EL    EL EL 
 
EL    EL  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 20.7.2010 
SEC(2010) 851 
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΥΝΟΨΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
 
 
Συνοδευτικό  έγγραφο  στην  
  
Πρόταση  οδηγίας  του Συµβουλίου  σχετικά  µε τις κρατικές  ενισχύσεις  που 
διευκολύνουν  την παύση  λειτουργίας  µη ανταγωνιστικών  ανθρακωρυχείων  
  
{COM(2010) 372 τελικό } 
{SEC(2010) 850} 
 
 
EL 2   EL ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
1. Εισαγωγή ...................................................................................................................... 2 
2. Ορισ µός του προβλή µατος ........................................................................................... 2 
2.1. Πιθανή  παύση  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων  σε αρκετά  κράτη  µέλη......................... 2 
2.2. Οι κοινωνικές  επιπτώσεις  της παύσης  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων ......................... 3 
2.3. Οι περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  της παύσης  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων ................ 3 
2.4. Οριακός  αντίκτυπος  στην  ασφάλεια  ενεργειακού  εφοδιασ µού σε επίπεδο  ΕΕ........... 4 
3. Στόχοι ........................................................................................................................... 4 
4. Επιλογές  πολιτικής ....................................................................................................... 5 
5. Ανάλυση  επιπτώσεων .................................................................................................. 7 
5.1. Επιλογή  1: βασικό  σενάριο  - γενικοί  κανόνες  περί κρατικών  ενισχύσεων .................. 7 
5.2. Επιλογή  2: Κατευθυντήριες  γραµµές της Επιτροπής ................................................... 7 
5.3. Επιλογή  3: Ενίσχυση  παραγωγής ................................................................................. 7 
5.4. Επιλογή  4: ενισχύσεις  για την κάλυψη  έκτακτων  δαπανών  (οφειλές  που 
κληρονο µήθηκαν  από το παρελθόν ) ............................................................................ 8 
5.5. Επιλογή  5: Συνδυασ µός των επιλογών  3 και 4 ............................................................ 8 
5.6. Επιλογή  6: Παράταση  του ισχύοντος  κανονισ µού για τον άνθρακα  για δέκα  χρόνια .8  
6. Σύγκριση  των επιλογών ............................................................................................... 8 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Οι ενισχύσεις  στη βιοµηχανία  λιθάνθρακα  της ΕΕ διέπονται  από µια ειδική  για τον κλάδο  
νοµική πράξη : τον κανονισ µό (ΕΚ) αριθ. 1407/2002 του Συµβουλίου  της 23ης Ιουλίου  2002 
σχετικά  µε τις κρατικές  ενισχύσεις  προς  τη βιοµηχανία  άνθρακα  (ο «κανονισ µός για τον 
άνθρακα »).  
Ισχύει  µόνο για τον λιθάνθρακα . Άλλα  είδη άνθρακα , όπως  ο λιγνίτης , καλύπτονται  από τους 
γενικούς  κανόνες  περί κρατικών  ενισχύσεων  της ΕΕ. 
2. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
2.1. Πιθανή  παύση  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων  σε αρκετά  κράτη  µέλη  
Η ισχύς  του κανονισ µού για τον άνθρακα  λήγει  στις 31 ∆εκε µβρίου  2010. Ελλείψει  νέου 
νοµικού πλαισίου  που επιτρέπει  τη χορήγηση  ορισµένα είδη κρατικών  ενισχύσεων  στη 
βιοµηχανία  άνθρακα , τα κράτη  µέλη δεν θα µπορούν  να χορηγούν  ενισχύσεις  παρά  µόνον  
εντός  των ορίων  που προβλέπουν  οι γενικοί  κανόνες  κρατικών  ενισχύσεων  που ισχύουν  για 
όλους  τους κλάδους .  
 
