Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος 2002-2006 έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης με σκοπό τη δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Κατά τη σύνοδο της 23ης και 24ης Μαρτίου 2001, και συνεπές στη γραμμή υποστήριξης της δημιουργίας του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας σύμφωνα με τις αποφάσεις της Λισαβόνας, της Feira και της Νίκαιας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλούσε το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνουν μέχρι τον Ιούνιο του 2002 το πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα 2002-2006 που προτείνεται από την Επιτροπή.

Πιο συγκεκριμένα, και στο πλαίσιο ενός συνόλου σαφώς καθορισμένων προτεραιοτήτων, θα πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως τα νέα μέσα που προβλέπονται ώστε το νέο πρόγραμμα πλαίσιο να συμβάλει στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας, σύμφωνα με τον στόχο του.

Η πρόταση της Επιτροπής για το πρόγραμμα πλαίσιο υποβλήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2001 [1]. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο είχαν έκτοτε την ευκαιρία να αρχίσουν να μελετούν την πρόταση και να συζητούν επ'αυτής. Στις 2 και 3 Μαρτίου, στην άτυπη συνάντηση της Ουψάλα, οι υπουργοί έρευνας είχαν μια πρώτη ανταλλαγή απόψεων, και τα αρμόδια όργανα του Συμβουλίου άρχισαν να τα μελετούν.

[1] COM (2001) 94

Από πλευράς του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ήδη τρεις ευκαιρίες να συζητήσει πάνω στην πρόταση, εκ των οποίων την τελευταία φορά βάσει απαντήσεων που δόθηκαν από την Επιτροπή με βάση λεπτομερές ερωτηματολόγιο.

Παρουσιάζοντας τις προτάσεις τους σχετικά με τα ειδικά προγράμματα μέσω των οποίων θα υλοποιηθεί, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το πρόγραμμα πλαίσιο, η Επιτροπή επιθυμεί να διευκολύνει τη συζήτηση που άρχισε με τα άλλα θεσμικά όργανα, έτσι ώστε η συζήτηση αυτή να διεξαχθεί με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες ενημέρωσης.

Για τον ίδιο αυτό σκοπό, η Επιτροπή υποβάλλει ταυτοχρόνως μια ανακοίνωση σχετικά με τους δυνατούς τρόπους εφαρμογής του άρθρου 169 της συνθήκης έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η συμμετοχή της Κοινότητας σε προγράμματα στα οποία συμμετέχουν από κοινού πολλά κράτη μέλη, μέσα στο γενικό πλαίσιο δικτύωσης των τεχνικών προγραμμάτων έρευνας.

Σύντομα, η Επιτροπή θα υποβάλει και προτάσεις σχετικά με τους "κανόνες συμμετοχής και διάδοσης" που αφορούν το πρόγραμμα πλαίσιο.

Πιο συγκεκριμένα, τα κυριότερα στοιχεία αυτών των προτάσεων τα οποία απαριθμούνται στη συνέχεια θα συμβάλουν ώστε να υπάρξει καλύτερη εικόνα των λεπτομερειών οργάνωσης, περιεχομένου και υλοποίησης που προτείνονται για το νέο πρόγραμμα πλαίσιο:

- η δομή όσον αφορά ειδικά προγράμματα.

- τα νέα μέτρα και ο τρόπος με τον οποίο θα λειτουργήσουν.

- το επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο που προβλέπεται.

- οι προβλεπόμενες δραστηριότητες του πεδίου ΕΥΡΑΤΟΜ.

Δομή

Για την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου, προτείνεται μια δομή βασισμένη σε πέντε ειδικά προγράμματα:

- Για το πρόγραμμα πλαίσιο ΕΚ:

- ένα ειδικό πρόγραμμα με τίτλο "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" για τα δύο επιμέρους σύνολα δραστηριοτήτων "Ολοκλήρωση της έρευνας" και "Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" της πρότασης για το πρόγραμμα πλαίσιο.

- ένα ειδικό πρόγραμμα με τίτλο "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας".

- ένα ειδικό πρόγραμμα με αντικείμενο τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ.

- Για το πρόγραμμα πλαίσιο ΕΥΡΑΤΟΜ:

- ένα ειδικό πρόγραμμα με αντικείμενο όλες τις έμμεσες δράσεις στα πεδία της πυρηνικής σχάσης και σύντηξης.

- ένα ειδικό πρόγραμμα για τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ.

Η παραπάνω διάρθρωση προκύπτει άμεσα από εκείνην του προγράμματος πλαισίου και αντικατοπτρίζει πιστά τους στόχους πολιτικής που αποτελούν τη βάση. Απλή και εύκολη στην παρακολούθησή της, εξυπηρετεί τη συνεκτική υλοποίηση των διαφόρων κατηγοριών προτεινόμενων δράσεων και παράλληλα τον γενικό στόχο δημιουργίας ενός Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας συνεκτιμώντας τα ειδικά χαρακτηριστικά των δράσεων αυτών.

Η δομή αυτή συνενώνει αφενός όλες τις δραστηριότητες έρευνας και συντονισμού της έρευνας και αφετέρου δραστηριότητες που προβλέπεται να αποτελέσουν τον σκελετό γύρω από τον οποίο θα δομηθούν σε ευρωπαϊκή κλίμακα πολλές κεντρικές πτυχές της ερευνητικής δραστηριότητας.

Σε κάθε περίπτωση, μπορεί να εξασφαλιστεί συνεκτική υλοποίηση με τη βοήθεια κυρίως μιας ενιαίας επιτροπής προγράμματος της οποίας η σύνθεση θα ποικίλλει ανάλογα με το εκάστοτε πεδίο.

Επιπλέον, ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ αιτιολογεί ένα ξεχωριστό ειδικό πρόγραμμα για την ΕΚ και άλλο για την Ευρατόμ.

Με βάση τις υποδείξεις του παραρτήματος ΙΙ της πρότασης για το πρόγραμμα πλαίσιο, και χάρη σ'αυτές, υπάρχει αντιστοιχία με τις διάφορες δραστηριότητες που προβλέπονται στη συνθήκη τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως προς τον προϋπολογισμό.

Τα νέα μέσα

Η συμβολή του νέου προγράμματος πλαισίου στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας βασίζεται κυρίως στην παρέμβαση που προβλέπεται για την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου, και συγκεκριμένα στα τρία νέα μέσα, δηλαδή δίκτυα αριστείας, ολοκληρωμένα έργα και συμμετοχή της Κοινότητας σε εθνικά προγράμματα που υλοποιούνται από κοινού.

Η καθιέρωση των νέων αυτών μέσων, που έγινε ευνοϊκά δεκτή από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα ψηφίσματά τους τα σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Χώρο της Έρευνας, ανταποκρίνεται στην ανάγκη μεταβολής των τρόπων με τους οποίους παρεμβαίνει η Κοινότητα στον χώρο της έρευνας, όπως τονίζεται σε διάφορες εκθέσεις για την κοινοτική πολιτική της έρευνας, και συγκεκριμένα στην τελευταία αξιολόγηση πενταετίας του προγράμματος πλαισίου.

Οι εργασίες για την ανάπτυξη των μέσων αυτών ξεκίνησαν αμέσως μετά την υποβολή της πρότασης για το πρόγραμμα πλαίσιο. Πολλές επαφές και λεπτομερείς συζητήσεις για το πώς τα μέσα αυτά θα λειτουργήσουν στην πράξη έχουν πραγματοποιηθεί ανάμεσα στις υπηρεσίες της Επιτροπής, τις εθνικές αρχές και τους χρήστες του εκάστοτε προγράμματος και ερευνητικούς φορείς, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις.

Για το θέμα αυτό διοργανώθηκαν ειδικά δύο σεμινάρια στις 19 και 20 Απριλίου 2001 [2].

[2] Έγγραφα εργασίας διατίθενται στην ιστοθέση: www.http://europa.eu.int/comm/research/

Με βάση τα αποτελέσματα των ανωτέρω εργασιών και συζητήσεων, τέθηκαν οι βασικές αρχές και οι γενικοί όροι που διέπουν τη λειτουργία των νέων αυτών μέσων, και παρουσιάζονται στο παράρτημα ΙΙΙ των προτάσεων για τα ειδικά προγράμματα, αφορούν δε συγκεκριμένα:

- τους στόχους που επιδιώκονται με καθένα από τα μέσα αυτά.

- τον τύπο των αντίστοιχων δραστηριοτήτων.

- τους γενικούς όρους που διέπουν τη διαμόρφωση, λειτουργία και ανάπτυξη εταιρικών σχημάτων.

- τους γενικούς όρους που διέπουν την παροχή υποστήριξης εκ μέρους της Κοινότητας.

Οι εν λόγω αρχές και όροι φιλοδοξούν να εξασφαλίσουν ότι τα νέα μέσα θα συμβάλουν ουσιαστικά στην επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί και που είναι η σε βάθος ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογίας στην Ευρώπη σε συνθήκες επιχειρησιακής αυτονομίας και ευελιξίας, οι οποίες χαρακτηρίζουν τα μέσα παρέμβασης τα προβλεπόμενα για το νέο πρόγραμμα πλαίσιο.

Η εφαρμογή τους θα συνοδεύεται από μέτρα μέσω των οποίων επιδιώκεται πλήρης αξιοποίηση όλου του δυναμικού έρευνας και καινοτομίας που υπάρχει σήμερα στην Ευρώπη, με ενθάρρυνση κυρίως της συμμετοχής των ΜΜΕ στις εκάστοτε δραστηριότητες.

Οι παρατηρήσεις αυτές ουσιαστικά ισχύουν για τα δίκτυα αριστείας και τα ολοκληρωμένα έργα. Η κοινοτική συμμετοχή στα τεχνικά προγράμματα που υλοποιούνται από κοινού δυνάμει του άρθρου 169 της συνθήκης είναι διαφορετικού χαρακτήρα, και αιτιολογημένα απαιτεί διαφορετική μεταχείριση. Στόχος της ανακοίνωσης που η Επιτροπή υποβάλλει γι'αυτό το θέμα, παράλληλα με τις προτάσεις, είναι να εγκαινιαστεί ο πολιτικός διάλογος που πρέπει να γίνει με αντικείμενο αυτό το μέσο υλοποίησης του προγράμματος πλαισίου.

Το επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο

Παράλληλα με την οργάνωσή του ως μέσου δόμησης που αποβλέπει σε ενοποίηση της ερευνητικής προσπάθειας, άλλο βασικό χαρακτηριστικό του νέου προγράμματος πλαισίου, που τονίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης, είναι η συγκέντρωση των πόρων σε περιορισμένο αριθμό σαφώς καθορισμένων προτεραιοτήτων.

Το χαρακτηριστικό αυτό απηχείται στις προτάσεις για τα ειδικά προγράμματα, όπου εξηγούνται λεπτομερέστερα και διευκρινίζονται οι οδηγίες που περιέχονται στην πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο αναφορικά με στόχους, καλυπτόμενα πεδία και, για το εκάστοτε πεδίο, τα ειδικά θέματα που συνεκτιμώνται.

Τα επακριβή αντικείμενα της έρευνας που θα διεξαχθεί θα προσδιοριστούν όταν καταρτιστούν τα προγράμματα εργασίας και τα προγράμματα δραστηριοτήτων για τα δίκτυα αριστείας και τα ολοκληρωμένα έργα.

Στόχοι, περιεχόμενο και λεπτομέρειες υλοποίησης για τις δραστηριότητες που θα αναληφθούν δυνάμει των ειδικών προγραμμάτων έχουν αποτελέσει αντικείμενο μιας εκ των προτέρων αξιολόγησης. Έτσι, έχει καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια ώστε, σύμφωνα με τις οδηγίες που περιέχονται στην πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο, να καθοριστούν επαληθεύσιμοι και μετρήσιμοι στόχοι όταν αυτό είναι δυνατό και χρήσιμο.

Παράλληλα με τις δραστηριότητες που θα διεξαχθούν στο πλαίσιο των μεγάλων θεματικών προτεραιοτήτων, το ειδικό πρόγραμμα "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" θα συμπεριλάβει αρκετές κατηγορίες δραστηριοτήτων που είτε είναι καινούργιες είτε θα διεξαχθούν με νέους τρόπους.

Πρόκειται για τις εξής:

- Δραστηριότητες υπαγόμενες στον τίτλο "Πρόβλεψη των επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών της ΕΕ", που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κοινοτικών πολιτικών έρευνας στα σύνορα της γνώσης, καθώς και σε νέες απρόβλεπτες ανάγκες.

Οι δραστηριότητες θα διεξαχθούν βάσει μιας διαδικασίας πολυετούς προγραμματισμού δραστηριοτήτων, που θα στηρίζεται μερικώς σε μια ετήσια αξιολόγηση και επιλογή θεμάτων της έρευνας.

- Δραστηριότητες προς όφελος της δικτύωσης εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων και του συντονισμού δραστηριοτήτων και πολιτικών έρευνας και καινοτομίας. Θα χρησιμοποιηθούν προς τούτο απλοί και ευέλικτοι μηχανισμοί.

Η διεθνής συνεργασία αποτελεί μια σημαντική διάσταση του προγράμματος πλαισίου. Οι σχετικές δραστηριότητες θα διεξάγονται με διάφορες μορφές: το ειδικό πρόγραμμα "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" αφενός με άνοιγμα των δικτύων αριστείας και των ολοκληρωμένων έργων σε ερευνητές και φορείς τρίτων χωρών και αφετέρου με ειδικές δραστηριότητες. το πρόγραμμα "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" με υποστήριξη της διεθνούς κινητικότητας ερευνητών από την Ευρώπη και τρίτες χώρες.

Υπό τον τίτλο "Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας", οι δραστηριότητες θα αποσκοπούν σε υποστήριξη της συνεργασίας με ευρωπαϊκούς οργανισμούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας καθώς και μεταξύ αυτών. Οι οργανισμοί αυτοί θα έχουν στην πραγματικότητα πλήρη πρόσβαση σε όλες τις δραστηριότητες που διεξάγονται δυνάμει των προγραμμάτων.

Στην περιγραφή του περιεχομένου του προγράμματος "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" προσδιορίζονται οι όροι υλοποίησης και πιθανά θέματα των δραστηριοτήτων που αφορούν τη δόμηση του προγράμματος, ενώ συμπεριλαμβάνεται και η ενίσχυση της δικτύωσης των παραγόντων της καινοτομίας, των διαφόρων νέων μορφών υποστήριξης της κινητικότητας, των ολοκληρωμένων πρωτοβουλιών αναφορικά με τις υποδομές, τέλος δε, των θεμάτων και λεπτομερών ρυθμίσεων που αφορούν δραστηριότητες όπου συμπλέκονται η επιστημονική και η κοινωνική πτυχή.

Για την υλοποίηση των ειδικών προγραμμάτων θα συνεκτιμηθεί πλήρως η περιφερειακή διάσταση της ευρωπαϊκής έρευνας και διάφορες πτυχές αυτής, καθώς και ο αναγνωρισμένος ρόλος των περιφερειών για την καινοτομία.

Οι δραστηριότητες Ευρατόμ

Οι δραστηριότητες Ευρατόμ διαφέρουν όχι μόνον ως προς τη νομική βάση αλλά και ως προς τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους. Επιπλέον, για το πεδίο της πυρηνικής έρευνας το ζήτημα του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας παίρνει ιδιαίτερη μορφή.

Μοιάζει ίσως ευκολότερο να γίνει πραγματικότητα ο Ευρωπαϊκός Χώρος της Έρευνας στο πεδίο της πυρηνικής σχάσης παρά σε άλλα πεδία επιστήμης και τεχνολογίας, λόγω και του περιορισμένου μεγέθους της αντίστοιχης επιστημονικής και βιομηχανικής κοινότητας και των μακροχρόνιων δεσμών συνεργασίας που υπάρχουν στο εσωτερικό τους.

Ο Ευρωπαϊκός Χώρος της Έρευνας αποτελεί ήδη σε μεγάλο βαθμό πραγματικότητα για το πεδίο της ελεγχόμενης πυρηνικής σύντηξης, λόγω της ύπαρξης ενός ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού προγράμματος έρευνας που έχει ως αντικείμενο τη σύντηξη με μαγνητική συγκράτηση του πλάσματος.

Η πρόταση ειδικού προγράμματος για έμμεσες δραστηριότητες πυρηνικής έρευνας αναπτύσσει ουσιαστικά και διευκρινίζει τις οδηγίες που δίνονται στο αντίστοιχο τμήμα της πρότασης για το πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ.

