Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

1.1 Γενικοί προβληματισμοί

Η παρούσα πρόταση οδηγίας για την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που θα αντικαταστήσει μετά την έγκρισή της την οδηγία του Συμβουλίου 90/313/ΕΟΚ, της 7ης Ιουνίου 1990, σχετικά με την ελεύθερη πληροφόρηση για θέματα περιβάλλοντος [1], αποτελεί εφαρμογή του άρθρου 8 της εν λόγω οδηγίας, που καλεί την Επιτροπή να υποβάλει οποιαδήποτε πρόταση αναθεώρησης θεωρεί απαραίτητη βάσει της κτηθείσας πείρας από την εφαρμογή της οδηγίας.

[1] ΕΕ L 158, 23.6.1990, σ. 56.

Η πείρα που αποκτήθηκε μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, δηλαδή την ημέρα εκπνοής της προθεσμίας για τη μεταφοράτης οδηγίας 90/313/ΕΟΚ στις εθνικές έννομες τάξεις των κρατών μελών , αποδεικνύει ότι η οδηγία αυτή αποτέλεσε το έναυσμα για μια διαδικασία ανοίγματος σε ότι αφορά την πρόσβαση του κοινού στις πληροφορίες που σχετίζονται με το περιβάλλον. Ο ρόλος της ήταν καταλυτικός και επέφερε αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες αρχές αντιμετωπίζουν τη διαδικασία διαφάνειας και ανοίγματος. Άτομα και οργανισμοί σε ολόκληρη την Κοινότητα χρησιμοποίησαν τις δυνατότητες που τους προσέφερε. Η ευκολότερη πρόσβαση εκ μέρους του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες συνέβαλε στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησής του έναντι των περιβαλλοντικών θεμάτων.

Η διαδικασία ανοίγματος που ξεκίνησε με την οδηγία αυτή, θα πρέπει να διευρυνθεί και να συνεχιστεί περαιτέρω.

Ο στόχος της αναθεώρησης της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ είναι τριπλός:

1) Κάλυψη των ελλείψεων που παρατηρήθηκαν κατά την εφαρμογή της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ.

2) Προπαρασκευή ενόψει της κύρωσης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας της σύμβασης της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη σχετικά με την πρόσβαση στις πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη των αποφάσεων και την προσφυγή στη δικαιοσύνη για θέματα περιβάλλοντος, μέσω της ευθυγράμμισης της πρότασης προς τις αντίστοιχες διατάξεις της ως άνω σύμβασης.

3) Προσαρμογή της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ στις εξελίξεις που έχουν παρατηρηθεί στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών με στόχο την εκπόνηση οδηγίας "δεύτερης γενεάς" που θα αντανακλά τις μεταβολές στον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται, συλλέγονται, αποθηκεύονται και διαβιβάζονται οι πληροφορίες.

Από την κτηθείσα πείρα κατά την εφαρμογή της οδηγίας κατέστη δυνατόν να εντοπισθούν συγκεκριμένες ανεπάρκειες. Η παρούσα αναθεώρηση της οδηγίας έχει ως στόχο την άρση των ως άνω ανεπαρκειών και τη διευκρίνηση και περαιτέρω ενίσχυση των διατάξεων.

Οι κύριες ανεπάρκειες της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ είχαν ήδη εντοπιστεί κατά τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων μεταξύ των μελών της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη που αφορούσαν την σύμβαση της Οικονομικής Επιτροπής για την Ευρώπη σχετικά με την πρόσβαση στην πληροφόρηση, τη συμμετοχή του κοινού και την προσφυγή στη δικαιοσύνη για θέματα περιβάλλοντος που υπεγράφη από την Κοινότητα και 14 κράτη μέλη (η Γερμανία υπέγραψε στις 21 Δεκεμβρίου 1998) στο Aarhus της Δανίας στις 25 Ιουνίου 1998, κατά την Τέταρτη Υπουργική Διάσκεψη για το Περιβάλλον στην Ευρώπη και η οποία στη συνέχεια αναφέρεται ως σύμβαση του Aarhus.

Το πρώτο σχέδιο της σύμβασης το οποίο αποτέλεσε την αφετηρία των διαπραγματεύσεων, εμπνεόταν ως επί το πλείστον από τις διατάξεις της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ. Οι διαπραγματεύσεις προσέφεραν στα κράτη μέλη (καθώς και σε άλλα κράτη μέλη της Οικονομική Επιτροπής για την Ευρώπη και σε ποικίλους μη κυβερνητικούς οργανισμούς) την ευκαιρία διαλόγου με θέμα την πρόσβαση του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφόρηση βάσει της πείρας που είχε αποκτηθεί κατά την εφαρμογή των εθνικών τους νομοθεσιών στον τομέα αυτόν. Τοιουτοτρόπως, οι διαπραγματεύσεις αυτές κατέστησαν βήμα από το οποίο πολλά θέματα που συζητήθηκαν και συμφωνήθηκαν θα αποτελέσουν αντικείμενο αναθεώρησης στην οδηγία 90/313/ΕΟΚ.

Σύμφωνα με τη συνήθη πρακτική, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα είναι σε θέση να κυρώσει την εν λόγω σύμβαση μόλις η αντίστοιχη κοινοτική νομοθεσία ευθυγραμμιστεί προς τις διατάξεις της. Η οδηγία που θα αντικαταστήσει την οδηγία 90/313/ΕΟΚ αποτελεί μέτρο για την επίτευξη της ευθυγράμμισης της κοινοτικής νομοθεσίας προς εκείνες τις διατάξεις της σύμβασης που αφορούν την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Η πρόταση λαμβάνει επίσης υπόψη τα ευρήματα της έκθεσης σχετικά με την εμπειρία που έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή της οδηγίας [2], την οποία η Επιτροπή ενέκρινε σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας. Η έκθεση αυτή βασίζεται στις πληροφορίες που περιέχουν οι εκθέσεις των κρατών μελών οι οποίες κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 8. Επιπλέον η έκθεση περιλαμβάνει προτάσεις από μη κυβερνητικούς οργανισμούς και παραπομπές σε δικαστικές υποθέσεις που εκδίκασε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και αφορούσαν την παραπάνω οδηγία. Τέλος περιλαμβάνει και τις πληροφορίες που συγκέντρωσε η Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας στο πλαίσιο της επίβλεψης τήρησης της οδηγίας σύμφωνα με το άρθρο 211 της Συνθήκης ΕΚ.

[2] COM(2000)....

Η πρόταση λαμβάνει επίσης υπόψη τις εξελίξεις στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών, όπως η συνεχώς αυξανόμενη χρήση ηλεκτρονικών μέσων για την αποθήκευση και τη διάδοση των πληροφοριών. Αποσκοπεί στην προσαρμογή της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας όσον αφορά την αποκαλούμενη 'ηλεκτρονική επανάσταση'στον τομέα της πρόσβασης του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Λόγω των προτεινομένων πολυάριθμων αναθεωρήσεων της οδηγίας του Συμβουλίου 90/313/ΕΟΚ και με στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια, θεωρήθηκε σκόπιμο να αντικατασταθεί η οδηγία αυτή αντί να τροποποιηθεί. Τοιουτοτρόπως θα καταλήξει στους ενδιαφερομένους και στο ευρύτερο κοινό γενικότερα, μία νομοθετική πράξη που θα διαθέτει σαφήνεια και συνοχή, αντί να αναθεωρηθεί σε συγκεκριμένα σημεία η ήδη υφιστάμενη οδηγία. Επιβάλλεται ωστόσο να σημειωθεί εξαρχής, ότι το υφιστάμενο κεκτημένο δεν τίθεται προς συζήτηση. Στην πρόταση επισυνάπτεται πίνακας αντιστοιχίας των άρθρων των δύο οδηγιών.

1.2 Περιβαλλοντικοί στόχοι προς επίτευξη

Το άρθρο 2 της Συνθήκης ΕΚ προβλέπει ως ένα εκ των καθηκόντων της Κοινότητας την προαγωγή της υψηλού επιπέδου προστασίας και της βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος. Προς τούτο, η Κοινότητα καλείται να διαμορφώσει πολιτική για το περιβάλλον (Άρθρο 3 (λ) της Συνθήκης ΕΚ). Η πολιτική αυτή πρέπει να συμβάλλει στην επιδίωξη των εξής στόχων:

- διατήρηση, προστασία και βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος,

- προστασία της υγείας του ανθρώπου,

- συνετή και ορθολογική χρήση των φυσικών πόρων,

- προώθηση μέτρων σε διεθνές επίπεδο για την αντιμετώπιση περιφερειακών ή παγκόσμιων περιβαλλοντικών προβλημάτων.

Η εξασφάλιση της πρόσβασης του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφόρηση είναι καθοριστικής σημασίας για την πραγμάτωση των ως άνω στόχων. Ανάλογη πρόσβαση συμβάλλει στην κλιμάκωση της ευαισθητοποίησης και του ενδιαφέροντος που το κοινό τρέφει για τα περιβαλλοντικά θέματα και κατά συνέπεια στην αποδοτικότερη συμμετοχή του κοινού στη λήψη περιβαλλοντικών αποφάσεων που επηρεάζουν τη ζωή του. Ένα καλύτερα ενημερωμένο κοινό είναι σε θέση να ασκεί ουσιαστικότερο έλεγχο της δράσης των δημοσίων αρχών και ιδίως του τρόπου με τον οποίον οι αρχές αυτές εκτελούν τα καθήκοντά τους στον τομέα του περιβάλλοντος, εξασφαλίζοντας κατ' αυτό τον τρόπο την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για το περιβάλλον.

Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη το διαμεθοριακό χαρακτήρα πολλών περιβαλλοντικών προβλημάτων, κρίθηκε ιδιαιτέρως επιθυμητό να εξασφαλιστεί η εναρμονισμένη προσέγγιση στον τομέα της παροχής περιβαλλοντικών πληροφοριών σε ολόκληρη την Κοινότητα. Αυτό επετεύχθη με την οδηγία 90/313/EEC.

Η πρόταση αποσκοπεί στην κατοχύρωση των επιτευχθέντων σε σχέση προς τους ως άνω στόχους και παράλληλα στη βελτίωση της διαδικασίας ανοίγματος που άρχισε με την οδηγία 90/313/ΕΟΚ, βάσει της εμπειρίας που αποκομίσθηκε από την εφαρμογή της τελευταίας. Επιπλέον, ευθυγραμμίζοντας την κοινοτική νομοθεσία προς τις αντίστοιχες διατάξεις της σύμβασης του Aarhus, η πρόταση καθίσταται τμήμα της διαδικασίας που θα οδηγήσει στην κύρωση της σύμβασης αυτής εκ μέρους της Κοινότητας.

2. ΕΠΙΛΟΓΗ THΣ NOMIKΗΣ ΒΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ.

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η πρόταση αποσκοπεί στην περαιτέρω πραγμάτωση των στόχων της πολιτικής περιβάλλοντος της Κοινότητας όπως αυτοί ορίζονται στο άρθρο 174 της Συνθήκης ΕΚ. Κατά συνέπεια, η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 175.1 (διαδικασία συναπόφασης) της Συνθήκης που αποτελεί την ειδική νομική βάση για την πολιτική της Κοινότητας στον τομέα του περιβάλλοντος.

3. ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

3.1 Στόχοι της προτεινόμενης δράσης σε σχέση με τις υποχρεώσεις της Κοινότητας

Βάσει του άρθρου 2 της Συνθήκης ΕΚ, μεταξύ των καθηκόντων της Κοινότητας συγκαταλέγεται η προαγωγή υψηλού επιπέδου προστασίας και βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος. Προς τούτο, από τα μέσα της δεκαετίας του 1970, η Κοινότητα απέκτησε σταδιακά ένα σημαντικότατο κεκτημένο στον τομέα του περιβάλλοντος.

Το θέμα της εφαρμογής και της τήρησης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Κοινότητας αφορά τόσο τα κράτη μέλη όσο και την Επιτροπή. Αφενός, ο στόχος του ελέγχου της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, της συμμόρφωσης και της αποτελεσματικής εφαρμογής της νομοθεσίας της Κοινότητας για το περιβάλλον εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής, η οποία καλείται να αξιοποιήσει εν προκειμένω τις εξουσίες που προβλέπουν τα άρθρα 211, 226 και 228 της Συνθήκης ΕΚ. Αφετέρου, η ικανοποίηση των απαιτήσεων που απορρέουν από την κοινοτική νομοθεσία για το περιβάλλον ανήκει στις αρμοδιότητες των κρατών μελών. Η πρόσβαση του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες αποτελεί καθοριστικής σημασίας μέσο προκειμένου να εξασφαλιστεί η ουσιαστική εφαρμογή των ήδη κεκτημένων. Η ευρύτερη πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες θα συμβάλει στην κλιμάκωση της ευαισθητοποίησης του κοινού έναντι των περιβαλλοντικών προβλημάτων, βελτιώνοντας τοιουτοτρόπως την προστασία και την ποιότητα του περιβάλλοντος σε ολόκληρη τη Κοινότητα.

Επιπλέον, η Επιτροπή τον Ιούνιο 1998 υπέγραψε τη σύμβαση του Aarhus. Με την υπογραφή της σύμβασης αυτής η Κοινότητα απέδειξε τη δέσμευσή της υπέρ της περαιτέρω αποδοτικότητας της περιβαλλοντικής πολιτικής, ιδίως μέσω της κλιμάκωσης της ευαισθητοποίησης του κοινού και της συμμετοχής του στη λήψη αποφάσεων. Η κύρωση της σύμβασης του Aarhus αποτελεί πολιτική προτεραιότητα για την Επιτροπή.

Η πρόταση αποσκοπεί στην ευθυγράμμιση της κοινοτικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της σύμβασης του Aarhus που αφορούν την πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση. Τοιουτοτρόπως αναμένεται ότι η Κοινότητα θα ανταποκριθεί στις διεθνείς υποχρεώσεις της και θα προπαρασκευασθεί το έδαφος για την κύρωση της σύμβασης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

3.2 Η κοινοτική διάσταση του προβλήματος

Η Κοινότητα ανέπτυξε σημαντική νομοθεσία στον τομέα του περιβάλλοντος προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος ως ορίζονται στη συνθήκη για την ίδρυση της ΕΚ.

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ αποτέλεσε την αφετηρία για τις μεταρρυθμίσεις στον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες αρχές αντιμετωπίζουν τη διαδικασία ανοίγματος και διαφάνειας. Η βελτιωμένη πρόσβαση του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες συνέβαλε στην κλιμάκωση της ευαισθητοποίησης του κοινού έναντι των περιβαλλοντικών θεμάτων. Το ενδιαφέρον του κοινού για την προστασία του περιβάλλοντος εξακολουθεί να αυξάνει. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα πολύ συχνά έχουν διαμεθοριακές διαστάσεις. Οι πολίτες, οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί και το κοινό γενικότερα επιβάλλεται να διαθέτουν πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες υπό τους αυτούς όρους και προϋποθέσεις σε ολόκληρη την Κοινότητα. Ως εκ τούτου απαιτείται ανάληψη δράσης σε επίπεδο Κοινότητας προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός.

3.3 Η πλέον αποτελεσματική λύση, συγκρίνοντας τα μέσα των κρατών μελών και της Κοινότητας

Απαιτείται επίσης ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο λόγω της διαμεθοριακής διάστασης των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Επιπλέον η διακοινοτική δράση κρίνεται απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλιστεί η τήρηση σε όλη την Κοινότητα των βασικών όρων και προϋποθέσεων για την απρόσκοπτη πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες. Ανάλογη δράση απαιτείται παράλληλα προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανεμπόδιστη διάθεση περιβαλλοντικών πληροφοριών και η ομαλή διάδοση των πληροφοριών αυτών στο κοινό σε ολόκληρη την Κοινότητα.

Επιπλέον κρίνεται απαραίτητο να αναληφθεί κοινοτική δράση ώστε να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση προς τις διεθνείς δεσμεύσεις που ανέλαβε η Κοινότητα υπογράφοντας τη σύμβαση του Aarhus και να εξασφαλιστεί η επικύρωση της σύμβασης αυτής εκ μέρους της Κοινότητας.

Βελτιώνοντας τους ελάχιστους όρους και τις προϋποθέσεις για την άσκηση του δικαιώματος της πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες στην ΕυρωπαϊκήΚοινότητα, η Κοινότητα θα ενισχύσει αυτό το θεμελιώδες εργαλείο που αποδείχθηκε καθοριστικής σημασίας για την επίτευξη των στόχων που ορίζει για το περιβάλλον η Συνθήκη ΕΚ.

Βάσει της πρότασης, εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν τις πρακτικές λεπτομέρειες για την αποτελεσματική διάθεση των περιβαλλοντικών πληροφοριών εξασφαλίζοντας κατ' αυτό τον τρόπο την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας.

3.4 Η επίπτωση της αδράνειας εκ μέρους της Κοινότητας

Η αδράνεια εκ μέρους της Κοινότητας θα σήμαινε ότι η Κοινότητα δεν είναι σε θέση να κυρώσει την σύμβαση του Aarhus και ως εκ τούτου δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις διεθνείς της υποχρεώσεις.

3.5 Τα μέσα που διαθέτει η Κοινότητα για την επίτευξη των στόχων

Την περίοδο κατά την οποία η Κοινότητα άρχισε να δραστηριοποιείται στο τομέα της πρόσβασης του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφόρηση, ελάχιστα κράτη μέλη διέθεταν εθνική νομοθεσία για την κανονιστική ρύθμιση της πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση. Η νομοθεσία δε αυτή διέφερε από κράτος μέλος σε κράτος μέλος. Λόγω των διαφορών και της διαμεθοριακής διάστασης πολλών περιβαλλοντικών προβλημάτων, η κοινοτική δράση κρίθηκε απαραίτητη. Θεωρήθηκε τότε ότι η οδηγία θα ήταν το πλέον ενδεδειγμένο μέσο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ καθορίζει τους βασικούς όρους και τις προϋποθέσεις για τη διάθεση των περιβαλλοντικών πληροφοριών σε ολόκληρη την Κοινότητα προβλέποντας ότι ο καθορισμός των πρακτικών λεπτομερειών εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.

Με την οδηγία 90/313/ΕΟΚ άρχισε μία διαδικασία ανοίγματος βάσει της οποίας οι παραδοσιακές πρακτικές επίσημης μυστικότητας αντικαταστάθηκαν σταδιακά από ένα κλίμα ευνοϊκό για την πρόσβαση στην πληροφόρηση. Η ίδια η οδηγία προέβλεπε την δυνατότητα αναθεώρησής της βάσει της αποκτούμενης εμπειρίας κατά την εφαρμογή της. Η αναθεώρηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ τελικά κρίθηκε απαραίτητο να επιχειρηθεί με τη θέσπιση νέας οδηγίας η οποία να ορίζει βελτιωμένους ελάχιστους όρους και προϋποθέσεις όσον αφορά την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες για ολόκληρη την Κοινότητα. Παράλληλα η οδηγία αυτή καλείται να καθορίσει τις ελάχιστες περιβαλλοντικές πληροφορίες που επιβάλλεται να διατίθενται και να διαδίδονται στο ευρύ κοινό. Η πρόταση προβλέπει ότι εμπίπτει στις αρμοδιότητες των κρατών μελών ο καθορισμός των πρακτικών λεπτομερειών βάσει των οποίων θα διατίθενται αποτελεσματικά οι ως άνω πληροφορίες.

3.6 Αρχή της αναλογικότητας

Κατά την έκδοση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ, η δράση που ανέλαβε η Κοινότητα στον τομέα αυτό με τη μορφή οδηγίας θεωρήθηκε ανάλογη προς τον επιδιωκόμενο στόχο. Η οδηγία καθόριζε τους ελάχιστους όρους και τις προϋποθέσεις για τη διάθεση των περιβαλλοντικών πληροφοριών αφήνοντας στην αρμοδιότητα των κρατών μελών τον καθορισμό των πρακτικών λεπτομερειών υπό τις οποίες ανάλογες πληροφορίες θα μπορούσαν να διατεθούν αποδοτικά. Στόχος της πρότασης είναι να αντικατασταθεί η οδηγία 90/313/ΕΟΚ. Από νομική σκοπιά, η αναδιαμόρφωση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ έπρεπε να πραγματοποιηθεί μέσω μιας άλλης οδηγίας. Η πρόταση αντικατάστασης της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ ακολουθεί τις ίδιες αρχές. Συνεπώς η οδηγία προβλέπει το γενικό πλαίσιο σε ό,τι αφορά το δικαίωμα πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες και σε ό,τι αφορά τις περιβαλλοντικές πληροφορίες που επιβάλλεται να διατίθενται στο ευρύ κοινό ενώ εναπόκειται στα κράτη μέλη να ρυθμίζουν τις πρακτικές λεπτομέρειες μέσω των οποίων εξασφαλίζεται η συμμόρφωση προς τους ως άνω στόχους.

4. ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

Σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη είχαν την υποχρέωση να θέσουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που ήταν απαραίτητες προκειμένου να συμμορφωθούν προς την οδηγία το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 1992.

Δεν κατέστη σαφές από τις εθνικές εκθέσεις κατά πόσον η λειτουργία της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ προκάλεσε σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Ως εκ τούτου μπορεί να υποτεθεί ότι δεν θα παρατηρηθεί σημαντική αύξηση των δαπανών συνεπεία της έγκρισης της παρούσας πρότασης. Επιβάλλεται επίσης να σημειωθεί εκ νέου ότι η πρόταση αποσκοπεί στην ευθυγράμμιση της κοινοτικής νομοθεσίας προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση του Aarhus, στόχο με τον οποίο συμφωνούν όλα τα κράτη μέλη δεδομένου ότι έχουν υπογράψει την σύμβαση αυτή. Ορισμένα από τα κράτη μέλη έχουν ήδη αναφέρει ότι προτίθενται να κυρώσουν τη σύμβαση κατά το έτος 2000. Άλλα έχουν ανάλογη πρόθεση για τα έτη 2001/2002.

Παρά τα ανωτέρω επιβάλλεται να προστεθεί ότι προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εξελίξεις της "κοινωνίας των πληροφοριών", η πρόταση θα υποχρεώνει τα κράτη μέλη να προσφεύγουν περισσότερο στη σύγχρονη τεχνολογία ηλεκτρονικών υπολογιστών προκειμένου να διατίθενται οι πληροφορίες αυτές στο κοινό. Μολονότι ανάλογη προσέγγιση ενδέχεται να συνεπάγεται αρχικά πρόσθετες κεφαλαιουχικές δαπάνες, και ενδεχομένως αύξηση των ανθρώπινων πόρων που είναι απαραίτητοι για τη συγκρότηση και τη συντήρηση αναλόγων συστημάτων, αναμένεται ότι οιαδήποτε μειονεκτήματα θα υπεραποσβεστούν από την εν συνεχεία μείωση των άμεσων αιτημάτων πληροφόρησης που απευθύνονται στις δημόσιες αρχές και του προσωπικού που ειδάλλως θα ήταν απαραίτητο για την ικανοποίησή τους σύμφωνα με τους όρους της πρότασης.

Η εφαρμογή ενεργητικής πολιτικής για τη διάθεση των πληροφοριών στο κοινό μέσω της σύγχρονης τεχνολογίας ηλεκτρονικών υπολογιστών αναμένεται να καταστήσει δυνατή την άμεση αναζήτηση πολλών πληροφοριών εκ μέρους των αιτούντων. Αυτό αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε μείωση των διοικητικών δαπανών που οφείλονται στο χειρισμό χωριστών γραπτών αιτήσεων για πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση . Παράλληλα το κοινό θα κατανοήσει καλύτερα τη λειτουργία των δημοσίων αρχών με αποτέλεσμα να βελτιωθεί και η εμπιστοσύνη που αισθάνεται έναντι αυτών.

Παρά τα ανωτέρω, έχει επίσης αναφερθεί ότι η ενεργητικότερη προσέγγιση σε ό,τι αφορά τη διάδοση των πληροφοριών ευθύνεται για τη δημιουργία μεγαλύτερης ζήτησης πληροφοριών και ότι τα αντίστοιχα αιτήματα καθίστανται συνεχώς πιο πολύπλοκα με αποτέλεσμα να είναι πλέον αδύνατη η ικανοποίησή τους μέσω της ενεργητικής παροχής δεδομένων. Ορισμένες δημόσιες αρχές έχουν καταστεί ενεργητικότερες σε ό,τι αφορά τη διαφήμιση της διάθεσης περιβαλλοντικών πληροφοριών μέσω ειδικών εκστρατειών και μέσω της χρήσης σύγχρονων τεχνολογιών των πληροφοριών. Ως εκ τούτου το ενδιαφέρον που επιδεικνύει το κοινό για την περιβαλλοντική πληροφόρηση αυξήθηκε και δημιουργήθηκαν και συμπληρωματικές ερωτήσεις. Αυτό αποδεικνύει ότι αφενός, όντως η βελτιωμένη πρόσβαση στις πληροφορίες για το περιβάλλον συμβάλλει στην αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σε ό,τι αφορά τα θέματα περιβάλλοντος που είναι ένας από τους κύριους στόχους της νομοθεσίας, αφετέρου δε, θα πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι η προσέγγιση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί το κόστος. Το κόστος αυτό ήδη επιβαρύνει τα κράτη μέλη δεδομένου ότι τα περισσότερα εξ αυτών χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τη σύγχρονη τεχνολογία της πληροφορικής για να διαφημίσουν και να διαδώσουν τις πληροφορίες που αφορούν το περιβάλλον. Η πρόταση έχει ως στόχο να λάβει υπόψη της την τάση αυτή ενώ παράλληλα επιδιώκεται η προσαρμογή της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας έναντι της αποκαλούμενης "ηλεκτρονικής επανάστασης". Η πρόταση θα καθορίσει τις ελάχιστες περιβαλλοντικές πληροφορίες που θα πρέπει αυτόματα να διατίθενται και να διαδίδονται στο ευρύ κοινό σε ολόκληρη την Κοινότητα αξιοποιώντας τις σύγχρονες τεχνολογίες της πληροφορικής . Υπό την άποψη αυτή, είναι δυνατόν να υποτεθεί ότι η έγκριση της παρούσας πρότασης δεν συνεπάγεται περαιτέρω αύξηση των δαπανών που ήδη επωμίζονται τα κράτη μέλη συνεπεία της προσαρμογής τους στις νέες τεχνολογίες αποθήκευσης και προβολής των περιβαλλοντικών πληροφοριών.

Το πεδίο εφαρμογής της πρότασης καλύπτει και ορισμένους φορείς που δεν ανήκουν στο δημόσιο τομέα αλλά προσφέρουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος που επηρεάζουν το περιβάλλον. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι φορείς αυτοί αποτελούσαν τμήμα του δημοσίου τομέα και αντικείμενο των υποχρεώσεων που απέρρεαν από την οδηγία 90/313/ΕΟΚ. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ως άνω φορείς είναι οι διάδοχοι αρχών ή φορέων που είχαν ανάλογα καθήκοντα. Με αυτά τα δεδομένα, οι διατάξεις που εξασφαλίζουν ότι οι φορείς οι οποίοι παρέχουν πληροφορίες γενικού ενδιαφέροντος, που ενδέχεται να επηρεάσουν το περιβάλλον, εξακολουθούν να απαιτούνται ώστε να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες, δεν θα πρέπει εν γένει να οδηγούν σε μεγάλη αύξηση δαπανών. Ανάλογη αύξηση, σε περίπτωση που θα παρατηρηθεί, θα πρέπει να αντισταθμίζεται από τα οφέλη που συνεπάγεται η μεγαλύτερη διαφάνεια των πληροφοριών. Τα σχόλια που διατυπώνονται ανωτέρω εν σχέσει προς τις τεχνολογικές εξελίξεις για την "κοινωνία των πληροφοριών" ισχύουν επίσης ανεξάρτητα από το κατά πόσο ο φορέας ανήκει στον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα.

5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ

Στις 26 Ιανουαρίου 1998, το δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή και την τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσία (IMPEL) οργάνωσε σεμινάριο για την εφαρμογή και την υλοποίηση της οδηγίας. Παρευρέθησαν εκπρόσωποι του IMPEL, της Επιτροπής και των δημοσίων αρχών καθώς και μη κυβερνητικοί οργανισμοί που ασχολούνται με το περιβάλλον στα κράτη μέλη και στα κράτη που επιδιώκουν την ένταξή τους στην Κοινότητα. Τοιουτοτρόπως παρασχέθηκε η δυνατότητα ανοικτής ανταλλαγής απόψεων βάσει της πείρας των συμμετεχόντων από την εφαρμογή της οδηγίας.

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών ακολούθησε έκδοση σχετικής έκθεσης με θέμα τον πραγματοποιηθέντα διάλογο καθώς και το έργο που συντελέστηκε κατά την πενταετή περίοδο από κοινού με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών. Στο κείμενο αυτό διατυπώθηκε σειρά συστάσεων για την αναθεώρηση της οδηγίας.

Στις 17 Δεκεμβρίου 1999, η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος δημοσίευσε έγγραφο εργασίας το οποίο καθόριζε τις αρχές επί των οποίων θα έπρεπε να βασιστεί η αναθεώρηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη δημόσια διαβούλευση, το έγγραφο εργασίας διανεμήθηκε στα κράτη μέλη, τους συντονιστές IMPEL, τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς και τις ενώσεις των βιομηχανιών. Διοργανώθηκαν άτυπες συνεδριάσεις με τους ως άνω ενδιαφερομένους στις αρχές του έτους 2000 προκειμένου να οριστικοποιηθεί σχέδιο πρότασης για την αναθεώρηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ.

5.1 Κράτη μέλη

Στις 31 Ιανουαρίου 2000, διοργανώθηκε άτυπη συνεδρίαση με τους αντιπροσώπους των κρατών μελών και τους συντονιστές IMPEL προκειμένου να συζητηθούν οι αρχές επί των οποίων θα μπορούσε να βασιστεί η αναθεώρηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ. Οι συμμετέχοντες στη συνεδρίαση κλήθηκαν να διατυπώσουν γραπτά σχόλια εντός προθεσμίας δύο εβδομάδων. Κατά τη σύνταξη της πρότασης μόνο η Ισπανία, η Ολλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις σχετικά με τις ιδέες που εκφράστηκαν στο έγγραφο εργασίας.

5.2 Μη κυβερνητικοί οργανισμοί

Κατόπιν του σεμιναρίου σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ που διοργάνωσε το IMPEL τον Ιανουάριο του 1998, το Stichting Natuur en Milieu, ο Ολλανδικός Σύλλογος για τη Φύση και το Περιβάλλον, συνέταξε έγγραφο με τίτλο "Συστάσεις για την επισκόπηση και την αναθεώρηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ σχετικά με την ελεύθερη πληροφόρηση για θέματα περιβάλλοντος", το οποίο αναφέρεται στην έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πείρα που αποκτήθηκε κατά την εφαρμογή της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ.

Στις 15 Ιανουαρίου 2000 έλαβε χώρα άτυπη συνεδρίαση με τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς προκειμένου να συζητηθούν οι ιδέες για την αναθεώρηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ που εκτίθενται στο προαναφερόμενο έγγραφο εργασίας.

Οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί κλήθηκαν να υποβάλουν γραπτά σχόλια εντός προθεσμίας τριών εβδομάδων. Υπέβαλαν δε κοινό έγγραφο στο οποίο διατυπώνουν τα σχόλιά τους σχετικά με τις προτάσεις που αναφέρονται στο έγγραφο εργασίας.

5.3 Βιομηχανία

Στις 15 Ιανουαρίου 2000, πραγματοποιήθηκε άτυπη συνεδρίαση με πολλές βιομηχανικές ενώσεις προκειμένου να συγκεντρωθούν τα σχόλια των ενώσεων αυτών όσον αφορά τις αρχές που διέπουν την αναθεώρηση της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ.

Οι βιομηχανικές ενώσεις κλήθηκαν να υποβάλουν γραπτά σχόλια όσον αφορά τις ιδέες που περιέχει το έγγραφο εργασίας. Μέχρι τη στιγμή κατά την οποία συντάσσεται η παρούσα πρόταση δεν υποβλήθηκαν γραπτά σχόλια εκ μέρους τους.

Η πρόταση λαμβάνει υπόψη, κατά περίπτωση, τα προφορικά και γραπτά σχόλια, που διατύπωσαν οι ενδιαφερόμενοι με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις.

6. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Στόχος (άρθρο 1)

Ο στόχος της πρότασης είναι διττός. Αφενός, αποσκοπεί στην εξασφάλιση του δικαιώματος της πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση που διατηρούνται ή προορίζονται για τις δημόσιες αρχές και στον καθορισμό των βασικών όρων και προϋποθέσεων για την άσκηση του δικαιώματος αυτού, αφετέρου δε, στην εξασφάλιση ότι διατίθενται και διαδίδονται στο ευρύ κοινό παγίως ορισμένες περιβαλλοντικές πληροφορίες χρησιμοποιώντας ιδίως τις διαθέσιμες τεχνολογίες τηλεπικοινωνιών με την πληροφορική και/ή την ηλεκτρονική τεχνολογία.

Σε αντίθεση προς την οδηγία 90/313/ΕΟΚ που εξασφάλιζε απλά και μόνο την ελεύθερη πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση, κρίθηκε απαραίτητο να καθιερωθεί το δικαίωμα της πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση . Η καθιέρωση αναλόγου δικαιώματος θα επιτρέψει στην κοινοτική νομοθεσία να ευθυγραμμιστεί προς τη σύμβαση του Aarhus.

Τέλος, στόχο της πρότασης επίσης αποτελεί να εξασφαλιστεί ότι διατίθενται και διαδίδονται στο ευρύ κοινό παγίως ορισμένες περιβαλλοντικές πληροφορίες. Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η πρόταση αντανακλά δεόντως τις συντελούμενες ή τις συντελεσθείσες αλλαγές στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών, τονίζεται ότι προς τούτο επιβάλλεται να χρησιμοποιούνται οι διαθέσιμες τηλεπικοινωνιακές δυνατότητες της πληροφορικής και/ή ηλεκτρονική τεχνολογία.

Ορισμοί (άρθρο 2)

Περιβαλλοντικές πληροφορίες

Μολονότι η οδηγία 90/313/ΕΟΚ περιείχε ήδη ευρύ ορισμό των περιβαλλοντικών πληροφοριών, από την πείρα προκύπτει ότι ο ορισμός αυτός θα πρέπει να καταστεί εισέτι ευρύτερος και σαφέστερος ώστε να καλύψει ορισμένες κατηγορίες περιβαλλοντικών πληροφοριών που είχαν αποκλειστεί από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας λόγω της περιοριστικής ερμηνείας της. Ιδίως, θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι ο ορισμός περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τις εκπομπές, τις απορρίψεις και άλλες εκλύσεις στο περιβάλλον καθώς και τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Επιπλέον, ο ορισμός έχει διευκρινιστεί ούτως ώστε να περιλαμβάνει συγκεκριμένη παραπομπή στην υγεία και την ασφάλεια του ανθρώπου στο μέτρο που η τελευταία θίγεται ή ενδέχεται να θιγεί από την κατάσταση του περιβάλλοντος. Το άρθρο 174 της Συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής συγκαταλέγεται μεταξύ των στόχων της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον και ως εκ τούτου κρίνεται σκόπιμο να αξιοποιηθεί η ευκαιρία της επανεξέτασης της οδηγίας προκειμένου να περιληφθεί στον ορισμό των "περιβαλλοντικών πληροφοριών" αυτό το σημαντικό στοιχείο της εν λόγω πολιτικής.

Ο ορισμός περιλαμβάνει ειδική αναφορά στη σχέση κόστους-οφέλους και άλλα στοιχεία οικονομικής ανάλυσης που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων και των μέτρων που επηρεάζουν όντως ή ενδεχομένως το περιβάλλον. Τοιουτοτρόπως θα αντιμετωπιστούν ορισμένες ασάφειες που εντοπίστηκαν κατά τη διαδικασία της επανεξέτασης σε ό,τι αφορά τον τρόπο κατά τον οποίο εφαρμόζεται ο σημερινός ορισμός για τις χρηματοοικονομικές πληροφορίες.

Με τις προαναφερόμενες τροπολογίες θα καταστεί δυνατή η ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας προς τον ορισμό των περιβαλλοντικών πληροφοριών, ως ορίζονται στη σύμβαση του Aarhus.

Δημόσιες αρχές

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ αφορά τις δημόσιες αρχές που είναι υπεύθυνες και διαθέτουν πληροφορίες σχετικές με το περιβάλλον. Το άρθρο 6 της οδηγίας αυτής καθορίζει ότι η οδηγία ισχύει επίσης για τους φορείς με δημόσιες αρμοδιότητες για το περιβάλλον και υπό τον έλεγχο των δημόσιων αρχών. Οι ως άνω διατάξεις βασίζονται στην αρχή ότι η πρόσβαση του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες δεν θα πρέπει να επηρεάζεται από την εκχώρηση αρμοδιοτήτων των δημοσίων αρχών σε άλλους φορείς.

Από την πείρα προκύπτει ότι η ακριβής έννοια της έκφρασης "με αρμοδιότητες για το περιβάλλον" προκάλεσε συχνά παρανοήσεις. Περιοριστικές ερμηνείες της ως άνω διατύπωσης οδήγησαν στην εξαίρεση ορισμένων φορέων από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας επειδή δεν είχαν αρμοδιότητες για το περιβάλλον αλλά για άλλα θέματα όπως οι μεταφορές και η ενέργεια. Κατά συνέπεια διατυπώθηκε ο ισχυρισμός ότι οι πληροφορίες που διαθέτουν οι φορείς αυτοί δεν καλύπτονται από την οδηγία. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που προέκυψαν από ανάλογες καταστάσεις κρίθηκε σκόπιμο, σε ό,τι αφορά την κυβέρνηση και τη δημόσια διοίκηση, να εξαλειφθεί από την προτεινόμενη νέα οδηγία η έκφραση "με αρμοδιότητες για το περιβάλλον".

Για τους φορείς ή τα άτομα τα οποία έχουν αρμοδιότητες ή καθήκοντα ή παρέχουν πληροφορίες υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης ή της δημόσιας διοίκησης, κρίθηκε σκόπιμο να περιληφθούν περιπτώσεις αρμοδιοτήτων, καθηκόντων ή υπηρεσιών που να σχετίζονται έμμεσα προς το περιβάλλον καθώς και ανάλογες περιπτώσεις που να σχετίζονται άμεσα προς αυτό.

Οι αλλαγές που αναφέρονται στην τελευταία παράγραφο σέβονται επίσης την αρχή της ολοκλήρωσης που καθορίζει το άρθρο 6 της συνθήκης ΕΚ. Με το άρθρο αυτό καθιερώνεται η ενσωμάτωση των απαιτήσεων σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος στον ορισμό και την υλοποίηση των κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων, πρωτίστως με στόχο την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης. Η περαιτέρω προώθηση της αρχής των ολοκληρωμένων απαιτήσεων για την προστασία του περιβάλλοντος συνεπάγεται ότι οι δημόσιες αρχές θα διατηρούν ολοένα και περισσότερες πληροφορίες ανεξάρτητα του κατά πόσον έχουν άμεσες ή συγκεκριμένες αρμοδιότητες για το περιβάλλον.

Ολοένα και περισσότερο, μέσω της ιδιωτικοποίησης και των νέων μεθόδων παροχής υπηρεσιών, οι υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος που σχετίζονται με το περιβάλλον και παραδοσιακά προσφέρονταν από τις δημόσιες αρχές, διατίθενται πλέον από φορείς οι οποίοι δεν ανήκουν στο δημόσιο τομέα. Οι υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνουν τομείς όπως το φυσικό αέριο, η ηλεκτρική ενέργεια, το νερό ή οι μεταφορές. Το αποτέλεσμα είναι ότι σε ορισμένα από τα κράτη μέλη ανάλογες υπηρεσίες εξακολουθούν να παρέχονται από τις δημόσιες διοικήσεις ή τις δημόσιες επιχειρήσεις ενώ σε άλλα παρέχονται από φορείς που ανήκουν πλέον στον ιδιωτικό τομέα. Οι φορείς αυτοί δεν καλύπτονται από τον ορισμό της "δημόσιας αρχής" που περιείχε η οδηγία 90/313/ΕΟΚ ή από το άρθρο 2 παράγραφος 2 της σύμβασης του Aarhus.

Εντούτοις, οι παρεχόμενες υπηρεσίες είναι ως επί το πλείστον οι ίδιες όπως ίδιες είναι και οι πληροφορίες για το περιβάλλον που διαθέτουν οι φορείς που παρέχουν τις πληροφορίες ανεξάρτητα του κατά πόσον είναι δημόσιοι ή ιδιωτικοί. Εφόσον δεν υπάρχουν διατάξεις οι οποίες να υπερβαίνουν τα απαιτούμενα για την επικύρωση της σύμβασης του Aarhus, το κοινό σε ορισμένα κράτη μέλη θα διαθέτει δικαίωμα πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση ενώ το κοινό σε άλλα κράτη μέλη δε θα διαθέτει ανάλογο δικαίωμα. Επιπλέον, ακόμη και εντός ενός κράτους μέλους, οι υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος μπορεί να παρέχονται από δημόσια αρχή σε ένα μέρος της επικράτειας του κράτους και από ιδιωτική αρχή σε άλλο μέρος της επικράτειας αυτού. Κρίνεται ως εκ τούτου ανεπιθύμητο, υπό την έννοια της περιβαλλοντικής προστασίας, να παρατηρούνται ανάλογες ασυμβατότητες μεταξύ ή εντός κρατών μελών αποκλειστικά και μόνο λόγω της αναδιοργάνωσης του τρόπου με τον οποίο παρέχονται οι υπηρεσίες αυτές. Κρίνεται απόλυτα δικαιολογημένο να θεσπιστούν διατάξεις που να εξασφαλίζουν ότι οι φορείς που ανήκουν πλέον στον ιδιωτικό τομέα προσφέρουν πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση ανάλογη προς την πρόσβαση που προσφέρουν οι δημόσιες αρχές που παρέχουν παρεμφερείς υπηρεσίες. Ως εκ τούτου, η πρόταση περιλαμβάνει στον ορισμό των δημόσιων αρχών, τα νομικά πρόσωπα τα οποία εξουσιοδοτούνται βάσει του νόμου ή κατόπιν ρυθμίσεων με άλλες δημόσιες αρχές, να παρέχουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος που επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν το περιβάλλον.

Σε πολλές περιπτώσεις προκύπτει από την πείρα ότι οι περιβαλλοντικές πληροφορίες που δικαιούνται να διατηρούν οι δημόσιες αρχές για λογαριασμό τους, στην πράξη διατηρούνται εξ ονόματός τους από άλλους φορείς. Το κοινό ενδέχεται να ζητήσει την πρόσβαση σε ανάλογες πληροφορίες. Οι δημόσιες αρχές δεν πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αρνούνται πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές αποκλειστικά και μόνο επειδή δεν βρίσκονται στην άμεση κατοχή τους. Η πρόταση εξασφαλίζει ότι, εφόσον ανάλογες πληροφορίες υφίστανται και διατηρούνται για τη δημόσια αρχή από άλλο άτομο ή φορέα, βάσει σχετικών ρυθμίσεων, οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να διατίθενται ως συνήθως από τη δημόσια αρχή.

Ο ορισμός των δημοσίων αρχών στην πρόταση δεν περιλαμβάνει φορείς που ενεργούν υπό δικαστική ή νομοθετική ιδιότητα.

Στο κείμενο της πρότασης περιλήφθηκε ορισμός "του αιτούντος"

Πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση κατόπιν αίτησης (άρθρο 3)

Δυνάμει της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ, οι δημόσιες αρχές καλούνται να διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με το περιβάλλον σε οιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο κατόπιν αιτήματός του και δίχως το πρόσωπο αυτό να έχει την υποχρέωση να επικαλεστεί οποιοδήποτε συμφέρον σχετικά. Η ιδέα πίσω από τη διάταξη αυτή είναι ότι ο αιτών δεν έχει την υποχρέωση να εξηγήσει στις δημόσιες αρχές το λόγο για τον οποίο ενδιαφέρεται για τις συγκεκριμένες πληροφορίες. Το ρήμα 'αποδεικνύω' χρησιμοποιήθηκε στην οδηγία 90/313/ΕΟΚ και οδήγησε σε ορισμένες δυσχέρειες. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν, κρίνεται σκοπιμότερο να χρησιμοποιηθεί αντ'αυτού το ρήμα "αναφέρω". Η τροπολογία αυτή εξυπηρετεί καλύτερα την υποκείμενη ιδέα ότι η οδηγία θα επιτρέψει παράλληλα την ευθυγράμμιση προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση του Aarhus.

Σε ό,τι αφορά τα χρονικά περιθώρια, η οδηγία 90/313/ΕΟΚ καθορίζει ως μέγιστη προθεσμία, εντός της οποίας η δημόσια αρχή έχει την υποχρέωση να 'απαντήσει' σε αιτούντα, περίοδο δύο μηνών. Το ρήμα 'απαντώ' χρησιμοποιήθηκε στην οδηγία 90/313/ΕΟΚ και προκάλεσε προβληματισμούς. Ορισμένα από τα κράτη μέλη υποστήριξαν ότι η οδηγία τους δίδει την δυνατότητα να αντιδράσουν απλώς εντός δύο μηνών σε κάποια αίτηση αναφέροντας ότι οι σχετικές πληροφορίες θα διατεθούν δίχως να διευκρινίζουν περαιτέρω πότε οι πληροφορίες αυτές θα διατεθούν ουσιαστικά. Εν προκειμένω η Επιτροπή θεωρεί ότι η ορθή ερμηνεία είναι ότι επιβάλλεται να εγκρίνεται ή να απορρίπτεται η αίτηση χορήγησης σχετικών πληροφοριών εντός της χρονικής περιόδου που ορίζει η οδηγία.

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ αποσκοπεί στην εξασφάλιση της πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση. Ο παράγων χρόνος αποτελεί προφανώς καθοριστικής σημασίας στοιχείο του συστήματος προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των υποχρεώσεων που επωμίζονται οι δημόσιες αρχές. Εάν η οδηγία ερμηνευτεί κατά τρόπο που να σημαίνει ότι η δημόσια αρχή έχει απλώς και μόνο την υποχρέωση να τηρεί τη θεσπιζόμενη προθεσμία υποσχόμενη απλώς ότι θα παράσχει κάποια στιγμή τις πληροφορίες, το σύστημα δεν θα ήταν πλήρες. Όσοι υποβάλλουν αιτήσεις δεν θα είχαν καμία νομική βεβαιότητα για το κατά πόσον τελικά θα λάμβαναν τις αιτηθείσες πληροφορίες.

Βάσει των ανωτέρω, θεωρήθηκε σκόπιμο να αντιμετωπιστεί η ασάφεια της διάταξης αυτής. Ως εκ τούτου, η πρόταση αντικαθιστά το ρήμα "απαντώ" με την έκφραση "διαθέτω" που εξυπηρετεί καλύτερα το πνεύμα της οδηγίας. Η τροπολογία αυτή ευθυγραμμίζεται προς τις διατάξεις της σύμβασης του Aarhus.

Η πρόσβαση εντός ευλόγων χρονικών διαστημάτων στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που αιτούνται είναι ένα από τα καθοριστικής σημασίας στοιχεία επί των οποίων βασίζεται η ενδεχόμενη επιτυχία του συστήματος που περιγράφει η παρούσα πρόταση. Βάσει των όρων της πρότασης, οι δημόσιες αρχές καλούνται να παρέχουν τις αιτούμενες πληροφορίες το ταχύτερο δυνατό και το αργότερο, εντός ενός μηνός, αντί των δύο μηνών που προέβλεπε η οδηγία 90/313/ΕΟΚ. Επιβάλλεται εντούτοις να αναγνωριστεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επαναστατικές αλλαγές που έλαβαν χώρα όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι πληροφορίες αποθηκεύονται και διαβιβάζονται, αναμένεται να επιτρέψουν στις δημόσιες αρχές να ανταποκριθούν σε ακόμη συντομότερες προθεσμίες - ενδεχομένως μάλιστα για ορισμένες περιπτώσεις και κατά την παραλαβή της σχετικής αίτησης. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ο όγκος και η πολυπλοκότητα των πληροφοριών που αιτούνται ενδέχεται να καθιστούν αδύνατη την παροχή τους εκ μέρους των δημοσίων αρχών στον αιτούντα εντός της προθεσμίας του ενός μηνός. Για τις περιπτώσεις αυτές, η πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα παράτασης της σχετικής προθεσμίας κατά έναν επιπλέον μήνα. Ο αιτών θα πρέπει να πληροφορείται το ταχύτερο δυνατόν για οιαδήποτε ανάλογη παράταση καθώς και τους λόγους που συνηγορούν υπέρ αυτής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο αιτών ενδέχεται οικειοθελώς να δηλώσει ότι ζητά τις πληροφορίες για συγκεκριμένο σκοπό. Σε ανάλογες περιπτώσεις οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να καταβάλουν εύλογες προσπάθειες ώστε να διευκολυνθεί η πραγμάτωση των στόχων του αιτούντος.

Κρίνεται σκόπιμο να αναφερθεί συγκεκριμένο παράδειγμα κατάστασης ανάλογης προς την αναφερόμενη στην προηγούμενη παράγραφο. Κάποιος από τους αιτούντες ενδέχεται να επιδιώκει πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες προκειμένου να τις χρησιμοποιήσει στο πλαίσιο διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης, π.χ. ανάλογης προς αυτήν που ορίζει το Συμβούλιο στην οδηγία 85/337/ΕΟΚ [3], της 27ης Ιουνίου 1985 σχετικά με την αξιολόγηση των επιπτώσεων ορισμένων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/11/ΕΚ [4] της 3ης Μαρτίου 1997 ή από την οδηγία 96/61/ΕΚ [5] του Συμβουλίου, της 24ης Σεπτεμβρίου 1996, σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν τις προθεσμίες εντός των οποίων το κοινό καλείται να διατυπώσει σχόλια.

[3] ΕΕ L 175, 5.7.1985, σ. 40.

[4] ΕΕ L 73, 14.3.1997, σ. 5.

[5] ΕΕ L 257, 10.10.1996, σ. 26.

Επιβάλλεται καταρχήν να σημειωθεί ότι, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ουσιαστική και αποτελεσματική συμμετοχή του κοινού, οι οδηγίες αυτές ορίζουν κατάλογο ελαχίστων πληροφοριών σχετικά με το έργο ή τη δραστηριότητα που αποτελεί αντικείμενο της διαδικασίας διαβούλευσης που θα πρέπει να είναι διαθέσιμη για το κοινό. Το κοινό ενδέχεται επίσης να ζητήσει συμπληρωματικές περιβαλλοντικές πληροφορίες σχετικά με το έργο ή τη δραστηριότητα βάσει των διατάξεων της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ. Η προθεσμία ενός μηνός εντός της οποίας οι δημόσιες αρχές έχουν την υποχρέωση να παρέχουν τις αιτούμενες περιβαλλοντικές πληροφορίες ενδέχεται να σημαίνει ότι η πληροφορία δεν θα είναι πλέον χρήσιμη όταν παραληφθεί εκ μέρους του αιτούντος για να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης.

Η πρόταση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής προβλέποντας αφενός τη δυνατότητα για τον αιτούντα, εφόσον το επιθυμεί, να αναφέρει τον λόγο για τον οποίο ζητά τις συγκεκριμένες περιβαλλοντικές πληροφορίες, και αφετέρου, υποχρεώνοντας τις δημόσιες αρχές να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να παρέχουν ανάλογες πληροφορίες εντός προθεσμίας που είναι απαραίτητη προκειμένου ο αιτών να πραγματώσει το στόχο που αναφέρει.

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ δεν περιείχε διατάξεις σχετικά με τη μορφή ή το μορφότυπο υπό τα οποία θα πρέπει να διατίθενται οι πληροφορίες αυτές. Από την πείρα προκύπτει ότι οι αιτούντες αντιμετώπισαν σε ορισμένες περιπτώσεις δυσκολίες σε ό,τι αφορά τη συγκέντρωση των πληροφοριών αυτών υπό κατάλληλη μορφή. Ως εκ τούτου βάσει της παρούσας πρότασης οι δημόσιες αρχές υποχρεούνται να διαθέτουν τις πληροφορίες υπό τη μορφή ή το μορφότυπο με τα οποία ζητήθηκαν, συμπεριλαμβανομένης και αυτής των αντιγράφων. Η υποχρέωση αυτή ισχύει εκτός των περιπτώσεων κατά τις οποίες οι σχετικές πληροφορίες είναι ήδη δημοσιοποιημένες με άλλη μορφή ή μορφότυπο που επιτρέπουν την ευχερή πρόσβαση σε αυτές εκ μέρους των αιτούντων ή εφόσον κρίνεται εύλογο να διαθέσει τις πληροφορίες αυτές η δημόσια αρχή με άλλη μορφή ή μορφότυπο. Σε ανάλογες περιπτώσεις, οι λόγοι για τους οποίους οι πληροφορίες διατίθενται υπό διαφορετική μορφή θα πρέπει να διαβιβάζονται στον αιτούντα.

Λόγω της ως άνω υποχρέωσης, οι δημόσιες αρχές καλούνται να καταβάλουν εύλογες προσπάθειες προκειμένου να διατηρούν τις περιβαλλοντικές πληροφορίες που διαθέτουν σε μορφή ή μορφότυπο που να είναι άμεσα αναπαραγώγιμα και προσβάσιμα από ηλεκτρονικούς υπολογιστές με τηλεπικοινωνιακά ή άλλα ηλεκτρονικά συστήματα

Τα κράτη μέλη καλούνται να ορίσουν τις πρακτικές ρυθμίσεις βάσει των οποίων οι περιβαλλοντικές πληροφορίες θα διατίθενται αποτελεσματικά. Ενδεικτικός κατάλογος των πρακτικών ρυθμίσεων περιλαμβάνεται στην πρόταση αφήνοντας εντούτοις στα κράτη μέλη, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, το δικαίωμα να καθορίσουν τις διαδικασίες αυτές. Τα κράτη μέλη καλούνται να εξασφαλίσουν την ορθή ενημέρωση του κοινού σχετικά με τα δικαιώματα που διαθέτει βάσει της προτεινόμενης νέας οδηγίας.

Εξαιρέσεις (άρθρο 4)

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ καθορίζει τη γενική αρχή της πρόσβασης του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφόρηση . Ωστόσο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η προστασία ορισμένων ευλόγων συμφερόντων, ήταν απαραίτητο να συμπεριληφθούν διατάξεις για την εξαίρεση ορισμένων πληροφοριών. Οι εξαιρέσεις αυτές πρέπει να είναι πολύ αυστηρές προκειμένου να μην εξασθενίζουν την γενική αρχή της πρόσβασης και να εξασφαλίζουν ότι η οδηγία όντως ανταποκρίνεται κατά την πρακτική εφαρμογή της στους στόχους της.

Η πρόταση περιλαμβάνει διατάξεις οι οποίες επιτρέπουν στις δημόσιες αρχές να αρνηθούν την πρόσβαση σε πληροφορίες που δεν διατηρούνται από ή για αυτές. Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης διάταξη βάσει της οποίας υποχρεούται η δημόσια αρχή στην οποία υποβάλλεται αίτημα να διαβιβάσει το αίτημα αυτό το ταχύτερο δυνατόν σε άλλες αρχές που θεωρεί ότι διατηρούν τις πληροφορίες αυτές ενημερώνοντας παράλληλα τον αιτούντα για το θέμα αυτό.

Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει επίσης να έχουν το δικαίωμα να αρνούνται την πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες όταν σχετικές αιτήσεις είναι προφανώς παράλογες ή υπέρμετρα γενικές. Τα προφανώς παράλογα αιτήματα θα περιλαμβάνουν όσα, ποικιλοτρόπως περιγράφονται στα εθνικά νομοθετικά συστήματα ως παρενοχλητικά ή θεωρούμενα κατάχρηση δικαιώματος. Επιπλέον, στις περιπτώσεις αυτές εμπίπτουν αιτήματα τα οποία θα είχαν ως αποτέλεσμα να επιβαρυνθεί η δημόσια αρχή με δυσανάλογες δαπάνες ή προσπάθειες ή θα παρεμπόδιζαν ή θα παρενέβαιναν ουσιαστικά στην κανονική διεκπεραίωση των δραστηριοτήτων της. Οι αρχές θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αρνούνται την πρόσβαση σε ανάλογες περιπτώσεις προκειμένου να εξασφαλίζουν την ορθή λειτουργία τους.

Θα πρέπει επίσης να αναγνωρίζεται ότι οι δημόσιες αρχές επιβάλλεται να διαθέτουν απαραίτητο χώρο ιδιωτικής σκέψης. Προς τούτο, οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να αρνούνται πρόσβαση εφόσον το αίτημα σχετίζεται με υλικό που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ή αποτελεί αντικείμενο εσωτερικών ανακοινώσεων. Σε ανάλογες περιπτώσεις, επιβάλλεται να λαμβάνεται υπόψη κατά πόσον εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον από την αποκάλυψη αναλόγων πληροφοριών.

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ περιείχε αναλυτικό κατάλογο των λόγων τους οποίους οι δημόσιες αρχές θα μπορούσαν να επικαλεσθούν προκειμένου να μην κοινοποιήσουν πληροφορίες. Μολονότι τα κράτη μέλη δεν είχαν την υποχρέωση να αναφέρουν όλους τους λόγους απόρριψης κατά τη μεταφορά της οδηγίας το εθνικό δίκαιο, σχεδόν όλα εξ αυτών το έπραξαν. Οι εξαιρέσεις της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ διατυπώθηκαν γενικόλογα με αποτέλεσμα, όπως προέκυψε από την πείρα εν συνεχεία, να προκληθούν προβλήματα.

Βάσει της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ, οι δημόσιες αρχές έχουν το δικαίωμα να αρνούνται την πρόσβαση σε πληροφορίες που σχετίζονται με το περιβάλλον εφόσον η αποκάλυψή τους επηρεάζει κάποιο από τα εύλογα συμφέροντα που αναφέρονται στο άρθρο 3. Προκειμένου να βελτιωθούν οι διατάξεις σχετικά με τις εξαιρέσεις, η πρόταση αναφέρει ότι οι περιβαλλοντικές πληροφορίες δεν κοινοποιούνται αποκλειστικά και μόνο εφόσον θεωρείται ότι θα επηρεάσουν αρνητικά κάποιο από τα εύλογα συμφέροντα για τα οποία υφίσταται η σχετική πρόβλεψη. Εξυπακούεται ότι, σύμφωνα με τις καθιερωμένες αρχές της κοινοτικής νομοθεσίας, οι εξαιρέσεις θα πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικά προκειμένου να μην αίρουν την αρχή του δικαιώματος της πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Τέλος η πρόταση καθιέρωσε επίσης την υποχρέωση να σταθμίζεται το δημόσιο συμφέρον που εξυπηρετείται με την δημοσιοποίηση των πληροφοριών συγκριτικά προς τα επί μέρους συμφέροντα που εξυπηρετούνται από τη μη δημοσιοποίηση των πληροφοριών αυτών για κάθε περίπτωση. Η πρόσβαση στις ζητούμενες πληροφορίες επιβάλλεται να επιτρέπεται εφόσον, αφού αποτιμηθούν συγκριτικά τα διακυβευόμενα συμφέροντα, διαπιστώνεται ότι το γενικό δημόσιο συμφέρον είναι σημαντικότερο του συμφέροντος του οποίου επιδιώκεται η προστασία με την μη αποκάλυψη των πληροφοριών. Ωστόσο, η πρόταση ορίζει ρητά ότι στο πλαίσιό της, τα κράτη μέλη καλούνται να μεριμνήσουν προκειμένου να τηρούνται οι διατάξεις της οδηγίας 95/46/ΕΚ [6] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.

[6] ΕΕ L 281, 23.11.1995, σ. 31.

Στο πλαίσιο αυτό, εφόσον η δημόσια αρχή στην οποία έχει υποβληθεί σχετικό αίτημα θεωρεί ότι είναι μεγαλύτερης σημασίας το εξυπηρετούμενο από την αποκάλυψη των εν λόγω πληροφοριών δημόσιο συμφέρον συγκριτικά προς την εμπιστευτικότητα των προσωπικών δεδομένων, έχει την υποχρέωση να πληροφορεί την αρμόδια σε εθνικό επίπεδο αρχή ελέγχου για την προστασία δεδομένων, ως αυτή έχει καθοριστεί βάσει του άρθρου 28 της οδηγίας 95/46/ΕΚ, σχετικά με το αίτημα που έχει υποβληθεί και με την πρόθεσή της να κοινοποιήσει προσωπικά δεδομένα σε τρίτους. Η συγκεκριμένη παραπομπή στις εθνικές αρχές προστασίας δεδομένων εξυπακούεται ότι λαμβάνει χώρα αποκλειστικά και μόνο για περιπτώσεις κατά τις οποίες η εμπλεκόμενη δημόσια αρχή αποφασίζει ότι συντρέχουν λόγοι υπέρ της πρόσβασης σε περιβαλλοντικές πληροφορίες που περιλαμβάνουν και προσωπικά δεδομένα. Με άλλα λόγια, δεν κρίνεται απαραίτητη ανάλογη παραπομπή σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η δημόσια αρχή αποφαίνεται ότι επιβάλλεται να ισχύσει εξαίρεση, ή στις περιπτώσεις για τις οποίες τα προσωπικά δεδομένα μπορεί να διαχωριστούν και να εξασφαλιστεί πρόσβαση στις υπόλοιπες πληροφορίες.

Συγκριτικά προς την οδηγία 90/313/ΕΟΚ, η πρόταση επαναδιατυπώνει τα θεμιτά συμφέροντα που επιβάλλεται να προστατεύονται προκειμένου να διευκρινιστεί το πεδίο εφαρμογής τους παράλληλα προς τις αντίστοιχες διατάξεις περί εξαιρέσεων της σύμβασης του Aarhus.

Σε ό,τι αφορά την εξαίρεση από την προστασία της εμπιστευτικότητας εμπορικών ή βιομηχανικών πληροφοριών, η πρόταση καθορίζει ότι τα κράτη μέλη δεν έχουν το δικαίωμα, βάσει αυτής, να αρνούνται την ικανοποίηση αίτησης εφόσον το αίτημα σχετίζεται με πληροφορίες για τις εκπομπές, αποθέσεις ή άλλες εκλύσεις στο περιβάλλον που αποτελούν αντικείμενο των διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας.

Όσον αφορά την εξαίρεση από τις νομοθετικές διατάξεις περί διανοητικής ιδιοκτησίας επιβάλλεται να σημειωθεί ότι, εφόσον επιτραπεί η πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες που καλύπτονται από ανάλογο δικαίωμα, ο αιτών θα έχει την υποχρέωση να σεβαστεί το αντίστοιχο δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας που ισχύει για την υπ'αυτού προτιθέμενη χρήση. Αυτό γενικά σημαίνει ότι δεν έχει το δικαίωμα να αναπαράγει ή να εκμεταλλεύεται τις πληροφορίες αυτές για οιουσδήποτε άλλους οικονομικούς σκοπούς εάν δεν του χορηγηθεί προηγουμένως σχετική άδεια εκ μέρους του κατόχου του αντιστοίχου δικαιώματος.

Η πρόταση απαιτεί από τις δημόσιες αρχές να διαθέτουν περιβαλλοντικές πληροφορίες εν μέρει, εφόσον είναι διαχωρίσιμες από πληροφορίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των εξαιρέσεων από τις υπόλοιπες αιτούμενες πληροφορίες..

Σε περίπτωση αρνητικής απάντησης σε αίτηση που υποβάλλεται για την παροχή σχετικών πληροφοριών, το άρθρο 3 παράγραφος 4 της οδηγίας προβλέπει ότι η σχετική αιτιολόγηση της αρνητικής απάντησης θα πρέπει να κοινοποιείται στον αιτούντα. Από τις εθνικές εκθέσεις προέκυψε ότι πολλά κράτη μέλη, κατά την μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο, προέβλεπαν ότι σε περίπτωση που δεν δοθεί απάντηση εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας θεωρείται αυτομάτως ότι ελήφθη απόφαση για αρνητική απάντηση. Η συνήθης αιτιολόγηση ήταν ότι σε επίπεδο εθνικής νομοθεσίας ήταν απαραίτητο να υφίσταται "απόφαση", ακόμη και υποθετική προκειμένου να εξασφαλιστεί το δικαίωμα του αιτούντος να προσφύγει στη διαδικασία επανεξέτασης μετά την εκπνοή της προθεσμίας. Κατά την άποψη της Επιτροπής, ανάλογη νομική προσέγγιση θα είχε ως αποτέλεσμα να απαλλαχθούν οι δημόσιες αρχές και οι άλλοι φορείς από την υποχρέωση να αιτιολογούν τις αρνητικές απαντήσεις τους εντός της προθεσμίας που ορίζει η οδηγία. Για να διευκρινιστεί η θέση αυτή, η πρόταση υποχρεώνει τις δημόσιες αρχές να διαβιβάζουν στον αιτούντα εντός της προαναφερθείσας προθεσμίας, απλή κοινοποίηση ενδεχόμενης αρνητικής απάντησης για το σύνολο ή μέρος των πληροφοριών που ζητήθηκαν. Η κοινοποίηση αυτή θα πρέπει να αναφέρει τους λόγους για τους οποίους η απάντηση είναι αρνητική και να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την διαδικασία προσφυγής για ανάλογες περιπτώσεις.

Τέλη (Άρθρο 5)

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ επιτρέπει στα κράτη μέλη να ζητούν την καταβολή τέλους για την παροχή των πληροφοριών αυτών, αλλά απαιτεί παράλληλα το τέλος αυτό να μην είναι υπερβολικό. Από την πείρα προκύπτει ότι κατά κανόνα οι δημόσιες αρχές ζητούσαν εύλογα τέλη. Σε ορισμένες, ωστόσο, περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι το επιβληθέν τέλος ήταν υπερβολικό.

Η πρόταση για την αντικατάσταση της οδηγίας περιλαμβάνει ανάλογη διάταξη. Ωστόσο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ορισμένες ασάφειες σχετικά με το ύψος του τέλους, η πρόταση υποχρεώνει τις δημόσιες αρχές να δημοσιοποιούν και να διαθέτουν στους αιτούντες πίνακα των αιτουμένων τελών. Επιπλέον, απαιτεί από αυτές να δημοσιοποιούν και να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις προϋποθέσεις για την επιβολή ή την άρση τέλους, επιτρέποντας σε αυτές, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, να ορίσουν τις λεπτομερείς πρακτικές ρυθμίσεις εφαρμογής της ως άνω διάταξης. Εντός του ως άνω πλαισίου, επιβάλλεται να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι δημόσιες αρχές δεν έχουν το δικαίωμα να επιβαρύνουν οικονομικά τους αιτούντες σε περιπτώσεις για τις οποίες αρνήθηκαν να παράσχουν πληροφορίες.

Τέλος, επιβάλλεται να σημειωθεί ότι η πρόταση ορίζει ότι η πρόσβαση σε οιοδήποτε δημόσιο αρχείο ή καταλόγους πληροφοριών, καθώς και η επιτόπια εξέταση πληροφοριών, επιβάλλεται να είναι δωρεάν. Οι αρχές απαγορεύεται να ζητούν προκαταβολικές πληρωμές πριν τη διάθεση των πληροφοριών.

Πρόσβαση στη δικαιοσύνη (άρθρο 6)

Το δικαίωμα της πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση που καθορίζει η παρούσα πρόταση δεν θα ήταν πλήρες εάν οι αιτούντες δεν διέθεταν μέσα προσφυγής κατά των πράξεων ή των παραλείψεων των δημόσιων αρχών για το θέμα αυτό.

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ προέβλεπε ότι κάθε πρόσωπο το οποίο θεωρούσε ότι η αίτηση πληροφόρησης που είχε διατυπώσει, αποτέλεσε αντικείμενο αδικαιολόγητης αρνητικής απάντησης ή αγνοήθηκε, ή απαντήθηκε ατελώς εκ μέρους της εθνικής αρχής, είχε το δικαίωμα δικαστικής ή διοικητικής προσφυγής κατά της απόφασης σύμφωνα με το αντίστοιχο νομικό σύστημα.

Η πρόταση περιλαμβάνει αντίστοιχη διάταξη η οποία εντούτοις τροποποιήθηκε προκειμένου να εξασφαλιστεί η ευθυγράμμισή της προς τις διεθνείς υποχρεώσεις που απορρέουν από την υπογραφή της σύμβασης του Aarhus.

Κατά πρώτον το προτεινόμενο άρθρο 6 αναφέρεται ρητά στο γεγονός ότι οιοσδήποτε αιτών που θεωρεί ότι η αίτησή του για πληροφόρηση αγνοήθηκε, κατέστη αντικείμενο αδικαιολόγητης άρνησης, απαντήθηκε ατελώς ή δεν αντιμετωπίστηκε σύμφωνα με τις αντίστοιχες διατάξεις της οδηγίας, έχει το δικαίωμα να κινήσει διαδικασία προσφυγής σε δικαστήριο ή άλλον φορέα που προβλέπεται νομοθετικά για την αναθεώρηση των πράξεων ή των παραλήψεων της αντίστοιχης δημόσιας αρχής.

Επιπλέον της προαναφερόμενης διαδικασίας αναθεώρησης, τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση, βάσει της πρότασης, να εξασφαλίζουν ότι ο αιτών διαθέτει πρόσβαση και σε άλλη διαδικασία, βάσει της οποίας παρέχεται η δυνατότητα επανεξέτασης των πεπραγμένων ή των παραλήψεων της αντίστοιχης δημόσιας αρχής από την αρχή αυτή, ή η διοικητική αναθεώρησή τους από άλλον νομίμως προς τούτο συγκροτηθέντα φορέα. Προβλέπεται ότι ανάλογη διαδικασία θα πρέπει να είναι συνοπτική, δωρεάν ή περιορισμένης δαπάνης. Ο λόγος για την εξασφάλιση ανάλογης εναλλακτικής δυνατότητας είναι ότι οι δικαστικές προσφυγές αποτελούν δαπανηρές ή χρονοβόρες διαδικασίες.

Το δικαίωμα αναθεώρησης πράξης ή παράλειψης δημόσιας αρχής, που σχετίζεται με την υποβληθείσα αίτηση, ενισχύεται, εξασφαλίζοντας τοιουτοτρόπως ακόμη περισσότερο την καλύτερη εξυπηρέτηση του στόχου της πρότασης που είναι η αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση.

Διάδοση των περιβαλλοντικών πληροφοριών (άρθρο 7)

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ αφορούσε κατ'αρχήν την "παθητική παροχή πληροφοριών", ήγουν, τη διάθεση πληροφοριών εκ μέρους μιας δημόσιας αρχής κατόπιν υποβολής σχετικής αίτησης. Η οδηγία αυτή περιείχε μόνο μία, και μάλιστα ιδιαίτερα σύντομη, διάταξη σχετικά με την "ενεργητική παροχή πληροφοριών", ήγουν τις πληροφορίες που καλούνται να διαθέσουν στο κοινό οι δημόσιες αρχές στο πλαίσιο των συνήθων δραστηριοτήτων τους. Υπό τους όρους της διάταξης αυτής όλα τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να παρέχουν στο κοινό γενικές πληροφορίες για την κατάσταση του περιβάλλοντος με μέσα όπως οι δημοσιεύσεις περιοδικών εκθέσεων.

Ως έχει ήδη αναφερθεί, η μεγαλύτερη πρόσβαση του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες συμβάλλει στην κλιμάκωση της ευαισθητοποίησης του κοινού έναντι των περιβαλλοντικών θεμάτων. Αυτό συνεπάγεται βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος. Κατά συνέπεια θα πρέπει να δοθεί περαιτέρω ώθηση στην ενεργητική διάδοση των περιβαλλοντικών πληροφοριών που διατηρούνται από ή για τις αρχές αυτές. Προς τούτο, επιβάλλεται να χρησιμοποιούνται οι διαθέσιμες τηλεπικοινωνίες με τη βοήθεια της πληροφορικής ή και/ή η διαθέσιμη ηλεκτρονική τεχνολογία.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ενιαία ενημέρωση του κοινού σε ολόκληρη την Κοινότητα, η πρόταση περιλαμβάνει ενδεικτικό κατάλογο του είδους των περιβαλλοντικών πληροφοριών που θα πρέπει τουλάχιστον και παγίως να διατίθενται και να διαδίδονται στο κοινό σε ολόκληρη την Κοινότητα.

Προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι παρατηρούμενες εξελίξεις στην αποκαλούμενη "κοινωνία των πληροφοριών", η πρόταση υποχρεώνει τις δημόσιες αρχές να καταβάλλουν εύλογες προσπάθειες ώστε να διατηρούνται περιβαλλοντικές πληροφορίες, ιδίως των προαναφερομένων ειδών, υπό μορφή ή μορφότυπο που να προσφέρεται για άμεση αναπαραγωγή και πρόσβαση από τηλεπικοινωνιακά δίκτυα της πληροφορικής όπως το Διαδίκτυο. Οι λεπτομερείς πρακτικές ρυθμίσεις βάσει των οποίων ανάλογες πληροφορίες διατίθενται και διαδίδονται, όπως η παράθεση των πληροφοριών αυτών σε ιστοτόπους που είναι προσβάσιμοι μέσω του Διαδικτύου, θεωρείται ότι εμπίπτουν στις αρμοδιότητες των κρατών μελών σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

Εφόσον οι δημόσιες αρχές χρησιμοποιήσουν περισσότερο τα νέα μέσα επικοινωνιών, όπως το Διαδίκτυο, και μεριμνήσουν ώστε να καταστούν διαθέσιμες μέσω αυτών των μέσων οι περιβαλλοντικές πληροφορίες, αναμένεται να παρατηρηθεί μείωση των αιτήσεων που απευθύνονται σε αυτές, δεδομένου ότι θα εξασφαλίζεται στο κοινό η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης στις εν λόγω πληροφορίες. Αφετέρου, και όπως ήδη τονίστηκε, θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι ανάλογη ενεργητική συμπεριφορά συμβάλλει στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού σε ό,τι αφορά τα θέματα περιβάλλοντος. Οι δημόσιες αρχές ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να αντιμετωπίζουν ολοένα και συνθετότερες αιτήσεις που να αποτελούν συνέχεια προηγουμένων αιτημάτων χορήγησης περιβαλλοντικών πληροφοριών, των οποίων ο χειρισμός στην πράξη να είναι δυσχερής.

Υπό την επιφύλαξη της τήρησης οιωνδήποτε ειδικών υποχρεώσεων που επιβάλλει ήδη η κοινοτική νομοθεσία για την υποβολή εκθέσεων, η παρούσα πρόταση επιβάλλει επίσης τη δημοσίευση, σε τακτά χρονικά διαστήματα που δεν υπερβαίνουν την τετραετία, εθνικών, περιφερειακών ή τοπικών εκθέσεων, κατά περίπτωση, με θέμα την κατάσταση του περιβάλλοντος. Οι εκθέσεις αυτές επιβάλλεται να περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα και τις πιέσεις που ασκούνται στο περιβάλλον.

Οι διατάξεις της πρότασης επιβάλλουν επίσης στις δημόσιες αρχές να διαδίδουν στο κοινό, άμεσα και δίχως καθυστερήσεις, κάθε πληροφορία σχετικά με άμεσους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον, ώστε να είναι σε θέση να λάβει μέτρα για την πρόληψη ή τον μετριασμό των επιβλαβών συνεπειών από ανάλογες απειλές. Η διάταξη αυτή ισχύει υπό την επιφύλαξη οιωνδήποτε ειδικών υποχρεώσεων που επιβάλλει εν προκειμένω η κοινοτική νομοθεσία.

Η πρόταση υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν, στο μέτρο του δυνατού, ότι τα στοιχεία τα οποία διατίθενται, διαδίδονται ή δημοσιεύονται σύμφωνα με το νέο άρθρο 7 είναι σαφή και κατανοητά. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό προκειμένου το κοινό να μπορεί να κατανοήσει το περιεχόμενο των διαδιδόμενων στοιχείων, μολονότι αναγνωρίζεται ότι ορισμένες πληροφορίες ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα τεχνικού χαρακτήρα.

Τα προτεινόμενα προς υποχρεωτική εφαρμογή καθήκοντα βάσει του παρόντος άρθρου υπόκεινται, ωστόσο, στις εξαιρέσεις που ισχύουν για αιτήματα χορήγησης πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 3.

Διαδικασία αναθεώρησης (άρθρο 8)

Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ ευλόγως προέβλεπε διαδικασία αξιολόγησης και αναθεώρησης, βάσει της αποκτούμενης πείρας κατά την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας, τέσσερα χρόνια μετά από την τελευταία ημερομηνία μεταφοράς των διατάξεών της στο εθνικό δίκαιο. Προς τούτο, η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υποβάλλουν εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας.

Η πρόταση περιλαμβάνει ανάλογη διάταξη η οποία θα επιτρέψει την επανεξέταση της οδηγίας πέντε χρόνια μετά από την τελευταία ημερομηνία μεταφοράς της προτεινόμενης οδηγίας.

Συμπληρωματικές διατάξεις (άρθρα 9 έως 12)

Η πρόταση απαιτεί από τα κράτη μέλη να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να συμμορφωθούν προς την οδηγία το αργότερο έως [η ημερομηνία θα διευκρινιστεί]. Περιλαμβάνει επίσης διάταξη βάσει της οποίας ανακαλείται η οδηγία 90/313/ΕΟΚ από την ημερομηνία αυτή. Τέλος περιλαμβάνει επίσης διάταξη η οποία ορίζει ότι όλες οι παραπομπές στην οδηγία 90/313/ΕΟΚ νοούνται ως παραπομπές στην νέα οδηγία.

2000/0169 (COD)

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση

[κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ]

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

την συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 175 παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής [7],

[7] ΕΕ C ...

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [8],

[8] ΕΕ C ...

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [9],

[9] ΕΕ C ...

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 251 της συνθήκης [10],

[10] EE C ...

Εκτιμώντας ότι:

(1) Η πρόσβαση του κοινού στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές συμβάλλει στην ενίσχυση της ευαισθητοποίησής τους προς τα περιβαλλοντικά θέματα και ως εκ τούτου βελτιώνει την προστασία του περιβάλλοντος.

(2) Η οδηγία 90/313/ΕΟΚ [11] του Συμβουλίου της 7ης Ιουνίου 1990 σχετικά με την ελεύθερη πληροφόρηση για θέματα περιβάλλοντος, αποτέλεσε την αφετηρία μιας εξελικτικής πορείας για τη διευκόλυνση της πρόσβασης του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφόρηση, η οποία επιβάλλεται να ενθαρρυνθεί και να συνεχιστεί.

[11] ΕΕ L 158, 23.6.1990, σ. 56.

(3) Το άρθρο 8 της ως άνω οδηγίας υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υποβάλουν εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με την εμπειρία που αποκόμισαν από την εφαρμογή της οδηγίας, βάσει των οποίων η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση και τυχόν πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας που κρίνει ενδεδειγμένη.

(4) Η έκθεση [12] που προβλέπεται στο άρθρο 8 της ως άνω οδηγίας, επισημαίνει τα συγκεκριμένα προβλήματα που διαπιστώθηκαν κατά την εφαρμογή της οδηγίας . αυτή εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις ... .

[12] COM(2000) ...

(5) Στις 25 Ιουνίου 1998 η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υπέγραψε τη σύμβαση της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη σχετικά με την πρόσβαση στην πληροφόρηση, τη συμμετοχή του κοινού στην λήψη των αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για θέματα περιβάλλοντος (εφεξής αναφερόμενη ως "σύμβαση του Aarhus") και ως εκ τούτου η κοινοτικήνομοθεσία επιβάλλεται να ευθυγραμμιστεί με την εν λόγω σύμβαση, ενόψει της κύρωσής της από την Κοινότητα.

(6) Προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη διαφάνεια, κρίθηκε σκόπιμη η αντικατάσταση, αντί της τροποποίησης, της οδηγίας 90/313/ΕΟΚ, ώστε να τεθεί στη διάθεση των ενδιαφερομένων μερών ένα σαφές και συνεκτικό νομοθετικό κείμενο .

(7) Οι διαφορές μεταξύ των ισχυουσών νομοθεσιών των κρατών μελών, σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές, είναι δυνατόν να προκαλέσουν ανισότητες εντός της Κοινότητας σε ζητήματα πρόσβασης σ'αυτές τις πληροφορίες ή στους όρους του ανταγωνισμού.

(8) Κρίνεται απαραίτητο να εξασφαλιστεί ότι οιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο στην Κοινότητα έχει το δικαίωμα πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές ή άλλοι για λογαριασμό των δημοσίων αρχών, δίχως να υποχρεούται να επικαλεστεί οποιοδήποτε συμφέρον σχετικά.

(9) Είναι επίσης απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι δημόσιες αρχές διαθέτουν και δημοσιοποιούν συστηματικά περιβαλλοντικές πληροφορίεςστο ευρύ κοινό , χρησιμοποιώντας ιδίως τα διαθέσιμα τηλεπικοινωνιακά μέσα της πληροφορικής και/ή τη διαθέσιμη ηλεκτρονική τεχνολογία.

(10) Ο ορισμός των περιβαλλοντικών πληροφοριών επιβάλλεται να διευρυνθεί κατά τρόπο ώστε να καλύπτει κάθε πληροφορία, ανεξαρτήτως της μορφής της, που σχετίζεται με την κατάσταση του περιβάλλοντος, τους παράγοντες, τα μέτρα ή τις δραστηριότητες που επηρεάζουν ή ενδέχεται να το επηρεάσουν ή ακόμη έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν το περιβάλλον, με τις εκπομπές, αποθέσεις και άλλες εκχύσεις στο περιβάλλον, με τις αναλύσεις σχέσεως κόστους-οφέλους και τις άλλες οικονομικές αναλύσεις που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο αυτών των μέτρων ή δραστηριοτήτων, με την υγεία και την ασφάλεια του ανθρώπου, τις συνθήκες της ανθρώπινης διαβίωσης, τις τοποθεσίες και τα οικοδομήματαπολιτισμικού ενδιαφέροντος, στο μέτρο που επηρεάζονται ή ενδέχεται να επηρεαστούν από τους προαναφερόμενους παράγοντες.

(11) Προκειμένου να ληφθεί υπόψη η αρχή του άρθρου 6 της Συνθήκης, σύμφωνα με την οποία οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας θα πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων, επιβάλλεται να διευρυνθεί ο ορισμός των δημοσίων αρχών κατά τρόπο ώστε να καλύπτει ρητά την κυβέρνηση και τη λοιπή δημόσια διοίκηση, σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, ανεξαρτήτως του κατά πόσον οι αρχές αυτές διαθέτουν ειδικές αρμοδιότητες για το περιβάλλον καθώς και πρόσωπα ή φορείς που ασκούν δραστηριότητες δημόσιας διοίκησης ή παρέχουν υπηρεσίες που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με το περιβάλλον υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης ή της δημόσιας διοίκησης.

(12) Οι κοινωφελείς υπηρεσίες που συνήθως παρέχονται από δημόσιες αρχές ή κρατικές επιχειρήσεις, παρέχονται ολοένα και περισσότερο από οργανισμούς που δεν ανήκουν πλέον στον δημόσιο τομέα. Οι φορείς αυτοί κατέχουν περιβαλλοντικές πληροφορίες στις οποίες επιβάλλεται το κοινό να εξακολουθεί να έχει δικαίωμα πρόσβασης. εφόσον δεν θεσπιστούν ειδικές διατάξεις, το κοινό σε ορισμένα κράτη μέλη δεν θα έχει πλέον δικαίωμα πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που διατηρούν ανάλογοι φορείς. σε ό,τι αφορά την περιβαλλοντική προστασία, κρίνεται ανεπιθύμητο να προκληθούν ανάλογες ασυμβατότητες μεταξύ και εντός των κρατών μελών, συνεπεία αποκλειστικά και μόνο της αναδιοργάνωσης του τρόπου παροχής αναλόγων υπηρεσιών. κατά συνέπεια, το πεδίο της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να διευρυνθεί κατά τρόπο που να καλύπτει νομικά πρόσωπα που εξουσιοδοτούνται από το νόμο, ή βάσει ρυθμίσεων με άλλες δημόσιες αρχές, να παρέχουν υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος που επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν το περιβάλλον.

(13) Λαμβάνοντας υπόψη τους τρόπους με τους οποίους αρχειοθετούνται στην πράξη οι περιβαλλοντικές πληροφορίες, οι πληροφορίες οι οποίες βρίσκονται στην κατοχή άλλων φορέων για λογαριασμό των δημοσίων αρχών βάσει ρυθμίσεων που διέπουν τις μεταξύ τους σχέσεις , εμπίπτουν επίσης στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας.

(14) Οι περιβαλλοντικές πληροφορίες επιβάλλεται να διατίθενται στους αιτούντες το ταχύτερο δυνατόν και εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος. Υπό συγκεκριμένες συνθήκες, και εφόσον ο αιτών οικειοθελώς αναφέρει τον ειδικό λόγο για τον οποίο ζητεί τις πληροφορίες, οι δημόσιες αρχές επιβάλλεται να καταβάλουν κάθε εύλογη προσπάθεια ώστε να ικανοποιείται το αίτημα του αιτούντα.

(15) Οι δημόσιες αρχές υποχρεούνται να παρέχουν τις περιβαλλοντικές πληροφορίες υπό την αιτούμενη μορφή ή μορφότυπο, εκτός ειδικών περιπτώσεων για τις οποίες προβλέπεται δυνατότητα άρνησης ικανοποίησης του αιτήματος.

(16) Προς τούτο, οι δημόσιες αρχές θα έχουν την υποχρέωση να καταβάλλουν κάθε εύλογη προσπάθεια ώστε οι περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι ίδιες ή άλλοι για λογαριασμό τους να διαθέτουν την κατάλληλη μορφή που θα επιτρέπει την εύκολη αναπαραγωγή τους και την πρόσβαση σ' αυτές μέσω τηλεπικοινωνιακών δικτύων πληροφορικής.

(17) Τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν τις πρακτικές λεπτομέρειες αποτελεσματικής διάθεσης των πληροφοριών.

(18) Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να απορρίπτουν αιτήματα περιβαλλοντικής ενημέρωσης σε συγκεκριμένες και σαφώς καθοριζόμενες περιπτώσεις. Σε ορισμένες από τις περιπτώσεις αυτές, το δημόσιο συμφέρον που εξυπηρετείται από την διάθεση των πληροφοριών θα πρέπει να σταθμίζεται συγκριτικά προς το συμφέρον που εξυπηρετείται από την άρνηση δημοσιοποίησης των πληροφοριών αυτών. η πρόσβαση στις αιτούμενες πληροφορίες θα πρέπει να διασφαλίζεται εφόσον το δημόσιο συμφέρον που εξυπηρετείται από τη διάθεση των πληροφοριών υπερτερεί εμφανώς του ειδικού συμφέροντος που προστατεύεται από τη μη διάθεσή τους. Εν προκειμένω τα κράτη μέλη καλούνται να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της οδηγίας 95/46/ΕΚ [13] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών. Οι λόγοι ενδεχόμενης άρνησης παροχής πληροφοριών πρέπει να εκτίθενται στον αιτούντα εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος.

[13] ΕΕ L 281, 23.11.1995, σ. 31.

(19) Οι πληροφορίες σχετικά με τις εκπομπές, τις αποθέσεις και τις άλλες εκχύσεις στο περιβάλλον, που αποτελούν αντικείμενο των διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας, δεν θα πρέπει για λόγους προστασίας εμπορικών ή βιομηχανικών πληροφοριών να μην τίθενται στη διάθεση του κοινού.

(20) Οι δημόσιες αρχές έχουν την υποχρέωση να διαθέτουν εν μέρει περιβαλλοντικές πληροφορίες στις περιπτώσεις όπου οι πληροφορίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των εξαιρέσεων είναι δυνατόν να διαχωριστούν από τις υπόλοιπες αιτούμενες πληροφορίες.

(21) Οι δημόσιες αρχές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν τέλη για την παροχή περιβαλλοντικών πληροφοριών τα οποία, εντούτοις, δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν εύλογο ποσό. Εν προκειμένω επιβάλλεται να δημοσιοποιείται και να διατίθεται στους αιτούντες πίνακας τελών. Απαγορεύεται η προκαταβολή των τελών.

(22) Οι αιτούντες θα πρέπει να είναι σε θέση να επιδιώξουν δικαστική ή διοικητική αναθεώρηση ή επανεξέταση των πράξεων ή των παραλείψεων της δημόσιας αρχής σε ό,τι αφορά το αίτημά τους.

(23) Προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί περισσότερο το κοινό σε σχέση με περιβαλλοντικά θέματα και να βελτιωθεί κατ'αυτό τον τρόπο η προστασία του περιβάλλοντος, οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να κοινοποιούν γενικές πληροφορίες για το περιβάλλον χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα τηλεπικοινωνιακά μέσα με τη βοήθεια της πληροφορικής και/ή τη διαθέσιμη ηλεκτρονική τεχνολογία. Προς τούτο, οι δημόσιες αρχές καλούνται να καταβάλλουν εύλογες προσπάθειες ώστε οι περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι ίδιες ή άλλοι φορείς για λογαριασμό τους να διατίθενται υπό μορφή που να προσφέρεται για άμεση αναπαραγωγή τους και να είναι εύκολη η πρόσβαση σ' αυτές μέσω τηλεπικοινωνιακών δικτύων πληροφορικής.

(24) Η παρούσα οδηγία πρέπει να υποβάλλεται σε αναθεώρηση με γνώμονα την κτηθείσα εμπειρία.

(25) Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 5 της Συνθήκης, οι στόχοι της παρούσας οδηγίας είναι ανέφικτο να επιτευχθούν επαρκώς σε επίπεδο κρατών μελών και ως εκ τούτου η πραγμάτωσή τους κρίνεται ευχερέστερη σε επίπεδο Κοινότητας. Η παρούσα οδηγία περιορίζεται στις εντελώς αναγκαίες προς τούτο απαιτήσεις και δεν υπερβαίνει τα απαραίτητα για την εξυπηρέτηση του ως άνω στόχου όρια,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1 Στόχος

(1) Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι:

(a) α) η παροχή του δικαιώματος πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές ή άλλοι φορείς για λογαριασμό των δημοσίων αρχών και να καθοριστούν οι βασικοί όροι και προϋποθέσεις για την άσκηση του ως άνω δικαιώματος. και

(b) β) να διασφαλισθεί η συστηματική διάθεση και δημοσιοποίηση περιβαλλοντικών πληροφοριών στο κοινό, ιδίως μέσω των διαθέσιμων μέσων των τηλεπικοινωνιών, της πληροφορικής και της ηλεκτρονικής τεχνολογίας.

Άρθρο 2 Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοείται ως:

(1) "περιβαλλοντική πληροφορία", οποιοδήποτε δεδομένο σε γραπτή, οπτική, ακουστική, ηλεκτρονική ή άλλη προσβάσιμη μορφή, σχετικά με:

(a) α) την κατάσταση των στοιχείων του περιβάλλοντος, όπως ο αέρας και η ατμόσφαιρα, το νερό, το έδαφος, το χώμα, τα τοπία και οι φυσικές τοποθεσίες, η βιοποικιλότητα και τα στοιχεία της, συμπεριλαμβανομένων των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών και η αλληλεπίδραση μεταξύ των στοιχείων αυτών.

(b) β) παράγοντες όπως οι ουσίες, η ενέργεια, ο θόρυβος, οι ακτινοβολίες ή τα απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων των ραδιενεργών αποβλήτων που επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν τα στοιχεία του περιβάλλοντος που αναφέρονται στο εδάφιο (α) και/ή την ανθρώπινη υγεία και ασφάλεια.

(c) γ) εκπομπές, απορρίψεις και άλλες εκχύσεις στο περιβάλλον.

(d) δ) μέτρα (συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών μέτρων), όπως οι πολιτικές, οι νομοθεσίες, τα σχέδια, τα προγράμματα, οι περιβαλλοντικές συμφωνίες και οι δραστηριότητες που επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν τα στοιχεία που αναφέρονται στο ως άνω εδάφιο (α) καθώς και μέτρα που αποσκοπούν στην προστασία των ως άνω στοιχείων.

(e) ε) αναλύσεις κόστους-οφέλους και άλλες οικονομικές αναλύσεις και υποθέσεις χρησιμοποιούμενες στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων και των μέτρων που αναφέρονται στο εδάφιο (δ).

(f) στ) την κατάσταση της ανθρώπινης υγείας και ασφάλειας, τις συνθήκες της ανθρώπινης διαβίωσης, τις τοποθεσίες και τα οικοδομήματα πολιτισμικού ενδιαφέροντος στο μέτρο που επηρεάζονται ή ενδέχεται να επηρεαστούν από την κατάσταση των στοιχείων του περιβάλλοντος που αναφέρονται στο ως άνω εδάφιο (α) ή, μέσω των στοιχείων αυτών, από τα θέματα που αναφέρονται στα ως άνω εδάφια (β) έως (δ).

(2) "δημόσια αρχή":

(a) α) η κυβέρνηση ή άλλη δημόσια διοίκηση σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.

(b) β) οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ασκεί καθήκοντα δημόσιας διοίκησης ή παρέχει δημόσιες υπηρεσίες, που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με το περιβάλλον, υπό τον έλεγχο φορέα ή προσώπου που εμπίπτει στο εδάφιο (α).

(c) γ) οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο εξουσιοδοτημένο νομοθετικά ή κατόπιν συμφωνιών με φορέα ή πρόσωπο το οποίο εμπίπτει στα εδάφια (α) ή (β), να παρέχει υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος οι οποίες επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν την κατάσταση των στοιχείων του περιβάλλοντος.

Ο ορισμός της "δημόσιας αρχής" δεν ισχύει για φορείς όταν ή στο μέτρο που ενεργούν υπό δικαστική ή νομοθετική ιδιότητα.

(3) "πληροφορίες που κατέχει η δημόσια αρχή ή άλλος φορέας για λογαριασμό της δημόσιας αρχής", οι περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχει νομικό ή φυσικό πρόσωπο, για λογαριασμό δημόσιας αρχής, κατόπιν ρυθμίσεων μεταξύ της εν λόγω αρχής και του ως άνω προσώπου.

(4) "αιτών", οιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ζητεί περιβαλλοντικές πληροφορίες.

Άρθρο 3 Πρόσβαση σε περιβαλλοντικές πληροφορίες κατόπιν αίτησης

(1) Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι δημόσιες αρχές υποχρεούνται, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας, να διαθέτουν τις περιβαλλοντικές πληροφορίες, που κατέχουν οι ίδιες ή που άλλοι φορείς κατέχουν για λογαριασμό τους, σε οποιονδήποτε υποβάλλει σχετική αίτηση και χωρίς ο αιτών να οφείλει να επικαλεσθεί σχετικά οποιοδήποτε συμφέρον.

(2) Υπό την επιφύλαξη της παραγράφου (3) και του άρθρου 4, οι περιβαλλοντικές πληροφορίες διατίθενται στον αιτούντα:

(α) το ταχύτερο δυνατόν ή το αργότερο εντός ενός μηνός από την ημερομηνία παραλαβής εκ μέρους της σχετικής δημόσιας αρχής της αίτησης του αιτούντος ή

(β) εντός δύο μηνών από την ημερομηνία παραλαβής της αίτησης εκ μέρους της δημόσιας αρχής, εφόσον λόγω του όγκου και της πολυπλοκότητας των αιτουμένων πληροφοριών δεν μπορεί να τηρηθεί η αναφερόμενη στο εδάφιο α) προθεσμία του ενός μηνός. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αιτών ενημερώνεται το ταχύτερο δυνατόν, και οπωσδήποτε πριν από την εκπνοή της προθεσμίας του ενός μηνός, για οποιαδήποτε τυχόν παράταση καθώς και για τους λόγους που την υπαγορεύουν.

(3) Εφόσον ο αιτών αναφέρει ότι ζητεί τις πληροφορίες για συγκεκριμένο λόγο, η δημόσια αρχή καταβάλλει κάθε εύλογη προσπάθεια ώστε να διατεθούν οι πληροφορίες αυτές εντός της χρονικής περιόδου που είναι απαραίτητη προκειμένου να ικανοποιηθεί το αίτημα του αιτούντα.

(4) Εφόσον ο αιτών ζητεί από τη δημόσια αρχή περιβαλλοντικές πληροφορίες υπό συγκεκριμένη μορφή ή μορφότυπο (συμπεριλαμβανομένης και της μορφής των αντιγράφων), η δημόσια αρχή ανταποκρίνεται στο αίτημά του, εκτός των περιπτώσεων κατά τις οποίες:

(a) α) είναι ήδη δημοσιοποιημένες υπό άλλη μορφή ή μορφότυπο που εξασφαλίζουν εύκολη πρόσβαση εκ μέρους του αιτούντος.

(b) β) κρίνεται εύλογο για τη δημόσια αρχή να διαθέσει τις πληροφορίες αυτές υπό άλλη μορφή ή μορφότυπο, οπότε και καλείται να παραθέσει τους λόγους για τους οποίους οι πληροφορίες αυτές διατίθενται υπό τη συγκεκριμένη μορφή ή μορφότυπο.

Για τους σκοπούς της παρούσας παραγράφου, οι δημόσιες αρχές καταβάλλουν εύλογες προσπάθειες ώστε οι περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι ίδιες ή που κατέχουν άλλοι για λογαριασμό τους, να διατίθενται υπό μορφή ή μορφότυπο που επιτρέπουν την εύκολη αναπαραγωγή και πρόσβαση μέσω τηλεπικοινωνιακών δικτύων πληροφορικής ή με άλλα ηλεκτρονικά μέσα.

Οι λόγοι για τους οποίους απορρίπτεται το αίτημα διάθεσης των πληροφοριών αυτών, εν μέρει ή πλήρως, υπό τη μορφή ή το μορφότυπο που ζητήθηκαν, διαβιβάζονται στον αιτούντα εντός της προθεσμίας που αναφέρεται στην παράγραφο 2, εδάφιο α).

(5) Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, τα κράτη μέλη καλούνται να θεσπίσουν τις πρακτικές λεπτομέρειες βάσει των οποίων διατίθενται αποτελεσματικά οι περιβαλλοντικές πληροφορίες. Οι εν λόγω πρακτικές λεπτομέρειες μπορεί να περιλαμβάνουν:

(a) α) τον ορισμό υπευθύνων ενημέρωσης.

(b) β) την καθιέρωση και διατήρηση εγκαταστάσεων για την εξέταση των αιτουμένων πληροφοριών. προσβάσιμων από το κοινό καταλόγων δημοσίων αρχών και μητρώων ή καταλόγων περιβαλλοντικών πληροφοριών, που διατηρούν οι αρχές αυτές, καθώς και σημείων ενημέρωσης.

Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι δημόσιες αρχές ενημερώνουν το κοινό δεόντως σχετικά με τα δικαιώματα που διαθέτει βάσει της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 4 Εξαιρέσεις

(1) Τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να απορρίψουν αίτηση πρόσβασης στην περιβαλλοντική πληροφόρηση εφόσον:

(a) α) οι αιτούμενες πληροφορίες δεν διατηρούνται από ή για λογαριασμό της δημόσιας αρχής στην οποία υποβλήθηκε η αίτηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, εφόσον η δημόσια αρχή θεωρεί ότι οι πληροφορίες αυτές ενδέχεται να τηρούνται από ή για λογαριασμό άλλης δημόσιας αρχής, μεριμνά ώστε να διαβιβαστεί το ταχύτερο δυνατόν η αίτηση στη σχετική αρχή και ενημερώνει δεόντως τον αιτούντα.

(b) β) η αίτηση είναι προφανώς παράλογη ή υπερβολικά αόριστη.

(c) γ) η αίτηση αφορά έγγραφα που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί ή εσωτερικές επικοινωνίες. Σ' αυτές τις περιπτώσεις, επιβάλλεται να λαμβάνεται υπόψη το δημόσιο συμφέρον που εξυπηρετείται από την διάθεση των πληροφοριών αυτών.

(2) Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέψουν την απόρριψη αιτήσεων περιβαλλοντικής πληροφόρησης εφόσον η διάθεση των πληροφοριών θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά:

(a) α) τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των διαβουλεύσεων των δημοσίων αρχών.

(b) β) τις διεθνείς σχέσεις, τη δημόσια ασφάλεια και την εθνική άμυνα.

(c) γ) τη διεκπεραίωση δικαστικών υποθέσεων, το δικαίωμα κάθε προσώπου για χρηστή δίκη ή τη δυνατότητα της δημόσιας αρχής να διεξαγάγει έρευνα ποινικού ή πειθαρχικού χαρακτήρα.

(d) δ) τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των εμπορικών ή βιομηχανικών πληροφοριών για τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η νομοθεσία προβλέπει ανάλογη εμπιστευτικότητα προκειμένου να προστατευτεί θεμιτό οικονομικό συμφέρον. Τα κράτη μέλη δεν δύνανται, δυνάμει του παρόντος εδαφίου, να απορρίπτουν αιτήσεις που αφορούν πληροφορίες σχετικά με τις εκπομπές, τις αποθέσεις ή άλλες εκχύσεις στο περιβάλλον και οι οποίες αποτελούν αντικείμενο των διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας.

(e) ε) τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.

(f) στ) την προστασία ατόμων όσον αφορά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων σύμφωνα με την οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.

(g) ζ) τα συμφέροντα οποιουδήποτε προσώπου που έχει διαθέσει τις αιτούμενες πληροφορίες εθελουσίως, εκτός των περιπτώσεων ως προς τις οποίες το συγκεκριμένο πρόσωπο έχει συναινέσει στην διάθεση των εν λόγω πληροφοριών.

(h) η) το περιβάλλον στο οποίο αφορούν οι ως άνω πληροφορίες.

Σε κάθε περίπτωση, επιβάλλεται να σταθμίζεται το δημόσιο συμφέρον που εξυπηρετείται με τη διάθεση των πληροφοριών έναντι του συμφέροντος που εξυπηρετεί η απόρριψη της αίτησης. Η πρόσβαση στις αιτούμενες πληροφορίες επιτρέπεται εφόσον το δημόσιο συμφέρον υπερτερεί έναντι των επιμέρους συμφερόντων. Εν προκειμένω και για την εφαρμογή του εδαφίου (στ), τα κράτη μέλη μεριμνούν για την τήρηση των διατάξεων της οδηγίας 95/46/ΕΚ.

(3) Περιβαλλοντικές πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιες αρχές ή που βρίσκονται στην κατοχή άλλων για λογαριασμό όμως των δημοσίων αρχών και οι οποίες έχουν ζητηθεί από τον αιτούντα, διατίθενται εν μέρει κατά το μέτρο που είναι δυνατόν να διαχωριστούν από πληροφορίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των παραγράφων 1, εδάφιο (γ) ή 2, από τις υπόλοιπες των αιτουμένων πληροφοριών.

(4) Άρνηση διάθεσης, συνολικά ή εν μέρει, των αιτουμένων πληροφοριών θα πρέπει να κοινοποιείται στον αιτούντα εγγράφως εντός της προθεσμίας που αναφέρει το άρθρο 3 παράγραφος 2 εδάφιο (α) ή, κατά περίπτωση, εδάφιο (β). Η κοινοποίηση επιβάλλεται να αναφέρει τους λόγους της απόρριψης και να περιλαμβάνει πληροφόρηση σχετικά με την προβλεπόμενη διαδικασία προσφυγής σύμφωνα με το άρθρο 6.

Άρθρο 5 Τέλη

(1) Οι δημόσιες αρχές δύνανται να επιβάλλουν τέλη για την παροχή περιβαλλοντικών πληροφοριών εφόσον το ποσό που ζητείται είναι εύλογο. Απαγορεύεται η προκαταβολή τέλους για την παροχή της πληροφορίας.

(2) Σε περίπτωση καταβολής τέλους, οι δημόσιες αρχές δημοσιοποιούν και διαθέτουν στους αιτούντες πίνακα των προβλεπομένων τελών καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις περιπτώσεις για τις οποίες ανάλογα τέλη μπορεί να επιβληθούν ή να αρθούν.

(3) Εξασφαλίζεται η δωρεάν πρόσβαση σε οποιοδήποτε δημόσιο αρχείο ή καταλόγους που καταρτίζονται και τηρούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 παράγραφος 4. Η επιτόπια εξέταση αιτούμενων πληροφοριών είναι επίσης δωρεάν.

Άρθρο 6 Προσφυγή στη δικαιοσύνη

(1) Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ώστε ο αιτών, εάν θεωρεί ότι το αίτημά του για πληροφορίες αγνοήθηκε, απορρίφθηκε αδικαιολόγητα (εν μέρει ή πλήρως), απαντήθηκε μερικώς ή δεν αντιμετωπίστηκε σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 3, 4 ή 5, να μπορεί να ασκήσει προσφυγή ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης προς τούτο νομοθετικά συσταθείσας αρχής για τον έλεγχο της νομιμότητας των πράξεων ή των παραλείψεων της δημόσιας αρχής.

(2) Πέραν της διαδικασίας ελέγχου της νομιμότητας ενώπιον δικαστηρίου ή αρχής, όπως προβλέπεται στην ως άνω παράγραφο 1, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο αιτών διαθέτει πρόσβαση σε διαδικασία επανεξέτασης εκ μέρους της δημόσιας αρχής των πράξεων ή παραλείψεών της ή σε διαδικασία διοικητικής αναθεώρησης από άλλη νομοθετικά συσταθείσα αρχή, καθώς και ότι οποιαδήποτε σχετική διαδικασία είναι συνοπτική, δωρεάν ή έχει περιορισμένο κόστος.

(3) Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η δημόσια αρχή στην οποία υποβλήθηκε αίτημα περιβαλλοντικής πληροφόρησης λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς τις αποφάσεις που λαμβάνονται σύμφωνα με τις διαδικασίες που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 ανωτέρω.

Άρθρο 7 Δημοσιοποίηση περιβαλλοντικών πληροφοριών

(1) Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι οι δημόσιες αρχές θέτουν στην διάθεση και δημοσιοποιούν στο κοινό τις περιβαλλοντικές πληροφορίες που έχουν στην κατοχή τους ή που κατέχουν άλλοι για λογαριασμό των δημοσίων αρχών, χρησιμοποιώντας ιδίως τα διαθέσιμα τηλεπικοινωνιακά μέσα της πληροφορικής και/ή της διαθέσιμης ηλεκτρονικής τεχνολογίας.

Οι πληροφορίες που διατίθενται και δημοσιοποιούνται εκ μέρους των δημοσίων αρχών περιλαμβάνουν:

(α) τα κείμενα των διεθνών συνθηκών, συμβάσεων ή συμφωνιών καθώς και τα κείμενα της κοινοτικής, εθνικής, περιφερειακής και τοπικής νομοθεσίας που αφορούν στο περιβάλλον ή αναφέρονται σ'αυτό.

(β) τις πολιτικές, τα σχέδια και τα προγράμματα που συνδέονται με το περιβάλλον.

(γ) τις εκθέσεις προόδου εφαρμογής των στοιχείων που αναφέρονται στα εδάφια (α) και (β)

(δ) τις εκθέσεις για την κατάσταση του περιβάλλοντος που προβλέπει η παράγραφος 2.

(ε) τα δεδομένα που προκύπτουν από το έλεγχο δραστηριοτήτων που επηρεάζουν ή ενδέχεται να επηρεάσουν το περιβάλλον.

Για τις ανάγκες της παρούσας παραγράφου, οι δημόσιες αρχές θα καταβάλλουν εύλογες προσπάθειες για τη διατήρηση των περιβαλλοντικών πληροφοριών και, ιδίως, εκείνων που αναφέρονται στα εδάφια (α) έως (ε), υπό μορφή που να επιτρέπει την εύκολη αναπαραγωγή τους και την πρόσβαση σε αυτές μέσω των τηλεπικοινωνιακών μέσων της πληροφορικής ή άλλων ηλεκτρονικών μέσων.

(2) Υπό την επιφύλαξη της τήρησης των ειδικών υποχρεώσεων υποβολής εκθέσεων που επιβάλλει ήδη η κοινοτική νομοθεσία , τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε οι δημόσιες αρχές να δημοσιεύουν τακτικά χρονικά διαστήματα, που δεν υπερβαίνουν την τετραετία, εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές (κατά περίπτωση)εκθέσεις σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος. Οι εκθέσεις αυτές περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα του περιβάλλοντος και τις πιέσεις που υφίσταται.

(3) Υπό την επιφύλαξη της τήρησης άλλων ειδικών υποχρεώσεων που επιβάλλει η κοινοτική νομοθεσία, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι, σε περίπτωση άμεσης απειλής της ανθρώπινης ζωής ή του περιβάλλοντος λόγω ανθρωπίνων δραστηριοτήτων ή φυσικών αιτίων, δημοσιοποιούνται πάραυτα όλες οι πληροφορίες που διαθέτουν οι αρμόδιες αρχές ή άλλοι για λογαριασμό τους και οι οποίες θα ήταν δυνατόν να επιτρέψουν στο κοινό που ενδέχεται να υποστεί ζημίες, να λάβει μέτρα για την πρόληψη ή τον περιορισμό των επιπτώσεων από τους παραπάνω κινδύνους.

(4) Τα κράτη μέλη καλούνται, στο μέτρο του δυνατού, να διασφαλίσουν ότι οι πληροφορίες που διατίθενται κατόπιν αιτήματος ή που δημοσιοποιούνται καθώς και οι εκθέσεις που δημοσιεύονται σύμφωνα με το παρόν άρθρο, είναι σαφείς και κατανοητές.

(5) Οι εξαιρέσεις του άρθρου 4, παράγραφοι 1 και 2 ισχύουν για τις υποχρεώσεις που επιβάλλει το παρόν άρθρο.

Άρθρο 8 Διαδικασία αναθεώρησης

(1) Το αργότερο μέχρι [στο σημείο αυτό καταχωρείται η ημερομηνία , πέντε χρόνια μετά την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 9], τα κράτη μέλη εκπονούν έκθεση ως προς την κτηθείσα εμπειρία από την εφαρμογή της οδηγίας.

Οι σχετικές εκθέσεις διαβιβάζονται στην Επιτροπή το αργότερο έως [στο σημείο αυτό καταχωρείται ημερομηνία έξι μήνες αργότερα από την άρτι προαναφερθείσα ημερομηνία.].

(2) Υπό το φως της προαναφερόμενης εμπειρίας, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση καθώς και οποιαδήποτε πρόταση αναθεώρησης κρίνει απαραίτητη.

Άρθρο 9 Εφαρμογή

Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία πριν από τις [στο σημείο αυτό καταχωρείται ημερομηνία]. Eνημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι διατάξεις που θεσπίζουν σχετικά, να αναφέρονται στην παρούσα οδηγία κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Τα κράτη μέλη καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η αναφορά αυτή.

Άρθρο 10 Κατάργηση

Με την παρούσα οδηγία καταργείται η οδηγία 90/313/ΕΟΚ [καταχωρείται στο σημείο αυτό η ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 9].

Οι οποιεσδήποτε παραπομπές στην καταργούμενη οδηγία θεωρείται ότι αναφέρονται στην παρούσα οδηγία και εξετάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας των άρθρων των δύο οδηγιών που περιλαμβάνεται στο Παράρτημα.

Άρθρο 11 Έναρξη ισχύος

Η παρούσα οδηγία τίθεται σε ισχύ την εικοστή ημέρα μετά από την ημερομηνία δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 12 Αποδέκτες

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

H Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑΣ ΑΡΘΡΩΝ

Οδηγία 90/313/ΕΟΚ // Παρούσα οδηγία

Άρθρο 1 // Άρθρο 1 εδάφιο (α)

Άρθρο 1 εδάφιο (β)

Άρθρο 2 εδάφιο (α)

Άρθρο 2 εδάφιο (β) // Άρθρο 1 παράγραφος 2

Άρθρο 2 παράγραφος 2

Άρθρο 3 παράγραφος 2

Άρθρο 4 παράγραφος 2

Άρθρο 3 εδάφιο (1)

Άρθρο 3 εδάφιο (2)

Άρθρο 3 εδάφιο (3)

Άρθρο 3 εδάφιο (4) // Άρθρο 3 παράγραφος 1 + Άρθρο 3 παράγραφος 5

Άρθρο 4 παράγραφος 1 + Άρθρο 4 παράγραφος 2

Άρθρο 4 παράγραφος 1

Άρθρο 3 παράγραφος 1 + Άρθρο 4 παράγραφος 2

Άρθρο 3 παράγραφος 3

Άρθρο 3 παράγραφος 4

Άρθρο 4 // Άρθρο 6 παράγραφος 1 + Άρθρο 6 παράγραφος 2

Άρθρο 6 παράγραφος 3

Άρθρο 5 // Άρθρο 5 παράγραφος 1

Άρθρο 5 παράγραφος 2

Άρθρο 5 παράγραφος 3

Άρθρο 6 // Άρθρο 2 παράγραφος 2

Άρθρο 7 // Άρθρο 7

Άρθρο 7 παράγραφος 1

Άρθρο 7 παράγραφος 2

Άρθρο 7 παράγραφος 3

Άρθρο 7 παράγραφος 4

Άρθρο 7 παράγραφος 5

Άρθρο 8 // Άρθρο 8

Άρθρο 9 // Άρθρο 9

Άρθρο 10 // Άρθρο 12

// Άρθρο 10

// Άρθρο 11