EL 3   EL Σε σχέση  µε τον κανονισ µό για τον άνθρακα , οι γενικοί  κανόνες  περί κρατικών  ενισχύσεων  
περιορίζουν  σηµαντικά  τις δυνατότητες  κρατικών  ενισχύσεων  προς  τη βιοµηχανία  άνθρακα , 
ειδικότερα , αλλά  όχι µόνο, σε σχέση  µε τις ενισχύσεις  παραγωγής  Ωστόσο , σύµφωνα  µε 
πρόσφατη  µελέτη1, ορισµένα κράτη  µέλη αντιµετωπίζουν  πολύ  υψηλό  κόστος  παραγωγής  σε 
σύγκριση  µε τις τρέχουσες  κι τις προβλεπό µενες τιµές στην  παγκόσ µια αγορά , και εποµένως  
έχουν  σήµερα, και πιθανότατα  και στο µέλλον , µια οικονο µικά µη ανταγωνιστική  παραγωγή  
άνθρακα : και ιδίως  η Γερµανία, η Ρουµανία και η Ισπανία . Αλλά  και η βιοµηχανία  άνθρακα  
στην  Ουγγαρία  και τη Σλοβακία  µπορεί  να γίνει µη ανταγωνιστική . Τα ανθρακωρυχεία  των 
χωρών  αυτών  κινδυνεύουν  να κλείσουν  µετά τη λήξη  του κανονισ µού για τον άνθρακα . 
2.2. Οι κοινωνικές  επιπτώσεις  της παύσης  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων   
Με βάση  τις παρούσες  πολιτικές , περίπου  27.000 ανθρακωρύχοι  θα εξακολουθούν  να 
εργάζονται  στη Γερµανία και την Ισπανία  το 2010, αλλά  µπορεί  να χάσουν  τις θέσεις  τους αν 
δεν δοθούν  ενισχύσεις  παραγωγής . Στη Ρουµανία, την Ουγγαρία  και τη Σλοβακία , 
απειλούνται  οι θέσεις  άλλων  15.000 ανθρακωρύχων  αν σταµατήσουν  οι επιχορηγήσεις . Αν 
ληφθούν  υπόψη  οι θέσεις  απασχόλησης  σε συναφείς  βιοµηχανίες , µπορεί  να κινδυνεύσουν  
µέχρι 100.000 θέσεις  απασχόλησης  – 42.000 θέσεις  στη βιοµηχανία  άνθρακα  και άνω των 
55.000 θέσεων  σε συναφείς  βιοµηχανίες . 
Ενώ οι θέσεις  που χάνονται  έχουν  συνήθως  περιορισ µένες επιπτώσεις  στα συνολικά  στοιχεία  
για την ανεργία  στην  ΕΕ και σε εθνικό  επίπεδο , οι επιπτώσεις  τους  στις συγκεκρι µένες 
περιοχές  εξόρυξης  άνθρακα  µπορεί  να είναι  πολύ  σηµαντικές , ιδίως  στη Γερµανία, την 
Ισπανία  και τη Ρουµανία. Το άµεσο κλείσι µο των µη ανταγωνιστικών  ορυχείων  θα 
επιβάρυνε  υπερβολικά  της τοπικές  αγορές  εργασίας , οι οποίες  θα κατακλύζονταν  από 
απολυ µένους  ανθρακωρύχους  που δεν µπορούν  να επανενταχθούν  αρκετά  γρήγορα  σε 
άλλους  κλάδους , και εποµένως  υπάρχει  κίνδυνος  να καταστούν  µακροχρόνια  άνεργοι . 
2.3. Οι περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  της παύσης  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων   
Με το κλείσι µο ανθρακωρυχείων  παύουν  οι αρνητικές  επιπτώσεις  στο άµεσο περιβάλλον  
των ορυχείων , δηλαδή  οι οπτικές  επιπτώσεις  και ο αντίκτυπος  σε επίπεδο  βιοποικιλότητας  
για το τοπίο , οι επιπτώσεις  στα υπόγεια  ύδατα  και στην  καθίζηση  του εδάφους  σε υπόγειες  
περιοχές  εξόρυξης  και οι επιπτώσεις  των απόβλητων  από τις δραστηριότητες  της εξόρυξης . 
Όµως, το κλείσι µο ενός ορυχείου  απαιτεί  επίσης  τον καθαρισ µό και την αποκατάσταση  των 
χώρων  εξόρυξης  άνθρακα , ενώ θα πρέπει  να εξασφαλιστεί  η χρηµατοδότησή  τους. 
Όσον  αφορά  τις πιο παγκόσ µιες πτυχές  των εκπο µπών αερίων  θερµοκηπίου , οι 
επιπτώσεις  της παύσης  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων  είναι  αβέβαιες . Παρόλο  που οι 
δραστηριότητες  εξόρυξης  άνθρακα  προκαλούν  την εκπο µπή µεθανίου , ενός ισχυρότατου  
αερίου  θερµοκηπίου , ορισµένα κράτη  µέλη εξόρυξης  άνθρακα  έχουν  αναπτύξει  πολύ  
προηγ µένες τεχνολογίες  δέσµευσης  µεθανίου . Επιπλέον , καθώς  οι εκπο µπές αερίων  
θερµοκηπίου  είναι  παγκόσ µιο και όχι τοπικό  πρόβλη µα, η αβεβαιότητα  αυξάνεται  όταν 
ληφθούν  υπόψη  οι εκπο µπές από την καύση  άνθρακα  κατά  τη διάρκεια  της παραγωγής  
ενέργειας . 
                                                 
1 Αξιολόγηση  των αναγκών  για κρατικές  ενισχύσεις  προς  τη βιοµηχανία  άνθρακα , Ecorys, ∆εκέ µβριος  
2008, µ ελέτη  που εκπονήθηκε  για την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή , βλ. 
http://ec.europa.eu/energy/coal/consultations/2009_07_15_en.htm  
 
EL 4   EL Πράγ µατι, σε σταθ µούς παραγωγής  ηλεκτρισ µού µε καύση  άνθρακα , ο εντόπιος  άνθρακας  
πιθανότατα  θα αντικατασταθεί  από εισαγό µενο άνθρακα . Κατά  συνέπεια , οι συνολικές  
επιπτώσεις  στις εκπο µπές αερίων  θερµοκηπίου  εξαρτώνται  από τις εκπο µπές που 
προέρχονται  δραστηριότητες  εξόρυξης  άνθρακα  τρίτων  χωρών  καθώς  και από τη µεταφορά  
του άνθρακα  στην  ΕΕ. Οι επιπτώσεις  στο συνολικό  ενεργειακό  µείγµα της ΕΕ είναι  
περιορισ µένες, τουλάχιστον  βραχυ µεσοπρόθεσ µα. 
2.4. Οριακός  αντίκτυπος  στην  ασφάλεια  ενεργειακού  εφοδιασ µού σε επίπεδο  ΕΕ 
Κατά  τη διάρκεια  της δηµόσιας  διαβούλευσης  που πραγ µατοποιήθηκε  για την προετοι µασία 
της παρούσας  εκτίµησης  επιπτώσεων , οι ενδιαφερό µενοι φορείς  ισχυρίστηκαν  ότι ο 
επιχορηγού µενος άνθρακας  είναι  απαραίτητος  για την ασφάλεια  εφοδιασ µού, δεδοµένου ότι 
όταν υπάρχουν  ανθρακωρυχεία  στην  Ευρώπη  αυξάνεται  η γεωγραφική  πολυ µορφία  των 
ενεργειακών  πηγών  και µειώνεται  η εξάρτηση  από τις εισαγωγές .  
Ωστόσο , ο επιχορηγού µενος λιθάνθρακας  αποτελεί  πολύ  µικρό  µέρος  του συνολικού  
ενεργειακού  µείγµατος  στην  ΕΕ, και εποµένως  οι εν λόγω  επιχορηγήσεις  έχουν  πολύ  
περιορισ µένη ικανότητα  να αντισταθ µίζουν  τις διακοπές  εφοδιασ µού. Ο επιχορηγού µενος 
άνθρακας  εξυπηρετεί  µόνο το 5,1% της ηλεκτροπαραγωγής  της ΕΕ. Εάν ληφθούν  υπόψη  
µόνον  οι ενισχύσεις  για την κάλυψη  των ζηµιών παραγωγής , το ποσοστό  αυτό  µειώνεται  σε 
1,4% (ακόµα κι αν είναι  υψηλότερο  για κάποια  µεµονωµένα κράτη  µέλη). 
Επιπλέον , η πιθανότητα  διακοπών  στον  εφοδιασ µό εισαγό µενου  λιθάνθρακα  φαίνεται  
µάλλον  περιορισ µένη δεδο µένου  ότι η παγκόσ µια αγορά  άνθρακα  έχει επιδείξει  
µεγαλύτερη  σταθερότητα  από τις άλλες  ενεργειακές  πηγές . Λιθάνθρακας  µπορεί  να 
εισαχθεί  από µεγάλο  φάσµα εξαγωγικών  χωρών . Ο όγκος  του παγκόσ µιου εµπορίου  
λιθάνθρακα  παρουσιάζει  µέση αύξηση  κατά  7% ετησίως  από το 2000. Η µεγάλη  επέκταση  
της παραγωγικής  ικανότητας  σε αρκετές  χώρες , όπως  η Ινδονησία  και η Ρωσία , δείχνει  ότι το 
παγκόσ µιο εµπόριο  αναµένεται  εύλογα  ότι θα συνεχίσει  να αυξάνεται  µε ταχύ ρυθµό στο 
µέλλον . Λαµβάνοντας  υπόψη  το χαµηλό ποσοστό  ηλεκτρικής  ενέργειας  που παράγεται  από 
επιχορηγού µενο άνθρακα , είναι  αµφίβολο  κατά  πόσον  ένα πρόσθετο  µέσο κρατικών  
ενισχύσεων  θα ήταν  χρήσι µο για την αντιµετώπιση  των ανησυχιών  όσον  αφορά  τον 
εφοδιασ µό. 
Όσον  αφορά  βραχυπρόθεσ µες δυσχέρειες , οι έρευνες  δείχνουν  ότι η δηµιουργία  αποθε µάτων  
εισαγό µενου άνθρακα  είναι  πιο αποτελεσ µατική  για την ασφάλεια  του εφοδιασ µού από την 
επιχορήγηση  της εγχώριας  παραγωγής  λιθάνθρακα . 
3. ΣΤΟΧΟΙ  
Οι ευρύτεροι  οριζόντιοι  στόχοι  της Επιτροπής  όσον  αφορά  τις κρατικές  ενισχύσεις  και τον 
άνθρακα  παρουσιάζονται  στη επισκόπηση  της ενεργειακής  στρατηγικής2, - όπως  
εγκρίθηκε  από το Συµβούλιο  Υπουργών  -, στο σχέδιο  δράσης  για τις κρατικές  ενισχύσεις3 
                                                 
2 Ανακοίνωση  της Επιτροπής  προς  το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , το Συµβούλιο , την Ευρωπαϊκή  
Οικονο µική και Κοινωνική  Επιτροπή  και την Επιτροπή  των Περιφερειών , ∆εύτερη  επισκόπηση  της 
ενεργειακής  στρατηγικής , Σχέδιο  δράσης  της ΕΕ για την ενεργειακή  ασφάλεια  και αλληλεγγύη , 
COM(2008) 781 τελικό  της 13.11.2008. 
3 COM(2005) 107 τελικό , διατίθεται  στη διεύθυνση   
http://ec.europa.eu/comm/competition/state_aid/others/action_plan/saap_en.pdf . 
 
EL 5   EL και το πρόγρα µµα δράσης  για το περιβάλλον  2002-20124: η Επιτροπή  επιθυ µεί να 
εφαρ µόσει οριζόντιους  κανόνες  κρατικών  ενισχύσεων  σε όσο το δυνατό  περισσότερους  
τοµείς και όσον  αφορά  την ενεργειακή  πολιτική , είναι  υπέρ  της µετάβασης  σε ανανεώσι µες 
πηγές  ενέργειας  και της περιβαλλοντικά  βιώσι µης χρήσης  των ενδογενών  ενεργειακών  
πόρων .  
Η επ' αόριστον  στήριξη  της δραστηριότητας  εξόρυξης  άνθρακα  δεν εναρ µονίζεται  µε τους 
ευρύτερους  στόχους  πολιτικής  της Επιτροπής , ιδίως  όταν αυτή  αντιτίθεται  στις προσπάθειες  
αύξησης  της ανταγωνιστικότητας  ή στη µετάβαση  σε ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας , έστω  και 
αν οι επιπτώσεις  της στον  ανταγωνισ µό είναι  µάλλον  περιορισ µένες.5 Συγχρόνως  όµως, η 
παύση  λειτουργίας  των µη ανταγωνιστικών  ανθρακωρυχείων  µπορεί  να έχει επιπτώσεις  σε 
κοινωνικό  και περιβαλλοντικό  επίπεδο  οι οποίες  θα πρέπει  να αντιµετωπιστούν . 
Η Επιτροπή  ορίζει  τον στόχο  πολιτικής  που αποτελεί  αντικεί µενο της παρούσας  εκτίµησης  ως 
την ελαχιστοποίηση  των πιθανών  δυσµενών  επιπτώσεων  της παύσης  λειτουργίας  
ορυχείων  που µπορεί  να ακολουθήσουν  τη σταδιακή  κατάργηση  των επιχορηγήσεων , 
ιδιαίτερα  όσον  αφορά  τις κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  πτυχές , περιορίζοντας  
παράλληλα  στο ελάχιστο  τις στρεβλώσεις  του ανταγωνισ µού στην  εσωτερική  αγορά . 
4. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
Εκτιµήθηκαν  οι ακόλουθες  πέντε  επιλογές : 
(1) Επιλογή  1: Βασικό  σενάριο  
Σύµφωνα  µε το βασικό  σενάριο , η Επιτροπή  δεν θα προτείνει  νέα νοµική πράξη  που θα 
αφορά  ειδικά  τον συγκεκρι µένο κλάδο  και θα εφαρ µόζεται  µετά τη λήξη  ισχύος  του 
κανονισ µού για τον άνθρακα . Στον  κλάδο  του λιθάνθρακα  θα ισχύουν  µόνον  οι γενικοί  
κανόνες  περί κρατικών  ενισχύσεων  από το 2011.  
(2) Επιλογή  2: Κατευθυντήριες  γραµµές της Επιτροπής  
Σύµφωνα  µε την επιλογή  2, η Επιτροπή  θα εκδώσει  κατευθυντήριες  γραµµές µε βάση  το 
άρθρο  107 παράγραφος  3 στοιχείο  γ) της ΣΛΕΕ  οι οποίες  θα είναι  παρό µοιες µε εκείνες  που 
εξέδωσε  για τη ναυπηγική  βιοµηχανία  και τη χαλυβουργία  και θα επιτρέπουν  στα κράτη  µέλη 
να χορηγούν  ενισχύσεις  που θα περιορίζονται  στη στήριξη  της παύσης  λειτουργίας  και θα 
καλύπτουν  τα ποσά  που καταβάλλουν  οι βιοµηχανίες  άνθρακα  στους  εργαζό µενους  που 
απολύονται  ή που δέχονται  να συνταξιοδοτηθούν  πρόωρα  λόγω  της παύσης  λειτουργίας  των 
ορυχείων , τις δαπάνες  για την παροχή  συµβουλών  στους  εν λόγω  εργαζό µενους , καθώς  και 
τις δαπάνες  για την επαγγελ µατική  τους επανεκπαίδευση . Ενδέχεται  επίσης  να καλύπτουν  τις 
δαπάνες  για τη λύση  των υφιστά µενων  συµβάσεων  (για χρονικό  διάστη µα έξι µηνών  κατ' 
ανώτατο  όριο) ή την ακύρωσή  τους, ανάλογα  µε το ποιο ποσό  είναι  χαµηλότερο . Επιπλέον , 
                                                 
4 Απόφαση  1600/2002/ ΕΚ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  για τη θέσπιση  του 
Έκτου  Κοινοτικού  Προγρά µµατος ∆ράσης  για το Περιβάλλον , ΕΕ αριθ. L 242 της 10.9.2002, σ.1– βλ. 
άρθρο  5 παράγραφος  2. 
5 Μια από τις προϋποθέσεις  του παρόντος  κανονισ µού για τον άνθρακα  είναι  ο επιχορηγού µενος 
άνθρακας  να µην έχει επιπτώσεις  στις τιµές της ηλεκτρικής  ενέργειας  (βλ. άρθρο  4 στοιχείο  γ) και ε) 
κανονισ µού για τον άνθρακα  και παράρτη µα 3). 
 
EL 6   EL µπορεί  να καλύπτει  τις δαπάνες  που απαιτούνται  για τον άµεσο καθαρισ µό και την 
αποκατάσταση  των χώρων  παραγωγής . 
Αυτές  οι κατευθυντήριες  γραµµές θα λήξουν  στα τέλη του 2013 δεδοµένου ότι τα µέτρα 
ενισχύσεων  θα αφορούν  µόνο τα ορυχεία  που κλείνουν  στο πλαίσιο  της λήξης  ισχύος  του 
κανονισ µού για τον άνθρακα . 
(3) Επιλογή  3: Κανονισ µός του Συµβουλίου  που επιτρέπει  περιορισ µένες χρονικά  
ενισχύσεις  λειτουργίας  (ενισχύσεις  για την παύση  λειτουργίας ) 
Σύµφωνα  µε την επιλογή  3, η Επιτροπή  θα προτείνει  κανονισ µό του Συµβουλίου  µε βάση  το 
άρθρο  107 παράγραφος  3 στοιχείο  ε) της ΣΛΕΕ . Ο κανονισ µός θα επιτρέπει  στα κράτη  µέλη 
να χορηγούν  σαφώς  φθίνουσες  ενισχύσεις  λειτουργίας  για την κάλυψη  των τρεχουσών  
ζηµιών παραγωγής , εφόσον  συνοδεύονται  από κανονική  λύση  και εκκαθάριση  των 
επιχειρήσεων  στο πλαίσιο  ενός συγκεκρι µένου σχεδίου  παύσης  λειτουργίας  του ορυχείου  
(µόνο για ορυχεία  που υφίστανται  σήµερα). Θα πρόκειται  για ενισχύσεις  λειτουργίας  οι 
οποίες  θα καταργούνται  προοδευτικά  σε χρονικό  διάστη µα 10 ετών  κατ' ανώτατο  όριο και το 
αργότερο  το 2020 και µε ποσοστό  µείωσης  τουλάχιστον  10% ετησίως . 
(4) Επιλογή  4: Κανονισ µός του Συµβουλίου  που επιτρέπει  τις ενισχύσεις  για κάλυψη  
έκτακτων  δαπανών  (κληρονο µηθείσες  από το παρελθόν  οφειλές  που αφορούν  
κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  δαπάνες ). 
Σύµφωνα  µε την επιλογή  4, η Επιτροπή  θα προτείνει  κανονισ µό του Συµβουλίου  µε βάση  το 
άρθρο  107 παράγραφος  3 στοιχείο  ε) της ΣΛΕΕ . Ο κανονισ µός αυτός  θα επιτρέπει  στα κράτη  
µέλη να χορηγούν  ενισχύσεις  για τις κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  δαπάνες  που συνδέονται  
µε το κλείσι µο ανθρακωρυχείων , όπως  κοινωνικές  παροχές  και δαπάνες  που συνδέονται  µε 
την αποκατάσταση  των χώρων  όπου  βρισκόταν  προηγου µένως  το ορυχείο , σύµφωνα  µε τον 
ορισµό του παραρτή µατος του ισχύοντος  κανονισ µού για τον άνθρακα . 
(5) Επιλογή  5: Συνδυασ µός των επιλογών  3 και 4 
Σύµφωνα  µε την επιλογή  5, η Επιτροπή  θα προτείνει  κανονισ µό του Συµβουλίου  µε βάση  το 
άρθρο  107 παράγραφος  3 στοιχείο  ε) της ΣΛΕΕ  που επιτρέπει  στα κράτη  µέλη να χορηγούν  
ενισχύσεις  τόσο  για την παύση  λειτουργίας  (όπως  στην  επιλογή  3) όσο και για την κάλυψη  
εκτάκτων  δαπανών  (όπως  στην  επιλογή  4). 
(6) Επιλογή  6: Παράταση  του ισχύοντος  κανονισ µού για τον άνθρακα  για δέκα  χρόνια  
Σύµφωνα  την επιλογή  που προτι µούν οι περισσότεροι  ενδιαφερό µενοι του τοµέα του 
άνθρακα , η Επιτροπή  θα προτείνει  στο Συµβούλιο  να παρατείνει  την ισχύ του κανονισ µού 
1407/2002 του Συµβουλίου  -ως έχει σήµερα- για 10 ακόµη χρόνια , δηλαδή  µέχρι το τέλος  του 
2020. Αυτό  θα διέφερε  από την επιλογή  5 ως προς  τα εξής χαρακτηριστικά : 
– Θα επιτρέπεται  η χορήγηση  ενισχύσεων  παραγωγής  βάσει  του άρθρου  5 
παράγραφος  3 εάν η λειτουργία  των σχετικών  µονάδων  παραγωγής  αποτελεί  
µέρος σχεδίου  για την πρόσβαση  σε αποθέ µατα άνθρακα · συνεπώς , δεν θα 
υπάρχει  όρος  όσον  αφορά  το κλείσι µο αυτών  των ορυχείων . 
– Οι ενισχύσεις  παραγωγής  θα πρέπει  να είναι  φθίνουσες  ώστε  να οδηγούν  σε 
σηµαντική  µείωση  της παραγωγής , αλλά  δεν θα επιβάλλεται  συγκεκρι µένο 
ποσοστό  µείωσης · 
 
