Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τη μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης της αμπελοοινικής αγοράς ()

(95/C 110/09)

Στις 14 Ιουλίου 1994, και σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Φεβρουαρίου 1995, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Kienle.

Κατά την 323η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 22ας Φεβρουαρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 126 ψήφους υπέρ, 8 κατά και 13 αποχές.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Η ΟKE επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση κανονισμού για τη μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης της αμπελοοινικής αγοράς. Ωστόσο, η καθυστερημένη υποβολή της πρότασης, το Μάϊο, είχε σαν αποτέλεσμα να καθυστερήσουν στη συνέχεια και οι διαβουλεύσεις μεταξύ των ενδιαφερόμενων κοινοτικών οργάνων. Επιπλέον, δημιουργήθηκε πρόσθετη καθυστέρηση κατά την κατάρτιση των γνωμοδοτήσεων λόγω των ευρωεκλογών και λόγω της ανανέωσης της θητείας των μελών της ΟΚΕ.

1.2. Η ΟΚΕ διαφωνεί με τον ισχυρισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως διατυπώνεται στην αιτιολογική της έκθεση, ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο « Ανάπτυξη και μέλλον της πολιτικής στον αμπελοοινικό τομέα » [έγγρ. COM(94) 380 τελικό] της 22ας Ιουλίου 1993 συνάντησε την ευρεία συναίνεση των κοινοτικών οργάνων και των επαγγελματικών ενώσεων. Το αντίθετο συμβαίνει, και μάλιστα είναι λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έλαβε υπόψη ουσιαστικές προτάσεις της ΟΚΕ καθώς και το γεγονός ότι η πρόταση κανονισμού στηρίζεται ως επί το πλείστον στην ανακοίνωση της ίδιας της Επιτροπής.

1.3. Οι διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν έως σήμερα σχετικά με την πρόταση κανονισμού, στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έδειξαν ότι σχεδόν σε όλα τα κράτη μέλη που έχουν σημαντική δραστηριότητα στον αμπελοοινικό τομέα, υπάρχουν σοβαροί ενδοιασμοί έναντι της πρότασης και ορισμένα κράτη την απορρίπτουν εντελώς. Επίσης, η ΟΚΕ θεωρεί απαράδεκτες τις υποβληθείσες προτάσεις και καλεί την Επιτροπή, να προβεί σε ριζική τροποποίηση της πρότασης κανονισμού.

2. Παρατηρήσεις σχετικά με τις επιμέρους προτάσεις

2.1.

Βασικός στόχος της μεταρρύθμισης (αιτιολογικές σκέψεις)

2.1.1. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την κριτική του σχετικά με την προσέγγιση που επέλεξε η Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την οποία η ΟΚΕ διατύπωσε σαφώς στη γνωμοδότηση της 23ης Φεβρουαρίου 1994. Βέβαια, ο στόχος που επιδιώκει η Επιτροπή, δηλαδή η επαναφορά της ισορροπίας της αγοράς αξίζει να υποστηριχθεί, με την προϋπόθεση όμως ότι δεν προκαλεί μονομερή επιβάρυνση των ευρωπαίων παραγωγών. Ωστόσο, το αποτέλεσμα του προτεινόμενου συστήματος ποσοστώσεων που περιλαμβάνει ποσότητες αναφοράς οδηγεί ακριβώς σε αυτή τη μονομερή επιβάρυνση διότι, λόγω των διεθνών υποχρεώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποχρεώσεων που απορρέουν από τις αποφάσεις της ΓΣΔΕ, μόνο οι Ευρωπαίοι παραγωγοί θα πρέπει να υποστούν τις συνέπειες της μείωσης της παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της παύσης της καλλιέργειας γαιών.

Η ΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι σε περίπτωση υπάλληλων νομικών ρυθμίσεων δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί η ισορροπία της αγοράς μέσω κεντρικών κατευθύνσεων εκ μέρους της κοινοτικής διοίκησης. Κατά συνέπεια, πρέπει να αναζητηθεί μια διαφορετική προσέγγιση για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.1.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε θίξει στο έγγραφο συζήτησης που είχε καταρτίσει την εξάλειψη της γραφειοκρατίας, την υλοποίηση της επικουρικότητας και την ενίσχυση της ίδιας ευθύνης που φέρει η οικονομία ως περαιτέρω στόχους της μεταρρύθμισης της αμπελοοινικής αγοράς. Οι στόχοι αυτοί λαμβάνονται εντελώς ανεπαρκώς υπόψη στην πρόταση οδηγίας του Μαΐου 1994. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ αναπτύσσει στην παρούσα γνωμοδότηση προτάσεις με τις οποίες οι στόχοι αυτοί θα μπορούσαν να επιτευχθούν καλύτερα.

2.1.3. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει το αίτημά της να καταστεί ο προσανατολισμός προς την αγορά κεντρικό θέμα της μεταρρύθμισης. Τούτο σημαίνει την παραίτηση από τον κεντρικό προσανατολισμό της αγοράς.

2.1.3.1. Πιστεύει, αντίθετα ότι είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαίων παραγωγών οίνου σε διεθνές επίπεδο αλλά και σε σχέση με άλλα ποτά. Επίσης κρίνεται απαραίτητο να καταργηθούν και άλλα εμπόδια στον τομέα των συναλλαγών, όπως οι υψηλοί φόροι κατανάλωσης που ισχύουν σε ορισμένα κράτη μέλη ή η διαφορετική φορολογική επιβάρυνση των ποτών και να βελτιωθούν οι βασικοί όροι που ισχύουν από πλευράς παραγωγών αλλά και εμπορίας. Ο νέος αυτός προσανατολισμός της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα της αμπελοοινικής αγοράς πρέπει να εφαρμοσθεί το συντομότερο δυνατό και να ολοκληρωθεί εντός δεκαετούς μεταβατικής περιόδου.

2.1.4. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ του σαφούς διαχωρισμού μεταξύ της πολιτικής για τη διάρθρωση της αγοράς και της πολιτικής για την κοινωνική διάρθρωση. Εκτός από τους στόχους της πολιτικής της αγοράς, έχει σημασία να επιβραβευθούν οι προσπάθειες των οινοπαραγωγών για τη διατήρηση του τοπίου. Οι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να χρησιμοποιηθούν με σκοπό τη διατήρηση παραδοσιακών περιοχών αμπελοκαλλιέργειας οι οποίες, αν και αντιμετωπίζουν σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα, έχουν ιδιαίτερη σημασία για το περιβάλλον αλλά και για την οικονομική διάρθρωση αγροτικών περιοχών.

2.1.5. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί στοιχείο του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής και σε ορισμένες περιοχές μακρόχρονη παράδοση. Κάθε μεταρρύθμιση, επομένως, που δεν λαμβάνει υπόψη αυτή την πολιτιστική και παραδοσιακή πτυχή των περιοχών αμπελοκαλλιέργειας και της παρασκευής του οίνου είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Συνεπώς, η μεταρρύθμιση πρέπει να ενισχύει, με προσανατολισμό την επικουρικότητα, την ευθύνη των περιοχών της Ευρώπης για μία πολιτική ποιότητας προσανατολισμένης προς την αγορά. Τούτο σημαίνει συγχρόνως την απορρύθμιση και την εξάλειψη της γραφειοκρατίας σε όφελος μιας υπεύθυνης οικονομικής δραστηριότητας και πρωτοβουλίας.

2.1.6. Η ΟΚΕ προτείνει, λοιπόν, να ρυθμίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο μόνο εκείνα τα θέματα που είναι απαραίτητα για την καλή λειτουργία της κοινής αγοράς προς όφελος των καταναλωτών αλλά και της οικονομίας. Γενικά οι ρυθμίσεις πρέπει να θεσπίζονται σε όσο δυνατό χαμηλότερο περιφερειακό επίπεδο. Οι προτάσεις της Επιτροπής δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τα αιτήματα αυτά.

2.2.

Περιφερειακά προγράμματα προσαρμογής (Τίτλος Ι)

2.2.1. Προτείνεται να διευκρινισθεί με ακρίβεια ο όρος « περιφέρεια », ώστε να μην υπάρξει σύγχυση σχετικά με τον προσανατολισμό και τους υπεύθυνους των περιφερειακών προγραμμάτων. Η ΟΚΕ δεν αμφιβάλλει ότι για ορισμένες περιοχές αμπελοκαλλιέργειας τα περιφερειακά προγράμματα προσαρμογής είναι απαραίτητα. Ωστόσο, τα προτεινόμενα προγράμματα αντιτίθενται στους στόχους της απορρύθμισης και της επικουρικότητας. Για να υπάρξει σαφής διαχωρισμός μεταξύ της πολιτικής της αγοράς και της κοινωνικής πολιτικής η ΟΚΕ προτείνει να διαχωριστούν τα προγράμματα που προτείνει η Επιτροπή σε προγράμματα αναδιάρθρωσης της αγοράς και σε προγράμματα αναδιάρθρωσης του κοινωνικού τομέα. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται να προβλεφθούν επαρκείς κοινοτικοί πόροι. Η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να συνεχισθεί η πρόσθετη συγχρηματοδότηση με εθνικούς ή περιφερειακούς πόρους. Αντιθέτως, οι επεμβάσεις στην αγορά θα πρέπει να χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από το ΕΓΤΠΕ.

2.2.2. Συγχρόνως, η ΟΚΕ προτείνει να περιοριστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση στην πρόταση μιας σειράς προαιρετικών μέτρων τα οποία θα μπορούν να εφαρμοσθούν σε περιοχές αμπελοκαλλιέργειας. Θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα, ώστε η διεργασία της μεταρρύθμισης να μην επιδράσει αρνητικά στον κοινωνικό τομέα ή στις περιοχές.

2.2.3. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός ευρωπαϊκού προγράμματος που να ενισχύει τους οινοπαραγωγούς οι οποίοι ασχολούνται με την αμπελοκαλλιέργεια κάτω από μειονεκτικές συνθήκες. Στις συνθήκες αυτές υπάγονται η αμπελοκαλλιέργεια σε εκτάσεις με έντονη κλίση ή σε εκτάσεις που κινδυνεύουν από διάβρωση. Σκοπός του προγράμματος αυτού θα πρέπει να είναι να αποφευχθεί η εγκατάλειψη της αμπελοκαλλιέργειας σε περιοχές που αποτελεί παραδοσιακή οικονομική δραστηριότητα για λόγους κόστους με αποτέλεσμα να φυτευφθούν άλλες εκτάσεις που δημιουργούν χαμηλότερο κόστος αλλά είναι λιγότερο κατάλληλες για αμπελοκαλλιέργειες. Εξάλλου το πρόγραμμα θα πρέπει να ανταμείψει την προσπάθεια των αμπελοκαλλιεργητών να διατηρήσουν το τοπίο σε αυτές τις παραδοσιακές περιοχές οι οποίες συχνά αποτελούν σημαντικά θέρετρα αναψυχής και τουρισμού.

2.2.4. Η ΟΚΕ ζητά να καταρτισθεί ειδικό πρόγραμμα αμπελοκαλλιέργειας που να ενθαρρύνει τις μεθόδους καλλιέργειας που σέβονται την προστασία του περιβάλλοντος. Κατά κανόνα και σήμερα ήδη οι αμπελοοινοπαραγωγοί λαμβάνουν μέριμνα ώστε η παραγωγή τους να ανταποκρίνεται στις τοπικές συνθήκες και να μην εξαντλεί το έδαφος. Το περιβαλλοντικό πρόγραμμα θα πρέπει να συμβάλει στην προστασία και στη διατήρηση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων μέσω της δραστηριότητας των οινοπαραγωγών. Για το σκοπό αυτό θεωρείται αναγκαίο να δημιουργηθούν οι απαραίτητες βασικές πολιτικές συνθήκες με βάση την επιστήμη και την διαβούλευση.

2.2.5. Η ΟΚΕ συνιστά να διατεθούν οι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να βελτιωθούν οι διαρθρώσεις της εμπορίας στις οινοπαραγωγικές περιοχές. Γενικό χαρακτηριστικό στοιχείο της οινοπαραγωγής είναι η ύπαρξη μικρών επιχειρήσεων. Το γεγονός αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο να βρεθούν οι επιχειρήσεις αυτές σε απόλυτη εξάρτηση από την ζήτηση η οποία χαρακτηρίζεται από τεράστιες διαδικασίες συγκέντρωσης. Για να αποφευχθεί το φαινόμενο αυτό χρειάζεται να ληφθούν δραστικά μέτρα για την δημιουργία πιο ανταγωνιστικών διαρθρώσεων προσφοράς στις οινοπαραγωγικές περιοχές.

2.2.6. Η ΟΚΕ προτείνει να προσαρμοστούν τα προγράμματα κοινωνικού περιεχομένου που αφορούν τον γεωργικό τομέα στις ειδικές ανάγκες της οινοπαραγωγής. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, εκείνα που αποβλέπουν στην ενίσχυση νέων επιχειρηματιών καθώς και τα μέτρα για την εξασφάλιση της συντάξεως γήρατος των οινοπαραγωγών στις χώρες που δεν υπάρχει γενική ασφαλιστική κάλυψη για όλους τους κατοίκους.

2.2.7. Κατά την μεταβατική περίοδο προτείνεται να ισχύει προαιρετικό πρόγραμμα εκρίζωσης, ώστε να ενισχυθεί η προσαρμογή του αριθμού εκτάσεων αμπελοκαλλιέργειας στις συνθήκες της αγοράς. Οι διαρθρωτικές και κοινωνικοοικονομικές διαφορές θα μπορούσαν να ληφθούν καλύτερα υπόψη μέσω της « περιφερειοποίησης » των επιδοτήσεων. Οι επιδοτήσεις πρέπει να κυμαίνονται στην αρχή σε ύψος που να δημιουργεί κίνητρα και να μειώνονται σταδιακά έως το τέλος της μεταβατικής περιόδου. Το πρόγραμμα της εκρίζωσης θα πρέπει να τα διαχειρίζονται οι αρμόδιες αρχές των περιοχών αμπελοκαλλιέργειας ώστε να αποφεύγονται αρνητικές συνέπειες στη διάρθρωση της παραγωγής αυτής. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποκλείσουν ορισμένες περιοχές ή τμήματα περιοχών από τα προγράμματα εκρίζωσης σε περίπτωση που ο μέσος όρος εκριζώσεων τα τελευταία χρόνια ήταν υψηλότερος του συνηθισμένου ή που οι περιοχές αυτές πρέπει να διατηρηθούν ανεπαφείς για τη διασφάλιση της ποιότητας και των παραδοσιακών οινοπαραγωγικών διαρθρώσεων ή για την προστασία του περιβάλλοντος.

2.2.8. Όπως και αν έχουν τα πράγματα, φαίνεται ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει τα των προτέρων μια πλήρης, ακριβής και επίκαιρη γνώση όλων των βασικών δεδομένων που αφορούν τις αμπελουργικές εκτάσεις οι οποίες έχουν υποστεί εκρίζωση καθώς και την έκταση και την τοποθεσία των αμπελώνων που υπάρχουν κατά παράβαση των διατάξεων.

Η γνώση των δεδομένων αυτών επιτρέπει τη λήψη περισσότερο ολοκληρωμένων αποφάσεων σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται.

2.3.

Κανόνες οινολογικών διαδικασιών και επεξεργασίας (Τίτλος ΙΙ)

2.3.1. Η ΟΚΕ επισημαίνει με έμφαση ότι κατά τον προσδιορισμό των συνθηκών παραγωγής και την έγκριση οινολογικών μονάδων (κατώτερος φυσικός αλκοολικός τίτλος, εμπλουτισμός, αύξηση της οξύτητας κ.λ.π.) πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές που υφίστανται μεταξύ των ευρωπαϊκών οινοπαραγωγικών περιοχών όσον αφορά την τοποθεσία και τις κλιματολογικές και καιρικές συνθήκες.

2.3.2. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ δε συμφωνεί με την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι είναι δυνατό να μειωθεί ο αριθμός των οινοπαραγωγικών ζωνών από 7 σε 3 και να εναρμονισθούν ο κατώτερος φυσικός αλκοολικός τίτλος και οι οινολογικές διαδικασίες.

2.3.3. Αντίθετα, τάσσεται υπέρ της εποπτείας της ταξινόμησης των αμπελουργικών ζωνών με βάση αντικειμενικά κριτήρια (βλ. γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ της 27ης Οκτωβρίου 1988 σχετικά με τον περιορισμό των αμπελουργικών ζωνών στην Κοινότητα).

2.3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί τις οινολογικές πρακτικές ως σημαντικό μέσο για την προώθηση μιας ποιοτικής πολιτικής.

2.3.5. Πιστεύει ότι η χρήση οινολογικών πρακτικών που επιδιώκουν την αύξηση της ποσότητας, δεν εξυπηρετεί τη βελτίωση της ποιότητας και αντιτίθενται στους στόχους της ρύθμισης του αμπελοοινικού τομέα. Συνεπώς, η χρήση οινολογικών πρακτικών πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο και να χρησιμοποιείται μόνο ως εξισορρόπηση για τις καιρικές και κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν το συγκεκριμένο έτος εσοδείας.

2.3.6. Θεωρεί ότι, προκειμένου να αποφευχθεί κατάχρηση των μεθόδων εμπλουτισμού, ο εμπλουτισμός πρέπει να επιτρέπεται μόνο για οίνους, για τους οποίους ισχύουν ανώτατα όρια απόδοσης ανά εκτάριο.

2.3.7. Η ΟΚΕ γνωρίζει ότι για κάθε διαδικασία εμπλουτισμού, υφίστανται διαφορετικές παραδόσεις, εμπειρίες και εκτιμήσεις.

2.3.8. Έτσι, οι αμπελουργικές περιοχές, στις οποίες ο εμπλουτισμός ούτε χρειάζεται, ούτε επιτρέπεται ή πραγματοποιείται μόνο σε συμπυκνωμένο μούστο, απορρίπτουν πλήρως την διόρθωση του σακχαρικού τίτλου. Αντίθετα, οι περιοχές όπου η διόρθωση επιτρέπεται, προτιμούν τη μέθοδο αυτή από τον εμπλουτισμό με συμπυκνώματα.

2.3.9. Μια επέκταση της διόρθρωσης του σακχαρικού τίτλου στο σύνολο της ΕΕ δεν συνιστάται διότι τούτο δεν λαμβάνει υπόψη ούτε τις κλιματικές ούτε τις γεωγραφικές συνθήκες που διαφέρουν, ούτε τις παραδοσιακές μεθόδους. Οι όροι πρόσβασης στην διόρθωση του σακχαρικού τίτλου που ισχύουν μέχρι τώρα πρέπει να διατηρηθούν ως έχουν. Η προσθήκη σακχαρόζης πρέπει να διαφυλαχθεί στις περιοχές, που ήδη πριν από την ΚΟΑ για τον οίνο, χρησιμοποιούσαν τη μέθοδο της διόρθωσης.

Για να αποφευχθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού από τα διάφορα κράτη παραγωγής της ΕΕ οι ενισχύσεις για τον συμπυκνωμένο μούστο και τον ανακαθαρισμένο συμπυκνωμένο μούστο πρέπει να διατηρηθούν.

Για να ενημερώνονται δεόντως οι καταναλωτές σχετικά με την εφαρμοζόμενη διαδικασία εμπλουτισμού πρέπει το Συμβούλιο Υπουργών να υιοθετήσει σχετική διάταξη στον κανονισμό για την επισήμανση του οίνου.

2.4.

Παρεμβάσεις και άλλα μέτρα εξυγίανσης της αγοράς (Τίτλος ΙΙΙ)

2.4.1. Με βάση τις εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί, η OKE κρίνει ότι τα προαιρετικά και υποχρεωτικά μέτρα παρέμβασης δεν αποτελούν κατάλληλα μέσα για την εξυγίανση της αγοράς. Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την καθιέρωση συστήματος ποσοστώσεων με ποσότητες αναφοράς, σε συνδυασμό με την υποχρεωτική απόσταξη αποτελεί βήμα προς λάθος κατεύθυνση. Αντί να καταργηθεί η καθοδήγηση της αγοράς και η γραφειοκρατία δημιουργούνται νέα υποχρεωτικά διοικητικά μέτρα, επεμβάσεις στην αγορά και νέα μέσα διοίκησης.

2.4.1.1. Για την κοινοτική αγορά οίνου, η οποία - συνεπεία της GATT - οφείλει να επιτρέπει τη διενέργεια ενός ελεύθερου εξωτερικού εμπορίου, η επιβολή παραγωγικών ποσοστώσεων (ποσοτήτων αναφοράς) συνιστά ένα εντελώς ακατάλληλο ρυθμιστικό μηχανισμό.

2.4.1.2. Σε περίπτωση που επιβεβαιωθούν οι απαισιόδοξες προβλέψεις της Επιτροπής όσον αφορά την κατανάλωση και αυξηθούν, ταυτόχρονα, οι εισαγωγές από τρίτες χώρες (π.χ. Ανατολική Ευρώπη, Αμερική), οι οινοπαραγωγοί θα πρέπει να επωμισθούν μόνοι τις συνέπειες της έλλειψης ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Οι ποσοστώσεις των ευρωπαίων οινοπαραγωγών θα μειώνονταν ακόμη και στην περίπτωση που η αύξηση της κατανάλωσης στην ΕΕ ήταν ελαφρά αλλά ο ρυθμός αύξησης των εισαγωγών ταχύτερος.

2.4.1.3. Με την επιβολή ποσοστώσεων για τον οίνο δεν λαμβάνονται υπόψη ο δυναμισμός της αγοράς του τομέα ούτε η ποικιλομορφία των προϊόντων.

2.4.1.4. Εκτός από αυτές τις βασικές επιφυλάξεις που έχει κατά της επιβολής ποσοστώσεων, η ΟΚΕ διακατέχεται από το φόβο ότι μια παρόμοια ρύθμιση θα δημιουργούσε νέες εντάσεις μεταξύ των διαφόρων οινοπαραγωγικών περιφερειών της Ευρώπης. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί συμφωνία ούτε καν σχετικά με την ποσότητα αναφοράς για τις ποσοστώσεις και την κατανομή τους, τόσο μεταξύ, όσο και εντός των κρατών μελών της Ένωσης.

2.4.2. Επιπλέον, η ΟΚΕ ζητά να απλουστευθεί το ταχύτερο όλο το σύστημα παρέμβασης. Θα πρέπει να προβλεφθούν δύο είδη αποστάξεως : μια « προληπτική » προαιρετικού χαρακτήρα, που θα πρέπει να πραγματοποιείται στην αρχή του γεωργικού έτους και σε ελκυστική τιμή 7 μια « υποχρεωτική » της οποίας η τιμή θα πρέπει να καθορίζεται σε συνάρτηση με τα πλεονάσματα που πρέπει να απορροφηθούν και οπωσδήποτε σε χαμηλότερη τιμή από εκείνη που ισχύει για την « προληπτική ».

Η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι πρέπει οπωσδήποτε να διατηρηθεί η ενίσχυση για την ιδιωτική αποθεματοποίηση ως συνδετικό μέτρο μεταξύ πλεονασματικών ετών και ετών μικρότερης εσοδείας.

2.4.3. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η απόσταξη των υποπροϊόντων της παρασκευής οίνου καθώς και η απόσταξη των ποσοτήτων που υπερβαίνουν την απόδοση ανά εκτάριο αποτελούν μέτρα της ποιοτικής πολιτικής. Επομένως, οι ποσότητες αυτές δεν επιτρέπεται να λαμβάνουν ενισχύσεις από όργανα παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.5.

Προώθηση των προϊόντων ποιότητας (Τίτλος ΙV)

2.5.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή διευκρινίζει τις προτάσεις της για την προώθηση των προϊόντων ποιότητας. Αποτελούν ένα σωστό βήμα προς την βελτίωση των βασικών όρων για την εμπορία των προϊόντων της αμπέλου. Οι προτάσεις δεν ανταποκρίνονται ωστόσο στο αίτημα της ΟΚΕ όπως η εμπορία των προϊόντων της αμπέλου αποτελέσει κεντρικό θέμα της εξυγίανσης της οινοπαραγωγικής αγοράς.

2.5.2. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την πρότασή της να καταρτισθεί ολοκληρωμένο γενικό πρόγραμμα για την ενίσχυση της εμπορίας προϊόντων οίνου. Βασικά στοιχεία του προγράμματος θα είναι η έρευνα της αγοράς, στρατηγικές πληροφόρησης και επικοινωνίας καθώς και μέτρα στήριξης της παραγωγής και της διάθεσης στην αγορά που ασκούν οι οινοπαραγωγικές επιχειρήσεις. Στο πρόγραμμα αυτό χρειάζεται να συμπεριληφθεί και η εξάλειψη των νομικών, οικονομικών και φορολογικών εμποδίων για τη διάθεση στην αγορά.

2.5.3. Διαπιστώνει, επίσης, ότι εξακολουθούν να μην υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη της αγοράς και της κατανάλωσης που μπορούν να αποκτηθούν μόνο μέσω ενός φιλόδοξου προγράμματος έρευνας και διερεύνησης της αγοράς. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να συμπεριλαμβάνουν τις εξελίξεις στα σημεία πώλησης καθώς και στα σημεία κατανάλωσης (εστιατόρια, ιδιωτικά νοικοκυριά) καθώς και την ανάλυση των κινήτρων που επηρεάζουν την αλλαγή συμπεριφοράς των καταναλωτών.

2.5.4. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της κατάρτισης ενός προγράμματος πληροφόρησης και διαφώτισης, σχετικά με τα πλεονεκτήματα της κατανάλωσης οίνου με μέτρο στον κύκλο μιας συνειδητής διατροφής καθώς και σχετικά με τους κινδύνους της κατάχρησης.

2.5.5. Ωστόσο, για να γίνει δυνατό να υλοποιηθούν όλα αυτά τα προγράμματα έρευνας και ενημέρωσης, πιστεύει ότι είναι αναγκαίο να αυξηθούν σε σημαντικό βαθμό οι πιστώσεις που προβλέπει η Επιτροπή.

2.5.6. Η ΟΚΕ κρίνει ότι ο υψηλός φόρος κατανάλωσης επί του οίνου αποτελεί εμπόδιο για την εμπορία. Η καθιέρωση φόρου κατανάλωσης επί του οίνου, που εξετάζεται στους κόλπους της Επιτροπής, σε κράτη μέλη στα οποία έως σήμερα δεν επιβάλλεται παρόμοιος φόρος περιορίζει όλα τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των συνθηκών εμπορίας του οίνου. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή και το Συμβούλιο των Υπουργών να αναπροσανατολίσουν την πολιτική τους σχετικά με τον φόρο κατανάλωσης επί του οίνου και να την προσαρμόσουν στους στόχους της μεταρρύθμισης της κοινής οργάνωσης της αμπελοοινικής αγοράς.

2.5.7. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι, όσον αφορά την περιγραφή και την παρουσίαση των διαφόρων κατηγοριών οίνου, σε κοινοτικό επίπεδο ισχύουν σήμερα διαφορετικές διατάξεις, ενώ σε ορισμένους τομείς εξακολουθούν να είναι αρμόδια τα κράτη μέλη. Γι` αυτό και είναι απαραίτητο να εξετασθούν οι πολλές και διάφορες διατάξεις που ισχύουν σήμερα και να προβλεφθεί η δημιουργία ενός κοινού νομικού πλαισίου για την περιγραφή και την παρουσίαση όλων των κατηγοριών οίνου. Η επανεπεξεργασία των ισχυουσών διατάξεων πρέπει να πραγματοποιηθεί, εκτός άλλων, και υπό το πρίσμα της πληροφόρησης των καταναλωτών και των αρχών της σύγχρονης έρευνας στην αγορά. Αυτό ισχύει και για την περιγραφή συστατικών που πρόκειται να ρυθμιστεί σύμφωνα με την οδηγία περί επισήμανσης. Ιδιαιτέρως πρέπει να μελετηθεί η χαλάρωση της μέχρι τούδε ισχύουσας αρχής της απαγόρευσης (απαγορεύονται όλες οι ενδείξεις οι οποίες δεν επιτρέπονται ρητώς) μέσω μιας ρύθμισης ανάλογης με αυτήν που ισχύει για τους αφρώδεις οίνους, η οποία - παράλληλα με τις υποχρεωτικές - επιτρέπει και την αναγραφή περαιτέρω ενδείξεων, εφόσον δεν τίθεται θέμα κατάχρησης των διατάξεων.

2.6.

Διεπαγγελματικές οργανώσεις και συμφωνίες (Τίτλος V)

2.6.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι τα μέτρα που αποσκοπούν στην ανάληψη ιδίας ευθύνης στον αμπελοοινικό τομέα όσον αφορά την προσαρμογή της προσφοράς και της ζήτησης καθώς και στην αυτοδιαχείριση των διαρθώσεων παραγωγής, εμπορίας και διάθεσης στην αγορά, αποτελούν σημαντικά βήματα προς την απορρύθμιση και την επικουρικότητα στο αμπελοοινικό δίκαιο.

2.6.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι δεν είναι απαραίτητο οι κανόνες για την αναγνώριση και την δραστηριότητα των οργανώσεων αυτών να αναφέρονται λεπτομερώς στο έγγραφο της μεταρρύθμισης. Προτείνεται, αντίθετα, να περιληφθεί στον βασικό κανονισμό απλώς μια γενική ρύθμιση σχετικά με την έγκριση επαγγελματικών ενώσεων και να εξετασθούν οι διατάξεις εφαρμογής μετά από την υιοθέτηση της μεταρρύθμισης.

3. Τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 (Τίτλος VI)

3.1. Στο βαθμό που η Ευρωπαϊκή Ένωση αποποιηθεί τον κεντρικό προσανατολισμό της ευρωπαϊκής αγοράς οίνου θα ήταν δυνατό να απλουστευθεί ουσιαστικά το ισχύον δαπανηρό στατιστικό σύστημα για την παρακολούθηση των εξελίξεων που σημειώνονται όσον αφορά το ποσοστό της καλλιέργειας αμπέλων. Επομένως, είναι αναγκαίο να απλουστευθεί ο μηχανισμός που προτείνεται σχετικά με την

- αξιολόγηση της παραγωγής της ποσότητας διαφόρων αμπελουργικών προϊόντων,

- των βιομηχανικών χρήσεων αυτών των προϊόντων,

- της εξέλιξης της κατανάλωσης των οίνων και άλλων προϊόντων που καταναλίσκονται στη φυσική τους κατάσταση,

- της διαχείρισης της αγοράς για την πραγματοποίηση των επιθυμητών προσαρμογών της προσφοράς καθώς και για τη ανάληψη ενεργειών για την προώθηση της κατανάλωσης.

Οι εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί έως σήμερα σχετικά με τις δηλώσεις των επιχειρήσεων έδειξαν ότι η αξιολόγηση των πληροφοριών των δηλώσεων αυτών είναι δαπανηρή και χρονοβόρα. Επομένως, κρίνεται σκοπιμότερο λόγω του δυναμισμού της αγοράς να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος της δειγματοληπτικής έρευνας και των ομάδων αξιολόγησης.

3.2. Η πρόταση της Επιτροπής να παραταθεί η απαγόρευση των αναφυτεύσεων αμπέλων επιδοκιμάζεται. Ιδίως κατά τη μεταβατική περίοδο προσαρμογής από μία κατευθυνόμενη αγορά προς μία φιλελεύθερη αγορά που λειτουργεί με την ευθύνη των τοπικών παραγόντων της αμπελοοινικής οικονομίας, δεν θα πρέπει να διακυβευθεί η πρόοδος της προσαρμογής μέσω τοπικών ή περιφερειακών επεκτάσεων της καλλιέργειας αμπέλου.

3.3. Το δικαίωμα αναφύτευσης καθώς και η μεταβίβαση του δικαιώματος αναφύτευσης πρέπει να ισχύει απεριόριστα ώστε να καλλιεργούνται μόνο οι καλύτερες εκτάσεις στις περιοχές οινοκαλλιέργειας όπως απαιτεί η πολιτική ποιότητας. Η Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει να έχει την ευχέρεια να περιορίζει τα δικαιώματα αναφύτευσης με σκόπο την προσαρμογή των δυνατοτήτων οινοπαραγωγής στις απαιτήσεις της αγοράς. Η διαμόρφωση και η αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Δικαίου στον τομέα της αναφύτευσης είναι ανάγκη να ελέγχεται σε τοπικό επίπεδο.

3.4. Η ταξινόμηση των αμπέλων ανά είδος χρειάζεται να πραγματοποιείται σύμφωνα με διαδικασία που θα ισχύει σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η εφαρμογή της ταξινόμησης θα επαφίεται στις περιφέρειες.

4. Καθεστώς παύσης της καλλιέργειας αμπελουργικών εκτάσεων εκτός του πλαισίου των περιφερειακών προγραμμάτων (Τίτλος VII)

Όπως αναφέρεται και στις παρατηρήσεις σχετικά με τον Τίτλο Ι, η ΟΚΕ υποστηρίζει μόνο το προαιρετικό πρόγραμμα εκρίζωσης, ανεξάρτητα από τα περιφερειακά προγράμματα. Το ύψος της πριμοδότησης δεν θεωρείται ωστόσο ικανοποιητικό ώστε να επιτευχθεί ουσιαστική αξιοποίηση του προγράμματος.

5. Τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 823/87 (Τίτλος VIII)

Η ΟΚΕ τονίζει ότι σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας η διαμόρφωση της ρύθμισης σχετικά με την απόδοση ανά εκτάριο θα εναπόκειται στην ευθύνη των περιφερειών. Επομένως, κάθε κανόνας που συντελεί σε ακόμη μεγαλύτερο περιορισμό της διακριτικής ευχέρειας των κρατών μελών απορρίπτεται.

6. Τροποποίηση του Κανονισμού ΕΟΚ αριθ. 2048/89 (Τίτλος ΙΧ)

Η ΟΚΕ υποστηρίζει κάθε μέτρο που συμβάλλει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ελέγχου καθώς και στη ίση εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Ωστόσο, θεωρεί ότι τα προτεινόμενα προγράμματα μάλλον προσθέτουν και άλλες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Προτείνει να εξετασθεί η δυνατότητα απλούστευσης των νομικών διατάξεων σχετικά με τη δήλωση, τον λογιστικό έλεγχο, τα συνοδευτικά έγγραφα και τα μέτρα για την εποπτεία της αμπελοκαλλιέργειας. Επίσης, πρέπει το συντομότερο δυνατό να βελτιωθεί η συνεργασία των αρμόδιων αρχών εποπτείας των κρατών μελών.

7. Απλουστευμένο αμπελουργικό μητρώο (Τίτλος Χ)

Η απλούστευση του αμπελουργικού μητρώου ανήκει στους στόχους με τους οποίους θα επιτευχθεί η απορρύθμιση και η εξάλειψη της γραφειοκρατίας στον τομέα της αμπελοοινικής νομοθεσίας. Ανεξάρτητα από την απλούστευση του ευρωπαϊκού δικαίου θα πρέπει τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες να έχουν τη διακριτική ευχέρεια να υιοθετούν πιο προηγμένες διατάξεις για την διαχείριση της αγοράς.

8. Τελικές παρατηρήσεις

8.1. Η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να επισπεύσει τις διαβουλεύσεις σχετικά με την μεταρρύθμιση της αμπελοοινικής νομοθεσίας και να την ολοκληρώσει το συντομότερο δυνατό. Διότι η ευρωπαϊκή αμπελοοινική οικονομία χρειάζεται κατάλληλους γενικούς όρους για το μέλλον.

8.2. Οι διαβουλεύσεις πρέπει να διεξαχθούν με πνεύμα διαλόγου, ώστε να επιτευχθεί, όπως ζητεί και η Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ανεύρεση λύσεων που υποστηρίζονται από κοινού. Η ανοικτή σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ των διαφόρων περιοχών αμπελοκαλλιέργειας βλάπτει, σε τελική ανάλυση, όλες τις περιοχές αμπελοκαλλιέργειας αλλά και στη φήμη του πολιτιστικού αγαθού που αποτελεί το κρασί.

Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 194 της 16. 7. 1994, σ. 1.