[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 27.1.2010

COM(2010) 10 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Αξιολόγηση της δράσης που ανέλαβαν η Λετονία και η Ουγγαρία ως ανταπόκριση στις συστάσεις που εξέδωσε το Συμβούλιο στις 7 Ιουλίου 2009 με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος

1. Η εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης στην παρούσα κρίση

Πολλές χώρες της ΕΕ αντιμετωπίζουν σήμερα ελλείμματα γενικής κυβέρνησης τα οποία υπερβαίνουν την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Η συχνά σοβαρή επιδείνωση του ελλείμματος καθώς και του χρέους πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της πρωτοφανούς παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και της καθοδικής πορείας της οικονομικής ανάπτυξης κατά την περίοδο 2008/09. Η κατάσταση αυτή αποτελεί τη συνισταμένη πολλών παραγόντων. Πρώτον, η οικονομική επιβράδυνση επιφέρει μείωση στα φορολογικά έσοδα και αύξηση στις δαπάνες για κοινωνικές παροχές (π.χ. επιδόματα ανεργίας). Δεύτερον, αναγνωρίζοντας ότι οι δημοσιονομικές πολιτικές καλούνται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην παρούσα ιδιάζουσα οικονομική συγκυρία, η Επιτροπή, στο ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας (ΕΣΑΟ) του Νοεμβρίου 2008, το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο, ζήτησε να δοθούν δημοσιονομικά κίνητρα στην οικονομική δραστηριότητα. Το σχέδιο αναφέρει ότι τα κίνητρα πρέπει να διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο ώστε να αντανακλούν τις διαφορές στην κατάσταση των δημόσιων οικονομικών τους από άποψη διατηρησιμότητας και ανταγωνιστικότητας. Στην περίπτωση της Λετονίας και της Ουγγαρίας δεν υπήρχε περιθώριο για τη θέσπιση τέτοιου είδους δημοσιονομικών κινήτρων. Τέλος, αρκετές χώρες έχουν λάβει μέτρα για τη σταθεροποίηση του χρηματοπιστωτικού τους τομέα, ορισμένα από τα οποία έχουν επίπτωση στην κατάσταση του χρέους ή συνιστούν κίνδυνο αύξησης των ελλειμμάτων και του χρέους στο μέλλον, μολονότι ορισμένες από τις δαπάνες της δημόσιας στήριξης μπορούν να ανακτηθούν μεταγενέστερα.

Σύμφωνα με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η Επιτροπή κινεί τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) οσάκις το έλλειμμα ενός κράτους μέλους υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ. Οι τροποποιήσεις στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης το 2005 είχαν στόχο να διασφαλιστεί ότι λαμβάνεται ειδικότερα πλήρως υπόψη το οικονομικό και δημοσιονομικό υπόβαθρο σε όλα τα στάδια της ΔΥΕ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης παρέχει το πλαίσιο στήριξης των κυβερνητικών πολιτικών για την άμεση επάνοδο σε υγιείς δημοσιονομικές θέσεις, λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση και διασφαλίζοντας, συνεπώς, τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

2. Αξιολόγηση της Aποτελεσματικης δρασησ που αναληφθηκε

Στις 7 Ιουλίου, το Συμβούλιο απηύθυνε συστάσεις δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ) προς τη Λετονία και την Ουγγαρία με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος. Στην περίπτωση της Λετονίας οι συστάσεις αυτές βασίσθηκαν σε επικαιροποίηση των εαρινών προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009, η οποία πραγματοποιήθηκε ειδικά μετά την επανεξέταση της πολυμερούς συνδρομής για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών που χορηγήθηκε στη Λετονία τον Ιούνιο του 2009. Στην περίπτωση της Ουγγαρίας, οι συστάσεις βασίσθηκαν στις οικονομικές προοπτικές που διαγράφονταν στις εαρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009.

Σύμφωνα με τον κανονισμό 1467/97[1] και τον αναθεωρημένο Κώδικα Δεοντολογίας[2], ένα κράτος μέλος θεωρείται ότι έχει αναλάβει αποτελεσματική δράση, εάν έχει ενεργήσει σύμφωνα με τη σύσταση που βασίζεται στο άρθρο 104 παράγραφος 7 της ΣΕΚ. Ο Κώδικας Δεοντολογίας αναφέρει ότι κατά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της δράσης πρέπει να λαμβάνεται ιδιαιτέρως υπόψη εάν το εκάστοτε κράτος μέλος έχει επιτύχει την ετήσια βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ισοζυγίου του, χωρίς να υπολογίζονται τα έκτακτα και άλλα προσωρινά μέτρα, που είχε αρχικά συστήσει το Συμβούλιο. Εφόσον η διαπιστούμενη προσαρμογή αποδεικνύεται κατώτερη σε σχέση με τη σύσταση, πρέπει να γίνεται προσεκτική ανάλυση των αιτίων της υστέρησης. Σε περίπτωση πολυετούς προσαρμογής, ο Κώδικας Δεοντολογίας ορίζει ότι η αξιολόγηση πρέπει να εστιάζεται κυρίως στα μέτρα που λαμβάνονται προκειμένου να εξασφαλιστεί κατάλληλη δημοσιονομική προσαρμογή κατά το έτος που έπεται της διαπίστωσης του υπερβολικού ελλείμματος.

Στις ενότητες που ακολουθούν κατά χώρα, αξιολογούνται οι δράσεις που ανέλαβαν η Λετονία και η Ουγγαρία ως ανταπόκριση στις συστάσεις του Συμβουλίου.

3. Λετονία

3.1. Διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και οι πλέον πρόσφατες συστάσεις

Στις 7 Ιουλίου 2009, το Συμβούλιο απεφάνθη ότι η Λετονία παρουσίαζε υπερβολικό έλλειμμα σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6 της ΣΕΚ και απηύθυνε συστάσεις προς αυτήν σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της ΣΕΚ με σκοπό τον τερματισμό της κατάστασης υπερβολικού κρατικού ελλείμματος. Στις συστάσεις του το Συμβούλιο καθόρισε προθεσμία μέχρι τις 7 Ιανουαρίου 2010 για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης.

