Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το κοινοτικό στατιστικό πρόγραμμα 1998-2002»

(98/C 235/14)

Στις 31 Μαρτίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 12 Μαΐου 1998, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Vasco Cal.

Κατά την 355η σύνοδο ολομέλειας της 27ης και 28ης Μαΐου 1998 (συνεδρίαση της 27ης Μαΐου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 118 ψήφους υπέρ και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή υποβάλλει το πέμπτο πενταετές πρόγραμμα που καταρτίσθηκε από την Eurostat. Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 322/97 του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές, το εν λόγω πρόγραμμα θα αποτελέσει αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 322/97 ορίζει ότι, «η Κοινότητα πρέπει να μπορεί να στηρίζει τις αποφάσεις της σε ενημερωμένες, αξιόπιστες, κατάλληλες και συγκρίσιμες μεταξύ κρατών μελών στατιστικές».

1.2. Στο υπό εξέταση πρόγραμμα - στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 322/97 ορίζεται ότι πρέπει να προσδιορίζονται οι προσανατολισμοί, οι κύριοι τομείς, και οι στόχοι των προβλεπομένων δράσεων, και ότι δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 5 έτη - η Επιτροπή συνεχίζει, κατ' αρχάς, την επιδίωξη ενός διαρκούς στόχου, δηλαδή «να παρέχει στην ΕΕ υπηρεσίες στατιστικής πληροφόρησης υψηλής ποιότητας» οι οποίες θα ανταποκρίνονται στις εξής 3 απαιτήσεις: ικανοποίηση των αναγκών των κοινοτικών αναγκών, στη βελτίωση της συνεργασίας Eurostat και εθνικών στατιστικών υπηρεσιών [που αποτελούν από κοινού το κοινοτικό στατιστικό σύστημα (ΚΣΣ)] και καθορισμός των προτεραιοτήτων.

1.3. Η Επιτροπή προσδιορίζει τις εξής 4 κατηγορίες προτεραιοτήτων:

- προτεραιότητες των πολιτικών της Κοινότητας 7

- κύρια στατιστικά σχέδια ή σχέδια υποδομής 7

- εξελικτική συντήρηση των συστημάτων που υποστηρίζουν τις υπάρχουσες ανάγκες των πολιτικών 7

- άλλοι απαιτούμενοι στατιστικοί δείκτες.

1.4. Το πρόγραμμα θα βαρύνει τον προϋπολογισμό με ποσό μεταξύ 83 και 95 εκατ. περίπου ευρώ, ετησίως.

1.5. Το πρόγραμμα καθορίζει τις προβλεπόμενες δράσεις για τους εξής κύριους τομείς:

- Ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων 7

- Γεωργία 7

- Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων 7

- Μεταφορές 7

- Κοινοί κανόνες για τον ανταγωνισμό, την φορολογία και την προσέγγιση των νομοθεσιών 7

- Οικονομική και νομισματική πολιτική 7

- Κοινή εμπορική πολιτική 7

- Κοινωνική πολιτική, παιδεία, επαγγελματική κατάρτιση, και νεολαία 7

- Πολιτισμός 7

- Δημόσια υγεία 7

- Προστασία των καταναλωτών 7

- Διευρωπαϊκά δίκτυα 7

- Βιομηχανία 7

- Οικονομική και κοινωνική συνοχή 7

- Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη 7

- Περιβάλλον 7

- Συνεργασία για την ανάπτυξη 7

- Κοινοτικές στατιστικές εργασίες που δεν καλύπτονται από τους τίτλους της Συνθήκης.

1.6. Η απαρίθμηση αυτή δεν έχει γίνει με σειρά προτεραιότητας όσον αφορά τους τίτλους της Συνθήκης ΕΚ. Όμως, η Επιτροπή επιλέγει με σαφήνεια τις προτεραιότητές της, οι οποίες είναι:

- η Οικονομική και Νομισματική Ένωση 7

- η ανταγωνιστικότητα, η ανάπτυξη και η απασχόληση, και

- η διεύρυνση της ΕΕ.

1.7. Τέλος, η Επιτροπή αναφέρει, για κάθε στατιστικό τομέα, όχι μόνο τις προτεραιότητες, αλλά και τις δράσεις, τις οποίες η Eurostat, λόγω ελλείψεως πόρων, έχει καθυστερήσει ή πρέπει να αναβάλει για αργότερα.

2. Παλαιότερες εργασίες

2.1. Τον Απρίλιο του 1994 (), η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση για την πρόταση της Επιτροπής, η οποία οδήγησε στον κανονισμό του Συμβουλίου της 17ης Φεβρουαρίου 1997 (), για την κοινοτική στατιστική. Συνεπώς, χρειάσθηκαν στο Συμβούλιο σχεδόν 3 χρόνια μέχρις ότου αποφασίσει για το σημαντικό αυτό θέμα. Η ΟΚΕ δεν είχε, τότε, διατυπώσει επιφυλάξεις για θέματα αρχής, σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής.

2.2. Το Νοέμβριο του 1992, η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση η οποία αναφερόταν, μεταξύ άλλων, στην «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο για τις δράσεις προτεραιότητας στον τομέα της στατιστικής πληροφόρησης 1993-1997» (). Στη γνωμοδότηση αυτή είχε διαπιστωθεί ορισμένη ανισορροπία μεταξύ πολιτικών και μεθοδολογικών προτεραιοτήτων 7 συνηγορούσε υπέρ «της προσέγγισης των αποδόσεων των εθνικών στατιστικών συστημάτων, στο υψηλότερο δυνατόν επίπεδο». Η γνωμοδότηση αυτή αμφισβητούσε, επίσης, τις δυνατότητες υλοποίησης του «φιλόδοξου» προγράμματος της Επιτροπής.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση, διότι της δόθηκε η ευκαιρία να εκδώσει γνωμοδότηση για το 5ο κοινοτικό στατιστικό πρόγραμμα. Η ΟΚΕ έχει άμεση αντίληψη, λόγω της καθημερινής εργασίας, της χρησιμότητας ενός αποδοτικού και πλήρους εξοπλισμένου στατιστικού συστήματος σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο. Η ΟΚΕ δεν θα αναφερθεί, στην παρούσα γνωμοδότηση, στα βασικά χαρακτηριστικά που πρέπει να διαθέτει ένα παρόμοιο σύστημα. Αυτά εξετάζονται διεξοδικά στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 322/97 και στη σχετική γνωμοδότηση που εξέδωσε η ΟΚΕ κατόπιν πρότασης της Επιτροπής. Όμως, η ΟΚΕ εμμένει στο γεγονός ότι η ΕΕ χρειάζεται ένα στατιστικό σύστημα αρκετά ανεξάρτητο το οποίο θα διαθέτει τους κατάλληλους πόρους.

3.2. Η ΟΚΕ φρονεί ότι, στην υπό εξέταση πρόταση, η Επιτροπή προβαίνει σε μία αρκετά σαφή διάκριση μεταξύ μεθοδολογικών εργασιών και των δράσεων που αναλαμβάνονται για τη στήριξη των κοινοτικών πολιτικών. Η ΟΚΕ δεν νομίζει, όμως ότι η ΕΕ έχει σημειώσει, μέχρι σήμερα, αρκετή πρόοδο όσον αφορά την εναρμόνιση των εθνικών στατιστικών συστημάτων.

3.3. Ιδιαίτερα, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι οι εθνικές υπηρεσίες συνεχίζουν να παρέχουν στατιστικά στοιχεία που δεν είναι καθόλου συγκρίσιμα, έστω και εάν έχουν καταβληθεί προσπάθειες για να δίδονται στην Eurostat τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για την επεξεργασία συγκρίσιμων στοιχείων. Ο τομέας της απασχόλησης και της ανεργίας είναι εκείνος στον οποίο τα ανωτέρω είναι ιδιαίτερα εμφανή. Πολύ συχνά, οι εθνικές συλλογές στοιχείων βασίζονται σε διαφορετικές ερμηνείες των εναρμονισμένων κανόνων, για τη συλλογή των στοιχείων, που συμφωνήθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο. Εξαιτίας τούτου μπορεί να γίνει μία εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών η οποία εισάγει διακρίσεις.

3.4. Η εκτίμηση της ΟΚΕ σχετικά με τις επιλογές της Επιτροπής, όσον αφορά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων, είναι θετική εάν ληφθεί υπόψη η ανεπάρκεια του κονδυλίου που χορηγήθηκε στην Eurostat. Εμμένει, όμως, να προστεθεί στις τρεις προτεραιότητες που αναφέρονται στο άρθρο 2 της πρότασης απόφασης και η οικονομική και κοινωνική συνοχή. Πράγματι, χρειάζονται αξιόπιστες περιφερειακές στατιστικές που θα είναι γρήγορα διαθέσιμες για να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες μεταβιβάσεις μεταξύ χωρών και περιφερειών για την υλοποίηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, η οποία παραμένει ένας από τους στόχους προτεραιότητας της ΕΕ.

3.5. Η ΟΚΕ λυπάται για τις καθυστερήσεις, ή τις αναβολές, που υφίστανται ορισμένοι στατιστικοί τομείς λόγω ελλείψεως προσωπικού και δημοσιονομικών μέσων. Ένα παράδειγμα καθυστέρησης αφορά τις στατιστικές για τις επενδύσεις, των οποίων η ερμηνεία είναι βασικής σημασίας για τη μακροοικονομική πολιτική και, κατά συνέπεια, για την επιτυχία της πολιτικής σταθερότητας (νομισματικής) και ανάπτυξης (οικονομικής) που ακολουθείται βάσει του άρθρου 103 της Συνθήκης ΕΚ. Τα ανωτέρω πιθανόν να έχουν σοβαρές συνέπειες όταν επιβάλλονται πρόστιμα σε ορισμένες χώρες βάσει του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

3.6. Η ΟΚΕ, με βάση τους γενικούς συλλογισμούς, που ανεπτύχθησαν ανωτέρω, καθώς και τις ειδικές που ακολουθούν, επιδοκιμάζει την πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η Επιτροπή στον τίτλο VI «Η οικονομική και νομισματική πολιτική» πρέπει να εξηγήσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τη σκοπιμότητα εφαρμογής μιας κοινής μεθοδολογίας για τη συλλογή των στατιστικών δεδομένων σχετικά την εξέλιξη των τιμών καταναλωτή και των συγκρίσεων της αγοραστικής δύναμης. Οι συγκρίσεις της αγοραστικής δύναμης, σε περιφερειακό επίπεδο, χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής συμπεριλαμβανομένων των αναφορών στα αστικά κέντρα. Τα δεδομένα αυτά είναι απαραίτητα όχι μόνο για να συνεχισθεί η σύγκλιση των πολιτικών των κρατών μελών (άρθρο 103 της Συνθήκης ΕΚ) αλλά και για τις ανάγκες του τίτλου XIV «Οικονομική και κοινωνική σύγκλιση».

4.2. Ενόψει της υιοθέτησης του οριστικού συστήματος ΦΠΑ στην Κοινότητα, η ΟΚΕ διερωτάται μήπως η Επιτροπή μπορεί να υποβάλει πιο σαφείς προτάσεις σχετικά με τις στατιστικές ανάγκες.

4.2.1. Πράγματι, η επιλογή του οριστικού συστήματος ΦΠΑ, σύμφωνα με το οποίο ο φόρος επιβάλλεται στη χώρα προέλευσης και όχι στη χώρα κατανάλωσης, θα υποχρεώσει τα κράτη μέλη να συμφωνήσουν σχετικά με ένα σύστημα συμψηφισμού για να αποφύγουν την απώλεια εσόδων. Η μεταβολή αυτή θα απαιτήσει την πληρέστερη εναρμόνιση των μακροοικονομικών μεγεθών που χρησιμοποιούνται στους εθνικούς λογαριασμούς προκειμένου να αντισταθμισθεί η απώλεια των πληροφοριών όπως αυτές παρέχονται από το σημερινό σύστημα του ΦΠΑ.

4.3. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι για τις επιχειρήσεις, ιδίως μάλιστα για τις ΜΜΕ, η υποβολή στατιστικών στοιχείων αποτελεί πρόσθετο φόρτο εργασίας. Το κόστος το οποίο βαρύνει τις επιχειρήσεις θα μπορούσε, εντούτοις, να μειωθεί ουσιαστικά:

- με τη συγκέντρωση των στοιχείων που ζητούνται από πολλές διοικήσεις 7

- με την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης (Ιντερνέτ, κ.λπ.) λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης για προστασία των εμπιστευτικών πληροφοριών.

4.4. Στις περισσότερες, όμως, περιπτώσεις ο φόρτος αυτός αντισταθμίζεται από οφέλη, αφού οι επιχειρήσεις μπορούν να κάνουν χρήση των στατιστικών στις οποίες συμπεριλαμβάνονται, για τις ανάγκες αξιολόγησης του εμπορίου, κ.λπ. Το ενδιαφέρον των επικεφαλής επιχειρήσεων μπορεί να τονωθεί, προκειμένου να αντιληφθούν καλύτερα τη σκοπιμότητα των στατιστικών και κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι μπορούν να τις χρησιμοποιούν επωφελώς, με την παρακολούθηση ενημερωτικών σεμιναρίων, αλλά και χάρη στο Internet. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις κλαδικές επαγγελματικές οργανώσεις να αναπτύξουν προγράμματα λογισμικού τα οποία μετατρέπουν τα στατιστικά δεδομένα σε μέσα διαχείρισης για τους επιχειρηματίες.

4.5. Η ΟΚΕ θεωρεί εντελώς ανεπαρκείς τις συγκρίσιμες κοινοτικές στατιστικές όσον αφορά την ανεργία και την απασχόληση. Όχι μόνον οι μέθοδοι συλλογής των δεδομένων εφαρμόζονται με διαφορετικό τρόπο από τα κράτη μέλη, αλλά, επίσης, δεν παρέχουν και ακριβή στοιχεία όσον αφορά το διάφορα καθεστώτα μερικής απασχόλησης, τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου, και τις προσωπικές προτιμήσεις των εργαζομένων σχετικά με το ωράριο εργασίας και τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας. Παρόμοια στοιχεία είναι απαραίτητα για την πολιτική απασχόλησης της ΕΕ και για τα σχετικά προγράμματα απασχόλησης που καλούνται να καταστρώσουν τα κράτη μέλη.

4.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι «η ποιότητα των κοινοτικών στατιστικών εξαρτάται από την ποιότητα των δεδομένων που υποβάλλονται στην Eurostat» και ότι «ο απώτατος στόχος της Υπηρεσίας Στατιστικής της Κοινότητας είναι η ικανοποίηση όλων των στατιστικών αναγκών της ΕΕ βάσει μιας ολοκληρωμένης και εναρμονισμένης μεθόδου (βλ. σημείο 2.2 του εγγράφου της Επιτροπής)». Γι' αυτό ακριβώς το λόγο η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι πολύ σημαντικό να βελτιωθεί και να αναπτυχθεί η Υπηρεσία Στατιστικής της Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων και των εθνικών υπηρεσιών στατιστικής και να καθορισθούν νέες μέθοδοι εργασίας ώστε να είναι διαθέσιμες, σε εύθετο χρόνο, οι στατιστικές που είναι απαραίτητες για τη λήψη των μεγάλων πολιτικών αποφάσεων της ΕΕ

Βρυξέλλες, 27 Μαΐου 1998.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 195 της 18.7.1994.

() ΕΕ L 52 της 22.2.1997.

() ΕΕ C 19 της 25.11.1993.