[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 5.1.2011

COM(2010) 805 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με

μνημόνια συμφωνίας για τη διατήρηση των αποδημητικών καρχαριών και αρπακτικών πτηνών που εντάσσονται στη σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που ανήκουν στην άγρια πανίδα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟσχετικά με

μνημόνια συμφωνίας για τη διατήρηση των αποδημητικών καρχαριών και αρπακτικών πτηνών που εντάσσονται στη σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που ανήκουν στην άγρια πανίδα

Η ΕΕ αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη σύμβαση για τα αποδημητικά είδη (CMS)[1] από το 1983. Τώρα πλέον, όλα τα κράτη μέλη συμμετέχουν στη σύμβαση αυτή. Στο Προσάρτημα I της σύμβασης απαριθμούνται τα απειλούμενα με εξαφάνιση αποδημητικά είδη ενώ, το Προσάρτημα II απαριθμεί τα αποδημητικά είδη τα οποία βρίσκονται σε δυσμενή κατάσταση από άποψη διατήρησης και τα οποία απαιτούν τη σύναψη διεθνών συμφωνιών για τη διατήρηση και διαχείρισή τους, καθώς και τα αποδημητικά είδη τα οποία βρίσκονται σε κατάσταση διατήρησης η οποία θα αναβαθμιζόταν σημαντικά από τη διεθνή συνεργασία που θα μπορούσε να επιτευχθεί με μία τέτοια διεθνή συμφωνία.

Αυτό ισχύει στην περίπτωση των αποδημητικών καρχαριών και αρπακτικών πτηνών στην Αφρική και την Ευρασία, για τα οποία έχουν καταρτιστεί δύο μη νομικώς δεσμευτικά μνημόνια συμφωνίας στο πλαίσιο της σύμβασης, όπως περιγράφεται ανωτέρω.

1. Μνημόνια συμφωνίας για τη διατήρηση των αποδημητικών καρχαριών

Στις 12 Φεβρουαρίου 2010, στη Μανίλα, Φιλιππίνες, στην τρίτη συνεδρίαση για τη διεθνή συνεργασία σχετικά με τους αποδημητικούς καρχαρίες που υπάγονται στη σύμβαση υιοθετήθηκε μνημόνιο συμφωνίας (ΜΣ) για τη διατήρηση των αποδημητικών καρχαριών[2]. Το ΜΣ άνοιξε προς υπογραφή και 10 κράτη της ζώνης εξάπλωσης (κράτη τα οποία ασκούν δικαιοδοσία σε οποιοδήποτε τμήμα της ζώνης εξάπλωσης των αποδημητικών καρχαριών ή κράτη, των οποίων πλοία που φέρουν τη σημαία εμπλέκονται, εκτός των οικείων ορίων δικαιοδοσίας, στη σύλληψη, ή τα οποία έχουν τη δυνατότητα σύλληψης αποδημητικών καρχαριών) την υπέγραψαν αμέσως: το Κονγκό, η Κόστα Ρίκα, η Γκάνα, η Γουϊνέα, η Λιβερία, το Παλάου, οι Φιλιππίνες, η Σενεγάλη, το Τόγκο και οι ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι το ΜΣ θα αρχίσει να ισχύει την 1η Μαρτίου 2010, δεδομένου ότι ο ελάχιστος αριθμός υπογραφών που χρειάζονταν για να τεθεί σε ισχύ το ΜΣ ήταν 10. Το ΜΣ είναι ανοικτό για νέες υπογραφές. Το εν λόγω ΜΣ είναι ένα μη νομικώς δεσμευτικό έγγραφο το οποίο θα εφαρμόζεται στα επτά είδη καρχαρία που απαριθμούνται στα Προσαρτήματα I και II της σύμβασης[3]. Νέα είδη μπορούν να προστεθούν εφόσον αποτελούν το αντικείμενο συναίνεσης των υπογεγραμμένων.

Η ΕΕ κατέληξε σε συντονισμένη θέση και συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του εν λόγω ΜΣ. Όντας οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, όπως αυτός ορίζεται από το ΜΣ, η ΕΕ δύναται να καταστεί υπογεγραμμένο μέρος και να συμμετέχει στη συνεδρίαση των υπογεγραμμένων μερών, η οποία είναι το διοικούν σώμα του ΜΣ. Τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, δεδομένου ότι είναι επίσης κράτη της ζώνης εξάπλωσης, θα είναι, επίσης, σε θέση να υπογράψουν το ΜΣ. Από πλευράς βιοποικιλότητας, αλιείας και συνοχής με την εξωτερική πολιτική, η προσχώρηση της ΕΕ στο ΜΣ δημιουργεί προστιθέμενη αξία. Ως εκ τούτου, προτείνεται να καταστεί η ΕΕ υπογεγραμμένο μέρος στο εν λόγω ΜΣ κι’ αυτό θα επιτευχθεί με την υπογραφή εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία εκπροσωπεί την ΕΕ στη σύμβαση για τα αποδημητικά είδη. Η εν λόγω υπογραφή δεν αποκλείει το ενδεχόμενο γνωμοδότησης της Επιτροπής για το ζήτημα της μεταξύ δύο συνεδριάσεων διαδικασίας σε σχέση με την «μελλοντική δομή», που συνίσταται σε αξιολόγηση της οργάνωσης και των δραστηριοτήτων του ΜΣ και της συναφούς με αυτό ομάδας· η εν λόγω διαδικασία δρομολογήθηκε κατά την 9η συνεδρίαση της συνδιάσκεψης των μερών (CoP9) της σύμβασης, προκειμένου να διερευνηθούν οι δυνατότητες ενίσχυσης του ΜΣ και των συναφών συμφωνιών.

Το ΜΣ περιλαμβάνει ένα μέρος όπου καθορίζονται οι γενικοί στόχοι ενός σχεδίου διατήρησης, καθώς και οι ειδικότεροι στόχοι και δράσεις που καλούνται να υλοποιήσουν οι υπογεγραμμένοι. Ένα λεπτομερέστερο και πλέον φιλόδοξο σχέδιο διατήρησης δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί κατά τη συνεδρίαση, πλην όμως θα συνεχιστούν οι εργασίες μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προκειμένου να είναι έτοιμο ένα κείμενο την ημερομηνία της συνάντησης των υπογεγραμμένων μερών, η οποία καλείται να το εγκρίνει δια συναινέσεως. Το ΜΣ θίγει σειρά σημαντικών για τη διατήρηση των καρχαριών ζητημάτων, όπως είναι η αφαίρεση των πτερυγίων, τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα, η συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, οι διακυβερνητικές και μη κυβερνητικές οργανώσεις, ο διάλογος με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), οι περιφερειακοί οργανισμοί διαχείρισης της αλιείας (RFMO), τα ενδιαφερόμενα μέρη της βιομηχανίας αλιείας, οι τοπικές κοινότητες, περιφερειακές θαλάσσιες συμβάσεις, η Σύμβαση για τη Διεθνή Εμπορία Ειδών που απειλούνται με εξαφάνιση (CITES) και η Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα (CBD). Η προστιθέμενη αξία του εν λόγω ΜΣ συνίσταται στην ανάδειξη μιας κοινής αντίληψης όσον αφορά τη βελτίωση ή την αποκατάσταση σε ευνοϊκή κατάσταση διατήρησης των αποδημητικών ειδών καρχαρία, διασφαλίζοντας την αειφορία της κατευθυνόμενης και μη κατευθυνόμενης αλιείας καρχαριών. Καίριοι στόχοι επίσης είναι η έρευνα, η παρακολούθηση, η ανταλλαγή πληροφοριών, η ευαισθητοποίηση του κοινού και η συμμετοχή του. Η επιτυχία του εν λόγω ΜΣ εξαρτάται από την εφαρμογή των μέτρων σε εθνικό επίπεδο.

Το ΜΣ είναι πλήρως συμβατό και ευθυγραμμισμένο με το κοινοτικό σχέδιο δράσης για τη διατήρηση και διαχείριση των καρχαριών που υιοθέτησε η Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2009 και το οποίο υποστηρίχθηκε από το Συμβούλιο Γεωργία και Αλιεία στα συμπεράσματά του της 23ης Απριλίου 2009. Επιπλέον, πρόκειται για την πρώτη συμφωνία που συνάπτεται στο πλαίσιο της CMS για τα ψάρια και περιλαμβάνει είδη εμπορικού ενδιαφέροντος, ιδίως για το διεθνές εμπόριο. Συμβάλλει στην προαγωγή της διατήρησης και διαχείρισης των αποδημητικών καρχαριών, εγγράφοντας και διατηρώντας την αλίευση καρχαριών στη διεθνή πολιτική ημερήσια διάταξη και στηρίζει το έργο της CITES και των περιφερειακών θαλασσίων συμβάσεων.

Οι διοικητικές, χρηματοδοτικές και διαδικαστικές πτυχές του ΜΣ διατηρούνται στο ελάχιστο. Έτσι, οι δαπάνες που αφορούν το προσωπικό και τις συνεδριάσεις θα περιοριστούν, με τη μεγαλύτερη χρήση ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας. Σύμφωνα με το ΜΣ, τα υπογεγραμμένα μέρη θα προσπαθήσουν να χρηματοδοτήσουν την εφαρμογή από εθνικές και άλλες πηγές, ενώ ενδέχεται να ιδρυθεί ταμείο για την κάλυψη των δαπανών που σχετίζονται με τη συμμετοχή αναπτυσσόμενων χωρών στις συνεδριάσεις των υπογεγραμμένων μερών. Επίσης, σύμφωνα με το ΜΣ, θα έπρεπε να αποφασιστεί από τη συνεδρίαση των υπογεγραμμένων μερών η δημιουργία γραμματείας και η γραμματεία της σύμβασης θα μπορούσε να ενεργήσει ως προσωρινή γραμματεία, μέχρις ότου δημιουργηθεί μόνιμη. Η γραμματεία της σύμβασης πρέπει να συγκαλέσει την πρώτη συνεδρίαση των υπογεγραμμένων μερών το συντομότερο δυνατό και κατά τη διάρκειά της πρέπει να θεσπιστεί ο εσωτερικός κανονισμός. Σειρά λεπτομερειών θα καθοριστεί από τη συνεδρίαση των υπογεγραμμένων μερών, εν αναμονή, επίσης, της λήψης αποφάσεων για τη μελλοντική δομή της σύμβασης για τα αποδημητικά είδη (CMS).

2. Πρωτόκολλα συμφωνίας για τη διατήρηση των αρπακτικών πτηνών της Αφρικής και της Ευρασίας

Μνημόνιο συμφωνίας για τη διατήρηση των αποδημητικών αρπακτικών πτηνών της Αφρικής και της Ευρασίας[4] – γνωστό επίσης ως μνημόνιο συμφωνίας για τα αρπακτικά – συνήφθη στις 22 Οκτωβρίου 2008 υπό την αιγίδα του CMS στο Άμπου Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Την ημέρα εκείνη, 28 κράτη της ζώνης εξάπλωσης υπέγραψαν το εν λόγω ΜΣ, συμπεριλαμβανομένων πέντε κρατών μελών της ΕΕ: της Φινλανδίας, της Ουγγαρίας, των Κάτω Χωρών, της Πορτογαλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Το Λουξεμβούργο ήταν το έκτο κράτος μέλος που υπέγραψε, στις 19 Ιουλίου 2010. Το ΜΣ τέθηκε σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 2008. Μέχρι σήμερα, έχουν υπογράψει το ΜΣ 30 μέρη και μία υποστηρικτική οργάνωση. Η ΕΕ κατέληξε σε συντονισμένη θέση και συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του εν λόγω ΜΣ. Όντας οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, όπως ορίζεται από το ΜΣ, η ΕΕ δύναται να καταστεί υπογεγραμμένο μέρος και να συμμετέχει στη σύνοδο των υπογεγραμμένων μερών, το οποίο είναι το διοικούν σώμα του ΜΣ. Η ΕΕ θα μπορούσε να συμβάλει στην επιτυχή εφαρμογή του εν λόγω ΜΣ, καθιστάμενη υπογεγραμμένο μέρος και παρέχοντας μία ενωσιακή στρατηγική που θα χαραχθεί μέσω τεχνικών διαβουλεύσεων σε συντονισμό με τα κράτη μέλη.

Η εφαρμογή των μέτρων στην ΕΕ διευκολύνεται από το γεγονός ότι η πλειονότητά τους έχει ήδη τύχει εφαρμογής στην ΕΕ μέσω των διατάξεων των οδηγιών περί πτηνών και οικοτόπων (ενδιαιτημάτων). Δεν θα χρειαστεί πρόσθετη ενωσιακή νομοθεσία. Όλες οι εκκρεμούσες εργασίες πρέπει να είναι σύμμορφες με το νομικό πλαίσιο της ΕΕ και να συνεκτιμούν τα σχέδια δράσης ανά είδος που υφίστανται σε επίπεδο ΕΕ, τα αποτελέσματα των έργων LIFE, τα μέτρα διατήρησης στις Ειδικές Ζώνες Προστασίας (ΕΖΠ), καθώς και τις εν εξελίξει πρωτοβουλίες που ενδεχομένως έχουν επιπτώσεις τόσο εντός, όσο και εκτός των ΕΖΠ, όπως είναι τα τεχνικά έργα στις ανεμογεννήτριες, στον επισιτισμό των όρνεων και στην αειφόρο γεωργία.

Το μέσο είναι ένα μη νομικά δεσμευτικό ΜΣ το οποίο περιέχει, μεταξύ άλλων, κατάλογο των γενικών μέτρων διατήρησης, ένα τμήμα σχετικό με την εφαρμογή του μνημονίου συμφωνίας και την κατάρτιση των εκθέσεων, καθώς και τις τελικές διατάξεις. Το εν λόγω μνημόνιο συμφωνίας συνοδεύεται από σχέδιο δράσης το οποίο περιλαμβάνει ειδικές δράσεις που πρέπει να τύχουν εφαρμογής από τα υπογεγραμμένα μέρη.

Εφόσον το ΜΣ εφαρμόζεται ορθά, αναμένεται ότι θα συμβάλει αποτελεσματικά στην προστασία των αποδημητικών αρπακτικών πτηνών στην Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική και ότι, ως εκ τούτου, θα συμβάλει στην επίτευξη των ενωσιακών στόχων πολιτικής, τόσο στην ΕΕ όσο και διεθνώς. Μεταξύ των στόχων αυτών συγκαταλέγονται η ενίσχυση των δεσμεύσεων της ΕΕ και της δράσης της για την παγκόσμια διατήρηση των πτηνών, την προαγωγή της διαχείρισης των αποδημητικών οδών και τη συνεργασία με τις διεθνείς συμβάσεις στον εν λόγω τομέα, όπως προκύπτουν από τα συμπεράσματα της συνδιάσκεψης επ’ ευκαιρία της 25ης επετείου της οδηγίας περί πτηνών, το 2004. Ως εκ τούτου, προτείνεται να καταστεί η ΕΕ υπογεγραμμένο μέρος στο εν λόγω ΜΣ κι αυτό θα επιτευχθεί με την υπογραφή εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία εκπροσωπεί την ΕΕ στη σύμβαση για τα αποδημητικά είδη. Η εν λόγω υπογραφή δεν αποκλείει το ενδεχόμενο γνωμοδότησης της Επιτροπής για το ζήτημα της μεταξύ των συνεδριάσεων διαδικασίας σε σχέση με την «μελλοντική δομή», που συνίσταται σε αξιολόγηση της οργάνωσης και των δραστηριοτήτων του ΜΣ και των μελών του· η εν λόγω διαδικασία δρομολογήθηκε κατά την 9η συνδιάσκεψη των μερών (CoP9) της σύμβασης, προκειμένου να διερευνηθούν οι δυνατότητες ενίσχυσης του ΜΣ και των συναφών συμφωνιών.

Λόγω της μη νομικώς δεσμευτικής φύσης τους, οι συμβολές στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης είναι εθελοντικές. Ωστόσο, εξυπακούεται ότι θα επιδιωχθεί η χρηματοδότηση της στήριξης των προβλεπόμενων προγραμμάτων διατήρησης. Σύμφωνα με το ΜΣ, τα υπογεγραμμένα μέρη θα επιδιώξουν να χρηματοδοτήσουν, από εθνικές και άλλες πηγές, την εφαρμογή, στο έδαφός τους, των μέτρων που είναι αναγκαία για τη διατήρηση των αρπακτικών πτηνών. Επιπλέον, θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια αλληλοϋποστήριξης στην εφαρμογή και χρηματοδότηση καίριων σημείων του σχεδίου δράσης. Πρέπει να επιδιωχθούν εθελοντικές συμβολές από τα υπογεγραμμένα μέρη και από τα κράτη της ζώνης εξάπλωσης, με την χρήση εσωτερικών δημοσιονομικών διαδικασιών, προκειμένου να καθοριστεί το εκάστοτε επίπεδο συμβολής. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) υποσχέθηκαν να μεριμνήσουν για την πλήρη κάλυψη του διοικητικού και θεσμικού κόστους μιας συντονιστικής μονάδας κατά την πρώτη τριετία. Το γραφείο αυτό βρίσκεται στο Άμπου Ντάμπι και άρχισε να λειτουργεί τον Ιούνιο του 2009. Η προσφορά αυτή καλύπτει τις ακόλουθες υπηρεσίες: Μισθοδοσία, συνεδριάσεις, δέσμευση χώρων, εξοπλισμός, προμήθεια υπολογιστών, επικοινωνίες, μεταφράσεις, έξοδα ταξιδίου μεταξύ Βόνης και Άμπου Ντάμπι και εκτέλεση προγράμματος μικρών χρηματοδοτήσεων, για το προσωπικό του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP)/CMS. Δεδομένου ότι τα ΗΑΕ θα στηρίξουν τουλάχιστον για μια συγκεκριμένη περίοδο το κόστος γραμματείας του εν λόγω ΜΣ, όλες οι άλλες εθελοντικές συνεισφορές θα αφιερωθούν απευθείας σε δράσεις εφαρμογής.

Κατόπιν τούτων, η Επιτροπή ζητά την άδεια του Συμβουλίου για την υπογραφή των δύο αυτών μνημονίων εξ ονόματος της ΕΕ.

[1] Η σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που ανήκουν στην άγρια πανίδα (CMS), η οποία υπεγράφη στη Βόνη στις 23 Ιουνίου 1979, απευθύνει έκκληση διεθνούς συνεργασίας για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών. Στο άρθρο IV παράγραφος 4 της σύμβασης ενθαρρύνονται τα υπογεγραμμένα μέρη να συνάπτουν συμφωνίες − συμπεριλαμβανομένων μη νομικώς δεσμευτικών διοικητικών συμφωνιών σχετικών με πληθυσμούς αποδημητικών ειδών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι μερικά από τα 113 συμβαλλόμενα μέρη στη CMS. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπροσωπεί την Ευρωπαϊκή Ένωση στη διεθνή αυτή σύμβαση.

[2] http://www.cms.int/species/sharks/MoU/Migratory_Shark_MoU_Eng.pdf

[3] Φαλαινοκαρχαρίας ( Rhincodon typus ), καρχαρίας προσκυνητής ( Cetorhinus maximus ), μεγάλος λευκός καρχαρίας ( Carcharodon carcharias ), Longfin Mako (Isurus paucus) , Shortfin Mako (Isurus oxyrinchus) , λάμνα (Lamna nasus) , ακανθώδες σκυλόψαρο (πληθυσμοί νοτίου ημισφαιρίου) (Squalus acanthias) .

[4] http://www.cms.int/species/sharks/MoU/Migratory_Shark_MoU_Eng.pdf.