30. 1. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/13 
Γνωμοδότηση για την κατάσταση της αγοράς της σαρδέλλας στην Κοινότητα και προοπτικές 
(89/C 23/07) 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στις 15 Δεκεμβρίου 1987, σύμφωνα με το άρθρο 
20, παράγραφος 4 του εσωτερικού της κανονισμού να καταρτίσει γνωμοδότηση για την κατάσταση της 
αγοράς της ρέγγας και την κατάσταση της αγοράς της σαρδέλλας στην Κοινότητα. 
Στις 29 Σεπτεμβρίου 1988, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να χωρίσει το έγγραφο 
σε δύο μέρη και να προχωρήσει στην κατάρτιση δύο χωριστών γνωμοδοτήσεων. 
Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών για την 
κατάσταση της αγοράς της σαρδέλλας στην Κοινότητα και προοπτικές υιοθέτησε τη γνωμοδότηση 
του στις 3 Νοεμβρίου 1988 με βάση την εισήγηση του κ. Silva. 
Κατά τη 260ή σύνοδο ολομελείας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1988) η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ιδιαίτερα την πρωτοβουλία της Επιτρο­
πής να προχωρήσει στην εξέταση των κύριων συντελεστών 
της οικονομίας του κοινοτικού τομέα της σαρδέλλας λαμβά­
νοντας υπόψη την τελευταία διεύρυνση της Κοινότητας. 
1.2. Ο καθορισμός νέων προσανατολισμών για τον τομέα 
αυτό πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα νέα στοιχεία στα οποία 
βασίζεται. 
1.3. Με την ένταξη της Πορτογαλίας και της Ισπανίας 
τροποποιήθηκε ριζικά η κατάσταση σαυτό τον τομέα, και 
ιδιαίτερα η υπάρχουσα ισορροπία στην παραγωγή της Μεσο­
γείου και του Ατλαντικού. Η παραγωγή του Ατλαντικού 
έφθασε από το 15% του συνόλου των εκφορτωθέντων αλιευ­
μάτων στο 70 % και η παραγωγή της Μεσογείου από το 85 % 
των αλιευμάτων της Κοινότητας των Δέκα στο 30% της 
Κοινότητας των Δώδεκα. 
1.4. Εξάλλου η κοινοτική αγορά κονσέρβας σαρδέλλας 
από ελλειμματική είναι σήμερα συνολικά πλεονασματική, 
συνυπολογιζομένων και των ποσοστώσεων που έχουν χορη­
γηθεί σε τρίτες χώρες, που είναι αποτέλεσμα αναληφθεισών 
υποχρεώσεων της Κοινότητας. 
1.5. Η μεταβολή αυτή απαιτεί μια εξέταση με βάση τα νέα 
δεδομένα, τον καθορισμό των στόχων μιας πολιτικής για τον 
τομέα, την απαρίθμηση των προτεραιοτήτων που πρόκειται 
να δοθούν και την απογραφή των διαθέσιμων ή προβλεπόμε­
νων μέσων και μηχανισμών. 
1.6. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ο καθορισμός αυτών των 
στόχων, ακόμη και αν πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προτιμη-
σιακές εμπορικές σχέσεις που έχει η Κοινότητα με ορισμένες 
τρίτες χώρες, πρέπει να είναι συναφής με το κοινοτικό πλαί­
σιο της πολιτικής που πρόκειται να καθορισθεί. 
1.7. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι γενικά η έκθεση της Επιτροπής 
αναλύει με σαφήνεια τη σημερινή κατάσταση στον τομέα, 
τον εξαιρετικά ευάλωτο χαρακτήρα του, την οικονομική αλλά επίσης και κυρίως κοινωνική σημασία του και την επιτακτική 
ανάγκη να διατηρηθεί ο σημερινός όγκος αλιευμάτων και η 
δραστηριότητα του τομέα. 
1.8. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι ο τομέας της σαρδέλλας δεν 
αντιμετωπίζει προς το παρόν πρόβλημα αποθεμάτων και ότι 
τα σημερινά αλιεύματα στα κράτη μέλη δεν θέτουν σε κίνδυνο 
τους πληθυσμούς ψαριών, και μάλιστα τα αλιεύματα αυτά 
μπορούν να αυξηθούν χωρίς να διαταραχθεί η βιολογική 
ισορροπία. 
1.9. Σε πολλές περιοχές της Κοινότητας οι θαλάσσιοι 
πόροι εξασφαλίζουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομική 
επιβίωση των πληθυσμών. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στα 
σοβαρά κοινωνικά προβλήματα που θα μπορούσαν να προ­
κύψουν από μέτρα που αποβλέπουν στη μείωση των 
δραστηριοτήτων του τομέα ('). 
1.10. Η δραστηριότητα σχετικά με τη σαρδέλλα αποτελεί 
τη βάση για την επιβίωση πολλών παράκτιων κοινοτήτων που 
βρίσκονται στις πορτογαλικές ακτές, στη βορειοανατολική 
Ισπανία, στις μεσογειακές περιοχές της Ισπανίας και της 
Γαλλίας, καθώς και στην Ιταλία και την Ελλάδα. 
1.11. Η ΟΚΕ αν και αναγνωρίζει ότι πρόκειται για μια 
πρώτη εκτίμηση, που χρειάζεται μεγαλύτερη ανάπτυξη λυπά­
ται, για το γεγονός ότι σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής 
οι προοπτικές διαγράφονται δυσάρεστες, όπως επίσης και για 
την ακαταλληλότητα των μέτρων στήριξης όσον αφορά τα 
προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί. 
1.12. Δεν τονίζεται επαρκώς ότι, σε περίπτωση που δεν 
βρεθούν λύσεις, θα υπάρξει πτώση του ενδιαφέροντος και 
εγκατάλειψη της αλιείας της σαρδέλλας και μεταφορά της 
προσπάθειας στην αλιεία ιχθύων βαθέων υδάτων, με όλες τις 
προβλεπόμενες συνέπειες για την διατήρηση των ειδών. Παρά 
(') Βλέπε: Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τις κοινωνικές πτυχές της 
θαλάσσιας αλιείας (ΕΕ αριθ. C 237 της 12. 9. 1988, σ. 1) και 
γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την κατάσταση και τις μεσοπρόθεσμες 
προοπτικές του τομέα της κοινοτικής αλιείας (ΕΕ αριθ. C 104 της 
25. 4. 1985, σ. 12). 
Αριθ. C 23/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1. 89 
τα προστατευτικά μέτρα που λαμβάνει ετησίως η Κοινότητα 
— κυρίως όσον αφορά τις ποσοστώσεις αλιευμάτων και την 
πυκνότητα των δικτύων, η μείωση των θαλάσσιων πόρων, 
ιδιαίτερα σε ορισμένες περιοχές, ανησυχεί τους επιστημονι­
κούς και επαγγελματικούς κύκλους του τομέα. 
1.13. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι στην έκθεση που υπέβαλε η Επι­
τροπή: 
— Δεν υπογραμμίζονται δεόντως, με συγκεκριμένες λύσεις, 
η στενή σχέση και εξάρτηση της παραγωγής από τη 
βιομηχανία και ο αδιαίρετος χαρακτήρας των διάφορων 
κλάδων του τομέα. 
— Προβλέπονται μεγαλύτερες δυσκολίες στο μέλλον, όσον 
αφορά τον ανταγωνισμό, για την κοινοτική βιομηχανία, 
λόγω των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί έναντι τρί­
των χωρών, χωρίς τις κατάλληλες αντισταθμίσεις για την 
αντιμετώπιση των δύσκολων συνθηκών υπό τις οποίες 
πρέπει να δράσουν οι ενδιαφερόμενοι φορείς της Κοινό­
τητας. 
— Δεν προβλέπονται συνολικά συνοδευτικά μέτρα που θα 
διευκολύνουν την αποτροπή της υποβάθμισης του τομέα 
της σαρδέλλας και των μεταποιημένων προϊόντων. 
— Δεν αναφέρεται καθόλου στα κοινωνικά θέματα, παρά τις 
σημερινές και μελλοντικές δυσκολίες του τομέα, ιδιαίτερα 
αν ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις των υποχρεώσεων που 
έχουν αναληφθεί έναντι τρίτων χωρών. 
1.14. Λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις που τίθενται και 
το σύνολο των κοινοτικών δράσεων που είναι αναγκαίες για 
τον εκσυγχρονισμό του στόλου, την μεγαλύτερη αποτελεσμα­
τικότητα των μεταποιητικών βιομηχανιών και των κυκλω­
μάτων εμπορίας, η ΟΚΕ διερωτάται μήπως θα έπρεπε η Επι­
τροπή να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή των 
υπαρχόντων μηχανισμών όσον αφορά τις διαρθρώσεις και τις 
αγορές και στα ειδικά μέτρα που πρόκειται να θεσπιστούν. 
1.15. Η Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι ο τομέας αντιμετω­
πίζει στην Ισπανία και την Πορτογαλία ιδιαίτερες δυσκολίες. 
Η κατάσταση αυτή εντούτοις θα επιδεινωθεί σε όλο τον 
κοινοτικό τομέα της σαρδέλλας με τή χορήγηση, από 1ης 
Ιανουαρίου 1989, στο Μαρόκο ετήσιας δασμολογικής ποσό­
στωσης 17 500 τόννων παρασκευασμάτων και κονσερβών 
σαρδέλλας με μηδενικούς δασμούς. 
1.16. Η ΟΚΕ συνεπώς προτείνει, δεδομένης της οικονομι­
κής και κοινωνικής σημασίας του τομέα κυρίως για τις χώρες 
αυτές, και της ανάγκης, όπως υποδεικνύει η Επιτροπή, να 
πραγματοποιηθούν οι κατάλληλες προσαρμογές, να προ­
χωρήσει η Επιτροπή σε εξέταση των δυνατοτήτων ενεργοποί­
ησης του μηχανισμού που προβλέπεται στο άρθρο 32 — 
Τίτλος Χ του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4028/86 — όσον αφορά 
την Πορτογαλία και την Β.Δ. Ισπανία. 
1.16.1. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε, εκτός από την πρό­
ληψη ορισμένων δυσκολιών, τον περιορισμό των ανισορρο­
πιών και τη μείωση της ανταγωνιστικότητας, να συμβάλει 
στο μέλλον στην εξάλειψη των διαρθρωτικών μειονεκτη­
μάτων του τομέα. 2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Ανεφοδιασμός 
2.1.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή για την ανάγκη 
να καταβληθεί προσπάθεια εκσυγχρονισμού του στόλου που 
θα διευκόλυνε τη βελτίωση της ποιότητας του προϊόντος 
που προορίζεται για την κατανάλωση και τη βιομηχανία. Η 
διατήρηση της υπάρχουσας παραγωγικής ικανότητας απαιτεί 
επίσης την κατασκευή νέων πλοίων που θα ανταποκρίνονται 
στις απαιτούμενες τεχνικές για τη βελτίωση της παραγωγικό­
τητας και της ποιότητας των εκφορτωθέντων αλιευμάτων. 
2.1.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η βελτίωση των μεθόδων 
εκφόρτωσης και διακίνησης της σαρδέλλας έχει ζωτική 
σημασία για την αποτελεσματική λειτουργία ενός εκσυγχρο­
νισμένου στόλου, γεγονός που προϋποθέτει ότι και στον 
τομέα αυτό θα πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες προσαρμογές. 
2.1.3. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι λόγω του εξαιρετικά ευάλωτου 
χαρακτήρα του τομέα και των δυσχερειών που αντιμετωπίζει 
η παραγωγή, θα πρέπει να δοθούν κίνητρα για άλλες μορφές 
διάθεσης του προϊόντος εκτός από τις παραδοσιακές, κυρίως 
για εκείνες που μπορούν να οδηγήσουν σε καλύτερη αξιοποί­
ηση του τομέα. 
2.1.4. Σημαντικός ρόλος θα πρέπει να ανατεθεί στις οργα­
νώσεις των παραγωγών αυτού του τομέα. Αυτές είναι εξαιρε­
τικά κατάλληλες για τον καθορισμό ή την επιδίωξη των 
στόχων και ως εκ τούτου πρέπει να τους δοθεί η σχετική 
βοήθεια. 
2.2. Μεταποίηση 
2.2.1. Η κοινοτική κονσερβοποιία, που είναι σημαντική 
όσον αφορά την ισορροπία της οικονομίας πολλών περιοχών, 
αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της αγοράς της σαρδέλλας 
και αντιπροσωπεύει σε ορισμένα κράτη μέλη το 50% της 
παραγωγής. Ιδιαίτερα σ'αυτά τα κράτη μέλη απαιτούνται 
ενισχύσεις για τον εκσυγχρονισμό, την εξειδίκευση και τη 
διαφοροποίηση της παραγωγής. 
2.2.2. Κατά την ΟΚΕ, ωστόσο, οι κύριες προσπάθειες θα 
πρέπει να συγκεντρωθούν στην τεχνολογική καινοτομία, η 
οποία επιτρέπει μεγαλύτερη διαφοροποίηση των παρασκευα­
σμάτων και βελτίωση της χαρακτηριστικής τους ποιότητας, 
πράγμα που θα είχε επιπτώσεις στην κατανάλωση. 
2.2.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η διάρθρωση της κατανάλωσης, 
όπως κατανέμεται στο σύνολο της Κοινότητας, δείχνει ότι θα 
μπορούσε να πραγματοποιηθούν ορισμένες ακόμα πρόοδοι. 
Φαίνεται επίσης ότι είναι δυνατή η αύξηση των εξαγωγών 
προς τρίτες χώρες. 
2.2.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι ορισμένα από τα προβλή­
ματα της βιομηχανίας παραγωγής κονσερβών της Κοινό­
τητας, όπως επίσης και οι οικονομικές και εμπορικές 
δυσκολίες της, επιδεινώνονται λόγω του μεριδίου που κατέ­
χουν οι εισαγωγείς από τρίτες χώρες στο σύνολο της κοινο­
τικής κατανάλωσης. 
Στα ανωτέρω επιβάλλεται να προστεθούν επίσης οι τιμές 
που εφαρμόζουν ορισμένες τρίτες χώρες που, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, εικάζεται ότι είναι μικρότερες του πραγματικού 
30. 1.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/15 
κόστους σ'αυτές τις χώρες. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να 
μελετήσει αυτό το πρόβλημα. 
2.2.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την πολιτική και οικονομική 
σημασία των συμφωνιών της Κοινότητας με τις τρίτες χώρες. 
Οι συμφωνίες αυτές ωστόσο θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη 
την κοινοτική πραγματικότητα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για 
ανταλλάγματα εμπορικού χαρακτήρα που μπορούν να δη­
μιουργήσουν ανισορροπία στην κοινοτική αγορά ή να προ­
καλέσουν καταστάσεις λιγότερο ευνοϊκής μεταχείρισης σε 
κάποιο κράτος μέλος. Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να συνο­
δεύονται από ανάλογα αντισταθμιστικά μέτρα, όσον αφορά 
τους τομείς της Κοινότητας που έχουν θιγεί περισσότερο. 
Είναι προφανές ότι τα αντισταθμιστικά μέτρα είναι μόνο 
πρόσκαιρη λύση. 
Πραγματική κοινοτική κατεύθυνση θα έπρεπε να είναι η 
καθιέρωση ενός επιπέδου εισαγωγών που να συμβιβάζεται με 
τις δυνατότητες του αλιευτικού στόλου της σαρδέλλας και 
της μεταποιητικής βιομηχανίας της ΕΟΚ. 
2.2.5.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει για μια ακόμη φορά ότι οι 
δαπάνες που απαιτούνται για παρόμοιες δράσεις δεν θα πρέπει 
να καταλογίζονται στον προϋπολογισμό αλιείας. 
2.2.6. Η ΟΚΕ υποστηρίζει, όσον αφορά τις εισαγωγές και 
για να αποτραπούν ενδεχόμενες στρεβλώσεις του αντα­
γωνισμού, τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή για την καθιέ­
ρωση ελάχιστων ποιοτικών προδιαγραφών για το προϊόν. 
Εκτιμά επίσης ότι για να επιτευχθεί μεγαλύτερη διαφάνεια 
στον ανταγωνισμό, η Κοινότητα θα πρέπει να συμφωνήσει 
με τρίτες χώρες, ειδικότερα με το Μαρόκο, μια τιμή κατω­
φλίου για το προϊόν. 
2.2.7. Η αξιοποίηση και η ενίσχυση του τομέα φαίνεται 
ότι απαιτούν επίσης μια προσπάθεια για επενδύσεις στην 
έρευνα, στον τομέα της τεχνολογίας της αλιείας, για να πραγ­
ματοποιηθούν νέα «παρασκευάσματα» και πλέον επιτυχημέ­
νοι «τρόποι παρουσίασης», ενώ θα είναι ευκολότερο το μαγεί-
ρευμά τους. 
2.2.8. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει 
πως θα ήταν δυνατό να διευρυνθεί η αγορά των σαρδελλών 
περιλαμβανομένης της δυνατότητας χορήγησης επισιτιστι­
κής βοήθειας σε περιοχές που αντιμετωπίζουν ανάγκες. 
2.3. Εμπορία 
2.3.1. Η επιτυχής αναπροσαρμογής της διάρθρωσης της 
γενικής κατανάλωσης, και ιδιαίτερα με την αύξηση της 
εσωτερικής αγοράς κονσερβών σαρδέλλας, όπως επίσης και 
Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1988. των νωπών και των νέων παρασκευασμάτων, απαιτεί αυστηρά 
ποιοτικά κριτήρια. 
2.3.2. Εξάλλου, η προσπάθεια διερεύνησης νέων μορφών 
εκμετάλλευσης της σαρδέλλας υπό τη μορφή φιλέτων, 
πάστας, πολτών, σουρίμι, μαρινάτων, καπνιστών και άλλων 
θα έχει θετική επίπτωση στην αύξηση της κοινοτικής αγοράς 
σαρδέλλας και ταυτόχρονα θα συμβάλει στη διατήρηση ενός 
τεράστιας σημασίας κοινοτικού τομέα. 
2.3.3. Μια δυναμικότερη προσπάθεια για την κατάκτηση 
της αγοράς, προσανατολισμένη κυρίως στη διερεύνηση νέων 
αγορών και την αξιοποίηση των υπαρχόντων, απαιτεί καταλ­
ληλότερη διαχείριση και τα δέοντα κοινοτικά κίνητρα. 
2.3.4. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πραγματοποίηση μιας μεγά­
λης διαφημιστικής εκστρατείας για την αύξηση της κατανά­
λωσης, ειδικότερα στις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, στις 
οποίες η σαρδέλλα, με την τεράστια περιεκτικότητα πρωτεϊ­
νών, δεν περιλαμβάνεται στις παραδοσιακές επισιτιστικές 
συνήθειες. 
2.3.5. Η ΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι παρουσιάζεται 
καθυστέρηση στην προσαρμογή και δημοσίευση των κανό­
νων εφαρμογής που προβλέπονται στο άρθρο 29 του Κανονι­
σμού (ΕΟΚ) αριθ. 4028/86. 
3. Συμπεράσματα 
3.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η Επιτροπή πρέπει να εμβαθύνει 
στην εξέταση του θέματος, που άρχισε με αυτή την έκθεση, 
για τον καθορισμό των βάσεων μιας σωστής πολιτικής για 
τον τομέα, και να λάβει υπόψη της τις συνθήκες και τις 
ποικιλίες καταστάσεων που συνυπάρχουν στους κόλπους της 
Κοινότητας. 
3.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την αρχή των προσωρινών επιδο­
τήσεων, που έχει προτείνει η Επιτροπή στην Ισπανία και την 
Πορτογαλία. 
3.3. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μελετήσει τις δυνατό­
τητες θέσπισης άλλων διαρθρωτικών μέτρων για την επίτευξη 
των σχετικών στόχων. 
3.4. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι, δεδομένου του ιδιαίτερου χαρα­
κτήρα και των υφιστάμενων περιορισμών του κοινοτικού 
τομέα της σαρδέλλας, οι στόχοι της έκθεσης για τη βελτίωση 
της ποιότητας και την αύξηση της αποτελεσματικότητας, για 
περισσότερες καινοτομίες και διαφοροποίηση, είναι δυνατό 
να πραγματοποιηθούν μόνο με την κινητοποίηση χρηματο­
δοτικών, ανθρώπινων και τεχνικών πόρων, σε πλαίσια 
έκτακτων συνοδευτικών μέτρων και με την πλήρη συμμετοχή 
όλων των ενδιαφερομένων μερών του τομέα. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE