Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 508/2000/ΕΚ της 14ης Φεβρουαρίου 2000 για τη θέσπιση του προγράμματος 'Πολιτισμός 2000'"

(2004/C 23/05)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 508/2000/ΕΚ για τη θέσπιση του προγράμματος "Πολιτισμός 2000", COM(2003) 187 τελικό - 2003/0076 (COD)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Μαΐου 2003 να ζητήσει τη γνωμοδότησή της, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της, της 23ης Ιανουαρίου 2003, να αναθέσει την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης στην επιτροπή "Πολιτισμός και παιδεία"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 165/2003 rev.) που υιοθετήθηκε στις 11 Ιουλίου 2003, από την επιτροπή "Πολιτισμός και παιδεία", με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Rosemary Butler, Μέλος του Κοινοβουλίου της Ουαλίας (UK/PES)·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 51η σύνοδο ολομέλειας της 9ης Οκτωβρίου 2003 την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. επιβεβαιώνει τη σημασία των πολιτιστικών δραστηριοτήτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την πολιτιστική σημασία των στόχων του προγράμματος "Πολιτισμός 2000"·

1.2. επικροτεί την συμβολή του προγράμματος "Πολιτισμός 2000" και των προγενέστερων αυτού (Kaleidoscope, Ariane και Raphael) για την προώθηση της πολιτιστικής συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών·

1.3. αναγνωρίζει ότι όπως δηλώνεται στην πρόταση της Επιτροπής για την επέκταση του προγράμματος, υπάρχει σημαντικό περιθώριο για περαιτέρω βελτίωση και ότι η ΕΤΠ θα επιθυμούσε, όχι μόνο να σχολιάσει την πρόταση για την παράταση του προγράμματος "Πολιτισμός 2000" έως το 2006, αλλά επίσης να υποβάλει ορισμένες προτάσεις όσον αφορά τη μελλοντική κατεύθυνση του προγράμματος κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού·

1.4. πιστεύει ότι η διαφύλαξη και η προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας αποτελεί βασική αρχή της διεργασίας για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Κατά συνέπεια, το πρόγραμμα που διαδέχεται το "Πολιτισμός 2000" πρέπει να αγκαλιάσει όλες τις τοπικές, περιφερειακές, εθνικές και υποκρατικές εκδηλώσεις πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας·

1.5. σημειώνει ότι το πρόγραμμα πολιτισμού καλύπτει περίπου μόνο το 5 % της κοινοτικής χρηματοδότησης για τον πολιτιστικό τομέα, ενώ τα υπόλοιπα κονδύλια προέρχονται από άλλα προγράμματα, κυρίως από τα διαρθρωτικά ταμεία. Συνεπώς, η ΕΤΠ πιστεύει ότι η αναφορά στον πολιτισμό πρέπει να γίνεται σε κάθε μελλοντική ρύθμιση όσον αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία μετά το 2006, και ότι η υποστήριξη του πολιτιστικού τομέα στο τρέχον πρόγραμμα πρέπει να αναλυθεί στο πλαίσιο της ενδιάμεσης εξέτασης των διαρθρωτικών ταμείων. Στον κανονισμό του ταμείου περιφερειακής ανάπτυξης επισημαίνεται ότι το ταμείο θα συμμετάσχει στη χρηματοδότηση των "πολιτιστικών επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς"·

1.6. επαναλαμβάνει την άποψη που διατυπώνεται στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 5ης - 6ης Μαΐου 2003 ότι χρειάζεται να καταβληθεί μια επιπλέον προσπάθεια προκειμένου να συμπεριληφθεί ο πολιτισμός και στις πολιτικές άλλων τομέων για να τεθεί στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Κατά τον τρόπο αυτό, η ΕΤΠ ελπίζει ότι στο μέλλον θα υπάρξει στενότερη συνεργασία με άλλα ταμεία όπως τα προγράμματα για τις Τεχνολογίες Πληροφόρησης και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) ή εκπαίδευσης και νεολαίας·

Παράταση του προγράμματος "Πολιτισμός 2000" έως το 2006

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.7. επικροτεί την πρόταση να παραταθεί το πρόγραμμα "Πολιτισμός 2000" που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2004, έως το 2006. Έτσι το πρόγραμμα "Πολιτισμός" θα ευθυγραμμισθεί με την τρέχουσα πολυετή περίοδο προγραμματισμού της ΕΕ, η οποία λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2006·

1.8. συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι αναγκαία η σταθερότητα σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών (η προσχώρηση δέκα νέων κρατών μελών, η Διακυβερνητική Διάσκεψη, η εκλογή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ο διορισμός της νέας Επιτροπής) και ότι δεν θα πρέπει να διακοπεί η κοινοτική υποστήριξη των πολιτιστικών δραστηριοτήτων όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη·

1.9. συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να παραμείνει το πρόγραμμα σε γενικές γραμμές αμετάβλητο για τα έτη 2005 και 2006. Μολονότι η ΕΤΠ συμφωνεί ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να υποβληθούν προτάσεις ριζικής μεταρρύθμισης, δεδομένου ότι επίκεινται τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης έκθεσης και ότι βρίσκεται εν εξελίξει η δημόσια διαβούλευση, ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα προβεί στη λήψη άμεσων μέτρων προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι διοικητικές και δημοσιονομικές διεργασίες που συνδέονται με το πρόγραμμα "Πολιτισμός 2000"·

1.10. δέχεται την πρόταση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία ο συνολικός προϋπολογισμός για την παράταση του προγράμματος "Πολιτισμός 2000" πρέπει να ανέλθει σε 236,5 εκατ. ευρώ. Αυτό ευθυγραμμίζεται με το επίπεδο υποστήριξης που παρασχέθηκε μέχρι σήμερα και λαμβάνει υπόψη τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, καθώς τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος δεν είναι ακόμη διαθέσιμα, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί επακριβώς η επιτυχία του προγράμματος όσον αφορά την υλοποίηση των στόχων του έτσι ώστε να αποτελέσει βασικό επιχείρημα για την αύξηση του προϋπολογισμού κατά τα έτη 2005-2006·

1.11. πιστεύει ότι, ενώ είναι απαραίτητο να υιοθετηθεί μια πραγματιστική προσέγγιση ως προς την χρηματοδότηση του προγράμματος "Πολιτισμός 2000" κατά τα έτη 2005-2006 για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, ο σφαιρικός προϋπολογισμός του προγράμματος είναι εν τούτοις απολύτως ανεπαρκής. Για το λόγο αυτό, ζητεί να προβλεφθεί ένας πιο ρεαλιστικός προϋπολογισμός στα πλαίσια της επόμενης περιόδου προγραμματισμού, σε αναγνώριση της σημασίας του πολιτισμού για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα και του γεγονότος ότι ο διάλογος της κοινωνίας με τον εαυτό της διεξάγεται μέσω του πολιτισμού·

Το νέο πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τον πολιτισμό

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.12. επιθυμεί με την ευκαιρία αυτή να υποβάλει ορισμένες προτάσεις όσον αφορά την κατεύθυνση του μελλοντικού προγράμματος πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τον πολιτισμό·

1.13. επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής να διεξαγάγει δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη μορφή του προγράμματος που θα διαδεχθεί το πρόγραμμα "Πολιτισμός 2000". Πιστεύει ότι το πρόγραμμα διαδραμάτισε έως σήμερα σημαντικό ρόλο για την προώθηση της αυξημένης συνεργασίας και της ανταλλαγής μεταξύ των πολιτιστικών φορέων, θεωρεί όμως ότι πρέπει να τροποποιηθεί σημαντικά όσον αφορά το περιεχόμενο, τη διοίκηση, τη χρηματοδότηση, την ενημέρωση και την επιλογή σχεδίων, για να καταστεί αυθεντικό μέσο αποτελεσματικής πολιτιστικής δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

1.14. υποστηρίζει ότι το νέο πρόγραμμα πρέπει πρωτίστως να εστιασθεί σε ευρωπαϊκούς πολιτιστικούς στόχους: ανάπτυξη της ποιότητας, της αριστείας, της πρωτοτυπίας και της πρόκλησης που συμβάλουν στην επίταση του διαπολιτιστικού διαλόγου. Το πρόγραμμα θα πρέπει να απευθύνεται κατά τρόπον άμεσο στους πολιτιστικούς φορείς, τους καλλιτέχνες, τους δημιουργούς και τέλος στους πολίτες. Επί παραδείγματι, το νέο πρόγραμμα πρέπει να παρέχει τη δυνατότητα στους επαγγελματίες καλλιτέχνες να αναπτύξουν νέες δεξιότητες·

