ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 29.10.1997 
COM(97) 537 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
Προσανατολισμοί ενόψει της διαπραγμάτευσης νέων συμφωνιών συνεργασίας με 
τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) 

Σχέδιο Ανακοίνωσης στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
Προσανατολισμοί ενόψει της διαπραγμάτευσης νέων συμφωνιών συνεργασίας με 
τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ) 
Βασικοί πολιτικοί προσανατολισμοί 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. ΜΙΑ ΝΕΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ 
ΑΛΛΑΓΕΣ .. 5 
2. ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ 
ΝΕΑΣ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ 
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ 7 
2.1 Κίνητρα, αρμοδιότητες της ΕΕ και κοινά ενδιαφέροντα 7 
2.2 Η πρόταση της Ένωσης 8-
2.3 Τα βασικά στοιχεία των μελλοντικών διαπραγματεύσεων 10 
3. ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΕΕ-ΑΚΕ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 
ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 10 
3.1 Διάθεση περισσότερων μέτρων για την πρόληψη των συγκρούσεων 
και για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της συνεργασίας για 
την ανάπτυξη 10 
3.2 ' Ενας νέος πολιτικός διάλογος 12 
3.3 Ένα νέο θεσμικό μέσο για έναν αποτελεσματικό και ανοικτό 
διάλογο 15 
4. ΕΠΑΝΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΒΑΣΕΙ 
ΤΩΝ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΕΙΩΣΗΣ 
ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 15 
4.1 Στόχοι της συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ 15 
4.2 Τρεις άξονες στήριξης με προτεραιότητα 18 
4.2.1 Παροχή στήριξης στους παράγοντες ανάπτυξης, και στις 
πολιτικές ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης 18 
4.2.2 Η στήριξη των κοινωνικών πολιτικών και της πολιτιστικής 
συνεργασίας 20 
1 <Λ-
4.2.3 Η περιφερειακή ολοκλήρωση 21 
4.3 Τρεις κατευθυντήριες βασικές αρχές 22 
4.3.1 Ενίσχυση της θεσμικής διάστασης και στήριξη της 
ανάπτυξης των τοπικών ικανοτήτων 22 
4.3.2 Υιοθέτηση προσέγγισης που λαμβάνει υπόψη τα θέματα που 
αφορούν τα δύο φύλα και μείωση των ανισοτήτων μεταξύ 
γυναικών και ανδρών 23 
4.3.3 ' Ενταξη των αρχών σχετικά με τη διατήρηση των φυσικών 
πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος 24 
5. ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ 
ΣΧΕΣΗ . 25 
5.1 Περισσότερο φιλόδοξοι οικονομικοί και εμπορικοί στόχοι 25 
5.2 Στήριξη της περιφερειακής ολοκλήρωσης 27 
5.3 Προσαρμογή της προσέγγισης στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες 27 
5.4 Διαφοροποιημένες συμφωνίες 28 
5.5 Η συμβατότητα με τον ΠΟΕ και την κοινή αγροτική πολιτική 30 
6. ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΝΕΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 31 
6.1 Απαίτηση αποτελεσματικότητας 31 
6.2 Μια απλοποιημένη λειτουργική λογική 32 
6.3 Χορήγηση πόρων βάσει των αναγκών και των δυνατοτήτων 34 
6.4 Μια αλλαγή στη φύση των ενισχύσεων 35 
6.5 Μια αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων 36 
7. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΚΕ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ 36 
7.1 Μια συνολική συμφωνία με διαφοροποιημένες διαδικασίες 36 
7.2 Τρία επίπεδα διαφοροποίησης που αντικατοπτρίζουν τις ιδιαίτερες 
συνθήκες σε περιφερειακό επίπεδο και τις προοπτικές 
ολοκλήρωσης -. 37 
7.2.1 Ακρογωνιαίοι λίθοι ενός διαφοροποιημένου πολιτικού 
διαλόγου 38 
2 
1b 
7.2.2 Συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και 
περιφερειακών υποομάδων 38 
7.2.3 Ένας συγκεκριμένος διάλογος για την περιφερειακή 
ολοκλήρωση 39 
7.3 Συμφωνία που επιτρέπει νέες αιτήσεις ένταξης ή την επέκταση 
ορισμένων διατάξεων σε άλλες χώρες 39 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - Διαδικασία διαβουλεύσεων 
7 α 

Το μέλλον των σχέσεων ΕΕ/ΑΚΕ : βασικές πολιτικές κατευθύνσεις 
Οι βαθιές αλλαγές που συντελούνται παγκοσμίως επιβάλλουν να τεθεί η σχέση 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών ΑΚΕ σε νέες βάσεις ώστε να 
αντιμετωπιστούν επιτυχώς οι προκλήσεις, του 21ου αιώνα. Η δημόσια συζήτηση 
που εγκαινίασε η Επιτροπή με βάση το Πράσινο Βιβλίο υπήρξε έντονη και 
αποδοτική. Η πραγματικά αμοιβαία διαδικασία επέτρεψε να καθοριστούν οι βάσεις 
μιας νέας σχέσης η οποία θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες και 
περιφερειακές αλλαγές. 
Η μέθοδος που ακολούθησε η Επιτροπή κατά τη συζήτηση μιας από τις πιο βαθιά 
ριζωμένες κοινοτικές πολιτικές χαρακτηρίστηκε από συμμετοχή όλων των 
ενδιαφερομένων, και από διαφάνεια. ' Έτσι τέθηκαν οι βάσεις μιας νέας ανοιχτής 
εταιρικής σχέσης, στην οποία η κοινωνία των πολιτών, οι οικονομικοί φορείς, οι 
κοινωνικοί φορείς και οι αποκεντρωμένοι κρατικοί φορείς αναλαμβάνουν ενεργό 
ρόλο. Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη διαπραγμάτευση νέων συμφωνιών 
συνεργασίας με τις χώρες ΑΚΕ βασίζεται στην προσέγγιση αυτή, και κατά συνέπεια 
έχει ευρύ φάσμα. Ωστόσο η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι οι προσεχείς 
συμφωνίες θα πρέπει να απλουστευθούν. Η Επιτροπή θα προσπαθήσει, κατά την 
πρόταση οδηγιών διαπραγματεύσεων, να συνδυάσει την ανάγκη για ελαστικότητα 
και αποτελεσματικότητα με μία ενιαία πολυμερή προσέγγιση της συνεργασίας. 
Η περίοδος που ακολούθησε την ανεξαρτησία των πρώην αποικιών έχει πλέον 
ολοκληρωθεί. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι χώρες ΑΚΕ μπορούν πλέον να 
αναπτύξουν κοινά συμφέροντα και να εκμεταλλευτούν μία στρατηγική ευκαιρία να 
προωθήσουν πιο φιλόδοξο και περισσότερα υποσχόμενο όραμα για το μέλλον. Η 
φιλοδοξία αυτή οδηγεί την Επιτροπή να προτείνει να τεθεί η εταιρική σχέση ΕΕ-
ΑΚΕ σε εντελώς νέες βάσεις ώστε να επιτευχθεί η απαραίτητη μεταβολή. 
Προτείνει πέντε κυρίως πολιτικές κατευθύνσεις. 
Η νέα εταιρική σγέστι θα πρέπει να αποκτήσει ισγυρή πολιτική διάσταση. Αυτό 
συνεπάγεται μεγαλύτερη επιλεκτικότητα στη διαχείριση της κοινοτικής 
συνεργασίας, πιο αποτελεσματικό και ανοιχτό διάλογο πριν ορισθούν 
συγκεκριμένες προϋποθέσεις, και μια νέα γενική σύμβαση που να βασίζεται σε 
κοινό πολιτικό όραμα. 
Η σχέση ΕΕ-ΑΚΕ θα καταλάβει νέα θέση στις εξωτερικές σχέσεις της Ένωσης. Θα 
συμβάλλει στους στόχους της ειρήνης και σταθερότητας και θα επιτρέψει να τεθούν 
περισσότερα μέσα στην υπηρεσία της πρόληψης και καταστολής βίαιων συρράξεων. 
Η νέα πολιτική συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ θα έχει ακόμα μεγαλύτερο αντίκτυπο εάν 
στηριχθεί σε σαφή πολιτική βούληση της Ένωσης όσον αφορά τις αρχές της 
συμπληρωματικότητας, του συντονισμού και της συνοχής. Τα σημεία στα οποία θα 
στηρίζεται η εταιρική σχέση θα είναι τα κεκτημένα της σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ όσον αφορά 
πολιτικές για την προώθηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και δημοκρατικών 
αρχών, και την παγίωση του κράτους δικαίου και της ορθής διακυβέρνησης. 
Πλαίσιο αναφοράς θα είναι το νέο πρότυπο ανάπτυξης που διαγράφεται σταδιακά 
στις μεγάλες διεθνείς διαπραγματεύσεις και που εντάσσει με ολοκληρωμένο τρόπο 
τις οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές όψεις της ανάπτυξης. 
Ο διεξοδικότερος πολιτικός διάλογος που θα συμβάλλει στη δημιουργία πολιτικού 
κλίματος που να ευνοεί τη νόμιμη και αποτελεσματική διακυβέρνηση θα 
1JL 
εξασφαλίσει αποτελεσματικότερη συνεργασία για την ανάπτυξη. Η αναγνώριση της 
στενής σχέσης που συνδέει την πολιτική βούληση μιας κυβέρνησης, την ικανότητα 
της να διαχειρίζεται τις μεταβολές των σχέσεων εξουσίας εντός μιας κοινωνίας, και 
πραγματικές δυνατότητες να μειωθεί η φτώχεια, να αυξηθεί το επίπεδο παιδείας 
και υγείας, να βελτιωθεί η κατάσταση των γυναικών, να εξασφαλίζονται οι όροι για 
μία μακρόπνοη ανάπτυξη, είναι απόλυτα αναγκαία για να μπορέσουν οι χώρες οι 
οποίες λαμβάνουν τη βοήθεια της διεθνούς κοινότητας να αναλάβουν οι ίδιες την 
αναπτυξιακή διαδικασία. 
Η δεύτερη κατεύθυνση αφορά την προσαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ώστε να 
τεθεί στο κέντρο της véac εταιρικής σγέσης η καταπολέμηση της (ρτώγειας. Η 
κατεύθυνση αυτή που απορρέει από τις στάσεις της δημόσιας συζήτησης δεν 
αποτελεί περιορισμό του πεδίου συνεργασίας, αλλά θέτει το θέμα της φτώχειας στο 
πλαίσιο μιας ενιαίας προσέγγισης που να λαμβάνει υπόψη ταυτόχρονα τους 
παράγοντες οικονομικής μεγέθυνσης, και ιδίως την ανάπτυξη των τοπικών 
αγορών, την περιφερειακή ολοκλήρωση και την ένταξη της χώρας στη διεθνή 
οικονομία αφενός και τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις της 
μεγέθυνσης αφετέρου. Η πολιτική στήριξη ενός πλαισίου που να ευνοεί την ισότητα 
των ευκαιριών και την προώθηση μιας ενεργού και οργανωμένης κοινωνίας των 
πολιτών αποτελεί ενιαίο τμήμα της προσέγγισης αυτής. Ιδιαίτερη προτεραιότητα 
θα δοθεί στην ανάπτυξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας ιδίως με τη στήριξη των 
.απαραίτητων μεταρρυθμίσεων οι οποίες θα άρουν τα θεσμικά, ρυθμιστικά ή 
δημοσιονομικά εμπόδια στα οποία συχνά προσκρούει η ανάπτυξη του ιδιωτικού 
τομέα στις χώρες ΑΚΕ, είτε στην επίσημη είτε στην άτυπη οικονομία. Με το ίδιο 
πνεύμα, η κοινωνική διάσταση της συνεργασίας θα πρέπει να ενισχυθεί αρκετά, με 
τη στήριξη των πολιτικών απασχόλησης, πρόσβασης στους παραγωγικούς πόρους, 
καθώς και στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες - κυρίως παιδεία και υγεία -, καθώς 
και με τη συστηματική βελτίωση της συμμετοχής των γυναικών στην πολιτική, 
οικονομική και κοινωνική ζωή. Η διαμόρφωση και λειτουργία πολιτικών 
προστασίας των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος θα πρέπει να εντάσσονται 
σε όλα τα στάδια συνεργασίας. Σε γενικές γραμμές η συνεργασία θα χαρακτηρίζεται 
από την ένταξη των θεσμών και την ανάπτυξη των δυνατοτήτων των τοπικών 
παραγόντων. 
Τρίτη κατεύθυνση που προτείνει η Επιτροπή είναι να αποκτήσει n εταιρική 
ογέση οικονομική διάσταση. Ο αντίκτυπος και η σημασία του καθεστώτος 
προτιμήσεων της σύμβασης Λομέ απεδείχθησαν ανεπαρκείς για τη δημιουργία 
μακρόπνοης ανάπτυξης. Οι πιο φιλόδοξοι στόχοι, και ιδίως η σταθερή ένταξη των 
κρατών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία, και η ανάγκη να δοθεί νέα ώθηση στην 
οικονομική και εμπορική σχέση ΕΕ-ΑΚΕ, καθιστούν αναγκαία μια πιο 
ισορροπημένη προσέγγιση που να χαρακτηρίζεται ως πραγματικά εταιρική, που να 
λαμβάνει δηλαδή υπόψη τα αμοιβαία συμφέροντα των δύο μερών. Για την 
προσέγγιση αυτή επιβάλλεται να εκπονηθούν συμφωνίες οικονομικής εταιρικής 
συνεργασίας σε περιφερειακό ή υποπεριφερειακό επίπεδο, που να συνδέονται με 
την συνολική συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ. 
Οι περιφερειακές αυτές συμφωνίες θα αποσκοπούν στην ανάπτυξη στενότερης 
συνεργασίας σε όλους τους τομείς οι οποίοι αποδεικνύονται πλέον αποφασιστικής 
σημασίας για την ανάπτυξη διεθνών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων. Μεταξύ 
άλλων θα πρέπει να αναπτυχθεί συνεργασία σε θέματα τήρησης των τεχνικών και 
υγειονομικών προδιαγραφών και των προδιαγραφών ασφαλείας, σεβασμού των 
βασικών κοινωνικών δικαιωμάτων, την επιβολή περιβαλλοντικών μέτρων, την 
προστασία των επενδύσεων, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, την 
ανάπτυξη των συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών, στην εκπόνηση πολιτικής 
ανταγωνισμού, στην πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις. Οι συμφωνίες αυτές θα 
περιλαμβάνουν και καθεστώς προτιμησιακών συναλλαγών· για τις χώρες ή τις 
ομάδες χωρών που το επιθυμούν θα εισαχθεί σταδιακά η αρχή της αμοιβαιότητας, 
λαμβάνοντας υπόψη τα κριτήρια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και ιδίως τη 
συμβατότητα με τις διατάξεις του ΠΟΕ και της κοινής γεωργικής πολιτικής. Οι εν 
λόγω συμφωνίες θα εφαρμοστούν σταδιακά, ακολουθώντας το ρυθμό της 
περιφερειακής ολοκλήρωσης. Η διεξοδικότερη αυτή εταιρική σχέση στον 
οικονομικό τομέα θα λαμβάνει υπόψη το αναπτυξιακό επίπεδο του κάθε εταίρου, 
και ιδιαίτερη προσοχή θα δίνεται στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, υπέρ των 
οποίων ή ΕΕ σχεδιάζει να επεκτείνει και να εναρμονίσει τις ρυθμίσεις που διέπουν 
την πρόσβαση στην αγορά (για όλες τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, είτε ανήκουν 
στην ομάδα ΑΚΕ είτε όχι). 
Η τέταρτη κατεύθυνση αφορά τις πρακτικές ρυθμίσεις νια τη διαγείριση της 
ΥΡηματοδοτικής και τεγνικής βοήθειας η οποία θα πρέπει να τεθεί σε νέες βάσεις. 
Τα κυριότερα επιτεύγματα των συμβάσεων της Λομέ, όσον αφορά τις αρχές της 
σύναψης συμβάσεων, της ασφάλειας και της προβλεψιμότητας αποτελούν 
πλεονεκτήματα που θα πρέπει να διατηρηθούν. Ωστόσο, οι περιορισμοί της 
εφαρμογής τους και η αυξημένη ανάγκη για αποτελεσματικότητα στη διαχείριση 
των χρηματοδοτικών πόρων και στις ανάγκες διαφοροποίησης που επεσήμανε το 
Πράσινο Βιβλίο επιβάλλουν βαθιές τομές. Επιβάλλεται η απλούστευση και 
ορθολογικότερη οργάνωση των μέσων συνεργασίας, καθώς και η εκ νέου 
επικέντρωση της κοινοτικής βοήθειας κατά τομείς, ώστε να συνεχίσουν οι 
ενδιαφερόμενες χώρες τις μεταρρυθμίσεις και να εξελιχθούν σταδιακά οι 
κοινοτικές χρηματοδοτήσεις σε άμεση βοήθεια στον προϋπολογισμό. Η εξέλιξη 
αυτή, που εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων, εκφράζει την αρχή ότι κάθε χώρα 
είναι κυρίως η ίδια υπεύθυνη για την ανάπτυξη της. Η μεταβολή αυτή προϋποθέτει 
και ένα σύστημα κατανομής πόρων που να βασίζεται όχι μόνο στις ανάγκες των 
δικαιούχων χωρών αλλά και στις επιδόσεις τους, στο πλαίσιο ενός ευέλικτου 
προγραμματισμού που θα πρέπει να επανακαταλάβει κεντρική θέση στην 
αναπτυξιακή διαδικασία. Τέλος η διαχείριση θα πρέπει να γίνεται κατά τρόπο πιο 
αποκεντρωμένο και πιο αποτελεσματικό. 
Η πέμπτη κατεύθυνση εξασφαλίζει στην ομάδα ΑΚΕ την ενότητα της, ενώ 
ταυτόγρονα εισάνει σημαντική γεωγραφική διαφοροποίηση. Η αρχή της 
διατηρήσεως της ομάδας ΑΚΕ αποτέλεσε ένα από τα κυριότερα συμπεράσματα της 
συζήτησης για το Πράσινο Βιβλίο· τα κράτη, καθώς και οι πολίτες τους, εξέφρασαν 
ένα έντονο αίσθημα αλληλεγγύης που θα πρέπει να τονιστεί στη συνάντηση 
κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων των χωρών ΑΚΕ στη Λιμπρεβίλ. 
Η Ένωση πρέπει να σεβαστεί την πολιτική αυτή βούληση. Διακηρύσσει όχι μόνο ότι 
η ομάδα ΑΚΕ αποτελεί πολιτική ενότητα αλλά και την αξία του συνόλου ΕΕ-ΑΚΕ 
σ' ένα πολύ πολικό διεθνές περιβάλλον. Συγχρόνως όμως επιβάλλεται να υπάρξει 
διαφοροποίηση μεταξύ των χωρών ΑΚΕ που να βασίζεται στην περιφερειακή 
διάσταση της οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας, τον αυξημένο ρόλο που 
διαδραματίζει την περιφερειακή ολοκλήρωση ως παράγοντας ανάπτυξης, και 
γενικότερα στην ανάγκη να προσαρμοστεί η συνεργασία στις πραγματικές και 
ειδικές συνθήκες των διάφορων υποσυνόλων της ομάδας ΑΚΕ, και να εξευρεθεί το 
πιο κατάλληλο επίπεδο διαλόγου και συνεργασίας. Η διαπίστωση αυτή οδηγεί την 
Επιτροπή να προτείνει μια νέα συνολική συμφωνία με τα κράτη ΑΚΕ, που να 
περιλαμβάνει μία σειρά ξεχωριστών διαδικασιών και συμφωνιών. Οι μελλοντικές 
αυτές συμφωνίες θα πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτες και ανοικτές ώστε να 
ανταποκρίνονται στις τυχόν νέες ανάγκες και ευκαιρίες που θα παρουσιάζονται. 
Κατά τη διαπραγμάτευση ΕΕ-ΑΚΕ που θα αρχίσει το Σεπτέμβριο 1998, 
διακυβεύεται ένα καίριας σημασίας στοιχείο της διεθνούς ταυτότητας της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. "Εργο των διαπραγματεύσεων αυτών θα είναι να μην 
αφήσουν ανεκμετάλλευτη τη στρατηγική ευκαιρία που παρουσιάζεται, και 
ταυτόχρονα να λάβουν υπόψη τα μαθήματα του παρελθόντος. 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Οι σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών ΑΚΕ βρίσκονται στο 
κατώφλι μιας πρωτοφανούς ιστορικής εξέλιξης της οποίας, ο καθένας πρέπει να 
εκτιμήσει τις προκλήσεις και τις δυνατότητες. Οι διαπραγματεύσεις, οι οποίες, 
σύμφωνα με τη σύμβαση της 4ης Λομέ που αναθεωρήθηκε με τη συμφωνία η οποία 
υπεγράφη στον Μαυρίκιο, την 4η Νοεμβρίου 1995, πρέπει να αρχίσουν τον 
Σεπτέμβριο του 1998 για "την εξέταση των διατάξεων που θα διέπουν στο μέλλον 
τις σχέσεις μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών, αφενός, και των κρατών 
ΑΚΕ, αφετέρου"1 προσφέρουν μοναδική ευκαιρία στους εταίρους να 
προετοιμασθούν για τον 21° αιώνα και να περιβάλουν τη συγκεκριμένη σχέση με 
νέες φιλοδοξίες και αυξημένες δυνατότητες επιτυχίας. 
Προκειμένου να προετοιμασθεί για την προθεσμία αυτή και έχοντας υπόψη τον 
προαναφερόμενο στόχο, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές που 
συντελούνται στη διεθνή σκηνή, τις μεταλλαγές που σημειώνονται στις χώρες ΑΚΕ, 
το ευρωπαϊκό πλαίσιο το οποίο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και την κριτική 
ανάλυση της προηγούμενης συνεργασίας, ανέλαβε ευρεία δημόσια συζήτηση, βάσει 
"Πράσινης Βίβλου"2 
Η συζήτηση διεξήχθη τόσο στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της Επιτροπής, η οποία 
διοργάνωσε φόρουμ συμβουλευτικού χαρακτήρα σε έκαστο των κρατών μελών και 
σε εκάστη των τριών μεγάλων περιφερειών ΑΚΕ3, όσο και στο πλαίσιο σεμιναρίων 
και διασκέψεων που διοργανώθηκαν με πρωτοβουλία των μη κυβερνητικών 
οργανώσεων, του ιδιωτικού τομέα και των συνδικαλιστικών οργανώσεων και, 
ακόμη των κέντρων αναπτυξιακών μελετών. Οι γραπτές συμμετοχές ήταν εξάλλου 
πολυάριθμες.Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή εξέτασαν, επίσης, πολλά από τα σημαντικά ερωτήματα που ετέθησαν 
στην Πράσινη Βίβλο4. Τα κράτη ΑΚΕ, από την πλευρά τους, διεξήγαγαν 
διαβουλεύσεις, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να καθορίσουν 
προοδευτικά τις θέσεις τους. 
Η συζήτηση ήταν έντονη, ενίοτε παθιασμένη και συχνά αποφασιστική για τον 
εντοπισμό των εμποδίων των εκατέρωθεν πλευρών, των προκλήσεων που 
παρουσιάζονται και των στρατηγικών επιλογών που πρέπει να γίνουν για την 
αντιμετώπιση της. Η συζήτηση αυτή συνιστά καθοριστική καμπή κατά τη διάρκεια 
των εικοσιπέντε ετών συνεργασίας και οδηγεί στην οργάνωση νέας σχέσης 
προσαρμοσμένης στις παγκόσμιες αλλαγές. 
Αρθρο 366 της αναθεωρημένης 4ης σύμβασης της Λομέ 
COM (96) 570 τελικό της 20ης Νοεμβρίου 1996 "Πράσινη Βίβλος για τις σχέσεις μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών ΑΚΕ στο κατώφλι του 21ου αιώνα-Προκλήσεις και 
εναλλακτικές προτάσεις για μια νέα εταιρική σχέση 
Στο παράρτημα παρατίθεται κατάλογος των φόρουμ συμβουλευτικού χαρακτήρα που 
διοργανώθηκαν με πρωτοβουλία της Επιτροπής. 
Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Πράσινη Βίβλο ΡΕ 223.237. Γνώμη της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την Πράσινη Βίβλο-CES 775/97. 
Λαμβάνοντας υπόψη αυτή τη συζήτηση, το παρόν έγγραφο προτείνει γενικούς 
πολιτικούς προσανατολισμούς για τις μελλοντικές σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής 
' Ενωσης και των χωρών ΑΚΕ. Σε συνέχεια αυτού του εγγράφου, θα ακολουθήσει 
πρόταση , εντολής διαπραγματεύσεων για την εφαρμογή των εν λόγω 
προσανατολισμών, ενδεχομένως, τροποποημένων για να ληφθούν υπόψη οι θέσεις 
που εκφράσθηκαν στο Συμβούλιο, στο Κοινοβούλιο και σε άλλα όργανα όσον 
αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές των διαπραγματεύσεων. 
1. ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΣΤΙΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ 
ΑΑΑΑΓΕΣ 
Στην Πράσινη Βίβλο, η Επιτροπή περιέγραψε συνοπτικά το ιστορικό της σχέσης 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών ΑΚΕ. Ειδικότερα, αναφέρθηκε 
στις ρίζες της κοινοτικής πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη που 
χρονολογούνται από την σύνδεση των υπερπόντιων χωρών και εδαφών με την 
Κοινότητα, το 1957, στο πλαίσιο της υπογραφής της πρώτης σύμβασης της Λομέ, 
το 1975, καθώς και στις διαδοχικές προσαρμογές της εν λόγω σύμβασης. Επίσης, η 
Πράσινη Βίβλος τοποθετεί αυτή την σχέση στο πλαίσιο των εξελίξεων που 
μεσολάβησαν στους άλλους τομείς της εξωτερικής δράσης, κάνοντας ιδιαίτερη 
μνεία στο νέο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τις τρίτες μεσογειακές χώρες, στην 
ενίσχυση των δεσμών με την Λατινική Αμερική και στην νέα ασιατική πολιτική. 
Εξάλλου, στην Πράσινη Βίβλο, υπογραμμίζεται ο παγκόσμιος καθώς, επίσης, και ο 
διαφοροποιημένος χαρακτήρας των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης. 
Η κριτική εξέταση των αποτελεσμάτων της προηγούμενης συνεργασίας, που 
βασίζεται, κυρίως στις μελέτες αξιολόγησης που εκπονήθηκαν βάσει κριτηρίων 
σύμφωνων με τους ορισμούς της Επιτροπής Βοήθειας για την Ανάπτυξη του 
ΟΟΣΑ5, απεκάλυψε τα κεκτημένα και της αδυναμίες της Λομέ. Από τη μία πλευρά, 
η κοινοτική συνεργασία επέτρεψε την κινητοποίηση σημαντικών χρηματοδοτικών 
πόρων, ως επί το πλείστον, επιχορηγήσεων, οι οποίοι συνέβαλαν στην βελτίωση 
των συνθηκών διαβίωσης στις χώρες ΑΚΕ. Αναμφισβήτητα, η σύμβαση της Λομέ 
αντιπροσωπεύει μοναδικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ δύο ομάδων χωρών, με 
βάση τις αρχές της εταιρικής σχέσης, της αλληλεγγύης, της προβλεψιμότητας και 
της ασφάλειας. Αποτέλεσε επίσης, εργαστήριο ανταλλαγής νέων ιδεών. Ωστόσο, 
όπως όλες οι μορφές συνεργασίας παρουσίασε, επίσης, αδυναμίες. Η αρχής της 
εταιρικής σχέσης απεδείχθη δυσχερής. Η εξάρτηση από την βοήθεια, οι 
βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις και ο επείγον χαρακτήρας των κρίσιμων καταστάσεων 
συνιστούσαν κυρίαρχα στοιχεία της σχέσης. Το θεσμικό πλαίσιο και το πλαίσιο 
οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής στη δικαιούχο χώρα αποτελούσαν, συχνά, 
βασικό ανασταλτικό παράγοντα, που περιόριζε την επίδραση της κοινοτικής 
συνεργασίας. Η Ένωση, φέρει επίσης ένα μέρος των ευθυνών, δεδομένου ότι οι 
διαδικαστικές δυσκολίες επηρέασαν αρνητικά την αποτελεσματικότητα της 
χορηγούμενης βοήθειας. Οι επιπτώσεις των εμπορικών προτιμήσεων ήταν, εν 
γένει, απογοητευτικές. Σε επίπεδο πρακτικής βοήθειας, η έλλειψη ευελιξίας, οι 
δυσκολίες του συστήματος συνδιαχείρισης και ο σχεδόν αυτόματος χαρακτήρας της 
χορήγησης ενός μεγάλου μέρους των πόρων επηρέασαν αρνητικά την 
αποτελεσματικότητα. 
5 CAD/ΟΟΣΑ, "Αρχές για μία αποτελεσματική βοήθεια" 
5 
Η εξαιρετικά περιεκτική και εκτενής συζήτηση που ακολούθησε την έκδοση της 
Πράσινης Βίβλου, επιβεβαίωσε τα βασικά αρχικά σημεία του προβληματισμού: 
- τη σημασία των διεθνών μεταβολών που επηρεάζουν την σχέση ΕΕ-ΑΚΕ, 
κυρίως, τις δυνατότητες αλλά, επίσης, και τους κινδύνους που συνεπάγεται η 
ταχεία παγκοσμιοποίηση των εμπορικών και οικονομικών συστημάτων, τη 
τεχνολογική επανάσταση και την είσοδο στην κοινότητα των πληροφοριών, τις 
γεωπολιτικές διαταραχές που συνδέονται με την κατάρρευση του ανατολικού 
μπλοκ, τις εγκεκριμένες αρχές της αειφόρου ανάπτυξης που λαμβάνουν υπόψη 
τις μελλοντικές γενεές. 
- την εξέλιξη της θέσης της Ένωσης ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο που απορρέει από 
την εμβάθυνση της διαδικασίας ολοκλήρωσης και της άνευ προηγουμένου 
προοπτικής διεύρυνσης. 
- την αναγκαιότητα ουσιαστικής μεταρρύθμισης της σύμβασης προκειμένου να 
προσαρμοθεί στις πραγματικές συνθήκες στο τέλος αυτού του αιώνα, και, ιδίως 
για να παρεσχεθεί αποτελεσματικότερη βοήθεια στις χώρες ΑΚΕ με στόχο την 
βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης των "πληθυσμών της και την ενσωμάτωση της 
στο-πλαίσιο των παγκόσμιων συναλλαγών. 
- τον δυναμισμό των συντελούμενων μετασχηματισμών στις χώρες ΑΚΕ. 
Αναμφισβήτητα, οι δυσκολίες που απορρέουν από την οικονομική και πολιτική 
αστάθεια είναι σημαντικές. Ωστόσο, οι δυνατότητες και οι ενδείξεις ανάδειξης 
μίας "νέας Αφρικής" καθίστανται όλο και περισσότερο εμφανείς. Σε πολλές 
χώρες, αναλήφθηκαν διαδικασίες εκδημοκρατισμού, θα πρέπει τώρα να 
εξασφαλισθεί η διεύρυνση και η συνέχιση τους. Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις 
αποδίδουν τα πρώτα αποτελέσματα τα οποία, αν και αναμφισβήτητα επισφαλή, 
είναι αισιόδοξα. Οι αλλαγές που συντελέσθηκαν στη Νότια Αφρική, οι 
προσπάθειες περιφερειακής ολοκλήρωσης στη Δυτική, Νότια και Ανατολική 
Αφρική, και το άνοιγμα προς την κατεύθυνση εξωτερικών εταίρων, συνιστούν 
νέες δυναμικές που συμβάλλουν στην αλλαγή της εικόνας της Αφρικής. Όσον 
αφορά την περιοχή της Καραϊβικής, ανοίγονται νέες προοπτικές μέσω της 
διεύρυνσης των σχέσεων με τους γείτονες της· Η περιοχή αυτή, διαβλέπει στο 
εξής τους μελλοντικούς δεσμούς της με την Ευρωπαϊκή Ένωση ως απαραίτητη 
διαφοροποίηση των εξωτερικών της σχέσεων. Οι μικρές νησιωτικές οικονομίες 
του Ειρηνικού, απομακρυσμένες από τους πλησιέστερους γείτονες τους, 
επιδιώκουν τη διατήρηση ουσιαστικής σχέσης με την Ευρώπη. 
Η συζήτηση γύρω από την Πράσινη Βίβλο αποτέλεσε από μόνη της ξεχωριστό 
στάδιο στην ανανέωση των σχέσεων ΕΕ-ΑΚΕ. Απέδειξε, ειδικότερα, την ύπαρξη, 
τόσο από την πλευρά των χωρών ΑΚΕ όσο και των κρατών μελών της ΕΕ, ισχυρής 
βούλησης αναπροσαρμογής της εταιρικής σχέσης. Ένα νέο στοιχείο είναι ότι η 
βούληση αυτή εκδηλώνεται από ευρύ φάσμα φορέων : οι μη κυβερνητικές 
οργανώσεις ανάπτυξης, που εκ παραδόσεως είναι εξαιρετικά δραστηριοποιημένες, 
οι αντιπροσωπευτικές οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα, οι συνδικαλιστικές 
οργανώσεις, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, οι ενώσεις νεολαίας, οι 
ακαδημαϊκοί κύκλοι εξέφρασαν σαφώς το ενδιαφέρον τους για την ανάπτυξη νέας 
μορφής συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ στην οποία επιθυμούν να συμμετάσχουν σε τοπικό 
επίπεδο και να συμβάλουν επίσης, στον καθορισμό των πολιτικών 
προτεραιοτήτων. 
'Οπως υπογραμμίζεται στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου "Από τούδε 
είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί ότι η συζήτηση για το μέλλον της Λομέ συνέβαλε 
στην τροποποίηση του περιεχομένου της εν λόγω σύμβασης, αναδικνείοντας νέα 
κίνητρα και αποδίδοντας πρωταρχική σημασία στις βασικές προκλήσεις των 
αναπτυξιακών πολιτικών και της πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη οι 
οποίες συχνά επισκιάζονται από την επικαιρότητα και τις ανάγκες επείγοντος 
χαρακτήρα". 
2. ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΝΕΑΣ 
ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ: ΜΙΑ ΕΥΚΑΙΡΙΑ 
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ 
2.1 Κίνητρα, αρμοδιότητες της ΕΕ και κοινά ενδιαφέροντα 
Η ' Ενωση, κύριος εμπορικός εταίρος σε παγκόσμιο επίπεδο, βασικός 
χορηγός βοήθειας για την ανάπτυξη, πόλος σταθερότητας και 
παράδειγμα περιφερειακής ολοκλήρωσης οφείλει να αναπτύξει 
υπεύθυνη στρατηγική όσον αφορά τις περιφέρειες του νότου, 
ειδικότερα αυτές που εκτίθενται περισσότερο στους κινδύνους της 
φτώχειας και της περιθωριοποίησης. 
Στο πρόγραμμα δράσης 20006, η Επιτροπή υπογράμμισε, ειδικότερα, 
ότι "το ευρωπαϊκό πρόγραμμα θα εξακολουθήσει να είναι αξιόπιστο 
μόνον αν ανταποκρίνεται στα αυξανόμενα αιτήματα των πολιτών για 
μεγαλύτερη ενότητα και αποτελεσματικότητα όσον αφορά την 
οικοδόμηση και διαφύλαξη της ειρήνης, καθώς και για σταθερότητα και 
ευημερία στην ευρωπαϊκή ήπειρο και στον κόσμο". Η συνεργασία για 
την ανάπτυξη συνιστά σημαντική πτυχή στο παρόν πλαίσιο. 
Για να είναι αποτελεσματική, η Ευρωπαϊκή ' Ενωση έχει μια 
ουσιαστική ευθύνη: να εξασφαλίσει τη συιιπληρωματικότητα μεταξύ 
των πολιτικών συνεργασίας για την ανάπτυξη των κρατών μελών και 
της Κοινότητας, να ενισχύσει τον συντονισιιό στα διάφορα επίπεδα που 
καθορίζονται από το Συμβούλιο (σε επίπεδο πολιτικών, σε λειτουργικό 
επίπεδο και στους διεθνείς κύκλους) και να φροντίσει για τη συνογή 
των εν λόγω πολιτικών (εμπορική, αλιευτική, γεωργική πολιτική κ.λπ) 
και ιδίως, σε σχέση με τους στόχους ανάπτυξης. Η νέα πολιτική 
συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ πρέπει να στηρίζεται σε σαφή πολιτική βούληση 
όσον αφορά τις τρεις αυτές αρχές*. 
Η μεταποικιακή περίοδος έχει παρέλθει και, ως εκ τούτου, θα πρέπει 
να εγκαταλειφθεί η λογική "χορηγού-αποδέκτη βοήθειας". Η ΕΕ και οι 
χώρες ΑΚΕ έχουν κοινά συιχφέροντα που πρέπει να αξιοποιήσουν. Στο 
πλαίσιο αυτό, η σχέση ΕΕ-ΑΚΕ είναι σκόπιμο: 
- να καταστεί συστατικό στοιχείο μιας πολιτικής ειρήνης και 
σταθερότητας συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των βαθύτερων 
αιτιών των βίαιων συγκρούσεων· 
6 COM (97) 2000 της 15ης Ιουλίου 1997 Πρόγραμμα Δράσης 2000 για μια ισχυρότερη και 
διευρυμένη Ένωση". 
- να συμβάλει, σε συντονισμό με τους άλλους χορηγούς βοήθειας, στην 
υλοποίηση των στόχων της αειφόρου ανάπτυξης που συμφωνήθηκαν 
σε παγκόσμιο επίπεδο και, ειδικότερα, στη μείωση της φτώχειας. Στο 
πλαίσιο της εταιρικής σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ, η ' Ενωση θα συμβάλει 
ουσιαστικά στις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας για την 
επίτευξη των στόχων που έχουν καθορισθεί για την ανάπτυξη των 
ανθρώπινων πόρων, ειδικότερα, στο πλαίσιο της στρατηγικής που 
εγκρίθηκε από την επιτροπή βοήθειας για την ανάπτυξη του ΟΟΣΑ7 
- να ενθαρρύνει ένα μοντέλο ανάπτυξης που εγγυάται τον σεβασμό 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την κοινωνική πρόοδο· 
- να βελτιώσει τη διαχείριση της αντιμετώπισης παγκόσμιων κινδύνων 
και των αλληλεξαρτήσεων στους τομείς περιβάλλοντος, 
καταπολέμησης των παράνομων διακινήσεων, μετανάστευσης, 
υγείας κ.λπ. Είναι προς το συμφέρον της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ να 
χρησιμοποιήσουν το διηπειρωτικό πλαίσιο της σχέσης τους για να 
προωθήσουν τη συνεργασία τους, κυρίως, στους τομείς που η 
διεθνής συνεργασία προχωρεί με αργό ρυθμό.· 
- να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη προς αμοιβαίο όφελος. Η 
Αφρική, στην οποία η πρόοδος που επιτεύχθηκε προσφάτως οδήγησε 
στην αναθεώρηση προς τα πάνω των μεσοπρόθεσμων αναπτυξιακών 
προοπτικών, είναι, προφανώς, σημαντικός μελλοντικός εταίρος. 
Πέραν των αρνητικών αλληλεξαρτήσεων και των άμεσων κινδύνων 
που θέτει η έλλειψη ανάπτυξης για την ασφάλεια και την ευημερία 
του Βορρά (βίαιες συγκρούσεις, μεταναστευτικές πιέσεις, άνοδος 
των εξτρεμιστικών στοιχείων, ναρκωτικά, πανδημίες, έιτζ, κ.λπ..), η 
' Ενωση έχει, συνεπώς, ουσιαστικούς λόγους να συνεχίσει τη 
συνεργασία της με τις χώρες ΑΚΕ και να την προσαρμόσει σε ένα 
ουσιαστικά μεταλλαγμένο περιβάλλον. Προς τούτο, η ' Ενωση 
οφείλει να καθορίσει με τους συνομιλητές της τους όρους μιας νέας 
αιχοιβαίας δέσιιευσης ιχε ουσιαστικό πολιτικό γαοακτήοα. 
2.2 Η πρόταση της Ένωσης8 
Η Ένωση θα προτείνει στις χώρες ΑΚΕ μια σταθερή δέσμευση 
βασισμένη στην εταιρική σχέση. Η νέα αυτή εταιρική σχέση, η οποία 
στηρίζεται στην αρχή της "ιδιοκτησίας" θα χαρακτηρίζεται από: 
- ισχυρή πολιτική διάσταση και διευρυμένο διάλογο· 
- παροχή βοήθειας για τη θέσπιση πολιτικού περιβάλλοντος που 
ευνοεί την ισότητα των ευκαιριών, τη νομιμότητα και την 
αποτελεσματικότητα της διαχείρισης δημοσίων υποθέσεων, 
μηχανισμούς επίλυσης των διαφορών που καθιστούν δυνατή τη μη 
βίαιη διευθέτηση των συγκρούσεων συμφερόντων και την καθιέρωση 
7 " Ο ρόλος της συνεργασίας για την ανάπτυξη στο κατώφλι του ΧΧΙου αιώνα", 
ΟΟΣΑ/ΟΑΟ,Μάϊος 1996. 
8 Για λόγους απλούστευσης της σύνταξης, το παρόν έγγραφο κάνει αναφορά στην ' Ενωση αλλά, 
εννοείται ότι τα συμβαλλόμενα μέρη είναι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη. 
του διαλόγου και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών ως 
πρωταρχικά μέσα· 
- παροχή βοήθειας για την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων, καθώς και 
χρηματοδοτικής και τεχνικής στήριξης σε υγιείς και υπεύθυνες 
πολιτικές· 
- συστηματική συνεκτίμηση της θεσμικής διάστασης και του στόχου 
της ανάπτυξης των ικανοτήτων των δημοσίων (περιλαμβανομένων 
των τοπικών αρχών) και ιδιωτικών φορέων, για τη σύλληψη, την 
ανάλυση και την υλοποίηση αναπτυξιακών στρατηγικών και για την 
οργάνωση, εν γένει, της κοινωνίας των πολιτών· 
- ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της συνεργασίας· 
- νέα στρατηγική υπέρ της ανάπτυξης· του ιδιωτικού τομέα· 
- ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών θεμάτων σε όλα τα στάδια της 
συνεργασίας· 
- ενισχυμένη οικονομική συνεργασία προς αμοιβαίο όφελος, 
επεκτείνοντας τη συνεργασία σε σύνολο τομέων που συνδέονται με 
το εμπόριο και βασίζοντας την στον στόχο της ενσωμάτωσης στην 
παγκόσμια οικονομία· 
- διεύρυνση της συνεργασίας βάσει των νέων ευκαιριών (επιστημονική 
και τεχνολογική έρευνα, κοινωνία των πληροφοριών,..)· 
- μια περισσότερο συμμετοχική εταιρική σχέση, που περιλαμβάνει τη 
διαβούλευση των οικονομικών και κοινωνικών φορέων· 
- αρχή περιφερειακής εφαρμογής της συνεργασίας στο πλαίσιο 
σφαιρικής συμφωνίας με τις χώρες ΑΚΕ· 
- συνεκτίμηση του ευάλωτου χαρακτήρα ορισμένων εταίρων ΑΚΕ, 
κυρίως, των μικρών νησιωτικών οικονομιών· 
- διαφοροποίηση των όρων και των προτεραιοτήτων της συνεργασίας 
κατά τρόπον ώστε να προσαρμόζεται στο επίπεδο ανάπτυξης, στις 
ανάγκες και στην μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή στρατηγική του 
εταίρου. Με άλλα λόγια, η ' Ενωση δεν θα κάνει τα πάντα, παντού: 
θα προτείνει τη διεύρυνση του πεδίου των πιθανών μορφών 
συνεργασίας συστήνοντας, συγχρόνως, την επικέντρωση των 
παρεμβάσεων της σε ορισμένους τομείς προτεραιότητας μιας 
καθορισμένης χώρας ή περιφέρειας· 
- αναζήτηση αυξημένης αποτελεσματικότητας, απλούστερης μορφής 
συμβάσεων και ευκολότερης πρόσβασης για τους νέους φορείς 
συνεργασίας. 
Η ΕΕ αναμένει από τους εταίρους της τη δέσμευση να αναλάβουν ή να 
συνεχίσουν την εφαρμογή αξιόπιστων μεταρρυθμίσεων και πρακτικής 
χρηστής διαχείρισης στον πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και 
περιβαλλοντικό τομέα. Η απαίτηση αυτή ενός νέου "συμβολαίου" 
συνεπάγεται, αφενός, μια αυξημένη επιλεκτικότητα κατά τη διαχείριση 
της βοήθειας και, αφετέρου, μεγαλύτερη έμφαση στον διάλογο πριν από 
τον καθορισμό των προϋποθέσεων. 
2.3 Τα βασικά στοιχεία των μελλοντικών διαπραγματεύσεων 
' Οσον αφορά την ' Ενωση, πρόκειται, ουσιαστικά, για την αναθεώρηση 
της σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ στον εξωτερικό τομέα της δράσης της, και στην 
εξασφάλιση συνοχής μεταξύ του πολιτικού και εμπορικού τομέα και 
του τομέα συνεργασίας για την ανάπτυξη καθώς και με τις εσωτερικές 
πολιτικές. 
Για το σύνολο των ενδιαφερομένων μερών, το βασικό μέλημα των εν 
λόγω διαπραγματεύσεων είναι η επίτευξη της αναγκαίας αλλαγής στο 
μέλλον. Οι διαπραγματεύσεις αυτές πρέπει^ να οδηγήσουν σε αρκετά 
καινοτόμες συμφωνίες, δίχως, ωστόσο, να διαγραφεί το παρελθόν. 
Η νέα εταιρική σχέση με τις χώρες ΑΚΕ πρέπει να σηματοδοτήσει το 
πέρασμα από ένα ιστορικό πλαίσιο σε μία στρατηγική σκοπιμότητα. Η 
διαπίστωση αυτή πρέπει να οδηγήσει την ' Ενωση να προβεί σε 
δομημένη από πολιτικής απόψεως προσφορά μέσω της εμβάθυνσης της 
εταιρικής σχέσης στις διάφορες διαστάσεις της και από γεωγραφικής 
απόψεως μέσω της σφαιρικής και περιφερειακής διάστασης της. 
3. ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΕΕ-ΑΚΕ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 
ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
3.1 Διάθεση περισσότερων μέτρων για την πρόληψη των συγκρούσεων και 
την αύξηση της αποτελεσματικότητας της συνεργασίας για την 
ανάπτυξη 
Η συνεργασία ΕΕ-ΑΚΕ, η οποία αρχικά θεωρήθηκε ως ουδέτερη σε 
σχέση με το πολιτικό περιβάλλον των χωρών ΑΚΕ, διακρίνεται, 
εφεξής, ως σχέση με σαφή πολιτική διάσταση, που πρέπει να αποτελέσει 
την πλήρη έκφραση της μελλοντικής εταιρικής σχέσης. Ο ιδιαίτερος 
χαρακτήρας της κοινοτικής δράσης έγκειται όλο και περισσότερο στη 
συμπληρωματικότητα των τριών όψεων της: της πολιτικής διάστασης, 
της οικονομικής συνεργασίας και των φιλόδοξων μέτρων κοινωνικής 
ανάπτυξης. 
Ο πολιτικός διάλογος πρέπει να διευρυνθεί για δύο κυρίως λόγους: 
• Η συνεργασία για την ανάπτυξη πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη 
των στόχων της εξωτερικής πολιτικής και της κοινής ασφάλειας 
(άρθρο 1.1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση) και, 
ειδικότερα, στη διατήρηση της ειρήνης και στην ενίσχυση της 
διεθνούς ασφάλειας καταπολεμώντας τις αιτίες της φτώχειας και 
των ανισοτήτων, που συνιστούν ενδεχόμενες πηγές συγκρούσεων, 
συμβάλλοντας στη βελτίωση της κοινωνικής συνοχής και 
καταπολεμώντας την περιθωριοποίηση. 
Στο συγκεκριμένο αυτό πλαίσιο, η απόδοση μεγαλύτερης 
προτεραιότητας στην πρόληψη των συγκρούσεων και στην εδραίωση 
της ειρήνης αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Οι προσανατολισμοί που 
10 
εγκρίθηκαν προσφάτως από την ΕΕ στον τομέα της πρόληψης των 
συγκρούσεων στην Αφρική9 αποσκοπούν, κυρίως, στη στήριξη της 
ανάπτυξης των δυνατοτήτων δράσης των αφρικανικών οργανώσεων 
(Οργανισμός Αφρικανικής Ενότητας-OUA- και υποπεριφερειακές 
οργανώσεις). Οι προσανατολισμοί αυτοί προβλέπουν, επίσης, τη 
συντονισμένη και συνεπή χρήση του συνόλου των διαθεσίμων μέσων· 
αυτό συνεπάγεται, ειδικότερα, τη συνεργασία για την ανάπτυξη και 
την παροχή στήριξης στις πολιτικές προώθησης των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου, στη δημοκρατία, στο κράτος δικαίου και στη χρηστή 
διαχείριση των δημοσίων υποθέσεων. Ωστόσο, η συνεργασία για την 
ανάπτυξη είναι σκόπιμο να διατηρήσει τον αναγκαίο βαθμό 
αυτονομίας προκειμένου να καταστεί δυνατό να επιδιώκει, 
αδιαλείπτως, μακροπρόθεσμους στόχους. Η συνεργασία αυτή δεν 
είναι δυνατόν να υπόκειται σε συχνές αλλαγές δίχως να 
διακυβεύεται η αποτελεσματικότητα της. Συνεπώς, είναι σκόπιμη η 
εκτίμηση του προσωρινού ή μόνιμου χαρακτήρα των συνθηκών 
πολιτικής ανισορροπίας που απαιτούν την ανάληψη δράσης στο 
πλαίσιο της διαχείρισης της συνεργασίας για την ανάπτυξη. 
Η δράση της ' Ενωσης στον τομέα της πρόληψης των κρίσεων θα 
ωφεληθεί, εξάλλου, από τις νέες διατάξεις της συνθήκης, ειδικότερα, 
από τη σύσταση μονάδας ανάλυσης και πρόβλεψης που θα έχει την 
ευθύνη της προειδοποίησης του Συμβουλίου σχετικά με τις 
εκκολαπτόμενες συνθήκες κρίσης, και της ενίσχυσης της 
συνεργασίας με την ' Ενωση της Δυτικής Ευρώπης, κυρίως, σε ό,τι 
αφορά την πρόληψη και τη διευθέτηση κρίσεων. 
Θα πρέπει, επίσης, να τεθούν σε εφαρμογή ειδικές δράσεις 
συνεργασίας μέσω της βελτίωσης σε παγκόσμιο ή περιφερειακό 
επίπεδο του περιβάλλοντος ασφαλείας. Βάσει της εμπειρίας των 
πρώτων πειραματικών δράσεων που βρίσκονται στη φάση 
υλοποίησης, οι δράσεις αυτές είναι δυνατόν να αφορούν τη μη 
διάδοση, τον έλεγχο των εξοπλισμών, την καταπολέμηση της 
παράνομης διακίνησης όπλων και των ναρκών κατά προσωπικού. 
Η εμβάθυνση του πολιτικού διαλόγου πρέπει, επίσης, να καθιστά 
δυνατή την αύξηση της αποτελεσματικότητας των δράσεων 
συνεργασίας. Δίχως την πολιτική βούληση των κυβερνήσεων των 
ενδιαφερομένων χωρών, καμία παρέμβαση εξωτερικής βοήθειας δεν 
μπορεί στην πράξη να έχει σημαντικές επιπτώσεις, από την άποψη 
είτε της βελτίωσης των δεικτών ανάπτυξης του ανθρώπινου 
δυναμικού είτε του οικονομικού δυναμισμού. 
Η ανάγκη ενδυνάμωσης των θεσμών μεταξύ της 
κοινωνικοοικονομικής και της πολιτικής δράσης καθίσταται όλο και 
περισσότερο εμφανής στο πλαίσιο του νέου μοντέλου ανάπτυξης 
που αναδύεται προοδευτικά από τις εκτενείς διεθνείς 
9 Κοινή θέση του Συμβουλίου της 2ας Ιουνίου 1997 και SEC (96) 332 Η Ευρωπαϊκή ' Ενωση και το 
πρόβλημα των συγκρούσεων στην Αφρική: εδραίωση της ειρήνης, πρόληψη των συγκρούσεων 
και ενέργειες πέραν αυτών". 
11 
διαπραγματεύσεις10. Το μοντέλο αυτό επικεντρώνεται όχι μόνο στην 
ικανοποίηση των βασικών αναγκών αλλά, επίσης, και στον σεβασμό 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όσον αφορά τις πολιτικές, 
κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές τους. 
Η καταπολέμηση της φτώχειας, οι προσπάθειες που πρέπει να 
συντελεσθούν υπέρ των τομέων εκπαίδευσης, και υγείας, η ανάγκη 
βελτίωσης της θέσης των γυναικών, η συνεκτίμηση των 
περιβαλλοντικών πτυχών, τα δημογραφικά ζητήματα και οι 
επιπτώσεις τους από την απόψη της μετανάστευσης, η προβληματική 
της αστικής ανάπτυξης συνιστούν στόχους που συνεπάγονται 
ουσιαστικές αλλαγές στις κοινωνικές δομές και στις σχέσεις ισχύος 
και δεν είναι δυνατόν να θίγονται αποκλειστικά από τεχνικής ή 
οικονομικής απόψεως. 
Η προτεινόμενη από την ΕΕ ενίσχυση της παρεχόμενης στήριξης για 
την οργάνωση της κοινωνίας των "πολιτών και την ανάπτυξη των 
ικανοτήτων των αντιπροσωπευτικών φορέων του ιδιωτικού τομέα 
και των ποικίλων κοινωνικών κινημάτων, η ενθάρρυνση σύστασης 
διάφανων μηχανισμών διαβουλεύσεων και διαλόγου θα 
αποτελέσουν, επίσης, νέα ισχυρή πολιτική διάσταση. 
3.2 Ένας νέος πολιτικός διάλογος 
Για όλους τους προαναφερόμενους λόγους, η ' Ενωση θα προτείνει 
στους εταίρους της ΑΚΕ να εμβαθύνουν τον πολιτικό διάλογο και να 
διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής του σε συνάρτηση με την εξέλιξη της 
επικαιρότητας. Δίχως να καθορίζεται εκ των προτέρων αναλυτικός 
κατάλογος, θα θιγούν, κυρίως, οι ακόλουθοι προβληματισμοί, όχι 
μεμονωμένα αλλά βάσει ολοκληρωμένης προσέγγισης που αναγνωρίζει 
τους πολυάριθμους δεσμούς που υφίστανται μεταξύ όλων των 
σχετικών θεμάτων.: 
- ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου, των δημοκρατικών 
αρχών και του κράτους δικαίου, συνιστούν εφεξής θεμελιώδες 
στοιχείο των σχέσεων ΕΕ-ΑΚΕ11. Όσον αφορά τον σεβασμό των 
δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου-
θεμελιώδες στοιχείο όλων των συμφωνιών που υπεγράφησαν από 
την Κοινότητα με τρίτες χώρες από το 1995 και εφεξής12, η διάσκεψη 
της Βιέννης13 επιβεβαίωσε, ιδίως, τον διεθνή και αδιαίρετο 
χαρακτήρα όλων των δικαιωμάτων του ανθρώπου κάνοντας 
ιδιαίτερη αναφορά στα πολιτικά καθώς και στα οικονομικά, 
10 Βλέπε ιδίως το πρόγραμμα δράσης για την ανάπτυξη (ΟΗΕ, Ιούνιος 1997) και τηνπερίληψη των 
πορισμάτων των σημαντικών διεθνών διασκέψεων "Οι παγκόσμιες διασκέψεις, ανάπτυξη 
προτεραιοτήτων για τον 21ο αιώνα, " ενημερωτικά έγγραφα του ΟΗΕ, 1997. 
1 ] ' Αρθρα 5 και 366α της αναθεωρημένης σύμβασης της Λομέ IV. 
12 Στις 29 Μαΐου 1995, το Συμβούλιο ενέκρινε "τυποποιημένη" διατύπωση για τις διατάξεις 
σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου στις συμφωνίες της Κοινότητας με τις τρίτες χώρες, 
συμπεριλαμβανομένης ανασταλτικής διάταξης που καθιστά δυνατή την άμεση αντίδραση της 
Κοινότητας σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου. 
13 Παγκόσμια διάσκεψη για τα δικαιώματα του ανθρώπου, Βιέννη, 1993. 
12 
κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα. Το γεγονός αυτό 
συνεπάγεται, ιδίως, ότι θα πρέπει να γίνει συσχέτιση με τις πολιτικές 
κοινωνικής προόδου, πρόσβασης στην εκπαίδευση, μείωσης των 
διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών, σεβασμού των μειονοτήτων 
κ.λπ. Ο πλήρης σεβασμός των διεθνών συμβάσεων που διέπουν την 
προστασία και τις ανθρωπιστικές παρεμβάσεις αποτελούν 
απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική διαχείριση ενός 
χώρου ανθρωπιστικών παρεμβάσεων στις χώρες ΑΚΕ. Στον τομέα 
αυτόν, αποδεικνύεται απαραίτητη η υιοθέτηση αυστηρής 
προσέγγισης όσον αφορά τις αρχές και την εφαρμογή τους 
επιτόπου.Ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών δεν αναφέρεται σε 
μοντέλο γενικής εφαρμογής. Κάθε κοινωνία έχει το δικαίωμα να 
επιλέγει την οδό που θα ακολουθήσει προς τη δημοκρατία, 
λαμβάνοντας υπόψη το ιδιαίτερο πλαίσιο κάθε χώρας. Ωστόσο, η 
επιλογή αυτή πρέπει να περιλαμβάνει τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά 
της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας: την αρχή διαχωρισμού των 
εξουσιών, που εγγυάται κυρίως, την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, 
το δικαίωμα των πολιτών να εκλέγουν ή να επιβάλλουν κυρώσεις 
κατά των πολιτικών ιθυνόντων, να εκφράζονται και να 
ενημερώνονται ελεύθερα. 
Ο σεβασμός και η λειτουργία κράτους δικαίου, κυρίως, η ισότητα, η 
αποτελεσματικότητα και η προσπελασιμότητα του δικαστικού 
συστήματος και η διαφάνεια συνιστούν μια από τις θεμελιώδεις 
προϋποθέσεις σε σχέση τόσο με τους στόχους όσον αφορά τα 
δικαιώματα του ανθρώπου όσο και με τους στόχους οικονομικής 
και κοινωνικής ανάπτυξης. Σε όλους αυτούς τους τομείς, οι εταίροι 
οφείλουν να αναλάβουν τη δέσμευση να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή 
στην θέση των γυναικών να προωθήσουν την ισότητα της θέσης τους 
και να διευκολύνουν την πλήρη συμμετοχή τους στην πολιτική ζωή. 
Επί όλων αυτών των θεμάτων, μόνον η ύπαρξη γνήσιου διαλόγου 
βάσει δυναμικής ανάλυσης και λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη του 
πολιτιστικού, κοινωνικού, οικονομικού, και πολιτικού πλαισίου σε 
τοπικό επίπεδο, καθώς και η ανάληψη θετικών δράσεων θα 
επιτρέψουν την ανάπτυξη αποτελεσματικής και προοδευτικής 
προσέγγισης, βασισμένης στις πραγματικές ανάγκες κάθε χώρας· 
ομοίως με το κράτος δικαίου, η χρηστή διαχείριση των δημοσίων 
υποθέσεων ή η "χρηστή διακυβέρνηση" είναι καθοριστικής σημασίας 
για την κοινωνική ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φτώχειας 
καθώς και για την ανάπτυξη των επενδύσεων και του ιδιωτικού 
τομέα. Η έννοια αυτή, η οποία κυριαρχεί στις διεθνείς συζητήσεις 
σχετικά με την αναπτυξιακή βοήθεια, αναφέρεται, στο πλαίσιο της 
αναθεωρημένης 4ης σύμβασης της Λομέ, στη διάφανη και υπεύθυνη 
διαχείριση του συνόλου των πόρων (ανθρώπινων, φυσικών, 
οικονομικών και δημοσιονομικών, εσωτερικών και εξωτερικών). 
Περιλαμβάνει, ιδίως, την καταπολέμηση της διαφθοράς και ευνοείται 
από τις συμμετοχικές προσεγγίσεις. Εναπόκειται στους ευρωπαίους 
εταίρους και στους εταίρους ΑΚΕ, να καθορίσουν από κοινού τις 
αρχές τις οποίες θα επιδιώξουν να τηρήσουν. Η ΕΕ θα βασισθεί, από 
την πλευρά της, στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για μία 
13 
πολιτική κατά της δωροδοκίας14 — που αφορά τις περιπτώσεις 
δωροδοκίας τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και σε επίπεδο ' Ενωσης-
καθώς και σε διεθνείς πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στον 
συγκεκριμένο τομέα (G7, κ.λπ). 
Οι ενέργειες αυτές αναμένεται να οδηγήσουν την ΕΕ να προτείνει στους 
εταίρους της να συμπεριλάβουν τη χρηστή διαχείριση των δημοσίων 
υποθέσεων μεταξύ των ουσιαστικών στοιχείων της μελλοντικής 
συμφωνίας-ομοίως με τα τρία στοιχεία (που περιγράφονται στην 
προηγούμενη παράγραφο) τα οποία έχουν ήδη συμπεριληφθεί στην 
αναθεωρημένη 4η σύμβαση της Λομέ· 
- η πρόληψη και η καταστολή των συγκρούσεων. Η δράση της 
' Ενωσης εντάσσεται στο κατάλληλο διεθνές και περιφερειακό 
πλαίσιο και αποσκοπεί, συγχρόνως, στην πρόληψη στο πλέον 
προωθημένο δυνατό στάδιο και στην αποκατάσταση της ειρήνης, θα 
θιγούν, επίσης, θέματα όπως ο έλεγχος και ο περιορισμός της 
αγοράς και του εμπορίου όπλων, η καταπολέμηση της παράνομης 
διακίνησης όπλων, η απαγόρευση ναρκών κατά προσωπικού οι 
ενέργειες εξουδετέρωσης των ναρκών και οι ανάγκες στήριξης 
εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων σχετικών με την αγωγή του πολίτη 
και τον νομικό τομέα· 
- τα ερωτήματα που αφορούν τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές 
υποθέσεις της ' Ενωσης (τρίτος πυλώνας) όπως η προβληματική 
γύρω από τη μετανάστευση και τα ναρκωτικά, την εγκληματικότητα 
σε υπερεθνικό επίπεδο και την εκμετάλλευση των ανθρώπινων 
υπάρξεων· 
- τις τομεακές πολιτικές που υποστηρίζονται από την κοινοτική 
συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των τομέων της έρευνας και της 
τεχνολογικής καινοτομίας· 
- τα μέσα που τίθενται σε εφαρμογή για τη μείωση της φτώχειας· 
- τα θέματα γενικού ή περιφερειακού ενδιαφέροντος (προστασία του 
περιβάλλοντος σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο, η 
μετανάστευση μεταξύ των ηπείρων, η καταπολέμηση των παράνομων 
διακινήσεων και οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις)· 
- η περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση που αποτελούν 
ισχυρούς παράγοντες σταθεροποίησης υπό το διπλό πρίσμα της 
πρόληψης/καταστολής των συγκρούσεων και της οικονομικής και 
κοινωνικής ανάπτυξης. 
14 COM(97) 192 της 21ης Μαΐου 1997. Η Επιτροπή προβλέπει, ιδίως, στον τομέα της συνεργασίας 
για την ανάπτυξη τρεις άξονες δράσης: προληπτικά μέτρα (στήριξη της βελτίωσης του 
νομοθετικού πλαισίου, των διαδικασιών και της λειτουργίας των δημοσίων συμβάσεων,...) που 
ενσωματώνονται στην αναπτυξιακή στρατηγική· ειδικά προγράμματα καταπολέμησης της 
δωροδοκίας· ένταξη ρήτρας χρηστής διαχείρισης σε όλες τις συμφωνίες συνεργασίας. 
14 
3.3 Ένα νέο θεσμικό μέσο για έναν αποτελεσματικό και ανοικτό διάλογο 
Ο πολιτικός διάλογος καθίσταται, συνεπώς, το τρίτο εργαλείο που 
. συνιστά απαραίτητο συμπλήρωμα της βοήθειας και της οικονομικής 
συνεργασίας. Ως θετική προσέγγιση στη θέσπιση όρων, ο διάλογος 
αυτός συνιστά το ουσιαστικό μέρος μιας ανανεωμένης σχέσης μεταξύ 
ώριμων και υπεύθυνων εταίρων που τηρούν τις υποχρεώσεις τους, 
ήτοι, μιας εταιρικής σχέσης μεταξύ ίσων. 
Οι όροι του πολιτικού διαλόγου πρέπει να καθορισθούν με μέγιστο 
βαθμό ευελιξίας και με τελικό στόχο την αναζήτηση απτών 
αποτελεσμάτων. Ανάλογα με τη σημασία και το ενδιαφέρον των προς 
εξέταση θεμάτων ο διάλογος αυτός θα διεξάγεται σε πολυμερές, 
περιφερειακό ή διμερές επίπεδο και θα έχει πολιτικό ή τεχνικό 
χαρακτήρα. Σε πολλούς τομείς, η απαίτηση αποτελεσματικότητας 
συνεπάγεται τη διεξαγωγή αυτού του διαλόγου στο πλαίσιο 
συνεδριάσεων σε περιφερειακό και υπο-περιφερειακό επίπεδο στις 
οποίες θα συμμετέχουν μέλη της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου '. 
Η επιδίωξη της αποτελεσματικότητας προϋποθέτει, επίσης, την 
αναθεώρηση της λειτουργίας των θεσμικών οργάνων ισομερούς 
εκπροσώπησης-δίνοντάς τους νέα περιφερειακή διάσταση-βάσει των 
ίδιων των προτάσεων τους. 
4. ΕΠΑΝΕΥΘΥΓΡΑΜΜΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΟΑΓΓΙΚΗΣ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ 
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΚΑΙ 
ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 
4.1 Στόχοι της συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ 
Οι υποχρεώσεις που ανέλαβαν η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, τα κράτη μέλη 
και πολλές χώρες ΑΚΕ κατά τις διασκέψεις των Ηνωμένων Εθνών 
όσον αφορά την κοινωνική ανάπτυξη, το περιβάλλον, την ισότητα 
μεταξύ ανδρών και γυναικών, τον πληθυσμό, και την επισιτιστική 
ασφάλεια, συνιστούν νέο πλαίσιο αναφοράς για τον διάλογο σχετικά με 
τις πολιτικές και τις παρεμβάσεις βοήθειας της ΕΕ. Οι διασκέψεις 
κορυφής του Ρίο και της Κοπεγχάγης αποτέλεσαν, ειδικότερα, 
σημαντική καμπή στο μέτρο που επέτρεψαν τον καθορισμό 
ολοκληρωμένης προσέγγισης της ανάπτυξης στην οικονομική, 
κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση της. Στις διασκέψεις αυτές, 
υπογραμμίσθηκαν οι δεσμοί μεταξύ της μείωσης της φτώχειας, της 
καταπολέμησης των διακρίσεων, ειδικότερα, έναντι των γυναικών, της 
προστασίας του περιβάλλοντος και της ευθύνης για τις μελλοντικές 
γενεές. Αναγνωρίσθηκε η σημασία επίτευξης αποφασιστικής προόδου 
στους τομείς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, των βασικών υπηρεσιών 
υγιεινής, και της πρόσβασης σε άλλες βασικές υπηρεσίες. Το 
πρόγραμμα δράσης για την ανάπτυξη που εγκρίθηκε προσφάτως από τα 
Ηνωμένα Έθνη15 αντικατοπτρίζει την προσέγγιση αυτή που 
επικεντρώνεται στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης 
αναγνωρίζοντας, συγχρόνως τη θεμελιώδη πολιτική διάσταση. 
15 Πρόγραμμα δράσηςγια την Ανάπτυξη, Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, Ιούνιος 1997. 
15 
Εξάλλου, οι περιοριστικοί παράγοντες και οι δυνατότητες των χωρών 
ΑΚΕ, έναντι των παγκόσμιων οικονομικών μετασχηματισμών 
προβάλλουν την ανάγκη ουσιαστικής βελτίωσης του οικονομικού 
περιβάλλοντος στις εν λόγω χώρες και θέσπισης ευνοϊκότερου 
πλαισίου για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα. Η σπουδαιότητα του 
ανεπίσημου τομέα ή της "λαϊκής οικονομίας", η δυνατότητα του εν 
λόγω τομέα να αποφέρει εισοδήματα και θέσεις εργασίας . και οι 
δυνατότητες κοινωνικοοικονομικών καινοτομιών δικαιολογούν 
εξάλλου την παροχή ιδιαίτερης στήριξης με στόχο τη σταθερή βελτίωση 
των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας. Η μεγάλη εξάρτηση πολλών 
χωρών από τους φυσικούς πόρους μέσω, κυρίως, των γεωργικών 
δραστηριοτήτων, και η κλιματική αστάθεια, επιβάλλουν, επίσης, την 
απόδοση προτεραιότητας στα περιβαλλοντικά θέματα. Ο στρατηγικός 
χαρακτήρας μιας περισσότερο συστηματικής στήριξης για την 
ανάπτυξη των ικανοτήτων, κυρίως, επιστημονικών και τεχνολογικών 
πρέπει, εξάλλου, να αναγνωρισθεί. 
Λαμβανομένων, ομοίως, υπόψη των γενικών στόχων που τίθενται από 
τη ΣΕΕ (συνθήκη για την Ευρωπαϊκή ' Ενωση) στην κοινοτική πολιτική 
συνεργασίας για την ανάπτυξη16, των νέων προτεραιοτήτων που 
καθορίσθηκαν κατά τα τελευταία έτη στο πλαίσιο του Συμβουλίου17 
καθώς και των ποσοτικών και ποιοτικών στόχων που καθορίσθηκαν 
από τους κυριότερους χορηγούς βοήθειας στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ18, η 
ΕΕ θα προτείνει στους εταίρους της να δώσουν προτεραιότητα στην 
καταπολέμηση της φτώχειας, ενισχύοντας την κοινωνική διάσταση της 
συνεργασίας και, ταυτόχρονα, προωθώντας την βελτίωση των 
παραγόντων αύξησης της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης. 
Το δικαίωμα επιλογής των αναπτυξιακών πολιτικών ανήκει στα κράτη 
και στους ενδιαφερόμενους πληθυσμούς. Συγχρόνως, οι πολιτικές 
αυτές χαρακτηρίζονται από όλο και μεγαλύτερο βαθμό 
αλληλεξάρτησης. Το αμοιβαίο συμφέρον και η αμοιβαιότητα 
καθίστανται, συνεπώς, τόσο σε οικονομικό όσο και σε κοινωνικό και 
περιβαλλοντικό επίπεδο, η κινητήριος δύναμη της εις βάθος 
συνεργασίας. Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις αναπτυσσόμενες 
χώρες αποκτά νέα προτεραιότητα στο πλαίσιο της εξωτερικής δράσης 
της ' Ενωσης. Δεν ζητείται από την ' Ενωση να εξάγει το μοντέλο της 
αλλά να μοιραστεί τις εμπειρίες της. Ενόψει των εξωτερικών και 
εσωτερικών μεταλλαγών, η ΕΕ, βρίσκεται η ίδια αντιμέτωπη με την 
αναγκαιότητα προσαρμογής προκειμένου να διατηρήσει την επιλογή 
ενός βαθμού κοινωνικής ποιότητας, να υπερασπισθεί τις απόψεις της 
για το κοινωνικό μοντέλο, και να συμβιβάσει την αρχή της 
16 Άρθρο 130 Υ: η σταθερή και διαρκής οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των 
αναπτυσσομένων χωρών και, ιδιαιτέρως, των πιο μειονεκτικών, η αρμονική και προοδευτική 
ένταξη των αναπτυσσομένων χωρών στη διεθνή οικονομία, η καταπολέμηση της ένδειας. 
17 Συμπεράσματα και αποφάσεις για την κοινωνική ανάπτυξη και την ανάπτυξη των ανθρωπίνων 
πόρων, την ισότητα των φύλων (Νοέμβριος 1995), τις προτεραιότητες στους τομείς υγείας, 
εκπαίδευσης και κατάρτισης, επισιτιστικής ασφάλειας, καταπολέμησης της ένδειας (Δεκέμβριος 
1993), τη στήριξη για τη διαρθρωτική προσαρμογή, τον δεσμό μεταξύ της βοήθειας έκτακτης 
ανάγκης, την αποκατάσταση και την ανάπτυξη. 
18 ΟΟΣΑ, ΕΑΒ "Ο ρόλος της συνεργασίας για την ανάπτυξη στο κατώφλι του 21ου αιώνα", Μάιος 
1996. 
16 
ανταγωνιστικότητας ως δύναμης οικονομικής προόδου και της αρχής 
της αλληλεγγύης που είναι απαραίτητη για την κοινωνική συνοχή. Η 
ΕΕ αναζητεί μια νέα σχέση μεταξύ της οικονομικής και κοινωνικής 
πολιτικής, βάσει της οποίας, η κοινωνική πολιτική συμβάλλει στις 
οικονομικές επιδόσεις, στην απασχόληση και στην ανταγωνιστικότητα. 
Υπό αυτές τις συνθήκες, αναμένεται να εξασφαλισθεί η 
συμπληρωματικότητα μεταξύ των τριών γενικών στόχων της 
κοινοτικής συνεργασίας. Η καταπολέμηση της ένδειας που επιβάλλεται 
ως ουσιαστικός στόχος στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης με τις χώρες 
ΑΚΕ πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο γενικής πολιτικής που βασίζεται 
στην αειφόρο ανάπτυξη μέσω της οικονομικής ανάπτυξης και της 
δημιουργίας απασχόλησης, στην εξάλειψη των διακρίσεων έναντι των 
γυναικών, στην πρόσβαση, στην εκπαίδευση και στην υγεία, στην 
διαφύλαξη και βελτίωση του περιβάλλοντος. ' Οπως υπογραμμίζεται 
στην τελευταία παγκόσμια έκθεση για την ανάπτυξη των ανθρωπίνων 
πόρων19, η συζήτηση για τους δεσμούς μεταξύ της οικονομικής 
ανάπτυξης και της μείωσης της φτώχειας-θέμα που θίγεται, ευρέως, στο 
πλαίσιο της διαβούλευσης που έχει ξεκινήσει γύρω από την "Πράσινη 
Βίβλο" - είναι εν μέρει λανθασμένη στο μέτρο που αποσπά την προσοχή 
από τα δύο σημαντικότερα ερωτήματα: πώς να επιταχυνθεί ο ρυθμός 
της ανάπτυξης και πώς να θεσπισθεί μοντέλο ανάπτυξης βασισμένο στη 
μείωση της φτώχειας. 
Οι ανωτέρω εκτιμήσεις και οι διαβουλεύσεις που διεξάγονται στο 
πλαίσιο της συζήτησης για την Πράσινη Βίβλο έχουν ως αποτέλεσμα 
την τοποθέτηση της καταπολέμησης της ένδειας, στις διάφορες μορφές 
της-από την άποψη της κοινωνικής ανάπτυξης και της ανάπτυξης των 
ανθρωπίνων πόρων καθώς και της προστασίας των φυσικών πόρων 
από τους οποίους εξαρτώνται οι φτωχοί και της έλλειψης χρηματικών 
πόρων-στο κέντρο της συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ, στο πλαίσιο 
ολοκληρωμένης προσέγγισης που θίγει συγχρόνως τους παράγοντες 
οικονομικής ανάπτυξης και τις κοινωνικές επιπτώσεις αυτής της 
ανάπτυξης. Η θέσπιση πολιτικού περιβάλλοντος που ευνοεί την 
ισότητα των ευκαιριών και την ανάδυση ενεργούς και οργανωμένης 
κοινωνίας των πολιτών θα αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος αυτής της 
προσέγγισης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αναγνωρίζεται και να 
υποστηρίζεται ο ρόλος του επίσημου και ανεπίσημου ιδιωτικού τομέα, 
ο ρόλος του κράτους και τωντοπικών αρχών και ο ρόλος των 
διαφόρων κοινωνικών φορέων που είναι οργανωμένοι σε 
συνδικαλιστικές οργανώσεις, ενώσεις, συνεταιρισμούς και άλλες 
ομάδες. Η δράση της ΕΕ πρέπει να διευκολύνει την ανάπτυξη των 
ικανοτήτων των εν λόγω φορέων και τη βελτίωση του θεσμικού 
πλαισίου που απαιτείται για την κοινωνική συνοχή, τη λειτουργία 
δημοκρατικής κοινωνίας και μιας οικονομίας αγοράς, δίνοντας 
ιδιαίτερη σημασία στην ανταλλαγή απόψεων. Ειδικότερα, το κράτος 
οφείλει να μεριμνά για την καλή λειτουργία των αγορών και να 
διορθώνει τις αδυναμίες τους. Τέλος, ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της 
κοινοτικής δράσης έγκειται, επίσης, στην στήριξη που είναι σε θέση να 
παράσχει στη διαδικασία περιφερειακής ολοκλήρωσης και 
συνεργασίας, που αναγνωρίζονται ως παράγοντες που ευνοούν την 
ανάπτυξη και ως αναγκαίο, συχνά, στάδιο, ενόψει της ένταξης στην 
παγκόσμια οικονομία. 
19 UNDP 1997. 
17 
Οι προσανατολισμοί αυτοί θεσπίζουν μια νέα στρατηγική συνεργασίας 
και νέες προτεραιότητες. Η συνεργασία θα επικεντρωθεί, κατά 
διαφοροποιημένο τρόπο, ανάλογα με τις ανάγκες, τις δυνατότητες και 
. την πολιτική βούληση κάθε χώρας σε ορισμένα θέματα, που θα 
επιλεγούν από ευρύ φάσμα συμπληρωματικών τομέων, ευνοώντας τους 
τομείς στους οποίους η δράση της ' Ενωσης αποφέρει προστιθεμένη 
αξία σε σχέση με άλλους χορηγούς βοήθειας. Εξάλλου, πρέπει να 
εξασφαλισθεί στενή σύνδεση μεταξύ της ενισχυμένης πολιτικής 
διάστασης και της συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόληψη των 
βίαιων συγκρούσεων και η αναγκαιότητα αντιμετώπισης των βασικών 
αιτιών τους ενδέχεται, ομοίως, να επηρεάσει τις προτεραιότητες 
δράσης. Οι δράσεις αυτές, των οποίων ο κατάλογος δεν μπορεί, εκ των 
προτέρων, να είναι πλήρης θα βασισθούν σε τρεις άξονες 
προτεραιότητας (ανταγωνιστικότητα και απασχόληση, κοινωνική και 
πολιτιστική διάσταση, περιφερειακή ολοκλήρωση) και πρέπει να 
ικανοποιήσουν τρεις βασικές αργές (την ανάπτυξη των ικανοτήτων, την 
συνεκτίμηση θεμάτων σχετικών με τα δύο φύλα και τις αρχές 
περιβαλλοντικής προστασίας). 
4.2 Τρεις άξονες στήριξης με προτεραιότητα 
4.2.1 Παροχή στήριξης στους συντελεστές ανάπτυξης, και στις 
πολιτικές ανταγωνιστικότητας και απασχόλησης 
Η αύξηση της απασχόλησης και η βελτίωση της πρόσβασης στους 
παραγωγικούς πόρους είναι ουσιαστικής σημασίας για τη σταθερή 
μείωση της φτώχειας και την καταπολέμηση της δυναμικής του 
αποκλεισμού. Οι υποχρεώσεις που αναλήφθηκαν στην Κοπεγχάγη για 
τον εν λόγω τομέα θεσπίζουν σειρά σχετικών στόχων. Η πρόοδος των 
επενδύσεων και η ανάπτυξη ενός δυναμικού ιδιωτικού τομέα, τόσο 
στον επίσημο τομέα της οικονομίας όσο και στην επονομαζόμενη 
"λαϊκή" οικονομία, στις αγροτικές και αστικές ζώνες είναι απαραίτητες 
διαδικασίες για την επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης, τη 
διεύρυνση των βάσεων και την αύξηση της απασχόλησης. Οι θέσεις 
αυτές απασχόλησης είναι περισσότερο σταθερές, και διαρκείς με 
πιθανότητες αισθητής βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης που 
συνδέονται με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των 
ενδιαφερομένων οικονομιών. Η κατάσταση των γυναικών, οι 
δυνατότητες να συμμετάσχουν στην οικονομική ζωή και να 
επωφεληθούν από τις επιπτώσεις της ανάπτυξης πρέπει να ληφθούν 
ιδιαιτέρως υπόψη. 
Υπό αυτό το πρίσμα, η κοινοτική συνεργασία θα παρέμβει σε 
διάφορους τομείς προκειμένου να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των 
οικονομικών φορέων και να διευκολύνει τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης: 
- στήριξη για την υλοποίηση προβλέψιμων και αξιόπιστων 
μακροοικονομικών, εμπορικών και τομεακών πολιτικών, που 
δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για τις ιδιωτικές επενδύσεις 
(εγχώριες επενδύσεις και επενδύσεις από το εξωτερικό) και 
λαμβάνουν, κυρίως, υπόψη τον στόχο της απασχόλησης. Στο 
πλαίσιο αυτό, θα ήταν δυνατόν να προταθεί μια μορφή νομισματικής 
συνεργασίας, ειδικότερα, σε σχέση με την εισαγωγή του Ευρώ. Η 
18 
μορφή αυτή στήριξης θα αφορά, επίσης, τη δημιουργία οικονομικών 
και τεχνολογικών υποδομών· 
- στήριξη για τις μεταρρυθμίσεις διοικητικού, θεσμικού και 
νομοθετικού χαρακτήρα που στοχεύουν στη βελτίωση των συνθηκών 
υπό τις οποίες είναι δυνατόν να αναπτυχθεί ένας ανταγωνιστικός 
ιδιωτικός τομέας. Στήριξη για τη θέσπιση νομοθετικού και 
κοινωνικού πλαισίου που ευνοεί την προοδευτική ένταξη του 
ανεπίσημου τομέα στην επίσημη οικονομία και διατάξεις που 
εξασφαλίζουν τη συνεκτίμηση της περιβαλλοντικής διάστασης· 
- στήριξη για την ανάπτυξη χρηματοπιστωτικών συστημάτων και τη 
βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες-
- στήριξη για τη δημιουργία και την ανάπτυξη επιχειρήσεων, κυρίως, 
των επιχειρήσεων με σημαντικές δυνατότητες δημιουργίας 
απασχόλησης, οι οποίες δεν έχουν πρόσβαση σε συντελεστές 
παραγωγής (τεχνολογίες, χρηματοδότηση...) ή σε αγορές, ειδικότερα, 
των ΜΜΕ/των επιχειρήσεων πολύ μικρού μεγέθους και των 
συνεταιρισμών. Η χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια που 
διαχειρίζονται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ETE) και το 
Κέντρο Βιομηχανικής Ανάπτυξης (KB Α) θα διαδραματίζει 
συμπληρωματικό ρόλο στους συγκεκριμένους τομείς βοήθειας που 
διαχειρίζεται η Επιτροπή· 
- στήριξη για τη βελτίωση των συστημάτων εκπαίδευσης και 
κατάρτισης που συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας 
στον επίσημο και ανεπίσημο τομέα της οικονομίας· 
- στήριξη για τις πολιτικές και τους θεσμούς της αγοράς εργασίας, 
ειδικότερα, για την ενημέρωση και την κατάρτιση, την εφαρμογή 
νομοθεσίας που εγγυάται κατάλληλο επίπεδο προστασίας των 
εργαζομένων καθώς και τον σεβασμό των θεμελιωδών κοινωνικών 
δικαιωμάτων20 την βελτίωση των συνθηκών υγείας και ασφάλειας 
στους χώρους εργασίας, την εφαρμογή των αρχών της μη 
διακριτικής μεταχείρισης, ιδίως, όσον αφορά τις γυναίκες, και τη 
διευκόλυνση του κοινωνικού διαλόγου. Η μορφή αυτή στήριξης 
πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη μέριμνα εξασφάλισης της αναγκαίας 
ευελιξίας της αγοράς εργασίας· 
- στήριξη για τις μεταρρυθμίσεις και τις πολιτικές που διευκολύνουν 
την πρόσβαση-ειδικότερα για τις πλέον ευάλωτες ομάδες-σε 
παραγωγικούς πόρους όπως τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και 
εκμετάλλευσης της γης, το κεφάλαιο και οι πιστώσεις, η εκπαίδευση 
και η κατάρτιση, οι τεχνολογίες, η ενημέρωση, και οι υπηρεσίες 
μεταφορών και επικοινωνιών. 
Πέραν του πλαισίου που αφορά συγκεκριμένα τις σχέσεις ΕΕ-ΑΚΕ, 
απαιτείται μία περισσότερο φιλόδοξη διεθνής αντιμετώπιση του 
προβλήματος του εξωτερικού χρέους, στο μέτρο που επηρεάζει, όσον 
20 Συμβάσεις της ΔΟΕ σχετικά με το δικαίωμα του συνεταιριζεσθαι, και των συλλογικών 
διαπραγματεύσεων, την απαγόρευση της καταναγκαστικής εργασίας της εργασίας των παιδιών 
και της αρχής της μη διακριτικής μεταχείρισης. 
19 
αφορά τις χώρες με το μεγαλύτερο χρέος, τα αποτελέσματα των 
προσπαθειών τους από την άποψη της ανάπτυξης, της 
ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης. 
4.2.2 Η στήριξη των κοινωνικών πολιτικών και της πολιτιστικής 
συνεργασίας 
Η βελτίωση της ποιότητας των κοινωνικών υπηρεσιών και η μείωση 
των ανισοτήτων όσον αφορά την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής 
περίθαλψης, ύδρευσης, στέγασης, εκπαίδευσης καθώς και σε άλλες 
βασικές υπηρεσίες συνιστούν μια άλλη προτεραιότητα της μελλοντικής 
συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ. Η προσέγγιση της ΕΕ συνίσταται αφενός στην 
παροχή βοήθειας στις χώρες εταίρους για να διατηρήσουν και 
προοδευτικά να αυξήσουν τα χρηματοδοτικά μέσα των σημαντικών 
κοινωνικών τομέων και, αφετέρου, να υποστηρίξουν την προσαρμογή 
των κοινωνικών υπηρεσιών και των συστημάτων κοινωνικής 
προστασίας ανάλογα με την εξέλιξη των οικονομικών συνθηκών, των 
τοπικών αναγκών και των συγκεκριμένων αιτημάτων κάθε χώρας ή 
περιφέρειας. Στο πλαίσιο αυτό, η αποκεντρωμένη συνεργασία αποκτά 
ιδιαίτερη σημασία και πρέπει να ενισχυθεί. Σε όλους αυτούς τους 
τομείς, η ΕΕ εκτιμά ότι είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να μειωθούν οι 
διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών. Οι στοχοθετημένες δράσεις, 
ιδίως, αυτές που αφορούν τις φτωχές ομάδες, δεν θα προβλεφθούν 
παρά μόνον όταν οι πολιτικές συνθήκες εμποδίζουν την παροχή 
ευρύτερης στήριξης στη δυναμική της κοινωνικής προόδου. 
Οι βασικοί τομείς συνεργασίας είναι οι εξής: 
- παροχή στήριξης στις γενικές και τομεακές πολιτικές που ευνοούν 
την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες-πρωτοβάθμια εκπαίδευση, 
πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη, δίκτυο ύδρευσης, αστική 
κατοικία-σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και με τους άλλους 
χορηγούς βοήθειας· 
- παροχή στήριξης στις πολιτικές επισιτιστικής ασφάλειας και 
βελτίωσης της πρόσβασης στα προϊόντα διατροφής φροντίζοντας 
για τη διατήρηση της παραγωγής σε τοπικό επίπεδο, καθώς και 
παροχή στήριξης για την εφαρμογή υπεύθυνης διαχείρισης των 
υδάτινων πόρων· 
- παροχή στήριξης στις δημογραφικές πολιτικές· 
- στήριξη των πρωτοβουλιών αμοιβαίας ασφάλισης κινδύνων και 
σύστασης κεφαλαίων κοινωνικής ανάπτυξης που επιτρέπουν την 
αποκεντρωμένη και συμμετοχική διαχείριση επιλέξιμων φορέων. Τα 
κεφάλαια αυτά είναι δυνατόν να οργανωθούν σε εθνικό ή τοπικό 
επίπεδο, με στόχο την υποστήριξη της κοινωνικής προόδου ή 
γενικότερα της "λαϊκής" οικονομίας. Η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων 
στους εταίρους με βάση κριτήρια παρακολούθησης και αξιολόγησης 
των αποτελεσμάτων θα αποτελέσει βασική αρχή· 
- ενίσχυση της ευρείας συμμετοχής και της ανάπτυξης του κοινωνικού 
διαλόγου, μεταξύ των σημαντικότερων φορέων της κοινωνίας των 
πολιτών, και, ειδικότερα, μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Η μορφή 
αυτή στήριξης αναφέρεται, ιδίως, στις συμβάσεις της ΔΟΕ σχετικά 
με τη συνδικαλιστική ελευθερία και τα δικαιώματα των συλλογικών 
20 
διαπραγματεύσεων που περιλαμβάνονται μεταξύ των θεμελιωδών 
* κοινωνικών δικαιωμάτων που προσδιορίσθηκαν κατά την 
παγκόσμια διάσκεψη κορυφής για την κοινωνική ανάπτυξη και τα 
οποία αποφάσισε να προωθήσει η Επιτροπή στο πλαίσιο όλων των 
συμφωνιών με τρίτες χώρες21· 
- πολιτιστική συνεργασία μέσω δράσεων που ευνοούν την αναγνώριση 
των πολιτιστικών ταυτοτήτων και τον διαπολιτιστικό διάλογο, και 
μέσω της συνεκτίμησης αυτής της διάστασης στο σύνολο των 
κοινοτικών παρεμβάσεων. 
4.2.3 Η περιφερειακή ολοκλήρωση 
Η περιφερειακή ολοκλήρωση αποτελεί ένα συχνά αναγκαίο στάδιο 
προς την κατεύθυνση της ενσωμάτωσης στο παγκόσμιο οικονομικό 
σύστημα. Επιτρέπει ένα βαθμό διαφοροποίησης των εθνικών 
οικονομιών και ευνοεί τις οικονομίες κλίμακος. Η Κοινότητα 
υποστήριξε διάφορες μορφές περιφερειακής συνεργασίας ήδη από την 
πρώτη σύμβαση της Λομέ και προώθησε προοδευτικά, την υποστήριξη 
της στην περιφερειακή ολοκλήρωση. Πρόκειται για άξονα 
συγκεκριμένης παρέμβασης της κοινοτικής δράσης, που καθιστά δυνατό 
για άλλες χώρες να ευνοηθούν από την εμπειρία της ευρωπαϊκής 
οικοδόμησης και από τις ειδικές γνώσεις που αναπτύχθηκαν σε 
ορισμένους τομείς. 
Η ΕΕ θα προτείνει στους εταίρους της ΑΚΕ που συμμετέχουν στη 
διαδικασία περιφερειακής ολοκλήρωσης, στρατηγική συνεργασίας που 
βασίζεται στα ακόλουθα στοιχεία: 
- στήριξη των πρωτοβουλιών περιφερειακής οικονομικής 
ολοκλήρωσης (συντονισμός των μακροοικονομικών πολιτικών και 
καθεστώτων επενδύσεων, εμπορική απελευθέρωση και τελωνειακή 
συνεργασία...) 
- στήριξη των περιφερειακών πρωτοβουλιών συνεργασίας στους 
τομείς των υποδομών- ειδικότερα, των υποδομών χερσαίων 
μεταφορών και των λιμένων- του περιβάλλοντος, της υγείας, της 
έρευνας, κ.λπ.· 
- ενίσχυση των ικανοτήτων σε επίπεδο περιφερειακών οργανώσεων 
και εθνικών κυβερνήσεων στον οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό 
τομέα και στον τομέα περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της 
* προώθησης των κωδικών συμπεριφοράς, των προτύπων, κ.λπ.· 
- συνεκτίμηση, κατά τη διάρκεια μεταβατικού σταδίου των 
επιπτώσεων της ολοκλήρωσης στους δημοσιονομικούς πόρους και 
στο ισοζύγιο πληρωμών, κατά την εκτίμηση των αναγκών 
χρηματοδοτικής στήριξης. 
Η παροχή στήριξης για την περιφερειακή ολοκλήρωση θα αποτελέσει, 
επίσης, σημαντικό κριτήριο στο πλαίσιο της εμπορικής πολιτικής και 
21 COM (96) 724 "Παρακολούθηση της παγκόσμιας διάσκεψης κορυφής για την κοινωνική 
ανάπτυξη". 
21 
των συμφωνιών οικονομικής συνεργασίας, που προβλέπονται στο 
κεφάλαιο 5. 
4.3 Τρεις κατευθυντήριες βασικές αρχές 
4.3.1 Ενίσχυση της Θεσμικής διάστασης και στήριξη της ανάπτυξης των 
τοπικών ικανοτήτων 
Οι θεσμικές πτυχές και η ενίσχυση των τοπικών ικανοτήτων σύλληψης 
και εφαρμογής των καταλλήλων πολιτικών και μεταρρυθμίσεων θα 
ληφθούν συστηματικά υπόψη κατά τη συνεργασία ΕΕ-ΑΚΕ. Η εταιρική 
σχέση που προτείνεται από την ΕΕ, με τη ρητή πολιτική διάσταση της 
και τις αμοιβαίες μακροπρόθεσμες αναλήψεις υποχρεώσεων, συνιστά 
το ενδεδειγμένο πλαίσιο για την υποστήριξη της θεσμικής ανάπτυξης, 
τη θέσπιση των αναγκαίων μηχανισμών για τον κοινωνικό διάλογο, την 
υποστήριξη της οργάνωσης του οικονομικού και κοινωνικού τομέα και 
της κοινωνίας των πολιτών, εν γένει, σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, και, 
γενικότερα, την ενίσχυση των δημοκρατικών και συμμετοχικών δομών. 
θα ενθαρρυνθεί, επίσης, η ανταλλαγή εμπειριών Νότου-Νότου και 
Βορρά-Νότου. 
Η ανάπτυξη των δυνατοτήτων στις χώρες ΑΚΕ θα αποτελέσει ένα από 
τα πρωταρχικά κριτήρια κατά την επιλογή των πρακτικών μεθόδων 
συνεργασίας. 
Η ΕΕ αποσκοπεί, κυρίως, να συμβάλει: 
- στη βελτίωση των ικανοτήτων του κράτους και του δημοσίου τομέα. 
Προτεραιότητα θα δοθεί στις μεταρρυθμίσεις που διενεργούνται στο 
πλαίσιο του εκδημοκρατισμού και της παγίωσης του κράτους 
δικαίου (λειτουργία νομικών συστημάτων, νομοθετική εξουσία), στις 
μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας του δημοσίου τομέα (διοικητική αποκέντρωση, 
ρόλος των αρχών και οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης,..) στην 
εποπτεία της οικονομίας αγοράς (εφαρμογή του εμπορικού δικαίου, 
πολιτική ανταγωνισμού, προστασία επενδύσεων, σταθερότητα του 
χρηματοπιστωτικού συστήματος,..), στη χρηστή διακυβέρνηση 
(λειτουργία των δημοσίων συμβάσεων, διαχείριση των δημόσιων 
οικονομικών..), καταπολέμηση του εγκλήματος και των ναρκωτικών. 
Θα δοθεί, επίσης, έμφαση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων ανάλυσης 
και σύλληψης των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών και 
στρατηγικών αειφόρου ανάπτυξης (των οποίων η αρχή συμφωνήθηκε 
κατά τη συνδιάσκεψη της UNGASS22), καθώς και στη διαμόρφωση 
και την εφαρμογή πολιτικών που ευνοούν την ανάπτυξη της έρευνας 
και των τεχνολογικών επενδύσεων23. Η κοινοτική συνεργασία θα 
προωθήσει, επίσης, τη σύσταση νομοθετικού πλαισίου προστασίας 
των καταναλωτών το οποίο, εκτός από την ενίσχυση του κράτους 
22 Ιούνιος 1997 
23 σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που παρουσίασε η Επιτροπή στο πλαίσιο της 
πρόσφατης ανακοίνωσης "Η Επιστημονική και Τεχνολογική ' Ερευνα: στοιχείο στρατηγικής 
22 
δικαίου, συμβάλλει στην προστασία της υγείας, της ασφάλειας και 
των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών καθώς και στην 
προώθηση του δικαιώματος τους για ενημέρωση, εκπαίδευση και 
. οργάνωση σε ενώσεις ή ομάδες24· 
- στην ενίσχυση των ικανοτήτων του ιδιωτικού τομέα, από την άποψη 
των ανθρωπίνων, οικονομικών και τεχνολογικών πόρων, 
συμπληρωματικά με στρατηγικές οικονομικής διαφοροποίησης. Στο 
πλαίσιο αυτό, θα δοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα στη θεσμική 
στήριξη, για την εκπροσώπηση των επιχειρήσεων, στην 
επαγγελματική κατάρτιση, στην ενίσχυση των ικανοτήτων έρευνας 
και στη χρησιμοποίηση τεχνολογιών πληροφόρησης (βελτίωση 
υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και νέων 
εφαρμογών) που μπορούν να συμβάλουν ευρέως, στη βελτίωση της 
πρόσβασης στην εκπαίδευση, στην ανάπτυξη των δικτύων έρευνας 
και στη βελτίωση των επιπέδων παραγωγικότητας και 
ανταγωνιστικότητας25· 
- στην υποστήριξη της οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών και 
στην ενίσχυση των υφιστάμενων κοινωνικών φορέων. Η συνεργασία 
είναι δυνατόν να υποστηρίζει τη δημιουργία ενώσεων-,επιτρέποντας 
την αναζήτηση νέων τρόπων εκπροσώπησης και σχέσεων με τις 
δημόσιες αρχές-, και να ενθαρρύνει τις ανταλλαγές εμπειριών, ιδίως, 
μεταξύ των χωρών του Νότου και σε περιφερειακό επίπεδο. Εκτός 
από τις ενώσεις προάσπισης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, θα 
συμμετάσχουν, επίσης, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι ενώσεις 
καταναλωτών (που συμβάλλουν στην πληρέστερη κατανόηση της 
υγιεινής της διατροφής, της χρήσης φαρμάκων, της οικιακής 
οικονομίας, της υγείας και της διαρκούς κατανάλωσης), οι 
επαγγελματικές ενώσεις, οι ενώσεις παραγωγών, οι ενώσεις 
γυναικών, οι οργανώσεις νέων, οι ενώσεις προστασίας των 
δικαιωμάτων του παιδιού, και οι οργανώσεις για την προστασία του 
περιβάλλοντος· 
- στη χρησιμοποίηση και στην αξιοποίηση των εθνικών 
εμπειρογνωμόνων, ιδίως, στο πλαίσιο των δικτύων ΕΕ-ΑΚΕ. 
4.3.2 Υιοθέτηση προσέγγισης που λαμβάνει υπόψη τα θέματα που 
αφορούν τα δύο φύλα και τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ 
γυναικών και ανδρών. 
Οι ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών επηρεάζουν την 
οικονομική ζωή από το πλέον μικροοικονομικό επίπεδο έως τα 
μακροοικονομικά αποτελέσματα. Οι ανισότητες αυτές είναι, εξάλλου, 
έκδηλες σε όλες τις αναλύσεις της ένδειας. Γενικά, οι αντίστοιχοι ρόλοι 
σημασίας για τη συνεργασία της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης με τις Αναπτυσσόμενες Χώρες" -COM 
(97)174 τελικό της 25.04.97. 
24 σύμφωνα με την ανάλυση που παρουσιάζεται από την Επιτροπή στην ανακοίνωση της της 
31.10.95-COM(95)519. 
25 Βλέπε επίσης, τις προτάσεις της Επιτροπής "Η κοινωνία των πολιτών και η ανάπτυξη: ο ρόλος 
της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης", COM (97) 351 της 15/7/97. 
23 
των ανδρών και των γυναικών στη διαχείριση των ανθρωπίνων και 
φυσικών πόρων δεν λαμβάνονται, επαρκώς, υπόψη στις αναπτυξιακές 
πολιτικές. 
Η εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ γυναικών και ανδρών πρέπει να 
καταστεί πρωταρχικός στόχος στο πλαίσιο της βασισμένης στον 
άνθρωπο ανάπτυξης. Για την ' Ενωση, η διάσταση αυτή συνιστά 
αναπόσπαστο μέρος της αναπτυξιακής διαδικασίας, και είναι 
απαραίτητη τόσο από την άποψη της ισότητας και της κοινωνικής 
δικαιοσύνης όσο και από την άποψη των οικονομικών στόχων και της 
αποτελεσματικότητας των πολιτικών ανάπτυξης και συνεργασίας. 
Βάσει των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν σε επίπεδο ' Ενωσης26και σε 
διεθνές επίπεδο27, η μελλοντική συνεργασία ΕΕ-ΑΚΕ πρέπει να σέβεται 
τις αρχές που αποσκοπούν στην ενσωμάτωση των θεμάτων που 
αφορούν τα δύο φύλα σε όλες τις παρεμβάσεις μακροοικονομικών 
ενισχύσεων, σε επίπεδο τομέα ή συγκεκριμένων έργων. Η κατάσταση 
των γυναικών θα αποτελέσει, εφεξής, αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής 
σε όλους τους τομείς παρέμβασης της ΕΕ, και, ειδικότερα, σε ό,τι 
αφορά τη στήριξη των πολιτικών απασχόλησης και των κοινωνικών 
πολιτικών. 
Η προσέγγιση αυτή, η οποία συνίσταται στη συστηματική ένταξη 
θεμάτων που αφορούν το φύλο, η λεγόμενη ("mainstreaming"), δεν θα 
αποκλείσει, ωστόσο, θετικές δράσεις υπέρ των γυναικών σε τομείς 
στους οποίους ο τύπος αυτός δράσεων είναι δυνατόν να συμβάλει στη 
μείωση των ιδιαιτέρως σημαντικών διαφορών μεταξύ γυναικών και 
ανδρών. Η ' Ενωση θα δώσει προτεραιότητα στη μείωση των 
ανισοτήτων όσον αφορά την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, ιδίως της 
εκπαίδευσης και της υγείας, στον σεβασμό των δικαιωμάτων όσον 
αφορά τα σεξουαλικά θέματα και τα θέματα αναπαραγωγής, στη μείωση 
των ανισοτήτων όσον αφορά την πρόσβαση στους οικονομικούς 
πόρους και στην αγορά εργασίας. Ιδιαίτερη προσοχή σε θέματα που 
αφορούν τα δύο φύλα θα δοθεί, επίσης, στο πλαίσιο δράσεων 
επείγοντος χαρακτήρα καθώς και στις μετέπειτα φάσεις 
αποκατάστασης και ανάπτυξης. 
4.3.3 Ένταξη των αρχών σχετικά με τη διατήρηση των φυσικών 
πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος 
Η Διάσκεψη Κορυφής για τη Γη, αποτέλεσε σημαντικό βήμα όσον 
αφορά τον διεθνή προβληματισμό για τα θέματα περιβάλλοντος, 
κάνοντας έκκληση για μια αλλαγή νοοτροπίας και μία ολοκληρωμένη 
θεώρηση των περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών πτυχών 
της ανάπτυξης. Σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της, η ΕΕ καταβάλλει 
προσπάθειες για την ανάπτυξη αρχών και νέων πρακτικών που 
ευνοούν την αειφόρο ανάπτυξη από οικονομικής, κοινωνικής και 
περιβαλλοντικής απόψεως. 
26 COM (95)423 της 18.9.95 σχετικά με την ένταξη θεμάτων που αφορούν τα δύο φύλα στη 
συνεργασία για την ανάπτυξη και ψήφισμα του Συμβουλίου (Δεκέμβριος 1995). 
27 Τέταρτη Παγκόσμια διάσκεψη για τις γυναίκες (Πεκίνο/Σεπτέμβριος 1995), και Παγκόσμια 
Διάσκεψη Κορυφής για την Κοινωνική Ανάπτυξη (Κοπεγχάγη/Μάρτιος 1995). 
24 
Οι αρχές και πρακτικές αυτές πρέπει να ενσωματωθούν σε όλους τους 
τομείς της συνεργασίας για την ανάπτυξη, σε επίπεδο σύλληψης, 
εφαρμογής και αξιολόγησης, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στα ακόλουθα 
θέματα: 
- στην ανάπτυξη των ικανοτήτων και στη βελτίωση των πρακτικών 
περιβαλλοντικής αξιολόγησης· 
- στην ανάπτυξη δεσμών μεταξύ της καταπολέμησης της ένδειας και 
των προβλημάτων προστασίας του περιβάλλοντος, 
συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων ανακατανομής των 
δημοσιονομικών μέσων· 
- στην προοδευτική συνεκτίμηση του περιβαλλοντικού κόστους στο 
πλαίσιο της στήριξης των οικονομικών . μεταρρυθμίσεων, 
λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις· 
- στη θέσπιση αποτελεσματικών εταιρικών σχέσεων μεταξύ του 
δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, ιδίως, όσον αφορά τη μεταφορά 
καθαρών μορφών τεχνολογίας· 
- είναι, επίσης, δυνατόν να προωθηθούν συγκεκριμένες δράσεις σε 
διαφόρους τομείς με προτεραιότητα στους υδάτινους πόρους, στα 
θέματα που άπτονται της ενεργειακής αποτελεσματικότητας, στην 
καταπολέμηση της απερήμωσης, στην αστική ανάπτυξη, στην 
αειφόρο διαχείριση των δασών, στη διατήρηση και στην αειφόρο 
διαχείριση της βιολογικής ποικιλότητας, και στους αλιευτικούς 
πόρους. 
Επίσης, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις μικρές νησιωτικές χώρες οι 
οποίες είναι εκτεθειμένες στον κίνδυνο των κλιματικών αλλαγών. 
5. ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ 
ΣΧΕΣΗ 
Η εμπορική συνεργασία ΕΕ-ΑΚΕ δεν κατέστη δυνατόν να επιτύχει τους 
στόχους της. Οι εμπορικές επιδόσεις των κρατών ΑΚΕ ήταν, εν γένει, 
απογοητευτικές και οι κοινοτικοί οικονομικοί φορείς επέδειξαν περιορισμένο 
ενδιαφέρον για τις χώρες ΑΚΕ. Οι λόγοι για την κατάσταση αυτή ποικίλλουν 
αλλά δεν δίνεται προτεραιότητα στην εξέταση τους εξαιτίας των αδυναμιών 
του εμπορικού καθεστώτος της σύμβασης της Λομέ. Ωστόσο, η ανάλυση της 
κατάστασης έδειξε ότι η εμπορική συνεργασία ΕΕ-ΑΚΕ δεν έχει εξαντλήσει τις 
δυνατότητες της και ότι μια δυναμικότερη προσέγγιση από αυτή του 
παρελθόντος, για την ανάπτυξη της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ 
και των κρατών ΑΚΕ, θα επέτρεπε και στα δύο μέρη να αντλήσουν μεγαλύτερο 
όφελος από τις ιδιαίτερες σχέσεις τους. 
5.1 Περισσότερο φιλόδοξοι οικονομικοί και εμπορικοί στόχοι 
Η εμβάθυνση της οικονομικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ θα καταστεί 
δυνατή μόνον αν αντικατασταθεί προοδευτικά η παραδοσιακή 
προσέγγιση στον εμπορικό τομέα, που χαρακτηρίζεται από μία σχέση 
επικεντρωμένη στο καθεστώς των μονομερών προτιμήσεων από μία 
περισσότερο ισόρροπη προσέγγιση που χαρακτηρίζεται από γνήσια 
25 
εταιρική σχέση η οποία λαμβάνει υπόψη τα αμοιβαία συμφέροντα και 
των δύο μερών. 
Μιά τέτοιου είδους προσέγγιση στηρίζεται σε φιλόδοξους στόχους οι 
οποίοι, όσον αφορά την ΕΕ, έχουν ως εξής: 
- παρότρυνση και παροχή βοήθειας στις χώρες ΑΚΕ για την 
προοδευτική και αρμονική ενσωμάτωση τους στην παγκόσμια 
οικονομία. Πρόκειται για την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους στον 
τομέα των εμπορικών συναλλαγών και της ικανότητας τους να 
προσελκύουν ιδιωτικές επενδύσεις, εγχώριες και αλλοδαπές· 
- δημιουργία νέας δυναμικής συναλλαγών και ενδυνάμωση της 
ευρωπαϊκής παρουσίας στις χώρες ΑΚΕ, επιτρέποντας στους 
οικονομικούς φορείς της ΕΕ να αντλήσουν όφελος από τα 
συγκριτικά πλεονεκτήματα των χωρών ΑΚΕ· 
- προτροπή των χωρών ΑΚΕ να συνεργασθούν με την ΕΕ στο πλαίσιο 
των διεθνών οικονομικών και εμπορικών διαπραγματεύσεων. 
Η επίτευξη αυτών των στόχων εξαρτάται από την ικανότητα της 
μελλοντικής εταιρικής σχέσης: 
- να εδραιώσει τις διαδικασίες περιφερειακής ολοκλήρωσης-αναγκαίο 
στάδιο προς την κατεύθυνση της παγκόσμιας ολοκλήρωσης. Η 
πρόταση της ' Ενωσης πρέπει να λάβει υπόψη την βούληση 
ολοκλήρωσης που υφίσταται, σε διαφορετικούς βαθμούς, μεταξύ των 
χωρών της Αφρικής Νοτίου της Σαχάρας, της Καραϊβικής και του 
Ειρηνικού καθώς και την πρόοδο αυτών των διαδικασιών. 
Κατ'αυτόν τον τρόπον, εισάγεται αναγκαστικά ένα δυναμικό 
στοιχείο στη μελλοντική οικονομική εταιρική σχέση που πρέπει να 
υλοποιηθεί προοδευτικά· 
- να βελτιώσει την ικανότητα των χωρών ΑΚΕ να χειριστούν τα 
υπόλοιπα θέματα που συνδέονται με το εμπόριο. Τα θέματα αυτά 
που αφορούν την τήρηση τεχνικών, υγειονομικών προτύπων και 
κανόνων ασφάλειας, τον σεβασμό των θεμελιωδών κοινωνικών 
δικαιωμάτων, τα μέτρα περιβαλλοντικής προστασίας, την προστασία 
των επενδύσεων, την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, το 
εμπόριο στον τομέα των υπηρεσιών, την πολιτική ανταγωνισμού, 
την πολιτική για τους καταναλωτές και την πρόσβαση στις δημόσιες 
προμήθειες, αποκτούν μεγαλύτερη σημασία στις διεθνείς εμπορικές 
σχέσεις. Συνεπώς, απαιτείται η εξασφάλιση στενής συνεργασίας για 
τον χειρισμό συγκεκριμένων θεμάτων· 
- να σταθεροποιήσει την εμπορική πολιτική και την πολιτική 
επενδύσεων των χωρών ΑΚΕ και να τις καταστήσει περισσότερο 
προβλέψιμες και αξιόπιστες για τους οικονομικούς φορείς και τους 
μελλοντικούς επενδυτές. Η μελλοντική οικονομική εταιρική σχέση 
θα επιτρέψει στα κράτη ΑΚΕ να στηρίξουν τις μεταρρυθμίσεις τους 
σε έναν εταίρο ισχυρό και αξιόπιστο από οικονομικής απόψεως, να 
ενισχύσουν τη διαφάνεια και την αξιοπιστία αυτών των 
μεταρρυθμίσεων και να τις υλοποιήσουν εξασφαλίζοντας τη συνοχή 
μεταξύ των εμπορικών και των οικονομικών τους πολιτικών. Η εν 
λόγω εταιρική σχέση αναμένεται να κινήσει περισσότερο απ ' ό,τι στο 
παρελθόν, το ενδιαφέρον των οικονομικών επιχειρήσεων για τις 
26 
χώρες ΑΚΕ και να διευκολύνει τις εγχώριες και αλλοδαπές 
επενδύσεις, και τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τεχνολογίας, 
συμβάλλοντας στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των χωρών 
ΑΚΕ και διευκολύνοντας την προοδευτική και αρμονική ένταξη τους 
στην παγκόσμια οικονομία. 
5.2 Στήριξη της περιφερειακής ολοκλήρωσης 
Η ΕΕ οφείλει να επιδιώξει τον τελικό στόχο της σύναψης συμφωνιών 
οικονομικής εταιρικής σχέσης με εκάστη των τριών περιφερειών ΑΚΕ, 
την Αφρική, την Καραϊβική και τον Ειρηνικό, λαμβάνοντας υπόψη την 
πολιτική βούληση περιφερειακής ολοκλήρωσης των κρατών ΑΚΕ. 
Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μόνον προοδευτικά, αρχίζοντας 
με τη διαπραγμάτευση οικονομικών συμφωνιών με τις περιφερειακές 
υποομάδες που συμμετέχουν σε διαδικασίες ολοκλήρωσης και σε 
περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, με μεμονωμένες χώρες που δεν 
ανήκουν σε περιφερειακές ομάδες- στο μέτρο που πληρούν τις 
προϋποθέσεις από την άποψη του μεγέθους, του επιπέδου ανάπτυξης 
και των διοικητικών ικανοτήτων. 
Οι διάφορες ζώνες που είναι δυνατόν να προβλεφθούν είναι η Δυτική 
Αφρική, η Κεντρική Αφρική, η Νότια Αφρική, η Ανατολική Αφρική, η 
Καραϊβική και ο Ειρηνικός. Η επιλογή περιφερειακών δομών με τις 
οποίες η ΕΕ θα μπορούσε να αναλάβει διαπραγματεύσεις είναι σαφώς 
αρμοδιότητα των ίδιων των κρατών ΑΚΕ. 
Η πρόοδος της διαδικασίας περιφερειακής ολοκλήρωσης θα είναι, 
ωστόσο, καθοριστικής σημασίας για την κατάρτιση του 
χρονοδιαγράμματος των διαπραγματεύσεων, σε συνάρτηση, 
ουσιαστικά, με την απελευθέρωση στο εσωτερικό των ζωνών αυτών 
ολοκλήρωσης και, ενδεχομένως, με τη θέσπιση κοινής εμπορικής 
πολιτικής. Εν πάση περιπτώσει, λαμβανομένης υπόψη της παρούσας 
κατάστασης της περιφερειακής ολοκλήρωσης, οι συνομιλητές της ΕΕ 
είναι δυνατόν να είναι ομάδες όπως η UEMOA, η UDEAC, η SADC, η 
EAC και η CARICOM. Στην περιοχή του Ειρηνικού, οι τρέχουσες 
πρωτοβουλίες (Φόρουμ Νοτίου Ειρηνικού) δεν επιτρέπουν, στο παρόν 
στάδιο, τον καθορισμό περιφερειακού εταίρου, αλλά θα ήταν δυνατόν 
να διερευνηθούν νέες δυνατότητες συνεργασίας. 
5.3 Προσαρμογή της προσέγγισης στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες 
Στο πλαίσιο της παρούσας προσπάθειας που αποσκοπεί στην 
εμβάθυνση της οικονομικής εταιρικής σχέσης, θα ήταν σκόπιμο να 
ληφθούν υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης, οι περιορισμοί και οι 
ικανότητες εκάστου εταίρου. 
Υπό αυτό το πρίσμα, η ΕΕ είναι σκόπιμο να διατηρήσει, στο πλαίσιο 
των σχέσεων της με τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, το σημερινό 
καθεστώς διευρύνοντας το στο μέτρο του δυνατού. ' Οσον αφορά τους 
άλλους τομείς που συνδέονται με το εμπόριο, η ΕΕ δεν θα πρέπει να 
απαιτήσει από αυτές τις χώρες αναλήψεις υποχρεώσεων που 
υπερβαίνουν τις οικονομικές και θεσμικές ικανότητες τους. Ωστόσο, η 
αναγκαία αυτή διαφοροποίηση μεταξύ λιγότερο και περισσότερο 
ανεπτυγμένων χωρών δεν θα πρέπει να πραγματοποιείται εις βάρος της 
τρέχουσας διαδικασίας περιφερειακής ολοκλήρωσης. ' Ενας αριθμός 
λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών ΑΚΕ είναι στην πραγματικότητα μέλη 
27 
τελωνειακής ένωσης ή ζώνης ελεύθερων συναλλαγών με τις οποίες θα 
ήταν σκόπιμη η σύναψη συμφωνιών οικονομικής συνεργασίας, οι 
οποίες προϋποθέτουν έναν βαθμό αμοιβαιότητας. Το ενδιαφέρον 
. συμμετοχής σε πεδίο ενισχυμένης οικονομικής συνεργασίας με την 
Ευρωπαϊκή ' Ενωση θα έπρεπε, να είναι ισχυρότερο από το ενδεχόμενο 
μεταβατικό κόστος της απελευθέρωσης. Για τις συγκεκριμένες λιγότερο 
ανεπτυγμένες χώρες, η αμοιβαιότητα θα συνεπήγαγε, ωστόσο, 
σημαντικότερες προσπάθειες προσαρμογής που θα έπρεπε να ληφθούν 
υπόψη κατά την εκτίμηση των αναγκών αυτών των χωρών και να 
οδηγήσουν σε συμπληρωματική προσπάθεια ενισχύσεων, υπό μορφή 
συνοδευτικών μέτρων (ενίσχυση για τη μετάβαση, μακροοικονομικές 
και τομεακές μορφές στήριξης...) 
5.4 Διαφοροποιημένες συμφωνίες 
Η εμβάθυνση της οικονομικής εταιρικής σχέσης θα έχει συνεπώς, ως 
αποτέλεσμα τη διαπραγμάτευση διαφόρων συμφωνιών: μιας σφαιρικής 
συμφωνίας ΕΕ-ΑΚΕ και διαφόρων συμφωνιών μεταξύ της ΕΕ και 
περιφερειακών υποομάδων. Στο εμπορικό κεφάλαιο αυτών των 
συμφωνιών προβλέπονται διαφορετικοί βαθμοί αμοιβαιότητας και 
κατάλληλα χρονοδιαγράμματα. 
Η διεξαγωγή μιας τέτοιας διαπραγμάτευσης θα ήταν δυσχερής κατά τη 
διάρκεια της περιόδου που προβλέπεται από τη σύμβαση της Λομέ. 
Εξάλλου, είναι σκόπιμο να αναγνωρισθεί ότι η εμβάθυνση της 
οικονομικής εταιρικής σχέσης θα συνεπήγαγε την προοδευτική 
μεταβολή των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των κρατών ΑΚΕ. Θα 
ήταν, συνεπώς, σκόπιμο να προβλεφθεί η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων 
σε διάφορα στάδια. 
Το πρώτο στάδιο (1998-2000) θα καθιστούσε δυνατή τη 
διαπραγμάτευση της συμφωνίας πλαισίου ή της σφαιρικής συμφωνίας. 
Κατά το δεύτερο στάδιο θα ήταν δυνατή η διεξαγωγή διαπραγμάτευσης 
περιφερειακών συμφωνιών. Ανάλογα, κάθε φορά, με τα συμφέροντα 
των εταίρων και της ' Ενωσης, οι περιφερειακές αυτές συμφωνίες θα 
ήταν δυνατόν, με την επιφύλαξη του σημείου 5.5 κατωτέρω, να λάβουν 
τη μορφή είτε συμφωνιών οικονομικής συνεργασίας (όχι εντελώς 
αμοιβαίων) είτε συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης (αμοιβαίων 
που περιλαμβάνουν ζώνες ελεύθερων συναλλαγών). Το δεύτερο αυτό 
στάδιο διαπραγματεύσεων δεν θα πρέπει να υπερβεί τα τρία έτη, από 
την ημερομηνία λήξης της παρούσας σύμβασης (2000-2003). 
Το περιεχόμενο αυτών των συμφωνιών έχει ως εξής: 
- η σφαιρική συμφωνία καθορίζει τη δέσμευση των δύο μερών να 
εμβαθύνουν, κατά προοδευτικό τρόπο, την οικονομική εταιρική 
σχέση. Καθορίζει τον τελικό στόχο, ο οποίος συνίσταται στη 
σύναψη συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης με εκάστη των 
τριών περιφερειών ΑΚΕ. Προσδιορίζει τις περιφερειακές υπο­
ομάδες και τις μεμονωμένες χώρες ΑΚΕ (όχι τις λιγότερο 
ανεπτυγμένες) που θα συμμετάσχουν στη διαπραγμάτευση, κατά τη 
διάρκεια του δεύτερου σταδίου που προβλέπεται για τις 
διαπραγματεύσεις, συμφωνιών οικονομικής συνεργασίας ή 
συμφωνιών εταιρικής σχέσης. Η σφαιρική συμφωνία καθορίζει το 
γενικό πλαίσιο των εν λόγω συμφωνιών και, στο μέτρο του δυνατού, 
28 
το προβλεπόμενο συνολικό χρονοδιάγραμμα. Επίσης, η σφαιρική 
συμφωνία προβλέπει τη μετέπειτα εναρμόνιση και τη συγχώνευση 
των προαναφερομένων συμφωνιών ανάλογα με την επιτευχθείσα 
πρόοδο στην πορεία ολοκλήρωσης στο εσωτερικό εκάστης των τριών 
περιφερειών ΑΚΕ. 
Η σφαιρική συμφωνία περιλαμβάνει, εξάλλου, κοινές διατάξεις 
σχετικές με τους τομείς που συνδέονται με το εμπόριο-οι οποίες στη 
συνέχεια εμβαθύνονται στο πλαίσιο των περιφερειακών συμφωνιών. 
Οι δράσεις βιομηχανικής συνεργασίας και ανάπτυξης του εμπορίου 
είναι, ομοίως, δυνατόν να αναπτυχθούν στο πλαίσιο της σφαιρικής 
συμφωνίας. 
Η συμφωνία αυτή προτείνει τη διατήρηση των υφισταμένων 
προτιμήσεων κατά τη ' διάρκεια της τριετούς περιόδου 
διαπραγματεύσεων. 
Επίσης, προσδιορίζει ότι οι .χώρες ΑΚΕ που δεν 
συμπεριλαμβάνονται στις " λιγότερο ανεπτυγμένες οι οποίες δεν 
επιθυμούν να αναλάβουν διαπραγματεύσεις για την εισαγωγή, στη 
σχέση τους με την ΕΕ, ενός στοιχείου αμοιβαιότητας, ή σε περίπτωση 
αποτυχίας αυτών των διαπραγματεύσεων ή μη τήρησης των αρχικών 
δεσμεύσεων θα συνέχιζαν (μετά την τριετή περίοδο) να απολαύουν 
εμπορικών προτιμήσεων στο πλαίσιο του Συστήματος Γενικευμένων 
Προτιμήσεων της Κοινότητας. Ομοίως, όσον αφορά τις λιγότερο 
ανεπτυγμένες χώρες που δεν ανήκουν σε περιφερειακή ομάδα που 
έχει αναλάβει διαπραγμάτευση με την ΕΕ, η εν λόγω συμφωνία 
καθορίζει το καθεστώς πρόσβασης που μπορεί να εφαρμοσθεί, βάσει 
του ισχύοντος κεκτημένου και λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του 
Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 2ας Ιουνίου 1997 υπέρ των 
λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών (σε συνέχεια του σχεδίου δράσης 
υπέρ των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, που εγκρίθηκε κατά τη 
διάρκεια της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ στη Σιγκαπούρη τον 
Δεκέμβριο του 1996), δεδομένου ότι το συγκεκριμένο καθεστώς θα 
ήταν δυνατόν να εφαρμοσθεί στο σύνολο των λιγότερο 
ανεπτυγμένων χωρών (ΑΚΕ ή όχι ΑΚΕ). 
οι περιφερειακές συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας εδραιώνουν 
την πρόσβαση των χωρών ΑΚΕ στην ευρωπαϊκή αγορά και εισάγουν 
στοιχείο αμοιβαιότητας για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Τέτοιου 
είδους συμφωνίες συνιστούν ουσιαστικό στάδιο προς την 
κατεύθυνση της ευρύτερης απελευθέρωσης. Οι συμφωνίες αυτές 
προσδιορίζουν τα καθεστώτα πρόσβασης με δυνατότητα εφαρμογής 
και στα δύο μέρη καθώς και τον προβλεπόμενο ρυθμό και την 
προβλεπόμενη περίοδο των δασμολογικών προσαρμογών. Οι 
συμφωνίες αυτές περιέχουν διατάξεις σχετικές με εις βάθος 
συνεργασία στους λοιπούς τομείς που συνδέονται με το εμπόριο και 
καθορίζουν, επίσης, την περίοδο μετά την οποία απαιτείται η 
επανεξέταση της κατάστασης με στόχο την εκτίμηση της 
επιτευχθείσας προόδου κατά την πορεία απελευθέρωσης και τον 
καθορισμό του χρονοδιαγράμματος των επομένων σταδίων· 
οι περιφερειακές συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης 
προβλέπουν, εκτός από τις διατάξεις οικονομικής συνεργασίας, την 
προοδευτική εγκαθίδρυση ζώνης ελευθέρων συναλλαγών, συμφωνά­
με τις διατάξεις του ΠΟΕ (η οποία δεν θα αποκλείει κανένα τομέα, 
29 
θα καλύπτει το ουσιαστικό μέρος του εμπορίου, και θα υλοποιηθεί 
σε κανονική περίοδο δέκα ετών), και την κοινή αγροτική πολιτική. 
Η εμβάθυνση της οικονομικής εταιρικής σχέσης θα ήταν δυνατόν, 
συνεπώς, να πραγματοποιηθεί βάσει συικρωνιών οικονοιιικής εταιοικύς 
σγέστίζ, σε συνέχεια, ενδεχομένως, συμφωνιών οικονομικής 
συνεργασίας, οι οποίες θα καλύπτουν το καθεστώς συναλλαγών και θα 
εισάγουν την αρχή της αμοιβαιότητας, καθώς και στενή συνεργασία 
στους λοιπούς τομείς που συνδέονται με το εμπόριο. 
Μια τέτοια προσέγγιση, συμβάλλει στη σημαντική ενίσχυση, των 
οικονομικών δεσμών μεταξύ των μερών, δημιουργώντας ευρέως 
ολοκληρωμένες οικονομικές ζώνες. 
5.5 Η συμβατότητα με τον ΠΟΕ και την κοινή αγροτική πολιτική 
Μακροπρόθεσμα, υπό την προοπτική της εναρμόνισης του 
προτιμησιακού καθεστώτος που χορηγείται από την ΕΕ στο σύνολο 
των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, αφενός, και της γενίκευσης των 
συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης που είναι συμβατές με τον 
ΠΟΕ, αφετέρου, και, ειδικότερα, με το άρθρο XXIV της GATT που 
αφορά τις ζώνες ελευθέρων συναλλαγών, το εμπορικό καθεστώς της ΕΕ 
θα μπορούσε, σε τελική ανάλυση, να συμμορφωθεί προς τις διατάξεις 
του ΠΟΕ δίχως να απαιτηθεί η χορήγηση απαλλαγών. 
Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, ανεξαρτήτως της 
στρατηγικής που θα ακολουθηθεί στην πράξη, φαίνεται δύσκολο να 
προβλεφθεί εμπορικό καθεστώς μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ 
που δεν απαιτεί τη χορήγηση απαλλαγών από τον ΠΟΕ. 
Ενδεχομένως να απαιτείτο η χορήγηση απαλλαγής για τη διατήρηση του 
ισχύοντος καθεστώτος κατά τη διάρκεια της τριετούς περιόδου των 
διαπραγματεύσεων. Πέραν αυτού του διαστήματος, γνωρίζοντας ότι η 
πορεία προς την κατεύθυνση της αμοιβαιότητας προϋποθέτει, όσον 
αφορά τουλάχιστον ορισμένες περιφερειακές ζώνες, συμφωνίες 
οικονομικής συνεργασίας, ενδεχομένως να απαιτείτο, επίσης, παροχή 
απαλλαγής κατ ' εφαρμογή του άρθρου 9 του ΠΟΕ (παρόμοια με την 
ισχύουσα παρέκκλιση) ή του. άρθρου XXIV. 10. Η Κοινότητα οφείλει να 
καταρτίσει με προσοχή την έκθεση αυτών των διατάξεων προς τον 
ΠΟΕ. Ειδικότερα, η Κοινότητα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει το 
σημαντικό πλεονέκτημα που παρέχουν οι εν λόγω συμφωνίες, από την 
άποψη της ανάπτυξης, επιτρέποντας στα κράτη ΑΚΕ να 
προσαρμοσθούν με μεγαλύτερη ευκολία στο νέο διεθνές πλαίσιο, 
ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης τους. 
Η σκοπιμότητα σύναψης συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης με 
ζώνες ελευθέρων συναλλαγών, πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να 
εξετασθεί με προσοχή βάσει κριτηρίων που καθορίζονται στην έκθεση 
προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο28 σχετικά με την ανάπτυξη της 
εμπορικής πολιτικής και τις προτιμησιακές συμφωνίες της Κοινότητας, 
ειδικότερα, από την άποψη της συμβατότητας με τις διατάξεις του ΠΟΕ 
και της κοινής αγροτικής πολιτικής. Σε περίπτωση που η εξέταση αυτή 
28 ' Αμστερνταμ, Ιούνιος 1997. 
30 
αποκαλύψει σημεία ασυμβατότητας, η ΕΕ οφείλει να προσφύγει σε 
συμφωνίες με μικρότερο πεδίο εφαρμογής που θα απαιτούσαν την 
παροχή απαλλαγής των οποίων η διάρκεια θα καθορίξετο στη συνέχεια, 
αλλά οι οποίες θα αποτελούσαν αντικείμενο ετήσιας επανεξέτασης. Η 
Επιτροπή θα εξετάσει κατά τη διάρκεια των προσεχών εβδομάδων τον 
βαθμό στον οποίον είναι δυνατόν να προβλεφθεί, βάσει των κριτηρίων 
που καθορίζονται από την προαναφερόμενη έκθεση του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου, η ένταξη του στόχου των ελευθέρων συναλλαγών στη 
σφαιρική συμφωνία που πρόκειται να προταθεί στο σύνολο των χωρών 
ΑΚΕ. 
Παράλληλα, η Κοινότητα οφείλει να αναζητήσει άλλα μέσα για να 
βοηθήσει τις χώρες ΑΚΕ να ενταχθούν στο πολυμερές εμπορικό 
σύστημα. Για τον σκοπόν αυτόν, θα ήταν δυνατόν, αφενός, να 
ενθαρρυνθεί η προσχώρηση χωρών στον ΠΟΕ και, αφετέρου, να 
κληθούν οι χώρες ΑΚΕ που είναι ήδη μέλη του ΠΟΕ να παγιώσουν 
προοδευτικά το δασμολόγιο τους σε επίπεδα που εφαρμόζονται στην 
πράξη, ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης και τους οικονομικούς και 
κοινωνικούς περιορισμούς. 
Οι προτιμήσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων 
σχετικά με συγκεκριμένα προϊόντα (μπανάνα, ζάχαρη, βόειο κρέας) θα 
καταστεί δυνατόν να διατηρηθούν για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες 
μόνον εάν καλύπτονται από απαλλαγές βάσει του άρθρου XXV. 5 της 
GATT. Προϋπόθεση γι'αυτό θα ήταν η ύπαρξη πανομοιότυπης 
απαλλαγής για τις χώρες που απολαύουν του ΣΓΠ. Τέλος, όσον αφορά 
τις χώρες που πρόκειται να συνάψουν συμφωνίες οικονομικής 
συνεργασίας με την ΕΕ, θα ήταν δυνατόν να διατηρηθούν πλήρως ή εν 
μέρει τα οφέλη που παρέχονται από τα πρωτόκολλα, εντάσσοντας τα, 
υπό κατάλληλη μορφή, στις νέες αυτές συμφωνίες. 
Σε ό,τι αφορά το πρωτόκολλο για τη ζάχαρη, λαμβανομένου υπόψη του 
ιδιαίτερου χαρακτήρα του ως συμφωνίας μεταξύ των καταναλωτών και 
των προμηθευτών, σχετικά με καθορισμένες ποσότητες η ΕΕ και οι 
χώρες ΑΚΕ θα ήταν δυνατόν να συμφωνήσουν να το διατηρήσουν, ως 
ξεχωριστή συμφωνία που δεν συνδέεται με τη σφαιρική συμφωνία 
συνεργασίας. Στην περίπτωση αυτή, θα ήταν δυνατόν να αποδειχθεί 
αναγκαία η παραχώρηση απαλλαγής (άρθρο 9 του ΠΟΕ) προκειμένου 
να εξασφαλισθεί η συμβατότητα με τον ΠΟΕ. θα ήταν σκόπιμο να 
συνδεθεί η αίτηση αυτή με σφαιρικότερη αίτηση απαλλαγών 
προκειμένου να καλυφθούν οι διάφορες ενδεχόμενες ανάγκες 
απαλλαγών. 
6. ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΝΕΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΑΟΤΙΚΗΣ 
ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
6.1 Απαίτηση αποτελεσματικότητας 
Επί του παρόντος, ο συμβατικός χαρακτήρας της χρηματοδοτικής 
συνεργασίας βασίζεται σε θεμελιώδη αρχή της σύμβασης. Η σύμβαση 
συνδέει σε μακροχρόνια βάση τους συνυπογράφοντες και τους εγγυάται 
στο συγκεκριμένο συμβατικό πλαίσιο, που αποτέλεσε αντικείμενο 
ελευθέρων διαπραγματεύσεων και βασίσθηκε στις αμοιβαίες 
υποχρεώσεις και στον συνεχή διάλογο, την ασφάλεια και την 
προβλεψιμότητα των σχέσεων τους. 
31 
Η αρχή αυτή αποτέλεσε το ισχυρό στοιχείο της σύμβασης και συνέβαλε 
ευρέως στο αποκαλούμενο "πνεύμα της Λομέ". Ωστόσο, η πρακτική 
εφαρμογή της κατέδειξε τις αδυναμίες της. 
Ο σχεδόν αυτόματος χαρακτήρας της χορήγησης χρηματοδοτικών 
πόρων και η τάση των χορηγών βοήθειας να υποκαθιστούν τον εταίρο 
που παραβαίνει τις συμβατικές του υποχρεώσεις δεν ενθάρρυναν την 
γνήσια πολιτική δέσμευση που αναμένετο από την πλευρά των 
κυβερνήσεων ΑΚΕ. Παρατηρήθηκε μια σχετική παρέκκλιση από τους 
στόχους στον βαθμό που τα μέσα της συνεργασίας έτειναν να 
κυριαρχήσουν επί των πολιτικών παρά να τις εξυπηρετήσουν. Η 
ποικιλότητα και η αυξανόμενη πολυπλοκότητα αυτών των μέσων 
καθιστά δύσκολη τη διαχείριση τους, ειδικότερα, όταν 
χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα στην ίδια χώρα. 
Ο καταμερισμός της ευθύνης, κατά τη διαχείριση της βοήθειας, μεταξύ 
Επιτροπής και δικαιούχων χωρών, που θεσπίσθηκε για πολιτικούς 
λόγους συνιστά την αιτία καθυστερήσεων και σύγχυσης. 
Επιβάλλεται κάποια αλλαγή στην πρακτική της συνεργασίας. Η αλλαγή 
αυτή καθίσταται όλο και περισσότερο αναγκαία λόγω της απαίτησης 
αποτελεσματικότητας που προβάλλει η κοινή γνώμη όσον αφορά τη 
συνεργασία, και την ανάγκη διαφοροποίησης που έφεραν στο φως οι 
αναλύσεις της Πράσινης Βίβλου. 
Η πραγματοποίηση αυτής της αλλαγής πρέπει να λάβει υπόψη τρεις 
παράγοντες: 
- τη διατήρηση, ως προς τις αρχές τους, των σημαντικότερων 
κεκτημένων της Λομέ, τα οποία οικοδόμησαν το "πνεύμα της Λομέ" 
και τα οποία διατηρούν σήμερα περισσότερο από το παρελθόν την 
αξία τους· 
- τις αναγκαίες εξελίξεις προς την κατεύθυνση μιας περισσότερο 
υπεύθυνης εταιρικής σχέσης, μιας αυξημένης αποτελεσματικότητας 
και ενός μεγαλύτερου βαθμού διαφοροποίησης· 
- την απαίτηση αξιοπιστίας, με την έννοια της χρηστής διαχείρισης 
κατά τη χρησιμοποίηση των πόρων. 
Το ενδιαφέρον αυτό συνεκτίμησης των τριών προαναφερομένων 
παραγόντων προϋποθέτει την επανεξέταση: 
- της λειτουργικής λογικής της συνεργασίας· 
- των τρόπων χορήγησης πόρων· 
- του χαρακτήρα των ενισχύσεων· 
- των μέσων διαχείρισης. 
6.2 Μια απλοποιημένη λειτουργική λογική 
Η αποτελεσματικότητα και οι επιπτώσεις της κοινοτικής συνεργασίας 
περιορίζονται από τη δυσχέρεια εξασφάλισης συνοχής μεταξύ των 
διαφόρων μέσων που διαπλέκονται σε συχνά συνδεόμενους τομείς, ενώ 
32 
συνεχίζουν να υπόκεινται σε συγκεκριμένα κριτήρια και στόχους. 
Αναμφισβήτητα, ορισμένες κοινοτικές πρωτοβουλίες, όπως τα έγγραφα 
στρατηγικής για το 8ο ΕΤΑ, περιορίζουν αυτό το μειονέκτημα, αλλά 
- εξακολουθεί να επικρατεί η εντύπωση του πολύπλοκου χαρακτήρα, της 
ανελαστικότητας και της έλλειψης διαφάνειας. 
Απαιτείται η απλοποίηση και ο εξορθολογισμός των υφιστάμενων 
μέσων. Μια τέτοια προσέγγιση είναι δυνατόν να περιλαμβάνει δύο 
βασικές πτυχές: 
(1) ιιείωση του αοιθιιού των ιιέσων 
Η αναγκαιότητα μιας περισσότερο ευέλικτης πρακτικής συνεργασίας, 
ικανής να ικανοποιήσει όλο και περισσότερο διαφοροποιημένες και 
μεγαλύτερες ανάγκες προϋποθέτει τη συγκέντρωση των υφιστάμενων 
μέσων σε τρεις διαφορετικές δέσμες: 
- δέσιιη ποονοαιιιιατι?:όιιενων πόοων η οποία προορίζεται για την 
υποστήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Η δέσμη αυτή που 
- συγκεντρώνει τις χορηγήσεις που καλύπτουν, σήμερα, την 
προγραμματιζόμενη βοήθεια, τη στήριξη των προσαρμογών, το 
Stabex, και το Sysmin, επιτρέπει τη στήριξη των τομεακών πολιτικών, 
των θεσμικών μεταρρυθμίσεων, των μακροοικονομικών-
μεταρρυθμίσεων, των αποκεντρωμένων φορέων ή των μεμονωμένων 
σχεδίων, ανάλογα με τις ανάγκες και την πλέον ενδεδειγμένη 
εκτίμηση του είδους παρέμβασης. ' Οσον αφορά τις χώρες που 
καλύπτονται, επί του παρόντος, από το Stabex και το Sysmin, η 
δέσμη αυτή θα καθιστούσε, επίσης, δυνατή την αντιστάθμιση των 
απωλειών εξαγωγικών εσόδων με τη χορήγηση πρόσθετων πόρων 
προς υποστήριξη των μακροοικονομικών και τομεακών 
μεταρρυθμίσεων. 
Με άλλα λόγια, θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ της επιλεξιμότητας 
για ένα αντισταθμιστικό σύστημα και της χρησιμοποίησης των 
αντίστοιχων πόρων. 
Η μεγάλη εξάρτηση πολλών χωρών από τις διακυμάνσεις των εσόδων 
(όσον αφορά τις τιμές και τις ποσότητες), από τα βασικά προϊόντα, 
δικαιολογεί, στην πράξη, τη διατήρηση της αρχής της αντιστάθμισης, 
βάσει, αναμφισβήτητα, απλουστευμένου συστήματος υπολογισμού. 
Αντίθετα, το ενδιαφέρον για την επίτευξη βέλτιστης απόδοσης των 
πόρων απαιτεί την ευέλικτη χρήση των πόρων στο πλαίσιο της 
στήριξης των μεταρρυθμίσεων. 
- ταιιείο επενδύσεων το οποίο αποσκοπεί στην προώθηση της 
ανάπτυξης του ιδιωτικού και εμπορικού τομέα μέσω των άμεσων 
επενδύσεων, της βελτίωσης των ικανοτήτων των υπηρεσιών τεχνικής 
και χρηματοδοτικής στήριξης και της ανάπτυξης των 
κεφαλαιαγορών. ' Ενα τέτοιο ταμείο θα συγκέντρωνε τις 
υφιστάμενες χορηγήσεις που καλύπτουν τα κεφάλαια 
επιχειρηματικού κινδύνου και τις επιδοτήσεις επιτοκίου. 
Το ταμείο αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαχείρισης σε 
εμπορική βάση και να αποφέρει έσοδα. Η ETE θα διαδραματίσει 
33 
καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση αυτού του ταμείου, στο πλαίσιο 
των κατευθυντήριων γραμμών που θα εγκριθούν από την Επιτροπή. 
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξασφαλισθεί ο αποτελεσματικότερος 
συντονισμός των λειτουργιών της ETE, του ΚΒΑ και της 
Επιτροπής. 
- δέσιιη που προορίζεται για έκτακτες συνθήκες κρίσης που έχουν 
απρόβλεπτο χαρακτήρα. 
Τέτοιου είδους ενέργειες θα καθιστούσαν δυνατή την βελτίωση της 
ευελιξίας, της συνοχής και της διαφάνειας της πολιτικής κοινοτικής 
συνεργασίας. 
(2) αποκατάσταση του κεντρικού ρόλου του προνοααιιατισαού σε 
όλους τους ιχηγανισιιούς συνεργασίας 
Σε ορισμένες χώρες, τα ενδεικτικά προγράμματα αντιπροσωπεύουν, 
σήμερα, μικρό μέρος των διαθέσιμων πόρων. Εντούτοις, ο 
προγραμματισμός συνιστά το αποτελεσματικότερο μέσο διαλόγου σε 
θέματα πολιτικής. Συνεπώς, θα ήταν σκόπιμη η ένταξη του συνόλου των 
διαθεσίμων πόρων για κάθε χώρα σε προγράμματα που υποστηρίζουν 
τις μακροοικονομικές και τομεακές πολιτικές για τις οποίες ζητείται η 
βοήθεια της Κοινότητας, με στόχο τη συγκέντρωση αυτών των πόρων σε 
περιορισμένο αριθμό πεδίων δράσης. 
ΣΤ πλαίσιο αυτό, ο διάλογος που διεξάγεται βάσει του 
πρν- αμματισμού πρέπει να εξασφαλίζει, με κατάλληλο τρόπο, την 
πλήρη συμμετοχή των μη κυβερνητικών φορέων ήτοι των κοινωνικών 
εταίρων, του ιδιωτικού τομέα, των ΜΚΟ, των οργανισμών τοπικής 
αυτοδιοίκησης, κ.λπ. 
Μια τέτοια προσέγγιση δεν είναι αναμφισβήτητα δυνατόν να 
εφαρμοσθεί με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρες. 
Μέσω του ποονοαιιιιατισιιιού πρέπει να εξασφαλιστεί ο κατάλληλος 
συντονισιιός με το σύνολο των νορηνών βοήθειας. 
6.3 Χορήγηση πόρων βάσει των αναγκών και των δυνατοτήτων 
Ο αυτόματος χαρακτήρας της χορήγησης των προγραμματιζόμενων 
πόρων έχει ήδη περιοριστεί με την εφαρμογή του προγραμματισμού σε 
δύο φάσεις που εισάγει ένα ποιοτικό κριτήριο όσον αφορά την 
κατανομή των πόρων. 
Η τάση αυτή πρέπει να ενισχυθεί και το κριτήριο των αναγκών που 
βασίζεται κυρίως σε αναπτυξιακούς δείκτες να συμπληρωθεί με 
ποιοτικά κριτήρια που βασίζονται στην απόδοση και στην 
αποτελεσματική διαχείριση. Αυτό προϋποθέτει την εξάλειψη των 
στρεβλώσεων που κληρονομήθηκαν από το παρελθόν. 
Προκειμένου να συμβιβασθεί ο στόχος της προβλεψιμότητας με τον 
στόχο της αυξημένης επιλεκτικότητας, είναι σκόπιμο να θεσπισθεί 
σύστημα κυλιόιιενου προγρααματισιιού το οποίο θα προβλέπει την 
τακτική αναθεώρηση του προγράμματος, παραδείγματος χάρη, σε 
ετήσια βάση. Η αναθεώρηση αυτή θα αφορά τόσο το συνολικό ποσό της. 
χορήγησης όσο και τη φύση της βοήθειας. Η προσέγγιση αυτή είναι 
34 
συμβατή με την έννοια της γνήσιας εταιρικής σχέσης σε πλαίσιο 
συνεχούς διαλόγου. 
Με την εφαρμογή της προαναφερόμενης διαδικασίας, θα διευκολυνθεί η 
προσαρμογή των προγραμμάτων στις ανάγκες και στις αλλαγές των 
γενικότερων συνθηκών κάθε χώρας. 
Ο τύπος αυτός δράσης προϋποθέτει: 
- διαφάνεια όσον αφορά τη χρήση κριτηρίων απόδοσης· 
- τη μεταβολή του ρόλου των κρατών μελών κατά τη διαδικασία 
αναθεώρησης του προγραμματισμού· 
- την εγκατάλειψη της έννοιας της οριστικής κατανομής πόρων στις 
διάφορες χώρες: βάσει της νέας προσέγγισης, τα (ελάχιστα) ποσά 
που καθορίζονται για κάθε χώρα στην αρχή της- σύμβασης 
(προβλεψιμότητα) έχουν αυστηρά ενδεικτικό χαρακτήρα. 
Βάσει αυτής "της προσέγγισης, η τήρηση των αναληφθεισών 
υποχρεώσεων και η αποτελεσματική υλοποίηση της συνεργασίας 
καθίστανται τα βασικά κριτήρια για τ-ην ενδεχόμενη αύξηση της 
χρηματοδότησης που παρέχεται στις δικαιούχες χώρες. 
6.4 Μια αλλαγή στη φύση των ενισχύσεων 
Η στήριξη των οικονομικών μεταρρυθμίσεων εξακολουθεί να είναι 
αναγκαία σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον που επιβάλλει την 
πραγματοποίηση διαρκών προσαρμογών. 
Συγχρόνως, είναι σκόπιμο να επανεπικεντρωθεί η κοινοτική στήριξη 
στις τομεακές μεταρρυθμίσεις προκειμένου να βελτιωθούν οι 
επιπτώσεις και η αποτελεσματικότητα της συνεργασίας. 
Μια τέτοια εξέλιξη προϋποθέτει: 
- την ενίσχυση της βελτίωσης του θεσμικού πλαισίου και των 
ικανοτήτων χάραξης πολιτικών σε τοπικό επίπεδο· 
- την σταδιακή αντικατάσταση ' μεμονωμένων έργων βοήθειας από 
άμεσες τομεακές ενισχύσεις από τον προϋπολογισμό.όταν οι 
συνθήκες διαφάνειας και δημοσιονομικής αποτελεσματικότητας το 
επιτρέπουν και βάσει των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον 
διάλογο επί θεμάτων πολιτικής-με στόχο την προώθηση της 
υπευθυνότητας και της ιδιοποίησης. 
Οι προϋποθέσεις που δεικνύουν ότι η στήριξη των μεταρρυθμίσεων δεν 
είναι αυτόματη πρέπει να αποσκοπούν στην προώθηση της ιδιοποίησης 
των μεταρρυθμίσεων από τις δικαιούχες χώρες, να προωθούν την 
σφαιρική αξιολόγηση των προσπαθειών που αναλαμβάνουν οι 
κυβερνήσεις παρά να συσσωρεύουν όρους και να επανατοποθετούν 
αυτές τις προσπάθειες σε μια προοπτική μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. 
Αυτή είναι η κατεύθυνση των προτάσεων που υπεβλήθησαν κατά τη 
διάρκεια των διεξαγόμενων συζητήσεων σχετικά με τη μεταβολή των 
35 
προϋποθέσεων στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος για την Αφρική 
(ΕΠΑ). 
- Η αλλαγή αυτή των προϋποθέσεων θεωρείται ουσιαστική αφενός, για 
την ιδιοποίηση από τα ίδια τα κράτη της αναπτυξιακής τους πολιτικής 
και, αφετέρου, για την υλοποίηση γνήσιας εταιρικής σχέσης βασισμένης 
σε σχέσεις εμπιστοσύνης. Για να είναι πλήρως αποτελεσματικές, οι 
προϋποθέσεις πρέπει να βασίζονται σε κοινή θεώρηση της προς 
υλοποίηση πολιτικής. 
6.5 Μια αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων 
' Ολες οι μελέτες αξιολόγησης έδειξαν ότι το σύστημα συνδιαχείρισης 
της βοήθειας, παρά τις βελτιώσεις που επήλθαν στο πλαίσιο των 
διαδοχικών συμβάσεων επηρέασε αρνητικά την αποτελεσματικότητα 
της συνεργασίας. 
Ποιες είναι οι δυνατές εναλλακτικές λύσεις για την ταυτόχρονη 
ικανοποίηση της απαίτησης αποτελεσματικότητας και σταθερότητας 
των πόρων αφενός, και ενίσχυσης της υπευθυνότητας των δικαιούχων, 
αφετέρου; 
Το ερώτημα αυτό πρέπει να εξετασθεί βάσει διαφοροποιημένης 
προσέγγισης, συνδέοντας την "χρηστή διαχείριση" με την αύξηση των 
ευθυνών. 
Η απάντηση είναι δυνατόν να βρεθεί διερευνώντας τις ακόλουθες 
σκέψεις: 
- προώθηση της παροχής ενισχύσεων από τον προϋπολογισμό (βλέπε 
ανωτέρω)· 
- αποκέντρωση της εξουσίας της Επιτροπής, αναθέτοντας ορισμένες 
λειτουργίες και αρμοδιότητες στις αντιπροσωπείες"· 
- δυνατότητα συνεργασίας των μη κυβερνητικών φορέων· 
- απλοποίηση της σύμβασης και των διαδικασιών της. 
7. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΟΜΑΔΑ ΑΚΕ ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ 
7.1 Μια συνολική συμφωνία με διαφοροποιημένες διαδικασίες 
Η ένταξη της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής εταιρικής σχέσης 
ΕΕ-ΑΚΕ στο πλαίσιο της πολιτικής δράσης και της παρουσίας της 
' Ενωσης στο εξωτερικό είναι καθοριστικής σημασίας. Η διαμόρφωση 
της νέας συμφωνίας, ακόμη και αν δεν συνεπάγεται τη γεωγραφική 
διάσπαση της σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ, πρέπει, ωστόσο, να λάβει υπόψη δύο 
παράλληλες δυναμικές. 
Η δυναμική μιας σφαιρικής συμφωνίας στηρίζεται σε δύο αρχές που 
ήλθαν στο φως κατά τη διάρκεια των συζητήσεων για την Πράσινη 
Βίβλο. Η πρώτη αρχή έχει πολιτικό χαρακτήρα και συνίσταται στην 
αξία της σχέσης ΕΕ-ΑΚΕ σε έναν κόσμο που απαρτίζεται από 
36 
πολλαπλούς πόλους και στον οποίον, οι σχέσεις Βορρά-Νότου 
αποκτούν νέα σημασία. Η ' Ενωση δεν είναι δυνατόν να αγνοήσει την 
ευκαιρία στρατηγικής σημασίας για την ανάπτυξη, εποικοδομητικής 
, σχέσης με ομάδα χωρών που συνιστούν μελλοντική δύναμη στην 
παγκόσμια σκηνή και των οποίων ο διαφορετικός χαρακτήρας είναι 
δυνατόν να εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της στο πλαίσιο διεθνών 
διαπραγματεύσεων. Η δεύτερη αρχή είναι η αναντίρρητη πρόσδεση των 
εταίρων ΑΚΕ σε ενιαία ομάδα χωρών ΑΚΕ ως έκφραση της επιθυμίας 
τους για αλληλεγγύη. Το ανανεωμένο αυτό αίτημα για αλληλεγγύη δεν 
εκδηλώνεται μόνο σε επίπεδο κυβέρνησης-αναμενόμενη πρόταση μιας 
διαπραγμάτευσης- αλλά και από πολλούς φορείς της κοινωνίας των 
πολιτών. Οι εταίροι ΑΚΕ διαβλέπουν ειδικότερα, στην εταιρική σχέση 
ΕΕ-ΑΚΕ ένα μοντέλο που μπορεί να βελτιωθεί αλλά που, ωστόσο, 
εξακολουθεί να είναι μοναδικό όσον αφορά τις σχέσεις Βορρά-Νότου. 
Οι εταίροι ΑΚΕ βασίζονται στη συνδυασμένη ισχύ της ομάδας χωρών 
ΑΚΕ και της ' Ενωσης τόσο στη διεθνή σκηνή όσο και στο πλαίσιο των 
διεθνών διαπραγματεύσεων. 
Αντίθετα, η δυναμική της διαφοροποιημένης προσέγγισης βασίζεται 
στην περιφερειακή διάσταση της οικονομικής και εμπορικής 
συνεργασίας και στον αυξανόμενο ρόλο της περιφερειακής 
ολοκλήρωσης ως παράγοντα ανάπτυξης. Η εισαγωγή 
διαφοροποιημένων διαδικασιών στο ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας 
ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες συνθήκες, στους περιορισμούς και στα 
συγκεκριμένα συμφέρονται των περιφερειακών και υποπεριφερειακών 
ομάδων ΑΚΕ και γενικότερα, στην επιθυμία απλοποίησης και αύξησης 
της αποτελεσματικότητας της βοήθειας παρέχοντας την στο πλέον 
ενδεδειγμένο επίπεδο και προσαρμόζοντας την στις περιφερειακές 
ιδιαιτερότητες. 
Οι δύο αυτοί παράγοντες πρέπει να οδηγήσουν την ' Ενωση να 
προβλέψει νέα σφαιρική συμφωνία με διαφοροποιημένες διαδικασίες 
που βασίζονται στις ιδιαίτερες συνθήκες σε περιφερειακό επίπεδο και 
στις προοπτικές ολοκλήρωσης. 
7.2 Τρία επίπεδα διαφοροποίησης που αντικατοπτρίζουν τις ιδιαίτερες 
συνθήκες σε περιφερειακό επίπεδο και τις προοπτικές ολοκλήρωσης 
Η νέα σφαιρική συμφωνία πρέπει να αποτελέσει το πλαίσιο των 
διαφοροποιημένων υποπεριφερειακών συμφωνιών· η συμφωνία αυτή 
θα επικεντρωθεί στα βασικά στοιχεία της συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ-στους 
στόχους, στις αρχές και στις θεσμικές πτυχές. Ωστόσο, η αναγκαιότητα 
γνήσιων αλλαγών επιβάλλει την εξέταση των πρακτικών εφαρμογών 
μιας διαφοροποιημένης προσέγγισης σε περιφερειακό επίπεδο (Αφρική 
νοτίως της Σαχάρας, Καραϊβική και Ειρηνικός) ή υποπεριφερειακό 
επίπεδο (στην Αφρική). Εντούτοις η εφαρμογή διαφόρων ειδών 
διαφοροποίησης θα ήταν δυνατόν να έχει ως αποτέλεσμα την επιθυμητή 
απλοποίηση. Συνεπώς, είναι σκόπιμο να γίνει διάκριση μεταξύ των 
βασικών και των ενδεχόμενων στοιχείων της διαφοροποίησης σε τρία 
επίπεδα: 
- πολιτικού διαλόγου και διαλόγου για τις πολιτικές· 
- διαπραγμάτευσης συμφωνιών συνεργασίας και περιφερειακών 
συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης· 
37 
- διαλόγου για την περιφερειακή ολοκλήρωση. 
Ο ακρογωνιαίος λίθος του συστήματος διαφοροποίησης συνίσταται στη 
διαπραγμάτευση συμφωνιών οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας 
με έναν αριθμό κέντρων ολοκλήρωσης σε περιφερειακό (Καραϊβική, 
Ειρηνικός) και υποπεριφερειακό επίπεδο. Τα άλλα δύο 
προαναφερόμενα επίπεδα θα χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση 
θεμάτων που δεν είναι δυνατόν να εξετασθούν αποτελεσματικά στο 
πλαίσιο της ευρύτερης συμφωνίας. 
7.2.1 Ακρογωνιαίοι λίθοι ενός διαφοροποιημένου πολιτικού διαλόγου 
Εκτός των βασικών θεμάτων διαλόγου που καθορίζονται στο πλαίσιο 
της ευρύτερης συμφωνίας, προτείνεται συγκεκριμένος πολιτικός 
διάλογος που στοχεύει στην εξέταση περιφερειακών θεμάτων και 
βασίζεται σε συνεπείς πρωτοβουλίες στους τομείς της συνεργασίας και 
της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτιστικής και πολιτικής 
ολοκλήρωσης. 
Ο διαφοροποιημένος αυτός διάλογος που βασίζεται στα αμοιβαία 
συμφέροντα της ' Ενωσης και της συγκεκριμένης περιφερειακής ομάδας 
πρέπει να επικεντρωθεί σε έναν περιορισμένο αριθμό τομέων 
προτεραιότητας στους οποίους η ' Ενωση είναι δυνατόν να συμβάλει -
στις προσπάθειες περιφερειακής ολοκλήρωσης. Η πρόληψη και η 
επίλυση συγκρούσεων σε περιφερειακό επίπεδο, η ορθή διαχείριση των 
δημοσίων πόρων, η διαχείριση αρνητικών αλληλεξαρτώμενων 
παραγόντων-τα ναρκωτικά, άλλες μορφές παράνομης διακίνησης, οι 
μετακινήσεις πληθυσμών, οι φυσικές καταστροφές και ο κίνδυνος 
πρόκλησης τους-, τα περιβαλλοντικά θέματα καθώς και η ενίσχυση των 
περιφερειακών θεσμικών ικανοτήτων και της δημοκρατίας συνιστούν 
πιθανούς τομείς εφαρμογής του διαφοροποιημένου αυτού διαλόγου. 
Προκειμένου να καθορισθούν τα κριτήρια και οι όροι διεξαγωγής του 
περιφερειακού πολιτικού διαλόγου είναι σκόπιμο να καταρτισθεί 
κατάλογος των υφισταμένων ή δυνητικών περιφερειακών ομάδων της 
Αφρικής-Δυτική Αφρική, Κεντρική Αφρική, Νότια Αφρική και Ινδικός 
Ωκεανός, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού. Ο διάλογος αυτός πρέπει 
να αρχίσει, κατά προτεραιότητα, στο πλαίσιο των πλέον σταθερών 
πρωτοβουλιών περιφερειακής ολοκλήρωσης. 
7.2.2 Συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και 
περιφερειακών υποομάδων 
Η εμβάθυνση της οικονομικής εταιρικής σχέσης μέσω συμφωνιών 
συνεργασίας και οικονομικής εταιρικής σχέσης με τις περιφερειακές 
υποομάδες βρίσκεται στο κέντρο της νέας διαφοροποιημένης 
προσέγγισης. 
Βασισμένες στα ουσιαστικά στοιχεία, αρχές και στόχους της σφαιρικής 
συμφωνίας, οι περιφερειακές οικονομικές και εμπορικές συμφωνίες 
στοχεύουν: 
- στην αναβάθμιση της συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ θεσπίζοντας συνεπή 
σημεία εφαρμογής ενός νέου δυναμικού εμπορικού καθεστώτος, 
αναπτύσσοντας κοινά οικονομικά ενδιαφέροντα και προωθώντας τη 
38 
συμμετοχή των οικονομικών φορέων της ' Ενωσης και της υπό 
εξέταση ζώνης ΑΚΕ· 
. - στη διατήρηση προνομιακής σχέσης με τους εταίρους ΑΚΕ 
καθιστώντας δυνατό για τις υποομάδες να φθάσουν στο επίπεδο των 
εταίρων άλλων οικονομικών συμβάσεων που έχουν συναφθεί από 
την ' Ενωση με άλλες περιοχές. 
Η προτεινόμενη δομή (συμφωνίες σε υποπεριφερειακό επίπεδο στο 
πλαίσιο σφαιρικής συμφωνίας) καθιστά δυνατή μια επαρκώς ευέλικτη 
προσέγγιση λαμβάνοντας υπόψη τη δυναμική των διαδικασιών 
περιφερειακής ολοκλήρωσης και του εξελικτικού χαρακτήρα της 
γεωγραφικής μορφολογίας. 
7.2.3 'Ενας συγκεκριμένος διάλογος για την περιφερειακή 
ολοκλήρωση 
Στο πλαίσιο των συμφωνιών συνεργασίας και οικονομικής εταιρικής 
σχέσης, η πολιτική βούληση περιφερειακής ολοκλη ' ρωσης θα 
αποτελέσει καθοριστικό στοιχείο της διαφοροποίησης, σύμφωνα με την 
εκτίμηση της στήριξης περιφερειακής ολοκλήρωσης ως άξονα 
προτεραιότητας της συνεργασίας ΕΕ-ΑΚΕ (κεφάλαιο 4.2.3). 
Είναι σκόπιμο να διεξαχθεί συγκεκριμένος διάλογος στο πλαίσιο της 
διαπραγμάτευσης και της εφαρμογής συμφωνιών συνεργασίας και 
οικονομικής εταιρικής σχέσης ο οποίος θα λάβει υπόψη, ειδικότερα, τον 
βαθμό συμμετοχής των υποομάδων, περιφερειακών οργανώσεων και 
εθνικών κυβερνήσεων στην πορεία προς την οικονομική ολοκλήρωση. 
Ο διάλογος αυτός θα δώσει, συγκεκριμένα, ώθηση στη 
διαφοροποιημένη μεταχείριση βάσει της εκτίμησης των αναγκών 
χρηματοδοτικής στήριξης για την αντιμετώπιση των μεταβατικών 
επιπτώσεων της ολοκλήρωσης στους δημοσιονομικούς πόρους και στο 
ισοζύγιο πληρωμών. 
Οι χώρες που ενδέχεται να συμμετάσχουν σε προσπάθειες 
περιφερειακής ολοκλήρωσης στο άμεσο μέλλον, είναι δυνατόν να 
αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης μεταχείρισης- υπό μορφή 
χρηματοδοτικής και τεχνικής βοήθειας -με στόχο την προετοιμασία 
τους για την προσχώρηση29. 
Πρόκειται να θεσπισθούν μηχανισμοί αλληλεγγύης και συνοχής που θα 
συμπληρώσουν τα μέσα διαρθρωτικής προσαρμογής, με στόχο την 
παροχή βοήθειας σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες ή επαρχίες στο 
πλαίσιο περιφερειακών υποομάδων, κατά τη διάρκεια της μεταβατικής 
φάσης. 
7.3 Συμφωνία που επιτρέπει νέες αιτήσεις ένταξης ή την επέκταση 
ορισμένων διατάξεων σε άλλες χώρες. 
Η σύμβαση που συνδέει την ΕΕ με τις χώρες ΑΚΕ ήταν ανέκαθεν 
ανοικτή συμφωνία στην οποία με την πάροδο των ετών προσεχώρησαν 
29 παραδείγματος χάρη, συνεκτικά προγράμματα οικονομικής αποκατάστασης ή/και πρόληψης των 
συγκρούσεων για την προοδευτική ένταξη χωρών όπως το Κονγκό, η Ρουάντα και το 
Μπουρούντι στο υποπεριφερειακό σύστημα. 
39 
πολλές χώρες. Συνεπώς, ο αριθμός των συμβαλλομένων κρατών ΑΚΕ 
αυξήθηκε από 46, το 1975 σε 71, σήμερα. Η δυνατότητα αυτή 
πρόσβασης είναι σκόπιμο να διατηρηθεί. 
Ο μεγάλος αριθμός λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών στην ομάδα ΑΚΕ 
και η προτεραιότητα που δίνεται στον στόχο της εξάλειψης της 
φτώχειας είναι δυνατόν να έχουν ως αποτέλεσμα την επέκταση 
ορισμένων διατάξεων της μελλοντικής συμφωνίας-εκτός του 
συμβατικού πλαισίου των σχέσεων ΕΕ-ΑΚΕ-σε άλλες χώρες με 
παρεμφερές επίπεδο ανάπτυξης. Η προσέγγιση αυτή απεικονίζεται στο 
νέο καθεστώς πρόσβασης στην κοινοτική αγορά που προβλέπεται για 
τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. 
Η αρχή της περιφερειακής εφαρμογής των οικονομικών συμφωνιών και 
η εκτίμηση των υφισταμένων συμπληρωματικών σχέσεων μεταξύ 
χωρών ΑΚΕ και χωρών εκτός ΑΚΕ στο πλαίσιο της ίδιας γεωγραφικής 
ζώνης συνιστούν ένα δεύτερο κίνητρα πιθανής επέκτασης. -
Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των 
ευρωπαίων εταίρων και των χωρών εταίρων ΑΚΕ σχετικά με τις αρχές 
και τους μηχανισμούς μελλοντικών προσχωρήσεων στό σύνολο ή σε 
ένα τμήμα της σύμβασης. Οι μελλοντικές συμφωνίες εντάσσονται σε 
δυναμική προοπτική της ανάπτυξης και της εταιρικής σχέσης. Τέλος, οι 
συμφωνίες αυτές πρέπει να αποτελέσουν το πλαίσιο των αμοιβαίων 
δεσμεύσεων που παρέχουν την αναγκαία ευελιξία για την επίλυση των 
νέων προβλημάτων. 
40 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - Λιαδικασία διαβουλεύσεων 
Μετά τη δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου της Επιτροπής για "τις σχέσεις μεταξύ 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών ΑΚΕ στο κατώφλι του 21ου αιώνα-
Προκλήσεις και εναλλακτικές προτάσεις για μια νέα εταιρική σχέση" (COM (96)570 
της 20ης Νοεμβρίου 1996), άρχισε η συζήτηση σε θεσμικό επίπεδο, στα κράτη μέλη 
και στα κράτη ΑΚΕ, καθώς και στο σύνολο των ενδιαφερομένων κύκλων. 
1 ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 
• Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όρισε τον κ.Μαηεηβ εισηγητή της Πράσινης 
Βίβλου. Η έκθεση (ΕΚ 223.237) εγκρίθηκε από την επιτροπή ανάπτυξης και 
συνεργασίας την 16η Σεπτεμβρίου 1997 και σε ολομέλεια, την 2α 
Οκτωβρίου. 
• Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε γνώμη για την Πράσινη 
Βίβλο την 10η Ιουλίου 1997 (CES 775/97). 
2. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΑΚΕ 
Διεξήχθησαν ανεπίσημες διαβουλεύσεις υπό την αιγίδα του Συμβουλίου της 
ΕΕ, του Μεικτού Συμβουλίου ΕΕ-ΑΚΕ και κατά τη διάρκεια ανεπίσημης 
υπουργικής διάσκεψης ΕΕ-ΑΚΕ που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία ενός 
κράτους μέλους. 
3 ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΚΥΚΛΩΝ 
(ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΦΟΡΑ ΜΟΝΟ ΣΤΙΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ) 
Φόοουιχ συιιβουλευτικού χαρακτήρα που διοργανώθηκαν αε πρωτοβουλία TTIC 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα κράτη υ,έλη: 
- ΙΣΠΑΝΙΑ-Μαδρίτη - 13 Φεβρουαρίου 1997 - Ένωση Έρευνας και 
Ειδίκευσης σε ισπανοαμερικανικά θέματα/Ευρωπαϊκό Κέντρο Διεθνούς 
Συνεργασίας. 
-ΣΟΥΗΔΙΑ-Στοκχόλμη-21 Μαρτίου 1997-Nordiska Afrikainstitutet. 
- ΕΛΛΑΛΑ-Αθήνα-8 Απριλίου 1997-Centre Hellénique d'Etudes Européennes. 
- ΓΑΛΛΙΑ- Παρίσι - 14 και 15 Απριλίου 1997 - SOLAGRAL. 
-ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ- Βόννη 16 
Απριλίου 1997- Society for International Development et Bureau de la Commission 
Européenne à Bonn. 
-ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ - Λισαβώνα . 21η και 22α Απριλίου 1997 - Institut des Sciences 
Sociales de l'Université de Lisbonne. 
-ΑΥΣΤΡΙΑ -Βιέννη - 28 Απριλίου 1997 - Institut pour l'Economie et la Politique 
et Fédération de l'Industrie Autrichienne. 
-ΙΡΛΑΝΔΙΑ -Δουβλίνο - 13 Μαΐου 1997 - Center for Development Studies. 
Hi 
-ΙΤΑΛΙΑ - Ρώμη - 15 Μαΐου 1997 - Society for International Development. 
-ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ - Ελσίνκι - 22 Μαΐου 1997 - University of Helsinki. 
- ΒΕΛΓΙΟ - Βρυξέλλες - 29 και 30 Μαΐου 1997 - Forum Européen pour un 
contrat de génération Nord-Sud. 
- ΔΑΝΙΑ - Κοπενχάγη - 18 Ιουνίου 1997 - MS & IBIS. 
- ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ - Λονδίνο - 19 Ιουνίου 1997 - Overseas Development 
Institute. 
- ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ - Λουξεμβούργο - 9 Ιουλίου 1997 - Ministère des Affaires 
Etrangères. 
- ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ - Χάγη - 12 Σεπτεμβρίου 1997 - Institute of Social Studies. 
Σεαινάρια που διοργανώθηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε εκάστη των 
τριών περκοερειών Αφρικής, Καραϊβικής και Ειρηνικού: 
- ΔΟΜΙΝΙΚΑΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ - Σάντο Ντομίνγκο - 25-27 Μαρτίου 1997 -
Dominex 
- ΦΙΤΖΙ - Σούβα - 22α και 23η Μαΐου 1997 - The Crown Agents. 
-ΓΚΑΝΑ- ' Ακρα - 8-10 Ιουνίου 1997 - Ramel business Service. 
Συνεδρίαση λήξης των εργασιών: 
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ, 29-30 Σεπτεμβρίου 1997 - Club de Bruxelles. 
Προπαρασκευαστική συνεδρίαση με τους εισηγητές των φόρουμ 
συμβουλευτικού χαρακτήρα των κρατών μελών και των περιφερειακών 
διαβουλεύσεων ΑΚΕ, 26-27 Σεπτεμβρίου 1997. 
Ά ι 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 537 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 11 02 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-576-GR-C 
ISBN 92-78-26328-1 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
<i2