Το Συμβούλιο συνέστησε στη Λετονία να θέσει τέλος στην κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το ταχύτερο δυνατόν και το αργότερο έως το 2012, μέσω της εξασφάλισης δημοσιονομικής προσαρμογής ίσης τουλάχιστον με 2 ¾ % του ΑΕΠ κατά μέσο όρο ετησίως την περίοδο 2010-2012, της ενίσχυσης της δημοσιονομικής διακυβέρνησης και της διαφάνειας (βελτίωση του δημοσιονομικού πλαισίου, ενίσχυση των ελέγχων επί των δαπανών από μέρους του Υπουργείου Οικονομικών), καθώς και μέσω της κανονιστικής ρύθμισης και της εποπτείας των χρηματοπιστωτικών αγορών. Το Συμβούλιο έθεσε ως προθεσμία την 7η Ιανουαρίου 2010 για την ανάληψη, από τη λετονική κυβέρνηση, αποτελεσματικής δράσης για την εφαρμογή των μέτρων που συνδέονταν με τον συμπληρωματικό προϋπολογισμό της 16ης Ιουνίου 2009, για την έγκριση πλήρως διαρθρωμένου προϋπολογισμού για το 2010 με υψηλής ποιότητας μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, συνεπή με την προβλεπόμενη πορεία για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, καθώς και για τη συνοπτική παρουσίαση των προβλεπόμενων μέτρων για το 2011 και το 2012.

Η Λετονία λαμβάνει μεσοπρόθεσμη χρηματοδοτική συνδρομή από την ΕΕ υπό μορφή δανείου ύψους 3,1 δισεκατ. EUR κατ’ ανώτατο όριο, με απόφαση της 20ής Ιανουαρίου 2009. Η εν λόγω συνδρομή, η οποία χορηγείται σε συνδυασμό με συμφωνία stand-by του ΔΝΤ[3], εξαρτάται από διάφορους όρους πολιτικής όπως, μεταξύ άλλων, τη συνέχιση και την ενίσχυση της δημοσιονομικής εξυγίανσης, της δημοσιονομικής διακυβέρνησης και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Οι όροι αυτοί συνάδουν με τις συστάσεις του Συμβουλίου βάσει της ΔΥΕ.

3.2. Αξιολόγηση της αποτελεσματικής δράσης

Ο συμπληρωματικός προϋπολογισμός του Ιουνίου 2009 εκτελέσθηκε εν γένει όπως είχε προγραμματιστεί. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης σε όρους ΕΣΛ-95 αναμενόταν να φθάσει το 9,0% του ΑΕΠ το 2009 (σε σύγκριση με 10,0% του ΑΕΠ που ανέφεραν οι λετονικές αρχές στην κοινοποίηση την οποία υπέβαλαν στο πλαίσιο της ΔΥΕ τον Οκτώβριο του 2009). Δεδομένου του εν γένει αμετάβλητου μακροοικονομικού πλαισίου σε σχέση με τις προβλέψεις της Επιτροπής στις οποίες βασίσθηκαν οι συστάσεις του Συμβουλίου τον Ιούλιο του 2009, τα έσοδα εξελίχθηκαν όπως αναμενόταν (ελάχιστα κατώτερα, ενδεχομένως για λόγους συμμόρφωσης). Οι θετικές εξελίξεις ως προς τις ταμειακές ροές αντικατοπτρίζουν ένα καλύτερο από το αναμενόμενο αποτέλεσμα από πλευράς δαπανών και επιτεύχθηκαν παρά την αύξηση των δαπανών κατά περίπου 1% του ΑΕΠ που αποφασίστηκε τον Οκτώβριο-Δεκέμβριο του 2009 με τη συγκατάθεση της ΕΚ και του ΔΝΤ, με σκοπό την αύξηση της απορρόφησης των κεφαλαίων της ΕΕ και της επιπρόσθετης χρηματοδότησης για την κάλυψη κοινωνικών αναγκών (έκτακτο πρόγραμμα απασχόλησης, αύξηση του γενικού ελάχιστου εισοδήματος, χρηματική συμμετοχή των ασθενών, επιδόματα στέγης και θέρμανσης). Συνολικά, οι σημαντικές περικοπές δαπανών που προβλέπονται στον συμπληρωματικό προϋπολογισμό του 2009 (4,1% του ΑΕΠ) έχουν υλοποιηθεί με μόνη εξαίρεση τις περικοπές στις συντάξεις που θα πρέπει να αντιστραφούν σε εφαρμογή πρόσφατης απόφασης του συνταγματικού δικαστηρίου της χώρας (21 Δεκεμβρίου 2009). Στην απόφασή του, το συνταγματικό δικαστήριο δήλωσε ότι οι περικοπές στις συντάξεις που προβλέπονται στον συμπληρωματικό προϋπολογισμό του Ιουνίου 2009 είχαν εφαρμοστεί κατά τρόπο ασυμβίβαστο με το σύνταγμα της Λετονίας και ως εκ τούτου έπρεπε να επιστραφούν. Συνεπώς, πρέπει να αναμένεται μεγαλύτερο έλλειμμα το 2009 σε βάση ΕΣΛ κατά 0,5% του ΑΕΠ (ενώ οι επιστροφές σε μετρητά προβλέπονται για το πρώτο εξάμηνο του 2010). Εν γένει, λαμβάνοντας υπόψη τα διαθέσιμα επί του παρόντος στοιχεία, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης του 2009 προβλέπεται ότι θα πλησιάζει μεν το 10% του ΑΕΠ αλλά ότι θα είναι κάτω από το ποσοστό αυτό, με αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται στις συστάσεις του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 7 της ΣΕΚ.

Ο προϋπολογισμός του 2010 ψηφίσθηκε από το Κοινοβούλιο την 1η Δεκεμβρίου 2009. Βασίζεται σε διατηρήσιμα δημοσιονομικά μέτρα και συνεπάγεται περαιτέρω μέτρα διακριτικής ευχέρειας για τη βελτίωση του ισοζυγίου του προϋπολογισμού κατά 500 εκατ. LVL (ήτοι πάνω από 4,2% του ΑΕΠ) το οποίο αναμένεται να αρκέσει για την επίτευξη του στόχου του 8,5% του ΑΕΠ ως προς το έλλειμμα για το 2010, παρά το απρόβλεπτο δημοσιονομικό κόστος που συνεπάγεται η απόφαση του συνταγματικού δικαστηρίου για τις συντάξεις, το οποίο ανέρχεται σε 1% του ΑΕΠ περίπου. Ο εγκριθείς προϋπολογισμός για το 2010 ανταποκρίνεται στις συστάσεις του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7 της ΣΕΚ[4].

Από πλευράς εσόδων, ο προϋπολογισμός του 2010 περιλαμβάνει μέτρα αύξησης των εσόδων ανερχόμενα σε περίπου 275 εκατ. LVL (2,3% του ΑΕΠ). Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται σημαντικές μεταρρυθμίσεις που καθιστούν πιο ουδέτερη την επίδραση του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, μέσω της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης ώστε να περιλαμβάνει εισοδήματα κεφαλαίου (υπεραξία κεφαλαίου, μερίσματα και τόκους), της άρσης των ειδικών εξαιρέσεων για τις τουριστικές και γεωργικές δραστηριότητες, της φορολόγησης των αμοιβών σε είδος και των δωρεών (εξαιρουμένων των ενδοοικογενειακών παροχών), και της αύξησης του φορολογικού συντελεστή για τους ανεξάρτητους επαγγελματίες στο ίδιο επίπεδο με τον συντελεστή των υπαλλήλων. Τα εν λόγω μέτρα ισοδυναμούν σχεδόν με 100 εκατ. LVL. Άλλο βασικό νέο μέτρο είναι η αύξηση του συντελεστή φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων από 23% σε 26%, με την οποία θα συγκεντρωθούν περισσότερα από 90 εκατ. LVL. Η φορολόγηση της περιουσίας έχει ενισχυθεί, ιδίως με την αύξηση και τη διεύρυνση της φορολογίας ακινήτων, και περιλαμβάνει έναν (πολύ ελαφρά) προοδευτικό φόρο κατοικίας. Η διεύρυνση της φορολογικής βάσης σε κατοικίες συνεπάγεται έσοδα ύψους μόνον 8 εκατ. LVL, αλλά στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται και άλλα μέτρα που αυξάνουν τα συνολικά επιπρόσθετα έσοδα από την φορολογία ακινήτων σε 30 εκατ. LVL, ιδίως η αύξηση του συντελεστή φορολογίας οικοπέδων και επιχειρηματικών ακινήτων από 1% σε 1,5%, η διεύρυνση της φορολογικής βάσης ώστε να περιλαμβάνει τα έργα πολιτικού μηχανικού που ανήκουν σε ιδιώτες και η αύξηση του συντελεστή σε 3% για μη καλλιεργούμενες γεωργικές εκτάσεις. Εκτός αυτού, η κυβέρνηση θέσπισε περαιτέρω μέτρα προοδευτικής φορολογίας των αυτοκινήτων (με βάση τα αποθέματα αυτοκινήτων) με τα οποία αναμένεται να συγκεντρωθούν σχεδόν 20 εκατ. LVL. Άλλα μέτρα αύξησης των εσόδων περιλαμβάνουν επιπρόσθετους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα και τον καπνό, ύψους 12 εκατ. LVL περίπου, καθώς και πρόσθετα έσοδα μη φορολογικής φύσεως, ύψους 20 εκατ. LVL περίπου.

Από πλευράς δαπανών, ο προϋπολογισμός του 2010 περιλαμβάνει σημαντικές περικοπές βασιζόμενες σε μεγάλο βαθμό σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, ιδίως τη συγχώνευση ή κατάργηση φορέων και οργάνων στα Υπουργεία Γεωργίας, Πολιτισμού, Παιδείας και Άμυνας. Τα εν λόγω μέτρα συνεπάγονται εξοικονόμηση δαπανών το 2010 καθώς και μακροπρόθεσμα. Στον προϋπολογισμό κοινωνικών παροχών περιλαμβάνονται ορισμένα άλλα μέτρα που θα έχουν κατά κύριο λόγο βραχυπρόθεσμο αντίκτυπο. Για να βελτιωθεί η διατηρησιμότητα των τελευταίων αυτών μέτρων, το 2010 θα επανεξεταστούν τα συστήματα παροχών κοινωνικής ασφάλισης και συντάξεων και θα εγκριθούν προτάσεις για την μεσοπρόθεσμη μεταρρύθμισή τους. Η πρόσφατη απόφαση του συνταγματικού δικαστηρίου επιτείνει την ανάγκη για τα μέτρα αυτά. Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει την μείωση του μισθολογικού της κόστους το 2010 σε επίπεδο ανάλογο με την προβλεπόμενη εξοικονόμηση δαπανών Αυτό φαίνεται ρεαλιστικό δεδομένου ότι οι μισθολογικές περικοπές σε τοπικό επίπεδο άρχισαν με την έγκριση των αντίστοιχων συμπληρωματικών προϋπολογισμών τον Οκτώβριο του 2009. Στο πλαίσιο αυτό, η ενοποιημένη μισθολογική κλίμακα των δημοσίων υπαλλήλων θα επεκταθεί ώστε να περιλάβει την τοπική αυτοδιοίκηση.

Όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2010, οι αρχές της χώρας θα λάβουν μέτρα για την αύξηση της αποδοτικότητας της κρατικής υπηρεσίας φορολογίας (η οποία έτυχε επιπρόσθετης χρηματοδότησης στον προϋπολογισμό του 2010) και για την καταπολέμηση της γκρίζας οικονομίας. Τα μέτρα αυτά και η παρακολούθηση της εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων θα αποτελέσουν σημαντικό στοιχείο για την εξέλιξη των εσόδων σύμφωνα με τις προβλέψεις ή ενδεχομένως ακόμη ευνοϊκότερα.

Δεδομένου του μεγέθους της προσαρμογής που ανέλαβε η Λετονία το 2009 και της προσαρμογής στον προϋπολογισμό του 2010, μπορεί ευλόγως να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η διαρθρωτική προσπάθεια ήταν περιοριστική και σύμφωνη προς τις συστάσεις του Συμβουλίου του Ιουλίου 2009. Το γεγονός ότι οι προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής δεν δείχνουν διαρθρωτική δημοσιονομική βελτίωση το 2009 και το 2010 οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Πρώτον, όσον αφορά το 2010, οι φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009 δεν ελάμβαναν υπόψη τον προϋπολογισμό του 2010 ο οποίος τελούσε ακόμη υπό συζήτηση την εποχή της δημοσίευσης των προβλέψεων. Επιπλέον, και πιο γενικά, το εξαιρετικά ασταθές οικονομικό κλίμα μεταξύ 2008 και 2011 σημαίνει ότι η συνήθης κυκλική συνιστώσα του ελλείμματος, με τις τυπικές ελαστικότητες, ενδέχεται να μην λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον αντίκτυπο της οξείας οικονομικής επιβράδυνσης που αντιμετώπισε η Λετονία το 2009. Ως εκ τούτου, η αξιολόγηση της διαρθρωτικής προσαρμογής γίνεται περισσότερο με ποιοτικά κριτήρια βασιζόμενη στην ανάλυση του συμπληρωματικού προϋπολογισμού του 2009 και του προϋπολογισμού του 2010. Έχοντας φθάσει το 19,5% του ΑΕΠ το 2008, το ακαθάριστο χρέος της γενικής κυβέρνησης παρουσιάζει τάση ταχείας αύξησης, ανερχόμενο σε 33% του ΑΕΠ το 2009 και σε 49% του ΑΕΠ το 2010 σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής (υποθέτοντας ότι θα απορροφηθεί πλήρως η διεθνής χρηματοδοτική συνδρομή που θα παρασχεθεί στη χώρα έως το 2011).

Όπως αναφέρεται στις συστάσεις του Συμβουλίου, απαιτείται σημαντική προσαρμογή τα επόμενα έτη. Στο πλαίσιο του προγράμματος σταθεροποίησης οι αρχές της Λετονίας περιέγραψαν διάφορα μέτρα τα οποία αναμένεται να περιληφθούν στους προϋπολογισμούς του 2011 και του 2012 και αποτελούν προϋπόθεση για τη χορήγηση συνδρομής για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας. Περιλαμβάνουν περαιτέρω μέτρα από πλευράς εσόδων, με επίκεντρο την φορολογία περιουσίας (μεταρρύθμιση της φορολογίας αυτοκινήτων με βάση περιβαλλοντικά και περιουσιακά κριτήρια, καθώς και διεξοδική μεταρρύθμιση της φορολογίας ακινήτων που θα προβλέπει απαλλαγές με βάση τον έλεγχο των πόρων). Από πλευράς δαπανών, οι λετονικές αρχές αναμένεται να προβούν σε ευρείας κλίμακας ανασκόπηση των συστημάτων παροχών κοινωνικής ασφάλισης και συντάξεων, όπως προαναφέρεται. Στην περίπτωση των συντάξεων, θα επανεξεταστούν τα διάφορα καθεστώτα και ηλικίες συνταξιοδότησης, με σκοπό τη διαφύλαξη της μελλοντικής διατηρησιμότητας και της επάρκειας των τριών πυλώνων του συστήματος. Θα εξεταστούν επίσης όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις και οι θυγατρικές τους με βάση τα κριτήρια της λετονικής νομοθεσίας περί δημοσίας διοικήσεως, με σκοπό την ενδεχόμενη αναδιάρθρωσή τους.

Η διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού του 2010 έδειξε ότι υπήρξε κάποια πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση των εξουσιών και του αναλυτικού δυναμικού του Υπουργείου Οικονομικών έναντι άλλων υπουργείων. Περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση του δημοσιονομικού πλαισίου αναμένεται το 2010, μέσω της θέσπισης μέτρων που συνδέονται κυρίως με τον δημοσιονομικό προγραμματισμό και παρακολούθηση.

Η εποπτεία του χρηματοπιστωτικού τομέα ενισχύθηκε ικανοποιητικά μέσω της αύξησης της ανάλυσης πιστωτικού κινδύνου και της στενής παρακολούθησης των ανοιγμάτων των τραπεζών σε ξένο νόμισμα. Έχουν ληφθεί μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι οι τράπεζες διαθέτουν επαρκή κεφάλαια και ότι υπάρχουν επαρκείς προβλέψεις για την κάλυψη ζημιών.

3.3. Συμπεράσματα

Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες φαίνεται ότι η Λετονία έχει αναλάβει δράση που αντιπροσωπεύει επαρκή πρόοδο για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των χρονικών ορίων που έχει θέσει το Συμβούλιο. Συγκεκριμένα, η Λετονία:

- Εκτέλεσε πιστά τον προϋπολογισμό του 2009, πράγμα το οποίο άμβλυνε τον αντίκτυπο της συμμόρφωσης με την απόφαση του συνταγματικού δικαστηρίου της χώρας τον Δεκέμβριο του 2009 σχετικά με τις συντάξεις. Ως εκ τούτου, εξακολουθεί να αναμένεται ότι το έλλειμμα του 2009 θα ανταποκρίνεται στον στόχο του 10% του ΑΕΠ που καθορίζουν οι συστάσεις του Συμβουλίου, και ότι θα συμμορφώνεται προς τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας.

- Ενέκρινε τον προϋπολογισμό του 2010 την 1η Δεκεμβρίου 2009, ο οποίος συνεπάγεται δημοσιονομική εξυγίανση ύψους 500 εκατ. LVL (πάνω από 4,2% του ΑΕΠ) σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου, καθώς και σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας. Τα μέτρα του προϋπολογισμού, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη ο αντίκτυπος που θα έχει, το 2010, η συμμόρφωση με την απόφαση του συνταγματικού δικαστηρίου, αναμένεται να επιτρέψουν στην Λετονία να συμμορφωθεί με τη σύσταση για την επίτευξη ελλείμματος που δεν θα υπερβαίνει το 8,5% του ΑΕΠ. Μολονότι περιλαμβάνει ορισμένα έκτακτα μέτρα, ο προϋπολογισμός συνεπάγεται σημαντική διαρθρωτική προσαρμογή η οποία υπερβαίνει κατά πολύ τις 2¾ ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ (μέση ετήσια δημοσιονομική προσαρμογή που συνιστάται για την περίοδο 2010-2012).

- η προπαρασκευαστική φάση του προϋπολογισμού για το 2010 παρουσιάζει ενδείξεις βελτίωσης στον τομέα της δημοσιονομικής διακυβέρνησης, ενώ έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα για την ενίσχυση της ρύθμισης και της εποπτείας των χρηματοπιστωτικών αγορών.

Οι κίνδυνοι όσον αφορά την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων συνδέονται με την υλοποίηση των περικοπών στις δαπάνες σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, ιδίως όσον αφορά τη μείωση του μισθολογικού κόστους σύμφωνα με την εξοικονόμηση δαπανών που προβλέπεται στη δέσμη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης. Από πλευράς εσόδων, η παρακολούθηση της εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων και τα μέτρα καταπολέμησης της παραοικονομίας θα συντελέσουν σημαντικά ώστε τα έσοδα να εξελιχθούν σύμφωνα με τις προβλέψεις ή ενδεχομένως ακόμη καλύτερα.

Σημαντική προσαρμογή απαιτείται τα επόμενα έτη για τη μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2012. Στο πλαίσιο του προγράμματος σταθεροποίησης οι αρχές της Λετονίας περιέγραψαν διάφορα μέτρα τα οποία αναμένεται να περιληφθούν στους προϋπολογισμούς του 2011 και του 2012 και αποτελούν προϋπόθεση για συνδρομή στήριξης του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας.

Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες προς το παρόν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για τη Λετονία. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στη Λετονία σύμφωνα με τη Συνθήκη και το ΣΣΑ, καθώς και τα κριτήρια που διέπουν την συνδρομή για τη στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών, ιδίως υπό το πρίσμα της εύθραυστης κατάστασης των δημόσιων οικονομικών της χώρας.

Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

| | 2007 |2008 |2009 |2010 |2011 | | Πραγματικό ΑΕΠ(% μεταβολή) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | 10,0 |-4,6 |-18,0 |-4,0 | 2,0 | | |Εθνικές προβλέψεις |10,0 |-4,6 |-18,0 |-4,0 |μ.δ.σ.. | |Κενό παραγωγής1(% του δυνητικού ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | 16,3 |9,2 |-9,1 |-10,7 | -7,0 | | |Εθνικές προβλέψεις |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. | |Ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | -0,3 |-4,1 |-9,0 |-12,3 | -12,2 | | |Εθνικές προβλέψεις |-0,3 |-4,1 |-10,0 |-5,4 |μ.δ.σ.. | |Πρωτογενές ισοζύγιο(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | 0,1 |-3,4 |-7,6 |-9,9 | -8,3 | | |Εθνικές προβλέψεις |0,1 |-3,4 |-8,6 |-3,2 |μ.δ.σ.. | |Κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο (%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | -4,8 |-6,7 |-6,4 |-9,3 | -10,2 | | |Εθνικές προβλέψεις |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. | |Διαρθρωτικό ισοζύγιο2(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | -4,8 |-6,7 |-7,0 |-10,2 | -10,2 | | |Εθνικές προβλέψεις |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. | |Ακαθάριστο δημόσιο χρέος(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | 9,0 |19,5 |33,2 |48,6 | 60,4 | | |Εθνικές προβλέψεις |9,0 |19,5 |41,5 |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. | | Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών της Λετονίας, δεύτερη κοινοποίηση στο πλαίσιο της ΔΥΕ 2009, φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009

1 Τα αριθμητικά στοιχεία των φθινοπωρινών προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009 βασίζονται σε εκτιμώμενη δυνητική ανάπτυξη 4,5%, 1,6%, -1,4%, -2,3% και -2,1% αντίστοιχα την περίοδο 2007-2011.

2 Διαρθρωτικό ισοζύγιο = κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο πλην εκτάκτων και λοιπών προσωρινών μέτρων.

Σημειώσεις στον πίνακα:

Οι φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για τη Λετονία δεν περιλαμβάνουν τον δημοσιονομικό αντίκτυπο του προϋπολογισμού του 2010 που την εποχή εκείνη εξακολουθούσε να τελεί υπό συζήτηση.

Οι εθνικές προβλέψεις για το πραγματικό ΑΕΠ κοινοποιήθηκαν από τις λετονικές αρχές τον Ιανουάριο του 2010. Οι εθνικές δημοσιονομικές προβλέψεις για το 2009 είναι εκείνες που αναφέρονται στην φθινοπωρινή κοινοποίηση ΔΥΕ 2009. Οι εθνικές δημοσιονομικές προβλέψεις για το 2010 περιλαμβάνουν τον αντίκτυπο του προϋπολογισμού που εγκρίθηκε την 1η Δεκεμβρίου, αλλά όχι τις συνέπειες της απόφασης του συνταγματικού δικαστηρίου της χώρας, της 21ης Δεκεμβρίου, σχετικά με τις προαναφερόμενες περικοπές στις συντάξεις. Επιπλέον, οι εθνικές δημοσιονομικές προβλέψεις για το 2010 εκφράζονται μόνον σε ταμειακούς όρους και δεν είναι απολύτως συγκρίσιμες με άλλες προβλέψεις που πραγματοποιούνται σε βάση ΕΣΛ.

Οι πλέον πρόσφατες εθνικές προβλέψεις σχετικά με τα κενά παραγωγής και τα αντίστοιχα ισοζύγια είναι εκείνες του προγράμματος σύγκλισης του Ιανουαρίου 2009 και παραλείπονται στο παρόν έγγραφο δεδομένου ότι είναι παρωχημένες.

Μολονότι ο πίνακας δεν δείχνει διαρθρωτική δημοσιονομική βελτίωση - δεδομένου ότι οι προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής δεν λαμβάνουν υπόψη τον προϋπολογισμό του 2010 και δεδομένου ότι λείπουν νέες εθνικές προβλέψεις για το διαρθρωτικό ισοζύγιο – η προηγούμενη ανάλυση του συμπληρωματικού προϋπολογισμού του 2009 και του προϋπολογισμού του 2010 δείχνει ότι η αναληφθείσα δράση ανταποκρίνεται στις σχετικές συστάσεις που διατύπωσε το Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2009. Επιπλέον, εξαιτίας του εξαιρετικά ασταθούς οικονομικού περιβάλλοντος μεταξύ 2008 και 2011, η συνήθης κυκλική συνιστώσα του ελλείμματος, με τις τυπικές ελαστικότητες, ενδέχεται να μην λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον αντίκτυπο της οικονομικής επιβράδυνσης.

