2.2.94 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C34/61
Γνωμοδοτησηγιατουςηλικιωμένουςστηνκοινωνία
(94C34/17)
Στις23Μαρτίου1993καισυμφωνάμετοάρθρο20,εδάφιο4,τουΕσωτερικούΚανονισμού,η
ΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήαποφάσισενακαταρτίσειγνωμοδότησηγιατουςηλικιωμένους
στηνκοινωνία.
Τοτμήμακοινωνικών,εκπαιδευτικών ,πολιτιστικώνκαιοικογενειακώνθεμάτων,στοοποίοανατέθηκε
ηπροετοιμασίατωνσχετικώνεργασιώντηςΟΚΕ,υιοθέτησετηγνωμοδότησήτουστις11Νοεμβρίου
1993,μεβάσηεισηγητικήέκθεσητουκ.Roseingrave .Συνεισηγητήςήτανoκ.Laur,
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπή,κατάτην310ησύνοδοολομέλειας(συνεδρίασητης25ης
Νοεμβρίου1993),υιοθέτησεκατάπλειοψηφίαμε2ψήφουςκατάκαι8αποχές,τηνακόλουθηγνωμοδό­
τηση.
1.Ιστορικο
1.1.Κατάτηντελευταίατριακονταετία ,oαριθμόςτωνηλι­
κιωμένων(60χρονώνκαιάνω)στηνΕυρωπαϊκήΚοινότητα
αυξήθηκεαπό46,5σε68,6εκατομμύρια ,ήτοικατά50%
περίπου.Καθόλεςτιςενδείξειςητάσηαυτήθασυνεχισθεί
στομέλλονκαιoαριθμόςτωνηλικιωμένωνστηνκοινωνία
το2020θαείναισχεδόνδιπλάσιοςαπόό,τιήταντο1960(ήτοι
από89έως100εκατομμύριαηλικιωμένους ,17-22εκατομμύρια
απότουςοποίουςθαείναι80χρονώνκαιάνω)(').
1.1.1.Hεξέλιξηαυτή,πουτροποποιείτησχέσηενεργού
πληθυσμού/συνταξιούχων ,δημιουργείσοβαράπροβλήματα
στασυνταξιοδοτικά συστήματαπουπρέπεινατονισθούναν
καιηεξέτασήτουςυπερβαίνειτοπλαίσιοτηςπαρούσας
γνωμοδότησης .
1.2.Ενόψειτωναπαιτήσεωνκαιτωνευκαιριώνπουηδιαρ­
θρωτικήαυτήαλλαγήθαδημιουργήσειστηνκοινωνίαμας
(π.χ.απόάποψηαγοράςεργασίας,συντάξεων,ιατροφαρμα­
κευτικήςπερίθαλψης ,πολιτιστικώνπαραδόσεων ,κλπ),το
πρώτοκοινοτικόπρόγραμμαγιαταάτοματηςτρίτηςηλικίας,
1991-1993(2),έφθασεεφέτος,στοσημαντικότεροστάδιοτου
μετηδιοργάνωσητουΕυρωπαϊκούέτουςτωνηλικιωμένων
καιτηςαλληλεγγύηςτωνγενεών(3).
1.3.Οιστόχοιτουενλόγω«έτους»είναιοιακόλουθοι :
—ηπροβολήτηςκοινωνικήςδιάστασηςτηςΚοινότητας,
—ηευαισθητοποίηση τουκοινωνικούσυνόλουόσοναφορά
τηνκατάστασητωνηλικιωμένων ,
—ηπροώθησητωνανταλλαγώνπληροφοριώνγιατηνκατά­
στασήτουςκαιτουςτρόπουςγιατηβελτίωσήτης,
—ηπροώθησητης«αλληλεγγύης»μεταξύτωνγενεών,
—ησυμμετοχήτωνηλικιωμένωνατόμωνστηδιαδικασία
τηςκοινοτικήςολοκλήρωσης .1.4.Ταπροβλεπόμενα μέτραείναιταακόλουθα :
—δράσειςχωρίςδημοσιονομικές επιπτώσειςστονκοινοτικό
προϋπολογισμό ,
—δράσειςσυγχρηματοδοτούμενες απότονκοινοτικόπροϋ­
πολογισμό(διασκέψεις,ανταλλαγήπληροφοριών ,κλπ.),
—δράσειςπουχρηματοδοτούνται εξολοκλήρουαπότον-
κοινοτικόπροϋπολογισμό .
Στιςτελευταίεςδράσειςσυμπεριλαμβάνονται βραβείακαιδια­
γωνισμοί,εκστρατείεςενημέρωσηςκαιδιαφήμισης,δημο­
σίευσητωνπληροφοριών καιηχρηματοδότηση ενός
«δικτύουπειραματικώνσχεδίωνδημοσίων/ήιδιωτικώνοργα­
νισμώνπουθαενθαρρύνουννέεςπροσεγγίσεις ,αφενός,όσον
αφοράτηχρησιμοποίηση τουδυναμικούτωνηλικιωμένων ,
αφετέρου,όσοναφοράτηνπροώθησητηςσυμβολήςτουςκαι
τηνανάληψητηςευθύνηςτωνεξαρτημένωνηλικιωμένων».
1.5.HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήενέκρινεκαι
υποστήριξεδύοφορέςτο«Ευρωπαϊκόέτοςηλικιωμένων»,
στοπλαίσιοτωνγνωμοδοτήσεων της4ηςΙουλίου1990και
της22αςΑπριλίου1992(4).Ειςαπάντησητωναιτημάτωνγια
στρατηγικέςστήριξηςκαιεκπαραλλήλουμετοΕυρωπαϊκό
Κοινοβούλιο ,ηΟΚΕέκρινεότιτοευρωπαϊκόέτοςθαέπρεπε
νασυγκεκριμενοποιηθεί μετηνεκπόνησηενόςΚοινωνικού
ΧάρτηΘεμελιωδώνΔικαιωμάτωνγιατουςΗλικιωμένους ,που
νασυνοδεύεταιμεανάλογοπρόγραμμαδράσης.
OΧάρτηςκαιτοΠρόγραμμαΔράσης,πουβασίζονταιστα
άρθρα24και25τουυφιστάμενου«ΚοινωνικούΧάρτη»πρέπει
ναπροβλέπουνταεξής:
—εκπαίδευσηκαιεπανεκπαίδευση τωνηλικιωμένων ,
—προσφυγήστηδικαιοσύνηκατάτωνδιακρίσεωνλόγω
ηλικίαςστηναγοράεργασίας(π.χ.πρόωρεςαπολύσεις)
καιαλλού,
—προγραμματισμό τηςσυνταξιοδότησης ,
—ικανοποιητικά εισοδήματα,συνταξιοδοτικά δικαιώματα
καικατάλληληιατροφαρμακευτική περίθαλψηγιατους
ηλικιωμένους ,(')Eurostat«Σύντομεςεκθέσεις:πληθυσμόςκαικοινωνικέςσυνθή­
κες,ηλικιωμένοιστηνΕυρωπαϊκήΚοινότητα—πληθυσμόςκαι
απασχόληση»(1993-1).
(2)ΑπόφασητουΣυμβουλίου91/49/ΕΟΚ—26.11.1992.
(3)ΑπόφασητουΣυμβουλίου92/440/EQK--24.6.1992. (4)ΕΕαριθ.C225της10.9.1990,ΕΕαριθ.C169της6.7.1992.

2,2,94 Αριθ.C34/62 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων
τηςμιακοινωνικήκαιπολιτικήκρίσηπουθαπρέπεινα
αντιμετωπισθεί μεαξίεςγιαμιαηθική,δημόσιακαιδημοκρα­
τικήανανέωση.Υπάρχουνανθρώπινοιπόροιπουσυχνάκατα­
σπαταλούνται .Μέροςτηςσπατάληςαυτήςαποτελούνοιηλι­
κιωμένοι,ενώηκατάστασηεπιδεινώνεταιαπότογεγονόςότι
αυτόςoτρόποςσκέψηςέχειπαγιωθείκαιθεωρείταιπλέονως
φυσικόςνόμοςτηςοικονομίαςτηςαγοράς.Hτρίτηηλικία
αποτελείένασύνολοχρήσιμωναξιώνπουθαπρέπειναεπανε­
νταχθείστηνκοινωνίακαινασυμπεριληφθεί στασχολικά
προγράμματα .Τέτοιουείδουςαξίεςδεναφορούνμόνοτις
ηθικέςκαιδημόσιεςπτυχέςτηςαλληλεγγύηςαλλάσχετίζο­
νταιάμεσαμετηνοικονομία.Μεάλλαλόγια,οιηλικιωμένοι
θαπρέπειναθεωρούνταιωςέναςσημαντικόςπόροςτηςοικο­
νομικής,κοινωνικήςκαιπολιτισμικήςανάπτυξηςτωνχωρών
μας.
1.8.4.Πράγματι,oστόχοςθαπρεπειναείναιναμπορούνοι
ηλικιωμένοιναχρησιμοποιούν τηνπείρατους,νααξιοποιούν
όλεςτουςτιςδυνατότητες ,νααναπτύσσουνταδικαιώματα
καιτιςυποχρεώσειςτουςκαινααισθάνονταιότισυμμετέχουν
καιότιδεναποκλείονταιαπότηνκοινωνία.Τούτοπρέπεινα
πραγματοποιηθεί μετηναμφίδρομηέννοιατης«αλληλεγγύης
μεταξύτωνγενεών»πουπροβλέπει,αφενός,ότιοινέοιβοη­
θούνεκείνουςπουεξαρτώνταιαπότρίτουςκαι,αφετέρου,ότι
οιηλικιωμένοιπροσφέρουντιςφυσικέςκαιπνευματικέςτους
ικανότητεςκαι(όπουενδείκνυται)τουςχρηματικούςτους
πόρους.—φορολογικέςελαφρύνσεις ,
—ελεύθερηκυκλοφορίακαικαταβολήσυντάξεων,
—ευρωπαϊκόδελτίοταξιδιώνγιατουςηλικιωμένους ,
—στέγαση,
—οίκουςευγηρίας,
—δημόσιεςμεταφορέςμεμειωμένοτέλοςανάλογαπροςτα
εισοδήματα,
—ανάγκεςτωνμειονοτήτων ,
—προστασίακατάτηςβίας,
—συμμετοχήστηνκοινωνία,
—οικιακήβοήθειακαθώςκαιβοήθειαγιατηνάτυπηπαροχή
μέριμναςκαιειδικώνυπηρεσιώναρωγήςστουςηλικιωμέ­
νους,
—γενικευμένοσύστημαασφάλισηςπουνακαλύπτειτιςανά­
γκεςτωνηλικιωμένων .
1.6.HΟΚΕ,στηγνωμοδότησητου1990επισήμανε,περαι­
τέρω,ότιτοευρωπαϊκόέτοςθαπρέπειναπροωθείσυγκεκρι­
μένη«δράση»μέσω«πειραματικώνπρογραμμάτων »καιθα
πρέπειναδημιουργήσειένααποτελεσματικό «Ευρωπαϊκό
δίκτυοκαινοτόμωνεμπειριών»,μεβάσητοπρότυποτου«γρα­
φείουσυμψηφισμού».
1.7.HΟΚΕπροώθησε,επίσης,στιςγνωμοδοτήσεις της
ορισμένεςιδέεςγιαεπαρκήμέσαδιαβίωσηςκαιενίσχυση
τωνσυστημάτωνκοινωνικήςπροστασίας ,γιασύγκλισητων
στόχωνκαιτωνπολιτικώνκοινωνικήςπροστασίαςκαιγια
τορόλοτωνπρογραμμάτωντηςσυνταξιοδότησης ,
1.8.Hπαρούσαγνωμοδότησηπρωτοβουλίαςέχεισκοπό
νασυμβάλειστοσχεδιασμόενόςπροληπτικούπρογράμματος
γιατοκαθεστώςτωνηλικιωμένωνστηνευρωπαϊκήκοινωνία
μετηνκατάρτισηκαιυιοθέτησηενόςνομοθετικούπρογράμ­
ματοςδράσης.
1.8.1.Hχρήσητουόρου«ηλικιωμένοι»υποδηλώνειτρεις
ευρύτερεςκατηγορίεςατόμων:
—εργαζόμενοιμιαςορισμένηςηλικίαςπουδιανύουντατε­
λευταίαχρόνιαενεργούζωήςκαιπροετοιμάζονται γιατη
συνταξιοδότηση ,
—ηλικιωμένοιπουαπόοικονομικήςκαισωματικήςάποψης
είναιανεξάρτητοικαιδραστήριοι,
—ηλικιωμένοιπουαπόοικονομικήςκαι/ήσωματικήςάπο­
ψηςεξαρτώνταιαπότρίτους.
1.8.2.Oστόχοςθαπρέπειναείναιναθεωρούνταιοιηλικι­
ωμένοιωςθετικόστοιχείοτηςκοινωνίαςπαράωςκοινωνικό
βάροςκαιναεξευρεθούνασφαλιστικέςδικλείδεςγιανααπο­
τραπείαπότακοινοτικάκαιεθνικάκέντραχάραξηςπολιτι­
κήςoδιαχωρισμόςμεταξύσυνταξιούχωνκαιεργαζομένων .
1.8.3.Hχρηματοοικονομική κρίση,πουπλήττειμεταξύ
άλλωνχωρώνκαιτηνΚοινότητα,προκαλείμετησειρά1.8.5.HΟΚΕφρονείότιoσχεδιασμόςενόςτέτοιουείδους
ενεργούπρογράμματοςγιατηναξιοπρέπειακαιτοκαθεστώς
τωνηλικιωμένωνστηνκοινωνία,τόσοαπόάποψηςαναγκών
όσοκαισυμμετοχής,θαπρέπεικατάκύριολόγο,ναπροωθη­
θείσετοπικό,περιφερειακόκαιεθνικόεπίπεδο,σεέναστενό­
τερασυντονισμένοπλαίσιοευρωπαϊκήςπολιτικήςκοινών
αξιών,ορθήςπρακτικήςκαιδικτύων.
2.Προςμίακοινοτικήπολιτικήδέσμευση
2.1.ΤαεπιχειρήματαυπέρενοςΧάρτηκαιενόςΠρογράμμα­
τοςΔράσης
2.L1.Κανέναηλικιωμένοάτομοτωναστικώνήαγροτικών
περιοχώνδενθαπρέπειναξεχασθείστημελλοντικήΕυρω­
παϊκήΚοινότητα .Τούτοθαπρέπεινααποτελέσειτοστόχο.
ΘαπρέπεινααποφευχθείηεντύπωσηότιηΕΚασχολείται
αποκλειστικάκαιμόνομεοικονομικέςυποθέσεις.
2.1.2.OπροτεινόμενοςΧάρτηςθαπρέπειναεπισημαίνει
ταπροβλήματακαιτιςανάγκεςτωνηλικιωμένωνχωρίς,
ωστόσο,νατουςδιαχωρίζειαπότιςπολιτικέςπουαφορούν
τιςευρύτερεςπτυχέςτηςκοινωνίαςστοσύνολοτης.Oσκοπός
συνίσταταιστονακαταστούνταηλικιωμέναάτομαπλήρη
καιισότιμαμέλητηςευρωπαϊκήςκοινωνίας,βάσειτηςαρχής
τωνδικαιωμάτωντουπολίτη.ΤούτοσημαίνειότιoΧάρτης
πρέπειναμηδιαχωρίζειαλλά,αντιθέτως,ναεντάσσειτις
ανάγκεςτωνηλικιωμένωνστιςπολιτικέςγιατιςοποίεςοι

2.2.94 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C34/63
β)στηνανάγκηαύξησηςτωνπροληπτικώνμέτρων·
γ)στιςεξελίξειςόσοναφοράτιςασθένειεςκαιτιςθερα­
πείες·ΕυρωπαϊκέςΚοινοτητεςέχουν,ήθαέχουν,αρμοδιότητες
βάσειτηςΣυνθήκηςγιατηνΕυρωπαϊκήΈνωση:περιφερει­
ακήπολιτική,οικονομικήκαικοινωνικήσυνοχή,ηδυσχερής
θέσητωνπτωχώνηλικιωμένωνστιςαπομακρυσμένες ήπερι­
φερειακέςαγροτικέςπεριοχέςήστις«υποβαθμισμένες αστι­
κέςπεριοχές»,ηχρήσητωνπόρωντουΚοινωνικούΤαμείου
γιατουςεργαζομένουςμιαςορισμένηςηλικίαςπουέχασαν
τηνεργασίατουςκαιδενέχουνελπίδαναενταχθούνεκνέου
στηναγοράεργασίας,ηανάγκηναπροωθηθούνπολιτικές
απασχόλησηςπουναλαμβάνουνυπόψητουςεργαζόμενους
μιαςορισμένηςηλικίαςκαιταπροσόντατους,ηανάγκη
προώθησηςπρογραμμάτων στουςτομείςτηςκατανάλωσης ,
τουπεριβάλλοντος ,τηςιατροφαρμακευτικής περίθαλψης,της
έρευναςκαιανάπτυξηςταοποίαλαμβάνουνυπόψητιςανά­
γκεςκαιταδικαιώματατωνηλικιωμένων .
2.1.3.Σεολααυτα,εχειζωτικήσημασίαγιατηνΕυρωπαϊ­
κήΚοινότηταγενικότεραναυποστηριχθεί ,ναπροασπισθεί
καινατελειοποιηθεί ηβασικήαντίληψητουκοινούόσον
αφοράτιςέννοιες«αλληλεγγύη»και«ιθαγένεια».Στοπλαί­
σιοτηςγνωμοδότησης αυτής,είναιαπαραίτητοναεπιβεβαιω­
θείτοαναφαίρετοδικαίωματωνηλικιωμένωνγιακατάλληλη
σύνταξηκαιιατροφαρμακευτική περίθαλψη .Εγγυημένη
«κοινωνικήπροστασία»(παράμίαπιθανόναυθαίρετη«κοι­
νωνικήαρωγή»)μπορείεπίσηςναχρηματοδοτηθεί απόηλικι­
ωμένουςμεανάλογαεισοδήματα .H«αλληλεγγύη»πρέπεινα
ισχύειανεξαρτήτωςηλικίας.Μίατέτοιαμικτήκοινωνική
προστασίαπρέπειναπροβλέπει :
—εγγυημενοκατώτεροεπίπεδοσυντάξεωςίσο,είτεπροςτον
καθαρόκατώτατομισθό,είτεπροςτο40%τουλάχιστον
τουκαθαρούμέσουεθνικούμισθού,—προτεραιότητα στηνοργάνωσηκατ'οίκονπρόνοιαςκαι
παροχήςυπηρεσιώνγιαναμπορούνοιηλικιωμένοινα
παραμένουνστοοικείοοικογενειακόπεριβάλλον,
—συμμετοχή,μέσωδημοκρατικάεκπροσωπούμενων οργα­
νώσεωνσεεθνικόκαιευρωπαϊκόεπίπεδο,στηνεφαρμογή
τωνπολιτικώνγιατουςσυνταξιούχουςκαιτουςηλικιωμέ­
νους.
2.1.4.OΧάρτηςκαιτοΠρόγραμμαΔράσης,όπωςαυτά
περιγράφονταιανωτέρωκαθώςκαιστοσημείο1,4,βασίζονται
σεμιασημαντικήσυνιστώσα :τηνπολιτικήβούληση.HΟΚΕ
απευθύνειεκνέουέκκλησηστηνΕπιτροπήναπερατωθεί
τοευρωπαϊκόέτοςμεσαφείςδεσμεύσειςόσοναφοράτην
ευρωπαϊκήπολιτική,καισυγκεκριμένα μετηθέσπισηενός
νομοθετικούπρογράμματοςδράσηςαπόταόργανατηςΚοινό­
τηταςμεκατάλληλοχρονοδιάγραμμα .Μίακοινοτική
σύστασηθαπρέπεινακαλείτακράτημέληναθεσπίσουν
νομοθετικέςδιατάξειςπουθααποβλέπουνστηναξιοποίηση
τωνπόρωντωνηλικιωμένωνμετηναναγνώρισητωνχρήσι­
μωνδραστηριοτήτων πουμπορούνναπροσφέρουνστηνκοι­
νωνίαμέσωτωνδιαφόρωνμορφώνσυμμετοχής(π.χ.ομάδες
αλληλοβοήθειας καιενώσειςγιατηνπαροχήυπηρεσιών,
ιδρύματα)σύμφωναμετοπνεύματηςδήλωσηςγιατησυνερ­
γασίαμεφιλανθρωπικές οργανώσεις(Δήλωσηαριθ.23της
ΣυνθήκηςγιατηνΕυρωπαϊκήΈνωση)στουςακόλουθους
τομείς:
—Αλληλεγγύη :αρωγή,καθοδήγησηκαι(όπουενδείκνυται),
εκούσια«προσυνταξιοδότηση »καθώςκαι,μορφέςδιευθέ­
τησηςτουχρόνουεργασίας,κατάρτισηγιανέαάτομα
μεστόχοτηνπολιτική,κοινωνικήκαιεπαγγελματική
ένταξη.
—Εθελοντικέςυπηρεσίεςκοινωνικούχαρακτήρα :στήριξη
τωνατόμωνπουαντιμετωπίζουν δυσκολίες,αρωγή,
συντροφιά,πρακτικήεπίλυσηπροβλημάτων ,κατ'οίκον
παροχήυπηρεσιώνκτλ.πουναπαρέχονταιαπόσυλλογικά
κινήματαπουνααποτελούνταιαπόανεξάρτηταηλικιω­
μέναάτομα.
—Δίκτυαστήριξηςγιατουςεπαγγελματίεςκαιτουςμηεπαγ­
γελματίεςσεό,τιαφοράτηνπαροχήυπηρεσιώνκαιδημό­
σιωνυπηρεσιών(τηνκατ'οίκοναρωγή,καιδιανομήφαγη­
τού,τακέντραπαροχήςκαθημερινήςμέριμνας,τααναπαυ­
τήρια,ταγηροκομείακτλ)·τωνοποίωνηέννοιακαιη
οργάνωσηδενείναιομοιόμορφηστακράτημέλη.
—Κοινωνικώςχρήσιμεςδραστηριότητες γιατιςπόλεις,τις
συνοικίεςκαιτιςαγροτικέςπεριοχές:σύλλογοιεθελοντι­
κούχαρακτήραπουνασυνάπτουνσυμβάσειςμετιςτοπι­
κέςαρχέςγιαναπραγματοποιούν εργασίεςόπωςβελτίωση
τουαστικούκαιαγροτικούπεριβάλλοντος ,ησυντήρηση
πάρκων,ηφύλαξηκαιησυντήρησητωνπολιτιστικών
αγαθών,ηφύλαξηκαιησυντήρησητουυπηρεσιακού—εγγυημενοκατώτεροεπίπεδοεισοδήματοςισοπροςτο
80%τηςελάχιστηςσύνταξηςηλικιωμένωνπουβρίσκο­
νταισεηλικίασυνταξιοδότησης ,όπωςορίζειτοάρθρο
25τουΚοινοτικούΧάρτητωνΘεμελιωδώνΚοινωνικών
ΔικαιωμάτωντωνΕργαζομένωνκαιτοΚοινωνικόΠρωτό­
κολλοτηςΣυνθήκηςτουΜάαστριχτ ,πουεγκρίθηκεαπό
όλατακράτημέληπληντουΗνωμένουΒασιλείου,
—τακτικέςαναπροσαρμογές τωνσυντάξεωνκαιτωνελαχί­
στωνεισοδημάτωνσύμφωναμετηναύξησητουκόστους
ζωήςκαιτωναποδοχώντωνεργαζομένων ,σύμφωναμετη
Σύστασητης24ηςΙουνίου1992,
—αναπροσαρμογή τωνσυντάξεωντωνηλικιωμένωντων
οποίωνοιβάσειςυπολογισμούτωνσυντάξεωνήτανγενικά
χαμηλότερεςαπότιςβάσειςτουυφιστάμενουσυστήματος,
—βελτιωμενηπρονοιαγιαηλικιωμένεςγυναίκεςπουλαμβά­
νουνσύνταξηεργασίαςήχηρείας,
—πρόσβασησευψηλήςποιότηταςιατροφαρμακευτική περί­
θαλψη,προσαρμοσμένη :
α)στιςμεταβαλλόμενες ανάγκες,ιδίωςδεεκείνεςπου
προκύπτουναπότηνεξάρτησητωνηλικιωμένων·

Αριθ.C34/64 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 2,2.94
εξοπλισμού,ηπαροχήαρωγήςσεανήλικουςκαιάτομαμε
ειδικέςανάγκες,βιβλιοθήκες,κέντραπαροχήςσυμβουλών
στουςπολίτες,καθοδήγησητωνκαταναλωτώνκλπ.επιτωνεθνικώνοικονομιών,θαήτανμεγάλολάθοςναθεωρη­
θείότιηαρωγήτωνηλικιωμένωναποτελείμόνοοικονομικό
βάροςγιατηνκοινωνία.Γι'αυτό,πρέπειναζητηθείαπότα
κράτηναυιοθετήσουνκατάλληλαμέτραγιατηνεκτίμηση
καιτησωστήχρήσητουενλόγωσημαντικούδυναμικού
καιεμπειριών.Εξάλλου,πρέπειναγίνειαντιληπτόότιη
ανάπτυξητωνφυσικώνκαιπνευματικώνδραστηριοτήτων από
τουςηλικιωμένουςθαπαρατείνειτημετάβασηαπότηνπερί­
οδοανεξάρτητηςδιαβίωσηςστηνπερίοδοεξάρτησηςαπό
τρίτους.—Πολιτιστικέςδραστηριότητες γιατουςηλικιωμένους :
αυτοδιαχείριση λαϊκώνπανεπιστημίων καιπανεπιστη­
μίωντρίτηςηλικίας,κέντρασυνεχούςκατάρτισηςπροσα­
νατολισμέναστοθέματηςπολιτιστικήςαναβάθμισηςγια
ναδιευρύνουντουςορίζοντεςτωνηλικιωμένων ,κέντρα
μουσικήςκαιθεατρικήςπαιδείας,ενώσειςπρώηνκαλλιτε­
χνώνγιαναμεταδίδουνστουςνέουςτιςεμπειρίεςτους
καιέτσιναδιαφυλάττονται οιαξίεςκαιηέννοιατης
συμμετοχήςστοκοινωνικόσύνολο.
2.2.Προςεναολοκληρωμένο πρόγραμμαεργασίαςτων
ΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων;
—Ταξίδια:δενεχειμονοαποδειχθεί(π.χ.στηνΙσπανία)ότι
ταταξίδιαδημιουργούνέναπιοδραστήριοτρόποζωήςκαι
συμβάλλουν ,κατ'επέκταση ,στηνπρόληψητωνασθενειών
καιστονπεριορισμότωνεξόδωνιατροφαρμακευτικής
περίθαλψηςκαιτηςεξάρτησης·συμβάλλουνεπίσηςκαι
στηντόνωσητηςοικονομίαςκαιτηδημιουργίαπερισσό­
τερωνθέσεωνεργασίας.2.2.1.Oαριθμόςτωνηλικιωμένωναυξανεταιλόγωτης
πτωτικήςτάσηςτωνγεννήσεωνκαιτηςπροόδουτηςεπιστή­
μηςκαιτουτομέατηςιατροφαρμακευτικής περίθαλψης .Οι
συνεπακόλουθες ανάγκεςτωνηλικιωμένωνκαιηεπιτακτική
ανάγκηγιαέναευρωπαϊκόπρόγραμμαδράσηςεντείνονται .
Θαπρέπειναυπάρξειδέσμευσηειδικότερα,γιατηνανάπτυξη
νέωνυπηρεσιώνπουλαμβάνουνυπόψητιςειδικέςανάγκες
τωνηλικιωμένωνστιςαγροτικέςπεριοχές.Είναιιδιαίτερα
ελπιδοφόροκαιχαροποιότογεγονόςότιστιςπροτάσεις
τηςΕπιτροπήςγιατην«ΈρευνακαιΤεχνολογικήΑνάπτυξη
(1994-1998)»αναφέρεταιότι:—Προληπτικέςδραστηριότητες γιατηνπροστασίατηςυγεί­
ας:υλοποίησησχεδίωναπόσυλλόγουςεθελοντικούχαρα­
κτήρα(όπωςηιταλικήεμπειρίαAuser)σεσυνεργασίαμε
τιςτοπικέςαρχέςγιατηνπρόληψητωνόγκων(ήάλλων
νόσων)μέσωτηςδιανομήςερωτηματολογίων ,ομαδικών
επισκέψεων ,ενημερωτικώνεκστρατειώνκλπ.
«Τοπεριεχομενοτου4ουπρογράμματοςπλαισίουκαθορί­
σθηκεμεβάσηδύοκύριουςστόχους:ενίσχυσητηςαντα­
γωνιστικήςθέσηςτηςβιομηχανίαςμαςσεδιεθνέςεπίπεδο
καιβελτίωσητηςποιότηταςζωής.»
2.2.1.1.Τούτοσημαίνειότιδενθαπρέπει,πλέον,ηεξέλιξη
στηνΚοινότητανακαθορίζεταιμόνοαπότοστόχοτηςβελτί­
ωσηςτηςανταγωνιστικής θέσηςστιςδιεθνείςαγορές.Θα
πρέπει,επίσης,ναεκτιμάταικαινακαθορίζεταιβάσειτης
βελτίωσηςτηςποιότηταςζωήςόλωντωνπολιτών,ειδικότερα
τωνπλέονστερημένωνκαιτωνπλέοναδύνατων,πουσυνήθως
είναιοιηλικιωμένοι .Τούτοείναιιδιαίτερασημαντικόκαι
μπορείναεπιτευχθείεάνεξασφαλισθείστουςηλικιωμένους ,
ωςπλήρειςπολίτες,άμεσηπρόσβασηστηνπληροφόρηση
μετηναπλοποίησητωνδιοικητικώνδιαδικασιώνκαιτην
ευχάριστηχρησιμοποίηση τωννέωντεχνολογιών .—Ταμείααλληλοβοήθειας :στιςχώρεςτηςΕυρωπαϊκήςΚοι­
νότηταςυφίστανταιπολλέςκαιδιάφορεςμορφέςκοινωνι­
κήςαλληλοβοήθειας μεσκοπότησυνδρομήκαιτηναλλη­
λεγγύη.Συχνάπρόκειταιγιααλληλοβοηθητικά ταμεία
πουκατάτρόποανάλογομετιςασφάλειες,παρεμβαίνουν
γιατηνοικονομικήυποστήριξηπροβλεπόμενων περιπτώ­
σεων-άλλοτεπάλιπρόκειταιγιαδραστηριότητες αρωγής
στιςοποίεςμετέχουνοιεταίροιδιαφόρωνοργανώσεων ,
κυρίωςσεεπίπεδοτοπικό.Οιεμπειρίεςαυτέςπαρέχουν
τηδυνατότητασυλλήψεωςνέωνμορφώναλληλοβοήθειας
τόσογιατιςμορφέςσυμμετοχήςόσοκαιγιατοπεριεχό­
μενοτωνπαροχών.Οιπεριπτώσειςτωνηλικιωμένωνατό­
μωνπουδενείναιοικονομικώςαυτάρκειςείναιακόμη
πολυάριθμεςκαιδραματικέςκάτωαπότιςσημερινέςσυν­
θήκεςόπουηοικογένειαδενδιαδραματίζειπλέονκυρίαρ­
χορόλοκαιόπουτοκόστοςτωνυπηρεσιώντωνδιαφόρων
ιδρυμάτωνείναιυπερβολικό .Αυτότοανθρώπινοκαιοικο­
νομικόπρόβλημαθαμπορούσενααντιμετωπισθεί είτεμε
τηθέσπισηενόςκαθεστώτοςεθελούσιαςαλληλοβοήθειας
μεταξύπολιτώνκαιηλικιωμένωνατόμωνείτεμετη
σύστασηεθελούσιωνταμείωνευρύτατηςσυμμετοχικής
βάσεωςμεελάχιστηόμωςσυνεισφορά .2.2.2.Τοπρώτοκοινοτικόπρόγραμμακαιτοευρωπαϊκό
έτοςαύξησαντοενδιαφέρονκαιευαισθητοποίησαν τουςηλι­
κιωμένουςγιατορόλοτωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων .Συνέβα­
λανστηδημιουργίαδομώνδιαβούλευσηςκαιδραστηριοτή­
τωντόσοσεκοινοτικόεπίπεδοόσοκαισεεθνικό,ορισμένες
φορέςγιαπρώτηφορά.Υπάρχεισαφήςανάγκηγιαπρόοδο
προςτηνκατεύθυνσηαυτήκαιγιαεξακολούθηση τουδιαλό­
γουσεευρωπαϊκόεπίπεδο.2.1.5.Hάμεσησυμβολήτωνηλικιωμένωνόσοναφορατην
παροχήυπηρεσιώνσεεκείνουςπουανάλωσανόλητουςτην
ενεργόζωήγιατοκοινωνικόσύνολοδενσημαίνειαπαραί­
τηταότιθαπρέπειναμειωθείήνααποκλεισθείησυμμετοχή
τωντοπικών,εθνικώνκαικοινοτικώναρχώναπότονενλόγω
τομέα.Ανληφθείυπόψητοκόστοςτουκράτουςευημερίας2.2.3.Hμελλοντικήκοινοτικήδράσηγιατουςηλικιωμέ­
νουςθαπρέπει,αναμφιβόλως ,ναεστιασθείστιςκοινέςαυτές

2.2.94 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.G34/65
διάδοσητωνερευνητικώνπορισμάτωντόσοσεεκείνους
πουασχολούνταιμετηνυλοποίησήτουςόσοκαισεεκεί­
νουςπουχαράζουντηνπολιτική,και
—ναπροβλέψειέναμηχανισμόγιατοσυντονισμότωνυπαρ­
χόντωνεθνικώνερευνητικώνπρογραμμάτων καιλοιπών
δραστηριοτήτων καθώςκαιτωνπορισμάτωντους.
2.2.5.2.Ανταλλαγέςπρακτικούχαρακτήρα :ηάμεσηαν­
ταλλαγήτωνορθώνπρακτικώνστηνΕυρώπηείναιένας
τομέαςστονοποίο,ηΕΚθαπρέπειναδιαδραματίσεισαφή
καικαθοριστικόρόλο.Στοπλαίσιοτουπρώτουπρογράμμα­
τοςγιατουςηλικιωμένουςέχουνήδηδημιουργηθείορισμένα
καινοτόμαδίκτυαπρακτικώνπρογραμμάτων .Έναδεύτερο
πρόγραμμαθαπρέπεινασυμβάλειστηδιάδοσητωνορθών
πρακτικώνκατάέναιδιαίτερασυγκεκριμένοτρόποκαινα
απευθύνεταιτόσοσεεκείνουςπουασχολούνταιμετηνυλο­
ποίησήτουόσοκαισεεκείνουςπουχαράσσουντιςπολιτικές:
—νακαθορίσειδίκτυαεξειδικευμένου θεματολογίου σε
συνάρτησημεταθέματαπουχαρακτηρίζονται ωςάμεσης
προτεραιότητας απότοπρόγραμμα,
—ναδιευρύνειτιςδυνατότητεςσυμμετοχήςτωνυπαρχόντων
καινοτόμωνδικτύωνκαιτηδιάδοσητωνορθώνπρακτικών
σεόσοτοδυνατόπερισσότερους ,
—ναπροβλέψειενδελεχείςαξιολογήσειςτωνπρογραμμά­
τωνκαιτωνεπιτυχώνπρακτικών,τααποτελέσματα των
οποίωνθαπρέπει,στησυνέχεια,ναενσωματώνονται στα
αναλυτικάπρογράμματα ,
—ναπροβλέψειμηχανισμούςγιαάμεσεςανταλλαγέςμεταξύ
τωνδιαφόρωνοργανωμένωνσυμφερόντων ,π.χ.άτομαπου
ασχολούνταιμετηνυλοποίησητωνπρογραμμάτων ,οργα­
νώσειςηλικιωμένων ,κατόπινανταλλαγήςεξειδικευμένων
πληροφοριώνκαιεκπαιδευτικώνεπισκέψεων,και
—ναπαράσχειτομεγαλύτερομέροςτωνενισχύσεωνγια
πειραματικάπρογράμματαπουνασυμβάλουνσεπραγμα­
τικέςκαινοτομίες,ιδίωςσεχώρεςστιςοποίεςδενεφαρμό­
ζονταισήμερατέτοιουείδουςπρακτικές.
2.2.5.3.Ενόψειτωνήδηεγκατασταθέντων τριώνδικτύων
«Κατοικίακαιπερίθαλψη»,«Εμπειρίεςηλικιωμένων»και
«Διαχρονικήδιαπαιδαγώγηση καιεκπαίδευσηγενεών»στα
πλαίσιατωνισχυόντωνκοινοτικώνμέτρωνπρέπειναεξετα­
σθείκαιηδυνατότηταίδρυσης,στομέλλον,ενός«Ευρωπαϊ­
κούβήματοςηλικιωμένων».Κατάτονίδιοτρόπομετοπρό­
γραμμαHeliosIIθαήτοδυνατήησυνεργασίαμεταξύτων
επιμέρουςκρατώνκαιηδημιουργίαευρωπαϊκώνενώσεων
π.χ.καιγιατηνεπεξεργασίαιδίωνπρογραμμάτων μετάαπό
τηνπραγματοποίηση τηςαναγκαίαςανταλλαγήςαπόψεων.
Μεταδίκτυαθαυποβαθμισθούν οιυφιστάμενεςυποδομές
στακράτημέλη.προκλήσειςπουαπαιτούνκοινέςλύσειςκαιπουμπορούννα
ξεπεραστούνκαλύτερασεευρωπαϊκόεπίπεδο.HΕΚθαπρέ­
πειναδιαδραματίσεισαφήρόλοστονπροσδιορισμότωνεν
λόγωθεμάτωνδιαδίδονταςεπιτυχείςπρακτικέςκαιπροωθώ­
νταςτιςανταλλαγέςτόσοσεεπίπεδοπρακτικώνόσοκαι
πολιτικών .
2.2.4.Oστόχοςτουμελλοντικούπρογράμματος θαπρέπει
ναείναιηευαισθητοποίηση τωνΕυρωπαίωνστοθέματου
γήρατοςκαιηεπισήμανσηκαιηδιάδοση,σεκοινοτικό
επίπεδο,παραδειγμάτων ορθήςπρακτικήςτόσοσεεπίπεδο
εθνικήςπολιτικήςόσοκαισεεπίπεδοσυγκεκριμένων δρά­
σεωνυπέρηλικιωμένωνπουσυμβάλλουνστηναντιμετώπιση
τωνκοινώνπροκλήσεωνκαιπροβλημάτων τωνκρατών
μελών.
Τοπρόγραμμαθαπρέπει:
—ναβασισθείστιςυφιστάμενεςδομέςτουπρώτουκοινοτι­
κούπρογράμματοςγιατουςηλικιωμένους ,
—ναστηριχθείστοέργοτουπρώτουπρογράμματος ,μετον
προσδιορισμόκαιτηναξιολόγησηκοινώνπροκλήσεων
γιατακράτημέληκαιτηνεξεύρεσηπρακτικώνλύσεων,
—ναεξασφαλίσειτησυνέχισητωνδράσεωνκαιναέχει
ένανπροϋπολογισμό πουναευθυγραμμίζεται μεταλοιπά
κοινοτικάπρογράμματαδράσηςστοντομέατηςκοινωνι­
κήςπρόνοιας,
—νααυξήσειτηνευαισθητοποίηση γιαθέματαμείζονος
σημασίαςμεταξύεκείνωνπουλαμβάνουντιςαποφάσεις,
τωνεπαγγελματιών ,τωνηλικιωμένωνκαιτωνοργανώ­
σεώντους,
—ναγίνειγνωστόσεπολλούςεταίρους,συμπεριλαμβανομέ ­
νωνεκείνωνπουλαμβάνουντιςαποφάσεις,τωνεπαγγελ­
ματιώνκαιτωνίδιωντωνηλικιωμένων ,
—νααξιοποιήσειτηνεμπειρίαπουαποκομίσθηκεαπόάλλα
κοινοτικάπρογράμματαπ.χ.,φτώχεια3,HeliosκαιTIDE.
2.2.5.Hέρευνακαιοιανταλλαγέςπρακτικούχαρακτήρα
θααποτελέσουντοεπίκεντροτουπρογράμματοςκαιθαπρέπει
ναείναισυμπληρωματικές :
2.2.5.1.Έρευνα:συνεχίζονταςτιςεργασίεςτουκοινοτικού
«παρατηρητηρίου »ηλικιωμένωνκαιμεβάσητιςκοινέςπρο­
κλήσεις,πουέχουνήδηπροσδιορισθεί ,έναμελλοντικόπρό­
γραμμαθαπρέπει:
—νασυμπεριλάβειμίααξιολόγησητωνεθνικώνπολιτικών
τωνκρατώνμελώνμετρόποώστεναπροσδιορίσεικαινα
διαδώσειτιςορθέςπρακτικέςσεεκείνουςπουλαμβάνουν
τιςαποφάσεις,
—ναπροσδιορίσειτουςκαίριουςτομείςγιαπεραιτέρωέρευ­
νακαιιδιαίτεραεκείπουυπάρχουνανάγκεςγιακοινές
λύσειςμεταξύτωνκρατώνμελών,
—ναπροβλέψειμεγαλύτεραδίκτυαερευνητώνκαιεκπαιδευ­
τικώντριτοβάθμιαςεκπαίδευσηςκαθώςκαιμεγαλύτερη2.3.Δίκτυακαικαινοτομίεςκοινοτικούεπιπέδου:τοπαρά­
δειγματηςκατ'οίκονπαροχήςυπηρεσιών
Οιηλικιωμένοιθαπρέπειναβοηθούνταιώστεναπαραμένουν
στηνοικογένειάτους.Προςτούτοχρειάζονταινέεςφροντίδες
καικατ'οίκονσυνδρομήώστεναμπορέσουνναζήσουνμια
κανονικήζωή.

Αριθ.C34/66 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 2.2.94
2.3.1.Hκατ'οίκονπαροχήυπηρεσιών —
.Μηχανισμοί αρωγήςηλικιωμένων και
παραμονήςστηνοικία:παρεμβάσεις για
τηβελτίωσητουοικιακούπεριβάλλο­
ντος(μικρέςπαρεμβάσεις ,βελτίωση
τουοικιακούπεριβάλλοντος )
2.3.1.1.Επείγειναπροβλεφθούνμέσασυνεργασίαςκαι
ανταλλαγώνμεταξύτωνδιαφόρωνφορέωνπουστοχεύουν
στηνευζωίατωνηλικιωμένων .Τοευρωπαϊκόέτοςηλικιωμέ­
νωνθαπρέπεινααποτελέσειτηβάσηγιατηνπροώθηση
συγκεκριμένων ανταλλαγών .Στηνπερίπτωσητηςκατ'οίκον
παραμονής,ηδιανομήκαιτοεμπόριοαποτελούνεπίσης,ένα
μεγάλοπρόβλημα.Γιατηνεπίλυσήτου,διάφοροικρατικοί
καιιδιωτικοίφορείςπρέπειναδώσουνέμφαση(π.χ.οιφιλαν­
θρωπικέςοργανώσειςσύμφωναμετηΔήλωση23τηςΣύμβα­
σηςγιατηνΕυρωπαϊκήΈνωση):
—στηνεγκατάσταση ,ήηεκνέουεγκατάσταση ,υποδομών
γιατηνεπιτόπιαπαροχήυπηρεσιώνώστενακαταπολεμη­
θείηυποβάθμισητηςπαροχήςυπηρεσιώνπροςτουςηλι­
κιωμένους,
—στηνοργάνωσημεγάλωνδικτύωνδιανομήςπουνααντα­
ποκρίνονταιστιςανάγκεςτωνηλικιωμένων (κατ'οίκον
παράδοση,μεταφοράκαισυνοδείατωνηλικιωμένωνπρος
ταεμπορικάκέντρακλπ.).
2.3.1.2.Κατάπρώτολόγοθαπρέπειναομαδοποιηθούν
καλύτεραταβασικάδεδομένα—τηςκοινοτικήςΕυρώπης—
όσοναφοράτηνκατοικία,(φθορά,επίπεδοανέσεων,ποσοστό
κατοίκησης ...).Hβελτίωσητουοικιακούπεριβάλλοντος ,οι
ανέσειςκαιηασφάλειατωνηλικιωμένων,αποτελούντις
απαραίτητεςπροϋποθέσειςγιατηνανεξαρτησίατους.
Δενέχειδοθείαρκετήέμφασηστησυνοδείατωνηλικιωμένων
όσοναφοράτηνπαροχήορισμένωνυπηρεσιών,όπωςημετα­
φοράτωνγευμάτων,ηβοήθειακατ'οίκον,οιπλανόδιοιπωλη­
τέςήακόμηοιειδικέςυπηρεσίεςγιατηνενίσχυσητηςασφά­
λειαςτωνηλικιωμένων .
Εκτόςτωνανωτέρωδενπρέπειναπαραμεληθείκαιoτομέας
τηςκατ'οίκονπαροχήςφροντίδωνυγειονομικήςπερίθαλψης .
ΣτιςχώρεςτουΟργανισμούΟικονομικήςΣυνεργασίαςκαι
Ανάπτυξης(ΟΟΣΑ)ευνοείταιηκατ'οίκονπαροχήφροντί­
δων.κλπ.καιναεξετασθούνοιτεχνικες,νομικέςκαιδιοικητι­
κέςπτυχέςτουθέματος,
—νααναλυθούν,βάσειορισμένωνπαραδειγμάτων ,οισημα­
ντικότερεςεμπειρίες,τοέργοτωνεπαγγελματικών οργα­
νώσεων,τωνσυνδικαλιστικών οργανώσεωνκαιτωναρμο­
δίωνφορέωνπουδραστηριοποιούνται στονενλόγωτομέα
καθώςκαιoβαθμόςαντιπροσώπευσής τους,
—ναεντοπισθούντασημαντικότερα προβλήματαπουαντι­
μετωπίζουντασυστήματατηςκατ'οίκονπαροχήςυπηρε­
σιών(έλλειψηφυσικήςκαιοικονομικήςπροστασίας,
έλλειψησυντονισμούτωνθεσμικώνφορέωνπουενέχο­
νταιστιςδράσεις,κλπ.).
Οινέεςτεχνολογίεςπρέπειναδιαδοθούνκαιστουςηλικιωμέ­
νουςώστεναεξοικειωθούνμετιςδιάφορεςχρήσειςτους.
2.3.1.4.Μετηνυποστήριξητωνμέσωνπουτέθηκανσε
ισχύαπότιςαποφάσειςτουΣυμβουλίουτωνΥπουργώντων
ΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτωντοΝοέμβριοτου1990,ιδίωςτο
κοινοτικόπαρατηρητήριο γιατουςηλικιωμένους ,ηΟΚΕ
προτείνει:
—τακτικήανταλλαγήπληροφοριώνγιατηδημιουργία
δικτύωνκατ'οίκονπαροχήςυπηρεσιώνπουθααποτελούσε
καιένααπότατέσσεραθέματαπροτεραιότητας τουπαρα­
τηρητηρίου :βελτίωσητουεπιπέδουκαιτουτρόπουζωής
τωνηλικιωμένωνστηνκοινοτικήΕυρώπη,
—τοπαρατηρητήριο θαπρέπειναλάβειμέροςσταπρογράμ­
ματαενημέρωσηςκαιευαισθητοποίησης πουαπευθύνο­
νταιστουςηλικιωμένουςσεσυνεργασίαμετηνΟικονο­
μικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήκαιτηνΕπιτροπήτων
Περιφερειών ,
—οισχέσειςστοντομέααυτόμεταξύτηςΟΚΕ,τηςΕπιτρο­
πήςκαιτουΚοινοβουλίουπρέπειναλάβουνσυγκεκρι­
μένοκαιτακτικόχαρακτήρα,
—τηνεκπόνησηενόςευρωπαϊκούπρωτοκόλλουκατ'οίκον
παροχήςυπηρεσιώνκαιαρωγήςπουναλαμβάνειυπόψη
τουςκανόνεςπροστασίαςτουκαταναλωτή .
2.3.2.Hδημιουργίαενόςευρωπαϊκούδικτύουβασιζόμενου
στηνιδέατωνκατ'οίκονυπηρεσιώναποτελείμιαπρόταση
βραχυπρόθεσμης δράσηςαντικείμενοτηςοποίαςείναινα
προσδιορισθεί ηπολιτικήτωνμηκυβερνητικώνοργανισμών
καιτωνκρατώνμελώντηςΚοινότηταςστονενλόγωτομέα.
Στοδίκτυοαυτόθαπρέπεινασυμμετέχουνορισμένοισύλλο­
γοι,μηκυβερνητικοίοργανισμοί,δημόσιεςαρχές,ιδιωτικές
επιχειρήσειςκαιεπαγγελματικοί οργανισμοίπουειδικεύο­
νταιστηνκατ'οίκονπαροχήυπηρεσιών .
2.3.2.1.Ταμέλητουςθαπρέπειναασκούντιςδράστηριό­
τητέςτουςβάσειτηςακόλουθηςδιττήςδιαδικασίας :
-—σεεπίπεδομικρώνκατ'οίκονεξυπηρετήσεων ,όλοιγνωρί­
ζουνπόσοεπηρεάζεταιηποιότηταζωήςαπότησώρευση
μικρώνπροβλημάτων .Έχειδιαπιστωθείότιοιεξυπηρετή­2.3.1.3.Πρέπει:
—ναπεριγράφουνοιμηχανισμοίτηςκατ'οίκοναρωγήςκαι
ναδιενεργηθείσυγκριτικήανάλυση(σεορισμένααντι­
προσωπευτικά κράτημέλη)τωντρεχουσώνδιαδικασιών
καιαρμόδιωνφορέων:
Ενισχύσειςποικίλουχαρακτήρα :
•μικρέςκαθημερινέςεξυπηρετήσεις ,
•βελτίωσητηςκατοικίας,

2.2.94 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C34/67
αυτομπορείναλειτουργήσειαποτελεσματικα μονοανστηρι­
χθείσετεχνολογίαπληροφορικής καιμηχανογράφησης .
—Hπροώθησηνέωντεχνολογιώνστηνυπηρεσίατωνηλικι­
ωμένωνατόμων
Hανταλλαγήπληροφοριώνγιατιςεμπειρίεςπουέχουναπο­
κτηθείκαιταπρογράμματαπουβρίσκονταιυπόεφαρμογή
τόσοσεεθνικόόσοκαισεκοινοτικόεπίπεδοπρέπεινα
αποτελέσει,τέλος,προτεραιότητα τουδικτύου.Τοπλέονπρό­
σφατο,τοπρόγραμμαTIDEγιατουςηλικιωμένουςκαιτα
άτομαμεειδικέςανάγκεςευνοείταμέσακαιτιςτεχνολογίες
επικοινωνίαςκαιτηδιαπροσωπικήεπικοινωνία .Oηλικιωμέ­
νοςπρέπειναείναισεθέσηναχρησιμοποιείευχερώςτιςνέες
τεχνολογίεςγιαναβελτιώνειτιςσυνθήκεςτηςκαθημερινής
ζωήςτου.
—Hσυντήρησηκαιηβελτίωσητουχώρουκατοικίας
Σεευρωπαϊκόεπίπεδο,οιστατιστικέςσυγκρίσειςδενείναι
πολυάριθμες .Εντούτοις,στιςπερισσότερες χώρες,η
συντήρηση/βελτίωσητουχώρουκατοικίαςαντιπροσωπεύει
το40έως50%τηςσυνολικήςαγοράςτωνκατασκευών .
Σημαντικέςείναιεπίσης,οιεπιπτώσειςτωνεργασιώναυτών
στηνκοινωνίακαιστοαστικόπεριβάλλον .Γιατίηαποκατά­
στασητωνκτιρίωνεπιτρέπειναδιατηρηθείεπίτόπουoευαί­
σθητοςαυτόςπληθυσμόςηλικιωμένωνατόμων/καιατόμων
χαμηλούεισοδήματος ,πληθυσμόςπουδιαφορετικάδενθα
μπορούσενααντέξεισεμιατελείωςελεύθερηαγοράκαι,
κατ'αυτότοντρόπο,επιτρέπεταιναδιατηρηθείηκοινωνική
διαφοροποίηση απότηνοποίαεξαρτάταιηαστικήαρμονία.σειςαυτές,ιδιαίτεραστουςηλικιωμένους ,αποτελούν
συχνάαφορμήγιαεκμετάλλευση ,
—σεεπίπεδοβελτίωσηςτηςκατοικίας,γιατιςσημαντικότε­
ρεςπαρεμβάσεις ,τησυνοδείατωνηλικιωμένωνατόμων,
τόσοσετεχνικό(εξεύρεσητωνκαλύτερωνλύσεων)όσο
καισεχρηματοοικονομικό επίπεδο(εξεύρεσηδανείων).
2.3.2.2.Πρέπει,βεβαίωςναληφθούνυπόψηοιανισότητες
όσοναφοράτηνκοινωνικήπροστασίαανάλογαμετιςχώρες.
Τοενλόγωδίκτυοθαπρέπεικυρίως,ναεπιτρέπειτονεντοπι­
σμότωνκαλύτερωνεπαναλαμβανόμενων δράσεωνπουνα
μπορούννααντιγραφούνκαιναπροσαρμοσθούν καιναεπι­
τρέψουνσεέναήπερισσότερακράτημέληναεπωφεληθούν
απότιςιδέεςκαιτιςπλέονπροωθημένεςεμπειρίεςτωνγειτό­
νωντους.
2.3.2.3.Οιστόχοιείναιπολλαπλοί :
—Hπροστασίακαιητεχνικήασφάλεια
Τοδίκτυοπρέπεινασυγκροτηθείαπόδημόσιουςοργανι­
σμούςκαιμεγάλεςεπιχειρήσειςπουδιαθέτουνμέσαπληρο­
φορικήςκαιλογισμικάυψηλήςαπόδοσηςγιαναανταποκρί­
νονταιταχύταταστιςανάγκεςτωνηλικιωμένων .Μπορεί,
γιαπαράδειγμα ,ναπροβλεφθείένασύστημαδιάγνωσηςτης
ασφάλειαςτωνεσωτερικώνεγκαταστάσεων φυσικούαερίου,
τηλεφώνου,ηλεκτρικήςενέργειαςκαθώςκαισυμμόρφωσής
τουςστουςιχύοντεςκανόνες.Αυτέςοιεπισκέψειςσυγκεκρι­
μένουστόχουμπορείνααποτελέσουνευκαιρίακατάρτισης
πληρέστερουαπολογισμούτηςκατάστασηςτηςοικίαςτου
συνταξιούχου ,ενώητεχνικήυποστήριξηκαιταπροωθημένα
τεχνολογικάμέσααποτελούνεχέγγυααποτελεσματικότητας
καιεπιτυχίας.
—Hεξασφάλισηκαλήςοικονομικήςκαιχρηματικήςπλαι­
σίωσης
Τοσύστημααυτόματηςτιμολόγησηςπουεφαρμόζεταιπολλά
χρόνιατώρααπότιςμεγάλεςεταιρείεςφυσικούαερίου,ηλε­
κτρικήςενέργειαςήτηλεφώνου,αποτελείεγγύησηγιατα
ηλικιωμέναάτομα.
—Hενημέρωσηκαιηευαισθητοποίηση τωνηλικιωμένων
ατόμων
Αποτελείβασικόστοιχείογιατηνπροστασίατωνηλικιωμέ­
νωνατόμων.Υπάρχεισεκοινοτικόεπίπεδοέναςδυναμικός
ιστόςοργανώσεων .Πρέπειναενισχυθείηικανότηταδράσης
τουστοπεδίοτηςκατ'οίκοναρωγήςμέσωτηςδιευκόλυνσης
τηςανταλλαγήςπληροφοριών ήακόμηεμπειριώνστοπεδίο
αυτό.ΣτηΓαλλίαλειτουργείέναςοργανισμόςκατ'οίκοναρω­
γήςτωνηλικιωμένωνμετηνεπωνυμία«Ασφάλεια,Άνεση,
Γαλλία»πουπροωθείτηνομική,υλικήκαιηθικήασφάλεια
τωνηλικιωμένων .ΣτοΗνωμένοΒασίλειοεπίσης,ηεταιρεία
BritishGasεφήρμοσεμιαπολιτικήενημέρωσηςκαιευαισθη­
τοποίησηςτωνηλικιωμένωνγιατηνασφάλεια,τιςνέεςεργο­
νομικέςτεχνολογίεςπουείναιαπαραίτητεςγιατουςηλικιω­
μένουςκαιταάτομαμεειδικέςανάγκες.Φυσικά,τοδίκτυο2.3.3.Καταρτιση ευρωπαϊκου πρωτοκολλου
κατ'οίκοναρωγήςκαιεξυπηρετήσεως
σεσχέσημετουςκανόνεςπροστασίας
τουκαταναλωτή
2.3.3.1.Όσοναφορατονευάλωτοπληθυσμόκαικυρίως
τουςηλικιωμένους ,ηενλόγωσυγκεκριμένηδιάταξηανταπο­
κρίνεταισετρειςσημαντικέςεπιταγές:
—ναπροληφθούνοικαταχρήσειςόσοναφοράτιςεπισκευές
κατ'οίκον,
—νασυμπληρωθούν οιεθνικέςνομοθεσίεςκαιηκοινοτική
ρύθμισησταθέματατηςπροστασίαςτουηλικιωμένου
καταναλωτή ,
—ναεξασφαλισθείηφυσική,τεχνικήκαιοικονομικήασφά­
λειατουηλικιωμένουκαταναλωτή .
2.3.3.2.Τοευρωπαϊκόπρωτόκολλοδενφιλοδοξείνααπο­
κτήσειαναγκαστικόχαρακτήρα,νααποτελέσειδεοντολογικό
κώδικαγιατιςεταιρείεςκατ'οίκονεπισκευών .Hπρωτοβουλία
πρέπειναπροέλθειαπότιςεπαγγελματικές οργανώσειςκαι
τιςεταιρείεςκατ'οίκονεπισκευών .Προϋποθέτειαπότην

Αριθ.C34/68 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 2,2.94
πλευράτουςεθελοντικήσυμπεριφοράπουδενεπιβάλλεται
απόδεσμευτικέςπράξεις.Μπορούννακαταρτίσουντοπρωτό­
κολλοαυτόμετοακόλουθοπεριεχόμενο :
—ορισμόαξιόπιστωνκαιαδιαμφισβήτητων κριτηρίωνγια
τηναπονομήσήματοςποιότηταςκαιασφάλειαςστιςεπι­
χειρήσειςκατ'οίκοναρωγής,
—δέσμευσητωνεταιρειώνπουέχουνυπογράψειτοπρωτό­
κολλονασυμμορφωθούν μετουςκανόνεςδεοντολογίας
πουβασίζονταιστηδιαφάνειατωνπαρεμβάσεωνκαιτην
προστασίακαιτηνασφάλειατουκαταναλωτή .
2.3.3.3.Έτσι,αυτότοευρωπαϊκόπρωτόκολλοθαμπορού­
σεναπαράσχειτιςκατευθύνσειςγιατηνκατάρτισητουτιμο­
λογίου,τηναποδοχήτηςπαροχήςτηςυπηρεσίαςκαιτην
κοστολόγηση .
2.3.3.4.Είναιπροφανέςότιηενέργειααυτήπρέπειναγίνει
σεσυνεργασίαμετονενδιαφερόμενο επαγγελματικό τομέα,
αλλά,επίσηςμετοχώροτωνηλικιωμένωνατόμων,τόσοαπό
κοινωνικήςάποψηςόσοκαιαπόάποψηςπροστασίαςτων
καταναλωτών .
2.3.3.5.Τοευρωπαϊκόπρωτόκολλοπρέπειναενταχθείστα
πλαίσιατηςβούλησηςτωνκρατώνκαιτηςΕυρωπαϊκήςΚοι­
νότηταςγιατηνπροστασίατωνκαταναλωτών ,κυρίωςτων
ηλικιωμένωνκαταναλωτών .Ωςπροςαυτό,ηπρότασηγια
ευρωπαϊκόπρωτόκολλοτηςκατ'οίκοναρωγήςκαιεκτέλεσης
επισκευώνσταπλαίσιατωνκανόνωνπροστασίαςτωνκατανα­
λωτώνσυμβαδίζειμετηνοδηγίαγιατιςκαταχρηστικές
ρήτρεςστιςσυμβάσεις .
2.4.Ναενθαρρυνθείηδημιουργίαοίκωνευγηρίας
2.4.1.Παράλληλαμετηντελειοποίηση τωνδιαφόρων
συστημάτωντηςκατ'οίκονπαραμονής,έχεισημασία,λόγω
τηςαυξανόμενηςαναλογίαςεξαρτημένωνατόμων,ηπρο­
σφοράστοντομέατωνοίκωνευγηρίαςναλαμβάνειυπόψη
τηνουσιαστικήανάγκητουηλικιωμένουναμηναπομονωθεί
απότοκοινωνικό,οικονομικόκαιπεριβαλλοντικό πλαίσιο
στοοποίοέζησε.HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπή
συμφωνάμετιςευχέςπουεκφράστηκαναπότηνΕυρωπαϊκή
Υπηρεσία—εύχεταιναανταποκριθούν οιοίκοιευγηρίας
στοστόχοαυτό.
2.4.2.Τοεπίπεδοτωνοίκωνευγηρίαςπρέπεινακαθορίζε­
ταιμεσαφήκριτήρια,ταοποίαθαπρέπειναδιασφαλίζουν
ένακαλόεπίπεδοδιαμονής,διατροφήςκαιπερίθαλψης,ασφά­λειαςκαικατάλληληςπροστασίαςαποφυσικέςήδιανοητικές
καταχρήσεις .
Hδιαμονήηλικιωμένωνσεοίκουςευγηρίαςπρέπειναυπόκει­
ταισεπροηγούμενηχορήγησηαδείαςκαιναυποβάλλεταισε
έλεγχοκαισελεπτομερήεξέτασηαπότοναρμόδιοφορέα,
π.χ.τιςτοπικέςαρχές,ώστεναεξασφαλίζεται ητήρησητων
όρωντηςάδειας.
2.4.3.Είτεβρίσκονταισεαγροτικόήσεαστικόπεριβάλ­
λον,οιοίκοιευγηρίαςπρέπειναείναιενταγμένοισεένα
ζωντανόπεριβάλλον :
—Οιεστίεςήκατοικίεςμεχωριστάδιαμερίσματαπουχρη­
σιμοποιούνται απόχρήστες«δίχωςανάγκηπεριθάλψεως»
καιοιοποίοιείναισχετικάανεξάρτητοι ,θαπρέπεινα
έχουνστηδιάθεσήτουςορισμένεςσυλλογικέςυπηρεσίες.
—Οικατοικίεςγιασυνταξιούχους στιςοποίεςοιχρήστες
έχουνανάγκηπεριορισμένηςπεριποίησηςπρέπειεπίσης
ναείναιευρέωςσυνδεδεμένεςμεεξωτερικέςυπηρεσίες.
—Ταθεραπευτήρια ήξενώνεςμακράςδιαμονήςγιαάτομα
πουχρήζουνσημαντικώνυγειονομικώνφροντίδωνπρέπει
επίσηςνααποτελούνχώρουςενταγμένουςστογενικότερο
κοινωνικόπλαίσιο.
Όλαταενλόγωιδρύματαθαπρέπειεπίσηςναανταποκρίνο­
νταισταεξήςκριτήρια:
—Ναείναιτοποθετημένα στοκέντροτηςπόλεωςόσον
αφοράτιςμικρέςπόλειςήσεφιλόξενεςσυνοικίεςόσον
αφοράτιςμεγαλύτερεςπόλεις.
—Ναδιαθέτουνμέσαπροσβάσεως :λεωφορεία,μετρόκλπ.
γιατηδιευκόλυνσητωνσυναντήσεωνμετουςσυγγενείς,
φίλουςκλπ.
—Ναείναισεθέσηναοργανώνουντακτικάψυχαγωγικές
δραστηριότητες ,συναντήσειςμετρίτουςγιατηβελτίωση
τωνανταλλαγώνκαιτηνπρόληψητηςπεριθωριοποίησης .
—Ναμπορούνναπροσφέρουνστουςτροφίμουςπουτοεπι­
θυμούνπρόχειραήκανονικάγεύματακλπ.ότανδέχονται
επισκέψειςφίλων.
2.5.Πρέπειναυπογραμμισθεί oκαθοριστικόςρόλοςτων
τοπικώνοργανώσεωνπουείναιοικινητήριοιμοχλοίτων
πολιτικώνστααστικάκέντραKatεγγυώνταιτασυμφέροντα
τωνηλικιωμένων ,σεό,τιαφορά,επίσης,τιςπολιτικέςγια
τηνκοινωνικήενσωμάτωσητωνηλικιωμένων .
Βρυξελλες,25Νοέμβριου1993.
HΠροεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
SusanneΤΙΕΜΑΝΝ

2.2.94 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C34/69
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στηγνωμοδοτησητηςΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
Οιακόλουθεςτροπολογίεςαπορρίφθηκαν κατάτησυζήτησηεπειδήδενσυγκέντρωσαν αριθμόθετικώνψήφωνπου
νααντιστοιχείστο'/4τουλάχιστοτωνψήφων.
Σημείο2.1,3
Νααντικατασταθεί «τοαναφαίρετοδικαίωματωνηλικιωμένωνγιακατάλληλησύνταξη...»(σελ.5)από:«oσεβασμός
στηναξιοπρέπειατωνηλικιωμένωνκαιναχορηγείταικατάλληλησύνταξη.,.».
Αποτέλεσματηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:18,κατά:51.
Σημείο2.1.3—έκτοεδάφιο—σημείο(β)
Ναγραφείωςεξής:
«στηνανάγκηαύξησηςτηςαυτοεξυπηρέτησης καιτωνπροληπτικώνμέτρων».
Αποτέλεσματηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:29,κατά:44,αποχές:5.
Σημείο2.1.3—τελευταίοεδάφιο
Ναπροστεθεί:
«δικαίωμασύνταξηςσεόλουςόσουςέχουνκαταβάλειτιςαναγκαίεςεισφορέςκαιέχουνφθάσειστηνόμιμηηλικία
συνταξιοδότησης ,ανεξαρτήτωςτουανέχουναποσυρθείαπότονενεργόβίοήόχι».
Αποτέλεσματηςψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ:30,κατά:41,αποχές:4.
Σημείο2.2.4
Ναπροστεθείνέοεδάφιο:
«—ναπαρέχειβοήθειακαισυμβουλέςστιςοικογένειεςτωνηλικιωμένωνσεσχέσημετιςφθίνουσεςδιανοητικές
καισωματικέςικανότητεςκαιτιςχρηματικέςεπιπτώσεις·
—ναενθαρρυνθείηαυτοπεποίθηση σταπλαίσιατηςοικογένειαςέτσιώστεναμηνδημιουργηθείσύνδρομο
«κοινωνικούντάμπινγκηλιωμένων»-
—ναεξασφαλισθείμίααξιοπρεπήςκαιασφαλήςπολιτικήπουθαεπιτρέψειστιςοικογένειεςτωνηλικιωμένωννα
μετακινούνται απότημιααξιολόγησητηςεξάρτησηςτωνηλικιωμένωντουςσεμιαάλλη(π.χ.οικιακή
απασχόληση ,διαβίωσημετηνοικογένεια,προστατευμένη διαμονή,προστατευόμενο ίδρυμα,ίδρυμαπερίθαλψης,
καιτέλοςιδρύματαψυχικήςπροστασίαςηλικιωμένων.»
Αποτέλεσματηςψηφοφορίας
Ψήφοικατά:15,υπέρ:45,αποχές:18.