·Μια δεύτερη αξιοσημείωτη υπόθεση, η οποία επί του παρόντος υπόκειται σε επίλυση διαφορών στο πλαίσιο του ΠΟΕ, ήταν τα μέτρα κατά των επιδοτήσεων στις ώριμες ελιές της Ισπανίας που επέβαλαν οι ΗΠΑ τον Αύγουστο του 2018. Η εν λόγω έρευνα επικεντρώθηκε κυρίως στα μέτρα στήριξης της ΕΕ στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, τα οποία δεν θεωρούνται ειδικά, δεν στρεβλώνουν το εμπόριο και, ως εκ τούτου, δεν είναι αντισταθμίσιμα. Τον Δεκέμβριο του 2020 ο πρόεδρος της ειδικής ομάδας ενημέρωσε το όργανο επίλυσης διαφορών ότι, λόγω των καθυστερήσεων που προκάλεσε η πανδημία της COVID-19, η ειδική ομάδα αναμένεται να εκδώσει την τελική έκθεσή της στα μέρη έως το τέλος Ιουνίου 2021.

Στο τέλος του 2020 ίσχυαν 178 μέτρα εμπορικής άμυνας που επηρέαζαν τις εξαγωγές της ΕΕ, ήτοι 5 περισσότερα από 2019 και αντιπροσωπεύουν τον υψηλότερο μέχρι σήμερα αριθμό στην εποπτική δραστηριότητα της Επιτροπής. Το επίπεδο αυτό αναμένεται να παραμείνει σταθερό, με μεγάλο αριθμό νέων ερευνών να έχουν ξεκινήσει το 2020: 43 σε σύγκριση με 37 το 2019.

Το μέσο αντιντάμπινγκ παραμένει το μέσο που χρησιμοποιείται περισσότερο παγκοσμίως, αντιπροσωπεύοντας 133 από τα 178 ισχύοντα μέτρα. 39 από τα μέτρα ήταν μέτρα διασφάλισης (έναντι 37 το 2019) και 6 ήταν μέτρα κατά των επιδοτήσεων.

Κινήθηκαν 43 νέες έρευνες, κινήθηκαν 22 διαδικασίες διασφάλισης (έναντι 30 το 2019), 20 ήταν έρευνες αντιντάμπινγκ και μία ήταν έρευνα κατά των επιδοτήσεων.

Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει τον μεγαλύτερο αριθμό μέτρων κατά των ενωσιακών εξαγωγών, με 38 ισχύοντα μέτρα (36 το 2019), ακολουθούμενες από την Κίνα με 19, την Τουρκία με 16 και την Ινδία με 15.

Από τα μέτρα που ίσχυαν κατά της ΕΕ το 2020, τα προϊόντα χάλυβα αντιπροσωπεύουν τον υψηλότερο αριθμό – 70 από τα 178, αποτελούμενα από 54 μέτρα αντιντάμπινγκ, 3 μέτρα κατά των επιδοτήσεων και 13 μέτρα διασφάλισης. Ακολουθούν τα χημικά προϊόντα – 48, αποτελούμενα από 42 μέτρα αντιντάμπινγκ και 6 μέτρα διασφάλισης. Άλλοι τομείς που αποτελούν συχνά στόχο είναι οι κατεψυγμένες τηγανητές πατάτες, τα κεραμικά πλακίδια ή το χαρτί.

1.6Δραστηριότητες στο πλαίσιο του ΠΟΕ

Λόγω της πανδημίας της COVID-19, ο ΠΟΕ ακύρωσε τις συνεδριάσεις του Απριλίου των επιτροπών επιδοτήσεων και αντισταθμιστικών μέτρων, μέτρων αντιντάμπινγκ και διασφαλίσεων και πραγματοποίησε εικονικές συνεδριάσεις τον Οκτώβριο του 2020. Η άτυπη ομάδα για την καταπολέμηση της καταστρατήγησης και η ομάδα εργασίας για την εφαρμογή του αντιντάμπινγκ δεν συνεδρίασαν κατά τη διάρκεια του 2020.

Στο πλαίσιο της επιτροπής αντιντάμπινγκ, η ΕΕ παρουσίασε ορισμένες έρευνες τρίτων χωρών που προκαλούν ανησυχία στους ενωσιακούς εξαγωγείς. Περιλαμβάνονταν τα εξής: έρευνα επανεξέτασης από την Τελωνειακή Ένωση της Νοτίου Αφρικής (SACU) για τις εισαγωγές κατεψυγμένων τηγανητών πατατών από το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες· επανεξέταση από τον Καναδά των μέτρων για τη ραφιναρισμένη ζάχαρη από τη Δανία, τις Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο και επανεξέταση, από τις ΗΠΑ, των προκαταρκτικών δασμών αντιντάμπινγκ στις εισαγωγές κοινών φύλλων αλουμινίου από κράμα καταγωγής επτά κρατών μελών της ΕΕ.

