                                
3Αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού και προώθηση  της παράτασης  του ενεργού
επαγγελ µατικού  βίου, έγγραφο  του Συµβουλίου  αριθ. 6707 της 8ης Μαρτίου  2002, το οποίο  εγκρίθηκε
ως COM(2002) 9 τελικό  της 24.01.2002.
49614/02, 03 Ιουνίου  2002.
5COM(2002) 416, 17 Ιουλίου  2002.
12από 1,5% σε 1%. Η οικονο µική επιβράδυνση , η οποία  αρχικά  είχε θεωρηθεί  πως θα είναι
βραχυχρόνια , εξελίχθηκε  σε υποτονική  επίδοση . Η οικονο µική ανάκα µψη δεν κατόρθωσε  να
κερδίσει  σε δυνα µική και δεν αναµένεται  να το επιτύχει  πριν το 2003, παράλληλα  δε υπήρξε
µεγάλο  κύµα απολύσεων  στους  κόλπους  της ευρωζώνης . Τα δηµόσια οικονο µικά
βελτιώθηκαν  ακόµη περισσότερο  και πολλά  κράτη  µέλη επέτυχαν  ή διατήρησαν  υγιή
δηµοσιονο µική κατάσταση . Ωστόσο , κατά  την τρέχουσα  περίοδο  της ισχνής  ανάπτυξης  το
δηµοσιονο µικό πλαίσιο  υφίσταται  πιέσεις  και η αξιοπιστία  αµφισβητείται , καθώς  ορισµένα
κράτη  µέλη δεν κατόρθωσαν  να ανταποκριθούν  πλήρως  στις δηµοσιονο µικές δεσµεύσεις  του
συµφώνου  σταθερότητας  και ανάπτυξης . Ο πληθωρισ µός αυξήθηκε  από 2,1% το 2000 σε
3,4% το Μάιο  του 2001, κατόπιν  µειώθηκε  στο 2% προς  το τέλος  του έτους  και αναµένεται
να αυξηθεί  σε 2,2% κατά  το 2002.
13Βραδύτερη  βελτίωση  στις επιδόσεις  της απασχόλησης ...
Στην  αξιολόγηση  των επιδόσεων  πρέπει  να ληφθεί  υπόψη  η προαναφερθείσα  επιδείνωση  του
οικονο µικού κλίµατος. Παρόλο  που το ποσοστό  της απασχόλησης  αυξήθηκε  µόνο οριακά
(από 63,3% το 2000 σε 63,9% το 2001, δηλαδή  προστέθηκαν  στο σύνολο  της απασχόλησης
2,06 εκατ. άτοµα) ο στόχος  της ΕΕ εξακολουθεί  να είναι  εφικτός , εάν καταβληθούν
συγκεκρι µένες και διαρκείς  προσπάθειες . Το συνολικό  ποσοστό  της ανεργίας  µειώθηκε  κατά
0,6%, σε σύγκριση  µε το αρχικό  επίπεδο  του 2001, αλλά  αυξήθηκε  ελαφρά  κατά  τους
πρώτους  µήνες του 2002 (από 7,4% σε 7,6%). Συνολικά , το ποσοστό  ανεργίας  των νέων
καθώς  και το ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας  µειώθηκε  κατά  το 2001· η µεγαλύτερη  µείωση
δε σηµειώθηκε  στο ποσοστό  ανεργίας  των γυναικών .
Από το 1997 το άνοιγ µα της ψαλίδας  µεταξύ  των φύλων  στην απασχόληση  περιορίστηκε  µε
βραδύ  ρυθµό κατά  2 σχεδόν  ποσοστιαίες  µονάδες , το ποσοστό  απασχόλησης  για τις γυναίκες
έφτασε  το 54,9%, πλησιάζοντας  έτσι το στόχο  της ΕΕ. Το ποσοστό  απασχόλησης  για τους
µεγαλύτερους  σε ηλικία  εργαζό µενους  αυξήθηκε  σε 38,5% κατά  το 2001 (37,7% το 2000),
αλλά  εξακολουθεί  να απέχει  πολύ  από το στόχο  της ΕΕ που είναι  το 50% έως το 2010.
...µέσα σ’ ένα πλαίσιο  διαρθρωτικών  αλλαγών  στις ευρωπαϊκές  αγορές  εργασίας
Τα τελευταία  χρόνια , οι επιδόσεις  της απασχόλησης  στην ΕΕ έχουν  βελτιωθεί  αισθητά , καθώς
δηµιουργήθηκαν  πάνω  από 10 εκατο µµύρια νέες θέσεις  εργασίας  από το 1997 και µετά (τα 6
εκατο µµύρια από τις οποίες  κατέλαβαν  γυναίκες ), οι άνεργοι  µειώθηκαν  κατά  4 εκατο µµύρια
και ο ενεργός  οικονο µικά πληθυσ µός αυξήθηκε  κατά  5 εκατο µµύρια άτοµα. H αξιολόγηση
της ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την απασχόληση  επιβεβαιώνει  το διαρθρωτικό  χαρακτήρα
αυτών  των βελτιώσεων , και συγκεκρι µένα τη µείωση  των επιπέδων  της διαρθρωτικής
ανεργίας , την οικονο µική µεγέθυνση  µε µεγαλύτερη  ένταση  απασχόλησης  και την ταχύτερη
ανταπόκριση  της αγοράς  εργασίας  στις οικονο µικές και κοινωνικές  αλλαγές6. Η εφαρ µογή
των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων  στην αγορά  εργασίας  προετοί µασε το δρόµο για τις
βελτιώσεις  αυτές . Από τη συνολική  καλή  επίδοση  κατά  τη δεκαετία  του 90 διαφαίνεται  ότι ο
χαρακτήρας  των αυξήσεων  των ποσοστών  της απασχόλησης  και των µειώσεων  των
ποσοστών  της ανεργίας  είναι  βιώσι µος και διαρθρωτικός . Αυτά  τα θετικά  αποτελέσ µατα δεν
εξηγούνται  µόνο από τις κυκλικές  βελτιώσεις . Από το 1997 η µείωση  της διαρθρωτικής
ανεργίας  επιταχύνθηκε  και συνοδεύτηκε  από έντονη  δηµιουργία  θέσεων  εργασίας . Η
ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την απασχόληση  δηµιούργησε  τις συνθήκες  για να γίνουν  οι
βελτιώσεις  αυτές  βιώσι µες, µε τη δέσµευσή  της για πλήρη  αξιοποίηση  της δυνητικής
                                                
6«Απολογισ µός πέντε  χρόνων  ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την απασχόληση » COM(2002) 416 – Η
απασχόληση  στην  Ευρώπη  2002.
14προσφοράς  εργασίας  µε περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  εργασίας . Στη βελτίωση  των
επιδόσεων  της απασχόλησης  σηµαντικό  ρόλο  διαδρα µάτισαν  και οι κοινωνικοί  εταίροι , ιδίως
µε τις ευνοϊκές  για την απασχόληση  µισθολογικές  συµβάσεις .
15∆ιαρθρωτικές  αδυνα µίες που πρέπει  ακόµη να αντιµετωπιστούν
Αν και έχει σηµειωθεί  πρόοδος , εξακολουθούν  να υπάρχουν  ορισµένες κύριες  διαρθρωτικές
αδυνα µίες:
– Τα ποσοστά  της ανεργίας  και της µακροχρόνιας  ανεργίας  που παρα µένουν  επίµονα
υψηλά  πρέπει  να περιοριστούν  περισσότερο  για να επιτευχθεί  ο στόχος  µιας αγοράς
εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς· το χαρακτηριστικό  αυτό  των αγορών  εργασίας  πρέπει
να αναπτυχθεί  ακόµη περισσότερο · παρά  την πρόοδο  που έχει σηµειωθεί , η
κατάσταση  των µειονεκτουσών  οµάδων  στην  αγορά  εργασίας  εξακολουθεί  να είναι
αδύνα µη. Αυτό  απαιτεί  καλύτερα  προσαρ µοσµένες πολιτικές , συνολικές
προσεγγίσεις  και από την πλευρά  της ζήτησης  και από την πλευρά  της προσφοράς
και στενή  σύνδεση  µε τις ευρύτερες  πολιτικές  που αφορούν  την κοινωνία  χωρίς
αποκλεισ µούς·
– Η επίτευξη  των στόχων  της ΕΕ για τα ποσοστά  απασχόλησης , ιδίως  όσον  αφορά
τους µεγαλύτερους  σε ηλικία  εργαζό µενους , απαιτεί  ισχυρή  δέσµευση . Η κοινή
έκθεση 7 για την αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού εκτιµά τις
αναγκαίες  αυξήσεις  στην  απασχόληση  µεταξύ  του 2002 και του 2010 σε 15,4
εκατο µµύρια, από τα οποία  9,6 για τις γυναίκες  και 7,4 για τους µεγαλύτερους  σε
ηλικία  εργαζό µενους .
– Οι διαφορές  στην  παραγωγικότητα  µεταξύ  των ΗΠΑ  και της ΕΕ εξακολουθούν  να
µεγαλώνουν , ωστόσο  είναι  πολύ  πιο έντονες  όσον  αφορά  την παραγωγικότητα
εργασίας  ανά απασχολού µενο άτοµο παρά  όσον  αφορά  την παραγωγικότητα  ανά
ώρα εργασίας , για την οποία  προβλέπεται  µάλιστα  και µια µικρή µείωση 8.Όπως
αναφέρεται  στην  πρόσφατη  ανακοίνωση  της Επιτροπής  «Παραγωγικότητα : το κλειδί
για την ανταγωνιστικότητα  των ευρωπαϊκών  οικονο µιών και επιχειρήσεων »9, η
αύξηση  της παραγωγικότητας  εξαρτάται  από την ποιότητα  του φυσικού  κεφαλαίου ,
την αναβάθ µιση των δεξιοτήτων  του εργατικού  δυνα µικού, τις τεχνολογικές
                                                
7«Αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού και προώθηση  της παράτασης  του ενεργού
επαγγελ µατικού  βίου» έγγραφο  του Συµβουλίου  αριθ. 6707 της 8ης Μαρτίου  2002, το οποίο  εγκρίθηκε
ως COM(2002) 9 τελικό  της 24.01.2002
8Ενώ η παραγωγικότητα  εργασίας  (ΑΕγχΠ  σε ΜΑ∆  ανά απασχολού µενο) των ΗΠΑ  ήταν  116,1 το 1997
(ΕΕ-15=100), το 2000 αυξήθηκε  σε 117,5 (πρόβλεψη  για το 2001: 117,7)· τα αντίστοιχα  στοιχεία  για
την παραγωγικότητα  εργασίας  σε ΜΑ∆  ανά δεδουλευ µένη ώρα ήταν  102,6 το 1997 και 103,2 το 2000
(πρόβλεψη  για το 2001: 103,0).
9COM(2002) 262 τελικό .
16προόδους  και τους νέους  τρόπους  οργάνωσης  των στοιχείων  αυτών . Η θετική  σχέση
ποιότητας  εργασίας  και παραγωγικότητας  πρέπει  επίσης  να αξιοποιηθεί  για τη
γεφύρωση  του χάσµατος αυτού , αλλά  δεν έχει δοθεί  ακόµη η αρµόζουσα  προσοχή
στην  ποιότητα  της απασχόλησης . Ορατή  πρόοδος  έχει σηµειωθεί  µόνο σε ό,τι αφορά
τη συµµετοχή  στην  κατάρτιση  και στις διαφορές  των φύλων  στην  απασχόληση , ενώ
σε άλλους  τοµείς πρέπει  να γίνουν  ακόµη πολλά .
– Οι περιφερειακές  διαφορές , τόσο  σχετικά  µε την απασχόληση  όσο και σχετικά  µε
την ανεργία , εξακολουθούν  να αποτελούν  πρόβλη µα σε πολλά  κράτη  µέλη.
Είναι  ζωτικής  σηµασίας  να επιδιωχθούν  άµεσα µεταρρυθ µίσεις  για την αντιµετώπιση  των
αδυνα µιών αυτών , ώστε  η αγορά  εργασίας  της ΕΕ να µπορέσει  να απορροφήσει  τις
µεσοπρόθεσ µες προσκλήσεις  που έχουν  σχέση  µε τις δηµογραφικές  τάσεις , τις εµφανιζό µενες
στενώσεις , τη συνεχιζό µενη οικονο µική και κοινωνική  αναδιάρθρωση , την παγκοσ µιοποίηση
και τη διεύρυνση .
17∆ιάγρα µµα 1: Επισκόπηση  των επιδόσεων  απασχόλησης  και ανεργίας  στην  Ευρωπαϊκή
Ένωση , 1997 και 2001.
182001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 63,9 60,5 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 38,5 36,3 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 54,9 50,6 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,6 2,5 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 7,4 10,1 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 3,3 5,1 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 7,1 9,2 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 8,7 11,7 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ. γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίαςΠοσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Στο τµήµα 3 παρουσιάζονται  σε διαγρά µµατα ρόµβου οι δείκτες  απασχόλησης  ανά κράτος  µέλος.
192.ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ  ΤΩΝ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ  ΓΡΑΜΜΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ  ΓΙΑ ΤΗΝ
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  ΓΙΑ ΤΟ 2002: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ
ΣΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΝΩΣΗ
Λαµβάνοντας  υπόψη  το χρόνο  που απαιτείται  για την εφαρ µογή των ουσιωδών  αλλαγών  που
προτάθηκαν  στις Κατευθυντήριες  Γραµµές για την Απασχόληση  για το 2001, µ ετά την
ενδιά µεση αναθεώρηση  και το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Λισσαβώνας , και το γεγονός  ότι η
στρατηγική  πρόκειται  να αναθεωρηθεί  κατά  το 2003 µε βάση  την αξιολόγηση  των πέντε
πρώτων  ετών , αποφασίστηκε  να παρα µείνουν  όσο το δυνατόν  αµετάβλητες  οι
Κατευθυντήριες  Γραµµές για την Απασχόληση  για το 2002. Συµπεριελήφθησαν  δύο µόνο
κύρια  νέα στοιχεία  που αφορούν  αφενός  την προσαρ µογή των στόχων  για το ποσοστό
απασχόλησης , ώστε  να ληφθούν  υπόψη  οι στόχοι  που έθεσε  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  στη
Στοκχόλ µη, και αφετέρου  την εισαγωγή  ενός νέου εγκάρσιου  στόχου  για την ποιότητα  της
απασχόλησης , µετά την έντονη  πολιτική  συζήτηση  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  για τις διάφορες
διαστάσεις  της ποιότητας  στην  εργασία , η οποία  κορυφώθηκε  µε την έγκριση  µιας σειράς
δεικτών  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του Λάκεν  το ∆εκέ µβριο του 2001.
Τα ΕΣ∆  του 2002
Τα εθνικά  σχέδια  δράσης  για την απασχόληση  (ΕΣ∆) για το 2002 εξακολουθούν  να
αποσκοπούν  στη µεγαλύτερη  διαφάνεια  και στην  εκτενέστερη  κάλυψη  της παρουσίασης  των
πολιτικών  των κρατών  µελών  για την απασχόληση . Εµφανίζουν  επίσης  µια πιο ισορροπη µένη
κάλυψη  του συνδυασ µού πολιτικών  και στους  τέσσερις  άξονες  της ευρωπαϊκής  στρατηγικής
για την απασχόληση . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη εξακολουθούν  να διστάζουν  όσον  αφορά
τον καθορισ µό των εθνικών  στόχων  που προτείνουν  οι κατευθυντήριες  γραµµές. Παρόλο  που
τα κράτη  µέλη έχουν  αναπτύξει  πολλά  µέτρα για την απασχόληση , λείπει  σε γενικές  γραµµές
η αξιολόγηση  του αντικτύπου  τους. Θα έπρεπε  επίσης  να υπάρχει  µεγαλύτερη  διαφάνεια
όσον  αφορά  τη δηµοσιονο µική διάσταση  των πολιτικών  (ιδίως  τη συµµετοχή  των
διαρθρωτικών  ταµείων). Παρά  τη γενική  βελτίωση  που παρατηρείται  σχετικά  µε την παροχή
στοιχείων , δεν είναι  ακόµη εύκολο  να προσδιοριστεί  ο βαθµός στον  οποίο  τα κράτη  µέλη
έχουν  χρησι µοποιήσει  τα διαρθρωτικά  κεφάλαια  για την υποστήριξη  των δραστηριοτήτων
τους που έχουν  ως βάση  τους τέσσερις  άξονες . Η δυσκολία  αυτή  υπάρχει  όχι µόνο από
ποσοτικής  πλευράς , αλλά  και σε σχέση  µε το εάν τα κεφάλαια  έχουν  χρησι µοποιηθεί  µε
στρατηγικό  τρόπο  για να αποδώσουν  προστιθέ µενη αξία (π.χ. για να διερευνηθούν  νέες
ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά  εργασίας  πέρα  από τις παραδοσιακές  εθνικές  πολιτικές
και διαδικασίες ). Ο νέος ρόλος  των διαρθρωτικών  ταµείων, ο οποίος  καθορίστηκε  στην
αναθεώρηση  των κανονισ µών το 1999 και είναι  η υποστήριξη  των στόχων  της ΕΣΑ  πρέπει  να
τονωθεί  ιδιαίτερα . Όσον  αφορά  τις διαδικασίες , αν και οι κοινωνικοί  εταίροι  συµµετέχουν
20όλο και περισσότερο  στην  προετοι µασία των ΕΣ∆, ο ρόλος  τους στην  εφαρ µογή και στην
παρακολούθηση  εξακολουθεί  να µην προβάλλεται  αρκετά . Η συµµετοχή  και άλλων  δυνητικά
ενδιαφερο µένων  πλευρών , όπως  των παραγόντων  σε περιφερειακό  και τοπικό  επίπεδο  και
των εκπροσώπων  της κοινωνίας  των πολιτών , δεν έχει βελτιωθεί .
21Σύµφωνα  µε τη στρατηγική  της Λισσαβώνας  τα θέµατα που αφορούν  την κοινωνία  µε βάση  τη
γνώση  αποτελούν  κεντρικό  στοιχείο  σε όλους  τους άξονες . Εκτός  από τις σηµαντικές
προσπάθειες  που έχουν  καταβληθεί  µέσα στο πλαίσιο  του άξονα  «απασχολησι µότητα », είναι
εµφανές  ότι στα ΕΣ∆ για το 2002 έχει αποδοθεί  περισσότερη  προσοχή  στις ΤΠΕ  και µέσα
στο πλαίσιο  του άξονα  «επιχειρη µατικό  πνεύ µα».
Ενθαρρυντική , αν και άνιση , η ανταπόκριση  στις συστάσεις
Στον  πίνακα  που ακολουθεί  φαίνεται  ότι η ανταπόκριση  στις συστάσεις  πολιτικής  για το 2002
είναι  διαφορετική  σε κάθε  χώρα .
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη εισήγαγαν  ή ανακοίνωσαν  πρωτοβουλίες  πολιτικής
ανταποκρινό µενα στις συστάσεις  σχετικά  µε την πρόληψη  και την ενεργοποίηση , την
προσφορά  εργασίας , τη διά βίου µάθηση , τη φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας , τις
περιφερειακές  ανισορροπίες  και το συνδυασ µό πολιτικών .
Οι συστάσεις  που έγιναν  σχετικά  µε τα θέµατα που αφορούν  τους µεγαλύτερους  σε ηλικία
εργαζό µενους  και τους διακινού µενους  εργαζό µενους  δεν προκάλεσαν  επαρκείς  αλλαγές
στην  πολιτική .
Οι αντιδράσεις  των κρατών  µελών  στις συστάσεις  σχετικά  µε τις ίσες ευκαιρίες  διαφέρουν
πάρα  πολύ . Στις περισσότερες  περιπτώσεις  έχουν  ληφθεί  οι πολιτικές  αποφάσεις , αλλά  δεν
έχουν  ακόµη εφαρ µοστεί . ∆εν έγιναν  αλλαγές  στην  πολιτική , παρά  µόνο ελάχιστες , στη
Γερµανία, στην  Αυστρία  και στη Φινλανδία  (για τις διαφορές  των αµοιβών )· στην  Ελλάδα ,
στην  Ισπανία  και στην  Ιταλία  (για την ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου )· στο
Λουξε µβούργο  και στην  Πορτογαλία  (για το διαχωρισ µό των φύλων ).
Επίσης , η ανταπόκριση  στις συστάσεις  που αφορούν  τους κοινωνικούς  εταίρους  είναι  σε
γενικές  γραµµές αδύνα µη. Η Ελλάδα  και η Πορτογαλία , ιδιαίτερα , πρέπει  να εισαγάγουν  και
να εφαρ µόσουν  αλλαγές  στην  πολιτική  τους, και η Αυστρία , η Ιταλία  και η Ισπανία  πρέπει  να
καταβάλουν  προσπάθειες  για να τεθεί  η εταιρική  σχέση  µε τους κοινωνικούς  εταίρους  και
πάλι στη σωστή  της βάση .
22Πίνακας  1: Ανταπόκριση  των κρατών  µελών  στις συστάσεις  για το 2002, ανά θέµα
BE DK DE EL ES FR IE IT LUX NL AU PT SF SW UK
ΠΟΛΙΤΙΚΗ  ΠΡΟΛΗΨΗΣ /ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ
Πρόληψη+/- +/- +/- +/- +/-
Μεταρρύθ µιση των ∆ΥΑ-+ / - + / -
Αποτελεσ µατικές  πολιτικές
ενεργοποίησης  της αγοράς  εργασίας+/- +/- +/-
ΠΡΟΣΦΟΡΑ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Σύστη µα φορολογίας -παροχών
(περιλα µβάνεται  η διάσταση  του φύλου )- +/- +/- + +/- +/- +/- +/-
Γυναίκες- +/- +/- + +/- +/- +/-
Μεγαλύτεροι  σε ηλικία  εργαζό µενοι+/- - - - - - +/-
Με ειδικές  ανάγκες-
∆ιακινού µενοι εργαζό µενοι-
∆ΙΑ ΒΙΟΥ  ΜΑΘΗΣΗ + ++++- + + / - +
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ  ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ  ΤΗΣ
ΕΡΓΑΣΙΑΣ++ + / - + / - +
ΙΣΕΣ  ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ
Η προσέγγιση  της ενσω µάτωσης  της
διάστασης  του φύλου-- -
Βελτίωση  των υπηρεσιών  φροντίδας  για
τα παιδιά  και του συνδυασ µού
επαγγελ µατικού  και οικογενειακού  βίου+/- + +/- +/- +/- +/- +/- +
Ψαλίδα  αµοιβών-+ / - + / - - - +
23∆ιαχωρισ µός των φύλων-- + + + / -
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ  ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ - +/- - +/-
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ  ΕΤΑΙΡΟΙ
Οργάνωση  της εργασίας+/- - + +/-
Ισορροπία  ευελιξίας  και ασφάλειας- +/- +/- +/- +/- -
ΣΥΝ∆ΥΑΣΜΟΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ +/-
κενό = καµία σύσταση · + = σηµαντική  αλλαγή  πολιτικής · +/- = έχουν  αλλαγές  στην  πολιτική , µένει να αξιολογηθεί  ο αντίκτυπος · - = οριακή  ή
καµία αλλαγή  στην  πολιτική .
242.1. T ο γενικό  πλαίσιο  της πολιτικής  αντικατοπτρίζει  τους  οριζόντιους  στόχους  των
κατευθυντήριων  γραµµών για το 2002
Οι οριζόντιοι  στόχοι  που αναφέρονται  στις κατευθυντήριες  γραµµές για το 2002 καθορίζουν
το γενικό  πλαίσιο  της πολιτικής  για την υλοποίηση  της ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την
απασχόληση , αντικατοπτρίζοντας  τη φιλοδοξία  της συνόδου  κορυφής  της Λισσαβώνας  για
την επίτευξη  της πλήρους  απασχόλησης  σε µια κοινωνία  µε βάση  τη γνώση .
Πλησιάζοντας  περισσότερο  τους  στόχους  της Λισσαβώνας  και της Στοκχόλ µης
Με τον οριζόντιο  στόχο  Α καλούνται  τα κράτη  µέλη να βελτιώσουν  τις ευκαιρίες
απασχόλησης  και να προσφέρουν  επαρκή  κίνητρα  για εργασία , ώστε  να αυξηθούν  τα
ποσοστά  της απασχόλησης  σύµφωνα  µε τους στόχους  της Λισσαβώνας  και της Στοκχόλ µης.
Από τα ΕΣ∆ διαφαίνεται  ότι, παρά  την οικονο µική επιβράδυνση , η πρόοδος  συνεχίζεται . Η
σχετική  κατάσταση  των κρατών  µελών  εξακολουθεί  να ποικίλλει , αλλά  το συνολικό  ποσοστό
της ΕΕ υπολείπεται  τριών  µόνο ποσοστιαίων  µονάδων  από το στόχο  του 67% για το 2005 και
το ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  υπολείπεται  δύο µόνο ποσοστιαίων  µονάδων  από το
στόχο  του 57% για το 2005. Το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερων  σε ηλικία
εργαζό µενων  έχει αυξηθεί  κατά  µία σχεδόν  ποσοστιαία  µονάδα  από το 2000, ωστόσο
υπολείπεται  11 ποσοστιαίων  µονάδων  και παραπάνω  από το στόχο  του 50% για το 2010.
Tα στοιχεία  σχετικά  µε τα ποσοστά  απασχόλησης  (βλέπε  πίνακα  2)
/g183 Από το 2000 έως το 2001 το συνολικό  ποσοστό  της απασχόλησης  στην ΕΕ έφτασε  το 63,9% (+0,6 ποσοστιαίες
µονάδες ), το ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  έφτασε  το 54,9% (+0,9% ποσοστιαίες  µονάδες ) και το
ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερων  σε ηλικία  εργαζο µένων  έφτασε  το 38,5% (+0,8% ποσοστιαίες
µονάδες ).
/g183 Υπάρχουν  σηµαντικές  διαφορές  µεταξύ  των κρατών  µελών  όσον  αφορά  τα επίπεδα  που έχουν  επιτευχθεί  και το
ρυθµό βελτίωσης . Οι χώρες  µε τις καλύτερες  επιδόσεις , µε ποσοστά  απασχόλησης  άνω του 70% ήταν, όπως  και
κατά  το προηγού µενο έτος, η ∆ανία , οι Κάτω  Χώρες , η Σουηδία  και το ΗΒ. Τα χαµηλότερα  ποσοστά
καταγράφηκαν  και πάλι στην Ελλάδα , στην Ιταλία  και στην Ισπανία .
/g183 Τα ποσοστά  απασχόλησης  αυξήθηκαν  σε όλες τις ηλικιακές  οµάδες κατά  το 2001, κατά  0,4 ποσοστιαίες
µονάδες  στην οµάδα των 15-24 ετών  και κατά  0,5 ποσοστιαίες  µονάδες  στην οµάδα των 25-54 ετών .
/g183 Ενώ οι διαφορές  σε όλα τα κράτη  µέλη µικραίνουν  στη µεσαία  ηλικιακή  οµάδα, οι διαφορές  για τους νέους  και
για τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας  εξακολουθούν  να παρα µένουν  στο ίδιο επίπεδο  ή να αυξάνονται .
Τα χαµηλά ποσοστά  απασχόλησης  των νέων  αντικατοπτρίζουν  την αύξηση  των νέων  που συµµετέχουν  σε
περαιτέρω  ή σε τριτοβάθ µια εκπαίδευση .
25Με βάση  τις τρέχουσες  προβλέψεις , ο στόχος  της Λισσαβώνας  για συνολικό  ποσοστό
απασχόλησης  70% είναι  εφικτός  µόνο εάν οι πρόσφατες  διαρθρωτικές  βελτιώσεις  στη
λειτουργία  των ευρωπαϊκών  αγορών  εργασίας  και οι αυξήσεις  της συµµετοχής  των γυναικών
διατηρηθούν  έως το 2010 και εάν, εφόσον  χρειαστεί , ενισχυθούν . Είναι  αναγκαίο  τα κράτη
µέλη των οποίων  οι επιδόσεις  στην  απασχόληση  ήταν  σχετικά  χαµηλές κατά  το παρελθόν  να
παρουσιάσουν  σηµαντικές  βελτιώσεις  πριν από το τέλος  της δεκαετίας , ιδίως  η Ελλάδα  και η
Ιταλία  από τις χώρες  µε χαµηλό επίπεδο  απασχόλησης , το Βέλγιο  και η Γαλλία  από τις χώρες
µε µέσο επίπεδο , και η Αυστρία  και η Γερµανία από εκείνες  µε επίπεδο  ανώτερο  του µέσου
όρου  αλλά  χαµηλότερο  του στόχου  του 70%.
26Πίνακας  2: Ποσοστά  απασχόλησης
ΠΟΣΟΣΤΑ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ  ΚΑΤΑ  ΤΟ 2001 ΑΥΞΗΣΗ  (ΣΕ ΠΟΣΟΣΤΙΑΙΕΣ
ΜΟΝΑ∆ΕΣ ) ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΜΕ ΤΟ
1997
ΣυνολικόΓυναίκες Συνολικό
µεγαλύτερ
ων σε
ηλικίαεργαζο µέν
ωνΜεγαλύτε
ροι σε
ηλικία
εργαζό µεν
οι-
ΓυναίκεςΜεγαλύ
τεροι  σε
ηλικία
εργαζό µ
ενοι-
ΆνδρεςΣυνολικ
όΓυναίκες Συνολικό
µεγαλύτερων  σε
ηλικία
εργαζο µένων
AT 68,4 60,1 28,6 17,9 40,0 0,6 1,5 0,1
BE 59,9 50,5 24,1 14,3 34,4 3,0 4,0 2,0
DE 65,8 58,8 37,7 29,5 46,1 2,1 3,5 0,4
DK 76,2 72,0 58,0 49,8 65,5 1,3 2,9 6,3
ES 56,3 41,9 38,9 21,8 57,4 8,1 8,3 5,4
EU-15 63,9 54,9 38,5 28,8 48,6 3,4 4,3 2,2
FI 68,1 65,4 45,7 44,8 46,7 4,8 5,1 10,0
FR 63,1 56,1 31,0 26,7 35,4 3,6 3,7 1,9
GR 55,4 40,9 38,0 22,5 55,0 0,3 1,6 2,9
IE 65,7 55,0 46,8 28,8 64,7 8,2 9,1 6,5
IT 54,8 41,1 28,0 16,2 40,4 3,6 4,7 0,1
LUX 62,9 50,9 24,4 14,0 34,8 3,0 5,6 0,5
NL 74,1 65,2 39,6 28,0 51,1 6,1 7,8 7,8
PT 68,9 61,1 50,3 40,6 61,6 4,9 5,0 3,0
SE 70,9 69,4 64,9 62,2 67,7 3,6 3,8 4,7
UK 71,7 65,1 52,3 43,1 61,7 1,7 1,9 4,0
Πηγή : Eurostat, Labour Force Survey (QLFD).
27Η διαφορά  των ποσοστών  απασχόλησης  στα κράτη  µέλη σταδιακά  περιορίζεται . Ωστόσο , οι
µεγάλες  διαφορές  µεταξύ  των φύλων  παρα µένουν , παρά  το γεγονός  ότι τα ποσοστά
απασχόλησης  των γυναικών  αυξάνονται  µε ταχύτερο  ρυθµό από το συνολικό  ποσοστό . Εάν
οι αλλαγές  εξεταστούν  στη διάρκεια  του χρόνου  (1997-2001) διαπιστώνεται  ότι οι κύριες
πηγές  της αύξησης  διαφέρουν , αλλά  οι γυναίκες  έχουν  συµβάλει  περισσότερο  στη συνολική
αύξηση . Το ποσοστό  αύξησης  της απασχόλησης  των γυναικών  έχει υπερβεί  το συνολικό
ποσοστό  αύξησης  σε όλα τα κράτη  µέλη. Ωστόσο , ιδιαίτερη  ανησυχία  εµπνέει  το ποσοστό
απασχόλησης  των µεγαλύτερων  σε ηλικία  γυναικών  (28,9%, µ ικρότερο  κατά  9,6 ποσοστιαίες
µονάδες  από το συνολικό  ποσοστό  της ηλικιακής  οµάδας ).
Τα κράτη  µέλη φαίνεται  ότι ακολουθούν  µια πιο στρατηγική  προσέγγιση  για να
ανταποκριθούν  στην  πρόκληση  της αύξησης  των ποσοστών  απασχόλησης , µε τον εντοπισ µό
των αποθε µάτων  εργατικού  δυνα µικού και στη συνέχεια  µε την επικέντρωση  των ενεργειών
στις οµάδες µε τις περισσότερες  δυνατότητες . Η προτεραιότητα  που έχει δοθεί  στο θέµα αυτό
αντανακλάται  στις νέες θεσµικές διευθετήσεις  (π.χ. "Equal Studies Unit" µ έσα στο πλαίσιο
του "Equality Authority" στην  Ιρλανδία , "Older Workers Task Force" στις Κάτω  Χώρες ,
"Cellule de consolid ation de l'emploi" στο Βέλγιο ). Λίγα  µόνο κράτη  µέλη εφαρ µόζουν
συνολικές , ευνοϊκές  για την απασχόληση  µεταρρυθ µίσεις  στα συστή µατα φορολογίας  και
παροχών .
Από τα ΕΣ∆ διαπιστώνεται  ότι όλα τα κράτη  µέλη εκτιµούν ότι οι µεγαλύτεροι  σε ηλικία
εργαζό µενοι αποτελούν  τη σηµαντικότερη  πηγή  δυνητικού  εργατικού  δυνα µικού και
καταβάλλουν  προσπάθειες  είτε για να αποθαρρύνουν  την πρόωρη  αποχώρηση  είτε για να
προσφέρουν  κίνητρα  µε σκοπό  να παρατείνουν  την παρα µονή στην  αγορά  εργασίας  και
ορισµένες φορές  για να δηµιουργήσουν  ένα πλαίσιο  το οποίο  θα διευκολύνει  τη σταδιακή
αποχώρηση  από την εργασία  µε συνδυασ µό και των δύο προσεγγίσεων . Ωστόσο , δεν έχουν
εφαρ µοστεί  πολιτικές  για την αντιµετώπιση  του ιδιαίτερα  χαµηλού  ποσοστού  απασχόλησης
των γυναικών  που ανήκουν  στην  κρίσι µη ηλικιακή  οµάδα και στις πολιτικές  για την παράταση
του επαγγελ µατικού  βίου δεν έχει ενσω µατωθεί  ακόµη η διάσταση  του φύλου . Όσον  αφορά
τους µεγαλύτερους  σε ηλικία  εργαζό µενους  στο σύνολό  τους αµφισβητείται  σε µεγάλο  βαθµό
η ικανότητα  της ΕΕ να επιτύχει  το στόχο  που έχει τεθεί , λόγω  του συνδυασ µού του χαµηλού
ποσοστού  απασχόλησης  και της µέτριας  αύξησης  του ποσοστού  απασχόλησης , ελάχιστα
µόνο πάνω  από το ποσοστό  της συνολικής  αύξησης .
28Πίνακας  3: Στόχοι  για τα ποσοστά  απασχόλησης  στα ΕΣ∆  για το 2002
ΚΡΑΤΗ  ΜΕΛΗ ΕΘΝΙΚΟΙ  ΣΤΟΧΟΙ  (%) ΣΧΟΛΙΑ
ΣΥΝΟΛΟ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕ
ΡΟΙ ΣΕ
ΗΛΙΚΙΑΕΡΓΑΖΟΜΕ
ΝΟΙ
Αυστρία ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι .
Βέλγιο Φλάνδρα  67 (2004) και
70 (2010)Βαλλονία :
αύξηση  του
ποσοστούαπασχόλησης
των γυναικών
έως το 2004
κατά  30%
περισσότερο
από το συνολικό
ποσοστό  της
αύξησης .
∆ανία 75,7 (2010) 10
Γαλλία 65,1 (2006) 59,1 (2006) 35 (2006) .
Φινλανδία 69 (2005) και >70 (2010) πάνω  από 68
(2010)53 (2005) και
55 (2010)
Γερµανία ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι11.
Ελλάδα ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι .
Ιταλία 58,5 (2005), 61,3 (2010) 46 (2005) 40 (2005)
                                                
10Σύµφωνα  µε την Eurostat το συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  ήταν  ήδη 76,2% το 2001. Ο στόχος  που
έχει τεθεί  βασίζεται  σε εθνικά  στοιχεία  και αποσκοπεί  σε µία αύξηση  0,5% µεταξύ  του 2000 (75,3%
σύµφωνα  µε τα εθνικά  στοιχεία ) και του 2010.
11Ωστόσο , στις 17 Απριλίου  2002, η γερµανική  κυβέρνηση  ενέκρινε  µια εθνική  στρατηγική
βιωσι µότητας  ("Perspectives for Germany. Our Strategy for Sustainable Development"), στην  οποία
τίθεται  ένας στόχος  για το συνολικό  ποσοστό  της απασχόλησης  (70% έως το 2010, σελ. 122).
29Ιρλανδία ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι .
Λουξε µβούργο ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι .
Κάτω  Χώρες 65 (2010) Αύξηση  της συµµετοχής  των
µεγαλύτερων  σε ηλικία  ατόµων
κατά  0,75% ετησίως .
Πορτογαλία Στόχος  της κυβέρνησης  είναι  να
διατηρηθούν  κατά  τη διάρκεια
του 2002 και τα τρία ποσοστά
απασχόλησης  που επιτεύχθηκαν
κατά  το 2001.
Επιπλέον , έχει τεθεί  στόχος  για
τον περιορισ µό της ψαλίδας  των
φύλων  στον  τοµέα της ανεργίας
κατά  25% (2003).
Ισπανία ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι .
Σουηδία 80 (2004) Στόχος  για το 2004 και την
ηλικιακή  οµάδα 20-64.
Ηνω µένο
Βασίλειο>75 (2010) Συµπληρώνονται  από άλλους
στόχους12.
Η ποιότητα  στην  εργασία  δεν έχει ακόµη την προτεραιότητα  που θα έπρεπε
Ο οριζόντιος  στόχος  Β επιδιώκει  να εξασφαλίσει  ότι οι πολιτικές  των κρατών  µελών  θα έχουν
ως αποτέλεσ µα τη βελτίωση  της ποιότητας  στην  εργασία . Γενικά , αν και έχει σηµειωθεί
πρόοδος  σε πολλές  άλλες  σχετικές  πτυχές , η ποιότητα  στην  εργασία  αντιµετωπίζεται  ακόµη
µε αποσπασ µατικό  τρόπο , ο οποίος  δεν ανταποκρίνεται  στον  πολυδιάστατο  χαρακτήρα  της
                                                
12Να εξασφαλιστεί  έως το 2004:
- ο περιορισ µός της ψαλίδας  στα ποσοστά  απασχόλησης  για τα άτοµα ηλικίας  άνω των 50 ετών , τις εθνικές
µειονότητες , τα άτοµα µε ειδικές  ανάγκες  και άλλες  µειονεκτούσες  οµάδες και περιοχές .
Να εξασφαλιστεί  έως το 2010:
- το υψηλότερο  ποσοστό  ατόµων στην  απασχόληση  από κάθε  άλλη  φορά  - λαµβανο µένου  υπόψη  του
οικονο µικού κύκλου , τουλάχιστον  τα τρία τέταρτα  του πληθυσ µού σε ηλικία  εργασίας  στην
απασχόληση ·
- αύξηση  έως 70% στην  αναλογία  των µόνων  γονέων  (95% από τους οποίους  είναι  γυναίκες ) που εργάζονται .
30έννοιας  που ορίστηκε  στην  ανακοίνωση  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  τον Ιούνιο  του 200113. Οι
δέκα  διαστάσεις  της ποιότητας  στην  εργασία  που ορίστηκαν  από την Επιτροπή  και
χρησι µοποιήθηκαν  από το Συµβούλιο  ως βάση  για τον καθορισ µό των κατάλληλων  δεικτών ,
δεν καλύπτονται  µε τον ίδιο τρόπο  από τις πολιτικές  των κρατών  µελών . Η ανταπόκριση  σε
αυτόν  το νέο στόχο  επικεντρώνεται  κυρίως  στα σχετικά  πλεονεκτή µατα των διαφόρων
συµβατικών  σχέσεων , ιδίως  σε σχέση  µε την ισορροπία  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας . Ενώ
η υγεία  και η ασφάλεια , η εκπαίδευση  και η κατάρτιση  και ο συνδυασ µός οικογενειακού  και
επαγγελ µατικού  βίου καλύπτονται  σε γενικές  γραµµές ικανοποιητικά , άλλες  διαστάσεις , όπως
η εγγενής  ποιότητα  των θέσεων  εργασίας  ή η ποιότητα  του κοινωνικού  διαλόγου  δεν έχουν
ακόµη ενσω µατωθεί  σε µια συνολική  προσέγγιση  για την ποιότητα  στην  εργασία .
Όσον  αφορά  την επίδοση , τάσεις  αναµφισβήτητα  θετικές  διαπιστώνονται  σε λίγους  µόνο
τοµείς (αύξηση  της συµµετοχής  στην  εκπαίδευση  και στην  κατάρτιση  και περιορισ µός των
διαφορών  µεταξύ  των φύλων  στην  απασχόληση ). Σε άλλους  τοµείς υπάρχουν  στοιχεία
σταθερότητας  ή στασι µότητας , οι οποίες  οφείλονται  εν µέρει στη µεταβολή  των
περιστάσεων , π.χ. στην  πρόσφατη  µικρή αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  λόγω
της κυκλικής  ύφεσης  κατά  το 2001. Τα δεδοµένα δεν επιτρέπουν  ακόµη την πραγ µατοποίηση
µιας ενδελεχούς , συνολικής  αξιολόγησης  των εξελίξεων  στη διάρκεια  του χρόνου , ιδίως
επειδή  για ορισµένους  δείκτες  δεν υπάρχουν  χρονολογικές  σειρές .
Πίνακας  4: Τα κύρια  στοιχεία  που αφορούν  την ποιότητα  στην  εργασία
Ποιότητα  στην  εργασία :
διαστάσεις  και δείκτεςΚύρια  στοιχεία  (µε βάση  τα πιο πρόσφατα  διαθέσι µα δεδοµένα)
Εγγενής  ποιότητα  εργασίας
∆είκτες : µετάβαση  µεταξύ  µη
απασχόλησης  και απασχόλησης
και στο εσωτερικό  της
απασχόλησης .Η µετάβαση  από τις συµβάσεις  ορισµένου  χρόνου  στις
συµβάσεις  αορίστου  χρόνου  δεν γίνεται  αυτό µατα: µόνο το 34%
από όσους  εργάζονταν  µε σύµβαση  ορισµένου  χρόνου  το 1997
είχαν  σύµβαση  αορίστου  χρόνου  το 1998, και το 24% έµειναν
άνεργοι · από όσους  είχαν  συµβάσεις  αορίστου  χρόνου  τις
διατήρησαν  το 92%. Μόνο  το 11% των ατόµων που ήταν  άνεργα
το 1997 είχαν  σύµβαση  ορισµένου  χρόνου  ή µερικής
απασχόλησης  το 1998. Σε σύγκριση  µε την ανεργία , µια θέση
απασχόλησης  ορισµένου  χρόνου  περιορίζει  την πιθανότητα
αεργίας  και ανεργίας  µετά από δύο χρόνια  κατά  τα 2/3 και
αυξάνει  την πιθανότητα  της µετάβασης  σε θέση  απασχόλησης
                                                
13Πολιτική  απασχόλησης  και κοινωνική  πολιτική  - ένα πλαίσιο  για την επένδυση  στην  ποιότητα ,
Ανακοίνωση  της Επιτροπής  προς  το Συµβούλιο , το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , την Οικονο µική και
Κοινωνική  Επιτροπή  και την Επιτροπή  των Περιφερειών , COM(2001)313 τελικό . Ευρωπαϊκό
Συµβούλιο  (2001), " ∆είκτες  για την ποιότητα  στην  εργασία ", έκθεση  της επιτροπής  για την
απασχόληση  στο Συµβούλιο , 14263/01.
31υψηλής  ποιότητας  µετά από δύο χρόνια  κατά  ένα συντελεστή
µεγαλύτερο  του 3.
∆εξιότητες , διά βίου µάθηση  και
εξέλιξη  της σταδιοδρο µίας
∆είκτης : ποσοστό  του πληθυσ µού
ενηλίκων  που συµµετέχει  στην
εκπαίδευση  και στην  κατάρτιση .Σηµαντική  αύξηση  στο ποσοστό  συµµετοχής  για την ηλικιακή
οµάδα 25-64 ετών  (από 5,8% το 1997 σε 8,4% το 2001). Το
ποσοστό  αυτό  είναι  υψηλότερο  για τις γυναίκες  (9%) παρά  για
τους άνδρες  (8%) και πολύ  χαµηλό για την ηλικιακή  οµάδα 55-
64 ετών  (3%) και για εκείνους  µε χαµηλό επίπεδο  γνώσεων  ή
δεξιοτήτων  (2%). Χώρες  µε τα καλύτερα  ποσοστά  το 2001:
Ηνωµένο Βασίλειο , Σουηδία , Φινλανδία , ∆ανία  και Κάτω
Χώρες .
Ισότητα  των φύλων
∆είκτες : λόγος  του δείκτη  των
ωριαίων  αποδοχών  των γυναικών
µε αυτές  των ανδρών · διαφορές
των ποσοστών  απασχόλησης  και
ανεργίας  ανά φύλο .Το άνοιγ µα της ψαλίδας  µεταξύ  των φύλων  σε ό,τι αφορά  τις
αµοιβές  παρα µένει µεγάλο : 16,2% το 1998 (23,7% στον  ιδιωτικό
τοµέα). Τα µεγαλύτερα  ανοίγ µατα: Ηνωµένο Βασίλειο ,
Αυστρία , Κάτω  Χώρες , Γερµανία και Ιρλανδία .
Μεγάλο  άνοιγ µα της ψαλίδας  µεταξύ  των φύλων  σε ό,τι αφορά
την απασχόληση  (18% το 2001). Τα µεγαλύτερα  ανοίγ µατα:
Ελλάδα , Ισπανία , Ιταλία , Λουξε µβούργο  και Ιρλανδία .
Άνοιγ µα της ψαλίδας  µεταξύ  των φύλων  σε ό,τι αφορά  την
ανεργία : 2,3% το 2001 µε σηµαντικές  διαφορές  ανάλογα  µε τη
χώρα  (τα µεγαλύτερα  ανοίγ µατα: Ελλάδα , Ισπανία , Ιταλία  και
Γαλλία ).
Υγεία  και ασφάλεια  στην
εργασία
∆είκτης : αριθµός ατυχη µάτων  στην
εργασία  ανά 100.000
απασχολού µενους .Υψηλός  δείκτης  επίπτωσης : 4,87 εκατ. ατυχή µατα µε συνέπεια
περισσότερες  από 3 ηµέρες απουσίας  από την εργασία
συνέβησαν  συνολικά  στην  ΕΕ κατά  το 2001. Τα τελευταία
χρόνια  αυξήθηκε  σε κάποια  κράτη  µέλη (Σουηδία , ∆ανία ,
Ηνωµένο Βασίλειο , Κάτω  Χώρες , Βέλγιο , Λουξε µβούργο ,
Πορτογαλία  και Ισπανία ).
Ευελιξία  και ασφάλεια
∆είκτης : % των εργαζο µένων  που
εργάζονται  µε συµβάσεις  µερικής
απασχόλησης  και ορισµένου
χρόνου .Μερική  απασχόληση : 17,9% το 2001 κατά  µέσο όρο στην  ΕΕ,
το 80% περίπου  από το οποίο  αφορά  την εθελοντική  µερική
απασχόληση . Τα υψηλότερα  ποσοστά : Κάτω  Χώρες , Ηνωµένο
Βασίλειο  και ∆ανία . Τα χαµηλότερα  ποσοστά : Ελλάδα , Ιταλία
και Ισπανία . Σηµαντικές  διαφορές  µεταξύ  των φύλων  όσον
αφορά  τα ποσοστά  µερικής  απασχόλησης  (το ένα τρίτο  των
γυναικών  σε σχέση  µε το 6% των ανδρών ).
Το 13,4% των εργαζο µένων  το 2001 εργάστηκαν  µε συµβάσεις
ορισµένου  χρόνου . Υψηλότερα  ποσοστά : Ισπανία  και
Πορτογαλία .
Ένταξη  και πρόσβαση  στηνΣχετικά  φτωχή  επίδοση  στις µεταβάσεις  από την ανεργία  στην
απασχόληση : µόνο το 30% των ανέργων  κατά  το 1997 βρήκε
32αγορά  εργασίας
∆είκτης : µεταβάσεις  µεταξύ
απασχόλησης , ανεργίας  και
αεργίας .θέση  απασχόλησης  το 1998. Οι καλύτερες  επιδόσεις
εντοπίζονται  στη ∆ανία , στην  Ελλάδα , στην  Ισπανία , στην
Πορτογαλία , στην  Αυστρία  και στο Ηνωµένο Βασίλειο .
Οργάνωση  της εργασίας  και
ισορροπία  εργασίας -προσωπικής
ζωής
∆είκτης : ποσοστά  απασχόλησης  µε
ή χωρίς  παιδιά  ηλικίας  0-6 ετών .Η γονική  ιδιότητα  επιδρά  αρνητικά  στα ποσοστά  απασχόλησης
των γυναικών . Η γονική  ιδιότητα  επιδρά  θετικά  στα ποσοστά
απασχόλησης  των ανδρών . Το µέσο ποσοστό  απασχόλησης  το
2001 των γυναικών  µε παιδί  ηλικίας  0-6 ετών  ήταν  κατά  12,4%
χαµηλότερο  από το ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  χωρίς
παιδιά . Το αντίστοιχο  ποσοστό  για τους άνδρες  µε παιδί  ήταν
9,5% υψηλότερο  από εκείνο  των ανδρών  χωρίς  παιδιά .
Κοινωνικός  διάλογος  και
συµµετοχή  των εργαζο µένων
∆είκτες : ο αριθµός των ηµερών
που χάθηκαν  και ποσοστό  των
εργαζο µένων  που καλύπτονται  από
τις συλλογικές  συµβάσεις .Κάλυψη  από τις συλλογικές  συµβάσεις : το υψηλότερο  ποσοστό
(πάνω  από 90%) κατά  το 2000 στην  Αυστρία , στο Βέλγιο , στη
Γαλλία  και στη Φινλανδία  και το χαµηλότερο  στο Ηνωµένο
Βασίλειο . Τα υψηλότερα  ποσοστά  ηµερών  που χάθηκαν  από
απεργίες  κατά  το 2000 εντοπίζονται  στην  Ισπανία , στη Γαλλία ,
στη ∆ανία  και στη Φινλανδία  και τα χαµηλότερα  στην  Αυστρία ,
στις Κάτω  Χώρες , στο Λουξε µβούργο , στη Σουηδία  και στη
Γερµανία.
Ποικιλο µορφία  και µη
διακριτική  µεταχείριση
∆είκτες : ποσοστό  απασχόλησης
της ηλικιακής  οµάδας  55-64 ετών .Ποσοστό  απασχόλησης  της ηλικιακής  οµάδας  55-64 ετών :
38,5% το 2001. Χαµηλότερα  ποσοστά : Βέλγιο , Λουξε µβούργο ,
Ιταλία , Αυστρία  και Γαλλία . Υψηλότερα  ποσοστά : ∆ανία ,
Πορτογαλία , Ηνωµένο Βασίλειο  και Σουηδία .
Συνολική  απόδοση  της εργασίας
∆είκτης : αύξηση  της
παραγωγικότητας  της εργασίας .Μείωση  της µέσης  αύξησης  της παραγωγικότητας  της εργασίας
ανά δεδουλευ µένη ώρα: από 1,6% το 2000 σε 0,3% το 2001.
Αρνητικό  ποσοστό  στο Βέλγιο , στη Φινλανδία  και στη Γαλλία .
Καλύτερες  στρατηγικές  για τη διά βίου µάθηση
Ενθαρρυντική  πρόοδος  έχει σηµειωθεί  στους  τοµείς της εκπαίδευσης  και της διά βίου
µάθησης  που καλύπτονται  από τον οριζόντιο  στόχο  Γ. Από το 1997 έχει καταγραφεί
σταδιακή  αύξηση  στο ποσοστό  του ενήλικου  πληθυσ µού που συµµετέχει  σε εκπαίδευση  και
κατάρτιση  και όλα τα κράτη  µέλη έχουν  ξεκινήσει  τη διαδικασία  σχεδιασ µού των
συστη µάτων  τους για την εκπαίδευση  και την κατάρτιση  µε πιο ολοκληρω µένο τρόπο  ώστε
να καλύπτουν  όλο τον κύκλο  της ζωής . Η διά βίου µάθηση  δεν αντιµετωπίζεται  µόνο ως µέσο
βελτίωσης  της απασχολησι µότητας  των εργαζο µένων  και της προσαρ µοστικότητας  του
33εργατικού  δυνα µικού, αλλά  και ως µέσο πολιτικής  τόσο  για την αύξηση  της προσφοράς
εργασίας  και της συµµετοχής  των οµάδων  που υποεκπροσωπούνται  στην  αγορά  εργασίας  όσο
και για την καταπολέ µηση του κοινωνικού  αποκλεισ µού. Ωστόσο , αφενός  η διά βίου µάθηση
απέχει  πολύ  από το να γίνει πραγ µατικότητα  για όλους  και αφετέρου  απ’ ό,τι φαίνεται  η
απόσταση  µεγαλώνει , όσον  αφορά  τη συµµετοχή  στις δραστηριότητες  µάθησης , µεταξύ
εκείνων  που έχουν  περιορισ µένες δεξιότητες  και εκείνων  που έχουν  υψηλότερο  επίπεδο
µόρφωσης , καθώς  και µεταξύ  των νεαρότερων  και των µεγαλύτερων  ηλικιακών  οµάδων . Για
το λόγο  αυτόν , πρέπει  να ενταθούν  οι προσπάθειες  για ευρύτερη  πρόσβαση  και αύξηση  των
επιπέδων  συµµετοχής , καθώς  και να δοθεί  ιδιαίτερη  προσοχή  στους  ενήλικες  µε τη µικρότερη
διάθεση  ή µε τις λιγότερες  ευκαιρίες  µάθησης .
Οι συστάσεις  που έγιναν  στα περισσότερα  κράτη  µέλη σχετικά  µε την ανάπτυξη  στρατηγικών
για τη διά βίου µάθηση  κατά  τα τελευταία  δύο χρόνια  είχαν  ως αποτέλεσ µα να υπάρξει  µια
βελτίωση  στη συνολική  επίδοση , και µάλιστα  σε εκείνα  τα κράτη  µέλη τα οποία
προηγου µένως  είχαν  τις λιγότερο  αναπτυγ µένες περιεκτικές  προσεγγίσεις  (βλ. πίνακα  5).
Σύµφωνα  µε την αξιολόγηση  του περασ µένου έτους  τα µισά κράτη  µέλη είχαν  περιεκτικές
και συνεκτικές  στρατηγικές , ενώ εφέτος  όλα τα κράτη  µέλη έχουν  πλέον  θέσει  τις βάσεις  για
περιεκτικές  στρατηγικές  που καλύπτουν  όλο το φάσµα της µάθησης  - από την υποχρεωτική
εκπαίδευση  έως την κατάρτιση  στο χώρο  εργασίας , και έχουν  γίνει βήµατα προόδου  όσον
αφορά  την αναγνώριση  και την επικύρωση  της ανεπίση µης µάθησης . Πρόοδος  έχει επίσης
σηµειωθεί  και όσον  αφορά  τη βελτίωση  της συνοχής  των στρατηγικών  για τη διά βίου
µάθηση , αν και ο ρυθµός είναι  βραδύτερος  επειδή  απαιτούνται  µεταρρυθ µίσεις  µεγαλύτερης
εµβέλειας  στα συστή µατα και στις πρακτικές . Οι θεσµικές διευθετήσεις  για τη βελτίωση  της
συνεργασίας  των διαφόρων  ενδιαφερο µένων  υπουργείων  δηµιουργούνται  σε πολλά  κράτη
µέλη, αλλά  δεν έχει ακόµη αντιµετωπιστεί  µε ένα συνολικό  τρόπο  το ζήτηµα της καλύτερης
δυνατής  διευκόλυνσης  της µετάβασης  στο εσωτερικό  και µεταξύ  των συστη µάτων
εκπαίδευσης  και κατάρτισης  και της αγοράς  εργασίας . Πρέπει  επίσης  να βελτιωθούν
περισσότερο  η ποιότητα  και η σύνδεση  µε την αγορά  εργασίας  των ευκαιριών  τής διά βίου
µάθησης .
Παρά  το γεγονός  ότι τα κράτη  µέλη απέτυχαν  και πάλι να καθορίσουν  στόχους  όσον  αφορά
τις επενδύσεις  στο ανθρώπινο  κεφάλαιο , οι δηµόσιες  δαπάνες  για το ανθρώπινο  δυνα µικό
γενικά  έχουν  αυξηθεί  και είναι  όλο και περισσότερα  τα στοιχεία  που αποδεικνύουν  την κοινή
ευθύνη  στη χρηµατοδότηση , συµπεριλα µβανο µένης και της αύξησης  των δαπανών  των
επιχειρήσεων  για τη συνεχιζό µενη κατάρτιση . Ωστόσο , η αύξηση  στα συνολικά  ποσοστά  των
δηµόσιων  και ιδιωτικών  επενδύσεων  πρέπει  να συνδυαστεί  µε µια ανακατανο µή των πόρων
σε όλο το φάσµα της µάθησης  και µε την περαιτέρω  ανάπτυξη  των φορολογικών  και άλλων
κινήτρων  για τη µάθηση . Επιπλέον , οι επενδύσεις  στην  εκπαίδευση  και στην  κατάρτιση
πρέπει  να συνοδευτούν  από µια αξιολόγηση  της αποδοτικότητας  των εκπαιδευτικών
34συστη µάτων  και προγρα µµάτων  κατάρτισης  και, όπου  αυτό  είναι  αναγκαίο , µε µέτρα για τη
βελτίωσή  της.
Ο ρυθµός των αλλαγών  που πραγ µατοποιούνται  τώρα  και που θα πραγ µατοποιηθούν  στο
µέλλον  θα απαιτήσει  εντονότερη  δραστηριοποίηση  από την πλευρά  των κυβερνήσεων , των
επιχειρήσεων , των ατόµων, των κοινωνικών  εταίρων  και της Επιτροπής , ώστε  να αυξηθεί
τόσο  η ποιότητα  και τα επίπεδα  των επενδύσεων  σε ανθρώπινο  δυνα µικό όσο και για να
επέλθουν  οι πολιτισ µικές αλλαγές  που θα ευνοήσουν  τη συνέχιση  των επενδύσεων  στους
ανθρώπους  καθ’ όλη τη διάρκεια  της ζωής .
35Πίνακας  5: Οι τοποθετήσεις  των κρατών  µελών  στην  ανάπτυξη  στρατηγικών  για τη διά βίου µάθηση
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ BE DK DE EL ES FR IRL IT LUX NL AU PT SF SW UK
ΣΦΑΙΡΙΚΟΤΗΤΑ  ΤΩΝ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ
Υποχρεωτική  ε κ π α ί δ ε υ σ η Μ ΕΕΜ ΜΕ ΜΕ ΜΕ ΜΜΕ Ε Ε
Επίση µη εκπαίδευση /κατάρτιση  ενηλίκων Μ Ε ΕΜ ΜΜΕ ΜΜΕ ΜΜΕ Ε Ε
Μάθηση  στο χώρο  εργασίας / άλλη  ανεπίση µη µάθηση /
αναγνώριση  προηγού µενων  περιόδων  µάθησηςΜ ΕΕΜ ΜΕ ΜΜ ΜΕΜ Μ ΕΕΕ
Επίκεντρο  οι µειονεκτούσες  οµάδες Μ ΕΜΕ ΜΜΜΑΜΜΜΜΕ Ε Μ
Συνολικές  επενδύσεις / συστή µατα χρηµατοδότησης Μ Ε Μ ΜΜΜΜΜΜΕ ΜΜ ΕΕΜ
ΣΥΝΟΧΗ  ΤΗΣ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ
Ανάπτυξη  συστή µατος
(ανάγκες  πολιτικής , σχεδιασ µός, στόχοι , υλοποίηση ,
παρακολούθηση )ΜΕ ΜΜ ΕΕΜ Α+ΜΕ Μ Μ+ΕΕ Μ+
Εταιρικές  σχέσεις
(κοινωνικοί  εταίροι , δηµόσιες  αρχές , παροχείς
εκπαίδευσης , κοινωνία  των πολιτών )Μ+ΕΕΑ+ΜΜΕ ΜΜ ΕΜΜ+ΕΕΕ
36Εγκάρσιες  πτυχές
(παροχή  συµβουλών /υπηρεσιών  καθοδήγησης ,
κινητικότητα  σε σχέση  µε την εκπαίδευση /κατάρτιση )Μ ΕΜ Μ ΜΕ ΜΜΜΜ Α+ΜΕΕΕ
Σηµειώσεις :
ΕΕ π α ρ κ ώ ς . 'Επαρκώς ' σηµαίνει  ότι ένα ιδιαίτερο  κριτήριο  έχει τη δέουσα  προτεραιότητα  τόσο  στη στρατηγική  των κρατών  µελών  όσο και στις συγκεκρι µένες ενέργειες .
ΜΜ ε ρ ι κ ώ ς . 'Μερικώς ' σηµαίνει  ότι στο κριτήριο  δίνεται  κάποια  προσοχή  τόσο  στη στρατηγική  όσο και στις ενέργειες  ή ότι δίνεται  η δέουσα  προτεραιότητα  στο ένα ή στο άλλο .
ΑΑ ν ε π α ρ κ ώ ς . Το 'ανεπαρκώς ' αναφέρεται  όταν το ιδιαίτερο  κριτήριο  λείπει  τόσο  από τη στρατηγική  όσο και από τις ενέργειες  ή όταν δίνεται  κάποια  προσοχή  στο ένα ή στο άλλο .
Οι έντονοι  χαρακτήρες  στα γκρι κελιά  του πίνακα  δηλώνουν  τις αλλαγές  σε σύγκριση  µε την περασ µένη χρονιά .
Το + δηλώνει  βελτίωση  σε σύγκριση  µε την περασ µένη χρονιά .
37Ενίσχυση  του ρόλου  των κοινωνικών  εταίρων  σε εθνικό  και ευρωπαϊκό  επίπεδο
Ο οριζόντιος  στόχος  ∆ τονίζει  τη σπουδαιότητα  της ανάπτυξης  πλήρους  εταιρικής  σχέσης  µε
τους κοινωνικούς  εταίρους . Τα ΕΣ∆ του 2002 δείχνουν  ότι σε πολλά  κράτη  µέλη η συµµετοχή
των κοινωνικών  εταίρων  στα ΕΣ∆ είναι  µεγαλύτερη . Ο υψηλότερος  βαθµός εταιρικών
σχέσεων  εντοπίζεται  και πάλι στην  Ιρλανδία , στο Βέλγιο , στο Λουξε µβούργο , στην
Πορτογαλία , στη Φινλανδία  και λιγότερο  στις Κάτω  Χώρες , στην  Ελλάδα  και στη Γερµανία.
Σε άλλα  κράτη  µέλη όπως  η ∆ανία  και η Σουηδία  οι ίδιοι οι κοινωνικοί  εταίροι  εξακολουθούν
να διαδρα µατίζουν  σηµαντικό  ρόλο  στην  εφαρ µογή των κατευθυντήριων  γραµµών που
απευθύνονται  ειδικά  σε αυτούς . Παρά  το γεγονός  ότι δηµιουργήθηκαν  εντάσεις  µεταξύ  των
κυβερνήσεων  και κυρίως  των συνδικάτων  στην  Ιταλία , στην  Αυστρία  και στην  Ισπανία , οι
οποίες  είχαν  ως αποτέλεσ µα ένα όχι και τόσο ευνοϊκό  πλαίσιο  για τη συνεργασία  στη
διαδικασία  των ΕΣ∆, υπογράφηκαν  διµερείς  ή τριµερείς  συµφωνίες  για πολλά  σηµαντικά
ζητήµατα που περιλα µβάνονται  στις κατευθυντήριες  γραµµές. Ωστόσο , στην  Ισπανία  οι σχέσεις
βελτιώθηκαν  πρόσφατα . Η συµβολή  των κοινωνικών  εταίρων  αφορούσε  κυρίως  την ποιότητα
στην  εργασία , τη διά βίου µάθηση , την αυξη µένη συµµετοχή  των µεγαλύτερων  σε ηλικία
εργαζο µένων  στην  αγορά  εργασίας  και την προώθηση  της ισότητας  των φύλων . Όσον  αφορά
το τελευταίο  θέµα, όµως, πρέπει  να δοθεί  µεγαλύτερη  προτεραιότητα  πολιτικής  και να
εντατικοποιηθούν  οι συγκεκρι µένες ειδικές  ενέργειες .
Από τη νέα δυνα µική του κοινωνικού  διαλόγου  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  προέκυψαν  πολλές
πρωτοβουλίες  οι οποίες  συνέβαλαν  στην  προώθηση  της ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την
απασχόληση  σε πολλούς  τοµείς. Για παράδειγ µα, η έκθεση  σχετικά  µε το µέλλον  των
εργασιακών  σχέσεων  στην  Ευρώπη , η κοινή  δήλωση  των ευρωπαίων  κοινωνικών  εταίρων
στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του Λάκεν , µε την οποία  υπογρα µµίζεται  η ανάγκη  για περαιτέρω
ανάπτυξη  του αυτόνο µου κοινωνικού  διαλόγου , η προγρα µµατισµένη υποβολή , το
φθινόπωρο  του 2002, ενός πολυετούς  προγρά µµατος εργασίας  των κοινωνικών  εταίρων  και
το πλαίσιο  δράσης  των κοινωνικών  εταίρων  σχετικά  µε την ανάπτυξη  των δεξιοτήτων  και
των ικανοτήτων , το οποίο  υποβλήθηκε  στη σύνοδο  κορυφής  της Βαρκελώνης , και µια
συµφωνία  για την τηλεργασία  την οποία  υπέγραψαν  οι ευρωπαίοι  κοινωνικοί  εταίροι .
Ο συνδυασ µός των πολιτικών  είναι  περισσότερο  ισορροπη µένος, αλλά  οι περιφερειακές
ανισότητες  εξακολουθούν  να αποτελούν  σοβαρό  πρόβλη µα
Ο οριζόντιος  στόχος  Ε προτρέπει  τα κράτη  µέλη να σέβονται  τον ολοκληρω µένο χαρακτήρα
και την ισοτι µία των κατευθυντήριων  γραµµών και στους  τέσσερις  άξονες  και να αποδίδουν
τη δέουσα  προσοχή  στην  περιφερειακή  διάσταση . Σε σύγκριση  µε τα προηγού µενα έτη, έχει
δοθεί  περισσότερη  έµφαση  στους  άξονες  «ίσες ευκαιρίες » και «επιχειρη µατικό  πνεύµα»,
αποκαθιστώντας  κατά  κάποιον  τρόπο  την ισορροπία , παρόλο  που το επίκεντρο  εξακολουθεί
να είναι  ο άξονας  «απασχολησι µότητα ». Η κάλυψη  του άξονα  «προσαρ µοστικότητα » τείνει  να
38υποσκελίσει  τις προσπάθειες  που καταβλήθηκαν  από τους κοινωνικούς  εταίρους . Μια
επανεξέταση  του συνδυασ µού των πολιτικών  φαίνεται  ιδιαίτερα  πιθανή  στην  Ισπανία , στην
Αυστρία , στο Λουξε µβούργο  και στην  Ιρλανδία .
Το Βέλγιο , η Γερµανία, η Ισπανία , η Ιταλία  και η Φινλανδία  είναι  τα κράτη  µέλη που
επηρεάζονται  περισσότερο  από τις περιφερειακές  ανισότητες . Οι ανισότητες  είναι , γενικά , πιο
έντονες  στην  ανεργία  (µετρούνται  µε συντελεστή  διακύ µανσης14) παρά  στην  απασχόληση .
Περισσότερα  κράτη  µέλη γνώρισαν  επιδείνωση  σε σχέση  µε την ανεργία  (Γερµανία, Ελλάδα ,
Ιταλία , Κάτω  Χώρες , Αυστρία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) παρά  σε σχέση  µε την απασχόληση
(Γερµανία, Αυστρία  και Φινλανδία ). Η Γερµανία και η Αυστρία  είναι  τα µόνα κράτη  µέλη
στα οποία  οι ανισότητες  αυξάνονται  τόσο  για την απασχόληση  όσο και για την ανεργία
(παρόλο  που στην  Αυστρία  είναι  ακόµη σε πολύ  χαµηλό επίπεδο ). Η προτεραιότητα  που έχει
δοθεί  στο θέµα αυτό  ποικίλλει  σε µεγάλο  βαθµό από το ένα κράτος  µέλος στο άλλο . Ωστόσο ,
όλα τα κράτη  µέλη εξακολουθούν  να αποδίδουν  ιδιαίτερη  προσοχή  στην  εδαφική  διάσταση
των πολιτικών  για την απασχόληση  και στην  ανάγκη  σχεδιασ µού πολιτικών  και µέσων  µε
τέτοιο  τρόπο  ώστε  να γίνεται  ευκολότερη  η ευέλικτη  προσαρ µογή στις συγκεκρι µένες
ανάγκες  σε περιφερειακό  και, σε ορισµένες περιπτώσεις , σε τοπικό  επίπεδο .
                                                
14Ο συντελεστής  διακύ µανσης  προκύπτει  από τη διαίρεση  της τυπικής  απόκλισης  µε τη µέση τιµή
σταθ µισµένου  µέσου  όρου  (σταθ µισµένος µέσος όρος  του ποσοστού  απασχόλησης /ανεργίας  σε µία
χώρα ).
39∆ιάγρα µµα 2: Ποσοστά  ανεργίας  σε περιφέρειες  NUTS2 το 2001 (% πληθυσ µού 15-64
ετών )
35%40%45%50%55%60%65%70%75%80%85%90%
B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK EU15Υψηλότερο ΜέσοΧαµηλότερο
Fyn
MidlandsVlaams
Brabant
HainautOberba yern
HalleΚρήτη
Στερεά ΕλλάδαBaleares
AndaluciaÎle de
France
CorseEmilia-
Romagna
CampaniaUtrecht
ZeelandSalzburg
KärntenCentro
AçoresÄland
Itä-SuomiStockholm
Övre NorrlandBerkshire, Bucks
and Oxfordshire
MerseysideFrederiksbor g
LuxembourgDublin NUTS3 για DK και IRL.
Πηγή : Labour Force Survey NUTS2 level, Eurostat. Για τη DK και την IRL στοιχεία  NUTS3 από εθνικές  έρευνες  εργατικού  δυνα µικού15.
                                                
15∆εδο µένα για την Ιρλανδία : Central Statistics Office Ireland. Employment from Quarterly National
Household Survey. Working-age population from 'Population and Migration Estimates April 2001'.
∆εδο µένα για τη ∆ανία : Arbejdsministeriet. Danmarks Statistik, Labour Force Survey 2001. Τα ποσοστά
απασχόλησης  αφορούν  τα απασχολού µενα άτοµα ηλικίας  16-66 ετών  που ανήκουν  στον  ενεργό
ενήλικο  πληθυσ µό.
Στα δεδοµένα για τη Γαλλία  δεν λαµβάνονται  υπόψη  τα γαλλικά  departements d'outre-mer (DOM).
40Η παρακολούθηση  έχει βελτιωθεί , αλλά  χρειάζεται  περισσότερη  ανάπτυξη  σε αρκετές
εθνικές  πηγές
Ο οριζόντιος  στόχος  ΣΤ τονίζει  τη σηµασία της ενίσχυσης  των δεικτών  για την αξιολόγηση
της προόδου  και στους  τέσσερις  άξονες . Στα περισσότερα  κράτη  µέλη έχουν  γίνει σηµαντικές
βελτιώσεις  σχετικά  µε την ανάπτυξη  και τη χρήση  κοινών  δεικτών  για τα ΕΣ∆, ιδίως  όσον
αφορά  την πρόληψη  και την ενεργοποίηση .
Η κατάσταση  δεν είναι  ικανοποιητική  όσον  αφορά  διάφορους  δείκτες  που βασίζονται  σε
εθνικές  πηγές  και οι οποίοι  είναι  απαραίτητοι  για την παρακολούθηση  της προόδου  σε σχέση
µε την ποιότητα  στην  εργασία . Εποµένως  δεν υπάρχουν  κοινοί  δείκτες  για τις µειονεκτούσες
οµάδες (εθνικές  µειονότητες , διακινού µενοι εργαζό µενοι και άτοµα µε ειδικές  ανάγκες ), και
τρία µόνο κράτη  µέλη έχουν  δώσει  δείκτες  που αφορούν  τις µεταβάσεις  από τη µη
απασχόληση  στην  απασχόληση . Υποβλήθηκαν  περισσότερα  δεδοµένα σχετικά  µε την παροχή
υπηρεσιών  για τη φροντίδα  των παιδιών  και κάποια  δεδοµένα σχετικά  µε την παροχή
υπηρεσιών  για τη φροντίδα  άλλων  εξαρτώ µενων  ατόµων, παρόλο  που τα στοιχεία  αυτά  δεν
υπάρχουν  ακόµη για πολλά  κράτη  µέλη και στις περισσότερες  περιπτώσεις  µόνο εν µέρει
συµµορφώνονται  µε τους δείκτες  που έχουν  συµφωνηθεί .
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη δεν έχουν  υποβάλει  είτε τις απαραίτητες  πληροφορίες  που
επιτρέπουν  την αξιολόγηση  των στενώσεων  στην  αγορά  εργασίας  είτε εκείνες  που επιτρέπουν
την αξιολόγηση  του αντικτύπου  των ενεργητικών  µέτρων  για την αγορά  εργασίας  όσον  αφορά
την αποτελεσ µατική  ένταξη  στην  αγορά  εργασίας .
2.2.Αξιολόγηση  της προόδου  που επιτεύχθηκε  στους  τέσσερις  άξονες  των
κατευθυντηρίων  γραµµών για το 2001
2.2.1.Απασχολησι µότητα
Οι πρόσφατες  αυξήσεις  στην  ανεργία  και η ευρέως  διαδεδο µένη αναδιάρθρωση  των
επιχειρήσεων  σε συνδυασ µό µε τις εµφανιζό µενες στενώσεις , υπογρα µµίζουν  ακόµη
περισσότερο  τη σηµασία της έννοιας  απασχολησι µότητα . Ενώ, στο ξεκίνη µα της ΕΣΑ , η
απασχολησι µότητα  αντιµετωπιζόταν  κυρίως  ως ένα µέσο για να επιστρέψουν  οι άνεργοι  στην
απασχόληση , σιγά σιγά αναπτύχθηκε  σε µια ευρύτερη  προσέγγιση , η οποία  καλύπτει  όλο τον
κύκλο  της ζωής  και αποτελεί  τη λύση  για την εύκολη  προσαρ µογή στην  αλλαγή . Για να
αυξηθούν  τα ποσοστά  της απασχόλησης  στα φιλόδοξα  επίπεδα  που ορίστηκαν  στη
Λισσαβώνα  και στη Στοκχόλ µη, απαιτείται  όχι µόνο δράση  για την πρόληψη  και την
καταπολέ µηση της ανεργίας , αλλά  και κινητοποίηση  του αναξιοποίητου  δυνα µικού για να
αυξηθεί  η συµµετοχή  στην  αγορά  εργασίας . Μέσα  σε αυτό  το πλαίσιο  είναι  ιδιαίτερα
σηµαντικό  να αποτραπεί  η πρόωρη  εγκατάλειψη  του σχολείου , να αυξηθεί  η πρόσβαση  σε
41µια αγορά  εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς, να βελτιωθεί  η ικανότητα  των εργαζο µένων  να
παρα µένουν  ενεργοί , να µεταρρυθ µιστούν  τα συστή µατα φορολογίας  και παροχών  για να
ευνοούν  περισσότερο  την απασχόληση , να προωθείται  η συνεχής  αναβάθ µιση των
δεξιοτήτων  και να αντιµετωπίζονται  οι στενώσεις .
Έτσι , σε πολλές  περιπτώσεις  τα κράτη  µέλη επικέντρωσαν  τις προσπάθειές  τους στην
παγίωση  και στη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  των µέτρων  σ’ αυτόν  τον άξονα  κατά  το
2001 ακολουθώντας  µια τέτοιου  είδους  ευρύτερη  προσέγγιση .
42Tα στοιχεία  σχετικά  µε την ανεργία
/g183 Η ανεργία  µειώθηκε  κατά  το 2001 τόσο µεταξύ  των νέων  όσο και µεταξύ  των ενηλίκων . Το συνολικό  ποσοστό
της ανεργίας  έπεσε  από 7,9% το 2000 στο 7,4% το 2001 και το ποσοστό  ανεργίας  των γυναικών  από 9,7% στο
8,7%. Το ποσοστό  ανεργίας  των νέων  µειώθηκε  από 7,4% σε 7,1%16. Ωστόσο , κατά  τους πρώτους  τέσσερις
µήνες του 2002 το συνολικό  ποσοστό  της ανεργίας  ανέβηκε  και πάλι στο 7,6%.
/g183 Το συνολικό  ποσοστό  της µακροχρόνιας  ανεργίας  µειώθηκε  περισσότερο  από το συνολικό  ποσοστό  της
ανεργίας · από 3,7% το 2000 σε 3,3% το 2001. Για τις γυναίκες  µειώθηκε  κατά  0,5 ποσοστιαίες  µονάδες , από
4,4% σε 3,9%. Υπάρχουν  µεγάλες  διαφορές  µεταξύ  των κρατών  µελών , µε ποσοστά  µικρότερα  του 1% στην
Αυστρία , στη ∆ανία , στο Λουξε µβούργο  και στις Κάτω  Χώρες , και µε ποσοστά  µεγαλύτερα  του 5% στην
Ελλάδα , στην Ισπανία  και στην Ιταλία .
/g183 Το µερίδιο  των µακροχρόνια  άνεργων  µεταξύ  όλων  των ανέργων  µειώθηκε  από 46% το 2000 σε 42% το 2001.
/g183 Η εισροή  στη µακροχρόνια  ανεργία  επίσης  παρουσιάζει  µεγάλες  διαφορές  ξεκινώντας  από 2,1% στη Σουηδία
και φτάνοντας  έως το 36,2% στο Βέλγιο  όσον  αφορά  τους νέους  και από 0,6% στην Αυστρία  και έως 23% στις
Κάτω  Χώρες  όσον  αφορά  τους ενήλικες . Το ποσοστό  των γυναικών  που εισέρχονται  στη µακροχρόνια  ανεργία
είναι  υψηλότερο  από το αντίστοιχο  ποσοστό  των ανδρών  σε όλα τα κράτη  µέλη εκτός  από τη ∆ανία , τη
Φινλανδία , τη Σουηδία  και το Ηνω µένο Βασίλειο .
Το πέρασ µα από τα παθητικά  στα ενεργητικά  µέτρα για την αγορά  εργασίας  και από µια
θεραπευτική  σε µια προληπτική  προσέγγιση  για την καταπολέ µηση της ανεργίας  ήταν  οι
κύριες  καθοδηγητικές  αρχές  της στρατηγικής  για την απασχόληση  από την απαρχή  της. Στη
σύνοδο  κορυφής  του Λουξε µβούργου  είχαν  τεθεί  δύο στόχοι : α) έως το 2002 να προσφέρεται
σε όλους  τους άνεργους  η δυνατότητα  για ένα νέο ξεκίνη µα πριν συµπληρώσουν  6 µήνες
ανεργίας , στην  περίπτωση  των νέων , και 12 µήνες στην  περίπτωση  των ενηλίκων · και β) να
επιτευχθεί  ένα ελάχιστο  ποσοστό  20% των ανέργων  που θα επωφελούνται  από τα ενεργητικά
µέτρα. Ο βαθµός στον  οποίο  επιτεύχθηκαν  οι στόχοι  αυτοί  ποικίλλει .
Πιο ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά  εργασίας ...
Όσον  αφορά  την ενεργοποίηση  ο στόχος  του 20% είχε ήδη ξεπεραστεί  από όλα τα κράτη
µέλη εκτός  από το ΗΒ και ο µέσος όρος  των τριών  πιο ανεπτυγ µένων  κρατών  µελών  ήταν
51% το 2001. Η αύξηση  των ποσοστών  ενεργοποίησης  συνεχίστηκε . Το αποτέλεσ µα αυτό
οφείλεται  στο συνδυασ µό της µείωσης  του αριθµού των εγγεγρα µµένων  ανέργων  και της
αύξησης  του αριθµού των ατόµων που επωφελούνται  από τα ενεργητικά  µέτρα. Επιπλέον , οι
δαπάνες  για τα ενεργητικά  µέτρα αυξήθηκαν  σε σχέση  µε τις συνολικές  δαπάνες  για την
                                                
16Το ποσοστό  ανεργίας  των νέων  είναι  το σύνολο  των άνεργων  νέων  (15-24 ετών ) ως τµήµατος του
συνολικού  πληθυσ µού της ίδιας  ηλικιακής  οµάδας .
43πολιτική  στην  αγορά  εργασίας , αντικατοπτρίζοντας  την όλο και µεγαλύτερη  έµφαση  που
δίνεται  στην  ενεργοποίηση .
Η κατάρτιση  είναι  το πιο κοινό  εργαλείο  για την ένταξη  των ανέργων  στην αγορά  εργασίας .
Περισσότερο  από το µισό της γενικής  αύξησης  στα ενεργητικά  µέτρα οφείλεται  στο
µεγαλύτερο  αριθµό πρωτοβουλιών  για την κατάρτιση . Οι πρωτοβουλίες  αυτές  αποσκοπούν
στην  αντιµετώπιση  των ελλείψεων  δεξιοτήτων , παράλληλα  η τάση  συνεργασίας  µε τους
εργοδότες  για το σχεδιασ µό των µέτρων  έχει ενισχυθεί  µε αποτέλεσ µα τα µέτρα να
συνδέονται  όλο και περισσότερο  µε τη ζήτηση .
Tα στοιχεία  σχετικά  µε την ενεργοποίηση
/g183 Όλα τα κράτη  µέλη εκτός  από το Ηνω µένο Βασίλειο  ξεπερνούν  το στόχο  του 20%. Τα τρία κράτη  µέλη µε τα
υψηλότερα  ποσοστά  ενεργοποίησης  είναι  η Σουηδία  (60%), το Βέλγιο  (50%) και η Ιρλανδία  (38%).
/g183 Σε σύγκριση  µε το 2000 το ποσοστό  ενεργοποίησης  αυξήθηκε  στην Αυστρία , στο Βέλγιο , στη ∆ανία , στην
Ισπανία , στην Ιρλανδία , στην Ιταλία , στο Λουξε µβούργο , στην Πορτογαλία  και στη Σουηδία . Το ποσοστό
παρέ µεινε αµετάβλητο  στη Γερµανία και µειώθηκε  στη Φινλανδία  και στις Κάτω  Χώρες .
/g183 Ο αριθµός των ατόµων που συµµετέχουν  σε όλα τα ενεργητικά  µέτρα  αυξήθηκε  κατά  7% σε σύγκριση  µε το
2000. Στην  Αυστρία , στο Βέλγιο , στη ∆ανία , στη Γερµανία, στην Ισπανία , στην Ιρλανδία , στην Ιταλία , στο
Λουξε µβούργο , στην Πορτογαλία  και στη Σουηδία  η αύξηση  ήταν 8%. Μείωση  σηµειώθηκε  στη Φινλανδία  και
στις Κάτω  Χώρες .
/g183 Μεταξύ  του 1999 και του 2000 το µερίδιο  των δαπανών  για τα ενεργητικά  µέτρα από το σύνολο  των δαπανών
για την πολιτική  στην αγορά  εργασίας  αυξήθηκε  στα περισσότερα  κράτη  µέλη (εκτός  από τη ∆ανία  και την
Πορτογαλία ). Τα υψηλότερα  µερίδια  αυτού  του είδους  δαπανών  είναι  της Ιρλανδίας , της Σουηδίας  και της
∆ανίας , ενώ τα χαµηλότερα  είναι  του Ηνω µένου Βασιλείου , της Πορτογαλίας  και της Αυστρίας . Ωστόσο , οι
δαπάνες  της πολιτικής  για τα ενεργητικά  µέτρα σε σχέση  µε το ΑΕγχΠ  µειώθηκαν  ελαφρώς  κατά  το 2000, 0,9%
κατά  µέσο όρο στην ΕΕ. Τρεις  χώρες  έχουν  µερίδια  πάνω  από 1% (∆ανία , Σουηδία  και Βέλγιο ). Οι
χαµηλότερες  δαπάνες  είναι  του Ηνω µένου Βασιλείου , της Ελλάδας  και της Πορτογαλίας .
/g183 Τα µέτρα για την κατάρτιση  αντιπροσωπεύουν  το ήµισυ των συνολικών  µέτρων  που ελήφθησαν  και γενικά  ο
αριθµός των ατόµων που συµµετέχουν  σε µέτρα  κατάρτισης  αυξήθηκε  κατά  4%. Στο Βέλγιο , στη ∆ανία , στη
Γερµανία, στην Ισπανία , στο Λουξε µβούργο , στην Αυστρία  και στην Πορτογαλία  η αύξηση  ήταν 6%. Στην
Ιρλανδία , στη Φινλανδία  και στη Σουηδία  σηµειώθηκε  µείωση .
/g183 Από τα επτά κράτη  µέλη (Αυστρία , Βέλγιο , ∆ανία , Φινλανδία , Σουηδία , Ισπανία , Γερµανία) που έδωσαν
ποσοστά  ενεργοποίησης  ανά φύλο , στα πέντε  (Αυστρία , Βέλγιο , ∆ανία , Φινλανδία  και Σουηδία ) το ποσοστό
ενεργοποίησης  για τις γυναίκες  ήταν υψηλότερο  από εκείνο  των ανδρών .
44...χρειάζεται  όµως να δοθεί  περισσότερη  έµφαση  στην  πρόληψη ...
Η κατάσταση  όσον  αφορά  την επίτευξη  του στόχου  της πρόληψης  είναι  λιγότερο
ικανοποιητική . Οι δείκτες  που έχουν  συµφωνηθεί  για τη µέτρηση  της προόδου  αφορούν  τόσο
την εφαρ µογή πολιτικών  έγκαιρης  επέµβασης  (το βαθµό στον  οποίο  προσφέρονται  στους
άνεργους  νέους  και ενήλικους  εξατο µικευµένα σχέδια  δράσης  πριν τη συµπλήρωση  6 και 12
µηνών  ανεργίας ) όσο και την επίτευξη  αποτελεσ µάτων  (το βαθµό στον  οποίο  µειώνονται  οι
εισροές  στη µακροχρόνια  ανεργία ). Παρά  το γεγονός  ότι τα περισσότερα  κράτη  µέλη έχουν
εφαρ µόσει µια προληπτική  προσέγγιση , αυτή  δεν είναι  πάντοτε  αποτελεσ µατική  όπως
διαπιστώνεται  από τα ανεπαρκή  επίπεδα  κάλυψης  εκείνων  που διατρέχουν  τον κίνδυνο  της
ανεργίας  (βλ. παράρτη µα 2: δείκτης  προσπάθειας ) ή από τα υψηλά  επίπεδα  του δείκτη  µη
συµµόρφωσης  (βλ. επίσης  παράρτη µα 2). Σε αυτή  τη βάση , πέντε  µόνο κράτη  µέλη -
Αυστρία , Σουηδία , Φινλανδία , Ηνωµένο Βασίλειο  και Κάτω  Χώρες  (για τους νέους
άνεργους ) - µπορεί  να θεωρηθεί  ότι συµµορφώνονται  πλήρως  προς  το στόχο . Η πρόσφατη
άνοδος  της ανεργίας  κάνει  ακόµη πιο σηµαντική  τη βελτίωση  των επιδόσεων  όσον  αφορά  την
προληπτική  πολιτική .
Tα στοιχεία  σχετικά  µε την πρόληψη
/g183 Η Αυστρία , η Σουηδία , η Φινλανδία , το Ηνω µένο Βασίλειο  και οι Κάτω  Χώρες  (οι τελευταίες  µόνο για τους
νέους  και όχι για τους ενήλικες ) παρουσιάζουν  ικανοποιητικά  αποτελέσ µατα τόσο σχετικά  µε την έγκαιρη
επέµβαση  όσο και σχετικά  µε τη µείωση  των εισροών  στη µακροχρόνια  ανεργία .
/g183 Η Ιταλία  και η Ελλάδα  βρίσκονται  ακόµη στη διαδικασία  προσαρ µογής των δοµών τους ώστε  να είναι  σε θέση
να επέµβουν  έγκαιρα  και να προσφέρουν  συστη µατικά  εξατο µικευµένα σχέδια  δράσης .
/g183 Η ∆ανία , η Ιρλανδία , η Ισπανία  και η Γαλλία  επέτυχαν  να επιβραδύνουν  τις εισροές  στη µακροχρόνια  ανεργία
(επειδή  οι αγορές  εργασίας  τους είναι  αρκετά  ισχυρές  ώστε  να επιτρέπουν  στους  περισσότερους  άνεργους  να
βρίσκουν  απασχόληση  µε δική τους πρωτοβουλία  κατά  τη διάρκεια  των πρώτων  µηνών  της ανεργίας ), αλλά  ένα
υψηλό  ποσοστό  ανέργων  δεν επωφελούνται  ακόµη από τις πολιτικές  έγκαιρης  επέµβασης .
/g183 Η Γερµανία, το Λουξε µβούργο , η Πορτογαλία  και το Βέλγιο  έχουν  αυξήσει  τον αριθµό των ανέργων  που
καλύπτονται  από τις προληπτικές  πολιτικές , χωρίς  όµως να έχουν  επιβραδύνει  σε ουσιαστικό  βαθµό την εισροή
στη µακροχρόνια  ανεργία .
...και στην  αποτελεσ µατικότητα
Γενικά  δεν έχουν  γίνει γνωστά  αρκετά  πράγ µατα όσον  αφορά  την αποτελεσ µατικότητα  των
µέτρων  ενεργοποίησης  σε σχέση  µε τη διαρκή  ενσω µάτωση  σε µία κανονική  θέση  εργασίας
και τη σχετική  αποδοτικότητά  τους. Πρέπει  να δοθεί  περισσότερη  προσοχή  στις ποιοτικές
πτυχές , ιδίως  στη διαρκή  ενσω µάτωση  σε µια κανονική  θέση  εργασίας . Οι ίδιες επτά χώρες
όπως  και την περασ µένη χρονιά  (Αυστρία , ∆ανία , Γερµανία, Ισπανία , Φινλανδία , Σουηδία
45και Ηνωµένο Βασίλειο ) δίνουν  στοιχεία  σχετικά  είτε µε το ποσοστό  επιστροφής  στην  ανεργία
είτε µε τη ροή στην  απασχόληση  µετά τη συµµετοχή  σε ενεργητικά  µέτρα. Φαίνεται  ότι
ποσοστό  της επιστροφής  στην  ανεργία  ποικίλλει  από 19% έως 45% (µετά 3 µήνες) και από
29% έως 61% (µετά 6 µήνες). Η ροή στην  απασχόληση  µετά τη συµµετοχή  σε κάποιο  µέτρο
ποικίλλει  από 50% (µετά 6 µήνες) έως 67% (µετά ένα χρόνο ). Σύµφωνα  µε τα διαθέσι µα
δεδοµένα αξιολόγησης17 ο συνδυασ µός της κατάρτισης  µε άλλα  µέτρα, όπως  η
επαγγελ µατική  εµπειρία , αυξάνει  τις πιθανότητες  επιτυχίας . Η πείρα  έχει επίσης  αποδείξει
ότι, αν και τα διαφορετικά  πλαίσια  συνεπάγονται  διαφορές  στην  αποτελεσ µατικότητα  των
µέτρων , οι εξατο µικευµένες ενεργητικές  πολιτικές  είναι  ζωτικής  σηµασίας . Το επίκεντρο  των
απαιτήσεων  για την ενεργοποίηση  πρέπει  να είναι  τα αποτελέσ µατα περισσότερο  παρά  οι
αριθµοί των δικαιούχων  στα διάφορα  προτι µώµενα είδη µέτρων , λαµβανο µένων  υπόψη  τόσο
των χαρακτηριστικών  του ατόµου όσο και των συνθηκών  της αγοράς  εργασίας .
Οι τρέχοντες  δείκτες  για την πρόληψη  δεν απεικονίζουν  τις διαφορές  στην  ποιότητα  της
προσέγγισης  που χρησι µοποιείται . Η αξιολόγηση  του αντικτύπου  της στρατηγικής  για την
απασχόληση  έχει δείξει  ότι η έννοια  του «νέου ξεκινή µατος» έχει ερµηνευτεί  µε πολύ
διαφορετικούς  τρόπους  στα κράτη  µέλη, αρχίζοντας  από µια συνέντευξη  για µια
συγκεκρι µένη ενεργητική  πολιτική  για την αγορά  εργασίας  και φτάνοντας  έως τα
εξατο µικευµένα σχέδια  δράσης  που χαρακτηρίζονται  από ποικίλο  περιεχό µενο και διαφορές
στην  ποιότητα . Η πρόληψη  πολλές  φορές  αντιµετωπίζεται  ως έγκαιρη  ενεργοποίηση  για τα
άτοµα που αναζητούν  εργασία  και όχι ως έγκαιρη  διαπίστωση  των αναγκών  ώστε  να
προληφθεί  η εισροή  στη µακροχρόνια  ανεργία , κάνοντας  έτσι δύσκολη  τη σαφή  διάκριση
µεταξύ  της πρόληψης  και της ενεργοποίησης . Η σύγκριση  των χωρών  είναι  επίσης
προβλη µατική  λόγω  των διαφορών  στον  τρόπο  µε τον οποίο  αντιµετωπίζονται  οι διακοπές
στις περιόδους  ανεργίας  µε σκοπό  τη συµµετοχή  σε ενεργητικά  µέτρα.
Η µεγάλη  προσήλωση  στους  ποσοτικούς  στόχους  κατά  τη διαδικασία  παρακολούθησης  της
ενεργοποίησης  και της πρόληψης , αν και είναι  αποτελεσ µατική  για τον επαναπροσδιορισ µό
των προτεραιοτήτων  σύµφωνα  µε τις κατευθυντήριες  γραµµές, µπορεί  να έχει συµβάλει
ακούσια  στη σχετική  παρα µέληση  της διάστασης  της αποτελεσ µατικότητας  και της
αποδοτικότητας . Σύµφωνα  µε την αξιολόγηση  της ΕΣΑ  είναι  ζωτικής  σηµασίας  να γίνεται  η
σωστή  προσφορά  τη σωστή  στιγµή στο σωστό  άτοµο µε βάση  τον έγκαιρο  προσδιορισ µό των
αναγκών .
Κεντρικός  ρόλος  των υπηρεσιών  απασχόλησης
                                                
17Ιδίως  µε βάση  την αξιολόγηση  της Ευρωπαϊκής  Στρατηγικής  για την Απασχόληση  που ολοκληρώθηκε
το 2002, βλ. http://europa.eu.int/comm/employment_social/empl&esf/ees.
46Η αποτελεσ µατικότητα  εξαρτάται  σε µεγάλο  βαθµό από το εθνικό  και το οικονο µικό πλαίσιο
και ιδίως  από την αποδοτικότητα  των υπηρεσιών  απασχόλησης . Η αξιολόγηση  του
αντίκτυπου  επιβεβαίωσε  ότι η στρατηγική  της ενεργοποίησης  και της πρόληψης  είχε ως
αποτέλεσ µα τη συνολική  αναµόρφωση  των λειτουργιών  των δηµόσιων  υπηρεσιών
απασχόλησης . Συνεχίζεται  η πορεία  προς  µια προσέγγιση  εταιρικής  σχέσης  στην  οποία  οι
∆ΥΑ  επιτελούν  µια όλο και περισσότερο  κύρια  ενοποιητική  λειτουργία  στο ευρύτερο
σύστη µα των ιδιωτικών  και δηµόσιων  φορέων . Το 2001 σε ορισµένα κράτη  µέλη
παρατηρήθηκε  µια σαφής  τάση  (Ιταλία , Αυστρία , Γερµανία, Βέλγιο , ∆ανία  και Κάτω  Χώρες )
προς  τη διαµόρφωση  µιας µικτής  αγορά  δηµόσιων  και ιδιωτικών  υπηρεσιών  απασχόλησης . Σε
ορισµένα κράτη  µέλη απελευθερώνονται  περαιτέρω  οι ρυθµίσεις  που διέπουν  τις ιδιωτικές
υπηρεσίες  απασχόλησης , συµπεριλα µβανο µένων  των εταιρειών  προσωρινής  απασχόλησης .
(Ιταλία , Αυστρία , Γερµανία, Βέλγιο ). Άλλα  (Γερµανία, ∆ανία  και Κάτω  Χώρες ) θεσπίζουν
διαδικασίες  που επιτρέπουν  τη συµµετοχή  των ιδιωτικών  υπηρεσιών  απασχόλησης  στην
εκτέλεση  προγρα µµάτων  δηµόσιων  υπηρεσιών  ενώ ορισµένα πραγ µατοποιούν  όλο και
µεγαλύτερες  επενδύσεις  στην  παροχή  περισσότερων  και καλύτερων  υπηρεσιών  σε
επιχειρήσεις  (Ηνωµένο Βασίλειο , Φινλανδία  και Κάτω  Χώρες ). Σχεδόν  όλα τα κράτη  µέλη
αξιοποιούν  τις τεχνολογίες  πληροφόρησης  και επικοινωνίας  για να επεκτείνουν  σηµαντικά  τα
ηλεκτρονικά  µέσα αυτοεξυπηρέτησης  και πολλά  κράτη  µέλη συνεχίζουν  τις προσπάθειές  τους
για να ενισχύσουν  τις υπηρεσίες  σε περιφερειακό  και τοπικό  επίπεδο  (Γαλλία , Ισπανία ,
Ελλάδα , Ιταλία ). Ωστόσο  πρέπει  να συνεχιστούν  οι µεταρρυθ µίσεις  των θεσµικών  δοµών µε
σκοπό  την εφαρ µογή της ενεργητικής  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας  και ο ανασχεδιασ µός
της πολύπλοκης  µεθοδολογίας  για την παροχή  υπηρεσιών  απασχόλησης .
Φορολογικές  ελαφρύνσεις  και βελτίωση  της αλληλεπίδρασης  φόρων  και επιδο µάτων
Το 2001 τα περισσότερα  κράτη  µέλη συνέχισαν  να µειώνουν  τους φόρους  στο εισόδη µα που
προέρχεται  από την εργασία  (φόροι  ατοµικού εισοδή µατος και εισφορές  κοινωνικής
ασφάλισης  των υπαλλήλων ), ιδιαίτερα  όσον  αφορά  την κατώτερη  βαθµίδα της µισθολογικής
κλίµακας , αν και οι φορολογικές  αυτές  µειώσεις  δεν είχαν  πάντοτε  ως στόχο  τούς
χαµηλόµισθους . Άλλα  προχώρησαν  σε φορολογικές  µεταρρυθ µίσεις  θεσπίζοντας
συγκρατη µένες γενικές  µειώσεις  των φόρων . Ένας  µικρός , αν και αυξανό µενος, αριθµός
κρατών  µελών  (Βέλγιο , Γαλλία , Κάτω  Χώρες , Ηνωµένο Βασίλειο  και ∆ανία ) αντιµετωπίζουν
την αλληλεπίδραση  µεταξύ  του φορολογικού  συστή µατος και του συστή µατος παροχών . Η
ταχεία  παύση  της παροχής  επιδο µάτων  µε την απόκτηση  εισοδή µατος χάρις  στην  ανάληψη
εργασίας  θεωρείται  πλέον  ευρέως  ως βασικό  αντικίνητρο  για την εξεύρεση  εργασίας  και τα
κράτη  µέλη έλαβαν  µια σειρά  από µέτρα για να αντιµετωπίσουν  το ζήτηµα αυτό . Ωστόσο ,
όσον  αφορά  τα επιδό µατα ανεργίας , είναι  απαραίτητο  να εφαρ µοστούν  αποτελεσ µατικότερα
τα κριτήρια  επιλεξι µότητας , καθώς  και να βελτιωθεί  η αλληλεπίδραση  µε τις ενεργητικές
πολιτικές  για την αγορά  εργασίας  και να δοθεί  µεγαλύτερη  προσοχή  στον  τρόπο  διαχείρισης
των συστη µάτων  παροχών . Έτσι  θα ήταν δυνατόν  να µειωθούν  τα αντικίνητρα  για την
47εξεύρεση  εργασίας  ενώ παράλληλα  να διατηρηθεί  σε κατάλληλα  επίπεδα  η κοινωνική
προστασία  για τους ανέργους .
Τα κίνητρα  για την ανάληψη  εργασίας  έχουν  βελτιωθεί  µε την αυξανό µενη προσφυγή  στην
παροχή  επιδο µάτων  που προϋποθέτουν  την απασχόληση  του δικαιούχου . Ορισ µένα κράτη
µέλη (Ηνωµένο Βασίλειο , Ιρλανδία , Φινλανδία , Γαλλία , Βέλγιο , Ιταλία  και Κάτω  Χώρες )
επεκτείνουν  τη χρήση  των συστη µάτων  έκπτωσης  φόρου  για την εξεύρεση  εργασίας . Κάποια
κράτη  µέλη έχουν  εφαρ µόσει συγκεκρι µένα µέτρα σε σχέση  µε τις αλλαγές  στους  ελάχιστους
µισθούς  και το σύστη µα επιδο µάτων  τέκνων  (Ηνωµένο Βασίλειο , Ιρλανδία , Αυστρία , Σουηδία )
ή συνδυάζουν  τα επιδό µατα µε τη µερική  απασχόληση  και την κατάρτιση  (Σουηδία , ∆ανία ,
Πορτογαλία , Αυστρία ). Τα κράτη  µέλη δεν αντιµετωπίζουν , ωστόσο , τις επιπτώσεις  που
µπορεί  να έχουν  στα θέµατα φύλου  οι µεταρρυθ µίσεις  στα φορολογικά  συστή µατα και στα
συστή µατα παροχών .
Παράταση  του ενεργού  επαγγελ µατικού  βίου: απαιτού µενη προσέγγιση
Πέρα  από το στόχο  που συµφωνήθηκε  στη Στοκχόλ µη για την αύξηση  του ποσοστού
απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  στο 50% έως το 2010, το Ευρωπαϊκό
Συµβούλιο  της Βαρκελώνης  ζήτησε  να αυξηθεί  σταδιακά  κατά  πέντε  έτη περίπου  η µέση
πραγ µατική  ηλικία  στην οποία  τα άτοµα αποχωρούν  από την αγορά  εργασίας  έως το 2010.
Tα στοιχεία  σχετικά  µε τους  εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας
/g183 Το ποσοστό  απασχόλησης  για την ηλικιακή  οµάδα των 55-64 ετών  ανήλθε  στο 38,5% το 2001 σε σχέση  µε
74,7% για τους εργαζό µενους  ηλικίας  45-54 ετών , 77,1% για την ηλικιακή  οµάδα των 25-54 ετών  και 40,7%
για τους εργαζό µενους  ηλικίας  15-24 ετών .
/g183 Η νόµιµη ηλικία  συνταξιοδότησης  αυξήθηκε  στη Φινλανδία , στη ∆ανία  και στη Σουηδία  και το κατώτερο  όριο
ηλικίας  για τις γυναίκες  αυξήθηκε  στα ίδια επίπεδα  µε τους άνδρες  στο Βέλγιο , στη Γερµανία, στο Ηνω µένο
Βασίλειο  και στην Πορτογαλία . Ωστόσο  η µέση πραγ µατική  ηλικία  κατά  την οποία  τα άτοµα σταµατούν  να
εργάζονται  στην ΕΕ παρα µένει σε χαµηλά επίπεδα  µε εξαίρεση  ορισµένες χώρες , όπως  η Φινλανδία , στις
οποίες  αυξήθηκε .
/g183 Το ποσοστό  συµµετοχής  της ηλικιακής  οµάδας  55-64 ετών  στην εκπαίδευση  και στην κατάρτιση  ανήλθε  στο 3%
το 2001 για τον ενήλικο  πληθυσ µό σε ηλικία  εργασίας . Η Σουηδία , το Ηνω µένο Βασίλειο , η ∆ανία  και η
Φινλανδία  έχουν  να επιδείξουν  τις καλύτερες  επιδόσεις  µε µέσο όρο συµµετοχής  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης
ηλικίας  της τάξης  του 10,9%.
Όλα τα κράτη  µέλη απέδωσαν  αυξη µένη σηµασία στην  προώθηση  του θέµατος των
εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  και εφαρ µόζουν  ένα ευρύ  φάσµα πολιτικών .
Ένας  µικρός  αριθµός κρατών  µελών  (Φινλανδία , ∆ανία , Ηνωµένο Βασίλειο  και Σουηδία )
ανέπτυξε  ολοκληρω µένες εθνικές  στρατηγικές  για την παράταση  του ενεργού
48επαγγελ µατικού  βίου. Τα περισσότερα  κράτη  µέλη προωθούν  προγρά µµατα κατάρτισης  και
επανειδίκευσης  για τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας  και/ή για τους ανέργους .
Ορισ µένα κράτη  µέλη προωθούν  µέτρα για την ενίσχυση  της ευελιξίας  στην  αγορά  εργασίας
και τη βελτίωση  του εργασιακού  περιβάλλοντος , συµπεριλα µβανο µένων  των πρωτοβουλιών
για την υγεία  στο χώρο  εργασίας . Ορισ µένα κράτη  µέλη διεξάγουν  εκστρατείες
ευαισθητοποίησης  µε στόχο  τους εργοδότες  για να ενθαρρύνουν  την επίδειξη  ευνοϊκότερης
στάσης  απέναντι  στο δυνα µικό των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας . Οι αλλαγές  όµως του
τύπου  αυτού  απαιτούν  την ανάληψη  συνεχούς  δράσης  για µακρά  χρονική  περίοδο .
Καταβάλλονται  προσπάθειες  για την αποθάρρυνση  της πρόωρης  αποχώρησης  από την αγορά
εργασίας  ή για την παροχή  οικονο µικών  και άλλων  κινήτρων  για την παράταση  του ενεργού
επαγγελ µατικού  βίου αν και δεν προωθούνται  ιδιαίτερα  οι ευέλικτες  µορφές  εργασίας  που
συνδυάζουν  τη σταδιακή  συνταξιοδότηση  µε τη µερική  απασχόληση . Συνολικά  τα κράτη
µέλη επικεντρώνουν  τις προσπάθειές  τους στη µεταρρύθ µιση του ρυθµιστικού  πλαισίου  για
τις παροχές  και λιγότερο  στη βελτίωση  των εργασιακών  συνθηκών  ή στην  παροχή
αποτελεσ µατικών  κινήτρων  στους  εργοδότες  έτσι ώστε  αυτοί  να διατηρήσουν  ή να
προσλάβουν  εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας . Η επικρατούσα  τάση  είναι  να εξετάζεται
µια ηλικιακή  οµάδα ευρύτερη  από τους εργαζό µενους  ηλικίας  55-64 ετών  καθώς  και να
δίνεται  έµφαση  στους  εργαζό µενους  αντί για τους άνεργους  µεγαλύτερης  ηλικίας  (µε
εξαίρεση  το Ηνωµένο Βασίλειο , τη ∆ανία , την Ελλάδα , την Αυστρία  και το Βέλγιο ).
Το συνεχώς  χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης  για τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας  σε
συνδυασ µό µε τη συνεχιζό µενη προτί µηση για τα προγρά µµατα πρόωρης  συνταξιοδότησης , η
οποία  είναι  εµφανής  σε ορισµένα κράτη  µέλη, αποτελούν  λόγους  ουσιαστικής  ανησυχίας .
Επίσης  ελλοχεύει  ο κίνδυνος  επιπτώσεων  υποκατάστασης  µεταξύ  διαφόρων  κλάδων  των
συστη µάτων  κοινωνικής  ασφάλισης , όπως  είναι  η συνταξιοδότηση  και η αναπηρία .
Με βάση  τις τρέχουσες  προβλέψεις  για την απασχόληση  δεν πρόκειται  να επιτευχθεί  το
επιδιωκό µενο ποσοστό  απασχόλησης  για τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας  εκτός  εάν
τα κράτη  µέλη καταστρώσουν  και εφαρ µόσουν  ολοκληρω µένες στρατηγικές  για την
παράτασή  του ενεργού  επαγγελ µατικού  βίου. Στην  έκθεσή  της µε τίτλο  «Αύξηση  της
συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού και προώθηση  της παράτασης  του ενεργού
επαγγελ µατικού  βίου»18 η Επιτροπή  επεσή µανε τα στοιχεία  µιας τέτοιας  ολοκληρω µένης
στρατηγικής  εφαρ µόζοντας  µια προσέγγιση  µε βάση  τον κύκλο  ζωής . Με βάση  τέσσερις
στόχους  (περισσότερες  θέσεις  εργασίας  και καλύτερη  ποιότητα  στην  εργασία , αντα µοιβή της
εργασίας , προσαρ µόσιµες και υψηλότερου  επιπέδου  δεξιότητες  στην  εργασία  και ο στόχος  να
καταστεί  η εργασία  πραγ µατική  επιλογή  για όλους ) καθορίστηκαν  πέντε  δράσεις
                                                
18COM(2002) 9 τελικό , 24 Ιανουαρίου  2002
49προτεραιότητας : διατήρηση  των εργαζο µένων  στην  απασχόληση , αναθεώρηση  των
συστη µάτων  φορολογίας /παροχών , αντιµετώπιση  των διαφορών  µεταξύ  των φύλων  όσον
αφορά  τις αµοιβές  και την πρόσβαση  στην  αγοράς  εργασίας , προώθηση  της συµµετοχής
ατόµων που έχουν  υποχρεώσεις  παροχής  φροντίδας , µείωση  του ποσοστού  εγκατάλειψης  του
σχολείου . Κατά  το σχεδιασ µό και την εφαρ µογή των αντίστοιχων  πολιτικών  για την
παράταση  του ενεργού  επαγγελ µατικού  βίου είναι  αναγκαίο  να λαµβάνεται  κατάλληλα
υπόψη  η διάσταση  του φύλου . Η ενεργός  στήριξη  και συνεισφορά  των κοινωνικών  εταίρων
είναι  ζωτικής  σηµασίας  για την επιτυχία  της πολιτικής  αυτής .
Ενθάρρυνση  για την επίτευξη  προόδου  στις πολιτικές  για τη διά βίου µάθηση
Tα στοιχεία  σχετικά  µε τη διά βίου µάθηση
/g183 Παρατηρήθηκε  κάµψη του µορφωτικού  επιπέδου  καθώς  ο ενήλικος  πληθυσ µός (25-64) που έχει ολοκληρώσει
το ανώτερο  επίπεδο  της δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  ανήλθε  στο 63,8% το 2001 σηµειώνοντας  αύξηση  κατά
µόλις 0,2% έναντι  1,2% το 2000. Το ποσοστό  των γυναικών  αυξήθηκε  γενικώς  ταχύτερα  από ό,τι των ανδρών
και η διαφορά  µεταξύ  των φύλων  µειώθηκε  κατά  5 ποσοστιαίες  µονάδες .
/g183 Το ποσοστό  συµµετοχής  του ενήλικου  πληθυσ µού στην εκπαίδευση  και στην κατάρτιση  εξακολουθεί  να είναι
χαµηλό παρα µένοντας  σταθερά  στο 8,4%. Τα ποσοστά  παρουσιάζουν  µεγάλες  διακυ µάνσεις  ανάλογα  µε την
ηλικιακή  οµάδα και το µορφωτικό  επίπεδο . Τα άτοµα ηλικίας  25-34 ετών  είναι  πέντε  φορές  πιθανότερο  να
συµµετάσχουν  σε προγρά µµατα εκπαίδευσης  και κατάρτισης  από ό,τι τα άτοµα ηλικίας  55-64 ετών , ενώ τα
άτοµα περιορισ µένων  δεξιοτήτων  έξι φορές  λιγότερο  από ό,τι τα άτοµα µε υψηλές  δεξιότητες . Οι γυναίκες
συµµετέχουν  περισσότερο  από τους άνδρες  (9% και 7,9% αντίστοιχα ).
/g183 Το ποσοστό  πρόωρης  εγκατάλειψης  του σχολείου19 (άτοµα που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  µόλις
ολοκληρώσουν  τον κατώτερο  κύκλο  σπουδών  δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  ή ακόµα χαµηλότερο  επίπεδο )
µειώθηκε  ανεπαίσθητα  από 19,7% το 2002 σε 19,4% το 2001. Το ποσοστό  αυτό παρα µένει σε υψηλά  επίπεδα
ιδιαίτερα  στην Πορτογαλία  (άνω του 45%), στην Ισπανία  και στην Ιταλία  (άνω του 25%). Ο µέσος όρος  για
τους άνδρες  στην ΕΕ είναι  σηµαντικά  υψηλότερος  από ό,τι ο αντίστοιχος  για τις γυναίκες  (21,9% έναντι
16,8%).
/g183 Ηλεκτρονική  µάθηση : Το µέσο ποσοστό  πρόσβασης  στο διαδίκτυο  για όλα τα εκπαιδευτικά  επίπεδα  ανήλθε  στο
93% για το 2002 έναντι  89% το 2001. Κατά  την ίδια περίοδο  το αντίστοιχο  ποσοστό  για τα σχολεία
δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  αυξήθηκε  από 96% σε 98% ενώ για τα σχολεία  της πρωτοβάθ µιας από 84% σε
90%. Ο λόγος  των µαθητών  ανά υπολογιστή  µε πρόσβαση  στο διαδίκτυο  µειώθηκε  από 15 το 2000 σε 10 το
2002. Παρά  το ότι το 2002 το 74% των εκπαιδευτικών  στην πρωτοβάθ µια εκπαίδευση , που διδάσκουν
µαθήµατα τα οποία  δεν έχουν  σχέση  µε την πληροφορική , και αντίστοιχα  το 65% στη δευτεροβάθ µια
                                                
19Ο µέσος όρος  της ΕΕ δεν περιλα µβάνει  το Ηνωµένο Βασίλειο  ελλείψει  συγκρίσι µων στοιχείων . Για την
Ιρλανδία  µετά το 1997 χρησι µοποιούνται  τα στοιχεία  του έτους  αυτού . Τα στοιχεία  της Σουηδίας  για τα
έτη 2000 και 2001 δεν µπορούν  να αποτελέσουν  αντικεί µενο συγκρίσεων  λόγω  των αλλαγών  στη
δειγµατοληψία  των ερευνών . Τα στοιχεία  για τη Γαλλία  λαµβάνονται  υπόψη  µόνον  εάν τα
προγρά µµατα εκπαίδευσης  ή κατάρτισης  συνεχίζονται  κατά  την ηµεροµηνία διεξαγωγής  της έρευνας .
50χρησι µοποιούν  τακτικά  υπολογιστές  στην τάξη, το 40% των εκπαιδευτικών  στην πρωτοβάθ µια εκπαίδευση  και
το 47% στη δευτεροβάθ µια δεν έχουν  ποτέ παρακολουθήσει  κατάρτιση  στις ΤΠΕ .
Η εµφάνιση  στενώσεων  στην  προσφορά  και στη ζήτηση  και κενών  στις δεξιότητες
υπογρα µµίζει τη σηµασία που έχει η απόκτηση  προσόντων  σε όλη τη διάρκεια  του βίου και
έχει ενθαρρύνει  τα κράτη  µέλη να ενισχύσουν  τις πολιτικές  τους για τη διά βίου µάθηση .
Αυξανό µενη σηµασία αποδίδεται  στις βασικές  δεξιότητες  ενώ η βελτίωση  των βασικών
εφοδίων  των ενηλίκων  προέκυψε  ως τοµέας ιδιαίτερης  προτεραιότητας  για ορισµένα κράτη
µέλη. Οι κοινωνικοί  εταίροι  διαδρα µατίζουν  έναν ολοένα  και σηµαντικότερο  όπως  και
ευρύτερο  ρόλο  στη διά βίου µάθηση  σε όλα τα κράτη  µέλη. Πολλές  δράσεις  έχουν  αναληφθεί
για την προώθηση  στενότερης  σχέσης  µεταξύ  της προσφοράς  εκπαίδευσης  και κατάρτισης ,
αφενός , και της ζήτησης  στην αγορά  εργασίας , αφετέρου , µε τη λήψη  µέτρων  για τη σύνδεση
της αρχικής  εκπαίδευσης  µε τις ανάγκες  της αγοράς  εργασίας , την επέκταση  και τη
µεταρρύθ µιση των συστη µάτων  µαθητείας  και, σε έναν µικρό αριθµό κρατών  µελών , µε τη
σύσταση  µηχανισ µών για την πρόβλεψη  των αναγκών  δεξιοτήτων . Ωστόσο  η παροχή
συνεχίζει  συνολικά  να βασίζεται  στην προσφορά  και η ανταπόκριση  των συστη µάτων  πρέπει
να βελτιωθεί  περαιτέρω , ενώ τα θέµατα κινητικότητας  είναι  ανάγκη  να λαµβάνονται
περισσότερο  υπόψη .
Στα περισσότερα  κράτη  µέλη µια εντονότερη  περιφερειακή  διάσταση  είναι  εµφανής  στην
πολιτική  για τη διά βίου µάθηση  (που προωθείται  µέσω στρατηγικών  περιφερειακής
ανάπτυξης , των εταιρικών  σχέσεων  για τη µάθηση  και, σε ορισµένες περιπτώσεις , µέσω των
αυξη µένων  προϋπολογισ µών για τις περιφερειακές  αρχές ) ενώ πολλά  από αυτά  έχουν
επεκτείνει  τα κέντρα  τοπικής  µάθησης  για να φέρουν  τις ευκαιρίες  πλησιέστερα  στο κοινό .
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη έχουν  ενισχύσει  τις υπηρεσίες  πληροφόρησης , παροχής
συµβουλών  και καθοδήγησης  ενώ παράλληλα  θεσπίζουν  οικονο µικά κίνητρα  τόσο  για τις
επιχειρήσεις  όσο και για τους ιδιώτες  µε σκοπό  να τους ενθαρρύνουν  να εκµεταλλευτούν  την
παροχή  µάθησης . Ωστόσο , το ποσοστό  συµµετοχής  στην  εκπαίδευση  και στην  κατάρτιση ,
που παρα µένει σε χαµηλά επίπεδα , και η κάµψη στη βελτίωση  των δεξιοτήτων  του
πληθυσ µού αποδεικνύουν  την ανάγκη  ανάληψης  συνεχούς  δράσης . Τα δύο τρίτα  των κρατών
µελών  έχουν  την παρούσα  στιγµή θέσει  εθνικούς  στόχους  για τη συµµετοχή  και το µορφωτικό
επίπεδο . Ωστόσο , υπάρχει  µια τάση  να δίνεται  έµφαση  στις νεότερες  ηλικιακές  οµάδες. Παρά
τη σηµασία των οµάδων  αυτών , απαιτείται  να δοθεί  ιδιαίτερη  προσοχή  και σε άλλες  οµάδες,
όπως  είναι  οι οµάδες ατόµων µεγαλύτερης  ηλικίας , περιορισ µένων  δεξιοτήτων , οι ευάλωτες
οµάδες, οι εργαζό µενοι σε ΜΜΕ  και οι εργαζό µενοι µε άτυπες  συµβάσεις  εργασίας . Επίσης
πρέπει  να δοθεί  έµφαση  στην  προώθηση  µιας ευρύτερης  κουλτούρας  υπέρ της µάθησης .
Αν και έχει επιτευχθεί  απτή  πρόοδος  στην  κατάρτιση  εθνικών  στρατηγικών  για τη διά βίου
µάθηση , χρειάζεται  περισσότερη  έµφαση  στη µάθηση  στο χώρο  εργασίας  και στις άλλες  άτυπες
51µορφές  µάθησης , στις µειονεκτούσες  οµάδες, στα συστή µατα παρακολούθησης  και στη
βελτίωση  του συντονισ µού µεταξύ  των υπηρεσιών  καθοδήγησης .
Το ποσοστό  εγκατάλειψης  του σχολείου  έχει σταδιακά  µειωθεί  αλλά  ο ρυθµός της προόδου
αυτής  εγείρει  αµφιβολίες  ως προς  τη δυνατότητα  να επιτευχθεί  ο κοινός  στόχος  για τη µείωση
στο ήµισυ του εν λόγω  ποσοστού  µέχρι το 2010. Πέρα  από την ενίσχυση  της στήριξης  είναι
ανάγκη  να σχεδιαστούν  προσεγγίσεις  που να προσαρ µόζονται  καλύτερα  στις ανάγκες  των
ατόµων καθώς  και να γίνονται  πιο έγκαιρες  παρε µβάσεις . Το πρόβλη µα είναι  ιδιαίτερα
δύσκολο  να αντιµετωπιστεί  µεταξύ  των ανδρών , και παράλληλα  απαιτούνται  ολοκληρω µένη
ανάλυση  της κατάστασης  και αξιολόγηση  της αποτελεσ µατικότητας  των µέτρων .
Τα κράτη  µέλη έχουν  εντείνει  τις προσπάθειές  τους για την προώθηση  της ανάπτυξης
δεξιοτήτων  ΤΠΕ  γενικότερα  και της ηλεκτρονικής  µάθησης  ειδικότερα . Ιδιαίτερες
προσπάθειες  καταβάλλονται  για τον εξοπλισ µό µελών  των οµάδων  προτεραιότητας ,
συµπεριλα µβανο µένων  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  και των ανέργων , µε τις
βασικές  δεξιότητες  ΤΠΕ  για την αποφυγή  της δηµιουργίας  ψηφιακού  χάσµατος. Ενισχύεται  ο
σηµαντικός  ρόλος  των ΤΠΕ  για τη στήριξη  της µάθησης  και της διδασκαλίας . Η ηλεκτρονική
µάθηση  χρησι µοποιείται  για τη βελτίωση  όχι µόνον  της πρόσβασης  στη µάθηση  αλλά  και της
ποιότητας  στη διαδικασία  της µάθησης . Όσον  αφορά  τους κοινούς  στόχους  για την
ηλεκτρονική  µάθηση  τα περισσότερα  κράτη  µέλη προσεγγίζουν  την επίτευξη  100%
πρόσβασης  στο διαδίκτυο  αν και η πρόοδος  αυτή  στα σχολεία  της πρωτοβάθ µιας
εκπαίδευσης  υπολείπεται  ελαφρώς . Ο λόγος  των µαθητών  ανά υπολογιστή  µε πρόσβαση  στο
διαδίκτυο  βελτιώνεται  σταθερά  αλλά  η κατάρτιση  ΤΠΕ  των εκπαιδευτικών  γεννά  λόγους
ανησυχίας  καθώς  σχεδόν  το ήµισυ του συνόλου  των εκπαιδευτικών  στη δευτεροβάθ µια
εκπαίδευση  δεν έχει ακόµη παρακολουθήσει  κάποιου  είδους  κατάρτιση  παρά  το γεγονός  ότι η
χρήση  των υπολογιστών  από τους διδάσκοντες  διαδίδεται  σταθερά . Γενικά  περιορισ µένη
σηµασία δίνεται  στη διάσταση  του φύλου  στο πλαίσιο  της διά βίου µάθησης  και ιδιαίτερα  της
ηλεκτρονικής  µάθησης .
52Εντονότερη  έµφαση  στην  πρόληψη  των στενώσεων
Tα στοιχεία  σχετικά  µε την επαγγελ µατική  κινητικότητα
/g183 Μεταξύ  1997 και 2001 στο σύνολο  της ΕΕ οι αλλαγές  στην επαγγελ µατική  δοµή (που χρησι µοποιούνται  ως
δείκτες  της επαγγελ µατικής  κινητικότητας ) αυξήθηκαν  από 1,9% σε 2,9%20. Οι σηµαντικότερες  αλλαγές
πραγ µατοποιήθηκαν  στη ∆ανία , στην Ελλάδα , στην Ιταλία , στην Αυστρία , στη Σουηδία  και στο Ηνω µένο
Βασίλειο .
Tα στοιχεία  σχετικά  µε τη γεωγραφική  κινητικότητα
/g183 Το 2001 ποσοστό  15,2% του πληθυσ µού που άλλαξε  περιοχή  διαµονής εντός  της ΕΕ (συµπεριλα µβανο µένων
των αλλαγών  εντός  της ίδιας  πόλης ) το έπραξε  για επαγγελ µατικούς  λόγους21. Πάνω  από το µέσο όρο είναι  η
Αυστρία  (18,3%), η Γερµανία (19,3%), η Γαλλία  (21,1%) και η Ελλάδα  (17,1%). Πολύ  κάτω  από το µέσο όρο
είναι  το Βέλγιο  (9,3%), η Ιρλανδία  (10,9%), οι Κάτω  Χώρες  (8,5%) και η Πορτογαλία  (8,9%).
/g183 Το ποσοστό  των ατόµων που άλλαξαν  τόπο διαµονής µεταξύ  νοµών (µέσα στο ίδιο ή σε άλλο  κράτος  µέλος)
από το 1997 έως το 2001 στην ΕΕ αυξήθηκε  από 1,2% σε 1,4%. Η µεγαλύτερη  αύξηση  σηµειώθηκε  στη Γαλλία
και στην Αυστρία . Η εντονότερη  πτωτική  τάση  παρατηρήθηκε  στην Ιταλία  (1,1% σε 0,6%) και στο Βέλγιο
(1,2% σε 0,1%). Η αύξηση  για τους άνδρες  (0,2%) ήταν λίγο µεγαλύτερη  από ό,τι για τις γυναίκες  (0,1%).
Παρά  το γεγονός  ότι οι αλλαγές  στο οικονο µικό περιβάλλον  οδήγησαν  σε χαλάρωση  των
βραχυπρόθεσ µων πιέσεων  στην  αγορά  εργασίας , τα κράτη  µέλη απέδωσαν  µεγαλύτερη
σηµασία στην  καταπολέ µηση των στενώσεων  από ό,τι στο παρελθόν . Γνωρίζοντας  ότι η
οικονο µική ανάπτυξη  θα εξαρτάται  όλο και περισσότερο  από την ενεργητικότερη  διαχείριση
της προσφοράς  εργασίας  και λόγω  των δηµογραφικών  αλλαγών  τα περισσότερα  κράτη  µέλη
έδωσαν  έµφαση  στην  ανάπτυξη  συστη µάτων  παρακολούθησης  για να εντοπίζουν  και να
αναλύουν  καλύτερα  τις εξελίξεις  στην  αγορά  εργασίας  προκει µένου να αποτρέπουν  τη
δηµιουργία  στενώσεων  στο µέλλον . Επίσης  τονίζουν  την ανάγκη  εντατικών  ενεργητικών
πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  (ιδιαίτερα  για τις µειονεκτούσες  οµάδες) και εκπαιδευτικών
πολιτικών .
Σε όλα τα κράτη  µέλη η επαγγελ µατική  εκπαίδευση  και κατάρτιση  των εργαζο µένων  και των
ανέργων  αποτελούν  σηµαντικά  συστατικά  της πολιτικής  για τη µείωση  των στενώσεων  σε
συγκεκρι µένους  τοµείς (ιδιαίτερα  τις ΤΠΕ , την υγεία , την περίθαλψη  και την εκπαίδευση ) και
επαγγέλ µατα (ανώτερο  τεχνικό  προσωπικό ). Τα κράτη  µέλη που προβλέπουν  ότι οι στενώσεις
θα συνεχιστούν  ή ακόµη και θα επιδεινωθούν  κατά  τα επόµενα χρόνια , προσπαθούν  να
                                                
20Το ποσοστό  αυτό  προκύπτει  µε την πρόσθεση  όλων  των απόλυτων  τιµών σχετικά  µε τις αλλαγές  στην  επαγγελ µατική  δοµή στα
κράτη  µέλη, π.χ. περισσότεροι  υπάλληλοι  γραφείου , 2% λιγότερα  στοιχειώδη  επαγγέλ µατα κ.τ.λ…. . Για τη Σουηδία  τα στοιχεία
που είναι  διαθέσι µα αφορούν  µόνον  την περίοδο  1998-2000 και για τη Φινλανδία  την περίοδο  1998-2001.
21Με βάση  τα πορίσ µατα του Ευρωβαρό µετρου  54,2, Φεβρουάριος  2001.
53αναπτύξουν  ενεργητικά  προγρά µµατα εκπαίδευσης  και κατάρτισης  τα οποία  σε πολλές
περιπτώσεις  συνδέονται  µε τη δηµιουργία  ενός ολοκληρω µένου συστή µατος για τη διά βίου
µάθηση . Επίσης  είναι  ευρέως  παραδεκτό  ότι για την επίλυση  των στενώσεων  δεν επαρκούν  οι
δράσεις  πρόσληψης  και κατάρτισης : εφαρ µόζονται  δέσµες µέτρων  για τη βελτίωση  της
εργοδοτικής  ελκυστικότητας  του δηµόσιου  τοµέα και αναλα µβάνεται  δράση  για τη µείωση
των συχνών  απουσιών  από την εργασία . Ωστόσο  µόνο µία χώρα  (∆ανία ) θεωρεί  ότι η µείωση
των διακρίσεων  λόγω  φύλου  αποτελεί  µέσο για την επίλυση  του προβλή µατος των
στενώσεων .
Επίσης  εφέτος  δόθηκε  ιδιαίτερη  έµφαση  στις πολιτικές  γεωγραφικής  κινητικότητας .
Ορισ µένες από τις πολιτικές  αυτές  αφορούν  τη διαπεριφερειακή  κινητικότητα  εντός  των
εθνικών  αγορών  εργασίας , την οποία  και ενθαρρύνουν  τα κράτη  µέλη µε την παροχή
διαφόρων  κινήτρων  (για παράδειγ µα η Γερµανία, η Γαλλία , η Ισπανία , η Ιταλία  ή το Βέλγιο ).
Ορισ µένα κράτη  µέλη προκρίνουν  την εργατική  µετανάστευση  ως µέρος της λύσης  για τις
ελλείψεις  εργατικού  δυνα µικού αναγνωρίζοντας  έτσι τη σηµασία µεγαλύτερης  ολοκλήρωσης
της αγοράς  εργασίας  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . Πολλά  κράτη  µέλη έχουν  λάβει  µέτρα
προκει µένου οι υπηρεσίες  απασχόλησής  τους να ανταποκρίνονται  καλύτερα  στις ανάγκες  της
αγοράς  εργασίας . Τα περισσότερα  από αυτά  αναπτύσσουν  ηλεκτρονικές  βάσεις  δεδοµένων  µε
τις προσφερό µενες θέσεις  εργασίας  και τα βιογραφικά  σηµειώµατα οι οποίες  συνδέονται
µέσω του EURES.
Οι πολιτικές  ενσω µάτωσης  είναι  πιο ολοκληρω µένες, αλλά  απαιτείται  ενίσχυση  των
µέτρων  από την πλευρά  της ζήτησης
Όπως  και τα προηγού µενα έτη τα περισσότερα  κράτη  µέλη θεωρούν  ότι η ένταξη  στην αγορά
εργασίας  αποτελεί  τον καλύτερο  τρόπο  για την προώθηση  της κοινωνικής  ενσω µάτωσης .
Ωστόσο  καθίσταται  όλο και περισσότερο  αποδεκτό  ότι η ανάληψη  εργασίας  δεν σηµαίνει
αυτό µατα και κοινωνική  ενσω µάτωση  για όλα τα µειονεκτούντα  άτοµα και συνεπώς  έµφαση
δίνεται  στην  εφαρ µογή ενός ευρύτερου  φάσµατος συµπληρω µατικών  πολιτικών  που
συµβάλλουν  στην κοινωνική  ενσω µάτωση  (πολιτικές  στέγασης , υγείας , αστικής  και αγροτικής
ανάπλασης ). Η επιρροή  της ∆ιαδικασίας  Ενσω µάτωσης  είναι  προφανής  κατά  την ανάπτυξη
της συνολικότερης  αυτής  προσέγγισης  και τα µισά από τα κράτη  µέλη κάνουν  σαφή  αναφορά
στα εθνικά  σχέδια  δράσης  τους για την κοινωνική  ενσω µάτωση  στο πλαίσιο  αυτό .
Η διαφορά  µεταξύ , αφενός , των γενικών  ποσοστών  απασχόλησης  και ανεργίας  και, αφετέρου ,
των ποσοστών  για ειδικές  οµάδες µε υψηλή  συµµετοχή  µειονεκτούντων  ατόµων, όπως  είναι
τα άτοµα µε ειδικές  ανάγκες , οι εθνικές  µειονότητες  ή οι µετανάστες  παρα µένει έντονη  παρά
το γεγονός  ότι τα περισσότερα  κράτη  µέλη έχουν  λάβει  εντατικά  ενεργητικά  µέτρα για την
αγορά  εργασίας . Η κατάσταση  αυτή  υπογρα µµίζει την ανάγκη , πέρα  από την αύξηση  της
απασχολησι µότητας  και την αντιµετώπιση  των αναγκών  κοινωνικής  ενσω µάτωσης , να
54ληφθούν  µέτρα και από την πλευρά  της ζήτησης  στην  αγορά  εργασίας  για την καταπολέ µηση
των διακρίσεων  κατά  των µειονεκτούντων  ατόµων. Γίνονται  βήµατα προς  την κατεύθυνση
αυτή  καθώς  ορισµένα κράτη  µέλη αναφέρουν  πρωτοβουλίες  που συνδυάζουν  τη λήψη  µέτρων
απασχολησι µότητας  για µειονεκτούντα  άτοµα µε την αυξη µένη σηµασία που δίνεται  στην
παρότρυνση  των προσλήψεων  (µεγαλύτερη  ευαισθητοποίηση  και γενικά  καταπολέ µηση των
διακρίσεων ). Οι δράσεις  αυτές  πρέπει  να επεκταθούν  και να συνεχιστούν . Οι προσπάθειες
αυτές  στηρίζονται  από τη µεταφορά  στην  εθνική  νοµοθεσία  του άρθρου  13 των οδηγιών  κατά
των διακρίσεων .
Το έργο αξιολόγησης  των µέτρων  που λαµβάνονται  για την ένταξη  των µειονεκτούντων
ατόµων στην  αγορά  εργασίας  και την πρόληψη  των διακρίσεων  δυσχεραίνουν  σηµαντικά  οι
διαφορετικοί  ορισµοί των οµάδων  και η έλλειψη  στατιστικών  στοιχείων .
2.2.2.Επιχειρη µατικό  πνεύµα
Η βελτίωση  των συνθηκών  για την ανάπτυξη  του επιχειρη µατικού  πνεύµατος είναι
κεφαλαιώδους  σηµασίας  για την προώθηση  της βιώσι µης µεγέθυνσης  και τη δηµιουργία
θέσεων  εργασίας . Ο άξονας  «επιχειρη µατικό  πνεύ µα» συνίσταται  στην  εξασφάλιση
συνθηκών  που ευνοούν  τη δηµιουργία  νέων  θέσεων  εργασίας . Έχει σκοπό  να διευκολύνει  την
ανάπτυξη  ενός περιβάλλοντος  που ευνοεί  τους νέους  επιχειρη µατίες  και την επιχειρη µατική
ανάπτυξη  καθώς  και την αποτελεσ µατική  εκµετάλλευση  του δυνα µικού απασχόλησης  που
διαθέτουν  η κοινωνία  της γνώσης  και ο τοµέας των υπηρεσιών . Αποδίδει  ιδιαίτερη  έµφαση
στην  ανάπτυξη  ενός φορολογικού  πλαισίου  που σε συνδυασ µό µε τη βελτίωση  της
χρηµατοδότησης  για τους νέους  επιχειρη µατίες  και τα αρχικά  στάδια  ανάπτυξης  είναι
ζωτικής  σηµασίας  για την προώθηση  ενός ευνοϊκού  επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος . Επίσης
στόχος  του είναι  η παρότρυνση  της δράσης  υπέρ  της απασχόλησης  σε περιφερειακό  και
τοπικό  επίπεδο .
Ανάληψη  δράσης  µε σαφέστερους  στόχους  προκει µένου το επιχειρη µατικό  πνεύ µα να
αποτελέσει  κύριο  µοχλό  για τη µεγέθυνση  και την απασχόληση
Οι προσπάθειες  µείωσης  των διοικητικών  εµποδίων  για τις επιχειρήσεις  δεν έχουν  αναπτυχθεί
επαρκώς . Η πολιτική  αυτή  επικεντρώνεται  στην  πολυπλοκότητα  και στις καθυστερήσεις  στις
διαδικασίες  εγγραφής  των επιχειρήσεων . Έµφαση  δίνεται  στην  απλοποίηση  των διαδικασιών
εγγραφής , κυρίως  µε τη χρήση  των ΤΠΕ , και ορισµένα κράτη  µέλη έχουν  θέσει  ποσοτικούς
στόχους22, όπως  είναι  η µείωση  του χρόνου  και των δαπανών  που απαιτούνται  για την ίδρυση
µιας επιχείρησης  (Ισπανία , Πορτογαλία ) ή κατά  25% του συνολικού  διοικητικού  βάρους  έως
το τέλος  του τρέχοντος  νοµοθετικού  έτους  (Βέλγιο  και Πορτογαλία ). Η αξιολόγηση  του
                                                
22βλ. COM (2002)610.
55αντίστοιχου  αντικτύπου  της νοµοθεσίας  στις επιχειρήσεις  γίνεται  µόνο για την υπάρχουσα
νοµοθεσία  και στα περισσότερα  κράτη  µέλη δεν εξετάζεται  η πιθανότητα  εκ των προτέρων
αξιολόγησης  (µε εξαίρεση  το Ηνωµένο Βασίλειο , τη Σουηδία , το Λουξε µβούργο  και τη
∆ανία ). Ο αυξανό µενος αριθµός σηµείων ενιαίας  εξυπηρέτησης  σε όλη την ΕΕ συνοδεύεται
από την επίτευξη  προόδου  όσον  αφορά  τις νοµοθετικές  δράσεις  για τη διευκόλυνση  των νέων
επιχειρη µατιών , αν και υπάρχουν  δυνατότητες  περαιτέρω  βελτίωσης  σε ορισµένα κράτη
µέλη. Η πρόσβαση  στη χρηµατοδότηση  - ζωτικός  παράγοντας  για τις επιχειρη µατικές
επιδόσεις  - ιδιαίτερα  για την ενθάρρυνση  της παροχής  κεφαλαίου  επιχειρη µατικού  κινδύνου
κατά  την ίδρυση  και τα πρώτα  στάδια  του κύκλου  ζωής  µιας επιχείρησης , δεν έχει
προσελκύσει  σηµαντική  προσοχή .
Η σηµασία της αυτοαπασχόλησης  για τη δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  αναγνωρίζεται  από
όλα τα κράτη  µέλη. Η Σουηδία  έχει θέσει  ακόµα και ειδικό  στόχο  για τον αριθµό των
αυτοαπασχολού µενων  ατόµων. Ωστόσο  είναι  απαραίτητη  η παροχή  στήριξης  µε σαφέστερους
στόχους  για την εκµετάλλευση  του δυνα µικού αυτοαπασχόλησης  µέσω της παρότρυνσης  των
ήδη εργαζο µένων  ή των ανέργων  για να γίνουν  αυτοαπασχολού µενοι. Το µερίδιο  των
αυτοαπασχολού µενων  σε σχέση  µε το γενικό  ποσοστό  απασχόλησης  µειώθηκε  από 14,9% το
1997 σε 14% το 2001 ενώ η πτώση  αυτή  αφορούσε  περισσότερο  τους άνδρες  παρά  τις
γυναίκες . Η ανάπτυξη  αυτή  ίσως είναι  απλώς  απόρροια  σταδιακών  διαρθρωτικών  αλλαγών ,
δηλ. παραδοσιακοί  τοµείς στους  οποίους  η αυτοαπασχόληση  είναι  σχετικά  έντονη  δίνουν  τη
θέση  τους σε νέους  τοµείς στους  οποίους  η αυτοαπασχόληση  απαντάται  σε µικρότερο  βαθµό.
Σε µια σειρά  κρατών  µελών  λόγοι  πολιτισ µικοί και σχετικά  έντονες  δυσχέρειες , ουσιαστικές
ή εικονικές , για τη σύσταση  µιας επιχείρησης  φαίνεται  ότι αποτρέπουν  τους επίδοξους
επιχειρη µατίες . Η φορολογία  της αυτοαπασχόλησης  και των µικρών  επιχειρήσεων  φαίνεται
ότι µειώνεται  και έχουν  ληφθεί  µέτρα για την κατάργηση  του φορολογικού  βάρους  από τους
επίδοξους  επιχειρη µατίες  ενώ αρκετά  κράτη  µέλη έχουν  καταβάλει  συντονισ µένες και
συνεχείς  προσπάθειες  για την ανάπτυξη  του επιχειρη µατικού  πνεύµατος των γυναικών .
Οι θετικές  εξελίξεις  στην εκπαίδευση  υπέρ του επιχειρη µατικού  πνεύµατος πρέπει  να
ενισχυθούν . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη αναλα µβάνουν  πολλές  πρωτοβουλίες  όσον  αφορά
την εκπαίδευση  των νέων  επιχειρη µατιών , αλλά  και όσων  είναι  ήδη επιχειρη µατίες . Η
προώθηση  του επιχειρη µατικού  πνεύµατος µέσα στο εκπαιδευτικό  σύστη µα αποτελεί  σηµαντική
εξέλιξη  για την υπερπήδηση  των εµποδίων  πολιτιστικής  φύσης  και συµπεριφοράς  κατά  της
αυτοαπασχόλησης , αλλά  οι προσπάθειες  πρέπει  να ενταθούν  και να διαρθρωθούν  και να
δοθεί  έµφαση  στην  κατάρτιση  των εκπαιδευτικών . Τα κράτη  µέλη παρέχουν  ένα ποικίλο
φάσµα ευκαιριών  κατάρτισης  στους  ήδη επιχειρη µατίες  και στους  µελλοντικούς
επιχειρη µατίες  εκτός  και, σε διαφορετικό  βαθµό, εντός  του εκπαιδευτικού  συστή µατος. Οι
ευκαιρίες  αυτές  παρέχονται  από διάφορα  όργανα , οργανώσεις  στήριξης  των επιχειρήσεων  και
επαγγελ µατικές  οργανώσεις , αλλά  πρέπει  να αποβλέπουν  πιο συγκεκρι µένα στις ανάγκες  των
χρηστών , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  τις πηγές  οικονο µικής στήριξης , και παράλληλα  πρέπει  να
56αντιµετωπίζουν  µε µεγαλύτερη  προσήλωση  τις ευκαιρίες  κατάρτισης  για τις γυναίκες  και
τους νέους .
Παρά  την πτώση  που σηµείωσε  η αύξηση  των θέσεων  εργασίας  στον  τοµέα των υπηρεσιών ,
πρέπει  να αξιοποιηθεί  το πλήρες  δυνα µικό του µε ιδιαίτερη  έµφαση  στην παροχή  υπηρεσιών
που βασίζονται  στη γνώση . Η αύξηση  της απασχόλησης  στον  τοµέα των υπηρεσιών
συνεχίστηκε  κατά  το 2001 αλλά  µε βραδύτερο  ρυθµό, 1% κατά  µέσο όρο στην  ΕΕ, ποσοστό
που είναι  κατώτερο  από τη γενική  αύξηση  της απασχόλησης  (1,2%). Το ποσοστό  της
αύξησης  ήταν  υψηλότερο  για τις γυναίκες  από ό,τι για τους άνδρες  στα περισσότερα  κράτη
µέλη. Το ποσοστό  απασχόλησης  στις υπηρεσίες  αυξήθηκε  κατά  τη συνολική  διάρκεια  της
περιόδου  1997-2001 κατά  4 σχεδόν  ποσοστιαίες  µονάδες  φτάνοντας  το 44,4% το 2001. Το
ποσοστό  αυτό  είναι  ελαφρώς  υψηλότερο  για τις γυναίκες  (45,6%) από ό,τι για τους άνδρες
(43%). Μόνο  ένας περιορισ µένος αριθµός κρατών  µελών  ανέλυσαν  τις προσπάθειές  τους για
την κατάργηση  των εµποδίων  στην  παροχή  υπηρεσιών  (∆ανία , Γερµανία), αλλά  τα
περισσότερα  από αυτά  επικεντρώνουν  την προσοχή  τους στις επενδύσεις  στις υπηρεσίες  που
βασίζονται  στη γνώση . Η στήριξη  αυτή  δεν περιορίζεται  µόνον  στις νεοπαγείς  αλλά  αφορά
και τις υπάρχουσες  επιχειρήσεις  προκει µένου αυτές  να αναπτύξουν  τις δραστηριότητες  τους,
να προαγάγουν  την καινοτο µία και να δηµιουργήσουν  νέες ευκαιρίες  απασχόλησης . Μια
σειρά  από νέες πρωτοβουλίες  που προωθούνται  σε αρκετά  κράτη  µέλη αποσκοπούν  στη
δηµιουργία  ευκαιριών  απασχόλησης  στον  τοµέα των υπηρεσιών  που βασίζονται  στη γνώση
αλλά  και στον  περιβαλλοντικό  τοµέα. Ορισ µένα κράτη  µέλη έχουν  εντείνει  τις προσπάθειές
τους για να αυξήσουν  το επίπεδο  απασχόλησης  στον  περιβαλλοντικό  τοµέα (Αυστρία ,
Βέλγιο , ∆ανία , Γερµανία).
Έχουν  γίνει κάποια  βήµατα προόδου  για την αντιµετώπιση  της αδήλωτης  εργασίας , αλλά  οι
προσπάθειες  πρέπει  να ενισχυθούν  και οι µηχανισ µοί παρακολούθησης  και αναφοράς  σχετικά
µε την εφαρ µογή να βελτιωθούν . Τα κράτη  µέλη αντιµετωπίζουν  την αδήλωτη  εργασία
κάνοντας  γενικές  µεταρρυθ µίσεις  στην  αγορά  εργασίας . Οι προσπάθειές  τους
επικεντρώνονται  σε διαδικασίες  για την απλούστευση  της δήλωσης  νέων  θέσεων  εργασίας , τη
διενέργεια  περισσότερων  επιθεωρήσεων  και τη διεξαγωγή  εκστρατειών  ελέγχου , το
συνδυασ µό των κινήτρων  για την ανάληψη  εργασίας  µε την επιβολή  κυρώσεων ,
συµπεριλα µβανο µένων  των µέτρων  για την καταπολέ µηση της φορο /εισφοροδιαφυγής , τη
µείωση  του ποσοστού  του ΦΠΑ  για τις υπηρεσίες  έντασης  κεφαλαίου  έτσι ώστε  να
εξασφαλιστεί  δικαιότερος  ανταγωνισ µός όταν οι ίδιες υπηρεσίες  παρέχονται  µέσω της
παραοικονο µίας, και τη θέσπιση  νοµοθεσίας  για τον έλεγχο  της αδήλωτης  ή της παράνο µης
εργασίας  των µεταναστών . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη έχουν  εφαρ µόσει ή εξαγγείλει  την
ανάληψη  νέων  πρωτοβουλιών  στους  εν λόγω  τοµείς (Ηνωµένο Βασίλειο , Πορτογαλία , Ιταλία ,
Γερµανία, Γαλλία , Αυστρία , Βέλγιο , Ισπανία , Κάτω  Χώρες  και Ελλάδα ). Είναι  ανάγκη  να
καταβληθούν  περαιτέρω  προσπάθειες  µε το συντονισ µό όλων  των αρµόδιων  υπηρεσιών  και
σε στενή  συνεργασία  µε τους κοινωνικούς  εταίρους .
57Παρά  τις µειώσεις  η φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας  παρα µένει υψηλή
Τα κύρια  στοιχεία  για τη φορολογία  στην  ΕΕ
/g183 Η συνολική  φορολογική  επιβάρυνση  στην ΕΕ, όπως  µετράται  µε βάση  το λόγο των συνολικών  φορολογικών
εσόδων  µε το ΑΕγχΠ , αυξήθηκε  από 41,5% το 1996 σε 41,9% το 1999 ενώ το 2001 µειώθηκε  σε επίπεδο
ελάχιστα  κάτω  από το αντίστοιχο  ποσοστό  της το 1996 (41,3%).
/g183 Ο προσαρ µοσµένος έµµεσος φορολογικός  συντελεστής23 της εργασίας  που σχετίζεται  µε την εξέλιξη  της
συνολικής  φορολογικής  επιβάρυνσης  των αποδοχών  στην ΕΕ, αφότου  έφτασε  στο ανώτατο  σηµείο του το 1998
(περίπου  37,8%) στη συνέχεια  µειώθηκε  κατά  µία ποσοστιαία  µονάδα  σε ποσοστό  περίπου  36,8% το 2001.
/g183 Η µείωση  της φορολογικής  επιβάρυνσης  των χαµηλόµισθων  εργαζο µένων  φαίνεται  σηµαντικότερη . Η
φορολόγηση  στην ΕΕ ανήλθε  στο 37,8% το 2001 σηµειώνοντας  µέση µείωση  ύψους  3 ποσοστιαίων  µονάδων
σε όλα τα κράτη  µέλη κατά  την περίοδο  1997-2001, αν και µε διακυ µάνσεις  µεταξύ  τους.
Το γενικό  φορολογικό  περιβάλλον  πρέπει  να ευνοεί  τις επιχειρήσεις  και να ενθαρρύνει  την
ανάληψη  κινδύνου . Η συνολική  φορολογική  επιβάρυνση  αυξήθηκε  κατά  την περίοδο  1996-
1999. Από το σηµείο αυτό  και µετά η τάση  αυτή  αντιστράφηκε  σε πολλά  κράτη  µέλη.
Ωστόσο  σε αρκετά  κράτη  µέλη (Σουηδία , ∆ανία , Βέλγιο , Φινλανδία , Γαλλία  και Αυστρία ) ο
φορολογικός  συντελεστής  παρα µένει υψηλός , υπερβαίνοντας  το 45% του ΑΕγχΠ .
Σε όλα τα κράτη  µέλη σηµειώνονται  θετικές  εξελίξεις  όσον  αφορά  τη µείωση  της φορολογικής
επιβάρυνσης  της εργασίας . Τα περισσότερα  από αυτά  διατηρούν  την προσήλωσή  τους στο
στόχο  για τη µείωση  της φορολογικής  επιβάρυνσης  της εργασίας  χωρίς  όµως να καθορίζουν
εθνικούς  στόχους . Η φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας , όπως  µετράται  µε βάση  τον
προσαρ µοσµένο έµµεσο φορολογικό  συντελεστή  της εργασίας , µειώθηκε24 κατά  µία
ποσοστιαία  µονάδα  µεταξύ  1996-2001 σε 36,8% το 2001 στην  ΕΕ, κυρίως  λόγω  της µείωσης
                                                
23Ο έµµεσος προσαρ µοσµένος συντελεστής  ορίζεται  ως το σύνολο  των άµεσων  και έµµεσων  φόρων  στο
εισόδη µα που προέρχεται  από εργασία  (φόρος  ατοµικού εισοδή µατος από εργασία  συν τους φόρους
µισθωτών  υπηρεσιών ) σε συνδυασ µό µε τις εισφορές  κοινωνικής  ασφάλισης  των εργαζο µένων  και των
εργοδοτών  ως ποσοστό  του συνολικού  κόστους  της εργασίας , συµπεριλα µβανο µένων  των φόρων
µισθωτών  υπηρεσιών . Πρόκειται  για µια παλαιού  τύπου  εµπειρική  µέθοδο  µέτρησης  της πραγ µατικής
φορολογικής  επιβάρυνσης  του εισοδή µατος από εργασία  και συνεπώς  βασίζεται  στα συνολικά  στοιχεία
που έχουν  συλλεγεί  σχετικά  µε τα φορολογικά  έσοδα  και τα εισοδή µατα.
24Τα στοιχεία  για τον έµµεσο φορολογικό  συντελεστή  βασίζονται  σε εθνικούς  λογαριασ µούς και σε
πρόσθετες  εκτιµήσεις  των κρατών  µελών  (πηγή : υπηρεσίες  της Επιτροπής , Γ∆ Φορολογία  και
τελωνειακή  ένωση ). Η φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας  απεικονίζει  τη διαφορά  µεταξύ  του
µισθολογικού  κόστους  που επιβαρύνονται  οι εργοδότες  και τις καθαρές  αποδοχές  των εργαζο µένων  για
έναν άγαµο εργαζό µενο που κερδίζει  το 67% των αποδοχών  ενός µέσου  εργάτη  παραγωγής  (πηγή :
ΟΟΣΑ  σε συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη). Τα στοιχεία  αυτά  βασίζονται  σε φορολογικούς  δείκτες  που
δηµιουργήθηκαν  για υποθετικά  νοικοκυριά .
58των εισφορών  κοινωνικής  ασφάλισης . Η µείωση  της φορολόγησης  της εργασίας  είναι
περισσότερο  ορατή  στην  κατηγορία  των χαµηλόµισθων  (σχεδόν  3 ποσοστιαίες  µονάδες ),
όπως  µετράται  µε βάση  τη φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας  για έναν άγαµο εργαζό µενο
που κερδίζει  το 67% των αποδοχών  ενός µέσου  εργάτη  παραγωγής .
59∆ιάγρα µµα 3: Προσαρ µοσµένος έµµεσος  φορολογικός  συντελεστής  της µισθωτής
εργασίας
0102030405060
SE FI BE AT DK IT DE FR GR EU** PT ES NL LU IE UK
1997 2001** Προσωρινή  εκτίµηση
** Σταθ µίζεται  διά των συνολικών  αποδοχών  των εργαζο µένων
Πηγή : Eurostat « Οι δοµές των φορολογικών  συστη µάτων  στην  ΕΕ», όπως  ενηµερώθηκε  από τις υπηρεσίες  της Επιτροπής  - Γ∆ TAXUD,
2002.
Η εικόνα  που παρουσιάζουν  τα κράτη  µέλη χαρακτηρίζεται  από σηµαντικές  αποκλίσεις
µεταξύ  τους καθώς  και από σηµαντικές  αλλαγές  στη σύνθεση  της φορολογικής  επιβάρυνσης
της εργασίας  τα τελευταία  έτη. Στην  Ιρλανδία  και στην  Ιταλία  παρατηρήθηκαν  οι
σηµαντικότερες  µειώσεις  της συνολικής  φορολογικής  επιβάρυνσης  και ακολουθούν  το
Ηνωµένο Βασίλειο , η Φινλανδία  και η Γαλλία . Κατά  την περίοδο  1997-2001 τα περισσότερα
κράτη  µέλη µείωσαν  τη φορολογική  επιβάρυνση  των εργαζο µένων  µε χαµηλές και µεσαίες
αµοιβές .
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη αναφέρουν  σηµαντικές  µειώσεις  του φόρου  ατοµικού εισοδή µατος
και των εισφορών  κοινωνικής  ασφάλισης  το 2001-2002 στο πλαίσιο  των φορολογικών  τους
µεταρρυθ µίσεων  για να µειώσουν  τη φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας  (Γαλλία , Κάτω
Χώρες , ∆ανία , Φινλανδία , Σουηδία , Γερµανία, Ηνωµένο Βασίλειο , Λουξε µβούργο  και
Βέλγιο ). Οι µειώσεις  των φορολογικών  συντελεστών  εισοδή µατος αποτέλεσαν  ένα σηµαντικό
60εργαλείο . Αρκετά  κράτη  µέλη αύξησαν  συγχρόνως  τα κατώτατα  όρια φορολογικής
απαλλαγής . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη αποδίδουν  προτεραιότητα  στις φορολογικές
µειώσεις  για τους χαµηλόµισθους , π.χ. σε πολλά  κράτη  µέλη αποφασίστηκαν  ειδικές
εκπτώσεις  τού καταβληθέντος  εισοδή µατος ή ελαφρύνσεις  επί της φορολογικής  βάσης  της
εργασίας  (Βέλγιο , Γαλλία , Φινλανδία , Σουηδία , Ιρλανδία , Ηνωµένο Βασίλειο  και Κάτω
Χώρες25). Οι φορολογικές  αυτές  µειώσεις  κανονικά  αυξάνονται  για τους χαµηλόµισθους
εργαζό µενους  και µειώνονται  αντιστοίχως  για τα υψηλότερα  εισοδή µατα. Επίσης
θεσπίστηκαν  στοχοθετη µένες µειώσεις  των εισφορών  κοινωνικής  ασφάλισης  (κυρίως  των
εργοδοτικών  εισφορών ) για τους χαµηλόµισθους  εργαζό µενους , την πρόσληψη  νέου
προσωπικού  και τους µακροχρόνια  άνεργους , για τη διατήρηση  των εργαζο µένων
µεγαλύτερης  ηλικίας  και για τα άτοµα που εγκαταλείπουν  το σχολείο  (Βέλγιο , Ελλάδα ,
Ισπανία , Γαλλία , Ιρλανδία , Ιταλία , Λουξε µβούργο , Κάτω  Χώρες , Σουηδία , ∆ανία  και
Πορτογαλία ).
∆ιάγρα µµα 4: Φορολογικός  συντελεστής  για άγαµο άτοµο µε 67% των αποδοχών  ενός
µέσου  εργάτη  παραγωγής
01020304050
BE SE DE IT DA FI AT FR EU15 NL GR ES PT LU UK IE
1997 2001
                                                
25Οι Κάτω  Χώρες  αποτελούν  εξαίρεση  στον  κανόνα  σύµφωνα  µε τον οποίο  οι φορολογικές  εκπτώσεις
µειώνονται  όσο αυξάνονται  τα εισοδή µατα.
61Πηγή : ΟΟΣΑ , «Η φορολογία  των αποδοχών  - φορολογία  των αποδοχών  και των µισθών , εισφορές  κοινωνικής  ασφάλισης  των εργαζο µένων
και των εργοδοτών  τους, επιδό µατα τέκνων », υπηρεσίες  της Επιτροπής  βάσει  της βάσης  δεδοµένων  του ΟΟΣΑ  1996-2001.
Λαµβάνοντας  ως δεδοµένο ότι στα περισσότερα  κράτη  µέλη η φορολογική  επιβάρυνση  της
εργασίας  παρουσίαζε  συνεχή  αύξηση  από τις αρχές  της δεκαετίας  του 1970, η πρόσφατη
αντιστροφή  της τάσης  αυτής  στην  πλειονότητα  των κρατών  µελών  αποτελεί  σηµαντικό
αποτέλεσ µα. Ωστόσο , παρά  τις θετικές  αυτές  εξελίξεις  η φορολόγηση  της εργασίας
παρα µένει σε υψηλά  επίπεδα  σε πολλά  κράτη  µέλη, ιδίως  σε σύγκριση  µε τα όσα ισχύουν
αντίστοιχα  στις ΗΠΑ  και στην  Ιαπωνία . Το γεγονός  αυτό  αποδεικνύει  την ανάγκη  να
ενταθούν  οι προσπάθειες  για τη φορολογική  ελάφρυνση  των χαµηλόµισθων  εργαζο µένων  και
την επίτευξη  ισορροπίας  κατά  τη λήψη  των διαφόρων  φορολογικών  µέτρων , συνεκτι µώντας
τις ιδιαιτερότητες  της αγοράς  εργασίας .
Πρέπει  να ενισχυθούν  τα φορολογικά  κίνητρα  για την αύξηση  των επενδύσεων  σε ανθρώπινο
δυνα µικό. Οι φορολογικές  µεταρρυθ µίσεις  που ξεκίνησαν  τα κράτη  µέλη αποσκοπούν  όχι
µόνον  στη δηµιουργία  νέων  θέσεων  εργασίας  αλλά  και στην  εξάλειψη  δυσχερειών
οικονο µικής φύσης  που εµποδίζουν  την κατάρτιση  τόσο  σε επίπεδο  επιχείρησης  όσο και σε
επίπεδο  ατόµων. Όλο και περισσότερα  κράτη  µέλη προωθούν  τις επενδύσεις  σε ανθρώπινο
δυνα µικό µέσω της παροχής  φορολογικών  κινήτρων  σε επιχειρήσεις  ενθαρρύνοντας  την
κατάρτιση  (Ισπανία , Αυστρία , Κάτω  Χώρες , Σουηδία , Ηνωµένο Βασίλειο ). Ορισ µένα κράτη
µέλη λαµβάνουν  µέτρα µη φορολογικού  χαρακτήρα  για να προωθήσουν  την κατάρτιση  των
εργαζο µένων  εντός  ή εκτός  του πλαισίου  της επιχείρησης , την αναδιάθεση  των εσόδων  από
περιβαλλοντικούς  φόρους  στην  ανάπτυξη  των δεξιοτήτων  των ατόµων ή σε πρωτοποριακούς
µηχανισ µούς χρηµατοδότησης  που επικεντρώνονται  στα άτοµα, όπως  είναι  η επιβράβευση
δεξιοτήτων  που συνδέεται  µε αποτα µιευτικούς  λογαριασ µούς δεξιοτήτων  (Σουηδία ) και οι
φορολογικές  εκπτώσεις  (Ηνωµένο Βασίλειο ). Ωστόσο  καθώς  αυξάνονται  η γεωγραφική
κινητικότητα  των εργαζο µένων  και η τάση  τους να αλλάζουν  εργοδότη  συχνότερα , οι
επιχειρήσεις  αποθαρρύνονται  από την ανάληψη  πρωτοβουλιών  κατάρτισης .
Μικρή  πρόοδος  έχει επιτευχθεί  όσον  αφορά  την εξεύρεση  εναλλακτικών  φορολογικών  πόρων
υπέρ του εισοδή µατος από την εργασία . Ορισ µένα κράτη  µέλη (∆ανία , Γερµανία, Κάτω
Χώρες , Σουηδία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) έχουν  θεσπίσει  ή αυξήσει  τους περιβαλλοντικούς
φόρους , ιδίως  τους ενεργειακούς , για να προωθήσουν  κυρίως  περιβαλλοντικούς  στόχους
παρά  για να αντισταθ µίσουν  τη µείωση  των φορολογικών  εσόδων  από την εργασία . Αρκετά
κράτη  µέλη εξακολουθούν  να εφαρ µόζουν  φορολογικά  µέτρα που έχουν  σκοπό  να άρουν  το
(έµµεσο) φορολογικό  βάρος  από τις υπηρεσίες  έντασης  εργασίας  µέσω της επιβολής
χαµηλών  συντελεστών  ΦΠΑ  στις υπηρεσίες  αυτές  (Βέλγιο , Ισπανία , Γαλλία , Ιταλία ,
Λουξε µβούργο , Κάτω  Χώρες , Πορτογαλία  και Ηνωµένο Βασίλειο ). Η ισχύς  των µέτρων
αυτών , που ελήφθησαν  το 2000 για µια περίοδο  3 ετών , πρόκειται  να παραταθεί  για ένα
ακόµη έτος, έως το 2003, προκει µένου η Επιτροπή  να µπορέσει  να αξιολογήσει  την
62αποτελεσ µατικότητά  τους µε βάση  τις εθνικές  εκθέσεις  και να αποφασιστεί  η επέκτασή  τους
και σε άλλα  κράτη  µέλη ή η κατάργησή  τους.
Η ανάπτυξη  της εδαφικής  διάστασης  της ΕΣΑ  βρίσκεται  στο στάδιο  της παγίωσης
Οι τοπικές  στρατηγικές  για την απασχόληση  πρέπει  να προσαρ µοστούν  στις ιδιαίτερες  συνθήκες
που επικρατούν  σε τοπικό  επίπεδο . Τα κράτη  µέλη εξακολούθησαν  να εφαρ µόζουν  µέτρα και
αλλαγές  πολιτικής  που είχαν  εισαγάγει  στο παρελθόν  και µικρός  µόνον  αριθµός από αυτά
έλαβαν  νέα µέτρα για τις τοπικές  και περιφερειακές  δράσεις  για την απασχόληση .
Παρατηρείται  όλο και περισσότερο  µια τάση  για την αποκέντρωση  των πολιτικών
απασχόλησης  που σε πολλές  περιπτώσεις  επηρεάζεται  από την ευρωπαϊκή  στρατηγική  για
την απασχόληση  και τα διαρθρωτικά  ταµεία. Η ανάγκη  µιας πιο στρατηγικής  προσέγγισης  για
την ανάπτυξη  της απασχόλησης  σε τοπικό  επίπεδο  φαίνεται  να γίνεται  ευρέως  αποδεκτή  και
το γεγονός  αυτό  αντικατοπτρίζεται  ολοένα  και περισσότερο  στα ΕΣ∆. Η προσέγγιση  αυτή
απαιτεί  αυξη µένη συνοχή  και αυστηρότερο  σχεδιασ µό και αξιολόγηση  των τοπικών
πολιτικών  για την απασχόληση .
Τα περιφερειακά  σχέδια  δράσης  αναπτύχθηκαν  περισσότερο  και εφαρ µόζονται  σε τέσσερα
κράτη  µέλη (Βέλγιο , Πορτογαλία , Ισπανία  και Ηνωµένο Βασίλειο ). Στη Φινλανδία  από το
2002 και µετά θα ενταχθούν  στα ΕΣ∆ περιφερειακά  σχέδια  και τα υπουργεία  και οι
αντίστοιχες  περιφερειακές  αρχές  θα διαπραγ µατεύονται  τους ετήσιους  στόχους  και πόρους
για τις περιφέρειες . Τα τοπικά  σύµφωνα  για την απασχόληση  παρα µένουν  σηµαντικά
εργαλεία  για την εφαρ µογή των πολιτικών  απασχόλησης  σε τοπικό /περιφερεικό  επίπεδο  σε
ορισµένα κράτη  µέλη (Ιταλία , Πορτογαλία , Αυστρία ).
Η προσέγγιση  εταιρικής  σχέσης  πρέπει  να ενισχυθεί . Στα περισσότερα  κράτη  µέλη η
συµµετοχή  των περιφερειακών  και τοπικών  αρχών  κατά  τη διαδικασία  των ΕΣ∆ περιορίζεται
στο στάδιο  εφαρ µογής. Τα ΕΣ∆ καταρτίζονται  βασικά  από τις κεντρικές  αρχές  σε
διαβούλευση , αλλά  σπάνια  σε εταιρική  σχέση , µε άλλους  φορείς . Υπάρχει  αυξανό µενο
ενδιαφέρον  από την πλευρά  των κρατών  µελών  για το ρόλο  των ολοκληρω µένων
στρατηγικών  σε περιφερειακό  επίπεδο  καθώς  και για τις εταιρικές  σχέσεις  ως µέσου  για την
άσκηση  ενεργητικής  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας . Οι στρατηγικές  εταιρικές  σχέσεις  σε
τοπικό  επίπεδο  αναφέρονται  συχνά  αλλά  σπάνια  περιγράφονται  λεπτο µερώς  και συχνά  οι
αναφερό µενες εταιρικές  σχέσεις  συνδέονται  µε τα προγρά µµατα των διαρθρωτικών  ταµείων.
Οι συνεχιζό µενες διαδικασίες  αποκέντρωσης  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης
σηµαίνουν  αυξη µένη ευελιξία  σε τοπικό  επίπεδο  καθώς  και αυτονο µία στο µέτρο που οι
υπηρεσίες  διαθέτουν  όλο και περισσότερο  τη δυνατότητα  να επιλέγουν  µέτρα ή µέσα, τα
οποία  έχουν  αποφασιστεί  σε εθνικό  ή σε περιφερειακό  επίπεδο , προκει µένου να
ανταποκριθούν  στις τοπικές  ανάγκες . Ο ρόλος  των κοινωνικών  εταίρων  στη δηµιουργία
θέσεων  εργασίας  σε τοπικό  επίπεδο  δεν συζητάται  εις βάθος  και ακόµα πιο συνοπτικές  είναι
63οι αναφορές  σε άλλους  παράγοντες  µε δυνατότητες  συνεισφοράς , κυρίως  στο πλαίσιο  της
κοινωνικής  οικονο µίας.
2.2.3.Προσαρ µοστικότητα
Οι δράσεις  στο πλαίσιο  του άξονα  για την προσαρ µοστικότητα  της ευρωπαϊκής  στρατηγικής
για την απασχόληση  επικεντρώνονται  στις κοινές  προσπάθειες  των κυβερνήσεων  και των
κοινωνικών  εταίρων , µέσω µιας διαδικασίας  εταιρικής  σχέσης , για τη βελτίωση  του επιπέδου
και της ποιότητας  απασχόλησης  µέσω της προσαρ µογής της οργάνωσης  της εργασίας  και της
εφαρ µογής στρατηγικών  για τη διά βίου µάθηση  στις επιχειρήσεις . Οι δράσεις  αυτές
αποσκοπούν  στην  ενίσχυση  της ικανότητας  προσαρ µογής της αγοράς  εργασίας  και των
παραγόντων  της στις διαρθρωτικές  αλλαγές , προωθώντας  ιδίως  την προσαρ µοστικότητα  των
επιχειρήσεων , µειώνοντας  τα εµπόδια  για την απασχόληση  και εξασφαλίζοντας  την
κατάλληλη  ισορροπία  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας . Πέρα  από τη διεύρυνση  του πεδίου
των κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση  για το 2001, ιδίως  όσον  αφορά  την υγεία
και την ασφάλεια  στην  εργασία  και την επίτευξη  του στόχου  σχετικά  µε την απόκτηση  των
βασικών  εφοδίων  για την κοινωνία  της πληροφορίας  έως το 2003, οι κατευθυντήριες  γραµµές
για το 2002 τονίζουν  ιδιαιτέρως  τη συµβολή  στις βελτιώσεις  της ποιότητας  στην  εργασία  στο
πλαίσιο  του εκσυγχρονισ µού της οργάνωσης  της εργασίας .
Βήµατα προς  την επίτευξη  σωστής  ισορροπίας  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας
Ευελιξία  και ασφάλεια : αξιοποίηση  των συνεργιών
Καθώς  οι ιδέες  αυτές  καθαυτές  της ευελιξίας  και της ασφάλειας  εξελίσσονται  αντικατοπτρίζοντας  τις αλλαγές
στις κοινωνίες  µας, η έννοια  της ισορροπίας  µεταξύ  τους - που είναι  ζωτικής  σηµασίας  στον  άξονα  για την
προσαρ µοστικότητα  - πρέπει  να εξεταστεί  εις βάθος .
/g183 Η ευελιξία , δηλαδή  η ικανότητα  των επιχειρήσεων  να προσαρ µόζονται  στη ζήτηση  της αγοράς , µπορεί  να λάβει
διαφορετικές  µορφές  σε σχέση  µε την απασχόληση . Η εξωτερική  ευελιξία , η ικανότητα  δηλαδή  «πρόσληψης  και
απόλυσης  εργαζο µένων » (συµπεριλα µβανο µένης της χρήσης  προσωρινών  εργαζο µένων  ή προσωπικού  µε
συµβάσεις  εργασίας  ορισµένου χρόνου ), συνιστά  µια άµεση αντίδραση  και δίνει τη δυνατότητα  στις επιχειρήσεις
να προσαρ µόζονται  σε απρόβλεπτες  περιστάσεις  και µεταβαλλό µενες τάσεις , όπως  είναι  οι αλλαγές  στη ζήτηση
ή στις απαιτού µενες δεξιότητες  και τους επιτρέπει  να µεταβάλλουν  ταχέως  την παραγωγή  τους. Η εσωτερική
ευελιξία , που συνεπάγεται  την αναδιοργάνωση  του υπάρχοντος  εργατικού  δυνα µικού (χρόνος  και µέθοδοι
εργασίας , κινητικότητα ), αποτελεί  µια πιο µακροπρόθεσ µη προσέγγιση  για τη διαχείριση  των αλλαγών  και την
ανάπτυξη  των δεξιοτήτων  και ικανοτήτων , η οποία  προσφέρει  σαφή  πλεονεκτή µατα όσον  αφορά  την
παραγωγικότητα  και την ικανότητα  προσαρ µογής. Οι ανωτέρω  µορφές  ευελιξίας  αλληλοσυ µπληρώνονται  και
καθε µία από αυτές  παρουσιάζει  διαφορετικά  πλεονεκτή µατά και κόστος  για τα άτοµα, τις επιχειρήσεις  και την
κοινωνία .
/g183 Η ασφάλεια , µε βάση  µια στατική  προσέγγιση , εστιάζεται  στη σταθερότητα  της εργασιακής  σχέσης  και την
ύπαρξη  ενός δικτύου  ασφαλείας  σε περίπτωση  απώλειας  της εργασίας . Με βάση  µια πιο δυνα µική προσέγγιση ,
64η ασφάλεια  περιλα µβάνει  την κατάργηση  των διακρίσεων  µεταξύ  των διαφόρων  µορφών  συµβάσεων  και
ρυθµίσεων , καθώς  και την απόκτηση  και διατήρηση  της απασχολησι µότητας  µε σκοπό  να διευκολυνθούν  οι
προσαρ µογές στις αλλαγές  και η κινητικότητα  εντός  και µεταξύ  των θέσεων  εργασίας . Υπό το φως των
παραπάνω  η πρόσβαση  στην κατάρτιση  και η εξέλιξη  της επαγγελ µατικής  σταδιοδρο µίας αποτελούν  βασικές
πτυχές  της ασφάλειας  στην εργασία .
Η ευελιξία  και η ασφάλεια  µπορούν  να διαµορφώνονται  κατά  τέτοιο  τρόπο  ώστε  η µία να ενισχύει  την άλλη . Η
επίτευξη  της σωστής  ισορροπίας  προωθεί  την αποδοχή  των καινοτο µιών και των αλλαγών  καθώς  και την
ποικιλο µορφία  στην  αγορά  εργασίας . Η ισορροπία  αυτή  αποτελεί  σηµαντικό  συστατικό  της ποιότητας  στην
εργασία . Εξυπηρετεί  τα συµφέροντα  τόσο  των εργοδοτών  όσο και των εργαζο µένων .
Το 2001 µαζί µε τη συγκρατη µένη αύξηση  της µερικής  απασχόλησης  και των συµβάσεων
ορισµένου χρόνου  (βλ. πλαίσιο  παρακάτω ) συνεχίστηκε  η µακροχρόνια  τάση  για την
καθιέρωση  µεγαλύτερης  ευελιξίας  στις ρυθµίσεις  για το χρόνο  εργασίας . Στη Γερµανία, στην
Ελλάδα , στην  Αυστρία , στην  Ιταλία , στο Λουξε µβούργο  και στο Βέλγιο  «διάδρο µοι» για το
χρόνο  εργασίας  και εκτετα µένες περίοδοι  για τον υπολογισ µό του µέσου χρόνου  εργασίας
ίσχυσαν  σε έναν µεγάλο  αριθµό συλλογικών  συµβάσεων . Το Λουξε µβούργο , το Βέλγιο , η
Γερµανία, η Ελλάδα  και η Αυστρία  έχουν  αναλάβει  νοµική και συλλογική  δράση  για να
µειωθούν  οι υπερωρίες . Η µείωση  του ωραρίου  εργασίας , που είχε ξεκινήσει  στη Γαλλία  και
στο Βέλγιο , συνεχίστηκε  αλλά  µε προσαρ µογές στις διάφορες  ανάγκες  µέσω των κατάλληλων
συµφωνιών . Υπό την έννοια  αυτή  οι προσαρ µογές αυτές  συχνά  οδηγούν  σε αυξη µένη
ευελιξία .
Αρκετά  κράτη  µέλη, προκει µένου να ανταποκριθούν  στις ιδιαίτερες  ανάγκες  της αγοράς
εργασίας  τους, προσπαθούν  να τροποποιήσουν  την υπάρχουσα  ισορροπία  µεταξύ  των
διαφόρων  τύπων  ρυθµίσεων  σχετικά  µε τις συµβάσεις  και το χρόνο  εργασίας . Η Ισπανία , για
παράδειγ µα, προσπαθεί  να µειώσει  το µερίδιο  των συµβάσεων  ορισµένου χρόνου , η Ελλάδα
να καταστήσει  πιο ελκυστική  τη µερική  απασχόληση  και η Σουηδία  να ενθαρρύνει  την πλήρη
απασχόληση . Οι προσπάθειες  αυτές  µπορεί  σταδιακά  να οδηγήσουν  σε µεγαλύτερη  σύγκλιση
των µορφών  εργασίας  µεταξύ  των κρατών  µελών  της ΕΕ.
Ευελιξία  της εργασίας
/g183 Κατά  την περίοδο  1997-2001 σηµειώθηκε  συγκρατη µένη αλλά  σταθερή  αύξηση  της µερικής  απασχόλησης .
Το ποσοστό  της µερικής  απασχόλησης  σε σχέση  µε τη συνολική  απασχόληση  αυξήθηκε  από 17,7% σε 17,9%.
Σε κράτη  µέλη µε υψηλά  ποσοστά  µερικής  απασχόλησης , όπως  είναι  η ∆ανία  και η Σουηδία , µε τον καιρό
σηµειώνεται  κάποια  µείωση . Η Πορτογαλία  και η Ελλάδα  εξακολουθούν  να έχουν  τα χαµηλότερα  ποσοστά
µερικής  απασχόλησης , µεταξύ  4,8% και 3,5%.
/g183 Το µερίδιο  των συµβάσεων  ορισµένου χρόνου  αυξήθηκε  από 12,2% το 1997 σε 13,2% το 2001. Η Ισπανία
διαθέτει  το µεγαλύτερο  µερίδιο  µε ποσοστό  άνω του 31% και παρουσιάζει  τάσεις  µείωσης  τα τελευταία  έτη.
Χαµηλά ποσοστά  διαθέτουν  η Ιρλανδία  (µε σηµαντικές  τάσεις  µείωσης ) και το Λουξε µβούργο  µε τάσεις
ελαφράς  αύξησης .
65/g183 Παρότι  η απόφαση  ανάληψης  µερικής  απασχόλησης  έχει εθελοντικό  χαρακτήρα , σύµφωνα  µε το 80% σχεδόν
των ατόµων που ερωτήθηκαν  σχετικά , η ανάληψη  της απασχόλησης  ορισµένου χρόνου  έχει κυρίως  µη
εθελοντικό  χαρακτήρα  (επίσης  80%).
Αντισταθ µίζοντας  την τάση  αυτή  για αυξη µένη ευελιξία  πολλά  κράτη  µέλη έχουν  αναλάβει
σηµαντικά  βήµατα για να εξασφαλίσουν  την ίση µεταχείριση  µε βάση  κυρίως  τις σχετικές
οδηγίες  της ΕΕ για την µερική  απασχόληση  και τις σχέσεις  απασχόλησης  ορισµένου χρόνου
(Ιταλία , Ελλάδα , Πορτογαλία , Λουξε µβούργο , Ισπανία , Γερµανία, Βέλγιο ). Στην  Ιρλανδία ,
στη Γερµανία, στη Σουηδία , στο Λουξε µβούργο  και στη ∆ανία  οι εργαζό µενοι µερικής
απασχόλησης  απέκτησαν  περισσότερα  δικαιώ µατα. Στην  Πορτογαλία , στην  Ελλάδα , στις
Κάτω  Χώρες  και στην  Ισπανία  ελήφθησαν  µέτρα µε σκοπό  να καταστεί  περισσότερο
ελκυστική  η µερική  απασχόληση  και στη Γαλλία  η µη εθελοντική  µερική  απασχόληση
µειώθηκε  ύστερα  από τον περιορισ µό του χρόνου  εργασίας . Όσον  αφορά  τις συµβάσεις
ορισµένου χρόνου  ελήφθησαν  µέτρα, ιδίως  στην  Ελλάδα , στην  Πορτογαλία , στο Ηνωµένο
Βασίλειο , στη Φινλανδία , στην  Ιταλία , στη Σουηδία , στη Γερµανία και στην  Ισπανία , µε
σκοπό  τη βελτίωση  των συνθηκών  εργασίας  και/ή την αποθάρρυνση  των συµβάσεων  µικρής
διάρκειας . Για να µειωθούν  οι επισφαλείς  θέσεις  εργασίας  η Γαλλία  και η Γερµανία θέσπισαν
ορισµένους  περιορισ µούς σχετικά  µε τις συµβάσεις  ορισµένου χρόνου .
Όλα τα κράτη  µέλη επιτελούν  τόσο  νοµοθετικές  βελτιώσεις  όσο και/ή βελτιώσεις  που
συµφωνούνται  συλλογικά  για θέµατα υγείας  και ασφάλειας , τις οποίες  αντιµετωπίζουν  ως
κύριο  στοιχείο  βελτίωσης  της ποιότητας  εργασίας . Σε πολλές  περιπτώσεις  βρίσκονται  σε
εξέλιξη  µεταρρυθ µίσεις  για την ενίσχυση  της προληπτικής  δράσης , τη βελτίωση  της κάλυψης
και τη διάδοση  των ορθών  πρακτικών . Οι κοινωνικοί  εταίροι  (ιδίως  στη Φινλανδία , στην
Ιταλία , στη Γαλλία , στη Σουηδία , στην  Ισπανία , στην  Αυστρία  και στην  Πορτογαλία )
συνεισφέρουν  όλο και ενεργητικότερα , όπως  µαρτυρούν  τα στοιχεία  για τη συµµετοχή  τους
στη διαδικασία  κατάρτισης  και εφαρ µογής των µέτρων . Η Ιρλανδία  και η ∆ανία
προγρα µµατίζουν  ριζική  αναµόρφωση  της υπάρχουσας  νοµοθεσίας  µε επίκεντρο  τον
καθορισ µό των νέων  κινδύνων . Στις Κάτω  Χώρες  έχουν  υπογραφεί  οι λεγόµενες «συνθήκες »
σε επίπεδο  βιοµηχανίας  ενώ µελετάται  και η σύναψη  και άλλων  µέσα στο τρέχον  έτος για τη
βελτίωση  της πρόληψης  όσον  αφορά  την έκθεση  σε µεγάλους  κινδύνους . Όσον  αφορά  τα
εργατικά  ατυχή µατα (στην  περίοδο  1994-99), οι συγκριτικά  υψηλοί  αριθµοί δείχνουν  ότι
απαιτείται  η λήψη  περισσότερων  προληπτικών  µέτρων , ιδιαίτερα  στη Σουηδία , στη ∆ανία ,
στην  Ισπανία , στο Βέλγιο , στην  Ελλάδα  και στην  Ιρλανδία .
Σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  υπογράφτηκαν  δύο τοµεακές  (εµπόριο , τηλεπικοινωνίες ) και µία
σηµαντική  διεπαγγελ µατική  συµφωνία  γενικού  χαρακτήρα  για την τηλεργασία  µεταξύ  των
κοινωνικών  εταίρων . Με την εφαρ µογή των συµφωνιών  αυτών  σε εθνικό  επίπεδο  τίθεται  ένα
πλαίσιο  για την κοινωνικά  υπεύθυνη  µεταχείριση  αυτής  της µορφής  εργασίας . Με την
66τηλεργασία  έχουν  ασχοληθεί  άµεσα οι κοινωνικοί  εταίροι  στην  Αυστρία , στην  Ιταλία , στο
Ηνωµένο Βασίλειο  και στην  Πορτογαλία .
Οι πρωτοβουλίες  σχετικά  µε τον εκσυγχρονισ µό της οργάνωσης  της εργασίας  αξίζουν
ευρύτερης  διάδοσης
Ο εκσυγχρονισ µός της οργάνωσης  της εργασίας  υπερβαίνει  κατά  πολύ  την ευελιξία  των
ρυθµίσεων  για τις συµβάσεις  και το ωράριο  εργασίας . Περιλα µβάνει  µια σειρά  από
πρωτοβουλίες  σχετικές  µε το χώρο  εργασίας  που συµβάλλουν  στη καλύτερη  δυνατή  χρήση
των πόρων  και των ικανοτήτων . Η σύγχρονη  οργάνωση  της εργασίας  µπορεί  να
διαδρα µατίσει  σηµαντικό  ρόλο  στην  αύξηση  της ποιότητας  στην  εργασία , της
παραγωγικότητας  και της ανταγωνιστικότητας  των επιχειρήσεων . Γενικότερα  µπορεί  να
διευκολύνει  την προσαρ µογή των ατόµων καθώς  και των οργανώσεων  στις αλλαγές .
Τα κράτη  µέλη ανέλαβαν  µια σειρά  από ενδιαφέρουσες  πρωτοβουλίες  για την ενθάρρυνση
της καινοτο µίας και τη διάδοση  των ορθών  πρακτικών  στον  τοµέα αυτό . Η Φινλανδία
εφαρ µόζει µια ολιστική  προσέγγιση  στο θέµα αυτό , ιδίως  µέσω των προγρα µµάτων  για την
ανάπτυξη  του χώρου  εργασίας  και την εθνική  παραγωγικότητα . Άλλες  αξιοση µείωτες
πρωτοβουλίες , στις οποίες  συχνά  συµµετέχουν  οι τοπικοί  παράγοντες  ή οι κοινωνικοί  εταίροι ,
έχουν  αναλάβει  το Ηνωµένο Βασίλειο  (π.χ. σχέδια  της CBI, «της Συνο µοσπονδίας  των
Βρετανών  Βιοµηχάνων »), η Πορτογαλία  και η Ισπανία  (κυβερνητικές  πρωτοβουλίες  για την
προώθηση  της εφαρ µογής και της διάδοσης  ορθών  πρακτικών ), η Ιρλανδία  (National Center
for Partnership and Performance, « Εθνικό  Κέντρο  για τις Εταιρικές  σχέσεις  και την
Αποδοτικότητα ») και η Γερµανία (νόµος για την κοινωνική  οργάνωση  των επιχειρήσεων  και
πρόγρα µµα Insti).
Παρά  τις πρωτοβουλίες  αυτές  η διάδοση  επιτυχη µένων  καινοτο µιών οργάνωσης  παρα µένει
µέχρι στιγµής περιορισ µένη στην  ΕΕ. Το γεγονός  αυτό  οφείλεται  ίσως σε µια σειρά  από
παράγοντες  που ενισχύονται  αµοιβαία , όπως  είναι  οι περιορισ µένες γνώσεις  σχετικά  µε τις
καινοτό µους πρακτικές  και τα οφέλη  τους, η ανεπαρκής  πρόσβαση  σε µεθόδους  που να
βασίζονται  σε στοιχεία , καθώς  και σε πόρους  που να µπορούν  να στηρίξουν  τη µάθηση  και
τις καινοτο µίες σχετικά  µε την οργάνωση  και, τέλος , η αδυνα µία των συστη µάτων
κατάρτισης  να µεταδώσουν  γνώσεις  και ικανότητες  σχετικές  µε τις νέες µορφές  οργάνωσης
της εργασίας .
Η κατάρτιση  των εργαζο µένων  προσελκύει  µεγαλύτερη  προσοχή …
Σχεδόν  σε όλα τα κράτη  µέλη έχουν  συναφθεί  συµφωνίες  για την επαγγελ µατική  κατάρτιση
σε διακλαδικό  επίπεδο  και/ή σε τοµεακό  επίπεδο  και πολύ  συχνά  συλλογικές  συµφωνίες
διαµορφώνουν  το πλαίσιο  για τις δράσεις  συνεχιζό µενης κατάρτισης . Περισσότερα  κράτη
67µέλη πειρα µατίζονται  µε την παροχή  διαφόρων  µορφών  οικονο µικών  κινήτρων  που
αποσκοπούν  στην  ανάπτυξη  ικανοτήτων . Τα κίνητρα  αυτά  περιλα µβάνουν  τους
λογαριασ µούς κατάρτισης , τα κουπόνια , τις εισφορές  για την κατάρτιση  και τις φορολογικές
µεταρρυθ µίσεις . Οι πρωτοβουλίες  που συνδέουν  το χρόνο  εργασίας  µε την κατάρτιση  (για
παράδειγ µα οι λογαριασ µοί εργασιακού  χρόνου , η εκπαιδευτική  άδεια  και η άδεια  για
κατάρτιση  και τα προγρά µµατα εκ περιτροπής  απασχόλησης ) συνεχίζονται . Οι προσπάθειες
για την ανάπτυξη  συστη µάτων  πιστοποίησης  της ανεπίση µης εκπαίδευσης  προχωρούν .
Κάποια  στοιχεία  µαρτυρούν  την εµφάνιση  µιας πιο στρατηγικής  και µακροπρόθεσ µης
προσέγγισης  για την ανάπτυξη  του εργατικού  δυνα µικού και την προώθηση  πιο
ολοκληρω µένων  δεσµών µέτρων  για την προαγωγή  της διά βίου µάθησης . Γενικά  όµως η
καλλιέργεια  µιας ευρύτερης  κουλτούρας  µάθησης  στο χώρο  εργασίας  δεν συγκεντρώνει
ιδιαίτερο  ενδιαφέρον . Το δικαίω µα των εργαζο µένων  να διαθέτουν  ατοµικά προγρά µµατα
κατάρτισης  καθιερώνεται  όλο και περισσότερο  (Βέλγιο , ∆ανία , Κάτω  Χώρες , Φινλανδία ,
Σουηδία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) και σε έναν µικρό αριθµό περιπτώσεων  εισάγεται  το
ευρύτερο  δικαίω µα σε έναν ελάχιστο  αριθµό ωρών  κατάρτισης  ανά έτος (Πορτογαλία ,
Φινλανδία ). Ωστόσο  είναι  ακόµα πολύ  νωρίς  για αποτελέσ µατα. Πρέπει  να οργανωθεί
συγκεκρι µένη παρακολούθηση  των προγρα µµάτων  αυτών  σχετικά  µε το δικαίω µα
κατάρτισης  προκει µένου να µεγιστοποιηθεί  η αποδοτικότητά  τους.
Λίγα  κράτη  µέλη παρέχουν  στοιχεία  σχετικά  µε τον αριθµό των εργαζο µένων  που
καλύπτονται  από συµφωνίες  (Βέλγιο , Γερµανία, Ιρλανδία , Ισπανία  και Ηνωµένο Βασίλειο ).
Στο µέλλον  είναι  ανάγκη  να εξασφαλιστεί  η συστη µατικότερη  παροχή  στοιχείων  σχετικά  µε
την κάλυψη  και τον προϋπολογισ µό των συµφωνιών  στον  τοµέα της διά βίου µάθησης . Το
πλαίσιο  για την ανάληψη  δράσης  σχετικά  µε τις δεξιότητες  και τα προσόντα , που εγκρίθηκε
πρόσφατα  από τους κοινοτικούς  εταίρους  σε επίπεδο  ΕΕ, µπορεί  να συµβάλει  για την
αντιµετώπιση  ορισµένων  από τις υπάρχουσες  ελλείψεις  στη διαδικασία  αναφοράς .
Ορισ µένα κράτη  µέλη αναφέρουν  αύξηση  στις δαπάνες  που αφιερώνουν  οι επιχειρήσεις  στη
συνεχιζό µενη επαγγελ µατική  κατάρτιση  (για παράδειγ µα η Ιρλανδία , Βέλγιο  και το Ηνωµένο
Βασίλειο ) και το γεγονός  αυτό  επιβεβαιώνεται  από τη γενική  τάση  που παρατηρείται  στα
ευρωπαϊκά  στοιχεία26. Ορισ µένα κράτη  µέλη επίσης  επιση µαίνουν  αύξηση  στις κρατικές
δαπάνες  και γενικά  µια εµφανώς  ανοδική  τάση των δαπανών  καθώς  και µεγαλύτερο
κατα µερισµό των δαπανών  µεταξύ  όλων  των αρµόδιων  παραγόντων . Το ΕΚΤ  συχνά
διαδρα µατίζει  σηµαντικό  ρόλο  στην  υποστήριξη  της συνεχιζό µενης κατάρτισης .
                                                
26Σύµφωνα  µε τα δεδο µένα CVTS ( Έρευνες  Συνεχιζό µενης Επαγγελ µατικής  Κατάρτισης  1& 2 έτη
αναφοράς  1993 και 1999) οι επιχειρήσεις  επενδύουν  όλο και περισσότερο  στη συνεχιζό µενη
επαγγελ µατική  κατάρτιση  (ΣΕΚ ). Παρόλα  αυτά  αυτή  παρα µένει σε επίπεδα  γενικά  χαµηλά που
κυµαίνονται  από ποσοστό  ελάχιστα  µεγαλύτερο  του 1% του κόστους  εργασίας  όλων  των επιχειρήσεων
στην  Πορτογαλία  σε 3% στη ∆ανία .
68… αλλά  ο στόχος  απόκτησης  των βασικών  εφοδίων  ΤΠΕ  από όλους  τους  εργαζό µενους
δεν µπορεί  να επιτευχθεί  χωρίς  διπλασιασ µό των προσπαθειών
Αν και όλο και µεγαλύτερος  αριθµός εργαζο µένων  χρησι µοποιούν  υπολογιστή  στην  εργασία
τους, τα κράτη  µέλη συνεχίζουν  να αποδίδουν  περιορισ µένη σηµασία στην επίτευξη  του στόχου
για την παροχή  σε κάθε  εργαζό µενο της δυνατότητας  να αποκτήσει  τα βασικά  εφόδια  για την
κοινωνία  της πληροφορίας  έως το 2003.  Σε πολλά  κράτη  µέλη ο στόχος  αυτός  φαίνεται  να
υπάγεται  σε ένα γενικότερο  πλαίσιο  δράσης  που αποσκοπεί  στην  παροχή  των βασικών
εφοδίων  ΤΠΕ  σε όλους  τους πολίτες  (Βέλγιο , Φινλανδία , Λουξε µβούργο , Σουηδία ). Άλλα ,
όπως  είναι  το Ηνωµένο Βασίλειο , η Πορτογαλία , η Ελλάδα  και η Ιρλανδία  αναφέρουν
ορισµένες πιο συγκεκρι µένες πρωτοβουλίες  που έχουν  ως στόχο  τους εργαζό µενους .
Τα στοιχεία  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο27 µαρτυρούν  ότι επιτελούνται  κάποια  βήµατα προόδου  για
την επίτευξη  του στόχου  αυτού  καθώς  το 2001 λίγο παραπάνω  από το 29% του συνολικού
εργατικού  δυνα µικού είχε παρακολουθήσει  κατάρτιση  ΤΠΕ  (το αντίστοιχο  ποσοστό  το 2000
ήταν  κάτω  από 23%). Ωστόσο  οι προσπάθειες  κατάρτισης  εστιάζονται  γενικά  στα
διευθυντικά  στελέχη  και στους  διοικητικούς  υπαλλήλους , ενώ οι χειρώνακτες  εργαζό µενοι
συνεχίζουν  να παρα µένουν  στη µεγάλη  πλειονότητά  τους αποκλεισ µένοι από τη δυνατότητα
αναβάθ µισης των δεξιοτήτων  τους στις ΤΠΕ . Οι εργαζό µενοι στις µικρές  και µεσαίες
επιχειρήσεις  έχουν  επίσης  ελάχιστες  ευκαιρίες  να επωφεληθούν  από τις δυνατότητες
κατάρτισης . Προκει µένου να επιτευχθεί  ο στόχος  για την παροχή  ευκαιριών  σε όλους  τους
εργαζό µενους  έως τα τέλη του 2003 απαιτείται  επειγόντως  να ενισχυθούν  σηµαντικά  οι
προσπάθειες  που καταβάλλονται .
2.2.4.Ίσες ευκαιρίες
Για να αυξηθεί  η συµµετοχή  των εργαζο µένων  και να επιτευχθούν  τα ποσοστά  απασχόλησης
που έχουν  τεθεί  ως στόχοι  για το 2010 από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Λισσαβώνας  και
της Στοκχόλ µης οι κυβερνήσεις  και οι κοινωνικοί  εταίροι  καλούνται  να ενισχύσουν  τις
πολιτικές  ίσων  ευκαιριών  για τις γυναίκες  και τους άνδρες  στην  αγορά  εργασίας . Αυτό
επιδιώκεται  µε την ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  σε όλους  τους άξονες , τη µείωση
των διαφορών  µεταξύ  των φύλων  όσον  αφορά  τα ποσοστά  ανεργίας  και απασχόλησης , την
αντιµετώπιση  των διαχωρισ µών λόγω  φύλου  στην  αγορά  εργασίας  καθώς  και των διαφορών
στο επίπεδο  των αµοιβών , αλλά  και µε πολιτικές  που προσανατολίζονται  στο συνδυασ µό
επαγγελ µατικού  και οικογενειακού  βίου, συµπεριλα µβανο µένης της παροχής  υπηρεσιών
παιδικής  φροντίδας .
                                                
27Έρευνα  του ευρωβαρό µετρου  για τις ΤΠΕ  και την απασχόληση , 2000 και 2001.
69Οι εξελίξεις  στον  τοµέα αυτόν  πρέπει  να ιδωθούν  υπό το φως της κοινής  έκθεσης  της
Επιτροπής  και του Συµβουλίου  για την αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού28
στην  οποία  τονίζεται  η ανάγκη  για την ανάληψη  µιας ισχυρής  πρωτοβουλίας  για τη µείωση
των διαφορών  µεταξύ  των φύλων  τόσο  στο δηµόσιο όσο και στον  ιδιωτικό  τοµέα. Τα µέτρα
µπορούν  να περιλα µβάνουν  την αντιµετώπιση  των µισθολογικών  ανισοτήτων  µεταξύ  ανδρών
και γυναικών  και τη διευκόλυνση  της πρόσβασης  στην  αγορά  εργασίας  επανεξετάζοντας ,
µεταξύ  άλλων , τους περιορισ µούς στις δυνατότητες  επιλογών  που έχουν  οι άνδρες  και οι
γυναίκες  στην  αγορά  εργασίας  καθώς  και την ταξινό µηση των θέσεων  εργασίας  και των
διαδικασιών  διαµόρφωσης  των µισθών .
Τα στοιχεία  σχετικά  µε τις ανισότητες  των φύλων : µείωση  αλλά  µε αργούς  ρυθµούς
/g183 Το 2001 τα ποσοστά  απασχόλησης  των γυναικών  σηµείωσαν  αύξηση  σε όλα τα κράτη  µέλη (εκτός  από το
Βέλγιο  και την Ελλάδα ) ενώ οι ανισότητες  µεταξύ  των φύλων  στην απασχόληση  µειώθηκαν  ελαφρώς . Ωστόσο
το ποσοστό  απασχόλησης  για τις γυναίκες  στην ΕΕ (54,9%) παρα µένει 18 ποσοστιαίες  µονάδες  κάτω  του
αντίστοιχου  ποσοστού  για τους άνδρες  (73%). Η Σουηδία , η Φινλανδία  και η ∆ανία  παρουσιάζουν  τα
χαµηλότερα  ποσοστά  διαφορών  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών . Η Ελλάδα , η Ισπανία , η Ιταλία , το
Λουξε µβούργο  και η Ιρλανδία  έχουν  τις σηµαντικότερες  διαφορές  µεταξύ  των φύλων , άνω των 20 ποσοστιαίων
µονάδων .
/g183 Στα περισσότερα  κράτη  µέλη το ποσοστό  ανεργίας  των γυναικών  παρα µένει υψηλότερο  από των ανδρών  (µε
εξαίρεση  το Ηνω µένο Βασίλειο , τη Σουηδία  και την Ιρλανδία ). Το 2001 η διαφορά  µεταξύ  των ποσοστών
ανεργίας  για τους άνδρες  και τις γυναίκες  µειώθηκε  κατά  2,3 ποσοστιαίες  µονάδες . Η Ελλάδα , η Ισπανία , η
Ιταλία  και η Γαλλία  χαρακτηρίζονται  από τις εντονότερες  ανισότητες  µεταξύ  των φύλων .
/g183 Οι µέσες ακαθάριστες  ωριαίες  αποδοχές  (εργαζό µενες που απασχολούνται  για 15 ώρες  ή παραπάνω ) το 1998
ανήλθαν  στο 83,8% των ανδρών  (µισθολογική  διαφορά  της τάξης  των 16,2 ποσοστιαίων  µονάδων )29. Η
διαφορά  στις αποδοχές  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  ήταν σηµαντικότερη  στον ιδιωτικό  (23,7 ποσοστιαίες
µονάδες ) από ό,τι στο δηµόσιο τοµέα (10,7 ποσοστιαίες  µονάδες ). Οι µικρότερες  µισθολογικές  διαφορές  µεταξύ
των φύλων  σηµειώθηκαν  στην Πορτογαλία , sτην Ιταλία  και sτο Βέλγιο . Τα µεγαλύτερα  ανοίγ µατα ήταν στο
Ηνω µένο Βασίλειο , στην Αυστρία , στις Κάτω  Χώρες , στη Γερµανία και στην Ιρλανδία .
/g183 Ο διαχωρισ µός των φύλων  σε τοµείς και σε επαγγέλ µατα παρα µένει σταθερός  από πέρυσι  (17,7% όσον  αφορά
τους τοµείς και 25,2% όσον  αφορά  τα επαγγέλ µατα30). Στη Φινλανδία , στη Σουηδία , στην Πορτογαλία , στην
                                                
28«Αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού και προώθηση  της παράτασης  του επαγγελ µατικού
βίου», κοινή  έκθεση  της Επιτροπής  και του Συµβουλίου .
29Το περασ µένο έτος ο δείκτης  διαφοράς  των αµοιβών  µεταξύ  των φύλων  βασίστηκε  στις καθαρές
αποδοχές . Καθώς  οι διαφορές  στα εθνικά  φορολογικά  συστή µατα δυσχεραίνουν  τη σύγκριση  των
καθαρών  αποδοχών  µεταξύ  των χωρών , εφέτος  ο δείκτης  βασίζεται  στις ακαθάριστες  αποδοχές .
Συνεπώς  δεν είναι  δυνατόν  να γίνουν  συγκρίσεις  µε προηγού µενα έτη. ∆εν υπάρχουν  διαθέσι µα
στοιχεία  για τη Φινλανδία , το Λουξε µβούργο  και τη Σουηδία .
30Η µέτρηση  του διαχωρισ µού των φύλων  σε τοµείς και επαγγέλ µατα γίνεται  εφαρ µόζοντας  το εθνικό
ποσοστό  απασχόλησης  για τις γυναίκες  και τους άνδρες  σε κάθε  τοµέα / επάγγελ µα. Οι διαφορές
70Ιρλανδία  και στην Αυστρία  παρατηρείται  ο µεγαλύτερος  διαχωρισ µός ανά τοµέα της οικονο µίας σε ποσοστό
που υπερβαίνει  το 20%. Στη Φινλανδία , στη Σουηδία  και στη ∆ανία  παρατηρείται  ο µεγαλύτερος  διαχωρισ µός
µε βάση  το επάγγελ µα που κυµαίνεται  από 27% έως 30%.
/g183 Η παρουσία  παιδιών  επηρεάζει  διαφορετικά  τη συµµετοχή  των γυναικών  και των ανδρών  στην αγορά  εργασίας .
Τα στοιχεία31 για το 2001 δείχνουν  ότι η ύπαρξη  ενός τέκνου  (ηλικίας  0-6 ετών ) µειώνει  το ποσοστό
απασχόλησης  των γυναικών  κατά  12 ποσοστιαίες  µονάδες  στην ΕΕ ενώ το αντίστοιχο  ποσοστό  των ανδρών
παρουσιάζει  αύξηση  κατά  9 ποσοστιαίες  µονάδες . Ο αρνητικός  αντίκτυπος  της γονικής  ιδιότητας  στην
απασχόληση  για τις γυναίκες  είναι  ιδιαίτερα  έντονος  στη Γερµανία, στο Ηνωµένο Βασίλειο  και στην Ισπανία
(άνω των 20 ποσοστιαίων  µονάδων )32.
Έχει  επιτευχθεί  πρόοδος  ως προς  τους στόχους  απασχόλησης  αλλά  απαιτούνται
προσπάθειες  για τις γυναίκες  µεγαλύτερης  ηλικίας
Παρά  την πρόοδο  που σηµειώθηκε  το 2001 στα ποσοστά  απασχόλησης  των γυναικών  και το
γεγονός  ότι κάποια  από τα κράτη  µέλη (Αυστρία , ∆ανία , Κάτω  Χώρες , Φινλανδία ,
Πορτογαλία , Σουηδία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) έχουν  ήδη υπερβεί  το ποσοστό  του 60% που
είχε τεθεί  ως στόχος  για την απασχόληση  των γυναικών , το ποσοστό  απασχόλησης  στην  ΕΕ
συνολικά  παρα µένει 5,1 ποσοστιαίες  µονάδες  χαµηλότερο  από το στόχο  και 2,1 ποσοστιαίες
µονάδες  χαµηλότερα  από τον ενδιά µεσο στόχο  του 57% για το 2005. Η περαιτέρω  αύξηση
του ποσοστού  απασχόλησης  των γυναικών  έχει κρίσι µη σηµασία για την επίτευξη  τόσο  του
στόχου  αύξησης  του συνολικού  ποσοστού  απασχόλησης  στο 70% όσο και του ποσοστού
απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  σε επίπεδο  άνω του 50% έως το 2010
(βλ. επίσης  τµήµα 2.1).
Τα µέτρα που λαµβάνονται  διαφέρουν  ανάλογα  µε το κάθε  κράτος  µέλος αλλά  γενικά
καταβάλλεται  ένας συνδυασ µός προσπαθειών  για τη µείωση  της ανεργίας  που πλήττει  τις
γυναίκες  και εφαρ µόζονται  πολιτικές  που έχουν  σκοπό  να ενθαρρύνουν  τη συµµετοχή  των
γυναικών  στο εργατικό  δυνα µικό. Οι πρωτοβουλίες  ποικίλλουν  από την κατάρτιση  των
γυναικών  που επιστρέφουν  στην  αγορά  εργασίας  (Ιρλανδία , Αυστρία , Κάτω  Χώρες  και
Λουξε µβούργο ), την εφαρ µογή πολιτικών  για την παράταση  του ενεργού  επαγγελ µατικού
βίου (Σουηδία ), την αναθεώρηση  των φορολογικών  συστη µάτων  και των συστη µάτων
επιδο µάτων  και συνταξιοδότησης  (Βέλγιο , Ιρλανδία , Σουηδία  και Κάτω  Χώρες ), την
ενθάρρυνση  του επιχειρη µατικού  πνεύ µατος (Ελλάδα , Σουηδία  και Λουξε µβούργο ) µέχρι και
τη βελτίωση  των υπηρεσιών  φροντίδας  για τα παιδιά  και τα άλλα  εξαρτώ µενα άτοµα (π.χ.
                                                                                                                                                        
προστίθενται  για να εξαχθεί  η συνολική  τιµή της µη ισόρροπης  κατανο µής των φύλων . Η τιµή αυτή
παρουσιάζεται  ως ποσοστό  της συνολικής  απασχόλησης
31∆εν υπάρχουν  στοιχεία  για τη ∆ανία , τη Φινλανδία , την Ιρλανδία  και τη Σουηδία .
32Ο αντίκτυπος  της γονικής  ιδιότητας  στην  απασχόληση  µετράται  συγκρίνοντας  τα ποσοστά
απασχόλησης  ανδρών  και γυναικών  (ηλικίας  20-50 ετών ) µε ή χωρίς  παιδιά  (ηλικίας  0-6 ετών ).
71Ιρλανδία , Ελλάδα , Ιταλία , Λουξε µβούργο  και Ηνωµένο Βασίλειο ). Επίσης  υπάρχουν
παραδείγ µατα ειδικών  µέτρων , όπως  η µείωση  των εργοδοτικών  εισφορών  για την πρόσληψη
γυναικών  σε µόνιµες θέσεις  εργασίας  (Ισπανία ), η διεξαγωγή  εκστρατειών  (Αυστρία ) και η
ενίσχυση  της ισότητας  των φύλων  στις επιχειρήσεις  (Γαλλία ).
Πέντε  χώρες  (Βέλγιο , Φινλανδία , Γαλλία , Ιταλία  και Κάτω  Χώρες ) διαθέτουν  εθνικούς
στόχους  για την αύξηση  του µεριδίου  απασχόλησης  των γυναικών33 (βλ. πίνακα  3 στο τµήµα
2.1). Το Βέλγιο  (Βαλλονία ), η Ιταλία  και η Φινλανδία  θέτουν  για πρώτη  φορά  στόχους  για
την απασχόληση . Η επίτευξη  των στόχων  για την απασχόληση  φαίνεται  δυνατή  αλλά  οι
χώρες  µε χαµηλά ποσοστά  απασχόλησης , δηλαδή  η Ιταλία , η Ισπανία  και η Ελλάδα , πρέπει  να
καθορίσουν  συγκεκρι µένους  στόχους  και να εστιάσουν  περισσότερο  τις στρατηγικές  τους,
Επιπλέον  απαιτείται  ιδιαίτερη  προσοχή  προκει µένου να ενθαρρυνθεί  η παρα µονή των
γυναικών  στην  αγορά  εργασίας .
Ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου : από τις πολιτικές  δηλώσεις  σε µέτρα  περισσότερο
λειτουργικά , αλλά  η εφαρ µογή τους  παρα µένει ανεπαρκής
Παρά  τα εµφανή  βήµατα προόδου  που έχουν  επιτελεσθεί  η εφαρ µογή της πολιτικής  για την
ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  παρα µένει ανεπαρκής  στα περισσότερα  κράτη  µέλη
καθώς  εστιάζεται  σε µια συγκεκρι µένη πτυχή  ή τοµέα πολιτικής  και δεν προωθεί  µια
ολοκληρω µένη προσέγγιση34. Η Αυστρία , το Βέλγιο , η Γαλλία  και η Γερµανία, που δεν
διαθέτουν  µακρά  παράδοση  στην  εφαρ µογή µέτρων  για την ενσω µάτωση  της διάστασης  του
φύλου , συνέχισαν  να προωθούν  ενδιαφέρουσες  και ολοκληρω µένες πρωτοβουλίες , ιδίως
όσον  αφορά  τους µηχανισ µούς συντονισ µού, κατάρτισης  και άλλα  εργαλεία . Η Ιρλανδία , η
Φινλανδία , η Σουηδία , η ∆ανία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  επέκτειναν  ελαφρώς  τις
υπάρχουσες  πρωτοβουλίες  τους. Η Ισπανία  και η Ελλάδα  ανέλαβαν  µικρές  αν και θετικές
πρωτοβουλίες · οι περισσότερες  όµως από αυτές  είναι  µεµονωµένες και η εφαρ µογή τους
βρίσκεται  ακόµη σε πολύ  πρώι µο στάδιο . Η Ιταλία  και σε κάποιο  βαθµό το Λουξε µβούργο
δεν έχουν  δώσει  ιδιαίτερη  σηµασία στην  ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου . Γενικά ,
ωστόσο , είναι  δύσκολο  να αξιολογηθεί  βραχυπρόθεσ µα η αποτελεσ µατικότητα  των
                                                
33Το Ηνωµένο Βασίλειο  έχει επίσης  θέσει  στόχο  για την αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  των µόνων
γονέων  (εκ των οποίων  το 95% είναι  γυναίκες ). Η Πορτογαλία  θα προσπαθήσει  να διατηρήσει  το
επίπεδο  απασχόλησης  του 2001 το 2002.
34Η επιτυχής  ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  στις πολιτικές  απασχόλησης  εξαρτάται  από την
εφαρ µογή συντονισ µένων  µέτρων  που να καλύπτουν  τη διοργανική  συνεργασία
(συµπεριλα µβανο µένων  των οργάνων  για την ισότητα  των φύλων ), τις διαδικασίες  αξιολόγησης  του
αντίκτυπου  νέων  προτάσεων , την παροχή  κατάλληλων  δεικτών  και στατιστικών  στοιχείων , την
ευαισθητοποίηση  µέσω της πληροφόρησης , της κατάρτισης  και της διεξαγωγής  ερευνών .
72πρωτοβουλιών  για την ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  και η πλήρης  ένταξή  τους στη
διαδικασία  λήψης  αποφάσεων .
Η αντιµετώπιση  της ενσω µάτωσης  της διάστασης  του φύλου  στους  τοµείς πολιτικής  των
πρώτων  τριών  αξόνων  διαφέρει  σηµαντικά  µεταξύ  των κρατών  µελών . Παρότι  υπάρχουν
ενδείξεις  νέων  εξελίξεων  στις πολιτικές  για την πρόληψη  και την ενεργοποίηση  (Σουηδία , και
Κάτω  Χώρες ), την αναθεώρηση  των συστη µάτων  φορολογίας  και παροχών  (Γερµανία,
Ιρλανδία , Κάτω  Χώρες  και Ηνωµένο Βασίλειο ), τη µεταρρύθ µιση των δηµοσίων  υπηρεσιών
απασχόλησης  (Αυστρία , ∆ανία , Ιταλία  και Γερµανία), το επιχειρη µατικό  πνεύµα (Ιρλανδία ,
Ισπανία , Φινλανδία , Γερµανία, Βέλγιο , Λουξε µβούργο , Σουηδία  και Ελλάδα ) και τις
ρυθµίσεις  για το χρόνο  εργασίας  (Γερµανία, Ιρλανδία , ∆ανία  και Κάτω  Χώρες ), άλλοι  τοµείς
πολιτικής , όπως  είναι  η παράταση  του ενεργού  επαγγελ µατικού  βίου, η καταπολέ µηση των
στενώσεων , η ανάπτυξη  της ηλεκτρονικής  µάθησης  και της διά βίου µάθησης , ελάχιστα  έχουν
επηρεαστεί  από την ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου .
Απαιτείται  µεγαλύτερη  αποφασιστικότητα  για τη µείωση  των διαφορών  στις αποδοχές
µεταξύ  ανδρών  και γυναικών
Οι διαφορές  στις αποδοχές  µεταξύ  των φύλων  στην  ΕΕ παρα µένουν  σηµαντικές  (16,2%) και
συνεχίζουν  να υπάρχουν  έντονες  µισθολογικές  ανισότητες  µεταξύ  ηλικιακών  οµάδων  και
µορφωτικών  επιπέδων . Οι ανισότητες  στις αποδοχές  µεταξύ  των φύλων  είναι  εντονότερες
στους  εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας  (30,6%) και στα άτοµα µε υψηλό  µορφωτικό
επίπεδο  (20,8%). Γίνεται  όλο και περισσότερο  κατανοητό  ότι οι διαφορές  στις αποδοχές
µεταξύ  των φύλων  δεν µειώνονται  αυτόµατα ως απόρροια  του αυξανό µενου ποσοστού
γυναικείας  απασχόλησης  καθώς  οι διαφορές  αυτές  συνδέονται  µε διαρθρωτικές  ανισότητες
µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  στην  αγορά  εργασίας . Επιπλέον , τα αποτελέσ µατα πρέπει  να
υποβάλλονται  σε παρακολούθηση  και αξιολόγηση  σε µεσοπρόθεσ µο και µακροπρόθεσ µο
επίπεδο  σε σχέση  µε τους διαχωρισ µούς λόγω  φύλου .
Οι πρωτοβουλίες  που έχουν  αναληφθεί  εξυπηρετούν  κυρίως  σκοπούς  έρευνας  ή ανάλυσης
αντί να περιέχουν  συγκεκρι µένα µέτρα µε σαφείς  στόχους . Το Ηνωµένο Βασίλειο , η ∆ανία
και η Σουηδία  τροποποίησαν  τη νοµοθεσία  τους ή θέσπισαν  εντελώς  νέες νοµικές διατάξεις
για να ενισχύσουν  τη διαφάνεια . Επίσης  οι εκστρατείες  ευαισθητοποίησης  και ενηµέρωσης
αποτελούν  δηµοφιλείς  µεθόδους  για την αντιµετώπιση  των µισθολογικών  ανισοτήτων  (∆ανία ,
Κάτω  Χώρες  και Ηνωµένο Βασίλειο ). Παρότι  σε ορισµένες χώρες  το ζήτηµα έχει αρχίσει  να
απασχολεί  τους κοινωνικούς  εταίρους  (∆ανία , Ιρλανδία  και Ισπανία ), για τους περισσότερους
κοινωνικούς  εταίρους  στα κράτη  µέλη η µείωση  των διαφορών  στις αποδοχές  µεταξύ  των
φύλων  δεν αποτελεί  προτεραιότητα .
73Οι διαχωρισ µοί λόγω  φύλου  αντιµετωπίζονται  αλλά  η µείωσή  τους  δεν είναι  εµφανής  σε
βραχυπρόθεσ µο επίπεδο
Γενικά  η αγορά  εργασίας  στις χώρες  µε υψηλά  ποσοστά  απασχόλησης  των γυναικών  τείνει  να
χαρακτηρίζεται  από έντονους  διαχωρισ µούς λόγω  φύλου  ενώ το αντίθετο  συµβαίνει  στις
χώρες  µε χαµηλά ποσοστά  γυναικείας  απασχόλησης . Παρά  το γεγονός  ότι ένας από τους
κύριους  στόχους  που καθορίζονται  στην  ατζέντα  της Λισσαβώνας  είναι  η αύξηση  της
απασχόλησης  των γυναικών , οι διαχωρισ µοί λόγω  φύλου  παρα µένουν  διαρθρωτικό  πρόβλη µα
της αγοράς  εργασίας . Οι διαχωρισ µοί λόγω  φύλου  έχουν  αρνητικές  συνέπειες  για τη
λειτουργία  της αγοράς  εργασίας  καθώς  παρε µποδίζουν  την απασχόληση  ατόµων ικανών  και
µε τα κατάλληλα  προσόντα  σε τοµείς και επαγγέλ µατα στα οποία  µπορούν  να είναι  πολύ
παραγωγικότερα . Η µείωση  των διαχωρισ µών µπορεί  να συµβάλλει  στην  αντιµετώπιση
άλλων  προβλη µάτων  της αγοράς  εργασίας , όπως  είναι  οι στενώσεις  και οι διαφορές  στις
αποδοχές  µεταξύ  των φύλων . Πολλοί  παράγοντες  συµβάλλουν  στους  διαχωρισ µούς λόγω
φύλου , όπως  είναι  οι εκπαιδευτικές  επιλογές , τα στερεότυπα , η ελκυστικότητα
συγκεκρι µένων  τοµέων για τους άνδρες  ή για τις γυναίκες , συµπεριλα µβανο µένων  των
δυνατοτήτων  συνδυασ µού του επαγγελ µατικού  και του οικογενειακού  βίου. Οι παράγοντες
αυτοί  και συνεπώς  ο βαθµός των διαχωρισ µών στην  αγορά  εργασίας  απαιτούν  χρόνο  για να
αλλάξουν .
Οι χώρες  µε έντονους  διαχωρισ µούς λόγω  φύλου  στην  αγορά  εργασίας  συνεχίζουν  αλλά  και
ενισχύουν  την εφαρ µογή ολοκληρω µένων  µέτρων  που επιδιώκουν  τη µείωση  των
διαχωρισ µών αυτών  (∆ανία  και Σουηδία ). Ωστόσο  τα αποτελέσ µατα τείνουν  να εµφανίζονται
σε µεσοπρόθεσ µο και βραχυπρόθεσ µο επίπεδο . Η στρατηγική  που εφαρ µόζει η Φινλανδία
έχει σκοπό  να επηρεάσει  τις επιλογές  εκπαίδευσης  και κατάρτισης  των ανδρών  και των
γυναικών , την κουλτούρα  του χώρου  εργασίας  και τις πρακτικές  των δηµόσιων  υπηρεσιών
απασχόλησης . Στη ∆ανία , σύµφωνα  µε τα αποτελέσ µατα της τελευταίας  έκθεσης  σχετικά  µε
τις δράσεις  που πρόκειται  να τεθούν  σε εφαρ µογή για την αντιµετώπιση  των διαχωρισ µών
λόγω  φύλου , τα σχέδια  για την ισότητα  των φύλων  που έχουν  ξεκινήσει  µε πρωτοβουλία  των
δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  µπορούν  να συµβάλλουν  σηµαντικά  στην  εξάλειψη  των
διαχωρισ µών στην  αγορά  εργασίας  και στην  πρόληψη  των στενώσεων . Θετική  εξέλιξη
αποτελεί  το γεγονός  ότι υπάρχουν  τώρα  πολλά  ενδιαφέροντα  παραδείγ µατα νέων  µέτρων  για
την αύξηση  του αριθµού των γυναικών  στους  µηχανισ µούς λήψης  αποφάσεων , για παράδειγ µα
µέσω του καθορισ µού στόχων  πρόσληψης , θετικών  µέτρων  και άλλων  δράσεων  για την
εξασφάλιση  της ίσης πρόσβασης  σε θέσεις  µε ευθύνες  (Γερµανία, Κάτω  Χώρες , Γαλλία ,
Ιταλία , ∆ανία , Σουηδία  και Ηνωµένο Βασίλειο ).
Η παροχή  υπηρεσιών  για τη φροντίδα  των παιδιών  βελτιώθηκε  αλλά  απέχει  ακόµα πολύ
από τους  στόχους  της Βαρκελώνης
74Στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης  τα κράτη  µέλη συµφώνησαν  σε στόχους  για την
παροχή  υπηρεσιών  φροντίδας  για τα παιδιά . Έως το 2010 θα πρέπει  να παρέχονται  υπηρεσίες
φροντίδας  στο 90% τουλάχιστον  των παιδιών  ηλικίας  µεταξύ  3 ετών  και σχολικής  ηλικίας  και
στο 33% τουλάχιστον  των παιδιών  ηλικίας  κάτω  των 3 ετών . Παρά  το ότι όλο και
περισσότερα  κράτη  µέλη λαµβάνουν  νέα µέτρα και καθορίζουν  ποσοτικούς  στόχους  και
προθεσ µίες µε σκοπό  να βελτιωθούν  οι υποδο µές για τη φροντίδα  των παιδιών , ακόµα δεν
παρέχονται  επαρκείς  ποιοτικές  και σε λογικό  κόστος  υπηρεσίες  για να ικανοποιηθεί  η ζήτηση
και να επιτευχθούν  οι νέοι στόχοι  της Βαρκελώνης  (βλέπε  πίνακα  6). Επιπλέον  είναι  δύσκολο
να αξιολογηθούν  οι συνέπειες  των πρωτοβουλιών  λόγω  της έλλειψης  κατάλληλων  και/ή
συγκρίσι µων στοιχείων . Το θέµα της βελτίωσης  των υπηρεσιών  φροντίδας  άλλων
εξαρτώ µενων  ατόµων απέσπασε , όπως  και το περασ µένο έτος, περιορισ µένη προσοχή .
Πίνακας  6: Υπηρεσίες  φροντίδας  για παιδιά  και ηλικιω µένα άτοµα - στοιχεία  και στόχοι
των ΕΣ∆  για το 2002
ΚΡΑΤΗ
ΜΕΛΗ∆ΕΙΚΤΗΣ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
ΦΡΟΝΤΙ∆ΑΣ  ΓΙΑ ΤΑ
ΠΑΙ∆ΙΑ35∆ΕΙΚΤΗΣ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ
ΦΡΟΝΤΙ∆ΑΣ  ΓΙΑ ΤΟΥΣ
ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ36ΣΤΟΧΟΙ  ΤΩΝ  ΕΣ∆  ΓΙΑ ΤΟ 2002
ΑυστρίαΠαιδιά  σε ιδρύµατα παροχής
καθη µερινής  φροντίδας
(2000/2001):
0-1 έτος: 0,3%
1-2 ετών : 6,1%
2-3 ετών : 16,3%
3-4 ετών : 57,9%
4-5 ετών : 86,4%
5-6 ετών : 90,1%--
ΒέλγιοΠαιδιά  ηλικίας  κάτω  των 3 ετών
(2001):
Φλαµανδική  κοινότητα : 31,4%
Γαλλική  κοινότητα : 23,8%Άτοµα ηλικίας  άνω των 75
ετών , τρόφι µοι σε
ειδικευ µένα ιδρύµατα
(2001):
Γαλλική  κοινότητα : 14,7%
Περιοχή  των Βρυξελλών :Επιβεβαιώνονται  οι περιφερειακοί
στόχοι  του 2001:
Φλάνδρα  +2.500 θέσεις  ανά έτος 2001-
2004,Βρυξέλλες  διπλάσιες  θέσεις  έως το
2002,
                                                