Σε ό,τι αφορά το πεδίο της σχάσης, η πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο εντοπίζει τη θεματική περιοχή "διαχείριση αποβλήτων και αποθήκευση". Οι δραστηριότητες θα μπορούσαν λοιπόν να υλοποιηθούν με τη βοήθεια δύο από τα νέα μέσα που αφορούν τα θεματικά πεδία προτεραιότητας του προγράμματος "Ενίσχυση και ολοκλήρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας" του προγράμματος πλαισίου ΕΚ, και που είναι τα δίκτυα αριστείας και τα ολοκληρωμένα έργα.

Οι λοιπές από τις δραστηριότητες που συνδέονται με τη σχάση αφορούν άλλες πλευρές της πυρηνικής ασφάλειας: ακτινοπροστασία, μελέτη καινοτόμων εννοιών και κατάρτιση επί πυρηνικών θεμάτων. Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να υλοποιηθούν υπό μορφή έργων περιορισμένου μεγέθους και με δικτύωση εθνικών δραστηριοτήτων, παράλληλα δε και με τη δυνατότητα αξιοποίησης των νέων μέσων εκεί όπου χρειάζεται.

Στο πεδίο της θερμοπυρηνικής σύντηξης, η πρόταση ειδικού προγράμματος αναπτύσσει και διευκρινίζει τις κατευθυντήριες γραμμές που περιέχονται στην πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο Ευρατόμ κατόπιν των αποτελεσμάτων της Υπουργικής Διάσκεψης που έλαβε χώρα στις 19 Ιανουαρίου 2001 με βάση κυρίως ένα έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής [3].

[3] SEC (2001) 385

Η πρόταση εξειδικεύει τις προτεινόμενες προτεραιότητες και τις δραστηριότητες που προβλέπεται να υλοποιηθούν στο χρονικό διάστημα 2002-2006, σύμφωνα με την κατεύθυνση "αντιδραστήρας" των κοινοτικών δραστηριοτήτων στο εν λόγω πεδίο, κατεύθυνση που κρίνεται ευκταίο να διατηρηθεί: συμμετοχή στο έργο Next Step και χρησιμοποίηση των εγκαταστάσεων JET.

Για να συγκεκριμενοποιηθεί η κατάσταση αυτή, θα χρειαστεί να γίνουν επιλογές. Προκειμένου οι κοινοτικές προσπάθειες στο πεδίο αυτό να έχουν μεγαλύτερη απήχηση, και σύμφωνα με το πνεύμα του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας, προτείνεται να συγκεντρωθούν οι πόροι σε πολυμερείς δραστηριότητες στις οποίες θα δραστηριοποιούνται από κοινού ευρωπαίοι παίκτες από τον χώρο της έρευνας σε έργα όπως είναι το JET και σε εύθετο χρόνο το ITER, εφόσον ληφθεί απόφαση για την κατασκευή της καινούργιας αυτής μηχανής.

Θα διατηρηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο γενικός συντονισμός, η χρησιμότητα του οποίου έχει πλέον αποδειχθεί, τα κράτη μέλη όμως θα χρειαστεί να αναλάβουν μεγαλύτερο σε σχέση με σήμερα μερίδιο ευθύνης επί των δραστηριοτήτων εκείνων όπου η κατεύθυνση "αντιδραστήρας" και η σύνδεση με το Next Step είναι λιγότερο προφανείς.

Το χρονικό διάστημα 2002-2006 θα πρέπει να αποτελέσει μεταβατική περίοδο προς ένα πρόγραμμα όπου κυριαρχούν δεσμεύσεις συνδεδεμένες με το Next Step. Από τα 700 εκατομ. ευρώ που προτείνονται για την έρευνα στο πεδίο της σύντηξης, τα 200 εκατομ. ευρώ προβλέπονται ως συμμετοχή στην κατασκευή του ITER, έργο που θα μπορούσε να αρχίσει μέσα στο δεύτερο μισό της περιόδου υλοποίησης του προγράμματος πλαισίου, δηλαδή στο χρονικό διάστημα 2005-2006, και για το οποίο χρειάζεται ειδική απόφαση.

Συνεπώς, οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας στο πεδίο της σύντηξης για το χρονικό διάστημα 2002-2006 έχουν προβλεφθεί κατά το μεγαλύτερο μέρος τους για να παίξουν μεταβατικό ρόλο ανάμεσα στις δραστηριότητες που αναπτύσσονται σήμερα στο πλαίσιο των συνδεδεμένων φορέων και σε αυτό που αναμένεται να γίνει ένα συνοδευτικό πρόγραμμα φυσικής και τεχνολογίας της σύντηξης όταν πλέον το έργο ITER μετά το 2006 έχει αναπτύξει "ταχύτητα σταθερής πλεύσης" εφόσον βεβαίως ληφθεί απόφαση για να ξεκινήσει η κατασκευή της μηχανής.

Αποτελεσματική υλοποίηση

Με σκοπό να συμβάλει στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας, το πρόγραμμα πλαίσιο 2002-2006 βασίζεται σε τρεις θεμελιώδεις αρχές: επικέντρωση σε επιλεγμένο αριθμό προτεραιοτήτων, επίδραση στη δόμηση μέσω στενής σύνδεσης με τις εθνικές προσπάθειες, απλοποίηση και εκσυγχρονισμός των συνθηκών υλοποίησης.

Η ανάγκη για τέτοιου είδους βελτίωση των συνθηκών που διέπουν την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου και των ειδικών προγραμμάτων έχει τονιστεί κατ'επανάληψη: από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, από το πάνελ αξιολόγησης του προγράμματος πλαισίου ανά πενταετία και από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Η βελτίωση των συνθηκών υλοποίησης θα επιτευχθεί ουσιαστικά με την έγκριση νέων μέσων παρέμβασης και των νέων μέσων που θα συμβάλουν στην επίτευξη του δίδυμου στόχου της συγκέντρωσης και ενίσχυσης των δεσμών μεταξύ προσπαθειών σε διάφορα επίπεδα.

Τα δίκτυα αριστείας και τα ολοκληρωμένα έργα έχουν σχεδιαστεί σε αυτό το πνεύμα, με βάση πιο αποκεντρωμένη προσέγγιση που θα δίνει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να έχουν μεγάλη επιχειρησιακή αυτονομία καθώς και τον απαιτούμενο βαθμό ευελιξίας κατά την υλοποίηση. Τα εταιρικά σχήματα πιο συγκεκριμένα έχουν σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να μπορούν να εξελίσσονται με την προσχώρηση νέων συμμετεχόντων και τη δυνατότητα αποχώρησης παλαιότερων καθ'όλη τη διάρκεια της ύπαρξής τους.

Οι βασικές αρχές που ισχύουν για τα νέα μέσα περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙΙ των προτάσεων ειδικών προγραμμάτων. Οι λεπτομέρειες υλοποίησης αυτών θα καθοριστούν στους "κανόνες συμμετοχής και διάδοσης", με συνεκτίμηση των στόχων για προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

Άλλες πλευρές της διαχείρισης των δραστηριοτήτων δυνάμει των προγραμμάτων θα "ανατεθούν έξω", και πιο συγκεκριμένα ορισμένα στοιχεία της διαχείρισης δραστηριοτήτων έρευνας υπέρ ΜΜΕ και δραστηριοτήτων υποστήριξης της κινητικότητας.

Ένας ουσιαστικός δημόσιος διάλογος

Η υποβολή πρότασης της Επιτροπής για ένα νέο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας γίνεται πάντοτε αφορμή για έναν ευρύ και ζωηρό δημόσιο διάλογο.

Ο τωρινός διάλογος, που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, θα πρέπει να υπερβεί μια απλή συζήτηση προτεραιοτήτων και πεδίων στην οποία συχνά περιορίζεται:

- επειδή το πρόγραμμα πλαίσιο 2002-2006 χαρακτηρίζεται ουσιαστικά από την εισαγωγή νέων μέσων παρέμβασης με σημαντικές δυνατότητες να επηρεάσουν θετικά τον ευρωπαϊκό ερευνητικό ιστό, ο οποίος πρέπει να στηθεί με τις καλύτερες δυνατές συνθήκες.

επειδή η υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου απαιτεί ως εκ τούτου μεγαλύτερη συμμετοχή των επιτελών για θέματα έρευνας στην Ευρώπη, σε υψηλά κλιμάκια λήψης των αποφάσεων, εθνικά ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια και βιομηχανία, καθώς και ευρύτερη πρωτοβουλία και ανάληψη ευθυνών εκ μέρους των συμμετεχόντων.

2001/0123 (CNS)

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος 2002-2006 έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης με σκοπό τη δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας.

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 166,

την πρόταση της Επιτροπής [4],

[4] ΕΕ αριθ.

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [5],

[5] ΕΕ αριθ.

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [6],

[6] ΕΕ αριθ.

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 166 παράγραφος 3 της συνθήκης, η απόφαση αριθ. .../../ΕΚ [7] της [...] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο 2002-2006 δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό την δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας (καλούμενο εφεξής "πρόγραμμα πλαίσιο"), πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων σε καθένα από τα οποία διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες της υλοποίησής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται απαραίτητα.

[7] ΕΕ αριθ.

(2) To πρόγραμμα-πλαίσιο 2002-2006 οργανώνεται βάσει τριών κύριων σειρών δραστηριοτήτων, την "Ολοκλήρωση της έρευνας", τη "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας", και την "Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας", η δεύτερη εκ των οποίων πρέπει να υλοποιηθεί από το παρόν ειδικό πρόγραμμα.

(3) Στο παρόν πρόγραμμα πρέπει να εφαρμοστούν οι κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων και οι κανόνες διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας για την υλοποίηση του προγράμματος πλαισίου, οι οποίοι θεσπίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με την απόφαση αριθ. .../../ΕΚ [8] (καλούμενοι εφεξής "κανόνες συμμετοχής και διάδοσης").

[8] ΕΕ αριθ.

(4) Τα νέα μέσα, τα οποία απαιτούν απλοποίηση και αποκέντρωση της διαχείρισης, καθώς και η αξιοποίηση της εξωτερικής τεχνικής υποστήριξης θα επιτρέψουν, εφόσον αξιοποιηθούν πλήρως από το παρόν πρόγραμμα, μείωση των δαπανών προσωπικού και των διοικητικών δαπανών κατ' ανώτατο όριο μέχρι 5,5% επί του συνολικού ποσού που κρίνεται απαραίτητο για την υλοποίησή του.

(5) Κατά την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος, πρέπει να δοθεί έμφαση στη συμμετοχή των ΜΜΕ και είναι ενδεχομένως σκόπιμη η ανάληψη δραστηριοτήτων διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις υποψήφιες για ένταξη χώρες.

(6) Κατά την εκτέλεση των ερευνητικών δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν βάσει του παρόντος προγράμματος, πρέπει να τηρούνται οι θεμελιώδεις αρχές δεοντολογίας και ιδίως εκείνες που προβλέπονται στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(7) Ως συνέχεια στην ανακοίνωση της Επιτροπής "Γυναίκες και επιστήμη" [9] και στα ψηφίσματα που εξέδωσαν το Συμβούλιο [10] και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [11] επί του εν λόγω θέματος, έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα σχέδιο δράσης με σκοπό την ενίσχυση και τη βελτίωση της θέσης και του ρόλου των γυναικών στην επιστήμη και την έρευνα.

[9] COM (1999) 76

[10] Ψήφισμα της 20ής Μαΐου 1999, ΕΕ C 201 της 16.7.1999

[11] Ψήφισμα της 3ης Φεβρουαρίου 2000, PE 284.656

(8) Το παρόν πρόγραμμα πρέπει να υλοποιηθεί με ευέλικτο, αποδοτικό και διαφανή τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τα εμπλεκόμενα συμφέροντα, ιδίως τα συμφέροντα της επιστημονικής κοινότητας, των κύκλων της βιομηχανίας, των ομάδων χρηστών και του πολιτικού κόσμου. οι ερευνητικές δραστηριότητες που θα αναληφθούν βάσει του προγράμματος πρέπει ενδεχομένως να προσαρμοστούν, κατά περίπτωση, στις ανάγκες των κοινοτικών πολιτικών και στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις.

(9) Δεδομένου ότι τα απαιτούμενα μέτρα εφαρμογής της παρούσας απόφασης συνιστούν μέτρα διαχείρισης κατά την έννοια του άρθρου 2 της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή [12], πρέπει να εγκριθούν με χρήση της διαδικασίας της διαχειριστικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 4 της ίδιας απόφασης.

[12] ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σελ. 23.

(10) Η Επιτροπή οφείλει εν ευθέτω χρόνω να μεριμνήσει για τη διενέργεια ανεξάρτητης αξιολόγησης των δραστηριοτήτων που πραγματοποιήθηκαν στα πεδία που καλύπτει το παρόν πρόγραμμα.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ

Άρθρο 1

1. Σύμφωνα με το πρόγραμμα πλαίσιο, θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα για τη δόμηση του χώρου της έρευνας" (καλούμενο εφεξής "ειδικό πρόγραμμα") για την περίοδο από τις [.....] έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006.

2. Οι στόχοι και οι επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες του ειδικού προγράμματος παρατίθενται στο παράρτημα I.

Άρθρο 2

Σύμφωνα με το παράρτημα II του προγράμματος πλαισίου, το ποσό που κρίνεται απαραίτητο για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος είναι 3.050 εκατομμύρια ευρώ, από το οποίο διατίθεται ποσοστό 5,5% κατ´ανώτατο όριο στις διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής. Στο παράρτημα IΙ παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ως άνω ποσού.

Άρθρο 3

1. Οι λεπτομερείς κανόνες χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο ειδικό πρόγραμμα είναι αυτοί που ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του προγράμματος πλαισίου.

2. Τα μέσα εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος ορίζονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙΙ του προγράμματος πλαισίου 2002-2006 και περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

3. Στο ειδικό πρόγραμμα εφαρμόζονται οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης.

Άρθρο 4

1. Η Επιτροπή εκπονεί πρόγραμμα εργασίας για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος, όπου προσδιορίζει λεπτομερέστερα τους στόχους και τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που καθορίζονται στο παράρτημα Ι, καθώς και το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος.

2. Το πρόγραμμα εργασίας συνεκτιμά τις σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες που υλοποιούνται από τα κράτη μέλη, τις συνδεδεμένες χώρες και από ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς. Το πρόγραμμα εργασίας ενημερώνεται κατά περίπτωση.

Άρθρο 5

1. Η ευθύνη υλοποίησης του ειδικού προγράμματος ανήκει στην Επιτροπή.

2. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 εφαρμόζεται για τη λήψη των ακόλουθων μέτρων:

- την εκπόνηση και ενημέρωση του προγράμματος εργασίας που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1,

- οιαδήποτε αναπροσαρμογή της ενδεικτικής κατανομής του ποσού που παρατίθεται στο παράρτημα IΙ.

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή συνεπικουρείται από επιτροπή απαρτιζόμενη από εκπροσώπους των κρατών μελών, της οποίας προεδρεύει ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.

2. Στις περιπτώσεις που γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται η διαδικασία της διαχειριστικής επιτροπής που ορίζεται στο άρθρο 4 της απόφασης 1999/468/ΕΚ [13], σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3 αυτής.

[13] ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σελ. 23.

3. Το χρονικό διάστημα που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της απόφασης 1999/468/ΕΚ είναι δύο μήνες.

Άρθρο 7

1. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του προγράμματος πλαισίου, η Επιτροπή υποβάλλει τακτικές εκθέσεις σχετικά με τη γενική πρόοδο εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος.

2. Η Επιτροπή μεριμνά για τη διενέργεια ανεξάρτητης αξιολόγησης των δράσεων που υλοποιούνται στα πεδία που καλύπτει το ειδικό πρόγραμμα, όπως προβλέπεται στο άρθρο 5 του προγράμματος πλαισίου.

Άρθρο 8

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, [...]

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Eπιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και γενικές γραμμές των δράσεων

Εισαγωγή

Το παρόν πρόγραμμα έρχεται να αντιμετωπίσει πολλές ουσιαστικές διαρθρωτικές αδυναμίες που παρουσιάστηκαν σε όλους τους τομείς της ευρωπαϊκής έρευνας και οι οποίες ενδέχεται να έχουν βαθμιαία πιο σημαντικές επιπτώσεις στην ικανότητα της ΕΕ να ανταποκριθεί στις προσδοκίες των πολιτών της, καθώς η οικονομία και οι κοινωνίες της βασίζονται όλο και περισσότερο στη γνώση. Το πρόγραμμα συνίσταται:

- στην ενίσχυση της τάσης, σε όλα τα επίπεδα, να μετατραπούν τα αποτελέσματα της έρευνας σε χρήσιμες και πολύτιμες από εμπορική άποψη καινοτομίες.

- στην προώθηση της ανάπτυξης των ανθρωπίνων πόρων, οι οποίοι συνιστούν το υποκείμενο πρωτογενές υλικό πάνω στο οποίο πρέπει να στηριχθούν οι ερευνητικές δυνατότητες, καθώς και στην κινητικότητα των ερευνητών -και στην προώθηση των γνώσεων και της εμπειρογνωσίας τους - μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών και από τρίτες χώρες προς την Ευρώπη.

- στην ενίσχυση της ανάπτυξης και της αναβάθμισης των ερευνητικών υποδομών ανώτατης ποιότητας σε μια ορθολογικότερη και αποτελεσματική ως προς το κόστος βάση, καθώς και στην βελτίωση της γενικότερης πρόσβασης των ερευνητών σε εγκαταστάσεις και συναφείς πόρους σε ολόκληρη την Ευρώπη, ώστε να είναι σε θέση να αποκομίσουν οφέλη.

- στην ανάπτυξη μέσων για μια πιο εποικοδομητική και αποτελεσματική επικοινωνία και διάλογο μεταξύ της έρευνας και των πολιτών εν γένει, ούτως ώστε να μπορέσει η κοινωνία στο σύνολό της να ασκήσει μια καλύτερα τεκμηριωμένη και πιο εποικοδομητική επιρροή στην μελλοντική ανάπτυξη και διακυβέρνηση της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας.

Δεδομένης της φύσης και των μέσων εφαρμογής τους, οι δραστηριότητες που διεξάγονται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος εφαρμόζονται σε όλα τα πεδία έρευνας και τεχνολογίας. Οι εν λόγω δραστηριότητες έχουν ειδική αποστολή, διακεκριμένη μορφή και είναι συμπληρωματικές ως προς τις δραστηριότητες που υλοποιούνται σε άλλα μέρη του προγράμματος πλαισίου, κυρίως ως προς εκείνες που υλοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος "Ολοκλήρωση και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας", στα θεματικά πεδία προτεραιότητας που ορίζονται για την έρευνα της ΕΕ στο εν λόγω πρόγραμμα, θα δοθεί δε προσοχή στη διασφάλιση της συνοχής με αυτές τις δραστηριότητες.

Η εν λόγω συμπληρωματική σχέση αντανακλάται:

- στις βελτιωμένες διατάξεις για την ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων και τη μεταφορά γνώσης χάρη στην υλοποίηση των δραστηριοτήτων που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα, οι οποίες εφαρμόζονται, μεταξύ άλλων, στα θεματικά πεδία προτεραιότητας της έρευνας, καθώς και στις ερευνητικές υποδομές ευρείας εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων αυτών που είναι κοινές για διαφορετικά πεδία προτεραιότητας.

- στη χρήση, κατά περίπτωση, ομοιόμορφων μεθόδων και εργαλείων για την προώθηση της καινοτομίας μέσω της έρευνας και την καλύτερη συμφιλίωση της έρευνας με τους προβληματισμούς της κοινωνίας, καθώς επίσης σε σταθερά πλαίσια για την υλοποίηση των δράσεων που αφορούν τους ανθρώπινους πόρους, την υποστήριξη της υποδομής και τη διασφάλιση της διεξαγωγής της έρευνας με βάση τις αρχές της δεοντολογίας οι οποίες θα μπορούσαν να εφαρμοστούν, μεταξύ άλλων, στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων έργων και των δικτύων αριστείας.

Ενθαρρύνεται η συμμετοχή των υποψηφίων για ένταξη χωρών στο παρόν πρόγραμμα.

1. Έρευνα και καινοτομία

Στόχοι

Ο γενικός σκοπός είναι να επιτευχθεί αισθητή βελτίωση της επίδοσης της Ευρώπης όσον αφορά την καινοτομία, βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ενισχύοντας την καλύτερη ενοποίηση έρευνας και καινοτομίας και καταβάλλοντας προσπάθειες προς την κατεύθυνση μιας πολιτικής και ενός κανονιστικού περιβάλλοντος περισσότερο συνεκτικών και θετικά διακείμενων στην καινοτομία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για το σκοπό αυτό και σύμφωνα με τους στόχους της ανακοίνωσης «Καινοτομία στο πλαίσιο της οικονομίας της γνώσης» [14], οι δραστηριότητες θα υλοποιηθούν σε πολλούς ειδικούς τομείς που είναι συμπληρωματικοί και αλληλοϋποστηρίζονται, τόσο μεταξύ τους, όσο και με τις δράσεις που διεξάγονται υπό τον τίτλο «Ολοκλήρωση και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας». Οι δραστηριότητες επικεντρώνονται στη βελτίωση των γνώσεων, της κατανόησης και των δυνατοτήτων των εμπλεκόμενων συντελεστών - ερευνητές, βιομήχανοι, επενδυτές, δημόσιες αρχές σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και άλλοι - ενθαρρύνοντας την εντατικότερη και γονιμότερη διάδραση μεταξύ τους και παρέχοντας στρατηγικές πληροφορίες και υπηρεσίες, καθώς επίσης αναπτύσσοντας νέες μεθοδολογίες και εργαλεία προκειμένου να τους παρασχεθεί βοήθεια στην επίτευξη των ιδιαίτερων προσπαθειών τους. Μια γενική αρχή που αποτελεί τη βάση όλων αυτών των δράσεων είναι ότι η καινοτομία δεν μπορεί να διαχωριστεί από την έρευνα. οι δράσεις χρησιμεύουν στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ έρευνας και καινοτομίας, από τη στιγμή της σύλληψης των ερευνητικών δραστηριοτήτων έως και καθ´όλη την περίοδο υλοποίησής τους.

[14] COM(2000)567 της 20.9.2000

Προκειμένου να ενισχυθεί το διαρθρωτικό τους αποτέλεσμα στην Ευρώπη, οι εν λόγω δραστηριότητες θα διεξαχθούν, κατά περίπτωση, σε συνεργασία με άλλα βήματα συζητήσεων ή οργανισμούς σε περιφερειακό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία ή η ΕΤE και το ΕΤαΕ στο πλαίσιο της "Πρωτοβουλίας Καινοτομία 2000".

Προβλεπόμενες δραστηριότητες

i) Δικτύωση των συντελεστών και ενθάρρυνση της μεταξύ τους διάδρασης

Η αποτελεσματικότητα των συστημάτων καινοτομίας εξαρτάται από την ένταση της διάδρασης και των ανταλλαγών μεταξύ των εμπλεκόμενων συντελεστών. Τα ευρωπαϊκά δίκτυα που συμμετέχουν σε αυτή τη δραστηριότητα θα έχουν σκοπό, μεταξύ άλλων, να ενθαρρύνουν τη διεπαφή μεταξύ έρευνας και βιομηχανίας, καθώς και μεταξύ επιχειρήσεων και χρηματοδότησης. Οι δραστηριότητες θα αφορούν την ενθάρρυνση και την επικύρωση των τοπικών και περιφερειακών πρωτοβουλιών για την προώθηση της δημιουργίας και της ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων. τις ανταλλαγές ορθής πρακτικής και την υλοποίηση της διακρατικής συνεργασίας με τη συμμετοχή πανεπιστημίων, φυτωρίων επιχειρήσεων, εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου, κλπ. και τη βελτιστοποίηση των πρακτικών σχετικά με την επικοινωνία, την επιμόρφωση, τη μεταφορά και την από κοινού χρήση γνώσεων μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και οικονομικών κύκλων.

ii) Ενθάρρυνση της διαπεριφερειακής συνεργασίας

Το περιφερειακό επίπεδο είναι το πλέον κατάλληλο για την εφαρμογή καινοτόμων στρατηγικών και προγραμμάτων όπου συμμετέχουν οι κυριότεροι τοπικοί συντελεστές. Σκοπός της εν λόγω δραστηριότητας, η οποία πρέπει να διεξαχθεί σε στενή σχέση με δραστηριότητες στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής και των διαρθρωτικών ταμείων, είναι να προωθήσει τις ανταλλαγές πληροφοριών επί ειδικών θεμάτων που σχετίζονται με την καινοτομία. να διευκολύνει τη μεταφορά ορθής πρακτικής και να θέσει σε εφαρμογή στρατηγικές καινοτομίας στις περιφέρειες των χωρών που πρόκειται να ενταχθούν στην ΕΕ. και να ενθαρρύνει τη διεξαγωγή, σε περιφερειακό επίπεδο, προγραμμάτων ή μέτρων που έχουν αποδειχθεί επιτυχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

iii) Πειραματική δοκιμή νέων εργαλείων και προσεγγίσεων

Σκοπός των εν λόγω δραστηριοτήτων είναι η πειραματική δοκιμή νέων καινοτόμων ιδεών και μεθόδων. Οι εν λόγω δραστηριότητες αφορούν την πειραματική δοκιμή σε ευρωπαϊκή κλίμακα νέων ιδεών που εφαρμόζονται σε εθνικό και περιφερειακό περιβάλλον για την προώθηση της καινοτομίας και τη σύσταση καινοτόμων επιχειρήσεων. ανάλυση του δυναμικού αναπαραγωγής ή/και εκμετάλλευσης, σε νέα πλαίσια, αποδεδειγμένων μεθόδων, εργαλείων ή αποτελεσμάτων. και εφαρμογή ολοκληρωμένων πλατφορμών που καθιστούν δυνατή την εισροή και διάδοση γνώσεων και τεχνογνωσίας όσον αφορά τις κοινωνικοτεχνικές διαδικασίες της καινοτομίας.

iv) Θέσπιση και παγίωση υπηρεσιών

Η καθιέρωση του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας και η βαθμιαία ολοκλήρωση των συστημάτων καινοτομίας στην Ευρώπη θα απαιτήσουν την παροχή πληροφοριών και υπηρεσιών που ξεπερνούν τον υφιστάμενο εθνικό κατακερματισμό. Οι δραστηριότητες που πρέπει να διεξαχθούν αφορούν την υπηρεσία πληροφοριών έρευνας και καινοτομίας CORDIS, η οποία θα συμπληρωθεί με προσφυγή σε άλλα μέσα μαζικής επικοινωνίας, προκειμένου να επιτευχθεί η επικοινωνία με διάφορους πληθυσμούς αποδέκτες. το δίκτυο των κέντρων μεταβίβασης καινοτομίας, η γεωγραφική κάλυψη του οποίου θα εξακολουθήσει να επεκτείνεται και το οποίο θα συμπληρωθεί με μέσα για την ενθάρρυνση της διακρατικής μεταφοράς γνώσεων και τεχνολογιών. και υπηρεσίες πληροφοριών και υποστήριξης σε τομείς όπως η πνευματική και η βιομηχανική ιδιοκτησία και η πρόσβαση στη χρηματοδότηση της καινοτομίας.

v) Επιτάχυνση των οικονομικών και τεχνολογικών πληροφοριών

Σε μια οικονομία που βασίζεται στη γνώση, οι οικονομικές και τεχνολογικές πληροφορίες αποτελούν ζωτική συνιστώσα των ανταγωνιστικών στρατηγικών έρευνας και καινοτομίας. Οι δραστηριότητες που πρέπει να διεξαχθούν θα επικεντρωθούν στους συντελεστές της καινοτομίας: ΜΜΕ, ερευνητές-επιχειρηματίες και επενδυτές. Οι δραστηριότητες εμπλέκουν κυρίως ενδιάμεσους οι οποίοι εργάζονται με/για τους εν λόγω συντελεστές, καθώς επίσης και οργανισμούς με εμπειρογνωσία στις οικονομικές και τεχνολογικές πληροφορίες. Θα επικεντρωθούν σε ειδικά επιστημονικά και τεχνολογικά θέματα ή σε βιομηχανικούς τομείς και μπορεί να αφορούν: προώθηση της καινοτομίας στις ΜΜΕ, ιδίως μέσω δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της συμμετοχής τους στα ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητας. υποστήριξη των δραστηριοτήτων σχετικά με τη συλλογή, ανάλυση και διάδοση των πληροφοριών όσον αφορά τις εξελίξεις στην επιστήμη και την τεχνολογία, εφαρμογές και αγορές που μπορούν να προσφέρουν βοήθεια στους άμεσα ενδιαφερομένους. και προσδιορισμός και διάδοση της βέλτιστης πρακτικής σε σχέση με οικονομικές και τεχνολογικές πληροφορίες.

vi) Ανάλυση και αξιολόγηση των ερευνητικών έργων της Κοινότητας

Οι δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας που διεξάγονται στο πλαίσιο των κοινοτικών έργων, ιδίως εντός των δικτύων αριστείας και των ολοκληρωμένων έργων, αποτελούν μια πλούσια πηγή πληροφοριών όσον αφορά τα εμπόδια που συναντά η καινοτομία και τις πρακτικές που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή για την υπερνίκησή τους. Η εκ των υστέρων ανάλυση των εν λόγω πρακτικών θα αφορά τη συγκέντρωση και ανάλυση πληροφοριών για τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την προώθηση της καινοτομίας στα κοινοτικά έργα, καθώς και τα εμπόδια που ανέκυψαν και τις δράσεις που κρίθηκαν απαραίτητες για την άρση τους. σύγκριση της πείρας που αποκτήθηκε από τα κοινοτικά έργα με τα διδάγματα που αποκομίστηκαν από άλλα εθνικά και διακυβερνητικά προγράμματα και από την επικύρωση των πληροφοριών που έχουν αποκομιστεί. και ενεργός διάδοση των εν λόγω πληροφοριών μεταξύ επιχειρήσεων και άλλων συμμετεχόντων στην παραγωγή και εκμετάλλευση των γνώσεων.

2. Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα

Οι σημερινές κοινωνίες που βασίζονται στη γνώση εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητά τους να παράγουν, να μεταφέρουν και να χρησιμοποιούν τις γνώσεις. Αυτό απαιτεί κινητοποίηση γνωστικών πόρων, αρχής γενομένης από την ερευνητική κοινότητα. Ο συνολικός στρατηγικός στόχος της δραστηριότητας «Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα» είναι να παράσχει ευρεία υποστήριξη στην ανάπτυξη άφθονων και δυναμικών παγκοσμίου εμβέλειας ανθρωπίνων πόρων για το ευρωπαϊκό ερευνητικό σύστημα, λαμβάνοντας υπόψη την εγγενή διεθνή διάσταση της έρευνας.

Η εν λόγω δραστηριότητα απαιτεί μια συνεκτική δέσμη δράσεων, οι οποίες βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη χρηματοδότηση διαρθρωμένων προγραμμάτων κινητικότητας για ερευνητές. Οι εν λόγω δράσεις εστιάζονται ουσιαστικά στην ανάπτυξη και τη μεταφορά ερευνητικών ικανοτήτων, την εδραίωση και την διεύρυνση των προοπτικών σταδιοδρομίας των ερευνητών και την προώθηση της αριστείας στην ευρωπαϊκή έρευνα. Το αναγνωρισμένου κύρους όνομα Μαρία Κιουρί θα βρει εφαρμογή σε όλες τις σχετικές δράσεις.

Η δραστηριότητα θα είναι ανοικτή σε όλους τους τομείς της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας οι οποίοι συμβάλλουν στους στόχους της κοινοτικής ΕΤΑ. Εντούτοις, θα ληφθεί υπόψη η δυνατότητα ακριβέστερου προσδιορισμού των προτεραιοτήτων, όσον αφορά παραδείγματος χάριν τους επιστημονικούς κλάδους, τις συμμετέχουσες περιφέρειες, τα είδη των ερευνητικών οργανισμών και το επίπεδο της πείρας των ερευνητών αποδεκτών, προκειμένου να υπάρξει ανταπόκριση στην εξέλιξη των απαιτήσεων της Ευρώπης στον εν λόγω τομέα.

Δίδεται προσοχή:

- στη συμμετοχή των γυναικών σε όλες τις δράσεις και σε κατάλληλα μέτρα για την προώθηση της δικαιότερης ισορροπίας μεταξύ ανδρών και γυναικών στην έρευνα.

- στις προσωπικές συνθήκες που αφορούν την κινητικότητα, ιδίως σε σχέση με την οικογένεια, την εξέλιξη της σταδιοδρομίας και τις γλώσσες.

- στην ανάπτυξη της ερευνητικής δραστηριότητας στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες της ΕΕ και στις συνδεδεμένες χώρες, καθώς και στην ανάγκη αυξανόμενης και αποτελεσματικότερης συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών κλάδων και μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ.

Με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού στην ευρωπαϊκή έρευνα, η εν λόγω δραστηριότητα έχει επίσης σκοπό να προσελκύσει τους καλύτερους και τους πολλά υποσχόμενους ερευνητές από τρίτες χώρες [15], να προωθήσει την επιμόρφωση των Ευρωπαίων ερευνητών στο εξωτερικό και να ενθαρρύνει την επιστροφή Ευρωπαίων επιστημόνων που είναι εγκατεστημένοι εκτός Ευρώπης.

[15] Η συμμετοχή ερευνητών από τρίτες χώρες προβλέπεται σε όλα τα προγράμματα κινητικότητας που αφορούν τον φορέα υποδοχής (τμήμα -i), καθώς επίσης και σε ένα από τα ατομικά προγράμματα (τμήμα -ii). Σε αυτές τις περιπτώσεις, λαμβάνονται υπόψη οι σχετικοί διακανονισμοί μεταξύ της ΕΕ και των εν λόγω χωρών - ή ομάδων χωρών, καθώς και οι σχετικοί κανόνες συμμετοχής και χρηματοδότησης του προγράμματος πλαισίου.

Δράσεις που πρέπει να αναληφθούν

Θα υλοποιηθούν τρεις κύριες σειρές δράσεων.

i) Δράσεις που αφορούν τον φορέα υποδοχής

Η πρώτη σειρά αποσκοπεί στην υποστήριξη των ερευνητικών δικτύων, των ερευνητικών οργανισμών και των επιχειρήσεων που παρέχουν διαρθρωμένα γενικά προγράμματα για την επιμόρφωση και την κινητικότητα των ερευνητών, καθώς και για την ανάπτυξη και τη μεταφορά ικανοτήτων στην έρευνα. Οι σχετικές δράσεις επιδιώκουν ένα ισχυρό διαρθρωτικό αποτέλεσμα στο ευρωπαϊκό ερευνητικό σύστημα, ειδικότερα ενθαρρύνοντας τους νέους ερευνητές να ακολουθήσουν ερευνητική σταδιοδρομία. Οι δράσεις κατάρτισης αυτής της σειράς απευθύνονται σε ερευνητές που βρίσκονται στην αρχή της ερευνητικής τους σταδιοδρομίας (κατά κανόνα τα πρώτα τέσσερα έτη), όπως αυτοί που εκπονούν διδακτορική διατριβή, ενώ η μεταφορά ικανοτήτων και γνώσεων αφορά πιο πεπειραμένους ερευνητές.

- Δίκτυα ερευνητικής κατάρτισης «Μαρία Κιουρί» - Τα εν λόγω δίκτυα παρέχουν τα μέσα σε ερευνητικές ομάδες αναγνωρισμένου διεθνούς κύρους να συνδεθούν μεταξύ τους, στο πλαίσιο ενός σαφώς προσδιορισμένου συνεργατικού ερευνητικού έργου, προκειμένου να εκπονήσουν και να υλοποιήσουν ένα διαρθρωμένο πρόγραμμα κατάρτισης ερευνητών σε ένα συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο. Τα δίκτυα παρέχουν ένα συνεκτικό, πλην όμως ευέλικτο πλαίσιο για την κατάρτιση και την επαγγελματική ανέλιξη των ερευνητών, ειδικά αυτών που βρίσκονται στην αρχή της ερευνητικής τους σταδιοδρομίας. Τα δίκτυα έχουν επίσης σκοπό την επίτευξη κρίσιμης μάζας εξειδικευμένων ερευνητών, ειδικά σε τομείς που απαιτούν μεγάλη εξειδίκευση ή/και είναι κατακερματισμένοι. επιδιώκουν να συμβάλουν στην υπερπήδηση των θεσμικών και επιστημονικών φραγμών, κυρίως με την προώθηση της πολυεπιστημονικής έρευνας. Θα παράσχουν επίσης ένα απλό και αποτελεσματικό μέσο για τη συμμετοχή των λιγότερο ευνοημένων περιφερειών της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών στην διεθνώς αναγνωρισμένη ευρωπαϊκή ερευνητική συνεργασία. Κατά την επιμέρους λειτουργία των δικτύων δίνεται στους εταίρους σημαντική αυτονομία και ευελιξία. Η διάρκεια ζωής ενός δικτύου είναι συνήθως τέσσερα έτη και η μέγιστη διάρκεια των υποτροφιών που συνδέονται με αυτό τρία έτη, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας βραχυπρόθεσμης παραμονής.

- Υποτροφίες υποδοχής «Μαρία Κιουρί» για κατάρτιση νέων ερευνητών - Οι εν λόγω υποτροφίες έχουν ως στόχο την ανώτατη εκπαίδευση και τα ερευνητικά ιδρύματα, τα κέντρα επιμόρφωσης και τις επιχειρήσεις, με σκοπό την ενίσχυση της επιμορφωτικής τους ικανότητας. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ερευνητές που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας. Επικεντρώνεται στην απόκτηση ειδικών επιστημονικών και τεχνολογικών ικανοτήτων στην έρευνα, καθώς και συμπληρωματικές δεξιότητες όπως εκείνες που σχετίζονται με την διαχείριση της έρευνας και τη δεοντολογία. Οι φορείς υποδοχής επιλέγονται με βάση τον τομέα εξειδίκευσής τους όσον αφορά την ερευνητική κατάρτιση. Οι σχετικές υποτροφίες θα επιτρέψουν παραμονή των υποτρόφων με μέγιστη διάρκεια τριών ετών. Το πρόγραμμα κινείται επίσης προς την κατεύθυνση πιο συντονισμένων προσεγγίσεων της κατάρτισης από τους σχετικούς οργανισμούς, ιδίως από αυτούς που εμπλέκονται σε διεθνείς διδακτορικές σπουδές.

- Υποτροφίες υποδοχής «Μαρία Κιουρί» για τη μεταφορά γνώσεων -Οι εν λόγω υποτροφίες απευθύνονται σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς (πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις, κλπ.) που έχουν ανάγκη να αναπτύξουν νέους τομείς ικανοτήτων και επιδιώκουν να προάγουν την ανάπτυξη των ερευνητικών δυνατοτήτων στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών. Οι υποτροφίες για τη μεταφορά γνώσεων θα επιτρέψουν στους πεπειραμένους ερευνητές να φιλοξενηθούν σε τέτοιους οργανισμούς με σκοπό τη μεταφορά γνώσεων, ερευνητικών ικανοτήτων και τεχνολογίας. Οι υποτροφίες έχουν μέγιστη διάρκεια δύο ετών.

- Διαλέξεις και επιμορφωτικά μαθήματα «Μαρία Κιουρί» - Αυτά θα επιτρέψουν στους νέους ερευνητές να επωφεληθούν από την πείρα κορυφαίων ερευνητών. Θα υποστηριχθούν οι ειδικές δραστηριότητες κατάρτισης (συμπεριλαμβανομένων των εικονικών δραστηριοτήτων) που δίνουν έμφαση στα ιδιαίτερα ευρωπαϊκά επιτεύγματα και συμφέροντα. Προβλέπονται δύο κατηγορίες μέτρων: η πρώτη αφορά την υποστήριξη μιας συνεκτικής σειράς υψηλού επιπέδου διαλέξεων ή/και επιμορφωτικών μαθημάτων (θερινά σχολεία, εργαστηριακά μαθήματα, κλπ.) που προτείνονται από έναν μόνο διοργανωτή και καλύπτουν ένα ειδικό θέμα ή ορισμένα αλληλοσυνδεόμενα θέματα. η δεύτερη περιλαμβάνει υποστήριξη της συμμετοχής νέων ερευνητών σε μεγάλης εμβέλειας διαλέξεις που επιλέγονται για το ειδικό επιμορφωτικό τους ενδιαφέρον. Τέτοιου είδους δραστηριότητες διεξάγονται συνήθως για λίγες μέρες, αλλά μπορούν να επεκταθούν έως μερικές εβδομάδες, παραδείγματος χάριν στην περίπτωση των θερινών σχολείων.

ii) Ατομικές δράσεις

Η δεύτερη σειρά δράσεων αφορά την υποστήριξη μεμονωμένων ερευνητών, ως απάντηση στις ιδιαίτερες ανάγκες της Ευρώπης όσον αφορά την απόκτηση και τη μεταφορά ικανοτήτων στην έρευνα. Αφορά επίσης την επαγγελματική επανένταξη των Ευρωπαίων ερευνητών, οι οποίοι έχουν επωφεληθεί από το πρόγραμμα «Μαρία Κιουρί», καθώς και την επάνοδο στην Ευρώπη των Ευρωπαίων ερευνητών που έζησαν στο εξωτερικό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Περιλαμβάνει πολλά προγράμματα που διοργανώνονται ανάλογα με την γεωγραφική προέλευση και προορισμό του ερευνητή. Η συμμετοχή στα εν λόγω προγράμματα είναι ανοικτή σε ερευνητές με ερευνητική εμπειρία τουλάχιστον τεσσάρων ετών, συμπεριλαμβανομένων των ερευνητών που είναι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος.

- Ευρωπαϊκές υποτροφίες «Μαρία Κιουρί» - Οι εν λόγω υποτροφίες επιτρέπουν σε πολλά υποσχόμενους ερευνητές της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών να καταρτιστούν μέσω της έρευνας σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς που ανταποκρίνονται με τον πλέον κατάλληλο τρόπο στις ατομικές τους ανάγκες. Η αίτηση υποβάλλεται από τον υποψήφιο υπότροφο από κοινού με τον φορέα υποδοχής. Το θέμα επιλέγεται ελεύθερα από τον ερευνητή σε συνεργασία με τον φορέα υποδοχής, με σκοπό την συμπλήρωση ή τη διαφοροποίηση της εμπειρογνωσίας του/της. Οι εν λόγω υποτροφίες έχουν διάρκεια από ένα έως δύο έτη.

- Διεθνείς υποτροφίες εξωτερικού «Μαρία Κιουρί» - Οι εν λόγω υποτροφίες χορηγούνται σε ερευνητές από την ΕΕ και τις συνδεδεμένες χώρες για να εργαστούν σε αναγνωρισμένα ερευνητικά κέντρα τρίτων χωρών, διευρύνοντας με αυτόν τον τρόπο την διεθνή τους εμπειρία στην έρευνα. Το εν λόγω πρόγραμμα απαιτεί την υποβολή ενός συνεκτικού ατομικού προγράμματος κατάρτισης, το οποίο περιλαμβάνει μια πρώτη φάση στο εξωτερικό, της οποίας έπεται μια υποχρεωτική φάση στην Ευρώπη.

- Διεθνείς υποτροφίες εσωτερικού «Μαρία Κιουρί» - Οι εν λόγω υποτροφίες αποσκοπούν στην προσέλκυση υψηλού επιπέδου ερευνητών και φερέλπιδων νέων ερευνητών από τρίτες χώρες, προκειμένου να εργαστούν και να πραγματοποιήσουν ερευνητική κατάρτιση στην Ευρώπη, με σκοπό την ανάπτυξη αμοιβαία επωφελούς ερευνητικής συνεργασίας μεταξύ Ευρώπης και τρίτων χωρών. Στην περίπτωση των ανερχόμενων οικονομιών και των αναπτυσσόμενων χωρών, το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει την πρόβλεψη παροχής βοήθειας στους υποτρόφους προκειμένου να επιστρέψουν στην χώρα προέλευσής τους.

- Υποτροφίες επανένταξης «Μαρία Κιουρί» - Οι εν λόγω υποτροφίες απευθύνονται σε ερευνητές της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών, οι οποίοι έχουν μόλις επωφεληθεί από την διαρκείας τουλάχιστον δύο ετών υποτροφία «Μαρία Κιουρί». Συνίσταται σε ένα κατ' αποκοπήν ποσό υπό μορφή προσωπικής οικονομικής βοήθειας, το οποίο πρέπει να αναλωθεί εντός ενός έτους. Χορηγείται στον υπότροφο με βάση την υποβολή συγκεκριμένου σχεδίου, το οποίο αξιολογείται ανάλογα με την εγγενή του αξία. Η επανένταξη δεν περιορίζεται στην χώρα προέλευσης του ερευνητή. Ένας παρόμοιος μηχανισμός (ο οποίος όμως καλύπτει περίοδο επανένταξης έως δύο ετών) θα εφαρμοστεί για τους Ευρωπαίους ερευνητές οι οποίοι έχουν διεξάγει έρευνα εκτός Ευρώπης για πέντε τουλάχιστον έτη.

iii) Προώθηση και αναγνώριση της αριστείας

Η τρίτη σειρά δράσεων επικεντρώνεται στην προώθηση και την αναγνώριση της αριστείας της ευρωπαϊκής έρευνας, διασφαλίζοντάς της με αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερη προβολή και καθιστώντας την ελκυστικότερη. Αποσκοπεί στην προώθηση των ευρωπαϊκών ερευνητικών ομάδων, ειδικότερα σε νέους ή/και νεοεμφανιζόμενους ερευνητικούς τομείς και στην ανάδειξη των προσωπικών επιτευγμάτων των Ευρωπαίων ερευνητών, με σκοπό την υποστήριξη της περαιτέρω εξέλιξης και της διεθνούς αναγνώρισής τους, ενώ παράλληλα προωθεί τη διάδοση των εργασιών τους προς όφελος της επιστημονικής κοινότητας.

- Υποτροφίες αριστείας «Μαρία Κιουρί» - Οι εν λόγω υποτροφίες αποσκοπούν στην παροχή υποστήριξης σε μεμονωμένους ερευνητές ή ερευνητικές ομάδες ανωτάτου επιπέδου αριστείας, με σκοπό την καθιέρωση ή την διεύρυνση των ομάδων τους, ειδικότερα για τη διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων αιχμής ή διεπιστημονικών ερευνητικών δραστηριοτήτων. Η υποτροφία καλύπτει περίοδο έως τεσσάρων ετών και χορηγείται βάσει ενός επακριβώς καθορισμένου ερευνητικού προγράμματος.

- Βραβεία αριστείας «Μαρία Κιουρί» - Τα εν λόγω βραβεία αποσκοπούν στη δημόσια αναγνώριση της αριστείας που επιτυγχάνεται από ερευνητές οι οποίοι έχουν κατά το παρελθόν επωφεληθεί από την κοινοτική υποστήριξη για κατάρτιση και κινητικότητα. Τα χρήματα του βραβείου χορηγούνται ως οικονομική βοήθεια για να χρησιμοποιηθούν για επαγγελματική εξέλιξη, με την υποχρέωση να υποβληθεί εντός δύο ετών έκθεση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αναλώθηκε η οικονομική βοήθεια. Οι υποψήφιοι μπορούν να προτείνουν τον εαυτό τους ή να προταθούν από άλλους.

- Έδρες «Μαρία Κιουρί» - Οι εν λόγω έδρες απονέμονται με σκοπό τον διορισμό υψηλού επιπέδου ερευνητών, ειδικότερα για την προσέλκυση παγκοσμίου επιπέδου ερευνητών, καθώς και την ενθάρρυνσή τους να συνεχίσουν τη σταδιοδρομία τους στην Ευρώπη. Οι υποτροφίες έχουν συνήθως διάρκεια τριών ετών. Το εν λόγω πρόγραμμα μπορεί να αναπτυχθεί σε συνέργεια με τις δράσεις που αφορούν τον φορέα υποδοχής.

Συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες

Η δραστηριότητα «Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα» επιδιώκει τη συγχρηματοδότηση πρωτοβουλιών οι οποίες προωθούν τη συνεργασία και δημιουργούν συνέργεια με τα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα, στο βαθμό που υπάρχει σύμπτωση με τους ειδικούς στόχους των προγραμμάτων που περιγράφονται ανωτέρω. Μια τέτοιου είδους συνεργασία θα υλοποιηθεί με βάση τα σχετικά κοινοτικά κριτήρια, με σκοπό τη δημιουργία πραγματικής πρόσβασης στις εν λόγω πρωτοβουλίες για όλους τους ερευνητές της ΕΕ και των συνδεδεμένων χωρών, καθώς και την προώθηση της υιοθέτησης των αμοιβαία αναγνωρισμένων προτύπων ερευνητικής κατάρτισης.

Όσον αφορά τη διαχείριση της δραστηριότητας, πέραν της αυξανόμενης σημασίας των δράσεων που αφορούν τον φορέα υποδοχής, αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις συνδεδεμένες χώρες, με σκοπό την παροχή ''υποστήριξης εγγύτητας'' σε ερευνητές, η οποία αποτελεί κεντρικό στοιχείο οιουδήποτε προγράμματος κινητικότητας που αφορά ερευνητές που μετακινούνται εντός της Ευρώπης ή επιστρέφουν σε αυτή. Αυτή η πρωτοβουλία μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω της συγχρηματοδότησης υφιστάμενων ή νέων δομών, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με σκοπό την παροχή πρακτικής βοήθειας σε ξένους ερευνητές σε θέματα (νομικά, διοικητικά, οικογενειακά ή πολιτιστικά) τα οποία σχετίζονται με την κινητικότητά τους.

Μια περαιτέρω πτυχή της εν λόγω συνεργασίας μπορεί να αφορά ορισμένα καθήκοντα τα οποία συνδέονται με τη διαχείριση και την παρακολούθηση των συμβολαίων ατομικών υποτροφιών. Αυτό απαιτεί προηγούμενη σαφή οριοθέτηση καθηκόντων και ευθυνών, σύμφωνα με τους κοινοτικούς δημοσιονομικούς κανονισμούς και κανόνες, καθώς και τη διενέργεια σχετικών αναλύσεων κόστους/οφέλους.

Εσωτερική συνεργασία εντός του προγράμματος πλαισίου

Ο ρόλος της δραστηριότητας «Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα» είναι να υποστηρίξει την ερευνητική κατάρτιση και την ανάπτυξη ερευνητικών ικανοτήτων. Αυτό δεν αποκλείει οι άλλες δραστηριότητες του νέου προγράμματος πλαισίου να ενσωματώσουν παρόμοια στοιχεία. Η δραστηριότητα «Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα» θα παράσχει βοήθεια για την υιοθέτηση σταθερών κριτηρίων όσον αφορά την αξιολόγηση, την επιλογή και την παρακολούθηση τέτοιου είδους δράσεων, καθώς και την προώθηση κοινών προσεγγίσεων μεταξύ δραστηριοτήτων, με σκοπό την διασφάλιση της συνοχής και την ανάπτυξη πιθανής συνέργειας, καθώς και τη δίκαιη ισορροπία ως προς τη συμμετοχή ανδρών και γυναικών.

3. ερευνητικές υποδομές

Η ικανότητα των ερευνητικών ομάδων της Ευρώπης να παραμείνουν στην πρωτοπορία σε όλους τους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας εξαρτάται από τον βαθμό της υποστήριξής τους από υπερσύγχρονες υποδομές. Ο όρος «ερευνητικές υποδομές» αναφέρεται σε εγκαταστάσεις και πόρους που παρέχουν ουσιαστικές υπηρεσίες στην ερευνητική κοινότητα, τόσο στον πανεπιστημιακό όσο και στον βιομηχανικό τομέα. Οι ερευνητικές υποδομές μπορεί να είναι "ενιαίας θέσης" (ένας πόρος σε μια θέση), "κατανεμημένες" (ένα δίκτυο κατανεμημένων πόρων, όπου περιλαμβάνονται οι υποδομές που βασίζονται σε αρχιτεκτονικές τύπου πλέγματος), ή "εικονικές" (η υπηρεσία παρέχεται ηλεκτρονικά).

Ο συνολικός στόχος της εν λόγω δραστηριότητας είναι να προωθήσει την ανάπτυξη ενός ιστού ερευνητικών υποδομών ανώτατης ποιότητας και επίδοσης στην Ευρώπη, καθώς και τη βέλτιστη χρήση τους σε ευρωπαϊκή κλίμακα με βάση τις ανάγκες που εκφράζονται από την ερευνητική κοινότητα. Ειδικότερα έχει στόχο:

- να διασφαλίσει ότι οι Ευρωπαίοι ερευνητές μπορούν να έχουν πρόσβαση στις υποδομές που χρειάζονται για την διεξαγωγή της έρευνάς τους, ανεξαρτήτως της θέσης των υποδομών.

- να παράσχει υποστήριξη στην συντονισμένη προσέγγιση για την ανάπτυξη νέων ερευνητικών υποδομών και στην λειτουργία και ανάπτυξη των υφιστάμενων υποδομών, μεταξύ άλλων και όταν δεν υπάρχουν στην Ευρώπη κατάλληλες εγκαταστάσεις παγκοσμίου επιπέδου.

Όπου κρίνεται σκόπιμο, η υποστήριξη των ερευνητικών υποδομών στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος θα υλοποιηθεί σε σχέση με τις θεματικές προτεραιότητες του προγράμματος πλαισίου και με τις άλλες διαθέσιμες μορφές υποστήριξης.

Θα υλοποιηθούν πέντε προγράμματα υποστήριξης:

- Ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες. Στόχος είναι να υποστηριχθεί η παροχή ουσιαστικών υπηρεσιών στην ερευνητική κοινότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για το σκοπό αυτό, οι πρωτοβουλίες συνδυάζουν δίκτυα συνεργασίας με μια ή περισσότερες ειδικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης παραδείγματος χάριν της διακρατικής πρόσβασης και των ερευνητικών δραστηριοτήτων για τη βελτίωση της επίδοσης της υποδομής. Το πρόγραμμα ενθαρρύνει επίσης τη γεφύρωση του χάσματος, εξαιτίας του οποίου περιορίζονται ενδεχομένως οι δυνατότητες εκμετάλλευσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων από τη βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ. Οι ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες θα επιλεγούν με βάση ένα ευρείας κλίμακας πλην όμως ευέλικτο επιστημονικό και τεχνολογικό πρόγραμμα ευρωπαϊκής εμβέλειας, το οποίο αποσκοπεί, κατά περίπτωση, στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του προγράμματος.

- Ανάπτυξη δικτύου επικοινωνίας. Στόχος του παρόντος προγράμματος για την υποστήριξη των υφιστάμενων ερευνητικών υποδομών είναι να δημιουργήσει ένα πυκνότερο δίκτυο μεταξύ σχετιζόμενων πρωτοβουλιών, ειδικότερα με την δημιουργία ενός ευρυζωνικού δικτύου επικοινωνιών για όλους τους ερευνητές στην Ευρώπη, καθώς και ειδικά δίκτυα και κλίνες δοκιμών υψηλών επιδόσεων.

- Διακρατική πρόσβαση. Στόχος είναι η παροχή νέων ευκαιριών σε ερευνητικές ομάδες (συμπεριλαμβανομένων των μεμονωμένων ερευνητών) ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε επιμέρους μεγάλες ερευνητικές υποδομές που είναι οι πλέον κατάλληλες για τη διεξαγωγή των εργασιών τους. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει τα αναγκαία λειτουργικά έξοδα παροχής πρόσβασης σε τέτοιου είδους υποδομές για ομάδες ερευνητών που εργάζονται στα κράτη μέλη και στα συνδεδεμένα κράτη, εκτός του κράτους όπου είναι εγκατεστημένος ο φορέας της συγκεκριμένης υποδομής.

- Προπαρασκευαστικές μελέτες. Στόχος είναι, κατά περίπτωση, η διεξαγωγή μελετών σκοπιμότητας και τεχνικών προπαρασκευαστικών εργασιών για τις νέες υποδομές που θα υλοποιηθούν από ένα ή περισσότερα κράτη μέλη και έχουν σαφή ευρωπαϊκή διάσταση και ενδιαφέρον.

- Ανάπτυξη νέων υποδομών. Υπό κατάλληλες συνθήκες, το εν λόγω πρόγραμμα μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη νέας υποδομής, με την παράλληλη συνδρομή άλλων φορέων χρηματοδότησης.

Εν γένει, η χρηματοδότηση που παρέχεται για νέες και βελτιωμένες υποδομές περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα, ώστε να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη δραστηριότητα. το μεγαλύτερο μέρος της κατασκευής και της λειτουργίας, καθώς και η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των εν λόγω υποδομών εξασφαλίζεται από εθνικές ή/και άλλες πηγές χρηματοδότησης. Μια τέτοια χρηματοδότηση μπορεί μόνο να χορηγηθεί με βάση λεπτομερή τεκμηρίωση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας και λαμβανομένων υπόψη των επιστημονικών, νομικών και οικονομικών διαστάσεων των προτεινόμενων εργασιών. Οι μελέτες σκοπιμότητας και οι τεχνικές προπαρασκευαστικές εργασίες πρέπει να διερευνήσουν τη δυνατότητα συνδυασμένης χρηματοδότησης από άλλες πηγές χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (π.χ. από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τα διαρθρωτικά ταμεία).

Τα ευρυζωνικά δίκτυα επικοινωνίας, τα οποία έχουν στενή σχέση με τους πολιτικούς σκοπούς που έχουν τεθεί από τον Ευρωπαϊκό Χώρο της Έρευνας και την πρωτοβουλία e-Europe (ηλεκτρονική Ευρώπη), πρέπει επίσης να χρησιμοποιηθούν ως μέσο για την αύξηση της επιστημονικής συνεργασίας με τρίτες χώρες.

Κατά την υποστήριξη των ερευνητικών υποδομών στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος πρέπει, όπου κρίνεται σκόπιμο, να συνυπολογίζονται οι υφιστάμενοι ή οι μελλοντικοί μηχανισμοί για μια συντονισμένη προσέγγιση των ερευνητικών υποδομών στην Ευρώπη, καθώς επίσης οι επιστημονικές συμβουλές των υφιστάμενων ευρωπαϊκών και διεθνών οργανισμών (π.χ. ΕΚΤ). Τα συνοδευτικά μέτρα στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος μπορούν να υλοποιηθούν, κατά περίπτωση, με σκοπό την υποστήριξη των εν λόγω μηχανισμών.

4. Επιστήμη και κοινωνία

Σήμερα, και πολύ περισσότερο στην αυριανή κοινωνία που θα βασίζεται στη γνώση, η επιστήμη και η τεχνολογία είναι πανταχού παρούσες στο σύνολο της οικονομίας και στην καθημερινή ζωή. Προκειμένου αυτές να αξιοποιήσουν το πλήρες δυναμικό τους για να διασφαλίσουν στους πολίτες της Ευρώπης μια ποιότητα ζωής που συνεχώς θα βελτιώνεται - με την ευρεία έννοια του όρου - θα χρειαστούν νέες σχέσεις και ένας παραγωγικότερος διάλογος μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας, των βιομηχάνων, των υπευθύνων χάραξης πολιτικής και της κοινωνίας γενικότερα.

Ένας τέτοιος διάλογος δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην ΕΕ. Πρέπει να καταστεί διεθνής ως προς την εμβέλειά του, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη την προοπτική διεύρυνσης και το παγκόσμιο πλαίσιο. Δεδομένου του εξαιρετικά μεγάλου εύρους των θεμάτων και των διαδράσεων που υπεισέρχονται στις σχέσεις μεταξύ επιστήμης και τεχνολογίας αφενός και ευρύτερης κοινωνίας αφετέρου, οι εν λόγω προβληματισμοί πρέπει να ενσωματωθούν σε όλους τους τομείς δραστηριότητας του προγράμματος πλαισίου. Ο ρόλος της συγκεκριμένης ειδικής δραστηριότητας είναι να αναπτύξει τους διαρθρωτικούς δεσμούς μεταξύ θεσμικών οργάνων και σχετικών δραστηριοτήτων και να παράσχει έναν κεντρικό πυρήνα, μέσω κοινών πλαισίων αναφοράς και ανάπτυξης κατάλληλων εργαλείων και προσεγγίσεων, ούτως ώστε να καθοδηγήσει τις δραστηριότητες στον εν λόγω τομέα, τον οποίο καλύπτουν τα διάφορα μέρη του προγράμματος πλαισίου.

Η δραστηριότητα θα υλοποιηθεί μέσω δικτύων, συγκριτικής αξιολόγησης, ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, ανάπτυξης και προώθησης της ενημέρωσης όσον αφορά τις μεθοδολογίες, διεξαγωγής μελετών και συνένωσης των εθνικών προσπαθειών. Σε ειδικές περιπτώσεις, κατά περίπτωση, θα υποστηριχθεί η εξειδικευμένη έρευνα.

i) Προσέγγιση έρευνας και κοινωνίας

Σκοπός είναι να εξεταστούν με συστηματικό τρόπο οι διάφορες συνιστώσες της "Επιστήμης και διακυβέρνησης", προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες οι πολιτικές αποφάσεις ανταποκρίνονται αποτελεσματικότερα στις ανάγκες της κοινωνίας, βασίζονται σε σταθερότερες επιστημονικές βάσεις και ταυτοχρόνως λαμβάνουν υπόψη τους προβληματισμούς της κοινωνίας των πολιτών. Αυτό απαιτεί υιοθέτηση αποτελεσματικών διαδικασιών διαλόγου για τα νεοεμφανιζόμενα επιστημονικά και τεχνολογικά θέματα, τα οποία εν τέλει έχουν επιπτώσεις στη διαμόρφωση της μελλοντικής πολιτικής. ανάπτυξη κατάλληλων μέσων για τη δημιουργία επιστημονικών αναφορών και την διοχέτευση επιστημονικών συμβουλών στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής. και παροχή στους τελευταίους εργαλείων αξιολόγησης και διαχείρισης της αβεβαιότητας, των κινδύνων και της προφύλαξης στην επιστήμη.

- Επιστήμη και διακυβέρνηση: ανάλυση και υποστήριξη της βέλτιστης πρακτικής. ανάπτυξη νέων μηχανισμών διαβούλευσης για την προώθηση της παραγωγικότερης συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και των άμεσα ενδιαφερομένων στη διαμόρφωση και υλοποίηση της πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της γνωστοποίησης των επιστημονικών αποτελεσμάτων που είναι αναγκαία για τη λήψη αποφάσεων, με διατύπωση που γίνεται εύκολα κατανοητή από την κοινωνία των πολιτών και τους άλλους άμεσα ενδιαφερόμενους. παρακολούθηση δραστηριοτήτων σχετικά με τη λειτουργία των διαδικασιών χάραξης πολιτικής, προκειμένου να αξιολογηθεί η διάδραση μεταξύ εμπειρογνωμόνων, βιομηχανίας, κοινωνίας των πολιτών και υπευθύνων χάραξης πολιτικής.

- Επιστημονικές συμβουλές και συστήματα αναφοράς: ανταλλαγή εμπειριών και ορθής πρακτικής. παρακολούθηση της παραγωγής επιστημονικών συμβουλών παγκοσμίως και τρόπος με τον οποίο οι εν λόγω συμβουλές παρέχονται ως πληροφοριακό στοιχείο για τη λήψη αποφάσεων. ανάπτυξη νέων και καλύτερων μεθοδολογιών για αξιόπιστα και αναγνωρισμένα συστήματα αναφοράς. διασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας και της αποτελεσματικής αξιοποίησης του Ευρωπαϊκού Ερευνητικού Συμβουλευτικού Οργάνου και των υποεπιτροπών του, ώστε να παρέχουν επιστημονικές συμβουλές για την ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας.

ii) Υπεύθυνη έρευνα και εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογίας

Σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι η ταχύτατες εξελίξεις στην επιστήμη εναρμονίζονται με τις ηθικές αξίες όλων των Ευρωπαίων. Οι δραστηριότητες θα προάγουν την "υπεύθυνη έρευνα" στην Ευρώπη, όπου οι απαιτήσεις για ερευνητική ελευθερία συμφιλιώνονται καλύτερα με την κοινωνική και περιβαλλοντική ευθύνη κατά την ανάπτυξη και εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογίας, καθώς επίσης και τον δημόσιο διάλογο, την παρακολούθηση και έγκαιρη προειδοποίηση όσον αφορά τα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα, καθώς και τους κινδύνους που προκύπτουν από τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις, προς όφελος των υπευθύνων χάραξης πολιτικής σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, καθώς και των άλλων ενδιαφερόμενων ομάδων.

- Δεοντολογία: δικτύωση μεταξύ των υφιστάμενων οργάνων και δραστηριοτήτων σχετικά με τη δεοντολογία στην Ευρώπη και προώθηση του διαλόγου για τη δεοντολογία στην έρευνα με άλλες περιφέρειες σε παγκόσμιο πλαίσιο. ευαισθητοποίηση και επιμορφωτικές δραστηριότητες σε θέματα δεοντολογίας. συντονισμός και εκπόνηση κώδικα δεοντολογικής συμπεριφοράς για τις ερευνητικές δραστηριότητες και τις τεχνολογικές εξελίξεις. έρευνα όσον αφορά την δεοντολογία σε σχέση με την επιστήμη, τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις εφαρμογές τους, παραδείγματος χάριν σε σχέση με την κοινωνία της πληροφορίας, τις νανοτεχνολογίες, την ανθρώπινη γενετική, την βιοϊατρική έρευνα και τις τεχνολογίες τροφίμων.

- Αβεβαιότητα, κίνδυνοι και εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης: ανάλυση και υποστήριξη της βέλτιστης πρακτικής κατά την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης σε διάφορους τομείς χάραξης πολιτικής και κατά την εκτίμηση, διαχείριση και κοινοποίηση της αβεβαιότητας και των κινδύνων.

iii) Επιτάχυνση του διαλόγου επιστήμης/κοινωνίας. γυναίκες και επιστήμη

Η υποστήριξη της υπεύθυνης ανάπτυξης της επιστήμης και της τεχνολογίας απαιτεί όχι μόνο συνεχή διάλογο μεταξύ των άμεσα ενδιαφερόμενων, αλλά και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις και στις πιθανές επιπτώσεις τους, καθώς και ευρύτερη κατανόηση της επιστημονικής κουλτούρας και της κουλτούρας της καινοτομίας. Υπάρχει επίσης ιδιαίτερη ανάγκη να ενισχυθεί το ενδιαφέρον των νέων για την επιστήμη, να αυξηθεί η ελκυστικότητα της επιστημονικής σταδιοδρομίας και να πραγματοποιηθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση της ισότητας των δύο φύλων στην έρευνα, γεγονός που θα συμβάλει επίσης στην αύξηση των ανθρωπίνων πόρων και θα βελτιώσει το επίπεδο αριστείας της ευρωπαϊκής έρευνας.

- Κατανόηση από το κοινό: υποστήριξη εκδηλώσεων ευαισθητοποίησης και αναγνώριση των επιτευγμάτων της ευρωπαϊκής έρευνας. ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν την κοινή γνώμη, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου των μέσων μαζικής επικοινωνίας και των προσώπων που παρέχουν επιστημονική ενημέρωση. ανάπτυξη νέων τρόπων ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του κοινού. ενθάρρυνση ενός εφ´όλης της ύλης διαλόγου μεταξύ των''άμεσα ενδιαφερομένων'' και ενίσχυση της ευαισθητοποίησης της κοινωνίας σε θέματα καινοτομίας.

- Ενδιαφέρον των νέων για επιστημονική σταδιοδρομία: πρωτοβουλίες για προσέλκυση της νέας γενιάς προκειμένου να συμμετάσχει στη συζήτηση για την επιστήμη και την τεχνολογία και τον κοινωνικό τους αντίκτυπο, καθώς και για την ευαισθητοποίηση της νεολαίας όσον αφορά την επιστήμη και την τεχνολογία. υποστήριξη της ανάπτυξης καλύτερων προσεγγίσεων της επιστήμης για μαθήτριες και μαθητές, εντός και εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς και δράσεων που αφορούν την καλύτερη κατανόηση της σχετικής ελκυστικότητας και των κοινωνικών πτυχών της επιστημονικής σταδιοδρομίας.

- Γυναίκες και επιστήμη: δράσεις ενίσχυσης του πολιτικού διαλόγου σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο για την κινητοποίηση των γυναικών επιστημόνων και την προώθηση της συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα. προώθηση της ανάπτυξης του συστήματος εγρήγορσης «Γυναίκες και Επιστήμη» και των συναφών δραστηριοτήτων για την προαγωγή της ισότητας των δύο φύλων στο σύνολο του προγράμματος πλαισίου. ειδικές δράσεις για την βελτίωση της κατανόησης του θέματος της ισότητας των δύο φύλων στην επιστήμη.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ - ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Για την υλοποίηση του ειδικού προγράμματος και σύμφωνα με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο 2002-2006 δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με σκοπό τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου της Έρευνας (2002/.../ΕΚ) και σύμφωνα με τους κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων και τους κανόνες διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας (2002/.../ΕΚ), η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει, για το σύνολο των τομέων της επιστήμης και της τεχνολογίας:

- πειραματικά έργα καινοτομίας που αποσκοπούν στην πειραματική δοκιμή, στην επικύρωση και στη διάδοση, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, νέων ιδεών και μεθόδων για την καινοτομία, στον τομέα ''Έρευνα και καινοτομία''.

- ειδικά στοχοθετημένα έργα με σκοπό τη διεξαγωγή δραστηριοτήτων έρευνας ή επίδειξης στον τομέα ''Επιστήμη και κοινωνία''.

- ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες σχετικά με την υποδομή, οι οποίες συνδυάζουν δραστηριότητες που είναι ουσιαστικές για την ενίσχυση και ανάπτυξη των ερευνητικών υποδομών για παροχή υπηρεσιών σε ευρωπαϊκή κλίμακα, στον τομέα ''Έρευνητικές υποδομές''.

- δράσεις κινητικότητας και κατάρτισης που υλοποιούν ορισμένες δραστηριότητες «Μαρία Κιουρί», όπως τα ερευνητικά δίκτυα κατάρτισης, διαλέξεις, επιμορφωτικά μαθήματα και ατομικές υποτροφίες κατάρτισης στον τομέα ''Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα''.

- ειδικές δράσεις συντονισμού και υποστήριξης για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν προσδιοριστεί σε όλα τα πεδία του προγράμματος.

- συνοδευτικές δράσεις με τη βοήθεια πρόσθετων μέτρων προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος ή να προπαρασκευαστούν μελλοντικές δραστηριότητες, στο πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τις προτάσεις με βάση τα κριτήρια αξιολόγησης που παρατίθενται στις προαναφερθείσες αποφάσεις, προκειμένου να εξακριβώσει τη συνάφειά τους με τους στόχους του προγράμματος, την επιστημονική και τεχνολογική τους αριστεία, την κοινοτική προστιθέμενη αξία τους και τη διαχειριστική ικανότητα των συμμετεχόντων.

Η κοινοτική συμμετοχή χορηγείται σύμφωνα με τις προαναφερθείσες αποφάσεις. Σε περίπτωση συμμετοχής φορέων από περιφέρειες που υστερούν σε ανάπτυξη, είναι δυνατή η χορήγηση συμπληρωματικής χρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά ταμεία, εντός των ορίων που προβλέπονται από το κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της έρευνας.

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Τομέας (-εις) πολιτικής: ´Ερευνα

Δραστηριότητα (-ες): Δράσεις έρευνας βάσει της συνθήκης ΕΚ.

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης με σκοπό την «Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας»

1. ΓΡΑΜΜΗ(-ΕΣ) ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ + ΟΝΟΜΑΣΙΑ

Υποτμήμα B6 6 ´Εμμεσες δράσεις: οι γραμμές αυτές θα καθοριστούν στις αρχές της διαδικασίας του προϋπολογισμού του 2003, λαμβάνοντας υπόψη την ονοματολογία ΑΒΒ, που βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας.

2. ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

2.1. Συνολικό κονδύλιο της δράσης (Μέρος B): 3.050 εκατ. ευρώ σε ΠΑΥ

2.2. Περίοδος υλοποίησης:

2002-2006

2.3. Συνολική πολυετής εκτίμηση των δαπανών:

α) Χρονοδιάγραμμα των πιστώσεων αναλήψεων υποχρεώσεων/πιστώσεων πληρωμών (δημοσιονομική παρέμβαση) (πρβλ. σημείο 6.1.1)

εκατ. ευρώ (μέχρι τρίτου δεκαδικού)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

β) Tεχνική και Διοικητική Συνδρομή (ΤΔΣ) και Δαπάνες Στήριξης (ΔΣ) (πρβλ. σημείο 6.1.2)

Αυτή η κατηγορία κονδυλίων δεν έχει εφαρμογή στο συγκεκριμένο τομέα.

γ) Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις των ανθρώπινων πόρων και των άλλων δαπανών διοικητικής λειτουργίας (πρβλ. σημεία 7.2 και 7.3)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

2.4. Συμβατότητα με τον δημοσιονομικό προγραμματισμό και με τις Δημοσιονομικές Προοπτικές

|X| Πρόταση συμβατή με τον ισχύοντα δημοσιονομικό προγραμματισμό

| | Η πρόταση αυτή απαιτεί επαναπρογραμματισμό του αντίστοιχου τομέα των Δημοσιονομικών Προοπτικών

| | συμπεριλαμβανομένης, εφόσον συντρέχει περίπτωση, προσφυγής στις διατάξεις της Διοργανικής Συμφωνίας.

2.5 Δημοσιονομικές επιπτώσεις επί των εσόδων

| | Ουδεμία δημοσιονομική επίπτωση (αφορά τεχνικές πτυχές της εφαρμογής ενός μέτρου)

|X| Δημοσιονομική επίπτωση - Η επίδραση επί των εσόδων έχει ως εξής:

Ορισμένα συνδεδεμένα κράτη θα συμβάλουν στη χρηματοδότηση του ειδικού προγράμματος.

Οι συμφωνίες σύνδεσης είναι συνάρτηση ενός προγράμματος πλαισίου. Η ανανέωσή τους θα αποτελέσει αντικείμενο επαναδιαπραγμάτευσης μετά τη θέσπιση του νέου προγράμματος πλαισίου και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να προβλεφθεί το ποσό των εν λόγω εσόδων.

Σύμφωνα με το άρθρο 27 του Δημοσιονομικού Κανονισμού, ορισμένα έσοδα μπορούν να καταλήξουν σε επαναχρησιμοποίηση.

3. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

´Αρθρο 166 της Συνθήκης ΕΚ.

Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το πρόγραμμα πλαίσιο 2002-2006 δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας

5. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ

5.1. Αναγκαιότητα κοινοτικής παρέμβασης

5.1.1 Επιδιωκόμενοι στόχοι

Οπως αναγνωρίστηκε στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας, της Φέιρα, της Νίκαιας και, πιο πρόσφατα, της Στοκχόλμης, η έρευνα αποτελεί κεντρική συνιστώσα της οικονομίας και της κοινωνίας της γνώσης η οποία αναπτύσσεται σε παγκόσμια κλίμακα. Ο στόχος που έθεσε η Ευρωπαϊκή ´Ενωση στη Λισαβόνα για την επερχόμενη δεκαετία ήταν «να γίνει η πιο ανταγωνιστική και η πιο δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο, ικανή για αειφόρο οικονομική ανάπτυξη καθώς και για ποσοτική και ποιοτική βελτίωση της απασχόλησης και για μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή». Περισσότερο από ποτέ, η έρευνα επιβεβαιώνεται ως ένας από τους βασικούς μοχλούς της οικονομικής και κοινωνικής προόδου, ένας βασικός παράγοντας για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, την απασχόληση και την ποιότητα ζωής. Η επιστήμη και η τεχνολογία αποτελούν, εξάλλου, κεντρικό στοιχείο της διαδικασίας λήψης πολιτικών αποφάσεων τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής ´Ενωσης όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Ωστόσο, οι διαρθρωτικές αδυναμίες της Ευρώπης σε θέματα έρευνας εξακολουθούν να υφίστανται. Αφορούν τέσσερα βασικά σημεία:

I. Ανεπαρκείς και διάσπαρτες επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και γενικότερα της γνώσης (Ε&ΤΑ, εκπαίδευση και λογισμικό), με αποτέλεσμα η Ευρωπαϊκή ´Ενωση να υπολείπεται των ανταγωνιστών της. Το 1999, επένδυσε 76 δισ. ευρώ λιγότερο απ´ό,τι οι ΗΠΑ στην έρευνα και ανάπτυξη. Σήμερα υπολείπεται των ανταγωνιστών της όσον αφορά τις ερευνητικές δαπάνες σε σχέση με το ΑΕΠ (το 1999, 1,9% στην 'Ενωση έναντι 2,6% στις ΗΠΑ και 2,9% στην Ιαπωνία) [16]. Το 1999, οι ΗΠΑ επένδυσαν περίπου 9% στον τομέα της γνώσης, προπορευόμενες της 'Ενωσης (7.6%) και της Ιαπωνίας (6.9%). Και η απόκλιση μεγαλώνει διαρκώς.

[16] Στοιχεία του 1998

II. Ανεπαρκείς ανθρώπινοι πόροι στον τομέα της έρευνας. Οι ερευνητές αντιπροσωπεύουν 5,3/1000 του εργατικού δυναμικού στην Ευρωπαϊκή ´Ενωση (1998), 7,4/1000 στις ΗΠΑ (1993) και 8,9/1000 στην Ιαπωνία (1998), όπου οι ερευνητές είναι διπλάσιοι στη βιομηχανία. Οι άμεσες δημόσιες δαπάνες για την ανώτατη παιδεία αντιστοιχούν σε 0,9% του ΑΕΠ στην ´Ενωση, 1,4% στις ΗΠΑ και 0,5% στην Ιαπωνία (1997).

III. Περιορισμένη ικανότητα μετατροπής των επιστημονικών επιτευγμάτων σε καινοτόμα και ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες, παρά την υψηλής ποιότητας επιστημονική παραγωγή. Ο αριθμός των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που χορηγούνται από τα τρία γραφεία διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας (ευρωπαϊκό, αμερικανικό, ιαπωνικό) ανά εκατομμύριο κατοίκων ανέρχεται σε 32 στην ´Ενωση, 49 στις ΗΠΑ και 88 στην Ιαπωνία. Το 1998, το εμπορικό ισοζύγιο για προϊόντα υψηλής τεχνολογίας σημείωσε έλλειμμα της τάξης των 28 δισ. ευρώ στην ´Ενωση (τάση που επιβεβαιώθηκε καθόλη τη δεκαετία), συγκριτικά προς το έλλειμμα των 8 δισ. ευρώ στις ΗΠΑ και το πλεόνασμα των 39 δισ. ευρώ στην Ιαπωνία. Οι επενδύσεις επιχειρηματικών κεφαλαίων στους προηγμένους τομείς αντιστοιχούν σε 80% στις ΗΠΑ και, παρά την ανοδική πορεία, μόλις σε 26% στην 'Ενωση και 23% στην Ιαπωνία.

IV. Κατακερματισμός των ερευνητικών πολιτικών στην Ευρώπη. Μέχρι σήμερα, η Ευρώπη δεν έχει υιοθετήσει μία ολοκληρωμένη ερευνητική πολιτική, Οι δεκαπέντε εθνικές πολιτικές συνυπάρχουν από κοινού και παράλληλα με το κοινοτικό πρόγραμμα πλαίσιο χωρίς επαρκή συντονισμό μεταξύ τους ώστε να επιτυγχάνουν αποτελεσματική οργάνωση και αξιοποίηση. Αυτή η έλλειψη συντονισμού επηρεάζει επίσης την δημιουργία και την αποτελεσματική αξιοποίηση των ερευνητικών υποδομών.

Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, η Επιτροπή πρότεινε και το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικύρωσαν την δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας». Η υλοποίησή του θα αποτελέσει κατ´ανάγκη το προϊόν κοινών προσπαθειών της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης, των κρατών μελών και των συντελεστών στον τομέα της έρευνας. Τα ερευνητικά προγράμματα πλαίσια της ´Ενωσης (2002-2006) και τα ειδικά προγράμματα θα συνεισφέρουν ειδικότερα ως σημαντικές κινητήριες δυνάμεις στην ολοκλήρωση, στον συντονισμό και διάρθρωση της έρευνας στην ´Ενωση, καθώς και στην ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας.

Μία διαρθρωτική αλλαγή στον επιστημονικό και τεχνολογικό ιστό της ´Ενωσης, η οποία θα αποκαταστήσει τις προαναφερόμενες αδυναμίες, απαιτεί πόρους αντίστοιχους προς το εύρος του εγχειρήματος. Η Επιτροπή πρότεινε χρηματοδότηση του προγράμματος πλαισίου της τάξης των 17,5 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο προηγούμενο επίπεδο χρηματοδότησης συνεκτιμώντας τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη (που εξακολουθεί όμως να αντιπροσωπεύει το 5-6% των δημόσιων δαπανών για την Ε&ΤΑ). Η Επιτροπή εκτιμά ότι ένα τέτοιο ποσό μπορεί να έχει αισθητή επίπτωση στο ερευνητικό σύστημα καθαυτό, να βελτιώσει τουλάχιστον ορισμένους από τους γενικούς δείκτες έρευνας και να έχει σημαντική επίπτωση στους τομείς προτεραιότητας του προγράμματος πλαισίου που θα επιφέρουν την ανάπτυξη στην ´Ενωση. Εν γένει αυτό το επίπεδο χρηματοδότησης θα επιτρέψει τη διατήρηση, της κοινοτικής προσπάθειας στον τομέα της Ε&ΤΑ, εκπεφρασμένης ως ποσοστό του ΑΕΠ, στα σημερινά της επίπεδα , κατά την περίοδο 2003-2006.

Τα προγράμματα πλαίσια προβλέπεται να εφαρμοστούν μέσω πέντε ειδικών προγραμμάτων, εκ των οποίων τα τρία άπτονται της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και τα δύο της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ). Κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται ανάλογα με το χαρακτήρα των εφαρμοζόμενων μέσων, που αντικατοπτρίζουν τους στόχους και την οργάνωση του προγράμματος πλαισίου:

- ´Ενα πρόγραμμα «Ολοκλήρωση και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας» που περιλαμβάνει τις έμμεσες δράσεις που προβλέπονται υπό τον τίτλο «Ολοκλήρωση της έρευνας» και υπό τον τίτλο «Ενίσχυση των βάσεων του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας», συνδυάζοντας τοιουτοτρόπως τις δραστηριότητες έρευνας και συντονισμού.

- ´Ενα πρόγραμμα "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας», που περιλαμβάνει δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα, στήριξης και δόμησης.

- Δύο προγράμματα «Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ)» που περιλαμβάνουν τις άμεσες δράσεις που υλοποιεί το ΚΚΕρ στον μη πυρηνικό και πυρηνικό τομέα αντίστοιχα..

- ´Ενα πρόγραμμα «Πυρηνική ενέργεια» που περιλαμβάνει τις έμμεσες δράσεις που υλοποιούνται στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.

Οι στόχοι του ειδικού προγράμματος "Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας" καθορίζονται κατωτέρω ανά πεδίο δράσης, από κοινού με την αιτιολόγησή τους και την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία που συνεπάγονται.

1. ´Ερευνα και καινοτομία

Στόχος των δράσεων αυτών είναι να προωθήσουν την τεχνολογική καινοτομία, την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων, τη μεταφορά γνώσεων και τεχνολογιών, καθώς και τη δημιουργία τεχνολογικών επιχειρήσεων στο εσωτερικό της Κοινότητας και σε όλες τις περιφέρειές της.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Ανάγκη μείωσης των αποκλίσεων απόδοσης μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών.

- Ανάγκη προώθησης πολιτικών και αναπτυξιακών στρατηγικών για την καινοτομία.

- Ανάγκη διάθεσης πληροφοριών και εξειδικευμένων υπηρεσιών στους συμμετέχοντες σε κοινοτικές ερευνητικές δραστηριότητες σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

- Προς το παρόν, η πληροφόρηση σχετικά με τις οικονομικές και τεχνικές τάσεις είναι ελλιπής ή δεν έχει επαρκώς υψηλή απήχηση.

- Ανάγκη προώθησης της συνεργασίας μεταξύ φορέων που διαθέτουν πρόσθετη τεχνογνωσία με σκοπό την επίτευξη της καινοτομίας.

2. Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα

Οι δραστηριότητες που θα αναληφθούν υπό τον παρόντα τίτλο έχουν στόχο να συμβάλουν στην ανάπτυξη αφθονίας ανθρώπινων πόρων παγκόσμιου κύρους σε όλες τις περιφέρειες της Κοινότητας, μέσω: της προώθησης της διακρατικής κινητικότητας, για σκοπούς εκπαίδευσης και κατάρτισης, ανάπτυξης δεξιοτήτων ή μεταφοράς γνώσεων, ιδίως μεταξύ διαφορετικών κλάδων' της υποστήριξης της ανάπτυξης της επιστημονικής αριστείας και της προσέλκυσης ερευνητών από τρίτες χώρες στη Ευρώπη. Η πτυχή αυτή θα επιτευχθεί με την επιδίωξη της μέγιστης αξιοποίησης όλων των συνιστωσών του πληθυσμού, ειδικότερα των γυναικών, λαμβάνοντας κατάλληλα μέτρα για το σκοπό αυτό.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Χαμηλό ποσοστό ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού στον τομέα της Ε&Α (5,3/1000 το 1998) συγκριτικά προς τις ΗΠΑ (7,4 το 1993) και την Ιαπωνία (8,9 το 1998).

- Φυγή ευρωπαίων επιστημόνων στις ΗΠΑ, με ποσοστά παραμονής μέχρι 50% (1998) μετά την ολοκλήρωση των διδακτορικών σπουδών τους στις ΗΠΑ.

- Χαμηλό ποσοστό ανάληψης θέσεων για επιστημονικές σπουδές και ακαδημαϊκή έρευνα (στην ανώτατη εκπαίδευση 23% των ατόμων ηλικίας 20-29 ετών στην ´Ενωση, συγκριτικά προς 39% στις ΗΠΑ και 21% στην Ιαπωνία).

- Αυστηρότητα των ακαδημαϊκών σταδιοδρομιών και ελκυστικότερες προοπτικές σταδιοδρομίας στη βιομηχανία.

- Διαφορετικές εθνικές και περιφερειακές νομοθετικές διατάξεις και πρακτικές που επηρεάζουν την κινητικότητα των ερευνητών.

3. Ερευνητικές υποδομές

Στόχος των δράσεων που θα αναληφθούν υπό τον παρόντα τίτλο είναι να συμβάλουν στην ανάπτυξη ενός ιστού ερευνητικών υποδομών ανωτάτου επιπέδου στην Ευρώπη, και να προωθήσουν τη βέλτιστη αξιοποίηση των υποδομών αυτών σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στη διακρατική πρόσβαση στις εγκαταστάσεις.

- Δεν έχει ακόμα καταστεί πλήρως αξιοποιήσιμο το δυναμικό των δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

- Η σύναψη πoλυεθνικών συμφωνιών χρηματοδότησης παρουσιάζει δυσχέρειες.

- Η σχετική με τις υποδομές τεχνολογική ανάπτυξη παρεμποδίζεται από έλλειψη κρίσιμης μάζας.

4. Επιστήμη και κοινωνία

Στόχος των δράσεων που θα αναληφθούν υπό τον παρόντα τίτλο είναι να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη αρμονικών σχέσεων μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας και το άνοιγμα στην καινοτομία στην Ευρώπη, μέσω της καθιέρωσης νέων σχέσεων και ενημερωμένου διαλόγου μεταξύ ερευνητών, βιομηχάνων, πολιτικών ιθυνόντων και πολιτών.

Αιτιολόγηση των προσπαθειών και ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία

- Πρόσφατα γεγονότα στην Ευρώπη, όπως η σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (ESB) και οι ΓΤΟ, οδήγησαν σε απώλεια της εμπιστοσύνης του κοινού έναντι της επιστήμης και της τεχνολογίας.

- Οι πολιτικοί ιθύνοντες οφείλουν να δίνουν ταχείες και ακριβείς απαντήσεις σε περίπλοκα επιστημονικά ζητήματα, που συνήθως υπερβαίνουν τα γεωγραφικά σύνορα.

- Οι παραδοσιακές μέθοδοι εκπαίδευσης δεν φαίνεται να επαρκούν.

- Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στον τομέα της επιστημονικής έρευνας (επί παραδείγματι, οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 50% των πτυχιούχων πανεπιστημίου στην Ευρώπη, αλλά μόλις το 10% των τακτικών καθηγητών).

5.1.2 Mέτρα σχετικά με την εκ των προτέρων (ex ante) αξιολόγηση

Με την ευκαιρία της προετοιμασίας των προτάσεων για τα ειδικά προγράμματα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν εκ των προτέρων (ex ante) αξιολόγηση. Τα αποτελέσματά της αντικατοπτρίζουν ιδίως:

- Τις συστάσεις της πενταετούς αξιολόγησης των προγραμμάτων πλαισίων και των ειδικών προγραμμάτων, που διενεργήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες στη διάρκεια του 2000.

- Την ενδιάμεση εξέταση του πέμπτου προγράμματος πλαισίου (1998-2002) της Επιτροπής, που περιγράφεται στο έγγραφο COM(2000)612 της 4ης Οκτωβρίου 2000 και αναλύεται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2000)1780 της 23ης Οκτωβρίου 2000.

- Τις ευρείες διαβουλεύσεις μεταξύ των βασικών συντελεστών, σχετικά με τις δύο ανακοινώσεις για τον Ευρωπαϊκό Χώρο της ´Ερευνας στη διάρκεια του 2000 [17] και την πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο στις αρχές του 2001.

[17] COM(2000) 612 της 4ης Οκτωβρίου 2000, COM(2000) 6 της 18ης Ιανουαρίου 2000

- Σειρά εσωτερικών και εξωτερικών μελετών της Επιτροπής σχετικά με το οικονομικό και πολιτικό πεδίο, το πεδίο των προοπτικών και τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων Ε&ΤΑ.

Τα αποτελέσματα της εκ των προτέρων (ex ante) αξιολόγησης αντικατοπτρίζονται ιδίως στις επιλογές που έγιναν όσον αφορά τη δομή των προγραμμάτων, τους στόχους και τις προτεραιότητες και τα μέσα εφαρμογής.

Οι στόχοι και οι προτεραιότητες επιλέγησαν σύμφωνα με την αυστηρή εφαρμογή του κριτηρίου της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας.

Αυτό καλύπτει τις ακόλουθες πτυχές που αφορούν τα θέματα προτεραιότητας και τις επιλεγείσες δραστηριότητες, των οποίων η αιτιολόγηση και η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία περιγράφονται λεπτομερέστερα στο σημείο 5.1 και τα αναμενόμενα αποτελέσματα στο σημείο 5.2 :

- Οικονομική σημασία της συνεργασίας (οικονομίες κλίμακας) και ευεργετικές επιπτώσεις στις ιδιωτικές ερευνητικές προσπάθειες και στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

- Διατήρηση ή εξέλιξη της θέσης της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης σε πεδία Ε&ΤΑ που έχουν στρατηγική σημασία γι´αυτήν.

- Ανάγκη συνδυασμού των συμπληρωματικών δεξιοτήτων σε διάφορες χώρες, ειδικότερα δε για την αντιμετώπιση πολυκλαδικών προβλημάτων, καθώς και ανάγκη προσφυγής σε συγκριτικές μελέτες σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

- Δεσμοί με τις προτεραιότητες και τα συμφέροντα της ´Ενωσης, καθώς και με την κοινοτική νομοθεσία και τις κοινοτικές πολιτικές.

- Κατ´ανάγκη υπερεθνικός χαρακτήρας των ερευνών, λόγω της κλίμακας των προβλημάτων ή για επιστημονικούς λόγους

´Οσον αφορά τα μέσα εφαρμογής, νέα μέσα που, λόγω του χαρακτήρα τους, εφαρμόζονται μόνο σε κοινοτικό επίπεδο, αποσκοπούν να συμβάλουν, σε επίπεδο ´Ενωσης, στην επίτευξη:

- της προώθησης της αλληλεπίδρασης μεταξύ έρευνας και καινοτομίας,

- της ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων και της ενίσχυσης της κινητικότητας,

- της υποστήριξης των ερευνητικών υποδομών,

- της ανάπτυξης αρμονικών σχέσεων μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας.

- Τα μέσα και οι αντίστοιχοι στόχοι περιγράφονται στο σημείο 5.2.

5.1.3 Mέτρα μετά την εκ των υστέρων (ex post) αξιολόγηση

Οι συστάσεις της πενταετούς αξιολόγησης των προγραμμάτων πλαισίων και των ειδικών προγραμμάτων, η οποία διενεργήθηκε το 2000, ελήφθησαν υπόψη κατά την προετοιμασία των προτάσεων για τα ειδικά προγράμματα, ειδικότερα δε αυτές που αφορούν:

- την ανάγκη ανάκτησης της καθυστέρησης που παρατηρείται στο πεδίο της Ε&ΤΑ στην Ευρώπη συγκριτικά προς τους ανταγωνιστές της,

- την ανάγκη συμπληρωματικότητας και συνοχής μεταξύ εθνικών και κοινοτικών πολιτικών στον τομέα της Ε&ΤΑ και το βασικό ρόλο της Επιτροπής στην επίτευξη αυτού του στόχου,

- τις θετικές επιπτώσεις του προγράμματος πλαισίου που «καλύπτει ένα κενό στην Ευρώπη, επιτρέποντας στους πανεπιστημιακούς και βιομηχανικούς ερευνητές να εκτελούν, από κοινού, εφηρμοσμένες εργασίες»,

- την ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών διαχείρισης του προγράμματος 1998-2002 και την ανάγκη «επανεξέτασης των δομών και διαδικασιών διαχείρισης του προγράμματος πλαισίου»,

- την ένταξη ερευνητικών δραστηριοτήτων της ´Ενωσης στο ευρύτερο πλαίσιο μιας αληθινής ευρωπαϊκής ερευνητικής πολιτικής,

- την ενίσχυση της επικέντρωσης των προγραμμάτων,

- την συνέχιση των ερευνών που είναι αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων των κοινοτικών πολιτικών,

- την επιδιωκόμενη εξέλιξη προς ένα προσαρμοσμένο φάσμα ευέλικτων μέσων, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις δυνατότητες που παρέχει η Συνθήκη.

Εξάλλου, η ενδιάμεση εξέταση του πέμπτου προγράμματος πλαισίου είχε ως αποτέλεσμα την προσαρμογή των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας των ειδικών προγραμμάτων, με στόχο την μεγαλύτερη επικέντρωση των προσπαθειών και την δρομολόγηση πειραματικών έργων για τα μέτρα που μελετώνται για το προσεχές πρόγραμμα πλαίσιο (δίκτυα, ομάδες έργων ("clusters"), βιομηχανικές πλατφόρμες, έργα μεγαλύτερης κλίμακας, κλπ).

5.2. Σχεδιαζόμενες δράσεις και λεπτομέρειες υλοποίησης της δημοσιονομικής παρέμβασης

Οι σχεδιαζόμενες δράσεις για το ειδικό πρόγραμμα «Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας» περιγράφονται κατωτέρω, κατά πεδίο λεπτομερούς δράσης. Η παρουσίαση αυτή επιτρέπει την προβολή των κατ´εκτίμηση αναμενόμενων αποτελεσμάτων, των συνεισφορών στους γενικούς στόχους του προγράμματος πλαισίου ή της Κοινότητας, καθώς και των συναφών δυνητικών παραμέτρων απόδοσης. Οι ενδείξεις αυτές παρατίθενται ως σημεία αναφοράς και όχι ως οριστικά εγκριθέντες στόχοι.

Μεταξύ των πεδίων δράσης και των τύπων των χρησιμοποιούμενων μέσων καθορίζεται κατωτέρω μία αντιστοιχία υπό μορφή πίνακα.

1. ´Ερευνα και καινοτομία

i) Δικτύωση των συντελεστών και ενθάρρυνση της αλληλεπίδρασης μεταξύ τους.

ii) Eνθάρρυνση των διαπεριφερειακών συνεργασιών.

iii) Πειραματική δοκιμή νέων εργαλείων και προσεγγίσεων.

iv) Ανάπτυξη και εδραίωση υπηρεσιών.

v) Αύξηση των οικονομικών και τεχνολογικών πληροφοριών.

vi) Ανάλυση και αξιολόγηση της καινοτομίας στα κοινοτικά ερευνητικά έργα.

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνειφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Αύξηση του αριθμού των νεοσύστατων επιχειρήσεων.

- Αύξηση του ποσού των επιχειρηματικών κεφαλαίων που επενδύονται σε καινοτόμες επιχειρήσεις.

- Αύξηση του αριθμού των συνεργασιών μεταξύ περιφερειών και με τις συνδεδεμένες χώρες.

- Αύξηση του αριθμού των χρηστών και του αριθμού των συναλλαγών που διενεργούνται ειδικότερα με ευρωπαϊκές υπηρεσίες της πληροφορίας.

- Διπλασιασμός του αριθμού των μελών των δικτύων που συνεργάζονται με ΜΜΕ.

2. Ανθρώπινοι πόροι και κινητικότητα

i) Δράσεις που αφορούν τον φορέα υποδοχής

(Δίκτυα ερευνητικής κατάρτισης «Μαρία Κιουρί», Υποτροφίες υποδοχής για κατάρτιση νέων ερευνητών «Μαρία Κιουρί», Υποτροφίες υποδοχής για τη μεταφορά γνώσεων «Μαρία Κιουρί», Διαλέξεις και επιμορφωτικά μαθήματα «Μαρία Κιουρί»)

ii) Ατομικές δράσεις

(Ευρωπαϊκές υποτροφίες «Mαρία Κιουρί», Διεθνείς υποτροφίες εξωτερικού «Μαρία Κιουρί», Διεθνείς υποτροφίες εσωτερικού «Μαρία Κιουρί», Υποτροφίες επανένταξης «Μαρία Κιουρί»)

iii) Προώθηση και αναγνώριση της αριστείας

(Υποτροφίες αριστείας «Μαρία Κιουρί», Βραβεία αριστείας «Μαρία Κιουρί», ´Εδρες «Μαρία Κιουρί»)

(Συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα συνδεδεμένα κράτη, Εσωτερική συνεργασία εντός του προγράμματος πλαισίου)

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνειφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Αξιολόγηση του αριθμού των έργων διεθνούς συνεργασίας και μεμονωμένων δράσεων, των συμμετεχουσών χωρών, της διάρκειας παραμονής, της ηλικίας των ερευνητών.

- Αξιολόγηση του αριθμού των ερευνητών/ερευνομηνών, της ηλικίας των συμμετεχόντων, των κλάδων και τύπων κατάρτισης.

- Αύξηση του αριθμού των μόνιμων θέσεων μετά την κινητικότητα.

- Προώθηση της επανόδου ευρωπαίων επιστημόνων στην Ευρώπη.

- Αύξηση του αριθμού των βραβευθέντων ερευνητών/ομάδων.

3. Ερευνητικές υποδομές

Ολοκληρωμένες πρωτοβουλίες,

Ανάπτυξη δικτύων επικοινωνίας,

Διακρατική πρόσβαση,

Μελέτες σχεδιασμού,

Ανάπτυξη νέων υποδομών.

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνειφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Παροχή πρόσβασης σε, ή υπηρεσιών από, περίπου 100 υποδομές για 8.000 ερευνητές κατά μέσον όρο ανά 100 εκατ. χρηματοδότησης.

- Προώθηση της συνεργασίας μεταξύ 100 συμμετεχόντων κατά μέσον όρο σε 10 δίκτυα ή ερευνητικά έργα ανά 100 εκατ. χρηματοδότησης.

- Αύξηση του αριθμού των νέων τεχνικών, τεχνολογικών ή ηλεκτρονικών δικτύων, που θα βελτιώσουν σημαντικά την παροχή υπηρεσιών από σχετικές υποδομές στους αντίστοιχους κλάδους.

4. Επιστήμη και κοινωνία

i) Προσέγγιση έρευνας και κοινωνίας

(επιστήμη και διακυβέρνηση, επιστημονικές συμβουλές και συστήματα αναφοράς)

ii) Εφαρμογή της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου με υπευθυνότητα

(δεοντολογία, αβεβαιότητα, κίνδυνοι και εφαρμογή της αρχής της πρόληψης)

iii) Ενίσχυση του διαλόγου επιστήμης/κοινωνίας και γυναίκες στην επιστήμη

(γνωριμία της επιστήμης και των πολιτών, ενδιαφέρον των νέων για επιστημονική σταδιοδρομία, γυναίκες και επιστήμη)

Αναμενόμενα αποτελέσματα, συνειφορές σε γενικούς στόχους ή δυνητικές παράμετροι απόδοσης

- Κατευθυντήριες γραμμές για την επιστήμη και τη διακυβέρνηση, και επιστημονικά συστήματα αναφοράς, με στόχο την καλύτερη διασύνδεση μεταξύ της επιστημονικής κοινότητας, των πολιτικών ιθυνόντων και της κοινωνίας των πολιτών.

- Χαρτογράφηση των δομών παροχής επιστημονικών συμβουλών στην ΕΕ και σε διεθνή κλίμακα.

- Πραγματοποίηση δεοντολογικών επανεξετάσεων προκειμένου να διασφαλίζεται η τήρηση αρχών δεοντολογίας στις κοινοτικές ερευνητικές δραστηριότητες, και ανάπτυξη κωδίκων συμπεριφοράς.

- Επίτευξη του στόχου της συμμετοχής 40% γυναικών σε συνελεύσεις και επιτροπές.

Tα μέσα παρέμβασης και χρηματοδοτικής συμμετοχής του προγράμματος πλαισίου είναι, ανάλογα με τους στόχους, τα εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(1) Συνοδευτικά μέτρα μπορούν επίσης να εφαρμόζονται σε ολόκληρο το ειδικό πρόγραμμα.

Οι αποδέκτες της δημοσιονομικής παρέμβασης της Κοινότητας είναι οι επιχειρήσεις (ιδίως οι ΜΜΕ), τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι εθνικοί ή ευρωπαϊκοί οργανισμοί που χρηματοδοτούν ερευνητικές δραστηριότητες. Οι τελευταίοι μπορούν επίσης να χρησιμεύσουν ως ενδιάμεσοι της δημοσιονομικής παρέμβασης της Κοινότητας.

5.3. Λεπτομέρειες υλοποίησης

Η Επιτροπή διασφαλίζει την υλοποίηση των δράσεων. Σε ορισμένες δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορεί να ζητείται η συνδρομή εξωτερικών οργανισμών.

6. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

6.1. Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις στο Μέρος B - (για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού)

Υπενθυμίζεται ότι το κονδύλιο αναφοράς του προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ανέρχεται σε 16.275 εκατ. ευρώ. Το σύνολο των κονδυλίων των προγραμμάτων πλαισίων 2002-2006 ανέρχεται σε 17.500 εκατ. ευρώ.

6.1.1 Δημοσιονομική παρέμβαση: ΠΑΥ σε εκατ. ευρώ (μέχρι τρίτου δεκαδικού)

Κατανομή

// Σύνολο

Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας // 3 050

1) ´Ερευνα και καινοτομία // 300

2) Ανθρώπινοι πόροι // 1 800

3) Ερευνητικές υποδομές // 900

4) Επιστήμη και κοινωνία // 50

ΣΥΝΟΛΟ // 3 050

Στο επίπεδο αυτό δεν έχει σημασία το ετήσιο χρονοδιάγραμμα για καθένα από αυτούς τους στόχους. Μπορεί να οριστεί μόνον αυστηρά κατ´αναλογία με το αντίστοιχο ολόκληρου του ειδικού προγράμματος, που είναι σύμφωνο με αυτό του προγράμματος πλαισίου. Η ετήσια εσωτερική ανάλυση θα καθοριστεί μεταγενέστερα στο πλαίσιο των προγραμμάτων εργασίας.

6.1.2 Τεχνική και Διοικητική Βοήθεια (ΤΔΒ), Δαπάνες Στήριξης (ΔΣ) και δαπάνες για τις Τεχνολογίες της Πληροφορίας (ΤΠ) (πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων)

Αυτή η κατηγορία κονδυλίων δεν έχει εφαρμογή στο συγκεκριμένο τομέα.

6.2. Υπολογισμός του κόστους ανά σχεδιαζόμενο μέτρο στο Μέρος Β (για ολόκληρη την περίοδο προγραμματισμού)

Για τις έμμεσες δράσεις του πέμπτου προγράμματος πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-2002), ο ετήσιος όγκος είναι της τάξης των 3500 νέων υπογεγραμμένων συμβάσεων (συνεκτικούμενων όλων των κατηγοριών), για ετήσιο προϋπολογισμό 3000 εκατ. ευρώ.

Για τις έμμεσες δράσεις του προγράμματος πλαισίου 2002-2006, ο ετήσιος προϋπολογισμός θα είναι της τάξης των 3700 εκατ. ευρώ, ήτοι πραγματική αύξηση κατά 13%.

Παρ´όλα αυτά, όπως αναφέρεται στο σημείο 5.1.2, νέα μέσα έχουν σχεδιαστεί για την εφαρμογή του νέου προγράμματος πλαισίου.

Συγκριτικά προς τα προηγούμενα προγράμματα πλαίσια, τα μέσα αυτά υπερβαίνουν τη διάσταση του απλού επιστημονικού έργου και εισάγουν την έννοια της ολοκλήρωσης της έρευνας, ιδίως με την επίτευξη κρίσιμης μάζας και τη δικτύωση δεξιοτήτων και πόρων σε καθορισμένα πεδία.

´Οσον αφορά τη διαχείριση του προγράμματος πλαισίου 2002-2006, η έννοια της κρίσιμης μάζας θα εκφραστεί με σημαντική αύξηση της βασικής χρηματοδοτικής συνεισφοράς σε έργα και αναμένεται να οδηγήσει σε ουσιαστική μείωση του αριθμού των συμβάσεων που συνάπτονται ετησίως.

7. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

Αποφασισμένη να προβεί σε ουσιαστική τροποποίηση της εφαρμογής του προγράμματος πλαισίου, η Επιτροπή προτείνει τη μείωση του ανώτατου ορίου για τους ανθρώπινους πόρους και τις άλλες διοικητικές δαπάνες σε 5,5% για τα δύο έμμεσα ερευνητικά προγράμματα που δεν αφορούν την πυρηνική ενέργεια.

Σήμερα, στα μέρη του πέμπτου προγράμματος πλαισίου που αφορούν την έμμεση έρευνα, εκτός της έρευνας για την πυρηνική ενέργεια, το συνολικό ανώτατο όριο για τους ανθρώπινους πόρους και τις άλλες διοικητικές δαπάνες ανέρχεται σε 7,0%.

Με τις παρούσες τάσεις, οι πραγματικές δαπάνες βάσει του πέμπτου προγράμματος πλαισίου πιθανόν να παραμείνουν πλησίον αυτού του ορίου, ίσως ελάχιστα χαμηλότερα.

Υποθέτοντας ότι ουδεμία αλλαγή επήλθε στις μεθόδους εφαρμογής του προγράμματος πλαισίου, και δεδομένης της ανάγκης να υπάρχει κάποιο περιθώριο σε αυτή την κατηγορία δαπανών, η Επιτροπή δεν έχει λόγο να ξεκινήσει από συνολικό ανώτατο όριο 7%. Κι αυτό διότι, σε μεγάλο βαθμό, ο προτεινόμενος προϋπολογισμός για το επόμενο πρόγραμμα αυξάνει σύμφωνα με τον πληθωρισμό, λαμβάνοντας υπόψη και την ανάπτυξη της οικονομίας.

Οιαδήποτε μείωση του συνολικού ανώτατου ορίου μπορεί να επιτευχθεί μόνον υπό την προϋπόθεση σημαντικών κερδών παραγωγικότητας, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αλλαγών στη διαχείριση του προγράμματος. ´Ενα σχετικά περιοριστικό σύνολο προϋποθέσεων περιλαμβάνει:

- Πάγωμα του συνολικού αριθμού του προβλεπόμενoυ προσωπικού στα επίπεδα του 2002 (1654 θέσεις απασχόλησης), υπό την προϋπόθεση κερδών παραγωγικότητας της τάξης του 2% ετησίως προς αντιστάθμιση της αύξησης του πραγματικού όγκου του προγράμματος.

- Ετήσιος πληθωρισμός 2%, ακόμα και αν οι δαπάνες προσωπικού τείνουν να σημειώνουν ελαφρώς μεγαλύτερη αύξηση.

- Πάγωμα των δαπανών για το εξωτερικό προσωπικό στα επίπεδα του 2002.

Το ανωτέρω σενάριο θα επέτρεπε στην Επιτροπή να προτείνει μείωση του συνολικού ανώτατου ορίου σε περίπου 6.3 %.

Ωστόσο, η Επιτροπή προετοιμάζεται να δεσμευτεί για σημαντικότερη μείωση του ανώτατου ορίου από 7,0% σε 5,5%. Αυτό θα επέτρεπε την άμεση διάθεση σε ερευνητικά έργα σημαντικού ποσού πρόσθετων πόρων, κατά προσέγγιση 230 εκατ. ευρώ.

Αυτό απαιτεί σωστές προσπάθειες για βελτίωση της παραγωγικότητας σε όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες. Το ανώτατο όριο 5,5% που προτείνεται για τις διοικητικές δαπάνες είναι καθολικό και καλύπτει τα ειδικά προγράμματα «Ολοκλήρωση και ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας» και «Δόμηση του Ευρωπαϊκού Χώρου της ´Ερευνας» συνολικά. ´Οσον αφορά την εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων, η Επιτροπή θα διασφαλίζει κατάλληλο επιμερισμό των διοικητικών δαπανών μεταξύ των αρμόδιων για τη διαχείριση ερευνητικών δραστηριοτήτων υπηρεσιών. Ο επιμερισμός θα λαμβάνει υπόψη τον προς διαχείριση συνολικό προϋπολογισμό, το βαθμό χρήσης των τριών νέων μέσων, την ένταση εργασίας και τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις των δραστηριοτήτων στα διάφορα στάδια του κύκλου ζωής τους, συμπεριλαμβανομένης της διάρκειας τους, καθώς και την ανάγκη διασφάλισης αποτελεσματικής διαχείρισης των συμβάσεων που έχουν αναληφθεί βάσει προηγούμενων προγραμμάτων πλαισίων.

Ο βασικός παράγοντας που θα επέτρεπε την επίτευξη αυτού είναι η εισαγωγή σε ευρεία κλίμακα των νέων μέσων που προτείνονται στο επόμενο πρόγραμμα πλαίσιο. Τα στοιχεία αυτά θα επιτρέψουν σαφείς μειώσεις του κόστους διαχείρισης του προγράμματος.

Με άλλα λόγια, ανώτατο όριο της τάξης του 5,5% εκφράζει την αποφασιστικότητα της Επιτροπής να τροποποιήσει ουσιαστικά την εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου.

- Είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι ακόμα και αν η χρήση των νέων μέσων συνάδει πλήρως με την πρόταση της Επιτροπής, οι επιπτώσεις τους στις διοικητικές δαπάνες θα είναι βαθμιαίες. Κατά την περίοδο 2003-2006, σημαντικό μέρος των διοικητικών δραστηριοτήτων που θα αναλάβει η Επιτροπή θα εξακολουθούν να αφορούν την εφαρμογή και περάτωση προηγούμενων προγραμμάτων πλαισίων.

Εφόσον η μέση διάρκεια των συμβάσεων έμμεσης έρευνας είναι τετραετής, περίπου 13.000 ανοικτές συμβάσεις με χρηματοδοτικό όγκο 6.600 εκατ. ευρώ αναμένονται στις αρχές του 2003.

Το ανώτατο όριο 5,5% για τους ανθρώπινους και τους διοικητικούς πόρους για έμμεσα προγράμματα, εκτός των προγραμμάτων για την πυρηνική ενέργεια, απαιτεί συνεπώς την αξιοποίηση ολόκληρου του δυναμικού της νέας προσέγγισης για τη διαχείριση του προγράμματος πλαισίου:

- Θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν πλήρως τα νέα μέσα προκειμένου να μειωθεί ο αριθμός μεμονωμένων έργων και συμβάσεων που θα διαχειρίζεται η Επιτροπή.

- Θα πρέπει να απλοποιηθεί και να αποκεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό η διαχείρισή τους.

- Θα πρέπει να αξιοποιηθούν όλες οι δυνατότητες προκειμένου να ανατίθενται σε εξωτερικούς φορείς οι δραστηριότητες τεχνικής στήριξης και ορισμένες πτυχές της διαχείρισης ειδικών κατηγοριών δραστηριοτήτων, εφόσον αυτό μειώνει τις συνολικές διοικητικές δαπάνες.

Απαιτούνται επίσης αποτελεσματικές δομές προγράμματος και προϋπολογισμού και το μειωμένο ανώτατο όριο 5,5% πρέπει να εφαρμόζεται για το σύνολο των δύο προγραμμάτων έμμεσης έρευνας εκτός της έρευνας για την πυρηνική ενέργεια.

Η παρούσα πρόταση εξαρτάται σε αποφασιστικό βαθμό από την θέσπιση των νέων μέσων σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής. Οιαδήποτε αναθεώρησή της συνεπάγεται αλλαγή του ανώτατου ορίου των διοικητικών δαπανών.

7.1. Επιπτώσεις στους ανθρώπινους πόρους

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Για τις έμμεσες δράσεις έρευνας υπάρχει ένας ειδικός πίνακας προσωπικού που περιλαμβάνει συνολικά 954 θέσεις Α, 273 θέσεις Β και 427 θέσεις Γ, ήτοι συνολικά 1654 θέσεις (ΕΚ και Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένου του ΔΣΠ 3/2001).

Στον ανωτέρω πίνακα προσωπικού πρέπει να προστεθούν 166 θέσεις του προϋπολογισμού λειτουργίας, χωρίς χρηματοδοτικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό αυτών των προγραμμάτων, βάσει της γραμμής συμμετοχή στη διαμόρφωση και εφαρμογή ερευνητικών πολιτικών.

7.2 Συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις των ανθρώπινων πόρων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά αντιστοιχούν στις συνολικές δαπάνες για ολόκληρη τη διάρκεια του προγράμματος.

7.3 ´Αλλες δαπάνες διοικητικής λειτουργίας που απορρέουν από τη δράση

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά αντιστοιχούν στις συνολικές δαπάνες για τη συγκεκριμένη δράση για τα τέσσερα έτη εφαρμογής του ειδικού προγράμματος