EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 3.9.2004 
COM(2004) 581 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ   
ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Ενίσχυση  της οικονο µικής διακυβέρνησης  και αποσαφήνιση  της εφαρ µογής   
του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  
 
EL 2   EL 1. ΠΡΟΣ  ΜΙΑ  ΚΑΛΥΤΕΡΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ∆ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ  ΚΑΙ  ΜΙΑ  ΥΓΙΗ  
∆ΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ  ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ  
Στις 18 Ιουνίου  2004, το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  υιοθέτησε  µια δήλωση  σχετικά  µε το 
σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης  (ΣΣΑ ), στην  οποία  υπογρα µµίζεται  ότι η αύξηση  του 
αναπτυξιακού  δυνα µικού και η εξασφάλιση  υγιών  δηµοσιονο µικών  θέσεων  αποτελούν  τους 
δύο πυλώνες  της οικονο µικής και δηµοσιονο µικής πολιτικής  της Ένωσης  και των κρατών  
µελών . Η Επιτροπή  ανταποκρίνεται  µε την παρούσα  ανακοίνωση  στη διακήρυξη  του 
Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  ότι τα κράτη  µέλη αναµένουν  µε ενδιαφέρον  τις προτάσεις  της 
Επιτροπής  για την ενίσχυση  και αποσαφήνιση  της εφαρ µογής του ΣΣΑ . Με βάση  τις ιδέες  
που αναπτύσσονται  στην  ανακοίνωση  της 24ης Ιουνίου  2004 σχετικά  µε «Τα δηµόσια 
οικονο µικά στην  ΟΝΕ  – 2004», η παρούσα  ανακοίνωση  παρουσιάζει  στα κράτη  µέλη τις 
κατευθυντήριες  γραµµές των προτάσεων  για τη µελλοντική  διάρθρωση  και λειτουργία  του 
δηµοσιονο µικού πλαισίου  της ΕΕ. 
Η εποπτεία  της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας , η οποία  απέδειξε  την αποτελεσ µατικότητά  της, 
πρέπει  να διατηρηθεί  και, ταυτόχρονα , να εξασφαλιστεί  η αυστηρή  εφαρ µογή της. Από την 
άποψη  αυτή , οι διατάξεις  της συνθήκης  που καθορίζουν  τις τιµές αναφοράς  για το έλλει µµα 
και το δηµόσιο χρέος  (3% και 60% του ΑΕΠ , αντίστοιχα ) εξακολουθούν  να αποτελούν  τις 
σταθερές  βάσεις  του δηµοσιονο µικού πλαισίου  και τα σηµεία αναφοράς  όλου  του 
συστή µατος. Τα υπερβολικά  ελλεί µµατα πρέπει  να αποφεύγονται , και όταν σηµειώνονται  να 
διορθώνονται  αµέσως , προκει µένου να διασφαλίζεται  η σταθερότητα  των τιµών και η 
διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών . Το δηµοσιονο µικό πλαίσιο  αποτελεί  ένα 
σύνολο  κοινών  κανόνων  που πρέπει  να εφαρ µόζονται  µε τον ίδιο τρόπο  σε όλα τα κράτη  
µέλη. Ωστόσο , σε µια Ευρώπη  25 χωρών  που χαρακτηρίζεται  από σηµαντική  ανοµοιογένεια  
και ποικιλο µορφία  και διαθέτει  ήδη την εµπειρία  των 5 πρώτων  ετών  λειτουργίας  της ΟΝΕ , 
είναι  σαφές  ότι το κοινό  αυτό  πλαίσιο  πρέπει  να εµπλουτιστεί  και να δοθεί  µεγαλύτερη  
έµφαση  στην  οικονο µική λογική  των κανόνων  του, προκει µένου να λαµβάνονται  καλύτερα  
υπόψη  οι διαφορετικές  οικονο µικές καταστάσεις  που υπάρχουν  στην  EΕ. Επιδιώκεται  
συνεπώς  η βελτίωση  των οικονο µικών  θεµελίων  του υφιστά µενου δηµοσιονο µικού πλαισίου  
και, µε τον τρόπο  αυτό , η ενίσχυση  της αξιοπιστίας  και της εφαρ µογής του. Ο στόχος  δεν 
είναι  γίνουν  πιο αυστηροί  ή πιο ελαστικοί  οι σηµερινοί  κανόνες , αλλά  πιο αποτελεσ µατικοί . 
Η παρούσα  ανακοίνωση  εξετάζει  πρώτα  τον τρόπο  µε τον οποίο  το δηµοσιονο µικό πλαίσιο  – 
και ιδίως  το σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης  – θα µπορούσε  να διορθώσει  τις 
αδυνα µίες που παρατηρήθηκαν  µέχρι σήµερα, δίνοντας  µεγαλύτερη  έµφαση , στις συστάσεις  
που απευθύνονται , στις οικονο µικές εξελίξεις  και εστιάζοντας  περισσότερο  την προσοχή  στη 
διασφάλιση  της διατηρησι µότητας  των δηµόσιων  οικονο µικών . 
Η ανακοίνωση  εξετάζει , δεύτερον , τον τρόπο  µε τον οποίο  τα µέσα οικονο µικής 
διακυβέρνησης  της ΕΕ θα µπορούσαν  να συνδυαστούν  καλύτερα  µεταξύ  τους προκει µένου 
να συµβάλουν  περισσότερο  στη δηµοσιονο µική πολιτική  στην  οικονο µική ανάπτυξη  και να 
στηρίξουν  τις προσπάθειες  υλοποίησης  της στρατηγικής  της Λισσαβώνας . Τρίτον , η 
ανακοίνωση  προτείνει  ορισµένες βελτιώσεις  στην  εφαρ µογή του πλαισίου .  
 
EL 3   EL Κατά  την ανάπτυξη  της προσέγγισής  αυτής , η Επιτροπή  λαµβάνει  υπόψη  τις συνέπειες  της 
απόφασης  του Ευρωπαϊκού  ∆ικαστηρίου  της 13ης Ιουλίου1, η οποία  αποσαφήνισε  τους 
αντίστοιχους  ρόλους  της Επιτροπής  και του Συµβουλίου  στην  εφαρ µογή του δηµοσιονο µικού 
πλαισίου  της ΕΕ. Η απόφαση  επιβεβαίωσε  επίσης  ότι ένα σύστη µα που βασίζεται  σε κανόνες  
αποτελεί  την καλύτερη  εγγύηση  για την τήρηση  των δεσµεύσεων  και για την ίση µεταχείριση  
όλων  των κρατών  µελών . 
2. ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΣΥΜΦΩΝΟΥ  ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ  ΚΑΙ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  
Τα πέντε  χρόνια  εφαρ µογής του συµφώνου  σταθερότητας  και ανάπτυξης  κατέδειξαν  σαφώς  
τον κεντρικό  του ρόλο  στη διαδικασία  δηµοσιονο µικού συντονισ µού. Το ΣΣΑ  επέτρεψε  να 
εξασφαλιστεί  η µακροοικονο µική σταθερότητα , όπως  καταδεικνύεται  ιδίως  από τις 
δηµοσιονο µικές τάσεις  κατά  την πρόσφατη  επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας , οι 
οποίες  ήταν  πιο ευνοϊκές  από ό,τι στο παρελθόν , όταν  οι περίοδοι  οικονο µικής ύφεσης  
συνοδεύονταν  συνήθως  από εντονότερη  επιδείνωση  των δηµοσιονο µικών  θέσεων . Ωστόσο , 
τα τελευταία  χρόνια , η εφαρ µογή του ΣΣΑ  δηµιούργησε  επανειλη µµένες εντάσεις  που 
οδήγησαν  σε απώλεια  αξιοπιστίας  και αποδοχής  του συµφώνου , καθώς  και σε θεσµική 
αβεβαιότητα . Επιπλέον , η εµπειρία  από την εφαρ µογή του πλαισίου  κατέστησε  εµφανές  ότι 
υπάρχουν  δυνατότητες  βελτίωσής  του.  
Στην  ανακοίνωσή  της του Ιουνίου  2004, η Επιτροπή  ανέλυσε  διάφορους  τρόπους  ενίσχυσης  
του ΣΣΑ : (α) µεγαλύτερη  έµφαση  στο χρέος  και τη διατηρησι µότητα  κατά  την εποπτεία  των 
δηµοσιονο µικών  θέσεων · (β) καλύτερη  συνεκτί µηση των εθνικών  συνθηκών  κατά  τον ορισµό 
των µεσοπρόθεσ µων στόχων  για «σχεδόν  ισοσκελισ µένες ή πλεονασ µατικές  θέσεις »· (γ) 
εφαρ µογή της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος λαµβάνοντας  υπόψη  τις οικονο µικές 
συνθήκες  και εξελίξεις · (δ) πιο έγκαιρη  ανάληψη  δράσης  για τη διόρθωση  ανεπιθύ µητων  
δηµοσιονο µικών  εξελίξεων .  
Κάθε  προσπάθεια  ενίσχυσης  και αποσαφήνισης  του πλαισίου  θα πρέπει  οπωσδήποτε  να 
εξασφαλίσει  η κατάλληλη  ισορροπία  ανάµεσα σε ένα δυνητικά  υψηλότερο  βαθµό διακριτικής  
ευχέρειας  κατά  την εποπτεία  και το συντονισ µό των δηµοσιονο µικών  πολιτικών , αφενός , και 
την ανάγκη  διατήρησης  ενός πλαισίου  που βασίζεται  σε κανόνες  και είναι  όσο το δυνατόν  πιο 
απλό  και διαφανές , αφετέρου . Το πλαίσιο  πρέπει  να εφαρ µόζεται  σε όλες τις χώρες  µε δίκαιο  
και συνεπή  τρόπο  και να είναι  κατανοητό  από την κοινή  γνώµη της ΕΕ. Από την άποψη  αυτή , 
τα δύο ονοµαστικά  µεγέθη  αναφοράς  - 3% για το λόγο  του δηµοσιονο µικού ελλεί µµατος 
προς  το ΑΕΠ  και 60% για το λόγο  του δηµόσιου  χρέους  προς  το ΑΕΠ  – έχουν  αποδείξει  την 
αξία τους και παρα µένουν  οι δύο ακρογωνιαίοι  λίθοι  της πολυ µερούς  εποπτείας .  
Ένα ενισχυ µένο σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης  θα µπορούσε  να ορίσει  τις αρχές  και 
τα γενικά  κριτήρια  δηµοσιονο µικής εποπτείας  που θα αποτελέσουν  τη βάση  του πλαισίου  
δηµοσιονο µικού συντονισ µού. Επιπλέον , άλλα  ειδικότερα  οικονο µικά και αναλυτικά  
εργαλεία  για την αξιολόγηση  του τρόπου  µε τον οποίο  ασκείται  η δηµοσιονο µική εποπτεία  θα 
µπορούσαν  να περιληφθούν  σε έναν κώδικα  συµπεριφοράς  που θα συνοδεύει  το 
αναθεωρη µένο σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης , προκει µένου να εξασφαλιστεί  η 
αναγκαία  συνέπεια  στην  εφαρ µογή του. Τα κυριότερα  στοιχεία  αυτής  της αναθεωρη µένης 
προσέγγισης  περιγράφονται  κατωτέρω . 
                                                 
1 Απόφαση  του Ευρωπαϊκού  ∆ικαστηρίου  στην  υπόθεση  C-27/04, Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  κατά  
Συµβουλίου  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
 
EL 4   EL (i) Μεγαλύτερη  έµφαση  στο χρέος  και τη διατηρησι µότητα  κατά  την εποπτεία  των 
δηµοσιονο µικών  πολιτικών . Η αυξη µένη εστίαση  στη διατηρησι µότητα  
συνεπάγεται  την ενίσχυση  της εποπτείας  τόσο  των τάσεων  του τρέχοντος  δηµόσιου  
χρέους , όσο και των παραγόντων  που µπορούν  να επηρεάσουν  τη 
µεσοµακροπρόθεσ µη δυνα µική του. Πρέπει  όµως να υπογρα µµιστεί  ότι αυτή  η 
αυξη µένη προσοχή  στην  εξέλιξη  του χρέους  πρέπει  να συµπληρώνει  τη συνεχή  και 
αυστηρή  παρακολούθηση  της πορείας  των ελλει µµάτων .  
 Η µεγαλύτερη  εστίαση  στο δηµόσιο χρέος  και τη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  
οικονο µικών  οδηγεί  σε τρεις  συστάσεις  για την αναθεώρηση  του ΣΣΑ : 
προσδιορισ µός συγκεκρι µένων  µεσοπρόθεσ µων δηµοσιονο µικών  στόχων  για κάθε  
χώρα  (βλέπε  σηµείο β) κατωτέρω ), εξασφάλιση  της λειτουργικότητας  του κριτηρίου  
που προβλέπει  η Συνθήκη  για το δηµόσιο χρέος  και καθορισ µός, στο πλαίσιο  της 
διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος, της πορείας  προσαρ µογής σε συνάρτηση  
ιδίως  µε το επίπεδο  του κινδύνου  από πλευράς  διατηρησι µότητας  (βλέπε  σηµείο γ) 
κατωτέρω ). 
 Όσον  αφορά  το κριτήριο  του δηµόσιου  χρέους , το σύµφωνο  σταθερότητας  και 
ανάπτυξης  θα µπορούσε  να αποσαφηνίσει  τη βάση  στην  οποία  πρέπει  να γίνεται  η 
εκτίµηση του «ικανοποιητικού  ρυθµού» µείωσης  του χρέους  που προβλέπει  η 
Συνθήκη . Κατά  τον ορισµό του απαιτού µενου ρυθµού µείωσης  του χρέους  πρέπει  να 
λαµβάνεται  υπόψη  η ανάγκη  να εξασφαλιστούν  συνετά  επίπεδα  για το δείκτη  
δηµόσιου  χρέους  προτού  γίνουν  πλήρως  αισθητές  οι επιπτώσεις  της γήρανσης  του 
πληθυσ µού, και να συνεκτι µώνται  επίσης  για κάθε  χώρα  τα αρχικά  επίπεδα  του 
δηµόσιου  χρέους  και ο ρυθµός δυνητικής  οικονο µικής ανάπτυξης . Το τελευταίο  αυτό  
στοιχείο  θα πρέπει  ενδεχο µένως  να συµπληρώνεται  µε µια αξιολόγηση  των λοιπών  
παραγόντων  που σχετίζονται  µε τη γήρανση  και µε άλλες  ενδεχό µενες υποχρεώσεις . 
 Ένα σηµαντικό  στοιχείο  θα ήταν  ο προσδιορισ µός ενός «ικανοποιητικού  ρυθµού 
µείωσης  του χρέους » που θα εξασφάλιζε  την επίτευξη , εντός  ευλόγου  χρονικού  
διαστή µατος, συνετών  επιπέδων  για τους δείκτες  δηµόσιου  χρέους . Η ετήσια  
εκτίµηση της εξέλιξης  του χρέους  µπορεί  να πραγ µατοποιείται  µε βάση  αυτό  το 
ρυθµό αναφοράς  για τη µείωση  του χρέους , λαµβάνοντας  όµως υπόψη  τους 
τρέχοντες  όρους  οικονο µικής ανάπτυξης  της σχετικής  χώρας . Στην  πράξη , εάν η 
οικονο µική ανάπτυξη  είναι  χαµηλότερη  της δυνητικής , ένας βραδύτερος  ρυθµός 
µείωσης  του χρέους  θα ήταν  σύµφωνος  µε τις απαιτήσεις  του πλαισίου , ενώ το 
αντίθετο  ισχύει  εάν η οικονο µική ανάπτυξη  είναι  υψηλότερη  της δυνητικής .  
 Πέρα  από την εφαρ µογή της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος, πρέπει  να 
γίνουν  καλύτερα  γνωστοί  οι παράγοντες  που επηρεάζουν  τη µακροπρόθεσ µη 
διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών , όπως  οι συντάξεις  και οι ενδεχό µενες 
υποχρεώσεις  ή τα ενδεχό µενα περιουσιακά  στοιχεία . Ευρύτερη  αντίληψη  των 
εξελίξεων  αυτών  θα επιτρέψει  την καλύτερη  ενσω µάτωσή  τους στο δηµοσιονο µικό 
πλαίσιο . Η καλύτερη  κατανόηση  των αποκλίσεων  ανάµεσα στα αριθµητικά  στοιχεία  
για το χρέος  και για το έλλει µµα θα επέτρεπε  επίσης  να προσδιοριστούν  µε 
µεγαλύτερη  ακρίβεια  οι δηµοσιονο µικές τάσεις .  
(ii) Καλύτερη  συνεκτί µηση των εθνικών  συνθηκών  κατά  τον ορισ µό των 
µεσοπρόθεσ µων στόχων  για «σχεδόν  ισοσκελισ µένες ή πλεονασ µατικές  θέσεις ». 
Οι µεσοπρόθεσ µοι στόχοι  που συµπληρώνουν  τις διατάξεις  της Συνθήκης  
επιδιώκουν  δύο βασικούς  στόχους . Αποσκοπούν , πρώτον , να εξασφαλίσουν  ένα 
 
EL 5   EL επαρκές  περιθώριο  ελιγµού για να αποφευχθεί , χωρίς  προσφυγή  σε προκυκλική  
δηµοσιονο µική πολιτική , η υπέρβαση  της τιµής αναφοράς  του 3% για το έλλει µµα 
σε περιόδους  οικονο µικής επιβράδυνσης . ∆εύτερον , η αποδοχή  του µεσοπρόθεσ µου 
στόχου  επιτρέπει  τη µείωση  του λόγου  του δηµόσιου  χρέους  προς  το ΑΕΠ  και µε τον 
τρόπο  αυτό  δηµιουργεί  προϋποθέσεις  για την αντιµετώπιση  της δηµοσιονο µικής 
επίπτωσης  της γήρανσης  του πληθυσ µού. Το ΣΣΑ  δεν περιέχει  λειτουργικό  ορισµό 
του µεσοπρόθεσ µου δηµοσιονο µικού στόχου  για «σχεδόν  ισοσκελισ µένη ή 
πλεονασ µατική » δηµοσιονο µική θέση  και στην  πράξη  απαιτείται  πλέον  από τα 
περισσότερα  κράτη  µέλη να έχουν  κάθε  χρόνο  ισοσκελισ µένη δηµοσιονο µική θέση , 
σε κυκλικά  προσαρ µοσµένους  όρους , σε όλη τη διάρκεια  του οικονο µικού κύκλου . 
Λαµβανο µένης υπόψη  της αυξανό µενης διαφοροποίησης  σε µια ΕΕ 25 χωρών , η 
ύπαρξη  οµοιόµορφων  στόχων  για όλες τις χώρες  δεν φαίνεται  ενδεδειγ µένη και δεν 
δικαιολογείται  από οικονο µική άποψη .  
 Εκτός  από την αποφυγή  της υπέρβασης  της τιµής αναφοράς  για το έλλει µµα, ο 
µεσοπρόθεσ µος δηµοσιονο µικός στόχος  θα µπορούσε  να βασίζεται  στα τρέχοντα  
επίπεδα  του χρέους , λαµβάνοντας  υπόψη  τη µεσοµακροπρόθεσ µη εξέλιξή  του. Στην  
πράξη , όσο υψηλότερο  είναι  το επίπεδο  του χρέους , τόσο  αυστηρότερος  (σχεδόν  
µηδενικό  έλλει µµα ή πλεόνασ µα) θα µπορούσε  να είναι  ο µεσοπρόθεσ µος στόχος . Οι 
διαπιστωθείσες  δηµοσιονο µικές θέσεις  δεν θα πρέπει  να υπερβαίνουν  την τιµή 
αναφοράς  του 3% υπό κανονικές  συνθήκες . Ωστόσο , για τις χώρες  που θα µπορούν  
να έχουν  ελαφρά  ελλει µµατική  θέση , ο κίνδυνος  υπέρβασης  του 3% σε περίοδο  
οικονο µικής επιβράδυνσης  θα είναι  υψηλότερος . 
 Κατά  την εκτίµηση της απόκλισης  από το µεσοπρόθεσ µο στόχο  ή της πορείας  για 
την επίτευξή  του θα µπορούν  να λαµβάνονται  ενδεχο µένως  υπόψη  και άλλοι  
παράγοντες  όπως  η δυνητική  οικονο µική ανάπτυξη , ο πληθωρισ µός, οι έµµεσες 
υποχρεώσεις  που σχετίζονται  µε τη γήρανση  του πληθυσ µού, η επίπτωση  των 
διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων  ή η ανάγκη  νέων  καθαρών  επενδύσεων .  
 Τέλος , πρέπει  να υπογρα µµιστεί  ότι υπάρχει  µια σαφής  σχέση  µεταξύ  οικονο µικής 
καταλληλότητας  του ορισµού και πολυπλοκότητάς  του. Οι δυνατότητες  συνδυασ µού 
των δύο αυτών  στοιχείων  πρέπει  να ληφθούν  προσεκτικά  υπόψη  κατά  την κατάρτιση  
κατευθυντήριων  γραµµών για τον καθορισ µό µεσοπρόθεσ µων στόχων  και την 
εκτίµηση των αποκλίσεων  σε σχέση  µε αυτούς .  
(iii) Συνεκτί µηση των οικονο µικών  συνθηκών  και εξελίξεων  κατά  την εφαρ µογή της 
διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος . Αυτό  θα µπορούσε  γίνει κυρίως  για δύο 
πτυχές  της διαδικασίας :  
 - Συνυπολογισ µός των παρατετα µένων  περιόδων  βραδείας  οικονο µικής 
ανάπτυξης  µέσω της "ρήτρας  εξαιρετικών  περιστάσεων ". Η περίπτωση  της 
βραδείας  αλλά  θετικής  οικονο µικής ανάπτυξης  δεν λαµβάνεται  πλήρως  υπόψη  στο 
σηµερινό  δηµοσιονο µικό πλαίσιο  της ΕΕ. Βελτιώσεις  από την άποψη  αυτή  µπορούν  
να επιτευχθούν  µε την επανεξέταση  της πορείας  προσαρ µογής µετά την υπέρβαση  
από µια χώρα  της τιµής αναφοράς  του 3% για το έλλει µµα (βλέπε  κατωτέρω ) και/ή 
µε ένα νέο ορισµό της ονοµαζοµένης «ρήτρας  εξαιρετικών  περιστάσεων ». Στο 
σηµερινό  πλαίσιο , µια παρατετα µένη περίοδος  βραδείας  οικονο µικής ανάπτυξης  που 
οδηγεί  σωρευτικά  σε ουσιαστική  απώλεια  παραγωγής  και, παράλληλα , σε 
ελλεί µµατα άνω του 3% του ΑΕΠ , δεν ενεργοποιεί  τη ρήτρα  εξαιρετικών  
 
EL 6   EL περιστάσεων  που θα επέτρεπε  στο κράτος  µέλος να κηρυχθεί  σε κατάσταση  
υπερβολικού  ελλεί µµατος.  
 Η Συνθήκη  προβλέπει  ορισµένες εξαιρέσεις  από τη γενική  αρχή  σύµφωνα  µε την 
οποία  οι χώρες  των οποίων  τα ελλεί µµατα ή τα χρέη  υπερβαίνουν  τις τιµές αναφοράς  
πρέπει  να θεωρούνται  σε κατάσταση  υπερβολικού  ελλεί µµατος. Υπάρχει  µια 
σωρευτική  προϋπόθεση  (η υπέρβαση  είναι  έκτακτη  και προσωρινή  και ο λόγος  
παρα µένει κοντά  στην  τιµή αναφοράς ) που µπορεί  να δικαιολογήσει  παρό µοια 
εξαίρεση . Ο κανονισ µός 1467/97 προβλέπει  τις εξαιρέσεις  αυτές  όσον  αφορά  το 
έλλει µµα και ορίζει  µε ιδιαίτερα  περιοριστικό  τρόπο  τους όρους  εφαρ µογής της 
«ρήτρας  εξαιρετικών  περιστάσεων ». Ο κανονισ µός προβλέπει  ιδίως  ότι η επίκληση  
της ρήτρας  αυτής  δεν είναι  δυνατή  παρά  µόνο σε περιπτώσεις  αρνητικής  ανάπτυξης  
και, εκτός  εάν η αρνητική  ανάπτυξη  είναι  σηµαντική  (µεγαλύτερη  από -2%), ότι τα 
κράτη  µέλη πρέπει  να υποβάλουν  παρατηρήσεις  από τις οποίες  να προκύπτει  ότι 
πρέπει  να συνεκτι µηθούν  και άλλοι  σχετικοί  παράγοντες . Προκει µένου να ληφθούν  
υπόψη  οι περίοδοι  στις οποίες  η οικονο µική ανάπτυξη  είναι  θετική  αλλά  πολύ  
χαµηλή για µεγάλο  χρονικό  διάστη µα, και εφόσον  οι εξελίξεις  αυτές  δεν ήταν  
αναµενόµενες, οι ενδεχό µενες βελτιώσεις  θα µπορούσαν  να περιλάβουν  ένα νέο 
ορισµό της σοβαρής  οικονο µικής ύφεσης  και µια αποσαφήνιση  του «απρόοπτου  
χαρακτήρα  της ύφεσης » και της «σωρευτικής  µείωσης  της παραγωγής  σε σχέση  µε 
προηγού µενες τάσεις ». Οι άλλοι  δύο όροι (προσωρινή  υπέρβαση  και επίπεδα  κοντά  
στην  τιµή αναφοράς ) θα εξακολουθούσαν  να ισχύουν .  
 Κάθε  µεταβολή  στον  ορισµό της ρήτρας  αυτής  πρέπει  να εξεταστεί  σε συνδυασ µό µε 
τις τροποποιήσεις  στην  πορεία  προσαρ µογής, οι οποίες  θα λαµβάνουν  επίσης  υπόψη  
τις παρατετα µένες περιόδους  ύφεσης . Η κυριότερη  διαφορά  που συνεπάγεται  η 
αντιµετώπιση  των παρατετα µένων  υφέσεων  µέσω της διεύρυνσης  του ορισµού της 
ρήτρας  εξαιρετικών  περιστάσεων  και όχι µέσω της πορείας  προσαρ µογής, είναι  ότι 
εάν διευρυνθεί  ο ορισµός των εξαιρετικών  περιστάσεων , µια χώρα  που θα 
υπερβαίνει  την τιµή αναφοράς  του 3% δεν θα υπόκειται  πλέον  σε διαδικασία  
υπερβολικού  ελλεί µµατος και συνεπώς  δεν θα αποτελεί  αντικεί µενο της αυξη µένης 
εποπτείας  που αυτή  απαιτεί · αυτό  όµως θα συνεπαγόταν  τον κίνδυνο  απώλειας  της 
εποπτικής  δυνα µικής σε µια στιγµή που αυτή  είναι  ακόµα πιο απαραίτητη .  
 - Συνυπολογισ µός των εθνικών  ιδιαιτεροτήτων  κατά  τη διαδικασία  διόρθωσης  
των υπερβολικών  ελλει µµάτων  (πορεία  προσαρ µογής ). Με τους σηµερινούς  
κανόνες , ένα κράτος  µέλος που υπερβαίνει  την τιµή αναφοράς  του 3% για το λόγο  
του δηµοσιονο µικού ελλεί µµατος προς  το ΑΕΠ  οφείλει  να διορθώσει  την κατάσταση  
αυτή  «εντός  του έτους  που ακολουθεί  εκείνο  κατά  το οποίο  εντοπίστηκε  το 
υπερβολικό  έλλει µµα, εκτός  εάν συντρέχουν  ειδικές  περιστάσεις » (κανονισ µός 
1467/97 του Συµβουλίου , άρθρο  3 παράγραφος  4). Ο κανονισ µός καθορίζει  επίσης  
άλλες  προθεσ µίες, ιδίως  για την ανάληψη  αποτελεσ µατικής  δράσης  (τέσσερις  µήνες 
από την αρχή  της διαδικασίας ) και για την επιβολή  κυρώσεων  εάν ένα κράτος  µέλος 
δεν συµµορφώνεται  µε τις αποφάσεις  του Συµβουλίου  (δέκα  µήνες από την έναρξη  
της διαδικασίας ).  
 Η εφαρ µογή σε όλες τις περιπτώσεις  των ίδιων  προθεσ µιών για τη διόρθωση  των 
υπερβολικών  ελλει µµάτων  συνεπάγεται  ουσιώδεις  περιορισ µούς, εφόσον  οι 
προθεσ µίες αυτές  δεν επιτρέπουν  να γίνεται  διάκριση  ανάµεσα σε χώρες  µε 
διαφορετικές  κυκλικές  εξελίξεις  και διαφορετικά  επίπεδα  δηµόσιου  χρέους . Αυτό  
µπορεί  να οδηγήσει  σε λανθασ µένες συµβουλές  οικονο µικής πολιτικής , για 
 
EL 7   EL παράδειγ µα όταν ζητούνται  υπερβολικά  αυστηρές  προκυκλικές  προσαρ µογές ή 
δηµιουργούνται  κίνητρα  για την προσφυγή  σε εφάπαξ  πράξεις  προκει µένου να 
τηρηθούν  οι προθεσ µίες. 
 Κατά  τον προσδιορισ µό της κατάλληλης  πορείας  προσαρ µογής, το ΣΣΑ  θα πρέπει  
να λαµβάνει  καλύτερα  υπόψη  τις οικονο µικές συνθήκες  και τα θεµελιώδη  δεδοµένα 
του κράτους  µέλους  που υπερβαίνει  την τιµή αναφοράς  του 3%. Αυτό  συνεπάγεται  
ότι η διαδικασία  υπερβολικού  ελλεί µµατος θα εξακολουθήσει  να ενεργοποιείται  
αµέσως  µόλις µια χώρα  υπερβεί  την τιµή αναφοράς , καθώς  και ότι θα αναµένεται  
πάντα  η ταχεία  διόρθωση  της κατάστασης . Ωστόσο , ο ρυθµός της προσαρ µογής θα 
µπορεί  να διαφέρει  από µια χώρα  στην  άλλη  και η κατάλληλη  πορεία  προσαρ µογής 
θα καθορίζεται  µε βάση  τις οικονο µικές συνθήκες  και τα επίπεδα  του χρέους . Τόσο  
οι λόγοι  στους  οποίους  οφείλεται  το υπερβολικό  έλλει µµα όσο και η καταλληλότητα  
των πολιτικών  πρέπει  να λαµβάνονται  υπόψη  κατά  την εκτίµηση της κατάστασης . 
Στην  πράξη , στο πλαίσιο  της Συνθήκης  είναι  δυνατές  διάφορες  προσεγγίσεις . Μια 
πρώτη  δυνατότητα  είναι  να εξακολουθήσει  να θεωρείται  ότι η διόρθωση  εντός  του 
«έτους  που ακολουθεί  εκείνο  κατά  το οποίο  εντοπίστηκε  το υπερβολικό  έλλει µµα» 
αποτελεί  το βασικό  κανόνα , επιτρέποντας  ταυτόχρονα  στα κράτη  µέλη να 
ακολουθούν  µια πιο µακροχρόνια  πορεία  προσαρ µογής µέσω ενός κατάλληλου  
ορισµού της ρήτρας  του ΣΣΑ  σχετικά  µε τις «ειδικές  περιστάσεις ». Μια δεύτερη  
λύση  θα ήταν  να προβλεφθεί  ότι οι προθεσ µίες που θα καθορίζονται  για κάθε  χώρα  
θα αποτελούν  το βασικό  κανόνα  για τη διόρθωση . Σε όλες τις περιπτώσεις , θα ήταν  
σηµαντικό  να ορίζεται  ανώτατη  προθεσ µία για τη διόρθωση  του υπερβολικού  
ελλεί µµατος και δεν πρέπει  να υπάρχει  δισταγ µός σε περίπτωση  «κακής  πολιτικής ».  
 Εξάλλου , οι προθεσ µίες για την άσκηση  της εποπτείας  πρέπει  να επανεξεταστούν , 
προκει µένου να καταστούν  πιο συνεπείς  µε την εθνική  δηµοσιονο µική διαδικασία . 
Επίσης , η εκτίµηση των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και σύγκλισης  θα πρέπει  να 
αποτελεί  ουσιώδες  στάδιο  της αξιολόγησης  των δηµοσιονο µικών  εξελίξεων  και των 
µέτρων  οικονο µικής πολιτικής . Παράλληλα  µε τη διατήρηση  της αρχής  σύµφωνα  µε 
την οποία  οι χώρες  που αποτελούν  αντικεί µενο διαδικασίας  υπερβολικού  
ελλεί µµατος υπόκεινται  σε ενισχυ µένη εποπτεία , φαίνεται  αναγκαίο  να δίνεται  
µεγαλύτερη  έµφαση  στην  πορεία  προσαρ µογής κατά  την ετήσια  αξιολόγηση  των 
προγρα µµάτων , πράγ µα που µπορεί  να συµβάλει  στην  απλούστευση  των σηµερινών  
διαδικασιών . 
 Η µεγαλύτερη  εστίαση  στο δηµόσιο χρέος  θα ενισχύσει  επίσης  τα κίνητρα  για την 
άσκηση  συνετών  πολιτικών  σε περιόδους  ευνοϊκής  συγκυρίας , προκει µένου να 
επιταχυνθεί  η µείωση  του χρέους . Η συνεκτί µηση του δηµόσιου  χρέους  κατά  τον 
καθορισ µό της κατάλληλης  πορείας  προσαρ µογής για τη διόρθωση  των 
υπερβολικών  ελλει µµάτων  αντα µείβει  τις χώρες  που µείωσαν  το χρέος  τους σε 
συνετά  επίπεδα  και τους αφήνει  µεγαλύτερο  περιθώριο  ελιγµού σε δύσκολες  
περιόδους .  
(iv) Πιο έγκαιρες  δράσεις  για τη διόρθωση  ανεπιθύ µητων  δηµοσιονο µικών  
εξελίξεων . Η εµπειρία  που αποκτήθηκε  στην  περίοδο  πριν την πρόσφατη  
παρατετα µένη οικονο µική ύφεση  κατέδειξε  την ανάγκη  να εφαρ µόζονται  συνετές  
και συµµετρικές  στη διάρκεια  του κύκλου  πολιτικές  και να επιτυγχάνονται  
πλεονάσ µατα σε περιόδους  ευνοϊκής  συγκυρίας . Η δηµοσιονο µική εποπτεία  θα 
πρέπει  να εξασφαλίζει  την άσκηση  «αµοιβαίων  πιέσεων » (peer pressure) µ εταξύ  
κρατών  µελών  για την επίτευξη  των µεσοπρόθεσ µων στόχων . Για το σκοπό  αυτό , το 
 
EL 8   EL ΣΣΑ  θα πρέπει  να επαναβεβαιώσει  τη δέσµευση  για την άσκηση  δηµοσιονο µικών  
πολιτικών  που είναι  συµµετρικές  στη διάρκεια  του κύκλου  προκει µένου να 
διευκολύνονται  οι προετοι µασίες  ενόψει  της γήρανσης  του πληθυσ µού, να 
δηµιουργούνται  επαρκή  περιθώρια  ελιγµών για την αντιµετώπιση  των οικονο µικών  
υφέσεων  και να εξασφαλίζεται  ένα κατάλληλο  µίγµα πολιτικής  στη διάρκεια  του 
κύκλου . Μια ανανεω µένη και κοινή  δέσµευση  υπέρ  των στόχων  αυτών  θα ενίσχυε  
την αποδοχή  του ΣΣΑ  από τα κράτη  µέλη.  
 Η αποτελεσ µατική  λειτουργία  του µηχανισ µού αµοιβαίας  αξιολόγησης  στο 
προληπτικό  στάδιο  της δηµοσιονο µικής διαδικασίας  έχει ουσιώδη  σηµασία για την 
επίτευξη  κατάλληλων  πολιτικών  και δηµοσιονο µικών  αποτελεσ µάτων , και συνεπώς  
για την αποφυγή  της ανάγκης  ενεργοποίησης  του σχετικού  µε τις κυρώσεις  σκέλους  
του ΣΣΑ . 
 Η ικανότητα  της Επιτροπής  να απευθύνει  άµεσα «έγκαιρες  προειδοποιήσεις » (βλέπε  
σηµείο 4 κατωτέρω ) θα συµβάλει  σε µια επαρκώς  έγκαιρη  επισή µανση  της ανάγκης  
λήψης  µέτρων  για τη διόρθωση  ανεπιθύ µητων  δηµοσιονο µικών  εξελίξεων , τόσο  σε 
περιόδους  ευνοϊκής  συγκυρίας  όσο και όταν τα ελλεί µµατα δεν είναι  κατ’ ανάγκη  
κοντά  στο όριο του 3%. 
 Επίσης , οι γενικοί  προσανατολισ µοί των οικονο µικών  πολιτικών  θα µπορούσαν  να 
χρησι µοποιούνται  πιο αποτελεσ µατικά  για την επιλογή  των κατάλληλων  πολιτικών  
σε περιόδους  ευνοϊκής  συγκυρίας . Εν ανάγκη  θα µπορούσαν  να διατυπώνονται  
συστάσεις  σχετικά  µε την εφαρ µογή των ΓΠΟΠ , εάν η ακολουθού µενη 
δηµοσιονο µική πολιτική  δεν φαίνεται  συνεπής  µε αυτούς . 
 Σε περίπτωση  που η πολιτική  ενός κράτους  µέλους  θα συνεπαγόταν  κινδύνους  όσον  
αφορά  την τήρηση  της τιµής αναφοράς  της Συνθήκης  ή τη διατηρησι µότητα  των 
δηµόσιων  οικονο µικών , θα πρέπει  να απευθύνονται  έγκαιρα  σχετικές  
προειδοποιήσεις .  
3. ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ  ΤΩΝ  ∆ΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ   
Η ένταξη  της κοινοτικής  εποπτείας  της δηµοσιονο µικής πολιτικής  σε µια ευρύτερη  προοπτική  
συνεπάγεται  ότι, στο επίπεδο  της ΕΕ, η πειθαρχική  πτυχή  θα συνδυάζεται  µε άλλα  στοιχεία : 
οι οικονο µικές και δηµοσιονο µικές πολιτικές  πρέπει  να δίνουν  την αναγκαία  προτεραιότητα  
στις οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις , την καινοτο µία, την ανταγωνιστικότητα  και την ενίσχυση  
των ιδιωτικών  επενδύσεων  και της κατανάλωσης . Αυτό  θα συµβάλει  στην  επίτευξη  προόδου  
στην  υλοποίηση  των οικονο µικών  στόχων  της στρατηγικής  της Λισσαβώνας .  
Η ενίσχυση  της διασύνδεσης  ανάµεσα στους  γενικούς  προσανατολισ µούς των οικονο µικών  
πολιτικών , το σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης  και τις εθνικές  δηµοσιονο µικές 
διαδικασίες  θα βελτίωνε  την αποτελεσ µατικότητα  του συντονισ µού των οικονο µικών  
πολιτικών . Ειδικότερα , µια απλουστευ µένη και πιο αποτελεσ µατική  συµβολή  της ευρωπαϊκής  
εποπτείας  στην  άσκηση  των εθνικών  πολιτικών  θα µπορούσε  να επιτευχθεί  µε την 
αναθεώρηση  του χρονοδιαγρά µµατος του προληπτικού  σκέλους  του ΣΣΑ  – το οποίο  αφορά  
την υποβολή  και αξιολόγηση  των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και σύγκλισης  – προκει µένου 
να καταστεί  πιο συµβατό  µε τις εθνικές  δηµοσιονο µικές διαδικασίες .  
 
EL 9   EL Ο ρόλος  των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και σύγκλισης  θα µπορούσε  να ενισχυθεί . Τα 
προγρά µµατα αυτά  µπορούν , πρώτον , να καθορίζουν  τη µεσοπρόθεσ µη στρατηγική  στην  
αρχή  της εκλογικής  θητείας  των νέων  κυβερνήσεων . Οι επικαιροποιήσεις  των προγρα µµάτων  
θα µετατρέπονταν  έτσι σε έναν πραγ µατικό  εκ των προτέρων  προγρα µµατισµό, στην  αρχή  
του έτους . Αυτό  θα επέτρεπε  να λαµβάνονται  υπόψη  κατά  την προετοι µασία των εθνικών  
προϋπολογισ µών από τις κυβερνήσεις  οι γενικοί  προσανατολισ µοί των οικονο µικών  
πολιτικών  (ΓΠΟΠ ) και οι γνώµες σχετικά  µε τα προγρά µµατα. Η αξιολόγηση  της εφαρ µογής 
των ΓΠΟΠ  στην  αρχή  του επόµενου έτους  θα ολοκλήρωνε  τον ετήσιο  κύκλο  και θα 
προετοί µαζε τον επόµενο. 
Αυτή  η αναθεώρηση  του χρονοδιαγρά µµατος της οικονο µικής πολιτικής  παρουσιάζει  πολλά  
πλεονεκτή µατα. Πρώτον , ο αναπροσανατολισ µός των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και 
σύγκλισης  προς  το στρατηγικό  σχεδιασ µό, αντί της περιγραφής  του ετήσιου  προϋπολογισ µού, 
θα έδινε  µεγαλύτερο  βάρος  στη µεσοπρόθεσ µη διάστασή  τους. ∆εύτερον , είναι  πιθανό  ότι η 
ύπαρξη  ενός πραγ µατικού  εξαµήνου  οικονο µικής πολιτικής  της ΕΕ, κατά  το οποίο  θα 
αυξανόταν  ακόµα περισσότερο  η αλληλεπίδραση  µεταξύ  ευρωπαϊκού  και εθνικού  επιπέδου  
πριν από την προετοι µασία του σχεδίου  προϋπολογισ µού για το επόµενο έτος, θα ενίσχυε  την 
προσχώρηση  των κρατών  µελών  στο συντονισ µό της πολιτικής  της ΕΕ, διευκολύνοντας  την 
ενσω µάτωση  κοινών  κατευθύνσεων  κατά  την κατάρτιση  των εθνικών  πολιτικών . Τρίτον , η 
µεταβολή  αυτή  θα παρείχε  τη δυνατότητα  µεγαλύτερης  συµµετοχής  των εθνικών  
κοινοβουλίων , ήδη από τα πρώτα  στάδια  του πολυετούς  δηµοσιονο µικού προγρα µµατισµού, 
ενισχύοντας  έτσι τη νοµιµότητα  του δηµοσιονο µικού πλαισίου  της ΕΕ. Τέλος , θα επέτρεπε  να 
βελτιωθεί  η διαδικασία  αξιολόγησης  της εφαρ µογής – τόσο  των ΓΠΟΠ  όσο και των 
προγρα µµάτων  – συνδέοντας  την ανάλυση , στο τέλος  του έτους , των κυριότερων  στοιχείων  
του πρόσφατα  εγκριθέντος  προϋπολογισ µού, µε τις συστάσεις  που περιέχονται  στους  ΓΠΟΠ  
τόσο  σχετικά  µε την ποιότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών  όσο και µε τις δηµοσιονο µικές 
πτυχές  άλλων  συστάσεων . 
4. ΒΕΛΤΙΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ   
Η αναθεώρηση  των κανόνων  και των διαδικασιών  της ΕΕ θα ενισχύσει  την οικονο µική 
λογική  του πλαισίου , αυξάνοντας  την αξιοπιστία  και την αποδοχή  του από τα κράτη  µέλη. Η 
αντιµετώπιση  των συµπληρω µατικών  θεµάτων  που σχετίζονται  µε τη λειτουργία  των 
προληπτικών , των αποτρεπτικών  και των διορθωτικών  πτυχών  της οικονο µικής και 
δηµοσιονο µικής εποπτείας  και µε τις σχέσεις  της µε το θεσµικό πλαίσιο  θα συµβάλουν  επίσης  
στην  ενίσχυση  της εφαρ µογής των κοινών  κανόνων . Η εφαρ µογή του πλαισίου  της ΕΕ και 
των συναφών  κατευθυντήριων  γραµµών και συστάσεων  θα µπορούσε  να βελτιωθεί  τόσο  σε 
εθνικό  όσο και σε κοινοτικό  επίπεδο , µέσω της αποσαφήνισης  των αντίστοιχων  ρόλων  των 
διαφόρων  θεσµικών  οργάνων , της αυξη µένης αποτελεσ µατικότητας  των εθνικών  
δηµοσιονο µικών  διαδικασιών  και της συµµετοχής  όλων  των εθνικών  φορέων . Ωστόσο , η 
εφαρ µογή του µε βάση  τη Συνθήκη  ανήκει  στην  αρµοδιότητα  των κρατών  µελών  και 
εξαρτάται  από την πολιτική  τους δέσµευση  να ασκήσουν  πλήρως  τις αναγκαίες  αµοιβαίες  
πιέσεις . 
Η Επιτροπή  προωθεί  τους στόχους  της Ένωσης  και παρακολουθεί  την τήρηση  των διατάξεων  
της Συνθήκης  και τη συµµόρφωση  των κρατών  µελών  µε τις συστάσεις  του Συµβουλίου . 
Προτείνει  ή συστήνει  στη συνέχεια  στο Συµβούλιο  κατάλληλες  δράσεις . Εντός  των ορίων  
που καθορίζει  το νοµοθετικό  πλαίσιο , το Συµβούλιο , ασκώντας  την εξουσία  πολιτικής  
εκτίµησης  που διαθέτει , λαµβάνει  την τελική  απόφαση  για τις κοινές  κατευθύνσεις  πολιτικής  
ή για την έκταση  των συστάσεων  στις οποίες  πρέπει  να προβεί  προκει µένου να επιτύχει  τη 
 
EL 10   EL διόρθωση  των µεγάλων  αποκλίσεων . Οι αρχές  αυτές  επαναβεβαιώθηκαν  από την απόφαση  
του ∆ικαστηρίου  της 13ης Ιουλίου  2004. Οι διατάξεις  της νέας Συνθήκης , όπως  εκείνες  για 
τις «έγκαιρες  προειδοποιήσεις » που απευθύνει  άµεσα η Επιτροπή , και οι αποφάσεις  του 
Συµβουλίου  για την κίνηση  της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος βάσει  προτάσεων , και 
όχι συστάσεων , της Επιτροπής , ενισχύουν  την οικονο µική διακυβέρνηση  και αποσαφηνίζουν  
τους συµπληρω µατικούς  ρόλους  του Συµβουλίου  και της Επιτροπής . 
Η εφαρ µογή του δηµοσιονο µικού πλαισίου  και η αξιοπιστία  του βασίζονται  επίσης  στην  
ποιότητα , τον έγκαιρο  χαρακτήρα  και την αξιοπιστία  των δηµοσιονο µικών  στατιστικών  και 
στην  αξιολόγηση  των δηµοσιονο µικών  θέσεων . Η βελτιω µένη παρακολούθηση  στο επίπεδο  
της ΕΕ των κοινοποιού µενων  στοιχείων  θα συµβάλει  στο σκοπό  αυτό : σύµφωνα  µε τα 
συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  Ecofin της 2ας Ιουνίου  2004, η Επιτροπή  θα προετοι µάσει 
ορισµένα ελάχιστα  ευρωπαϊκά  πρότυπα  για τη θεσµική διάρθρωση  των στατιστικών  αρχών . 
Πρέπει  ιδίως  να εξασφαλιστεί  η συνοχή  µεταξύ  του καθεστώτος  και των προνο µίων των 
εθνικών  στατιστικών  αρχών  και του καθήκοντός  τους να εγγυώνται  την αξιοπιστία  και τον 
έγκαιρο  χαρακτήρα  των στατιστικών . Η πλήρης  διαφάνεια  επιτρέπει  στις χρηµατοπιστωτικές  
αρχές  να αξιολογούν  καλύτερα  τη φερεγγυότητα  των διαφόρων  κρατών  µελών . 
Τα αποτρεπτικά  στοιχεία  του δηµοσιονο µικού συντονισ µού, τα οποία  επικεντρώνονται  στη 
χρησι µοποίηση  των «αµοιβαίων  πιέσεων » ως µηχανισ µού κυρώσεων , σε συνδυασ µό µε την 
τελική  απειλή  χρηµατοοικονο µικών  κυρώσεων , αποτελούν  µια βασική  πτυχή  του 
δηµοσιονο µικού πλαισίου  της ΕΕ.  
Θα µπορούσε  να ενισχυθεί  η ικανότητα  των αµοιβαίων  πιέσεων  να αποθαρρύνουν  τα κράτη  
µέλη να αθετούν  τις νόµιµες υποχρεώσεις  τους, κατονο µάζοντας , στιγµατίζοντας  και, εν 
ανάγκη , επικρίνοντας  δηµόσια τους ενόχους . Εάν η εθνική  κοινή  γνώµη συνειδητοποιεί  ότι οι 
οικονο µικές πολιτικές  είναι  λανθασ µένες, το κόστος  από πλευράς  αξιοπιστίας  θα είναι  
µεγαλύτερο  και θα παρέχει  κίνητρα  για τη λήψη  κατάλληλων  µέτρων , εξασθενίζοντας  έτσι 
την τάση  δηµιουργίας  ελλει µµάτων  που συνδέεται , για παράδειγ µα, µε τον εκλογικό  κύκλο . 
Όπως  προκύπτει  από πρόσφατες  εµπειρίες , στο σηµερινό  πλαίσιο  οι δυνατότητες  
µετακύλισης  του «κόστους  αξιοπιστίας » στην  κοινή  γνώµη ή στις χρηµατοπιστωτικές  αγορές  
είναι  περιορισ µένες. Εξάλλου , η ενίσχυση  της λειτουργίας  των αποτρεπτικών  στοιχείων  και 
των αµοιβαίων  πιέσεων  στο Συµβούλιο  θα συνέβαλε  σηµαντικά  στη βελτίωση  του 
συντονισ µού των δηµοσιονο µικών  πολιτικών .  
Πρέπει  να ληφθούν  µέτρα για µεγαλύτερη  διαφάνεια  και υποχρέωση  λογοδοσίας  των κρατών  
µελών  όσον  αφορά  τις δηµοσιονο µικές πολιτικές  τους. Σε ευρωπαϊκό  επίπεδο , ο στόχος  αυτός  
µπορεί  να επιτευχθεί  σε ένα πρώτο  στάδιο  µε την αύξηση  της διαφάνειας  της εποπτικής  
δραστηριότητας . Η Επιτροπή  έχει ήδη αναλάβει  πρωτοβουλίες  στην  κατεύθυνση  αυτή , 
συγκεντρώνοντας  και δηµοσιεύοντας  τις περισσότερες  πληροφορίες  που αφορούν  την 
αξιολόγηση  των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και σύγκλισης , αλλά  και την εφαρ µογή της 
διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος. Η Επιτροπή  µπορεί  να λάβει  πρόσθετα  µέτρα για να 
αυξήσει  την ποσότητα  και την ποιότητα  των πληροφοριών  που διανέ µει και να εντείνει  τις 
αµοιβαίες  πιέσεις  µεταξύ  κρατών  µελών . Για παράδειγ µα, η Επιτροπή  µπορεί  να παρουσιάζει  
τακτικά  στο Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  την εκτίµησή της για τη δηµοσιονο µική κατάσταση , 
προκει µένου να τροφοδοτεί  τη συζήτηση . Το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  θα µπορούσε  έτσι να 
συµβάλλει  στη µεγαλύτερη  ευαισθητοποίηση  του κοινού .  
Οι ευρωπαϊκές  δεσµεύσεις  πρέπει  να αντικατοπτρίζονται  καλύτερα  σε εθνικό  επίπεδο . Η 
Συνθήκη  αναγνωρίζει  ορθά  τη σηµασία των εθνικών  δηµοσιονο µικών  θεσµών και 
διαδικασιών  για την εφαρ µογή υγιών  δηµοσιονο µικών  πολιτικών  και καλεί  να κράτη  µέλη να 
 
EL 11   EL «εξασφαλίσουν  ότι οι εθνικές  διαδικασίες  στον  τοµέα του προϋπολογισ µού τούς επιτρέπουν  
να εκπληρώσουν  τις υποχρεώσεις  τους»2. Σε κάθε  χώρα , οι δηµοσιονο µικοί θεσµοί πρέπει  να 
αντανακλούν  µε κατάλληλο  τρόπο  την ιδιαίτερη  συνταγ µατική  και θεσµική οργάνωσή  της.  
Στο πλαίσιο  αυτό , κατάλληλος  φαίνεται  ο ρόλος  που διαδρα µατίζουν  σε ορισµένα κράτη  
µέλη οι εθνικές  αρχές  που είναι  επιφορτισ µένες µε την εποπτεία  που ασκεί  η Επιτροπή  στο 
επίπεδο  της ΕΕ. Μετά  τα επιτυχη µένα παραδείγ µατα εθνικών  οργανισ µών, όπως  τα 
ανεξάρτητα  ινστιτούτα  που ασκούν  την εποπτεία  των εθνικών  δηµοσιονο µικών  και 
οικονο µικών  πολιτικών  και ανακοινώνουν  δηµόσια απόψεις  για την εφαρ µογή τους, τα κράτη  
µέλη θα µπορούσαν  να διερευνήσουν  τον τρόπο  µε τον οποίο  αυτοί  οι θεσµοί µπορούν  να 
ενταχθούν  στο εθνικό  τους θεσµικό πλαίσιο . Επιπλέον , µια µεγαλύτερη  συµµετοχή  των 
εθνικών  κοινοβουλίων  στη διαδικασία  συντονισ µού θα µπορούσε  να συµβάλει  στην  ενίσχυση  
της υποχρέωσης  λογοδοσίας  στο επίπεδο  των κρατών  µελών  και να αυξήσει  έτσι την 
αποτελεσ µατικότητα  των αµοιβαίων  πιέσεων . 
* * * 
Εντός  των επόµενων  µηνών , η Επιτροπή  – µετά από διαβούλευση  µε τα κράτη  µέλη – θα 
συνεχίσει  τις εργασίες  για την ανάπτυξη  αυτών  των ιδεών  και θα τις καταστήσει  
λειτουργικές . Η Επιτροπή  θα παρουσιάσει  στη συνέχεια  νοµοθετικές  προτάσεις  για την 
υλοποίηση  των ιδεών  εκείνων  που θα ενισχύσουν  την οικονο µική διακυβέρνηση  και θα 
συµβάλλουν  στη διατήρηση  υγιών  δηµόσιων  οικονο µικών  και στην  αύξηση  του 
αναπτυξιακού  δυνα µικού της ΕΕ. 
                                                 
2 Συνθήκη  ΕΚ, άρθρο  3 του πρωτοκόλλου  σχετικά  µε τη διαδικασία  υπερβολικού  ελλεί µµατος 
(πρωτόκολλο  αριθ. 20).