35Αριθ µός των παιδιών  στα οποία  παρέχονται  υπηρεσίες  φροντίδας  (από άτοµα που δεν αποτελούν  µέλη
της οικογένειάς  τους) ως αναλογία  όλων  των παιδιών  της ίδιας  ηλικιακής  οµάδας . Τρόπος  ανάλυσης :
πριν από την είσοδό  τους στο προαιρετικό  προσχολικό  σύστη µα (πρωινό ), στο υποχρεωτικό  ή
αντίστοιχο  προσχολικό  σύστη µα (εκτός  των προσχολικών  ωρών ), και στην  υποχρεωτική  πρωτοβάθ µια
εκπαίδευση  (εκτός  των σχολικών  ωρών ).
36Εξαρτώ µενοι ηλικιω µένοι άνδρες  και γυναίκες  (που αδυνατούν  να φροντίσουν  τον εαυτό  τους σε
καθη µερινή  βάση ) άνω των 75 ετών  ως ποσοστό  των ανδρών  και γυναικών  ηλικίας  άνω των 75 ετών .
Τρόπος  ανάλυσης : είναι  τρόφι µοι σε ειδικευ µένα ιδρύµατα, διαθέτουν  βοήθεια  (από άτοµα που δεν
ανήκουν  στην  οικογένειά  τους) κατ΄οίκον , και τα φροντίζει  η οικογένεια  τους.
7515,9% Γερµανική  κοινότητα  διπλές  θέσεις  για
φροντίδα  παιδιών  έως το 2004.
∆ανίαΠαιδιά  που λαµβάνουν  φροντίδα
(2001):
0-2 ετών : 68%
3-5 ετών : 93%
6-9 ετών : 79%--
ΦινλανδίαΠοσοστό  κάλυψης  από τις
δηµόσιες  υπηρεσίες  φροντίδας
για παιδιά  (2001):
0-5 ετών : 42,7%
6-9 ετών : 63,8%
7 ετών  (εκτός  σχολικών  ωρών ):
10,1%--
Γαλλία- - +32.000 θέσεις  έως το 2004, +10.000
θέσεις  εκτός  των σχολικών  ωρών  για
παιδίά  ηλικίας  3-16 ετών .
ΓερµανίαΘέσεις  που διατίθενται  για παιδιά
(1998):
0-3 ετών : 7%
3-6,5 ετών : 89,5%
6 ετών  (εκτός  σχολικών  ωρών ):
12,6%- Το ΕΣ∆ δεν καθορίζει  στόχο37.
ΕλλάδαΑριθ µός ιδρυµάτων  για τη
φροντίδα  παιδιών  (2002):
0-6 ετών : 4392
Αριθ µός των παιδιών  που
λαµβάνουν  φροντίδα :
162,008Αριθ µός ιδρυµάτων  για τη
φροντίδα  ηλικιω µένων
(2002):
714Αναλυτικοί  στόχοι  για τα παιδιά  και
τους ηλικιω µένους .
ΙταλίαΠαιδιά  που λαµβάνουν  φροντίδα
(1998):
0-2 ετών : 6,3%
3-5 ετών : 4,5%
6 ετών  (εκτός  σχολικών  ωρών ):
4%11-13 ετών  (εκτός  σχολικών
ωρών ): 1,2%
Παιδιά  που λαµβάνουν  φροντίδα
τουλάχιστον  µερικές  φορές  την
εβδο µάδα (1998):
0-2 ετών : 57,5%
3-5 ετών : 54,8%
6-10 ετών  (εκτός  σχολικών
ωρών ): 49,7%Άτοµα ηλικίας  άνω των 65
ετών , τρόφι µοι σε
ειδικευ µένα ιδρύµατα
(1999):
1,34%-
                                                
37Ωστόσο  στις 17 Απριλίου  2002 η κυβέρνηση  της Γερµανίας  ενέκρινε  την εθνική  στρατηγική  αειφορίας
(«Προοπτικές  για τη Γερµανία. Η Στρατηγική  µας για τη Βιώσι µη Ανάπτυξη »), στην  οποία  καθορίζεται
στόχος  30% για τα ιδρύµατα ηµερήσιας  φροντίδας  παιδιών  στα Lander της ∆υτικής  Γερµανίας  έως το
2010. Επιπλέον  η κυβέρνηση  της Γερµανίας  έκανε  γνωστή  την πρόθεσή  της να αφιερώσει  δαπάνες
ύψους  4 δισεκατο µµυρίων  ευρώ  στα σχολεία  ηµερήσιας  διάρκειας  τα προσεχή  έτη.
7611-13 ετών  (εκτός  σχολικών
ωρών ): 37,2%
Ιρλανδία-- Επιβεβαιώνεται  ο στόχος  του 2001
Αύξηση  των θέσεων  για τη φροντίδα
παιδιών  κατά  30% έως το 2003.
Λουξε µβούργ
οΘέσεις  για την παροχή  φροντίδας
σε παιδιά (2001):
1975- Ποσοστό  17% των παιδιών  ηλικίας  0-3
ετών  + 3000 θέσεις  σε σχολεία  έως το
2004.
ΚΑΤΩΧΩΡΕΣΠαιδιά  που λαµβάνουν  φροντίδα
(2001):
0-3 ετών : 25%
4-12 ετών  (εκτός  σχολικών
ωρών ): 8%- + 33.000 θέσεις  για τη φροντίδα
παιδιών  έως τα τέλη του 2002.
Πορτογαλία-- Επιβεβαιώνονται  τα στοιχεία  του 2001:
Προσχολική  εκπαίδευση  για όλα τα
παιδιά  κάτω  των 5 ετών  έως το 2006.
75% κάλυψη  για τα παιδιά  ηλικίας  3-4
ετών  (συµπεριλα µβανο µένων  1.800
νέων  τάξεων  διδασκαλίας ). 100.000
παιδιά  ηλικίας  έως 3 ετών  θα γίνουν
δεκτά  σε ηµερήσιους  παιδικούς
σταθ µούς.
ΙσπανίαΠαιδιά  που λαµβάνουν  φροντίδα
(2000/2001):
0-2 ετών : 8,6%
3-5 ετών : 92,4%Αριθ µός ατόµων ηλικίας
άνω των 65 ετών  που
λαµβάνουν  φροντίδα
κατ’οίκον  (1999).
112,797
Αριθ µός θέσεων  σε
ειδικευ µένα ιδρύµατα:
208.51315% κάλυψη  για τα παιδιά  ηλικίας  0-2
ετών  και 94% για τα παιδιά  ηλικίας  3
ετών .
ΣουηδίαΠαιδιά  που λαµβάνουν  φροντίδα
(2001):
1-5 ετών : 77%
6-9 ετών  (εκτός  σχολικών  ωρών ):
68%
10-12 ετών  (εκτός  σχολικών
ωρών ): 8%Άτοµα ηλικίας  άνω των 65
ετών  που λαµβάνουν
φροντίδα  και βοήθεια
(2001):
18%
-κατ’οίκον :9,4%
-ειδικά  ιδρύµατα: 8,6%-
Ηνωµένο
Βασίλειο-- Επιβεβαιώνεται  ο στόχος  του 2001
+1,6 εκ. θέσεις  φροντίδας  για παιδιά
έως το 2004 = + 900 τοπικοί  παιδικοί
σταθ µοί για µειονεκτούσες  περιοχές
έως το 2004.
Νέοι  στόχοι :
Μία θέση  για τη φροντίδα  παιδιών  για
κάθε  µόνο γονέα  που προσλα µβάνεται
και έως 100 πρότυπα  κέντρα  φροντίδας
(Early Excellence Centres) έως το
2004.+ 100.000 νέες πλήρεις  θέσεις  για
παιδιά  ηλικίας  3 και 4 ετών  σε σχολεία .
Πηγή : εθνικά  στοιχεία . Τα στοιχεία  δεν µπορούν  να συγκριθούν  µεταξύ  των χωρών .
77Συνεχιζό µενη βελτίωση  των πολιτικών  συνδυασ µού του επαγγελ µατικού  και του
οικογενειακού  βίου
Η επίτευξη  καλύτερου  συνδυασ µού του χρόνου  εργασίας  µε την οικογενειακή  ζωή συµβάλλει
στην  ποιότητα  της εργασίας  και την αύξηση  των ποσοστών  απασχόλησης . Όσον  αφορά  το
θέµα αυτό  αναφέρθηκε  µεγάλος  αριθµός δραστηριοτήτων . Το Βέλγιο , η Ιρλανδία , η Ελλάδα
και το Ηνωµένο Βασίλειο  θέσπισαν  ή επέκτειναν  µέτρα για την παροχή  γονικής  άδειας , τη
µείωση  του ωραρίου  εργασίας  για οικογενειακούς  λόγους  και τη διακοπή  της απασχόλησης ,
προστατεύοντας  παράλληλα  τα δικαιώ µατα απασχόλησης  των εργαζο µένων . Στην  Αυστρία ,
στη Σουηδία  και στη Φινλανδία  οι κοινωνικοί  εταίροι  δραστηριοποιούνται  για την προώθηση
µέτρων  ενσω µάτωσης  της διάστασης  του φύλου  και την επίτευξη  καλύτερης  ισορροπίας
µεταξύ  επαγγελ µατικής  και προσωπικής  ζωής  στις συλλογικές  συµβάσεις . Οι Κάτω  Χώρες
συνεχίζουν  ιδίως  να αναπτύσσουν  µια ιδιαίτερα  ολοκληρω µένη προσέγγιση  στο πλαίσιο  αυτό
(σηµαντικό  νοµοθετικό  µέτρο είναι  ο νόµος για την εργασία  και τη φροντίδα  καθώς  και ο
νόµος για το χρόνο  εργασίας ).
Πολλά  κράτη  µέλη επεκτείνουν  τις ρυθµίσεις για τις άδειες  (∆ανία , Γαλλία , Φινλανδία ,
Ισπανία , Σουηδία , Ηνωµένο Βασίλειο , Ιρλανδία , Αυστρία  και Κάτω  Χώρες ). Η εξέλιξη  αυτή ,
αν και θετική  απέναντι  στις ανισότητες  που χαρακτηρίζουν  την παροχή  φροντίδας  εις βάρος
των γυναικών , εµπεριέχει  τον κίνδυνο  οι άδειες  µακράς  διάρκειας  να έχουν  αρνητικές
επιπτώσεις  για το ποσοστό  συµµετοχής  των γυναικών , να διευρύνουν  περαιτέρω  τις
µισθολογικές  ανισότητες  και να επιδεινώσουν  τους διαχωρισ µούς λόγω  φύλου .
Περιορισ µένος µόνο αριθµός χωρών  έχουν  αναλάβει  πρωτοβουλίες  για να παροτρύνουν  τους
άνδρες  να κάνουν  χρήση  των προγρα µµάτων  γονικής  αδείας  (Φινλανδία , Γαλλία , Σουηδία ,
∆ανία  και Λουξε µβούργο ).
Από την άλλη  πλευρά , θετική  εξέλιξη  αποτελεί  το γεγονός  ότι περισσότερες  χώρες
αναλα µβάνουν  δράση  για να παροτρύνουν  τους άνδρες  να επωµισθούν  περισσότερες  ευθύνες
όσον  αφορά  τα οικογενειακά  καθήκοντα  (Βέλγιο , Λουξε µβούργο , Γερµανία, Ηνωµένο
Βασίλειο , Ισπανία , Πορτογαλία  και Αυστρία ).
783.ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ  ΤΩΝ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ  ΓΡΑΜΜΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ
ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ  ΓΙΑ ΤΟ 2002: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ
ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  ΑΝΑ  ΚΡΑΤΟΣ  ΜΕΛΟΣ
ΒΕΛΓΙΟ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001:  Η επιβράδυνση  της οικονο µίας το 2001 επηρέασε  µε καθυστέρηση
τiς εξελίξεις  στην αγορά  εργασίας : ενώ η αύξηση  της απασχόλησης  ανήλθε  και πάλι στο 1,2%
και το ποσοστό  ανεργίας  µειώθηκε  ελαφρώς  στο 6,6%, η θετική  εξέλιξη  που σηµείωνε  το
ποσοστό  απασχόλησης  από το 1997 ανακόπηκε . Η µακροχρόνια  ανεργία  εξακολούθησε  να
µειώνεται , αλλά  η αγορά  εργασίας  του Βελγίου  χαρακτηρίζεται  ακόµα από υψηλές  εισροές
ατόµων στη µακροχρόνια  ανεργία , από χαµηλή συµµετοχή  στην αγορά  εργασίας , ιδιαίτερα  των
γυναικών  και των µεγαλύτερης  ηλικίας  ατόµων, από ουσιαστικές  γεωγραφικές  αποκλίσεις
καθώς  και από µια φορολογική  και µη φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας  που εξακολουθεί
να είναι  υψηλή .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Το βελγικό  ΕΣ∆ για το 2002 αποτελεί
συνέχεια  του προηγού µενου ΕΣ∆. Παρέχει  µία καλή  και συνεκτική  επισκόπηση  του συνδυασ µού
πολιτικών  που εφαρ µόζουν  οι διάφορες  βελγικές  αρχές  για να ανταποκριθούν  στην Ευρωπαϊκή
Στρατηγική  για την Απασχόληση . Ελήφθησαν  πρωτοβουλίες  για την εναρµόνιση  του µεγάλου
αριθµού των οµοσπονδιακών  µέτρων  ενεργοποίησης , αλλά  απαιτείται  περαιτέρω  ολοκλήρωση
των οµοσπονδιακών  και των περιφερειακών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας . Αν και δεν
έχουν  τεθεί  εθνικοί  στόχοι , το ΕΣ∆ καθορίζει  περιφερειακούς  στόχους  για το ποσοστό
απασχόλησης , οι οποίοι  αντανακλούν  τα διαφορετικά  σηµεία εκκίνησης . Η γενική  στρατηγική
για την απασχόληση  βασίζεται  κυρίως  στη µείωση  του κόστους  εργασίας  σε συνδυασ µό µε
ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά  εργασίας , συµπεριλα µβανο µένων  στοχοθετη µένων  µέτρων
για την αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  των µεγαλύτερων  σε ηλικία  εργαζο µένων . Η
ποιότητα  στην εργασία  αποτελεί  πρωταρχικό  µέληµα και εξετάζεται  σε πολλά  επίπεδα . Έχουν
ληφθεί  µέτρα για τη µείωση  του χρόνου  εργασίας  και σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  την
κατάρτιση  περιφερειακών  στρατηγικών  για τη διά βίου µάθηση . Οι πρωτοβουλίες  για την
ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  (mainstreaming) αντιµετωπίζουν  τους παράγοντες  στους
οποίους  οφείλονται  οι διαφορές  µεταξύ  των φύλων  όσον  αφορά  τις αµοιβές . Αρκετά  είναι  τα
µέτρα που αποσκοπούν  να εξασφαλίσουν  ότι η ευελιξία  δεν θα επιτευχθεί  σε βάρος  της
ποιότητας  και της ασφάλειας  της εργασίας . Οι πρωτοβουλίες  για την αντιµετώπιση  των
περιφερειακών  ανισοτήτων  εξακολουθούν  να έχουν  περιορισ µένη εµβέλεια . Οι κοινωνικοί
εταίροι  διαδρα µατίζουν  βασικό  ρόλο  στην κατάρτιση  και την υλοποίηση  της βελγικής  πολιτικής
για την απασχόληση  και συµµετείχαν  ενεργά  στην προετοι µασία του ΕΣ∆. Αν και η πολιτική
είναι  περιεκτικού  χαρακτήρα , στο βαθµό που προβλέπει  µέτρα για οµάδες µε αδύνα µη θέση
στην αγορά  εργασίας , το ΕΣ∆ δεν περιλα µβάνει  διασυνδέσεις  µε τη διαδικασία  της κοινωνικής
ένταξης .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Η προληπτική  προσέγγιση  ενισχύθηκε , αλλά  δεν προβλέπει
ακόµα ολοκληρω µένη και συστη µατική  παρέ µβαση  υπέρ των ενήλικων  ανέργων . Το ΕΣ∆
αναγνωρίζει  ότι η παράταση  του ενεργού  βίου των µεγαλύτερης  ηλικίας  ατόµων αποτελεί
79βασική  προτεραιότητα  και έχουν  ληφθεί  θετικά  µέτρα για την ενίσχυση  των ικανότητας  των
µεγαλύτερων  σε ηλικία  εργαζο µένων  να παρα µένουν  στην απασχόληση  και για την προώθηση
της επανένταξής  τους, αλλά  δεν ακόµα σαφές  εάν τα µέτρα αυτά θα επαρκέσουν  για να αυξηθεί
σηµαντικά  το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερων  σε ηλικία  εργαζο µένων  σε περίοδο
οικονο µικής κάµψης. Η συνολική  φορολογική  µεταρρύθ µιση που είχε αποφασιστεί  στο
παρελθόν  θα τεθεί  σταδιακά  σε εφαρ µογή από το 2002 έως το 2005 και αναµένεται , σε
συνδυασ µό µε τις περικοπές  των εισφορών  κοινωνικής  ασφάλισης , να ελαφρύνει  τη συνολική
φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας . Ωστόσο , οι σηµαντικές  αυξήσεις  του πραγ µατικού
κόστους  της εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος  το 2001 ενδέχεται  να θέσουν  σε κίνδυνο  τις
επωφελείς  συνέπειες  των µειώσεων  αυτών . ∆ιαµορφώνεται  στο πλαίσιο  των εµπλεκό µενων
αρχών  µια κοινή  θεώρηση  της διά βίου µάθησης . Τα σχέδια  δράσης  που καταρτίζονται  σε
περιφερειακό  επίπεδο  αναµένεται  να εξελιχθούν  σε συνεκτικές  και ολοκληρω µένες στρατηγικές
για τη διά βίου µάθηση . Το ΕΣ∆ δεν παρουσιάζει  νέες πρωτοβουλίες  για την επίτευξη
µεγαλύτερης  ευελιξίας  της αγοράς  εργασίας . Παρά  τις συνεχιζό µενες περιφερειακές  ανισότητες ,
τα µέτρα για την αύξηση  της κινητικότητας  του εργατικού  δυνα µικού είναι  περιορισ µένης
εµβέλειας  και υπάρχει  περιθώριο  για βελτίωση  του συντονισ µού των περιφερειακών  πολιτικών
για την αγορά  εργασίας .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Η υλοποίηση  της φορολογικής  µεταρρύθ µισης και η συγκράτηση
των µισθών  µε σκοπό  την αύξηση  των συνολικών  ποσοστών  απασχόλησης , η παρακολούθηση
του αντίκτυπου  των πρόσφατων  µέτρων  που αποβλέπουν  στην εξάλειψη  των αντικινήτρων  για
ανάληψη  εργασίας  και η κατάρτιση  αποτελεσ µατικών  στρατηγικών  για την αύξηση  της
συµµετοχής  των γυναικών  και των µεγαλύτερων  σε ηλικία  ατόµων στην αγορά  εργασίας
εξακολουθούν  να αποτελούν  σηµαντικά  καθήκοντα  του Βελγίου . Όσον  αφορά  το τελευταίο ,
φαίνεται  ότι είναι  αναγκαίο  να ληφθούν  περαιτέρω  µέτρα για τον περιορισ µό της πρόωρης
αποχώρησης  από την αγορά  εργασίας . Θα µπορούσαν  να ενισχυθούν  τα µέτρα για την αποτροπή
της µετάβασης  των ενηλίκων  που αναζητούν  εργασία  στη µακροχρόνια  ανεργία . Φαίνεται  ότι
είναι  αναγκαίο  να ληφθούν  µέτρα για να ενισχυθεί  η ευελιξία  της αγοράς  εργασίας  χωρίς  να
τίθεται  σε κίνδυνο  η ασφάλεια  της εργασίας . ∆εδο µένων  των σηµαντικών  περιφερειακών  και
τοπικών  ανισοτήτων  όσον  αφορά  την επίδοση  της αγοράς  εργασίας , φαίνεται  ότι χρειάζεται
καλύτερος  συντονισ µός και καλύτερη  συνεργασία  µεταξύ  των περιφερειακών  δηµόσιων
υπηρεσιών  απασχόλησης , ενώ θα µπορούσε  να επιτευχθεί  και µεγαλύτερη  ολοκλήρωση  των
οµοσπονδιακών  και περιφερειακών  πολιτικών . Μπορεί  να χρειαστούν  περαιτέρω  προσπάθειες
για την κατάρτιση  ολοκληρω µένης στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση .
80ΒΕΛΓΙΟ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 59,9 56,9 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 24,1 22,1 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 50,5 46,5 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,0 3,6 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 6,6 9,2 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 3,0 5,5 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 6,1 7,2 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 7,4 11,9 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
81∆ΑΝΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Η επιβράδυνση  της οικονο µίας το 2001 είχε ως συνέπεια  η
προβλεπό µενη αύξηση  του ΑΕγχΠ  µε ρυθµό 1,5%, να είναι  ακόµα µικρότερη , δηλ,, 1%, σε
σύγκριση  µε 3% το 2000. Ωστόσο , η µακροοικονο µική κατάσταση  παρα µένει θετική  και η
∆ανία  εξακολουθεί  να εµφανίζει  ποσοστά  απασχόλησης  πολύ  υψηλότερα  από τους στόχους  της
ΕΕ (σύνολο  76,2%· γυναίκες  72% και 58% για τα άτοµα ηλικίας  55-64 ετών ). Η αύξηση  της
απασχόλησης  είναι  επίσης  χαµηλή, 0,2%, αλλά  το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης
ηλικίας  εργαζο µένων  αυξήθηκε  κατά  2,3%. Η ανεργία  παρα µένει σταθερή  και, µε ποσοστό
4,3%, σχετικά  χαµηλή.
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Η πολιτική  ατζέντα  εξακολουθεί  να
επικεντρώνεται  στις µακροπρόθεσ µες προκλήσεις  της δανέζικης  κοινωνίας , όπως  η γήρανση
του πληθυσ µού, οι δυνητικές  ελλείψεις  εργατικού  δυνα µικού, η δύσκολη  θέση των εθνοτικών
µειονοτήτων  στην αγορά  εργασίας , ο αριθµός των ατόµων των οποίων  το εισόδη µα βασίζεται
σε κοινωνικές  µεταβιβάσεις , ο σχετικά  υψηλός  συντελεστής  φορολογίας  και η ανάγκη  για
αναβάθ µιση των προσόντων  ώστε  να ανταποκρίνονται  στις διεθνείς  αλλαγές . Αν και οι νέες
ενέργειες  πολιτικής  επικεντρώνονται  κυρίως  στον άξονα  «απασχολησι µότητα » καθώς  και στην
αύξηση  του εργατικού  δυνα µικού και στο πάγω µα των φόρων , η κυβέρνηση  παρουσίασε  επίσης
δέσµη µέτρων  για την ανταγωνιστικότητα , που αποβλέπει  στη βελτίωση  των συνθηκών  για τις
επιχειρήσεις . Για να αντιµετωπιστούν  οι ανάγκες  του εργατικού  δυνα µικού, καθορίστηκε  στόχος
για την αύξησή  του κατά  67.000 άτοµα έως το 2010, στόχος  που θα επιτευχθεί  κυρίως  µε την
αύξηση  της ένταξης  των µεταναστών  και την είσοδο  σε µικρότερη  ηλικία  των νέων  στην αγορά
εργασίας . Η συµµόρφωση  µε το στόχο  να παρέχεται  σε όλους  τους άνεργους  η ευκαιρία  για νέο
ξεκίνη µα µετά από 6 ή 12 µήνες ανεργίας  δεν έχει ακόµα επιτευχθεί . Τα µέτρα για την
προώθηση  µιας αγοράς  εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς, τόσο στον ιδιωτικό  όσο και στο δηµόσιο
τοµέα, αναπτύσσονται  σε συνεχή  βάση  µε την προώθηση  των υπαρχουσών  συµφωνιών  µεταξύ
των κοινωνικών  εταίρων , καθώς  και µε τη σύναψη  νέων . Στο ΕΣ∆ δεν γίνεται  µνεία στη
διαδικασία  κοινωνικής  ένταξης . Η κυβέρνηση  εξακολουθεί  να συνεργάζεται  στενά  µε τους
κοινωνικούς  εταίρους  σε όλους  τους άξονες  για την εξασφάλιση  της ποιότητας  στην εργασίας ,
αν και έχει αµφιβολίες  σχετικά  µε τους δείκτες , κανένας  από τους οποίους  δεν παρέχεται .
Ορισ µένες προηγού µενες πρωτοβουλίες  µέσω των ∆ΥΑ (δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης )
για τον περιορισ µό του διαχωρισ µού των φύλων  αρχίζουν  να αποφέρουν  καρπούς .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Οι δύο συστάσεις  που απευθύνονται  στη ∆ανία  συνδέονται
στενά  µε τα δύο βασικά  σκέλη  της εθνικής  πολιτικής  για την απασχόληση . Τα τελευταία  στοιχεία
της φορολογικής  µεταρρύθ µισης του 1999 υλοποιούνται  το 2002 και αφορούν , µεταξύ  άλλων ,
τη διεύρυνση  της φορολογικής  βάσης  και χαµηλότερους  οριακούς  συντελεστές . Το πάγω µα των
φόρων  που καθιέρωσε  η νέα κυβέρνηση  σηµαίνει  ότι οι πρόσφατες  µειώσεις  δεν θα
αντισταθ µιστούν  εν µέρει, όπως  τα προηγού µενα έτη, από την αύξηση  των τοπικών  φόρων .
Αποσκοπεί  να µειώσει  τη φορολογία  του δεδουλευ µένου εισοδή µατος από το 2004, εάν
αποδειχθούν  αποτελεσ µατικές  άλλες  ενέργειες , κυρίως  η αύξηση  του αριθµού των εργαζο µένων .
Οι µεταρρυθ µίσεις των προηγού µενων  συνταξιοδοτικών  συστη µάτων  εξακολουθούν  να
αποφέρουν  καρπούς , αλλά  αυτό δεν θα είναι  αρκετό . Στόχος  των νέων  µεταρρυθ µίσεων  είναι  η
αύξηση  του αριθµού των εργαζό µενων  µεταναστών  και η παρότρυνση  των ατόµων ηλικίας
κάτω  των 30 να ενταχθούν  νωρίτερα  στο εργατικό  δυνα µικό. Έχουν  συναφθεί  συµφωνίες  µε
82τους κοινωνικούς  εταίρους  για την καλύτερη  ενσω µάτωση  των µεταναστών , κυρίως  µέσω του
χώρου  εργασίας , ενώ επίσης  εξετάζονται  τρόποι  για τη µείωση  της διάρκειας  της τριτοβάθ µιας
εκπαίδευσης . Εξετάστηκε  επίσης  επιλεκτικά  το πρόβλη µα των κινήτρων  που παρέχονται  για
εργασία  σε σχέση  µε τα επιδό µατα: καθιερώθηκε  ένα νέο «επίδο µα εκκίνησης » για τους
νεοεισερχό µενους  στη χώρα , πολύ  χαµηλότερο  από το υφιστά µενο κοινωνικό  επίδο µα. Η
κυβέρνηση  σχεδιάζει  να επεκτείνει  το σύστη µα για τους νέους  στα άτοµα ηλικίας  25-29. Το
γενικό  επίπεδο  των επιδο µάτων  δεν θα µεταβληθεί , καθώς  θεωρείται  ότι παρέχει  την ασφάλεια
που αντισταθ µίζει τη σηµαντική  ευελιξία  της δανέζικης  αγοράς  εργασίας .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Εν όψη της γήρανσης  του εργατικού  δυνα µικού, η ∆ανία
ενδέχεται  να χρειαστεί  να εξασφαλίσει  επαρκή  προσφορά  εργατικού  δυνα µικού για να
διαφυλάξει  το δυνα µικό της µεγέθυνσης  και το µοντέλο  κοινωνικής  πρόνοιας  που οικοδό µησε
επί σειρά  δεκαετιών . Φαίνεται  ότι χρειάζεται  συνεχής  παρακολούθηση  των αποτελεσ µάτων  των
υπό εξέλιξη  µεταρρυθ µίσεων , κυρίως  της φορολογικής  µεταρρύθ µισης. Φαίνεται  ότι είναι
σηµαντικό  να παρακολουθούνται  εκ του σύνεγγυς  οι νέες πρωτοβουλίες  για την ενίσχυση  της
ενσω µάτωσης  των µεταναστών  στην αγορά  εργασίας  και να καταγράφονται  οι συνέπειες  της
µείωσης  των επιδο µάτων  στα επίπεδα  των εισοδη µάτων  ώστε  να επιτευχθεί  η σωστή  ισορροπία
µεταξύ  των αυξανό µενων  οικονο µικών  κινήτρων  και της αποτροπής  του κοινωνικού
αποκλεισ µού. Υπάρχει  ο κίνδυνος  να προκύψουν  µακροπρόθεσ µες τοµεακές  στενώσεις ,
ιδιαίτερα  στους  τοµείς της υγείας , της εκπαίδευσης  και στον κοινωνικό  τοµέα, όπου
παρατηρείται  υπερεκπροσώπηση  των εργαζο µένων  ηλικίας  άνω των 50. Τα στατιστικά  στοιχεία
για τους ανέργους  δεν είναι  πλήρη  χωρίς  τα στοιχεία  για τα άτοµα που δεν καλύπτονται  από την
ασφάλιση  ανεργίας .
83∆ΑΝΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 76,2 74,9 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 58,0 51,7 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 72,0 69,1 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,0 3,0 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 4,3 5,2 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 0,9 1,7 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 5,9 5,6 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 4,9 6,2 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
84ΓΕΡΜΑΝΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Η γενική  επιβράδυνση  της οικονο µίας το 2001 επέφερε  τη µείωση
του ΑΕγχΠ  στο 0,6%, το χαµηλότερο  ποσοστό  από το 1993. Επίσης  πολύ  περιορισ µένη ήταν και
η αύξηση  της απασχόλησης  (0,2%). Η ανεργία  (7,9%) είναι  στάσι µη και δεν αναµένεται  να
µειωθεί  έως το 2003. Ο αριθµός των θέσεων  εργασίας  µειώθηκε  στο ανατολικό  τµήµα της
χώρας  όπου  η ανεργία  εξακολουθεί  να είναι  υψηλή . Η µακροχρόνια  ανεργία  (3,9%), αν και
µειώνεται  σταδιακά , παρα µένει πάνω  από το µέσο όρο της ΕΕ. Το γενικό  ποσοστό
απασχόλησης  αυξήθηκε  κατά  2 ποσοστιαίες  µονάδες  από το 1997. Το ποσοστό  των γυναικών
αυξήθηκε  ακόµα περισσότερο  (+3,5 ποσοστιαίες  µονάδες ) και είναι  υψηλότερο  από τον
ενδιά µεσο στόχο  της ΕΕ για το 2005. Αν και το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερων  σε
ηλικία  εργαζο µένων  (55--64 ετών ) προσεγγίζει  το µέσο όρο της ΕΕ, εξακολουθεί  να βρίσκεται
κάτω  από το πολύ  χαµηλό επίπεδο  εκκίνησης  του 1997.
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Το γενικό  συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης
προσεγγίζει  το στόχο  της ΕΕ για το 2005. Το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας
εργαζο µένων  εξακολουθεί  να αποτελεί  πηγή  ανησυχίας . Στόχος  της οικονο µικής στρατηγικής
της οµοσπονδιακής  κυβέρνησης  είναι  να συνδυάσει  µια µακροοικονο µική, αντιπληθωριστική
πολιτική , προσανατολισ µένη στην οικονο µική µεγέθυνση  και στην απασχόληση , µε
µικροοικονο µικές, διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις για τη µείωση  των ακαµψιών  της αγοράς  και
την αύξηση  της προσαρ µοστικότητας . Το 2002, η συνεργασία  των κοινωνικών  εταίρων  µέσω
της (τριµερούς ) «συµµαχίας  για την απασχόληση » έχασε  τη δυνα µική της και πρέπει  να λάβει
νέα ώθηση . Οι ενέργειες  στο πλαίσιο  του άξονα  της απασχολησι µότητας  ενισχύθηκαν ,
χρειάζονται  όµως περισσότερη  επικέντρωση , συνεκτικότητα  και αποτελεσ µατικότητα .
Απαιτούνται  περισσότερες  προσπάθειες  για την αντιµετώπιση  των διαρθρωτικών  προβλη µάτων
των ανατολικών  Lander και για τη βελτίωση  της συνεκτικότητας  µεταξύ  της πολιτικής  για την
απασχόληση  και της πολιτικής  για την κοινωνική  ένταξη . Η στρατηγική  για την αύξηση  της
ποιότητας  στην εργασία  επικεντρώθηκε  στην υγεία  και στην ασφάλεια  στην εργασία  και στη
βελτίωση  της ασφάλειας  των µερικά  απασχολού µενων . Η ενθάρρυνση  της περιφερειακής
διάστασης , η υποστήριξη  της προληπτικής  προσέγγισης  και η προώθηση  της ενσω µάτωσης  της
διάστασης  του φύλου  ενίσχυσαν  την καταλληλότητα  και την προστιθέ µενη αξία των
δραστηριοτήτων  που συγχρη µατοδοτούνται  από το Ευρωπαϊκό  Κοινωνικό  Ταµείο.
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Σκοπός  του νέου νόµου Job-AQTIV είναι  να ενισχύσει  την
προληπτική  προσέγγιση  και να µειώσει  τις εισροές  στη µακροχρόνια  ανεργία . Η
αποτελεσ µατικότητα  του για τους νέους  και τους ενήλικες , ιδιαίτερα  στα ανατολικά  Lander και
για τους µετανάστες  (συµπεριλα µβανο µένων  των µεταναστών  δεύτερης  και τρίτης  γενεάς ) θα
παρακολουθείται  στενά  και θα αξιολογείται . Η συνεχιζό µενη µεταρρύθ µιση των ∆ΥΑ αποτελεί
ευκαιρία  για την ενίσχυση  των λειτουργιών  καθοδήγησης  και τοποθέτησης  και για µεγαλύτερη
επικέντρωση  στις περιφερειακές  ανάγκες . Οι παρε µβάσεις  του ΕΚΤ συνέβαλαν  σηµαντικά  στην
ανάπτυξη  µιας περισσότερο  προληπτικής  προσέγγισης  της ενεργητικής  πολιτικής  για την αγορά
εργασίας .
Το κατώτατο  όριο ηλικίας  για επιλεξι µότητα  προς  συνταξιοδότηση  των γυναικών  και
ορισµένων  άλλων  οµάδων  έχει αυξηθεί  ή πρόκειται  να αυξηθεί . Για τη βελτίωση  της
85απασχολησι µότητας  των µεγαλύτερων  σε ηλικία  εργαζο µένων  απαιτείται  περαιτέρω
εντατικοποίηση  των προσαρ µοσµένων  σε κάθε  περίπτωση  προσεγγίσεων .
Παρατηρούνται  αισθητές  βελτιώσεις  όσον  αφορά  τη συνεχή  κατάρτιση  και τη διά βίου µάθηση
που πρέπει  να συνεχιστούν . Οι πολιτικές  απαιτούν  αποφασιστική  εφαρ µογή, µε συνεργασία  της
οµοσπονδιακής  κυβέρνησης , των Lander, όλων  των παραγόντων  της εκπαίδευσης  και της
κατάρτισης  και των κοινωνικών  εταίρων . Ιδιαίτερη  προσοχή  πρέπει  να δοθεί  αφενός  στη
θέσπιση  γενικών  συστη µάτων  για την πιστοποίηση  και την αναγνώριση  της επίση µης και της
ανεπίση µης µάθησης  και στην κατάρτιση  κοινών  προτύπων  ποιότητας  για τους φορείς  παροχής
εκπαίδευσης  και αφετέρου  στην αύξηση  του ποσοστού  συµµετοχής  στη συνεχιζό µενη κατάρτιση
των ατόµων µε χαµηλό επίπεδο  προσόντων  και των εργαζό µενων  στις ΜΜΕ .
Στόχος  του «µοντέλου  Mainz» είναι  να βελτιώσει  τις ευκαιρίες  για απασχόληση  στη χαµηλότερη
βαθµίδα της µισθολογικής  κλίµακας . Η αποτελεσ µατικότητα  και ο αντίκτυπος  του µέτρου  για τη
µείωση  της φορολογίας  και του µη µισθολογικού  κόστους  της εργασίας  πρέπει  να αναλυθούν
διεξοδικά .
Η Γερµανία δεσµεύεται  να αυξήσει  το ποσοστό  των ολοή µερων  κέντρων  παιδικής  φροντίδας
στα δυτικά  Lander στο 30% έως το 2010. ∆ηµοσιεύθηκε  η «Έκθεση  για την επαγγελ µατική  και
την εισοδη µατική  κατάσταση  των γυναικών  και των ανδρών » και τα συµπεράσ µατά της πρέπει
να µεταφραστούν  σε συγκεκρι µένη δράση , µε ενεργό  συµµετοχή  κοινωνικών  εταίρων  από τον
ιδιωτικό  τοµέα.
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Εξακολουθεί  να υπάρχει  µεγάλη  έλλειψη  θέσεων  εργασίας ,
κυρίως  στα ανατολικά  Lander. Οι περιφερειακές  ανισότητες  στην αγορά  εργασίας  θα
µπορούσαν  να επιταθούν . Φαίνεται  ότι απαιτείται  µια ολοκληρω µένη προσέγγιση  στα
ανατολικά  Lander που να συνδυάζει  περιφερειακές  πολιτικές , πολιτικές  για την αγορά  εργασίας
και διαρθρωτικές  πολιτικές  για να υποστηριχθεί  η δηµιουργία  θέσεων  απασχόλησης  και να
µειωθούν  οι εισροές  στη µακροχρόνια  ανεργία . Η µεταρρύθ µιση των ∆ΥΑ παρέχει  τη
δυνατότητα  να ενισχύσει  την αποδοτικότητα  των ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά
εργασίας , κυρίως  µε τη βελτίωση  της παρακολούθησης  και της αξιολόγησής  τους. Ιδιαίτερη
προσοχή  κατά  την εφαρ µογή της προληπτικής  προσέγγισης  είναι  αναγκαίο  να δίνεται  στα άτοµα
που αντιµετωπίζουν  την απειλή  του αποκλεισ µού. Η βελτίωση  των ευκαιριών  απασχόλησης  των
χαµηλόµισθων  θα µπορούσε  να συµβάλει  στη διαµόρφωση  µιας αγοράς  εργασίας  δίχως
αποκλεισ µούς, αλλά  η αλληλεπίδραση  των φόρων  και των επιδο µάτων  πρέπει  να παρέχει
επαρκή  κίνητρα  για την ανάληψη  εργασίας . Φαίνεται  ότι χρειάζονται  κατάλληλοι  ποιοτικοί  και
ποσοτικοί  στόχοι  για τη διά βίου µάθηση , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  τη συµµετοχή  των οµάδων  µε
χαµηλό επίπεδο  προσόντων  και των εργαζό µενων  στις ΜΜΕ . Η έλλειψη  κέντρων  παιδικής
φροντίδας  και ολοή µερων  σχολείων  εξακολουθούν  να παρε µποδίζουν  τη συµµετοχή  των
γυναικών  στην αγορά  εργασίας , ιδιαίτερα  στη ∆υτική  Γερµανία. Η παροχή  περισσότερων  και
προσιτών  οικονο µικά κέντρων  φροντίδας  (για τα παιδιά ) και ολοή µερων  σχολείων , ο
περιορισ µός των αντικινήτρων  για εργασία  που συνδέονται  µε το φορολογικού  και το µη
µισθολογικό  κόστους  της εργασίας  και η εξάλειψη  των διαφορών  στις αµοιβές  µεταξύ  των
φύλων  εξακολουθούν  να αποτελούν  σηµαντικά  θέµατα για τη βελτίωση  της συµµετοχής  των
γυναικών  στην αγορά  εργασίας .
86ΓΕΡΜΑΝΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 65,8 63,7 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 37,7 38,1 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 58,8 55,3 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 0,6 1,4 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 7,9 9,9 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 3,9 4,9 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 4,8 5,4 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 8,1 10,7 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
87ΕΛΛΑ∆Α
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Παρά  την πρόσφατη  γενική  επιβράδυνση  της οικονο µικής
µεγέθυνσης  κατά  το δεύτερο  εξάµηνο του 2001, η ελληνική  οικονο µία σηµείωσε  αύξηση  κατά
4.1%, συνοδευό µενη από βελτίωση  της παραγωγικότητας  της εργασίας . Ωστόσο , η συνολική
απασχόληση  µειώθηκε  κατά  0.3%. Τα κύρια  διαρθρωτικά  προβλή µατα της ελληνικής  αγοράς
εργασίας  εξακολουθούν  να υφίστανται : το χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης , 55.4%, είναι  κατά
πολύ  κατώτερο  του µέσου όρου  της ΕΕ, που είναι  63.9%. Το ποσοστό  ανεργίας , αν και
µειώθηκε  από το 11.9%, το ανώτατο  σηµείο στο οποίο  είχε ανέλθει  το 1999, στο 10.5% το
2001, εξακολουθεί  να είναι  υψηλότερο  από το µέσο όρο της ΕΕ, που είναι  7.4%. Το ποσοστό
ανεργίας  των γυναικών  που ανέρχεται  στο 15.6% είναι  υπερδιπλάσιο  του αντίστοιχου  ποσοστού
για τους άνδρες . Οι διαφορές  µεταξύ  των φύλων  σε ό,τι αφορά  τόσο το ποσοστό  απασχόλησης
όσο και το ποσοστό  ανεργίας  παρα µένουν  µεγάλες . Η µακροχρόνια  ανεργία  µειώθηκε  στο
5.4%, αλλά  εξακολουθεί  να είναι  ανώτερη  από το µέσο όρο της ΕΕ, που είναι  3.3%.
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Η Ελλάδα  απέχει  πολύ  από την πλήρωση
των ποσοτικών  στόχων  που καθορίστηκαν  στη Λισσαβώνα  και στη Στοκχόλ µη, καθώς  η αύξηση
της απασχόλησης  εξακολουθεί  να είναι  υποτονική . Οι πρόσφατες  πολιτικές  για την αγορά
εργασίας  αποσκοπούν  στην αύξηση  της απασχόλησης , στη µείωση  της ανεργίας  και στην
καταπολέ µηση των ακαµψιών  της εργασίας . Η εφαρ µογή των πολιτικών  αυτών  πρέπει  να
επιταχυνθεί  και να παρακολουθείται  ώστε  να επιτευχθούν  συγκεκρι µένα αποτελέσ µατα. Τη
στιγµή αυτή το συνταξιοδοτικό  σύστη µα µεταρρυθ µίζεται  και έχει εγκριθεί  νέα νοµοθεσία , η
οποία  εξορθολογίζει  τις παροχές  και αποσκοπεί  να εξασφαλίσει  την οικονο µική βιωσι µότητα
του συνταξιοδοτικού  συστή µατος. Από οικονο µική άποψη , η απασχολησι µότητα  παρα µένει ο
πλέον  σηµαντικός  άξονας  και οι πόροι  του ΕΚΤ συµβάλουν  στην υλοποίηση  των ενεργητικών
πολιτικών  για την αγορά  εργασίας . Η εφαρ µογή της προληπτικής  και της εξατο µικευµένης
προσέγγισης  έχει δροµολογηθεί , αλλά  απαιτείται  περαιτέρω  δράση  για την επιτάχυνση  της
µεταρρύθ µισης των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης . Αρκετά  µέτρα που έχουν  ληφθεί  για τη
βελτίωση  του επιχειρη µατικού  πνεύµατος κινούνται  προς  τη σωστή  κατεύθυνση , όπως  τα
φορολογικά  κίνητρα , η απλοποίηση  των διοικητικών  διαδικασιών , η υποστήριξη  των νέων
επιχειρήσεων  και της επιχειρη µατικότητας  των γυναικών . Το ΕΣ∆ για την απασχόληση
επιση µαίνει  το θέµα της ποιότητας  της εργασίας  και σίγουρα  έχουν  καταβληθεί  προσπάθειες
προς  την κατεύθυνση  αυτή. Ωστόσο , υπάρχει  ακόµα µεγάλο  περιθώριο  για αύξηση  της
αποδοτικότητα  των παρε µβάσεων  που πραγ µατοποιούνται . Οι κοινωνικοί  εταίροι  συµµετέχουν
στον καθορισ µό και στην εφαρ µογή της πολιτικής , γεγονός  που θα µπορούσε  να έχει ως
συνέπεια  την προσαρ µογή του εκπαιδευτικού  συστή µατος στις ανάγκες  της αγοράς  εργασίας .
Εφαρ µόζονται  πολυάριθ µες ενέργειες  των ΚΠΣ  στον τοµέα της διά βίου µάθησης  και
κατάρτισης , της κοινωνίας  της γνώσης  και της κοινωνίας  της πληροφορίας , του
επιχειρη µατικού  πνεύµατος και των ίσων  ευκαιριών . Τέλος , το ΕΣ∆ για την απασχόληση  του
2002 λαµβάνει  υπόψη  το ΕΣ∆ για την κοινωνική  ένταξη  του 2001 και οι συνέργειες  µεταξύ  των
δύο σχεδίων  είναι  προφανείς .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Παρατηρείται  αισθητή  πρόοδος  προς  µία πιο ολοκληρω µένη
και στρατηγική  µέθοδο  χάραξης  πολιτικής  και τα προτεινό µενα µέτρα επικεντρώνονται
καλύτερα  στις κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση , ενώ δεν έχει ακόµα θεσπιστεί
κατάλληλο  σύστη µα για την παρακολούθηση  της πολιτικής .
88Η µεταρρύθ µιση των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  έχει αρχίσει , αλλά  χρειάζεται
περισσότερο  σθένος  για να υπερκερασθούν  ορισµένα εµπόδια  (διοικητικά , τεχνικά ,
πολιτιστικά ), προκει µένου να εξασφαλισθεί  η πλήρης  εφαρ µογή της προληπτικής  και
εξατο µικευµένης προσέγγισης . Πρέπει  να αναληφθούν  ενέργειες  προτεραιότητας  για τη
βελτίωση  των στατιστικών  στοιχείων , µε στόχο  την ανάπτυξη  και την εφαρ µογή ενός
περιεκτικού  συστή µατος στατιστικής  παρακολούθησης .
Οι φορολογικές  µεταρρυθ µίσεις για την προώθηση  της συµµετοχής  στην αγορά  εργασίας
κινούνται  προς  τη σωστή  κατεύθυνση , αλλά  τα νέα µέτρα δεν αναµένεται  να έχουν  µεγάλο
αντίκτυπο  στα επίπεδα  της απασχόλησης .
Έχουν  εξαγγελθεί  µέτρα για το συντονισ µό των συστη µάτων  εκπαίδευσης , κατάρτισης  και
απασχόλησης . Καταβάλλονται  ήδη προσπάθειες  για την ανάπτυξη  ολοκληρω µένης και
συνεκτικής  στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση , οι οποίες  κινούνται  προς  τη σωστή
κατεύθυνση , αν και πολλά  πρέπει  να γίνουν  ακόµα για καλύτερη  προσαρ µογή στις ανάγκες  της
αγοράς  εργασίας .
Η προσέγγιση  της εταιρικής  σχέσης  βελτιώθηκε  µε τη συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  στην
κατάρτιση  της πολιτικής , την εξέταση  της υφιστά µενης νοµοθεσίας  και τη χρηµατοδότηση
εκπαιδευτικών  προγρα µµάτων  για το προσωπικό  µικρών  επιχειρήσεων . Η συµµετοχή  τους θα
έχει επίσης  ως αποτέλεσ µα τον εκσυγχρονισ µό της οργάνωσης  της εργασίας  και τη µείωση  των
διαρθρωτικών  ανισορροπιών  της αγοράς  εργασίας .
Αναπτύσσεται  στο πλαίσιο  των οργανισ µών µια προσέγγιση  βασιζό µενη στην ενσω µάτωση  της
διάστασης  του φύλου , µολονότι  µικρή είναι  η πρόοδος  που έχει σηµειωθεί  όσον  αφορά  τη
µείωση  του λεγόµενου «ελλεί µµατος ισότητας ». Προβλέπεται  µεγαλύτερη  συµµετοχή  των
γυναικών  στην αγορά  εργασίας  µέσω προτάσεων  για αύξηση  των ευκαιριών  για µερική
απασχόληση  και µέσω κινήτρων  για την είσοδο  στην αγορά  εργασίας . Παρατηρείται  επίσης
πρόοδος  όσον  αφορά  την παροχή  υπηρεσιών  φροντίδας , τόσο για τα παιδιά  όσο και για άλλα
εξαρτώ µενα άτοµα.
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Παρά  την πρόοδο  που έχει επιτευχθεί  όσον  αφορά  την κατάρτιση
πολιτικής  και τη βελτίωση  της νοµοθεσίας , η αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  εξακολουθεί
να αποτελεί  το κύριο  µέληµα. Φαίνεται  ότι χρειάζονται  µέτρα για τη µείωση  του µη
µισθολογικού  κόστους  της εργασίας  (ιδιαίτερα  σε ό,τι αφορά  τους χαµηλόµισθους ), την
προσφορά  περισσότερων  κινήτρων  για την ενθάρρυνση  της µερικής  απασχόλησης  και την
ολοκλήρωση  της µεταρρύθ µισης των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης . Τα ποσοστά
απασχόλησης , κυρίως  των γυναικών  και των νέων , θα µπορούσαν  να αυξηθούν  µε την
επιτάχυνση  της εφαρ µογής προληπτικών  και εξατο µικευµένων  προσεγγίσεων , καθώς  και µε την
ενίσχυση  των ενεργητικών  πολιτικών . Για τα µεγαλύτερης  ηλικίας  άτοµα αυτό θα µπορούσε  να
επιτευχθεί  µε πολιτικές  για την παράταση  του ενεργού  βίου. Η συνεχής  βελτίωση  του
συστή µατος στατιστικής  παρακολούθησης  θα µπορούσε  να αποτελεί  προτεραιότητα . Φαίνεται
ότι χρειάζονται  περαιτέρω  µέτρα για τη βελτίωση  των κινήτρων  για εργασία . Πρέπει  να
βελτιωθεί  η συνάφεια  της εκπαίδευσης  και της επαγγελ µατικής  κατάρτισης  µε την οικονο µία
µέσω της ενδυνά µωσης  των δεσµών µε τις ανάγκες  της αγοράς  εργασίας . Είναι  σηµαντικό  να
αναπτυχθεί  περαιτέρω  και να εφαρ µοστεί  µια συνολική  στρατηγική  για τη διά βίου µάθηση , που
89να συµπεριλα µβάνει  την προώθηση  της παράτασης  του επαγγελ µατικού  βίου. Η πλήρης
εφαρ µογή της δέσµης µεταρρυθ µίσεων  για τη αγορά  εργασίας  και η παρακολούθηση  των
αποτελεσ µάτων  της φαίνεται  ότι είναι  αναγκαίες  για τον εκσυγχρονισ µό της οργάνωσης  της
εργασίας  µε σκοπό  την επίτευξη  σωστής  ισορροπίας  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας . Απαιτείται
να βελτιωθεί  σηµαντικά  η απασχόληση  των γυναικών  τόσο από ποσοτική  όσο και από ποιοτική
άποψη  για να µειωθούν  οι διαφορές  µεταξύ  των φύλων , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  το διαχωρισ µό
της εργασίας  και τις διαφορές  στις αµοιβές .
90ΕΛΛΑ∆Α
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 55,4 55,1 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 38,0 40,9 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 40,9 39,3 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 4,1 3,6 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 10,5 9,8 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 5,4 5,3 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 10,2 11,2 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 15,6 15,2 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
91ΙΣΠΑΝΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Η ισπανική  οικονο µία επηρεάστηκε  από τη διεθνή  επιβράδυνση  της
οικονο µίας, αν και λιγότερο  από άλλες  χώρες  της ΕΕ. Η οικονο µική µεγέθυνση  επιβραδύνθηκε
στο 2.8% το 2001 σε σύγκριση  µε 4.1% το 2000. Η αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας
ήταν της τάξης  µόλις του 0.3%. Η αύξηση  της απασχόλησης  µειώθηκε  στο 2.5% το 2001 από
3.1% το 2000 και εξακολουθεί  να είναι  διπλάσια  από το µέσο όρο της ΕΕ. Το ποσοστό  της
απασχόλησης  αυξήθηκε  κατά  1.5 ποσοστιαίες  µονάδες  στο 56.3% και το ποσοστό  ανεργίας
µειώθηκε  στο 10.6%. Η µείωση  αυτή ήταν µεγαλύτερη  για τις γυναίκες  και τους µακροχρόνια
άνεργους . Το υψηλό  ποσοστό  των συµβάσεων  ορισµένου χρόνου  και το χαµηλό ποσοστό
εργασίας  µερικής  απασχόλησης , πολύ  πιο κάτω  από το µέσο όρο της ΕΕ, εξακολουθούν  να
αποτελούν  ανησυχητικά  στοιχεία  της ισπανικής  αγοράς  εργασίας . Μεγάλες  περιφερειακές
ανισότητες  ως προς  την απασχόληση  συνυπάρχουν  µε ελλείψεις  εργατικού  δυνα µικού σε
ορισµένους  τοµείς και ορισµένα επαγγέλ µατα.
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Η ισπανική  κυβέρνηση  έχει υιοθετήσει
ρητώς  το στόχο  της µετάβασης  προς  την πλήρη  απασχόληση , αλλά  το ΕΣ∆ δεν καθορίζει
ενδιά µεσους  στόχους  για να συµβάλει  στο γενικό  ευρωπαϊκό  στόχο . Εγκρίθηκε  µια προληπτική
προσέγγιση , η οποία  επιτεύχθηκε  σταδιακά  σε όλα τα επακόλουθα  ΕΣ∆, ενισχύοντας  τα µέτρα
για την απασχολησι µότητα  των ανέργων  πριν να φθάσουν  στη µακροχρόνια  ανεργία . Το θέµα
της διατήρησης  και της βελτίωσης  της ποιότητας  στην εργασία  εξετάστηκε  κυρίως  από τέσσερις
οπτικές  γωνίες : κατάρτιση  (ο νόµος για την επαγγελ µατική  κατάρτιση , που εξαγγέλθηκε  στο
ΕΣ∆ του περασ µένου έτους , ψηφίστηκε  τον Ιούνιο  του 2002)· σταθερότητα  της εργασίας  (µέτρα
που εφαρ µόστηκαν  τα προηγού µενα έτη οδήγησαν  σε ελαφρά  µόνον  µείωση  του ποσοστού  της
απασχόλησης  ορισµένου χρόνου )· υγεία  και ασφάλεια  στην εργασία  (δεν αναπτύσσεται  πλήρως
στο ΕΣ∆) και ίσες ευκαιρίες  (τα µέτρα ενισχύθηκαν  στο ΕΣ∆ του 2002 σε σύγκριση  µε τα
προηγού µενα έτη). Οι σχέσεις  µεταξύ  κυβέρνησης  και κοινωνικών  εταίρων  ήταν πολύ  καλές  τα
τελευταία  χρόνια . Αν και διαταράχθηκαν  εξαιτίας  της διαφωνίας  µεταξύ  της κυβέρνησης  και
των συνδικάτων  σχετικά  µε τη µεταρρύθ µιση της αγοράς  εργασίας  που πρόσφατα  εγκρίθηκε ,
άρχισαν  και πάλι να βελτιώνονται . Ό συνδυασ µός πολιτικών : Από το 1997, η ισπανική
στρατηγική  για την απασχόληση  επικεντρώθηκε  στους  άξονες  Ι και ΙΙ, δηλ., προώθηση  της
απασχολησι µότητας , σταθεροποίηση  των προσλήψεων  και διευκόλυνση  της σύστασης
επιχειρήσεων . Αυξανό µενο ενδιαφέρον  για τον άξονα  IV εκφράζεται  από την κυβέρνηση  και
τους κοινωνικούς  εταίρους  και έχουν  εγκριθεί  µέτρα για τη δηµιουργία  συνθηκών  που να
ευνοούν  την πρόσληψη  των γυναικών  και των κοινωνικά  αποκλεισ µένων . Το ΕΣ∆ καθορίζει
σύνολο  µέτρων  που συµπληρώνουν  τα µέτρα που καταρτίστηκαν  στο ΕΣ∆ για την κοινωνική
ένταξη  του 2001.Ανταπόκριση  στις συστάσεις :
Στο ΕΣ∆ του 2001, δεν καθορίζονται  ρητώς  οι ποσοτικοί  ενδιά µεσοι στόχοι , αν και έχει οριστεί
ο στόχος  της πλήρους  απασχόλησης . Όσον  αφορά  την ολοκλήρωση  του εκσυγχρονισ µού των
∆ΥΑ, έχει εξαγγελθεί  η ολοκλήρωση  του συστή µατος πληροφοριών  SISPE, καθώς  και η
συνέχιση  της διαδικασίας  αποκέντρωσης  για την υλοποίηση  των ενεργητικών  πολιτικών .
Έχουν  ληφθεί  µέτρα για τη µείωση  των διαφορών  µεταξύ  των φύλων  που επικεντρώνονται  στη
βελτίωση  του συνδυασ µού του επαγγελ µατικού  και του οικογενειακού  βίου (ολοκληρω µένο
92πρόγρα µµα για την υποστήριξη  της οικογένειας  2001-2004). Στο Καταστατικό  των
Εργαζο µένων  εισήχθη  σαφέστερη  διατύπωση  της αρχής  της ίσης αµοιβής .
Πρόσφατα  ψηφίστηκε  ο εξαγγελθείς  νόµος για την επαγγελ µατική  κατάρτιση . Ενσω µατώνει  τα
τρία υποσυστή µατα στον τοµέα της κατάρτισης . Η σταθερή  απασχόληση  αυξήθηκε  µε πιο
γρήγορους  ρυθµούς από την απασχόληση  ορισµένου χρόνου . Ωστόσο , το ποσοστό  της
απασχόλησης  αορίστου  χρόνου  παρα µένει σε υψηλά  επίπεδα , σε ποσοστό  περίπου  31%, ενώ η
µερική  απασχόληση  δεν σηµείωσε  σηµαντική  αύξηση .
∆εν έχουν  ληφθεί  επιπρόσθετα  µέτρα για τη µείωση  των περιφερειακών  ανισοτήτων  όσον
αφορά  την απασχόληση  και την ανεργία . ∆εδο µένου του εύρους  των περιφερειακών
ανισοτήτων , οι οποίες , αν και βελτιώνονται , εξακολουθούν  να συγκαταλέγονται  ανάµεσα στις
πιο έντονες  στην ΕΕ, χρειάζεται  να καταβληθούν  µεγαλύτερες  προσπάθειες .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Πρέπει  να καταβληθούν  περαιτέρω  προσπάθειες  για τη µείωση
του ποσοστού  ανεργίας  και την αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης . Τα ποσοστά  αυτά
εξακολουθούν  να είναι  κατά  πολύ  χαµηλότερα  από το µέσο όρο της ΕΕ, παρά  τις εντυπωσιακές
προσπάθειες  των τελευταίων  ετών . Είναι  σηµαντικό  να ολοκληρωθεί  ο εκσυγχρονισ µός των
∆ΥΑ και να αυξηθεί  ο συντονισ µός µεταξύ  των περιφερειακών  υπηρεσιών  απασχόλησης .
Φαίνεται  ότι χρειάζεται  επαρκής  ισορροπία  µεταξύ  της περιφερειακής  ανάπτυξης  και της
λειτουργικής  και της γεωγραφικής  κινητικότητας . Το ποσοστό  της ανεργίας  των γυναικών , που
εξακολουθεί  να είναι  διπλάσιο  από αυτό των ανδρών , πρέπει  να µειωθεί  και απαιτείται
πρόοδος  για το συνδυασ µό του οικογενειακού  και του επαγγελ µατικού  βίου, ιδιαίτερα  µέσω της
παροχής  φροντίδας  για τα παιδιά  και τα εξαρτώ µενα άτοµα. Παρά  τις προσπάθειες  που έχουν
ήδη καταβληθεί , σηµαντικές  προκλήσεις  παρα µένουν  η µείωση  των συµβάσεων  ορισµένου
χρόνου  και η ευρύτερη  χρήση  των συµβάσεων  µερικής  απασχόλησης . Συνεπώς , φαίνεται  ότι
είναι  ουσιαστικό  να δοθεί  νέα δυνα µική στον κοινωνικό  διάλογο . Η έγκριση  του νόµου για την
επαγγελ µατική  κατάρτιση  πρέπει  να αποτελέσει  µέρος µιας συνολικής  στρατηγικής  για τη διά
βίου µάθηση , είναι  δε επιθυ µητό να εφαρ µοστεί  µε σκοπό  την ενίσχυση  της συνοχής  µε την
εκπαιδευτική  πολιτική  και την ανεπίση µη µάθηση  σε όλα τα επίπεδα .
93ΙΣΠΑΝΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 56,3 48,2 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 38,9 33,5 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 41,9 33,6 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 2,8 4,0 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 10,6 17,0 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 5,1 10,8 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 9,1 13,2 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 15,5 23,4 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
94ΓΑΛΛΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001:  Παρά  τη µείωση  της οικονο µικής µεγέθυνσης  στο 1,8%, η
απασχόληση  αυξήθηκε  κατά  1,9% και το ποσοστό  ανεργίας  µειώθηκε  το 2001 στο 8,6%, αν και
υπερέβη  και πάλι το όριο του 9% στα τέλη του έτους . Από την έναρξη  της διαδικασίας  του
Λουξε µβούργου  το 1997, το ποσοστό  απασχόλησης  αυξήθηκε  από το 59,5% στο 63,1%, που
αντιστοιχεί  σε συνολική  αύξηση  των θέσεων  εργασίας  κατά  2 εκατο µµύρια. Το ποσοστό  της
απασχόλησης  των γυναικών  αυξήθηκε  περισσότερο  από το 52,4% στο 56,1%, υπερβαίνοντας
τον κοινοτικό  µέσο όρο. Το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας  ατόµων παρέ µεινε
στάσι µο στο 30% περίπου  (31% το 2001). Αν και η ανεργία  µειώθηκε  σηµαντικά  κατά  την
τελευταία  πενταετία  (900.000 λιγότεροι  άνεργοι ), παρα µένει ανώτερη  από τον κοινοτικό  µέσο
όρο. Τέλος , ο ρυθµός αύξησης  της παραγωγικότητας  της εργασίας  ήταν αρνητικός  (-0,4%) και η
αύξηση  του κόστους  της εργασίας  ανά µονάδα  (1,3%) είναι  ανώτερη  από το µέσο όρο της ΕΕ
(0,6%).
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Η διαδικασία  του Λουξε µβούργου  έδωσε
ώθηση  σε µια διαρθρω µένη θεώρηση  της πολιτικής  για την απασχόληση  και της καταπολέ µησης
της ανεργίας , λειτουργώντας  εν µέρει ως πλαίσιο  αναφοράς . Η µετάβαση  από µία κλασσική  σε
µία προληπτική  προσέγγιση  κατέστη  σαφής  κυρίως  µε τη γενίκευση  του σχεδίου  ενεργοποίησης
«νέο ξεκίνη µα» (Ιούλιος  2001), µ ε µεγαλύτερη  έµφαση  στον κοινωνικό  διάλογο  (το 2001
υπογράφηκαν  933 συµφωνίες ). Άλλα  στοιχεία  περιλα µβάνουν  τη µείωση  των επιβαρύνσεων  και
την καθιέρωση  πολυάριθ µων µηχανισ µών που ευνοούν  την είσοδο  ή την επιστροφή  στην
εργασία  των ατόµων µε χαµηλό επίπεδο  προσόντων  και των νέων . Η Γαλλία , αν και αποβλέπει
στην επίτευξη  των κοινών  στόχων , ακολούθησε  το δικό της πρόγρα µµα, που συνίσταται  στη δια
νόµου µείωση  του χρόνου  εργασίας  στις 35 ώρες . Όσον  αφορά  τις κοινές  προκλήσεις , η
προσοχή  που δίνεται  στην ανάγκη  για µια πολιτική  παράτασης  του ενεργού  βίου και για τη
µείωση  των θυλάκων  ανεργίας  δεν έχει ακόµα αποφέρει  επαρκή  αποτελέσ µατα. Εντοπίστηκαν
ορισµένες σχέσεις  µε το EΣ∆ για την κοινωνική  ένταξη , κυρίως  στον τοµέα της πρόληψης  και
της ενεργοποίησης . Ο κοινοτικός  στόχος  για αύξηση  της ποιότητας  στην εργασία  κατέχει
σηµαντική  θέση στο ΕΣ∆ για την απασχόληση . Η υλοποίηση  του τελευταίου  εµπίπτει , κατά
κύριο  λόγο, στην αρµοδιότητα  των κοινωνικών  εταίρων .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Με τη γενίκευση  του σχεδίου  ενεργοποίησης  «νέο ξεκίνη µα», το
έτος 2001 χαρακτηρίστηκε  από την εξατο µικευµένη παρέ µβαση  υπέρ των νέων  και ενηλίκων
ανέργων  και από προληπτικά  µέτρα. Οι ρυθµίσεις για τη µείωση  των επιβαρύνσεων  για τους
χαµηλόµισθους  και τα µέτρα για την απασχόληση  των νέων  συνέβαλαν  στη µεγάλη  αύξηση  των
θέσεων  εργασίας , στην αισθητή  µείωση  του µισθολογικού  κόστους  για τις εργασίες  χαµηλών
προσόντων  ή για τα άτοµα µε µικρή πείρα , καθώς  και στη µείωση  των «παγίδων  αδράνειας ». Ο
κοινωνικός  διάλογος , αν και τονώθηκε , κυρίως  µε τις συµφωνίες  για τις 35 ώρες , απέχει  πολύ
από το να είναι  συστη µατικός . Ωστόσο , ο κοινωνικός  διάλογος  θα µπορούσε  να αποδειχθεί
χρήσι µος σε θέµατα που αφορούν  την πολιτική  για τις αποδοχές , την ποιότητα  της εργασίας  και
τη διά βίου µάθηση , κυρίως  στις ΜΜΕ  και προς  όφελος  των λιγότερων  καταρτισ µένων  ή
µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων . Το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας
εργαζο µένων  παρα µένει χαµηλό και η µέση ηλικία  συνταξιοδότησης  των µισθωτών  είναι  58
έτη. Παρά  την κατάφωρη  αυτή απόκλιση  από τους κοινούς  στόχους , λίγες  είναι  οι συζητήσεις
95που έγιναν  και οι προσπάθειες  που καταβλήθηκαν  για να µειωθούν  οι πρόωρες  αποχωρήσεις
από τον ενεργό  βίο.
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Η προσεχής  καθιέρωση  της µείωσης  του χρόνου  εργασίας  σε 1,3
εκατ. µικρές  επιχειρήσεις  απαιτεί  κατάλληλα  συνοδευτικά  µέτρα που να επιτρέπουν  τη
διατήρηση  της αναγκαίας  ευελιξίας . Θα µπορούσε  να δοθεί  προτεραιότητα  στον κοινωνικό
διάλογο  όσον  αφορά  την οργάνωση  του χρόνου  εργασίας , τη διά βίου µάθηση , την έναρξη  και
το τέλος  της σταδιοδρο µίας. Θα µπορούσαν  να µειωθούν  περαιτέρω  οι επιβαρύνσεις  της
εργασίας , αποφεύγοντας  παράλληλα  την πρόκληση  στρεβλώσεων  στην αγορά  εργασίας  ανάλογα
µε τις κατηγορίες  εργαζο µένων . Το πρόβλη µα των προσλήψεων  παρα µένει ανεπίλυτο , και
µάλιστα  οξύ για ορισµένα επαγγέλ µατα. Ένα άλλο  πρόβλη µα είναι  η είσοδος  στην αγορά
εργασίας  νέων  χωρίς  προσόντα , µαζί µε την διατήρηση  θυλάκων  επιδεινωνό µενης ανεργίας .
Τέλος  θα πρέπει  να ληφθούν  δυνα µικά µέτρα για να εξασφαλισθεί  η µεγαλύτερη  συµµετοχή
µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  στην οικονο µική ζωή. Επίσης , παρά  τα θετικά  αποτελέσ µατα,
η κατάρτιση  συνεκτικής  στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση  εξακολουθεί  να βρίσκεται  στην
ηµερήσια  διάταξη .
96ΓΑΛΛΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 63,1 59,5 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 31,0 29,1 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 56,1 52,4 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,8 1,9 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 8,6 11,8 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 2,9 5,0 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 7,1 9,4 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 10,5 13,7 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
97ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Η Ιρλανδία  υπέστη  έντονη  επιβράδυνση  της οικονο µικής
µεγέθυνσης  κατά  το δεύτερο  εξάµηνο του 2001. Ωστόσο , παρά  την επιβράδυνση , η Ιρλανδία
εξακολούθησε  να σηµειώνει  εντυπωσιακά  αποτελέσ µατα ως προς  την απασχόληση , κυρίως
χάρη  στη διατήρηση  των υψηλών  επιδόσεων  του περασ µένου έτους . Αυτό  είχε ως αποτέλεσ µα η
συνολική  απασχόληση  (65.7%) να αυξηθεί  κατά  2.9% και η ανεργία  να µειωθεί  µόνον  στο
3.8% και η µακροχρόνια  ανεργία  στο 1.3%. Η αύξηση  της απασχόλησης  ευνόησε  περισσότερο
τις γυναίκες  και τους µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζό µενους , ενώ η ανεργία  είναι  τώρα  υψηλότερη
στους  άνδρες  από ό,τι στις γυναίκες  σε όλες τις κατηγορίες . Παρά  τις βελτιώσεις  σε ό,τι αφορά
τις γυναίκες , υπάρχει  ακόµα σηµαντική  ψαλίδα  (18%) µεταξύ  του ποσοστού  απασχόλησης  των
γυναικών  και των ανδρών .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Σηµειώνεται  σταθερή  πρόοδος  για την
επίτευξη  των στόχων  που καθορίστηκαν  στη Λισσαβώνα .Η Ιρλανδία  καθόρισε , για πρώτη
φορά , ρητούς  στόχους  στον τοµέα της µακροχρόνιας  ανεργίας  και της απασχόλησης  των
ευπαθών  οµάδων  και έκανε  σωστές  διασυνδέσεις  µε το ΕΣ∆ για την κοινωνική  ένταξη . Η
κοινωνική  εταιρική  σχέση  στην Ιρλανδία  αποτελεί  ισχυρό  παράγοντα  της επιτυχίας  όσον  αφορά
την απασχόληση  και θα µπορούσε  να ενισχυθεί  περαιτέρω  µε την αύξηση  της περιφερειακής  και
της τοπικής  διάστασης . Οι πρόσφατες  νοµοθετικές  πρωτοβουλίες  για τους µερικά
απασχολού µενους  και τα άτοµα που παρέχουν  υπηρεσίες  φροντίδας  σε οικογένειες  αναµένεται
να συµβάλουν  στη διατήρηση  των γυναικών  στο εργατικό  δυνα µικό ή στην ενθάρρυνσή  τους να
παρα µείνουν  σε αυτό και να βελτιώσουν  την ισορροπία  µεταξύ  επαγγελ µατικού  και
οικογενειακού  βίου. Το κύριο  θέµα στο οποίο  δίνεται  έµφαση  όσον  αφορά  την ποιότητα  στην
εργασία  είναι  οι αµοιβές  και ο χρόνος  εργασίας , αν και το ΕΣ∆ αναφέρεται  επίσης  στις νέες
εθνικές  ρυθµίσεις εταιρικής  σχέσης  και στη νέα νοµοθεσία  που θα συµβάλει  στη βελτίωση  της
ισορροπίας  µεταξύ  επαγγελ µατικού  και οικογενειακού  βίου.
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Η επιτυχία  της Ιρλανδίας  στην αντιµετώπιση  της ανεργίας
σηµαίνει  ότι τα άτοµα που παρα µένουν  άνεργα  είναι  τα πλέον  µειονεκτούντα  στην κοινωνία .
Μια νέα διαδικασία  «ισχυρής  υποστήριξης » και η ενσω µάτωση  των προγρα µµάτων  για τα
άτοµα µε ειδικές  ανάγκες  θα παράσχει  µεγαλύτερη  υποστήριξη  στα πλέον  ευπαθή  άτοµα. Η
συνολική  εκτίµηση των ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  αποτελεί  σε αυτό το
προχωρη µένο στάδιο  µέρος της εθνικής  συµφωνίας  εταιρικής  σχέσης . Η συνεχιζό µενη
φορολογική  µεταρρύθ µιση και η αύξηση  των εθνικών  ελάχιστων  αποδοχών  παρέχει  κίνητρα
στους  ανέργους  και στους  χαµηλόµισθους  για να επανενταχθούν  ή να παρα µείνουν  στο εργατικό
δυνα µικό. ∆εν παρατηρείται  αισθητή  βελτίωση  όσον  αφορά  τις διαφορές  στις αµοιβές  µεταξύ
των δύο φύλων  ή τον επαγγελ µατικό  διαχωρισ µό. Καλή  πρόοδος  έχει σηµειωθεί  στην παροχή
κέντρων  παιδικής  φροντίδας , αλλά  εξακολουθεί  να υπάρχει  σοβαρό  πρόβλη µα όσον  αφορά  το
κόστος  της.
Η καθυστέρηση  στην οριστικοποίηση  του γενικού  πλαισίου  στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση
είναι  αποθαρρυντική , δεδοµένης της προηγού µενης εστίασης  σε αυτό το θέµα, αν και
καταβάλλονται  σηµαντικές  προσπάθειες  για την αντιµετώπιση  των προβλη µάτων  στις
στοιχειώδεις  γνώσεις  ανάγνωσης , γραφής  και αριθµητικής  που αφορούν  ένα στα τέσσερα
άτοµα. Παρο µοίως , η ενδοεπιχειρισιακή  κατάρτιση  στερείται  δυνα µικής, ιδιαίτερα  δεδοµένων
98ορισµένων  τάσεων  που δείχνουν  ότι οι αλλαγές  όσον  αφορά  την κατανο µή της απασχόλησης
κατά  επαγγέλ µατα θα ευνοήσει  τα άτοµα µε το υψηλότερο  µορφωτικό  επίπεδο .
Η καθυστέρηση  στην οριστικοποίηση  της Εθνικής  Χωροταξικής  Στρατηγικής  δεν επιτρέπει  την
διεξαγωγή  ολοκληρω µένης αξιολόγησης . Αν και αναγνωρίζεται  ότι οι πολιτικές  που
υιοθετήθηκαν  είχαν  ως αποτέλεσ µα τη µείωση  των περιφερειακών  ανισορροπιών , είναι
απογοητευτικό  το γεγονός  ότι η επιβράδυνση  της οικονο µικής µεγέθυνσης  και η επακόλουθη
αύξηση  της ανεργίας  είχε τις περισσότερες  επιπτώσεις  στην περιφέρεια  Border, Midlands and
Western, την πιο φτωχή  από τις δύο περιφέρειες  της Ιρλανδίας .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Οι τρέχουσες  εξελίξεις  αποδείχθηκαν  επιτυχη µένες όσον  αφορά
την αύξηση  της παροχής  εργασίας , αλλά  φαίνεται  ότι είναι  σηµαντικό  να εξασφαλισθεί  ότι τα
προγρά µµατα είναι  σωστά  στοχοθετη µένα στα περισσότερο  µειονεκτούντα  άτοµα, µε έµφαση
στη µελλοντική  απασχολησι µότητα . Για την αντιµετώπιση  του χαµηλού  επιπέδου  εκπαίδευσης
και προσόντων  του εργατικού  δυνα µικού, φαίνεται  ότι είναι  αναγκαίο  η κυβέρνηση  και οι
κοινωνικοί  εταίροι  να επιταχύνουν  την κατάρτιση  και την υλοποίηση  της πολυανα µενόµενης
στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση  και επίσης  να ενισχύσουν  τις προσπάθειες  για την
προώθηση  της ενδοεπιχειρησιακής  κατάρτισης , ιδιαίτερα  των µεγαλύτερων  σε ηλικία
εργαζο µένων . Για να αντιµετωπιστούν  οι διαφορές  στις αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων
απαιτείται  µια πιο ενεργητική  πολιτική , µετρήσι µη ανά το χρόνο . Για την παροχή  υπηρεσιών
παιδικής  φροντίδας , ιδιαίτερα  για την αντιµετώπιση  του προβλή µατος της παροχής  προσιτής
από οικονο µική άποψη  φροντίδας , απαιτείται  περαιτέρω  δράση , διότι  το πρόβλη µα αυτό
αποτελεί  βασικό  εµπόδιο  για τις εργαζό µενες µητέρες . Τέλος , αναµένεται  ότι η επικεί µενη
εθνική  χωροταξική  στρατηγική  θα περιλα µβάνει  πολιτικές  για την αντιµετώπιση  του
προβλή µατος των περιφερειακών  ανισορροπιών .
99ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 65,7 57,5 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 46,8 40,3 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 55,0 45,9 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 6,8 10,8 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 3,8 9,9 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 1,3 6,1 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 3,3 7,1 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 3,7 9,9 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
100ΙΤΑΛΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Ως συνέπεια  της γενικής  παγκόσ µιας επιβράδυνσης  της οικονο µίας,
το 2001, η πραγ µατική  αύξηση  του ΑΕγχΠ  ήταν κατά  1% χαµηλότερη  από ό,τι το 2000. Η
αύξηση  της απασχόλησης  (1.6%) επηρεάστηκε  µόνον  οριακά , λόγω  της αύξηση  των µόνιµων
θέσεων  εργασίας  και του ποσοστού  της γυναικείας  απασχόλησης , ενώ το ποσοστό  απασχόλησης
των µεγαλύτερης  ηλικίας  ατόµων αυξήθηκε  µόνον  κατά  0.3%. Η επίδοση  αυτή είχε ως
αποτέλεσ µα τη µείωση  του ποσοστού  ανεργίας  στο 9.5%. Παρά  τη βελτίωση  που σηµειώνεται
στην απασχόληση  από το 1997, η µεγάλη  απόσταση  που χωρίζει  την Ιταλία  από τους εταίρους
στην ΕΕ παρέ µεινε σε µεγάλο  βαθµό αµετάβλητη . Το συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  ανέρχεται
στο 54.8%,, 41.1% για τις γυναίκες  και 28% για τα άτοµα µεγαλύτερης  ηλικίας · τα ποσοστά
ανεργίας  των γυναικών , των νέων  και των µακροχρόνια  ανέργων  παρα µένουν  υψηλά . Η κύρια
πρόκληση  είναι  ο γεωγραφικός  διαχωρισ µός: το ποσοστό  ανεργίας  στο Νότο  υπερβαίνει  το 19%
σε σύγκριση  µε 5% περίπου  στο Κέντρο  και στο Βορρά .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Το ΕΣ∆ παρουσιάζει  προτάσεις  µεγάλης
εµβέλειας  που αναµένεται  να µεταρρυθ µίσουν  την αγορά  εργασίας , ενώ µικρότερη  προσοχή
δίνεται  στις ενέργειες  που έχουν  ήδη τεθεί  σε εφαρ µογή. Καθώς  το έγγραφο , στο µεγαλύτερο
µέρος του, ασχολείται  µε προτάσεις  µεγάλης  εµβέλειας  που δεν εκθέτονται  ακόµα λεπτο µερώς ,
η σωστή  αξιολόγηση  θα είναι  δυνατή  µόνον  µετά την υλοποίησή  τους µε συγκεκρι µένες
ενέργειες . Για πρώτη  φορά  οι Περιφέρειες  συνεισέφεραν  και επέδειξαν  το ΕΚΤ ως το κύριο
χρηµατοδοτικό  εργαλείο  για περιφερειακές  ενεργητικές  πολιτικές . Η πολιτική  ατζέντα
περιγράφεται  ικανοποιητικά  και βασίζεται  στη νοµοθεσία  για την καταπολέ µηση της αδήλωτης
εργασίας , για τη µεταρρύθ µιση των συστη µάτων  εκπαίδευσης  και κατάρτισης  (επέκταση  της
υποχρεωτικής  εκπαίδευσης , αυξη µένη ευελιξία , έµφαση  στις τεχνολογίες  της πληροφορίας  και
στις γλώσσες , αύξηση  και διευκόλυνση  των περιόδων  µαθητείας  κ.τ.λ.) και ευελιξία  της αγοράς
εργασίας . Αυτός  ο συνδυασ µός πολιτικών , που επικεντρώνεται  στην απασχολησι µότητα  και
στην προσαρ µοστικότητα , αναµένεται  να επηρεάσει  την ισότητα  των ευκαιριών  µε τη
διευκόλυνση  της χρήσης  της µερικής  απασχόλησης  και να αυξήσει  την ποιότητα  στην εργασία  µε
τη µείωση  της αδήλωτης  εργασίας  και τη µείωση  των ανισοτήτων  µεταξύ  προστατευό µενης και
ευέλικτης  εργασίας , ενώ δεν αναλύονται  η ασφάλεια  στην εργασία  και άλλες  πτυχές  που
αφορούν  την ποιότητα . Ο άξονας  «επιχειρη µατικό  πνεύµα» δεν παρουσιάζει  σηµαντικές
καινοτο µίες. Γενικά , οι ενέργειες  που προτείνονται  στο ΕΣ∆ δεν φαίνεται  να επαρκούν  για την
αντιµετώπιση  των προβλη µάτων  που έχουν  επιση µανθεί  στο Νότο , αν και η συµφωνία  «Patto
per l'Italia ( σύµφωνο  για την Ιταλία )», η οποία  καταρτίστηκε  µετά το ΕΣ∆, καλύπτει  εν µέρει το
κενό αυτό, ιδιαίτερα  στο κεφάλαιο  που αφορά  τις επενδύσεις  στο Νότο . Αποµένει να δούµε εάν
θα εφαρ µοστούν  όλα τα µέτρα που εξαγγέλλονται  στο σύµφωνο  αυτό, δεδοµένων  των
δηµοσιονο µικών  περιορισ µών που αντιµετωπίζει  η χώρα  την περίοδο  αυτή. Κύριος  στόχος  της
κυβέρνησης  είναι  να αυξήσει  τα ποσοστά  απασχόλησης , σύµφωνα  µε τη στρατηγική  της
Λισσαβώνας . Συνεπώς , το ΕΣ∆ παρουσιάζει  ποσοτικούς  στόχους  για την απασχόληση  των
γυναικών  (46%) και των ατόµων µεγαλύτερης  ηλικίας  (40%) για το 2005. Παρουσιάζει  επίσης
ένα νέο πλαίσιο  για τις σχέσεις  µε τους κοινωνικούς  εταίρους , που αποσκοπεί  στη µετάβαση
από τις παραδοσιακές  µακροπρόθεσ µες τριµερείς  συµφωνίες  για την εισοδη µατική  πολιτική  σε
ειδικές  συµφωνίες . Ο κοινωνικός  διάλογος  διευκόλυνε  τη µεταφορά  ορισµένων  οδηγιών . Η
101πρόταση  της κυβέρνησης  για αναθεώρηση  του άρθρου  18 του καταστατικού  των εργαζο µένων
κατέληξε  σε τριµερή συµφωνία  µε την πλειονότητα  των συνδικάτων  και των εργοδοτών  για τις
εργασιακές  πολιτικές . Το ΕΣ∆ περιέχει  αναφορά  στο ΕΣ∆ για την κοινωνική  ένταξη  και τονίζει
τη συµβολή  του EQUAL και το ρόλο  των Περιφερειών  και των δήµων, επίσης  µέσω του ΕΚΤ.
Ανταπόκριση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  για το 2001: Το ΕΣ∆ παρουσιάζει  ευρέος
φάσµατος προτάσεις  που αναµένεται  να αυξήσουν  τα ποσοστά  απασχόλησης  ιδιαίτερα  των
γυναικών  και των µεγαλύτερων  σε ηλικία  ατόµων, αλλά  ο συνδυασ µός πολιτικών  φαίνεται  µη
ισορροπη µένος και εξακολουθούν  να υπάρχουν  αµφιβολίες  σχετικά  µε το αν οι µεταρρυθ µίσεις
βελτιώσουν  την αγορά  εργασίας  στο Νότο , χωρίς  συµπληρω µατικές  ενέργειες  από την πλευρά
της ζήτησης , αν και τέτοιες  ενέργειες  παρουσιάζονται  στο «Patto per l'Italia». Η κυβέρνηση
παρουσίασε  τους στόχους  για την απασχόληση  των γυναικών  και των µεγαλύτερης  ηλικίας
ατόµων για το 2005. Ο τελευταίος  αυτός  στόχος  είναι , τουλάχιστον , φιλόδοξος : για την επίτευξή
του η κυβέρνηση  βασίζεται  επίσης  στη νέα πρόταση  για τη µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού
συστή µατος, της οποίας  το χρονοδιάγρα µµα δεν είναι  σίγουρο . Λαµβάνονται  µέτρα για την
καταπολέ µηση της παραοικονο µίας, αλλά  δεν περιγράφονται  λεπτο µερώς  και, δεδοµένων  των
αποτελεσ µάτων  του «νόµου των 100 ηµερών », η συµβολή  τους είναι  αµφισβητού µενη και θα
οδηγήσουν  σε νέες διαπραγ µατεύσεις  µεταξύ  κυβέρνησης  και κοινωνικών  εταίρων .
Η στρατηγική  επικεντρώνεται  στην αύξηση  της ευελιξίας  της αγοράς  εργασίας  (ευέλικτες
συµβάσεις  - µερικής  και προσωρινής  απασχόλησης  - και χαλάρωση  ορισµένων  κανόνων  που
αφορούν  τις µεµονωµένες απολύσεις ). Οι τρόποι  για το συνδυασ µό ευελιξίας  και ασφάλειας  δεν
παρουσιάζονται  λεπτο µερώς  και ο συνδυασ µός πολιτικών  θα µπορούσε  να οδηγήσει  στην
περιθωριοποίηση  των «µειονεκτουσών » οµάδων  και γενικά  του Νότου , δεδοµένης επίσης  της
εξάρτησης  από εκπτώσεις  φόρου  που δεν φαίνεται  να ευνοούν  τους ανέργους  της περιοχής . Η
κυβέρνηση  πρότεινε  µια µεταρρύθ µιση του συστή µατος παροχών  µε σκοπό  τη διασφάλιση
ευρύτερης  κάλυψης  και την εξάλειψη  των διαφορών  µεταξύ  των διαφόρων  κατηγοριών  ως προς
τη µεταχείριση : εάν το «Patto per l'Itali α» εφαρ µοστεί , ο προϋπολογισ µός του 2003 θα πρέπει
να χρηµατοδοτήσει  την αύξηση  του ποσού  και την παράταση  της χρονικής  διάρκειας  των
επιδο µάτων  ανεργίας . Όσον  αφορά  το συνταξιοδοτικό  σύστη µα, η κυβέρνηση  παρουσίασε
πρόταση  για την παράταση  του ενεργού  βίου των εργαζο µένων . Στο «Patto per l'Italia» η
κυβέρνηση  επίσης  δεσµεύεται  να προβεί  το 2003 σε φορολογικές  εκπτώσεις  ύψους  5,500 εκ.
ευρώ  για τους χαµηλόµισθους .
Παρά  τις βελτιώσεις  όσον  αφορά  τη δηµιουργία  κέντρων  απασχόλησης  που κυρίως
χρηµατοδοτούνται  από το ΕΚΤ, οι στόχοι  του 2002 θα επιτευχθούν  πιθανώς  στο Κέντρο  και στο
Βορρά , αλλά  µάλλον  όχι στο Νότο . Ο νέος νόµος για το σύστη µα εξεύρεσης  εργασίας  αποσκοπεί
στη διαγραφή  από το µητρώο  των εργαζο µένων  όσων  δεν δέχονται  µια λογική  προσφορά
εργασίας /κατάρτισης  και ο «Legge delega» προβλέπει  µεγαλύτερο  ανταγωνισ µό µεταξύ
ιδιωτικών  και δηµόσιων  υπηρεσιών  και έναν νέο ρόλο  για τα πρακτορεία  εξεύρεσης
προσωρινής  εργασίας . Ωστόσο , δεν αναλύονται  οι αµφίδρο µες σχέσεις  µεταξύ  των
προηγού µενων  και των σηµερινών  µεταρρυθ µίσεων . ∆εν υπάρχει  ακόµα ένα σύστη µα
πληροφόρησης  σχετικά  µε το εργατικό  δυνα µικό και δεν µπορούν  να δοθούν  δείκτες  ενεργειών
και αποτελεσ µάτων . Το ΕΣ∆ δεν παρουσιάζει  νέες πολιτικές  για την ανεργία , καθώς  βασίζεται
102έµµεσα στις σχεδιαζό µενες µεταρρυθ µίσεις, χωρίς  ωστόσο  να προσδιορίζει  µε ποιο τρόπο  αυτές
θα µπορούσαν  να επηρεάσουν  τα επίµονα επίπεδα  ανεργίας  των νέων  και των µακροχρόνια
ανέργων  στο Νότο .
Η µεγαλύτερη  χρήση  της µερικής  απασχόλησης  αναµένεται  να αυξήσει  το ποσοστό
απασχόλησης  των γυναικών . Για την αύξηση  των κέντρων  παιδικής  φροντίδας , έχει υποβληθεί
ένα εθνικό  σχέδιο  για τους παιδικούς  σταθµούς, αν και το ΕΣ∆ δεν δίνει πολλές  πληροφορίες
σχετικά  µε αυτό το σηµείο, και έχουν  προβλεφθεί  κονδύλια  για τη χρηµατοδότηση  των κέντρων
παιδικής  φροντίδας  για τις µονογονεϊκές  οικογένειες . Ωστόσο , δεν έχουν  καθοριστεί  στόχοι  και
τα προτεινό µενα µέτρα είναι  πιθανό  να έχουν  µόνον  περιορισ µένο αντίκτυπο .
Το ΕΣ∆ δίνει µεγαλύτερη  προσοχή  στις πολιτικές  για τη διά βίου µάθηση . Υλοποιήθηκαν  εν
µέρει, µε την υποστήριξη  του ΕΚΤ, περιφερειακές  και εθνικές  µεταρρυθ µίσεις της εκπαίδευσης
και των πανεπιστη µίων, οι οποίες  δείχνουν  µια εξέλιξη  προς  ένα πιο ευέλικτο  και ανοιχτό
σύστη µα µάθησης . Εντούτοις , η παροχή  κατάρτισης  από τους κοινωνικούς  εταίρους  δεν
σηµείωσε  ιδιαίτερη  βελτίωση . Ο νόµος «Tremonti bis» προβλέπει  κονδύλια  για την κατάρτιση ,
αλλά  οι κοινωνικοί  εταίροι  συνήθως  δεν συµµετέχουν  στην προσφορά  ενδοεπιχειρησιακής
κατάρτισης  και τα Ταµεία για τη συνεχιζό µενη κατάρτιση  δεν έχουν  ακόµα τεθεί  σε λειτουργία .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Για την αύξηση  των ακόµα χαµηλών  ποσοστών  απασχόλησης , η
Ιταλία  θα µπορούσε  να αξιοποιήσει  καλύτερα  την προσφορά  εργασίας  των µεγαλύτερων  σε
ηλικία  ατόµων και των γυναικών  και να αντιµετωπίσει  τις περιφερειακές  ανισότητες  και την
αδήλωτη  εργασία . Ειδικότερα , η θετική  τάση όσον  αφορά  την απασχόληση  των γυναικών  θα
µπορούσε  να επιταχυνθεί  µε την ενίσχυση  της παροχής  υπηρεσιών  για τη φροντίδα  των παιδιών
και των άλλων  εξαρτώ µενων  µελών  της οικογένειας . Για τους µεγαλύτερους  σε ηλικία
εργαζό µενους , φαίνεται  ότι απαιτούνται  περαιτέρω  δυνα µικά µέτρα (συµπεριλα µβανο µένων
προγρα µµάτων  κατάρτισης ) για την αύξηση  της πραγ µατικής  ηλικίας  συνταξιοδότησης . Μετά
την εφαρ µογή των µέτρων  που έχουν  προταθεί  για την ευελιξία , φαίνεται  ότι απαιτείται  να
δοθεί  ιδιαίτερη  προσοχή  για τις πτυχές  της ασφάλειας  και της ποιότητας  ώστε  να αποφευχθεί  ο
κίνδυνος  της περιθωριοποίησης  των µακροχρόνια  ανέργων  και των γυναικών , ιδιαίτερα  στο
Νότο . Κύρια  θέµατα παρα µένουν  η µείωση  της φορολογικής  επιβάρυνσης  της εργασίας ,
ιδιαίτερα  για τους χαµηλόµισθους  εργαζό µενους  και ο ρόλος  των ∆ΥΑ σε περιφερειακό  επίπεδο
στην παροχή  ενεργητικών  και προληπτικών  µέτρων , καθώς  και το σύστη µα συλλογής  βασικών
δεδοµένων . Η Ιταλία  χρειάζεται  ακόµα να υλοποιήσει  πλήρως  µια στρατηγική  για τη διά βίου
µάθηση , τόσο σε εθνικό  όσο και σε περιφερειακό  επίπεδο , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  την προσφορά
συνεχιζό µενης κατάρτισης  από τους κοινωνικούς  εταίρους .
103ΙΤΑΛΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 54,8 51,2 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 28,0 27,9 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 41,1 36,4 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,8 2,0 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 9,4 11,6 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 5,9 7,5 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 10,2 12,6 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 12,9 16,1 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφορά ς ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
104ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Λόγω  της επιβράδυνσης  της οικονο µίας η οικονο µική µεγέθυνση
ήταν κατώτερη  από αυτή του 2000 (3,5% έναντι  7,5%) αλλά  ανώτερη  από το µέσο όρο της ΕΕ
(1,6%), προκαλώντας  περαιτέρω  αύξηση  της συνολικής  απασχόλησης  κατά  5,6%. Οι
παρα µεθόριοι  εργαζό µενοι κατέλαβαν  µεγάλο  µέρος των θέσεων  απασχόλησης  που
δηµιουργήθηκαν  (65%) και συνεπώς  το εθνικό  ποσοστό  απασχόλησης  σηµείωσε  µόνον  ελαφρά
πρόοδο  (0,2%), χωρίς  να µπορέσει  να φθάσει  το µέσο όρο της ΕΕ (62,9% έναντι  63,9%). Το
ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  αυξάνεται  σταθερά  (1,4 µονάδα  ετησίως  κατά  µέσο όρο
από το 1997). Το ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  ηλικίας  άνω των 55, που ήδη είναι
χαµηλό, σηµείωσε  µείωση  (24,4% ). Το ποσοστό  ανεργίας  (2,0%) παρα µένει το πιο χαµηλό
στην ΕΕ, αλλά  αυξήθηκε  προς  τα τέλη του έτους .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Η διαδικασία  του Λουξε µβούργου , ως
πλαίσιο  αναφοράς  της πολιτικής  για την απασχόληση , οδήγησε  σε µία διυπουργική  προσέγγιση
και στη συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων . Το γενικό  ποσοστό  απασχόλησης  αυξάνεται  χάρη
στην είσοδο  των γυναικών  στην αγορά  εργασίας  και βρίσκεται  σε καλό  δρόµο για την επίτευξη
του στόχου  της Στοκχόλ µης για το 2005. Παρά  τις αυξη µένες προσπάθειες , το ποσοστό  της
εισόδου  στη µακροχρόνια  ανεργία  έχει αυξηθεί , κυρίως  για τους νέους  (αλλά  η αύξηση  του
αριθµού των καταρτιζό µενων  ατόµων, που παρα µένουν  στους  καταλόγους  των εγγεγρα µµένων
ανέργων , φαίνεται  να είναι  µία από τις αιτίες  της αύξησης ). Όσον  αφορά  τους µεγαλύτερης
ηλικίας  εργαζο µένους , τα µέτρα που ελήφθησαν  αποδείχθηκαν  ανεπαρκή  για την αύξηση  του
ποσοστού  απασχόλησης  και δεν είναι  σίγουρο  ότι τα µέτρα που περιέχονται  στο ΕΣ∆ για την
απασχόληση  επαρκούν  για να αποτρέψουν  την πρόωρη  συνταξιοδότηση . Όσον  αφορά  τη διά
βίου µάθηση , η επιτυχία  της µεταρρύθ µισης που έχει σχεδιαστεί  θα είναι , µεταξύ  άλλων ,
συνάρτηση  της συναίνεσης  που πρέπει  να επιτευχθεί  µεταξύ  των διαφόρων  ενδιαφερό µενων
εταίρων . Εντοπίστηκαν  ορισµένες σχέσεις  µε το EΣ∆ για την κοινωνική  ένταξη , κυρίως  στον
τοµέα της πρόληψης  και της ενεργοποίησης . Ο κοινοτικός  στόχος  για αύξηση  της ποιότητας
στην εργασία  κατέχει  σηµαντική  θέση στο ΕΣ∆ για την απασχόληση . Η υλοποίηση  του στόχου
αυτού  εµπίπτει , κατά  κύριο  λόγο, στην αρµοδιότητα  των κοινωνικών  εταίρων .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Για τους µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένους , υπάρχουν  κίνητρα
που ευνοούν  το συνδυασ µό απασχόλησης -συνταξιοδότησης  ή την επιστροφή  στον ενεργό  βίο για
τα άτοµα που είναι  ανίκανα  προς  εργασία  ή την ανατί µηση των συνταξιοδοτικών  δικαιω µάτων
σε περίπτωση  παράτασης  του ενεργού  βίου. Τον Ιούνιο  του 2002 ψηφίστηκαν  δύο νοµοσχέδια
που έχουν  στόχο  να ευνοήσουν  την παράταση  του ενεργού  βίου και την επανένταξη  των ατόµων
που είναι  ανίκανα  προς  εργασία . Έχει προβλεφθεί  να διεξαχθούν  αξιολογήσεις  το 2002, πριν
από τη λήψη  οποιουδήποτε  νέου µέτρου . Η πρόσβαση  των γυναικών  διευκολύνθηκε  από µέτρα
υποστήριξης  και ενσω µάτωσης , από τα κέντρα  φροντίδας  για τα παιδιά  και από τη γονική
άδεια , αλλά  τα µέτρα αυτά παρα µένουν  αποσπασ µατικά . Καταβλήθηκαν  προσπάθειες  για να
προωθηθεί  το θέµα εκπαίδευση /κατάρτιση  γύρω  από τους τρεις  άξονες  που καθορίζονται  στις
συστάσεις : αποτελεσ µατική  εφαρ µογή του νόµου-πλαισίου  για τη συνεχιζό µενη επαγγελ µατική
κατάρτιση  (αύξηση  κατά  50% το 2001 των αιτήσεων  για έγκριση  και κρατική
συγχρη µατοδότηση )· καταπολέ µηση της εγκατάλειψης  του σχολείου  µε διάφορα  µέτρα που
αφορούν  την υποστήριξη  των µαθητών , τα προγρά µµατα και την πιστοποίηση  των σπουδών ·
αναθεώρηση  του συστή µατος µαθητείας  και κατάρτισης  µε την καθιέρωση  µιας γενικής
προσέγγισης  όσον  αφορά  το σύστη µα της διά βίου µάθησης , την έγκριση  και την πιστοποίηση
των γνώσεων , την επέκταση  της βασικής  επαγγελ µατικής  κατάρτισης  και την επαγγελ µατική
επανένταξη . Η έλλειψη  ποσοτικών  δεδοµένων  δεν επιτρέπει  ωστόσο  την κατα µέτρηση  των
αποτελεσ µάτων  των βασικών  αποφάσεων  που έχουν  ληφθεί  ή προβλέπεται  να ληφθούν .
105Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Θα πρέπει  να αυξηθεί  αισθητά  το ποσοστό  απασχόλησης  των
µεγαλύτερων  σε ηλικία  ατόµων. Υπάρχει  ο κίνδυνος  να χαλαρώσει , σε µία λιγότερο  δυνα µική
αγορά  εργασίας , η πρόοδος  που είχε επιτευχθεί  όσον  αφορά  την αύξηση  του ποσοστού
απασχόλησης  των γυναικών . Η είσοδος  στην αγορά  εργασίας  νέων  χωρίς  επαγγελ µατικά
προσόντα  αποτελεί  ένα άλλο  πρόβλη µα που πρέπει  να αντιµετωπιστεί . Για τις πτυχές  αυτές
(νέοι, γυναίκες  και άτοµα µεγαλύτερης  ηλικίας ), καθώς  και για άλλες , όπως  η ποιότητα  της
εργασίας  ή οι διαφορές  στους  αµοιβές  µεταξύ  των φύλων , πρέπει  να καθιερωθούν  κατάλληλοι
δείκτες  για να εξακριβωθεί  ο αντίκτυπος  των µέτρων  και των µεταρρυθ µίσεων  που
αποφασίστηκαν  µετά το πρώτο  ΕΣ∆ για την απασχόληση .
106ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 62,9 59,9 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 24,4 23,9 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 50,9 45,3 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 3,5 9,0 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 2,0 2,7 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 0,5 0,9 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 2,7 2,9 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 2,4 3,9 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφορά ς ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
107ΚΑΤΩ  ΧΩΡΕΣ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Ο αντίκτυπος  της γενικής  επιβράδυνσης  της οικονο µίας το 2001
αντικατοπτρίζεται  στην αργή  οικονο µική µεγέθυνση  των Κάτω  Χωρών  (1,1%) και, για πρώτη
φορά  µετά από χρόνια , στην αύξηση  της ανεργίας  κατά  το πρώτο  τρίµηνο του 2002.  Το 2001 η
παραγωγικότητα  της εργασίας  ήταν αρνητική  ( -0,9%). Ωστόσο , το ποσοστό  απασχόλησης ,
74.1% συνολικά  και 65.2% για τις γυναίκες , εξακολουθεί  να είναι  πολύ  ανώτερο  από τους
στόχους  της Λισσαβώνας . Από το 1997, το ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας
εργαζο µένων  βελτιώθηκε  σηµαντικά : από 31.8%, πολύ  κατώτερο  από το µέσο όρο της ΕΕ,
ανήλθε  στο 39.6% το 2001, ελαφρώς  ανώτερο  από αυτόν . Η στενή  αγορά  εργασίας  και οι
σηµαντικές  προσπάθειες  της πολιτικής  οδήγησαν  σε σηµαντική  µείωση  του ποσοστού  ανεργίας
των εθνοτικών  µειονοτήτων . Ωστόσο , εξακολουθεί  να είναι  τρεις  φορές  υψηλότερο  από το
ποσοστό  ανεργίας  των αυτοχθόνων  Ολλανδών .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Παρά  την αύξηση  της συµµετοχής  στην
αγορά  εργασίας , καθώς  και τις συνεχιζό µενες ελλείψεις  που αυτή αντιµετωπίζει , σηµαντικό
ποσοστό  του ενεργού  πληθυσ µού (άτοµα µε χαµηλό επίπεδο  προσόντων , άτοµα µε µερική
αναπηρία , µεγαλύτεροι  σε ηλικία  εργαζό µενοι και εθνοτικές  µειονότητες ) εξακολουθεί  να
εξαρτάται  από τις παροχές  της κοινωνικής  ασφάλισης , ιδιαίτερα  τα συστή µατα που αφορούν
την ανικανότητα  προς  εργασία . Σύµφωνα  µε εθνικές  εκτιµήσεις , κατά  προσέγγιση  µόνον  το ένα
τέταρτο  των ανενεργών  ατόµων θα είχε µια ρεαλιστική  πιθανότητα  βραχυπρόθεσ µης
επανένταξης  στην αγορά  εργασίας . Στο πλαίσιο  αυτό, οι πολιτικές  για τη διά βίου µάθηση  δεν
γεφυρώνουν  ακόµα επαρκώς  το χάσµα µεταξύ  προσφοράς  και ζήτησης  της αγοράς  εργασίας . Ο
στόχος  της Λισσαβώνας  για τη µείωση  στο ήµισυ του αριθµού των ατόµων που εγκαταλείπουν
το σχολείο  έως το 2010 δεν είναι  ακόµα πιθανό  να επιτευχθεί . Η άτονη  επίδοση  των Κάτω
Χωρών  όσον  αφορά  την ολοκληρω µένη προσέγγιση  για τους ενήλικες  (66% µη συµµόρφωση
και 23% είσοδοι  στη µακροχρόνια  ανεργία ) είναι  ανησυχητική . Η πολιτική  για την παράταση
του ενεργού  βίου δίνει έµφαση  στα περιοριστικά  µέτρα, αποθαρρύνοντας  τους µεγαλύτερης
ηλικίας  εργαζό µενους  να αποχωρούν  από την αγορά  εργασίας . Το 2002, διατίθενται  περίπου
5.800 εκατ. ευρώ  υπέρ της ενεργητικής  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας , αύξηση  37% σε
σχέση  µε το ποσό  του 1997. Το ΕΚΤ χρηµατοδοτεί  κυρίως  σχέδια  που συµβάλλουν  στη
συµµόρφωση  µε τις πρώτες  κατευθυντήριες  γραµµές της ΕΣΑ. Η δράση  της κυβέρνησης  για τη
µείωση  της διοικητικής  επιβάρυνσης  των επιχειρήσεων  ήταν ανεπαρκής  τα τελευταία  χρόνια . Η
διαφορά  των αµοιβών  µεταξύ  των φύλων  εξακολουθεί  να είναι  από τις µεγαλύτερες  στην ΕΕ.
Οι πολιτικές  για την ποιότητα , που εξετάζονται  σε στενή  συνεργασία  µε τους κοινωνικούς
εταίρους , είναι  σε γενικές  γραµµές καλά  αναπτυγ µένες. ∆ίνεται  έµφαση  στην εξισορρόπηση  της
νοµοθεσίας , στην αυτορύθ µιση, στα φορολογικά  πλεονεκτή µατα και σε άλλα  κίνητρα  που
αποσκοπούν  στον καλύτερο  συνδυασ µό της εργασίας  και της φροντίδας . Έχει σηµειωθεί
πρόοδος  όσον  αφορά  τη µείωση  των λιστών  αναµονής για τα κέντρα  παιδικής  φροντίδας  και
αναµένεται  µια διαρθρωτική  λύση  από την θέσπιση  µιας ιδιωτικής  αγοράς  στον τοµέα της
παιδικής  φροντίδας  το 2004. Την περίοδο  αυτή καταρτίζονται  προσεγγίσεις  που βασίζονται
στον κύκλο  ζωής . Οι πολιτικές  για την απασχόληση  και την κοινωνική  ένταξη  των Κάτω
Χωρών  είναι  συνεκτικές  αν και η αντιµετώπιση  της παγίδας  της φτώχειας  εξακολουθεί  να
χρήζει  προσοχής .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις  του 2001: Αν και η πρόσφατη  συµφωνία  για τη µεταρρύθ µιση
του συστή µατος που αφορά  την ανικανότητα  προς  εργασία  είναι  ικανοποιητική , αποτελεί  µια
µάλλον  µονόπλευρη  προσέγγιση  καθώς  αντιµετωπίζει  µόνον  την εισροή . Η εισροή  στο σύστη µα
και η εκροή  από αυτό εξαρτάται  επίσης  από την πρακτική  εφαρ µογή των κριτηρίων  όσον  αφορά
τις ιατρικές  εξετάσεις , καθώς  και από την εφαρ µογή σχεδίων  επανένταξης . Τα αριθµητικά
στοιχεία  που αφορούν  τη συµµετοχή  των δικαιούχων  επιδο µάτων  αναπηρίας  σε προγρά µµατα
επανένταξης  αφήνουν  σοβαρές  αµφιβολίες  σχετικά  µε την επάρκεια  και την αποδοτικότητά
108τους. Επιπλέον , πιο επιστα µένη προσοχή  πρέπει  να δοθεί  στην υπερεκπροσώπηση  των
γυναικών , των νέων  και των εθνοτικών  µειονοτήτων  στο εν λόγω  σύστη µα. Έχουν  καταβληθεί
σηµαντικές  προσπάθειες  για την αντιµετώπιση  της παγίδας  της φτώχειας , αλλά  ο πιθανός
αντίκτυπος  τους διαφέρει  σηµαντικά  από το ένα είδος  νοικοκυριού  στο άλλο . Η έλλειψη
διαφάνειας  και τα (πιθανά ) αντικίνητρα , που οφείλονται  στη σώρευση  εισοδη µατικής
υποστήριξης  που έχει καθιερωθεί  στα διάφορα  κυβερνητικά  επίπεδα , εξακολουθούν  να
παρε µποδίζουν  τις προσπάθειες  να καταστεί  η εργασία  πραγ µατική  πηγή  εισοδή µατος για όλα
τα νοικοκυριά .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Είναι  αναγκαίο  να ενισχυθεί  ουσιαστικά  η συµµετοχή  των
εργαζο µένων  µε ειδικές  ανάγκες  στην αγορά  εργασίας , ανάλογα  µε τις εναπο µείνασες
ικανότητές  τους προς  εργασία , γεγονός  που θα συνέβαλε  στην αντιµετώπιση  των στενώσεων  της
αγοράς  εργασίας . Η υλοποίηση  της µεταρρύθ µισης του συστή µατος που αφορά  την ανικανότητα
προς  εργασία  πρέπει  να παρακολουθείται  µε προσοχή . Επιπλέον , θα µπορούσε  να
αντιµετωπιστεί  το θέµα της σηµαντικής  ανεκµετάλλευτης  προσφοράς  εργασίας , µε την πλήρη
εφαρ µογή της προληπτικής  (ολοκληρω µένης) προσέγγισης  στους  ενήλικες  και µε την εξάλειψη
των παγίδων  φτώχειας  που εξακολουθούν  να υφίστανται . Οι διαφορές  στις αµοιβές  µεταξύ  των
φύλων  παρα µένουν  πολύ  µεγάλες . Όσον  αφορά  την εκπαίδευση  και την κατάρτιση , θα µπορούσε
να ενισχυθεί  η διασύνδεση  στις πολιτικές  για τη διά βίου µάθηση  µεταξύ  της προσφοράς  και της
ζήτησης  εργασίας , σε συνεργασία  µε τους κοινωνικούς  εταίρους , ενώ απαιτείται  δράση  για την
πρόληψη  της εγκατάλειψης  του σχολείου , µε ιδιαίτερη  προσοχή  στις εθνοτικές  µειονότητες .
109ΚΑΤΩ  ΧΩΡΕΣ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 74,1 68,0 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 39,6 31,8 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 65,2 57,4 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,1 3,8 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 2,4 4,9 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 0,8 2,3 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 4,1 5,8 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 3,0 6,6 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφορά ς ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
110ΑΥΣΤΡΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Η οικονο µική µεγέθυνση  επιβραδύνθηκε  στο 1% το 2001, µε
αποτέλεσ µα η απασχόληση  να αυξηθεί  µόλις κατά  0.2%. Κατά  συνέπεια , το ποσοστό
απασχόλησης  παρέ µεινε αµετάβλητο  στο 68.4%. Σηµειώθηκε  αύξηση  του ποσοστού
απασχόλησης  των γυναικών  που ανήλθε  σε λίγο περισσότερο  από το 60% αλλά  µείωση  του
ποσοστού  των ανδρών  στο 76.7%. Το χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης  των µεγαλύτερης  ηλικίας
εργαζο µένων  µειώθηκε  ακόµα στο 28.6% και παρα µένει ένα από τα χαµηλότερα  στην ΕΕ. Το
ποσοστό  της ανεργίας  µειώθηκε  περαιτέρω  από το 3.7% το 2000 στο 3.6% το 2001, αλλά
άρχισε  να αυξάνεται  από τα µέσα του 2001. Το ποσοστό  της µακροχρόνιας  ανεργίας
εξακολούθησε  να µειώνεται , αλλά  το ποσοστό  της ανεργίας  των νέων  αυξήθηκε  από 2.9% το
2000 στο 3.2% το 2001.
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Η χαµηλή οικονο µική µεγέθυνση  το 2002
αναµένεται  να επηρεάσει  αρνητικά  την αγορά  εργασίας , µε αναµενόµενη µείωση  της συνολικής
απασχόλησης  κατά  0.4%. Η Αυστρία  ενδέχεται  να µην επιτύχει  τον εθνικό  στόχο  της για την
ανεργία  για το 2002, δηλ., το 3.5%, και επίσης  τον εθνικό  στόχο  της για την απασχόληση ,
µεταξύ  άλλων , εξαιτίας  των δυσχερών  οικονο µικών  συνθηκών . Τα ποσοστά  απασχόλησης
προσεγγίζουν  ήδη τους στόχους  της Λισσαβώνας  και δεν έχουν  ληφθεί  πρόσθετα  µέτρα. Η
ποιότητα  στην εργασία  συνδέεται  σε µεγάλο  βαθµό µε τις ευκαιρίες  για διασφάλιση
περισσότερων  και καλύτερων  προσόντων . Αν και δεν υπάρχει  ολοκληρω µένη στρατηγική ,
υπάρχει  µεγάλος  αριθµός µεµονωµένων  πρωτοβουλιών . Η συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων
στη διαδικασία  του ΕΣ∆ έχει εξασθενίσει , αλλά , ύστερα  από µακρές  διαπραγ µατεύσεις , συνήφθη
συλλογική  σύµβαση  για τα άτοµα που ασκούν  προσωρινή  εργασία  µέσω πρακτορείων . Ο
συνδυασ µός των πολιτικών  δεν µεταβλήθηκε  το 2001. Μολονότι  στο πλαίσιο  του άξονα
«απασχολησι µότητα » δόθηκε  µεγαλύτερη  έµφαση  στις ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά
εργασίας , οι πολιτικές  αυτές  µειώθηκαν  όσον  αφορά  τους νέους . Στο πλαίσιο  του άξονα
«επιχειρη µατικό  πνεύµα» πραγ µατοποιήθηκαν  αρκετές  επιτυχη µένες πρωτοβουλίες , κυρίως  τα
τοπικά  σύµφωνα  για την απασχόληση , που φαίνεται  ότι αποτελούν  το κλειδί  για την
απελευθέρωση  του περιφερειακού  δυνα µικού ανάπτυξης . Σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  τις
πολιτικές  στο πλαίσιο  του άξονα  «προσαρ µοστικότητα », όπως  οι συλλογικές  συµβάσεις  για τα
ευέλικτα  µοντέλα  εργασίας . Η δράση  στο πλαίσιο  του άξονα  «ίσες ευκαιρίες » παρα µένει
περιορισ µένη σε ορισµένα καινοτο µικά σχέδια . Οι διαφορές  στις αµοιβές  µεταξύ  των φύλων  δεν
περιορίστηκαν . Το ΕΣ∆ παρουσιάζει  ευρύ φάσµα ατοµικών  πολιτικών , αλλά  είναι  δύσκολο  να
εντοπιστεί  µια γενική  στρατηγική  προσέγγιση . ∆εν έχει γίνει διασύνδεση  µε το σχέδιο  δράσης  για
τον κοινωνική  ένταξη .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις :
Το 2001 ενισχύθηκαν  οι ενέργειες  ενεργητικής  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας  και τα µέτρα
για τη µείωση  της ψαλίδας  των δεξιοτήτων  και για τα άτοµα µε ειδικές  ανάγκες . Απαιτείται
περαιτέρω  επέκταση  της µεταρρύθ µισης της φορολογίας  και του συστή µατος παροχών  για να
αυξηθεί  η συµµετοχή  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων , των ατόµων µε χαµηλό επίπεδο
προσόντων  και των εθνοτικών  µειονοτήτων . Το πολύ  χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης  των
µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  δεν εµφανίζει  δείγµατα βελτίωσης . Τα τρέχοντα  µέτρα,
συµπεριλα µβανο µένης της συνταξιοδότησης  µερικού  χρόνου  για τους µεγαλύτερους  σε ηλικία
εργαζό µενους , δεν φαίνεται  ότι είναι  πιθανό  να αποφέρουν  τα αναµενόµενα αποτελέσ µατα.
Στο πλαίσιο  των ίσων  ευκαιριών  και της ενσω µάτωσης  της διάστασης  του φύλου , λίγα µέτρα
έχουν  εφαρ µοστεί  εκτός  από την καθιέρωση  του επιδό µατος παιδικής  φροντίδας . Το ΕΣ∆ δεν
εξετάζει  περαιτέρω  ενέργειες  που απαιτούνται  για την επέκταση  των κέντρων  παιδικής
φροντίδας . Στην  πράξη  το νέα επίδο µα παιδικής  φροντίδας  ενδέχεται  να µειώσει  τα κίνητρα
111των γυναικών  για εργασία . Είναι  πολύ  νωρίς  για να εκτιµηθεί εάν η πολιτική  αυτή αφήνει
επαρκές  οικονο µικό περιθώριο  για συµπληρω µατικά  µέτρα. Οι µεγάλες  διαφορές  στις αµοιβές
µεταξύ  των φύλων  δεν µειώθηκαν . Έγιναν  οι πρώτες  ενέργειες  για την υλοποίηση  µιας
ολοκληρω µένης και συνεκτικής  στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση , αλλά  δεν υπάρχουν  οι
απαιτού µενοι δείκτες  και ποσοτικοί  στόχοι  για τους οικονο µικούς  πόρους  και τη συµµετοχή .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Η κάλυψη  των ελλείψεων  της αγοράς  εργασίας , η προώθηση  της
ενσω µάτωσης  της διάστασης  των φύλων  και ο καθορισ µός εθνικών  µεσοπρόθεσ µων στόχων
για την απασχόληση  αποτελούν  σηµαντικά  θέµατα της πολιτικής . Μια µεσοπρόθεσ µη
στρατηγική  φαίνεται  ότι απαιτείται  για να αυξηθεί  ουσιαστικά  το ποσοστό  απασχόλησης  των
µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  και το ποσοστό  συµµετοχής  των εργαζό µενων  µε χαµηλό
επίπεδο  προσόντων . Το θέµα της ποιότητας  στην εργασία  θα µπορούσε  να εξεταστεί  πιο
συνολικά  και να υποστηριχθεί  από τους κατάλληλους  δείκτες . Μεγαλύτερη  έµφαση  θα µπορούσε
να δοθεί  στην ανάπτυξη  και την υλοποίηση  συνεκτικής  και ολοκληρω µένης στρατηγικής  και
στον καθορισ µό ποσοτικών  και ποιοτικών  στόχων  για τη διά βίου µάθηση , ιδιαίτερα  στην
εκπαίδευση  των ενηλίκων  και στη συνεχιζό µενη κατάρτιση . Φαίνεται  ότι απαιτείται  πιο
διαρθρω µένη προσέγγιση  για τη µείωση  των διαφορών  µεταξύ  των φύλων  και την επέκταση
των κέντρων  παιδικής  φροντίδας  σύµφωνα  µε τα συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  στη
Βαρκελώνη .
112ΑΥΣΤΡΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 68,4 67,8 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 28,6 28,5 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 60,1 58,6 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,0 1,6 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 3,6 4,4 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 0,9 1,2 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 3,2 3,9 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 4,3 5,4 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφορά ς ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ.απασχ .γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
113ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001:  Αν και το 2001 οι γενικοί  οικονο µικοί δείκτες  επιδεινώθηκαν , το
ποσοστό  απασχόλησης  εξακολούθησε  να αυξάνεται . Αυτή  η αύξηση  µοιράστηκε  και στα δύο
φύλα , αλλά  ήταν ιδιαίτερα  σηµαντική  στις γυναίκες . Το 2001 αυξήθηκαν  τα ποσοστά
απασχόλησης  για όλες τις ηλικιακές  οµάδες, µε εξαίρεση  την ηλικιακή  οµάδα των 55--64 ετών
(-0,7 ποσοστιαίες  µονάδες ) Το συνολικό  ποσοστό  ανεργίας  εξακολουθεί  να είναι  ένα από τα
χαµηλότερα  στην ΕΕ, αλλά  το 2001 το ποσοστό  ανεργίας  των νέων  αυξήθηκε  κατά  0,4
πoσοστιαίες  µονάδες  και για τα δύο φύλa, σε αντίθεση  µε την τάση που παρατηρούνταν  από το
1997. Ένας  συνεχής  θετικός  δείκτης  είναι  η µείωση  του ποσοστού  της µακροχρόνιας  ανεργίας
και για τα δύο φύλα . Ωστόσο , για την ηλικιακή  οµάδα των 55--64 ετών , η µακροχρόνια  ανεργία
ως ποσοστό  της συνολικής  ανεργίας  αυξήθηκε  µεταξύ  του 1997 και του 2001 και τώρα
υπερβαίνει  το 63%. Το επίπεδο  παραγωγικότητας  της εργασίας  εξακολουθεί  να είναι  το
χαµηλότερο  στην ΕΕ και παρέ µεινε στάσι µο το 2001, προκαλώντας  έτσι περαιτέρω  διεύρυνση
της απόκλισης  από το µέσο όρο της ΕΕ και θέτοντας  σε κίνδυνο  την προοπτική  της σύγκλισης .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Η πρόοδος  προς  την επίτευξη  των στόχων
που καθορίστηκαν  στις συνόδους  κορυφής  στη Λισσαβώνα  και στη Στοκχόλ µη ήταν πολύ
θετική . Μόνον  ο στόχος  για συνολική  απασχόληση  ίση µε 70% το 2010 δεν έχει ακόµα
επιτευχθεί  (παρέ µεινε στο 68.9% το 2001, αλλά  είναι  υψηλότερη  από το στόχο  του 67% για το
2005). Στόχος  της κυβέρνησης  είναι  να αυξήσει  την ποιότητα  των θέσεων  εργασίας
ενθαρρύνοντας  τις διαπραγ µατεύσεις  µεταξύ  των κοινωνικών  εταίρων , βελτιώνοντας  την
εξειδικευ µένη απασχόληση  και καταπολε µώντας  διάφορες  µορφές  παράνο µης εργασίας . Η
διάγνωση  του ΕΣ∆ εντόπισε  ένα σύνολο  διαρθρωτικών  αδυνα µιών του πορτογαλικού
συστή µατος απασχόλησης . Για την αντιµετώπιση  των αδυνα µιών αυτών , οι πολιτικές
επικεντρώθηκαν  σε τρεις  στρατηγικές  προτεραιότητες : (i) τη βιωσι µότητα  των επιπέδων
απασχολησι µότητας  µέσω της εθνικής  στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση , (ii) την
ενσω µάτωση  στην αγορά  εργασίας  των κοινωνικά  αποκλεισ µένων  ή όσων  κινδυνεύουν  µε
αποκλεισ µό, µέσω του εθνικού  σχεδίου  δράσης  για την κοινωνική  ένταξη , (iii) τα θέµατα που
αφορούν  την ποιότητα  της απασχόλησης , κυρίως  µέσω της βελτίωσης  των επιπέδων  της
εκπαίδευσης  και των επαγγελ µατικών  προσόντων , καθώς  και των εργασιακών  συνθηκών  και
των εργασιακών  σχέσεων . Περίπου  το 66% της χρηµατοδότησης  για ενέργειες  στο πλαίσιο  του
ΕΣ∆ για το 2002 θα προέλθει  από το ΕΚΤ και το ΕΤΠΑ .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Το 2001 καθορίστηκε  µια ολοκληρω µένη στρατηγική . Τα
αποτελέσ µατα της στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση  µπορούν  να αναµένονται  µόνον
µακροπρόθεσ µα. Κατά  την τελευταία  δεκαετία , σηµειώθηκε  πρόοδος  ιδιαίτερα  στο επίπεδο  των
νέων  σχολικής  ηλικίας . Ωστόσο , το εργατικό  δυνα µικό της Πορτογαλίας  εξακολουθεί  να
παρουσιάζει  σοβαρές  αδυνα µίες όσον  αφορά  τα προσόντα . Η διαδικασία  κατάρτισης  και
πιστοποίησης  των ικανοτήτων  στις τεχνολογίες  της πληροφορίας  και της επικοινωνίας  (ΤΠΕ )
πρέπει  να εξεταστεί  προσεκτικά  για να καλυφθούν  οι καθυστερήσεις  όσον  αφορά  την εφαρ µογή.
Για την εφαρ µογή προσέγγισης  βασιζό µενης στην εταιρική  σχέση  και στην υποστήριξη  των
δεσµεύσεων  των κοινωνικών  εταίρων , υπογράφηκαν  το 2001 τρεις  τριµερείς  συµφωνίες . Οι
συµφωνίες  αυτές  αναµένεται  να διαδρα µατίσουν  καθοριστικό  ρόλο  στην προσπάθεια  υπέρβασης
των διαρθρωτικών  αδυνα µιών της Πορτογαλίας . Οι κοινωνικοί  εταίροι  ενσω µάτωσαν
114σταδιακά  ορισµένα από τα θέµατα της ΕΣΑ στις συλλογικές  διαπραγ µατεύσεις  τους. Ωστόσο , οι
υπό εξέλιξη  συζητήσεις  για την υπογραφή  συµφωνίας  στους  τοµείς της µισθολογικής  πολιτικής
και της παραγωγικότητας , καθώς  και η µεταρρύθ µιση της εργατικής  νοµοθεσίας  πρέπει  να
συνεχιστούν  µε σταθερούς  ρυθµούς. Πρόκειται  για στρατηγικούς  τοµείς που θα συνέβαλαν  στη
διασφάλιση  καλύτερης  ποιότητας  της απασχόλησης , σε µεγαλύτερη  ανταγωνιστικότητα  και
παραγωγικότητα , σε περισσότερη  ασφάλεια  της απασχόλησης  και σε καλύτερη
προσαρ µοστικότητα  των επιχειρήσεων . Παρά  τη σηµαντική  πρόοδο  όσον  αφορά  τη συµµετοχή
των κοινωνικών  εταίρων  στη διαδικασία  της απασχόλησης , υπάρχει  ακόµα µεγάλη  εξάρτηση
από τον κεντρικό  ρόλο  της κυβέρνησης . Για να συνεχιστούν  οι προσπάθειες  που αποβλέπουν
στο συνδυασ µό του οικογενειακού  και του επαγγελ µατικού  βίου, η κυβέρνηση  έδωσε
προτεραιότητα  στη βελτίωση  της παροχής  υπηρεσιών  υποστήριξης  των οικογενειών  και
κέντρων  παιδικής  φροντίδας . Στις προσπάθειες  αυτές  περιλα µβάνεται  η επέκταση  του δικτύου
των κέντρων  βρεφονηπιακής  φροντίδας  και η σταδιακή  καθολική  πρόσβαση  στην προσχολική
εκπαίδευση . Για τη µείωση  των διαφορών  µεταξύ  των φύλων  σε τοµεακό  επίπεδο  η κυβέρνηση
επικεντρώθηκε  σε ενέργειες  κατάρτισης  για την αλλαγή  των παραδοσιακών  συµπεριφορών  της
κοινωνίας . Ωστόσο , οι ενέργειες  αυτές  που αποσκοπούν  να αλλάξουν  τις πολιτιστικές
αντιλήψεις  θα έχουν  µόνον  πολύ  µακροπρόθεσ µα αποτελέσ µατα. Ο δείκτης  του τοµεακού
διαχωρισ µού των φύλων  στην Πορτογαλία  εξακολουθεί  να είναι  υψηλότερος  από τον
ευρωπαϊκό  µέσο όρο. Αν και οι γενικές  διαφορές  στις αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην
Πορτογαλία  συγκαταλέγονται  µεταξύ  των χαµηλότερων  στην ΕΕ (5,9% το 1998), σύµφωνα  µε
το ΕΣ∆ του 2002 οι µέσες ακαθάριστες  αποδοχές  των γυναικών  στον ιδιωτικό  τοµέα είναι
µόλις λίγο κατώτερες  από το 77% των αποδοχών  των ανδρών .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Η επιτυχη µένη υλοποίηση  της στρατηγικής  για τη διά βίου
µάθηση  που εγκρίθηκε  το 2001 είναι  καθοριστική  για την αντιµετώπιση  των χαµηλών
εκπαιδευτικών  επιπέδων , του υψηλού  ποσοστού  πρόωρης  εγκατάλειψης  του σχολείου  και των
αδυνα µιών που συνδέονται  µε τα προσόντα  του εργατικού  δυνα µικού. Οι συµφωνίες  που
υπογράφηκαν  µεταξύ  κυβέρνησης  και κοινωνικών  εταίρων  απαιτούν  τη σθεναρή  δέσµευση
όλων  των υπογεγρα µµένων  µερών  να θέσουν  σε εφαρ µογή και να παρακολουθούν  τα
λειτουργικά  µέτρα της εν λόγω  στρατηγικής . Φαίνεται  ότι θα χρειαστούν  συνεχείς  προσπάθειες
όσον  αφορά  το συνδυασ µό του οικογενειακού  και του επαγγελ µατικού  βίου, τις διαφορές  στις
αµοιβές  µεταξύ  των φύλων  στον ιδιωτικό  τοµέα και τον τοµεακό  διαχωρισ µό. Για να µειωθούν
οι ανισότητες  µεταξύ  των περιφερειών  ως προς  την απασχόληση  οι ∆ΥΑ πρέπει  να συνεχίσουν
τις προσπάθειές  τους για την εξεύρεση  επαρκών  λύσεων . Υπάρχει  ακόµα µεγάλη  ανάγκη  για
αύξηση  της παραγωγικότητας  και της ποιότητας  στην εργασία . Ο συνδυασ µός της ανάγκης
αυτής , σε περίοδο  οικονο µικής επιβράδυνσης , µε το στόχο  της κυβέρνησης  να διατηρήσει  την
αύξηση  της απασχόλησης  και τη χαµηλή ανεργία , αναδιαρθρώνοντας  παράλληλα  την οικονο µία
και τη δηµόσια διοίκηση , θα αποτελέσει  µεγάλη  πρόκληση .
115ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 68,9 64,0 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 50,3 47,3 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 61,1 56,1 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,7 3,9 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 4,1 6,8 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 1,5 3,2 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 4,5 6,4 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 5,1 7,6 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
116ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001:  Η γενική  επιβράδυνση  της οικονο µίας το 2001 είχε µεγάλο
αντίκτυπο  στη φινλανδική  οικονο µία. Η αύξηση  του ΑΕγχΠ  µειώθηκε  στο 0,7% από 5,6% το
2000. Εντούτοις , η απασχόληση  εξακολούθησε  να σηµειώνει  ελαφρά  αύξηση  φθάνοντας  στο
68,1%· 70.9% για τους άνδρες  και 65,4% για τις γυναίκες . Το ποσοστό  απασχόλησης  για τα
άτοµα ηλικίας  55-64 ανήλθε  στο 45,7%. Ανάλογα , η ανεργία  µειώθηκε  στο 9,1%, αλλά
παρέ µεινε πάνω  από το µέσο όρο της ΕΕ. Η αγορά  εργασίας  εξακολούθησε  να χαρακτηρίζεται
από υψηλή  διαρθρωτική  ανεργία , καθώς  και από προβλή µατα όσον  αφορά  τις προσλήψεις  και
µεγάλες  περιφερειακές  διακυ µάνσεις .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης . Τα ΕΣ∆ της Φινλανδίας  κινήθηκαν  σε µια
πιο στρατηγική  κατεύθυνση  και προς  ένα µακροπρόθεσ µο σχεδιασ µό στο πλαίσιο  της
κυβερνητικής  οικονο µικής πολιτικής  από το 1998. Στόχος  είναι  η αύξηση  του συνολικού
ποσοστού  απασχόλησης  στο 70%, του ποσοστού  απασχόλησης  των γυναικών  στο 68% και του
ποσοστού  απασχόλησης  των ατόµων ηλικίας  55--64 ετών  στο 55% έως το 2010. Λόγω  της
λιγότερο  ευνοϊκής  οικονο µικής κατάστασης , η Φινλανδία  επέδειξε  ρεαλισ µό και εγκατέλειψε
τον προηγού µενο στόχο  της για αύξηση  της απασχόλησης  στο 70% έως το 2005. Η Φινλανδία
υπερέβη  τον ενδιά µεσο στόχο  για τη συνολική  απασχόληση  και το στόχο  της Λισσαβώνας  για τις
γυναίκες . Όλοι  οι άξονες  εκπροσωπούνται  ικανοποιητικά , αλλά  έµφαση  δίνεται  στον πρώτο
άξονα . Ο τέταρτος  άξονας  έλαβε  πιο ισότι µη θέση µε την πάροδο  των χρόνων , αν και η
ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  παρέ µεινε περιορισ µένη. Η Φινλανδία  είναι  ένα από τα
κράτη  µέλη που είναι  πιο εκτεθει µένα στα αποτελέσ µατα της γήρανσης  του πληθυσ µού.
Συνεπώς , δίνεται  περαιτέρω  έµφαση  στην εξασφάλιση  της διαθεσι µότητας  εργατικού  δυνα µικού
σε όλους  τους άξονες  ως προϋπόθεση  για την επίτευξη  των στόχων  της απασχόλησης . Η
προαγωγή  της απασχολησι µότητας  των ευπαθών  οµάδων  αποτελεί  µέρος της προσέγγισης , που
συνιστά  πρόκληση , διότι  τα δύο τρίτα  όλων  των ανέργων  θεωρούνται  άτοµα δύσκολα  να
τοποθετηθούν  σε θέσεις  εργασίας . Το ΕΣ∆ είναι  συναφές  µε το ΕΣ∆ για την κοινωνική  ένταξη .
Η ανάπτυξη  της ποιότητας  της εργασίας  προωθείται  σε συνεργασία  µε τους κοινωνικούς
εταίρους , κυρίως  όσον  αφορά  τα προγρά µµατα για την ανάπτυξη  του ενεργού  βίου και τις
µεταρρυθ µίσεις της εργατικής  νοµοθεσίας , µε το συνδυασ µό των πτυχών  της ευελιξίας  και της
ασφάλειας . Η Φινλανδία  εξακολούθησε  να έχει µια ολοκληρω µένη στρατηγική  για τη διά βίου
µάθηση , αν και χωρίς  εθνικούς  στόχους  για επενδύσεις  στο ανθρώπινο  δυνα µικό. Για να
καταστούν  οι περιφερειακές  πολιτικές  αποτελεσ µατικότερες , η Φινλανδία  εισάγει  νέα
νοµοθετικά  και λειτουργικά  µέσα, των οποίων  τα αποτελέσ µατα πρέπει  να παρακολουθούνται .
Τα τελευταία  χρόνια  έχει τεθεί  σε εφαρ µογή ένα ευρύ φάσµα µέτρων  για την προώθηση  του
επιχειρη µατικού  πνεύµατος, αλλά  φαίνεται  ότι ακόµα δεν λαµβάνεται  εύκολα  η απόφαση  για
την εκκίνηση  νέων  επιχειρήσεων . Ο ρόλος  των κοινωνικών  εταίρων  στη διατύπωση  της
πολιτικής  απασχόλησης  έχει παγιωθεί  και υπάρχει  τάση  για µεγαλύτερη  συµµετοχή  των
σχετικών  παραγόντων  στη διαδικασία  του ΕΣ∆ σε όλα τα επίπεδα . Ωστόσο , πρέπει  να παγιωθεί
η περιφερειακή  και η τοπική  διάσταση  της διαδικασίας . Στο ΕΣ∆ παρουσιάζονται  οι
περισσότεροι  από τους κοινούς  δείκτες  και ορισµένοι δείκτες  ποιότητας . Υπάρχουν  µόνον
αποσπασ µατικά  οικονο µικά στοιχεία . Τα προγρά µµατα του ΕΚΤ συµβάλλουν  στην υλοποίηση
όλων  των αξόνων .
117Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Όσον  αφορά  τη φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας , η
Φινλανδία  υπερέβη  τους σηµερινούς  κυβερνητικούς  στόχους  για φορολογικές  µειώσεις  και θα
εξετάσει  την ανάγκη  για περαιτέρω  αλλαγές  στη φορολογία  που θα εφαρ µοστούν  από την
επόµενη κυβέρνηση . Τα προβλή µατα του χαµηλόµισθου  εργατικού  δυνα µικού εξακολουθούν  να
υφίστανται  και απαιτούν  περαιτέρω  στοχοθέτηση  των µέτρων . Όσον  αφορά  τα συστή µατα
παροχών , η εκτετα µένη µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  συστή µατος συµφωνήθηκε  µε
τριµερή συνεργασία  του 2001. Στόχος  είναι  η αύξηση  της ευελιξίας  όσον  αφορά  την ηλικία
συνταξιοδότησης  και η τόνωση  των κινήτρων  για παράταση  της παρα µονής στο εργατικό
δυνα µικό. Ωστόσο , η µεγάλη  περίοδος  (2007-2014) σταδιακής  κατάργησης  του υφιστά µενου
συστή µατος επιδο µάτων  ανεργίας  ενδέχεται  να καθυστερήσει  την επίτευξη  µεγαλύτερης
πραγ µατικής  ηλικίας  συνταξιοδότησης . Όσον  αφορά  τη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  των
ενεργητικών  προγρα µµάτων  για την αγορά  εργασίας , έχουν  δροµολογηθεί  αρκετά  πειρά µατα και
µέτρα για την εξεύρεση  αποτελεσ µατικότερων  πολιτικών  απασχόλησης . Τα αποτελέσ µατα δεν
είναι  ακόµα ορατά . Όσον  αφορά  το διαχωρισ µό των φύλων  και τις διαφορές  ως προς  τις
αµοιβές , δεν µπορούν  να αναφερθούν  έως τώρα  θετικές  τάσεις . Έχουν  δροµολογηθεί  διάφορες
ενέργειες  και έχουν  εισαχθεί  ορισµένες νέες πρωτοβουλίες . Απαιτείται  µία πιο στρατηγική
προσέγγιση  για τη µείωση  των διαφορών  στις αµοιβές  µεταξύ  των φύλων .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον . Χρειάζεται  ακόµα να µειωθεί  το υψηλό  επίπεδο  διαρθρωτικής
ανεργίας  και να αυξηθεί  η προσφορά  εργασίας , κυρίως  των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων
εν όψη της γήρανσης  του πληθυσ µού. Περαιτέρω  προσοχή  θα µπορούσε  να δοθεί  επίσης  στο
σχετικά  µεγάλο  αριθµό συµβάσεων  ορισµένου χρόνου  στην αγορά  εργασίας . Περαιτέρω  δράση
απαιτείται  για να αντιµετωπιστούν  οι µεγάλες  περιφερειακές  διαφορές , καθώς  και η
ανισορροπία  και οι διαφορές  µεταξύ  των φύλων . Χρειάζεται  να δοθεί  περαιτέρω  προσοχή  στο
φορολογικό  σύστη µα και στο σύστη µα παροχών , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  τους χαµηλόµισθους .
118ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 68,1 63,3 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 45,7 35,7 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 65,4 60,3 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 0,7 6,3 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 9,1 12,7 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 2,5 4,7 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 10,3 11,6 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 9,7 13,0 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
119ΣΟΥΗ∆ΙΑ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Η σουηδική  οικονο µία σηµείωσε  έντονη  επιβράδυνση  το 2001 και η
πραγ µατική  αύξηση  του ΑΕγχΠ  επιβραδύνθηκε  στο 1,2% από 3,6% το 2000, καθώς
επηρεάστηκε  έντονα  από την παγκόσ µια επιβράδυνση  της οικονο µίας και ιδιαίτερα  την ύφεση
στον τοµέα των ΤΠΕ . Η αύξηση  της απασχόλησης  ήταν δυνα µική τα τελευταία  χρόνια  και
ανερχόταν  ακόµα στο 1,9% το 2001. Η αύξηση  της απασχόλησης  οδήγησε  σε µείωση  της
ανεργίας  στο 5,1% το περασ µένο έτος. Ωστόσο , η επιβράδυνση  της οικονο µίας θα έχει ως
συνέπεια  το ποσοστό  ανεργίας  να αυξηθεί  σε κάποιο  βαθµό φέτος . Το ποσοστό  ανεργίας
αναµένεται  να µειωθεί  πάλι το επόµενο έτος όταν η οικονο µία αποκτήσει  δυνα µική.
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Για να δηµιουργήσει  περισσότερες  και
καλύτερες  θέσεις  εργασίας  η κυβέρνηση  της Σουηδίας  δίνει έµφαση  στη σηµασία ενός καλού
συνδυασ µού πολιτικών  και στην δυνατότητα  αλληλεπίδρασης  διαφόρων  τοµέων πολιτικής . Οι
τοµείς πολιτικής  που είναι  σηµαντικοί  για την επίτευξη  του σκοπού  αυτού  είναι  η ύπαρξη
ενεργητικής  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας , ο καθορισ µός εθνικών  στόχων  για το ποσοστό
απασχόλησης , η βελτίωση  των κινήτρων  για την ανάληψη  εργασίας , η πραγ µατοποίηση
µεταρρυθ µίσεων  για να καταστεί  δυνατή  η παράταση  του ενεργού  βίου των εργαζό µενων
µεγαλύτερης  ηλικίας , καθώς  και η ανάληψη  πρωτοβουλιών  για τη βελτίωση  της ποιότητας  της
εργασίας  και της διά βίου µάθησης . Οι κοινωνικοί  εταίροι  έχουν  αναλάβει  ενεργό  ρόλο  στην
κατάρτιση  του ΕΣ∆ αυτού  του έτους  και η συµβολή  τους είναι  σαφής . Εντούτοις , η αξιολόγηση
της ΕΣΑ δείχνει  ότι οι κοινωνικοί  εταίροι  δεν έχουν  αυξήσει  την επιρροή  τους στην πολιτική
κατά  τα τελευταία  πενταετία . Αν και προβλέπονται  µέτρα για τα άτοµα µε ειδικές  ανάγκες  και
τους µετανάστες , το ΕΣ∆ δεν περιέχει  αναφορές  στο ΕΣ∆ για την κοινωνική  ένταξη . Επιπλέον ,
δίνεται  µεγάλη  προσοχή  στην ανάγκη  για αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού,
κυρίως  µε την παροχή  κινήτρων  στους  νέους , στους  εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας , στις
γυναίκες  και στους  µετανάστες  για να αυξήσουν  τη συµµετοχή  τους στο εργατικό  δυνα µικό.
∆εδο µένης της σηµερινής  κατάστασης  που επικρατεί  στη σουηδική  αγορά  εργασίας  µε την
επείγουσα  ανάγκη  για εξεύρεση  περισσότερου  εργατικού  δυνα µικού, προτεραιότητα  πρέπει  να
δοθεί  στην ενθάρρυνση  της αύξησης  της συµµετοχής  στην αγορά  εργασίας  των µεταναστών , των
νέων  και των µεγαλύτερων  σε ηλικία  ατόµων. Η ταχεία  αύξηση  της µακροχρόνιας  άδειας
ασθένειας  θα καταπολε µηθεί µε το νέο πρόγρα µµα έντεκα  σηµείων που αποτελείται  από τρεις
γενικές  προτεραιότητες · µέτρα για την βελτίωση  του εργασιακού  περιβάλλοντος  και για
σαφέστερη  αρµοδιότητα  του εργοδότη , µέτρα για γρήγορη  επιστροφή  στην αγορά  εργασίας  µετά
από περίοδο  άδειας  ασθένειας  και, τέλος , έρευνα . Αποµένει να εξακριβωθεί  εάν αυτό επαρκεί .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Σχετικά  µε τη σύσταση  για µείωση  της φορολογικής
επιβάρυνσης  της εργασίας  υπάρχουν  ορισµένες νέες πρωτοβουλίες , αν και η συνολική
φορολογική  επιβάρυνση  της εργασίας  εξακολουθεί  να είναι  υψηλή . Ελήφθη  ένα τρίτο  µέτρο στο
πλαίσιο  της υπό εξέλιξη  διαδικασίας  της φορολογικής  µεταρρύθ µισης που άρχισε  πριν από δύο
χρόνια . Θα µειώσει  την οριακή  φορολογία  των ατόµων µε χαµηλές και µεσαίες  αµοιβές  κατά
περίπου  1,5 ποσοστιαίες  µονάδες . Επιπλέον , όσον  αφορά  το φορολογικό  σύστη µα και το
σύστη µα παροχών , η συµµετοχή  στην ενεργητική  πολιτική  για την αγορά  εργασίας  δεν θα
δηµιουργεί  δικαίω µα σε νέα περίοδο  επιδο µάτων  ανεργίας  και τα επιδό µατα θα χορηγούνται  για
µέγιστη  περίοδο  600 ηµερών . Η ανταπόκριση  στη σύσταση  όσον  αφορά  το διαχωρισ µό της
αγοράς  εργασίας  µε βάση  το φύλο  είναι  καλή . Η σουηδική  κυβέρνηση  έχει επίγνωση  του
120προβλή µατος και έχει λάβει  ορισµένα νέα µέτρα για τη µείωση  των ανισορροπιών . Η Εθνική
Επιτροπή  Αγοράς  Εργασίας  (AMS) έλαβε  ειδικά  κονδύλια  για ένα σχέδιο  µε τίτλο  «Break
Through ( άνοιγ µα)» που αποσκοπεί  να εξαλείψει  το διαχωρισ µό των φύλων  στην αγορά
εργασίας . Η ανταπόκριση  στη τρίτη  σύσταση  για την εξασφάλιση  της αποτελεσ µατικότητας  της
ενεργητικής  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας  είναι  καλή . Η ενεργητική  πολιτική  για την αγορά
εργασίας  παρακολουθείται  και αξιολογείται  διαρκώς  από το Ινστιτούτο  για την Αξιολόγηση  της
Πολιτικής  της Αγοράς  Εργασίας . Η αποτελεσ µατικότητα  της ενεργητικής  πολιτικής  για την
αγορά  εργασίας  εξασφαλίζεται  επίσης  µε τον καθορισ µό εκ µέρους  της κυβέρνησης  ποσοτικών
στόχων  και µε την συνεχή  παρακολούθηση  των δραστηριοτήτων  της AMS, µ έσω της
υποχρέωσης  συχνότερης  αναφοράς  προς  την κυβέρνηση  σχετικά  µε την αποτελεσ µατικότητα  της
εν λόγω  πολιτικής .
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Οι αλλαγές  που πραγ µατοποιήθηκαν  στο φορολογικό  σύστη µα
και στο σύστη µα παροχών  είχαν  µικρότερα  οριακά  αποτελέσ µατα µολονότι  η φορολογική
επιβάρυνση  της εργασίας  παρα µένει υψηλή . Ορισ µένα συστή µατα παροχών  είναι  πολύ
γενναιόδωρα , αλλά  προβλέπουν  αυστηρά  κριτήρια  επιλεξι µότητας . Η ανάγκη  για αύξηση  του
εργατικού  δυνα µικού είναι  πιθανό  να αποτελέσει  µία από τις κύριες  προκλήσεις  που θα
αντιµετωπίσει  στο µέλλον  η Σουηδία . Μία από τις µεγαλύτερες  προκλήσεις  για την κυβέρνηση
και τους κοινωνικούς  εταίρους  φαίνεται  να είναι  η µείωση  της ταχείας  αύξησης  των ατόµων
που βρίσκονται  σε άδεια  ασθένειας , ιδιαίτερα  σε µακροχρόνια  άδεια  ασθένειας . Η προαγωγή
της συµµετοχής  των µεταναστών  στο εργατικό  δυνα µικό θα µπορούσε  επίσης  να συµβάλει  προς
αυτή την κατεύθυνση .  
121ΣΟΥΗ∆ΙΑ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 71,7 68,1 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 66,5 61,8 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 70,4 66,6 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 1,2 2,1 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 5,1 9,9 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 1,8 3,4 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 5,2 9,3 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 4,9 9,5 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
122ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ
Κύριες  επιδόσεις  το 2001: Η γενική  επιβράδυνση  της οικονο µίας είχε έως τώρα  µικρό
αντίκτυπο  στην αγορά  εργασίας  του Ηνωµένου Βασιλείου . Η αύξηση  της απασχόλησης
συνεχίστηκε  για πέµπτο συνεχές  έτος. 1,5 εκατ. επιπλέον  άτοµα εισήλθαν  στην απασχόληση  από
το 1997. Η ανάπτυξη  αυτή κάλυψε  ευρύ φάσµα και είχε ως αποτέλεσ µα την αύξηση  του
συνολικού  ποσοστού  απασχόλησης  στο 71,7%, καθώς  και των ποσοστών  απασχόλησης  των
ανδρών , των γυναικών  και των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων . Παρ' όλ' αυτά όµως
εξακολουθούν  να υπάρχουν  ορισµένες διαρθρωτικές  προκλήσεις . Οι αριθµοί των ατόµων που
λαµβάνουν  επιδό µατα ασθένειας  και αναπηρίας  εξακολούθησαν  να αυξάνονται  και έφθασαν
στα περίπου  3 εκατ., εκ των οποίων  2,5 εκατ. λαµβάνουν  τα εν λόγω  επιδό µατα για περισσότερο
από ένα χρόνο . Αν και η ανεργία  µειώθηκε  σε όλες τις περιφέρειες , οι περιφερειακές  ανισότητες
αυξάνονται . Η µη απασχόληση  παρα µένει συγκεντρω µένη σε κοινότητες  που αντιµετωπίζουν
στερήσεις , σε οικογένειες  ανέργων  και σε ορισµένες µειονεκτούσες  οµάδες (µόνοι γονείς ,
ορισµένες εθνοτικές  µειονότητες , µεγαλύτερης  ηλικίας  άνδρες  εργαζό µενοι και άτοµα µε ειδικές
ανάγκες ). Το 40% όσων  ζητούν  επιδό µατα έχουν  προβλή µατα σε επίπεδο  στοιχειώδους
µόρφωσης .
Γενική  αξιολόγηση  της πολιτικής  απασχόλησης : Το Ηνωµένο Βασίλειο  έχει υπερβεί  τους
ποσοτικούς  στόχους  που καθορίστηκαν  στη Λισσαβώνα . Η πολιτική  έγινε  πιο φιλόδοξη  από την
έναρξη  της στρατηγικής  για την απασχόληση  µε στόχο  την επίτευξη  πλήρους  απασχόλησης . Οι
πολιτικές  για το επιχειρη µατικό  πνεύµα και την απασχολησι µότητα  αποσκοπούν  στην προαγωγή
της κοινωνικής  ένταξης , µε τοπικές  πρωτοβουλίες  για την αντιµετώπιση  των γεωγραφικών
διαφορών  όσον  αφορά  τη δηµιουργία  θέσεων  εργασίας . Οι σχέσεις  µε το ΕΣ∆ για την
κοινωνική  ένταξη  δεν καταδεικνύονται  ικανοποιητικά . Η πολιτική  για την προσαρ µοστικότητα
επικεντρώνεται  στην προαγωγή  ευέλικτων  εργασιακών  πρακτικών , σε συνδυασ µό µε ελάχιστα
επίπεδα  ασφάλειας . Η πρόσφατη  πολιτική  πρέπει  να βελτιώσει  την ισορροπία  µεταξύ
επαγγελ µατικού  και οικογενειακού  βίου και το ΕΣ∆ δείχνει  ότι τα θέµατα των φύλων  έχουν
ενσω µατωθεί  καλύτερα  µέσω της κατάρτισης  πολιτικής . Η στρατηγική  του Ηνωµένου Βασιλείου
για την αύξηση  της ποιότητας  στην εργασία  επικεντρώνεται  στην προσφορά  µεγαλύτερης
επιλογής  όσον  αφορά  το φάσµα των διαθέσι µων θέσεων  εργασίας . Το ΕΣ∆ αναγνωρίζει  τα
πλεονεκτή µατα που θα προκύψουν  εάν οι εργοδότες  διερευνήσουν  τρόπους  για τη βελτίωση  της
ποιότητας  στην εργασία , επιση µαίνοντας  ότι αυτό µπορεί  να βελτιώσει  την παραγωγικότητα ,
αλλά  δεν είναι  σαφές  µε ποιο τρόπο  οι εργοδότες  θα παροτρυνθούν  να το πράξουν . Οι
προοπτικές  των εργαζό µενων  µέσω πρακτορείων  προσωρινής  απασχόλησης  έχουν  βελτιωθεί ,
αν και οι εργαζό µενοι αυτοί  παρα µένουν  δυνητικά  πιο ευπαθείς  από τους άλλους  εργαζό µενους .
Ανταπόκριση  στις συστάσεις : Σε επιχειρησιακό , τοπικό , περιφερειακό  και εθνικό  επίπεδο , οι
κοινωνικοί  εταίροι  έχουν  αναπτύξει  µεγαλύτερη  συµµετοχή  στην κατάρτιση  πολιτικής  από το
1997. Σε εθνικό  επίπεδο  η κυβερνητική  προσέγγιση  εξακολουθεί  να προβλέπει  τη διαβούλευση
µε τους κοινωνικούς  εταίρους  για την εφαρ µογή της πολιτικής  «εφόσον  είναι  σκόπι µο», χωρίς
να υπάρχει  γενικό  πλαίσιο  για τη συµµετοχή  τους. H κοινή  έκθεση  των κοινωνικών  εταίρων  για
την παραγωγικότητα  αποτελεί  σηµαντική  συνδρο µή στην ατζέντα  για τις δεξιότητες  του
εργατικού  δυνα µικού. Το φάσµα των πολιτικών  που συνδέονται  µε τον εκσυγχρονισ µό της
οργάνωσης  της εργασίας , που εφαρ µόστηκαν  κατόπιν  συµµετοχής  των κοινωνικών  εταίρων ,
αναµένεται  να συµβάλουν  στην αύξηση  της ποιότητας  στην εργασία .
123Η κυβέρνηση  του Ηνωµένου Βασιλείου  αναγνωρίζει  ότι οι διαφορές  στις αµοιβές  µεταξύ  των
φύλων  είναι  απαράδεκτα  υψηλές . Οι κυβερνητικές  υπηρεσίες  πρόκειται  να εκπονήσουν  σχέδια
δράσης  για τη µείωση  των διαφορών . Άλλες  εξελίξεις  επικεντρώνονται  στην έρευνα  για
καλύτερη  κατανόηση  του θέµατος. Ο αριθµός των γυναικών  που εργάζονται  µε µερική
απασχόληση  (συχνά  χαµηλόµισθες ) αποτελεί  σηµαντικό  παράγοντα  στον οποίο  οφείλονται  οι
διαφορές  στις αµοιβές  και η ικανότητα  των γυναικών  αυτών  να προάγουν  τη θέση τους συχνά
εξαρτάται  από την απόκτηση  νέων  δεξιοτήτων . Οι προσπάθειες  για την παροχή  προσιτών  από
οικονο µική άποψη  υπηρεσιών  παιδικής  φροντίδας  έχουν  αποδώσει  καρπούς . Ωστόσο , το
άνοιγ µα της ψαλίδας  µεταξύ  προσφοράς  και ζήτησης  εξακολουθεί  να είναι  σηµαντικό  γι΄αυτό  η
δυνα µική πρέπει  να συνεχιστεί .
Κατά  την έννοια  του κοινού  ορισµού για τον δείκτη  που αφορά  την κατευθυντήρια  γραµµή 2, το
14,2% των ανέργων  συµµετείχαν  σε κάποιο  ενεργητικό  µέτρο το 2001. Το ΕΣ∆ υποστηρίζει  ότι
εξαιτίας  του ενεργητικού  συστή µατος παροχών  και της δυνα µικής αγοράς  εργασίας  του
Ηνωµένου Βασιλείου  δεν είναι  σκόπι µος ο καθορισ µός επικεντρω µένου στόχου  για την
κατάρτιση . Οι εισροές  στην µακροχρόνια  ανεργία  (9,1%) µ ειώθηκαν  ακόµα, αλλά  παρα µένουν
πάνω  από τα επίπεδα  των κρατών  µελών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις . Για να εξισορροπηθεί  η
εστίαση  στην ενεργητική  αναζήτηση  εργασίας , και δεδοµένου ότι όσοι εντάσσονται  στο
πρόγρα µµα New Deal είναι  εκείνοι  στους  οποίους  είναι  πιο δύσκολο  να προσφερθεί  βοήθεια ,
είναι  πολύ  σηµαντικές  οι πολιτικές  για τον εντοπισ µό και την αντιµετώπιση  των ελλείψεων  σε
βασικές  δεξιότητες .
Τα Συµβούλια  Μάθησης  και ∆εξιοτήτων  (LSCs) της Αγγλίας  και οι ανάλογοι  φορείς  των
αποκεντρω µένων  διοικήσεων  διαδρα µατίζουν  κεντρικό  ρόλο  για την ανάπτυξη  του εργατικού
δυνα µικού, µε βασικές  ενέργειες  σε τοπικό  επίπεδο . Τα LSC είναι  αρµόδια για τα νέα «πιλοτικά
προγρά µµατα κατάρτισης  από εργοδότες » (Employer Training Pilots), τα οποία  παρέχουν
δυνατότητες  κατάρτισης  για εργαζό µενους  µε χαµηλό επίπεδο  προσόντων  και υποστήριξη  στους
εργοδότες  των οποίων  το προσωπικό  παίρνει  άδεια  για κατάρτιση . Από κυβερνητική  έρευνα
προκύπτει  ότι οι ανειδίκευτοι , οι µερικά  απασχολού µενοι και οι µεγαλύτερης  ηλικίας
εργαζό µενοι συγκαταλέγονται  µεταξύ  αυτών  που έχουν  τις λιγότερες  πιθανότητες  για κατάρτιση
στο πλαίσιο  της εργασίας . Οι εφαρ µοζόµενες πολιτικές  θα µπορούσαν  να συµπληρωθούν  µε την
παροχή  περαιτέρω  κινήτρων  σε όλους  αντιµετωπίζουν  µεγαλύτερες  ανάγκες  και στους
εργοδότες  που είναι  λιγότερο  ικανοί  να επωµισθούν  το κόστος  της κατάρτισης  (ΜΜΕ ).
Κύρια  θέµατα για το µέλλον : Η συνεχιζό µενη αύξηση  του αριθµού των ατόµων που
λαµβάνουν  επιδό µατα ασθένειας  και αναπηρίας  αποτελεί  δυνητικό  εµπόδιο  για την περαιτέρω
αύξηση  της προσφοράς  εργασίας . Άλλες  προκλήσεις  είναι , µεταξύ  άλλων , η αύξηση  των
περιφερειακών  ανισοτήτων  ως προς  την απασχόληση  και οι διαφορές  στα ποσοστά
απασχόλησης  µεταξύ  ορισµένων  µειονεκτουσών  οµάδων  και του υπόλοιπου  εργατικού
δυνα µικού. Η εγκαιρότερη  παρέ µβαση  για περισσότερους  ανέργους  θα µπορούσε  να
συµπληρώσει  την προληπτική  προσέγγιση  που επικεντρώνεται  στην ενεργητική  αναζήτηση
εργασίας . Για την αντιµετώπιση  των διαφορών  ως προς  τις δεξιότητες  του εργατικού  δυνα µικού
και της χαµηλής παραγωγικότητας , η κυβέρνηση  και οι κοινωνικοί  εταίροι  θα µπορούσαν  να
ενθαρρύνουν  την κατάρτιση  στο πλαίσιο  της εργασίας  (ιδιαίτερα  στις µικρές  επιχειρήσεις ). Η
ενθάρρυνση  των εργοδοτών  να καταρτίζουν  τις γυναίκες  που εργάζονται  σε χαµηλόµισθες
θέσεις  µερικής  απασχόλησης  θα µπορούσε  να συµβάλει  στην αντιµετώπιση  των απαράδεκτα
124µεγάλων  διαφορών  στις αµοιβές  µεταξύ  των φύλων . Σε εθνικό  επίπεδο  είναι  σηµαντικό  να
ενισχυθεί  ο όλο και µεγαλύτερος  ρόλος  των κοινωνικών  εταίρων  στην κατάρτιση  πολιτικής ,
ιδιαίτερα  για την αύξηση  της ποιότητας  στην εργασία .
125ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ
2001 1997
Ποσοστό  απασχόλησης 71,7 70,0 70 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Ποσ. απασχόλησης  (55-64 ετών ) 52,3 48,3 50 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Στοκχόλ µης)
Ποσ. απασχόλησης  γυναικών 65,1 63,2 60 ( στόχος  2010, σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
Αύξηση  ΑΕγχΠ 2,2 3,4 3 ( βασική  υπόθεση , σύνοδος  κορυφής  της Λισσαβώνας )
2001 1997
Ποσοστό  ανεργίας 5,0 6,9 2,7 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,AT)
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 1,3 2,6 0,8 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,DK)
Ποσοστό  ανεργίας  νέων 7,7 9,1 3,1 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,AT,IE)
Ποσοστό  ανεργίας  γυναικών 4,4 5,8 3,0 (µ έσος  όρος  των 3 χωρών  µε τις καλύτερες  επιδόσεις :LU,NL,IE)Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
Μονάδα  αναφοράς ΕΕΣηµ.:Όσο µεγαλύτερο  είναι  το εµβαδόν , τόσο  καλύτερη  η επίδοση . Τα διαγρά µµατα έχουν  σχεδιαστεί  κατά  τρόπο  ώστε  τα 
µεγαλύτερα  ποσοστά  απασχόλησης  και τα µικρότερα  ποσοστά  ανεργίας  να απέχουν  περισσότερο  από το κέντρο .
∆είκτες  απασχόλησηςΠοσοστό  απασχόλησης
Ποσ. απασχ . ατόµων 55-64 ετών
Ποσ. απασχ . γυναικώνΑύξηση  ΑΕγχΠ2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
∆είκτες  ανεργίας Ποσοστό  ανεργίας
Ποσ. µακροχρόνιας  ανεργίας
Ποσ. ανεργίας  νέωνΠοσ. ανεργίας  γυναικών2001
1997
Μονάδα  αναφοράς  ΕΕ
1264.Η ΠΟΡΕΙΑ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Η επισκόπηση  των σηµαντικότερων  εξελίξεων  που σηµειώθηκαν  όσον  αφορά  τις εθνικές
πολιτικές  απασχόλησης  και τις επιδόσεις  το 2001, που περιέχεται  στην  παρούσα  έκθεση ,
συµπληρώνει  και σε µεγάλο  βαθµό επιβεβαιώνει  τα διδάγ µατα που αποκο µίστηκαν  από την
αξιολόγηση  των πρώτων  ετών  της ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την απασχόληση . Υπάρχει
τώρα  µια στέρεη  βάση  για την κατάρτιση  της µελλοντικής  γενιάς  της ΕΣΑ  που θα
ανταποκρίνεται  στην  έκκληση  του Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  στη Βαρκελώνη  για µια
ενισχυ µένη στρατηγική  για την απασχόληση .
Ανάγκη  για περαιτέρω  διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  των αγορών  εργασία
Όπως  προκύπτει  από την έκθεση  αξιολόγησης , τα µέτρα πολιτικής  που έλαβαν  τα κράτη  µέλη
για τη βελτίωση  της λειτουργίας  των αγορών  εργασίας  τους απέδωσαν  καρπούς . Όµως η
σχετικά  αδύνα µη θέση  της ΕΕ στο σύνολό  της σε ό,τι αφορά  τα επίπεδα  απασχόλησης  και
συµµετοχής  στην  αγορά  εργασίας , την ανεργία  και την παραγωγικότητα  ανά εργαζό µενο
δείχνει  ότι εξακολουθούν  να υπάρχουν  σηµαντικές  αδυνα µίες. Επιπλέον , εξακολουθούν  να
υφίστανται  µεγάλες  ανισότητες  στην  αγορά  εργασίας  είτε όσον  αφορά  το φύλο , την ηλικία ,
τα µειονεκτούντα  άτοµα είτε µεταξύ  περιφερειών  του ίδιου  κράτους  µέλους . Σηµαντικές
διαφορές  εξακολουθούν  να παρατηρούνται  µεταξύ  των κρατών  µελών  όσον  αφορά  τα
επίπεδα  επίδοσης  και την ταχύτητα  των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων .
Είναι  ιδιαίτερα  σηµαντικό  να συνεχιστούν  οι µεταρρυθ µίσεις  για να ενισχυθεί  η θέση  της ΕΕ
έναντι  των νεοεµφανιζό µενων  προκλήσεων . Σε αυτές  συγκαταλέγονται  η γήρανση  και η
συρρίκνωση  του πληθυσ µού σε ηλικία  εργασίας , οι ανεπαρκώς  αναπτυγ µένες διαστάσεις  της
ποιότητας  στην  απασχόληση  και του περιεκτικού  χαρακτήρα  των αγορών  εργασίας , η
παγκοσ µιοποίηση  της διεθνούς  οικονο µίας, ο ταχύς  ρυθµός της οικονο µικής και κοινωνικής
αναδιάρθρωσης  και η εµφάνιση  στενώσεων  σε ορισµένους  τοµείς και ορισµένες περιφέρειες .
Οι υποψήφιες  χώρες , που αναµένεται  να προσχωρήσουν  σύντο µα στην  ΕΕ, διέρχονται  ακόµα
περίοδο  µεγάλης  οικονο µικής αναδιάρθρωσης  και αντιµετωπίζουν  έντονες  προκλήσεις  όσον
αφορά  την απασχόληση  και τη λειτουργία  των αγορών  εργασίας  τους.
Αντιµέτωπα  µε την τρέχουσα  οικονο µική επιβράδυνση , τα κράτη  µέλη πρέπει  να
εντατικοποιήσουν  τις διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  των αγορών  εργασίας , προκει µένου να
υποστηρίξουν  την προσαρ µογή τόσο  των εργαζο µένων  όσο και των επιχειρήσεων  στις
αλλαγές . Η επιτυχη µένη εφαρ µογή της ΕΣΑ  θα συµβάλει , από τη µεριά της, στη
σταθεροποίηση  των προσδοκιών  και θα περιορίσει  την αύξηση  της ανεργίας  και της
µακροχρόνιας  ανεργίας , προετοι µάζοντας  παράλληλα  την αγορά  εργασίας  για την επόµενη
ανάκα µψη. Οι µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  εργασίας  πρέπει  να συνοδεύονται  από άλλες
διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις , κυρίως  στις αγορές  προϊόντων , κεφαλαίων  και υπηρεσιών ,
διότι  είναι  σε µεγάλο  βαθµό αλληλεξαρτού µενες.
Ευρεία  συναίνεση  για τα κύρια  στοιχεία  µιας αποτελεσ µατικής  νέας ΕΣΑ
127Στην  ανακοίνωση  της Επιτροπής  «Απολογισ µός πέντε  ετών  ΕΣΑ »38 εντοπίζονται  βασικά
θέµατα για τη συζήτηση  σχετικά  µε το µέλλον  της ΕΣΑ . Η ανακοίνωση  αυτή , σε συνδυασ µό
µε τη συµπληρω µατική  ανακοίνωση  σχετικά  µε «τον εξορθολογισ µό των ετήσιων  κύκλων
συντονισ µού της οικονο µικής πολιτικής  και της πολιτικής  απασχόλησης »39 παρέχει  τη βάση
για µια ενεργητική  συζήτηση  σε όλα τα επίπεδα . Το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  ενέκρινε
ψήφισ µα το Σεπτέ µβριο40 και το Συµβούλιο  πραγ µατοποίησε  πρώτη  συζήτηση  τον Οκτώβριο .
Με βάση  αυτά  και άλλα  στοιχεία , προέκυψε  ευρεία  συναίνεση  σχετικά  µε ορισµένα βασικά
χαρακτηριστικά  που πρέπει  να έχει µια ενισχυ µένη ΕΣΑ .
/g183 η κύρια  έµφαση  της ΕΣΑ  πρέπει  να δίνεται  στην  επίτευξη  των στόχων  της Λισσαβώνας
για περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  εργασίας  και για µεγαλύτερη  κοινωνική  συνοχή
στο ευρύτερο  πλαίσιο  προόδου  προς  µία οικονο µία της γνώσης  και συνεχούς  επιδίωξης
βιώσι µης ανάπτυξης . Οι στόχοι  αυτοί  είναι  συµπληρω µατικοί  και συνδέονται  στενά
µεταξύ  τους·
/g183 η ΕΣΑ  πρέπει  να καταρτιστεί  ως µεσοπρόθεσ µη στρατηγική  µε ορίζοντα  το 2010 και µε
ενδιά µεση αναθεώρηση  το 2006. Οι αλλαγές  στις κατευθυντήριες  γραµµές για την
απασχόληση  κατά  τα ενδιά µεσα έτη πρέπει  να αποφευχθούν ·
/g183 οι κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση  πρέπει  να καλύπτουν  µια ευρεία  ατζέντα
πολιτικής  για την απασχόληση  µε τρόπο  ολοκληρω µένο, ενώ παράλληλα  να εστιάζονται
σε βασικές  προτεραιότητες , υποστηριζό µενες από κατάλληλους  στόχους , και να είναι
περισσότερο  προσανατολισ µένες στην  επίτευξη  αποτελεσ µάτων ·
/g183 η ετήσια  επισκόπηση  της προόδου  προς  την επίτευξη  των συµφωνη µένων  στόχων  πρέπει
να συνεχιστεί , µε βάση  τα εθνικά  σχέδια  δράσης  για την απασχόληση  και τους
πραγ µατικούς  δείκτες ·
/g183 οι διάφορες  διαδικασίες  που συµβάλλουν  στην  υλοποίηση  της ατζέντας  της Λισσαβώνας
πρέπει  να εξορθολογιστούν . Αυτό  συνεπάγεται  ιδιαίτερα  το συγχρονισ µό της διαδικασίας
συντονισ µού της πολιτικής  απασχόλησης  µε τους γενικούς  προσανατολισ µούς για την
οικονο µική πολιτική  και τη µεγαλύτερη  συµπληρω µατικότητα  και µεταξύ  τους συνέπεια ,
και παράλληλα  την αναγνώριση  των αντίστοιχων  ρόλων  τους· και
/g183 η ΕΣΑ  πρέπει  να στηρίζεται  στη βελτιω µένη διαχείριση .
Προτεραιότητες  για το µέλλον
Οι επιτυχη µένες πολιτικές  απασχόλησης  που ανταποκρίνονται  στις παραπάνω  γενικές
προϋποθέσεις  είναι  κεντρικής  σηµασίας  για την επίτευξη  των γενικών  στόχων  της
                                                