EL 7   EL – Θα χορηγείται  ενίσχυση  αρχικής  επένδυσης  µέχρι 30% κατ' ανώτατο  όριο της 
συνολικής  επενδυτικής  δαπάνης . 
5. ΑΝΑΛΥΣΗ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
5.1. Επιλογή  1: βασικό  σενάριο  - γενικοί  κανόνες  περί κρατικών  ενισχύσεων  
Το βασικό  σενάριο  έχει ήδη περιγραφεί  στο τµήµα 2. Οι άλλες  επιλογές  αξιολογούνται  σε 
σύγκριση  µε αυτό  το βασικό  σενάριο .  
5.2. Επιλογή  2: Κατευθυντήριες  γραµµές της Επιτροπής  
Οι επιπτώσεις  της επιλογής  1 δεν διαφέρουν  ριζικά  από εκείνες  της επιλογής  2. Στο µέτρο 
που τα κράτη  µέλη χορηγούν  ενισχύσεις  που επιτρέπονται  βάσει  της επιλογής  2, θα οδηγήσει  
στις ίδιες ελλείψεις  σε επίπεδο  παραγωγής  και στον  ίδιο αριθµό µείωσης  θέσεων  
απασχόλησης . Η διαφορά  έγκειται  στη δυνατότητα  που παρέχεται  µε την επιλογή  2 να 
οργανωθεί  το κλείσι µο ενός ορυχείου  µε κανονικό  τρόπο  και ακόµη να αναβληθεί  για λίγους  
µήνες ώστε  να ολοκληρωθούν  οι τρέχουσες  συµβάσεις . Συµβάλλει  στην  καλύτερη  οργάνωση  
των κοινωνικών  πτυχών  της παύσης  λειτουργίας  µε πιο άµεση στήριξη  των εργαζο µένων , µε 
τη µορφή  επανεκπαίδευσης , παροχής  συµβουλών , κ.λπ. (η στήριξη  αυτή  προχωρά  πέρα  από 
τα δικαιώ µατα που προβλέπονται  εκ του νόµου). Η χρηµατοδότηση  των περιβαλλοντικών  
οφειλών  θα καλύπτεται  καλύτερα  ενώ το ορυχείο  βρίσκεται  στη διαδικασία  παύσης  
λειτουργίας . 
5.3. Επιλογή  3: Ενίσχυση  παραγωγής  
Στο µέτρο που τα κράτη  µέλη σκοπεύουν  να χορηγούν  ενισχύσεις  παραγωγής , µε την κάλυψη  
των λειτουργικών  ζηµιών, οι ενισχύσεις  αυτές  επιτρέπουν  τη διατήρηση  της λειτουργίας  µη 
ανταγωνιστικών  ορυχείων . ∆εν θα µπορούσαν  να διασώσουν  τις µόνιµες θέσεις  
απασχόλησης , αλλά  θα επέτρεπαν  τη σταδιακή  µείωση  του εργατικού  δυνα µικού, παρέχοντας  
τα χρονικά  περιθώρια  ώστε  να ληφθεί  υπόψη  η διάρθρωση  ηλικίας  του εργατικού  δυνα µικού 
(πρόωρη  συνταξιοδότηση  και συνταξιοδότηση ), οι φυσικές  απώλειες  (µη αντικατάσταση  των 
εργαζο µένων  που αποχωρούν ) και τα προσόντα  τους (επανεκπαίδευση  εργαζο µένων  για την 
εξεύρεση  απασχόλησης  σε άλλες  δραστηριότητες ). Επιτρέπουν  τη µείωση  της παραγωγής  µη 
ανταγωνιστικών  ορυχείων  µε την ελαχιστοποίηση  του αριθµού των άµεσων  απολύσεων  και 
τη µεγιστοποίηση  των συνοδευτικών  µέτρων  που επιτρέπουν  την αναδιάταξη  του εργατικού  
δυνα µικού σε άλλες  δραστηριότητες . 
Οι άµεσες αρνητικές  περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  της εξορυκτικής  δραστηριότητας  θα 
συνεχιστούν , αλλά  οι επιπτώσεις  των εκπο µπών αερίων  θερµοκηπίου  από τη χρήση  άνθρακα  
παρα µένουν  αβέβαιες  λόγω  της ευρείας  υποκατάστασης  από εισαγό µενο άνθρακα . Ωστόσο , 
το σταδιακό  κλείσι µο µπορεί  να διευκολύνει  τα προληπτικά  µέτρα για την προστασία  του 
τοπίου . 
Όπως  έχει διαπιστωθεί  από προηγού µενες περιπτώσεις  οικονο µικής και περιφερειακής  
αναδιάρθρωσης , η αγορά  εργασίας  µπορεί  να απορροφήσει  πιο εύκολα  τους  
απολυό µενους  εάν οι απολύσεις  είναι  κατανε µηµένες σταδιακά . Επιτρέπει  την ευκολότερη  
εφαρ µογή προγρα µµάτων  παροχής  συµβουλών  και επανεκπαίδευσης  χωρίς  το µεγαλύτερο  
µέρος των ανθρακωρύχων  να περνά  στην  κατηγορία  των µακροπρόθεσ µα ανέργων .  
 
EL 8   EL 5.4. Επιλογή  4: ενισχύσεις  για την κάλυψη  έκτακτων  δαπανών  (οφειλές  που 
κληρονο µήθηκαν  από το παρελθόν ) 
Η επιλογή  αυτή  επιτρέπει  στα κράτη  µέλη να εξασφαλίσουν  τη χρηµατοδότηση  οφειλών  
κοινωνικού  χαρακτήρα  (π.χ. επανεκπαίδευση , συντάξεις , κ.λπ.) και περιβαλλοντικού  
χαρακτήρα  (π.χ. καθαρισ µός και αποκατάσταση ), παραδείγ µατος χάρη  στο πλαίσιο  της 
σταδιακής  παύσης  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων . 
Οι ενισχύσεις  αυτές  επιτρέπουν  στις εξορυκτικές  εταιρείες  να µην εκτρέπουν  πόρους  από 
άλλα , δυνητικώς  ανταγωνιστικά  ορυχεία  σε ορυχεία  που πρόκειται  να κλείσουν .  
5.5. Επιλογή  5: Συνδυασ µός των επιλογών  3 και 4 
Στην  περίπτωση  σταδιακής  παύσης  λειτουργίας  ανθρακωρυχείων , οι ενισχύσεις  για την 
κάλυψη  οφειλών  που κληρονο µήθηκαν  από το παρελθόν  είναι  πιθανό  να χρειάζονται  
συγχρόνως  µε άλλες  µορφές  ενίσχυσης , κυρίως  ενισχύσεις  λειτουργίας . 
Οι επιπτώσεις  σε επίπεδο  παραγωγής  και θέσεων  απασχόλησης  θα ήταν  πολύ  παρό µοιες µε 
εκείνες  της επιλογής  3, αλλά  σύµφωνα  µε την επιλογή  5, θα ήταν  δυνατό  να εξασφαλιστεί  
καλύτερα  η αντιµετώπιση  των περιβαλλοντικών  και κοινωνικών  οφειλών  που 
κληρονο µήθηκαν  από το παρελθόν  κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  σταδιακής  κατάργησης .  
5.6. Επιλογή  6: Παράταση  του ισχύοντος  κανονισ µού για τον άνθρακα  για δέκα  
χρόνια . 
Με την απλή  παράταση  του κανονισ µού θα συνεχιστεί  η χορήγηση  των ενισχύσεων  που 
παρέχονται  σήµερα. Με την επιλογή  αυτή  τα κράτη  µέλη θα µπορούσαν  να παρεκκλίνουν  
από τον στόχο  αυτής  της πολιτικής  συνεχίζοντας  απλούστατα  να χορηγούν  ενισχύσεις  
παραγωγής  σε µη ανταγωνιστικά  ορυχεία  χωρίς  σαφή  δέσµευση  για παύση  της λειτουργίας  
τους. Συνεπώς , οι ίδιες επιχειρήσεις  εξόρυξης  θα εξακολουθούν  ενδεχο µένως  να είναι  µη 
ανταγωνιστικές  κατά  τη νέα λήξη  ισχύος  του κανονισ µού σε δέκα  χρόνια . Το βασικό  
πρόβλη µα την έλλειψης  ανταγωνιστικότητας  δεν θα επιλυθεί , αλλά  απλώς  θα αναβληθεί . 
Όσον  αφορά  τις επενδυτικές  ενισχύσεις , δεδοµένου ότι θα είναι  δυνατή  η χορήγησή  τους 
βάσει  της επιλογής  αυτής , δεν µπορούν  να συµβάλουν  στην  επίτευξη  των στόχων  πολιτικής , 
δηλαδή  να αποτελούν  συνοδευτικό  µέτρο για το την παύση  λειτουργίας  ορυχείων . Πράγ µατι, 
οι επενδυτικές  ενισχύσεις  προωθούν  µάλλον  την ανάπτυξη  νέων  δραστηριοτήτων  ή την 
αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας , ενώ ούτε η µία ούτε η άλλη  θα µπορούσαν  έχουν  
οποιαδήποτε  σχέση  µε την παύση  λειτουργίας  ορυχείων .  
6. ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Η αξιολόγηση  παρέχει  σαφή  εικόνα  των επιπτώσεων  των διαφόρων  επιλογών  πολιτικής . 
Από οικονο µική άποψη , η επιλογή  2 (κατευθυντήριες  γραµµές) φαίνεται  προτι µότερη  από το 
βασικό  σενάριο  λόγω  του µετριασ µού των άµεσων  οικονο µικών  επιπτώσεων  των 
περιφερειών  και των βιοµηχανιών  που θίγονται  περισσότερο . 
Από κοινωνική  άποψη , η επιλογή  5 προσφέρει  τις καλύτερες  δυνατότητες  µετριασ µού των 
αρνητικών  επιπτώσεων  από την παύση  λειτουργίας  των ορυχείων , ιδίως  λόγω  της 
γεωγραφικής  συγκέντρωσης  των επιπτώσεων  αυτών . 
 
EL 9   EL Από περιβαλλοντική  άποψη , υπάρχει  αρκετή  αβεβαιότητα  ως προς  τα αποτελέσ µατα. 
Παρόλο  που το άµεσο περιβάλλον  των ορυχείων  θα ωφεληθεί  οπωσδήποτε  από την άµεση ή 
σχεδόν  άµεση παύση  της παραγωγής  (επιλογές  1, 2 και 4), η εικόνα  δεν είναι  σαφής  όσον  
αφορά  τις παγκόσ µιες εκπο µπές αερίων  θερµοκηπίου , όταν ληφθούν  υπόψη  οι εκπο µπές από 
την καύση  άνθρακα  που χρησι µοποιείται  για την ηλεκτροπαραγωγή . Η αβεβαιότητα  αυτή  
προκύπτει  από το υψηλό  ποσοστό  υποκατάστασης  του εγχώριου  από τον εισαγό µενο 
άνθρακα . Παρόλο  που δεν θα πρόκειται  για υποκατάσταση  100%, η διαφορά  µεταξύ  των 
επιλογών  πολιτικής  θα εξαρτάται  από τις λεπτο µέρειες  εφαρ µογής των εθνικών  πολιτικών  για 
να ευνοηθεί  η µετάβαση  σε άλλες  ενεργειακές  πηγές . 
Συνολικά , οι επιλογές  των 2 και 5 ξεχωρίζουν  ως οι πλέον  πρόσφορες  επιλογές  για την 
επίτευξη  των στόχων  πολιτικής . Η απόφαση  για την προτι µητέα επιλογή  εξαρτάται  από το 
βάρος  που αποδίδουν  οι φορείς  χάραξης  της πολιτικής  στις οικονο µικές πτυχές  ή 
εναλλακτικά  στις κοινωνικές  πτυχές . 
Πρέπει  να σηµειωθεί  ότι η σύγκριση  των διαφόρων  επιλογών  έγινε  µε την παραδοχή  ότι τα 
οικεία  κράτη  µέλη θα χορηγούσαν  πράγ µατι τις ενισχύσεις  που προβλέπονται  στο πλαίσιο  
των αντίστοιχων  επιλογών . Οι κανόνες  περί κρατικών  για τους επιµέρους  κλάδους  παρέχουν  
απλώς  τη δυνατότητα  – και όχι την υποχρέωση  – χορήγησης  κρατικών  ενισχύσεων . Η 
εκτίµηση επιπτώσεων  δεν µπορεί  να προδικάσει  τις αποφάσεις  των κρατών  µελών  σχετικά  µε 
τη χορήγηση  κρατικών  ενισχύσεων .