[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.4.2006

COM(2006) 155 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Έκθεση 2004 {SEC(2006)423}

Εισαγωγή

1. «Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Έκθεση 2004» ολοκληρώθηκε το Σεπτέμβριο 2005 και δημοσιεύθηκε σε συνδυασμό με τη Γενική Έκθεση επί των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μία χωριστή έκδοση δημοσιεύθηκε στις αρχές του 2005 στα αγγλικά, με τίτλο «Γεωργία στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Στατιστικά και οικονομικά στοιχεία για το 2004». Η παρούσα έκθεση εξετάζει σε εννέα κεφάλαια τα σημαντικότερα θέματα του σχετικού έτους.

1. Οικονομική κατάσταση και γεωργικά εισοδήματα

2. Η φυτική παραγωγή αυξήθηκε το 2004 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Όσον αφορά τη ζωική παραγωγή (δηλαδή κρέας, γάλα και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα) οι γεωργοί, είτε είχαν την ίδια παραγωγή, είτε την αύξησαν ανάλογα με το προϊόν. Γενικά, το εισόδημα των γεωργών στα δέκα νέα κράτη μέλη αυξήθηκε σημαντικά διότι άρχισαν να λαμβάνονται οι άμεσες ενισχύσεις στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής. Σε ορισμένα από τα 15 «παλιά» κράτη μέλη, αυξήθηκε το εισόδημα των γεωργών, ενώ σε άλλα μειώθηκε. Ο σημαντικότερος λόγος για τη μείωση των εισοδημάτων ήταν ότι οι γεωργοί έπρεπε να καταβάλουν περισσότερα χρήματα για τα καύσιμά τους, τα λιπάσματα και τις ζωοτροφές. Συνολικά, στην Ευρωπαϊκή Ένωση το γεωργικό εισόδημα αυξήθηκε κατά 3%. Όσον αφορά την κατανομή του εισοδήματος, το 20% των γεωργικών εκμεταλλεύσεων έλαβε το 70% του συνολικού γεωργικού εισοδήματος, ενώ το 50% των γεωργικών εκμεταλλεύσεων έλαβε το 90% του συνολικού γεωργικού εισοδήματος.

3. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η παγκόσμια οικονομία σημείωσε ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 5% κατά το 2004. Αυτός ήταν ο πιο σημαντικός ρυθμός ανάπτυξης από την δεκαετία του ’70 και οφείλεται στις μακροοικονομικές πολιτικές στήριξης, στα ιστορικώς χαμηλά επιτόκια και ιδίως, στην ισχυρή ανάπτυξη σε ορισμένες αναδυόμενες οικονομίες, όπως η Κίνα. Η τιμή του πετρελαίου αυξήθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια του έτους και κορυφώθηκε τον Οκτώβριο 2004 στα 55 δολάρια ανά βαρέλι. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να ανήλθε σε 2,5%. Τον Φεβρουάριο, σημειώθηκε η μεγαλύτερη αύξηση του ευρώ σε σχέση με το δολάριο, στο τέλος του έτους το ευρώ ανήλθε σε 1,36 δολάρια.

4. Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2004, η συνολική αξία των εξαγωγών γεωργικών προϊόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν σταθερή σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2003. Η συνολική αξία των εισαγωγών αυξήθηκε κατά 4% τους πρώτους εννέα μήνες του έτους, σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2003 (η ΕΕ παρέμεινε καθαρός εισαγωγέας βοείου κρέατος για δεύτερο συνεχόμενο έτος). Το συνολικό εμπορικό έλλειμμα σε γεωργικά προϊόντα κατά τους πρώτους εννέα μήνες του έτους αυξήθηκε σε 3 δισεκατομμύρια από 2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2003. Και όσον αφορά το επίπεδο των αποθεμάτων παρέμβασης, σημειώθηκε μείωση στους τομείς του κρέατος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, ενώ στον τομέα των σιτηρών προβλεπόταν αύξηση λόγω της εξαιρετικής συγκομιδής του 2004 και των χαμηλών τιμών στην παγκόσμια αγορά σιτηρών.

2. Πολιτικές εξελίξεισ και νομοθετικές πρωτοβουλίες το 2003

2.1. Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ

5. Μια δέσμη μεταρρυθμίσεων της ΚΓΠ συμφωνήθηκε τον Ιούνιο 2003. Το βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης ήταν «το καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης» – η αποσυνδεδεμένη ενίσχυση η οποία (από το 2005 και μετά) ενσωματώνεται και αντικαθιστά πολλές από τις πρώην άμεσες ενισχύσεις των γεωργών.

6. Μία δεύτερη δέσμη μεταρρυθμίσεων συμφωνήθηκε τον Απρίλιο 2004. Αφορά τους τομείς του καπνού, του ελαιολάδου, του βαμβακιού και του λυκίσκου. Ένα σημαντικό μέρος των συνδεδεμένων με την παραγωγή ενισχύσεων που χορηγούνταν στους γεωργούς εκείνους που καλλιεργούσαν τα φυτά αυτά θα μεταφερθούν στο καθεστώς αποσυνδεδεμένης ενιαίας ενίσχυσης (που εισήχθη στην ΚΓΠ τον Ιούνιο 2003). Η καταβολή των ενισχύσεων εξαρτάται από την εκπλήρωση οριζόντιων υποχρεώσεων, όπως η πολλαπλή συμμόρφωση, η διαφοροποίηση και η δημοσιονομική πειθαρχία. Οι μεταρρυθμίσεις θα αρχίσουν να ισχύουν το 2006 (2005 για τον λυκίσκο).

2.2. Πολιτική ποιότητας

7. Με τη θέσπιση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 383/2004, η Επιτροπή καθιέρωσε μεγαλύτερη διαφάνεια στην πολιτική της για την προστασία των ονομασιών των γεωργικών προϊόντων. Επιπλέον, η Επιτροπή δημοσίευσε έναν οδηγό των κοινοτικών κανονισμών προκειμένου να εξηγήσει τον στόχο, το πεδίο εφαρμογής και τις επιπτώσεις των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 και (ΕΟΚ) αριθ. 2082/92 οι οποίοι καθορίζουν την πολιτική ποιότητας της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή πρόσθεσε 49 ονομασίες στον κατάλογο των προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης και προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων: ο κατάλογος στο παρόν στάδιο περιλαμβάνει 681 προϊόντα.

2.3. Βιολογική γεωργία

8. Τον Ιούνιο 2004, η Επιτροπή ξεκίνησε το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τα βιολογικά τρόφιμα και τις βιολογικές μεθόδους καλλιέργειας. Σε αυτό εξετάζεται το παρόν στάδιο του τομέα της βιολογικής γεωργίας και καθορίζεται το συνολικό πλαίσιο της πολιτικής στον τομέα αυτό. Ορίζονται επίσης 21 δράσεις, συμπεριλαμβανομένων νομοθετικών πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη πολιτικής υπέρ της ισόρροπης ανάπτυξης του τομέα. Το σχέδιο είναι το αποτέλεσμα μίας δημόσιας διαβούλευσης που διενεργήθηκε κατά τα τελευταία τρία έτη και στην οποία συνέβαλαν κράτη μέλη, κοινοτικά όργανα και όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς.

2.4. Μέτρα προώθησης

9. Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, η Επιτροπή συνέχισε να προωθεί την πώληση γεωργικών προϊόντων τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Το 2004, μία σειρά νέων προγραμμάτων για την προώθηση προϊόντων εγκρίθηκε για συγχρηματοδότηση. Δεκατρία από αυτά αφορούσαν χώρες εκτός της ΕΕ (Ιαπωνία, Ρωσία, ΗΠΑ, Καναδά και Βραζιλία μεταξύ άλλων). 46 νέα προγράμματα εγκρίθηκαν για την προώθηση προϊόντων εντός της ΕΕ.

2.5 Απλοποίηση της νομοθεσίας στον γεωργικό τομέα

10. Η απλοποίηση της νομοθεσίας παραμένει σημαντικός στόχος για το 2004. Ένας πρώτος στόχος είναι η επίτευξη μεγαλύτερης σαφήνειας, διαφάνειας και καλύτερης δυνατότητας πρόσβασης. Ένας άλλος στόχος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας για τους γεωργούς και τις διάφορες εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες για τη διαχείριση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής στα κράτη μέλη.

2.6. Κρατικές ενισχύσεις

11. Τον Οκτώβριο 2004, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 σχετικά με τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που χορηγούνται στους γεωργούς και στους αλιείς. Βάσει του κανονισμού αυτού, τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να κοινοποιήσουν εκ των προτέρων στην Επιτροπή τη χορήγηση εθνικών ενισχύσεων στους γεωργούς και τους αλιείς, υπό τον όρο ότι η ενίσχυση δεν υπερβαίνει τα 3 000 ευρώ ανά δικαιούχο. Η πρωτοβουλία αυτή έχει ως στόχο να βοηθήσει τους γεωργούς και τους αλιείς στην αντιμετώπιση οικονομικών κρίσεων.

12. Κατά τη διάρκεια του έτους, η Επιτροπή έλαβε μία σειρά αποφάσεων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις οι οποίες είχαν χορηγηθεί προηγουμένως για την προώθηση και τη διαφήμιση γεωργικών προϊόντων. Όσον αφορά τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή έλαβε 252 κοινοποιήσεις σχεδίων μέτρων στους τομείς της γεωργίας και της μεταποίησης γεωργικών προϊόντων. Η Επιτροπή δεν προέβαλε αντιρρήσεις όσον αφορά 212 από τα μέτρα αυτά.

2. 7. Βοήθεια στους απόρους

13. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει την εφαρμογή του προγράμματος βοήθειας στους απόρους με τη διανομή γεωργικών προϊόντων από τα αποθέματα παρέμβασης σε ενώσεις που εργάζονται με απόρους στα κράτη μέλη. Κατά το 2004, προϊόντα αξίας περίπου 214 εκατ. ευρώ διανεμήθηκαν κατ’ αυτό τον τρόπο.

2.8. Άκρως απόκεντρες περιφέρειες

14. Τον Οκτώβριο, η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση για κανονισμό του Συμβουλίου με στόχο τη μεταρρύθμιση των καθεστώτων στήριξης για τη γεωργία στις άκρως απόκεντρες περιφέρειες της ΕΕ. Η μεταρρύθμιση έχει ως στόχο τη βελτίωση της διαχείρισης των καθεστώτων, ειδικότερα την αλλαγή της όλης φιλοσοφίας του τρόπου χορήγησης της στήριξης, για παράδειγμα, ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.

2.9. Μέτρα πληροφόρησης σχετικά με την ΚΓΠ

15. Η Επιτροπή συνέχισε τις προσπάθειές της όσον αφορά την επεξήγηση της ΚΓΠ στους γεωργούς, σε άλλους ενδιαφερομένους και στο ευρύ κοινό. Προς το σκοπό αυτό, ενέκρινε τη συγχρηματοδότηση 31 μέτρων που έχουν ως στόχο την ενημέρωση του κοινού σχετικά με την ΚΓΠ. Τα μέτρα περιλαμβάνουν σεμινάρια, διαλέξεις, δημοσιεύσεις και την παραγωγή οπτικοακουστικών μέσων. Η ίδια η Επιτροπή οργάνωσε έναν αριθμό εκδηλώσεων, όπως συνεντεύξεις τύπου, συνεδριάσεις και διαλέξεις. Η Επιτροπή παραβρέθηκε επίσης σε πέντε γεωργικές εκθέσεις που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα κράτη μέλη.

2.10. Τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνίας

16. Το 2004, πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις για τη διατήρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη των συστημάτων πληροφοριών της ΓΔ Γεωργίας. Στο πλαίσιο αυτό, δύο σημαντικά γεγονότα έλαβαν χώρα: η διεύρυνση της ΕΕ και η εισαγωγή της λογιστικής με βάση την αυτοτέλεια των χρήσεων.

2.11. Συμβουλευτικές επιτροπές και σχέσεις με οργανισμούς που εκπροσωπούν τον εμπορικό τομέα

17. Το 2004, πραγματοποιήθηκαν περίπου 85 συνεδριάσεις των συμβουλευτικών επιτροπών και των ομάδων εργασίας κατά τις οποίες η Επιτροπή διαβουλεύτηκε με τους εκπροσώπους πολλών ενδιαφερόμενων οργανισμών που συμμετείχαν και τους οποίους ενημέρωσε σχετικά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οργάνωσε 15 συνόδους ολομέλειας. Η ΓΔ Γεωργίας παρευρέθηκε στις συζητήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αφορούσαν θέματα του γεωργικού τομέα. Η ΓΔ Γεωργίας παρείχε απαντήσεις ή συνέβαλε στην παροχή απαντήσεων στις 616 ερωτήσεις των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

3. Αγορές γεωργικών προϊόντων

3.1. Φυτικά προϊόντα

18. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η παραγωγή σιτηρών αυξήθηκε κατά την περίοδο εμπορίας 2003/2004 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη· ωστόσο, στην ΕΕ μειώθηκε σημαντικά. Τα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών μειώθηκαν και πάλι: τα εκτιμώμενα αποθέματα κατά το 2003/04 ανέρχονταν σε 260 εκατ. τόνους, κατά το 2002/2003 ανέρχονταν σε 320 εκατ. τόνους και κατά το 2001/2002 σε 380 εκατ. τόνους. Για πρώτη φορά κατά τα τελευταία έτη, στην ΕΕ η παραγωγή σιτηρών ήταν χαμηλότερη από την κατανάλωση· το έλλειμμα σε σιτηρά και αραβόσιτο ήταν ιδιαίτερα σημαντικό.

19. Οι ελαιούχοι σπόροι καλλιεργούνται για την παραγωγή ελαίων τα οποία προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση και για την παρασκευή πιτών που χρησιμοποιούνται για τη διατροφή των ζώων. Παρά τις εξαιρετικά καλές κλιματικές συνθήκες στην Ευρώπη το 2004 που επέτρεψαν την αύξηση των αποδόσεων μετά το χαμηλό επίπεδο που σημειώθηκε κατά το προηγούμενο έτος – η ΕΕ παρέμεινε καθαρός εισαγωγέας ελαιούχων σπόρων.

20. Όσον αφορά την παγκόσμια αγορά ζάχαρης , το 2003/2004 παρουσιάστηκαν και πάλι πλεονάσματα και η παραγωγή ήταν μεγαλύτερη από την κατανάλωση. Οι παραγωγοί ζάχαρης της Βραζιλίας – οι οποίοι είναι οι σημαντικότεροι παραγωγοί ζάχαρης παγκοσμίως – έφθασαν και πάλι σε επίπεδο ρεκόρ παραγωγής. Εντός της ΕΕ, η έκταση που καλλιεργείται με ζαχαρότευτλα συνεχίζει να μειώνεται μακροπρόθεσμα και το 2003/2004, η παραγωγή ήταν σαφώς μικρότερη από εκείνη της προηγούμενης περιόδου. Η μείωση της παραγωγής είχε επιπτώσεις στην παραγωγή της εκτός ποσόστωσης ζάχαρης Γ η οποία είτε πρέπει να εξαχθεί χωρίς επιστροφές, είτε πρέπει να μεταφερθεί στην επόμενη περίοδο εμπορίας.

21. Η Επιτροπή πρότεινε μεταρρύθμιση του καθεστώτος της ζάχαρης και τον Σεπτέμβριο 2003 δημοσίευσε ανάλυση με τρεις επιλογές για το μέλλον του καθεστώτος. Κατά το 2004, οι επιλογές αυτές εξετάστηκαν λεπτομερώς από τα κράτη μέλη και τους βασικούς ενδιαφερομένους. Τον Ιούλιο 2004, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην οποία εξηγεί σαφώς τις προτάσεις της σχετικά με το μέλλον της κοινής οργάνωσης αγοράς ζάχαρης. Ο βασικός στόχος της πρότασης είναι η σημαντική μείωση της τιμής των ζαχαρότευτλων η οποία μπορεί εν μέρει να αντισταθμιστεί από τις άμεσες ενισχύσεις.

22. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο σημαντικότερος παραγωγός ελαιολάδου παγκοσμίως, η παραγωγή της αντιπροσωπεύει περίπου τα τρία τέταρτα της παγκόσμιας προσφοράς. Η δεύτερη δέσμη μεταρρυθμίσεων της ΚΓΠ που εγκρίθηκε τον Απρίλιο 2004 προβλέπει τη μεταρρύθμιση του τομέα αυτού. Ειδικότερα, τουλάχιστον 60% των συνδεδεμένων με την παραγωγή μέσων ενισχύσεων που χορηγήθηκαν κατά την περίοδο 2000–2002 θα μετατραπούν σε δικαιώματα στο πλαίσιο του ενιαίου καθεστώτος ενίσχυσης. Οι ελαιοκομικές εκμεταλλεύσεις που είναι μικρότερες από 0,3 εκτάρια θα λάβουν όλες τις συνδεδεμένες με την παραγωγή ενισχύσεις τους προκειμένου να απλοποιηθούν οι διαδικασίες για τους μικρούς ελαιοκαλλιεργητές και να εξασφαλιστεί σταθερό εισόδημα.

23. Το 2003, η Επιτροπή ξεκίνησε την απλοποίηση των κανόνων που αφορούν τα νωπά οπωροκηπευτικά . Η διαδικασία αυτή συνεχίστηκε κατά το 2004.

24. Η ΕΕ δεν καλλιεργεί παρά μόνο ένα μικρό ποσοστό μπανανών τις οποίες καταναλώνει, εισάγει από τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (χώρες ΑΚΕ) και από άλλες τρίτες χώρες, ιδίως από την Κεντρική και Νότια Αμερική. Κατά το 2004, ενόψει της προσχώρησης των δέκα νέων κρατών μελών, διατέθηκε μία συμπληρωματική ποσότητα για τις εισαγωγές στις εν λόγω χώρες, για την περίοδο από την 1η Μαΐου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004.

25. Η ΕΕ είναι ο σημαντικότερος εξαγωγέας οίνων παγκοσμίως. Οι βασικές αγορές της είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ελβετία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία. Το 2004, η αξία των εξαγωγών ήταν της τάξεως των 5 εκατ. ευρώ. Όσον αφορά την κοινή οργάνωση αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα κατά το 2004, η Επιτροπή προσάρμοσε έναν αριθμό μέτρων για να ληφθεί υπόψη η κατάσταση στα δέκα νέα κράτη μέλη. Καθόρισε επίσης, για την περίοδο εμπορίας 2004/2005, ενδεικτική χρηματοδοτική κατανομή για την αναδιάρθρωση και τη μετατροπή των αμπελώνων.

3.2. Ζωικά προϊόντα

26. Η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός γάλακτος παγκοσμίως, μετά την Ινδία της οποίας το γάλα προέρχεται κυρίως από βουβαλίδες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στην τρίτη θέση. Το 2004, ο αριθμός αγελάδων γαλακτοπαραγωγής μειώθηκε κατά περίπου μισό εκατομμύρια και ανήλθε σε 24 εκατομμύρια. Ο μέσος αριθμός αγελάδων ανά εκμετάλλευση γαλακτοπαραγωγής στην ΕΕ αυξήθηκε σε 37. Στην Ευρώπη των 15, οι μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις γαλακτοπαραγωγής βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο (110 αγελάδες κατά μέσο όρο), ενώ οι μικρότερες βρίσκονται στην Αυστρία (10 αγελάδες).

27. Η ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραγωγός βοείου κρέατος παγκοσμίως ( μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βραζιλία). Από το 2003, έγινε καθαρός εισαγωγέας βοείου κρέατος· εξάγει κυρίως στη Ρωσία και εισάγει κυρίως από τη Νότια Αμερική. Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2004, οι συνολικές εισαγωγές βοείου κρέατος αντιπροσώπευαν περίπου μισό εκατομμύριο τόνους, (παρατηρήθηκε αύξηση των εισαγωγών με πλήρη δασμό). Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζει την ισχυρή ανταγωνιστική θέση ορισμένων προμηθευτών βοείου κρέατος.

28. Όσον αφορά το πρόβειο και το αίγειο κρέας , η αγορά ήταν ικανοποιητική μέχρι να εμφανιστεί ο καταρροϊκός πυρετός του προβάτου στη νότια ιβηρική χερσόνησο τον Οκτώβριο 2004 που είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των τιμών. Όσον αφορά το χοίρειο κρέας , η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός παγκοσμίως, μετά την Κίνα. Κατά το 2004, οι τιμές του χοιρείου κρέατος στην ΕΕ δεν ήταν σταθερές και κατά το τέλος του έτους ήταν πολύ χαμηλές. Ωστόσο, το 2004 αναμενόταν αύξηση των τιμών.

29. Τα τελευταία έξι έτη περίπου, σημειώθηκε σημαντική αύξηση στην παραγωγή κρέατος πουλερικών παγκοσμίως. Η αύξηση ήταν της τάξεως του 20% ετησίως, από το 1998. Ωστόσο στην ΕΕ, η αύξηση ήταν μικρότερη, δηλαδή περίπου 3%. Πράγματι, το 2000, η παραγωγή της ΕΕ μειώθηκε λόγω της εμφάνισης της γρίπης των πτηνών στην Ιταλία. Μία νέα μείωση της παραγωγής σημειώθηκε το 2003, όταν παρουσιάστηκαν κρούσματα στο Βέλγιο και στις Κάτω Χώρες. Το 2004, αναμενόταν αύξηση της παραγωγής.

4. Γεωργονομισματικό καθεστώς

30. Τα γεωργονομισματικά μέτρα που θεσπίστηκαν το 2004 περιορίστηκαν στον καθορισμό των ισοτιμιών που πρέπει να εφαρμόζονται στις άμεσες ενισχύσεις στα κράτη μέλη εκείνα που δεν υιοθέτησαν το ευρώ.

5. Αγροτική ανάπτυξη το 2004

31. Για την περίοδο 2000–2006, ο προγραμματισμός αγροτικής ανάπτυξης αφορούσε τα ακόλουθα: 68 προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης – ΠΑΑ – (που συγχρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠ – τμήμα Εγγυήσεων), 69 προγράμματα για τις περιφέρειες του στόχου 1 με μέτρα αγροτικής ανάπτυξης (τα οποία συγχρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ-τμήμα Προσανατολισμού) και 20 προγράμματα για τις περιφέρειες του στόχου 2 με μέτρα αγροτικής ανάπτυξης (τα οποία συγχρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ-τμήμα Εγγυήσεων).

32. Το 2004, οι κοινοτικές δαπάνες για την αγροτική ανάπτυξη ανήλθαν σε περίπου 8 δισεκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, το ΕΓΤΠΕ-τμήμα Εγγυήσεων χορήγησε περίπου 5 δισεκατ. ευρώ (από τον Οκτώβριο 2003 έως τον Οκτώβριο 2004) και το ΕΓΤΠΕ – τμήμα Προσανατολισμού χορήγησε περίπου 3 δισεκατ. ευρώ (ημερολογιακό έτος 2004). Το 2004, εγκρίθηκαν από την Επιτροπή τροποποιήσεις σε 52 προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Όσον αφορά τα προγράμματα LEADER+ τα οποία είχαν εγκριθεί προηγουμένως, από τις 938 ομάδες τοπικής δράσης επιλέχθηκαν 892 στο τέλος Δεκεμβρίου 2004.

6. Περιβάλλον και Δάση

33. Το 2004, η Επιτροπή παρείχε τη θεωρητική βάση για το σχέδιο IRENA[1] και παρουσίασε αναλυτικό πλαίσιο που περιελάμβανε μία σειρά 35 γεωργοπεριβαλλοντικών δεικτών. Η Επιτροπή συνέχισε την εφαρμογή του «σχεδίου δράσης για τη βιοποικιλότητα στη γεωργία»"[2]. Τον Μάιο 2004, εκδόθηκε κανονισμός του Συμβουλίου[3] σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος για τη διατήρηση, τον χαρακτηρισμό, τη συλλογή και τη χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων στη γεωργία. Πολλά κράτη μέλη κοινοποίησαν στην Επιτροπή τα μέτρα που έλαβαν σχετικά με τη συνύπαρξη γενετικώς τροποποιημένων, συμβατικών και βιολογικών καλλιεργειών. Η Επιτροπή αξιολόγησε τις κοινοποιήσεις αυτές σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στη σύστασή της του 2003[4].

34. Στο πλαίσιο της προστασίας των δασών από την ατμοσφαιρική μόλυνση[5] και τις φωτιές[6], η Επιτροπή συνέχισε τη διαχείριση των εθνικών σχεδίων και προγραμμάτων 2000, 2001 και 2002. Ξεκίνησε μία προπαρασκευαστική δράση στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος δασικών πληροφοριών και επικοινωνίας. Στόχος ήταν η διευκόλυνση της πρόσβασης και της χρησιμοποίησης των πηγών και των βάσεων δεδομένων δασικών πληροφοριών που υπάρχουν στην ΕΕ. Συνεχίστηκαν επίσης οι εργασίες προετοιμασίας έκθεσης για την εφαρμογή της δασικής στρατηγικής της ΕΕ.

7. Χρηματοδότηση τησ ΚΓΠ το 2004

35. Στις δαπάνες της ΚΓΠ λαμβάνονται υπόψη οι δημοσιονομικές προοπτικές που αποφασίστηκαν στη σύνοδο κορυφής του Βερολίνου 1999 και προσαρμόστηκαν στη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης στο τέλος του 2002 ώστε να ενσωματωθούν οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της διεύρυνσης.

36. Από τις συνολικές πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων των 111 300 εκατ. ευρώ που είχαν εγγραφεί στον γενικό προϋπολογισμό του 2004, το ποσό των 46 781,4 εκατ. (δηλ. 42%) παρασχέθηκε στο τμήμα Εγγυήσεων. Το 2003, οι αναλήψεις υποχρεώσεων του τμήματος Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ αντιπροσώπευαν το 45% των αναλήψεων υποχρεώσεων του γενικού προϋπολογισμού. Οι δαπάνες του τμήματος Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ περιελάμβαναν το 2003: επιστροφές κατά την εξαγωγή (3 730 εκατ. ευρώ)· δημόσια και ιδιωτική αποθεματοποίηση (930 εκατ. ευρώ)· άμεσες ενισχύσεις[7] (29 690 εκατ. ευρώ)· άλλες παρεμβάσεις σε σχέση με τις κοινές οργανώσεις αγορών (5 410 εκατ. ευρώ) και άλλες δαπάνες, κυρίως στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης (4 710 εκατ. ευρώ). Οι άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς ήταν άρα το σημαντικότερο είδος παρέμβασης.

37. Όσον αφορά το τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ, το οποίο χρηματοδοτεί τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης για την περίοδο 2000–2006, οι ενισχύσεις δεν μειώθηκαν. Πράγματι, τα μέτρα που αφορούν τις γεωργικές διαρθρώσεις και την διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων στις αγροτικές περιοχές που μέχρι το 1999 χρηματοδοτούνταν από το τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ, υπάγονται πλέον στο τμήμα Εγγυήσεων.

38. Αξιολόγηση: στον τομέα των πολιτικών αγοράς, ολοκληρώθηκε η αξιολόγηση των ΚΟΑ του καπνού και του ελαιολάδου. Όσον αφορά τον τομέα του οίνου, έχει υπογραφεί σύμβαση· έχει δημοσιευθεί πρόσκληση υποβολής προσφορών για τις μπανάνες και έχουν αρχίσει οι προπαρασκευαστικές εργασίες για το χοίρειο κρέας, τα αυγά και τα πουλερικά, καθώς και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των ΚΟΑ στις μόνιμες καλλιέργειες. Στον τομέα των πολιτικών αγροτικής ανάπτυξης, ολοκληρώθηκε μία μελέτη για τις βασικές καινοτομίες του Leader, η οποία είχε ξεκινήσει το 2003.

8. Διεύρύνση

39. Η συνθήκη προσχώρησης για τα νέα δέκα κράτη μέλη άρχισε να ισχύει την 1η Μαΐου 2004. Ένας κανονισμός[8] για την προσαρμογή των κειμένων της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διεύρυνση και μία απόφαση[9] για την προσαρμογή της συνθήκης προσχώρησης προκειμένου να ληφθεί υπόψη η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ θεσπίστηκαν στις 22 Μαρτίου 2004. Οι διαπραγματεύσεις με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία για όλα τα κεφάλαια ολοκληρώθηκαν το Δεκέμβριο 2004. Η Επιτροπή συνέχισε να ελέγχει την τήρηση των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν από τις δύο αυτές χώρες κατά τις διαπραγματεύσεις. Η Γενική Διεύθυνση Γεωργίας εργάστηκε σε στενή συνεργασία με την Γενική Διεύθυνση Διεύρυνσης για την προετοιμασία της μελέτης επιπτώσεων της Επιτροπής σχετικά με την προσχώρηση της Τουρκίας και εκπόνησε το κεφάλαιο για τη γεωργία. Ουσιαστικές συνεισφορές παρασχέθηκαν στη γνωμοδότηση της Επιτροπής για την αίτηση προσχώρησης της Κροατίας, Η γνωμοδότηση εγκρίθηκε στις 20 Απριλίου 2004.

40. Οκτώ από τις δέκα χώρες δικαιούχους της SAPARD έγιναν κράτη μέλη την 1η Μαΐου 2004. Η Επιτροπή εξέδωσε πολλές διατάξεις για τη διευκόλυνση της μετάβασης από το SAPARD στα μέσα προγραμματισμού αγροτικής ανάπτυξης τα οποία είναι διαθέσιμα για τα νέα κράτη μέλη. Στο τέλος Δεκεμβρίου 2004, συνολικό ποσό 2 215 εκατ. ευρώ (σωρευτικό ποσό της κοινοτικής συνδρομής) αναλήφθηκε από τους οργανισμούς SAPARD υπέρ των δικαιούχων.

9. Διεθνείς σχέσεις

9.1. Διεθνείς οργανισμοί και συμφωνίες

41. Η ΕΕ συνέχισε να συμμετέχει σε διάφορες συνεδριάσεις διεθνών οργανισμών. Όσον αφορά τον παγκόσμιο οργανισμό εμπορίου (ΠΟΕ), μετά τη μη επιτυχή υπουργική διάσκεψη του Cancun τον Σεπτέμβριο 2003, συνεχίστηκαν οι εργασίες την άνοιξη του 2004 και οδήγησαν στην επιτυχή έκβαση των εμπορικών διαπραγματεύσεων, τον Ιούλιο με τη σύναψη του συμφωνηθέντος πλαισίου.

42. Η ΕΕ συμμετείχε επίσης στις συνεδριάσεις του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Κατά το 2004, συζητήθηκαν διεξοδικά τα θέματα στρέβλωσης του εμπορίου με την περαιτέρω συνέχιση των μελετών για την «αποσύνδεση» και τις επιπτώσεις της στήριξης που συνδέεται με τον κίνδυνο στις αποφάσεις σχετικά με την παραγωγή.

43. Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά το 2004, η διεθνής συμφωνία για το ελαιόλαδο και τις επιτραπέζιες ελιές θα αντικατασταθεί από μια νέα συμφωνία. Όσον αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες, τον Απρίλιο του 2004, το Συμβούλιο ενέκρινε σχέδιο δράσης της ΕΕ που έχει ως στόχο να βοηθήσει τις χώρες αυτές να καταπολεμήσουν την υπερβολική εξάρτηση από τις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων.

9.2. Διμερείς και περιφερειακές εμπορικές σχέσεις

44. Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις για τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης, η Επιτροπή συμμετείχε, κατά το 2004, στην εκπόνηση οδικών χαρτών για έξι περιφέρειες του αναπτυσσόμενου κόσμου που συμμετείχαν. Πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω συζητήσεις για τα θέματα που εκκρεμούν στο πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ/ Νοτίου Αμερικής για τον οίνο και τα αλκοολούχα ποτά.

45. Μετά την επικύρωσή της σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ, συμπεριλαμβανομένων των νέων κρατών μελών της ΕΕ, η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο τροποποιήθηκε ώστε να ληφθεί υπόψη η διεύρυνση της ΕΕ. Τον Οκτώβριο, το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να αναλάβει νέες διμερείς διαπραγματεύσεις με την Ισλανδία στον τομέα της γεωργίας. Επιτεύχθηκε συμφωνία με τη Νορβηγία προκειμένου να επαναληφθούν οι διμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις στον τομέα της γεωργίας το 2005. Διεξοδικές συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν με την Ελβετία και ολοκληρώθηκαν οι «διμερείς διαπραγματεύσεις ΙΙ».

46. Η Επιτροπή πραγματοποίησε διαπραγματεύσεις με ορισμένες ασιατικές χώρες για το θέμα της πρόσβασης των αγορών. Η ΕΕ έστειλε μία ομάδα ελέγχου στην Ινδία για την αξιολόγηση των στοιχείων που ελήφθησαν στο πλαίσιο αίτησης έγκρισης ορισμένων οργανισμών διαπίστευσης για την εξαγωγή βιολογικών τροφίμων. Στο πλαίσιο της διαδικασίας της Βαρκελώνης, έχουν συναφθεί συμφωνίες σύνδεσης με όλες τις μεσογειακές χώρες. Ολοκληρώθηκαν προσωρινά οι διαπραγματεύσεις για το γεωργικό τμήμα της μελλοντικής συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου.

47. Ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο των αντίστοιχων ευρωπαϊκών συμφωνιών με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία για να ληφθεί υπόψη η διεύρυνση και να προβλεφθούν νέες εμπορικές παραχωρήσεις στον τομέα της γεωργίας. Οι νέες διατάξεις πρέπει να αρχίσουν να ισχύουν στις αρχές του 2005. Πραγματοποιήθηκαν εντατικές διαπραγματεύσεις με τη Mercosur με στόχο τη σύναψη συμφωνίας σύνδεσης μέχρι τον Οκτώβριο 2004. Ωστόσο, η προθεσμία αυτή δεν τηρήθηκε και οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν το 2005. Οι σχέσεις με την Ομοσπονδία της Ρωσίας ήταν επιτυχείς όσον αφορά την επίτευξη συμφωνίας τον Απρίλιο σχετικά με τη ρωσική πρόταση για την πρόσβαση στις αγορές στο πλαίσιο της προσχώρησής της στον ΠΟΕ.

48. Όσον αφορά τις ΗΠΑ, πραγματοποιήθηκαν διεξοδικές διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της συνολικής συμφωνίας ΕΕ/ΗΠΑ για τον οίνο. Οι διαπραγματεύσεις αυτές θα συνεχιστούν το 2005.

[1] IRENA είναι το ακρωνύμιο για "Indicators Report on the integration of Environmental concerns into Agriculture policy" (Έκθεση Δεικτών για την Ενσωμάτωση των Περιβαλλοντικών Προβληματισμών στην Κοινή Γεωργική Πολιτική).

[2] COM(2001) 162 τελικό, τόμος III.

[3] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 870/2004 του Συμβουλίου.

[4] Σύσταση της Επιτροπής 2003/556/EΚ (ΕΕ L 189 της 29.7.2003, σ. 36).

[5] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 3528/86 του Συμβουλίου (ΕΕ L 326 της 21.11.1986, σ. 2· ειδικές εκδόσεις στα φινλανδικά και στα σουηδικά, κεφάλαιο 3, τόμος 22, σ. 59).

[6] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2158/92 του Συμβουλίου (ΕΕ L 217 της 31.7.1992, σ. 3· ειδικές εκδόσεις στα φινλανδικά και στα σουηδικά, κεφάλαιο 3, τόμος 44, σ. 3).

[7] Άμεσες ενισχύσεις όπως ορίζονται στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1259/1999 της 17ης Μαΐου 1999 (ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σ. 113).

[8] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 583/2004 του Συμβουλίου (ΕΕ L 91 της 30.3.2004, σ. 1).

[9] Απόφαση 2004/281/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΚ L 93 της 30.3.2004, σ. 1).