38COM(2002) 416 τελικό , 17 Ιουλίου  2002
39COM(2002) 487 τελικό , 3 Σεπτε µβρίου  2002
40Απολογισ µός πέντε  ετών  κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση , PE 316.370, 25 Σεπτε µβρίου
2002
128στρατηγικής  της Λισσαβώνας , δηλαδή  βιώσι µη οικονο µική µεγέθυνση , πλήρης  απασχόληση ,
ανταγωνιστικότητα  και ενισχυ µένη κοινωνική  συνοχή .
Η ΕΣΑ  έχει καταφέρει  έως τώρα  να προαγάγει  την καλύτερη  αλληλεπίδραση  µεταξύ  του
συνόλου  των πολιτικών  που συµβάλλουν  στην  απασχόληση  και να προωθήσει  τη σύγκλιση
των εθνικών  πολιτικών  απασχόλησης  µε τις δεσµεύσεις  των κατευθυντήριων  γραµµών για
την απασχόληση  (βλ. την ανακοίνωση  της Επιτροπής  «Απολογισ µός πέντε  χρόνων
ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την απασχόληση »). Η µελλοντική  ΕΣΑ  πρέπει  να βασιστεί  στην
εµπειρία  αυτή  και να διατηρήσει  τη δυνα µική των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων . Με τον
τρόπο  αυτό , θα εξακολουθήσει  να λειτουργεί  ως στρατηγική  για την προώθηση  και τη
διαχείριση  της αλλαγής  ώστε  να διευκολύνει  και να συνοδεύει  τους βαθείς  οικονο µικούς  και
κοινωνικούς  µετασχη µατισµούς τόσο  στα νέα όσο και στα σηµερινά  κράτη  µέλη.
Η ενισχυ µένη στρατηγική  για την απασχόληση  θα συνέχιζε  συνεπώς  την επιδίωξη  τριών
αµοιβαίως  ενισχυό µενων  στόχων : αύξηση  των ποσοστών  απασχόλησης  και συµµετοχής ,
βελτίωση  της ποιότητας  και της παραγωγικότητας  στην  εργασία  και προαγωγή  µιας αγοράς
εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς. Οι τρόποι  για την εφαρ µογή της χρήζουν  επίσης  µεγαλύτερης
προσοχής  για να βελτιωθεί  η διαχείριση .
Η επένδυση  στο ανθρώπινο  δυνα µικό, η ανάπτυξη  των δεξιοτήτων  και η διά βίου µάθηση
είναι  σηµαντικά  για να απαντηθούν  οι προκλήσεις  αυτές . Επιπλέον , η ενσω µάτωση  της
προοπτικής  του φύλου , τόσο  µε τη εφαρ µογή της διαδικασίας  ενσω µάτωσης  της διάστασης
του φύλου  στις πολιτικές  (gender mainstreaming) όσο και µε τη λήψη , όπου  απαιτείται ,
ειδικών  µέτρων , αποτελεί  επίσης  µία ουσιαστική  πτυχή .
Οι προσπάθειες  της πολιτικής  για υποστήριξη  µιας ενισχυ µένης ΕΣΑ  πρέπει  να βασίζονται  σε
ισχυρές  δεσµεύσεις  των κρατών  µελών  όσον  αφορά  τους πόρους , τόσο  τους διοικητικούς  όσο
και τους οικονο µικούς , οδηγώντας  σε ορισµένες περιπτώσεις  σε αναπροσανατολισ µό των
δηµόσιων  δαπανών .
Αύξηση  των ποσοστών  απασχόλησης  και συµµετοχής
Η επίτευξη  των στόχων  της απασχόλησης  που καθορίστηκαν  από τα Ευρωπαϊκά  Συµβούλια
στη Λισσαβώνα  και στη Στοκχόλ µη είναι  καθοριστική  για την οικονο µική µεγέθυνση  της ΕΕ,
όπως  και για τη βιωσι µότητα  των συστη µάτων  κοινωνικής  προστασίας  µας.
Η επιτυχία  εξαρτάται  από ένα ευρύ  φάσµα πολιτικών , όπως  παρουσιάζονται  στην  κοινή
έκθεση  για την αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού, που υπέβαλαν  η Επιτροπή
και το Συµβούλιο  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  στη Βαρκελώνη41
. Ειδικότερα , οι
µακροοικονο µικές πολιτικές  και οι κατάλληλες  µισθολογικές  εξελίξεις  πρέπει  να
εξακολουθήσουν  να υποστηρίζουν  τις επενδύσεις , την ανάπτυξη  και την απασχόληση , και το
επιχειρη µατικό  περιβάλλον  πρέπει  να διευκολύνει  το επιχειρη µατικό  πνεύµα και τη
                                                
41Αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού και προώθηση  της παράτασης  του ενεργού
επαγγελ µατικού  βίου COM(2002) 9 τελικό , 24 Ιανουαρίου  2002, Έγγ. του Συµβουλίου  αριθ. 6707 της
8ης Μαρτίου  2002
129δηµιουργία  θέσεων  εργασίας . Είναι  σηµαντικό  να διατηρηθεί  - και σε ορισµένες χώρες  να
επιταχυνθεί  - η αύξηση  της απασχόλησης  των γυναικών . Το χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης
των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  απαιτεί  ολοκληρω µένες και αποφασιστικές  πολιτικές .
Η εφαρ µογή αποτελεσ µατικών  και αποδοτικών  ενεργητικών  και προληπτικών  πολιτικών  για
τους ανέργους  και τα ανενεργά  άτοµα πρέπει  να συνεχιστεί  και πρέπει  να αναληφθούν
περαιτέρω  µεταρρυθ µίσεις  των φορολογικών  συστη µάτων  και των συστη µάτων  παροχών  για
να αντα µείβεται  η εργασία , ενώ παράλληλα  πρέπει  να διατηρηθούν  επαρκή  επίπεδα
κοινωνικής  προστασίας . Η καταπολέ µηση της αδήλωτης  εργασίας  πρέπει  να εντατικοποιηθεί ,
µε στόχο  να υποκατασταθεί  από τη νόµιµη απασχόληση . ∆εδο µένων  των στενώσεων  όσον
αφορά  τις προσλήψεις , πρέπει  να διευκολυνθεί  η κινητικότητα , ενώ η µετανάστευση  από τις
τρίτες  χώρες  που αποτελεί  αντικεί µενο ορθής  διαχείρισης  θα µπορούσε  να θεωρηθεί  χρήσι µη
επιπρόσθετη  πηγή  προσφοράς  εργασίας . Οι συνεχιζό µενες περιφερειακές  ανισότητες  ως προς
την απασχόληση  και την ανεργία  επίσης  απαιτούν  κατάλληλες  απαντήσεις .
Αξιοποίηση  των συνεργειών  µεταξύ  παραγωγικότητας  και ποιότητας  στην εργασία
Η ποιότητα  στην  εργασία  αποτελεί  πολυδιάστατη  έννοια , όπως  αναγνώρισε  το Ευρωπαϊκό
Συµβούλιο  στο Λάκεν  το ∆εκέ µβριο του 2001, το οποίο  συνο µολόγησε  ένα σύνολο  δεικτών
για την παρακολούθηση  της προόδου  που σηµειώνουν  τα κράτη  µέλη προς  την κατεύθυνση
αυτή . Από την έως τώρα  εµπειρία  προκύπτει  ότι τα κράτη  µέλη αρχίζουν  να ενσω µατώνουν
τη διάσταση  της ποιότητας  στην  πολιτική  τους για την απασχόληση , αλλά , κατά  κύριο  λόγο ,
ακόµα κατά  τρόπο  αποσπασ µατικό . Πρέπει  να επιτευχθεί  µεγαλύτερη  πρόοδος  δεδοµένου ότι
η βελτίωση  της ποιότητας  στην  εργασία  αποτελεί  προϋπόθεση  για βιώσι µη αύξηση  της
απασχόλησης  και για περαιτέρω  αυξήσεις  της παραγωγικότητας  της εργασίας .
Ειδικότερα , πρέπει  να εξακολουθήσουν  να προάγονται  διάφορα  πρότυπα  εργασιακών
σχέσεων  και διάφορες  καινοτο µικές προσεγγίσεις  της οργάνωσης  της εργασίας  για να
αντιµετωπιστούν  οι ανάγκες  τόσο  των επιχειρήσεων  όσο και των εργαζο µένων . Στο πλαίσιο
αυτό , είναι  σηµαντικό  να αντιµετωπιστεί  και να αποφευχθεί  ο διαχωρισ µός της αγοράς
εργασίας  και να επιτευχθεί  σωστή  ισορροπία  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας  µε τη
διασφάλιση  ίσης πρόσβασης  στην  ασφάλιση , στην  επαγγελ µατική  εξέλιξη  και στην
κατάρτιση  για τους εργαζό µενους  που απασχολούνται  µε διαφορετικές  συµβατικές  ρυθµίσεις
και ρυθµίσεις  για το χρόνο  εργασίας . Η αύξηση  των επενδύσεων  στο ανθρώπινο  δυνα µικό
αποτελεί  κεφαλαιώδη  προτεραιότητα  και είναι  ουσιαστικό  να παρασχεθούν  επαρκή  κίνητρα
µε στόχο  την εφαρ µογή στρατηγικών  για τη διά βίου µάθηση . Για την παράταση  του
επαγγελ µατικού  βίου των εργαζο µένων , πρέπει  να εξασφαλιστεί  η ποιότητα  στους  χώρους
εργασίας , συµπεριλα µβανο µένης της βελτίωσης  της υγείας  και της ασφάλειας . Τα µέτρα για
τη βελτίωση  της ποιότητας  στην  εργασία  είναι  επίσης  ιδιαίτερα  σηµαντικά  για την αύξηση
της συµµετοχής  των γυναικών  και των µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων .
Ιδιαίτερη  προσοχή  πρέπει  να δοθεί  στις συνθήκες  που παρέχονται  για τη διευκόλυνση  της
πρόσβασης  των νέων  στην  αγορά  εργασίας  και την επαγγελ µατική  τους εξέλιξη  µέσω µιας
ποιοτικής  απασχόλησης . Η ποιότητα  του κοινωνικού  διαλόγου  εν γένει  και οι
διαπραγ µατευθείσες  συµφωνίες  στο πλαίσιο  συλλογικών  διαπραγ µατεύσεων  έχουν
καθοριστικό  ρόλο  για την προώθηση  της ποιότητας  στην  εργασία  από αυτές  τις διαφορετικές
οπτικές  γωνίες .
130Προώθηση  µιας αγοράς  εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς
Η απασχόληση  αποτελεί  σηµαντικό  παράγοντα  κοινωνικής  συνοχής  και ένταξης . Η ΕΣΑ  έχει
συνεπώς  να διαδρα µατίσει  σηµαντικό  ρόλο  στην  προώθηση  του στόχου  της Λισσαβώνας  για
µια κοινωνία  χωρίς  αποκλεισ µούς. Ειδικότερα , πρέπει  να επιδιώξει  τη µείωση  των µεγάλων
ανισοτήτων  που εξακολουθούν  να υπάρχουν  στις αγορές  εργασίας  µεταξύ  γυναικών  και
ανδρών , µεταξύ  των ατόµων χωρίς  και µε ειδικές  ανάγκες , µεταξύ  των υπηκόων  ενός
κράτους  και των αλλοδαπών . Οι ανισότητες  αυτές  αντικατοπτρίζονται  τόσο  στη µακροχρόνια
ανεργία  - που εγκυµονεί µεγάλο  κίνδυνο  εξόδου  από την αγορά  εργασίας  και κοινωνικού
αποκλεισ µού - όσο και στην  αεργία . Τα προβλή µατα συχνά  επιτείνονται  από την ισχυρή
περιφερειακή  συγκέντρωση  και τη συγκέντρωση  στις αστικές  περιοχές , αλλά  και στις
περιοχές  της υπαίθρου .
Η εµπειρία  δείχνει  ότι η επιτυχη µένη ενσω µάτωση  των λιγότερων  ευνοού µενων  κατηγοριών
στην  αγορά  εργασίας  εξαρτάται  από µια ολοκληρω µένη προσέγγιση  που βασίζεται  στην
πρόβλεψη  και στην  πρόληψη  των αναγκών  και που συνδυάζει :
/g183 σωστά  στοχοθετη µένα ενεργητικά  και προληπτικά  µέτρα για την αγορά  εργασίας  για την
ενίσχυση  της απασχολησι µότητάς  τους, λαµβάνοντας  υπόψη  τα προσωπικά
χαρακτηριστικά  των εν λόγω  ατόµων·
/g183 µέτρα για την προώθηση  της δηµιουργίας  επαρκών  ευκαιριών  για απασχόληση , σε
συνδυασ µό µε ευαισθητοποίηση  και κίνητρα  πρόσληψης  για τους εργοδότες , καθώς  και
νοµοθεσία  και πολιτικές  κατά  των διακρίσεων · στο πλαίσιο  αυτό , πρέπει  να διερευνηθούν
περαιτέρω  οι ευκαιρίες  για δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  στην  κοινωνική  οικονο µία ή σε
τοµείς που ανταποκρίνονται  σε νέες απαιτήσεις
/g183 καθώς  και η υποστήριξη  από ευρύ  φάσµα συνοδευτικών  µέτρων  για να γίνει η εργασία
πραγ µατική  επιλογή  για όλους  τους ενδιαφερό µενους . Ιδιαίτερα  σηµαντική  από την άποψη
αύτή  είναι  η διαθεσι µότητα  υπηρεσιών  φροντίδας  για τα παιδιά  και τα άλλα  εξαρτώ µενα
άτοµα.
131Καλύτερη  διαχείριση
Στην  ανακοίνωση  της Επιτροπής  και στην  αξιολόγηση  της ΕΣΑ  ήδη η καλύτερη  διαχείριση
της ΕΣΑ  ορίζεται  ως βασικό  θέµα για το µέλλον  και επιση µαίνεται  ιδιαίτερα  η ανάγκη  για
ισχυρότερη  συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  και των άλλων  σχετικών  παραγόντων , η
ανάγκη  για µια περιφερειακή  διάσταση  της ΕΣΑ  καθώς  και η σηµασία της διυπηρεσιακής
συνεργασίας  σε εθνικό  επίπεδο  και επίπεδο  ΕΕ.
Στο ψήφισ µά του της 25ης Σεπτε µβρίου  200242 για το µέλλον  της ΕΣΑ , το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο  έδωσε  µεγάλη  έµφαση  στην  ανάγκη  για καλύτερη  ενσω µάτωση  της ΕΣΑ  στην
χάραξη  εθνικής  πολιτικής . Η Επιτροπή  χαιρετίζει  ιδιαίτερα  την έκκληση  για µεγαλύτερη
συµµετοχή  των εθνικών  κοινοβουλίων  στην  εκπόνηση  των εθνικών  σχεδίων  δράσης  για την
απασχόληση . Η συµµετοχή  αυτή , όπως  έχει ήδη οργανωθεί  σε ορισµένα κράτη  µέλη, θα
οδηγούσε  σίγουρα  σε αύξηση  της προστιθέ µενης αξίας  της ΕΣΑ  και του αντικτύπου  της.
Πρέπει  επίσης  να ληφθούν  µέτρα για µεγαλύτερη  προβολή  της ΕΣΑ  στα ενδιαφερό µενα µέρη
και στο πληθυσ µό γενικότερα .
Ειδικότερα , πρέπει  να ενθαρρυνθεί  η στενότερη  συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  και
µεγαλύτερη  προβολή  της συνδρο µής τους στην  ΕΣΑ , µε την αξιοποίηση  της κοινής  δήλωσής
τους στη σύνοδο  κορυφής  στο Λάκεν  και του κοινού  προγρά µµατος εργασίας  τους σε επίπεδο
ΕΕ. Σε αυτό  το πλαίσιο  των ενεργειών  για την ανάπτυξη  των προσόντων  και των δεξιοτήτων
που υποβλήθηκαν  στο Συµβούλιο  στη Βαρκελώνη , οι κοινωνικοί  εταίροι  έχουν  ήδη
δεσµευθεί  να παρακολουθούν  τακτικά  τις εξελίξεις  αυτές  σε όλα τα επίπεδα  και να προβούν
σε αξιολόγηση  το 2006. Στην  ανακοίνωση  «Ευρωπαϊκός  κοινωνικός  διάλογος , δύνα µη
εκσυγχρονισ µού και αλλαγής »43, υπογρα µµίζεται  η συµβολή  των κοινωνικών  εταίρων  στην
επιτυχία  της στρατηγικής  της Λισσαβώνας . Η συντονισ µένη δράση  µεταξύ  των κοινωνικών
εταίρων  θα ενισχυθεί  µε απόφαση  του Συµβουλίου  για τη θέσπιση  «τριµερούς  διάσκεψης
κορυφής  για την ανάπτυξη  και την απασχόληση », που θα συνεδριάζει  την παρα µονή του
εαρινού  Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου .
Οµοίως, θα ήταν  επωφελής  η στενή  εµπλοκή  των περιφερειακών  και τοπικών  παραγόντων
και των εκπροσώπων  της κοινωνίας  των πολιτών  στην  κατάρτιση  και στην  υλοποίηση  της
στρατηγικής .
Η συµµετοχή  αυτών  των ενδιαφερό µενων  µερών  αναµένεται  να ενισχύσει  το κοινωνικό
κεφάλαιο , δηλ., την υποστήριξη  που παρέχεται  από τα θεσµικά όργανα , τις υπηρεσίες  και τα
ανεπίση µα δίκτυα  στους  ανέργους  που επιθυ µούν να βρουν  µια θέση  εργασίας .
Παρακολούθηση
Οι επόµενοι µήνες θα προσφέρουν  µια ευκαιρία  για περαιτέρω  συζήτηση  και προτάσεις
σχετικά  µε το µέλλον  της ΕΣΑ . Τον Ιανουάριο  του 2003, η Επιτροπή  θα υποβάλει
                                                
42Απολογισ µός πέντε  ετών  κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση , PE 316.370, 25 Σεπτε µβρίου
2002
43COM (2002)341
132ανακοίνωση  στην  οποία  θα παρουσιάζει  την αναθεωρη µένη στρατηγική  µε συγκεκρι µένους
σκοπούς  και στόχους . Μετά  το εαρινό  Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο , η Επιτροπή  θα υποβάλει , τον
Απρίλιο  του 2003, επίση µη πρόταση  κατευθυντήριων  γραµµών και συστάσεων  για την
απασχόληση , µε σκοπό  την έγκρισή  τους από το Συµβούλιο  στα τέλη του πρώτου  εξαµήνου
του 2003.
133ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  1: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΒΑΣΙΚΩΝ  ∆ΕΙΚΤΩΝ  ΤΟΥ  200144
BE DK DE GR ES FR IE IT LUX NL AU PT SF SW UK EU15
∆είκτες  απασχόλησης
Συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης 59,9 76,2 65,8 55,4 56,3 63,1 65,7 54,8 62,9 74,1 68,4 68,9 68,1 71,7 71,7 63,9
Άνδρες 69,1 80,2 72,6 70,8 70,9 70,3 76,4 68,5 74,8 82,8 76,7 76,9 70,9 73,0 78,3 73,0
Γυναίκες 50,5 72,0 58,8 40,9 41,9 56,1 55,0 41,1 50,9 65,2 60,1 61,1 65,4 70,4 65,1 54,9
15-24 32,7 62,3 46,5 26,0 33,1 29,5 49,6 26,3 32,4 70,4 51,2 43,8 41,7 36,6 56,9 40,7
25-54 75,9 84,4 79,3 70,1 68,8 79,9 76,4 69,2 78,7 82,8 82,7 82,4 81,6 83,1 80,6 77,1
55-64 24,1 58,0 37,7 38,0 38,9 31,0 46,8 28,0 24,4 39,6 28,6 50,3 45,7 66,5 52,3 38,5
Ποσοστό  ισοδύνα µου πλήρους  απασχόλησης4555,7 69,8 58,6 55,1 53,8 59,9 60,7 52,7 60,0 58,1 63,4 67,4 65,7 65,1 62,1 58,5
Άνδρες 68,6 76,9 70,9 71,2 70,3 70,3 75,6 67,6 74,9 75,0 76,0 77,5 69,8 70,0 74,8 71,3
Γυναίκες 43,0 63,0 46,5 40,0 37,8 50,0 45,7 38,1 45,1 41,6 50,9 57,7 61,8 60,2 50,2 46,0
∆είκτες  ανεργίας
Συνολικό  ποσοστό  ανεργίας 6,6 4,3 7,9 10,5 10,6 8,6 3,8 9,4 2,0 2,4 3,6 4,1 9,1 5,1 5,0 7,4
Άνδρες 6,0 3,8 7,7 7,0 7,5 7,1 3,9 7,3 1,7 1,9 3,0 3,2 8,6 5,2 5,5 6,4
Γυναίκες 7,4 4,9 8,1 15,6 15,5 10,5 3,7 12,9 2,4 3,0 4,3 5,1 9,7 4,9 4,4 8,7
Λόγος  ανεργίας  των νέων 6,1 5,9 4,8 10,2 9,1 7,1 3,3 10,2 2,7 4,1 3,2 4,5 10,3 5,2 7,7 7,1
                                                
44Για λεπτο µερέστερη  εξήγηση  των βασικών  δεικτών  βλ. παρακάτω .
45Τα δεδοµένα για την Ισπανία  για το 2001 είναι  προσωρινά .
134Άνδρες 6,3 5,5 5,6 8,4 7,8 7,0 3,8 10,1 3,2 3,5 3,0 3,9 10,3 5,2 9,1 7,2
Γυναίκες 5,9 6,3 4,0 11,9 10,3 7,1 2,8 10,4 2,1 4,6 3,4 5,1 10,2 5,2 6,3 7,0
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας 3,0 0,9 3,9 5,4 5,1 2,9 1,3 5,9 0,5 0,8 0,9 1,5 2,5 1,8 1,3 3,3
Άνδρες 2,8 0,8 3,7 3,2 3,1 2,4 1,6 4,5 0,5 0,7 0,9 1,2 2,7 2,1 1,7 2,8
Γυναίκες 3,4 1,0 4,1 8,7 8,1 3,5 0,8 8,0 0,5 1,0 1,0 1,9 2,3 1,5 0,8 3,9
Οικονο µικοί δείκτες
Συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης 1,2 0,2 0,2 -0,1 2,5 1,9 2,9 1,6 5,6 2,1 0,2 1,6 1,2 1,9 0,8 1,2
Πραγ µατική  αύξηση  του ΑΕγχΠ 1,0 1,0 0,6 4,1 2,8 1,8 6,8 1,8 3,5 1,1 1,0 1,7 0,7 1,2 2,2 1,6
Αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  (κατά
κεφαλή )-0,2 0,8 0,4 4,2 0,3 -0,4 3,7 0,2 -2,0 -0,9 0,8 0,0 -0,5 -0,6 1,4 0,4
Αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  (ανά
ώρα)-0,2 1,0 0,4 4,2 0,3 0,1 3,7 0,2 -2,1 -0,9 0,8 0,0 -0,5 -0,6 1,2 0,3
Πραγ µατικό  κόστος  ανά µονάδα  εργασίας 1,3 0,9 -0,1 -1,2 0,0 1,3 0,3 -0,1 7,1 1,0 0,1 0,8 2,8 2,3 1,3 0,6
Άλλοι  βασικοί  δείκτες
Συµµετοχή  στην εκπαίδευση  και στην κατάρτιση 7,3 17,8 5,2 1,4 4,7 2,7 5,2 5,1 5,3 16,3 7,8 3,3 19,3 17,5 21,7 8,4
Άνδρες 7,7 16,4 5,7 1,5 4,1 2,5 5,2 4,9 5,9 17,0 9,0 3,0 17,1 15,4 18,0 7,8
Γυναίκες 6,9 19,1 4,8 1,2 5,2 3,0 5,3 5,2 4,7 15,5 6,7 3,7 21,4 19,7 25,6 8,9
∆απάνες  για επενδύσεις  στην εκπαίδευση 3,5 4,4 5,7 4,5 4,9 8,3
Ποσοστό  εκπαιδευτικών  µε γνώσεις  της ΚΠ
Κατάρτιση  στους  υπολογιστές 51 68 35 40 63 44 74 58 41 62 64 37 76 63 74 54
Κατάρτιση  στο διαδίκτυο 34 59 22 24 47 29 49 33 21 35 43 21 56 52 56 36
135Ποσοστό  πρόωρης  εγκατάλειψης  του σχολείου 13,6 16,8 12,5 16,5 28,3 13,5 18,9 26,4 18,1 15,3 10,2 45,2 10,3 7,7 17,6
Άνδρες 15,0 16,9 12,2 20,4 34,7 15,0 22,6 30,2 19,0 16,5 9,7 52,3 13,0 9,2 19,7
Γυναίκες 12,3 16,7 12,8 13,0 21,8 12,0 15,1 22,6 17,2 14,1 10,7 38,0 7,7 6,2 15,4
∆ιαδικτυακή  κάλυψη  των σχολείων 91 98 94 45 94 84 98 89 92 93 72 62 99 100 95 89
Πρωτοβάθ µια εκπαίδευση 90 98 90 22 91 63 96 87 86 91 53 56 99 100 93 84
∆ευτεροβάθ µια εκπαίδευση 96 99 98 58 95 97 99 98 100 100 95 91 99 100 98 96
Τριτοβάθ µια εκπαίδευση 94 100 97 85 98 98 100 97 100 100 96 100 97 100 97
Ποσοστό  αυτοαπασχολού µενων 13,2 8,0 9,9 31,6 18,4 9,8 17,0 23,7 6,7 10,8 10,8 25,0 12,3 10,6 11,3 14,0
Άνδρες 16,3 12,2 12,8 37,9 21,3 13,0 24,3 28,6 8,0 12,7 12,8 27,4 16,0 15,2 15,1 17,8
Γυναίκες 9,1 3,2 6,4 21,3 13,6 5,9 6,5 15,4 4,7 8,4 8,4 22,1 8,3 5,6 6,5 9
Ποσοστό  απασχόλησης  στον τοµέα των
υπηρεσιών56,4 33,0 35,9 42,1 36,0 56,9 42,4 40,3 45,3 52,5 52,9 44,4
Άνδρες 50,5 38,0 37,3 38,5 40,2 55,6 39,6 38,7 37,1 44,2 48,7 43,0
Γυναίκες 62,3 28,3 34,3 45,8 31,8 58,2 45,0 41,6 53,6 61,1 57,2 45,6
Προσαρ µοσµένος έµµεσος  φορολογικός
συντελεστής  της µισθωτής  εργασίας44,0 41,5 38,8 37,5 31,5 37,9 27,4 41,3 29,8 31,6 41,7 33,9 45,3 48,5 28,3 36,4
Φορολογικός  συντελεστής  για τους χαµηλόµισθους 49,1 41,1 45,4 34,3 33,3 38,4 17,3 42,9 28,8 36,8 39,9 29,6 40,9 47,0 24,8 37,8
Εργατικά  ατυχή µατα (έτος αναφοράς  1999) 4924 4908 3031 2740 7027 4991 1291 4067 4973 4223 3301 5048 3137 1425 1606 4088
Μη κανονική  απασχόληση 13,0 18,1 7,7 11,5 24,6 14,9 15,6 9,3 7,7 33,4 6,5 14,7 20,8 23,6 9,2 13,4
Μερική  απασχόληση 20,2 20,8 20,8 3,5 8,4 17,1 17,7 9,6 11,5 43,1 17,3 4,8 11,8 22,7 25,1 18,9
Ορισ µένου χρόνου 8,8 9,4 12,4 12,9 31,5 14,9 3,7 9,5 4,4 14,3 8,1 20,3 17,9 14,7 6,7 13,2
136∆ιαχωρισ µός των φύλων
Επαγγέλ µατα 26,1 28,1 27,0 21,7 25,0 26,6 26,8 21,9 26,8 25,0 27,2 26,5 29,6 29,0 26,7 25,2
Τοµείς 18,1 19,0 18,2 15,5 19,5 17,4 20,7 15,2 19,6 18,1 20,3 21,5 21,9 21,8 18,8 17,7
Άνοιγ µα της ψαλίδας  µεταξύ  των φύλων  ως προς
τον αντίκτυπο  της απασχόλησης  στη γονική
ιδιότητα  (αναλογία )1,15 1,53 1,29 1,40 1,34 1,30 1,26 1,23 1,18 1,08 1,47 1,36
Αντίκτυπος  της απασχόλησης  στη γονική  ιδιότητα
Άνδρες -9,7 -7,6 -15,2 -14,1 -9,3 -13,9 -7,2 -4,3 -6,3 -9,6 -5,8 -9,5
Γυναίκες 1,7 21,9 4,2 8,2 11,9 4,9 9,2 12,0 6,8 -2,0 21,6 12,2
Άνοιγ µα της ψαλίδας  στις αµοιβές  µεταξύ  των
φύλων  (έτος αναφοράς  1998)7 10 19 13 14 11 20 9 21 21 6 24 16
137ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  2: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ  ΤΩΝ  ΑΠΟ  ΚΟΙΝΟΥ  ΣΥΜΦΩΝΗΘΕΝΤΩΝ  ∆ΕΙΚΤΩΝ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΠΡΟΛΗΨΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ  ΓΙΑ ΤΟ 2000 ΚΑΙ  ΤΟ 200146
Πίνακας  Α: Από κοινού  συµφωνη µένοι δείκτες  για την πρόληψη . Νέοι  άνεργοι
2000 2001
∆είκτης  προσπάθειας  (C/A) ∆είκτης  µη συµµόρφωσης  (D/B) ∆είκτης  αποτελεσ µάτων
(B/A)∆είκτης  προσπάθειας  (C/A) ∆είκτης  µη συµµόρφωσης  (D/B) ∆είκτης  αποτελεσ µάτων
(B/A)
Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ
BE 53,3 53,2 53,2 21,7 19,7 23,6 44,9 42,9 46,9 57,9 59,3 56,3 29,0 27,8 30,3 36,2 35,5 36,9
DK 1,0 1,0 1,0 81,0 83,0 80,0 6,0 6,0 7,0 1,0 1,0 1,0 83,0 84,0 82,0 6,0 6,0 6,0
DE 65,6 66,5 64,2 18,5 18,1 19,1 16,6 16,0 17,5 76,3 76,1 76,6 17,7 15,0 22,9 16,2 15,8 16,7
EL 10,6 10,1 39,5 44,7
ES 39,0 42,0 37,0 37,0 36,0 38,0 8,0 7,0 9,0 32,0 33,0 31,0 46,0 47,0 45,0 10,0 8,0 13,0
FR 5,9 5,2 6,7 59,9 59,4 60,3 14,8 12,8 16,8 6,,4( α)
55,9 (β)5,6 (α)
54,0 (β)7,2 (α)
57,9(β)53,8(α)79
,0 (β)54,5(α)
80,0(β)53,3(α)
78,1 (β)14.1 13.0 15.2
IE 4,3 60,9 8,1 3,8 59,0 7,2
IT
LUX 40,7 11,8 21,8 43,5 8,2 26,8
NL 100 0 10,0 100 0 10,0
AU 58,4 56,2 61,3 15,2 18,5 12,8 2,8 2,2 3,6 60,7 58,5 63,6 13,9 15,8 12,3 2,5 2,0 3,2
PT 36,1 34 37,3 6,8 7,5 6,4 12,1 9,5 13,8 34,9 33,5 35,7 23,9 26,3 22,7 17,4 15,0 18,8
                                                
46Για την ερµηνεία  των δεικτών  αυτών  βλ. παράρτη µα 3.
138FIN 99,0 98,8 99,2 10,9 11,0 10,7 9,1 10,8 7,8 99,5 99,4 99,5 8,7 10,1 7,5 8,6 10,0 7,4
SW 98,7 98,4 98,9 9,6 10,3 8,5 1,3 1,6 1,1 97,9 97,5 98,3 1,1 1,2 0,9 2,1 2,5 1,7
UK 100 100 100 0 0 0 16 16 15 100 100 100 0 0 0 16 16 15
139Πίνακας  Β: Από κοινού  συµφωνη µένοι δείκτες  για την πρόληψη . Ενήλικες  άνεργοι
2000 2001
∆είκτης  προσπάθειας  (C/A) ∆είκτης  µη συµµόρφωσης  (D/B) ∆είκτης  αποτελεσ µάτων  (B/A) ∆είκτης  προσπάθειας  (C/A) ∆είκτης  µη συµµόρφωσης  (D/B) ∆είκτης  αποτελεσ µάτων
(B/A)
Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ Σύνολο Α Γ
BE 47,8 49,6 46,3 38,0 36,0 39,6 35,0 33,5 36,3
DK 1,0 1,0 1,0 66,0 75,0 58,0 3,0 3,0 3,0 1,0 1,0 1,0 60,0 68,0 53,0 3,0 3,0 3,0
DE 67,2 68,2 65,8 23,6 21,0 26,3 17,3 15,0 20,4 74,3 69,7 70,9 22,4 22,0 22,9 20,7 19,2 23,8
EL
ES 30,0 29,0 30,0 62,0 66,0 59,0 8,0 7,0 9,0 23,0 21,0 25,0 62,0 66,0 58,0 9,0 8,0 11,0
FR 6,6 5,3 7,9 50,6 55 45,9 13,3 12,1 14,6 7,6 ( α)
53,4 (β)5,9 (α)
52,6(β)9,4(α)
54,1
(β)39,1
(α)
75,3
(β)29,0 (a)
74,9 (b)12.3 11.6 13.0
IRL 7,7 48,5 12,7
IT
LUX 27,3 38,2 14,6 32,1 21,9 15,3
NL 12,0 66,0 21,0 15,0 66,0 23,0
AU 54,6 49,5 67,0 16,9 18,7 15,3 0,9 0,6 1,7 56,3 50,9 70,0 14,8 15,8 13,7 0,6 0,5 0,9
PT 35,8 37,2 35,1 11,6 11,4 11,8 14,4 16,7 13,2 34,1 35,3 33,6 21,7 22,7 21,0 17,6 20,1 16,3
FIN 98,6 98,0 98,9 14,1 14,6 13,6 10.2 14,1 7,9 99,4 99,1 99,6 9,7 13,9 7,4 9,5 13,6 7,3
140SW 93,3 92,2 94,4 0,8 0,7 0,8 6,7 7,8 5,6 95,6 94,8 96,4 0,1 0,1 0,1 4,4 5,2 3,6
UK 100 100 100 0 0 0 10 11 7 100 100 100 0 0 0 9 10 7
141Παρατηρήσεις  ειδικές  για κάθε  χώρα  (στο παράρτη µα 2)
BE: Τα στοιχεία  για το 2000 καλύπτουν  την περίοδο  07/99-06/00 για τους νέους  και 01/00-
12/00 για τους ενήλικες . Τα στοιχεία  για το 2001 καλύπτουν  την περίοδο  07/00 – 06/2001 για
τους νέους . ∆εν υπάρχουν  στοιχεία  για τους ενήλικες  το 2001.
DK: Μόνον  ασφαλισ µένοι άνεργοι . Τα στοιχεία  για το 2000 καλύπτουν  την περίοδο  2ο
εξάµηνο του 1999- 2ο εξάµηνο του 2000 και τα στοιχεία  για το 2001 την περίοδο  2ο εξάµηνο
του 2000 - 2ο εξάµηνο του 2001 για τους νέους .
DE: Τα στοιχεία  για τους ενήλικες  περιλα µβάνουν  όλους  τους ανέργους .
EL: ∆εν υπάρχουν  δείκτες .
ES: Τα στοιχεία  για το 2001 καλύπτουν  την περίοδο  01/04/2001 – 31/03/2002.
FR: Λόγω αλλαγών  στη µεθοδολογία  και στην  εφαρ µογή που επέφερε  το νέο
«εξατο µικευµένο πρόγρα µµα ενεργοποίησης  για ένα νέο ξεκίνη µα», από την 1η Ιουλίου
2001, οι δείκτες  ενεργειών  χωρίζονται  σε δύο περιόδους : (α) 1ο εξάµηνο του 2001· και (β) 2ο
εξάµηνο του 2001.
NL: Οι δείκτες  πρόληψης  βασίζονται  µόνον  όσους  έµειναν  άνεργοι  πρόσφατα . Νέοι  άνεργοι :
οι δείκτες  βασίζονται  στην  κατάσταση  όπως  διαµορφώνεται  12 µήνες µετά την εγγραφή  στα
µητρώα  ανέργων .
PT: Το 2001 τα στοιχεία  καλύπτουν  για πρώτη  φορά  το σύνολο  της επικράτειας .
142ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  3: ∆ΕΙΚΤΕΣ : ΠΗΓΕΣ  ΚΑΙ  ΟΡΙΣΜΟΙ
Τα στοιχεία  που περιέχονται  στην  παρούσα  έκθεση  προέρχονται  κυρίως  από την Eurostat, τη
Στατιστική  Υπηρεσία  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων . Ορισ µένα στοιχεία  περιέχονται  επίσης
στα εθνικά  σχέδια  δράσης  για την απασχόληση . Οι κύριες  πηγές  στοιχείων  της Eurostat είναι :
- η Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού στην  Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  (LFS),
-η τριµηνιαία  έκδοση  στοιχείων  για το εργατικό  δυνα µικό της Eurostat (QLFD)
-οι εναρ µονισµένες σειρές  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για την ανεργία  και
-η έρευνα  «Πάνελ  Νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας » (ECHP).
Η Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού στην  Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  (LFS) είναι  η εναρ µονισµένη
έρευνα  της ΕΕ για τις εξελίξεις  της αγοράς  εργασίας . Ορισ µένα κράτη  µέλη παρουσιάζουν
τριµηνιαία  αποτελέσ µατα συνεχούς  έρευνας  για το εργατικό  δυνα µικό, άλλα  διεξάγουν  µία
ενιαία  ετήσια  έρευνα  την άνοιξη .
Η τριµηνιαία  έκδοση  στοιχείων  για το εργατικό  δυνα µικό της Eurostat (QLFD) είναι  µια
εναρ µονισµένη σειρά  τριµηνιαίων  στατιστικών  για την απασχόληση  που βασίζεται  στην  LFS
και ενδεχο µένως  σε εθνικές  πηγές . Η QLFD αποτελείται  από δύο σύνολα  τριµηνιαίων
σειρών : 1) πληθυσ µός, απασχόληση  και ανεργία  ανά φύλο  και ηλικία , κυρίως  µε βάση  τα
κοινοτικά  αποτελέσ µατα της LFS και 2) απασχόληση  ανά οικονο µική δραστηριότητα  και
καθεστώς  απασχόλησης  (κυρίως  µε βάση  τα στοιχεία  των εθνικών  λογαριασ µών για την
απασχόληση  ESA 1995), κατανε µηµένη ανά φύλο  και ανά ορισµένα χαρακτηριστικά  του
επαγγέλ µατος.
Η έρευνα  «Πάνελ  Νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας »(ECHP) είναι  µια ετήσια
διαχρονική  έρευνα  ενός αντιπροσωπευτικού  δείγµατος νοικοκυριών  που άρχισε  το 1994 και
καλύπτει  τις συνθήκες  διαβίωσης , το καθεστώς  απασχόλησης , την υγεία , την εκπαίδευση  και
το εισόδη µα. Κατά  τη δηµοσίευση  της παρούσας  έκθεσης  ήταν  διαθέσι µα στοιχεία  για τα
πρώτα  τέσσερα  στάδια  του πάνελ  (1994-1998). Η έρευνα  βασίζεται  σε εναρ µονισµένο
ερωτη µατολόγιο  της Eurostat, προσαρ µοσµένο από εθνικά  ιδρύµατα.
143∆είκτες  επίδοσης
EMP1/EMP2/EMPc2 Ποσοστά  απασχόλησης  ανά ηλικιακή  οµάδα (15-64,15-
24,25-54,55-64) και φύλο
Ορισ µός: Οι απασχολού µενοι ως αναλογία  του συνολικού  πληθυσ µού του ίδιου  φύλου  και
της ίδιας  ηλικίας .
Πηγή : Eurostat QLFD.
EMPc3 Ποσοστά  απασχόλησης  σε ισοδύνα µα πλήρους  απασχόλησης  ανά φύλο
στην  ηλικιακή  κατηγορία  των 15-64 ετών
Ορισ µός: Η απασχόληση  που ισοδυνα µεί µε πλήρη  απασχόληση  ως αναλογία  του συνολικού
πληθυσ µού του ίδιου  φύλου  και της ίδιας  ηλικίας  (το ισοδύνα µο πλήρους  απασχόλησης
ορίζεται  ως το σύνολο  των δεδουλευ µένων  ωρών  διαιρού µενο δια του µέσου  ετησίου
αριθµού δεδουλευ µένων  ωρών  σε θέσεις  πλήρους  απασχόλησης ).
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού
UNEMP1 Ποσοστά  ανεργίας  ανά φύλο
Ορισ µός: Οι άνεργοι  ως αναλογία  του ενεργού  πληθυσ µού, ιδίου  φύλου  και ιδίας  ηλικίας .
Πηγή : Εναρ µονισµένες σειρές  της Eurostat για την ανεργία
UNEMPc1 Ποσοστό  ανεργίας  των νέων  ανά φύλο
Ορισ µός: Άνεργοι  ηλικίας  15-24 ως αναλογία  του συνολικού  πληθυσ µού του ίδιου  φύλου  και
της ίδιας  ηλικίας .
Πηγή : Εναρ µονισµένες σειρές  της Eurostat για την ανεργία
UNEMP2 Ποσοστά  µακροχρόνιας  ανεργίας  ανά φύλο
Ορισ µός: µακροχρόνια  άνεργοι  (επί 12 µήνες ή περισσότερο ) ως αναλογία  του ενεργού
πληθυσ µού του ίδιου  φύλου .
Πηγή : Eurostat QLFD.
EMPc1 Αύξηση  της απασχόλησης
144Ορισ µός: Ετήσια  µεταβολή  του πληθυσ µού που απασχολείται  σε εγχώριες  µονάδες
παραγωγής .
Πηγή : Eurostat QLFD.
ECON1, ECONc1, ECONc2 Άλλοι  συναφείς  µε την οικονο µία δείκτες  για την
απασχόληση  (πραγ µατική  αύξηση  του ΑΕγχΠ , αύξηση  της παραγωγικότητας  της
εργασίας  και του πραγ µατικού  κόστους  της εργασίας  ανά µονάδα  προϊόντος ) παρέχονται
από τη Γ∆ Οικονο µικών  και Χρηµατοδοτικών  Υποθέσεων  (βάση  δεδοµένων  AMECO), βάσει
των εθνικών  λογαριασ µών (λογαριασ µοί ESA-95) και των εαρινών  προβλέψεων . Τα στοιχεία
αντιστοιχούν  στην  ετήσια  µέση µεταβολή  από το προηγού µενο έτος (σε ποσοστιαία
κλίµακα).
Βασικοί  δείκτες
PREV1 Πρόληψη : δείκτης  προσπάθειας
Ορισ µός: Ποσοστό  νέων /ενήλικων  ανέργων  που κατέστησαν  άνεργοι  το µήνα Χ και έχουν
αρχίσει  ένα ατοµικό σχέδιο  ενεργοποίησης  προτού  συµπληρώσουν  τους 6/12 µήνες ανεργίας
(ανά φύλο ).
Πηγή : εθνικά  σχέδια  δράσης
PREV2 Πρόληψη : δείκτης  µη συµµόρφωσης
Ορισ µός: Ποσοστό  νέων /ενήλικων  ανέργων  που κατέστησαν  άνεργοι  το µήνα Χ και δεν
έχουν  αρχίσει  ατοµικό σχέδιο  ενεργοποίησης  προτού  συµπληρώσουν  τους 6/12 µήνες
ανεργίας  (ανά φύλο ).
Πηγή : εθνικά  σχέδια  δράσης
PREV3 Πρόληψη : δείκτης  αποτελεσ µάτων : ποσοστό  εισροών  στη µακροχρόνια
ανεργία
Ορισ µός: Ποσοστό  νέων  (ενηλίκων ) που εξακολουθούν  να είναι  άνεργοι  στο τέλος  του X+6
µήνα (12) χωρίς  διακοπή  (ανά φύλο ).
Πηγή : εθνικά  σχέδια  δράσης
ACT1 Ενεργοποίηση : ποσοστό  ενεργοποίησης
145Ορισ µός: Αριθ µός συµµετεχόντων  σε κατάρτιση  και σε ανάλογες  ενέργειες  που είχαν  στο
παρελθόν  καταγραφεί  ως άνεργοι  σε σχέση  µε τον αριθµό των καταγεγρα µµένων  ανέργων
(συµπεριλα µβανο µένων  των ατόµων που συµµετέχουν  σε ενέργειες ) (ετήσιοι  µέσοι όροι).
Κατανε µηµένοι ανά είδος  ενέργειας  και ανά φύλο .
Πηγή : εθνικά  σχέδια  δράσης
ACT2 (ACT3) Αποτελεσ µατικότητα  της ενεργοποίησης : ποσοστό  της επιστροφής
στην  απασχόληση  (ανεργία )
Ορισ µός: ποσοστό  επιστροφής  στην  απασχόληση  (ανεργία ) ύστερα  από τη συµµετοχή  σε µία
ενέργεια .
Πηγή : εθνικά  σχέδια  δράσης
LLL1 ∆απάνες  για επενδύσεις  στην  εκπαίδευση / ΑΕγχΠ
Ορισ µός: Συνολικές  δηµόσιες  δαπάνες  για την εκπαίδευση  ως ποσοστό  του ΑΕγχΠ .
Πηγή : ετήσια  στοιχεία  UNESCO/O ΟΣΑ /EUROSTAT
LLL2 Συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  και στην  κατάρτιση
Ορισ µός: Ποσοστό  πληθυσ µού ηλικίας  εργασίας  που συµµετέχει  στην  εκπαίδευση  και την
κατάρτιση .
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού
LLL3 Ποσοστό  πρόωρης  εγκατάλειψης  του σχολείου
Ορισ µός: Ποσοστό  των ατόµων ηλικίας  18-24 ετών  που έχουν  ολοκληρώσει  το δεύτερο
κύκλο  της δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  (επίπεδο  2 ISCED) ή χαµηλότερο  επίπεδο  και δεν
παρακολουθούν  περαιτέρω  εκπαίδευση  ή κατάρτιση , ανά εργασιακό  καθεστώς .
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού
LLL4 ∆ιαδικτυακή  κάλυψη  των σχολείων
Ορισ µός: Ποσοστό  των σχολείων  που συνδέονται  µε το ∆ιαδίκτυο  ανά βαθµίδα και είδος
εκπαίδευσης  (πρωτοβάθ µια, δευτεροβάθ µια, επαγγελ µατική /τεχνική  - επίπεδα  1, 2 και 3
INSED)
146Πηγή : Ευρωβαρό µετρο Flash 102 και 109.
LLL5 Ποσοστό  εκπαιδευτικών  µε γνώσεις  της ΚΠ
Ορισ µός: Ποσοστό  των εκπαιδευτικών , που έχουν  αποκτήσει  βασικές  δεξιότητες  ψηφιακής
τεχνολογίας  (δηλ., έχουν  εκπαιδευτεί  στη χρήση  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  και του
∆ιαδικτύου ) ή χρησι µοποιούν  υπολογιστές  (off-line/on-line) ανά βαθµίδα και είδος
εκπαίδευσης  (πρωτοβάθ µια, δευτεροβάθ µια, επαγγελ µατική /τεχνική  - επίπεδα  1, 2 και 3
INSED).
Πηγή : Ευρωβαρό µετρο Flash 102 και 109.
ENTR3 Ποσοστό  αυτοαπασχολού µενων
Ορισ µός: Αριθ µός αυτοαπασχολού µενων  ως ποσοστό  του αριθµού των απασχολού µενων .
Πηγή : Έρευνα  του Εργατικού  ∆υνα µικού.
ENTR4 Ποσοστό  απασχόλησης  στον  τοµέα των υπηρεσιών
Ορισ µός: αριθµός των απασχολού µενων  που εργάζονται  στον  τοµέα των υπηρεσιών  (κύρια
απασχόληση ) ηλικίας  15-64 ετών  ως ποσοστό  του πληθυσ µού ηλικίας  15-64 ετών .
Πηγή : Eurostat QLFD.
TAX1 Προσαρ µοσµένος έµµεσος  φορολογικός  συντελεστής  της µισθωτής  εργασίας
Ορισ µός: Λόγος  των συνολικών  φόρων  της µισθωτής  εργασίας  (φόροι  ατοµικού εισοδή µατος
συν κοινωνικές  εισφορές  των εργαζο µένων  και των εργοδοτών  συν φόροι  µισθωτών
υπηρεσιών ) διαιρού µενων  διά των συνολικών  αποδοχών  των εργαζο µένων  συν τους φόρους
µισθωτών  υπηρεσιών  που καταβάλουν  οι εργοδότες .
Πηγή : Eurostat « Η δοµή των φορολογικών  συστη µάτων  στην  ΕΕ», όπως  ενηµερώθηκε  από
τις υπηρεσίες  της Επιτροπής  - Γ∆ TAXUD, 2002.
TAX2 Φορολογικός  συντελεστής  για τους  χαµηλόµισθους
Ορισ µός: Λόγος  του φόρου  εισοδή µατος συν τις κοινωνικές  εισφορές  των εργαζο µένων  και
των εργοδοτών  συµπεριλα µβανο µένων  των φόρων  µισθωτών  υπηρεσιών  πλην  των παροχών
σε µετρητά  διαιρού µενων  διά του κόστους  εργασίας  ενός χαµηλόµισθου  (ανύπαντρο  άτοµο
χωρίς  παιδιά  µε µισθό ίσο µε το 67% των αποδοχών  ενός εργαζό µενου µέσης  παραγωγής ).
147Πηγή : :"Taxing wages - taxes on wages and sala ries, social security  contributions for
employees and their employers", υπηρεσίες  της Επιτροπής  βάσει  της βάσης  δεδοµένων  του
ΟΟΣΑ  1996-2001/2000.
HSW1 Εργατικά  ατυχή µατα
Ορισ µός: Η εξέλιξη  του δείκτη  επίπτωσης , όπως  ορίζεται  ως αριθµός των εργατικών
ατυχη µάτων  ανά 100 000 απασχολού µενους .
Πηγή : Ευρωπαϊκές  Στατιστικές  για τα Εργατικά  Ατυχή µατα (ESAW)
NFW1 Νέες  µορφές  εργασίας  (µη κανονική  απασχόληση )
Ορισ µός: Αριθ µός των απασχολού µενων  που εργάζονται  σε µερική  εθελοντική  και µη
εθελοντική  απασχόληση  ως % του αριθµού των εργαζο µένων  και των ατόµων µε συµβάσεις
εθελοντικής  και µη εθελοντικής  εργασίας  ορισµένου χρόνου  ως % του συνολικού  αριθµού
των εργαζο µένων .
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού
EO1 Απόλυτο  άνοιγ µα της ψαλίδας  ως προς  την ανεργία
Ορισ µός: Η διαφορά  στα ποσοστά  ανεργίας  µεταξύ  γυναικών  και ανδρών  σε απόλυτες  τιµές
(ποσοστιαίες  µονάδες ).
Πηγή : Εναρ µονισµένες σειρές  της Eurostat για την ανεργία
EO2 Απόλυτο  άνοιγ µα της ψαλίδας  ως προς  την απασχόληση
Ορισ µός: Η διαφορά  στα ποσοστά  απασχόλησης  µεταξύ  γυναικών  και ανδρών  σε απόλυτες
τιµές (ποσοστιαίες  µονάδες ).
Πηγή : Eurostat QLFD.
EO3 ∆είκτης  του διαχωρισ µού των φύλων  ως προς  τα επαγγέλ µατα
Ορισ µός: Το µέσο εθνικό  ποσοστό  της απασχόλησης  των γυναικών  και των ανδρών
εφαρ µόζεται  σε κάθε  επάγγελ µα και οι διαφορές  αθροίζονται  για να βρεθεί  η συνολική  τιµή
της µη ισόρροπης  κατανο µής µεταξύ  των φύλων . Η τιµή αυτή  παρουσιάζεται  ύστερα  ως
ποσοστό  της συνολικής  απασχόλησης
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού.
148EO4 ∆είκτης  του διαχωρισ µού των φύλων  ανά τοµείς
Ορισ µός: Το µέσο εθνικό  ποσοστό  της απασχόλησης  των γυναικών  και των ανδρών
εφαρ µόζεται  σε κάθε  τοµέα και οι διαφορές  αθροίζονται  για να βρεθεί  η συνολική  τιµή της
µη ισόρροπης  κατανο µής µεταξύ  των φύλων . Η τιµή αυτή  παρουσιάζεται  ύστερα  ως ποσοστό
της συνολικής  απασχόλησης
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού.
EO5 Άνοιγ µα της ψαλίδας  των αµοιβών  µεταξύ  των φύλων
Ορισ µός: Λόγος  του δείκτη  των ωριαίων  αποδοχών  των γυναικών  µε αυτές  των ανδρών  για
µισθωτούς  που εργάζονται  15+ ώρες . Κατανο µή ανά ιδιωτικό  και δηµόσιο τοµέα.
Πηγή : "Πάνελ  νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας " (ECHP).
EO6 Άνοιγ µα της ψαλίδας  µεταξύ  των φύλων  ως προς  τον αντίκτυπο  της
απασχόλησης  στη γονική  ιδιότητα  (αναλογία )
Ορισ µός: Ο λόγος  µεταξύ  των ποσοστών  απασχόλησης  των ανδρών , µε και χωρίς  παιδιά , και
των ποσοστών  απασχόλησης  των γυναικών , µε και χωρίς  παιδιά , στην  ηλικιακή  οµάδα των
20--50 ετών . Συµπεριλα µβάνονται  τα παιδιά  ηλικίας  0--6 ετών . (Mc/Mnc)/(Wc/Wnc), όπου
Mc=άνδες  µε παιδιά , Wc=γυναίκες  µε παιδιά , Mnc=άνδρες  µε παιδιά , Wnc=γυναίκες  για
παιδιά . Όσο περισσότερο  η τιµή προσεγγίζει  το 1, τόσο  περισσότερο  όµοιος είναι  ο
αντίκτυπος  της γονικής  ιδιότητας  στις γυναίκες  και τους άνδρες . Οι τιµές άνω του 1 δείχνουν
ότι ο αντίκτυπος  της γονικής  ιδιότητας  είναι  µεγαλύτερος  στις γυναίκες  από ό,τι τους άνδρες .
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού.
EO7 Αντίκτυπος  της απασχόλησης  στη γονική  ιδιότητα
Ορισ µός: Η απόλυτη  διαφορά  στα ποσοστά  απασχόλησης  των ατόµων χωρίς  παιδιά  και µε
παιδιά  ηλικίας  0-6 ετών  (ηλικιακή  οµάδα 20-50 ετών ), ανά φύλο .
Πηγή : Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού.