Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πράσινη Βίβλο: Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών: Πρώτα ο άνθρωπος»

(97/C 206/03)

Στις 2 Αυγούστου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πράσινη Βίβλο: Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών: Πρώτα ο άνθρωπος».

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Απριλίου 1997, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Burnel.

Κατά την 345η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 107 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 5 αποχές.

1. Η τρέχουσα κατάσταση

1.1. Παράλληλα με τη δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου σχετικά με τις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών δημοσιεύθηκε και η μελέτη Booz Allen και Hamilton, η οποία εκπονήθηκε κατόπιν εντολής της ολλανδικής προεδρίας. Στην εν λόγω έκθεση γίνεται ιδίως λόγος για την καθυστέρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των Τεχνολογιών των Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), είτε πρόκειται για την επίδοση των βιομηχανιών υλικού ή λογισμικού είτε για τη χρήση αυτών των τεχνολογιών.

Παραδείγματα: Από τις 20 πρώτες επιχειρήσεις παραγωγής υλικού ή λογισμικού, μόνο 2 είναι ευρωπαϊκές: η SAP και η Software AG. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υψηλή επίδοση μόνο στους τομείς που αυτή τη στιγμή είναι οι λιγότερο προσοδοφόροι, δηλαδή στους τομείς της μεταγωγής, των κινητών τηλεπικοινωνιών και των ειδικών ημιαγωγών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα στα δέκα άτομα διαθέτει υπολογιστή έναντι ενός στα είκοσι στις κυριότερες χώρες της Ευρώπης. Το 90 % των ευρωπαίων μαθητών αποφοιτά από το σχολικό σύστημα χωρίς να έχει αγγίξει ποτέ υπολογιστή. Πάντως, σε σχέση με το τελευταίο σημείο, πρέπει να σημειωθεί ότι αν και τα αμερικανικά πανεπιστήμια βρίσκονται σε ένα ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο, ο εξοπλισμός των ιδρυμάτων κατώτερου επιπέδου είναι πιό περιορισμένος.

1.2. Συνεπώς, στον τομέα των ΤΠΕ, ένα πραγματικό οικονομικό και πολιτιστικό χάσμα χωρίζει σήμερα την Ευρωπαϊκή Ένωση από τους Βορειοαμερικανούς και Ασιάτες ανταγωνιστές της. Οι δισταγμοί, οι αμφισβητήσεις ή η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων δεν ωφελούν σε τίποτα. Ο χρόνος και η ταχύτατη λήψη αποφάσεων αποτελούν δύο από τους ισχυρότερους παράγοντες της ανταγωνιστικότητας και, επομένως, της ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Περιμένοντας να φυτρώσει το χορτάρι, το άλογο κινδυνεύει να πεθάνει από την πείνα!

Συνεπώς, η Πράσινη Βίβλος δημοσιεύθηκε στην πιό κατάλληλη στιγμή.

1.3. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει ούτε και μπορεί να θεωρήσει τον εαυτό της ηττημένο όσον αφορά τα ζητήματα που διακυβεύονται και τις συνέπειές τους.

Με τη συγκέντρωση των γνώσεων και της τεχνογνωσίας τους, οι Ευρωπαίοι κατέδειξαν τις ικανότητες και την αποτελεσματικότητά τους όσον αφορά την επιστημονική έρευνα, τις τεχνολογικές εφαρμογές και την εξαιρετικά ποιοτική και αξιόπιστη παραγωγή.

1.4. Αν τυχόν υπάρξει πτώση του ενθουσιασμού και οπισθοδρόμηση έναντι του επιδιωκόμενου στόχου, ή ακόμη, έλλειψη δυναμισμού, εν όψει των συνεπείων που θα ακολουθήσουν είναι σημαντικό να πληρωθεί το κενό αυτό.

2. Μήπως υπάρχει κίνδυνος να διαψευσθούν οι ελπίδες του αναγνώστη της Πράσινης Βίβλου;

2.1. Ο τίτλος της Πράσινης Βίβλου υπόσχεται πολλά. Θα δοθεί προτεραιότητα στην ανθρώπινη διάσταση. Η εποχή της Ευρώπης των εμπόρων έχει παρέλθει. Μια σελίδα της ιστορίας που γυρίζει δεν κλείνει απαραίτητα ένα βιβλίο. Η κοινωνία των πληροφοριών αναγγέλει ένα νέο ανθρωπισμό. Ζήτω η Ευρώπη των πολιτών, η Ευρώπη των γνώσεων, της εργασίας, των δικαιωμάτων και των ευκαιριών που διαμοιράζονται με αλληλεγγύη. Ποιός θα διαφωνούσε;

2.2. Η Πράσινη Βίβλος περιέχει πολλά στοιχεία με τα οποία η ΟΚΕ είναι σύμφωνη. Ωστόσο, με λύπη της διαπιστώνει τα ακόλουθα:

2.2.1. Πολύ λίγο βάρος δίνεται στην καθημερινή ζωή, όπου η έλξη των ΤΠΕ είναι ισχυροτάτη και δημιουργεί, κατ'αυτό τον τρόπο, προοπτικές για τη δημιουργία τεράστιων αγορών και, επομένως, θέσεων απασχόλησης. Στον ορίζοντα διακρίνονται περαιτέρω εξελίξεις, ενώ θα ακολουθήσουν και άλλες. Η πρόοδος δεν υπέστη ποτέ καμία διακοπή.

2.2.2. Παρά το γεγονός ότι σε διάφορα σημεία του κειμένου διαγράφονται ορισμένες κατευθύνσεις, οι συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με τους τρόπους για τη χάραξή τους είναι πολύ λίγες. Η παρουσίαση των φιλοσοφικών κινήτρων είναι μεν χρήσιμη και σημαντική, αλλά τα τελευταία χρειάζεται να καταστούν πιό συγκεκριμένα αν υπάρχει επιθυμία για μια αξιόπιστη ανταπόκριση στις ανησυχίες, στις προσδοκίες και στις ανάγκες των πολιτών, σε μια περίοδο όπου τα γεγονότα εξελίσσονται με ταχύτατο και έντονο ρυθμό. Επ' ευκαιρία, υπενθυμίζεται ότι η ΟΚΕ ήδη έχει ζητήσει την διενέργεια μελετών με σκοπό την εκτίμηση της ανάγκης για επενδύσεις και των συνεπειών που θα έχουν για την απασχόληση η εφαρμογή και η αξιοποίηση των λεωφόρων των πληροφοριών και των νέων υπηρεσιών ().

2.2.3. Σύμφωνα με την Πράσινη Βίβλο, οι ΤΠΕ προσφέρουν την ευκαιρία για την έναρξη ή την επανέναρξη συζητήσεων επί της ουσίας οι οποίες δεν θα ολοκληρωθούν ποτέ λόγω της μεγάλης σημασίας τους. Δεν ξενίζει το γεγονός ότι η Επιτροπή υπενθυμίζει θέματα όπως, για παράδειγμα, η οργάνωση της εργασίας, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, η υγεία και η πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η γήρανση και οι συνέπειές της, η σημασία της χωροταξίας και της ανάπτυξης του χώρου με ανθρώπινο τρόπο... Δεδομένου ότι πρόκειται για θέματα που αποτελούν προϋπόθεση για το σεβασμό της αξιοπρέπειας των ανθρώπων και την ποιότητα ζωής και θίγουν θεμελιώδεις αξίες και αρχές, θα ήταν εύλογο τα θέματα αυτά να εξετασθούν χωρίς καθυστέρηση με ουσιαστικό και άμεσο τρόπο, και να υπάρχει κάθε φορά μέριμνα για την ένταξη των ΤΠΕ στη συζήτηση ως μέσα, με όλες τις θετικές δυνάμεις και τους κινδύνους που ενδέχεται να παρουσιάσουν, ώστε να καταστεί δυνατή η εξάλειψη ή ο εκ των προτέρων περιορισμός των συνεπειών τους.

2.2.4. Το ίδιο ισχύει και για την ανανέωση του κοινωνικού διαλόγου και των θεσμών του, στην οποία η Πράσινη Βίβλος αφιερώνει ιδιαίτερη προσοχή. Οπωσδήποτε, όλα είναι αλληλένδετα αλλά δεν είναι δυνατό να δοθεί σε μια τεχνολογία ο πρωτοποριακός ρόλος που υπάγεται στη σφαίρα της ευθύνης, της εξουσίας και της σωφροσύνης των κοινωνικών εταίρων, και του δικαίου.

2.2.5. Εξάλλου, ο κοινωνικός διάλογος μπορεί να συμβάλει στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και των διοικήσεων όσον αφορά τις δυνατότητες για καινοτόμες δράσεις που απορρέουν από την ανάπτυξη των ΤΠΕ. Η σχετική έλλειψη υπηρεσιών σε ορισμένες περιφέρειες αποτελεί μια από τις σαφείς ενδείξεις της κοινωνικής, οικονομικής, και πολιτιστικής υπανάπτυξης. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής, κρίνεται σκόπιμη η χρησιμοποίηση όλων των υφιστάμενων μέσων, συμπεριλαμβανομένου του κοινωνικού διαλόγου, για την ανάπτυξη ενός «πολιτισμού των υπηρεσιών» στην κοινωνία και στις διοικήσεις.

3. Η Επιτροπή διοργανώνει διαβούλευση

3.1. Ύστερα από το συνέδριο του Δουβλίνου, η Επιτροπή διοργάνωσε διαβούλευση με τις οργανώσεις με τις οποίες διατηρεί τακτικές επαφές. Η σχετική ομάδα είναι μεν ευρεία, αλλά είναι λυπηρό το ότι δεν καλύπτει το σύνολο των εθνικών αντιπροσωπειών των πραγματικά ενδιαφερόμενων φορέων. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της σχετικά, καθώς και για το γεγονός ότι τα εθνικά δίκτυα δεν λειτούργησαν πάντοτε. Εκφράζει την έκπληξή της για το ότι τα ΜΜΕ δεν αντέδρασαν στην Πράσινη Βίβλο, λαμβανομένης υπόψη της φύσης και των συνέπειων του εξεταζόμενου θέματος.

3.2. Η Επιτροπή καλεί, επίσης, τους πολίτες να εκφράσουν άμεσα τις απόψεις τους. Δεν θα ήταν προτιμότερο, από παιδαγωγική άποψη και δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει μια πραγματική παιδαγωγική φροντίδα, να επιδιωχθεί η συμμετοχή όλων των αρμόδιων φορέων (); Κατ'αυτό τον τρόπο, θα είχε αποφευχθεί ο κίνδυνος αλλοίωσης των απόψεων και θα είχε υπάρξει κέρδος σε αποτελεσματικότητα και σε χρόνο.

3.3. Η ΟΚΕ ενδιαφέρεται έντονα να γνωρίσει τα αποτελέσματα αυτής της διαβούλευσης. Θα επιθυμούσε να δοθεί απάντηση στους φορείς και στα άτομα που θα ανταποκριθούν στην έκκληση της Επιτροπής.

4. Οι τεχνολογίες δεν είναι ούτε θεές ούτε δαίμονες

4.1. Όλες οι τεχνολογίες, όπως η γλώσσα του Αισώπου, μπορεί να αποδειχθούν εξαιρετικά ωφέλιμες ή επιζήμιες. Μια τεχνολογία είναι από τη φύση της ένα ουδέτερο, από ηθική και πολιτική άποψη, μέσο.

4.2. Οι ΤΠΕ φέρουν τα ίχνη της ιδιοφυΐας των ανθρώπων, χωρίς να είναι δυνατό να τους καταλογισθεί οιαδήποτε ευθύνη. Η μηχανή εκτελεί. Δεν είναι σοβαρό να επιρρίπτουμε το λάθος στον υπολογιστή!

5. Οι συνέπειες των ΤΠΕ για την απασχόληση

5.1. Οι συντάκτες της Πράσινης Βίβλου είναι σχετικά αισιόδοξοι ως προς την υποστήριξη που ενδέχεται να προσφέρουν οι ΤΠΕ στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Στην αρχή της καθιέρωσής της, κάθε νέα και σπουδαία τεχνολογία συμβάλλει γενικά στην κατάργηση και, κατόπιν, στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Για διάφορους λόγους, ο αριθμός και τα προσόντα αυτών που καταλαμβάνουν τις νέες θέσεις απασχόλησης δεν αντιστοιχούν με εκείνα των απολυομένων.

5.2. Σε μακροπρόθεσμη βάση, οι ΤΠΕ θα αποτελέσουν πηγή για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προϋπόθεση ότι οι συνθήκες των αγορών θα είναι ευνοϊκές, δηλαδή ότι θα υπάρχει προσφορά και ζήτηση. Εξού και η σημασία, για παράδειγμα, της έρευνας, της αρχικής και συνεχούς κατάρτισης, της πρόβλεψης των αναγκών σε προσωπικό, κ.λπ. Σε ποιές μορφές και σε πόσες θέσεις απασχόλησης πρέπει να αντιστοιχεί η προετοιμασία;

5.3. Στη μελέτη Booz Allen και Hamilton που αναφέρεται ανωτέρω, προβάλλεται το επιχείρημα ότι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε γνωρίσει τους ίδιους ρυθμούς ανάπτυξης με εκείνους των Ηνωμένων Πολιτειών, θα είχαν δημιουργηθεί 1 εκατομμύριο θέσεις απασχόλησης 7 ωστόσο, δεν διευκρινίζονται τα χαρακτηριστικά των τελευταίων. Κατά την περίοδο 1990-1995, ο ρυθμός ανάπτυξης ανήλθε σε 9.3 % στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε 2.4 % στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

5.4. Ένα ευρωπαϊκό παρατηρητήριο της απασχόλησης, που θα ενσωματώνει τις θετικές και αρνητικές συνέπειες των ΤΠΕ σε μόνιμη βάση, ενδέχεται να αποβεί εξαιρετικά χρήσιμο για τη λήψη αποφάσεων που προλαμβάνουν τα γεγονότα.

5.5. Οι ΤΠΕ κατηγορούνται ότι ευνοούν τη μετεγκατάσταση δραστηριοτήτων. Η κατηγορία αυτή δεν είναι λανθασμένη, στο μέτρο που οι εν λόγω τεχνολογίες συμβάλλουν, με άλλα μέσα, στη μείωση των αποστάσεων και των χρονικών διαστημάτων. Από την άλλη πλευρά, οι ΤΠΕ συμβάλλουν επίσης στην ανανέωση εθνικών και ευρωπαϊκών ζωνών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και στη διατήρηση ή τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Το πρόβλημα προκύπτει στην περίπτωση ορισμένων μετεγκαταστάσεων εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην περίπτωση αυτή, αν οι ΤΠΕ διαδραματίζουν συνοδευτικό ρόλο, ωστόσο, δεν αποτελούν το κύριο επιχείρημα υπέρ των μετεγκαταστάσεων αυτών.

5.6. Οι ΤΠΕ υπήρξαν η αφορμή της ανάπτυξης της τηλεργασίας, η οποία προσφέρει μια λύση στην κατάσταση ορισμένων ατόμων, αλλά έχει επίσης και το μειονέκτημα ότι μπορεί να δημιουργεί ή να οξύνει τα τραύματα της απομόνωσης, τα οποία υπονομεύουν τη φυσική και ψυχολογική υγεία και αποτελούν βάρος για τον εργαζόμενο. Για το λόγο αυτό, η αντικειμενική πληροφόρηση και η προσαρμοσμένη σε κάθε περίπτωση παροχή συμβουλών είναι σημαντικές.

5.7. Οι ΤΠΕ επέτρεψαν επίσης τη δημιουργία νέων μορφών πώλησης κατ' οίκον, οι οποίες θέτουν ιδίως προβλήματα σε ορισμένους καταναλωτές που χρειάζεται να προστατευθούν από καταχρηστικές διαδικασίες και πρόωρες αποφάσεις. Οι οργανώσεις καταναλωτών οφείλουν να διαδραματίσουν σπουδαίο ρόλο την άποψη διαπαιδαγώγησης, πληροφόρησης και προστασίας των ατόμων.

5.8. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στον περιορισμό των προσωπικών σχέσεων, τόσο στο χώρο εργασίας όσο και στην καθημερινή ζωή, δεν είναι ποτέ ευνοϊκοί.

5.9. Όσον αφορά τη χρήση ορισμένων ΤΠΕ, οι ΜΜΕ δεν διαθέτουν τα μέσα των επιχειρήσεων μεγάλου μεγέθους. Ωστόσο, οι ΜΜΕ συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και οφείλουν να ενισχύσουν την παρουσία τους στον τομέα των εξαγωγών 7 συχνά, παρεμβαίνουν ως προμηθευτές των επιχειρήσεων μεγάλου μεγέθους. Η ΟΚΕ εκφράζει τις δύο ακόλουθες επιθυμίες: από τη μια πλευρά, οι ΜΜΕ να τύχουν υποστήριξης στον τομέα των ΤΠΕ, όσον αφορά την παροχή συμβουλών, την κατάρτιση και τον εξοπλισμό, και από την άλλη πλευρά, να εξετασθεί η δυνατότητα της καθιέρωσης μορφών συμπράξεων στις οποίες συμμετέχουν ΜΜΕ και πεπειραμένες επιχειρήσεις.

6. Κατάρτιση και πληροφόρηση: δύο μορφές ανταπόκρισης στις ανάγκες, στις ανησυχίες, και στις προσδοκίες...

6.1. Η άγνοια προκαλεί φόβους ή τρέφει αυταπάτες. Η γνώση είναι απελευθερωτική και αποτελεί παράγοντα κοινωνικής και επαγγελματικής ένταξης.

6.1.1. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ συνηγορούσε πάντοτε υπέρ της παροχής προσαρμοσμένης και επίκαιρης κατάρτισης, το συντομότερο δυνατό. Συμμερίζεται τις ανησυχίες που εκφράζονται στην Πράσινη Βίβλο και συμφωνεί με τις προτάσεις της.

6.1.2. Οι ΤΠΕ πρέπει, επομένως, να ενσωματωθούν ως μέσα σε όλους τους κύκλους εκπαίδευσης που προβλέπονται από τα προγράμματα.

6.1.3. Η αρμονία στις σχέσεις μεταξύ των γενεών εξαρτάται από την οικογενειακή και την κοινωνική ισορροπία με την ευρύτερη έννοια της λέξης.

Διαπιστώνεται, ότι λόγω του καινοτόμου χαρακτήρα και της ταχύτατης καθιέρωσής τους, ορισμένες τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών δημιουργούν προβλήματα σε διάφορες κατηγορίες του πληθυσμού, ιδίως στους ηλικιωμένους ακόμη και αν αυτοί είναι μορφωμένοι, με αποτέλεσμα να οξύνεται το αίσθημα απομόνωσής τους. Πρόκειται για ένα πραγματικό πρόβλημα που μια προσαρμοσμένη προσπάθεια διαπαιδαγωγήσης και πληροφόρησης μπορούν να βοηθήσουν να αμβλυνθεί ή και να εξαλειφθεί με μια πράξη απομυστικοποίησης. Ασφαλώς, από παρόμοιες ενέργειες εξαρτώνται όχι μόνο η ευτυχία των ανθρώπων και το δικαίωμα της πρόσβασής τους στην πρόοδο, αλλά και η συνοχή της κοινωνίας και του γενικού συμφέροντος, από τη στιγμή που είναι γνωστό ότι η φυσική και η ψυχολογική απομόνωση είναι μια από τις αιτίες για την όξυνση διαταραχών, η θεραπεία των οποίων είναι συχνά δαπανηρή. Χρειάζεται να ενισχυθούν ο ρόλος των ενώσεων στις οποίες συμμετέχουν ηλικιωμένα και απομονωμένα άτομα και η δράση των ειδικευμένων υπηρεσιών. Και στο σημείο αυτό, το συμφέρον των ατόμων και το γενικό συμφέρον συγκλίνουν.

6.1.4. Η πληροφόρηση συνδέεται με τον πολιτισμό, την ελευθερία και την ποιότητα ζωής. Πρέπει να συμμορφώνεται με τους κανόνες της δεοντολογίας και της πολυφωνίας και να σέβεται τις συνειδήσεις.

7. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να καταλάβει τη θέση που της αρμόζει στον τομέα των ΤΠΕ

7.1. Η ΟΚΕ εμμένει στη σημασία που έχει η ανάλυση των αναγκών των επιχειρήσεων και των πολιτών. Πέρα από τις αναλύσεις και τις διαπιστώσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναλάβει ισχυρές πρωτοβουλίες με συντονισμένο και αλληλέγγυο τρόπο, διότι, στην αντίθετη περίπτωση, με την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών εγκυμονεί ο κίνδυνος της επιβολής στην ευρωπαϊκή κοινωνία δυσμενών λύσεων, τόσο από οικονομική όσο και από πολιτιστική ή δεοντολογική άποψη.

7.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τις προηγούμενες θέσεις της:

- Τη γνωμοδότηση σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας «τηλεόραση χωρίς σύνορα (και ιδιαίτερα τα σημεία 2.2, 3.16 και ακόλουθα)» ().

- Τη γνωμοδότηση για το πρόγραμμα Media II ().

Από την άλλη πλευρά, τη δημιουργία, κατά το υφιστάμενο σε πολλά κράτη πρότυπο, μιας αρχής για την παρατήρηση και τη ρύθμιση των οπτικοακουστικών υπηρεσιών, την οποία δικαιολογούν οι νέες συνθήκες μετάδοσης και λήψης. Η λύση δεν έγκειται στην καταστολή, αλλά στην εκπαίδευση και το διάλογο, και η αρχή αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη των τελευταίων.

7.3. Στη γνωμοδότηση που υιοθέτησε με πλήρη σχεδόν ομοφωνία την 23η Φεβρουαρίου 1995 για την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Η Ευρώπη και η Κοινωνία των πληροφοριών: η συνέχιση της πορείας, πρόγραμμα δράσης», η ΟΚΕ εκφράζει την άποψη ότι «το χρονοδιάγραμμα που προτείνει η Επιτροπή για την ελευθέρωση των υποδομών (των τηλεπικοινωνιών) δεν μπορεί να εφαρμοστεί με τρόπο ορθολογικό, αν δεν καθοριστεί σαφώς η έννοια της γενικευμένης υπηρεσίας, τα ζητήματα που διακυβεύονται, οι μηχανισμοί διασφάλισής της, η ανάπτυξή της και η χρηματοδότησή της».

7.3.1. Προσθέτει ακόμη τα ακόλουθα: «Η ΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή για τη δημιουργία ενός σαφούς και σταθερού ρυθμιστικού πλαισίου, αλλά επιμένει ότι τα μέτρα που ευνοούν τον ανταγωνισμό πρέπει να ληφθούν αφού υιοθετηθεί το πλαίσιο αυτό, κυρίως για θέματα ανταγωνισμού, συγκέντρωσης των μέσων μαζικής ενημέρωσης, προστασίας της ιδιωτικής ζωής, των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, ηλεκτρονικής προστασίας και χρηματοδότησης μιας γενικευμένης υπηρεσίας που έχει ορισθεί προηγουμένως επακριβώς και περιλαμβάνει το ευρύτερο δυνατό φάσμα προηγμένων υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών. Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή στην πρωταρχική σημασία της έννοιας της γενικευμένης υπηρεσίας. Οι δυνατότητες πρόσβασης των ευρωπαίων πολιτών στις νέες υπηρεσίες πληροφοριών και επικοινωνίας εξαρτώνται από αυτήν. Ο πλούτος της προσφοράς πληροφοριών και επικοινωνίας θα εξαρτηθεί από τον ορισμό της γενικευμένης υπηρεσίας, που θα καθορίσει το κατά πόσον είναι δυνατόν να αποφευχθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός.»

7.3.2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι αυτή τη στιγμή που η Επιτροπή ζητεί τη γνωμοδότησή της σχετικά με την Πράσινη Βίβλο, το περιεχόμενο της καθολικής υπηρεσίας μόλις έχει αρχίσει να καθίσταται σαφέστερο και ότι, πέρα από τον επιπόλαιο προσδιορισμό της, η χρηματοδότησή της εν λόγω υπηρεσίας δεν θα αναληφθεί από τις επιχειρήσεις.

Όσον αφορά τον κοινωνικό αποκλεισμό, οι φόβοι της ΟΚΕ δεν κινδυνεύουν να είναι προφητικοί;

7.4. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τα επιχειρήματα που περιλαμβάνονται στα συμπεράσματα της Πράσινης Βίβλου υπέρ της ανάγκης για ενθάρρυνση κάθε μορφής πολυφωνίας σε όλα τα επίπεδα. Προτείνει, συνεπώς, ευέλικτοι μηχανισμοί να δώσουν έναυσμα σε μια συζήτηση η οποία, ενόψει των διακυβευόμενων ζητημάτων και της ταχύτητας των εξελίξεων, πρέπει να είναι μόνιμη. Η πολιτική δεν πρέπει να ακολουθεί με καθυστέρηση τις τεχνολογικές καινοτομίες, με κίνδυνο να μην τις προλαβαίνει, αλλά, στο μέτρο του δυνατού, να τις προβλέπει και να τις συνοδεύει πάντοτε.

8. Τίποτε δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την πολιτική βούληση αυτών που αποφασίζουν...

8.1. ...λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η τελευταία εξαρτάται σε έντονο βαθμό από το πολιτικό θάρρος των πολιτών. Η ιδιότητα του πολίτη δεν περιορίζεται στην εκλογική διαδικασία. Κάθε πολίτης εκφράζει την ιδιότητα αυτή με τη θέλησή του να συμμετάσχει, βάσει των ευθυνών και των καθηκόντων που του εμπίπτουν, στις συζητήσεις, των οποίων τα αποτελέσματα θα ρυθμίσουν τη ζωή του. Η συζήτηση για τις ΤΠΕ παρέχει σε όλους τη σημαντική ευκαιρία να ασκήσουν τα δικαιώματα του πολίτη και τα καθήκοντα του κοινωνικού ατόμου.

Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και προς την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών: η συνέχιση της πορείας, πρόγραμμα δράσης - ΕΕ αριθ. C 110 της 2. 5. 1995.

() Επαγγελματικές, συνδικαλιστικές, αλληλασφαλιστικές, συνεταιριστικές, οικογενειακές οργανώσεις και οργανώσεις γονέων, οργανώσεις καταναλωτών και χρηστών, νέων, ηλικιωμένων, ατόμων με ειδικές ανάγκες, πολιτιστικές οργανώσεις κ.λπ.

() ΕΕ αριθ. C 309 της 13. 11. 1995.

() EE αριθ. C 108 της 29. 4. 1995.