1.15. επιθυμεί το νέο πρόγραμμα να συνεχίσει να αποδίδει σημασία στα κοινωνικοοικονομικά οφέλη που συνεπάγεται ο πολιτισμός, ειδικότερα όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική ένταξη, την υγεία κλπ. και τονίζει με έμφαση τις ίσες ευκαιρίες προσβάσεως στον πολιτισμό. Το πρόγραμμα "Πολιτισμός 2000" και το νέο πρόγραμμα πρέπει να διερευνήσουν τους τρόπους με τους οποίους καθένας θα έχει την ευκαιρία και θα ενθαρρύνεται να παρακολουθεί και να τέρπεται από πολιτιστικές εκδηλώσεις της υψηλότερης δυνατής ποιότητας. Η ύπαρξη ζωντανής πολιτιστικής ζωής με ευρύ φάσμα πολιτιστικών δυνατοτήτων επιτείνει την ελκυστικότητα μιας ολόκληρης περιφέρειας. Ο πολιτισμός αποτελεί σημαντικό παράγοντα εδαφικής συνοχής στην Ευρώπη, προσδίδοντας σημαντική προστιθέμενη αξία με πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στα περιφερειακά και τοπικά αναπτυξιακά σχέδια·

1.16. επισημαίνει ότι πολλές περιφερειακές και τοπικές αρχές είναι υπεύθυνες για τον πολιτισμό και διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην προώθηση του πολιτισμού στις κοινότητές τους, κυρίως μέσω κοινοτικών σχεδίων, στην οργάνωση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, στη διαφύλαξη των καλλιτεχνικών έργων και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το μελλοντικό πρόγραμμα πρέπει να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών που δρουν σε σύμπραξη με τους πολιτιστικούς φορείς·

1.17. ισχυρίζεται ότι έχει καίρια σημασία το νέο πρόγραμμα να ενθαρρύνει την πραγματική καινοτομία και την ανάληψη κινδύνων και να μην δείχνει προσποιητό ενδιαφέρον για τους στόχους αυτούς, αλλά υπενθυμίζει ότι η έννοια της καινοτομίας είναι σχετική και εξαρτάται από το περιφερειακό και τοπικό πλαίσιο αναφοράς·

1.18. πιστεύει ότι το διάδοχο πρόγραμμα "Πολιτισμός 2000" θα πρέπει όχι μόνο να προβλέπει αλλά και να ενθαρρύνει την υλοποίηση ολοκληρωμένων διακαλλιτεχνικών σχεδίων. Μολονότι αυτός ήταν ο ρητός στόχος της ανάπτυξης ενός ενιαίου προγράμματος πλαίσιο επί τη βάσει τριών διαφορετικών προγραμμάτων, η πραγματικότητα έδειξε ότι είναι δύσκολο για τους φορείς προγραμμάτων να εφαρμόσουν προγράμματα που να συνδυάζουν δύο ή περισσότερες μορφές τέχνης, που αποτελεί και την πραγματικότητα της σύγχρονης πολιτιστικής ζωής. Ο καθορισμός τομεακών ή θεματικών προτεραιοτήτων περιορίζει την καλλιτεχνική ελευθερία και τελικώς παράγει λιγότερο ενδιαφέροντα και προκλητικά σχέδια·

1.19. προτείνει το πρόγραμμα να μην ακολουθήσει περιοριστική προσέγγιση ως προς τις μορφές τέχνης που είναι επιλέξιμες ή μη. Θα πρέπει να έχει μια ευρύτατη αντίληψη για τις τέχνες και τον πολιτισμό έτσι ώστε να συμπεριλαμβάνει π.χ. κοινοτικές ταινίες με κινούμενα σχέδια και άλλες ταινίες που αποτελούν εξαίρετο μέσο πολιτιστικής ανταλλαγής, συνεργασίας και δέσμευσης. Το πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να επιδεικνύει ιδιαίτερη προσοχή προς τους καλλιτέχνες που επιδιώκουν να επεκτείνουν το φάσμα των νέων μέσων μαζικής ενημέρωσης που παρέχεται από τις πρόσφατες εξελίξεις της τεχνολογίας·