4. Ουγγαρία

4.1. Διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και συστάσεις

Στις 5 Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο, αποφάσισε ότι η Ουγγαρία παρουσίαζε υπερβολικό έλλειμμα σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6 της ΣΕΚ. Η πλέον πρόσφατη σύσταση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7 της ΣΕΚ εκδόθηκε στις 7 Ιουλίου 2009 και καθόριζε ως προθεσμία για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης την 7η Ιανουαρίου 2010.

Το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία να θέσει τέρμα στη σημερινή κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το ταχύτερο δυνατόν και το αργότερο το 2011. Συγκεκριμένα, τα ελλείμματα του 2009 και του 2010 πρέπει να τηρούν τα όρια του 3,9% του ΑΕΠ και του 3,8% του ΑΕΠ αντίστοιχα, όπως εξάλλου προβλέπεται στην έκθεση προόδου ΔΥΕ που υπέβαλαν οι αρχές της χώρας στις 29 Μαΐου 2009, και το Συμβούλιο έθεσε διορία για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης στο θέμα αυτό. Επιπλέον, τα δημοσιονομικά μέτρα πρέπει να διασφαλίζουν αθροιστικά τη βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 0,5 ποσοστιαίες μονάδες κατά τη διετία 2010-2011. Ο νόμος περί δημοσιονομικής ευθύνης που εκδόθηκε πρόσφατα πρέπει να εφαρμοστεί στο ακέραιο. Τέλος, ο λόγος δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ πρέπει να τεθεί σε σαφώς κατωφερή πορεία, ει δυνατόν πριν από το 2011.

4.2. Αξιολόγηση της αποτελεσματικής δράσης

Η ανάλυση που ακολουθεί λαμβάνει υπόψη την έκτη έκθεση προόδου στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος, την οποία υπέβαλαν οι ουγγρικές αρχές στις 2 Σεπτεμβρίου 2009[5], καθώς και πρόσθετες πληροφορίες που κατέστησαν διαθέσιμες έκτοτε, περιλαμβανομένης της θέσπισης επιπρόσθετων μέτρων και της δημοσίευσης δημοσιονομικών δεδομένων.

Ο δημοσιονομικός προσανατολισμός το 2009 και, σε μικρότερο βαθμό, το 2010 συνέχισε να είναι περιοριστικός. Η Ουγγαρία δεν είχε περιθώρια θέσπισης δημοσιονομικών κινήτρων και όταν η κρίση κορυφώθηκε για πρώτη φορά στα τέλη Οκτωβρίου 2008, η κυβέρνηση έχασε κάθε πρόσβαση σε χρηματοδότηση από την αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, με απόφαση της 4ης Νοεμβρίου 2009, έλαβε μεσοπρόθεσμη χρηματοδοτική συνδρομή από την ΕΕ υπό μορφή δανείου ύψους 6,5 δισεκατ. EUR κατ’ ανώτατο όριο. Η εν λόγω συνδρομή, εξαρτάται από διάφορους όρους πολιτικής όπως, μεταξύ άλλων, τη συνέχιση και την ενίσχυση της δημοσιονομικής εξυγίανσης, της δημοσιονομικής διακυβέρνησης και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, και συνδυάζεται με ποσό 12,5 δισεκατ. EUR που χορηγείται βάσει συμφωνίας stand-by του ΔΝΤ[6]. Οι όροι αυτοί συνάδουν με τις συστάσεις του Συμβουλίου βάσει της ΔΥΕ.

Όσον αφορά το 2009, οι φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής κάνουν λόγο για έλλειμμα γενικής κυβέρνησης 4,1% του ΑΕΠ (με βάση όλες τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες έως τις 22 Οκτωβρίου 2009, καταληκτική ημερομηνία των προβλέψεων). Ο στόχος του 3,9% του ΑΕΠ ενδέχεται να έχει πλέον επιτευχθεί με βάση τις πληροφορίες για το αποτέλεσμα του ταμειακού ελλείμματος γενικής κυβέρνησης το 2009, εξαιρουμένων των δήμων (3,6% του ΑΕΠ έναντι προβλεπόμενου ποσοστού 3,8% του ΑΕΠ). Συνολικά, περιλαμβανομένων των μέτρων που λήφθηκαν πριν από την έκθεση προόδου του Μαΐου, το 2009, τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης ανήλθαν στο 1½% του ΑΕΠ σε σχέση με τον αρχικό προϋπολογισμό. Ο αντίκτυπος αφορούσε κυρίως τις δαπάνες (ιδίως περικοπές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων, στις συντάξεις και στις στεγαστικές επιδοτήσεις) και σε μικρότερο βαθμό (0,2% του ΑΕΠ) τα έσοδα. Στην πρόοδο όσον αφορά την επίτευξη του στόχου για το έλλειμμα το 2009 συνέβαλαν, μεταξύ άλλων, τα μεγαλύτερα μερίσματα που κατέβαλαν κρατικές επιχειρήσεις, οι ενισχυμένοι έλεγχοι στις δαπάνες των υπουργείων, καθώς και οι χαμηλότερες από το αναμενόμενο καθαρές δαπάνες για τόκους, ύψους 0,2% του ΑΕΠ. Έτσι η συνολική εξοικονόμηση πόρων έφθασε σχεδόν στο 2% του ΑΕΠ. Αυτό αντιστάθμισε την οξεία επιδείνωση των κρατικών εσόδων λόγω της ραγδαίας συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας. Σε διαρθρωτικούς όρους, η βελτίωση του ισοζυγίου γενικής κυβέρνησης το 2009 υπολογίζεται ότι πλησιάζει το 3% του ΑΕΠ, πράγμα το οποίο ανεβάζει την συνολική διαρθρωτική προσαρμογή μετά το 2006 σε 8½ % του ΑΕΠ.

Όσον αφορά το 2010, το ουγγρικό κοινοβούλιο ενέκρινε στις 30 Νοεμβρίου 2009 προϋπολογισμό που συμμορφώνεται με τον στόχο του 3,8% του ΑΕΠ σε σχέση με το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης το 2010. Στηρίζεται σε διάφορα διαρθρωτικά μέτρα μείωσης των δαπανών, μεταξύ άλλων, με περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στα συστήματα συντάξεων και κοινωνικών παροχών. Εκτός αυτού, ο προϋπολογισμός του 2010 προβλέπει μικρότερες μεταβιβάσεις από την κεντρική κυβέρνηση στο σύστημα δημόσιων συγκοινωνιών μεγάλων αποστάσεων και στους δήμους. Οι φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009 προβλέπουν χρέος γενικής κυβέρνησης ίσο προς 4,2% του ΑΕΠ για το 2010. Έκτοτε, γνωστοποιήθηκαν πρόσθετες λεπτομέρειες σχετικά με την αναδιάρθρωση του ζημιογόνου συστήματος δημόσιων συγκοινωνιών και τη μείωση των μεταβιβάσεων προς κατώτερες κυβερνητικές βαθμίδες που κατέστησαν πιο αξιόπιστο τον στόχο του 3,8 % του ΑΕΠ ως προς το έλλειμμα το 2010. Ωστόσο, ο στόχος για το έλλειμμα το 2010 εξακολουθεί να περιβάλλεται από ορισμένους κινδύνους. Τα έσοδα, ιδίως από την φορολογία των επιχειρήσεων και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, μπορεί να είναι χαμηλότερα από το αναμενόμενο, ενώ οι δαπάνες να αποδειχτούν μεγαλύτερες, ιδίως σε σχέση με το σύστημα δημόσιων συγκοινωνιών μεγάλων αποστάσεων και με τις μεταβιβάσεις προς κατώτερες κυβερνητικές βαθμίδες, διότι τα μέτρα σε αμφότερους τους τομείς δεν καλύπτονται πλήρως από διαρθρωτική εξοικονόμηση κόστους. Μολονότι υπάρχουν αποθεματικά ύψους 0,8% του ΑΕΠ τα οποία μπορούν να μετριάσουν επαρκώς τον αντίκτυπο, όπως ζητούν οι συστάσεις του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 2009, δεν αποκλείεται να απαιτηθούν περαιτέρω μέτρα προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος. Από την άποψη αυτή, οι αρχές της χώρας δεσμεύθηκαν να αναλάβουν κατάλληλη δράση σε περίπτωση δυσμενών εξελίξεων.

Όσον αφορά το διαρθρωτικό ισοζύγιο, οι φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009 δεν δείχνουν βελτίωση το 2010. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τα πρόσθετα μέτρα στον τομέα του ζημιογόνου συστήματος δημόσιων συγκοινωνιών που δημοσιοποιήθηκαν τον Δεκέμβριο του 2009 και τα αυξημένα αποθεματικά στον οριστικό προϋπολογισμό του 2010, ενδεχομένως να υπάρξει κάποια μικρή βελτίωση στο διαρθρωτικό ισοζύγιο το 2010[7]. Δεδομένου ότι η σύσταση του Συμβουλίου απαιτεί αθροιστική δημοσιονομική προσπάθεια το 2010 και το 2011 τουλάχιστον ίση με 0,5% του ΑΕΠ θα χρειασθούν πρόσθετα μέτρα κυρίως λόγω των φορολογικών περικοπών, ύψους 0,6% του ΑΕΠ, που προβλέπονται το 2011 και θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται στον προϋπολογισμό του 2011.

Η Ουγγαρία επέφερε βελτιώσεις στον τομέα της δημοσιονομικής διακυβέρνησης που αναμένεται να διευκολύνουν την μελλοντική εξυγίανση και να μειώσουν τον κίνδυνο επανόδου σε μη διατηρήσιμες πολιτικές. Από το 2010 θα ισχύσει ένα νέο δημοσιονομικό πλαίσιο. Κατά την προπαρασκευή του προϋπολογισμού του 2010, είχε ήδη ληφθεί υπόψη η πλειοψηφία των νέων στοιχείων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, ενώ το νεοσυσταθέν δημοσιονομικό συμβούλιο έχει αναλάβει ήδη καθήκοντα. Η ανασκόπηση των δημοσιονομικών διαδικασιών ολοκληρώθηκε και δημοσιεύθηκε στον δικτυακό τόπο του Υπουργείου Οικονομικών στις 15 Δεκεμβρίου. Σε αυτήν εξηγούνται οι αλλαγές που κρίθηκαν αναγκαίες λόγω του νέου δημοσιονομικού πλαισίου και αναφέρονται ορισμένοι τομείς στους οποίους απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις.

Στην περίπτωση του λόγου του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ, οι προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009 αναφέρουν ότι ο δείκτης αυτός θα σταθεροποιηθεί ακριβώς κάτω από το 80% του ΑΕΠ το 2010, και ότι το 2011 θα αρχίσει να μειώνεται. Τα πρόσθετα μέτρα που περιγράφονται ανωτέρω και δεν έχουν ακόμη ληφθεί υπόψη στις φθινοπωρινές προβλέψεις αναμένεται να συμβάλουν σε σχετικά χαμηλότερα επίπεδα του δείκτη αυτού από τα προβλεπόμενα. Επιπλέον, η κατάρτιση προϋπολογισμού για το 2011 σύμφωνου προς τις συστάσεις του Συμβουλίου πρόκειται να επιταχύνει ακόμη περισσότερο την εξέλιξη αυτή.

4.3. Συμπεράσματα

Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες φαίνεται ότι η Ουγγαρία έχει αναλάβει δράση που αντιπροσωπεύει επαρκή πρόοδο για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος εντός των χρονικών ορίων που έχει θέσει το Συμβούλιο. Συγκεκριμένα, η Ουγγαρία:

- Ανέλαβε αποτελεσματική δράση σε σχέση με τον στόχο του 3,9% του ΑΕΠ για το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης το 2009, ιδίως με την λήψη μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης ύψους 1½% του ΑΕΠ το 2009 σε σύγκριση με τον αρχικό προϋπολογισμό και με την ενίσχυση του ελέγχου των δαπανών των υπουργείων, που αντισταθμίζουν τις ελλείψεις στα έσοδα.

- Ενέκρινε, στις 30 Νοεμβρίου 2009, προϋπολογισμό της κεντρικής κυβέρνησης για το 2010 που υπακούει στον στόχο για έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ίσο προς 3,8% του ΑΕΠ και περιλαμβάνει διαρθρωτικά μέτρα ιδίως στο σύστημα συντάξεων και κοινωνικών παροχών τα οποία στηρίζουν την επίτευξη του στόχου αυτού.

- Συνόδευσε την συντριπτική πλειονότητα των μέτρων μείωσης των δαπανών με κατάλληλη νομοθεσία την οποία είτε θέσπισε ήδη το 2009 είτε περιέλαβε στην συνοδευτική νομοθεσία του προϋπολογισμού για το 2010, ενώ στον προϋπολογισμό για το 2010 ενέγραψε επαρκή αποθεματικά.

- Άρχισε την εφαρμογή του νέου δημοσιονομικού πλαισίου στο πλαίσιο της προπαρασκευής του προϋπολογισμού για το 2010 και δρομολόγησε τις εργασίες για την περαιτέρω βελτίωση των διαδικασιών δημοσιονομικού προγραμματισμού και των ελέγχων του προϋπολογισμού με σκοπό την ενίσχυση του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου.

Ωστόσο, υφίστανται σημαντικοί κίνδυνοι σε σχέση με τον στόχο για το έλλειμμα του 2010, τόσο από πλευράς εσόδων όσο και από πλευράς δαπανών. Στη βάση αυτή και λαμβάνοντας υπόψη τις ήδη συμφωνηθείσες μη αντισταθμιζόμενες φορολογικές περικοπές το 2011, δεν έχει ακόμη εξασφαλιστεί η ίση προς το 0,5% του ΑΕΠ αθροιστική διαρθρωτική προσαρμογή που απαιτείται για να μειωθεί το έλλειμμα κάτω από το 3% του ΑΕΠ.

Με βάση την ανωτέρω αξιολόγηση, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες προς το παρόν στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος για την Ουγγαρία. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις στην Ουγγαρία σύμφωνα με τα όσα ορίζει η Συνθήκη και το ΣΣΑ, ιδίως υπό το πρίσμα της εύθραυστης κατάστασης των δημόσιων οικονομικών.

Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

| | 2007 |2008 |2009 |2010 |2011 | | Πραγματικό ΑΕΠ(% μεταβολή) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | 1,0 |0,6 |-6,5 |-0,5 |3,1 | | |Εθνικές προβλέψεις |1,0 |0,6 |-6,7 |-0,9 |μ.δ.σ.. | |Κενό παραγωγής1(% του δυνητικού ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | 3,1 |2,9 |-4,0 |-4,7 |-2,0 | | |Εθνικές προβλέψεις |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. | |Ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | -5,0 |-3,8 |-4,1 |-4,2 |-3,9 | | |Εθνικές προβλέψεις |-5,0 |-3,8 |-3,9 |-3,8 |μ.δ.σ.. | |Πρωτογενές ισοζύγιο(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | -0,9 |0,4 |0,2 |-0,1 |-0,2 | | |Εθνικές προβλέψεις |-0,9 |0,4 |0,5 |0,7 |1.3 | |Κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο2(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | -6,4 |-5,1 |-2,2 |-2,1 |-3,0 | | |Εθνικές προβλέψεις |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. | |Διαρθρωτικό ισοζύγιο3(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | -5,5 |-4,8 |-2,1 |-2,1 |-3,0 | | |Εθνικές προβλέψεις |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. |μ.δ.σ.. | |Ακαθάριστο δημόσιο χρέος(%τ ου ΑΕΠ) |Προβλέψεις της Επιτροπής Φθινόπωρο 2009 | 65,9 |72,9 |79,1 |79,8 |79,1 | | |Εθνικές προβλέψεις |65,9 |72,9 |78,8 |79,2 |μ.δ.σ.. | | Πηγή: Υπουργείο Οικονομικών της Ουγγαρίας, δεύτερη κοινοποίηση στο πλαίσιο της ΔΥΕ 2009, έκτη έκθεση προόδου ΔΥΕ του Σεπτεμβρίου 2009, φθινοπωρινές προβλέψεις 2009 των υπηρεσιών της Επιτροπής

1 Τα αριθμητικά στοιχεία των φθινοπωρινών προβλέψεων 2009 των υπηρεσιών της Επιτροπής βασίζονται σε εκτιμώμενη δυνητική ανάπτυξη 1,4%, 0,8%, 0,3%, 0,2% και 0,3% αντίστοιχα την περίοδο 2007-2011.

2 Εξαιτίας του εξαιρετικά ασταθούς οικονομικού περιβάλλοντος μεταξύ 2008 και 2011, η συνήθης κυκλική συνιστώσα του ελλείμματος, με τις τυπικές ελαστικότητες, ενδέχεται να μην λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον αντίκτυπο της οικονομικής επιβράδυνσης.

3 Διαρθρωτικό ισοζύγιο = κυκλικά προσαρμοσμένο ισοζύγιο πλην εκτάκτων και λοιπών προσωρινών μέτρων.

[1] ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6.

[2] «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN στις 10 Νοεμβρίου 2009. Διατίθεται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/deficit/legal_texts/index_en.htm

[3] Η διεθνής συνδρομή, συνολικού ύψους 7,5 δισεκατ. EUR περιλαμβάνει συνεισφορά ύψους 1,7 δισεκατ. EUR από το ΔΝΤ, 1,9 δισεκατ. EUR από τις σκανδιναβικές χώρες, δάνειο της Παγκόσμιας Τράπεζας ύψους 0,4 δισεκατ. EUR, καθώς και άλλες δόσεις από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, την Τσεχική Δημοκρατία και την Πολωνία συνολικού ύψους 0,4 δισεκατ. EUR.

[4] Ο υπολογισμός του διαρθρωτικού ισοζυγίου υπόκειται σε σημαντικές αβεβαιότητες ιδίως για τα νέα κράτη μέλη.

[5] Η έκθεση καταχωρήθηκε ως έγγραφο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον αριθμό 14226/09 (ECOFIN 616, UEM 233), Βρυξέλλες, 8 Οκτωβρίου 2009.

[6] Η διεθνής συνδρομή συνολικού ύψους 20 δισεκατ. EUR συμπληρώθηκε στη συνέχεια με δάνειο ύψους 1 δισεκατ. EUR από την Παγκόσμια Τράπεζα.

[7] Ο υπολογισμός του διαρθρωτικού ισοζυγίου υπόκειται σε σημαντικές αβεβαιότητες ιδίως για τα νέα κράτη μέλη.