Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Η καινοτομία στο πλαίσιο της οικονομίας της γνώσης"

(2001/C 253/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με θέμα "Η καινοτομία στο πλαίσιο της οικονομίας της γνώσης" (COM(2000) 567 τελικό)·

Έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής με τίτλο "Οι τάσεις στην ευρωπαϊκή πολιτική καινοτομίας και το κλίμα καινοτομίας στην ΕΕ" (SEC 2000, 1564)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής, της 26ης Σεπτεμβρίου 2000, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το θέμα αυτό, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 1 της Συνθήκης·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της Επιτροπής των Περιφερειών της 13ης Ιουνίου 2000 και την απόφαση του Προέδρου της 15ης Νοεμβρίου 2000 να αναθέσει στην επιτροπή 6 "Απασχόληση, οικονομική πολιτική, ενιαία αγορά, βιομηχανία, ΜΜΕ", σε συνεργασία με την επιτροπή 5 "Κοινωνική πολιτική, δημόσια υγεία, προστασία των καταναλωτών, έρευνα, τουρισμός", την κατάρτιση σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα "Πράσινη Βίβλος για την καινοτομία" (COM(1995) 688 τελικό)(1)·

Έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της σχετικά με το "Πρώτο σχέδιο δράσης για την καινοτομία στην Ευρώπη"(COM(96) 589 τελικό)(2)·

έχοντας υπόψη την πρόσθετη γνωμοδότηση (CdR 419/2000 rév.) που υιοθέτησε η επιτροπή 5 στις 5 Φεβρουαρίου 2001 με βάση εισηγητική έκθεση της κας Piikivi (FIN/PES)·

Έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 468/2000 rév.) που υιοθέτησε η επιτροπή 6 στις 19 Φεβρουαρίου 2001 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Keymer, (ΗΒ - PPE)·

κατά την 38η σύνοδο ολομέλειας της 4ης και 5ης Απριλίου 2001 (συνεδρίαση της 4ης Απριλίου) υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

ΑΠΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Γενικές πτυχές της πολιτικής για την καινοτομία

1. Η ΕΤΠ χαίρει για την ευκαιρία που της δίνεται να σχολιάσει τη σημαντική αυτή ανακοίνωση. Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε το 1996 σχετικά με την Πράσινη Βίβλο για την καινοτομία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΤΠ τόνιζε το σημαντικό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης στον τομέα των πολιτικών για την καινοτομία. Η ΕΤΠ εξακολούθησε να τονίζει το ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης στις επακόλουθες γνωμοδοτήσεις της για την καινοτομία.

2. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η εν λόγω ανακοίνωση είναι, σε γενικές γραμμές, τεκμηριωμένη με ορθές προτάσεις με σκοπό να βελτιωθεί η απόδοση της ΕΕ και των κατ' ιδίαν κρατών μελών στον τομέα της καινοτομίας. Γενικά, φαίνεται ότι αντικατοπτρίζει τη γενικότερη επίγνωση που έχουν όλοι οι σχετικοί φορείς και οι οργανώσεις που ασχολούνται με τον τομέα αυτό.

3. Ωστόσο, η ΕΤΠ θεωρεί ότι πρέπει να καταβληθεί μια συντονισμένη προσπάθεια προκειμένου να επιταθεί η συνοχή της καινοτομίας και των άλλων συναφών πολιτικών. Οι οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές για τη συνοχή έχουν σημασία διότι βοηθούν στη διαμόρφωση του πλαισίου εντός του οποίου μπορούν να δημιουργηθούν νέοι πυρήνες οικονομικής δραστηριότητας. Τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά Ταμεία, π.χ., είχαν καίρια σημασία για τη δημιουργία των έργων υποδομής που βοηθούν τις παρακμάζουσες και καθυστερημένες περιφέρειες και περιοχές να δώσουν νέα ζωή στις παραδοσιακές βιομηχανίες και να αναπτύξουν νέους τομείς υψηλής τεχνολογίας. Οι πολιτικές στον τομέα των προσόντων έχουν σημασία διότι πηγή κάθε καινοτομίας είναι η εφαρμογή του ανθρώπινου νου.

4. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι οι πέντε προτεινόμενοι στόχοι προτεραιότητας είναι οι κατάλληλοι διότι αποτελούν σκέλος ενός συνεκτικού συστήματος στήριξης της καινοτομίας και αντικατοπτρίζουν τα καίρια ζητήματα που αντιμετωπίζει το σύνολο της Ευρώπης. Βέβαια, τα διάφορα κράτη μέλη δίνουν διαφορετική έμφαση στο θέμα αυτό ανάλογα με τα συστήματά τους και τις συγκυρίες τους. Η συστημική άποψη της καινοτομίας που στηρίζεται στη διαρκή βελτίωση των διαδικασιών και συνεπάγεται όχι μόνο την ανάγκη αύξησης των ατομικών γνώσεων των ατόμων αλλά, επίσης, και την ανάπτυξη της συλλογικής γνώσης, θεωρείται ως η πλέον πολύτιμη μεθοδολογία για την ανάπτυξη πολιτικών και στρατηγικών στον τομέα της καινοτομίας. Συνεπώς, ο ρόλος της ΕΕ και των κρατών μελών είναι η επικέντρωση της προσοχής στη δημιουργία των ορθών γενικών όρων που θα συμβάλουν στη στήριξη της καινοτομίας πράγμα που συνεπάγεται βεβαίως τη θέσπιση ενιαίων κανόνων.

5. Οι τοπικές αυτοδιοικήσεις πρέπει να επικεντρωθούν στη λήψη τοπικών ειδικών δράσεων όπως η άρση των εμποδίων για την αποτελεσματική λειτουργία του τοπικού και περιφερειακού συστήματος καινοτομίας. Συνεπώς, η ΕΤΠ κρίνει ότι οι πολιτικές προώθησης της καινοτομίας πρέπει πάντοτε να χαράσσονται με επαρκή ελαστικότητα ώστε να δίδεται η δυνατότητα στις τοπικές αυτοδιοικήσεις να σχεδιάζουν τα δικά τους συστήματα στήριξης ανάλογα με τις ανάγκες τους.

6. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η καινοτομία είναι η καίρια διεργασία δια της οποίας συνδέεται η έρευνα με την επιχείρηση και καθιστά δυνατή τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, αγαθών, και υπηρεσιών. Συνεπώς, η πολιτική προώθησης της καινοτομίας πρέπει να έχει στρατηγικό χαρακτήρα και όχι τομεακό και, κατά συνέπεια, πρέπει να δοθεί έμφαση στη διασφάλιση μιας ολοκληρωμένης και συνεκτικής προσέγγισης σε όλα τα επίπεδα.

7. Συγκεκριμένα, η ΕΤΠ θεωρεί ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο στρατηγικό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης όσον αφορά την προώθηση και ενθάρρυνση της καινοτομίας. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν την άμεση ευθύνη για πολλές από τις λειτουργίες που θα συμβάλουν στο σύστημα στήριξης της καινοτομίας. Οι λειτουργίες αυτές περιλαμβάνουν την οικονομική ανάπτυξη, την εκπαίδευση και την κατάρτιση, την ανάπτυξη επιστημονικών, τεχνολογικών, και επιχειρηματικών κέντρων, και την χωροταξία προκειμένου να διευκολυνθεί η προσέλκυση επενδύσεων και η δημιουργία πυρήνων, κ.λπ. Μολονότι τα συστήματα και οι διαρθρώσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, ωστόσο, η κοινή τους ευθύνη είναι να δρουν κατά τρόπο στρατηγικό συνενώνοντας τις ποικίλες αυτές λειτουργίες που συνδέονται με την καινοτομία (συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο από εθνικές κυβερνητικές υπηρεσίες), προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα συνεπές πλαίσιο εντός του οποίου θα μπορούν να λειτουργούν οι επιχειρήσεις και να δημιουργούν έργο καινοτομίας.

8. Εξάλλου, πρέπει να ενθαρρυνθεί δραστικά η τοπική αυτοδιοίκηση προκειμένου να εναρμονίζουν τις πολιτικές τους με τις πολιτικές που αναλαμβάνονται σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο ούτως ώστε να διασφαλιστεί ένα ισχυρό ενιαίο και διαφανές πλαίσιο προώθησης της καινοτομίας.

9. Η ΕΤΠ κρίνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει υπερβολική γραφειοκρατία η οποία επιδρά στις ΜΜΕ με αποτέλεσμα μεταξύ άλλων να καταπνίγεται η καινοτομία. Επιπλέον, οι ΜΜΕ υφίστανται την ανεπάρκεια των μέτρων χρηματοδότησης της καινοτομίας, της Ε και Α, και των καινοτόμων συστημάτων πληροφορικής πράγμα που συνεπάγεται περιορισμό της ικανότητάς τους για καινοτομία.

10. Τέλος, η ΕΤΠ θεωρεί ότι η ανακοίνωση υποτιμά την τεράστια επίδραση που μπορεί να έχει η τοπική αυτοδιοίκηση για την τόνωση της καινοτομίας στο επίπεδο της τοπικής οικονομίας. Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι πάροχος αγαθών και υπηρεσιών εξ ονόματος της κοινότητας που υπηρετεί. Αποτελεί άμεσο προμηθευτή υπηρεσιών και καταβάλλει προσπάθειες για την ανύψωση του επιπέδου της τοπικής συμμετοχής των πολιτών μέσω, π.χ., της ευφυούς χρησιμοποίησης των τεχνολογιών πληροφόρησης και τηλεπικοινωνίας. Η τοπική αυτοδιοίκηση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, ενθαρρύνοντας την καινοτομική συμπεριφορά των προμηθευτών της, εφαρμόζοντας νέα συστήματα παροχής υπηρεσιών, καθώς και νέες μορφές διαχείρισης με την ιδιότητα εργοδότη του δημοσίου.

Στόχος 1 - Συνοχή των πολιτικών για την καινοτομία

11. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρόταση περί εφαρμογής ενός πλαισίου για διάλογο, συντονισμό και συνεργασία, το οποίο θα επιτρέπει τον εντοπισμό, τη συγκριτική αξιολόγηση και ανάλυση των πολιτικών καινοτομίας και της επίδοσης των κρατών μελών. Ο διάλογος αυτός θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τους σχετικούς φορείς σε όλα τα επίπεδα στα κράτη μέλη καθώς και την ΕΕ.

12. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προσφέρει περισσότερα για να υποστηριχτεί η εν λόγω διεργασία. Αυτό μπορεί να γίνει με τη δημιουργία μιας ιστοσελίδας, με τη διάδοση των ορθών πρακτικών όσον αφορά την κατάρτιση των τεχνολόγων ώστε να γίνονται επιχειρηματίες και με την κατάλληλη καθοδήγηση για τη δημιουργία αποτελεσματικών επωαστήρων επιχειρήσεων. Επιπλέον, με τις ίδιες της πρωτοβουλίες της, όπως το πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και ανάπτυξη, η Επιτροπή μπορεί να απλουστεύσει τη διαδικασία υποβολής προτάσεων ούτως ώστε να καταστεί λιγότερο χρονοβόρα και λιγότερο δαπανηρή για τους ενδιαφερομένους.

13. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να ενθαρρύνει δραστηριότητες με σκοπό την ανάπτυξη επαφών, τη συνεργασία, και το συντονισμό των τοπικών και περιφερειακών αρχών ή/και ιδρυμάτων. Αυτό είναι απαραίτητο όταν, για παράδειγμα, προγραμματίζεται συνεργασία ή συντονισμός σε διεθνές επίπεδο. Αυτό συνεπάγεται όχι μόνο ελάφρυνση και απλούστευση των κανόνων και διαδικασιών αλλά και επίσπευσή τους. Εξάλλου, θα πρέπει να αρκεί οι συμμετέχοντες σε πρωτοβουλίες να αποδεικνύουν ότι κατέβαλαν τις απαραίτητες προσπάθειες να βρουν διεθνείς εταίρους.

14. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι, προκειμένου να προωθηθεί η καινοτομία, το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη (απόφαση 182/1999/ΕΚ, της 22ας Δεκεμβρίου 1998) απαιτεί τα προγράμματα έρευνας να περιλαμβάνουν ένα σχέδιο τεχνολογικής εφαρμογής, και συνιστά τα ορθά παραδείγματα και τα λειτουργικά πρότυπα προγραμμάτων τεχνολογικής ενοποίησης να διαδίδονται αποτελεσματικά μέσω ευρείας κυκλοφορίας.

15. Σε εθνικό επίπεδο, όλα τα κράτη μέλη, φροντίζοντας να αποτραπεί η κατάχρηση των κρατικών ενισχύσεων και η στρέβλωση της ενιαίας αγοράς, μπορούν να καταφεύγουν στην παροχή φορολογικών κινήτρων μέσω των τοπικών και περιφερειακών αρχών για να προωθηθούν περισσότερο η Ε και Α εντός των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των ΜΜΕ, καθώς και οι νέες διαδικασίες διαχείρισης της γνώσης. Τα εν λόγω μέτρα που συμπλέουν με την αγορά μπορούν έτσι να συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό ώστε να αυξηθεί η προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων στην ΕΕ έναντι των παγκόσμιων ανταγωνιστών τους.

16. Η ΕΤΠ επικροτεί θερμά την καθιέρωση του ευρωπαϊκού πίνακα επιδόσεων καινοτομίας. Ο πίνακας αυτός παρέχει μια κατάλληλη δέσμη δεικτών που αντικατοπτρίζουν τις ποικίλες διαστάσεις της επίδοσης καινοτομίας στην ΕΕ και στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να διατηρηθεί ο σύντομος αυτός πίνακας δεικτών ούτως ώστε να υπάρχει συνεχής επικέντρωση των προσπαθειών γύρω από τις καίριες προτεραιότητες.

17. Η ΕΤΠ συνιστά να εξεταστεί η σκοπιμότητα σύνταξης και δημοσίευση ενός πίνακα επιδόσεων σε περιφερειακό επίπεδο το οποίο θα επιτρέψει στις τοπικές και περιφερειακές αρχές, στην εκπαιδευτική κοινότητα (πανεπιστήμια, σχολές, ερευνητικά ιδρύματα), και στις επιχειρήσεις να αξιολογούν και να παρακολουθούν την επιτυχία των περιφερειακών δραστηριοτήτων καινοτομίας.

18. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η βασική πρόκληση του πίνακα επιδόσεων καινοτομίας θα είναι να διασφαλιστεί χρονική συνοχή των δεδομένων σε όλη την ΕΕ. Τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν τις απαιτούμενες προσπάθειες για να βελτιωθεί η ποιότητα και η αξιοπιστία των δεδομένων που χρησιμοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο πίνακας επιδόσεων θα πρέπει να ενημερώνεται σε τακτική βάση και να προβαίνει, επίσης, σε ανάλυση των τάσεων που καθορίζονται και παρατηρούνται στη διαχείριση της καινοτομίας.

19. Η ΕΤΠ κρίνει ότι όπου δεν υφίστανται οι κατάλληλοι δείκτες θα πρέπει να γίνουν προσπάθειες για να καλυφθούν τα χάσματα και να δίδεται μία ακριβέστερη εικόνα της εξέλιξης της καινοτομίας.

20. Η Επιτροπή πρέπει να μελετήσει την επέκταση του πίνακα επιδόσεων ώστε να συμπεριληφθούν οι υποψήφιες χώρες και οι τρίτες χώρες. Έτσι, θα αντικατοπτρίζονται καλύτερα οι πραγματικότητες της εμπορικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των οργανώσεων και η αποτελεσματικότητα της δικτύωσης όσον αφορά τον τομέα στο σύνολο της Ευρώπης.

21. Η ΕΤΠ επικροτεί τις προσπάθειες της ΓΔ Επιχειρήσεις, προκειμένου να αυξηθεί η συχνότητα της ευρωπαϊκής παρακολούθησης της καινοτομίας από 4 σε 2 χρόνια.

22. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προβαίνει σε συχνές και τακτικές επισκοπήσεις των προόδων της καινοτομίας που συντελούνται από τα κράτη μέλη.

23. Η ΕΤΠ επικροτεί τις ιδέες της Επιτροπής σχετικά με την προώθηση περαιτέρω κλάδων έρευνας για να βελτιωθεί η κατανόησή μας όσον αφορά τα συστήματα καινοτομίας και οι τρόποι στήριξής τους.

Στόχος 2 - Ένα κανονιστικό πλαίσιο που συμβάλει στην καινοτομία

24. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τα όσα συμφωνήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας σχετικά με τη μείωση των διοικητικών και κανονιστικών επιβαρύνσεων των επιχειρήσεων. Πράγματι, η ΕΤΠ ζητεί να ληφθούν περαιτέρω θετικές δράσεις για την αντιμετώπιση της υπερβολικής γραφειοκρατίας. Για παράδειγμα, τα κράτη θα πρέπει να υιοθετήσουν τη μεγαλύτερη χρήση αναλύσεων κόστους/ωφελείας της γραφειοκρατίας. Οι κανονισμοί θα πρέπει να έχουν μία συγκεκριμένη περίοδο ζωής και να απαιτείται νέα αιτιολογία εφόσον απαιτείται να επανεπιβληθούν για μία περαιτέρω συγκεκριμένη περίοδο. Η ΕΤΠ θα ήθελε, επίσης, να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου οι δείκτες να καλύπτουν το εύρος της γραφειοκρατίας και να καταβληθούν προσπάθειες από τα κράτη μέλη για την άρση της, συμπεριλαμβανομένου του πίνακα επιδόσεων καινοτομίας.

25. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που συνδέονται με μια οικονομία που βασίζεται στη γνώση και σημειώνει ότι η εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έρευνας απαιτεί σαφείς κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις σχέσεις κατοχής των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας μεταξύ της ακαδημαϊκής κοινότητας και των μεμονωμένων ερευνητών.

26. Η ΕΤΠ συνιστά οι κανόνες που διέπουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας να εναρμονισθούν σε επίπεδο ΕΕ, πράγμα το οποίο θα ενθαρρύνει τους ερευνητές να εκτιμούν την οικονομική αξία των αποτελεσμάτων τους και θα ενισχύσει, επίσης, μια συνεργασία των ερευνητών στις διάφορες χώρες προσανατολισμένη στην εφαρμογή.

27. Η ΕΤΠ συνιστά να διασαφηνιστεί εάν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τα οποία σχετίζονται με αποτελέσματα ερευνητικών έργων που χρηματοδοτούνται με δημόσιους πόρους, μπορεί να προστατεύονται με τη χρήση πόρων των έργων για την απόκτηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Στόχος 3 - Ενθάρρυνση της δημιουργίας και ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων

28. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι μολονότι η ανακοίνωση ορθά τονίζει τη σημασία των καινοτόμων νεοσύστατων επιχειρήσεων που βασίζονται στην τεχνολογία διότι αυτές θα προσφέρουν ειδικευμένες θέσεις απασχόλησης υψηλής ποιότητας στο μέλλον, ωστόσο είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η έννοια της "καινοτομίας" δεν σημαίνει πάντοτε και "υψηλή τεχνολογία". Υπάρχουν πολύ "παραδοσιακοί" τομείς, που εκτείνονται από την χαλυβουργία έως τη μεταποίηση τροφίμων που μπορούν να επωφεληθούν σε πολύ μεγάλο βαθμό από την ανάπτυξη νέων προϊόντων και μεθόδων παραγωγής. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για περιοχές και περιφέρειες που βρίσκονται εκτός του πυρήνα της Κεντρικής Ευρώπης και των οποίων οι οικονομίες χαρακτηρίζονται ακόμη από περισσότερο παραδοσιακές βιομηχανίες όπως η υποδηματοποιεία και η κλωστοϋφαντουργική.

29. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι η τεχνολογική καινοτομία είναι φαινόμενο που ενδιαφέρει σήμερα όλους τους τομείς και ότι η τάση για καινοτομία είναι συνεχής - ταχεία - γενική - μεταβιβάσιμη μεταξύ επιχειρήσεων. Συνεπώς, η καινοτομία οδηγεί σε ισχυρές ανταγωνιστικές εντάσεις, επιβραβεύοντας όσους είναι σε θέση να διαθέσουν περισσότερους πόρους, όχι μόνο χρηματικούς αλλά και ανθρώπινους, στην εφαρμογή των συστημάτων προγραμματισμού και διαχείρισης, που ευνοούνται ως οργανωτικοί μηχανισμοί οι οποίοι συμβάλουν στον στρατηγικό (και οργανωτικό) αναπροσανατολισμό της επιχείρησης, εάν καταρτιστούν και χρησιμοποιηθούν καταλλήλως.

30. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι δεν θα πρέπει να αγνοηθεί η προαγωγή της καινοτομίας στον τομέα των υπηρεσιών. Ο τομέας αυτός εκτείνεται από τις επαγγελματικές και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που είναι επικεντρωμένες στη βιομηχανία και το εμπόριο έως τις ευρύτερες δραστηριότητες που απευθύνονται προς τον καταναλωτή όπως το λιανικό εμπόριο και ο ελεύθερος χρόνος.

31. Η ΕΤΠ φρονεί ότι πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες ώστε οι επιστημονικές κοινότητες (πανεπιστήμια, ανώτερες σχολές και ερευνητικά κέντρα) να αυξήσουν το ρόλο τους για τη δημιουργία καινοτόμων επιχειρήσεων, μέσω των μηχανισμών που θα κριθούν ως καταλληλότεροι (παρελκόμενες εφαρμογές κ.λπ.)

32. Εξάλλου, δεν θα πρέπει να λησμονηθεί ότι στοιχεία του δημόσιου τομέα μπορούν κάλλιστα να τύχουν ενός πλαισίου υποστήριξης της καινοτομίας. Τα παραδείγματα εδώ συμπεριλαμβάνουν την αναζήτηση εφαρμογής νέων μεθόδων παροχής υπηρεσιών από την υγεία έως τις μεταφορές, την ανάπτυξη νέων μορφών δημοκρατικής συμμετοχής και συμμετοχής του πολίτη, και την προσφορά και παραγγελία έργων κοινής ωφελείας όπως ο σχεδιασμός και η αρχιτεκτονική. Στις αγροτικές και ορεινές ζώνες ειδικότερα, είναι απαραίτητο να προωθηθούν επειγόντως καινοτόμες μορφές για να παρέχονται υπηρεσίες στους ενδιαφερόμενους πληθυσμούς, τις οικογένειες, τις επιχειρήσεις, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η συνέχιση της παρουσίας του πληθυσμού και της δραστηριότητας των επιχειρήσεων στις περιοχές αυτές. Η συνέχιση της παροχής παραδοσιακών υπηρεσιών συχνά οδηγεί στην εγκατάλειψή τους υποχρεώνοντας τους κατοίκους να εγκαταλείψουν περιοχές μεγάλης σημασίας και ευαισθησίας. Η ΕΤΠ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι η τοπική αυτοδιοίκηση θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι διαδραματίζει ρόλο και έχει ευθύνη στο πλαίσιο αυτό.

Στόχος 4 - Βελτίωση των βασικών διασυνδέσεων στο σύστημα καινοτομίας

33. Η ΕΤΠ επικροτεί πλήρως τα μέτρα που προτείνονται για την ενίσχυση της συνεργασίας ερευνητών, επιχειρήσεων, και δημοσίων φορέων. Η μεγαλύτερη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων θα καταστήσει αποτελεσματικότερο το έργο του συστήματος στήριξης της καινοτομίας. Η τοπικές και περιφερειακές αρχές, χάρη στις αρμοδιότητές τους όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, μπορούν να διευκολύνουν στο έπακρο το έργο αυτό.

34. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η συνεργασία των επιχειρήσεων και της επιστήμης γίνεται ολοένα και σημαντικότερη. Σε περιφερειακό επίπεδο, υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη να βρεθούν νέες μορφές συνεργασίας επιστήμης και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Οφείλουν να επαναπροσδιορίσουν την προηγούμενη σχέση πελάτη-παραγωγού που είχαν, να τη στηρίξουν στην αμοιβαιότητα, και να δημιουργήσουν νέες μορφές διαχείρισης της καινοτομίας από τούτο.

35. Η ΕΤΠ συνιστά να αναζητηθούν νέα πρότυπα ορθής πρακτικής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση σε σχέση με τα μέτρα στήριξης και τις γνώσεις που απαιτούνται για την ανάπτυξή τους προκειμένου να βοηθηθούν οι ερευνητές να κατανοήσουν την εμπορική αξία των αποτελεσμάτων τους και να διευκολυνθεί η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και προτείνει ευρεία προβολή των ορθών πρακτικών.

36. Η ΕΤΠ επικροτεί τη μνεία που γίνεται στην ανακοίνωση όσον αφορά την δια βίου εκπαίδευση θεωρεί όμως ότι η Επιτροπή υποτιμά το ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η τοπική αυτοδιοίκηση για την προαγωγή και την παροχή αυτής. Εξάλλου, αξίζει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη διάσταση της δια βίου εκπαίδευσης η οποία βασίζεται στην εργασία και στη διαχείριση της γνώσης δεδομένου ότι η συμβολή τους στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και στην αύξηση του δυναμικού καινοτομίας ατόμων και ομάδων είναι σημαντική τόσο για τις επιχειρήσεις όλων των τομέων όσο και για την επιστημονική, τεχνολογική απασχόληση και, βεβαίως για την απασχόληση των πτυχιούχων.

Στόχος 5 - Μια κοινωνία ανοικτή στην καινοτομία

37. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η τελική σύσταση στα κράτη μέλη στα πλαίσια του στόχου 5 - τόνωση της ζήτησης καινοτομίας μέσω της εφαρμογής δυναμικών πολιτικών στον τομέα των προμηθειών από τους δημόσιους διοικητικούς φορείς - είναι πολύ πιο σημαντικό ζήτημα απ' όσο δηλώνεται στην ανακοίνωση. Ως προς αυτό, πρότυπο παράδειγμα είναι το αμερικανικό πρόγραμμα "Small Business Investment Research" υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που θεσπίζει ένα κατώτερο ποσοστό χρηματοδότησης για τις ΜΜΕ και τις νεοϊδρυόμενες επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα (και το οποίο λειτουργεί εδώ και τριάντα χρόνια περίπου).

Βρυξέλλες, 4 Απριλίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 182, 24.6.1996, σ. 1.

(2) ΕΕ C 244, 11.8.1997, σ. 9.