ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη αντιγνωμοδότηση, η οποία υπερψηφίστηκε από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκε στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 43 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

SOC/709 — Δέσμη μέτρων για τις συνθήκες εργασίας — εργασία σε πλατφόρμα

Να αντικατασταθεί ολόκληρη η γνωμοδότηση:

1. Συμπεράσματα

1.1. Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας προωθούν καινοτόμες υπηρεσίες και νέα επιχειρηματικά μοντέλα και δημιουργούν πολλές ευκαιρίες για τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολούμενους. Η έννοια της ψηφιακής πλατφόρμας καλύπτει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, υπηρεσιών, καθηκόντων και επιχειρηματικών μοντέλων. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή ενιαίων λύσεων μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για την καινοτομία και τις επενδύσεις στη δημιουργία και την ανάπτυξη ψηφιακών πλατφορμών στην ΕΕ.

1.2. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν ορισμένες από τις προκλήσεις της εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες, όπου υπάρχουν. Ωστόσο, οποιαδήποτε ρύθμιση σχετικά με την εργασία σε πλατφόρμα θα πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να διατηρεί την ευελιξία ως κρίσιμο κίνητρο, παρέχοντας παράλληλα τις βασικές διασφαλίσεις για την επαρκή προστασία των εργαζομένων, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι, για πολλούς, η εργασία σε πλατφόρμα αποτελεί συμπληρωματική δραστηριότητα ( 1 ) . Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ υποστηρίζει γενικά την προσέγγιση που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη δέσμη μέτρων για τις συνθήκες εργασίας, δηλαδή τη χρήση διαφόρων μέσων για τη δημιουργία του αναγκαίου ευνοϊκού περιβάλλοντος που θα επιτρέπει τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες. Στον τομέα αυτό, απαιτείται επίσης επαρκής πρόσβαση στην κοινωνική προστασία και στις συνθήκες υγείας και ασφάλειας μέσω της ορθής εφαρμογής των δύο συστάσεων του Συμβουλίου ( 2 )

1.3. Ενώ ο ορθός καθορισμός της σχέσης εργασίας είναι ένα από τα καίρια ζητήματα εν προκειμένω και είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστούν πιθανές εσφαλμένοι χαρακτηρισμοί, το ζήτημα αυτό αφορά μόνο μια μειονότητα εργαζομένων σε πλατφόρμες, όπως επισημαίνεται επίσης από τα στοιχεία της Επιτροπής που καταδεικνύουν ότι 5,5 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε πλατφόρμες από τα 28,8 εκατομμύρια ενδέχεται να διατρέχουν κίνδυνο εσφαλμένου χαρακτηρισμού του καθεστώτος απασχόλησης.

1.4. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πολλά από τα ζητήματα που συμπεριλαμβάνονται στο σχέδιο οδηγίας καλύπτονται ήδη από την ισχύουσα ή την επικείμενη νομοθεσία της ΕΕ, δηλαδή όσον αφορά την προστασία των δεδομένων, το δικαίωμα ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων κ.λπ. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας πρέπει να ενισχυθεί και να βελτιωθεί, όπου χρειάζεται. Μια νέα οδηγία που επαναλαμβάνει τα υφιστάμενα δικαιώματα απλώς δημιουργεί σύγχυση και κατακερματισμό του κεκτημένου της ΕΕ. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ανάγκη διευκρινίσεων κατά τη διαδικασία εφαρμογής, οι προσαρμογές πρέπει να πραγματοποιηθούν στις αντίστοιχες πράξεις της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στα θεσμικά όργανα της ΕΕ ότι, ιδίως στην τρέχουσα συγκυρία, η ΕΕ χρειάζεται πραγματικά έξυπνη νομοθεσία και ελέγχους ανταγωνιστικότητας, που να επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να καινοτομούν, να αναπτύσσονται και να δημιουργούν θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία για την κοινωνία και την οικονομία μας.

1.5. Προκειμένου να ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου και να αποφευχθούν περιττές διαφορές, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποσαφήνιση των υφιστάμενων εθνικών κανόνων και ορισμών σχετικά με το καθεστώς του εργαζομένου, τηρώντας παράλληλα τους κανόνες που επιτρέπουν την αυτονομία των επιχειρηματιών και άλλων μορφών αυτοαπασχολουμένων. Ένας νομικός ορισμός της ΕΕ για το ποιος είναι εργαζόμενος και αυτοαπασχολούμενος εργαζόμενος σε πλατφόρμα δεν θα ήταν κατάλληλος ούτε αποτελεσματικός, δεδομένου ότι δεν μπορεί να σέβεται τα διάφορα μοντέλα στα κράτη μέλη και να συμβαδίζει με τις δυναμικές εξελίξεις στις αγορές εργασίας. Αυξάνει τη σύγχυση και την ανασφάλεια δικαίου και υπονομεύει τους εθνικούς ορισμούς με την εισαγωγή ειδικού ορισμού για περιορισμένη ομάδα εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες.

1.6. Μια άλλη πηγή σύγχυσης είναι η προσπάθεια της οδηγίας να καλύψει τόσο τους μισθωτούς εργαζομένους όσο και τους αυτοαπασχολούμενους, με την εισαγωγή δύο ξεχωριστών ορισμών για τα «πρόσωπα που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα» και τους «εργαζομένους σε πλατφόρμες». Η ανάμειξη διαφορετικών κατηγοριών θεμάτων που καλύπτονται από την οδηγία και η παροχή διαφορετικών συνόλων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων δημιουργεί επίσης νομικές αβεβαιότητες και πολυπλοκότητα.

1.7. Δεν δικαιολογείται το να καθίστανται δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ πραγματικής αυτοαπασχόλησης και εξαρτημένης εργασίας με τη θέσπιση κανόνων που έχουν αντίκτυπο στους επιχειρηματίες ή τους αυτοαπασχολούμενους βάσει του άρθρου 153 της ΣΛΕΕ, το οποίο δεν αποτελεί διόλου κατάλληλη νομική βάση για τη ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ επιχειρήσεων.

1.8. Το προτεινόμενο τεκμήριο στο σχέδιο οδηγίας ορίζει ότι, όταν πληρούνται 2 από τα 5 κριτήρια, κάθε συμβατική σχέση τεκμαίρεται νομικά ότι αποτελεί σχέση εργασίας. Ταυτόχρονα, ένα σημαντικό μέρος των προτεινόμενων κριτηρίων που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 περιλαμβάνει τυποποιημένες ρήτρες για τις συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων (B2B — business-to-business ), για παράδειγμα α) [ ανώτατα όρια αποδοχών και αμοιβών ] και γ) [ επαλήθευση της ποιότητας των αποτελεσμάτων ], δ) [ ωράριο ] και ε) [ δυνατότητα δημιουργίας πελατειακής βάσης ]. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και οι πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν εσφαλμένα ως μισθωτοί εργαζόμενοι και, στη συνέχεια, θα πρέπει να ανατρέψουν το τεκμήριο αυτό εάν επιθυμούν να συνεχίσουν να ασκούν τις δραστηριότητές τους. Το καθεστώς του αυτοαπασχολουμένου θα μπορούσε να επιβεβαιωθεί μόνο στο πλαίσιο δικαστικών ή διοικητικών διαδικασιών που συνεπάγονται περιττό διοικητικό φόρτο για όλα τα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των αρχών.

1.9. Η δημιουργία του μηχανισμού ανατροπής του νομικού τεκμηρίου προκαλεί σύγχυση και ενδέχεται να μειώσει τη νομική σαφήνεια, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι παρόμοιος μηχανισμός περιλαμβάνεται ήδη στην οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας ( 3 ) ως μία από τις επιλογές των κρατών μελών.

1.10. Αντί για τα δύο από τα πέντε κριτήρια, η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθή την αξιολόγηση των κριτηρίων για τον καθορισμό της ύπαρξης καθεστώτος μισθωτού σε επίπεδο κρατών μελών και σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτεινόμενες προσπάθειες της Επιτροπής να στηρίξει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών.

1.11. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι μια χωριστή δέσμη κανόνων για θέματα που σχετίζονται με την εργασία σε πλατφόρμα και την αλγοριθμική διαχείριση δεν είναι ούτε κατάλληλη ούτε αναγκαία. Οι υφιστάμενοι κανόνες του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) ( 4 ) και της επικείμενης πράξης για την ΤΝ θα παρέχουν επίσης στους εργαζομένους διάφορα δικαιώματα όσον αφορά τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τους, καθώς και ένα ολοκληρωμένο σύνολο απαιτήσεων όσον αφορά τη διαχείριση κινδύνων, την ανθρώπινη εποπτεία και τη διαφάνεια προκειμένου να μετριαστούν οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια και για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αποφεύγονται περιττές αλληλεπικαλύψεις και επαναλήψεις.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Κατά τη διαδικασία του γρήγορου μετασχηματισμού της οικονομίας και των επιχειρήσεων, η ψηφιοποίηση έχει αποκτήσει βασικό στρατηγικό ρόλο, σε τέτοιο βαθμό ώστε να είναι διάχυτη σε όλους τους τομείς δραστηριότητας, καλύπτοντας ολόκληρο τον κύκλο της αξιακής αλυσίδας προϊόντων και υπηρεσιών, με τη συμμετοχή τόσο μεγάλων όσο και μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Οι συνέπειες στον κόσμο της εργασίας —ως αποτέλεσμα των νέων μορφών εργασίας και οργάνωσης των επιχειρήσεων— είναι σημαντικές τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς την ταχύτητα με την οποία επέρχονται οι αλλαγές.

2.2. Οι ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας μπορούν να αντιστοιχίσουν αποτελεσματικά την προσφορά και τη ζήτηση εργασίας και να προσφέρουν δυνατότητες βιοπορισμού ή απόκτησης πρόσθετου εισοδήματος. Για τους καταναλωτές αυτό σημαίνει βελτιωμένη πρόσβαση σε προϊόντα και υπηρεσίες που διαφορετικά θα ήταν δυσπρόσιτα, καθώς και πρόσβαση σε μια νέα επιλογή υπηρεσιών με μεγαλύτερη ποικιλία ( 5 ) . Ωστόσο, εκτός από τις ευκαιρίες, η εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες, ως αναπόσπαστο μέρος των εξελισσόμενων μορφών εργασίας, δημιουργεί πιθανές προκλήσεις που ενδέχεται να χρειάζονται προσαρμοσμένες λύσεις.

2.3. Το καθεστώς των εργαζομένων σε πλατφόρμα στην αγορά εργασίας αποτελεί βασικό ζήτημα που έχει αντιμετωπιστεί από τα κράτη μέλη, επίσης στο πλαίσιο της εθνικής τους νομολογίας. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε μια σειρά διαφορετικών κανόνων και στην έκδοση διαφορετικών αποφάσεων που βασίζονται σε διαφορετικές εθνικές έννοιες, μοντέλα και ορισμούς, τα οποία αντανακλούν απλώς και σέβονται τα εθνικά συστήματα και τις εθνικές πρακτικές της αγοράς εργασίας. Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην αποσαφήνιση των υφιστάμενων εθνικών κανόνων και ορισμών σχετικά με το καθεστώς του εργαζομένου, τηρώντας παράλληλα τους κανόνες που επιτρέπουν την αυτονομία των επιχειρηματιών και άλλων μορφών αυτοαπασχολουμένων. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσαν επίσης να προωθηθούν δράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως οι ανταλλαγές πληροφοριών, η εκπαίδευση και κατάρτιση και η συνεργασία μεταξύ των αρχών. Επίσης τόσο οι κοινωνικοί εταίροι όσο και οι ίδιες οι πλατφόρμες έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Το κανονιστικό πλαίσιο θα μπορούσε να προσαρμοστεί στο κατάλληλο επίπεδο, χωρίς να υπονομεύονται οι εύρυθμα λειτουργούσες εθνικές πρακτικές και η σχετική νομοθεσία. Όπου είναι αναγκαίο, πρέπει να βελτιωθεί η προστασία των εργαζομένων σε πλατφόρμες.

3. Γενικές παρατηρήσεις επί της πρότασης οδηγίας

3.1. Στις 9 Δεκεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σειρά μέτρων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην εργασία σε πλατφόρμες και για τη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας στην ΕΕ ( 6 ) . Η γνωμοδότηση SOC/709 του τμήματος SOC, που εγκρίθηκε στις 7 Μαρτίου 2022, αφορά μόνο την πρόταση οδηγίας σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες. Ως εκ τούτου, και η παρούσα αντιγνωμοδότηση επικεντρώνεται στην εν λόγω πρόταση.

3.2. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στην οικονομία των πλατφορμών εργασίας δημιούργησαν νέες προκλήσεις για όσους εργάζονται μέσω αυτών. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, αυτές μπορεί να κυμαίνονται από την έλλειψη διαφάνειας και προβλεψιμότητας των συμβατικών ρυθμίσεων έως προκλήσεις για την υγεία και την ασφάλεια, τον εσφαλμένο χαρακτηρισμό του καθεστώτος απασχόλησης ή την ανεπαρκή πρόσβαση στην κοινωνική προστασία ( 7 ) , καθώς και τις προκλήσεις αλγοριθμικής διαχείρισης στην εργασία σε πλατφόρμα.

3.3. Ωστόσο, η προτεινόμενη οδηγία δεν αποτελεί το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Επιπλέον, φαίνεται ότι ο κύριος στόχος της πρότασης είναι σαφώς οι δραστηριότητες των διανομέων, των αναβατών και, εν γένει, των επιτόπιων υπηρεσιών που απαιτούν χαμηλότερο επίπεδο ειδίκευσης, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι το φάσμα της εργασίας σε πλατφόρμα είναι πολύ μεγαλύτερο. Ο προτεινόμενος κανονισμός δεν είναι καθόλου προσαρμοσμένος για όσους εργάζονται μέσω διαδικτυακών πλατφορμών εργασίας. Επιπλέον, δεν λαμβάνονται υπόψη οι πιθανές επιπτώσεις της νομοθεσίας της ΕΕ στις επιγραμμικές πλατφόρμες που μπορούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους από χώρες εκτός της ΕΕ ( 8 ) . Η πιθανή απώλεια και μετεγκατάσταση των εν λόγω δραστηριοτήτων εκτός της ΕΕ (π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο) θα πρέπει τουλάχιστον να αξιολογηθεί.

3.4. Οι προκλήσεις θα πρέπει να αντιμετωπιστούν κυρίως με τη χρήση και, όπου απαιτείται, με την ενίσχυση της εφαρμογής των υφιστάμενων κανονισμών και πρακτικών. Επιπλέον, υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες ανάληψης δράσεων από τις ίδιες τις πλατφόρμες από κοινού με τοπικούς εταίρους, καθώς και με τους κοινωνικούς εταίρους. Πρόκειται για στόχο που θα πρέπει να υποστηριχθεί από την Επιτροπή.

3.5. Ένας νομικός ορισμός της ΕΕ για το ποιος είναι εργαζόμενος και ποιος αυτοαπασχολούμενος εργαζόμενος σε πλατφόρμα δεν θα ήταν ούτε κατάλληλος ούτε αποτελεσματικός, καθώς δεν θα ήταν σε θέση να σεβαστεί τα διάφορα μοντέλα στα κράτη μέλη και να συμβαδίζει με τις δυναμικές εξελίξεις στις αγορές εργασίας. Θα αύξανε απλώς τη σύγχυση και την ανασφάλεια δικαίου και θα υπονόμευε τους εθνικούς ορισμούς με την εισαγωγή ειδικού ορισμού για μια περιορισμένη ομάδα εργαζομένων.

4. Ειδικές παρατηρήσεις επί της πρότασης οδηγίας

4.1. Πεδίο εφαρμογής και ορισμοί

4.1.1. Υπάρχει σαφής κίνδυνος το εύρος εφαρμογής και οι ορισμοί της προτεινόμενης οδηγίας να καλύπτουν ένα πολύ ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων ψηφιακών πλατφορμών από ό,τι προβλεπόταν. Ο κύριος στόχος της οδηγίας φαίνεται να είναι οι δραστηριότητες χαμηλής ειδίκευσης, αλλά οι προτεινόμενοι ορισμοί και κριτήρια θα καλύπτουν όλες τις κατηγορίες εργασίας σε πλατφόρμα, ακόμη και όταν εκτελούνται από πραγματικά αυτοαπασχολούμενους.

4.2. Ορθός προσδιορισμός του καθεστώτος απασχόλησης και του νομικού τεκμηρίου

4.2.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν τους απαραίτητους μηχανισμούς για να διασφαλίζουν τον «ορθό προσδιορισμό του καθεστώτος απασχόλησης των ατόμων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα (…)». Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διατηρεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το προτεινόμενο πλαίσιο για το νομικό τεκμήριο ότι υφίσταται σχέση εργασίας εάν πληρούνται δύο από τα πέντε κριτήρια που απαριθμούνται στην οδηγία.

4.2.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κριτήρια που αναφέρονται ειδικά στα σημεία α) [ ανώτατα όρια αποδοχών και αμοιβών ], γ) [ επαλήθευση της ποιότητας των αποτελεσμάτων ], δ) [ ωράριο ] και ε) [ δυνατότητα δημιουργίας πελατειακής βάσης ] συχνά εφαρμόζονται σε συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων (B2B — business-to-business) και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια κατάσταση στην οποία οι πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι υπόκεινται στο τεκμήριο της σχέσης εργασίας και έτσι αναγκάζονται να καταστούν μισθωτοί.

4.2.3. Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πρακτική της συνολικής αξιολόγησης των κριτηρίων για την ύπαρξη σχέσης εργασίας που εφαρμόζεται στη νομολογία των κρατών μελών. Επιπλέον, όπως προαναφέρθηκε, οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες θα μπορούσαν εξ ορισμού να ταξινομούνται ως μισθωτοί και αυτό θα αφαιρούσε από το άτομο την επιλογή να εργάζεται ως αυτοαπασχολούμενος. Η παρεμπόδιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας δεν θα πρέπει να είναι προς το συμφέρον κανενός. Δεδομένου ότι η πλειονότητα των εργαζομένων σε πλατφόρμες θεωρούν τους εαυτούς τους αυτοαπασχολούμενους και επιθυμούν να θεωρούνται αυτοαπασχολούμενοι, η προσέγγιση αυτή θα ήταν μάλιστα αντίθετη με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες, όπως το δικαίωμα επιλογής επαγγέλματος, το δικαίωμα στην εργασία και η επιχειρηματική ελευθερία.

4.2.4. Δεδομένης της ποικιλομορφίας των εθνικών συστημάτων αγοράς εργασίας, των παραδόσεων και της νομολογίας του εργατικού δικαίου, καθώς και των διαφορετικών ορισμών που χρησιμοποιούνται, π.χ. στο εργατικό δίκαιο, στα φορολογικά συστήματα και στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, υπάρχει ο κίνδυνος τα πέντε κριτήρια της προτεινόμενης οδηγίας να μην αντικατοπτρίζουν επαρκώς την περίπλοκη πραγματικότητα των διαφόρων καταστάσεων. Αντί για την εφαρμογή δύο εκ των πέντε κριτηρίων, η ΕΟΚΕ θα επέλεγε μια συνολική αξιολόγηση των κριτηρίων για τον καθορισμό της ύπαρξης καθεστώτος μισθωτού εργαζόμενου ως γενικής εφαρμοστέας προσέγγισης στα κράτη μέλη και στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.3. Δυνατότητα ανατροπής του νομικού τεκμηρίου

4.3.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η δυνατότητα ανατροπής του νομικού τεκμηρίου αποτελεί μέσο που ενδέχεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα αντί να αποσαφηνίσει πολύπλοκες νομικές καταστάσεις. Η δημιουργία αυτού του μηχανισμού ανατροπής του νομικού τεκμηρίου προκαλεί σύγχυση, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι παρόμοιος μηχανισμός περιλαμβάνεται ήδη στην οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας ως μία από τις επιλογές των κρατών μελών.

4.3.2. Η δυνατότητα ανατροπής του νομικού τεκμηρίου δεν συμβάλλει στην επίτευξη δίκαιης ισορροπίας μεταξύ των μερών που εμπλέκονται στη διαδικασία ανατροπής, δεδομένου ότι, με το βάρος της απόδειξης από την πλευρά της πλατφόρμας, το νομικό τεκμήριο, όπως ορίζεται από τα πέντε κριτήρια, θα ήταν δύσκολο να αμφισβητηθεί στην πράξη. Δεδομένης της ποικιλομορφίας των εθνικών ορισμών, τα πέντε κριτήρια και η συνάφειά τους είναι πιθανό να ερμηνεύονται με διαφορετικούς τρόπους στα κράτη μέλη, οδηγώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο σε ακόμη πιο περίπλοκο συνονθύλευμα νομολογίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Καθότι η διαδικασία αυτή θα μπορούσε να διεξαχθεί τόσο στα δικαστήρια που ασχολούνται με ζητήματα εργατικού δικαίου όσο και στα διοικητικά πρωτοδικεία που ασχολούνται με φορολογικά ζητήματα και ζητήματα κοινωνικής ασφάλισης, το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι λιγότερη και όχι περισσότερη νομική σαφήνεια.

4.4. Αλγοριθμική διαχείριση

4.4.1. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τον στόχο της Επιτροπής να εξασφαλίσει περισσότερες πληροφορίες και να αυξήσει τη διαφάνεια όσον αφορά τη χρήση αλγορίθμων στην εργασία σε πλατφόρμα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι μια χωριστή δέσμη κανόνων για θέματα που σχετίζονται με την εργασία σε πλατφόρμα δεν είναι ούτε κατάλληλη ούτε αναγκαία. Οι υφιστάμενοι κανόνες του ΓΚΠΔ ( 9 ) και της επικείμενης πράξης για την ΤΝ ( 10 ) θα παρέχουν επίσης στους εργαζομένους διάφορα δικαιώματα όσον αφορά τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τους, καθώς και ένα ολοκληρωμένο σύνολο απαιτήσεων όσον αφορά τη διαχείριση κινδύνων, την ανθρώπινη εποπτεία και τη διαφάνεια προκειμένου να μετριαστούν οι κίνδυνοι για την υγεία και την ασφάλεια και για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αποφεύγονται περιττές αλληλεπικαλύψεις και επαναλήψεις.

4.4.2. Όσον αφορά τη μορφή και το περιεχόμενο των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται από τις πλατφόρμες, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι πλατφόρμες διαθέτουν το αναγκαίο περιθώριο ελιγμών όσον αφορά τον καθορισμό των τεχνικών μέσων για την παροχή των πληροφοριών. Το ίδιο ισχύει και για τις μεθόδους αξιολόγησης των κινδύνων και επανεξέτασης σημαντικών αποφάσεων από τον άνθρωπο. Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις γνωστοποίησης σχετικά με τους αλγόριθμους δεν εφαρμόζονται σε οποιοδήποτε είδος επιχειρηματικού απορρήτου ή οποιαδήποτε μορφή εμπιστευτικών πληροφοριών. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να επιτραπούν μέτρα μετριασμού προσαρμοσμένα στις ΜΜΕ όσον αφορά τις διοικητικές διαδικασίες που απαιτούνται από την αλγοριθμική διαχείριση ( 11 ) . Συγκεκριμένα, σε αυτά τα μέτρα περιλαμβάνονται μεγαλύτερες προθεσμίες για την υποβολή αιτήσεων επανεξέτασης αλγοριθμικών αποφάσεων και μείωση της συχνότητας επικαιροποίησης συναφών πληροφοριών.

4.5. Συλλογικά δικαιώματα

4.5.1. Η πρόταση επιδιώκει να διασφαλίσει την ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζομένους σε πλατφόρμες ή τους εκπροσώπους τους σχετικά με αποφάσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν σε ουσιαστικές αλλαγές στη χρήση των συστημάτων αυτοματοποιημένης παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 της οδηγίας. Για τον σκοπό αυτό, η πρόταση παραπέμπει στην οδηγία 2002/14/ΕΚ ( 12 ) . Δεδομένου ότι η παραπομπή αυτή επιτρέπει την εφαρμογή των υφιστάμενων μηχανισμών ενημέρωσης και διαβούλευσης, όπως ορίζονται σε εθνικό επίπεδο, καθώς και την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου χωρίς τη θέσπιση νέων ή αλληλεπικαλυπτόμενων μηχανισμών, η λύση αυτή μπορεί να υποστηριχθεί. Ωστόσο, η ευθύνη της ψηφιακής πλατφόρμας εργασίας να αναλάβει τα έξοδα του εμπειρογνώμονα (άρθρο 9 παράγραφος 3) δεν είναι συμβατή με τους γενικούς κανόνες ενημέρωσης και διαβούλευσης βάσει της οδηγίας 2002/14/ΕΚ.

4.6. Ένδικα μέσα

4.6.1. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να αποσαφηνιστεί η διάκριση μεταξύ «εργαζομένων» και «προσώπων που εκτελούν εργασία σε πλατφόρμα», ιδίως όσον αφορά τα ένδικα μέσα και την επιβολή της οδηγίας. Το άρθρο 18 περιέχει παρόμοιους κανόνες για την προστασία από την απόλυση και για τις δύο κατηγορίες προσώπων, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση και έλλειψη ασφάλειας δικαίου, δεδομένου ότι τα ένδικα μέσα για το εργατικό δίκαιο και το δίκαιο των συμβάσεων στα κράτη μέλη βασίζονται σε διαφορετικές νομοθεσίες και, ως εκ τούτου, δεν είναι παρόμοια. Στο ίδιο πνεύμα, το άρθρο 17 (Προστασία από δυσμενή μεταχείριση ή δυσμενείς συνέπειες) μπορεί να οδηγήσει σε ανεπιθύμητες συνέπειες και προβλήματα στα δικαστικά συστήματα των κρατών μελών, εάν καταστεί υποχρεωτικό οι διαφορετικές συμβατικές σχέσεις να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με τους ίδιους κανόνες.

4.7. Απαγόρευση της υποβάθμισης και ευνοϊκότερες διατάξεις

4.7.1. Για την προώθηση δίκαιων συνθηκών εργασίας στην εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες, η ΕΟΚΕ τονίζει τον ρόλο του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών συμβάσεων στα κατάλληλα επίπεδα και εντός του πεδίου εφαρμογής, της εντολής και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων στα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αμφισβητεί τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής των συλλογικών συμβάσεων μόνο στις συμφωνίες που είναι ευνοϊκότερες για τους εργαζομένους σε πλατφόρμα (άρθρο 20). Ο περιορισμός αυτός επηρεάζει την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων.

Αιτιολογία

Το παρόν κείμενο αποτελεί τροπολογία που εκφράζει συνολικά αποκλίνουσα θέση από τη γνωμοδότηση που υπέβαλε το τμήμα, και γι’ αυτό θεωρείται αντιγνωμοδότηση. Εκθέτει τους λόγους για τους οποίους η πρόταση της Επιτροπής δεν αποτελεί το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες και τους λόγους για τους οποίους δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς την σύνθετη πραγματικότητα των διαφόρων καταστάσεων στον ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο των πλατφορμών. Επιπλέον, η αντιγνωμοδότηση αποσκοπεί να αναδείξει τις σημαντικές αδυναμίες και προκλήσεις του σχεδίου οδηγίας, ιδίως όσον αφορά το νομικό τεκμήριο του καθεστώτος του μισθωτού εργαζομένου και την αλγοριθμική διαχείριση.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

Ψήφοι υπέρ: 149 Ψήφοι κατά: 80 Αποχές: 17

(1) Ωστόσο, όσον αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης, τα δεδομένα που συλλέγονται από τις έρευνες COLLEEM Ι και ΙΙ καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το φαινόμενο της εργασίας σε πλατφόρμα ενισχύεται αργά αλλά σταθερά στην Ευρώπη. Κατά δεύτερο, μόνο ένα μικρό ποσοστό —περίπου το 1,4 % του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας— απασχολείται σε πλατφόρμα ως κύρια μορφή απασχόλησης. Επιπλέον, σύμφωνα με τη μελέτη που αναφέρεται στην έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων της Επιτροπής, περίπου 5,5 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε πλατφόρμες από τα 28,8 εκατομμύρια ενδέχεται να διατρέχουν τον κίνδυνο εσφαλμένου χαρακτηρισμού του καθεστώτος απασχόλησης. Βλ. Αρχείο δημοσιεύσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) — Platform Workers in Europe Evidence from the COLLEEM Survey [Εργαζόμενοι σε πλατφόρμες στην Ευρώπη, στοιχεία από την έρευνα COLLEEM] (europa.eu) και Αρχείο δημοσιεύσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) — New evidence on platform workers in Europe [Νέα στοιχεία για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες στην Ευρώπη. Αποτελέσματα της δεύτερης έρευνας COLLEEM] (europa.eu)· Βλ. ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ — ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στη μελέτη που ανατέθηκε από τον συνασπισμό Delivery Platforms Europe, η πλειοψηφία (72 %) των ταχυμεταφορέων δηλώνουν ότι η εργασία σε πλατφόρμα αποτελεί συμπληρωματική δραστηριότητα, με το 34 % εξ αυτών να παρέχουν υπηρεσίες κατά τη διάρκεια των σπουδών και ένα άλλο τρίτο (34 %) να δηλώνει ότι προσφεύγουν σε εργασία πλατφόρμας για να συμπληρώσουν το εισόδημα από άλλη εργασία πλήρους ή μερικής απασχόλησης. Για τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων (67 %), η ευελιξία είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο εργάζονται ως ταχυμεταφορείς. Αυτή η δραστηριότητα τους παρέχει τη δυνατότητα να συνδυάσουν την εργασία του διανομέα με άλλη εργασία ή σπουδές, με τη φροντίδα μελών της οικογένειας και αποτελεί έναν τρόπο συμπλήρωσης άλλου εισοδήματος. Η ευελιξία είναι επίσης το χαρακτηριστικό που εκτιμάται περισσότερο στην εργασία του ταχυμεταφορέα (για το 58 %).

(2) Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους και Σύσταση του Συμβουλίου για τη βελτίωση της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία στους αυτοαπασχολούμενους.

(3) Οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας.

(4) Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 και COM(2021) 206 final.

(5) COM(2021) 762 final, αιτιολογική έκθεση, σ. 1.

(6) Τα μέτρα περιλαμβάνουν: 1) μια πρόταση οδηγίας για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες·· 2) ένα σχέδιο κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού της ΕΕ στις συλλογικές συμβάσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας των μόνων αυτοαπασχολούμενων, οι οποίες καλύπτουν όσους εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας· 3) αιτήματα προς τις εθνικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και όλους τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς για λήψη νέων μέτρων, όπως περιγράφεται κατωτέρω, με στόχο την επίτευξη καλύτερων συνθηκών εργασίας για όσους εργάζονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών εργασίας (ανακοίνωση με τίτλο «Καλύτερες συνθήκες εργασίας για μια ισχυρότερη κοινωνική Ευρώπη: πλήρης αξιοποίηση των οφελών της ψηφιοποίησης για το μέλλον της εργασίας»).

(7) Ό.π., (ανακοίνωση) σ. 2.

(8) Σύμφωνα με τη μελέτη της Επιτροπής με θέμα Even if all freelance services provided through platforms were discontinued across the EU-27, these businesses could still rely on freelancers in other parts of the world (Ακόμη και αν όλες οι υπηρεσίες ελευθερίων επαγγελμάτων που παρέχονται μέσω πλατφορμών διακοπούν σε ολόκληρη την ΕΕ-27, οι επιχειρήσεις αυτές θα μπορούσαν ακόμη να βασίζονται σε ελεύθερους επαγγελματίες σε άλλα μέρη του κόσμου). Βλ. Μελέτη της Επιτροπής για την υποστήριξη της εκτίμησης επιπτώσεων σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες.

(9) Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679.

(10) COM(2021) 206 final.

(11) COM(2021) 762 final, αιτιολογική έκθεση, σ. 13.

(12) Οδηγία 2002/14/ΕΚ.