1.20. επικροτεί την προθυμία του προγράμματος "Πολιτισμός 2000" για την υποστήριξη της προαγωγής της λογοτεχνίας των μικρότερων γλωσσών και ευελπιστεί ότι το νέο πρόγραμμα θα ενσωματώσει τις γλώσσες που χρησιμοποιούνται λιγότερο καθώς και τις περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες·

1.21. συνιστά στο νέο πρόγραμμα να ευνοηθούν πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται από οργανώσεις σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, όπως συμβαίνει σήμερα αντί της ανάληψης δραστηριοτήτων ευρείας κλίμακας. Έτσι θα μπορέσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να διαδραματίσουν πλήρη ρόλο στο πρόγραμμα ως προαγωγοί σχεδίων ή εταίροι, δεδομένου ότι συχνά αποτελούν μια από τις βασικές πηγές συγχρηματοδότησης των πολιτιστικών φορέων. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι η πολιτιστική δράση της ΕΕ πρέπει να προωθήσει την βιώσιμη συνεργασία με πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα και πιστεύει ότι τα τοπικά σχέδια μικρής κλίμακας αποτελούν συχνά την απαρχή μακροπρόθεσμων εταιρικών σχέσεων που παρέχουν σημαντική προστιθέμενη αξία στην πολιτιστική δράση της ΕΕ·

1.22. ενθαρρύνει την ανάληψη δραστηριοτήτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο που θα επιτρέπουν σε περισσότερους να συμμετέχουν στο πρόγραμμα, πράγμα που αποτελεί έναν από τους στόχους του ισχύοντος προγράμματος, ο οποίος και θα πρέπει να διατηρηθεί στο μέλλον. Η ΕΤΠ υποστηρίζει ότι οι τοπικές και περιφερειακές οργανώσεις καθώς είναι εγγύτερες προς τους πολίτες έχουν τη δυνατότητα να τονώνουν την πιο ενεργό συμμετοχή στις πολιτιστικές δραστηριότητες όσον αφορά τις επαφές με τους καλλιτέχνες, τις εθελοντικές οργανώσεις, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τον πληθυσμό γενικότερα και να εμπλέκουν δραστικότερα τις "μειονεκτούσες ομάδες". Είναι έτσι οι καταλληλότεροι φορείς για να εξασφαλίσουν την ευρύτερη δυνατή πρόσβαση στις πολιτιστικές δραστηριότητες και τις μέγιστες δυνατές ευκαιρίες. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΤΠ ανησυχεί με την ιδέα της Επιτροπής, που εκφράστηκε στη δημόσια διαβούλευση "προσδιορισμός του μελλοντικού προγράμματος πολιτιστικής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το 2006", όσον αφορά τη θέσπιση "ευρωπαϊκών βάσεων συνεργασίας για την προώθηση βιώσιμης συνεργασίας με πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα". Θεωρεί ότι ο ορισμός των "ευρωπαϊκών βάσεων συνεργασίας" μπορεί να είναι διφορούμενος και ασαφής και να συμβάλει στον περιορισμό της ελεύθερης πολιτιστικής δημιουργίας και συνεπώς προτείνει να παραλειφθεί ή τουλάχιστον να διευκρινισθεί καλύτερα·

1.23. θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να επιλέξει προτεραιότητες για το πρόγραμμα, οι οποίες να μην είναι τομεακές ή θεματικές, αλλά να βασίζονται σε ένα σύνολο στόχων του προγράμματος. Θα μπορούσαν να συμπεριλαμβάνουν: διαπολιτιστικό διάλογο με την Ευρώπη που λαμβάνει υπόψη τις μειονότητες· κινητικότητα των καλλιτεχνών και των καλλιτεχνικών έργων· καινοτομία· προαγωγή της πολιτιστικής κληρονομιάς· πολιτιστικός διάλογος με τρίτες χώρες· προώθηση των πολιτιστικών δραστηριοτήτων τοπικού χαρακτήρα·

1.24. επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής, όπως διατυπώνεται στη δημόσια διαβούλευση, ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην κοινοτική δράση η μουσική και ο τομέας των εκδόσεων·

1.25. επισημαίνει ότι ο διάλογος μεταξύ των λαών είναι ουσιαστικότερος παρά ποτέ άλλοτε, και γι' αυτό η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να διευκολύνει τη συμμετοχή τρίτων χωρών, ειδικότερα των πλησιέστερων γειτόνων μας στη Μεσόγειο και στις χώρες του Συμφώνου Σταθερότητας, και να διευκολύνει επίσης την ευκαιρία για όλους τους ευρωπαίους, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που δεν διαθέτουν ευρωπαϊκό παρελθόν, να αναπτύξουν τις ιθαγενείς πολιτιστικές παραδόσεις και να ενθαρρύνει την ευρύτερη εξερεύνηση και αποτίμηση όλων των πολιτιστικών παραδόσεων, ευρωπαϊκών και μη, στα πλαίσια του νέου προγράμματος που θα διαδεχθεί το πρόγραμμα "Πολιτισμός 2000".

Διοίκηση και χρηματοδότηση

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.26. επικροτεί τη δήλωση της Επιτροπής, όπως διατυπώνεται στην απόφαση για την παράταση του προγράμματος "Πολιτισμός 2000", ότι η γενική αρχή του μελλοντικού προγράμματος για την πολιτιστική συνεργασία μετά το 2006 θα πρέπει να είναι "όσο το δυνατόν πιο άμεση και πιο εύχρηστη". Μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα εμποδίστηκε από την υπερβολικά γραφειοκρατική του προσέγγιση, τις επαχθείς δημοσιονομικές απαιτήσεις και τα σημαντικά διοικητικά κωλύματα, που αποθαρρύνουν τα καινοτόμα σχέδια τα οποία η Επιτροπή διατείνεται ότι προσπαθεί να ενθαρρύνει·

1.27. θεωρεί ότι η εφαρμογή της ίδιας της διαδικασίας πρέπει και αυτή επίσης να απλοποιηθεί, δεδομένου ότι ο πολύπλοκος χαρακτήρας της προκαλεί διακριτική μεταχείριση κατά των μικρών φορέων, των μικρών εκδοτικών οίκων π.χ., οι οποίοι δεν είναι σε θέση να απασχολούν διοικητικούς υπαλλήλους. Επιπλέον, η αίτηση υποψηφιότητας πρέπει να ανταποκρίνεται καλύτερα στις οργανώσεις σύγχρονης τέχνης, π.χ., το κόστος παραγωγής δεν "προσιδιάζει" στο περιεχόμενο των σημερινών αιτήσεων υποψηφιότητας·

1.28. πιστεύει ότι ο αριθμός εταίρων στο σημερινό πρόγραμμα (τρεις για ένα έτος προγραμματισμού και πέντε για ένα πολυετές πρόγραμμα) είναι αυθαίρετος. Τα σχέδια πρέπει να κρίνονται με βάση την εγγενή τους ποιότητα, ενώ τα διμερή σχέδια πρέπει να εξουσιοδοτούνται, όταν η εγγενής ποιότητά τους είναι υψηλή·

1.29. αναγνωρίζει ότι υπάρχει πραγματική ανάγκη για την ταχύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Η διακρατική συνεργασία είναι εξ ορισμού δαπανηρή και οι καλλιτεχνικές οργανώσεις κατά κανόνα δεν διαθέτουν επαρκή κεφάλαια και συνεπώς έχουν ανάγκη από ταχεία πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις, αμέσως μόλις επιλεγεί το σχέδιο. Έως σήμερα, η πρόσβαση στην οικονομική υποστήριξη της ΕΕ για τα επιτυχή σχέδια χαρακτηρίζεται από αργό ρυθμό, με αποτέλεσμα πολλές οργανώσεις να βρίσκονται στο χείλος της αφερεγγυότητας λόγω της καθυστερημένης άφιξης κονδυλίων της ΕΕ και των τραπεζικών επιβαρύνσεων κατά την περίοδο αυτή. Πολύ θα βοηθούσε επίσης μια πιο ελαστική προσέγγιση όσον αφορά τη χρηματοδότηση σε είδος·

1.30. ζητεί να συνειδητοποιηθεί περισσότερο η διαφορετική ικανότητα των πολιτιστικών φορέων για την εξεύρεση συγχρηματοδότησης και σημειώνει ότι οι φορείς των υπό ένταξη χωρών αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες, και υπάρχουν πλείστα παραδείγματα φορέων οι οποίοι αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από το πρόγραμμα για το λόγο αυτό. Είναι ολοφάνερο ότι χρειάζεται να υιοθετηθεί μια πιο ελαστική προσέγγιση. Επί παραδείγματι, το ποσοστό συγχρηματοδότησης από τους πολιτιστικούς φορείς που συμμετέχουν στο πρόγραμμα από τις υπό ένταξη χώρες θα μπορούσε να μειωθεί από το σημερινό ελάχιστο όριο του 5% σε 2,5% έως το τέλος της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013·

1.31. αναγνωρίζει ότι οι υπάρχουσες δυνατότητες κάλυψης των συνολικών δαπανών (ΕΚ + συγχρηματοδότηση) για τα μονοετή και πολυετή σχέδια είναι αδύνατον να υλοποιηθούν και ότι θα πρέπει να αναθεωρηθούν στο μέλλον. Μέριμνα θα πρέπει επίσης να επιδειχθεί ώστε να μην χρησιμοποιείται μεγάλο ποσό από το κόστος του σχεδίου για τις διοικητικές δαπάνες, και κατά την άποψη της ΕΤΠ θα πρέπει να περιοριστεί σε 20% κατά μέγιστο όριο·

1.32. λυπάται όσον αφορά την καθυστερημένη δημοσίευση προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων και ζητεί να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες προκειμένου να τεθεί τέρμα στις διοικητικές καθυστερήσεις που προκάλεσαν κωλύματα στο πρόγραμμα. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι φορείς θέτουν σε εφαρμογή τα σχέδιά τους κατά την έναρξη του έτους, και όχι στη μέση του έτους και ότι καθίσταται ευχερέστερη η συμμετοχή στο πρόγραμμα, ειδικότερα για τους μικρότερους φορείς σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, οι οποίοι κατά γενικό κανόνα προωθούν τα πιο καινοτόμα σχέδια·

1.33. τονίζει ότι η αναλογικότητα πρέπει να αποτελέσει την καθοδηγητική αρχή στο μέλλον. Οι διαπραγματεύσεις και οι διαδικασίες λήψεως αποφάσεων διαρκούν σήμερα υπερβολικά σε σύγκριση με το μέγεθος των συγκεκριμένων προϋπολογισμών και γι' αυτό θα πρέπει να προσδιοριστούν αυστηρά χρονικά όρια, όπως δύο μήνες για την αξιολόγηση του σχεδίου και την τελική απόρριψη ή επιλογή του.

Παροχή πληροφοριών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.34. τονίζει ότι σήμερα η παροχή πληροφοριών στα πλαίσια του ισχύοντος προγράμματος είναι εντελώς τυχαία, λόγω των ποικίλων επιπέδων απόδοσης μεταξύ των πολιτιστικών σημείων επαφής στα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Η σύσταση μιας εκτελεστικής αντιπροσωπείας, όπως προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα ήταν χρήσιμη εδώ, εάν δημιουργηθεί σύμφωνα με την ιδιαιτερότητα του τομέα·

1.35. τονίζει ότι είναι απαραίτητη μεγαλύτερη διαφάνεια και ανοιχτό πνεύμα όσον αφορά την παροχή πληροφοριών για τις ειδικές πολιτιστικές εκδηλώσεις (δράση 3) με ευρωπαϊκή ή διεθνή διάσταση, δεδομένου ότι στάθηκαν ένα σκοτεινό τμήμα του προγράμματος·

1.36. θεωρεί ότι τα εθνικά πολιτιστικά σημεία επαφής έχουν σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν για τη διάδοση πληροφοριών γύρω από το πρόγραμμα προς τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς και είναι ιδιαιτέρως ικανοποιημένη για το γεγονός ότι ορισμένα σημεία επαφής εξυπηρετούνται από περιφερειακά γραφεία που παρέχουν πληροφορίες στους ενδεχόμενους διοργανωτές σχεδίων επιτόπου. Ο ρόλος που διαδραματίζουν σήμερα όσον αφορά το σχολιασμό των σχεδίων προτάσεων του προγράμματος "Πολιτισμός 2000" και τις διαχειριστικές ικανότητες είναι επίσης πολύ σημαντικός και θα πρέπει να συνεχιστεί στο μέλλον·

1.37. ενθαρρύνει όλες τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να εκπονήσουν εκθέσεις σχετικά με τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από την ανύψωση του επιπέδου δημοσιονομικής και διοικητικής υποστήριξης για πολιτιστικές δραστηριότητες βάσει ενός συγκεκριμένου ποσοστού σε ετήσια βάση.

Επιλογή σχεδίων

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.38. ζητεί να βελτιωθεί η μέθοδος επιλογής σχεδίων και να αποκτήσει μεγαλύτερη συνοχή κατά το επόμενο πρόγραμμα πλαίσιο πολιτιστικής συνεργασίας. Για την αξιοπιστία του προγράμματος, έχει καίρια σημασία τα μέλη της Επιτροπής να είναι ειδικοί στον τομέα τους·

1.39. ζητεί η επιλογή να βασίζεται αποκλειστικά και μόνο στην αξιολόγηση του περιεχομένου του σχεδίου και της καλλιτεχνικής αξίας του από την εξεταστική επιτροπή.

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να προβεί σε προπαρασκευαστικές δράσεις κατά την περίοδο 2005-2006 προκειμένου να προετοιμαστεί το έδαφος για ένα ισχυρότερο πρόγραμμα που θα διαδεχθεί το πρόγραμμα "Πολιτισμός 2000". Η Επιτροπή πρέπει να εκμεταλλευθεί την ευκαιρία αυτή προκειμένου να πειραματισθεί σε καινοτόμες ιδέες και πιλοτικές δράσεις στον τομέα της μουσικής, που μέχρι σήμερα δεν ελήφθη ιδιαιτέρως υπόψη από την κοινοτική δράση·

2.2. επικροτεί την πρόταση για την παράταση του προγράμματος "Πολιτισμός 2000", που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2004, έως το 2006·

2.3. συμφωνεί με τον προϋπολογισμό που προτείνεται από την Επιτροπή για τα έτη 2005-2006, θεωρεί όμως ότι ο συνολικός προϋπολογισμός για το επόμενο πολιτιστικό πρόγραμμα από το 2007 έως το 2013 πρέπει να αυξηθεί ώστε να αποτελέσει αυθεντικό όργανο αποτελεσματικής πολιτιστικής δράσης·

2.4. θεωρεί ότι το διάδοχο πρόγραμμα του "Πολιτισμός 2000" θα πρέπει να επικεντρώσει τις δραστηριότητές του σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και όχι σε μεγάλης κλίμακας δράσεις έτσι ώστε να αυξηθεί η συμμετοχή·

2.5. ζητεί από την Επιτροπή να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι οι περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες ενσωματώνονται σε προγράμματα όπως ο "Πολιτισμός 2000" και το διάδοχο πρόγραμμά του σύμφωνα με το πνεύμα της επερχόμενης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τις γλώσσες και το σχετικό πρόγραμμα δράσης·

2.6. φρονεί ότι το μελλοντικό πρόγραμμα πολιτιστικής συνεργασίας θα πρέπει όχι μόνο να επιτρέπει αλλά και να ενθαρρύνει εμπράκτως τα διακλαδικά σχέδια·

2.7. προτρέπει την Επιτροπή να απλοποιήσει τις διοικητικές διαδικασίες της ώστε να ευθυγραμμιστούν με την αρχή της αναλογικότητας·

2.8. καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι στο μέλλον οι οργανωτές των επιλεγμένων σχεδίων λαμβάνουν άνευ καθυστερήσεων τη χρηματοδότηση της ΕΕ και δεν υποβάλλονται σε αδικαιολόγητες καθυστερήσεις που μπορούν να αποβούν καταστροφικές για τους μικρότερους φορείς·

2.9. ζητεί να βελτιωθεί η διαδικασία επιλογής των σχεδίων με τον ορισμό των μελών της εξεταστικής επιτροπής επί τη βάσει της ειδικεύσεώς τους, τα δε σχέδια να επιλέγονται μόνον βάσει της καλλιτεχνικής αξίας τους.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore