EL    EL EL 
EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 21.4.2009 
SEC(2009) 451 
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
 
που συνοδεύει  την 
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
Προς  µια καλύτερη  στόχευση  των ενισχύσεων  στους  γεωργούς  των περιοχών  µε φυσικά  
µειονεκτή µατα 
 
Περίληψη  Εκτί µησης  Επιπτώσεων  
{COM(2009) 161 τελικό } 
{SEC(2009) 449} {SEC(2009) 450} 
EL 2   EL ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
Περίληψη  Εκτίµησης  Επιπτώσεων  
Προς  µια καλύτερη  στόχευση  των ενισχύσεων  στους  γεωργούς  των περιοχών  µε φυσικά  
µειονεκτή µατα 
1. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
Το καθεστώς  ενισχύσεων  για τους γεωργούς  στις µειονεκτικές  περιοχές , το οποίο  
καθιερώθηκε  το 1975, προβλέπει  ένα µηχανισ µό ενίσχυσης  της συνέχισης  της γεωργικής  
δραστηριότητας  και, κατά  συνέπεια , της διατήρησης  του φυσικού  περιβάλλοντος  στις ορεινές  
περιοχές , στις µειονεκτικές  περιοχές  εκτός  των ορεινών  (τις γνωστές  ως “ενδιά µεσες 
µειονεκτικές  περιοχές ”) και στις περιοχές  που παρουσιάζουν  ειδικά  µειονεκτή µατα. 
Η λογική  των ενισχύσεων  στις µειονεκτικές  περιοχές  – τώρα  ονοµάζονται  ενισχύσεις  λόγω  
φυσικών  µειονεκτη µάτων  – αναθεωρήθηκε  το 2005 µε στόχο  τη βελτίωση  της συµβολής  τους 
στη στρατηγική  της αειφόρου  ανάπτυξης  της ΕΕ µετά τις παρατυπίες  που διαπίστωσε  το 
Ελεγκτικό  Συνέδριο  το 2003, όσον  αφορά  την οριοθέτηση  των ενδιά µεσων  µειονεκτικών  
περιοχών . 
Εντούτοις , το νέο θεσµικό πλαίσιο  για τις ενισχύσεις  λόγω  φυσικών  µειονεκτη µάτων  δεν έχει 
ολοκληρωθεί  ακόµη, επειδή  το 2005 στο Συµβούλιο  δεν επετεύχθη  συµφωνία  σχετικά  µε ένα 
νέο κοινοτικό  σύστη µα κατάταξης  των περιοχών  µε φυσικά  µειονεκτή µατα εκτός  των 
ορεινών  και αυτών  που παρουσιάζουν  ειδικά  µειονεκτή µατα σύµφωνα  µε τους νέους  
πολιτικούς  στόχους . Στόχος  της τρέχουσας  επανεξέτασης , κατά  συνέπεια  είναι  η ολοκλήρωση  
της διαδικασίας  που ξεκίνησε  το 2005 χωρίς  να αποκλείει  µελλοντικές  εξελίξεις  όσον  αφορά  
τον επανακαθορισ µό της στρατηγικής  µετά το 2013. 
Τα προβλή µατα τα οποία  θα πρέπει  να αντιµετωπιστούν  είναι  τα εξής: 
• η έλλειψη  συνοχής  όσον  αφορά  τη σηµερινή  οριοθέτηση  των ενδιά µεσων  µειονεκτικών  
περιοχών , η οποία  βασίζεται  εν µέρει σε κοινωνικοοικονο µικούς  δείκτες , µε τους 
αναθεωρη µένους  στόχους  του καθεστώτος  ενισχύσεων  λόγω  φυσικών  µειονεκτη µάτων , το 
οποίο  επικεντρώνεται  στη βιώσι µη διαχείριση  των γαιών  παρά  στους  
κοινωνικοοικονο µικούς  στόχους · 
• η µεγάλη  διαφορά  των κριτηρίων  που χρησι µοποιούν  τα κράτη  µέλη για την οριοθέτηση  
των ενδιά µεσων  µειονεκτικών  περιοχών , γεγονός  που συνεπάγεται  αδιαφάνεια , η οποία  θα 
µπορούσε  να οδηγήσει  σε άνιση  µεταχείριση  των δικαιούχων , 
• η ανεπαρκής  στόχευση  των ενισχύσεων  προς  τις περιοχές  οι οποίες  αντιµετωπίζουν  το 
µεγαλύτερο  κίνδυνο  εγκατάλειψης  των γεωργικών  γαιών . 
Επιση µαίνεται  ότι µε το άρθρο  37 του κανονισ µού (ΕΚ) αριθ.1698/20051 τροποποιήθηκε  ο 
τρόπος  υπολογισ µού της ενίσχυσης . Η διάταξη  αυτή , η οποία  θα αρχίσει  να ισχύει  µόλις 
                                                 
1 Κανονισ µός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συµβουλίου , της 20ής Σεπτε µβρίου  2005, για τη στήριξη  της αγροτικής  
ανάπτυξης  από το Ευρωπαϊκό  Γεωργικό  Ταµείο Αγροτικής  Ανάπτυξης  (ΕΓΤΑΑ ), ΕΕ L 277 της 21.10.2005, σ. 1. 
EL 3   EL ολοκληρωθεί  η επανεξέταση  του καθεστώτος  ενισχύσεων  για τις µειονεκτικές  περιοχές , 
αναµένεται  ότι θα συµβάλει  σηµαντικά  στη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  της 
ενίσχυσης . 
2. ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ  
Η παρούσα  επανεξέταση  δεν αποτελεί  µεγάλη  µεταρρύθ µιση αλλά  επικαιροποίηση  του 
υφιστά µενου καθεστώτος  στο πλαίσιο  της Κοινής  Γεωργικής  Πολιτικής . Περιορίζεται  στην  
προσαρ µογή του τρόπου  οριοθέτησης  των µειονεκτικών  περιοχών  και του συστή µατος 
ενισχύσεων  στους  στόχους  που καθόρισε  το Συµβούλιο  το 2005. 
Ένας  από τους στόχους  της αναθεώρησης  είναι  η απλοποίηση , ως συνέπεια  της βελτίωσης  
της διαφάνειας , του τρόπου  οριοθέτησης  των περιοχών  µέσω της καθιέρωσης  κοινών  
αντικει µενικών  κριτηρίων . 
3. ΣΤΟΧΟΙ  
Ενόψει  των προαναφερό µενων  προβλη µάτων  οι στόχοι  της αναθεώρησης  είναι  οι εξής: 
• η προσαρ µογή του τρόπου  οριοθέτησης  των ενδιά µεσων  µειονεκτικών  περιοχών  και του 
συστή µατος ενισχύσεων  µε βάση  τη µέθοδο  διαχείρισης  των γαιών  που αποφασίστηκε  το 
2005, 
• η βελτίωση  της διαφάνειας  και της αντικει µενικότητας  του τρόπου  οριοθέτησης  των 
περιοχών  σε ολόκληρη  την ΕΕ, 
• η αύξηση  και η αποτελεσ µατικότερη  χρήση  των ενισχύσεων  στις περιοχές  µε το 
µεγαλύτερο  κίνδυνο  εγκατάλειψης  των γεωργικών  γαιών . 
Λόγω  της ανεπάρκειας  των στοιχείων , η Επιτροπή  δεν είναι  σε θέση  προς  το παρόν  να 
υποβάλει  νοµοθετική  πρόταση  που θα βασίζεται  σε εµπεριστατω µένη ανάλυση  ενός νέου 
συστή µατος οριοθέτησης . Οι απαραίτητες  πληροφορίες  για την εκτίµηση του αποτελέσ µατος 
µιας νέας επακριβούς  µεθόδου  οριοθέτησης  είναι  διαθέσι µες – ή µπορούν  να συγκεντρωθούν  
– µόνο σε εθνικό  επίπεδο . Για το λόγο  αυτό , προβλέπονται  οι εξής τρεις  ενέργειες  για την 
προετοι µασία αυτής  της νοµοθετικής  πρότασης : 
(1) έκδοση  ανακοίνωσης  της Επιτροπής  που θα περιγράφει  την κατάσταση  και θα καλεί  
τα κράτη  µέλη να ενθαρρύνουν  στην  επικράτειά  τους την εφαρ µογή κοινών  στοιχείων  
οριοθέτησης  των περιοχών  µε φυσικά  µειονεκτή µατα εκτός  των ορεινών  περιοχών  και 
αυτών  που παρουσιάζουν  ειδικά  µειονεκτή µατα, 
(2) διαβίβαση  προσο µοιώσεων  εκ µέρους  των κρατών  µελών  προς  την Επιτροπή  µέχρι το 
φθινόπωρο  του 2009, 
(3) ολοκλήρωση  της ανάλυσης  επιπτώσεων  και επεξεργασίας  νοµοθετικής  πρότασης  το 
συντο µότερο  δυνατό  µετά την παραλαβή  των προσο µοιώσεων  των κρατών  µελών . 
EL 4   EL 4. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ  ΕΠΙΛΟΓΕΣ  
Τέσσερις  εναλλακτικές  επιλογές  υποβλήθηκαν  για δηµόσια διαβούλευση  στις 22 Μαΐου  
2008: 
Επιλογή  1: Status quo+ 
Οριοθέτηση  των περιοχών  
Σύµφωνα  µε αυτό  το σενάριο  παρακαλούνται  τα κράτη  µέλη να καταργήσουν  τους 
κοινωνικοοικονο µικούς  δείκτες  που χρησι µοποιούνται  προς  το παρόν  για την οριοθέτηση  
των µειονεκτικών  περιοχών  και να καθορίσουν  τα κριτήρια  που κρίνουν  ως τα πλέον  
κατάλληλα  για τον καθορισ µό των φυσικών  µειονεκτη µάτων  που επηρεάζουν  τη γεωργία . 
Στα κράτη  µέλη που χρησι µοποιούν  συστή µατα δεικτών  ενδέχεται  να επιτραπεί  να 
συνεχίσουν  να τα χρησι µοποιούν  υπό την προϋπόθεση  ότι θα αφαιρέσουν  τους 
κοινωνικοοικονο µικούς  δείκτες  που περιλα µβάνονται  σε αυτά  τα συστή µατα. Από τα άλλα  
κράτη  µέλη θα ζητηθεί  να αναπτύξουν  ένα σύστη µα µε κριτήρια  εδάφους  και κλίµατος 
προσαρ µοσµένα στη δική τους κατάσταση . Η Επιτροπή  θα εκτιµήσει την καταλληλότητα  
του συστή µατος που χρησι µοποιεί  κάθε  κράτος  µέλος σε σχέση  µε τους στόχους  του 
καθεστώτος  ενισχύσεων  λόγω  φυσικών  µειονεκτη µάτων . 
 
Κανόνες  επιλεξι µότητας  
Τα κράτη  µέλη έχουν  τη δυνατότητα  καθορισ µού κανόνων  επιλεξι µότητας  σε επίπεδο  
γεωργικής  εκµετάλλευσης  προκει µένου να κατευθυνθούν  οι ενισχύσεις  προς  ειδικά  
συστή µατα καλλιέργειας  στο πλαίσιο  των δικών  τους προγρα µµάτων  αγροτικής  ανάπτυξης . 
Η Επιτροπή  θα πρέπει  να φροντίσει  ώστε  να είναι  αντικει µενικά  αυτά  τα κριτήρια , να µην 
δηµιουργούν  διακρίσεις  και να είναι  συνεπή  προς  τους στόχους  του µέτρου  και τις διεθνείς  
δεσµεύσεις  της ΕΕ. 
 
Οι επιλογές  2, 3 και 4 βασίζονται  όλες στην  ίδια µέθοδο  οριοθέτησης  των περιοχών  και 
βασίζονται  σε οκτώ  βιοφυσικούς  δείκτες  που έχουν  καθοριστεί  από µία επιτροπή  ειδικών  σε 
θέµατα εδάφους , κλίµατος και αξιολόγησης  των γαιών  µε το συντονισ µό του Κοινού  Κέντρου  
Ερευνών . Ο καθορισ µός και η εφαρ µογή των κριτηρίων  αναλύονται  στην  ανακοίνωση  η 
οποία  συνοδεύει  την παρούσα  περίληψη . 
Επιλογή  2: Κοινά  κριτήρια  
Οριοθέτηση  των περιοχών  
Οι ενδιά µεσες µειονεκτικές  περιοχές  θα οριοθετηθούν  µε τη χρήση  κοινών  βιοφυσικών  
κριτηρίων  που περιλα µβάνονται  στο παράρτη µα της ανακοίνωσης . 
 
Κανόνες  επιλεξι µότητας  
Τα κράτη  µέλη θα έχουν  τη δυνατότητα , στο πλαίσιο  των δικών  τους προγρα µµάτων  
αγροτικής  ανάπτυξης , να καθορίσουν  κριτήρια  επιλεξι µότητας  σε επίπεδο  γεωργικής  
εκµετάλλευσης , προκει µένου να κατευθύνουν  τις ενισχύσεις  προς  ειδικά  συστή µατα 
EL 5   EL καλλιέργειας . Η Επιτροπή  θα πρέπει  να φροντίσει  ώστε  αυτά  τα κριτήρια  να είναι  
αντικει µενικά , να µην δηµιουργούν  διακρίσεις  και να είναι  συνεπή  προς  τους στόχους  του 
µέτρου  και προς  τις διεθνείς  δεσµεύσεις  της ΕΕ. 
 
Επιλογή  3: Κανόνες  επιλεξι µότητας  
Οριοθέτηση  των περιοχών  
Οι ενδιά µεσες µειονεκτικές  περιοχές  θα οριοθετηθούν  µε τη χρήση  κοινών  βιοφυσικών  
κριτηρίων  που περιλα µβάνονται  στο παράρτη µα της ανακοίνωσης . 
Κανόνες  επιλεξι µότητας  
Θα ζητηθεί  από τα κράτη  µέλη να καθορίσουν  κατάλληλους  κανόνες  προκει µένου να 
κατευθύνονται  οι ενισχύσεις  προς  την εκτατική  καλλιέργεια  συµβάλλοντας  έτσι θετικά  
στην  αειφόρο  διαχείριση  των γαιών  µε τον αποκλεισ µό των συστη µάτων  εντατικής  
καλλιέργειας  από την ενίσχυση . Η κοινοτική  νοµοθεσία  θα αποτελέσει  το βασικό  πλαίσιο  
για τα κριτήρια  επιλεξι µότητας , καθώς  προβλέπει  τις αρχές  και το είδος  των κριτηρίων  που 
πρέπει  να χρησι µοποιηθούν  για τον αποκλεισ µό των συστη µάτων  εντατικής  καλλιέργειας  
(π.χ. µέγιστη  πυκνότητα  ζωικού  κεφαλαίου , µέση απόδοση , τυπικό  ακαθάριστο  κέρδος ). 
Πάνω  σε αυτή  τη βάση , τα κράτη  µέλη θα επιλέξουν  τους πλέον  κατάλληλους  δείκτες  και 
θα καθορίσουν  τα σχετικά  κατώτατα  όρια εντός  των δικών  τους προγρα µµάτων  αγροτικής  
ανάπτυξης . Οι κανόνες  επιλεξι µότητας  πρέπει  να είναι  αντικει µενικοί , να µην δηµιουργούν  
διακρίσεις , να είναι  συνεπείς  µε τους στόχους  του µέτρου  και µε τις διεθνείς  δεσµεύσεις  της 
ΕΕ. 
 
Επιλογή  4: Υψηλή  φυσική  αξία 
Οριοθέτηση  των περιοχών  
Η επιλογή  αυτή  συνεπάγεται  πιο στοχευ µένη οριοθέτηση  των περιοχών : µόνο οι περιοχές  
που έχουν  χαρακτηριστεί  ως γεωργικές  γαίες  µε υψηλή  φυσική  αξία εντός  περιοχών  µε 
φυσικά  µειονεκτή µατα θα θεωρηθούν  ως µειονεκτικές  περιοχές . 
Η οριοθέτηση  των ενδιά µεσων  µειονεκτικών  περιοχών  θα γίνει πρώτα  µε βάση  την ίδια 
µέθοδο  που χρησι µοποιήθηκε  για τις επιλογές  2 και 3 βάσει  κοινών  βιοφυσικών  κριτηρίων . 
Οι εκτάσεις  που θα προκύψουν  από αυτή  την πρώτη  οριοθέτηση  θα µειωθούν  εν συνεχεία , 
ώστε  να περιληφθούν  µόνο οι περιοχές  που έχουν  χαρακτηριστεί  ως γεωργικές  γαίες  
υψηλής  φυσικής  αξίας , ως οι περιοχές  της Ευρώπης  όπου  η γεωργία  αποτελεί  την βασική  
µορφή  χρησι µοποίησης  των γαιών  (κυρίως  η επικρατούσα  µορφή  χρησι µοποίησης ) και 
όπου  ευνοεί  ή συνδέεται  είτε µε µια µεγάλη  ποικιλία  ειδών  και οικότοπων  είτε µε την 
παρουσία  ειδών  που παρουσιάζουν  ενδιαφέρον  τόσο  σε ευρωπαϊκό  όσο και σε εθνικό  ή 
περιφερειακό  επίπεδο . 
 
Κανόνες  επιλεξι µότητας  
Τα κράτη  µέλη θα έχουν  τη δυνατότητα  να καθορίσουν  κανόνες  επιλεξι µότητας  µε βάση  
διαφανή , αντικει µενικά  και χωρίς  διακρίσεις  κριτήρια  που είναι  σύµφωνα  µε τους στόχους  
του µέτρου . 
EL 6   EL  
Σε όλες τις λύσεις  οι ενισχύσεις  θα υπολογίζονται  µε βάση  το πρόσθετο  κόστος  και το 
διαφυγόν  εισόδη µα που έχει σχέση  µε το µειονέκτη µα της κάθε  περιοχής  και θα κυµαίνονται  
εντός  των ορίων  που θα καθορίσει  το Συµβούλιο . 
5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
5.1. Ανεπαρκή  στοιχεία  και δυσκολίες  αξιολόγησης  της επιλογής  4 
Όπως  αναφέρθηκε  η παρούσα  ανάλυση  είναι  περιορισ µένη εξ αιτίας  του γεγονότος  ότι τα 
κατάλληλα  στοιχεία  διατίθενται  µόνο σε εθνικό  επίπεδο . Στο παρόν  στάδιο  η εκτίµηση 
µπορεί  να παράσχει  µόνο ενδείξεις  και να δώσει  τη δυνατότητα  για παρεκτάσεις  όσον  αφορά  
τις αναµενόµενες επιπτώσεις  της επανεξέτασης . Η συνέχιση  της επανεξέτασης  βασίζεται  στις 
προσο µοιώσεις  τις οποίες  θα κοινοποιήσουν  τα κράτη  µέλη. 
Σηµαντικές  και αντικει µενικές  δυσκολίες  υπάρχουν  όσον  αφορά  την αξιολόγηση  της 
επιλογής  4 “υψηλή  φυσικά  αξία”. Η διαδικασία  εντοπισ µού δεικτών  υψηλής  φυσικής  αξίας  
εντός  κοινού  πλαισίου  παρακολούθησης  και αξιολόγησης  της αγροτικής  ανάπτυξης  δεν έχει 
αναπτυχθεί  επαρκώς  µέχρι τώρα  και διεξάγεται  µε πολύ  διαφορετικούς  ρυθµούς στα διάφορα  
κράτη  µέλη. Υπό αυτές  τις συνθήκες , είναι  δύσκολο  να καθοριστεί  ένα γενικό  πλαίσιο  που θα 
περιλα µβάνει  τόσο  φυσικά  µειονεκτή µατα όσο και δείκτες  υψηλής  φυσικής  αξίας  που θα 
µπορούσαν  να χρησι µοποιηθούν  ως βάση  για την αξιολόγηση . 
Λόγω  της έλλειψης  επαρκώς  σαφών  πληροφοριών  σχετικά  µε τους δείκτες  υψηλής  φυσικής  
αξίας , κρίθηκε  σκόπι µο να µην ληφθεί  υπόψη  βραχυπρόθεσ µα η επιλογή  4, χωρίς  εντούτοις  
να αποκλεισθεί  η δυνατότητα  επανεξέτασής  της αργότερα . 
5.2. ∆ιαφάνεια  και στόχευση  της ενίσχυσης  
Η επιλογή  Status Quo+ θα διατηρούσε  κατά  µεγάλο  µέρος την έλλειψη  διαφάνειας , 
αντικει µενικότητας  και επιστη µονικής  βάσης , όσον  αφορά  τα κριτήρια  κατάταξης , καθώς  και 
τον κίνδυνο  άνισης  µεταχείρισης  των δικαιούχων , στοιχεία  για τα οποία  είχε επικριθεί  το 
ισχύον  σύστη µα οριοθέτησης . 
Τόσο  η επιλογή  2 όσο και η επιλογή  3 θα µπορούσαν  να βελτιώσουν  τη διαφάνεια  και την 
εγκυρότητα  χάρη  στο κοινό  σύστη µα οριοθέτησης . Η έλλειψη  κοινής  µεθόδου  για 
ακριβέστερη  στόχευση  της ενίσχυσης  µέσω κανόνων  επιλεξι µότητας  στο πλαίσιο  της 
επιλογής  2 εµπεριέχει  τον κίνδυνο  της µη επαρκούς  συγκέντρωσης  της ενίσχυσης . Εντούτοις , 
σε σύγκριση  µε την επιλογή  3 παρέχει  περισσότερες  δυνατότητες  ικανοποίησης  των τοπικών  
αναγκών . 
5.3. Κοινωνικοοικονο µικές επιπτώσεις  
Οι κυριότερες  κοινωνικοοικονο µικές επιπτώσεις  τις οποίες  προβλέπεται  να έχει η 
επανεξέταση  των µειονεκτικών  περιοχών  αφορούν  το εισόδη µα στις περιοχές  που αφορά  το 
νέο σύστη µα οριοθέτησης  και ενισχύσεων . Οι πληροφορίες  που διατίθενται  προς  το παρόν  
EL 7   EL δεν επιτρέπουν  την οριοθέτηση  των περιοχών  των οποίων  το καθεστώς  ως µειονεκτικών  
περιοχών  θα άλλαζε  ως συνέπεια  των προαναφερό µενων  λύσεων . 
Συµπερασ µατικά , θα µπορούσα µε να πούµε ότι οι αρνητικές  επιπτώσεις  από την απώλεια  του 
καθεστώτος  της µιας περιοχής  ως µειονεκτικής  εξ αιτίας  της εφαρ µογής των νέων  κριτηρίων  
οριοθέτησης  θα διέφερε  ανάλογα  µε το ποσοστό  που θα αντιπροσώπευε  η ενίσχυση  
µειονεκτικών  περιοχών  στο αγροτικό  εισόδη µα. Από αυτή  την άποψη , η επιλογή  Status Quo+  
φαίνεται  να είναι  επιλογή  µε τις λιγότερες  επιπτώσεις , δεδοµένου ότι δεν συνεπάγεται  καµιά 
σηµαντική  αλλαγή  σε σύγκριση  µε την ισχύουσα  οριοθέτηση . 
Στις επιλογές  2 και 3 οι αλλαγές  όσον  αφορά  την οριοθέτηση  των περιοχών  µπορούν  να 
επηρεάσουν  το αγροτικό  εισόδη µα τόσο  αρνητικά  όσο και θετικά  αλλά  δεν µπορούν  να 
αξιολογηθούν  στο παρόν  στάδιο  λόγω  της έλλειψης  των κατάλληλων  στοιχείων . Σε κάθε  
περίπτωση  η απώλεια  της ενίσχυσης  µειονεκτικών  περιοχών  θα είχε σηµαντικές  επιπτώσεις  
και θα δηµιουργούσε  αρνητική  κατάσταση  όσον  αφορά  τα εισοδή µατα (όσον  αφορά  την 
καθαρή  προστιθέ µενη αξία της εκµετάλλευσης ) σε ένα περιορισ µένο αριθµό περιπτώσεων  
(3% του συνόλου  των δικαιούχων ). 
Η καθιέρωση  και κοινού  πλαισίου  για τα εθνικά  κριτήρια  επιλεξι µότητας  που προβλέπει  η 
επιλογή  3 θα είχε ως συνέπεια  τη συγκέντρωση  της ενίσχυσης  σε συστή µατα εκτατικής  
καλλιέργειας  τα οποία  είναι  λιγότερο  επικερδή  και παρουσιάζουν  µεγαλύτερο  κίνδυνο  
εγκατάλειψης  της γης. Συνεπώς , είναι  πιθανό  να έχει θετική  επίπτωση  σε εκµεταλλεύσεις  που 
έχουν  χαµηλό εισόδη µα και εξαρτώνται  πολύ  από την ενίσχυση  µειονεκτικών  περιοχών . 
– Πρέπει  επίσης  να επιση µανθεί  ότι σε ορισµένα κράτη  µέλη οι γεωργοί  µπορούν  να 
επωφεληθούν  από µια σειρά  πλεονεκτη µάτων  (π.χ. χαµηλότερη  φορολόγηση  µε βάση  την 
εθνική  νοµοθεσία ) επειδή  είναι  εγκατεστη µένοι σε µειονεκτική  περιοχή , ακόµη και αν δεν 
είναι  δικαιούχοι  ενίσχυσης  µειονεκτικών  περιοχών  υπό τη στενή  έννοια  του όρου . Η 
αλλαγή  του καθεστώτος  των µειονεκτικών  περιοχών  όσον  αφορά  αυτές  τις περιοχές  
ενδέχεται  να έχει σηµαντικές  επιπτώσεις  στο γεωργικό  εισόδη µα παρά  το γεγονός  ότι οι 
επιπτώσεις  αυτές  δεν µπορούν  να εκτιµηθούν  σε επίπεδο  ΕΕ. 
– Στο στάδιο  που βρίσκεται  σήµερα η ανάλυση  δεν είναι  γνωστό  εάν και πότε θα υπάρξουν  
γεωργοί  οι οποίοι  δεν θα δικαιούνται  πλέον  ενίσχυση  µειονεκτικών  περιοχών  ως 
αποτέλεσ µα της κατάργησης  των κοινωνικοοικονο µικών  κριτηρίων . Η πιθανότητα  και η 
σηµασία αυτών  των περιπτώσεων  πρέπει  να εκτιµηθεί µε βάση  τις προσο µοιώσεις  που θα 
διαθέσουν  τα κράτη  µέλη το φθινόπωρο  του 2009. Στο πλαίσιο  αυτό  πρέπει  να εξετασθεί : 
– εάν τα άλλα  µέτρα της ΚΓΠ  που διατίθενται  στην  περιοχή  - στο πλαίσιο  του άξονα  3 του 
σχετικού  προγρά µµατος αγροτικής  ανάπτυξης  - µπορούν  να αντισταθ µίσουν  τα 
κοινωνικοοικονο µικά µειονεκτή µατα που καλύπτονται  µέχρι τώρα  από την ενίσχυση  
µειονεκτικών  περιοχών , 
– εάν υπάρχει  δυνατότητα  διασφάλισης  της οµαλής  µετάβασης  προς  το νέο καθεστώς  
οριοθέτησης . 
5.4. Η βιωσι µότητα  αγροτικών  κοινοτήτων  
Στις περιοχές  όπου  η γεωργία  αποτελεί  την ραχοκοκαλιά  της τοπικής  οικονο µίας µία αλλαγή  
του συστή µατος οριοθέτησης  των µειονεκτικών  περιοχών  και/ή του συστή µατος των 
ενισχύσεων  ενδέχεται  να έχει σηµαντικές  επιπτώσεις  στη συνολική  τους ανάπτυξη . 
EL 8   EL Ορισ µένες γεωργικές  κοινότητες  διατρέχουν  µεγαλύτερο  κίνδυνο  παρακ µής από άλλες  εξ 
αιτίας  του συστή µατος παραγωγής , της περιορισ µένης προστιθέ µενης αξίας , του µεγέθους  
των εκµεταλλεύσεων  και της γεωγραφικής  τους θέσης . Σε πολλές  περιπτώσεις  η τρωτότητα  
του παραγωγικού  συστή µατος αποτελεί  συνέπεια  των φυσικών  καταστάσεων , οπότε  η 
αύξηση  της ενίσχυσης  που χορηγείται  στις περιοχές  οι οποίες  πλήττονται  περισσότερο  από τα 
φυσικά  µειονεκτή µατα µπορεί  να έχει θετικές  επιπτώσεις  στην  όλη βιωσι µότητα  της 
περιοχής . 
Στις περιπτώσεις  που η παρακ µή δεν έχει σχέση  µε την ύπαρξη  φυσικών  µειονεκτη µάτων  τα 
µέτρα που έχουν  ως στόχο  την αύξηση  της ανταγωνιστικότητας  του γεωργικού  τοµέα, την 
προώθηση  της διαφοροποίησης  και την εκπόνηση  ολοκληρω µένων  στρατηγικών  ανάπτυξης  
φαίνεται  να έχουν  περισσότερες  πιθανότητες  επιτυχίας  από τις ενισχύσεις  που αποζη µιώνουν  
τους γεωργούς  για τα φυσικά  µειονεκτή µατα. 
5.5. Περιβαλλοντικές  επιπτώσεις  
Η οριοθέτηση  των περιοχών  βάσει  οµοιογενών  βιοφυσικών  κριτηρίων  σε ολόκληρη  την 
Ευρωπαϊκή  Ένωση  θα αύξανε  την πιθανότητα  συγκέντρωσης  των ενισχύσεων  στα συστή µατα 
εκτατικής  καλλιέργειας , επειδή  η οριοθέτηση  των περιοχών  συνδέεται  σαφώς  µε τα φυσικά  
µειονεκτή µατα που παρε µποδίζουν  τη γεωργική  δραστηριότητα . Για το λόγο  αυτό , οι 
επιλογές  2 και 3 είναι  πιο αποτελεσ µατικές  από την επιλογή  1. 
Η επιλογή  2 θα έδινε  στα κράτη  µέλη τη δυνατότητα  καθορισ µού όρων  επιλεξι µότητας  µε 
βάση  τις χωροταξικές  διατάξεις . Η οριοθέτηση  των περιοχών  µε βάση  κοινά  βιοφυσικά  
κριτήρια  ελπίζεται  ότι θα κατευθύνει  την ενίσχυση  προς  περιοχές  οι οποίες  χαρακτηρίζονται  
κυρίως  για την εκτατική  τους καλλιέργεια  και οι δικαιούχοι  ενισχύσεων  λόγω  φυσικών  
µειονεκτη µάτων  θα πρέπει  να συµµορφώνονται  προς  τη διάταξη  πολλαπλής  συµµόρφωσης . 
Εντούτοις , η αποτελεσ µατικότητα  του καθεστώτος  θα µπορούσε  να περιοριστεί  από τον 
ανεπαρκή  προσανατολισ µό των ενισχύσεων , ιδίως  σε περιοχές  όπου  τα συστή µατα εντατικής  
καλλιέργειας , τα οποία  συνδέονται  κανονικά  µε µεγαλύτερους  περιβαλλοντικούς  κινδύνους , 
συνυπάρχουν  µε τα συστή µατα εκτατικής  καλλιέργειας . Στο πλαίσιο  της επιλογής  2, η 
συνεισφορά  των ενισχύσεων  λόγω  φυσικών  µειονεκτη µάτων  στη βιώσι µη χωροταξική  
διαχείριση  και στην  επίτευξη  των περιβαλλοντικών  στόχων  της ΕΕ θα εξαρτιόταν  από τον 
τρόπο  που θα την χορηγούσαν  τα κράτη  µέλη. 
Σε σύγκριση  µε την επιλογή  2 η επιλογή  3 περιλα µβάνει  και άλλες  απαιτήσεις  όσον  αφορά  τις 
πρακτικές  διαχείρισης  των γαιών  και περιορίζει  την ενίσχυση  λόγω  φυσικών  µειονεκτη µάτων  
στα συστή µατα καλλιέργειας  τα οποία  συµβάλλουν  θετικά  στην  αειφόρο  διαχείριση  των 
γαιών . Εντούτοις  οι ενισχύσεις  δεν καλύπτουν  τις δεσµεύσεις  που υπερβαίνουν  τα βασικά  
υποχρεωτικά  πρότυπα , αλλά  αντισταθ µίζουν  απλώς  τις πρόσθετες  δαπάνες  των γεωργών  και 
το διαφυγόν  εισόδη µα εξ αιτίας  του µειονεκτή µατος. Για το λόγο  αυτό , η επιλογή  3 φαίνεται  
ότι έχει τις µεγαλύτερες  δυνατότητες  να συµβάλει  στην  επίτευξη  των περιβαλλοντικών  
στόχων , υπό τον όρο ότι το καθεστώς  ενισχύσεων  θα εφαρ µόζεται  σε πλήρη  αρµονία µε τα 
άλλα  µέτρα του άξονα  2. Μια ισορροπη µένη εφαρ µογή της επιλογής  3 απαιτεί , αφενός , να 
καταβάλλονται  διπλές  ενισχύσεις  στους  γεωργούς  (βάσει  του καθεστώτος  ενισχύσεων  λόγω  
φυσικών  µειονεκτη µάτων  και βάσει  των µέτρων  του άξονα  2) για την τήρηση  της ίδιας  
δέσµευσης  και, αφετέρου , οι γεωργοί  στις περιοχές  που παρουσιάζουν  φυσικά  µειονεκτή µατα 
να µην αποτελούν  αντικεί µενο αρνητικής  διάκρισης  αποκλειό µενοι από τις 
γεωργοπεριβαλλοντικές  ενισχύσεις  οι οποίες  θα χορηγούντο  στους  γεωργούς  εκτός  της 
περιοχής  που θα πληρούσαν  τους ίδιους  όρους . 
EL 9   EL 6. ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Στο παρόν  στάδιο  της διαδικασίας  επανεξέτασης  δεν υπάρχει  σαφής  προτί µηση για τη µία ή 
την άλλη  επιλογή . Εντούτοις , η επιλογή  Status Quo+ δεν ικανοποιεί  τις προσδοκίες  όσον  αφορά  
τα κρίσι µα σηµεία που διαπιστώθηκαν  σε σχέση  µε το ισχύον  καθεστώς  και η επιλογή  4 
(ενισχύσεις  λόγω  φυσικών  µειονεκτη µάτων ) δεν µπορεί  να εφαρ µοσθεί  στο άµεσο µέλλον . 
Προβλέπεται  να συνεχιστεί  η διαδικασία  επανεξέτασης  όπως  προτείνεται  στο τµήµα 3, 
προκει µένου να τελειοποιηθούν  οι επιλογές  και να επιλεγεί  η καλύτερη  µε βάση  τις 
προσο µοιώσεις  εφαρ µογής των κοινών  βιοφυσικών  κριτηρίων  εκ µέρους  των κρατών  µελών . 
7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Προβλέπεται  να χρησι µοποιηθούν  οι ακόλουθοι  δείκτες  για την παρακολούθηση  των 
ενισχύσεων  προς  τους γεωργούς  στις περιοχές  µε µειονεκτή µατα εκτός  των ορεινών : 
δείκτες  
αναφοράς  Βιοποικιλότητα : γεωργική  και δασική  γη µε υψηλή  φυσική  αξία 
Βιοποικιλότητα : πληθυσ µός πτηνών  σε γεωργικές  εκτάσεις  
δείκτες  όσον  
αφορά  τους 
πόρους  Ποσό  δηµόσιων  δαπανών  (σύνολο  σε σύγκριση  µε το ΕΓΤΑΑ ) 
δείκτες  όσον  
αφορά  τις 
εκµεταλλεύσεις  
και την έκταση  Αριθ µός ενισχυθεισών  εκµεταλλεύσεων  σε περιοχές  µε µειονεκτή µατα εκτός  
των ορεινών  περιοχών  (κατάταξη  σύµφωνα  µε το είδος  του µειονεκτή µατος – 
υγρότοπος , λόφοι  …) 
Ενισχυθείσα  έκταση  γεωργικών  γαιών  (κατάταξη  σύµφωνα  µε το είδος  της 
έκτασης  και του µειονεκτή µατος) 
αποτελέσ µατα Περιοχές  µε επιτυχη µένη διαχείριση  γαιών  που συµβάλλουν : 
στη βελτίωση  της βιοποικιλότητας , 
στη βελτίωση  της ποιότητας  των υδάτων , 
στον  µετριασ µό της κλιµατικής  αλλαγής , 
στη βελτίωση  της ποιότητας  του εδάφους , 
στην  αποφυγή  της περιθωριοποίησης  και της εγκατάλειψης  των γαιών  Κοινοί  
δείκτες  
επιπτώσεις  Αντιστροφή  της µείωσης  της βιοποικιλότητας  
∆ιατήρηση  υψηλής  φυσικής  αξίας  γεωργικών  γαιών  και δασικών  εκτάσεων  
 
Κατά  την αξιολόγηση  του αναθεωρη µένου καθεστώτος  ενισχύσεων  θα πρέπει  να δοθεί  
απάντηση  στα ακόλουθα  ερωτή µατα: 
– πόσο  βοήθησαν  οι ενισχύσεις  λόγω  φυσικών  µειονεκτη µάτων  στη διασφάλιση  της 
συνέχισης  της χρήσης  της αγροτικής  γης σε περιοχές  µε µειονεκτή µατα εκτός  των 
ορεινών ; 
– πόσο  συνέβαλε  το καθεστώς  στη διατήρηση  και στην  προώθηση  των συστη µάτων  
αειφόρου  καλλιέργειας ; 
– πόσο  συνέβαλε  το καθεστώς  στη διατήρηση  του φυσικού  τοπίου  και στη βελτίωση  του 
περιβάλλοντος ;