Ειδική έκθεση Προγράμματα συνδρομής 
της ΕΕ στον παροπλισμό 
πυρηνικών εγκαταστάσεων 
στη Λιθουανία, τη 
Βουλγαρία και τη 
Σλοβακία: παρά την 
επιτευχθείσα από το 2011 
πρόοδο, διαφαίνονται 
σημαντικές προκλήσειςEL 2016  αριθ.  22
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
Τηλ:. +352 4398-1
Πληροφορίες:  eca.europa.eu/el/Pages/ContactForm.aspx
Ιστότοπος:  eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (http://europa.eu).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2016
Print ISBN 978-92-872-5500-6 ISSN 1831-0826 doi:10.2865/802079 QJ-AB-16-020-EL-C
PDF ISBN 978-92-872-5475-7 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/224839 QJ-AB-16-020-EL-N
EPUB ISBN 978-92-872-5448-1 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/224803 QJ-AB-16-020-EL-E
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2016
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή των γραφημάτων 1, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 και του γραφήματος στο 
παράρτημα VII, πρέπει να ζητηθεί άδεια απευθείας από τον δικαιούχο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Προγράμματα συνδρομής  
της ΕΕ στον παροπλισμό  
πυρηνικών εγκαταστάσεων  
στη Λιθουανία, τη  
Βουλγαρία και τη  
Σλοβακία: παρά την  
επιτευχθείσα από το 2011  
πρόοδο, διαφαίνονται  
σημαντικές προκλήσεις
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2016  αριθ.  22
02
 Κλιμάκιο ελέγχου
Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που αυτό 
διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών ζητημάτων. Το ΕΕΣ 
επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντίκτυπο, λαμ -
βανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων ή δαπανών, των 
επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.
Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου II, του οποίου προεδρεύει ο Henri Grethen, Μέλος 
του ΕΕΣ, και το οποίο ειδικευόταν στους τομείς δαπανών που αφορούν τις διαρθρωτικές πολιτικές, τις μεταφορές και την ενέρ -
γεια. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν το αρμόδιο για την έκθεση Μέλος, ο Phil Wynn Owen, συνεπικουρούμενος από κλιμάκιο 
ελέγχου υπαγόμενο στο Τμήμα ΙΙ.
03
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Γλωσσάριο
 Συντομογραφίες
I - X Σύνοψη
1 - 28 Εισαγωγή
4 - 10 Τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων
11 - 17 Σε τι συνίσταται ο παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων;
18 - 19 Διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων
20 Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» ως ενωσιακή και διεθνής αρχή
21 - 27 Οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες των διαφόρων παραγόντων στο πλαίσιο των προγραμμάτων 
συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων
28 Η προγενέστερη ειδική έκθεση του ΕΕΣ σχετικά με τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων
29 - 35 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
36 - 106 Παρατηρήσεις
36 - 71 Παρά την επιτευχθείσα από το 2011 πρόοδο, διαφαίνονται σημαντικές προκλήσεις
37 - 58 Στις μη ελεγχόμενες ζώνες σημειώθηκε πρόοδος, ωστόσο ο παροπλισμός των κτιρίων των αντιδραστήρων 
δεν έχει αρχίσει ακόμη και οι υποδομές διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων έχουν ολοκληρωθεί 
μόνον εν μέρει
59 - 71 Στο σύνολο σχεδόν των βασικών έργων υποδομής στον τομέα του παροπλισμού σημειώθηκαν 
καθυστερήσεις
72 - 106 Το κόστος του παροπλισμού εκτιμάται ότι θα ανέλθει τουλάχιστον σε 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ 
και, εάν συμπεριληφθεί το κόστος της τελικής διάθεσης, στο διπλάσιο του ποσού αυτού
73 - 74 Από το 2010 το συνολικό εκτιμώμενο κόστος του παροπλισμού έχει αυξηθεί κατά 40 %, ανερχόμενο σε 
5,7 δισεκατομμύρια  ευρώ
75 - 85 Τα κράτη μέλη, και ιδίως η Λιθουανία, αντιμετωπίζουν οικονομικές προκλήσεις
86 - 88 Η αξιολόγηση των σχεδίων χρηματοδότησης και παροπλισμού από πλευράς της Επιτροπής ήταν ανεπαρκής
89 - 92 Η συντριπτική πλειονότητα των δαπανών και στα τρία κράτη μέλη χρηματοδοτείται από τον 
προϋπολογισμό της ΕΕ
04 Περιεχόμενα 
93 - 99 Το συνολικό εκτιμώμενο κόστος είναι διπλάσιο αν ληφθεί υπόψη και το κόστος τελικής διάθεσης των 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας
100 - 106 Οι υποχρεώσεις για μελλοντικές δαπάνες δεν τυγχάνουν ορθής λογιστικής μεταχείρισης στα τρία κράτη 
μέλη
107 - 120 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I —  Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες που παροπλίζονται στο πλαίσιο του 
προγράμματος συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων
 Παράρτημα II —  Επισκόπηση των νομικών βάσεων των προγραμμάτων συνδρομής στον 
πυρηνικό παροπλισμό
 Παράρτημα ΙΙΙ —  Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες στα κράτη μέλη και η κατάστασή τους στις 
31 Δεκεμβρίου 2015
 Παράρτημα IV —  Επισκόπηση των παραγόντων των προγραμμάτων συνδρομής στον 
παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων
 Παράρτημα V —  Χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του 
ελέγχου
 Παράρτημα VΙ —  Καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους σε δείγμα 18 βασικών έργων 
υποδομών παροπλισμού και βοηθητικών έργων που χρηματοδοτήθηκαν 
από τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ από το 2001
 Παράρτημα VII —  Κατασκευή του χώρου τελικής διάθεσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων 
σε γεωλογικό σχηματισμό μεγάλου βάθους στο Olkiluoto της Φινλανδίας
 Απαντήσεις της Επιτροπής
05
 Γλωσσάριο
Άδειες : Κάθε δραστηριότητα στο πλαίσιο του κύκλου ζωής των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, 
συμπεριλαμβανομένου του παροπλισμού τους, ρυθμίζεται και προϋποθέτει την έκδοση σχετικής άδειας από εθνική 
αρχή. Για την πραγματοποίηση εργασιών στην ελεγχόμενη ζώνη απαιτείται η μετατροπή της άδειας λειτουργίας σε άδεια 
παροπλισμού.
Αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα : Πυρηνικά καύσιμα που έχουν ακτινοβοληθεί σε αντιδραστήρα και έχουν φτάσει στο 
τέλος της ωφέλιμης ζωής τους.
Αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» : Ευρέως αποδεκτή πρακτική στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής που υπαγορεύει 
ότι οι υπεύθυνοι για την πρόκληση της ρύπανσης πρέπει να βαρύνονται με το κόστος διαχείρισής της.
Διεθνή Ταμεία Στήριξης του Παροπλισμού : Τα υπό τη διαχείριση της ΕΤΑΑ ταμεία στήριξης της διαδικασίας 
παροπλισμού: στη Λιθουανία το Διεθνές Ταμείο Στήριξης του Παροπλισμού του σταθμού Ignalina (Ignalina International 
Decommissioning Support Fund, IIDSF), στη Βουλγαρία το Διεθνές Ταμείο Στήριξης του Παροπλισμού του σταθμού 
Kozloduy (Kozloduy International Decommissioning Support Fund, KIDSF) και στη Σλοβακία το Διεθνές Ταμείο Στήριξης 
του Παροπλισμού του σταθμού Bohunice (Bohunice International Decommissioning Support Fund, BIDSF).
Εγκατάσταση που αποδίδεται για κάθε χρήση (greenfield) : Μολονότι δεν υπάρχει τυποποιημένος διεθνής ορισμός, 
για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης ο όρος αυτός αναφέρεται στην τελική κατάσταση παροπλισμού πυρηνικού 
σταθμού ηλεκτροπαραγωγής που επιτρέπει την αποδέσμευση της έκτασης από τον κανονιστικό έλεγχο.
Εγκατάσταση που αποδίδεται για χρήση υπό περιορισμούς : Μολονότι δεν υπάρχει τυποποιημένος διεθνής ορισμός, 
για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης ο όρος αυτός αναφέρεται στην τελική κατάσταση παροπλισμού πυρηνικού 
σταθμού ηλεκτροπαραγωγής που δεν πληροί τα κριτήρια ώστε να χαρακτηριστεί «έκταση που αποδίδεται για κάθε 
χρήση». Μια εγκατάσταση που αποδίδεται για χρήση υπό περιορισμούς παραμένει υπό κανονιστικό έλεγχο και 
η επαναχρησιμοποίηση και εκ νέου αξιοποίηση της έκτασης υπόκειται σε ορισμένους περιορισμούς.
Εκ των προτέρων αιρεσιμότητες : Πρόκειται για προϋποθέσεις για την αποτελεσματική και αποδοτική χρήση της 
στήριξης της ΕΕ. Οι εκ των προτέρων αιρεσιμότητες για τα προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων προβλέπονται στους κανονισμούς αριθ. 1368/20131 και 1369/20132 του Συμβουλίου. Η  Λιθουανία, 
η Βουλγαρία και η Σλοβακία έπρεπε να έχουν λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για τη συμμόρφωση με τις εν λόγω 
προϋποθέσεις πριν από την έγκριση της απόφασης χρηματοδότησης της Επιτροπής σχετικά με το ετήσιο πρόγραμμα 
εργασίας για το 2014.
Ελεγχόμενη ζώνη : Πρόκειται για ζώνη ελεγχόμενης πρόσβασης η οποία υπόκειται σε ειδικούς κανόνες για λόγους 
προστασίας από την ιοντίζουσα ακτινοβολία και παρεμπόδισης της εξάπλωσης ραδιενεργού μόλυνσης.
Έμμεση διαχείριση : Ένας από τους τρεις τρόπους εκτέλεσης του προϋπολογισμού της ΕΕ. Στο πλαίσιο της έμμεσης 
διαχείρισης, η Επιτροπή φέρει τη συνολική ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού, αλλά αναθέτει ορισμένα 
καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε μία ή περισσότερες χώρες-εταίρους, σε διεθνείς οργανισμούς, καθώς και 
σε υπηρεσίες ή άλλους φορείς κρατών μελών.
1 Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με στήριξη της Ένωσης για τα προγράμματα συνδρομής 
στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία και την κατάργηση των κανονισμών (Ευρατόμ) αριθ. 549/2007 και 
(Ευρατόμ) αριθ. 647/2010 (ΕΕ L 346 της 20.12.2013, σ. 1).
2 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1369/2013 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με στήριξη της Ένωσης για το πρόγραμμα συνδρομής στον 
παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Λιθουανία και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1990/2006 (ΕΕ L 346 της 20.12.2013, σ. 7).
06 Γλωσσάριο 
Εν ξηρώ αποθήκευση αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων : Τα αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα τοποθετούνται σε δοχεία 
σε ειδική εγκατάσταση. Πρόκειται για μία από τις δύο υπάρχουσες δυνατότητες ενδιάμεσης αποθήκευσης αναλωμένων 
καυσίμων. Η άλλη επιλογή είναι η «υγρή αποθήκευση».
Ενδεχόμενη υποχρέωση : Στη λογιστική, πρόκειται για μια παρούσα δέσμευση της οποίας η πληρωμή δεν είναι πιθανή 
ή το ποσό δεν μπορεί να αποτιμηθεί με αξιοπιστία ή για πιθανή υποχρέωση που εξαρτάται από το αν θα συμβεί κάποιο 
αβέβαιο μελλοντικό γεγονός.
Ενεργοποίηση : Η διαδικασία με την οποία η ακτινοβόληση νετρονίων προκαλεί ακούσια επαγωγή ραδιενέργειας σε 
επιβραδυντές, ψυκτικά μέσα αντιδραστήρων, καθώς και σε δομικά υλικά και υλικά θωράκισης.
Κτίριο του αντιδραστήρα : Το κτίσμα που στεγάζει τον αντιδραστήρα και άλλες βασικές διατάξεις της πυρηνικής 
εγκατάστασης και περιλαμβάνεται στην ελεγχόμενη ζώνη.
Μέτρα μετριασμού : Έργα που αποσκοπούν στον μετριασμό του αντικτύπου της απώλειας εθνικής ικανότητας 
παραγωγής ενέργειας λόγω του πρόωρου κλεισίματος της εγκατάστασης.
Μέτρα παροπλισμού : Έργα που αποσκοπούν στην ελάφρυνση του οικονομικού βάρους που συνεπάγεται για τα κράτη 
μέλη ο παροπλισμός των εγκαταστάσεων.
Μόλυνση : Η ακούσια, ανεπιθύμητη παρουσία ραδιενεργής ουσίας σε επιφάνειες ή εντός στερεών, ή η διαδικασία που έχει 
ως αποτέλεσμα την παρουσία της στα σημεία αυτά.
Παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων : Η διαδικασία αποξήλωσης πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής και 
καθαρισμού της έκτασης μέχρι τον βαθμό που έχει προκαθοριστεί.
Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) : Στο ΠΔΠ ορίζονται οι προτεραιότητες όσον αφορά τις δαπάνες, καθώς και 
τα ποσά που μπορεί κατ’ ανώτατο όριο να δαπανήσει η ΕΕ σε συγκεκριμένο τομέα εντός συγκεκριμένης πολυετούς 
περιόδου. Τα ανώτατα όρια δαπανών που προβλέπονται στον κανονισμό για τον καθορισμό του ΠΔΠ δεν αντιστοιχούν σε 
εκείνα του προϋπολογισμού της ΕΕ, τα οποία είναι πάντοτε χαμηλότερα. Το ΠΔΠ περιλαμβάνει επίσης πηγές εσόδων για 
τον προϋπολογισμό της ΕΕ και μηχανισμούς διόρθωσης για την αντίστοιχη περίοδο (επί του παρόντος, 2014-2020).
Πρόβλεψη : Στη λογιστική, υποχρέωση αβέβαιου χρόνου ή ποσού που εγγράφεται στον ισολογισμό.
Προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων : Προγράμματα της ΕΕ τα οποία αποσκοπούν 
στην παροχή χρηματοδοτικής συνδρομής στη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία, στο πλαίσιο της διακοπής 
λειτουργίας και του παροπλισμού των σοβιετικού σχεδιασμού πυρηνικών αντιδραστήρων, των οποίων η αναβάθμιση 
ώστε να ανταποκρίνονται στα δυτικά πρότυπα ασφάλειας κρίθηκε οικονομικά ασύμφορη, στις εγκαταστάσεις Ignalina, 
Kozloduy και Bohunice αντίστοιχα, βάσει των σχετικών όρων των οικείων συνθηκών προσχώρησης.
Πυρηνικός αντιδραστήρας : Σύστημα πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής που συγκρατεί και ελέγχει συνεχείς 
αλυσιδωτές πυρηνικές αντιδράσεις.
Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής : Σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ο οποίος χρησιμοποιεί ως καύσιμα 
σχάσιμα πυρηνικά υλικά.
Ραδιενεργά απόβλητα : Υλικά που προκύπτουν από τη λειτουργία της εγκατάστασης και τη διαδικασία παροπλισμού 
και τα οποία έχουν υποστεί ραδιενεργό μόλυνση ή ενεργοποίηση. Τα απόβλητα της κατηγορίας αυτής υποδιαιρούνται 
περαιτέρω ανάλογα με το επίπεδο ραδιενέργειας (βραχύβια, αμελητέας, πολύ χαμηλής, χαμηλής, μεσαίας ή υψηλής 
ραδιενέργειας).
07 Γλωσσάριο 
Τελική διάθεση : Το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Μεταξύ των διαθέσιμων 
επιλογών συγκαταλέγεται η εναπόθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας σε γεωλογικούς σχηματισμούς μεγάλου 
βάθους.
Τελικό σχέδιο παροπλισμού : Έγγραφο που καταρτίζει ο φορέας εκμετάλλευσης του πυρηνικού σταθμού 
ηλεκτροπαραγωγής κατά τη διακοπή της λειτουργίας της εγκατάστασης και το οποίο συνυποβάλλεται με την αίτηση 
άδειας παροπλισμού. Περιγράφει το σύνολο των αναγκαίων δραστηριοτήτων, καθώς και το χρονοδιάγραμμα και το 
εκτιμώμενο κόστος τους, και περιλαμβάνει σχέδιο χρηματοδότησης. Η τροποποίηση του εγγράφου είναι δυνατή στην 
πορεία της διαδικασίας παροπλισμού.
Τεχνικός παροπλισμός : Στην παρούσα έκθεση ο όρος αυτός αναφέρεται στη μεθοδολογία, την τεχνολογία και τις 
εργασίες που σχετίζονται με την απορρύπανση, την αποξήλωση και τον τεμαχισμό των ραδιολογικά ενεργοποιημένων/
μολυσμένων δομών και συστημάτων, καθώς και στην κατάλληλη διαχείρισή τους.
Υγρή αποθήκευση αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων : Τα αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα αποθηκεύονται σε δεξαμενές. 
Πρόκειται για μία από τις δύο υπάρχουσες δυνατότητες προσωρινής αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων. Η άλλη 
επιλογή είναι η «εν ξηρώ αποθήκευση».
Υποχρέωση : Στη λογιστική, παρούσα δέσμευση που προκύπτει από παρελθόντα γεγονότα.
Χώρος εναπόθεσης σε γεωλογικούς σχηματισμούς μεγάλου βάθους : Υπόγεια εγκατάσταση τελικής διάθεσης σε 
σταθερό γεωλογικό σχηματισμό που εξασφαλίζει τον μακροπρόθεσμο εγκλωβισμό (για χιλιάδες έτη) των μακρόβιων 
ραδιενεργών αποβλήτων και την απομόνωσή τους από την προσβάσιμη βιόσφαιρα. Διάθεση των αποβλήτων σημαίνει ότι 
δεν υπάρχει πρόθεση ανάκτησής τους, μολονότι η πιθανότητα αυτή δεν αποκλείεται. Η γεωλογική διάθεση είναι μέθοδος 
τελικής διάθεσης, ιδίως, αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας.
08
 Συντομογραφίες
ΒΔΕ : Βασικός δείκτης επιδόσεων
ΔΟΑΕ : Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας
ΕΠΕ : Ετήσιο πρόγραμμα εργασιών
ΕΤΑΑ : Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης
ΚΥΔΕ : Κεντρική υπηρεσία διαχείρισης έργων στη Λιθουανία
ΠΣΠΠΕ : Προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων
ΥΕΛΕ : Υπηρεσία Εσωτερικού Λογιστικού Ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
BNPP : Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Bohunice στη Σλοβακία
INPP : Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Ignalina στη Λιθουανία
JAVYS a.s. : Σλοβακική κρατική επιχείρηση υπεύθυνη για τον παροπλισμό και τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων
KNPP : Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Kozloduy στη Βουλγαρία
RBMK-1500 : Αντιδραστήρας με διαύλους υψηλής ισχύος (όπως αυτοί στη Λιθουανία)
SERAW : Βουλγαρική κρατική επιχείρηση υπεύθυνη για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων
VVER 440/230 : Αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος τύπου VVER (όπως αυτοί στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία)
09
 Σύνοψη
I
Όταν η Λιθουανία, η Βουλγαρία και η Σλοβακία ήταν υποψήφιες προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) χώρες, ως προ -
ϋπόθεση για την προσχώρησή τους τέθηκε η διακοπή της λειτουργίας και, εν συνεχεία, ο παροπλισμός οκτώ πυρηνικών 
αντιδραστήρων σοβιετικού σχεδιασμού, πρώτης γενιάς, σε τρεις πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.
II
Η διακοπή της λειτουργίας και ο επακόλουθος παροπλισμός των εν λόγω πυρηνικών αντιδραστήρων πριν από το τέλος 
της προβλεπόμενης διάρκειας ζωής τους συνιστούσε σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τα τρία αυτά κράτη μέλη. Για 
τον λόγο αυτό, η ΕΕ αποφάσισε να παράσχει χρηματοδοτική στήριξη αρχής γενομένης από το 1999. Έως το 2020, η στή -
ριξη της ΕΕ θα έχει ανέλθει συνολικά σε 3,8 δισεκατομμύρια ευρώ, με τη Λιθουανία να έχει λάβει το μεγαλύτερο μερίδιο, 
ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία και, τελευταία, τη Σλοβακία.
III
Στόχος του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί αν πραγματοποιήθηκε πρόοδος στην υλοποίηση των προγραμμάτων συνδρομής 
της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων για τη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία από το 2011, έτος 
δημοσίευσης της προηγούμενης έκθεσής μας για το ίδιο θέμα.
IV
Τα ειδικά προγράμματα της ΕΕ για τη χρηματοδότηση του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων δεν δημιούργησαν τα 
κατάλληλα κίνητρα για έγκαιρο και οικονομικά αποδοτικό παροπλισμό.
V
Από το 2011 έχει επιτευχθεί ορισμένη πρόοδος όσον αφορά τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής 
Ignalina στη Λιθουανία, Kozloduy στη Βουλγαρία και Bohunice στη Σλοβακία. Βασικές διατάξεις των σταθμών εκτός των 
ελεγχόμενων ζωνών αποξηλώθηκαν, αλλά και τα τρία κράτη μέλη θα κληθούν να αντιμετωπίσουν τις σημαντικές προκλή -
σεις που συνδέονται με την πραγματοποίηση εργασιών στις ελεγχόμενες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων των κτιρίων των 
αντιδραστήρων. Μολονότι οι αρχές των κρατών μελών ισχυρίζονται ότι η λειτουργία των εγκαταστάσεων έχει διακοπεί 
αμετάκλητα, εξακολουθεί να εκκρεμεί η υλοποίηση ορισμένων από τις προσδοκώμενες εκροές που χρησιμοποιεί η Επι -
τροπή για την αξιολόγηση της προόδου που έχει επιτευχθεί προς το αμετάκλητο κλείσιμο.
VI
Παρά την πρόοδο που σημείωσαν τα τρία κράτη μέλη προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης υποδομών διαχείρισης των 
αποβλήτων, σε πολλά καίρια έργα υποδομών σημειώθηκαν καθυστερήσεις κατά την περίοδο 2011-2015. Οι σημαντικό -
τερες καθυστερήσεις καταγράφηκαν στη Λιθουανία, όπου η ημερομηνία περάτωσης του παροπλισμού αναβλήθηκε από 
το 2011 κατά εννέα ακόμη έτη, έως το 2038. Και τα τρία κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις, όπως 
η εξάρτηση από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες και η  εφαρμογή καινοφανών τεχνικών λύσεων.
10 Σύνοψη 
Σύσταση 1 : Τα τρία ενδιαφερόμενα κράτη μέλη πρέπει:
α) να βελτιώσουν τις πρακτικές διαχείρισης έργων που εφαρμόζουν προκειμένου οι αναγκαίες υποδομές διαχείρισης 
αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων να αναπτυχθούν εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος,
β) να λάβουν μέτρα για την ανάπτυξη της τεχνικής ικανότητάς τους, ώστε να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ 
εσωτερικής και εξωτερικής εμπειρογνωμοσύνης,
γ) να αναζητήσουν καλύτερους τρόπους ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και τεχνικών γνώσεων, τόσο μεταξύ τους 
όσο και με την ευρύτερη κοινότητα που δραστηριοποιείται στον τομέα του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων, 
στην ΕΕ και εκτός των συνόρων της. Η Επιτροπή πρέπει να διευκολύνει τις ανταλλαγές αυτές κατά τρόπο οικονομικά 
αποδοτικό.
VII
Οι συνομιλίες στα τρία κράτη μέλη όσον αφορά τις πιθανές λύσεις (σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο ή σε επίπεδο ΕΕ) για 
την τελική διάθεση των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων βρίσκονται ακόμη 
σε θεωρητικό στάδιο, παρά το γεγονός ότι για την υλοποίηση τέτοιων λύσεων απαιτούνται αρκετές δεκαετίες.
Σύσταση 2
α) Η Επιτροπή πρέπει να διερευνήσει, από κοινού με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη της ΕΕ, τις υπάρχουσες επιλογές 
για τη διάθεση των αναλωμένων καυσίμων και των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, συμπεριλαμβανομένων τυχόν 
λύσεων σε περιφερειακό επίπεδο ή σε επίπεδο ΕΕ, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις παραμέτρους της ασφάλειας και 
της προστασίας, καθώς και την οικονομική αποδοτικότητα των εναλλακτικών λύσεων. Η Επιτροπή πρέπει να συμπε -
ριλάβει επισκόπηση του ζητήματος αυτού στην πρώτη έκθεσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο 
σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας περί ραδιενεργών αποβλήτων.
β) Παράλληλα, τα τρία κράτη μέλη πρέπει να πραγματοποιήσουν πρόοδο σε σχέση με τα σχέδιά τους για την τελική διάθε -
ση, ώστε να καταρτίσουν πληρέστερες εκτιμήσεις κόστους και σχέδια χρηματοδότησης για τη διάθεση των αναλωμένων 
καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων, όπως απαιτεί η  οδηγία περί των ραδιενεργών αποβλήτων.
VIII
Το κόστος του παροπλισμού των τριών σταθμών εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε τουλάχιστον 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ 
συνολικά, ποσό το οποίο αναμένεται να διπλασιαστεί εάν συμπεριληφθεί το κόστος της τελικής διάθεσης. Το έλλειμμα 
χρηματοδότησης για τον παροπλισμό στη Λιθουανία αυξήθηκε από τον προηγούμενο έλεγχό μας και, επί του παρόντος, 
οι δαπάνες υπερβαίνουν τη χρηματοδότηση κατά 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Τα ελλείμματα χρηματοδότησης σύμφωνα τις 
εκτιμήσεις της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας ανέρχονται πλέον σε 28 εκατομμύρια ευρώ και 92 εκατομμύρια ευρώ αντί -
στοιχα. Μολονότι τα τρία κράτη μέλη φέρουν την τελική ευθύνη της διασφάλισης επαρκών χρηματοδοτικών πόρων τόσο 
για τον παροπλισμό όσο και για την τελική διάθεση, η συγχρηματοδότηση των προγραμμάτων παροπλισμού της ΕΕ από 
αυτά εξακολουθεί να είναι πολύ περιορισμένη. Η Επιτροπή δεν έχει εκδώσει σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις 
απαιτήσεις συγχρηματοδότησης. Τα επίπεδα στελέχωσης και στους τρεις σταθμούς έχουν μειωθεί από την εποχή κατά την 
οποία βρίσκονταν σε πλήρη λειτουργία, αλλά μέρος των πόρων της ΕΕ χρησιμοποιείται για την κάλυψη του κόστους του 
προσωπικού που ασχολείται με την ασφαλή συντήρησή τους. Το 2011, η Επιτροπή ανέφερε ότι δεν προβλέπει περαιτέρω 
παράταση της χρηματοδοτικής στήριξης της ΕΕ μετά το 2020.
Σύσταση 3 : Τα τρία κράτη μέλη πρέπει να αναγνωρίσουν τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν στη διασφάλιση 
της τήρησης της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και να είναι έτοιμα να διαθέσουν εθνικούς πόρους για την κάλυψη του 
κόστους του παροπλισμού, καθώς και του κόστους της τελικής διάθεσης, τόσο κατά την τρέχουσα περίοδο χρηματοδότη -
σης όσο και στη συνέχεια.
11 Σύνοψη 
Σύσταση 4 : Η Επιτροπή πρέπει να επιδιώξει την αύξηση της εθνικής συγχρηματοδότησης κατά την περίοδο 2014-2020. 
Παραδείγματος χάριν, πρέπει να προσδιορίσει με σαφήνεια, σε απόφαση που θα εκδώσει, ποιες είναι οι «επαρκώς τεκμη -
ριωμένες εξαιρετικές περιπτώσεις» στις οποίες ορισμένα έργα μπορούν να χρηματοδοτηθούν στο σύνολό τους από την 
ΕΕ στο πλαίσιο των προγραμμάτων συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Σύσταση 5 : Τα ειδικά προγράμματα χρηματοδότησης για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Λιθουανία, 
τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία πρέπει να διακοπούν μετά το 2020. Εάν τεκμηριωθεί σαφής ανάγκη για τη χρησιμοποίηση 
πόρων της ΕΕ μετά το 2020 σε ένα ή περισσότερα από τα εν λόγω τρία κράτη μέλη, κάθε μελλοντική χρηματοδότηση με 
πόρους της ΕΕ που τυχόν προτείνει η Επιτροπή και εγκρίνει ο νομοθέτης θα πρέπει να περιλαμβάνει κατάλληλα κίνητρα 
για την επιδίωξη του παροπλισμού, συμπεριλαμβανομένων χρονικών περιορισμών και κατάλληλων επιπέδων συγχρη -
ματοδότησης από τα κράτη μέλη. Μεταξύ άλλων, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο διεύρυνσης της πρόσβασης 
σε ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά ταμεία ώστε να καταστεί δυνατή η κάλυψη δραστηριοτήτων παροπλισμού 
πυρηνικών εγκαταστάσεων, εφόσον πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις.
Σύσταση 6 : Η Επιτροπή πρέπει να επιτρέπει τη χρησιμοποίηση της χρηματοδότησης της ΕΕ στο πλαίσιο των προγραμμά -
των συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων για την κάλυψη μόνον του κόστους του προσωπικού που 
απασχολείται αποκλειστικά σε δραστηριότητες σχετικές με τον παροπλισμό.
IX
Η εκ μέρους της Επιτροπής αξιολόγηση του κατά πόσον πληρούσαν τα σχέδια χρηματοδότησης και παροπλισμού τις εκ 
των προτέρων αιρεσιμότητες υπήρξε ανεπαρκής.
Σύσταση 7 : Η Επιτροπή πρέπει να ολοκληρώσει την αξιολόγησή της όσον αφορά την πλήρωση των εκ των προτέρων 
αιρεσιμοτήτων.
X
Οι μελλοντικές δαπάνες δεν αναγνωρίζονται πάντοτε ως προβλέψεις και/ή δεν περιλαμβάνονται στις σημειώσεις των 
λογαριασμών. Το γεγονός αυτό περιορίζει τη διαφάνεια, καθώς και τη δυνατότητα των αρμόδιων αρχών να προγραμ -
ματίζουν κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο την κάλυψη των μελλοντικών δαπανών για τον παροπλισμό και τη διάθεση των 
αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων.
Σύσταση 8 : Η Επιτροπή πρέπει να συνεργαστεί με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη προκειμένου να διασφαλίσει την 
ορθή λογιστική μεταχείριση του συνόλου των μελλοντικών δαπανών που συνδέονται με τον παροπλισμό πυρηνικών εγκα -
ταστάσεων και την τελική διάθεση αναλωμένων καυσίμων, κατά τρόπο διαφανή και συνεπή προς τα συναφή λογιστικά 
πρότυπα.
12
 Εισαγωγή Γράφημα 1Οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής στη Λιθουανία, 
τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία που καλύπτονται από 
τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό 
πυρηνικών εγκαταστάσεων01 
Όταν η Λιθουανία , η Βουλγαρία  και η Σλοβακία  ήταν υποψήφιες προς ένταξη στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) χώρες, ως προϋπόθεση για την προσχώρησή τους τέθηκε 
η διακοπή της λειτουργίας και, εν συνεχεία, ο παροπλισμός οκτώ πυρηνικών αντι -
δραστήρων πρώτης γενιάς, σοβιετικού σχεδιασμού, σε τρεις πυρηνικούς σταθμούς 
ηλεκτροπαραγωγής3 (βλέπε  γράφημα 1  και παράρτημα I ). Επειδή η αναβάθμιση των 
αντιδραστήρων ώστε να ανταποκρίνονται στα δυτικά πρότυπα ασφάλειας κρίθηκε 
οικονομικά ασύμφορη, συμφωνήθηκε κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης 
η διακοπή της λειτουργίας τους πριν από το τέλος της προβλεπόμενης διάρκειας ζωής 
τους4. Οι τρεις εγκαταστάσεις τελούν υπό τη διαχείριση κρατικών επιχειρήσεων.3 Ο σταθμός Kozloduy στη 
Βουλγαρία και ο σταθμός 
Bohunice στη Σλοβακία έχουν 
αντιδραστήρες σε λειτουργία 
που γειτνιάζουν με εκείνους 
που τελούν υπό παροπλισμό. 
Στο πλαίσιο της παρούσας 
έκθεσης, ο όρος «σταθμός» 
αναφέρεται μόνο στους υπό 
παροπλισμό αντιδραστήρες.
4 DOC/97/8, Στρασβούργο/
Βρυξέλλες, 15 Ιουλίου 1997, 
«Agenda 2000 - Summary and 
conclusions of the opinions of 
Commission concerning the 
Applications for Membership 
to the European Union 
presented by the candidates 
Countries» (Ατζέντα 
2000 - Σύνοψη και 
συμπεράσματα των γνωμών 
της Επιτροπής σχετικά με τις 
αιτήσεις προσχώρησης στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση που 
υπέβαλαν οι υποψήφιες 
χώρες), Δυτικοευρωπαϊκή 
Ένωση Ρυθμιστικών Αρχών 
στα Πυρηνικά (Western 
European Nuclear Regulators 
Association, WENRA), «Nuclear 
Safety in EU Candidate 
Countries» (Πυρηνική 
ασφάλεια στις υποψήφιες για 
ένταξη στην ΕΕ χώρες), 
Οκτώβριος 2000.
Πυρηνικό/uni03C2 σταθ/uni03BCό/uni03C2 ηλεκτροπαραγωγή/uni03C2 
Ignalina στη Λιθουανία
Μονάδε/uni03C2 1 και 2 /uni03BCε έναν αντιδραστήρα εκάστη
Είδο/uni03C2 αντιδραστήρα: Αντιδραστήρα/uni03C2 /uni03BCε διαύλου/uni03C2 υψηλή/uni03C2 ισχύο/uni03C2 (RBMK-1500)
Πυρηνικό/uni03C2 σταθ/uni03BCό/uni03C2 ηλεκτροπαραγωγή/uni03C2 Bohunice V1 στη Σλοβακία
∆ύο αντιδραστήρε/uni03C2
Είδο/uni03C2 αντιδραστήρα: Ενεργητικό/uni03C2 αντιδραστήρα/uni03C2 ύδατο/uni03C2-ύδατο/uni03C2 (VVER - 440/230)
Πυρηνικό/uni03C2 σταθ/uni03BCό/uni03C2 ηλεκτροπαραγωγή/uni03C2 Kozloduy στη Βουλγαρία
Μονάδε/uni03C2 1 και 4 /uni03BCε έναν αντιδραστήρα εκάστη
Είδο/uni03C2 αντιδραστήρα: Ενεργητικό/uni03C2 αντιδραστήρα/uni03C2 
ύδατο/uni03C2-ύδατο/uni03C2 (VVER - 440/230)
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών που παρείχαν οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής. Φωτογρα -
φίες © Πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Bohunice (BNPP), πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαρα -
γωγής Kozloduy (KNPP), πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Ignalina (INPP).
13 Εισαγωγή 
02 
Ο πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Bohunice V1 στη Σλοβακία και ο πυρη -
νικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής Kozloduy στη Βουλγαρία διαθέτουν αμφότεροι 
ενεργητικούς αντιδραστήρες ύδατος-ύδατος (VVER), υποκατηγορία των αντιδραστή -
ρων πεπιεσμένου ύδατος (βλέπε γράφημα 2 ). Οι αντιδραστήρες αυτού του είδους 
έχουν παροπλιστεί σε άλλες περιοχές της Ευρώπης. Γράφημα 2Σχηματική απεικόνιση πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με αντιδραστήρες 
πεπιεσμένου ύδατος (VVER-440/230)
Πηγή:  ΕΕΣ. Αντιδραστήρα/uni03C2
Καύσι/uni03BCοΣυ/uni03BCπιεστή/uni03C2
Ατ/uni03BCογεννήτρια
Αντλία 
τροφοδοσία/uni03C2
Συ/uni03BCπυκνωτή/uni03C2Στρόβιλο/uni03C2Γεννήτρια
Μετασχη/uni03BCατιστή/uni03C2Σχάρα∆ευτερεύον κύκλω/uni03BCα στον 
χώρο στροβίλουΥποσταθ/uni03BCό/uni03C2
Ο αντιδραστήρα/uni03C2 και οι διατάξει/uni03C2 των κύριων κυκλω/uni03BCάτων ψύξη/uni03C2 στο κτίριο του αντιδραστήρα συναποτελούν το ενεργοποιη/uni03BCένο και /uni03BCολυσ/uni03BCένο /uni03BCε ραδιενέργεια πρωτεύον 
κύκλω/uni03BCα. Ο στρόβιλο/uni03C2 και ο συ/uni03BCπυκνωτή/uni03C2 συνδια/uni03BCορφώνουν το δευτερεύον κύκλω/uni03BCα. Από τον σταθ/uni03BCό Bohunice V1 και τι/uni03C2 /uni03BCονάδε/uni03C2 1-4 του Kozloduy απουσιάζει /uni03BCια συ/uni03BCπαγή/uni03C2 
κατασκευή εγκλωβισ/uni03BCού από χάλυβα και σκυρόδε/uni03BCα, η οποία θα λειτουργούσε ω/uni03C2 το τελικό φράγ/uni03BCα κατά τη/uni03C2 /uni03BCαζική/uni03C2 έκλυση/uni03C2 ραδιενέργεια/uni03C2 σε περίπτωση ατυχή/uni03BCατο/uni03C2 στον αντιδραστήρα ή τι/uni03C2 διατάξει/uni03C2 του πρωτεύοντο/uni03C2 κυκλώ/uni03BCατο/uni03C2.Πύργοι ψύξη/uni03C2 ύδατο/uni03C2 
από / προ/uni03C2 ποτα/uni03BCό / 
λί/uni03BCνηΑντλία ψύξη/uni03C2 
αντιδραστήραΠρωτεύον κύκλω/uni03BCα στον χώρο 
του αντιδραστήρα, τ/uni03BCή/uni03BCα τη/uni03C2 
ελεγχό/uni03BCενη/uni03C2 ζώνη/uni03C2
14 Εισαγωγή 
03 
Ο αντιδραστήρας στον σταθμό Ignalina στη Λιθουανία είναι αντιδραστήρας με 
επιβραδυντή γραφίτη (RBMK-1500). Οι αντιδραστήρες αυτού του είδους αποτελούν 
υποκατηγορία των αντιδραστήρων ζέοντος ύδατος, οι οποίοι είναι γνωστοί ως αντι -
δραστήρες τύπου Τσερνομπίλ (βλέπε γράφημα 3 ). Είναι η πρώτη φορά που παροπλί -
ζεται τέτοιου είδους αντιδραστήρας με επιβραδυντή γραφίτη5.5 Παρότι έχουν τεθεί εκτός 
λειτουργίας, οι μονάδες 
αντιδραστήρα στο 
Τσερνομπίλ δεν έχουν 
παροπλιστεί. Μετά το ατύχημα 
του 1986, η μονάδα 4 του 
αντιδραστήρα εγκιβωτίστηκε 
σε μια «σαρκοφάγο».Γράφημα 3Σχηματική απεικόνιση πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής με αντιδραστήρες 
με επιβραδυντή γραφίτη (RBMK-1500)
Πηγή:  ΕΕΣ.Υποσταθ/uni03BCό/uni03C2Χώρο/uni03C2 στροβίλου
Στρόβιλο/uni03C2ΓεννήτριαΣχάρα
Μετασχη/uni03BCατιστή/uni03C2
Συ/uni03BCπυκνωτή/uni03C2
Κύρια αντλία κυκλοφορία/uni03C2Καύσι/uni03BCα στοιχεία
Αντιδραστήρα/uni03C2
Ο αντιδραστήρα/uni03C2 και οι διατάξει/uni03C2 του πρωτεύοντο/uni03C2 κυκλώ/uni03BCατο/uni03C2 ψύξη/uni03C2 στο κτίριο του αντιδραστήρα συναποτελούν το ενεργοποιη/uni03BCένο και /uni03BCολυσ/uni03BCένο /uni03BCε ραδιενέργεια 
κύκλω/uni03BCα, το οποίο είναι ά/uni03BCεσα συνδεδε/uni03BCένο /uni03BCε τον στρόβιλο και τον συ/uni03BCπυκνωτή στον χώρο στροβίλου. Από τι/uni03C2 /uni03BCονάδε/uni03C2 1 και 2 τη/uni03C2 Ignalina απουσιάζει /uni03BCια συ/uni03BCπαγή/uni03C2 κατασκευή εγκλωβισ/uni03BCού από χάλυβα και σκυρόδε/uni03BCα, η οποία θα λειτουργούσε ω/uni03C2 το τελικό φράγ/uni03BCα κατά τη/uni03C2 /uni03BCαζική/uni03C2 έκλυση/uni03C2 ραδιενέργεια/uni03C2 σε περίπτωση ατυχή/uni03BCατο/uni03C2 στον αντιδραστήρα ή τι/uni03C2 διατάξει/uni03C2 του πρωτεύοντο/uni03C2 κυκλώ/uni03BCατο/uni03C2 ψύξη/uni03C2.Κύρια αντλία 
κυκλοφορία/uni03C2Στοιχεία ελέγχου 
από γραφίτηΨύξη ύδατο/uni03C2 από / προ/uni03C2 τη λί/uni03BCνη/uni0394ιαχωριστή/uni03C2 
ατ/uni03BCού τύπου 
τυ/uni03BCπάνουΧώρο/uni03C2 / κτίριο αντιδραστήρα,
τ/uni03BCή/uni03BCα τη/uni03C2 ελεγχό/uni03BCενη/uni03C2 ζώνη/uni03C2
15 Εισαγωγή 
Τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό 
πυρηνικών εγκαταστάσεων
04 
Η διακοπή της λειτουργίας και ο επακόλουθος παροπλισμός των εν λόγω πυρηνικών 
σταθμών ηλεκτροπαραγωγής πριν από το τέλος της προβλεπόμενης διάρκειας ζωής 
τους συνιστούσε σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τα τρία κράτη μέλη, δεδομέ -
νου ιδίως ότι δεν είχαν συγκεντρώσει επαρκείς εθνικούς πόρους για την κάλυψη του 
πλήρους κόστους του παροπλισμού και δεν διέθεταν τις αναγκαίες για τη διαχείριση 
των αποβλήτων υποδομές6.
05 
Η ΕΕ συμφώνησε να παράσχει χρηματοδοτική στήριξη από το 1999. Η στήριξη αυτή 
χορηγήθηκε αρχικά στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE, ενός προενταξιακού 
μέσου που προοριζόταν για τη διοχέτευση χρηματοδοτικής και τεχνικής βοήθειας 
στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Μετά 
την προσχώρηση των τριών χωρών στην ΕΕ, η στήριξη συνεχίστηκε στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων συνδρομής στον πυρηνικό παροπλισμό βάσει των διατάξεων των 
επιμέρους συνθηκών προσχώρησης και των κανονισμών του Συμβουλίου (βλέπε επι -
σκόπηση των εγγράφων στο παράρτημα ΙΙ )7. Για κάθε χώρα καταρτίστηκε χωριστό, 
ειδικό πρόγραμμα στήριξης.
06 
Από την έναρξη των προγραμμάτων στήριξης το 1999 και έως το 2013, τα εν λόγω 
προγράμματα περιλάμβαναν:
 ο μέτρα παροπλισμού που αποσκοπούσαν στην ελάφρυνση μέρους του οικονομι -
κού βάρους που συνεπάγεται για αυτά τα κράτη μέλη η έναρξη της διαδικασίας 
παροπλισμού των εγκαταστάσεων,
 ο μέτρα που αποσκοπούσαν στον μετριασμό ορισμένων από τις επιδράσεις της 
απώλειας εθνικής ικανότητας παραγωγής ενέργειας λόγω του πρόωρου κλεισίμα -
τος της εγκατάστασης.
07 
Κατά την τρέχουσα περίοδο (2014-2020), επιλέξιμα για χρηματοδότηση στο πλαίσιο 
των προγραμμάτων συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων 
είναι μόνο τα μέτρα παροπλισμού8 τα οποία επιδιώκουν την επίτευξη των ειδικών 
στόχων που παρουσιάζονται στον πίνακα 1 .6 Έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής 
«Nuclear Decommissioning 
Assistance Programme data» 
(Δεδομένα του προγράμματος 
συνδρομής για τον 
παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων) (SEC(2011) 
914 τελικό).
7 Επιπλέον της στήριξης της ΕΕ, 
η Λιθουανία και η Βουλγαρία 
έλαβαν επίσης χωριστά δάνεια 
από τους λογαριασμούς 
πυρηνικής ασφάλειας που 
διαχειρίζεται η  Ευρωπαϊκή 
Τράπεζα Ανασυγκρότησης και 
Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) για την 
επιχειρησιακή πυρηνική 
ασφάλεια.
8 Τα μέτρα μετριασμού, 
συμπεριλαμβανομένης της 
ενεργειακής απόδοσης και της 
προώθησης της ενέργειας από 
ανανεώσιμες πηγές, είναι 
επιλέξιμα για χρηματοδότηση 
από τα ευρωπαϊκά 
διαρθρωτικά και επενδυτικά 
ταμεία, από τα οποία 
επωφελούνται και τα τρία 
κράτη μέλη.
16 Εισαγωγή Πίνακας 1Ειδικοί στόχοι των προγραμμάτων συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων για την περίοδο 2014-2020
Πρόγραμμα Ειδικοί στόχοι
Ignalina, ΛιθουανίαΑπομάκρυνση των καυσίμων από τον πυρήνα του αντιδραστήρα της μονάδας 2 και από τις δεξαμενές καυσίμων των μονάδων 1 
και 2 του αντιδραστήρα στην εγκατάσταση εν ξηρώ αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων.
Ασφαλής συντήρηση των μονάδων του αντιδραστήρα.
Εργασίες αποξήλωσης στον χώρο στροβίλου και σε άλλα βοηθητικά κτίρια.
Ασφαλής διαχείριση των αποβλήτων του παροπλισμού, σύμφωνα με λεπτομερές σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων.
Kozloduy, 
ΒουλγαρίαΕργασίες αποξήλωσης στον χώρο στροβίλου των μονάδων 1 έως 4 και σε βοηθητικά κτίρια.
Αποξήλωση των μεγάλων διατάξεων και στοιχείων του εξοπλισμού στα κτίρια των αντιδραστήρων των μονάδων 1 έως 4.
Ασφαλής διαχείριση των αποβλήτων του παροπλισμού, σύμφωνα με λεπτομερές σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων.
Bohunice, ΣλοβακίαΕργασίες αποξήλωσης στον χώρο στροβίλου και σε βοηθητικά κτίρια του αντιδραστήρα V1.
Αποξήλωση των μεγάλων διατάξεων και στοιχείων του εξοπλισμού στα κτίρια του αντιδραστήρα V1.
Ασφαλής διαχείριση των αποβλήτων του παροπλισμού, σύμφωνα με λεπτομερές σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων.
ΌλαΠιθανά μέτρα για τη διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου ασφάλειας στις μονάδες του πυρηνικού σταθμού που τελούν υπό 
παροπλισμό, συμπεριλαμβανομένης στήριξης για το προσωπικό του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει των κανονισμών του Συμβουλίου (Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 και (Ευρατόμ) αριθ. 1369/2013.
08 
Έως το 2020, η συνδρομή της ΕΕ θα έχει ανέλθει συνολικά σε 3,8 δισεκατομμύ -
ρια ευρώ (βλέπε γράφημα 4 ).Γράφημα 4Η συνδρομή της ΕΕ προς τη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία για τον 
παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων, κατά το διάστημα 1999-2020
0200
100400600
500
300800
700900(σε εκατ. ευρώ)
1999-2006                                                                                                                       
(8 έτη)2007-2013                                                            
(7 έτη)2014-2020                                                            
(7 έτη)Ignalina, Λιθουανία
Kozloduy, Βουλγαρία
Bohunice, Σλοβακία340530
201837
510
423
225293451
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
17 Εισαγωγή 
09 
Το μεγαλύτερο μερίδιο έχει διατεθεί στη Λιθουανία, και ακολουθούν η Βουλγαρία και, 
τελευταία, η Σλοβακία (βλέπε γράφημα 5 )9.9 Η σειρά παράθεσης των 
κρατών μελών στο κείμενο 
της παρούσας έκθεσης 
αντιστοιχεί στο μέγεθος των 
προγραμμάτων τους: 
Λιθουανία, Βουλγαρία και 
Σλοβακία.
10 SEC(2011) 1387 τελικό, 
έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής, 
«Impact assessment» 
(εκτίμηση αντικτύπου).
11 COM(2016) 177 final της 4ης 
Απριλίου 2016, σ. 7, 
«Ενδεικτικό Πυρηνικό 
Πρόγραμμα που 
παρουσιάζεται σύμφωνα με το 
άρθρο 40 της Συνθήκης 
Ευρατόμ για γνωμοδότηση 
από την Ευρωπαϊκή και 
Κοινωνική Επιτροπή», εφεξής 
«Ενδεικτικό Πυρηνικό 
Πρόγραμμα του 2016 της 
Επιτροπής».Γράφημα 5Μερίδιο της συνολικής συνδρομής της ΕΕ για τον 
παροπλισμό κατά την περίοδο 1999-2020 ανά κράτος 
μέλος
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.Bohunice, Σλοβακία
849/uni00A0εκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ 
22 %Kozloduy, Βουλγαρία
1/uni00A0143/uni00A0εκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ
30 % Ignalina, Λιθουανία
1/uni00A0818/uni00A0εκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ
48 %
10 
Η Επιτροπή, στην εκτίμηση αντικτύπου που κατάρτισε για τη δημοσιονομική περίοδο 
2014-2020, ανέφερε ότι δεν προέβλεπε περαιτέρω παράταση της χρηματοδοτικής 
στήριξης της ΕΕ μετά το 202010.
Σε τι συνίσταται ο παροπλισμός πυρηνικών 
εγκαταστάσεων;
11 
Ο παροπλισμός αποτελεί το τελικό στάδιο του κύκλου ζωής ενός πυρηνικού σταθ -
μού ηλεκτροπαραγωγής. Ο  αριθμός των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής 
στην Ευρώπη που ήδη τελούν υπό παροπλισμό ή θα παροπλιστούν βραχυπρόθεσμα 
ή μεσοπρόθεσμα αυξάνεται. Στο τέλος του 2015, βρίσκονταν σε λειτουργία στην ΕΕ 
129 πυρηνικοί αντιδραστήρες, ενώ  άλλοι 91 είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας, εκ των 
οποίων τρεις είχαν παροπλιστεί ολοκληρωτικά (βλέπε παράρτημα ΙΙΙ ). Εκτιμάται ότι 
περισσότεροι από 50 επί συνόλου 129 εν λειτουργία αντιδραστήρων θα τεθούν εκτός 
λειτουργίας έως το 202511.
18 Εισαγωγή 
12 
Ο παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων περιλαμβάνει μια σειρά ειδικών διαδι -
κασιών, ορισμένες από τις οποίες εφαρμόζονται παράλληλα. Η διαδικασία θεωρείται 
ολοκληρωθείσα όταν ο χώρος έχει καθαριστεί σε σημείο που η έκταση της εγκατά -
στασης να είναι δυνατό να επαναχρησιμοποιηθεί ή να επαναξιοποιηθεί, είτε χωρίς 
κανέναν περιορισμό [χαρακτηρίζεται ως έκταση που αποδίδεται για κάθε χρήση 
(«greenfield»)] είτε με ορισμένους περιορισμούς [χαρακτηρίζεται ως έκταση που 
αποδίδεται για χρήση υπό περιορισμούς («brownfield»)], σύμφωνα με την εθνική νο -
μοθεσία. Και οι τρεις σταθμοί στη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία πρόκειται 
να παροπλιστούν με σκοπό την απόδοση των αντίστοιχων εκτάσεων «για χρήση υπό 
περιορισμούς».
13 
Και τα τρία κράτη μέλη επέλεξαν τη στρατηγική παροπλισμού της «άμεσης αποξή -
λωσης» αντί της στρατηγικής της «ετεροχρονισμένης αποξήλωσης» ή του «μακρο -
πρόθεσμου ασφαλούς εγκιβωτισμού». Στην περίπτωση της άμεσης αποξήλωσης, 
ο παροπλισμός αρχίζει μικρό διάστημα μετά την οριστική διακοπή της λειτουργίας 
του σταθμού. Στην περίπτωση της στρατηγικής της ετεροχρονισμένης αποξήλωσης, 
μετά την απομάκρυνση του πυρηνικού καυσίμου, το σύνολο ή τμήμα της εγκατάστα -
σης που περιέχει ραδιενεργά υλικά είτε υποβάλλεται σε επεξεργασία είτε διατηρείται 
σε κατάσταση ασφαλούς αποθήκευσης έως ότου στη συνέχεια απορρυπανθεί ή/και 
αποξηλωθεί12.
14 
Ο παροπλισμός περιλαμβάνει τόσο συμβατικές εργασίες βιομηχανικού παροπλισμού, 
όπως η κατεδάφιση του χώρου στροβίλου, όσο και άκρως εξειδικευμένες δραστηριό -
τητες, όπως ο χειρισμός των ραδιενεργών υλικών της εγκατάστασης. Καίριας σημασί -
ας είναι ο ορθός προγραμματισμός της αλληλουχίας των δραστηριοτήτων, καθώς και 
ο προσδιορισμός των διαδικασιών και των μεθοδολογιών που θα εφαρμοστούν. Γράφημα 6Πυρηνικοί αντιδραστήρες στην ΕΕ: κατάσταση στις 
31 Δεκεμβρίου 2015
Πηγή: ΕΕΣ, βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του συστήματος πληροφοριών για αντι -
δραστήρες του ΔΟΑΕ (PRIS).Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2: 
91 αντιδραστήρε/uni03C2
(εκ των οποίων 3 έχουν 
παροπλιστεί πλήρω/uni03C2)Σε λειτουργία:  
129 αντιδραστήρε/uni03C2Υπό κατασκευή: 
4 αντιδραστήρε/uni03C212 Πρότυπα ασφαλείας του 
ΔΟΑΕ, «Decommissioning of 
Facilities, General Safety 
Requirements No. GSR Part 6» 
(Παροπλισμός 
εγκαταστάσεων, Γενικές 
απαιτήσεις ασφαλείας αριθ. 
ΓΑΑ Μέρος 6), 2014.
19 Εισαγωγή 
15 
Στο γράφημα 7  παρουσιάζονται οι κύριες διαδικασίες που εφαρμόζονται στο πλαίσιο 
του παροπλισμού ενός πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. Γράφημα 7Κύριες διαδικασίες που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του παροπλισμού ενός πυρηνικού 
σταθμού ηλεκτροπαραγωγής
Πηγή:  ΕΕΣ.∆ιαδικασίε/uni03C2 παροπλισ/uni03BCού πυρηνικών εγκαταστάσεων 
Εργασίε/uni03C2 στον χώρο του σταθ/uni03BCού:
 ραδιολογική απογραφή και χαρακτηρισ/uni03BCό/uni03C2 τη/uni03C2 εγκατάσταση/uni03C2 και επικαιροποίησή του/uni03C2
 ανάπτυξη, συντήρηση και τροποποίηση συστη/uni03BCάτων εγκλωβισ/uni03BCού
 απορρύπανση
Μη ελεγχό/uni03BCενη ζώνη (κυρίω/uni03C2 εκτό/uni03C2 του κτιρίου του αντιδραστήρα):
 απορρύπανση, αποξήλωση και απο/uni03BCάκρυνση συστη/uni03BCάτων, δο/uni03BCών και /uni03BCηχανολογικού εξοπλισ/uni03BCού
 απο/uni03BCάκρυνση και περιορισ/uni03BCό/uni03C2 των /uni03BCολυσ/uni03BCένων/ενεργοποιη/uni03BCένων υλικών
 απο/uni03BCάκρυνση/αποθήκευση των αποβλήτων χα/uni03BCηλή/uni03C2 και /uni03BCεσαία/uni03C2 ραδιενέργεια/uni03C2
Ελεγχό/uni03BCενη ζώνη (κυρίω/uni03C2 στο κτίριο του αντιδραστήρα):
 απορρύπανση, αποξήλωση και απο/uni03BCάκρυνση συστη/uni03BCάτων, δο/uni03BCών και /uni03BCηχανολογικού
 εξοπλισ/uni03BCού
 απο/uni03BCάκρυνση και περιορισ/uni03BCό/uni03C2 των /uni03BCολυσ/uni03BCένων/ενεργοποιη/uni03BCένων υλικών
 απο/uni03BCάκρυνση και αποθήκευση των αποβλήτων χα/uni03BCηλή/uni03C2, /uni03BCεσαία/uni03C2 και υψηλή/uni03C2
 ραδιενέργεια/uni03C2Εξαγωγή του 
καυσί/uni03BCου και του αναλω/uni03BCένου καυσί/uni03BCου από τον αντιδραστήραΑποδέσ/uni03BCευση από τη θεσ/uni03BCική εποπτεία
Η έκταση 
παραδίδεταισε κατάσταση έκταση/uni03C2 προ/uni03C2 χρήση υπό περιορισ/uni03BCού/uni03C2 (brownﬁeld)ή έκταση/uni03C2 για κάθε χρήση (greenﬁeld), όπω/uni03C2 έχει προκαθοριστεί
16 
Οι φορείς εκμετάλλευσης της πυρηνικής εγκατάστασης οφείλουν να καταρτίσουν και 
να επικαιροποιούν τελικό σχέδιο παροπλισμού , το οποίο περιέχει σχέδιο χρημα -
τοδότησης και στο οποίο περιγράφεται το σύνολο των αναγκαίων δραστηριοτήτων, 
καθώς και το χρονοδιάγραμμα και το εκτιμώμενο κόστος τους13. Η στήριξη της ΕΕ 
πρέπει να χορηγείται βάσει των εν λόγω σχεδίων, εξασφαλίζοντας παράλληλα το 
ύψιστο επίπεδο ασφάλειας14.
17 
Κάθε δραστηριότητα στο πλαίσιο του κύκλου ζωής των πυρηνικών σταθμών ηλε -
κτροπαραγωγής, συμπεριλαμβανομένου του παροπλισμού τους, ρυθμίζεται και 
προϋποθέτει την έκδοση σχετικής άδειας από εθνική αρχή.13 Πρότυπα ασφαλείας του 
ΔΟΑΕ, «General Safety 
Requirements Part 6» (Γενικές 
απαιτήσεις ασφαλείας, Μέρος 
6), σ. 15-16.
14 Άρθρο 2, παράγραφος 1, των 
κανονισμών του Συμβουλίου 
(Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 και 
(Ευρατόμ) αριθ.  1369/2013.
20 Εισαγωγή 
Διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων
18 
Σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του πυρηνικού καυσίμου παράγονται ραδιενεργά 
απόβλητα. Το σύστημα ταξινόμησης του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας 
(ΔΟΑΕ) προβλέπει έξι κατηγορίες ραδιενεργών αποβλήτων, βάσει του επιπέδου ραδι -
ενέργειας, όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 2 .Πίνακας 2Κατηγορίες ραδιενεργών αποβλήτων, διαχείριση και διάθεσή τους
Κατηγορία ΠεριγραφήΔιαχείριση και διάθεση
(οι τιμές του βάθους που παρατίθενται είναι απλώς 
ενδεικτικές)
Αμελητέας ραδιενέργειαςΑπόβλητα τα οποία περιέχουν τόσο μικρές συγκε -
ντρώσεις ραδιονουκλεϊδίων ώστε δεν απαιτείται 
ακτινοπροστασία και μπορούν να αποδεσμευθούν 
από τον κανονιστικό έλεγχο.επιφάνεια εδάφουςελεύθερη αποδέσμευση, χώρος εναπό -
θεσης αποβλήτων
ΒραχύβιαΑπόβλητα που περιέχουν μόνο ραδιονουκλεΐδια με 
εξαιρετικά σύντομο χρόνο ημιζωής, με συγκεντρώ -
σεις ενεργότητας που υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα 
όρια.επιφάνεια εδάφους αποθήκες ραδιενεργού απομείωσης
Πολύ χαμηλής 
ραδιενέργειαςΑπόβλητα που δεν πληρούν κατ’ ανάγκη τα κριτήρια 
των αποβλήτων αμελητέας ραδιενέργειας, αλλά τα 
οποία δεν απαιτούν υψηλό επίπεδο συγκράτησης και 
απομόνωσης.επιφάνεια εδάφους χώρος εναπόθεσης αποβλήτων
Χαμηλής ραδιενέργειαςΑπόβλητα με περιορισμένες συγκεντρώσεις μακρόβι -
ων ραδιονουκλεϊδίων. Τα απόβλητα αυτού του είδους 
απαιτούν αυστηρή απομόνωση και περιορισμό για 
περιόδους έως και ορισμένων αιώνων.υπόγεια σε μικρό βάθος (< 30 μέτρα)
Μεσαίας ραδιενέργειαςΑπόβλητα τα οποία, λόγω της περιεκτικότητάς τους 
κυρίως σε μακρόβια ραδιονουκλεΐδια, απαιτούν 
μεγαλύτερο βαθμό περιορισμού, όχι όμως και 
πρόβλεψη για διάχυση θερμότητας (ή μόνον σε 
περιορισμένο βαθμό).υπόγεια σε μεσαίο βάθος (30-100 μέτρα)
Υψηλής ραδιενέργειαςΑπόβλητα με επίπεδα συγκέντρωσης ενεργότητας 
τόσο υψηλά ώστε εκλύουν σημαντικές ποσότητες 
θερμότητας ή με μεγάλες ποσότητες μακρόβιων 
ραδιονουκλεϊδίων. Σε αυτή την κατηγορία εμπίπτουν 
τα αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα.υπόγειαδιάθεση σε γεωλογικούς σχηματισμούς 
(> 400 μέτρα)
Πηγή: ΕΕΣ, βάσει των προτύπων ασφαλείας του ΔΟΑΕ, «General Safety Guide No GSG-1, Classification of Radioactive Waste» (Γενικός οδηγός ασφα -
λείας, αριθ. ΓΟΑ-1, Ταξινόμηση των ραδιενεργών αποβλήτων), 2009.
21 Εισαγωγή 
19 
Για την ασφαλή συγκράτηση και τη διαχείριση κάθε κατηγορίας αποβλήτων απαιτού -
νται διαφορετικές τεχνολογίες και μέθοδοι. Στο κατώτερο άκρο του φάσματος, τα 
απόβλητα αμελητέας ραδιενέργειας μπορούν να διατίθενται από κοινού με τα οικιακά 
απορρίμματα. Στο άλλο άκρο, τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας, όπως τα αναλω -
μένα πυρηνικά καύσιμα, είναι τόσο ραδιενεργά που καθιστούν αναγκαίο τον ύψιστο 
δυνατό βαθμό συγκράτησης και απομόνωσης για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμης 
ασφάλειας και προστασίας. Η διάθεση σε χώρους εναπόθεσης σε γεωλογικούς σχημα -
τισμούς μεγάλου βάθους που έχουν εκσκαφεί αρκετές εκατοντάδες μέτρα κάτω από 
την επιφάνεια του εδάφους αναγνωρίζεται ευρέως ως η προτιμώμενη επιλογή για 
την τελική διάθεση των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας15. Σύμφωνα με τα πρότυπα 
ασφάλειας του ΔΟΑΕ, η διαχείριση των αποβλήτων δεν ολοκληρώνεται με τη λήξη 
της διαδικασίας του πυρηνικού παροπλισμού, εφόσον τα απόβλητα υψηλής ραδιενέρ -
γειας δεν έχουν διατεθεί ακόμη σε εγκατάσταση τελικής διάθεσης16.
Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» ως ενωσιακή και 
διεθνής αρχή
20 
Η διαχείριση των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρω -
παϊκή Ένωση διέπεται από την «οδηγία περί ραδιενεργών αποβλήτων»17. Οι απαιτήσεις 
της οδηγίας βασίζονται σε σύμβαση του ΔΟΑΕ του 1997 την οποία έχουν υπογράψει 
η Λιθουανία, η  Βουλγαρία και η  Σλοβακία18. Η εν λόγω σύμβαση επιβάλλει στα συμ -
βαλλόμενα μέρη της την υποχρέωση εφαρμογής της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει», 
σύμφωνα με την οποία οι παραγωγοί των αποβλήτων βαρύνονται με τις δαπάνες της δι -
αχείρισής τους προκειμένου να αποφεύγεται η πρόκληση βλάβης στην ανθρώπινη υγεία 
και στο περιβάλλον19. Άλλη αρχή στην οποία βασίζεται η σύμβαση είναι ότι το βάρος 
της διαχείρισης των πυρηνικών αποβλήτων δεν πρέπει να επιβάλλεται αδικαιολόγητα 
στις μελλοντικές γενιές. Η αρχή αυτή αντικατοπτρίζεται στην οδηγία περί ραδιενεργών 
αποβλήτων, όπου ορίζεται ότι «αποτελεί ηθική υποχρέωση κάθε κράτους μέλους να 
αποφεύγει τις άσκοπες επιβαρύνσεις για τις μελλοντικές γενιές σε σχέση με τα αναλω -
μένα καύσιμα και τα ραδιενεργά απόβλητα, συμπεριλαμβανομένων τυχόν ραδιενεργών 
αποβλήτων που αναμένεται να προκύψουν από τον παροπλισμό υπαρχουσών πυρηνι -
κών εγκαταστάσεων»20.
Οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες των διαφόρων 
παραγόντων στο πλαίσιο των προγραμμάτων 
συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων
21 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή , βάσει της δυνατότητας που της παρέχουν οι σχετικές 
νομοθετικές διατάξεις, επέλεξε να διαχειριστεί τα προγράμματα συνδρομής στον 
παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων μέσω έμμεσης διαχείρισης21. Στο πλαίσιο 
αυτού του τρόπου διαχείρισης, η Επιτροπή αναθέτει ορισμένα καθήκοντα εκτέλεσης 
του προϋπολογισμού σε εκτελεστικούς φορείς (βλέπε παράρτημα IV ), αλλά φέρει την 
τελική ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ και τη σχετική υποχρέ -
ωση λογοδοσίας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι οι εκτελεστικοί 
φορείς διαθέτουν τις ενδεδειγμένες δομές ελέγχου και παρακολούθησης. Η Ευρω -
παϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης  (ΕΤΑΑ) ενεργεί ως εκτελεστικός 
φορέας και για τα τρία αυτά προγράμματα.15 Πρότυπα ασφαλείας του 
ΔΟΑΕ, «General Safety Guide 
No GSG-1, Classification of 
Radioactive Waste», 2009, σ. 6.
16 Πρότυπα ασφαλείας του 
ΔΟΑΕ, «General Safety Guide 
No GSG-1, Classification of 
Radioactive Waste», 2009, σ. 3.
17 Οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του 
Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 
2011, η οποία θεσπίζει 
κοινοτικό πλαίσιο για την 
υπεύθυνη και ασφαλή 
διαχείριση αναλωμένων 
καυσίμων και ραδιενεργών 
αποβλήτων (ΕΕ L 199 της 
2.8.2011, σ. 48).
18 ΔΟΑΕ, «Κοινή σύμβαση για την 
ασφάλεια διαχείρισης του 
αναλωμένου καυσίμου και την 
ασφάλεια διαχείρισης των 
ραδιενεργών αποβλήτων».
19 Το άρθρο 21 της κοινής 
σύμβασης για την ασφάλεια 
διαχείρισης του αναλωμένου 
καυσίμου και την ασφάλεια 
διαχείρισης των ραδιενεργών 
αποβλήτων του ΔΟΑΕ ορίζει 
ότι κάθε συμβαλλόμενο μέρος 
διασφαλίζει ότι την 
πρωταρχική ευθύνη για την 
ασφάλεια διαχείρισης 
αναλωμένου καυσίμου 
ή ραδιενεργών αποβλήτων 
φέρει ο κάτοχος της 
αντίστοιχης άδειας και ότι 
κάθε κάτοχος της σχετικής 
άδειας ανταποκρίνεται στις 
ευθύνες του.
20 Αιτιολογική σκέψη 24 της 
οδηγίας 2011/70/Ευρατόμ του 
Συμβουλίου.
21 Άρθρο 58, στοιχείο γ), του 
κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 
αριθ. 966/2012 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
25ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά 
με τους δημοσιονομικούς 
κανόνες που εφαρμόζονται 
στον γενικό προϋπολογισμό 
της Ένωσης και την 
κατάργηση του κανονισμού 
(ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 
του Συμβουλίου (ΕΕ L 298 
της 26.10.2012, σ. 1), όπως 
τροποποιήθηκε τελευταία με 
τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 
αριθ.  2015/1929, 
της 28ης Οκτωβρίου 2015.
22 Εισαγωγή 
22 
Επιπροσθέτως, στη Λιθουανία, ένα εθνικός δημόσιος φορέας, η κεντρική υπηρεσία 
διαχείρισης έργων , ενεργεί ως δεύτερος εκτελεστικός φορέας και ασκεί τα ίδια κα -
θήκοντα με την ΕΤΑΑ για τα έργα που τελούν υπό τη διαχείρισή της22. Κατά τον χρόνο 
διενέργειας του ελέγχου, όλα τα νέα έργα διοχετεύονταν μέσω της κεντρικής υπηρε -
σίας διαχείρισης έργων. Η ΕΤΑΑ θα εξακολουθήσει να είναι υπεύθυνη για τα έργα που 
είχαν τεθεί προηγουμένως υπό την ευθύνη της.
23 
Τα τρία  κράτη μέλη  υποχρεούνται να συγκροτήσουν κατάλληλες εθνικές δομές για 
την υλοποίηση των προγραμμάτων και να λάβουν όλα τα μέτρα που απαιτούνται 
για την εξάλειψη τυχόν νομικών ή διοικητικών εμποδίων στην ορθή λειτουργία των 
αντίστοιχων προγραμμάτων παροπλισμού23. Τα κράτη μέλη ορίζουν συντονιστή 
προγράμματος, από το αρμόδιο για την ενεργειακή πολιτική υπουργείο, ο οποίος 
αναλαμβάνει τη συνολική ευθύνη για τον προγραμματισμό, τον συντονισμό και την 
παρακολούθηση των αντίστοιχων προγραμμάτων παροπλισμού σε εθνικό επίπεδο.
24 
Η Λιθουανία έχει ορίσει επίσης το Υπουργείο Οικονομικών ως οικονομικό συντονιστή, 
αρμόδιο για την οικονομική εποπτεία της κεντρικής υπηρεσίας διαχείρισης έργων.
25 
Κύριοι δικαιούχοι  των προγραμμάτων είναι οι φορείς εκμετάλλευσης των πυρηνικών 
σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και/ή οι κάτοχοι των αδειών παροπλισμού, που είναι 
κρατικές επιχειρήσεις. Αυτοί οι φορείς φέρουν την ευθύνη της υλοποίησης των έργων 
μετά την έγκριση των σχετικών προτάσεων.
26 
Τα κράτη μέλη υποβάλλουν ετησίως πρόταση ετήσιου προγράμματος εργασιών, στο 
οποίο περιγράφουν τους προβλεπόμενους τρόπους διάθεσης της χρηματοδότησης. 
Στη συνέχεια, κατόπιν διαβούλευσης με την επιτροπή του προγράμματος συνδρομής 
στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων, η οποία αποτελείται από εκπροσώ -
πους των 28 κρατών μελών της ΕΕ, η Επιτροπή εγκρίνει τις αποφάσεις χρηματοδότη -
σης. Ακόμη, εγκρίνει τα έγγραφα που αφορούν τα επιμέρους προς χρηματοδότηση 
με τη συνδρομή της ΕΕ έργα, όπως αυτά επιλέγονται από τον εκτελεστικό φορέα. 
Αφού προηγηθεί συντονισμός σε εθνικό επίπεδο, ο συντονιστής του προγράμματος 
υποβάλλει προτάσεις νέων έργων προς έγκριση στην ΕΤΑΑ και, στην περίπτωση της 
Λιθουανίας, στην κεντρική υπηρεσία διαχείρισης έργων. Έπειτα από έλεγχο επα -
λήθευσης, οι προτάσεις έργων υποβάλλονται από τους εκτελεστικούς φορείς στην 
Επιτροπή.22 Η Σλοβακία έχει υποβάλει 
επισήμως πρόταση 
συγκρότησης δεύτερου, 
εθνικού διαύλου υλοποίησης, 
με τη σλοβακική υπηρεσία 
καινοτομίας και ενέργειας να 
δραστηριοποιείται παράλληλα 
με την ΕΤΑΑ.
23 Άρθρο 4 της εκτελεστικής 
απόφασης της Επιτροπής, της 
7.8.2014, σχετικά με τους 
κανόνες υλοποίησης για τα 
προγράμματα συνδρομής 
στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων στη 
Βουλγαρία, τη Λιθουανία και 
τη Σλοβακία για την περίοδο 
2014-2020 [C  (2014)  5449  final].
23 Εισαγωγή 
24 Ειδική έκθεση αριθ. 16/2011 
«Χρηματοδοτική συνδρομή 
της ΕΕ για τον παροπλισμό 
πυρηνικών σταθμών στη 
Βουλγαρία, τη Λιθουανία και 
τη Σλοβακία: επιτεύγματα και 
μελλοντικές προκλήσεις» 
(http://eca.europa.eu ).27 
Κατόπιν, η Επιτροπή μεταφέρει τα σχετικά κεφάλαια στην ΕΤΑΑ και, στην περίπτωση 
της Λιθουανίας, στην κεντρική υπηρεσία διαχείρισης έργων, βάσει των συμβατικών 
ρυθμίσεων. Στη συνέχεια, οι εν λόγω φορείς παρακολουθούν την υλοποίηση των 
έργων.
Η προγενέστερη ειδική έκθεση του ΕΕΣ σχετικά με τον 
παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων
28 
Σε ειδική έκθεσή του που δημοσιεύθηκε το 2011, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο 
είχε ήδη εξετάσει τη χρηματοδοτική συνδρομή της ΕΕ για τον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων στη Βουλγαρία, τη Λιθουανία και τη Σλοβακία24.
24
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
25 Ειδική έκθεση αριθ. 16/2011.29 
Στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού επιδιώχθηκε να διαπιστωθεί αν πραγματοποιήθηκε 
πρόοδος στην υλοποίηση των προγραμμάτων συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό 
πυρηνικών εγκαταστάσεων για τη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία από το 
2011, έτος δημοσίευσης της προηγούμενης έκθεσής μας για το ίδιο θέμα25.
30 
Ειδικότερα, εξετάσαμε κατά πόσο τα προγράμματα σημείωσαν πρόοδο όσον αφορά:
— την αποξήλωση των σταθμών, την εξασφάλιση των αναγκαίων αδειών και την 
ανάπτυξη υποδομών για τη διαχείριση των αναλωμένων καυσίμων και των 
αποβλήτων,
— την κατάρτιση αξιόπιστης εκτίμησης των δαπανών και την εξασφάλιση των ανα -
γκαίων για την ολοκλήρωση του παροπλισμού κονδυλίων.
31 
Σε καθένα από τα τρία κράτη μέλη πραγματοποιήσαμε επισκέψεις στις σχετικές 
εγκαταστάσεις, αναλύσαμε την τεκμηρίωση των προγραμμάτων και των έργων και 
πραγματοποιήσαμε συνεντεύξεις με υπαλλήλους των κρατών μελών, των φορέων εκ -
μετάλλευσης πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, των κατόχων αδειών διαχείρι -
σης των ραδιενεργών αποβλήτων σε εθνικό επίπεδο, των κανονιστικών αρχών, καθώς 
και με υπαλλήλους των εκτελεστικών φορέων και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
32 
Για την αξιολόγηση της προόδου σε επίπεδο έργων, επιλέξαμε 17 χρηματοδοτούμε -
να από την ΕΕ έργα υποδομής και έργα άλλου είδους στον τομέα του παροπλισμού 
πυρηνικών εγκαταστάσεων στα τρία κράτη μέλη (βλέπε παράρτημα V ). Επιλέξαμε 
έργα σε σχέση με τα οποία είχαμε διατυπώσει τις αρνητικότερες διαπιστώσεις στην 
προγενέστερη έκθεσή μας, καθώς και έργα καίριας σημασίας για τον παροπλισμό. 
Επίσης, συλλέξαμε στοιχεία σχετικά με τις καθυστερήσεις και τις υπερβάσεις κόστους 
που επηρεάζουν 18 εν εξελίξει βασικά έργα υποδομής ( παράρτημα VI ).
33 
Ακόμη, εντοπίσαμε —όπου κατέστη δυνατό— παραδείγματα βελτιωμένης προσέγ -
γισης όσον αφορά την υιοθέτηση αναδυόμενων πρακτικών στα τρία κράτη μέλη, κα -
θώς και μακρόπνοης προσέγγισης. Για τον σκοπό αυτό, συμπεριλάβαμε μια επίσκεψη 
στο εργοτάξιο του πρώτου παγκοσμίως χώρου εναπόθεσης σε γεωλογικό σχηματισμό 
μεγάλου βάθους στη Φινλανδία (βλέπε παράρτημα VII ).
25 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου 
34 
Οι εργασίες του ελέγχου πραγματοποιήθηκαν κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 
Απριλίου 2015 και Απριλίου 2016.
35 
Ο έλεγχός μας δεν κάλυψε τη συμμόρφωση των δαπανών του έργου με τους ειδι -
κούς κανόνες των ταμείων, ούτε τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Δεν 
αξιολογήσαμε την ραδιολογική ασφάλεια ή την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, καθώς 
τα ζητήματα αυτά εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των αρμόδιων εθνικών αρχών. Σε 
καμία δε περίπτωση δεν έχουμε την πρόθεση να ταχθούμε υπέρ ή κατά της χρήσης 
της πυρηνικής ενέργειας ή να διατυπώσουμε συμπεράσματα σχετικά με το μίγμα του 
ενεργειακού εφοδιασμού στην ΕΕ. Τα ζητήματα αυτά δεν εξετάζονται στην ανά χείρας 
έκθεση.
26
 Παρατηρήσεις
26 SEC(2011) 1387 τελικό, της 
24ης Νοεμβρίου 2011, 
έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής, 
«Impact assessment»  - 
Συνοδευτικό έγγραφο στην 
πρόταση κανονισμού του 
Συμβουλίου σχετικά με 
στήριξη της Ένωσης για τα 
προγράμματα συνδρομής 
στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων στη 
Βουλγαρία, τη Λιθουανία και 
τη Σλοβακία.
27 Σύμφωνα με τις πληροφορίες 
που παρασχέθηκαν από τον 
πυρηνικό σταθμό 
ηλεκτροπαραγωγής Ignalina, 
η μονάδα 1 έφτασε στην 
κατάσταση αμετάκλητου 
κλεισίματος το 2007, όταν 
η άδεια λειτουργίας της 
μετατράπηκε σε άδεια 
παροπλισμού και εγκρίθηκαν 
οι όροι υλοποίησης του 
παροπλισμού. Στις 
16 Ιουνίου 2014 καταργήθηκε 
ο νόμος που απαγόρευε την 
αμετάκλητη διακοπή της 
λειτουργίας της μονάδας  1 
μέχρις ότου διασφαλιστεί 
η χρηματοδότηση του 
συνόλου των εργασιών του 
σταδίου αυτού ή  του 
παροπλισμού της 
εγκατάστασης. Η άδεια της 
μονάδας 2 μεταβλήθηκε το 
2012 και το 2014. Ο Βούλγαρος 
Υπουργός Ενέργειας δήλωσε 
κατά τη διάρκεια συνόδου της 
ολομέλειας του βουλγαρικού 
κοινοβουλίου στις 
6 Φεβρουαρίου 2015 ότι 
ο παροπλισμός των τεσσάρων 
οικείων μονάδων ήταν 
αμετάκλητος. Οι σλοβακικές 
αρχές θεωρούν ότι 
η μετάβαση στην άδεια 
παροπλισμού συνιστά 
επίτευξη της κατάστασης 
αμετάκλητου κλεισίματος.Παρά την επιτευχθείσα από το 2011 πρόοδο, 
διαφαίνονται σημαντικές προκλήσεις
36 
Στην παρούσα ενότητα παρουσιάζονται οι διαπιστώσεις μας όσον αφορά την πρόοδο 
που σημειώθηκε από το 2011 στη διαδικασία παροπλισμού που στηρίζεται από τα 
προγράμματα συνδρομής της ΕΕ και επισημαίνονται οι καθυστερήσεις που παρατη -
ρήθηκαν σε βασικά έργα υποδομής.
Στις μη ελεγχόμενες ζώνες σημειώθηκε πρόοδος, ωστόσο 
ο παροπλισμός των κτιρίων των αντιδραστήρων δεν έχει 
αρχίσει ακόμη και οι υποδομές διαχείρισης των ραδιενεργών 
αποβλήτων έχουν ολοκληρωθεί μόνον εν μέρει
37 
Σε σχέση με καθέναν από τους τρεις πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής εξε -
τάσαμε τα εξής:
— κατά πόσον η διακοπή της λειτουργίας του είναι αμετάκλητη,
— τη συντελεσθείσα όσον αφορά τις εργασίες αποξήλωσης πρόοδο στις ελεγχόμε -
νες και μη ελεγχόμενες ζώνες,
— τη διαθεσιμότητα των αναγκαίων για τις δραστηριότητες παροπλισμού και απο -
ξήλωσης υποδομών διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και αποβλήτων.
Οι εθνικές αρχές δηλώνουν ότι η λειτουργία των σταθμών έχει 
πλέον διακοπεί αμετάκλητα, ωστόσο εξακολουθεί να εκκρεμεί 
η υλοποίηση των προσδοκώμενων εκροών της Επιτροπής
38 
Το 2011 η Επιτροπή προσδιόρισε τέσσερις προσδοκώμενες εκροές οι οποίες πρέπει 
να έχουν υλοποιηθεί ώστε η διακοπή της λειτουργίας ενός πυρηνικού σταθμού ηλε -
κτροπαραγωγής να μπορεί να θεωρηθεί αμετάκλητη26. Στον πίνακα 3  παρουσιάζεται 
η αξιολόγησή μας όσον αφορά τον βαθμό στον οποίο οι εν λόγω προσδοκώμενες 
εκροές έχουν υλοποιηθεί στη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία.
39 
Οι αρχές της Λιθουανίας, της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας υποστηρίζουν ότι 
η επιτευχθείσα πρόοδος ισοδυναμεί με αμετάκλητο κλείσιμο, διότι δεν θα ήταν 
πλέον τεχνικά βιώσιμη ή οικονομικά αποδοτική η επανέναρξη της λειτουργίας των 
αντιδραστήρων27.
27 Παρατηρήσεις 
Αξιολόγηση του ΕΕΣ όσον αφορά την υλοποίηση των προσδοκώμενων εκροών που 
υποδεικνύουν την αμετάκλητη διακοπή λειτουργίας των τριών πυρηνικών σταθμών 
ηλεκτροπαραγωγής στις 31 Δεκεμβρίου 2015
Προσδοκώμενες εκροές Ignalina, Λιθουανία Kozloduy, Βουλγαρία Bohunice, Σλοβακία
1. Ο πυρηνικός σταθμός 
ηλεκτροπαραγωγής διατηρείται 
με ασφάλεια σε κατάσταση 
«μετά την παύση λειτουργίας» 
έως την πλήρη απομάκρυνση 
του καυσίμουΕπιτεύχθηκε μερικώς
Ασφαλής συντήρηση εν εξελίξει. Το καύσι -
μο του αντιδραστήρα 1 έχει απομακρυν -
θεί. Το καύσιμο του αντιδραστήρα 2 δεν 
έχει απομακρυνθεί ακόμη.Επιτεύχθηκε
Τα καύσιμα έχουν αφαιρεθεί 
από τους αντιδραστήρες και τις 
δεξαμενές καυσίμων.Επιτεύχθηκε
Τα καύσιμα έχουν αφαιρεθεί από 
τους αντιδραστήρες και τις δεξαμε -
νές καυσίμων.
2. Έχει εκδοθεί άδεια 
παροπλισμούΔεν επιτεύχθηκε
Η άδεια δεν έχει εκδοθεί ακόμηΕπιτεύχθηκε μερικώς
Έχουν εκδοθεί άδειες για τις μονά -
δες 1 και 2 και αναμένονται εντός 
του 2016 για τις μονάδες 3 και 4.Επιτεύχθηκε
Η άδεια εκδόθηκε το 2015.
3. Ο προγραμματισμός της 
αποξήλωσης του πυρήνα 
του αντιδραστήρα / του 
πρωτεύοντος κυκλώματος έχει 
ολοκληρωθείΕπιτεύχθηκε μερικώς
Ο προγραμματισμός της διαδικασίας 
αποξήλωσης δεν έχει ολοκληρωθεί, 
η μελέτη βρίσκεται σε εξέλιξη (βλέπε 
παράρτημα  V, έργο 6).Επιτεύχθηκε μερικώς
Το έργο σχεδιασμού της διαδι -
κασίας αποξήλωσης βρίσκεται 
στο στάδιο της ανάθεσης της 
σύμβασης.Επιτεύχθηκε μερικώς
Το έργο σχεδιασμού της διαδικα -
σίας αποξήλωσης βρίσκεται σε 
εξέλιξη (βλέπε παράρτημα V , 
έργο 16).
4. Η αποξήλωση του κτιρίου του 
αντιδραστήρα έχει ξεκινήσειΕπιτεύχθηκε μερικώς
Μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιηθεί 
μόνον ελάσσονες εργασίες στο κτίριο του 
αντιδραστήρα.Επιτεύχθηκε μερικώς
Μέχρι στιγμής έχουν πραγματο -
ποιηθεί μόνον ελάσσονες εργασίες 
στο κτίριο του αντιδραστήρα.Επιτεύχθηκε μερικώς
Μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποι -
ηθεί μόνον ελάσσονες εργασίες στο 
κτίριο του αντιδραστήρα.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών που διαβίβασαν οι εθνικές αρχές.Πίνακας 3
40 
Ωστόσο, μία από τις προσδοκώμενες εκροές βάσει των οποίων αξιολογείται αν η δια -
δικασία πυρηνικού παροπλισμού έχει φτάσει σε κατάσταση αμετάκλητου κλεισίματος 
είναι η ύπαρξη άδειας παροπλισμού, η οποία απαιτείται προκειμένου να αρχίσουν οι 
εργασίες στην ελεγχόμενη ζώνη. Από το 2011, η Βουλγαρία και η Σλοβακία έχουν με -
ταβεί από την άδεια λειτουργίας στην άδεια παροπλισμού των οικείων μονάδων, ενώ 
αυτό δεν έχει συμβεί στην περίπτωση της Λιθουανίας.
— Ο σταθμός Ignalina στη Λιθουανία  δεν έχει εξασφαλίσει άδεια παροπλισμού, 
κάτι που μέχρι στιγμής δεν προβλέπεται να συμβεί έως το 2022, δέκα χρόνια 
αργότερα από ό,τι είχε αρχικά προγραμματιστεί και 18 χρόνια αφότου διακόπηκε 
η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τη μονάδα 1.
— Ο σταθμός Kozloduy στη Βουλγαρία  έλαβε δεκαετή άδεια παροπλισμού για 
τις δύο πρώτες μονάδες του στις 27 Νοεμβρίου 2014 και αναμένει την έκδοση 
της άδειας παροπλισμού για τις μονάδες 3 και 4 το 2016. Ωστόσο, ενδέχεται να 
απαιτηθούν πρόσθετες άδειες για την πραγματοποίηση σημαντικών εργασι -
ών αποξήλωσης των κρίσιμων συστημάτων του αντιδραστήρα ή του ίδιου του 
αντιδραστήρα.
— Ο σταθμός Bohunice στη Σλοβακία  έλαβε στις 23 Δεκεμβρίου 2014 την άδεια 
παροπλισμού του, η οποία δίνει το πράσινο φως για την έναρξη της διαδικασίας 
αποξήλωσης στο κτίριο του αντιδραστήρα. Βάσει του σχεδίου παροπλισμού, οι 
σημαντικές εργασίες αποξήλωσης δεν προγραμματιζόταν να αρχίσουν πριν από 
το τέλος του 2015 και δεν έχουν αρχίσει ακόμη.
28 Παρατηρήσεις 
Πρόοδος των δραστηριοτήτων αποξήλωσης στη μη ελεγχόμενη 
ζώνη
41 
Όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 3 , κανένας από τους τρεις σταθμούς δεν έχει ολο -
κληρώσει ακόμη τον προγραμματισμό της αποξήλωσης των πυρήνων των αντιδρα -
στήρων / των κύριων κυκλωμάτων και δεν έχουν πραγματοποιηθεί παρά ελάσσονες 
εργασίες στα κτίρια των αντιδραστήρων. Αυτό σημαίνει ότι και τα τρία κράτη μέλη θα 
κληθούν μελλοντικά να αντιμετωπίσουν τις σημαντικές προκλήσεις που συνδέονται 
με την πραγματοποίηση εργασιών στις ελεγχόμενες ζώνες, συμπεριλαμβανομένων 
των κτιρίων των αντιδραστήρων.
42 
Ωστόσο, έχει πραγματοποιηθεί πρόοδος όσον αφορά τις δραστηριότητες αποξήλω -
σης στη μη ελεγχόμενη ζώνη. Από τη δημοσίευση της προηγούμενης έκθεσής μας για 
το ίδιο θέμα, και στους τρεις σταθμούς έχει πραγματοποιηθεί πρόοδος στην αποξή -
λωση ορισμένων βασικών διατάξεων, όπως οι χώροι στροβίλου στη μη ελεγχόμενη 
ζώνη (βλέπε παράδειγμα στα γραφήματα 8 και 9 ). Στη Λιθουανία η αποξήλωση άρχι -
σε αργότερα από ό,τι είχε προγραμματιστεί, αλλά από το 2014 σημειώνεται πρόοδος. Γραφήματα 8 και 9Φωτογραφίες που παρουσιάζουν την πρόοδο της αποξήλωσης βασικών διατάξεων 
στον χώρο στροβίλου στον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Bohunice V1 στη 
Σλοβακία
Γράφημα 8 — Πριν από την αποξήλωση Γράφημα 9 — Μετά την αποξήλωση
2011: Χώρος στροβίλου με στροβίλους
© Javys.2015: Χώρος στροβίλου χωρίς στροβίλους
© Javys.
29 Παρατηρήσεις 
Παρά την πρόοδο προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης υποδομών 
διαχείρισης των αποβλήτων, οι εγκαταστάσεις για τη διάθεση 
των αναλωμένων καυσίμων βρίσκονται ακόμη στο στάδιο του 
σχεδιασμού
43 
Άδεια για την έναρξη της διαδικασίας παροπλισμού εκδίδεται μόνον εφόσον, μεταξύ 
άλλων, έχουν αναπτυχθεί επαρκείς λύσεις και υποδομές διαχείρισης των αποβλήτων. 
Δεδομένου ότι τα διαφορετικά είδη αποβλήτων που παράγονται τυγχάνουν διαφο -
ρετικού χειρισμού (βλέπε πίνακα 2 ), είναι αναγκαία η επαρκώς πλήρης ραδιολογική 
απογραφή και ο ραδιολογικός χαρακτηρισμός της εγκατάστασης και των ραδιενερ -
γών αποβλήτων, προκειμένου να προσδιοριστούν με ακρίβεια οι μεθοδολογίες και 
οι τεχνολογίες που θα εφαρμοστούν για την απορρύπανση, την αποξήλωση και τον 
τεμαχισμό συστημάτων και δομών, καθώς και για την επιλογή των καταλληλότερων 
λύσεων διαχείρισης των αποβλήτων. Και τα τρία κράτη μέλη έχουν σημειώσει πρόοδο 
προς την κατεύθυνση αυτή από τον προηγούμενο έλεγχό μας. Ωστόσο, μολονότι οι 
εργασίες προχωρούν βάσει του χρονοδιαγράμματος του παροπλισμού, ο ραδιολογι -
κός χαρακτηρισμός των κτιρίων των αντιδραστήρων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί σε 
κανέναν από τους τρεις σταθμούς.
44 
Όσον αφορά τα απόβλητα πολύ χαμηλής έως μεσαίας ραδιενέργειας  (βλέπε 
πίνακα 4 ), και τα τρία κράτη μέλη έχουν σημειώσει πρόοδο στην κατασκευή της 
κύριας απαιτούμενης υποδομής διαχείρισης αποβλήτων. Η υποδομή αυτή καλύπτει 
τις τρέχουσες ανάγκες στο παρόν στάδιο της διαδικασίας παροπλισμού. Επομένως, σε 
κανέναν από τους τρεις σταθμούς δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος να καταστεί αναγκαία 
η διακοπή της διαδικασίας παροπλισμού λόγω ανεπαρκούς ικανότητας της υποδομής 
διαχείρισης των αποβλήτων. Ωστόσο, αρκετά έργα που αφορούν τον χειρισμό απο -
βλήτων υψηλότερων επιπέδων ραδιενέργειας ή του μελλοντικού αυξημένου όγκου 
αποβλήτων εμφανίζουν καθυστερήσεις, ορισμένα δε βρίσκονται ακόμη στο στάδιο 
του σχεδιασμού (βλέπε πίνακα 4  και σημεία 60 έως 71).
45 
Τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας  λαμβάνουν ως επί το πλείστον μία από τις εξής 
δύο μορφές: πρόκειται είτε για αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα προς οριστική διάθεση 
είτε για τα απόβλητα που απομένουν από την επανεπεξεργασία αναλωμένων πυρη -
νικών καυσίμων. Σε γενικές γραμμές, τα αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα αντιστοιχούν 
στο 95 % του όγκου των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και στο 95 % έως 99 % 
της συνολικής ραδιενέργειας του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. Μετά την 
απομάκρυνσή τους από τον αντιδραστήρα (βλέπε γράφημα 10 ), τα στοιχεία αναλω -
μένων πυρηνικών καυσίμων είτε υπόκεινται σε επανεπεξεργασία είτε τοποθετούνται 
σε χώρο ενδιάμεσης αποθήκευσης για διάστημα περίπου πενήντα ετών.
30 Παρατηρήσεις 
Πρόοδος της κατασκευής υποδομών για τη διαχείριση των αποβλήτων πολύ χαμηλής 
έως μεσαίας ραδιενέργειας, 2011 και 2015
2011 2015
Ignalina, 
ΛιθουανίαΟι εργασίες για την κατασκευή του χώρου «προσωρινής 
αποθήκευσης» της εγκατάστασης εναπόθεσης αποβλήτων πολύ 
χαμηλής ραδιενέργειας βρίσκονται σε εξέλιξη.Ο χώρος προσωρινής αποθήκευσης ολοκληρώθηκε και έχει καλυφθεί κατά 
το 80 % της τρέχουσας χωρητικότητάς του.
Η κατασκευή της εγκατάστασης στην επιφάνεια του εδάφους 
δεν έχει αρχίσει.Η κατασκευή της εγκατάστασης στην επιφάνεια του εδάφους δεν έχει 
αρχίσει ακόμη λόγω καθυστέρησης της διαδικασίας διαγωνισμού εξαιτίας 
μεταβολών στον τεχνικό σχεδιασμό.
Το μικρού βάθους αποθετήριο που προορίζεται για βραχύβια 
απόβλητα χαμηλής και μεσαίας ραδιενέργειας βρίσκεται στο 
στάδιο του σχεδιασμού.Το μικρού βάθους αποθετήριο βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού 
και σημειώνεται καθυστέρηση ενός έτους.
Η κατασκευή της εγκατάστασης διαχείρισης και αποθήκευσης 
στερεών αποβλήτων για μακρόβια απόβλητα μεσαίας ραδιενέρ -
γειας σημειώνει καθυστέρηση 3,5 ετών.Η κατασκευή της εγκατάστασης διαχείρισης και αποθήκευσης στερεών 
αποβλήτων σημειώνει καθυστέρηση 9 ετών. Η έκδοση άδειας λειτουργίας 
προγραμματίζεται για το 2018. Δεν υπάρχει διαθέσιμη εγκατάσταση για 
την αποθήκευση των αποβλήτων από την αποξήλωση του αντιδραστήρα, 
παρότι έχει αρχίσει η υλοποίηση ενός σχετικού έργου.
Kozloduy, 
ΒουλγαρίαΧρησιμοποιούνται οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις αποθήκευσης 
και επεξεργασίας στις εγκαταστάσεις του σταθμού, αλλά χρειά -
ζεται πρόσθετη χωρητικότητα αποθήκευσης και επεξεργασίας 
ενόψει του παροπλισμού.Σύμφωνα με την αξιολόγηση του κατόχου της άδειας παροπλισμού, της 
κρατικής επιχείρησης διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων (SERAW), 
η χωρητικότητα των υπαρχουσών εγκαταστάσεων αποθήκευσης ραδιενερ -
γών αποβλήτων πρέπει να επαρκέσει μέχρι το 2022.
Η εθνική εγκατάσταση διάθεσης αποβλήτων χαμηλής και 
μεσαίας ραδιενέργειας πρόκειται να έχει κατασκευαστεί έως το 
τέλος του 2015.Η κατασκευή της εθνικής εγκατάστασης διάθεσης αποβλήτων χαμηλής και 
μεσαίας ραδιενέργειας, του κύριου στοιχείου που απουσιάζει, έχει καθυστε -
ρήσει κατά 6 χρόνια. Αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2021 (βλέπε σημείο 56).
Bohunice, 
ΣλοβακίαΧρησιμοποιούνται οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις αποθήκευσης 
και επεξεργασίας στις εγκαταστάσεις του σταθμού, αλλά χρειά -
ζεται πρόσθετη χωρητικότητα αποθήκευσης και επεξεργασίας 
ενόψει του παροπλισμού.Βρίσκεται εν εξελίξει έργο για την αύξηση της χωρητικότητας του εθνικού 
αποθετηρίου αποβλήτων πολύ χαμηλής ραδιενέργειας, το οποίο πρόκειται 
να ολοκληρωθεί το 2018.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών που διαβίβασαν οι εθνικές αρχές.
Κλωβός αποθήκευσης στοιχείων 
αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων 
αντιδραστήρα τύπου VVER440/230Πίνακας 4 Γράφημα 10
© Javys.
31 Παρατηρήσεις 
46 
Παρότι η απομάκρυνση των καυσίμων έχει ολοκληρωθεί στη Βουλγαρία  και τη Σλο -
βακία , στη Λιθουανία  η μονάδα 2 διαθέτει ακόμη μέρος του καυσίμου και οι δεξαμε -
νές αποθήκευσης στη μονάδα 1 είναι ακόμη γεμάτες με αναλωμένα πυρηνικά καύσι -
μα. Στη Βουλγαρία  και τη Σλοβακία , τα στοιχεία αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων 
εξακολουθούν να ταξινομούνται ως υλικά για ενδεχόμενη μελλοντική χρήση, μολονό -
τι μέρος των εν λόγω υλικών αναπόφευκτα χρήζει οριστικής διάθεσης. Στον πίνακα 5  
παρουσιάζεται επισκόπηση της ταξινόμησης των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων, 
των τρεχουσών θέσεων και των μέσων αποθήκευσής τους, καθώς και της κατάστασης 
της υποδομής ενδιάμεσης διαχείρισης των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων.
Επισκόπηση της αποθήκευσης και της ταξινόμησης των αναλωμένων πυρηνικών 
καυσίμων
Απομακρύνθηκε 
το καύσιμο από 
τον πυρήνα του 
αντιδραστήρα;Απομακρύνθηκε 
το καύσιμο από 
τον αντιδραστή -
ρα και τις δεξαμε -
νές αποθήκευσης;Ταξινόμηση των 
αναλωμένων 
πυρηνικών 
καυσίμωνΠαρούσα θέση των 
αναλωμένων πυρηνικών 
καυσίμωνΥπάρχει διαθέσιμος 
χώρος τελικής διά -
θεσης των αναλω -
μένων πυρηνικών 
καυσίμων;
Ignalina, 
ΛιθουανίαΜονάδα 1 Ναι ΌχιΑπόβλητα υψηλής 
ραδιενέργειαςΣτις δεξαμενές του αντι -
δραστήρα στη μονάδα 1 και 
σε εγκατάσταση ενδιάμε -
σης εν ξηρώ αποθήκευσης 
αναλωμένων καυσίμων 
στον χώρο του σταθμούΌχι
Μονάδα 2 Όχι ΌχιΑπόβλητα υψηλής 
ραδιενέργειαςΣτον πυρήνα του αντι -
δραστήρα της μονάδας 2 
και στις δεξαμενές του αντι -
δραστήρα στη μονάδα 2Όχι
Kozloduy, Βουλγαρία Ναι ΝαιΥλικά για ενδεχό -
μενη μελλοντική 
χρήσηΕγκατάσταση υγρής και 
εν ξηρώ ενδιάμεσης 
αποθήκευσης αναλωμένων 
καυσίμων στον χώρο 
των εγκαταστάσεων του 
σταθμού, μεταφορά μέρους 
αυτών στη ΡωσίαΌχι
Bohunice V1, Σλοβακία Ναι ΝαιΥλικά για ενδεχό -
μενη μελλοντική 
χρήσηΕγκατάσταση υγρής 
ενδιάμεσης αποθήκευσης 
αναλωμένων καυσίμων 
στον χώρο των εγκαταστά -
σεων του σταθμούΌχι
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών που διαβίβασαν οι εθνικές αρχές.Πίνακας 5
47 
Στον πίνακα 6  παρουσιάζεται επισκόπηση της πραγματοποιηθείσας από το 2011 
προόδου στην κατασκευή των υποδομών για την ενδιάμεση αποθήκευση των 
αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων.  Ειδικότερα, η  πρόοδος στη Λιθουανία παρε -
μποδίστηκε εξαιτίας καθυστερήσεων στην κατασκευή της εγκατάστασης ενδιάμεσης 
αποθήκευσης των αναλωμένων καυσίμων.
32 Παρατηρήσεις 
Πρόοδος στην κατασκευή των υποδομών για την ενδιάμεση αποθήκευση των 
αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων, 2011 και 2015
2011 2015
Ignalina, 
ΛιθουανίαΔεν ήταν δυνατή η απομάκρυνση των καυσίμων από τις 
μονάδες έως ότου τεθεί σε λειτουργία η εγκατάσταση 
ενδιάμεσης αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων, έργο 
που σημείωνε καθυστέρηση τεσσάρων ετών.Η κατασκευή της εγκατάστασης ενδιάμεσης αποθήκευσης αναλωμένων 
καυσίμων έχει καθυστερήσει κατά έξι ακόμη έτη, δηλαδή κατά 10 έτη 
συνολικά σε σύγκριση με το τελικό σχέδιο παροπλισμού του 2005. Η ολο -
κλήρωση της κατασκευής αυτής αποτελεί προϋπόθεση για την έκδοση 
άδειας παροπλισμού.
Kozloduy, 
ΒουλγαρίαΣημαντικές καθυστερήσεις και υπερβάσεις του προϋπολο -
γισμού με αντίκτυπο στον σχεδιασμό και την κατασκευή 
μιας εγκατάστασης ενδιάμεσης εν ξηρώ αποθήκευσης 
αναλωμένων καυσίμων που προορίζεται για την αποθή -
κευση συστοιχιών αναλωμένων καυσίμων σε δοχεία.Το πιστοποιητικό παραλαβής της εγκατάστασης ελήφθη τον Μάρτιο του 
2013 και, έως το 2015, είχαν αποθηκευθεί 6 φορτωμένα δοχεία επί συνό -
λου 34 που έχουν προγραμματιστεί. Στις 29 Ιανουαρίου 2016 εκδόθηκε 
άδεια λειτουργίας της εγκατάστασης αποθήκευσης, διάρκειας δέκα ετών.
Bohunice, 
ΣλοβακίαΗ εγκατάσταση ενδιάμεσης υγρής αποθήκευσης αναλω -
μένων καυσίμων είναι διαθέσιμη.Τα αναλωμένα καύσιμα του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής V1 
βρίσκονται αποθηκευμένα στην εγκατάσταση ενδιάμεσης αποθήκευσης 
αναλωμένων καυσίμων στον χώρο των εγκαταστάσεων του σταθμού. 
Η χωρητικότητά της θα επαρκέσει έως το 2024 όταν θα προστεθούν ανα -
λωμένα πυρηνικά καύσιμα από άλλους σταθμούς. Εν αναμονή απόφασης 
σχετικά με την τελική διάθεση, σχεδιάζεται η κατασκευή εγκατάστασης 
ενδιάμεσης εν ξηρώ αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών που διαβίβασαν οι εθνικές αρχές.Πίνακας 6
48 
Η ενδιάμεση αποθήκευση αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων αποτελεί προσωρινή 
λύση, πριν από την τελική διάθεση. Η τελική διάθεση σε γεωλογικούς σχηματι -
σμούς μεγάλου βάθους , συνήθως αρκετών εκατοντάδων μέτρων κάτω από την 
επιφάνεια του εδάφους, αναγνωρίζεται ευρέως ως η προτιμώμενη επιλογή για τη διά -
θεση των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας (βλέπε παράδειγμα στο παράρτημα VII ). 
Κατ’ αρχήν, κάθε χώρα με πυρηνικό πρόγραμμα πρέπει να καταρτίσει πρόγραμμα για 
την κατασκευή κατάλληλου αποθετηρίου28. Ωστόσο, ορισμένες χώρες ενδεχομένως 
παράγουν χαμηλές ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων, διαθέτουν περιορισμένους 
οικονομικούς πόρους ή δεν προσφέρουν τις κατάλληλες γεωλογικές συνθήκες29. 
Όπως προκύπτει από τον πίνακα 5 , κανένα από τα τρία κράτη μέλη που αφορά η πα -
ρούσα έκθεση δεν έχει επί του παρόντος πρόσβαση σε τέτοιου είδους αποθετήριο 
για την τελική διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων. Και άλλα κράτη μέλη της ΕΕ 
αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις.
49 
Η πρόσβαση σε χώρο τελικής διάθεσης θα μπορούσε να εξασφαλιστεί μέσω της 
πολυεθνικής συνεργασίας. Ένα «πολυεθνικό αποθετήριο» ραδιενεργών αποβλήτων 
παρέχει τη δυνατότητα εναπόθεσης σε κοινό χώρο αποβλήτων παραχθέντων σε 
περισσότερες από μία χώρες. Εάν όλες οι συμμετέχουσες χώρες βρίσκονται στην ίδια 
περιοχή, το αποθετήριο αναφέρεται συχνά ως «περιφερειακό αποθετήριο»30.28 ΔΟΑΕ, «Developing 
multinational radioactive 
waste repositories: 
Infrastructural framework and 
scenarios for cooperation» 
(Ανάπτυξη πολυεθνικών 
αποθετηρίων ραδιενεργών 
αποβλήτων: υποδομές και 
διαφορετικές περιπτώσεις 
συνεργασίας), 
Οκτώβριος 2004. ΔΟΑΕ, 
«Κοινή σύμβαση για την 
ασφάλεια διαχείρισης του 
αναλωμένου καυσίμου και την 
ασφάλεια διαχείρισης των 
ραδιενεργών αποβλήτων».
29 ΔΟΑΕ, «Developing 
multinational radioactive 
waste repositories: 
Infrastructural framework and 
scenarios for cooperation» 
(Ανάπτυξη πολυεθνικών 
αποθετηρίων ραδιενεργών 
αποβλήτων: υποδομές και 
διαφορετικές περιπτώσεις 
συνεργασίας), 
Οκτώβριος 2004. ΔΟΑΕ, 
«Κοινή σύμβαση για την 
ασφάλεια διαχείρισης του 
αναλωμένου καυσίμου και την 
ασφάλεια διαχείρισης των 
ραδιενεργών αποβλήτων».
30 ΔΟΑΕ, «Developing 
multinational radioactive 
33 Παρατηρήσεις 
50 
Η οδηγία της ΕΕ περί ραδιενεργών αποβλήτων αφήνει περιθώρια για περιφερειακή 
συνεργασία στον τομέα αυτό και αναφέρει ρητά ότι «[ο]ρισμένα κράτη μέλη θεωρούν 
ότι η κοινή χρήση εγκαταστάσεων διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και ραδιενερ -
γών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων διάθεσης, αποτελεί 
πιθανώς επωφελή, ασφαλή και οικονομική επιλογή»31. Ωστόσο, η εθνική νομοθεσία 
ορισμένων κρατών μελών της ΕΕ περιορίζει την εισαγωγή πυρηνικών αποβλήτων. 
Παραδείγματος χάριν:
— Η Λιθουανία  απαγορεύει την εισαγωγή ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμέ -
νων πυρηνικών καυσίμων, εξαιρουμένων α) της διέλευσης ραδιενεργών απο -
βλήτων και αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων από την επικράτειά της και β) της 
επανεισαγωγής ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων 
που έτυχαν επεξεργασίας στο εξωτερικό32.
— Η Βουλγαρία  απαγορεύει την εισαγωγή ραδιενεργών αποβλήτων, εξαιρουμένων 
α) της επανεισαγωγής χρησιμοποιημένων σφραγισμένων πηγών ιοντίζουσας 
ακτινοβολίας που παράχθηκαν στη Βουλγαρία και β) ραδιενεργών αποβλήτων 
που έτυχαν επανεπεξεργασίας ως υπηρεσίας παρεχόμενης προς τη Βουλγαρία33.
— Η Σλοβακία  απαγορεύει την εισαγωγή ραδιενεργών αποβλήτων, εξαιρουμένων 
α) της διέλευσής τους από τη χώρα και β) των εισαγωγών ραδιενεργών αποβλή -
των για επανεπεξεργασία και επεξεργασία34.
51 
Επί του παρόντος, σε όλη την επικράτεια της ΕΕ βρίσκεται υπό κατασκευή ένα μόνον 
αποθετήριο σε γεωλογικό σχηματισμό μεγάλου βάθους, στη Φινλανδία (βλέπε πα-
ράρτημα VII ). Από την έγκριση της αρχικής απόφασης της φινλανδικής κυβέρνησης 
σχετικά με το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης και την έναρξη της εξέτασης πιθανών 
τοποθεσιών το 1983, θα έχουν παρέλθει σχεδόν 40 έτη όταν θα αρχίσει η διάθεση των 
αποβλήτων (στο γράφημα 11  παρουσιάζεται η χρονογραμμή του έργου). Η διάθεση 
των αναλωμένων καυσίμων προγραμματίζεται να ξεκινήσει στις αρχές της δεκαετίας 
του 2020.waste repositories: 
Infrastructural framework and 
scenarios for cooperation» 
(Ανάπτυξη πολυεθνικών 
αποθετηρίων ραδιενεργών 
αποβλήτων: υποδομές και 
διαφορετικές περιπτώσεις 
συνεργασίας), 
Οκτώβριος 2004, σ. 5.
31 Βλέπε αιτιολογική σκέψη  33 
της οδηγίας 2011/70/Ευρατόμ 
του Συμβουλίου. Όσον αφορά 
τις προϋποθέσεις εισαγωγής 
και εξαγωγής, βλέπε άρθρο 4, 
παράγραφος  4, της οδηγίας 
περί ραδιενεργών αποβλήτων, 
καθώς και την οδηγία 
2006/117/Ευρατόμ του 
Συμβουλίου, της 20ής 
Νοεμβρίου 2006, σχετικά με 
την επιτήρηση και τον έλεγχο 
των αποστολών ραδιενεργών 
αποβλήτων και αναλωμένου 
πυρηνικού καυσίμου (ΕΕ L 337 
της 5.12.2006, σ. 21).
32 Βλέπε άρθρο 24 του 
λιθουανικού νόμου VIII-1190, 
της 20ής Μαΐου 1999, σχετικά 
με τη διαχείριση των 
ραδιενεργών αποβλήτων.
33 Βλέπε άρθρο 17 του 
βουλγαρικού νόμου για την 
ασφαλή χρήση της πυρηνικής 
ενέργειας (όπως 
τροποποιήθηκε τελευταία στις 
28 Νοεμβρίου 2014).
34 Βλέπε τον σλοβακικό νόμο 
541/2004 Coll, σχετικά με τη 
χρήση της πυρηνικής 
ενέργειας για ειρηνικούς 
σκοπούς και το άρθρο 21 του 
νόμου αυτού σχετικά με την 
«εισαγωγή ραδιενεργών 
αποβλήτων».
34 Παρατηρήσεις 
Χρονογραμμή του φινλανδικού αποθετηρίου σε γεωλογικό σχηματισμό μεγάλου 
βάθουςΓράφημα 11
 
Έναρξη τη/uni03C2 
γεωλογική/uni03C2 εξέταση/uni03C2 πιθανών τοποθεσιών γιατην κατασκευήτου χώρου τελική/uni03C2 διάθεση/uni03C2
Απόφαση τη/uni03C2 κυβέρνηση/uni03C2 επί του γενικού προγρα/uni03BC/uni03BCατισ/uni03BCούΕπί τη/uni03C2 αρχή/uni03C2 απόφαση τη/uni03C2 κυβέρνηση/uni03C2 και του κοινοβουλίου Υποβολή αίτηση/uni03C2 άδεια/uni03C2 κατασκευή/uni03C2Άδεια κατασκευή/uni03C2  Υποβολή αίτηση/uni03C2 
άδεια/uni03C2 λειτουργία/uni03C2 Χαρακτηρισ/uni03BCό/uni03C2 τη/uni03C2 τοποθεσία/uni03C2Επιλογή του 
Olkiluoto ω/uni03C2 τοποθεσία/uni03C2 κατασκευή/uni03C2 τη/uni03C2 εγκατάσταση/uni03C2 τελική/uni03C2 διάθεση/uni03C2Έναρξη τη/uni03C2 κατασκευή/uni03C2 του ONKALO και/uni03BCελετώνεπαλήθευση/uni03C2στο OlkiluotoΚατασκευή τη/uni03C2 
εγκατάσταση/uni03C2 
τελική/uni03C2
διάθεση/uni03C2Προεπιχειρη-σιακέ/uni03C2 δοκι/uni03BCέ/uni03C2και θέση σε λειτουργίαΈναρξη διάθεση/uni03C2 στι/uni03C2 αρχέ/uni03C2 τη/uni03C2 δεκαετία/uni03C2 του 2020
19781983200120122015
ΧΡΟΝΟΓΡΑΜΜΗ ΤΕΛΙΚΗΣ 
/uni0394ΙΑΘΕΣΗΣ 
© Posiva Oy.
52 
Προετοιμασίες για την κατασκευή αποθετηρίου σε γεωλογικό σχηματισμό μεγάλου 
βάθους βρίσκονται σε εξέλιξη, σε διαφορετικά στάδια, και σε άλλα κράτη μέλη.
— Στη Σουηδία , η αρχή ακτινοπροστασίας εξετάζει επί του παρόντος αίτηση κα -
τασκευής αποθετηρίου σε γεωλογικό σχηματισμό μεγάλου βάθους στον σταθμό 
του Forsmark. Οι εργασίες κατασκευής και παροπλισμού προγραμματίζεται να 
ολοκληρωθούν έως το 202835.
— Στη Γαλλία , ενδέχεται να υποβληθεί αίτηση κατασκευής το 2017/2018. Το στάδιο 
πιλοτικής λειτουργίας έχει προγραμματιστεί μεταξύ 2025 και 2035, ενώ η εμπορι -
κή αξιοποίηση αναμένεται να αρχίσει μετά το 203536.35 SWD(2016) 102 final της 
4ης Απριλίου 2016, «Έγγραφο 
εργασίας των υπηρεσιών της 
Επιτροπής που συνοδεύει την 
ανακοίνωση της Επιτροπής 
"Ενδεικτικό Πυρηνικό 
Πρόγραμμα που 
παρουσιάζεται σύμφωνα με το 
άρθρο 40 της Συνθήκης 
Ευρατόμ για γνωμοδότηση 
από την Ευρωπαϊκή και 
Κοινωνική Επιτροπή"», σ. 30.
36 http://www.developpement-
durable.gouv.fr/Calendrier-du-
projet.html -+.
35 Παρατηρήσεις 
— Στη Γερμανία , η Επιτροπή για την αποθήκευση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργει -
ας επιφορτίστηκε με την εκπόνηση έκθεσης έως το 2016 ενόψει της δρομολόγη -
σης της διαδικασίας επιλογής τοποθεσίας. Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, 
η απόφαση για την επιλογή τοποθεσίας πρέπει να ληφθεί μέχρι το 2031. Η διάθε -
ση θα αρχίσει το νωρίτερο μεταξύ 2045 και 205037.
53 
Βάσει της οδηγίας της ΕΕ του 2011 περί ραδιενεργών αποβλήτων, τα κράτη μέλη 
έπρεπε να καταρτίσουν τα εθνικά προγράμματά τους έως τον Αύγουστο του 2015, 
συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων τους για την τελική διάθεση. Η Επιτροπή οφείλει 
να υποβάλει έκθεση στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή 
της οδηγίας αυτής, κάτι που δεν έχει πράξει ακόμη38.
54 
Αναλύσαμε τα εθνικά προγράμματα των τριών κρατών μελών και καταλήξαμε στο 
συμπέρασμα ότι η Λιθουανία, η Βουλγαρία και η Σλοβακία μόλις άρχισαν να εξετά -
ζουν ενδεχόμενες λύσεις τελικής διάθεσης, με αποτέλεσμα οι σχετικές συνομιλίες να 
βρίσκονται ακόμη σε θεωρητικό στάδιο.
55 
Το εθνικό πρόγραμμα της Βουλγαρίας  αναφέρει τρεις επιλογές για τη διαχείριση 
των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των αναλωμένων 
καυσίμων:
— Επανεπεξεργασία σε άλλες χώρες.
— Συμμετοχή σε περιφερειακές ή διεθνείς λύσεις τελικής διάθεσης, χωρίς να τίθεται 
εν κινδύνω η εφαρμογή του εθνικού προγράμματος.
— Διάθεση των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας στη Βουλγαρία.
— Οι υπάλληλοι των βουλγαρικών αρχών με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν 
συνεντεύξεις στο πλαίσιο του ελέγχου εξέφρασαν την προτίμησή τους για τη δεύ -
τερη, περιφερειακή επιλογή, λόγω προβληματισμών που σχετίζονται με τη μικρή 
πυρηνική παραγωγή της χώρας, τις γεωλογικές και κλιματολογικές συνθήκες, τη 
νομοθεσία, την κοινή γνώμη, τους οικονομικούς πόρους και τον όγκο των απο -
βλήτων υψηλής ραδιενέργειας. Η τελική απόφαση σχετικά με την επιλογή μιας 
λύσης προγραμματίζεται να ληφθεί έως το 2030. Ως προσωρινή λύση, το εθνικό 
πρόγραμμα προβλέπει την κατασκευή μιας εγκατάστασης αποθήκευσης πριν από 
την τελική διάθεση.37 Prozesswege zu einer sicheren 
Lagerung hoch radioaktiver 
Abfälle unter Aspekten der 
Rückholbarkeit/Bergbarkeit/
Reversibilität, Papier der 
Vorsitzenden unter 
Einbeziehung von 
Kommentaren weiterer 
Mitglieder der AG 3 , στο 
διαδίκτυο: www.
endlagerbericht.de , ως είχε 
στις 11 Απριλίου 2016, σ. 4.
38 Άρθρο 14, παράγραφος 1, της 
οδηγίας 2011/70/Ευρατόμ του 
Συμβουλίου.
36 Παρατηρήσεις 
56 
Στη Λιθουανία , το εθνικό πρόγραμμα που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2015 προ -
βλέπει την κατασκευή χώρου τελικής διάθεσης στη χώρα. Ωστόσο, στο πλαίσιο των 
συνεντεύξεων που πραγματοποιήσαμε, οι λιθουανικές αρχές επανέλαβαν τις ανησυ -
χίες που διατύπωσαν οι βουλγαρικές αρχές, καθώς και την προτίμησή τους για ένα 
περιφερειακό σύστημα.
57 
Στη Σλοβακία , το εθνικό πρόγραμμα προβλέπει δύο επιλογές:
— διάθεση σε αποθετήριο σε γεωλογικό σχηματισμό μεγάλου βάθους στη Σλοβα -
κία, για τον οποίο το πρόγραμμα περιλαμβάνει εκτίμηση κόστους,
— παρακολούθηση και στήριξη για την κατασκευή διεθνούς αποθετηρίου.
58 
Κανένα από τα τρία κράτη μέλη δεν υπέδειξε περιφέρεια ή χώρα που θα μπορούσε να 
αναλάβει μια ενδεχόμενη περιφερειακή λύση ή λύση σε επίπεδο ΕΕ.
Στο σύνολο σχεδόν των βασικών έργων υποδομής στον 
τομέα του παροπλισμού σημειώθηκαν καθυστερήσεις
59 
Προκειμένου να προσδιορίσουμε την επιτευχθείσα από το 2011 πρόοδο όσον αφορά 
τον παροπλισμό, συγκεντρώσαμε στοιχεία σχετικά με δείγμα 18 βασικών έργων 
υποδομής παροπλισμού και άλλων βοηθητικών έργων σε καθένα από τα τρία κράτη 
μέλη, τα οποία χρηματοδοτούνται μέσω των προγραμμάτων συνδρομής της ΕΕ (βλέ -
πε παράρτημα VI )39.
60 
Στο σύνολο σχεδόν των βασικών έργων υποδομής του δείγματος στον τομέα του πα -
ροπλισμού σημειώθηκαν καθυστερήσεις μεταξύ 2011 και 2015. Όπως εμφαίνεται στο 
παράρτημα VΙ , από την έναρξη της υλοποίησής τους μέχρι το τέλος του 2015, είχαν 
συσσωρευθεί καθυστερήσεις που άγγιζαν μέχρι και τα 10 έτη. Οι εν λόγω καθυστερή -
σεις συνιστούν μία από τις βασικές αιτίες για τις οποίες η Λιθουανία ανέβαλε την ημε -
ρομηνία περάτωσης του παροπλισμού κατά εννέα ακόμη έτη μετά τη δημοσίευση της 
έκθεσής μας του 2011. Η καταληκτική ημερομηνία για τον παροπλισμό στη Λιθουανία 
είναι πλέον το 2038.39 Τα εν λόγω 18 έργα 
αντιστοιχούν σε 
587 εκατομμύρια ευρώ από τη 
συνεισφορά της ΕΕ στις 
δραστηριότητες παροπλισμού 
ή στο 37 % της 
χρηματοδότησης της ΕΕ βάσει 
συμβάσεων (εξαιρουμένων 
των μέτρων μετριασμού) από 
το 2001.
37 Παρατηρήσεις 
61 
Στην έκθεσή μας του 2011 επισημάνθηκε ότι στη Λιθουανία  η υλοποίηση του έργου 
κατασκευής της εγκατάστασης ενδιάμεσης αποθήκευσης αναλωμένων καυσί -
μων  (βλέπε γράφημα 12 ) είχε καθυστερήσει κατά περισσότερο από 4 χρόνια, όπως 
αναφέρεται στον πίνακα 6 . Έκτοτε συσσωρεύθηκαν πρόσθετες καθυστερήσεις έξι 
ακόμη ετών. Η πρόοδος του έργου ήταν ιδιαιτέρως αργή μεταξύ 2011 και 2014. Μόλις 
στις αρχές του 2013 ελήφθησαν αποφάσεις που άρχισαν να δίνουν ώθηση στο έργο. 
Οι καθυστερήσεις του έργου αυτού εμπόδισαν την απομάκρυνση των καυσίμων του 
αντιδραστήρα (βλέπε έργο 1 στο παράρτημα V ).Γράφημα 12Εγκατάσταση ενδιάμεσης αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων στον πυρηνικό 
σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Ignalina, στη Λιθουανία
© I N PP. © INPP. 
62 
Ένα άλλο βασικό έργο στη Λιθουανία, η εγκατάσταση ανάκτησης, επεξεργασί -
ας και αποθήκευσης στερεών αποβλήτων , σημείωσε πρόσθετη καθυστέρηση 5 
ετών από τον προηγούμενο έλεγχό μας, με αποτέλεσμα η συνολική καθυστέρηση να 
ανέλθει σε 9 έτη. Οι σχετικές εμπορικές διαφορές με τον ανάδοχο έχουν διευθετηθεί 
και του έχουν καταβληθεί ως αποζημίωση 55 εκατομμύρια ευρώ από το πρόγραμμα 
συνδρομής της ΕΕ, ενώ επιπλέον ποσό 17,9 εκατομμυρίων ευρώ έχει προβλεφθεί για 
αναμενόμενους κινδύνους.
63 
Μεταξύ των βασικών λόγων των καθυστερήσεων στη Λιθουανία συγκαταλέγονται οι 
συμβατικές διαφορές, η ελλιπής ενημέρωση σχετικά με την κατασκευή του σταθμού, 
ελλιπή στοιχεία σχετικά με την εγκατάσταση και τα αναλωμένα καύσιμα, καθώς και 
η ανεπάρκεια του συντονισμού και της εποπτείας των εργασιών των υπεργολάβων.

38 Παρατηρήσεις 
64 
Παρότι καθυστερήσεις σημειώθηκαν και σε έργα στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία, 
αυτές δεν είχαν ως αποτέλεσμα αναβολή της ημερομηνίας περάτωσης του παροπλι -
σμού. Στη Σλοβακία η καταληκτική ημερομηνία παρέμεινε στο 2025. Στη δε Βουλγα -
ρία, η ημερομηνία αυτή μετατέθηκε από το 2035 στο 2030, μολονότι αυτό αποδίδεται 
στο γεγονός ότι με την εθνική στρατηγική του 2011 για τη διαχείριση των αναλωμέ -
νων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων αποφασίστηκε επισήμως να παρα -
δοθεί ο χώρος σε τελική κατάσταση εγκατάστασης προς χρήση υπό περιορισμούς, 
αποκλείοντας την επιλογή της απόδοσης της έκτασης για κάθε χρήση, η οποία θα 
απαιτούσε περισσότερο χρόνο.
65 
Στη Βουλγαρία , ορισμένα παραδείγματα καθυστερήσεων έργων είναι τα εξής:
— Η κατασκευή μιας βασικής εγκατάστασης διαχείρισης ραδιενεργών αποβλή -
των, της εθνικής εγκατάστασης διάθεσης αποβλήτων χαμηλής και μεσαίας 
ραδιενέργειας , είχε προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί το 2015 (βλέπε  πίνακα 4  
και γράφημα 13 ). Ωστόσο, η διαδικασία έχει καθυστερήσει κατά έξι έτη, κυρίως 
εξαιτίας της απόρριψης της εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία 
χρειάστηκε να διενεργηθεί εκ νέου και βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η προθεσμία 
για την ολοκλήρωση της κατασκευής αυτής της εγκατάστασης έχει πλέον μετα -
φερθεί στο 2021 (βλέπε έργο 11 στο παράρτημα V ).
Η έκταση στην οποία αναμένεται να κατασκευαστεί 
η εθνική εγκατάσταση διάθεσης αποβλήτων χαμηλής 
και μεσαίας ραδιενέργειας στη ΒουλγαρίαΓράφημα 13
© SERAW.
— Η κατασκευή της εγκατάστασης τήξης πλάσματος , μιας εγκατάστασης για 
την επεξεργασία και τη συσκευασία στερεών αποβλήτων με υψηλό συντελεστή 
μείωσης όγκου, έχει καθυστερήσει κατά σχεδόν μία πενταετία. Αυτό οφείλεται σε 
προκλήσεις σχετικές με τον προσδιορισμό καινοφανών τεχνικών λύσεων, αλλα -
γές στο κανονιστικό πλαίσιο, που είχαν ως αποτέλεσμα τρεις αναθεωρήσεις του 
σχεδιασμού της εγκατάστασης, καθώς και στην προσφυγή κατά της εκτίμησης των 
περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η άδεια κατασκευής εκδόθηκε στις 14 Μαΐου 2015 
και οι εργασίες αναμένεται πλέον να ολοκληρωθούν τον Ιούνιο του 2017 (βλέπε 
γράφημα 14  και έργο 11 στο παράρτημα V ).
39 Παρατηρήσεις 
66 
Στη Σλοβακία , το έργο απορρύπανσης του πρωτεύοντος κυκλώματος  (βλέπε 
γράφημα 15 ), το οποίο πρέπει να έχει ολοκληρωθεί προτού αρχίσει η αποξήλωση του 
πυρήνα του κτιρίου του αντιδραστήρα, είχε αρχικώς προγραμματιστεί να ολοκλη -
ρωθεί το 2014. Δεδομένου ότι πολλά από τα τεχνικά ζητήματα εξακολουθούν να μην 
έχουν επιλυθεί, στο τέλος Ιανουαρίου του 2016 παρέμενε άγνωστη η τελική ημε -
ρομηνία ολοκλήρωσης του έργου, όπως και ο αντίκτυπος της καθυστέρησης αυτής 
στο κόστος και στο συνολικό χρονοδιάγραμμα του παροπλισμού (βλέπε έργο 16 στο 
παράρτημα V ).Προπαρασκευαστικές εργασίες για την εγκατάσταση 
της μονάδας τήξης πλάσματος
Αντιδραστήρας τύπου VVER440/230 και οι κύριες 
διατάξεις του πρωτεύοντος κυκλώματος ψύξηςΓράφημα 14 Γράφημα 15© SERAW.
© Javys.

40 Παρατηρήσεις 
67 
Από τα ανωτέρω παραδείγματα προκύπτει ότι οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν 
στα τρία κράτη μέλη οφείλονται σε διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων:
— προκλήσεις σχετικές με τον προσδιορισμό και την εφαρμογή καινοφανών τεχνο -
λογικών λύσεων,
— ελλιπή ιστορικά επιχειρησιακά στοιχεία και ελλιπής ενημέρωση σχετικά με τον 
τρόπο κατασκευής του σταθμού,
— ελλιπής απογραφή και/ή ελλιπής χαρακτηρισμός των αποβλήτων, ιδίως όσον 
αφορά τα κτίρια των αντιδραστήρων.
68 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πρόοδος του έργου εμποδίστηκε από την ανάγκη 
σημαντικής αναθεώρησης των σχεδίων ή και πλήρους ακύρωσης των έργων, παρότι 
οι σχετικές προτάσεις είχαν περάσει από πολλά επίπεδα ελέγχου. Αυτό σημαίνει ότι 
υπήρξαν δυσκολίες στην επιλογή και τον σχεδιασμό των έργων. Είναι επίσης ενδει -
κτικό των προκλήσεων που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα υπουργεία, οι εθνικές 
αρχές και οι τελικοί δικαιούχοι καθώς η διαδικασία παροπλισμού πλησιάζει στο κρίσι -
μο στάδιο της διαχείρισης των κτιρίων των αντιδραστήρων, όπου απαιτούνται ειδικές 
γνώσεις και πείρα για την αποξήλωση και τη μεταφορά από την ελεγχόμενη ζώνη 
δομών και διατάξεων, και για την αποθήκευσή τους.
69 
Παράλληλα, παρατηρείται μια εξάρτηση, ιδίως μεταξύ των κατόχων αδειών παροπλι -
σμού, από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, όπως συμβούλους, μηχανικούς και δικηγό -
ρους (βλέπε πίνακα 7  για τις δαπάνες για εξωτερικούς εμπειρογνώμονες). Μολονότι 
η προσφυγή σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες προβλέπεται ρητά από τους κανόνες 
της ΕΤΑΑ και ήταν αναγκαία κατά τα στάδια του σχεδιασμού και της έναρξης της 
υλοποίησης, η εξάρτηση από αυτούς θα έπρεπε να μειωθεί με την πάροδο των ετών, 
καθώς η γνώση μεταφέρεται στο τοπικό προσωπικό.
Δαπάνες για εξωτερικούς εμπειρογνώμονες το διάστημα 2001-2015 και ποσοστό 
της στήριξης της ΕΕ για τον παροπλισμό που διατίθεται για την κάλυψη των εν λόγω 
δαπανών
Ignalina, Λιθουανία
2001-2016Kozloduy, Βουλγαρία
2001  -20151Bohunice, Σλοβακία
2003  -2016
σε εκατ. ευρώποσοστό % της 
στήριξης της ΕΕσε εκατ. ευρώποσοστό % της 
στήριξης της ΕΕσε εκατ. ευρώποσοστό % της 
στήριξης της ΕΕ
75 9 99 20 45 9
1 Τα στοιχεία για τη Βουλγαρία περιλαμβάνουν μία σύμβαση για τη μονάδα διαχείρισης έργων διάρκειας από το 2016 έως το 2019.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει στοιχείων για τα έργα που διαβίβασαν οι εκτελεστικοί φορείς, καθώς και στοιχείων που περιέχονται στις εκθέσεις παρακολούθη -
σης των έργων πυρηνικού παροπλισμού.Πίνακας 7
41 Παρατηρήσεις 
70 
Επιπλέον, η έλλειψη εξειδικευμένων, έμπειρων μηχανικών σε ολόκληρη την ΕΕ ενέχει 
κινδύνους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση της Λιθουανίας, η οποία αντιμετω -
πίζει το πρόβλημα της έλλειψης πείρας σε παγκόσμιο επίπεδο όσον αφορά την απο -
ξήλωση του αντιδραστήρα τύπου RBMK, ο οποίος είναι ο πρώτος αυτού του είδους 
που παροπλίζεται (βλέπε σημείο 2)40.
71 
Τα τρία κράτη μέλη καταβάλλουν προσπάθειες για την ενίσχυση των τεχνικών ικανο -
τήτων τους και της ανταλλαγής γνώσεων. Παραδείγματος χάριν:
— Στη Βουλγαρία , τον Απρίλιο του 2013, οι δύο διαφορετικές μονάδες διαχείρισης 
έργων, οι οποίες είναι υπεύθυνες για τον παροπλισμό και την κατασκευή της 
εθνικής εγκατάστασης διάθεσης αποβλήτων χαμηλής και μεσαίας ραδιενέργειας, 
συγχωνεύθηκαν και ενσωματώθηκαν στη SERAW, που είναι ο κάτοχος της άδειας 
παροπλισμού. Ο εξωτερικός σύμβουλος που επικουρεί αυτή την ολοκληρωμένη 
μονάδα διαχείρισης έργων ενσωματώθηκε στην οργανωτική δομή της SERAW. Οι 
υπάλληλοι του εξωτερικού συμβούλου στους χώρους της εγκατάστασης εργάζο -
νται σε ζεύγη με τους τοπικούς ομολόγους τους επί κάθε έργου. Τελική εξουσία 
λήψης αποφάσεων έχει ο επικεφαλής της μονάδας διαχείρισης έργων, ο οποίος 
είναι τοπικός υπάλληλος της SERAW. Η πρακτική αυτή οδήγησε σε αύξηση της 
υπευθυνότητας και της ανάληψης ευθύνης.
— Στη Σλοβακία , η JAVYS a.s., η σλοβακική κρατική επιχείρηση που είναι υπεύθυνη 
για τον παροπλισμό και τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, διοργάνωσε 
διήμερο σεμινάριο ανταλλαγής γνώσεων τον Μάρτιο του 2015, στο οποίο συμμε -
τείχαν εκπρόσωποι των πυρηνικών σταθμών Ignalina, Bohunice και Kozloduy, της 
ΕΤΑΑ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του σλοβακικού Υπουργείου Οικονομίας.40 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
επεσήμανε το πρόβλημα της 
έλλειψης εξειδικευμένων 
μηχανικών σε έκθεσή της του 
2012 με τίτλο «Putting into 
perspective the supply of and 
demand for nuclear experts by 
2020 within the EU-27 Nuclear 
Energy Sector» (Η προσφορά 
και η ζήτηση πυρηνικών 
εμπειρογνωμόνων έως το 
2020 στις πραγματικές 
διαστάσεις τους στον κλάδο 
της πυρηνικής ενέργειας της 
ΕΕ των 27).
42 Παρατηρήσεις 
Το κόστος του παροπλισμού εκτιμάται ότι θα ανέλθει 
τουλάχιστον σε 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ και, εάν 
συμπεριληφθεί το κόστος της τελικής διάθεσης, στο 
διπλάσιο του ποσού αυτού
72 
Στην προηγούμενη έκθεσή μας παρατηρήσαμε ότι και τα τρία εθνικά σχέδια παροπλι -
σμού και οι εκτιμήσεις κόστους τους εμφάνιζαν ελλείψεις. Διαπιστώθηκαν σημαντικά 
ελλείμματα χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο του παρόντος ελέγχου αναλύθηκε η εξέλι -
ξη του κόστους του παροπλισμού και του επιπέδου της διαθέσιμης χρηματοδότησης, 
τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ΕΕ. Επιδιώξαμε επίσης να εκτιμήσουμε το 
συνολικό κόστος, περιλαμβανομένης της τελικής διάθεσης, το οποίο θα αντιμετωπί -
σουν τα τρία κράτη μέλη, και αναλύσαμε τους τρόπους λογιστικής μεταχείρισης των 
υποχρεώσεων για μελλοντικές δαπάνες.
Από το 2010 το συνολικό εκτιμώμενο κόστος του 
παροπλισμού έχει αυξηθεί κατά 40 %, ανερχόμενο σε 
5,7 δισεκατομμύρια  ευρώ
73 
Στην προηγούμενη έκθεσή μας συστήσαμε τη διενέργεια ολοκληρωμένης εκτίμησης 
των δαπανών που απορρέουν από τον πυρηνικό παροπλισμό. Το 2014 τα κράτη μέλη 
επικαιροποίησαν τις εκτιμήσεις κόστους του παροπλισμού που περιλαμβάνονται 
στα τελικά σχέδια παροπλισμού που είχαν υποβληθεί προηγουμένως στην Επιτροπή. 
Η Σλοβακία προέβη σε περαιτέρω ήσσονος σημασίας τροποποιήσεις το 2015. Σύμ -
φωνα με τις εν λόγω επικαιροποιήσεις, οι οποίες αποσκοπούσαν στην παρουσίαση 
μιας πληρέστερης εικόνας, οι εκτιμήσεις κόστους αυξήθηκαν κατά 40 %, από 4,1 δι -
σεκατομμύρια ευρώ το 2010 σε 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2015. Η αύξηση ήταν πιο 
αισθητή μεταξύ 2010 και 2011 (βλέπε γράφημα 16 ). Μεταξύ των τριών κρατών μελών 
υπήρχαν σημαντικές διαφορές. Η Λιθουανία αντιπροσώπευε το μεγαλύτερο τμήμα 
της εκτιμώμενης αύξησης κόστους, με αύξηση 67 % μεταξύ 2010 και 2015. Κατά το 
ίδιο διάστημα, η εκτίμηση του κόστους για το Bohunice στη Σλοβακία αυξήθηκε 
επίσης κατά 30 %. Η εκτίμηση κόστους για το Kozloduy στη Βουλγαρία παρέμεινε 
σε γενικές γραμμές αμετάβλητη. Μετά την αρχική αύξηση το 2011, η εκτίμηση του 
κόστους που διενεργήθηκε μετά την απόφαση μετάθεσης της προθεσμίας νωρίτερα 
έδειξε μείωση του κόστους κατά 136 εκατομμύρια ευρώ (βλέπε σημείο 64).
74 
Από το 2011, και τα τρία κράτη μέλη έχουν βελτιώσει την προσέγγιση που εφαρ -
μόζουν όσον αφορά την εκτίμηση του κόστους των δραστηριοτήτων πυρηνικού 
παροπλισμού στα τελικά σχέδια παροπλισμού τους. Πλέον, χρησιμοποιούν την 
πιο πρόσφατη μεθοδολογία, η οποία είναι γνωστή ως International Structure for 
Decommissioning Costing of Nuclear Installations (Διεθνής διάρθρωση κοστολόγη -
σης του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων)41. Ωστόσο, αβεβαιότητα εξακολου -
θεί να περιβάλλει τον πλήρη κατάλογο των δραστηριοτήτων και των συναφών δαπα -
νών που σχετίζονται με την αποξήλωση των κτιρίων των αντιδραστήρων, δεδομένου 
ιδίως ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί η απογραφή και ο ραδιολογικός χαρακτηρισμός της 
ελεγχόμενης ζώνης σε κανέναν από τους σταθμούς (βλέπε σημείο 32).41 Αναπτύχθηκε από κοινού από 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον 
ΔΟΑΕ και τον Οργανισμό 
Οικονομικής Συνεργασίας και 
Ανάπτυξης, για την ενίσχυση 
της εναρμόνισης της 
κοστολόγησης των 
δραστηριοτήτων πυρηνικού 
παροπλισμού.
43 Παρατηρήσεις 
Τα κράτη μέλη, και ιδίως η Λιθουανία, αντιμετωπίζουν 
οικονομικές προκλήσεις
75 
Σε σχέση και με τα τρία κράτη μέλη, συγκρίναμε τις εκτιμήσεις κόστους και τη δια -
θέσιμη χρηματοδότηση που διαπιστώθηκαν κατά τον τελευταίο έλεγχό μας με τα 
πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία κατά τον χρόνο του παρόντος ελέγχου. Επί του 
παρόντος, χρηματοδότηση της ΕΕ για δραστηριότητες παροπλισμού προβλέπεται 
έως και το 2020. Ωστόσο, η διαθέσιμη εθνική και ενωσιακή χρηματοδότηση, ύψους 
4,0 δισεκατομμυρίων ευρώ, υπολείπεται του εκτιμώμενου συνολικού κόστους των 
5,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, εξαιρουμένου του κόστους της τελικής διάθεσης (βλέπε 
πίνακα 8  και γράφημα 17 ). Το έλλειμμα χρηματοδότησης έως την ολοκλήρωση του 
παροπλισμού ανέρχεται σε 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Λιθουανία αντιπροσωπεύει 
ποσοστό 93 % του εν λόγω ελλείμματος χρηματοδότησης. Γράφημα 16Εκτιμώμενο κόστος παροπλισμού μεταξύ 2010 και 2015
Πηγή:  Αριθμητικά στοιχεία για το 2010: τελικά σχέδια παροπλισμού. Στοιχεία για το 2011: επικαιροποιημένες εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν 
κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής του προγράμματος συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Μάρτιο του 2011. Στοιχεία 
για το 2015: επικαιροποιημένα τελικά σχέδια παροπλισμού, ετήσια προγράμματα εργασιών του 2015 και, για τη Σλοβακία λόγω επικαιροποίησης, 
σχέδιο ετήσιου προγράμματος εργασιών για το 2016.2 930 3 376 
1 118 1 243 
1 107 950 1 239 
5001 0001 5002 0002 5003 0003 500
2010 2011 2012 2013 2014 2015Ignalina, Λιθουανία
Kozloduy, Βουλγαρία
Bohunice, Σλοβακία(σε εκατ. ευρώ)
2 019 
1 146
44 Παρατηρήσεις 
Εκτιμώμενο συνολικό κόστος παροπλισμού και έλλειμμα χρηματοδότησης, 
2011  και  2015
(σε εκατ.  ευρώ)
 Ignalina,
ΛιθουανίαKozloduy,
ΒουλγαρίαBohunice,
ΣλοβακίαΣύνολο
2011 2015 2011 2015 2011 2015 2011 2015
Εκτιμώμενο κόστος 2 930 3 376 1 243 1 107 1 146 1 239 5 319 5 722
Διατεθείσα εθνική 
χρηματοδότηση1 83 262 171 348 231 476 485 1 086
Διατεθείσα χρηματοδότηση 
της ΕΕ1 367 1 553 493 731 489 671 2 349 2 955
Έλλειμμα χρηματοδότησης 1 480 1 561 579 28 426 92 2 485 1 681
1  Η διατεθείσα εθνική χρηματοδότηση μπορεί να προέρχεται από ταμεία που συστάθηκαν ειδικά για τον παροπλισμό, αναλήψεις υποχρεώσεων 
για δημόσιες δαπάνες ή άλλους εθνικούς πόρους.
Πηγή:  2011: επικαιροποιημένες εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής του προγράμματος συνδρομής στον παρο -
πλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Μάρτιο του 2011.  
2015: αρχές κρατών μελών, επικαιροποιημένα τελικά σχέδια παροπλισμού, ετήσια προγράμματα εργασιών του 2015 και, για τη Σλοβακία, λόγω 
επικαιροποίησης, σχέδιο ετήσιου προγράμματος εργασιών για το 2016.Πίνακας 8 Γράφημα 17Σχηματική απεικόνιση των ελλειμμάτων χρηματοδότησης το 2011 και το 2015 σε 
καθένα από τα τρία κράτη μέλη
Πηγή:  Βάσει του πίνακα 8 .51 %46 %
47 %3 %
37 %7 %
 01 0002 0003 000
2011 2015 2011 2015 2011 2015Εθνική χρη/uni03BCατοδότηση
Χρη/uni03BCατοδότηση τη/uni03C2 ΕΕ 
Έλλει/uni03BC/uni03BCα 
χρη/uni03BCατοδότηση/uni03C2(σε εκατ. ευρώ)
Ignalina, Λιθουανία Kozloduy, Βουλγαρία Bohunice, Σλοβακία
45 Παρατηρήσεις 
Οι αυξήσεις κόστους και το έλλειμμα χρηματοδότησης στη 
Λιθουανία κυμαίνονται σε υψηλά επίπεδα
76 
Οι εκτιμήσεις του 2015 όσον αφορά το συνολικό κόστος παροπλισμού στη Λιθου -
ανία , το οποίο ανέρχεται σε 3,4 δισεκατομμύρια ευρώ, αυξήθηκαν κατά 15 % σε 
σύγκριση με το 2011, αλλά κατά 67 % σε σύγκριση με το 2010. Οι λιθουανικές αρχές 
απέδωσαν τις εν λόγω αυξήσεις στο εργατικό κόστος, στην αναβολή της ημερομηνίας 
ολοκλήρωσης του παροπλισμού και σε υπερβάσεις κόστους στο πλαίσιο σημαντικών 
έργων υποδομής παροπλισμού. Το κόστος που συνδέεται με τον πληθωρισμό αντι -
στοιχούσε στο 26 % του εναπομένοντος κόστους του παροπλισμού έως το 2038 ή σε 
695 εκατομμύρια ευρώ. Είχε υπολογιστεί βάσει ετήσιας πρόβλεψης 3 %. Ωστόσο, κατά 
τον χρόνο του υπολογισμού από το κράτος μέλος, η κεντρική τράπεζα της Δημοκρα -
τίας της Λιθουανίας εκτίμησε το ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού για το 2015, συνεκτι -
μώντας τα στοιχεία για το 2013 και το 2014, σε 1,5 %.
77 
Θεωρούμε επίσης τον βαθμό αύξησης του κόστους ενδεικτικό του ανεπαρκούς αρχι -
κού σχεδιασμού. Παραδείγματος χάριν, η  επικαιροποίηση του τελικού σχεδίου παρο -
πλισμού το 2014 περιλάμβανε 15 δραστηριότητες παροπλισμού που δεν είχαν ληφθεί 
προηγουμένως υπόψη, εκτιμώμενου συνολικού κόστους 318 εκατομμυρίων ευρώ.
78 
Η ανάλυση βασικών έργων υποδομής στη Λιθουανία, την οποία διενεργήσαμε, από 
την έναρξη της υλοποίησής τους έως το τέλος του 2015, επιβεβαίωσε τις σημαντικές 
αυξήσεις του κόστους των εν λόγω έργων (βλέπε παράρτημα VI ). Ορισμένες από 
τις εν λόγω πρόσθετες δαπάνες οφείλονται σε καθυστερήσεις στην υλοποίηση των 
έργων. Παραδείγματος χάριν, η καθυστέρηση στην υλοποίηση του έργου της εγκα -
τάστασης ενδιάμεσης αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων είχε αντίκτυπο στην 
πρόοδο της απομάκρυνσης των καυσίμων του αντιδραστήρα και, έως το τέλος του 
2014, είχε προκαλέσει πρόσθετα έξοδα συντήρησης ύψους άνω των 61,3 εκατομμυρί -
ων ευρώ (βλέπε σημείο 61), ενώ παράλληλα συνέβαλε στην αναβολή της ημερομηνί -
ας ολοκλήρωσης του παροπλισμού.
79 
Γενικώς, ο αριθμός των εργαζομένων σε έναν σταθμό που τελεί υπό παροπλισμό 
αναμένεται να παραμένει στα επίπεδα που ίσχυαν όσο ο σταθμός βρισκόταν σε 
λειτουργία έως την απομάκρυνση του καυσίμου από τον αντιδραστήρα. Εν συνεχεία, 
ο αριθμός των εργαζομένων πρέπει σταδιακά να μειώνεται καθώς ο σταθμός μετα -
βαίνει από την κατάσταση λειτουργίας στην κατάσταση παροπλισμού.
46 Παρατηρήσεις 
80 
Ο αριθμός των εργαζομένων μειώθηκε σε όλους τους σταθμούς (βλέπε πίνακα 9 ). 
Ωστόσο, στον σταθμό Ignalina στη Λιθουανία, όπου το καύσιμο έχει απομακρυν -
θεί μόνον από τον ένα εκ των δύο αντιδραστήρων, και ο οποίος ακόμη έχει άδεια 
λειτουργίας, τα επίπεδα στελέχωσης και, συνεπώς, οι χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ 
δαπάνες, παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Το ένα τρίτο του προσωπικού εξακολουθεί 
να ασχολείται με την ασφαλή συντήρηση του σταθμού. Τόσο στη Βουλγαρία όσο 
και στη Σλοβακία κατέστη δυνατή η απασχόληση του προσωπικού σε άλλες θέσεις, 
στους πυρηνικούς αντιδραστήρες που βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία στην ίδια 
εγκατάσταση. Στη Λιθουανία, η οποία δεν παράγει πλέον πυρηνική ενέργεια, αυτό 
δεν κατέστη δυνατό. Πίνακας 9Επίπεδα στελέχωσης κατά τον χρόνο διακοπής της 
λειτουργίας του αντιδραστήρα και το 2015
Αριθμός υπαλλήλων Χορηγηθείσα στήριξη 
της ΕΕ
(σε εκατ. ευρώ)3κατά την πλήρη 
λειτουργία1 το 2015
Ignalina, Λιθουανία
(2 μονάδες 
αντιδραστήρα)3 517 2 1272171
Kozloduy, Βουλγαρία
(4 μονάδες 
αντιδραστήρα)1 400 650 130
Bohunice, Σλοβακία
(2 μονάδες 
αντιδραστήρα)1 060 239 45
Σύνολο 5 977 3 016 346
1  Κατάσταση ως είχε στις 31.12.2004 για τον σταθμό Ignalina, στις 31.12.2002 για τον σταθμό 
Kozloduy και την 1.4.2006 για τον σταθμό Bohunice.
2  Επί του συνόλου του προσωπικού του σταθμού Ignalina, 1 377 εργαζόμενοι ασχολούνταν 
με τον πυρηνικό παροπλισμό και 701 με την ασφαλή συντήρηση.
3  Τα στοιχεία για τον σταθμό Ignalina καλύπτουν τη στήριξη της ΕΕ από τη διακοπή της 
λειτουργίας της πρώτης μονάδας το 2005 έως το 2016. Για τον σταθμό Kozloduy, από τη δι -
ακοπή της λειτουργίας της πρώτης μονάδας το 2003 έως το 2017. Για τον σταθμό Bohunice, 
από τη διακοπή της λειτουργίας της πρώτης μονάδας το 2008 έως το 2016.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει των αριθμητικών στοιχείων που παρείχαν οι αρχές των κρατών μελών.
81 
Από την προηγούμενη έκθεσή μας, η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού στον 
σταθμό Ignalina έχει βελτιωθεί. Παραδείγματος χάριν, η διοίκηση στον πυρηνικό 
σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Ignalina έθεσε σε εφαρμογή στρατηγική εξωτερικής 
ανάθεσης εργασιών. Αυτό προϋποθέτει την ανάλυση μιας σειράς δραστηριοτήτων, 
όπως η συντήρηση του εξοπλισμού και η απορρύπανση κτιρίων μη ελεγχόμενης 
πρόσβασης, τη σύγκριση της οικονομικής αποδοτικότητας της εξωτερικής ανάθεσης 
των σχετικών υπηρεσιών με την εσωτερική εκτέλεσή τους και τη λήψη της σχετικής 
απόφασης.
47 Παρατηρήσεις 
82 
Ωστόσο, το κατά πόσον είναι επαρκές το τρέχον επίπεδο στελέχωσης δεν έχει επικυ -
ρωθεί εξωτερικά και εξακολουθεί να μην υπάρχει λεπτομερές σχέδιο στελέχωσης το 
οποίο να καλύπτει το σύνολο της διαδικασίας παροπλισμού. Δεδομένης της έλλειψης 
συγχρηματοδότησης και των τοπικών οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που 
συνεπάγεται ο παροπλισμός στον σταθμό Ignalina, στη Λιθουανία, υπάρχει κίνδυνος 
τα επίπεδα στελέχωσης να υπερβαίνουν τις ανάγκες του προγράμματος παροπλι -
σμού, και η χρηματοδότηση της ΕΕ που προορίζεται ειδικά για τον παροπλισμό να 
χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη του κόστους της μισθοδοσίας.
83 
Όπως προκύπτει από τον πίνακα 8  και το σημείο 76, το έλλειμμα χρηματοδότησης 
της Λιθουανίας σημείωσε σημαντική αύξηση από τη δημοσίευση της προηγούμε -
νης έκθεσής μας. Κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων με τους εκπροσώπους της 
Λιθουανίας, έγινε αναφορά στο πρωτόκολλο αριθ. 4 το οποίο είναι προσαρτημένο 
στη συνθήκη προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ, καθώς και στην ερμηνεία του από 
τις λιθουανικές αρχές, σύμφωνα με την οποία οι αυξήσεις του κόστους του παροπλι -
σμού θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται από την ΕΕ42. Η Επιτροπή, στην εκτίμηση 
αντικτύπου που κατάρτισε το 2011, ανέφερε ότι, ανάλογα με τις ανάγκες τους, τα 
τρία κράτη μέλη θα λάμβαναν στήριξη κατά την περίοδο 2014-2020 αλλά ότι, μετά 
το 2020, δεν προέβλεπε περαιτέρω παράταση της χρηματοδοτικής στήριξης της ΕΕ 
(βλέπε σημείο 10)43.
Στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία παραμένει ένα μικρό έλλειμμα 
χρηματοδότησης, μολονότι οι σχετικές εκτιμήσεις εμφανίζουν 
μεγάλες διακυμάνσεις στην πορεία του χρόνου
84 
Με τη χρηματοδότηση που διέθεσε η ΕΕ για την περίοδο 2014-2020, τα ελλείμματα 
χρηματοδότησης που επισημάνθηκαν στην προηγούμενη έκθεσή μας μειώθηκαν 
σημαντικά στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία, σε 28 εκατομμύρια ευρώ και 92 εκατομ -
μύρια ευρώ αντίστοιχα. Ωστόσο, οι διαφορές στις εκτιμήσεις του κόστους και των 
ελλειμμάτων χρηματοδότησης υπήρξαν τεράστιες. Παραδείγματος χάριν:
— Η εκτίμηση των βουλγαρικών  αρχών για το έλλειμμα χρηματοδότησης μειώθηκε 
σημαντικά, από 230 εκατομμύρια ευρώ τον Σεπτέμβριο του 2014 σε 28 εκατομμύ -
ρια ευρώ στο τέλος του 2015, κυρίως λόγω της συνεκτίμησης των δαπανών που 
βαρύνουν τον πυρηνικό σταθμό του Kozloduy για προπαρασκευαστικές δραστη -
ριότητες ενόψει του παροπλισμού, που δεν είχαν ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο των 
προηγούμενων υπολογισμών. Αντιθέτως, τα στοιχεία της Επιτροπής στο τέλος 
του 2015 έδειξαν έλλειμμα 150 εκατομμυρίων ευρώ.
— Στη Σλοβακία , το έλλειμμα χρηματοδότησης στο τέλος Ιουνίου του 2015 
ήταν 193 εκατομμύρια ευρώ σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, ενώ το 
σχέδιο ετήσιου προγράμματος εργασιών για το 2016 το τοποθετούσε στα 
92 εκατομμύρια ευρώ.42 Το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου 
αριθ. 4 σχετικά με τον 
πυρηνικό σταθμό Ignalina της 
Λιθουανίας (ΕΕ L 236 της 
23.9.2003) προβλέπει ότι 
ο «παροπλισμός του 
πυρηνικού σταθμού 
ηλεκτροπαραγωγής Ignalina 
(...) έχει μακροπρόθεσμο 
χαρακτήρα και συνιστά για τη 
Λιθουανία έκτακτη οικονομική 
επιβάρυνση δυσανάλογη 
προς το μέγεθος και την 
οικονομική αντοχή της 
χώρας», καθώς και ότι «η 
Ένωση παρέχει, στο πλαίσιο 
της αλληλεγγύης της προς τη 
Λιθουανία, τη δέουσα 
πρόσθετη κοινοτική 
συνδρομή στο έργο της 
αποξήλωσης πέραν του 2006». 
Το πρωτόκολλο αναφέρει 
ακόμη ότι «[γ]ια την επόμενη 
περίοδο των Δημοσιονομικών 
Προοπτικών, προβλέπεται το 
προσήκον συνολικό μέσο 
ύψος πιστώσεων στο πλαίσιο 
της παράτασης του 
προγράμματος Ignalina».
43 SEC(2011) 1387 τελικό, της 
24ης Νοεμβρίου 2011, 
Έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής, 
«Impact assessment»  - 
Συνοδευτικό έγγραφο στην 
πρόταση κανονισμού του 
Συμβουλίου σχετικά με 
στήριξη της Ένωσης για τα 
προγράμματα συνδρομής 
στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων στη 
Βουλγαρία, τη Λιθουανία και 
τη Σλοβακία.
48 Παρατηρήσεις 
85 
Οι εν λόγω αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών στοιχείων και των στοιχείων της Επιτροπής 
εγείρουν ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία και την αρτιότητα των εφαρμοζόμε -
νων μεθοδολογιών υπολογισμού. Επιπλέον, οι σημαντικές αναθεωρήσεις των αριθμη -
τικών στοιχείων δείχνουν ότι οι εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν στα τελικά σχέδια 
παροπλισμού δεν είχαν, έως τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου, αποτελέσει αντικεί -
μενο ενδελεχούς εξέτασης είτε από τους εθνικούς παράγοντες είτε από την Επιτροπή.
Η αξιολόγηση των σχεδίων χρηματοδότησης και 
παροπλισμού από πλευράς της Επιτροπής ήταν ανεπαρκής
86 
Εν μέρει σε συνέχεια των συστάσεων που διατυπώσαμε στην προηγούμενη έκθεσή 
μας, το νομοθετικό πλαίσιο για την περίοδο χρηματοδότησης 2014-2020 προβλέπει 
τρεις «εκ των προτέρων αιρεσιμότητες»44 (βλέπε πλαίσιο 1 ). Πρόκειται για προαπαι -
τούμενα για την εκταμίευση κάθε είδους νέας χρηματοδότησης για τον παροπλισμό 
στο πλαίσιο του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, που αποσκοπούν 
στη διασφάλιση της αποτελεσματικής και αποδοτικής χρήσης των κεφαλαίων της ΕΕ.44 Βλέπε COM(2011) 783 τελικό, 
κανονισμούς του Συμβουλίου 
(Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 και 
(Ευρατόμ) αριθ.  1369/2013, και 
εκτελεστική απόφαση της 
Επιτροπής C(2014)  5449.Πλαίσιο 1Εκ των προτέρων αιρεσιμότητες
Ως την 1η Ιανουαρίου 2014, τα τρία κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για τη συμμόρφωση με τις ακόλου -
θες εκ των προτέρων προϋποθετότητες:
1. συμμόρφωση με το κεκτημένο της Συνθήκης Ευρατόμ στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, ιδίως σε ό,τι αφο -
ρά τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των οδηγιών 2009/71/Ευρατόμ και 2011/70/Ευρατόμ,
2. θέσπιση σε εθνικό πλαίσιο ενός σχεδίου χρηματοδότησης όπου προσδιορίζονται το πλήρες κόστος και οι 
προβλεπόμενες πηγές χρηματοδότησης που είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση του παροπλισμού των 
μονάδων πυρηνικών αντιδραστήρων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και ραδιε -
νεργών αποβλήτων,
3. υποβολή στην Επιτροπή αναθεωρημένου και λεπτομερούς σχεδίου παροπλισμού, με λεπτομερή περιγραφή 
των δραστηριοτήτων παροπλισμού, συμπεριλαμβανομένων χρονοδιαγράμματος και αντίστοιχης διάρθρωσης 
του κόστους βάσει διεθνώς αναγνωρισμένου προτύπου για την εκτίμηση του κόστους παροπλισμού.
Πηγή:  Άρθρο 4 των κανονισμών του Συμβουλίου (Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 και (Ευρατόμ) αριθ. 1369/2013.
49 Παρατηρήσεις 
87 
Όταν η Επιτροπή, τον Οκτώβριο του 2014, ενέκρινε την απόφαση χρηματοδότησης 
σχετικά με το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών του 2014, θα έπρεπε να είχε αξιολογή -
σει αν τα κράτη μέλη είχαν λάβει τα κατάλληλα μέτρα για τη συμμόρφωση με τους 
όρους αυτούς45. Ωστόσο, διαπιστώσαμε ότι η αξιολόγηση από πλευράς της Επιτροπής 
των σχεδίων χρηματοδότησης των τριών κρατών μελών και των λεπτομερών σχεδί -
ων παροπλισμού, ήτοι της δεύτερης και της τρίτης αιρεσιμότητας αντίστοιχα, ήταν 
ανεπαρκής. Η αξιολόγησή μας επιβεβαιώθηκε από έκθεση της Υπηρεσίας Εσωτερικού 
Λογιστικού Ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Σεπτεμβρίου του  2015. Παρα -
δείγματος χάριν, διαπιστώσαμε ότι πραγματοποιήθηκαν σημαντικές αναθεωρήσεις 
των εκτιμήσεων του συνολικού κόστους και των αριθμητικών στοιχείων σχετικά με 
τη χρηματοδότηση (βλέπε σημείο 84) και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν υπήρχαν 
λεπτομερή σχέδια για ορισμένες δαπάνες ή δραστηριότητες (βλέπε, παραδείγματος 
χάριν, σημείο 79 για τις δαπάνες προσωπικού). Στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων 
της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας για το 201546 περιελήφθη επιφύλαξη σχετικά με 
την επάρκεια της αξιολόγησης που διενήργησε το 2014 η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας 
όσον αφορά την πλήρωση των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων.
88 
Η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας της Επιτροπής κατάρτισε σχέδιο δράσης για την αντι -
μετώπιση των εντοπισθεισών από την Υπηρεσία Εσωτερικού Λογιστικού Ελέγχου της 
Επιτροπής αδυναμιών, και έθεσε το τέλος Οκτωβρίου του 2016 ως την καταληκτική 
προθεσμία για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης όσον αφορά την πλήρωση των εκ 
των προτέρων αιρεσιμοτήτων. Η Επιτροπή είναι πολύ σημαντικό να ολοκληρώσει την 
αξιολόγηση αυτή και να αναλύσει διεξοδικά τόσο τα σχέδια χρηματοδότησης όσο και 
τα σχέδια παροπλισμού για κάθε κράτος μέλος, δεδομένου ότι τα εν λόγω έγγραφα 
αποτελούν τη βάση για μελλοντική τυχόν χρηματοδότηση.
Η συντριπτική πλειονότητα των δαπανών και στα τρία κράτη 
μέλη χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ
89 
Και τα τρία κράτη μέλη έχουν θεσπίσει ειδικά εθνικά ταμεία για τη χρηματοδότηση 
των εθνικών πολιτικών τους για την ασφαλή διαχείριση και διάθεση των ραδιενεργών 
αποβλήτων και τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Ωστόσο, οι πόροι 
των ταμείων αυτών εξακολουθούν να είναι περιορισμένοι, ιδίως στην περίπτωση της 
Λιθουανίας.
— Στη Λιθουανία , το εθνικό ταμείο στήριξης του παροπλισμού, το οποίο συστά -
θηκε το 1995, εισέπραττε έσοδα από τη λειτουργία του πυρηνικού σταθμού 
ηλεκτροπαραγωγής έως το κλείσιμό του στο τέλος του 2009. Πλέον βασίζεται 
στα έσοδα από την πώληση των πλεοναζόντων στοιχείων ενεργητικού και σε εξω -
τερικά κεφάλαια, καθώς και στους τόκους που αυτά αποφέρουν. Στο παρελθόν 
χρησιμοποιήθηκε επίσης για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων άσχετων με 
τον παροπλισμό, όπως η προτιμησιακή τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας και 
της θέρμανσης ή πρόσθετες κοινωνικές εγγυήσεις για πρώην εργαζομένους. Σύμ -
φωνα με εκτίμηση του Υπουργείου Ενέργειας, την 1η Ιανουαρίου 2016 το ταμείο 
διέθετε 4 εκατομμύρια ευρώ47.45 Βλέπε άρθρο 4 των 
κανονισμών του Συμβουλίου 
(Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 και 
(Ευρατόμ) αριθ.  1369/2013.
46 Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, 
Ετήσια έκθεση 
δραστηριοτήτων για το 2015 
(Ares(2016)1667891 της 
8.4.2016).
47 SWD(2016) 102 final. Στη 
σελίδα 38 δεν γίνεται 
αναφορά στο συγκεκριμένο 
ταμείο, αλλά αναφέρεται ότι 
τα συνολικά διαθέσιμα 
κεφάλαια ανέρχονται σε 
0,5 δισεκατομμύρια  ευρώ. Δεν 
είναι σαφές τι περιλαμβάνεται 
στο ποσό αυτό.
50 Παρατηρήσεις 
— Το 1999, η Βουλγαρία  συγκρότησε εθνικό ταμείο ραδιενεργών αποβλήτων, κα -
θώς και ταμείο παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων. Αμφότερα αφορούν το 
σύνολο των πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Βουλγαρία. Το πρώτο ταμείο χρημα -
τοδοτείται κυρίως μέσω εισφορών των παραγωγών ραδιενεργών αποβλήτων, με 
κύριο εισφέροντα, σε ποσοστό 92 %, τον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής 
Kozloduy. Στο τέλος του 2015, το ταμείο είχε δαπανήσει 34,8 εκατομμύρια ευρώ 
για τις μονάδες 1 έως 4 ως εγκαταστάσεις διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων 
και διέθετε 61 εκατομμύρια ευρώ. Το δεύτερο ταμείο χρηματοδοτείται από εισφο -
ρές των φορέων εκμετάλλευσης των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Τα κεφάλαια 
για τις μονάδες 1έως 4 του Kozloduy ανέρχονταν σωρευτικά σε 156 εκατομμύ -
ρια ευρώ στο τέλος του 2015.
— Το 2010, η Σλοβακία  θέσπισε τέλος τελικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργει -
ας προκειμένου να αντισταθμίσει το «ιστορικό έλλειμμα» και το γεγονός ότι οι 
υποχρεωτικές εισφορές των φορέων εκμετάλλευσης των πυρηνικών σταθμών 
ηλεκτροπαραγωγής από το 1995 δεν είχαν αποδώσει επαρκή κεφάλαια για την 
κάλυψη του κόστους του παροπλισμού των πυρηνικών εγκαταστάσεων και της 
τελικής διάθεσης των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων. Το ποσό που προορίζε -
ται από το εθνικό ταμείο παροπλισμού για τον παροπλισμό του πυρηνικού σταθ -
μού ηλεκτροπαραγωγής Bohunice V 1 ήταν 290 εκατομμύρια ευρώ στο τέλος 
του 2014.
90 
Οι συνολικοί διαθέσιμοι εθνικοί πόροι, στους οποίους περιλαμβάνονται τα ταμεία 
ειδικού προορισμού και άλλοι εθνικοί πόροι, δεν πρόκειται να καλύψουν πλήρως το 
κόστος του παροπλισμού (βλέπε σημείο 67 και πίνακα 8 ). Οι εθνικοί πόροι εκτιμάται 
ότι θα κάλυπταν μόλις το 31 % του εκτιμώμενου κόστους στη Βουλγαρία και το 38 % 
στη Σλοβακία, ενώ τα εθνικά κεφάλαια στο πρόγραμμα παροπλισμού πυρηνικών 
εγκαταστάσεων στη Λιθουανία θα κάλυπταν λιγότερο από το 8 % του συνολικού 
κόστους παροπλισμού. Μέχρι στιγμής, το έλλειμμα χρηματοδοτείται από τον προϋ -
πολογισμό της ΕΕ μέσω των προγραμμάτων συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων.
91 
Επί του παρόντος δεν προβλέπεται εκ του νόμου υποχρέωση των κρατών μελών να 
συγχρηματοδοτήσουν τη συνδρομή στον παροπλισμό, είτε σε επίπεδο προγράμ -
ματος είτε σε επίπεδο επιμέρους έργων. Αντιθέτως, τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και 
επενδυτικά ταμεία48 υποχρεώνουν τα κράτη μέλη να εισφέρουν, από ίδιους πόρους, 
συγκεκριμένο ποσοστό της χρηματοδότησης των συγχρηματοδοτούμενων προγραμ -
μάτων ή έργων. Στην προηγούμενη έκθεσή μας συστήσαμε στην Επιτροπή, εφόσον 
υποβάλει πρόταση χρηματοδότησης για το δημοσιονομικό πλαίσιο της περιόδου 
2014-2020, να λάβει υπόψη άλλα ταμεία της ΕΕ, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία, καθώς 
και τους όρους εκταμίευσης των ταμείων. Η Επιτροπή έδωσε συνέχεια στη σύστα -
ση αυτή συνεχίζοντας να στηρίζει μέτρα μετριασμού στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών 
διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων (ΕΔΕΤ), αποφάσισε ωστόσο να διατηρήσει 
χωριστή τη στήριξη για τον παροπλισμό, μη προβλέποντας την πρόσβαση στα ΕΔΕΤ 
ως δυνατότητα χρηματοδότησης δραστηριοτήτων παροπλισμού.48 Τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά 
και επενδυτικά ταμεία 
περιλαμβάνουν, μεταξύ 
άλλων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ταμείο Συνοχής και το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. 
Πριν από το 2014, τα ταμεία 
αυτά ήταν γνωστά ως 
«διαρθρωτικά ταμεία».
51 Παρατηρήσεις 
92 
Η υποχρέωση συγχρηματοδότησης έχει μεγάλη σημασία, καθώς παρέχει στους 
αποδέκτες χρηματοδότησης της ΕΕ μεγαλύτερα οικονομικά κίνητρα για επιδίωξη 
οικονομικής αποδοτικότητας κατά τη διαχείριση ενός έργου και για πραγματοποίη -
ση προόδου στην υλοποίηση των έργων. Οι κανονισμοί του Συμβουλίου σχετικά με 
τα εν λόγω προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων 
αναγνωρίζουν τη σημασία της συγχρηματοδότησης και αναφέρουν ότι η χρημα -
τοδότηση αποκλειστικά με πόρους της ΕΕ πρέπει να εγκρίνεται μόνο «σε επαρκώς 
τεκμηριωμένες εξαιρετικές περιπτώσεις»49. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει εκδώσει 
σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις καταστάσεις που θα πληρούσαν αυτά 
τα κριτήρια. Αυτό επιβεβαιώθηκε από την έκθεση της Υπηρεσίας Εσωτερικού Λογι -
στικού Ελέγχου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Σεπτεμβρίου του 2015. Η Επιτροπή 
έχει μέχρι στιγμής χάσει την ευκαιρία δημιουργίας κινήτρων και μεγιστοποίησης της 
συγχρηματοδότησης.
Το συνολικό εκτιμώμενο κόστος είναι διπλάσιο αν ληφθεί 
υπόψη και το κόστος τελικής διάθεσης των αποβλήτων 
υψηλής ραδιενέργειας
93 
Καμία από της εκτιμήσεις των ελλειμμάτων χρηματοδότησης που περιέχονται στα 
τελικά σχέδια παροπλισμού δεν παρέχει ολοκληρωμένη εικόνα του κόστους που συ -
νεπάγεται η διακοπή της λειτουργίας ενός πυρηνικού σταθμού, καθώς δεν περιλαμ -
βάνουν το κόστος τελικής διάθεσης των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων.
94 
Σύμφωνα με τη διεθνώς αναγνωρισμένη αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», αποτελεί 
ευθύνη του κράτους μέλους να εξασφαλίζει ότι ο φορέας εκμετάλλευσης εκπληρώνει 
τις υποχρεώσεις που υπέχει ως «ρυπαίνων» και να προβλέπει επαρκείς οικονομικούς 
πόρους οι οποίοι προορίζονται ειδικά για την κάλυψη του πλήρους κόστους του πα -
ροπλισμού, συμπεριλαμβανομένης της τελικής διάθεσης των αναλωμένων πυρηνικών 
καυσίμων (βλέπε σημείο 20).
95 
Η αρχή αυτή αντικατοπτρίζεται στην οδηγία περί ραδιενεργών αποβλήτων του 2011. 
Η οδηγία απαιτεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν ότι το σύνολο των δραστηρι -
οτήτων διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και των αναλωμένων πυρηνικών 
καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης της τελικής διάθεσης, έχουν προσδιοριστεί και 
κοστολογηθεί πλήρως, και ότι επαρκείς οικονομικοί πόροι θα είναι διαθέσιμοι όταν 
χρειαστεί50.
96 
Επιπλέον, ένα από τα προαπαιτούμενα της χρηματοδότησης από τα προγράμματα 
συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων (βλέπε σημεία 86 έως 88) 
είναι η «θέσπιση [από τα κράτη μέλη], σε εθνικό πλαίσιο, ενός σχεδίου χρηματοδότη -
σης όπου προσδιορίζονται το πλήρες κόστος και οι προβλεπόμενες πηγές χρηματο -
δότησης που είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση του παροπλισμού των μονάδων 
πυρηνικών αντιδραστήρων, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης αναλωμένων 
καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων»51.49 Αιτιολογική σκέψη 17 του 
κανονισμού (Ευρατόμ) 
αριθ.  1368/2013 του 
Συμβουλίου και αιτιολογική 
σκέψη 15 του κανονισμού 
(Ευρατόμ) αριθ.  1369/2013 του 
Συμβουλίου.
50 Βλέπε, ιδίως, το άρθρο 12 της 
οδηγίας  2011/70/Ευρατόμ του 
Συμβουλίου.
51 Βλέπε άρθρο 4 των 
κανονισμών του Συμβουλίου 
(Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 και 
(Ευρατόμ) αριθ.  1369/2013.
52 Παρατηρήσεις 
97 
Διενεργήσαμε εκτίμηση του κόστους της τελικής διάθεσης, προκειμένου να σχημα -
τίσουμε πληρέστερη εικόνα του συνολικού κόστους παροπλισμού των αντίστοιχων 
πυρηνικών σταθμών.
98 
Όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 10 , υπολογίσαμε ότι, εάν ληφθούν υπόψη οι 
δαπάνες που συνδέονται με την τελική διάθεση, το συνολικό εκτιμώμενο κόστος θα 
μπορούσε να διπλασιαστεί και να ανέλθει σε 11,4 δισεκατομμύρια ευρώ συνολικά για 
τα τρία κράτη μέλη. Πίνακας 10Εκτίμηση του κόστους παροπλισμού συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης των 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων
(σε εκατ.  ευρώ)
Ignalina, 
ΛιθουανίαKozloduy, 
ΒουλγαρίαBohunice, 
ΣλοβακίαΣύνολο
Εκτίμηση κόστους του 2015, εξαιρουμένης της διάθεσης 
των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και των 
αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων3 376 1 107 1 239 5 722
Εκτίμηση του κόστους της τελικής διάθεσης των 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και των αναλωμένων 
πυρηνικών καυσίμων αυτών των οκτώ αντιδραστήρων12 610 1 590 1 466 5 666
Εκτίμηση του κόστους, συμπεριλαμβανομένης της 
διάθεσης των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και των 
αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων5 986 2 697 2 705 11 388
Εθνική χρηματοδότηση 262 348 476 1 086
Χρηματοδότηση της ΕΕ 1 553 731 671 2 955
Έλλειμμα χρηματοδότησης 4 171 1 618 1 558 7 347
1 Σημείωση σχετικά με τις εκτιμήσεις του κόστους τελικής διάθεσης
Για τον σταθμό Ignalina στη Λιθουανία,  η εκτίμησή μας (2 610 εκατομμύρια ευρώ) βασίζεται στο ποσό που αναφέρεται στο εθνικό πρόγραμ -
μα και επαναλαμβάνεται στο Ενδεικτικό Πυρηνικό Πρόγραμμα της Επιτροπής του 2016.
Για τον σταθμό Kozloduy στη Βουλγαρία,  το βουλγαρικό εθνικό πρόγραμμα δεν παρέχει το σχετικό ποσό. Η εκτίμησή μας (1,59 δισεκατομ -
μύρια ευρώ) βασίζεται στην εκτίμηση ότι το συνολικό κόστος της εθνικής εγκατάστασης διάθεσης θα ανέλθει σε 3 δισεκατομμύρια ευρώ, 
κατόπιν συνομιλιών με τις βουλγαρικές εθνικές αρχές στο πλαίσιο του ελέγχου σχετικά με την περίπτωση της Φινλανδίας. Διαιρέσαμε το ποσό 
αυτό διά του δύο, ώστε να αντανακλά το μερίδιο των μονάδων 1έως 4 και των άλλων εν λειτουργία μονάδων 5 και 6. Δεν λάβαμε υπόψη τυχόν 
σχέδια για μελλοντικές μονάδες ή σταθμούς, καθώς δεν είχαν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Για τον σταθμό Bohunice στη Σλοβακία,  η εκτίμησή μας (1,46 δισεκατομμύρια ευρώ) βασίζεται στην εκτίμηση των σλοβακικών αρχών ότι 
το εθνικό κόστος τελικής διάθεσης αναμένεται να ανέλθει σε 4,4 δισεκατομμύρια ευρώ, υιοθετώντας το συντηρητικότερο σενάριο, σύμφωνα 
με το οποίο οι υπόλοιποι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής στη Σλοβακία έχουν διάρκεια λειτουργικής ζωής 60 ετών. Το ποσό αυτό 
διαιρέθηκε διά του τρία, προκειμένου το κόστος να κατανεμηθεί ισομερώς μεταξύ των δύο μονάδων υπό παροπλισμό και των τεσσάρων που 
παραμένουν σε λειτουργία. Σε αντίθεση με το σλοβακικό εθνικό πρόγραμμα, δεν λάβαμε υπόψη τις δύο προγραμματιζόμενες μονάδες στο 
Mohovce, λόγω καθυστερήσεων στην κατασκευή τους. Εάν οι μονάδες αυτές είχαν ληφθεί υπόψη, οι υπό παροπλισμό μονάδες θα αντιστοι -
χούσαν στο 16,3 % των 4,4 δισεκατομμυρίων ευρώ, ήτοι σε 717 εκατομμύρια ευρώ. Στο Ενδεικτικό Πυρηνικό Πρόγραμμα της Επιτροπής 
του 2016 αναφέρεται ποσό ύψους 3,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προκύπτει ότι υπολογίστηκε βάσει του λιγότερο συντηρητικού σενα -
ρίου, σύμφωνα με το οποίο οι σταθμοί έχουν διάρκεια λειτουργικής ζωής 40 ετών.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει στοιχείων της Επιτροπής, των ετήσιων προγραμμάτων εργασίας του 2015 και του 2016, και των ενδιαφερόμενων παραγόντων σε 
εθνικό επίπεδο.
53 Παρατηρήσεις 
99 
Λαμβανομένων υπόψη τόσο του παροπλισμού όσο και της τελικής διάθεσης, η Λιθου -
ανία αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μερίδιο του συνολικού ελλείμματος των 7,4 δισε -
κατομμυρίων ευρώ. Ωστόσο, σημαντικά ελλείμματα θα μπορούσαν να προκύψουν και 
για τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία (βλέπε γράφημα 18 ).Γράφημα 18Ελλείμματα χρηματοδότησης, λαμβανομένων υπόψη τόσο 
του παροπλισμού όσο και της τελικής διάθεσης
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει του πίνακα 10 . 01 0002 0003 0004 0005 0006 000
Ignalina, Λιθουανία Kozloduy, Βουλγαρία Bohunice, ΣλοβακίαΕθνική χρη/uni03BCατοδότηση
Χρη/uni03BCατοδότηση τη/uni03C2 ΕΕ 
Έλλει/uni03BC/uni03BCα
χρη/uni03BCατοδότηση/uni03C258 %70 %
60 %(σε εκατ. ευρώ)52 ΔΛΠ 37 «Προβλέψεις, 
ενδεχόμενες υποχρεώσεις και 
ενδεχόμενες απαιτήσεις» και 
IPSAS 19. Δεν υπάρχει διεθνές 
λογιστικό πρότυπο ειδικά για 
τον πυρηνικό παροπλισμό. Το 
πρότυπο για τον υπολογισμό 
των στατιστικών 
πληροφοριών σχετικά με τις 
δαπάνες παροπλισμού του 
Ευρωπαϊκού Συστήματος 
Λογαριασμών (ΕΣΛ) δεν 
απαιτεί την εγγραφή 
υποχρεώσεων για μελλοντικές 
δαπάνες.
53 Σύμφωνα με το ΔΛΠ 37.10, 
«δεσμευτικό γεγονός είναι ένα 
γεγονός που δημιουργεί μια 
νομική ή  τεκμαιρόμενη 
δέσμευση» (π.χ. κατασκευή 
πυρηνικού σταθμού 
ηλεκτροπαραγωγής, 
δημιουργία δέσμευσης για 
παροπλισμό), «το οποίο έχει 
ως αποτέλεσμα μια 
οικονομική οντότητα να μην 
έχει καμία πραγματική 
εναλλακτική λύση, εκτός από 
το διακανονισμό αυτής της 
δέσμευσης».
54 Σύμφωνα με το ΔΛΠ 37.40, οι 
προβλέψεις για έκτακτα 
γεγονότα (αναδιάρθρωση, 
περιβαλλοντικός καθαρισμός, 
διευθέτηση επίδικης 
διαφοράς) επιμετρώνται βάσει 
του πιθανότερου 
αποτελέσματος.Οι υποχρεώσεις για μελλοντικές δαπάνες δεν τυγχάνουν 
ορθής λογιστικής μεταχείρισης στα τρία κράτη μέλη
100  
Σύμφωνα με τα διεθνή λογιστικά πρότυπα52, υποχρεώσεις που αναμένεται να προκύ -
ψουν στο μέλλον πρέπει να χαρακτηρίζονται προβλέψεις και να αναγνωρίζονται στον 
ισολογισμό του οργανισμού ο οποίος έχει την υποχρέωση να τις καταβάλει, εάν:
— μια παρούσα νομική ή τεκμαιρόμενη δέσμευση έχει προκύψει ως αποτέλεσμα 
ενός παρελθόντος γεγονότος53,
— η πληρωμή είναι πιθανή, ήτοι είναι περισσότερο αληθοφανές ότι θα 
πραγματοποιηθεί,
— μπορεί να γίνει μια αξιόπιστη εκτίμηση για το ποσό54.
54 Παρατηρήσεις 
101  
Εάν οι τρεις αυτές προϋποθέσεις δεν πληρούνται, οι υποχρεώσεις χαρακτηρίζονται 
«ενδεχόμενες υποχρεώσεις» και γνωστοποιούνται εκτός ισολογισμού, παραδείγματος 
χάριν στις σημειώσεις των λογαριασμών, εκτός εάν η πιθανότητα πληρωμής είναι 
απομακρυσμένη, οπότε η γνωστοποίηση δεν είναι απαραίτητη55.
102  
Κατά συνέπεια, οι δαπάνες για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων και οι 
δαπάνες για την τελική διάθεση αναλωμένων καυσίμων πρέπει, όταν η σχετική πλη -
ρωμή είναι πιθανή και μπορεί να γίνει αξιόπιστη εκτίμηση για το ποσό, να αναγνωρί -
ζονται ως υποχρεώσεις από τον οργανισμό που έχει την υποχρέωση καταβολής τους. 
Οι εκτιμήσεις μπορούν, παραδείγματος χάριν, να βασίζονται σε σχέδιο πυρηνικού 
παροπλισμού. Η ακριβής λογιστική μεταχείριση εξαρτάται από τη νομική κατάσταση 
όσον αφορά την υποχρέωση καταβολής, καθώς και από τις λογιστικές πρακτικές που 
εφαρμόζει το κράτος μέλος ή ο οργανισμός56.
103  
Ζητήσαμε από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών πληροφοριακά στοιχεία σχετικά 
με τη λογιστική μεταχείριση των υποχρεώσεων που αφορούν δαπάνες σχετικές με 
τον παροπλισμό και την τελική διάθεση των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων.
104  
Όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 11 , η λογιστική μεταχείριση διαφέρει στα τρία 
κράτη μέλη και εξαρτάται από το αν οι δαπάνες συνδέονται με τον παροπλισμό πυρη -
νικών εγκαταστάσεων ή την τελική διάθεση. Οι δαπάνες για τον παροπλισμό πυρηνι -
κών εγκαταστάσεων δεν αναγνωρίζονται ως προβλέψεις σε κανέναν ισολογισμό στη 
Λιθουανία, και γνωστοποιούνται μόνον ενδεχόμενες υποχρεώσεις ήσσονος σημασίας. 
Οι δαπάνες παροπλισμού δεν αναγνωρίζονται στους λογαριασμούς του πυρηνικού 
σταθμού ηλεκτροπαραγωγής Kozloduy στη Βουλγαρία, και αναγνωρίζονται μόνον 
μερικώς στην περίπτωση του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής Bohunice στη 
Σλοβακία.
105  
Όσον αφορά τις δαπάνες για την τελική διάθεση, οι αρμόδιοι οργανισμοί στη Λιθουα -
νία και τη Βουλγαρία ούτε έχουν αναγνωρίσει προβλέψεις για δαπάνες τέτοιου είδους 
στον ισολογισμό ούτε έχουν γνωστοποιήσει σχετικές πληροφορίες στις σημειώσεις 
των λογαριασμών. Μόνο στη Σλοβακία έχουν αναγνωρίσει πρόβλεψη όσον αφορά 
τις δαπάνες τελικής διάθεσης σε έναν επιμέρους λογαριασμό εθνικού πυρηνικού 
ταμείου.55 Σύμφωνα με το ΔΛΠ 37, 
η γνωστοποίηση δεν είναι 
υποχρεωτική εάν 
η πιθανότητα πληρωμής είναι 
απομακρυσμένη.
56 Ορισμένοι οργανισμοί 
υποχρεούνται να εφαρμόζουν 
τα διεθνή λογιστικά πρότυπα 
ενώ άλλοι μπορούν να 
εφαρμόζουν εθνικά λογιστικά 
πρότυπα.
55 Παρατηρήσεις 
106  
Το γεγονός ότι οι μελλοντικές δαπάνες δεν αναγνωρίζονται κατά τρόπο συστημα -
τικό ως προβλέψεις και/ή δεν περιλαμβάνονται στις σημειώσεις των λογαριασμών 
περιορίζει τη διαφάνεια, καθώς και τη δυνατότητα των αρμόδιων αρχών να προγραμ -
ματίσουν επαρκώς με ποιον τρόπο θα καλυφθεί το μελλοντικό κόστος παροπλισμού 
και διάθεσης. Πίνακας 11Λογιστική μεταχείριση των υποχρεώσεων που συνδέονται με τον παροπλισμό 
πυρηνικών εγκαταστάσεων και την τελική διάθεση των αναλωμένων καυσίμων
Λογαριασμοί πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής 
(εξαιρουμένης της τελικής διάθεσης των αναλωμένων 
πυρηνικών καυσίμων)Λογαριασμοί ταμείου/υπουργείου/κυβέρνησης
(συμπεριλαμβανομένης της τελικής διάθεσης των αναλωμέ -
νων πυρηνικών καυσίμων)
Ignalina, 
ΛιθουανίαΔεν αναγνωρίζονται προβλέψεις.
Σε επεξηγηματική σημείωση διευκρινίζεται ότι δεν υπάρχει 
αξιόπιστη εκτίμηση για το κόστος της αποξήλωσης. Συνεπώς, δεν 
γνωστοποιούνται ενδεχόμενες υποχρεώσεις.Δεν αναγνωρίζονται προβλέψεις.
Γνωστοποιούνται εκτός ισολογισμού ενδεχόμενες υποχρεώσεις 
ήσσονος σημασίας σχετικές με τον παροπλισμό πυρηνικών εγκα -
ταστάσεων (13 εκατομμύρια ευρώ), οι οποίες αφορούν πρόσθετες 
κοινωνικές εγγυήσεις για πρώην εργαζομένους του πυρηνικού 
σταθμού.
Kozloduy, 
ΒουλγαρίαΔεν αναγνωρίζονται ούτε προβλέψεις σχετικά με τον παροπλισμό 
ούτε δαπάνες σχετικές με την αποθήκευση και τη διαχείριση 
των αναλωμένων καυσίμων. Για τον λόγο αυτό, ο ανεξάρτητος 
ελεγκτής διατύπωσε γνώμη με επιφύλαξη για τους λογαριασμούς 
του 2014.Τα έσοδα και οι δαπάνες των εθνικών ταμείων παροπλισμού και 
ραδιενεργών αποβλήτων περιλαμβάνονται στους ετήσιους λογα -
ριασμούς του Υπουργείου Ενέργειας. Τυχόν μη χρησιμοποιηθέντα 
τμήματα των σωρευμένων πόρων, συμπεριλαμβανομένων πόρων 
προηγούμενων ετών, γνωστοποιούνται εκτός ισολογισμού.
Bohunice, 
ΣλοβακίαΑναγνωρίζονται εν μέρει, αλλά δεν αφορούν ειδικά τον σταθμό 
Bohunice  V1.Προκαταρκτικές πληροφορίες σχετικά με την τελική διάθεση 
περιλαμβάνονται σε επιμέρους λογαριασμό του εθνικού πυρηνικού 
ταμείου.
Πηγή:  ΕΕΣ, βάσει πληροφοριών που διαβίβασαν οι εθνικές αρχές.
56
 Συμπεράσματα και 
συστάσεις
107  
Τα ειδικά προγράμματα της ΕΕ για τη χρηματοδότηση του παροπλισμού πυρηνικών 
εγκαταστάσεων δεν δημιούργησαν τα κατάλληλα κίνητρα για έγκαιρο και οικονομικά 
αποδοτικό παροπλισμό. Από το 2011, έτος δημοσίευσης της προηγούμενης έκθεσής 
μας, έχει επιτευχθεί ορισμένη πρόοδος όσον αφορά τον παροπλισμό των πυρηνικών 
σταθμών ηλεκτροπαραγωγής Ignalina στη Λιθουανία, Kozloduy στη Βουλγαρία και 
Bohunice στη Σλοβακία. Οι βασικές διατάξεις στις μη ελεγχόμενες ζώνες των σταθ -
μών έχουν αποξηλωθεί. Ωστόσο, στο σύνολο σχεδόν των βασικών έργων υποδομής 
στον τομέα του παροπλισμού σημειώθηκαν καθυστερήσεις και τα τρία κράτη μέλη θα 
κληθούν να αντιμετωπίσουν τις σημαντικές προκλήσεις που συνδέονται με την πραγ -
ματοποίηση εργασιών στις ελεγχόμενες ζώνες. Μολονότι οι αρχές των κρατών μελών 
ισχυρίζονται ότι η λειτουργία των εγκαταστάσεων έχει διακοπεί αμετάκλητα, δεν 
έχουν υλοποιηθεί στο σύνολό τους οι προσδοκώμενες εκροές που χρησιμοποιεί η Επι -
τροπή για την αξιολόγηση της προόδου προς το αμετάκλητο κλείσιμο. Το έλλειμμα 
χρηματοδότησης στη Λιθουανία αυξήθηκε το διάστημα μετά τον προηγούμενο έλεγχό 
μας και πλέον ανέρχεται σε 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Το κόστος του παροπλισμού 
των τριών σταθμών εκτιμάται ότι θα ανέλθει τουλάχιστον σε 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ 
συνολικά, ποσό το οποίο θα φτάσει τα 11,4 δισεκατομμύρια ευρώ εάν συμπεριληφθεί 
το κόστος της τελικής διάθεσης.
Παρά την επιτευχθείσα από το 2011 πρόοδο, διαφαίνονται 
σημαντικές προκλήσεις
108  
Από το 2011, και τα τρία κράτη μέλη έχουν αποξηλώσει βασικές διατάξεις στις μη 
ελεγχόμενες ζώνες και, με την εξαίρεση της Λιθουανίας, έχουν πραγματοποιήσει πρό -
οδο όσον αφορά την εξασφάλιση των αναγκαίων αδειών για την έναρξη εργασιών 
στην ελεγχόμενη ζώνη. Η Λιθουανία δεν έχει λάβει ακόμη τη σχετική άδεια, η χορή -
γηση της οποίας προγραμματίζεται πλέον για το 2022, δηλαδή μια δεκαετία αργότερα 
από τον αρχικό προγραμματισμό (βλέπε σημεία 40 και 42).
109  
Οι εθνικές αρχές και των τριών κρατών μελών ισχυρίζονται ότι η επιτευχθείσα πρό -
οδος ισοδυναμεί ουσιαστικά με αμετάκλητο κλείσιμο. Ωστόσο, σε κανέναν από τους 
τρεις σταθμούς δεν έχουν υλοποιηθεί πλήρως οι προσδοκώμενες εκροές βάσει των 
οποίων η Επιτροπή αξιολογεί την πρόοδο προς το αμετάκλητο κλείσιμο. Ο σχεδια -
σμός της αποξήλωσης του πυρήνα των αντιδραστήρων / των πρωτευόντων κυκλω -
μάτων δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη και, μέχρι στιγμής, έχουν διενεργηθεί μόνον 
ελάσσονες εργασίες στα κτίρια των αντιδραστήρων. Αυτό σημαίνει ότι και τα τρία 
κράτη μέλη θα κληθούν μελλοντικά να αντιμετωπίσουν τις σημαντικές προκλήσεις 
που συνδέονται με την πραγματοποίηση εργασιών στις ελεγχόμενες ζώνες, συμπερι -
λαμβανομένων των κτιρίων των αντιδραστήρων (βλέπε σημεία 38 έως 42).
110  
Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης υποδομών 
διαχείρισης των αποβλήτων, σε πολλά βασικά έργα υποδομών στα τρία κράτη μέλη 
σημειώθηκαν καθυστερήσεις κατά την περίοδο 2011-2015 (βλέπε σημεία 43 και 59 έως 
71). Οι σημαντικότερες καθυστερήσεις καταγράφηκαν στη Λιθουανία, όπου η ημερο -
μηνία περάτωσης του παροπλισμού αναβλήθηκε από το 2011 κατά εννέα ακόμη έτη, 
έως το 2038 (βλέπε σημεία 59 έως 63).
57 Συμπεράσματα και συστάσεις 
111 
Και τα τρία κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν προκλήσεις, όπως εξάρτη -
ση από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες (βλέπε σημείο 69) και εφαρμογή καινοφανών 
τεχνικών λύσεων (βλέπε σημεία 67 και 68). Η έλλειψη εξειδικευμένων, έμπειρων μη -
χανικών σε ολόκληρη την ΕΕ ενέχει κινδύνους, ιδίως στην περίπτωση της Λιθουανίας 
(βλέπε σημείο 70).
Σύσταση 1 — Διασφάλιση της προόδου του παροπλισμού
Τα τρία ενδιαφερόμενα κράτη μέλη πρέπει:
α) να βελτιώσουν τις πρακτικές διαχείρισης έργων που εφαρμόζουν προκειμένου 
οι αναγκαίες υποδομές διαχείρισης αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων να 
αναπτυχθούν εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος,
β) να λάβουν μέτρα για την ανάπτυξη της τεχνικής ικανότητάς τους, ώστε 
να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής 
εμπειρογνωμοσύνης,
γ) να αναζητήσουν καλύτερους τρόπους ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και τε -
χνικών γνώσεων, τόσο μεταξύ τους όσο και με την ευρύτερη κοινότητα που δρα -
στηριοποιείται στον τομέα του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων, στην ΕΕ 
και εκτός των συνόρων της. Η Επιτροπή  πρέπει να διευκολύνει την προσέγγιση 
αυτή κατά τρόπο οικονομικά αποδοτικό.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: έως το τέλος του 2017.
112  
Τα χρηματοδοτούμενα από τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ στον πυρηνικό παρο -
πλισμό έργα δεν σχετίζονται με την τελική διάθεση, αλλά μόνο με την ενδιάμεση απο -
θήκευση των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων. Η κατασκευή ενός χώρου τελικής 
διάθεσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων μπορεί να διαρκέσει αρκετές δεκαετίες 
και απαιτεί υψηλά επίπεδα χρηματοδοτικής δέσμευσης. Αυτό εγκυμονεί ενδεχομένως 
δυσκολίες για ορισμένες χώρες οι οποίες παράγουν χαμηλές ποσότητες ραδιενεργών 
αποβλήτων, διαθέτουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους ή δεν προσφέρουν τις 
κατάλληλες γεωλογικές συνθήκες. Οι συνομιλίες στα τρία κράτη μέλη όσον αφορά τις 
πιθανές λύσεις για την τελική διάθεση των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και των 
αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων, σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, βρίσκονται 
ακόμη σε θεωρητικό στάδιο (βλέπε σημεία 48 έως 58). Η Επιτροπή οφείλει να υποβά -
λει έκθεση σχετικά με τα σχέδια των κρατών μελών στον εν λόγω τομέα, κάτι το οποίο 
δεν έχει πράξει ακόμη (βλέπε σημείο 53).
58 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Σύσταση 2 — Λύσεις για την τελική διάθεση των αναλωμένων 
πυρηνικών καυσίμων
α) Η Επιτροπή  πρέπει να διερευνήσει, από κοινού με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη 
μέλη της ΕΕ, τις υπάρχουσες επιλογές για τη διάθεση των αναλωμένων καυσί -
μων και των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, συμπεριλαμβανομένων τυχόν 
λύσεων σε περιφερειακό επίπεδο ή σε επίπεδο ΕΕ, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη 
τις παραμέτρους της ασφάλειας και της προστασίας, καθώς και την οικονομική 
αποδοτικότητα των εναλλακτικών λύσεων. Η Επιτροπή πρέπει να συμπεριλάβει 
επισκόπηση του ζητήματος αυτού στην πρώτη έκθεσή της προς το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας περί ραδιε -
νεργών αποβλήτων.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: άμεσα. Δημοσίευση της έκθεσης έως τα 
μέσα του 2017 το αργότερο.
β) Παράλληλα, τα τρία κράτη μέλη  πρέπει να πραγματοποιήσουν πρόοδο σε σχέ -
ση με τα σχέδιά τους για την τελική διάθεση, ώστε να καταρτίσουν πληρέστερες 
εκτιμήσεις κόστους και ολοκληρωμένα σχέδια χρηματοδότησης για τη διάθεση 
των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων, όπως απαιτεί 
η οδηγία περί των ραδιενεργών αποβλήτων.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: έως τα μέσα του 2017.
Το κόστος του παροπλισμού εκτιμάται ότι θα ανέλθει 
τουλάχιστον σε 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ και, εάν 
συμπεριληφθεί το κόστος της τελικής διάθεσης, στο 
διπλάσιο του ποσού αυτού
113  
Οι εκτιμήσεις όσον αφορά το συνολικό κόστος του παροπλισμού σε σχέση με τα τρία 
προγράμματα αυξήθηκαν κατά 40 % μεταξύ 2010 και 2015, από 4,1 δισεκατομμύ -
ρια ευρώ σε 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ (βλέπε σημεία 73 και 74). Εάν συμπεριληφθεί 
το κόστος της τελικής διάθεσης των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων, το συνολικό 
κόστος αναμένεται να διπλασιαστεί και να ανέλθει σε 11,4 δισεκατομμύρια ευρώ 
(βλέπε σημεία 93 έως 99).
114  
Η επί του παρόντος διαθέσιμη εθνική και ενωσιακή χρηματοδότηση, ύψους 4,0 δι -
σεκατομμυρίων ευρώ, υπολείπεται του εκτιμώμενου συνολικού κόστους των 5,7 δι -
σεκατομμυρίων ευρώ, εξαιρουμένου του κόστους της τελικής διάθεσης. Επομένως, 
το έλλειμμα χρηματοδότησης έως την ολοκλήρωση του παροπλισμού ανέρχεται σε 
1,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Η Λιθουανία αντιπροσωπεύει ποσοστό 93 % του εν λόγω 
συνολικού ελλείμματος χρηματοδότησης, με έλλειμμα 1,6 δισεκατομμυρίων ευρώ 
(βλέπε σημεία 73 έως 85). Τα ελλείμματα χρηματοδότησης σύμφωνα με τις εκτιμήσεις 
της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας ανέρχονται πλέον σε 28 εκατομμύρια ευρώ και 
92 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα (βλέπε σημείο 84).
59 Συμπεράσματα και συστάσεις 
115  
Σύμφωνα με τη διεθνώς αναγνωρισμένη αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», αποτελεί 
ευθύνη του κράτους μέλους να εξασφαλίζει ότι οι φορείς εκμετάλλευσης των πυρη -
νικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις που υπέχουν ως 
«ρυπαίνοντες» και να προβλέπει επαρκείς οικονομικούς πόρους οι οποίοι προορίζο -
νται ειδικά για την κάλυψη του πλήρους κόστους του παροπλισμού και της τελικής 
διάθεσης (βλέπε σημεία 20 και 93). Οι τρεις εγκαταστάσεις τελούν υπό τη διαχείριση 
κρατικών επιχειρήσεων. Και τα τρία κράτη μέλη έχουν θεσπίσει ειδικά εθνικά ταμεία 
για τη χρηματοδότηση των εθνικών πολιτικών τους για την ασφαλή διαχείριση και δι -
άθεση των ραδιενεργών αποβλήτων και τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστά -
σεων. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, τα εθνικά ταμεία έχουν χρησιμοποιηθεί ελάχιστα στο 
πλαίσιο των τριών προγραμμάτων πυρηνικού παροπλισμού και οι πόροι των ταμείων 
εξακολουθούν να είναι περιορισμένοι, ιδίως στην περίπτωση της Λιθουανίας (βλέπε 
σημεία 89 έως 92).
116  
Ως αποτέλεσμα, η συγχρηματοδότηση έργων με εθνικούς πόρους αποτελεί μάλ -
λον την εξαίρεση παρά τον κανόνα. Μολονότι, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην 
περίπτωση άλλων ταμείων της ΕΕ, δεν προβλέπεται εκ του νόμου υποχρέωση 
συγχρηματοδότησης των έργων στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών, η νομική 
βάση αναγνωρίζει ότι η χρηματοδότηση των έργων αποκλειστικά με πόρους της ΕΕ 
πρέπει να εγκρίνεται μόνο «σε επαρκώς τεκμηριωμένες εξαιρετικές περιπτώσεις»57. 
Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έχει εκδώσει σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις 
καταστάσεις που θα πληρούσαν αυτά τα κριτήρια. Εάν το είχε πράξει, θα μπορούσε 
να είχε δημιουργήσει κατά αποτελεσματικότερο τρόπο τα κατάλληλα κίνητρα για την 
επένδυση υψηλότερων επιπέδων εθνικής συγχρηματοδότησης στον παροπλισμό 
(βλέπε σημείο  92).
117  
Τα τρία κράτη μέλη φέρουν την τελική ευθύνη της διασφάλισης επαρκών χρηματοδο -
τικών πόρων τόσο για τον παροπλισμό όσο και για την τελική διάθεση (βλέπε σημεία 
20 και 95). Η Επιτροπή, στην εκτίμηση αντικτύπου που κατάρτισε το 2011, κατέληξε 
στο συμπέρασμα ότι, βάσει αξιολόγησης των αναγκών των κρατών μελών, η χρημα -
τοδοτική στήριξη της ΕΕ δεν πρέπει να παραταθεί μετά το 2020 (βλέπε σημείο 10). 
Επ’ αυτού, οι εκπρόσωποι της Λιθουανίας επέστησαν την προσοχή μας στα Πρωτό -
κολλα της Συνθήκης Προσχώρησης της χώρας (βλέπε σημείο 83 και υποσημείωση 43).
Σύσταση 3 — Τήρηση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» 
μέσω της αύξησης της εθνικής χρηματοδότησης για την 
περίοδο 2014-2020 και εξής
Τα τρία κράτη μέλη  πρέπει να αναγνωρίσουν τον ρόλο που πρέπει να διαδραμα -
τίσουν στη διασφάλιση της τήρησης της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και να είναι 
έτοιμα να διαθέσουν εθνικούς πόρους για την κάλυψη του κόστους του παροπλισμού, 
καθώς και του κόστους της τελικής διάθεσης, τόσο κατά την τρέχουσα περίοδο χρη -
ματοδότησης όσο και στη συνέχεια.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: σε πρώτο στάδιο, αύξηση της εθνικής 
συγχρηματοδότησης, αρχής γενομένης από τα ετήσια προγράμματα εργασιών 
του 2017.57 Αιτιολογική σκέψη  17 του 
κανονισμού (Ευρατόμ) 
αριθ.  1368/2013 του 
Συμβουλίου και αιτιολογική 
σκέψη 15 του κανονισμού 
(Ευρατόμ) αριθ.  1369/2013 
του Συμβουλίου.
60 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Σύσταση 4 — Αύξηση της εθνικής συγχρηματοδότησης κατά 
την περίοδο χρηματοδότησης 2014-2020
Η Επιτροπή  πρέπει να επιδιώξει την αύξηση της εθνικής συγχρηματοδότησης κατά 
την περίοδο χρηματοδότησης 2014-2020. Παραδείγματος χάριν, πρέπει να προσδιορί -
σει με σαφήνεια, σε απόφαση που θα εκδώσει, ποιες είναι οι «επαρκώς τεκμηριωμένες 
εξαιρετικές περιπτώσεις» στις οποίες ορισμένα έργα μπορούν να χρηματοδοτηθούν 
στο σύνολό τους από την ΕΕ στο πλαίσιο των προγραμμάτων συνδρομής στον παρο -
πλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: έως το τέλος Δεκεμβρίου του 2017.
Σύσταση 5 — Τα ειδικά προγράμματα χρηματοδότησης για 
τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Λιθουανία, 
τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία πρέπει να διακοπούν μετά το 
2020
Τα ειδικά προγράμματα χρηματοδότησης για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκατα -
στάσεων στη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία πρέπει να διακοπούν μετά το 
2020. Εάν τεκμηριωθεί σαφής ανάγκη για τη χρησιμοποίηση πόρων της ΕΕ μετά το 
2020 σε ένα ή περισσότερα από τα εν λόγω τρία κράτη μέλη, κάθε μελλοντική χρημα -
τοδότηση με πόρους της ΕΕ που τυχόν προτείνει η Επιτροπή και εγκρίνει ο νομοθέτης 
θα πρέπει να περιλαμβάνει κατάλληλα κίνητρα για την επιδίωξη του παροπλισμού, 
συμπεριλαμβανομένων χρονικών περιορισμών και κατάλληλων επιπέδων συγχρη -
ματοδότησης από τα κράτη μέλη. Μεταξύ άλλων, θα μπορούσε να εξεταστεί το 
ενδεχόμενο διεύρυνσης της πρόσβασης σε ευρωπαϊκά διαρθρωτικά και επενδυτικά 
ταμεία ώστε να καταστεί δυνατή η κάλυψη δραστηριοτήτων παροπλισμού πυρηνικών 
εγκαταστάσεων, εφόσον πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: έως το τέλος του 2018, εάν κριθεί 
αναγκαίο.
118  
Τα επίπεδα στελέχωσης μειώθηκαν σε όλους τους σταθμούς. Ωστόσο, στον σταθ -
μό Ignalina στη Λιθουανία, όπου το καύσιμο έχει απομακρυνθεί μόνον από τον ένα 
εκ των δύο αντιδραστήρων, και ο οποίος έχει ακόμη άδεια λειτουργίας, τα επίπεδα 
στελέχωσης και, συνεπώς, οι χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ δαπάνες, παραμένουν 
σε υψηλά επίπεδα. Το ένα τρίτο του προσωπικού εξακολουθεί να ασχολείται με την 
ασφαλή συντήρηση του σταθμού. Δεδομένης της έλλειψης συγχρηματοδότησης και 
των οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων που συνεπάγεται σε τοπικό επίπεδο 
ο παροπλισμός του σταθμού Ignalina στη Λιθουανία, υπάρχει κίνδυνος τα επίπεδα 
στελέχωσης να υπερβαίνουν τις ανάγκες του προγράμματος παροπλισμού, και η χρη -
ματοδότηση της ΕΕ που προορίζεται ειδικά για τον παροπλισμό να χρησιμοποιείται 
για την κάλυψη του κόστους της μισθοδοσίας (βλέπε σημεία 80 και 81).
61 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Σύσταση 6 — Η χρηματοδότηση της ΕΕ πρέπει να καλύπτει 
μόνο το κόστος του παροπλισμού
Η Επιτροπή  πρέπει να επιτρέπει τη χρησιμοποίηση της χρηματοδότησης της ΕΕ στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων 
για την κάλυψη μόνο του κόστους του προσωπικού που απασχολείται αποκλειστικά 
σε δραστηριότητες σχετικές με τον παροπλισμό.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: αρχής γενομένης από τα ετήσια προγράμ -
ματα εργασιών για το 2017.
119  
Η εκ μέρους της Επιτροπής αξιολόγηση του κατά πόσον πληρούσαν τα σχέδια χρημα -
τοδότησης και παροπλισμού τις εκ των προτέρων αιρεσιμότητες υπήρξε ανεπαρκής 
(βλέπε σημεία 86 έως 88).
Σύσταση 7 — Βελτίωση της εποπτείας της Επιτροπής
Η Επιτροπή  πρέπει να ολοκληρώσει την αξιολόγησή της όσον αφορά την πλήρωση 
των εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: έως το τέλος Οκτωβρίου του 2016.
120  
Η λογιστική μεταχείριση των υποχρεώσεων και των ενδεχόμενων υποχρεώσεων για 
μελλοντικές δαπάνες που συνδέονται με τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσε -
ων και την τελική διάθεση των αναλωμένων καυσίμων εμφανίζει διαφορές στα τρία 
κράτη μέλη. Το γεγονός ότι οι μελλοντικές δαπάνες δεν αναγνωρίζονται κατά τρόπο 
συστηματικό ως προβλέψεις και/ή δεν περιλαμβάνονται στις σημειώσεις των λογα -
ριασμών περιορίζει τη διαφάνεια, καθώς και τη δυνατότητα των αρμόδιων αρχών 
να προγραμματίσουν επαρκώς με ποιον τρόπο θα καλυφθεί το μελλοντικό κόστος 
παροπλισμού και διάθεσης (βλέπε σημεία 100 έως 103).
62 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Σύσταση 8 — Λογιστική μεταχείριση
Η Επιτροπή  πρέπει να συνεργαστεί με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη προκειμέ -
νου να διασφαλίσει την ορθή λογιστική μεταχείριση του συνόλου των μελλοντικών 
δαπανών που συνδέονται με τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων και την τελι -
κή διάθεση αναλωμένων καυσίμων, κατά τρόπο διαφανή και συνεπή προς τα συναφή 
λογιστικά πρότυπα.
Ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση: έως το τέλος Δεκεμβρίου του 2017.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα II, του οποίου προεδρεύει ο κ. Henri 
GRETHEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή 
του της 14ης Ιουλίου 2016.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος

63
 Παραρτήματα
Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες που παροπλίζονται στο πλαίσιο του προγράμματος 
συνδρομής της ΕΕ στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων
TWhΕμπορική λειτουργίαΠρογραμματισμένη 
ημερομηνία 
ολοκλήρωσης του 
παροπλισμού
Έναρξη 
λειτουργίαςΔιακοπή 
λειτουργίαςΈτηΩς 
ποσοστό  % 
της 30ετούς 
διάρκειας 
ζωήςΣύμφωνα με 
την έκθεση 
του ΕΕΣ του 
2011Κατάστα -
ση τον 
Δεκ. του 
2015
ΛιθουανίαIgnalina 1 86 Μάιος 1985Δεκέμβριος 
200420 65
2029 2038
Ignalina 2 155 Δεκέμβριος 1987Δεκέμβριος 
200922 73
ΒουλγαρίαKozloduy 1 61 Οκτώβριος 1974Δεκέμβριος 
200228 94
2035 2030Kozloduy 2 63 Νοέμβριος 1975Δεκέμβριος 
200227 90
Kozloduy 3 63 Ιανουάριος 1981Δεκέμβριος 
200626 86
Kozloduy 4 61 Ιούνιος 1982Δεκέμβριος 
200625 82
ΣλοβακίαBohunice-V1, 
αντιδραστήρας 172 Απρίλιος 1980Δεκέμβριος 
200627 89
2025 2025Bohunice-V1, 
αντιδραστήρας 277 Ιανουάριος 1981Δεκέμβριος 
200828 93
Πηγή:  ΔΟΑΕ, βάση δεδομένων Pris.Παράρτημα Ι
64 Παραρτήματα 
Επισκόπηση των νομικών βάσεων των προγραμμάτων συνδρομής στον πυρηνικό 
παροπλισμό
Ignalina, Λιθουανία Kozloduy, Βουλγαρία Bohunice, Σλοβακία
ΠροενταξιακάΚανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3906/1989 
του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμ -
βρίου 1989Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1266/1999 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1999 (πρόγραμμα PHARE).
Συνθήκες 
προσχώρησηςΠρωτόκολλο αριθ. 4 σχετικά με 
τον πυρηνικό σταθμό Ignalina της 
Λιθουανίας, το οποίο είναι προσαρ -
τημένο στην πράξη περί των όρων 
προσχωρήσεως της Δημοκρατίας 
της Λιθουανίας και των προσαρ -
μογών των Συνθηκών επί των 
οποίων βασίζεται η Ευρωπαϊκή 
Ένωση (ΕΕ L 236 της 23.9.2003, 
σ. 944-945)Πράξη περί των όρων προσχωρήσεως 
της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της 
Ρουμανίας (ΕΕ L 157 , της 21.6.2005, σ. 203)Πρωτόκολλο αριθ. 9 της πράξης περί των όρων 
προσχωρήσεως της Σλοβακικής Δημοκρατίας και 
των προσαρμογών των συνθηκών επί των οποίων 
βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση
(Bohunice V1 NPP) (ΕΕ L 236 της 23.9.2003, 
σ. 954)
Μετά την 
προσχώρησηΚανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1990/2006 
του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμ -
βρίου 2006, για την εφαρμογή του 
πρωτοκόλλου αριθ. 4 σχετικά με 
τον πυρηνικό σταθμό Ignalina της 
ΛιθουανίαςΚανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 647/2010 του 
Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2010Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 549/2007 του Συμ -
βουλίου, της 14ης Μαΐου 2007 , για την εφαρμογή 
του πρωτοκόλλου αριθ. 9 για τη Μονάδα 1 και 
τη Μονάδα 2 του πυρηνικού σταθμού Bohunice 
V1 της Σλοβακίας, το οποίο προσαρτάται στην 
πράξη περί των όρων προσχωρήσεως της Τσε -
χικής Δημοκρατίας, της Εσθονίας, της Κύπρου, 
της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Ουγγαρίας, 
της Μάλτας, της Πολωνίας, της Σλοβενίας και της 
Σλοβακίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 
1369/2013 του Συμβουλίου, της 
13ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά 
με στήριξη της Ένωσης για το 
πρόγραμμα συνδρομής στον 
παροπλισμό πυρηνικών εγκατα -
στάσεων στη Λιθουανία και την 
κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ.  1990/2006Κανονισμός (Ευρατόμ) αριθ. 1368/2013 του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με 
στήριξη της Ένωσης για τα προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκα -
ταστάσεων στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία και την κατάργηση των κανονισμών (Ευρατόμ) 
αριθ. 549/2007 και (Ευρατόμ) αριθ. 647/2010Παράρτημα II
65 Παραρτήματα 
Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες στα κράτη μέλη και η κατάστασή τους στις 
31 Δεκεμβρίου 2015Παραάρτημα IIIΣυνολική κατάσταση
Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2
Σε λειτουργία
Υπό κατασκευή
Σύνολο91
129
2244Ηνω/uni03BCένο Βασίλειο
Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο3015
45-
Κάτω Χώρε/uni03C2Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο11
2-
Βέλγιο
Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο17
8-
Γερ/uni03BCανία
Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο28
8
36-
ΓαλλίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο1258
711
ΙσπανίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο37
10-
IταλίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο4-
4-Φινλανδία
Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2
Σε λειτουργία
Υπό κατασκευή
Σύνολο-
4
51
Σουηδία
Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο3
10
13-
ΛιθουανίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο2
-
2-
Τσεχική ∆η/uni03BCοκρατίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο-
6
6-
Ρου/uni03BCανίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο-
2
2-
ΒουλγαρίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο4
2
6-ΣλοβακίαΕκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργία
Υπό κατασκευή
Σύνολο3
4
92
Ουγγαρία
Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο-
4
4-Σλοβενία (από κοινού /uni03BCε την Κροατία)Εκτό/uni03C2 λειτουργία/uni03C2Σε λειτουργίαΥπό κατασκευή
Σύνολο-
1
1-
Σημείωση:  Οι δύο μονάδες αντιδραστήρα στον σταθμό Ignalina στη Λιθουανία έχουν ακόμη άδεια λειτουργίας (βλέπε σημείο 40).
Πηγή: ΕΕΣ, βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του συστήματος πληροφοριών για αντιδραστήρες του ΔΟΑΕ (PRIS).
66 Παραρτήματα 
Επισκόπηση των παραγόντων των προγραμμάτων συνδρομής στον παροπλισμό 
πυρηνικών εγκαταστάσεων
Πρόγραμμα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων,  
δύο εκτελεστικοί φορείς στη ΛιθουανίαΠαράρτημα ΙV
∆ίαυλο/uni03C2 χρη/uni03BCατοδότηση/uni03C2 ΕΤΑΑ∆ίαυλο/uni03C2 χρη/uni03BCατοδότηση/uni03C2
εθνική/uni03C2 αρχή/uni03C2
Επιτροπή 
παρακολούθηση/uni03C2
του προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 Λιθουανία
∆ικαιούχο/uni03C2∆ικαιούχο/uni03C2
Ανάδοχο/uni03C2
ΈργοΑνάδοχο/uni03C2
ΈργοΣυ/uni03BCφωνία πλαίσιο
Ετήσια συ/uni03BCφωνία 
ανάθεση/uni03C2 αρ/uni03BCοδιοτήτωνΣυ/uni03BCφωνία πλαίσιο
Ετήσια συ/uni03BCφωνία ανάθεση/uni03C2 αρ/uni03BCοδιοτήτων
Συ/uni03BCφωνία /uni03BCεταβίβαση/uni03C2 κεφαλαίων
Παρακολούθηση ΠαρακολούθησηΠαρακολούθησηΣυ/uni03BCφωνία πλαίσιο
Έγκριση των συ/uni03BCφωνιών 
επιχορήγηση/uni03C2
Σύ/uni03BCβασηΕκτα/uni03BCίευσηΕκτα/uni03BCίευσηΣύ/uni03BCβασηΣυ/uni03BCφωνία χρη/uni03BCατοδότηση/uni03C2
Εποπτεία ΕποπτείαΛιθουανία
ΑνάθεσηΠαρακολούθηση
Υπουργείο
Οικονο/uni03BCικών
Οικονο/uni03BCικό/uni03C2 
συντονισ/uni03BCό/uni03C2Εξασφάλιση 
λογιστικού ελέγχου και 
οικονο/uni03BCική/uni03C2 
εποπτεία/uni03C2∆ιεθνέ/uni03C2 Τα/uni03BCείο Στήριξη/uni03C2 του 
Παροπλισ/uni03BCού του σταθ/uni03BCού 
Ignalina - υπό τη διοίκηση 
τη/uni03C2 συνέλευση/uni03C2 των 
χρη/uni03BCατοδοτών - υπό τη 
διαχείριση τη/uni03C2 ΕΤΑΑ 
(εκτελεστικό/uni03C2 φορέα/uni03C2)Εθνική αρχή
(κεντρική υπηρεσία
διαχείριση/uni03C2 έργων)
Συντονισ/uni03BCό/uni03C2 
προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
επικουρού/uni03BCενη από
την επιτροπή του 
προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 συνδρο/uni03BCή/uni03C2 
στον παροπλισ/uni03BCό
πυρηνικών εγκαταστάσεων
Το 2015, η ΕΤΑΑ ήταν υπεύθυνη για τα ακόλουθα εν 
εξελίξει έργα παροπλισμού:Χρηματοδό -
τηση της ΕΕ (σε 
εκατ.  ευρώ)
Ενδιάμεση αποθήκευση των αναλωμένων καυσίμων του INPP 205,97
Εγκαταστάσεις διαχείρισης και αποθήκευσης στερεών 
αποβλήτων184,02
Μονάδας διαχείρισης έργου  − Φάσεις 1-5
(2001-2015)51,81
Μικρού βάθους αποθετήριο βραχύβιων αποβλήτων χαμηλής 
και μεσαίας ραδιενέργειας (στάδιο σχεδιασμού)10,63
Σύνολο για το 2015 452,43
Σύνολο ολοκληρωθέντων και εν εξελίξει έργων παροπλισμού 
της ΕΤΑΑ από το 1999 έως το τέλος του 2015522,91Το 2015 η κεντρική υπηρεσία διαχείρισης έργων ήταν 
υπεύθυνη για τα ακόλουθα εν εξελίξει έργα παροπλισμού:Χρηματοδότηση της 
ΕΕ (σε εκατ. ευρώ)
Ετήσιες δραστηριότητες παροπλισμού του ΙΝΡΡ με σχετικές 
δαπάνες το 201550,50
Κατασκευή εγκατάστασης εναπόθεσης αποβλήτων πολύ χαμηλής 
ραδιενέργειας (εγκατάσταση εναπόθεσης, φάση 3)8,42
Τεχνική βοήθεια στην κρατική αρχή επιθεώρησης VATESI 
(φάση  6)1,80
Δοχεία αποβλήτων από τσιμέντο 1,00
Ίδρυση της εγκατάστασης επεξεργασίας ραδιενεργών μετάλλων 0,96
Σύνολο για το 2015 62,68
Σύνολο ολοκληρωθέντων και εν εξελίξει έργων παροπλισμού της 
κεντρικής υπηρεσίας διαχείρισης έργων της Λιθουανίας από το 
1999 έως το τέλος του 2015465,97
67 Παραρτήματα 
Προγράμματα συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων, με έναν 
εκτελεστικό φορέα στη Βουλγαρία και τη ΣλοβακίαΠαράρτημα IV∆ίαυλο/uni03C2 χρη/uni03BCατοδότηση/uni03C2 ΕΤΑΑ
∆ικαιούχο/uni03C2Παρακολούθηση
Παρακολούθηση
Παρακολούθηση
Εποπτεία
Εκτα/uni03BCίευσηΣύ/uni03BCβασηΣυ/uni03BCφωνία πλαίσιο
Ετήσια συ/uni03BCφωνία ανάθεση/uni03C2 αρ/uni03BCοδιοτήτων
Έγκριση των συ/uni03BCφωνιών 
επιχορήγηση/uni03C2
Ανάδοχο/uni03C2
Έργο∆ιεθνέ/uni03C2 Τα/uni03BCείο Στήριξη/uni03C2 του Παροπλισ/uni03BCού 
των σταθ/uni03BCών Kozloduy και Bohunice - υπό 
τη διοίκηση τη/uni03C2 συνέλευση/uni03C2 των 
χρη/uni03BCατοδοτών - υπό τη διαχείριση τη/uni03C2 
ΕΤΑΑ (εκτελεστικό/uni03C2 φορέα/uni03C2)Βουλγαρία
ΣλοβακίαΕπιτροπέ/uni03C2 
παρακολούθηση/uni03C2 του 
προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 των 
σταθ/uni03BCών Kozloduy και 
Bohunice Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
επικουρού/uni03BCενη από την 
επιτροπή του 
προγρά/uni03BC/uni03BCατο/uni03C2 
συνδρο/uni03BCή/uni03C2 στον 
παροπλισ/uni03BCό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων
68 Παραρτήματα 
Χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ έργα που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου
Ignalina, Λιθουανία
Έργο Αξιολόγηση ΕΕΣ
1. Ενδιάμεση αποθήκευση συστοιχιών 
αναλωμένων καυσίμων
Αρχικός προϋπολογισμός: 
165 εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
206 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Αύγουστος 2008
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: 
Οκτώβριος 2017Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Οι μεγάλες καθυστερήσεις θα έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην πυρηνική ασφάλεια, έως ότου όλα 
τα στοιχεία αναλωμένων καυσίμων τοποθετηθούν σε δοχεία, καθώς και στα λειτουργικά έξοδα του 
σταθμού.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Η κατασκευή της εγκατάστασης αποθήκευσης έχει καθυστερήσει κατά 6 ακόμη έτη, δηλαδή κατά 10 
έτη συνολικά σε σύγκριση με το τελικό σχέδιο παροπλισμού του 2005. Οι πρόσθετες δαπάνες συντήρη -
σης της εγκατάστασης σε σχέση με το έργο Β1 υπερέβησαν τα 61 εκατομμύρια ευρώ.
2. Εγκατάσταση διαχείρισης και αποθή -
κευσης στερεών αποβλήτων
Αρχικός προϋπολογισμός: 
120 εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
184 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Νοέμβριος 2009
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: 
Νοέμβριος 2018Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Οι μεγάλες καθυστερήσεις στην υλοποίηση του έργου έχουν σημαντικό αντίκτυπο, καθώς είναι 
απαραίτητες οι διαδρομές διαχείρισης των αποβλήτων για την πραγματοποίηση προόδου στο πλαίσιο 
των έργων αποξήλωσης και απορρύπανσης. Θεωρείται πιθανό να απαιτηθεί πρόσθετη χρηματοδότηση 
από το IIDSF
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Το έργο έχει καθυστερήσει κατά 9 έτη, 5 από τα οποία συσσωρεύθηκαν κατά την περίοδο 2011-2014. 
Ο ΙΝΡΡ και το Υπουργείο Ενέργειας της Λιθουανίας διευθέτησαν σχετικές διαφορές με τον ανάδοχο, 
καταβάλλοντας ως αποζημίωση 55 εκατομμύρια ευρώ, ενώ επιπλέον ποσό 17 ,9 εκατομμυρίων ευρώ 
έχει προβλεφθεί για αναμενόμενους κινδύνους.
3. Εργασίες μηχανικής, προγραμ -
ματισμός και έκδοση άδειας για τις 
δραστηριότητες αποξήλωσης και 
απορρύπανσης
Αρχικός προϋπολογισμός έργου: 
8 εκατομμύρια  ευρώ
Επί του παρόντος δεν υπάρχει προϋπολογι -
σμός ή χρονοδιάγραμμα για το έργοΈκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Η απόφαση εξωτερικής ανάθεσης δραστηριοτήτων του έργου δεν βασίστηκε σε επαρκή αξιολόγηση 
ούτε της διαθεσιμότητας των αναγκαίων τεχνικών πόρων στην εγκατάσταση ούτε της οικονομικής 
αποδοτικότητας της εν λόγω επιλογής.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Η κατάρτιση των εγγράφων έχει καθυστερήσει κατά 30 μήνες λόγω της υπερεκτίμησης των πόρων 
των αναδόχων και του χρόνου που απαιτείται για την έγκριση των εγγράφων από τον σταθμό και τις 
ρυθμιστικές αρχές. Καθυστέρηση 3 ετών λόγω μεταφοράς των έργων προμήθειας εργαλείων από τον 
δίαυλο χρηματοδότησης του IIDSF στον δίαυλο χρηματοδότησης της ΚΥΔΕ.
4. Παροχή υποστήριξης σε θέματα δια -
χείρισης και μηχανικής προς τη μονάδα 
διαχείρισης έργου (ΜΔΕ)
Αρχικός προϋπολογισμός: 
45 εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
54 εκατομμύρια  ευρώΈκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Ο σύμβουλος της μονάδας διαχείρισης έργου συνέβαλε σημαντικά στην πρόοδο του έργου, ωστόσο, 
λόγω του ύψους των δαπανών διαχείρισης και διοίκησης, είναι ανεπαρκής η ανάπτυξη της οργανωτι -
κής δομής του σταθμού.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Οι υπάλληλοι του συμβούλου της ΜΔΕ έχουν μειωθεί από το 2010. Συμμετέχουν περισσότερο σε 
δραστηριότητες σχετικές με τον παροπλισμό, στη διαχείριση σημαντικών έργων υποδομής και στην 
υποστήριξη της ανάπτυξης του προσωπικού στον σταθμό. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των δραστηριοτή -
των του συμβούλου εξακολουθεί να επικεντρώνεται σε γενικές δραστηριότητες διαχείρισης έργων και 
σύναψης συμβάσεων και όχι σε καθήκοντα σχετικά με τον πυρηνικό παροπλισμό.
5. Έργα σχετικά με την άμεση στήριξη 
των δραστηριοτήτων που αφορούν το 
εργατικό δυναμικό του ΙΝΡΡ , εξωτερι -
κές προμήθειες
Προϋπολογισμός: 198  εκατομμύρια  ευρώ
Προθεσμία: εν εξελίξει ετήσιο έργοΈκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν εξετάστηκε.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Τα προβλήματα με το εργατικό δυναμικό περιλάμβαναν δυσκολίες στην αιτιολόγηση των επιπέδων 
στελέχωσης, ασαφή λογιστική διαχείριση και κατανομή των δαπανών προσωπικού στα επιμέρους κα -
θήκοντα. Ο ΙΝΡΡ καθιέρωσε νέο σύστημα υπολογισμού για το προσωπικό του σταθμού, ανέπτυξε δομή 
κόστους για τις εργασίες και καθιέρωσε τη διαχείριση δεδουλευμένης αξίας. Ωστόσο, η πρόοδος προς 
την αιτιολόγηση των επιπέδων στελέχωσης και την υλοποίηση στρατηγικής εξωτερικής ανάθεσης ήταν 
περιορισμένη.
6. Μελέτη για την αποξήλωση των 
αντιδραστήρων
Αρχικός προϋπολογισμός: 
5 εκατομμύρια  ευρώ
(μόνο μελέτη σκοπιμότητας)
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
70 εκατομμύρια  ευρώ
(σχεδιασμός και τεχνική μηχανική)Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν εξετάστηκε.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Το 2009 δρομολογήθηκε στο πλαίσιο του IIDSF η εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας για την αποξήλωση 
των αντιδραστήρων, η οποία ακυρώθηκε και μεταβιβάστηκε στην κεντρική αρχή διαχείρισης έργων 
το 2010. Το νέο έργο υπό την καθοδήγηση της ΚΥΔΕ έχει σημειώσει καθυστερήσεις. Η έλλειψη πείρας 
σχετικά με την αποξήλωση αντιδραστήρων αυτού του είδους ενδέχεται να εμποδίσει περαιτέρω την 
πραγματοποίηση προόδου. Κατά συνέπεια, εξακολουθεί να είναι αβέβαιο αν είναι εφικτή η αποξήλωση 
του αντιδραστήρα πριν από την προθεσμία του 2038.Παράρτημα V
69 Παραρτήματα Παράρτημα VKozloduy, Βουλγαρία
Έργο Αξιολόγηση ΕΕΣ
7. Συμβουλευτικές υπηρεσίες της Μονάδας 
Διαχείρισης Έργων — γενικά
Περίοδος 2006-2013
Αρχικός προϋπολογισμός: 8  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
45 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Δεκέμβριος 2006
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Ιούλιος 2013
Περίοδος 2014-2016
Αρχικός προϋπολογισμός: 14  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
32 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Ιανουάριος 2016
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Ιανουάριος 2019Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Ο σύμβουλος βοήθησε στην τροποποίηση της στρατηγικής παροπλισμού, αλλά υπήρξαν προβλή -
ματα με καθυστερήσεις έργων, με τις εκτιμήσεις κόστους, τον προσδιορισμό των αναγκαίων εργα -
σιών παροπλισμού και τις απογραφές των αποβλήτων. Ο σύμβουλος επικεντρώθηκε περισσότερο 
στη διαχείριση παρά στον παροπλισμό.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Το 2013 η ΜΔΕ κατέστη αποκλειστικά υπεύθυνη για τη διαχείριση τόσο του παροπλισμού όσο 
και της κατασκευής της εθνικής εγκατάστασης διάθεσης. Ο σύμβουλος έχει πλέον ενσωματωθεί 
στην οργανωτική δομή, γεγονός που σημαίνει τη μεταβίβαση της εξουσίας λήψης αποφάσεων 
στη SERAW. Η συμμετοχή συμβούλων στις εργασίες αυξάνεται και δεν υπάρχουν ενδείξεις για 
σταδιακή μείωσή της.
8. Σχεδιασμός και κατασκευή εγκατάστα -
σης εν ξηρώ αποθήκευσης αναλωμένων 
καυσίμων
Αρχικός προϋπολογισμός: 49  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
73 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Δεκέμβριος 2008
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Μάρτιος 2013Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Η ολοκλήρωση της εγκατάστασης έχει καθυστερήσει κατά 2,5 έτη. Η αναθεώρηση των αρχικών 
απαιτήσεων οδήγησε σε αύξηση του κόστους και τροποποίηση των τιμών στις οποίες βασίστηκε 
η σύμβαση, με αποτέλεσμα υπέρβαση του προϋπολογισμού κατά 19 %.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Το έργο διαιρέθηκε σε δύο στάδια: στο στάδιο της κατασκευής της εγκατάστασης και της αποθή -
κευσης των διατάξεων καυσίμων σε 34 δοχεία, και στο στάδιο της επέκτασης της εγκατάστασης 
ώστε να φτάσει σε χωρητικότητα 72 δοχείων. Δεν θα χρησιμοποιηθεί το σύνολο της προγραμμα -
τιζόμενης χωρητικότητας για αναλωμένα πυρηνικά καύσιμα των μονάδων 1 έως 4. Η χρήση της 
εγκατάστασης για την αποθήκευση άλλων υλικών θα απαιτούσε την έγκριση της ρυθμιστικής 
αρχής.
9. Εγκατάσταση τήξης πλάσματος για την 
επεξεργασία και τη συσκευασία στερεών 
αποβλήτων
Αρχικός προϋπολογισμός: 21  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
21 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Μάρτιος 2013
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Ιούνιος 2017Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Επελέγη η εφαρμογή καινοφανούς τεχνολογίας χωρίς επαρκή απόδειξη της αποτελεσματικότητάς 
της ή συνεκτίμηση του κόστους. Υπάρχει κίνδυνος υπέρβασης του κόστους.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Οι κανονιστικές αλλαγές κατέστησαν αναγκαία την αναθεώρηση του σχεδιασμού. Η κατασκευή 
της εγκατάστασης έχει καθυστερήσει, κυρίως λόγω προσφυγής κατά της εκτίμησης των περιβαλ -
λοντικών επιπτώσεων και σειράς εμπορικών και διοικητικών ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης 
της έλλειψης συμφωνίας αποζημιώσεων. Δεν έχουν πραγματοποιηθεί δοκιμές στην εγκατάσταση, 
επομένως δεν έχει αποδειχθεί η λειτουργία του συστήματος. Το έργο προγραμματίζεται πλέον να 
ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του  2017.
10. Προαγωγή της αποδοτικής χρήσης των 
ανθρώπινων πόρων
Περίοδος έως το 2009
Αρχικός προϋπολογισμός: 20  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
84 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Σεπτέμβριος 2009
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Μάρτιος 2014
Περίοδος έως το 2015
Αρχικός προϋπολογισμός: 35  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
46 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Δεκέμβριος 2015
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Δεκέμβριος 2017Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν πραγματοποιήθηκαν οι οργανωτικές αλλαγές που θα καθιστούσαν δυνατό τον σαφή 
διαχωρισμό των εργαζομένων που ασχολούνται με τη μετάβαση από την κατάσταση λειτουργίας 
στην κατάσταση παροπλισμού. Απουσιάζει η  επαρκής παρακολούθηση των δραστηριοτήτων που 
προηγούνται του παροπλισμού.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Παραμένει η εξάρτηση από το Διεθνές Ταμείο Στήριξης του Παροπλισμού του σταθμού Kozloduy 
για τη χρηματοδότηση του κόστους του προσωπικού που συμμετέχει στις δραστηριότητες 
παροπλισμού. Θετική εξέλιξη από το 2011 συνιστά το γεγονός ότι και οι 650 υπάλληλοι που 
απασχολούνται από τη SERAW ασχολούνται αποκλειστικά με δραστηριότητες παροπλισμού.
11. Κατασκευή της εθνικής εγκατάστασης 
διάθεσης αποβλήτων χαμηλής και μεσαίας 
ραδιενέργειας
Αρχικός προϋπολογισμός: 66  εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Δεκέμβριος 2015
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Ιανουάριος 2021Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν εξετάστηκε.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Η κατασκευή της εγκατάστασης είχε αρχικά προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως το 2015. 
Ωστόσο, η διαδικασία έχει καθυστερήσει κατά έξι έτη, κυρίως λόγω της απόρριψης της εκτίμησης 
περιβαλλοντικών επιπτώσεων και της εκ νέου διενέργειάς της. Επί του παρόντος, η προθεσμία 
έχει οριστεί το 2021.
70 Παραρτήματα Παράρτημα VBohunice, Σλοβακία
Έργο Αξιολόγηση ΕΕΣ
12. Συμβουλευτικές υπηρεσίες της Μονά -
δας Διαχείρισης Έργων — υλοποίηση του 
έργου
Περίοδος 2003-2007
Αρχικός προϋπολογισμός: 11  εκατομμύρια  ευρώ
Περίοδος 2015-2016
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
45 εκατομμύρια  ευρώΈκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Ο σύμβουλος βοήθησε στην τροποποίηση της στρατηγικής παροπλισμού, αλλά δεν επιτεύχθηκε 
επαρκής πρόοδος όσον αφορά τη χάραξη και την υλοποίησή της.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Παρά το γεγονός ότι έχουν χρησιμοποιηθεί εκτενώς σύμβουλοι, σημειώθηκαν καθυστερήσεις, οι 
οποίες με τη σειρά τους προκάλεσαν υπερβάσεις κόστους. Από το 2015, το πεδίο των δραστηριο -
τήτων του νέου συμβούλου είναι πιο περιορισμένο.
13. Σχεδιασμός και ανέγερση νέων εγκα -
ταστάσεων διάθεσης αποβλήτων πολύ χα -
μηλής και χαμηλής ραδιενέργειας από τον 
σταθμό V1 στον εθνικό χώρο εναπόθεσης 
ραδιενεργών αποβλήτων Mochovce
Προϋπολογισμός: 22  εκατομμύρια  ευρώ
Προθεσμία: Ιούνιος 2018Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Υπήρξε καθυστέρηση στην εκπόνηση της μελέτης σκοπιμότητας επειδή ο πυρηνικός σταθμός δεν 
παρείχε τις απαραίτητες πληροφορίες.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Ο χώρος εναπόθεσης τελεί υπό κατασκευή, η οποία συγχρηματοδοτείται με εθνικούς πόρους. 
Πρόκειται να προστεθεί τρίτη διπλή σειρά, η οποία θα χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από το 
Διεθνές Ταμείο Στήριξης του Παροπλισμού του Bohunice. Η κατανομή των δαπανών μεταξύ της 
διάθεσης αποβλήτων του σταθμού V1 και της διάθεσης αποβλήτων άλλων εγκαταστάσεων δεν 
είναι σαφής.
14. Υλοποίηση του προγράμματος παρο -
πλισμού με τους διαθέσιμους ανθρώπινους 
πόρους
Προϋπολογισμός για τη φάση 1: 
1,5 εκατομμύρια  ευρώ
Προϋπολογισμός για τη φάση 9: 
50 εκατομμύρια  ευρώΈκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν πραγματοποιήθηκαν οι οργανωτικές αλλαγές που θα καθιστούσαν δυνατό τον σαφή 
διαχωρισμό των εργαζομένων που ασχολούνται με τη μετάβαση από την κατάσταση λειτουργίας 
στην κατάσταση παροπλισμού. Απουσιάζει η  επαρκής παρακολούθηση των δραστηριοτήτων που 
προηγούνται του παροπλισμού.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Το έργο χρηματοδοτεί 246 ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης υπαλλήλων της JAVYS που ασχο -
λούνται με τον παροπλισμό. Η JAVYS εξελίχθηκε από οργανισμός υπεύθυνος για τη λειτουργία σε 
οργανισμό υπεύθυνο για τον παροπλισμό.
15. Ενδιάμεση αποθήκευση ραδιενεργών 
αποβλήτων στον σταθμό του Bohunice
Προϋπολογισμός: 11  εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Μάρτιος 2016
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Αύγουστος 2017Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν εξετάστηκε.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Το έργο αρχικώς προγραμματιζόταν να υλοποιηθεί μεταξύ Μαρτίου 2013 και Μαρτίου 2016. Οι 
κατασκευαστικές εργασίες άρχισαν το 2015. Η κατασκευή αναμένεται πλέον να ολοκληρωθεί τον 
Αύγουστο του 2017. Χρειάστηκε να διενεργηθεί νέα εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων 
και να τροποποιηθεί η συμφωνία επιχορήγησης, κατόπιν απόφασης για αλλαγή της τοποθεσίας. 
Τυχόν καθυστερήσεις στο έργο αυτό δεν θα έχουν πλέον ως συνέπεια καθυστερήσεις στα έργα 
αποξήλωσης, επειδή η διαχείριση των τελευταίων θα διασφαλίσει την παραγωγή αποβλήτων 
μεσαίας ραδιενέργειας μόνο μετά την ολοκλήρωση της εγκατάστασης ενδιάμεσης αποθήκευσης.
16. Απορρύπανση του πρωτεύοντος 
κυκλώματος
Αρχικός προϋπολογισμός: 6  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
5 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Σεπτέμβριος 2014
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Σεπτέμβριος 2016
(η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων 
μεταβιβάστηκε στη JAVYS)Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν εξετάστηκε.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Οι εργασίες είχε προγραμματιστεί να αρχίσουν το 2013 και να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 
2014. Καθυστερήσεις και ανεπίλυτα τεχνικά προβλήματα οδήγησαν στην αναστολή του έργου. 
Η σύμβαση με τον τρέχοντα προμηθευτή καταγγέλθηκε. Το έργο αυτό πρέπει να ολοκληρωθεί 
πριν αρχίσει η αποξήλωση της ελεγχόμενης ζώνης και, επομένως, τυχόν καθυστερήσεις ενδέχεται 
να έχουν αντίκτυπο στην ημερομηνία περάτωσης του παροπλισμού.
17. Βάση δεδομένων παροπλισμού, 
συμπεριλαμβανομένης της απογραφής 
και του ραδιολογικού χαρακτηρισμού
Αρχικός προϋπολογισμός: 
2,48  εκατομμύρια  ευρώ
Πλέον πρόσφατος προϋπολογισμός: 
3,5 εκατομμύρια  ευρώ
Αρχική προθεσμία: Μάιος 2012
Πλέον πρόσφατη προθεσμία: Δεκέμβριος 2012Έκθεση του 
ΕΕΣ του 2011Δεν εξετάστηκε.
Κατάσταση 
τον Δεκ. του 
2015Μολονότι το έργο ολοκληρώθηκε το 2012, ο χαρακτηρισμός και η απογραφή πρέπει να επι -
καιροποιούνται τακτικά. Αρκετά επιμέρους έργα εμφάνισαν καθυστερήσεις και υπερβάσεις 
κόστους λόγω ελλιπών πληροφοριών σχετικά με την απογραφή και/ή τον χαρακτηρισμό των 
αποβλήτων.
71 Παραρτήματα Παράρτημα VΙΚαθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους σε δείγμα 18 βασικών έργων  
υποδομών παροπλισμού και βοηθητικών έργων που έχουν χρηματοδοτηθεί  
από τα προγράμματα συνδρομής της ΕΕ από το 2001
ΈργοΚόστος 
έργου
(σε εκατ.
ευρώ)Χρηματοδότηση βάσει 
συμβάσεωνΣυνολική 
καθυ -
στέρηση 
μέχρι 
στιγμής
(έτη)Αύξηση 
κόστους 
μέχρι 
σήμερα
(%)ΕΕ
(σε εκατ.
ευρώ)Εθνική
(σε εκατ. 
ευρώ)
Ignalina, 
ΛιθουανίαΕνδιάμεση αποθήκευση συστοιχιών αναλωμένων καυσίμων
(βλέπε παράρτημα IV, έργο 1)211 206 5 9,2 25 %
Εγκαταστάσεις διαχείρισης και αποθήκευσης στερεών αποβλήτων
(βλέπε παράρτημα IV, έργο 2)184 184 9,0 53 %
Εγκατάσταση εναπόθεσης αποβλήτων πολύ χαμηλής ραδιενέργειας 
(φάση 1, προσωρινή αποθήκευση)7 6 1 2,8 0 %
Κατασκευή εγκατάστασης εναπόθεσης αποβλήτων πολύ χαμηλής 
ραδιενέργειας (φάση 3)8 8 1,0 12 %
Μικρού βάθους αποθετήριο βραχύβιων αποβλήτων χαμηλής και 
μεσαίας ραδιενέργειας (στάδιο σχεδιασμού)11 11 1,0 3 %
Σύνολο για τα εν λόγω πέντε έργα 421 415 6
Σύνολο χρηματοδότησης βάσει συμβάσεων της ΕΕ για τον 
παροπλισμό, 2001-2014/15989
Kozloduy, 
ΒουλγαρίαΠρομήθεια, εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία εξοπλισμού 
ανάκτησης και συσκευασίας για ιοντοανταλλακτικές ρητίνες
(διεύρυνση του αρχικού πεδίου)6 5 1 10,9 132 %
Σχεδιασμός και κατασκευή εγκατάστασης εν ξηρώ αποθήκευσης 
αναλωμένων καυσίμων (βλέπε παράρτημα IV, έργο 8)73 73 4,3 50 %
Εγκατάσταση για την ανάκτηση και την επεξεργασία της στερεο -
ποιημένης φάσης από δεξαμενές συμπυκνωμάτων ατμοποίησης 
(Φάση 1 ολοκληρώθηκε, Φάση 2 διακόπηκε)10 10 4,6 ουδέν
Εγκατάσταση τήξης πλάσματος (βλέπε παράρτημα IV, σχέδιο 9) 30 21 9 4,2 0 %
Εργοτάξιο μείωσης όγκου και απορρύπανσης εντός ενεργού 
ζώνης19 19 2,8 0 %
Αξιολόγηση της ραδιολογικής απογραφής 1 1 1,3 ουδέν
Σύνολο για τα εν λόγω έξι έργα 139 129 9
Σύνολο χρηματοδότησης της βάσει συμβάσεων για τον 
παροπλισμό, 2001-2014360
72 Παραρτήματα Παράρτημα VIΈργοΚόστος 
έργου
(σε εκατ.
ευρώ)Χρηματοδότηση βάσει 
συμβάσεωνΣυνολική 
καθυ -
στέρηση 
μέχρι 
στιγμής
(έτη)Αύξηση 
κόστους 
μέχρι 
σήμερα
(%)ΕΕ
(σε εκατ.
ευρώ)Εθνική
(σε εκατ. 
ευρώ)
Bohunice, 
ΣλοβακίαΕπεξεργασία ιλύος αποβλήτων και ροφητικών ουσιών προηγού -
μενων περιόδων (ολοκληρώθηκε)11 11 3,0 38 %
Απορρύπανση του πρωτεύοντος κυκλώματος
(Βλέπε παράρτημα IV, έργο 16) (αναστάλθηκε)4 4 2,0 0 %
Τροποποίηση του συστήματος ηλεκτρικής τροφοδοσίας της 
JAVYS μετά την οριστική παύση λειτουργίας του V111 11 1,5 21 %
Αύξηση της ικανότητας των υφιστάμενων εγκαταστάσεων τεμα -
χισμού και απορρύπανσης2 2 1,2 13 %
Επεξεργασία αποβλήτων προηγούμενων περιόδων 6 4 2 0,4 7 %
Αποξήλωση του τεχνικού εξοπλισμού στον χώρο στροβίλου V1 8 8 - 6 %
Αποδέσμευση υλικών παροπλισμού χωρίς περιορισμούς 3 3 - 20 %
Σύνολο για τα εν λόγω επτά έργα 45 43 2
Σύνολο χρηματοδότησης της βάσει συμβάσεων για τον 
παροπλισμό, 2001-2014228
ΣύνολοΣύνολο για τα εν λόγω 18 έργα 605 587 17
Σύνολο χρηματοδότησης της βάσει συμβάσεων για τον 
παροπλισμό, 2001-20141 577
Πηγή:  Επιτροπή, σχέδια ετήσιων προγραμμάτων εργασίας για το 2016, σχέδια εκθέσεων παρακολούθησης του 2016. Τα ανωτέρω στοιχεία παρα -
σχέθηκαν από την ΕΤΑΑ και την κεντρική υπηρεσία διαχείρισης έργων.
73 Παραρτήματα Παράρτημα VIIΚατασκευή του χώρου τελικής διάθεσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων σε γεω -
λογικό σχηματισμό μεγάλου βάθους στο Olkiluoto της Φινλανδίας
Το Olkiluoto, στη δυτική ακτή της Φινλανδίας, κοντά σε υφιστάμενο πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, θα φιλο -
ξενήσει τον πρώτο παγκοσμίως χώρο τελικής διάθεσης αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων σε γεωλογικό σχηματισμό 
μεγάλου βάθους έπειτα από μη στρατιωτική χρήση. Σχεδιάστηκε για την υποδοχή των αποβλήτων από τους δύο 
φινλανδικούς πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.
Η διαδικασία ανάπτυξής του είναι χαρακτηριστική των μακράς διάρκειας χρονοδιαγραμμάτων που συνεπάγεται μια 
τέτοια επιχείρηση. Το 1983 η φινλανδική κυβέρνηση έλαβε απόφαση επί της αρχής σχετικά με τον γενικό προγραμ -
ματισμό και τη στρατηγική της διαχείρισης των πυρηνικών αποβλήτων και δρομολογήθηκε η διαδικασία γεωλογικής 
εξέτασης στο πλαίσιο της αναζήτησης πιθανών τοποθεσιών. Η τοποθεσία στο Olkiluoto επελέγη για την κατασκευή 
του χώρου τελικής διάθεσης το 2000. Ακολούθησαν εντατικές εργασίες εκσκαφής και ερευνητικές εργασίες προκειμέ -
νου να καταστεί δυνατή η διάθεση των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων σε βάθος 400-450 μέτρων στο βραχώδες 
υπέδαφος. Για τις εργασίες αυτές διατέθηκαν περίπου 150 εκατομμύρια ευρώ. Η διάθεση των αναλωμένων καυσίμων 
προγραμματίζεται να ξεκινήσει στις αρχές της δεκαετίας του 2020.
Οι συνολικές δαπάνες θα ανέλθουν κατά προσέγγιση σε 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 1 δισεκατομμύριο 
θα δαπανηθεί κατά το στάδιο της κατασκευής και περίπου 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ κατά τα πρώτα 100 περίπου έτη 
λειτουργίας. Τα αναγκαία κεφάλαια συγκεντρώνονται στο κρατικό ταμείο διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων από τέλη 
επί της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
© Posiva Oy.
74 Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Σύνοψη
I
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Βουλγαρία, η Λιθουανία και η Σλοβακία 
ανέλαβαν τη δέσμευση να διακόψουν τη λειτουργία και, στη συνέχεια, να παροπλίσουν οκτώ πυρηνικούς αντιδραστήρες 
σοβιετικού σχεδιασμού, πρώτης γενιάς, που δεν μπορούσαν να αναβαθμιστούν με οικονομικό τρόπο ώστε να ανταποκρί -
νονται στα δυτικά πρότυπα ασφάλειας.
II
Η ΕΕ είχε δεσμευθεί να συνδράμει τις εν λόγω χώρες στην αντιμετώπιση της έκτακτης οικονομικής επιβάρυνσης που συνε -
πάγεται η  διαδικασία παροπλισμού.
IV
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ έχει μετριάσει ουσιαστικά τις οικονομικές συνέπειες του πρόωρου 
κλεισίματος και ότι η διαδικασία παροπλισμού εξελίσσεται ικανοποιητικά. Ωστόσο, σημειώνει ότι ο παροπλισμός είναι μια 
πολύπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία που υπερβαίνει το επταετές Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) και στις περισ -
σότερες περιπτώσεις η διάρκειά της ξεπερνά τις δύο δεκαετίες.
Τα επικαιροποιημένα σχέδια παροπλισμού και οι σχετικές εκτιμήσεις κόστους που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2014-
2020 αποτελούν τη βάση για τον προγραμματισμό στα τρία κράτη μέλη. Στο πλαίσιο του εν λόγω καθεστώτος, η Επιτροπή 
παρακολουθεί στενά την πρόοδο προς μια μη αναστρέψιμη κατάσταση στο πλαίσιο της διαδικασίας παροπλισμού, διατη -
ρώντας παράλληλα το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας.
V
Ο παροπλισμός γενικά περιλαμβάνει δύο κύρια στάδια: i) το στάδιο μετά το κλείσιμο (δηλαδή όταν υπάρχει ακόμη άδεια 
λειτουργίας λόγω της παρουσίας αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου) και ii) το στάδιο παροπλισμού/αποξήλωσης.
Η Σλοβακία και η Βουλγαρία βρίσκονται στο δεύτερο στάδιο, ενώ η Λιθουανία, λόγω της παρουσίας αναλωμένου πυρηνι -
κού καυσίμου σε έναν από τους αντιδραστήρες, εξακολουθεί να βρίσκεται στο στάδιο μετά το κλείσιμο.
Η Επιτροπή θεωρεί, σε συμφωνία με τα κράτη μέλη, ότι κανένας σταθμός που υπόκειται στο ΠΣΠΠΕ δεν μπορεί να επανα -
λειτουργήσει με οικονομικό τρόπο. Αναγνωρίζει ότι, όπως παρατηρείται και σε άλλες ανάλογες δραστηριότητες παροπλι -
σμού, οι κρίσιμες τεχνικές προκλήσεις της αποξήλωσης των αντιδραστήρων δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί.
VI
Στα τρία κράτη μέλη, τα προγράμματα παροπλισμού βρίσκονται σε διαφορετικά επίπεδα εξέλιξης και ωριμότητας.
Τα προγράμματα Bohunice (SK) και Kozloduy (BG) είναι τα πιο προηγμένα και αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2025 και το 
2030 αντίστοιχα. Το τελευταίο πρόγραμμα συντομεύτηκε κατά πέντε έτη κατά την αναθεώρησή του το 2011.
Στο σταθμό Ignalina (LT), ο παροπλισμός των αντιδραστήρων τύπου Τσερνομπίλ είναι μια καινοφανής διαδικασία που, 
στην πραγματικότητα, συνεπάγεται πολύ μεγάλες προκλήσεις.
Παρά την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί, η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη για συνεχή βελτίωση των προγραμμάτων 
παροπλισμού.
Απαντήσεις της Επιτροπής 75
Σύσταση 1
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι συστάσεις 1α) και 1β) απευθύνονται στα κράτη μέλη.
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση 1γ), στο μέτρο που την αφορά. Υποστηρίζει την ιδέα μιας βελτιωμένης ανταλλαγής 
βέλτιστων πρακτικών και τεχνικών γνώσεων και θα ενθαρρύνει τα τρία κράτη μέλη να το πράξουν.
α) Η Επιτροπή έχει ήδη εισαγάγει βελτιώσεις στο τρέχον ΠΔΠ για την καθιέρωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου για τον 
προγραμματισμό, τη διαχείριση έργων και την παρακολούθηση, βάσει του οποίου λειτουργούν τα κράτη μέλη.
β) Αναγνωρίζει την ανάγκη για συνεχή οικοδόμηση τεχνογνωσίας και δεξιοτήτων, σημειώνει ωστόσο ότι η χρήση εξωτε -
ρικών εμπειρογνωμόνων είναι επωφελής σε ορισμένους εξειδικευμένους τομείς.
γ) Η Επιτροπή έχει ήδη αναλάβει δράση για την προώθηση ενός ανοικτού και διαφανούς περιβάλλοντος, τη διευκόλυνση 
της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων, και την ενίσχυση των διαδικασιών τυποποίησης με σκοπό, μεταξύ 
άλλων, την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και την ενίσχυση της ασφάλειας.
VII
Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία της υπεύθυνης και ασφαλούς διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιε -
νεργών αποβλήτων. Η Επιτροπή θα παράσχει γνωμοδοτήσεις για τα εθνικά προγράμματα και θα υποβάλει έκθεση κατά τη 
διάρκεια του 2016 προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 2011/70.
Η Επιτροπή σημειώνει, περαιτέρω, ότι τα ζητήματα που σχετίζονται με την τελική διάθεση των αποβλήτων υψηλής ραδι -
ενέργειας και η διαχείριση των αναλωμένων καυσίμων υπερβαίνουν το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος συνδρομής 
στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Σύσταση 2
α) Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Η Επιτροπή θα καθορίσει ήδη την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθηθεί στις 
γνωμοδοτήσεις που θα εκδώσει κατά τη διάρκεια της περιόδου 2016/2017 σχετικά με τα εθνικά προγράμματα στο 
πλαίσιο της οδηγίας 2011/70/Ευρατόμ. Οι εργασίες αυτές θα αποτελέσουν την αφετηρία για τη συζήτηση που θα 
πραγματοποιηθεί το 2017 σχετικά με τις επιλογές για τη διάθεση, συμπεριλαμβανομένων περιφερειακών και άλλων 
λύσεων στο πλαίσιο της ΕΕ. Μετά το πέρας των εργασιών αυτών, η Επιτροπή θα είναι σε καλύτερη θέση να διαμορφώ -
σει επιλογές πολιτικής και έναν οδικό χάρτη μέχρι το 2018.
β) Η Επιτροπή σημειώνει ότι η σύσταση αυτή απευθύνεται στα κράτη μέλη και διεκπεραιώνεται ήδη μέσα από την αξιο -
λόγηση των εθνικών προγραμμάτων και τη γνωμοδότηση που η Επιτροπή θα απευθύνει στα κράτη μέλη.
VIII
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η συγχρηματοδότηση δεν επιτυγχάνεται συστηματικά σε επίπεδο επιμέρους έργων. Σημειώ -
νει ότι η τρέχουσα νομική βάση δεν παρέχει σαφή ορισμό της συγχρηματοδότησης ή ένα ελάχιστο ποσοστό που πρέπει 
να επιτευχθεί. Η Επιτροπή σημειώνει, όπως αναφέρθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο, ότι η συνολική συνεισφορά της 
Λιθουανίας, της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας στα αντίστοιχα προγράμματα παροπλισμού τους ανέρχεται σε 1,09 δισεκα -
τομμύρια ευρώ.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η σύσταση αυτή απευθύνεται στα κράτη μέλη. Θα στηρίξει τη δράση που συνιστά το Ελε -
γκτικό Συνέδριο μέσω της προσπάθειάς της να εισαγάγει ένα καλά καθορισμένο επίπεδο συγχρηματοδότησης στο πλαί -
σιο του προγράμματος συνδρομής στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων, υποστηρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την 
αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Σε αυτό το πλαίσιο, θα ηγηθεί της συζήτησης με τα κράτη μέλη και θα εξετάσει με κριτικό 
πνεύμα το επίπεδο της συγχρηματοδότησης που προτείνεται από τα κράτη μέλη στα ετήσια προγράμματα εργασίας 2017.
Απαντήσεις της Επιτροπής 76
Σύσταση 4
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Αναγνωρίζει ότι η συγχρηματοδότηση συμβάλλει στην αποδοτική και αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος και 
αυξάνει την ανάληψη ευθύνης από το κράτος μέλος. Θα αναλάβει δράσεις ώστε να διευκρινιστεί η έννοια των «επαρκώς 
τεκμηριωμένων εξαιρετικών περιπτώσεων» που αναφέρονται επί του παρόντος στους κανονισμούς και θα εξετάσει με 
κριτικό πνεύμα το επίπεδο της συγχρηματοδότησης που προτείνεται από τα κράτη μέλη στα ετήσια προγράμματα εργα -
σίας 2017.
Σύσταση 5
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση. Η Επιτροπή θα προβεί σε εκτίμηση των επιπτώσεων σύμφωνα με τις απαιτή -
σεις του δημοσιονομικού κανονισμού και του θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας αναφορικά με τις προτάσεις 
νέων πρωτοβουλιών. Αυτή η εκτίμηση των επιπτώσεων θα διερευνήσει κατά πόσον θα πρέπει να συνεχιστεί η χρηματοδό -
τηση και, εάν ναι, ποιοι είναι οι πιο κατάλληλοι μηχανισμοί χρηματοδότησης. Σε περίπτωση που η εκτίμηση καταλήξει στο 
συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση πρέπει να συνεχιστεί για το επόμενο, μετά το 2020, ΠΔΠ, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη 
τη σύσταση του Ελεγκτικού Συνεδρίου και θα διασφαλίσει ότι ο μηχανισμός χρηματοδότησης περιλαμβάνει κίνητρα για 
τη συνέχιση του παροπλισμού, εξασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι θα είναι περιορισμένου χρόνου και θα βασίζεται σε 
κατάλληλα επίπεδα συγχρηματοδότησης των κρατών μελών.
Σύσταση 6
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση.
Η Επιτροπή βρίσκεται στη διαδικασία προσδιορισμού του κόστους που δεν συνδέεται με τον παροπλισμό. Αυτή η διαδικα -
σία θα οριστικοποιηθεί στην ενδιάμεση αξιολόγηση και θα προταθούν πιθανές δράσεις για μια σταδιακή κατάργηση των 
εν λόγω δαπανών το 2018.
Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι ορισμένες βασικές λειτουργίες, όπως η ασφάλεια, δεν θα πρέπει να αποκλείονται από τη 
χρηματοδότηση της ΕΕ.
Σύσταση 7
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση και σημειώνει ότι έχει ήδη αναλάβει δράση. Η αξιολόγηση βρίσκεται σε εξέλιξη και θα 
έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Οκτώβριο του 2016.
Σύσταση 8
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία του θέματος αυτού.
Έχει αρχίσει να υλοποιεί τη σύσταση αυτή μέσω της εφαρμογής της οδηγίας περί αποβλήτων. Η Επιτροπή εξετάζει επί του 
παρόντος τα εθνικά προγράμματα που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της οδηγίας περί αποβλήτων και έχει προγραμματίσει 
μια σειρά μελετών με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών και την περαιτέρω συμμετοχή στην επικύρωση.
Απαντήσεις της Επιτροπής 77
Εισαγωγή
20
Το τοπίο της ΕΕ στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές κατά την τελευταία δεκαετία, με 
την έγκριση της νομοθεσίας-ορόσημο σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την πυρηνική ασφάλεια, τη διαχείριση των ραδιενεργών 
αποβλήτων και των αναλωμένων καυσίμων και την προστασία από τις ακτινοβολίες. Επιπλέον, η Επιτροπή το 2016 υιοθέ -
τησε ένα νέο ΕΠΠΚ ,που για πρώτη φορά καλύπτει τις χρηματοδοτικές ανάγκες που σχετίζονται με τον παροπλισμό πυρη -
νικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων και των αναλωμένων καυσίμων, 
συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης μακροπρόθεσμων λύσεων, όπως η κατασκευή εγκαταστάσεων για διάθεση 
σε γεωλογικούς σχηματισμούς μεγάλου βάθους.
Η οδηγία περί ραδιενεργών αποβλήτων (οδηγία 2011/70/Ευρατόμ του Συμβουλίου) θεσπίζει ένα κοινοτικό πλαίσιο για τη 
διασφάλιση της υπεύθυνης και ασφαλούς διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, προκειμένου 
να μην επιβάλλονται περιττά βάρη στις επερχόμενες γενιές. Η οδηγία υπερβαίνει την κοινή σύμβαση, ορίζοντας ότι τα 
εν λόγω κράτη μέλη πρέπει να έχουν ένα εθνικό πρόγραμμα για την υλοποίηση της πολιτικής διαχείρισης αναλωμένων 
καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων.
Η Επιτροπή, μέσω του ΕΠΠΚ και της οδηγίας περί αποβλήτων, έχει ως στόχο να σχηματίσει για πρώτη φορά μια ολοκληρω -
μένη εικόνα του πλήρους κόστους που συνδέεται με τον παροπλισμό και τη διαχείριση αποβλήτων και τον τρόπο με τον 
οποίο τα κράτη μέλη θα διασφαλίσουν ότι χρηματοδοτούνται σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει».
Παρατηρήσεις
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 38-40
Η Επιτροπή θεωρεί, σε συμφωνία με τα κράτη μέλη, ότι κανένας σταθμός που υπόκειται στο ΠΣΠΠΕ δεν μπορεί να επανα -
λειτουργήσει με οικονομικό τρόπο.
40 Πρώτη περίπτωση
Ενώ η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τα αναμενόμενα αποτελέσματα βάσει αδείας δεν έχουν επιτευχθεί για τον σταθμό 
Ignalina, λόγω της παρουσίας αναλωμένων καυσίμων στην εγκατάσταση, σημειώνει, επίσης, ότι η αποξήλωση της αίθου -
σας στροβίλου στον INPP διασφαλίζει αποτελεσματικά τη μη αναστρεψιμότητα της διαδικασίας.
40 Δεύτερη περίπτωση
Όσον αφορά τον σταθμό Kozloduy (BG), η Επιτροπή σημειώνει ότι οι πρόσθετες άδειες, που ενδεχομένως εξακολουθούν 
να απαιτούνται, σχετίζονται με εργασίες που θα προέκυπταν μετά το σημείο της αναστρεψιμότητας.
40 Τρίτη περίπτωση
Όσον αφορά τον σταθμό Bohunice (SK), η τρέχουσα κατάσταση είναι σύμφωνη με το σχέδιο παροπλισμού και την προ -
γραμματισμένη καταληκτική ημερομηνία του το 2025.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 41-42
Ενώ η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι βασικές προκλήσεις δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμη, σημειώνει, επίσης, ότι η κατά -
σταση που παρουσιάζεται στον πίνακα 3 είναι σύμφωνη με τα σχέδια παροπλισμού και τις προγραμματισμένες καταληκτι -
κές ημερομηνίες και για τα τρία κράτη μέλη. Οι βασικές εργασίες αποξήλωσης στο κτίριο του αντιδραστήρα είναι δυνατές 
μόνο προς το τέλος της διαδικασίας παροπλισμού.
Απαντήσεις της Επιτροπής 78
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 43-46
Το ΠΣΠΠΕ καλύπτει τη διαδικασία παροπλισμού και την υποδομή της διαχείρισης αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης 
της ασφαλούς μακροχρόνιας αποθήκευσης των αποβλήτων και της διάθεσης των αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας. Τα 
απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας συνήθως αποτελούν ποσοστό μεγαλύτερο από το 90 % του όγκου των αποβλήτων και 
υπάρχουν ώριμες λύσεις για τη διάθεσή τους. Η διάθεση των αναλωμένων καυσίμων και των αποβλήτων υψηλής ραδιε -
νέργειας αποτελεί μέρος της ευθύνης των κρατών μελών βάσει της οδηγίας περί ραδιενεργών αποβλήτων και καλύπτει 
όλα τα εν λόγω απόβλητα που παράγονται στο κράτος μέλος.
48
Στο πλαίσιο της οδηγίας 2011/70/Ευρατόμ, κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει ότι εφαρμόζεται το εθνικό πρόγραμμά του για 
τη διαχείριση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, το οποίο καλύπτει όλους τους τύπους αναλωμένων 
καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων που υπάγονται στη δικαιοδοσία του και όλα τα στάδια της διαχείρισης αναλωμέ -
νων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων από την παραγωγή έως τη διάθεσή τους.
Η Επιτροπή καταρτίζει για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα των σχεδίων των κρατών μελών όσον αφορά τη διά -
θεση και το σχετικό κόστος.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 49-52
Η Επιτροπή θα διερευνήσει τις οικονομικές, νομικές και κοινωνικές επιπτώσεις των κοινών αποθετηρίων, λαμβάνοντας 
υπόψη ότι η κοινή χρήση εγκαταστάσεων διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, συμπεριλαμ -
βανομένων των εγκαταστάσεων διάθεσης, είναι δυνητικά μια επωφελής, ασφαλής και οικονομικά αποδοτική επιλογή.
53
Τα κράτη μέλη θα κοινοποιήσουν για πρώτη φορά στην Επιτροπή το περιεχόμενο του εθνικού τους προγράμματος το 
αργότερο μέχρι τον Αύγουστο του 2015. Εντός έξι μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης, η Επιτροπή μπορεί να ζητή -
σει διευκρίνιση και/ή να εκφράσει τη γνώμη της για το αν το περιεχόμενο του εθνικού προγράμματος συμφωνεί με την 
οδηγία. Τα κράτη μέλη θα παρέχουν τις αιτούμενες διευκρινίσεις και/ή θα ενημερώνουν την Επιτροπή για τυχόν αναθεώ -
ρηση των εθνικών προγραμμάτων εντός 6 μηνών από το αίτημα της Επιτροπής.
Τα κράτη μέλη θα υποβάλλουν επίσης έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας αυτής για πρώτη 
φορά έως τον Αύγουστο του 2015 και, στη συνέχεια, κάθε τρία έτη.
Με βάση τις εκθέσεις των κρατών μελών, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τα 
ακόλουθα:
α) έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας αυτής, και
β) κατάλογο για τα ραδιενεργά απόβλητα και τα αναλωμένα καύσιμα που υπάρχουν στην επικράτεια της Κοινότητας, 
καθώς και τις μελλοντικές προοπτικές.
Αυτή η διαδικασία είναι η πρώτη του είδους της και η Επιτροπή προτίθεται να αντλήσει διδάγματα από αυτήν ώστε 
να προσπαθήσει να βελτιώσει και να εναρμονίσει τη μελλοντική υποβολή εκθέσεων. Για τη συγκεκριμένη διαδικασία, 
η Επιτροπή έπρεπε να λάβει υπόψη τα εθνικά προγράμματα και των 28 κρατών μελών, καθώς και τις εθνικές εκθέσεις. Στο 
πλαίσιο αυτό και, προκειμένου να έχει μια πλήρη εικόνα, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τη διαδικασία αξιολόγησης των εθνικών 
προγραμμάτων στο χρονοδιάγραμμά της για την έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η έκθεση 
προβλέπεται να υποβληθεί το 4ο τρίμηνο του 2016.
Απαντήσεις της Επιτροπής 79
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 60-68
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι σε ορισμένα έργα παροπλισμού υπήρξαν καθυστερήσεις, ιδιαίτερα κατά το προηγούμενο 
ΠΔΠ. Η Επιτροπή θέσπισε αυξημένες απαιτήσεις σχεδιασμού, παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για την περίοδο 
2014-2020 και παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την υλοποίηση του έργου μέσω εξετάσεων βάσει εγγράφων και επιτόπιων 
ελέγχων.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν στη Βουλγαρία και τη Σλοβακία δεν επηρεάζουν επί 
του παρόντος την καταληκτική ημερομηνία.
69
Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι ύψιστης σημασίας οι φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών εγκαταστάσεων / κάτοχοι αδειών για 
παροπλισμό να αναπτύξουν τεχνογνωσία και δεξιότητες, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση του έργου. Ωστόσο, η χρήση 
εξωτερικών εμπειρογνωμόνων είναι επωφελής σε ορισμένους εξειδικευμένους τομείς.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 73-74
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, οι προοπτικές όσον αφορά τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων έχουν 
εξελιχθεί σημαντικά. Η Επιτροπή έχει συμβάλει στη βελτίωση της εκτίμησης του κόστους για τα προγράμματα παροπλι -
σμού και συμμετείχε στην κατάρτιση της διεθνούς διάρθρωσης κοστολόγησης του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστά -
σεων (ISDC) το 2012 μαζί με τους ΟΟΣΑ/ΟΠΕ. Περαιτέρω εξελίξεις αναφορικά με την εκτίμηση του κόστους παροπλισμού 
εξακολουθούν να είναι απαραίτητες. Πρόκειται για ένα θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος σε όλο τον κόσμο, καθώς οι ΟΟΣΑ/
ΟΠΕ και ο ΔΟΑΕ εξακολουθούν να είναι αρκετά ενεργοί στην αντιμετώπιση του ζητήματος εκτίμησης του κόστους και των 
αβεβαιοτήτων. Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως τις δραστηριότητες αυτές.
Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι κύριες δαπάνες αυξήθηκαν μέχρι το 2011, όπως καταδεικνύεται και στο γράφημα 16. 
Η αλλαγή της δυναμικής εκφράζει τις βελτιώσεις που επήλθαν στη διαχείριση του προγράμματος μετά τον προηγούμενο 
έλεγχο, ιδίως στα προγράμματα της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας.
75
Δεν αναμένεται δημοσιονομικό κενό για την περίοδο 2014-2020, ενώ η Επιτροπή έχει ενισχύσει την παρακολούθηση και 
τον έλεγχο των προγραμμάτων. Η Επιτροπή έχει επίσης αρχίσει μια σε βάθος αξιολόγηση της ευρωστίας των σχεδίων χρη -
ματοδότησης, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη Οκτωβρίου 2016.
Επιπλέον, η Επιτροπή χρησιμοποίησε το μοντέλο QUEST για την έρευνα και ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής (το 
οποίο χρησιμοποιείται από την Επιτροπή για τις προβλέψεις της), ώστε να εξετάσει διάφορα σενάρια για τα προγράμματα 
μετά το 2020. Το κύριο αποτέλεσμα ήταν ότι, ακόμη και στη χειρότερη περίπτωση, τα κράτη μέλη μπορούν να χρηματο -
δοτήσουν τα προγράμματα παροπλισμού με αμελητέα ή μικρή επίπτωση επί των μακροοικονομικών παραμέτρων τους.
Κατά την εξέταση του δημοσιονομικού πλαισίου μετά το 2020, η Επιτροπή θα προβεί σε εκτίμηση των επιπτώσεων σύμ -
φωνα με τις απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού και του θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας αναφο -
ρικά με τις προτάσεις νέων πρωτοβουλιών, ενώ δεν προβαίνει σε καμία δέσμευση για οποιαδήποτε χρηματοδότηση μετά 
το 2020 σε αυτό το χρονικό σημείο. Αυτή η εκτίμηση των επιπτώσεων θα διερευνήσει κατά πόσον θα πρέπει να συνεχιστεί 
η χρηματοδότηση και, εάν ναι, ποιοι είναι οι πιο κατάλληλοι μηχανισμοί χρηματοδότησης. Βλέπε απάντηση της Επιτροπής 
στη σύσταση 5.
77
Επιπλέον, η Επιτροπή ενίσχυσε τον προγραμματισμό στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2014-2020, θεσπίζοντας ως προϋπόθεση την 
υποβολή σχεδίων παροπλισμού και χρηματοδότησης. Η πληρότητα και η αρτιότητα αυτών των σχεδίων εξετάζονται επί 
του παρόντος από εξωτερικό ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα.
Απαντήσεις της Επιτροπής 80
80
Η Επιτροπή ζήτησε ενδελεχή ανάλυση του προσωπικού στον σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Ignalina, έχοντας κατά νου την 
ανάγκη να μην τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια του χώρου με δεδομένη την παρουσία αναλωμένων καυσίμων στον αντι -
δραστήρα και τον σχετικά μεγαλύτερο κίνδυνο που εξακολουθεί να υφίσταται.
82
Η Επιτροπή αναγνωρίζει τον κίνδυνο που προκαλείται όταν τα κίνητρα για τη διατήρηση του προσωπικού στο απολύ -
τως αναγκαίο επίπεδο είναι ανεπαρκή, οδηγώντας πιθανώς σε αυξημένο κόστος. Εδώ και αρκετά χρόνια, έχουν ληφθεί 
διάφορα μέτρα για τον περιορισμό αυτού του κινδύνου, συμπεριλαμβανομένης μιας συστηματικής εκτίμησης των πλε -
ονεκτημάτων της εξωτερικής ανάθεσης δραστηριοτήτων και ενός ετήσιου ποσοτικού σχεδίου στελέχωσης με βάση τις 
προγραμματισμένες δραστηριότητες. Διεξάγονται συζητήσεις σχετικά με πρακτικούς τρόπους περαιτέρω χρήσης προ -
γραμμάτων συγχρηματοδότησης για την ευθυγράμμιση των συμφερόντων των τοπικών φορέων με τα συμφέροντα της 
Επιτροπής.
84
Η Επιτροπή σημειώνει ότι τα ελλείμματα χρηματοδότησης κλείνουν τόσο για τη Βουλγαρία όσο και για τη Σλοβακία. Οι 
εκτιμήσεις της Επιτροπής βασίζονται στο σχέδιο παροπλισμού και στους διαθέσιμους πόρους. Θα επανεκτιμηθούν μετά 
τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης.
85
Η Επιτροπή γνωρίζει ότι απαιτείται περαιτέρω προσπάθεια αναφορικά με την εκτίμηση του κόστους παροπλισμού. Αυτό 
αναγνωρίζεται και από άλλους διεθνείς οργανισμούς, όπως οι ΟΟΣΑ/ΟΠΕ και ΔΟΑΕ. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τις 
εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα και διαθέτει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων για τη χρηματοδότηση του παροπλισμού, μέσω 
της οποίας θα επικεντρώσει τις προσπάθειές της στον τομέα αυτό.
Όσον αφορά τα εν λόγω προγράμματα, η Επιτροπή χρησιμοποιεί μια πιο συντηρητική, πιο συνετή προσέγγιση από τα 
κράτη μέλη. Ωστόσο, στην περίπτωση της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας, η γενική τάση που παρατηρείται για το έλλειμμα 
χρηματοδότησης είναι καθοδική.
Βλέπε επίσης τις απαντήσεις της Επιτροπής στο σημείο 75 και τη σύσταση 5.
87
Η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου της Επιτροπής είχε ήδη εντοπίσει αυτές τις αδυναμίες στο σύστημα διαχείρισης και ελέγ -
χου. Κατά συνέπεια, ένα σχέδιο δράσης έχει τεθεί σε ισχύ από το 2015 και βρίσκεται στο στάδιο της υλοποίησης. Οι βασι -
κές δράσεις για την αντιμετώπιση του θέματος, οι οποίες επισημάνθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο, θα ολοκληρωθούν 
μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου 2016 και μια ακόμη δέσμη συμφωνημένων δράσεων θα τεθεί σε ισχύ μέχρι τα τέλη του έτους.
Κοινή απάντηση στα σημεία 89-90
Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εν λόγω σταθμοί προορίζονταν για πρόωρο κλείσιμο λόγω πολιτικής απόφασης, είναι λογικό 
ότι τα κονδύλια δεν μπορούν να καλύψουν το σύνολο του κόστους παροπλισμού. Ένα από τα εναύσματα για τη χρηματο -
δοτική στήριξη της ΕΕ ήταν ο μετριασμός της προκύπτουσας οικονομικής επιβάρυνσης για τα συγκεκριμένα κράτη μέλη.
Απαντήσεις της Επιτροπής 81
91
Η νομική βάση δεν ορίζει κανένα επίπεδο εθνικής συγχρηματοδότησης. Αναφέρεται μόνο στην ανάγκη να συνεχιστεί 
η ήδη θεσπισμένη πρακτική συγχρηματοδότησης. Παρά το γεγονός ότι δεν επιτυγχάνεται γενικά σε επίπεδο επιμέρους 
έργων, θα υπάρξει συγχρηματοδότηση σε επίπεδο συνολικού προγράμματος.
Η συνολική συνεισφορά της Λιθουανίας, της Βουλγαρίας και της Σλοβακίας στα αντίστοιχα προγράμματα παροπλισμού 
τους ανέρχεται σε 1,09 δισεκατομμύρια ευρώ.
92
Η Επιτροπή θεωρεί σημαντικό τον στόχο της ενίσχυσης της εθνικής συγχρηματοδότησης. Ωστόσο, σε αυτό το στάδιο, 
η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να αναλάβει ρητή δέσμευση για τη σύσταση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναφορικά με την 
αύξηση της συγχρηματοδότησης από τα κράτη μέλη έως τα τέλη του 2016. Οι πιθανές επιλογές θα εξεταστούν κατά τη 
διάρκεια της ενδιάμεσης αξιολόγησης του προγράμματος που θα εκτελεστεί το 2017.
93
Τα σχέδια παροπλισμού και οι εκτιμήσεις κόστους που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2014-2020 αποτελούν τη βάση για 
τον προγραμματισμό στα τρία κράτη μέλη. Η διάθεση των αναλωμένων καυσίμων και των αποβλήτων υψηλής ραδιενέρ -
γειας αποτελεί μέρος της ευθύνης των κρατών μελών βάσει της οδηγίας περί ραδιενεργών αποβλήτων και, ως εκ τούτου, 
δεν συμπεριλήφθηκε στο ΠΣΠΠΕ.
94
Η οδηγία 2011/70/Ευρατόμ αναφέρει ότι το κόστος διαχείρισης των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων και ραδιενεργών 
αποβλήτων βαρύνει όσους δημιούργησαν τα συγκεκριμένα υλικά [άρθρο 4 παράγραφος 3 στοιχείο ε)], ενώ ορίζει και τη 
σαφή κατανομή ευθυνών για τους φορείς που συμμετέχουν στα διάφορα στάδια της διαχείρισης αναλωμένων καυσίμων 
και ραδιενεργών αποβλήτων [άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο στ)], και ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε το εθνικό πλαί -
σιο να απαιτεί τη διαθεσιμότητα επαρκών οικονομικών πόρων όταν αυτοί απαιτούνται, ιδίως για τη διαχείριση αναλωμέ -
νων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων, λαμβάνοντας υπόψη την ευθύνη των παραγωγών αναλωμένων καυσίμων και 
ραδιενεργών αποβλήτων (άρθρο 9).
95
Η εφαρμογή της οδηγίας περί αποβλήτων από τα κράτη μέλη αποτελεί προτεραιότητα για την Επιτροπή. Επί του παρό -
ντος, η αναθεώρηση των εθνικών προγραμμάτων των κρατών μελών βρίσκεται σε εξέλιξη και θα αντιμετωπίσει όλα αυτά 
τα ζητήματα.
96
Τα σχέδια παροπλισμού περιλαμβάνουν το κόστος της διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών 
αποβλήτων, όπως απαιτείται από τους κανονισμούς ΠΣΠΠΕ. Δεν περιλαμβάνουν το κόστος των έργων διάθεσης που θα 
αρχίσουν σε βάθος χρόνου. Περιλαμβάνουν όμως το κόστος των εγκαταστάσεων αποθήκευσης που απαιτούνται για να 
γεφυρωθεί αυτό το κενό.
Συμπεράσματα και συστάσεις
107
Αφότου πραγματοποιήθηκε ο έλεγχος του 2011, η Επιτροπή εισήγαγε μια σειρά από σημαντικές βελτιώσεις στον προ -
γραμματισμό και τη διαχείριση έργων. Η νομική βάση κατά την περίοδο 2014-2020 εισήγαγε συγκεκριμένους στόχους που 
μετρώνται από τους κύριους δείκτες επιδόσεων, καθώς και ένα νέο πλαίσιο παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 82
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ έχει μετριάσει ουσιαστικά τις οικονομικές συνέπειες 
του πρόωρου κλεισίματος και ότι η διαδικασία παροπλισμού εξελίσσεται ικανοποιητικά. Ωστόσο, σημειώνει ότι ο παροπλι -
σμός είναι μια πολύπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία, που υπερβαίνει το επταετές ΠΔΠ —υπερβαίνοντας στις περισσότε -
ρες περιπτώσεις τις δύο δεκαετίες.
Τα επικαιροποιημένα σχέδια παροπλισμού και οι σχετικές εκτιμήσεις κόστους που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2014-
2020 αποτελούν τη βάση για τον προγραμματισμό στα τρία κράτη μέλη. Στο πλαίσιο του εν λόγω καθεστώτος, η Επιτροπή 
παρακολουθεί στενά την πρόοδο προς μια μη αναστρέψιμη κατάσταση στο πλαίσιο της διαδικασίας παροπλισμού, διατη -
ρώντας παράλληλα το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα σημεία 108-111
Η Επιτροπή παρακολουθεί κατά τρόπο προορατικό την εφαρμογή προς την κατεύθυνση της επίτευξης των στόχων που 
ορίζονται στους κανονισμούς του Συμβουλίου και τις ετήσιες εκθέσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
Ο παροπλισμός γενικά περιλαμβάνει δύο κύρια στάδια: i) το στάδιο μετά το κλείσιμο (δηλαδή όταν υπάρχει ακόμη άδεια 
λειτουργίας λόγω της παρουσίας αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου) και ii) το στάδιο παροπλισμού/αποξήλωσης.
Η Σλοβακία και η Βουλγαρία βρίσκονται στο δεύτερο στάδιο, ενώ η Λιθουανία, λόγω της παρουσίας αναλωμένου πυρηνι -
κού καυσίμου σε έναν από τους αντιδραστήρες, εξακολουθεί να βρίσκεται στο στάδιο μετά το κλείσιμο.
Η Επιτροπή θεωρεί, σε συμφωνία με τα κράτη μέλη, ότι κανένας σταθμός που υπόκειται στο ΠΣΠΠΕ δεν μπορεί να επανα -
λειτουργήσει με οικονομικό τρόπο. Αναγνωρίζει ότι, όπως παρατηρείται και σε άλλες ανάλογες δραστηριότητες παροπλι -
σμού, οι κρίσιμες τεχνικές προκλήσεις της αποξήλωσης των αντιδραστήρων δεν έχουν ακόμη αντιμετωπιστεί.
Σύσταση 1 — Διασφάλιση της προόδου του παροπλισμού
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι συστάσεις 1α) και 1β) απευθύνονται στα κράτη μέλη.
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση 1γ), στο μέτρο που την αφορά. Υποστηρίζει την ιδέα μιας βελτιωμένης ανταλλαγής 
βέλτιστων πρακτικών και τεχνικών γνώσεων και θα ενθαρρύνει τα τρία κράτη μέλη να το πράξουν.
α) Σύμφωνα με το ισχύον ΠΔΠ, η Επιτροπή έχει θέσει ως προτεραιότητα τη δημιουργία ενός γενικού πλαισίου για τον 
προγραμματισμό, τη διαχείριση και την παρακολούθηση έργων, εντός του οποίου θα εργαστούν τα κράτη μέλη. Επι -
πλέον, η Επιτροπή εισήγαγε ένα σύστημα διαχείρισης δεδουλευμένης αξίας (Earned Value Management − EVM) για τη 
μέτρηση της απόδοσης και της προόδου των έργων με αντικειμενικό τρόπο. Ο πλήρης αντίκτυπος των αλλαγών αυτών 
αναμένεται κατά τα επόμενα έτη.
β) Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι υψίστης σημασίας οι φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών εγκαταστάσεων / κάτοχοι αδειών 
για παροπλισμό, να αναπτύσσουν τεχνογνωσία και δεξιότητες, ιδίως όσον αφορά τη διαχείριση του έργου και να εντο -
πίζουν τους τομείς όπου η εξωτερική ανάθεση υπηρεσιών προσθέτει αξία. Η χρήση εξωτερικών εμπειρογνωμόνων 
είναι επωφελής σε ορισμένους εξειδικευμένους τομείς.
γ) Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες για την προώθηση ενός ανοικτού και διαφανούς περιβάλλοντος, τη διευκόλυνση 
της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και γνώσεων και την ενίσχυση των διαδικασιών τυποποίησης με σκοπό, μεταξύ 
άλλων, την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και την ενίσχυση της ασφάλειας.
Για την υποστήριξη του στόχου αυτού, η Επιτροπή επανενεργοποίησε το 2015 την ομάδα χρηματοδότησης παροπλισμού, 
η οποία αποτελείται από εθνικούς εμπειρογνώμονες που παρέχουν τις πλέον ενημερωμένες γνώσεις σχετικά με το κόστος 
παροπλισμού και τη διαχείριση της χρηματοδότησης.
Επιπλέον, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει τη συμμετοχή της σε διεθνή φόρουμ και ομάδες εργασίας προκειμένου να μοι -
ραστεί την εμπειρία που απέκτησε μέσω της διαχείρισης των προγραμμάτων παροπλισμού. Ειδικότερα, θα επιδιωχθούν οι 
δραστηριότητες σε συνεργασία με τον ΔΟΑΕ και τους ΟΟΣΑ/ΟΠΕ.
Απαντήσεις της Επιτροπής 83
112
Όσον αφορά την έκθεση σχετικά με τα σχέδια των κρατών μελών, βλέπε την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 53.
Η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τα εθνικά προγράμματα και των 28 κρατών μελών. Αυτή η διαδικασία είναι η πρώτη 
του είδους της και η Επιτροπή προτίθεται να αντλήσει διδάγματα από αυτήν ώστε να προσπαθήσει να βελτιώσει και να εναρ -
μονίσει τη μελλοντική υποβολή εκθέσεων. Για τη συγκεκριμένη διαδικασία, η Επιτροπή έπρεπε να λάβει υπόψη τα εθνικά 
προγράμματα και των 28 κρατών μελών, καθώς και τις εθνικές εκθέσεις. Στο πλαίσιο αυτό και προκειμένου να έχει μια πλήρη 
εικόνα, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τη διαδικασία αξιολόγησης των εθνικών προγραμμάτων στο χρονοδιάγραμμά της για την 
έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η έκθεση προβλέπεται να υποβληθεί το 4ο τρίμηνο του 2016.
Σύσταση 2 — Λύσεις για την τελική διάθεση των αναλωμένων πυρηνικών καυσίμων
α) Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Η Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην ασφαλή και υπεύθυνη διαχείριση 
αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων προκειμένου να μην επιβάλλονται περιττά βάρη στις επερχόμενες 
γενιές. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θα καθορίσει ήδη την κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθηθεί στις γνωμοδο -
τήσεις που θα εκδώσει κατά τη διάρκεια της περιόδου 2016/2017 σχετικά με τα εθνικά προγράμματα στο πλαίσιο της 
οδηγίας 2011/70/Ευρατόμ. Οι εργασίες αυτές θα αποτελέσουν την αφετηρία για τη συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί 
το 2017 σχετικά με τις επιλογές για τη διάθεση, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας περιφερειακών και άλλων λύ -
σεων στο πλαίσιο της ΕΕ. Μετά το πέρας των εργασιών αυτών, η Επιτροπή θα είναι σε καλύτερη θέση να διαμορφώσει 
επιλογές πολιτικής και έναν οδικό χάρτη μέχρι το 2018.
β) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η σύσταση αυτή απευθύνεται στα κράτη μέλη. Σημειώνει, επίσης, ότι το ζήτημα αυτό 
έχει ήδη διευθετηθεί μέσα από την αξιολόγηση των εθνικών προγραμμάτων και τη γνωμοδότηση που η Επιτροπή θα 
απευθύνει στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή προτίθεται να ξεκινήσει μια μελέτη το 2017 προκειμένου να αξιολογήσει τις 
εκτιμήσεις των κρατών μελών σχετικά με το κόστος διαχείρισης των αποβλήτων.
113
Τα σχέδια παροπλισμού που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2014-2020 αποτελούν τη βάση για τον προγραμματισμό στα 
τρία κράτη μέλη. Το κόστος της τελικής διάθεσης των αναλωμένων καυσίμων και αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας δεν 
θεωρείται επιλέξιμο στο πλαίσιο του ΠΣΠΠΕ και δεν αποτελεί μέρος του βασικού κόστους. Η διάθεση των αναλωμένων 
καυσίμων και των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας αποτελεί μέρος της ευθύνης των κρατών μελών βάσει της οδηγίας 
περί ραδιενεργών αποβλήτων. Το ΠΣΠΠΕ θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συμπληρωματικότητα και τη συνοχή μεταξύ των 
σχετικών παρεμβάσεων της Ένωσης ώστε να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας.
114
Η Επιτροπή τονίζει ότι, στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2014-2020, δεν υπάρχει έλλειμμα στη χρηματοδότηση των συμφωνηθέντων 
στόχων.
Σύσταση 3 — Τήρηση της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» μέσω της αύξησης της εθνικής 
χρηματοδότησης για την περίοδο 2014-2020 και εξής
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η σύσταση αυτή απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Η Επιτροπή θα στηρίξει τη δράση που συνιστά το Ελεγκτικό Συνέδριο μέσω της προσπάθειάς της να εισαγάγει ένα καλά 
καθορισμένο επίπεδο συγχρηματοδότησης, υποστηρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Σε 
αυτό το πλαίσιο, θα ηγηθεί της συζήτησης με τα κράτη μέλη και θα εξετάσει με κριτικό πνεύμα το επίπεδο της συγχρημα -
τοδότησης που προτείνεται από τα κράτη μέλη στα ετήσια προγράμματα εργασίας 2017.
Σύσταση 4 — Αύξηση της εθνικής συγχρηματοδότησης κατά την περίοδο 
χρηματοδότησης 2014-2020
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Απαντήσεις της Επιτροπής 84
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η συγχρηματοδότηση συμβάλλει στην αποδοτική και αποτελεσματική εφαρμογή των 
προγραμμάτων και αυξάνει την ανάληψη ευθύνης από το κράτος μέλος. Ωστόσο, η ισχύουσα νομική βάση δεν ορίζει 
ένα συγκεκριμένο επίπεδο για την εν λόγω συγχρηματοδότηση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, ως πρώτο βήμα, θα αναλάβει 
δράσεις ώστε να διευκρινιστεί η έννοια των «επαρκώς τεκμηριωμένων εξαιρετικών περιπτώσεων» που αναφέρονται επί 
του παρόντος στους κανονισμούς και θα εξετάσει με κριτικό πνεύμα το επίπεδο της συγχρηματοδότησης που προτείνεται 
από τα κράτη μέλη στα ετήσια προγράμματα εργασίας 2017.
Σύσταση 5 — Τα ειδικά προγράμματα χρηματοδότησης για τον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων στη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία πρέπει να διακοπούν 
μετά το 2020
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση. Η Επιτροπή θα προβεί σε εκτίμηση των επιπτώσεων σύμφωνα με τις απαιτή -
σεις του δημοσιονομικού κανονισμού και του θεματολογίου για τη βελτίωση της νομοθεσίας αναφορικά με τις προτάσεις 
νέων πρωτοβουλιών. Αυτή η εκτίμηση των επιπτώσεων θα διερευνήσει κατά πόσον θα πρέπει να συνεχιστεί η χρηματοδό -
τηση και, εάν ναι, ποιοι είναι οι πιο κατάλληλοι μηχανισμοί χρηματοδότησης. Σε περίπτωση που η εκτίμηση καταλήξει στο 
συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση πρέπει να συνεχιστεί για το επόμενο ΠΔΠ, μετά το 2020, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη 
τη σύσταση του Ελεγκτικού Συνεδρίου και θα διασφαλίσει ότι ο μηχανισμός χρηματοδότησης περιλαμβάνει κίνητρα για 
τη συνέχιση του παροπλισμού, εξασφαλίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι θα είναι περιορισμένου χρόνου και θα βασίζεται σε 
κατάλληλα επίπεδα συγχρηματοδότησης των κρατών μελών.
118
Η Επιτροπή ζήτησε ενδελεχή ανάλυση της στελέχωσης στον σταθμό ηλεκτροπαραγωγής Ignalina, έχοντας κατά νου την 
ανάγκη να μην τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια του χώρου με δεδομένη την παρουσία των υπολειπόμενων αναλωμένων 
καυσίμων στα κτίρια του αντιδραστήρα, τον συνδεδεμένο κίνδυνο και την προκύπτουσα ανάγκη για διατήρηση των βασι -
κών λειτουργιών ασφάλειας.
Σύσταση 6  — Η χρηματοδότηση της ΕΕ πρέπει να καλύπτει μόνο το κόστος του 
παροπλισμού
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση.
Η Επιτροπή βρίσκεται στη διαδικασία προσδιορισμού του κόστους που δεν συνδέεται με τον παροπλισμό. Αυτή η διαδικα -
σία θα οριστικοποιηθεί στην ενδιάμεση αξιολόγηση και θα προταθούν πιθανές δράσεις για μια σταδιακή κατάργηση των 
εν λόγω δαπανών το 2018.
Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι ορισμένες βασικές λειτουργίες, όπως η ασφάλεια, δεν θα πρέπει να αποκλείονται από τη 
χρηματοδότηση της ΕΕ.
Σύσταση 7 — Βελτίωση της εποπτείας της Επιτροπής
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση και έχει ήδη αναλάβει δράση. Η αξιολόγηση των εκ των προτέρων προϋποθέσεων θα 
ολοκληρωθεί μέχρι τον Οκτώβριο του 2016.
Σύσταση 8 — Λογιστική μεταχείριση
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία του θέματος αυτού.
Έχει αρχίσει να υλοποιεί τη σύσταση αυτή μέσω της εφαρμογής της οδηγίας περί αποβλήτων. Η Επιτροπή εξετάζει επί του 
παρόντος τα εθνικά προγράμματα που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της οδηγίας περί αποβλήτων και έχει προγραμματίσει 
μια σειρά μελετών με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών και την περαιτέρω συμμετοχή στην επικύρωση.
Π/uni03A9Σ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚ/uni0394ΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
/uni0394ωρεάν εκδόσει/uni03C2:
  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·
  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσε/uni03C2/χάρτε/uni03C2:  
από τι/uni03C2 αντιπροσωπείε/uni03C2 τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2 (http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπηση/uni03C2 στι/uni03C2 εκτό/uni03C2 ΕΕ χώρε/uni03C2 (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντα/uni03C2 /uni03BCε την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή  
καλώντα/uni03C2 τον αριθ/uni03BCό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικό/uni03C2 αριθ/uni03BCό/uni03C2 από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίε/uni03C2 παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσει/uni03C2 είναι γενικώ/uni03C2 δωρεάν (ενδέχεται ό/uni03BCω/uni03C2 κάποιε/uni03C2 κλήσει/uni03C2 που πραγ/uni03BCατοποιούνται  
/uni03BCέσω ορισ/uni03BCένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικού/uni03C2 θαλά/uni03BCου/uni03C2 ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσει/uni03C2 επί πληρω/uni03BCή:
 από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Στάδιο Ημερομηνία
Έγκριση του υπομνήματος σχεδιασμού του ελέγχου / Έναρξη του ελέγχου 25.3.2015
Επίσημη διαβίβαση του σχεδίου έκθεσης στην Επιτροπή (ή σε άλλη ελεγχόμενη μονάδα) 2.5.2016
Έγκριση της τελικής έκθεσης μετά τη διαδικασία εκατέρωθεν ακρόασης 14.7. 2016
Παραλαβή των επίσημων απαντήσεων της Επιτροπής (ή άλλης ελεγχόμενης μονάδας) σε 
όλες τις γλώσσες15.7.5016
Ο παροπλισμός οκτώ πυρηνικών αντιδραστήρων 
σοβιετικού σχεδιασμού στη Λιθουανία, τη Βουλγαρία και 
τη Σλοβακία αποτελούσε προϋπόθεση για την 
προσχώρησή τους στην ΕΕ. Διαπιστώσαμε ότι τα 
χρηματοδοτικά προγράμματα της ΕΕ που σχεδιάστηκαν 
προκειμένου να στηρίξουν την εκπλήρωση αυτής της 
προϋπόθεσης δεν δημιούργησαν τα κατάλληλα κίνητρα 
για έγκαιρο και οικονομικά αποδοτικό παροπλισμό. 
Μολονότι έχει επιτευχθεί ορισμένη πρόοδος, 
σημειώθηκαν καθυστερήσεις σε βασικά έργα υποδομής 
και μένει ακόμη να αντιμετωπιστούν σημαντικές 
προκλήσεις που συνδέονται με την πραγματοποίηση 
εργασιών στις ελεγχόμενες ζώνες. Έως το 2020, 
η συνδρομή της ΕΕ θα έχει αγγίξει τα 
3,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Το συνολικό κόστος του 
παροπλισμού εκτιμάται ότι θα ανέλθει τουλάχιστον σε 
5,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Εάν μάλιστα ληφθεί υπόψη και 
το κόστος τελικής διάθεσης των αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας, το συνολικό εκτιμώμενο κόστος μπορεί να 
είναι και διπλάσιο.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