Στο πλαίσιο της επιτροπής επιδοτήσεων και αντισταθμιστικών μέτρων (SCM), η ΕΕ, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία υποστήριξαν από κοινού ένα θέμα της ημερήσιας διάταξης σχετικά με τον ρόλο των επιδοτήσεων ως παράγοντα της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας σε διάφορους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας. Πρόκειται για μια συνεχή διαδικασία για την κατανόηση του ρόλου που διαδραματίζουν οι επιδοτήσεις στη συμβολή στην πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε διάφορους τομείς. Το 2020 η συζήτηση επικεντρώθηκε στην έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Μέτρηση των στρεβλώσεων στις διεθνείς αγορές: Η αξιακή αλυσίδα ημιαγωγών», (Measuring distortions in international markets: The semiconductor value chain), καθώς και στις εν εξελίξει εργασίες του παγκόσμιου φόρουμ για την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα χάλυβα. Όσον αφορά το τελευταίο, η ΕΕ, μαζί με άλλα μέλη του ΠΟΕ, επανέλαβε την έκκλησή της προς την Κίνα να συμμετάσχει εκ νέου της στο φόρουμ για την αντιμετώπιση του προβλήματος της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας στον τομέα του χάλυβα.

Κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής διασφάλισης, η ΕΕ εξέφρασε ορισμένες ανησυχίες σχετικά με τις ακόλουθες έρευνες: Ινδονησία: ενδύματα και εξαρτήματα της ένδυσης, Μαρόκο: συγκολλημένοι σωλήνες κάθε είδους από σίδηρο ή χάλυβα, Νότια Αφρική: ορισμένα πλατέα προϊόντα έλασης από χάλυβα, Τουρκία: οδοντόβουρτσες και Ουκρανία: πολυμερή υλικά καθώς και σύρματα και καλώδια. Η ΕΕ υποστήριξε επίσης τη θέση της σχετικά με τα μέτρα διασφάλισης για ορισμένα προϊόντα χάλυβα, τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο κριτικής από την Ινδία, την Κίνα, τη Ρωσία, την Ιαπωνία, την Ελβετία και την Κορέα.

Σε περιπτώσεις στις οποίες, παρά τις παρεμβάσεις της Επιτροπής, επιβάλλονται αδικαιολόγητα μέτρα εμπορικής άμυνας, η Επιτροπή μπορεί να προσφύγει στον μηχανισμό επίλυσης διαφορών του ΠΟΕ, ιδίως όταν έχουν εντοπιστεί σημαντικά συστημικά ζητήματα. Επί του παρόντος, η ΕΕ έχει κινήσει δύο διαδικασίες επίλυσης διαφορών, εκ των οποίων η μία αφορά τους δασμούς αντιντάμπινγκ που επέβαλε η Κολομβία στις κατεψυγμένες τηγανητές πατάτες από το Βέλγιο, τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες και η άλλη (αφορά) τους δασμούς αντιντάμπινγκ και αντεπιδοτήσεων που επέβαλαν οι ΗΠΑ στις εισαγωγές ισπανικών ώριμων ελιών.

Τον Ιανουάριο του 2020 η ΕΕ, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία εξέδωσαν υπουργική δήλωση στην οποία περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να ενισχυθούν στο μέλλον οι κανόνες του ΠΟΕ για τις βιομηχανικές επιδοτήσεις. Η πρωτοβουλία αυτή είναι σημαντική στο πλαίσιο της ενίσχυσης της συμφωνίας του ΠΟΕ για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα (ASCM) με σκοπό την αντιμετώπιση των εξελισσόμενων πρακτικών επιδοτήσεων μεταξύ των μελών. Οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούν, για παράδειγμα, τη διαφάνεια, τον εντοπισμό των επιζήμιων επιδοτήσεων και τους ορισμούς του δημόσιου φορέα. Η ΕΕ εξακολουθεί να συμμετέχει στη διαδικασία.

1.7Δραστηριότητες της συμβούλου ακροάσεων

Το 2020 η σύμβουλος ακροάσεων έλαβε 24 αιτήσεις παρέμβασης και διενήργησε 12 ακροάσεις. Όπως και προηγουμένως, όταν τα μέρη υπέβαλαν αίτηση παρέμβασης ταυτόχρονα με αίτηση ακρόασης από τις υπηρεσίες της Επιτροπής αρμόδιες για την έρευνα, η σύμβουλος ακροάσεων ενέμεινε στην προσέγγισή της ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει πρώτα να απευθύνουν τις ανησυχίες τους στις υπηρεσίες της Επιτροπής. Η σύμβουλος ακροάσεων θα παρεμβαίνει μόνο όταν δεν επιτυγχάνεται λύση. Χάρη στην προσέγγιση αυτή, στις μισές περιπτώσεις τα ενδιαφερόμενα μέρη κατόρθωσαν να βρουν απευθείας λύση στο πλαίσιο των ομάδων έρευνας.

Σε δύο υποθέσεις η σύμβουλος ακροάσεων παρέτεινε την προθεσμία υποβολής παρατηρήσεων. Τα ζητήματα που τέθηκαν κατά τις ακροάσεις αφορούσαν αιτήματα για πρόσθετη κοινοποίηση, ανωνυμία και εμπιστευτικότητα. Ένας παραγωγός της ΕΕ έθεσε επίσης το ζήτημα του αντικτύπου των μέτρων που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19 στις διαδικασίες εμπορικής άμυνας. Σε όλες τις περιπτώσεις, επιτεύχθηκε συμφωνία με τις υπηρεσίες για την εξέταση των εν λόγω ζητημάτων ή την παροχή διευκρινίσεων ή πρόσθετων πληροφοριών.

Το 2020 ο φόρτος εργασίας ήταν παρόμοιος με εκείνον του 2019. Λόγω της COVID-19 οι αιτήσεις δεν ακολουθούσαν το κανονικό χρονοδιάγραμμα, αλλά η υλικοτεχνική υποστήριξη για τη διεξαγωγή ακροάσεων ήταν απλούστερη εξαιτίας της αδυναμίας μετακινήσεων .

2Εστίαση στη χρήση επιδοτήσεων

2.1Τάσεις επιδοτήσεων

Οι υποθέσεις της ΕΕ κατά των επιδοτήσεων που κινήθηκαν κατά την τελευταία δεκαετή περίοδο αυξήθηκαν σημαντικά σε σύγκριση με τα προηγούμενα δέκα έτη, από 24 σε 32. Αυτό συνδυάζεται με δραματική αλλαγή στις χώρες τις οποίες αφορούν κατά κύριο λόγο οι εν λόγω δράσεις. Κατά την περίοδο 2001-2010, η Ινδία, η Ινδονησία και οι ΗΠΑ αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μέρος των διαδικασιών κατά των επιδοτήσεων που κινήθηκαν από την ΕΕ, με την Ινδία να προηγείται κατά παράδοση, με 10 επί συνόλου 24 διαδικασιών (άνω του 40 %). Ωστόσο, κατά την περίοδο 2011 – 2020, 14 (44 %) από τις 32 υποθέσεις που κινήθηκαν αφορούσαν την Κίνα, με την Ινδία, την Ινδονησία και την Τουρκία να αντιπροσωπεύουν μόνο το 10 % περίπου των διαδικασιών. Ο αριθμός αυτός για την Κίνα, που αντιπροσωπεύει τις περισσότερες διαδικασίες κατά των επιδοτήσεων, είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτος σε επίπεδο ΠΟΕ, όπου, κατά την τελευταία 10ετή περίοδο το 55 % των υποθέσεων κατά των επιδοτήσεων που κινήθηκαν αφορούσαν την Κίνα. Αυτό αντικατοπτρίζει τις επιπτώσεις στρέβλωσης του εμπορίου από το εκτεταμένο και πολύπλοκο σύστημα επιδοτήσεων του κινεζικού κλάδου παραγωγής. Το 2020 δύο από τις τρεις έρευνες της ΕΕ κατά των επιδοτήσεων που κινήθηκαν αφορούσαν την Κίνα και τα τρία οριστικά μέτρα κατά των επιδοτήσεων που επιβλήθηκαν αφορούσαν όλες τις επιδοτήσεις που χορήγησε η Κίνα – είτε στην ίδια τη χώρα είτε στην Αίγυπτο. Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας κατά των επιδοτήσεων το 2020 αφορούσε επιδοτήσεις στις οποίες η Κίνα ήταν στην πραγματικότητα η χώρα καταγωγής, το υπόλοιπο τμήμα επικεντρώνεται στην εν λόγω χώρα.