ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Bρυξέλλες , 4.6.2003
COM(2003) 226 τελικό /2
Corrigendum
Footnote 29Concerne les 11 versions linguistiques
AΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
Επενδύοντας  στην  έρευνα : το πρόγρα µµα δράσης  για την Ευρώπη
{SEC(2003) 489}
2Πίνακας  περιεχο µένων
1.Σύνοψη ......................................................................................................................... 3
2.Έκκληση  ανάληψης  δράσης ......................................................................................... 5
3.Κοινή  πορεία  προόδου ................................................................................................. 9
3.1.Τόνωση  της ανάπτυξης  των εθνικών  και ευρωπαϊκών  πολιτικών  µε πνεύµα
συνοχής ........................................................................................................................ 9
3.2.∆ιαµόρφωση  κοινών  αντιλήψεων  για την ανάπτυξη  και εξάπλωση  των
τεχνολογιών  καίριας  σηµασίας .................................................................................. 11
3.3.Παροχή  σε όλες τις περιφέρειες  της δυνατότητας  να αποκο µίσουν  ευεργετικούς
καρπούς  από τις αυξη µένες επενδύσεις  έρευνας ....................................................... 12
3.4.Επιλογή  του κατάλληλου  συνδυασ µού µέσων  πολιτικής .......................................... 12
4.Βελτίωση  της δηµόσιας  στήριξης  προς  την έρευνα  και την καινοτο µία................... 13
4.1.Ανθρώπινοι  πόροι ...................................................................................................... 14
4.2.Οι βάσεις  των δηµόσιων  ερευνών  και οι δεσµοί τους µε τη βιοµηχανία ................... 15
4.3.Βελτίωση  του συνδυασ µού των δηµόσιων  χρηµατοδοτικών  µέσων  και της
αποτελεσ µατικότητάς  τους ........................................................................................ 16
4.3.1.Συνδυασ µός χρηµατοδοτικών  µέσων ......................................................................... 17
4.3.2.Άµεσα µέτρα µε προορισ µό την έρευνα  και την καινοτο µία..................................... 18
4.3.3.Τα φορολογικά  µέτρα για την έρευνα ........................................................................ 19
4.3.4.Υποστήριξη  των µηχανισ µών παροχής  εγγυήσεων  για την έρευνα  και την
καινοτο µία στις ΜΜΕ ................................................................................................ 20
4.3.5.Υποστήριξη  των κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου  για τις ΜΜΕ  υψηλής
έντασης  ερευνών ........................................................................................................ 21
5.Αναπροσανατολισ µός των δηµόσιων  δαπανών  προς  την έρευνα  και την
καινοτο µία.................................................................................................................. 22
5.1.Το σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης  και οι ευρύτερες  κατευθυντήριες
γραµµές της οικονο µικής πολιτικής ........................................................................... 22
5.2.Η ισορροπία  ανάµεσα στη δηµόσια χρηµατοδότηση  από εθνικούς  πόρους  και από
την ΕΕ έως το έτος 2010............................................................................................ 23
5.3.Κανόνες  για τις κρατικές  ενισχύσεις .......................................................................... 24
5.4.∆ηµόσιες  προµήθειες ................................................................................................. 25
6.Βελτίωση  του πλαισίου  των συνθηκών  για τις ιδιωτικές  επενδύσεις  στην  έρευνα ... 26
6.1.Πνευ µατική  ιδιοκτησία .............................................................................................. 26
6.2.Κανονιστικές  ρυθµίσεις  για τα προϊόντα  και τυποποίηση ......................................... 28
6.3.Κανόνες  ανταγωνισ µού.............................................................................................. 29
6.4.Χρηµαταγορές ............................................................................................................ 29
6.5.Φορολογικό  πλαίσιο ................................................................................................... 31
6.6.Στρατηγική  έρευνας , διαχείριση  και κοινοποίηση  των οικονο µικών  στοιχείων  των
εταιρειών .................................................................................................................... 32
7.Συµπέρασ µα............................................................................................................... 33
31. ΣΥΝΟΨΗ
Στο παρόν  πρόγρα µµα δράσης  αναλύονται  οι απαιτού µενες πρωτοβουλίες  για να αποκτήσει  η
Ευρώπη  ισχυρότερες  βάσεις  δηµόσιας  έρευνας  και να αυξηθεί  πολύ  περισσότερο  η
ελκυστικότητά  τους για τις ιδιωτικές  επενδύσεις  που διοχετεύονται  στην  έρευνα  και την
καινοτο µία. Η υλοποίηση  των δράσεων  αυτών  θα επιτρέψει  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  να
καλύψει  το διευρυνό µενο χάσµα στο επίπεδο  των επενδύσεων  έρευνας  της ανάµεσα στην
Ευρώπη  και τους κύριους  εµπορικούς  της εταίρους , που θέτει  σε κίνδυνο  τις µακροπρόθεσ µες
δυνατότητες  πραγ µατοποίησης  καινοτο µιών, ανάπτυξης  και απασχόλησης . Απώτερος  σκοπός
είναι  η υλοποίηση  του στόχου  που καθορίστηκε  από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  της
Βαρκελώνης , τον Μάρτιο  του 2002, να αυξηθεί  το µέσο επίπεδο  των επενδύσεων  έρευνας
από ποσοστό  1,9% του ΑΕΠ  σήµερα σε 3% του ΑΕΠ , το έτος 2010, οι πόροι  του οποίου  θα
πρέπει  να προέλθουν  κατά  τα 2/3 από τον ιδιωτικό  τοµέα.
Για να επιτευχθεί  ο στόχος  της Βαρκελώνης , οι επενδύσεις  έρευνας  στην  Ευρώπη  θα πρέπει
να αυξάνονται  µε ετήσιο  ρυθµό 8%. Στην  επίτευξη  του στόχου  θα συµβάλει  η αύξηση  του
ρυθµού των δηµοσίων  επενδύσεων  κατά  ποσοστό  6% ετησίως  και η αύξηση  του ρυθµού των
ιδιωτικών  επενδύσεων  κατά  ποσοστό  9% ετησίως . Ο στόχος  αυτός  είναι  φιλόδοξος  αλλά
παρα µένει ρεαλιστικός , αν λάβου µε υπόψη  µας την έντονη  υποστήριξη  που παρέχεται  για την
επίτευξή  του.
Στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  που πραγ µατοποιήθηκε  τον Μάρτιο  του 2003 ζητήθηκε
από την Επιτροπή  να υποβάλει  το παρόν  πρόγρα µµα δράσης , το οποίο  προετοι µάστηκε  µε
βάση  τις ευρύτερες  διαβουλεύσεις  που πραγ µατοποιήθηκαν  µε τα ευρωπαϊκά  θεσµικά
όργανα , τα κράτη  µέλη, τις εντασσό µενες και τις υποψήφιες  χώρες  καθώς  και τους βασικούς
πρωταγωνιστικούς  φορείς  από τον χώρο  της βιοµηχανίας , των δηµοσίων  ερευνών  και της
οικονο µίας. Όπως  φανέρωσαν  οι διαβουλεύσεις , ευρύτατη  είναι  η υποστήριξη  για τον στόχο
του 3%. Όπως  αποδείχτηκε , οι περισσότερες  χώρες  ήδη λαµβάνουν  µέτρα για την τόνωση
των επενδύσεων  έρευνας  και πολλές  από αυτές  έχουν  καθορίσει  εθνικούς  στόχους  που
ευθυγρα µµίζονται  µε τον ευρωπαϊκό  στόχο  του 3%.
Στόχος  του προγρά µµατος δράσης  είναι  να βασιστεί  στη δυνα µική αυτή , φροντίζοντας  ώστε
οι απαιτού µενες πρωτοβουλίες  σε ευρωπαϊκό  και εθνικό  επίπεδο  να είναι  βιώσι µες, να
χαρακτηρίζονται  από αµοιβαία  συνοχή  και να ικανοποιούν  το βασικό  πρόβλη µα της
πραγ µατοποίησης  ριζικών  βελτιώσεων  στο ευρωπαϊκό  σύστη µα έρευνας  και τεχνολογικών
καινοτο µιών. Η Ευρώπη  είναι  αντιµέτωπη  µε µια κατάσταση  στο πλαίσιο  της οποίας  ο
ασθενέστερος  κρίκος  του συστή µατος κινδυνεύει  να αποθαρρύνει  τις επενδύσεις . Θα
αναφέρου µε µόνο µερικά  χαρακτηριστικά  παραδείγ µατα: τα κενά  και τη δυσκα µψία που
µαστίζουν  τη σταδιοδρο µία στον  χώρο  της έρευνας , που έχουν  ως συνέπεια  να µετακινούνται
από την έρευνα  άριστοι  ανθρώπινοι  πόροι  ή να εγκαταλείπουν  την Ευρώπη · τον
κατακερ µατισµό και την έλλειψη  διαφάνειας  που χαρακτηρίζουν  τις συχνά  άριστες  έρευνες
της Ευρώπης · τις δυσχέρειες  εξεύρεσης  πόρων  χρηµατοδότησης  για τα σχέδια  ερευνών  και
καινοτο µίας τους που αντιµετωπίζουν  οι ΜΜΕ  τεχνολογικής  έντασης · ή την έλλειψη
ευαισθητοποίησης  των ερευνητών  και των διαχειριστικών  οργάνων  της έρευνας  σε ό,τι
αφορά  την προστασία  και τη διαχείριση  των δικαιω µάτων  πνευµατικής  ιδιοκτησίας .
Το πρόγρα µµα δράσης  έρχεται  να συµπληρώσει  τη δέσµη των αλληλοϋποστηριζό µενων
ευρωπαϊκών  πρωτοβουλιών  στόχος  των οποίων  είναι  η τόνωση  της ανταγωνιστικότητας  της
Ένωσης  ιδίως  στους  τοµείς της εφαρ µοζόµενης πολιτικής  στον  χώρο  των επιχειρήσεων  και
της καινοτο µίας και να συνοδεύσει  τις διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  στις αγορές  των
προϊόντων , των υπηρεσιών , των κεφαλαίων  και της εργασίας  που συναπαρτίζουν  την
απάντηση  της Επιτροπής  από τη σκοπιά  της ασκού µενης πολιτικής  στον  αντικει µενικό  στόχο
4που χάραξε  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  της Λισαβώνας  τον Μάρτιο  του 2000 "να
καταστεί  η Ευρώπη  η ανταγωνιστικότερη  και δυνα µικότερη  γνωσιοκεντρική  οικονο µία έως
το έτος 2010".
Το πρόγρα µµα δράσης  περιλα µβάνει  τέσσερις  βασικές  δέσµες δράσεων .
Η πρώτη  δέσµη έχει ως σκοπό  να υποστηριχθούν  τα µέτρα που θεσπίζουν  οι ευρωπαϊκές
χώρες  και οι πρωταγωνιστικοί  φορείς , εξασφαλίζοντας  ότι χαρακτηρίζονται  από αµοιβαία
συνοχή  και ότι συναπαρτίζουν  τον αποτελεσ µατικό  συνδυασ µό µέτρων  πολιτικής . Στη δέσµη
αυτή  εντάσσεται  η διαδικασία  του συντονισ µού µε τα κράτη  µέλη, ανάµεσά τους αλλά  και µε
τις εντασσό µενες χώρες . Συµπεριλα µβάνεται  επίσης  η συγκρότηση  των "ευρωπαϊκών
τεχνολογικών  πλατφορ µών" για τη στη σύζευξη  των βασικών  πρωταγωνιστικών  παραγόντων
-των ερευνητικών  οργανισ µών, της βιοµηχανίας , των ρυθµιστικών  φορέων , των οµάδων  των
χρηστών , κ.λπ.- µε επίκεντρο  τις τεχνολογίες  καίριας  σηµασίας , που θα οδηγήσουν  στη
χάραξη  και υλοποίηση  της κοινής  στρατηγικής  στα θέµατα της ανάπτυξης , της εξάπλωσης
και της χρήσης  των τεχνολογιών  αυτών  στην  Ευρώπη .
Στόχος  της δεύτερης  δέσµης µέτρων  είναι  να βελτιωθεί  ουσιαστικά  η δηµόσια υποστήριξη
για την έρευνα  και την τεχνολογική  καινοτο µία. Για να προβούν  σε επενδύσεις  στον  χώρο  της
έρευνας  στην  Ευρώπη , οι επιχειρήσεις  θα πρέπει  να βρίσκουν  στον  χώρο  αυτό  πάµπολλες  και
εξαίρετες  οµάδες ερευνητών , να διαθέτουν  ισχυρές  βάσεις  δηµόσιων  ερευνών  άριστα
διασυνδεδε µένες µε τη βιοµηχανία  και να έχουν  ουσιαστική  δηµόσια χρηµατοοικονο µική
στήριξη , στην  οποία  ανήκει  και η ενίσχυση  µέσω φορολογικών  µέτρων . Το πρόγρα µµα
δράσης  εστιάζεται  στις δράσεις  για τη βελτίωση  της σταδιοδρο µίας των ερευνητών , το
στενότερο  συγκερασ µό των δηµόσιων  ερευνών  και της βιοµηχανίας  και την ανάπτυξη  και
πλήρη  εκµετάλλευση  του δυνα µικού των ευρωπαϊκών  και εθνικών  λειτουργικών  µηχανισ µών
δηµόσιας  χρηµατοοικονο µικής στήριξης . Το πρόγρα µµα δράσης  αξιώνει , για παράδειγ µα,
από τις δηµόσιες  αρχές  να καταργήσουν  έως το 2005 τους τρέχοντες  κανόνες  και πρακτικές
οι οποίοι  διέπουν  πολλά  προγρά µµατα δηµόσιας  χρηµατοδότησης , απόρροια  των οποίων
είναι  να αποτρέπονται  η διευρωπαϊκή  συνεργασία  και η µεταφορά  τεχνολογίας , µε
αποτέλεσ µα την ουσιαστική  µείωση  των ευκαιριών  έρευνας  και καινοτο µίας που είναι  στη
διάθεση  των ευεργετού µενων  δικαιούχων .
Αντικεί µενο της τρίτης  δέσµης µέτρων  είναι  η αναγκαία  αύξηση  του επιπέδου  δηµόσιας
χρηµατοδότησης  για τους σκοπούς  της έρευνας . Λαµβάνοντας  υπόψη  την τρέχουσα
οικονο µική δυσπραγία , εκείνο  που προέχει  πάνω  απ’όλα είναι  να εξασφαλιστεί  η υποστήριξη
από τις δηµοσιονο µικές πολιτικές  εκείνων  των επενδύσεων  που θα οδηγήσουν  σε υψηλότερα
επίπεδα  αειφόρου  ανάπτυξης  στο µέλλον , απόλυτη  προτεραιότητα  των οποίων  είναι  και η
έρευνα . Οι δράσεις  εστιάζονται  στην  τόνωση  και παρακολούθηση  του αναπροσανατολισ µού
των πόρων  που διατίθενται  από δηµόσιους  προϋπολογισ µούς και στην  εκµετάλλευση  στο
έπακρο  όλων  των δυνατοτήτων  δηµόσιας  στήριξης  προς  τη βιοµηχανία  που διανοίγονται  από
τους κανόνες  για τις κρατικές  ενισχύσεις  και τις δηµόσιες  προµήθειες . Στο πρόγρα µµα
δράσης  προτείνεται  για παράδειγ µα να αποσαφηνιστεί  και να βελτιωθεί  η γνώση  για εκείνες
τις µορφές  δηµόσιας  στήριξης  στις οποίες  είναι  σε θέση  να προσφεύγουν  οι δηµόσιες  αρχές
χωρίς  να προκαλούν  νόθευση  των όρων  του ανταγωνισ µού.
Τέλος , απώτερος  σκοπός  της τέταρτης  δέσµης µέτρων  είναι  η βελτίωση  των όρων  της
έρευνας  και των τεχνολογικών  καινοτο µιών στην  Ευρώπη : η προστασία  των δικαιω µάτων  της
πνευµατικής  ιδιοκτησίας , οι κανονιστικές  ρυθµίσεις  που ισχύουν  στις αγορές  των προϊόντων
και τα συναφή  πρότυπα , οι κανόνες  του ανταγωνισ µού, οι χρηµαταγορές , το φορολογικό
πλαίσιο  και η αντιµετώπιση  των ερευνών  στις µεθόδους  διαχείρισης  και τις πρακτικές
κοινοποίησης  οικονο µικών  στοιχείων  που εφαρ µόζουν  οι εταιρείες . Στο πρόγρα µµα δράσης
5καθορίζεται , για παράδειγ µα, ο στόχος  να παρέχεται  σε κάθε  σπουδαστή  στους  τοµείς των
επιστη µών, των σπουδών  µηχανικού  και της διοίκησης  επιχειρήσεων  τουλάχιστον  η βασική
κατάρτιση  στα θέµατα της πνευµατικής  ιδιοκτησίας  και της µεταφοράς  τεχνολογίας .
Το πρόγρα µµα δράσης  σηµατοδοτεί  την έναρξη  της αντίστοιχης  διαδικασίας . Η πορεία
προόδου  θα παρακολουθείται , ενώ η Επιτροπή  και το Συµβούλιο  θα χαράσσουν  τις
κατευθυντήριες  γραµµές στο µέλλον , εάν αυτό  κρίνεται  αναγκαίο , για να διατηρήσει  η
Ένωση  την επαφή  µε τις εξελίξεις . Ωστόσο , ελάχιστος  είναι  ο χρόνος  που αποµένει για την
επιτυχή  έκβαση  του εγχειρή µατος, ενώ το χάσµα εξακολουθεί  να διευρύνεται  µε ταχείς
ρυθµούς ανάµεσα στην  Ευρώπη  και τους βασικούς  εµπορικούς  της εταίρους . Η υλοποίηση
του προγρά µµατος πρέπει  να αρχίσει  αµέσως  σε όλα τα επίπεδα  και πρέπει  να κατευθύνεται
από τη σαφή  εικόνα  ότι εκείνο  που διακυβεύεται  είναι  η επιτυχία  ή η αποτυχία  της
φιλοδοξίας  της Ευρώπης  να καταστεί  ο πιο γόνιµος χώρος  για την ανάπτυξη  που θα προέλθει
από τις καινοτο µίες και για τη δηµιουργία  θέσεων  απασχόλησης .
2. ΕΚΚΛΗΣΗ  ΑΝΑΛΗΨΗΣ  ∆ΡΑΣΗΣ
Στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  της Βαρκελώνης  απευθύνθηκε  τον Μάρτιο  του 2002
σχετική  έκκληση  ανάληψης  δράσης  για να αυξηθούν  οι επενδύσεις  στο χώρο  της έρευνας  και
της τεχνολογικής  ανάπτυξης1 και να κλείσει  το χάσµα µε τους κύριους  ανταγωνιστές  της
Ευρώπης . Όπως  αποφάσισε  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο , οι επενδύσεις  στον  χώρο  της έρευνας
θα πρέπει  να αυξηθούν  από ποσοστό  1,9% σε 3% του ΑΕΠ  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση , έως το
2010, ενώ το µερίδιο  που χρηµατοδοτείται  από τις επιχειρήσεις  θα πρέπει  να αυξηθεί  στα δύο
τρίτα  του συνόλου . Από τότε, όλοι οι πρωταγωνιστικοί  φορείς  επιβεβαίωσαν  τη σηµασία που
έχει η έκκληση  αυτή  αλλά  και την αναγκαιότητα  να ληφθούν  γρήγορα  τα συγκεκρι µένα
µέτρα, µε γνώµονα τις κατευθυντήριες  γραµµές που υποδεικνύονται  στην  ανακοίνωση  της
Επιτροπής  του Σεπτε µβρίου  2002 µε τίτλο  "Περισσότερη  έρευνα  για την Ευρώπη . Στόχος :
3% του ΑΕγχΠ "2. Το χάσµα των ερευνητικών  επενδύσεων  ανάµεσα στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση
και τις Ηνωµένες Πολιτείες  υπερβαίνει  ήδη ποσό  των 120 δισεκατο µµυρίων  € ετησίως  και
διευρύνεται  µε ταχείς  ρυθµούς, µε άκρως  ανησυχητικές  συνέπειες  για τις µακροπρόθεσ µες
προοπτικές  για την καινοτο µία, τη ανάπτυξη  και τη δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  στην
Ευρώπη . Όπως  αναλυόταν  στην  ανακοίνωση  του Σεπτε µβρίου  2002, το χάσµα συνδέεται  µε
τους λιγότερο  ελκυστικούς  όρους  για τις ιδιωτικές  επενδύσεις  έρευνας  στην  Ευρώπη , πράγ µα
που οφείλεται  τόσο  στη χαµηλότερη  αλλά  και ενδεχο µένως  ατελέστερη  δηµόσια στήριξη ,
όσο και στα πολυάριθ µα εµπόδια  που παρε µβάλλονται  στο ευρύτερο  πλαίσιο  των όρων  της
ευρωπαϊκής  έρευνας  και καινοτο µίας.
Στο χρονικό  διάστη µα από τον Σεπτέ µβριο του 2002 και µετά, η Επιτροπή  προχώρησε  σε
ευρύτατες  διαβουλεύσεις  µε τα ευρωπαϊκά  θεσµικά όργανα , τα κράτη  µέλη, τις χώρες  που θα
ενταχθούν  και που είναι  υποψήφιες  και µε τους πρωταγωνιστικούς  φορείς  και ιδίως  µε την
ευρωπαϊκή  βιοµηχανία  και τον χρηµατοοικονο µικό κλάδο . Η συντριπτική  πλειοψηφία  των
απαντήσεων  υποστήριξε  τον στόχο  του 3% και την έµφαση  που δίνεται  στις επενδύσεις  στον
χώρο  της έρευνας  από την πλευρά  των επιχειρήσεων . Πολλές  απαντήσεις  συµπεριλά µβαναν
χρήσι µες νύξεις  και προτάσεις  οι οποίες  χρησι µοποιήθηκαν  για την προπαρασκευή  του
τρέχοντος  προγρά µµατος δράσης . Όλα τα κράτη  µέλη, αλλά  και οι χώρες  που θα
προσχωρήσουν  και που είναι  υποψήφιες  συµφώνησαν  για τη σηµασία που έχει η αύξηση  των
επενδύσεων  έρευνας . Υπέδειξαν  µάλιστα  στην  πλειοψηφία  τους ότι είχαν  θέσει  σε εφαρ µογή
                                                
1"Η έρευνα  και τεχνολογική  ανάπτυξη " καλούνται  στη συνέχεια  "έρευνα " ή "Ε&Α".
2COM(2002)499, 11 Σεπτε µβρίου  2002.
6πολιτικές  και συγκεκρι µένα µέτρα προς  τον σκοπό  αυτό  ή ότι βρίσκονταν  στη φάση  της
λήψης  των συναφών  µέτρων . Πολλά  κράτη  καθόρισαν  επίσης  εθνικούς  στόχους  οι οποίοι
ευθυγρα µµίζονται  µε τον ευρωπαϊκό  στόχο  του 3%. Τόσο  η Γαλλία , όσο και η Γερµανία
υιοθέτησαν  για παράδειγ µα από την πλευρά  τους το στόχο  του 3%, όπως  ακριβώς  έπραξε  και
ένα µελλοντικό  κράτος  µέλος, η Σλοβενία . Αυτό  είχε ως αποτέλεσ µα την ενίσχυση  της
αντίστοιχης  δυνα µικής.
Η Ευρωπαϊκή  Οικονο µική και Κοινωνική  Επιτροπή  και η Επιτροπή  των Περιφερειών
υποστήριξαν  αµφότερες  τον στόχο  του 3%, όπως  ακριβώς  έπραξαν  και τα µέλη του
Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  που πήραν  µέρος στο δηµόσιο διάλογο  για το θέµα αυτό .
Ενιαία  ήταν  επίσης  η υποστήριξη  που εκφράστηκε  στις πολυάριθ µες λεπτο µερείς  απαντήσεις
που διαβιβάστηκαν  από τη βιοµηχανία  και τους συνδέσ µους των επιχειρήσεων . Σε πολλές
από αυτές , όπως  για παράδειγ µα στην  απάντηση  του Συνδέσ µου Ευρωπαϊκής  Βιοµηχανίας
(UNICE) και της Ευρωπαϊκής  Στρογγυλής  Τράπεζας  Βιοµηχάνων  (ERT), τονίστηκε  ότι η
επίτευξη  του στόχου  του 3% έχει ζωτική  σηµασία για την ανταγωνιστικότητα  της Ευρώπης ,
µε την υπόµνηση  ταυτόχρονα  ότι θα χρειαστούν  σηµαντικές  µεταβολές  της πολιτικής  για να
αποκατασταθεί  η ελκυστικότητα  της Ευρώπης  για τις επενδύσεις  έρευνας . Η ERT µετέτρεψε
τον στόχο  του 3% σε βασικό  κορµό των συστάσεών  της προς  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο
Κορυφής  του Μαρτίου  2003, ενώ ο UNICE το συµπεριέλαβε  στα βασικά  του θεµατικά
αντικεί µενα. Οι σύνδεσ µοι που εκπροσωπούν  τις µικρές  και µεσαίες  επιχειρήσεις  (ΜΜΕ )
επικρότησαν  τη σηµασία που έχουν  οι αυξη µένες επενδύσεις  στην  έρευνα  για τα µέλη τους.
Το βασικό  δίδαγ µα που προέκυψε  από τις διαβουλεύσεις  είναι  ότι οι µεγάλες  ευρωπαϊκές
εταιρείες  σχεδιάζουν  να διατηρήσουν  το σηµαντικό  ύψος  των επενδύσεών  τους έρευνας ,
παρά  τη σηµερινή  επιβράδυνση  της οικονο µίας και σε αντίθεση , ιδίως , µε την απότο µη
πτώση  που σηµειώθηκε  σε ορισµένους  κλάδους  υψηλής  τεχνολογίας . Πάντως , στο βαθµό που
οι οξύτερες  οικονο µικές συνθήκες  καθιστούν  την ανάγκη  ακόµη εντονότερη  για τις εταιρείες
αυτές  να προβούν  σε εξορθολογισ µό της ανάπτυξής  τους σε παγκόσ µια κλίµακα, δεν
σχεδιάζουν  να πραγ µατοποιήσουν  νέες επενδύσεις  έρευνας  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση , αλλά
µάλλον  σε άλλες  περιφέρειες  που θεωρούν  ελκυστικότερες , όπως  οι Ηνωµένες Πολιτείες  και
ορισµένες ασιατικές  χώρες . Όπως  διαπιστώνουν  στο µεταξύ  οι ευρωπαϊκές  ΜΜΕ , η
ικανότητά  τους να προβαίνουν  σε επενδύσεις  στην  έρευνα  και στην  καινοτο µία περιορίζεται
συχνά  τόσο  από τη µειωµένη ικανότητα  αυτοχρη µατοδότησής  τους, όσο και από τη
δυσχερέστερη  πρόσβασή  τους σε εξωτερικές  πηγές  χρηµατοδότησης . Οι σηµερινές
οικονο µικές συνθήκες  περιόρισαν  περαιτέρω  την πρόσβασή  τους σε πηγές  χρηµατοδότησης
για τις δραστηριότητές  τους έρευνας  και τεχνολογικής  καινοτο µίας3. Συνεπώς , η οικονο µική
ύφεση  έχει προσδώσει  ακόµη µεγαλύτερη  βαρύτητα  και κατεπείγοντα  χαρακτήρα  στην
ανάγκη  να εστιαστούν  οι δηµόσιες  ενέργειες  στην  παροχή  υποστήριξης  προς  την έρευνα  και
την καινοτο µία.
Σύµφωνα  µε την οικονο µετρική  µελέτη  που εκπονήθηκε  από τις υπηρεσίες  της Επιτροπής4, η
επίτευξη  του στόχου  της διάθεσης  3% του ΑΕΠ  για τις επενδύσεις  έρευνας  θα έχει σηµαντικό
αντίκτυπο  στα θέµατα της µακροπρόθεσ µης ανάπτυξης  και της απασχόλησης  στην  Ευρώπη ,
της τάξης  του 0,5% στο θέµα της πρόσθετης  παραγωγής  και της δηµιουργίας  400.000
επιπλέον  θέσεων  εργασίας  κάθε  χρόνο  έως το έτος 20105. Ο πλήρης  αντίκτυπος  για τη
                                                
3Στο κείµενο που ακολουθεί  στη συνέχεια  "η τεχνολογική  καινοτο µία" µνηµονεύεται  ως "καινοτο µία".
4Μελέτη  που πραγ µατοποιήθηκε  από την ερευνητική  οµάδα ERASME ( Παρίσι ) µε χρήση  της
αναπροσαρ µοσµένης εκδοχής  του µοντέλου  NEMESIS ( που πρόκειται  να δηµοσιευθεί  στο µέλλον ).
5Αυτό  θα είναι  ιδίως  συνέπεια  των βασικών  διαρθρωτικών  αλλαγών  της ευρωπαϊκής  οικονο µίας και θα
προκύψει  ιδίως  από την µετατόπιση  του βάρους  προς  την κατεύθυνση  των βιοµηχανικών  κλάδων  που
7ανάπτυξη  και την απασχόληση  µπορεί  να είναι  ακόµη υψηλότερος , χάρη  στην  ώθηση  που θα
προσδώσουν  οι πρόσθετες  έρευνες  παγκόσ µιου επιπέδου  στη διεθνή  ανταγωνιστικότητα  της
ευρωπαϊκής  βιοµηχανίας  και των υπηρεσιών  και στην  οικονο µική ελκυστικότητα  της
Ευρώπης  σε παγκόσ µια κλίµακα. Το τελευταίο  στοιχείο  που δεν έχει ωστόσο  µικρότερη
σηµασία έγκειται  στο ότι η αύξηση  των ερευνών  σε τοµείς κοινωνικού  και περιβαλλοντικού
ενδιαφέροντος  θα βοηθήσει  την Ευρώπη  να χαράξει  την πορεία  προς  την κατάκτηση  ενός
περισσότερο  βιώσι µου µέλλοντος . Όπως  τονίστηκε  από την Επιτροπή  στην  έκθεσή  της που
υποβλήθηκε  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  τον Μάρτιο  του 20036, οι επενδύσεις
έρευνας  τοποθετούνται  συνεπώς  στο επίκεντρο  της στρατηγικής  που καθορίστηκε  από το
Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  της Λισαβώνας  τον Μάρτιο  του 2000 για την οικονο µική,
κοινωνική  και περιβαλλοντική  ανανέωση  της Ευρώπης .
Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  που έγινε  στις 21 Μαρτίου  2003 απηύθυνε  έκκληση  στην
Επιτροπή  να προετοι µάσει το παρόν  πρόγρα µµα δράσης  και ζήτησε  από την Επιτροπή , το
Συµβούλιο  και τα κράτη  µέλη να αναλάβουν  δράση  στη βάση  αυτή .
Το πρόγρα µµα δράσης  βασίζεται  σε µια προσέγγιση  στα θέµατα της έρευνας  και της
καινοτο µίας που διαπνέεται  από ευρύ  πνεύµα και µεθοδικότητα . Όπως  προέκυψε  από τις
διαβουλεύσεις  και τις µελέτες  υποστήριξης , η προσέγγιση  αυτή  είναι  η µόνη αξιόπιστη  οδός
που µπορεί  να οδηγήσει  στις σηµαντικές  αναγκαίες  αυξήσεις  στο χώρο  των δηµόσιων  και
ιδιωτικών  επενδύσεων  για τους σκοπούς  της έρευνας . Ξεκινώντας  από την παραδοχή  ότι ο
µέσος ρυθµός ανάπτυξης  του ΑΕΠ  της ΕΕ θα είναι  της τάξης  του 2% ετησίως  έως το έτος
2010, για την επίτευξη  των στόχων  που καθορίστηκαν  στη Βαρκελώνη  (3% και διάθεση  των
2/3 του ποσού  από τον ιδιωτικό  τοµέα) θα χρειαστεί  ο ετήσιος  ρυθµός ανάπτυξης  να ανέλθει
σε 8% ετησίως  για τις συνολικές  ευρωπαϊκές  ερευνητικές  προσπάθειες , ανάπτυξη  που
επιµερίζεται  σε ετήσια  αύξηση  κατά  9% για τους πόρους  χρηµατοδότησης  που προέρχονται
από τις επιχειρήσεις  και σε αύξηση  κατά  6% των ετήσιων  ποσών  που διατίθενται  από
δηµόσιους  πόρους  χρηµατοδότησης .
Για να επιτευχθεί  ο στόχος  αυτός , στο πρόγρα µµα δράσης  αντιµετωπίζεται  κατά  κύριο  λόγο  η
ανάγκη  διαµόρφωσης  κοινών  αντιλήψεων  που θα συµµερίζονται  όλα τα κλιµάκια λήψης
των σχετικών  αποφάσεων  και όλοι οι πρωταγωνιστικοί  παράγοντες  και εξασφάλισης  της
αειφόρου  και συµπαγούς  πορείας  προόδου  σε πανευρωπαϊκή  κλίµακα. Ο στόχος  αυτός  θα
καταστεί  ιδίως  δυνατό  να επιτευχθεί  προσφεύγοντας , στις περιπτώσεις  όπου  αυτό  κρίνεται
αναγκαίο  σε ανοικτές  διαδικασίες  συντονισ µού, στις ευρωπαϊκές  τεχνολογικές  πλατφόρ µες
και στις αµοιβαίες  διαδικασίες  µάθησης  για τις ευρωπαϊκές  περιφέρειες , αλλά  και
χαράσσοντας  και θέτοντας  σε εφαρ µογή συνδυασ µούς µέσων  πολιτικής  που οδηγούν  µε τον
κατάλληλο  τρόπο  στη σύζευξη  του ευρύτερου  φάσµατος λειτουργικών  µηχανισ µών της
πολιτικής . Η επίτευξη  του απώτερου  στόχου  της αµοιβαίας  σύµπραξης  όλως  της Ευρώπης
αποτελεί  κεφαλαιώδες  ζήτηµα (βλ. κεφάλαιο  3).
Το πρόγρα µµα δράσης  καλύπτει  στη συνέχεια  διαδοχικά  τις πτυχές  που συνδέονται  µε την
αποτελεσ µατικότητα  της δηµόσιας  υποστήριξης  για την έρευνα , µε το επίπεδο  των δηµόσιων
πόρων  που είναι  διαθέσι µοι και µε τη βελτίωση  του πλαισίου  των συνθηκών :
                                                                                                                                                        
χαρακτηρίζονται  από ένταση  ερευνών  και υψηλούς  ρυθµούς ανάπτυξης  και από ουσιαστική  τόνωση
των δυνατοτήτων  πραγ µατοποίησης  καινοτο µιών στην  ευρωπαϊκή  οικονο µία.
6Έκθεση  της Επιτροπής  προς  το Εαρινό  Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  µε τίτλο  "Επιλέγοντας  τη
µεγέθυνση : γνώση , καινοτο µία και θέσεις  εργασίας  σε µια κοινωνία  µε συνοχή ", COM(2003)5,
14 Ιανουαρίου  2003.
8– βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  της δηµόσιας  υποστήριξης  για τους  σκοπούς  της
έρευνας  και της καινοτο µίας, τόσο  για τα χρηµατοοικονο µικά θέµατα και τους
ανθρώπινους  πόρους  όσο και για τις βάσεις  των δηµόσιων  ερευνών  (βλ. κεφάλαιο  4)·
– αναπροσανατολισ µός των δηµόσιων  πόρων  προς  τους  τοµείς της έρευνας  και της
καινοτο µίας, δίνοντας  αυξη µένη προσοχή  στην  ποιότητα  των δηµόσιων  δαπανών , στην
ύπαρξη  προσαρ µοσµένων  κανόνων  για τις κρατικές  ενισχύσεις  και στην  καλύτερη  χρήση
των δηµόσιων  προµηθειών  (βλ. κεφάλαιο  5)·
– βελτίωση  του πλαισίου  των όρων  της έρευνας  και της καινοτο µίας. Στους  όρους
αυτούς  ανήκουν  π.χ. τα δικαιώ µατα πνευ µατικής  ιδιοκτησίας , οι κανονιστικές  διατάξεις
κυκλοφορίας  των προϊόντων  στην  αγορά , οι κανόνες  του ανταγωνισ µού, οι χρηµαταγορές ,
το φορολογικό  πλαίσιο  καθώς  και η διαχείριση  των δραστηριοτήτων  και η κοινοποίηση
στοιχείων  για την έρευνα  από τις εταιρείες  (βλ. κεφάλαιο  6).
Το πρόγρα µµα δράσης  πρέπει  επίσης  να εξετάζεται  µέσα στο ευρύτερο  πλαίσιο  των
διαφόρων  πρωτοβουλιών  πολιτικής  και των διαδικασιών  συντονισ µού που συναποτελούν
µέρος της στρατηγικής  της Λισαβώνας , ιδίως  στους  τοµείς των πολιτικών  στα θέµατα της
οικονο µίας και της απασχόλησης , της πολιτικής  για τις επιχειρήσεις , της πολιτικής  στα
θέµατα της εκπαίδευσης  και της κατάρτισης  και της στρατηγικής  στα θέµατα της εσωτερικής
αγοράς . Εκείνα  ιδίως  τα µέτρα που στοχεύουν  στην  ενθάρρυνση  των επενδύσεων  για την
έρευνα  πρέπει  να συµβαδίζουν  µε τα µέτρα που στοχεύουν  στην  τόνωση  των κινήτρων  που
παρέχονται  στις επιχειρήσεις  για την πραγ µατοποίηση  καινοτο µιών και στην  ενίσχυση  των
δυνατοτήτων  τους να αντλήσουν  συγκεκρι µένα ευεργετικά  οφέλη  από την έρευνα  -πρόκειται
για µέτρα που τίθενται  σε εφαρ µογή µέσω των πολιτικών  για τη βιοµηχανία , την
επιχειρη µατικότητα  και την καινοτο µία. Η πρόσφατη  ανακοίνωση  για την πολιτική  της
καινοτο µίας7 εντοπίζει  τους διάφορους  τοµείς της πολιτικής  που επηρεάζουν  τη ροπή  των
επιχειρήσεων  να προβαίνουν  σε καινοτο µίες8 και προδιαγράφει  την πορεία  εξέλιξης  που θα
οδηγήσει  στην  ενίσχυση  των πολιτικών  της καινοτο µίας µέσω της συνεργασίας  και της
αµοιβαίας  µάθησης . Η συνέχιση  των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων  για τα προϊόντα , τις
υπηρεσίες , τα κεφάλαια  και τις αγορές  εργασίες  έχει επίσης  σηµασία για τη δηµιουργία  ενός
δυνα µικότερου  και ανταγωνιστικότερου  πλαισίου  ανάπτυξης  των επιχειρη µατικών
δραστηριοτήτων  που ευνοεί  την αύξηση  των επενδύσεων  για την έρευνα  και την καινοτο µία.
Το πρόγρα µµα δράσης  εξετάζει  ειδικότερες  πτυχές  που έχουν  άµεσο αντίκτυπο  για τις
επενδύσεις  έρευνας .
Το πρόγρα µµα δράσης  υποστηρίζεται  από την αποκλειστική  του ιστοσελίδα9 στην  οποία
περιλα µβάνονται  τα έγγραφα  τεκµηρίωσης  και οι διασυνδέσεις  µε άλλες  ιστοσελίδες  που
είναι  αφιερω µένες σε συναφείς  πολιτικές  και δραστηριότητες . Η ιστοσελίδα  θα εµπλουτίζεται
και θα αναπροσαρ µόζεται  στα επίκαιρα  δεδοµένα συνεχώς , ιδίως  µε στόχο  την
παρακολούθηση  της υλοποίησης  του προγρά µµατος δράσης . Στο συνη µµένο έγγραφο
εργασίας  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  παρέχονται  ειδικά  ενηµερωτικά  στοιχεία  και
αναλύσεις  σε υποστήριξη  του προγρά µµατος δράσης .
                                                
7"Πολιτική  για την καινοτο µία: επικαιροποίηση  της προσέγγισης  της Ένωσης  µε βάση  τη στρατηγική
της Λισαβώνας ", COM(2003)112, 11 M αρτίου  2003. Βλ. επίσης  την ανακοίνωση  της Επιτροπής  µε
τίτλο  "Η βιοµηχανική  πολιτική  σε µια διευρυ µένη Ευρώπη ", (COM(2002)714, 11 ∆εκε µβρίου  2002)
και την Πράσινη  Βίβλο  µε τίτλο  "Για την επιχειρη µατικότητα  στην  Ευρώπη ", (COM(2003)27, 21
Ιανουαρίου  2003).
8Οι τεχνολογικές  καινοτο µίες πρέπει  να συνδυάζονται  συχνά  µε άλλες  µορφές  καινοτο µίας, όπως  τα
σχέδια , το µάρκετιγκ  και η οργάνωση  των επιχειρήσεων  για να αποκο µίζονται  στο έπακρο  τα οφέλη
των εµπορικών  δραστηριοτήτων .
9http://europa.eu.int/comm/research/era/3pct/
93. ΚΟΙΝΗ  ΠΟΡΕΙΑ  ΠΡΟΟ∆ΟΥ
Τα κράτη  µέλη έχουν  απόλυτη  επίγνωση  της ανάγκης  να τονωθούν  οι επενδύσεις  για την
έρευνα  και έχουν  αρχίσει  να θεσπίζουν  τις συγκεκρι µένες πολιτικές  και µέτρα για την
επίτευξη  του σκοπού  αυτού . Η ευρωπαϊκή  διαδικασία  συντονισ µού έχει σηµασία για να
εξασφαλίζεται  ότι τα κράτη  µέλη αντλούν  συγκεκρι µένα διδάγ µατα από τις εµπειρίες  των
άλλων  και για να λαµβάνουν  µέτρα που χαρακτηρίζονται  από αµοιβαία  συνοχή . Με την
εφαρ µογή της διαδικασίας  αυτής  θα εξασφαλιστεί  επίσης  ότι το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο
Κορυφής  θα είναι  σε τακτά  διαστή µατα σε θέση  να παρακολουθεί  την πρόοδο  που
επιτυγχάνεται  προς  την επίτευξη  των καθορισ µένων  από αυτό  στόχων .
Πρέπει  επίσης  να λαµβάνονται  υπόψη  ζητήµατα µε σηµασία για ιδιαίτερους  κλάδους ,
συµπεριλα µβανο µένων  των µέτρων  που οδηγούν  στη χάραξη  συγκεκρι µένων  στόχων  και
ορόση µων για ορισµένους  τοµείς όπως  για παράδειγ µα οι τεχνολογίες  των πληροφοριών  και
των επικοινωνιών . Εκείνο  που είναι  αναγκαίο  στο επίπεδο  των διαφόρων  πρωταγωνιστικών
φορέων  που συµµετέχουν  στη διαδικασία  της ανάπτυξης  και της εξάπλωσης  των τεχνολογιών
καίριας  σηµασίας  στην  Ευρώπη  είναι  η αυξη µένη συνοχή  και συντονισ µός. Η διαδικασία
αυτή  µπορεί  να προωθηθεί  µε την ύπαρξη  των ευρωπαϊκών  τεχνολογικών  πλατφορ µών,
που θα αποτελούν  τον χώρο  συνεύρεσης  των κύριων  ενδιαφερό µενων  πρωταγωνιστικών
παραγόντων , µε σκοπό  τον καθορισ µό του κοινού  στοχοδιαγρά µµατος (ατζέντας )
στρατηγικής , που θα αντιµετωπίζει  τις ανάγκες  της έρευνας  αλλά  και, όπου  αυτό  χρειάζεται ,
θα επιλύει  τα ζητήµατα των κανονιστικών  ρυθµίσεων  και της τυποποίησης .
Συνέπεια  της κοινής  πορείας  προόδου  είναι  επίσης  ότι θα πρέπει  να παρέχεται  σε όλες τις
περιφέρειες  η δυνατότητα  να αντλούν  ευεργετικά  οφέλη  από την αύξηση  των ερευνών  και
τις ενέργειες  καινοτο µίας. Οι διαφορές  και οι ανισότητες  ανάµεσα στις περιφέρειες  της
διευρυ µένης ΕΕ είναι  τεράστιες . Ενώ ορισµένες από τις περιφέρειες  αυτές  είναι  σε θέση  να
διατηρήσουν  ή και να αναπτύξουν  τον ηγετικό  τεχνολογικό  τους ρόλο , ορισµένες άλλες  θα
πρέπει  να εστιάσουν  περισσότερο  τις προσπάθειές  τους στην  ανάπτυξη  των ικανοτήτων
απορρόφησης  -συµπεριλα µβανο µένων  των δραστηριοτήτων  εφαρ µοσµένων  ερευνών  και
ανάπτυξης - που θα τους διανοίξουν  τον δρόµο να αντλήσουν  ευεργετικά  οφέλη  από τις
έρευνες  παγκόσ µιου επιπέδου  που διεξάγονται  σε άλλα  µέρη της Ευρώπης . Ωστόσο , όλες οι
περιφέρειες  θα βγουν  κερδισ µένες από τη συστη µατικότερη  αµοιβαία  µάθηση  για τον
καθορισ µό των στρατηγικών  τους έρευνας .
Τέλος , οι διοικητικές  αρχές  σε όλα τα επίπεδα  οφείλουν  να διαµορφώσουν  µια συστη µική
προσέγγιση  για τις διάφορες  διαστάσεις  της πολιτικής  που θα πρέπει  να κινητοποιηθούν
για τον εντοπισ µό και την υλοποίηση  του κατάλληλου  συνδυασ µού µέσων  που θα οδηγήσουν
στην  τόνωση  των ιδιωτικών  επενδύσεων  έρευνας  και καινοτο µίας. Σε αυτό  τον συνδυασ µό
µέσων  πολιτικής  συµµετέχουν  συχνά  διάφοροι  κλάδοι  της δηµόσιας  διοίκησης , ο
συντονισ µός των οποίων  πρέπει  να ενισχυθεί .
3.1. Τόνωση  της ανάπτυξης  των εθνικών  και ευρωπαϊκών  πολιτικών  µε πνεύ µα
συνοχής
Η ανοικτή  διαδικασία  συντονισ µού, θα διευκολύνει  την αµοιβαία  µάθηση  ανάµεσα στα
κράτη  µέλη στο πλαίσιο  των προσπαθειών  τους να αυξήσουν  και να βελτιώσουν  τις
επενδύσεις  έρευνας  όπως  είχε ζητηθεί  από το εαρινό  Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  του
2003. Θα βοηθήσει  επίσης  να ενισχυθεί  η αποτελεσ µατικότητα  των δράσεων  που
αναλα µβάνουν  τα κράτη  µέλη, διασφαλίζοντας  σε προαιρετική  βάση  την ευρύτερη  συνοχή
ανάµεσα στις εκάστοτε  ενέργειες  και µε τις συναφείς  κοινοτικές  δράσεις . Τέλος , θα οδηγήσει
στην  οργάνωση  της διαδικασίας  περισυλλογής  και κοινοποίησης  στοιχείων  που είναι
10αναγκαία  για να παρέχεται  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  η δυνατότητα  να λαµβάνει
υπόψη  του την πρόοδο  που έχει σηµειωθεί  στην  πορεία  για την επίτευξη  του καθορισ µένου
στόχου  και να αξιολογεί  την αποτελεσ µατικότητά  της10.
Λαµβάνοντας  υπόψη  τον προσανατολισ µό που καθορίστηκε  από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο
της Λισαβώνας , η εφαρ µογή της ανοικτής  µεθόδου  συντονισ µού της πρωτοβουλίας  για την
υλοποίηση  του στόχου  του 3% θα οδηγήσει  στη συλλογική  διαδικασία  της διαρκούς
παρακολούθησης , στην  εφαρ µογή του µηχανισ µού υποβολής  εκθέσεων  για τις εθνικές
πρωτοβουλίες  και την πορεία  προόδου  και στη διαδικασία  της εξελισσό µενης αµοιβαίας
µάθησης , η οποία :
– προσανατολίζεται  µε γνώµονα τους ευρωπαϊκούς  στόχους  (εν προκει µένω τον στόχο  του
3% και των δύο τρίτων ) οι οποίοι  µετουσιώνονται  από τα κράτη  µέλη σε εθνικούς  στόχους
και δράσεις  που εναρ µονίζονται  µε τους συνολικούς  στόχους  της ΕΕ και προσιδιάζουν
στις εθνικές  τους συνθήκες  και προτεραιότητες ·
– οργανώνεται  µε άξονα  τις συµφωνη µένες κατευθυντήριες  γραµµές (η υιοθέτηση  των
οποίων  προτείνεται  στα κράτη  µέλη στο παρόν  πρόγρα µµα δράσης )·
– υποστηρίζεται  από τη δέσµη των επιλεγ µένων  δεικτών  και από τις έµπρακτες  προσπάθειες
της συγκριτικής  αξιολόγησης  µε επίκεντρο  επιλεγ µένους  θεµατικούς  τοµείς, για τους
οποίους  υφίσταται  ιδιαίτερη  ανάγκη  αναλυτικής  περισυλλογής  συγκεκρι µένων  στοιχείων
και επιµερισµού των πληροφοριών  και εντοπισ µού και διάδοσης  των βέλτιστων
πρακτικών .
Η εφαρ µογή της προσέγγισης  αυτής  θα πρέπει  να συνεχιστεί  στις πρωτοβουλίες  που θα
δηµιουργηθούν  ως απόρροια  του στόχου  του 3% στον  χώρο  των ανθρώπινων  πόρων ,
επεκτείνοντας  την υφιστά µενη διαδικασία , που εστιάζεται  στη διεθνή  κινητικότητα  των
ερευνητών  στα ζητήµατα που αφορούν  τη διάθεση  αυξη µένων  και επαρκών  ανθρώπινων
πόρων  για τους σκοπούς  της επιστή µης και της τεχνολογίας .
Ο χαρακτήρας  της συµπληρω µατικότητας  και της συνοχής  θα εξασφαλίζεται  µε την
εφαρ µογή της αµοιβαίας  διαδικασίας  µάθησης  για τις πολιτικές  της καινοτο µίας που
σκιαγραφείται  στην  ανακοίνωση  για την πολιτική  της καινοτο µίας11.
Νέες  δράσεις
/g252 Σύσταση  της ανοικτής  διαδικασίας  συντονισ µού των δράσεων  µε στόχο  την αύξηση
των επενδύσεων  για την έρευνα , από κοινού  µε τα κράτη  µέλη και τις χώρες  που θα
προσχωρήσουν  και τις υποψήφιες  χώρες  που επιθυ µούν να συµµετάσχουν , µε βάση  την
απλουστευ µένη µεθοδολογία  και τη δέσµη των υφιστά µενων  δεικτών  που προτείνονται
στο παράρτη µα του τρέχοντος  προγρά µµατος δράσης  (Εφαρ µογή: από τα κράτη  µέλη και
τις χώρες  που θα προσχωρήσουν  µε την υποστήριξη  της Επιτροπής · 2003)
/g252 Σύσταση  της ανοικτής  διαδικασίας  συντονισ µού των δράσεων  για την ανάπτυξη  των
ανθρώπινων  πόρων  στους  τοµείς της επιστή µης και της τεχνολογίας , µε ιδιαίτερη
έµφαση  στις επιπτώσεις  που έχει ο στόχος  του 3%, υπό τη µορφή  της επέκτασης  της
υφιστά µενης διαδικασίας  µε επίκεντρο  την κινητικότητα  (Εφαρ µογή: από τα κράτη  µέλη
και τις χώρες  που θα προσχωρήσουν  µε την υποστήριξη  της Επιτροπής · 2003).
                                                
10Βλ. συνη µµένο έγγραφο  εργασίας  των υπηρεσιών  της Επιτροπής .
11Βλ. προηγού µενη υποση µείωση .
113.2. ∆ιαµόρφωση  κοινών  αντιλήψεων  για την ανάπτυξη  και εξάπλωση  των
τεχνολογιών  καίριας  σηµασίας
Η έρευνα  καλείται  σε ορισµένους  τοµείς να διαδρα µατίσει  ζωτικό  ρόλο  κατά  την
αντιµετώπιση  των τεχνολογικών , οικονο µικών  ή κοινωνικών  προκλήσεων . Στο σηµείο αυτό ,
οι ευρωπαϊκές  τεχνολογικές  πλατφόρ µες θα αποτελέσουν  τον µηχανισ µό που θα οδηγήσει
στην  τόνωση  αποτελεσ µατικών  µορφών  δηµόσιων -ιδιωτικών  σχέσεων  συνεργασίας , µε τη
συµµετοχή  των δηµόσιων  ερευνών , της βιοµηχανίας , των χρηµατοπιστωτικών  ιδρυµάτων ,
των χρηστών , των ρυθµιστικών  αρχών  και των φορέων  διαµόρφωσης  της πολιτικής , ανάλογα
µε το τι κρίνεται  αναγκαίο , µε αποτέλεσ µα από τις ενέργειες  αυτές  να προέλθει  η ώθηση  για
την κινητοποίηση  των προσπαθειών  έρευνας  και καινοτο µίας και για τη διευκόλυνση  της
ανάδειξης  των "ηγετικών  αγορών " ("lead markets")12 στην  Ευρώπη .
Οι τεχνολογικές  πλατφόρ µες θα αποτελούν  κατά  βάση  εκείνους  τους µηχανισ µούς στους
οποίους  θα διενεργείται  ο συγκερασ µός των ενεργειών  όλων  των ενδιαφερό µενων
πρωταγωνιστικών  φορέων  για τη διαµόρφωση  του µακροπρόθεσ µου οράµατος, θα
χαράσσεται  η συνεπής  και δυνα µική στρατηγική  για την επίτευξη  του οράµατος αυτού  και θα
καθοδηγείται  η εφαρ µογή του. Η ατζέντα  για τη στρατηγική  προσέγγιση  των ερευνών  θα
αποτελέσει  καίριο  µέρος της στρατηγικής  για τη βελτιστοποίηση  της συµβολής  των ερευνών
στη διαδικασία  αυτή . Με τις τεχνολογικές  πλατφόρ µες θα πρέπει  επίσης  να αντιµετωπιστούν
τόσο  οι τεχνικοί  και µη τεχνικοί  φραγ µοί όσο και οι απαιτού µενοι όροι για τη βέλτιστη
ανάπτυξη , την εξάπλωση  και χρήση  των τεχνολογιών , όπως  οι κανονιστικές  ρυθµίσεις , τα
πρότυπα , οι χρηµατοοικονο µικές πτυχές , η κοινωνική  αποδοχή , τα προσόντα  και οι ανάγκες
κατάρτισης , κ.λπ., µε συνυπολογισ µό των συναφών  κοινοτικών  πολιτικών .
Στοιχεία  των βέλτιστων  πρακτικών  µπορούν  να αντληθούν  από τις τρέχουσες  πρωτοβουλίες
σε τοµείς όπως  η αεροναυπηγική  και οι σιδηροδρο µικές µεταφορές  που συναπαρτίζουν  στην
ουσία  την πρώτη  οµάδα για τις ευρωπαϊκές  τεχνολογικές  πλατφόρ µες. Η Επιτροπή  σχεδιάζει
να συγκροτήσει  από κοινού  µε τους βασικούς  πρωταγωνιστικούς  φορείς  πρόσθετες
ευρωπαϊκές  τεχνολογικές  πλατφόρ µες σε θεµατικούς  τοµείς καίριας  σηµασίας  όπως  η
γονιδιω µατική  των φυτών , οι χερσαίες  και οι θαλάσσιες  µεταφορές , το υδρογόνο , οι
φωτοβολταϊκές  διατάξεις , οι θεµατικοί  τοµείς των νανοτεχνολογιών  και των τεχνολογιών  των
πληροφοριών  και της επικοινωνίας  και η τεχνολογία  στους  τοµείς σιδήρου  και χάλυβα .
Νέες  δράσεις
/g252 ∆ηµιουργία  των ευρωπαϊκών  τεχνολογικών  πλατφορ µών για ορισµένες τεχνολογίες
καίριας  σηµασίας , µε βάση  τα κριτήρια  και τη µεθοδολογία  που υποδεικνύονται  στο
έγγραφο  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  που προσαρτάται  στην  παρούσα  ανακοίνωση
(Εφαρ µογή: βασικοί  πρωταγωνιστικοί  φορείς , µε την υποστήριξη  της Επιτροπής · 2003).
                                                
12Βλ. την ανακοίνωση  της Επιτροπής  µε τίτλο  "Πολιτική  για την καινοτο µία: επικαιροποίηση  της
προσέγγισης  της Ένωσης  µε βάση  τη στρατηγική  της Λισαβώνας ", όπου  προηγου µένως , στην  οποία
µπορείτε  να ανατρέξετε  για την ανάλυση  των "ηγετικών  αγορών ".
123.3. Παροχή  σε όλες τις περιφέρειες  της δυνατότητας  να αποκο µίσουν  ευεργετικούς
καρπούς  από τις αυξη µένες επενδύσεις  έρευνας
Οι περιφέρειες  ενθαρρύνθηκαν  να αναπτύξουν  τις δικές  τους στρατηγικές  καινοτο µίας,
συµπεριλα µβανο µένων  των πτυχών  της έρευνας , µε αφορ µή ορισµένες παλαιότερες  και
τρέχουσες  πρωτοβουλίες . Οι πρωτοβουλίες  αυτές  έχουν  ήδη αποδείξει  πόσο  πολύτι µες είναι
για να ενισχυθεί  η ευαισθητοποίηση  των περιφερειών  για τη σηµασία που έχουν  η έρευνα  και
η καινοτο µία13 και για να υποβοηθηθούν  αυτές  να χαράξουν  τις πολιτικές  πλαισίωσης . Ο
στόχος  του 3% αποτελεί  ωστόσο  τον κινητήριο  µοχλό  για πολλές  νέες εξελίξεις  της πολιτικής
σε ευρωπαϊκή  και εθνική  κλίµακα, που είναι  ανάγκη  να αντανακλώνται  στις
επικαιροποιη µένες και διευρυ µένες περιφερειακές  στρατηγικές . Οι χώρες  που θα ενταχθούν
αλλά  και οι υποψήφιες  χώρες  έχουν  εξάλλου  ιδιαίτερες  ανάγκες , σε ό,τι αφορά  για
παράδειγ µα τις υποδο µές (οι οποίες  υπάρχουν  ήδη σε µεγάλο  βαθµό στα σηµερινά  κράτη
µέλη), οι οποίες  πρέπει  να λαµβάνονται  υπόψη  κατά  τη διαµόρφωση  των δικών  τους
περιφερειακών  στρατηγικών .
Νέες  δράσεις
/g252 Καθορισ µός της πλατφόρ µας αµοιβαίας  µάθησης  για να υποβοηθηθούν  οι περιφέρειες
κατά  την περαιτέρω  ανάπτυξη  των στρατηγικών  τους έρευνας , συνεκτι µώντας  την
ιδιαίτερη  κατάσταση  και ανάγκες  τους. Βασιζό µενη στις τρέχουσες  ανάγκες , η πλατφόρ µα
θα υποστηρίζεται  ιδίως  από την ανάπτυξη  της τυπολογίας  των συγκεκρι µένων
περιφερειών , της µεθοδολογίας  για τη συγκριτική  αξιολόγηση  των περιφερειακών
επιδόσεων  και από τις ειδικές  δράσεις  για την προώθηση  της χρήσης  της προοπτικής
επιστή µης και τεχνολογίας  σε περιφερειακό  επίπεδο  (Εφαρ µογή: διαδικασία  υλοποίησης  µε
τις περιφέρειες  µε την υποστήριξη  της Επιτροπής · 2004).
3.4. Επιλογή  του κατάλληλου  συνδυασ µού µέσων  πολιτικής
Οι επιχειρήσεις  θα επενδύουν  µεγαλύτερα  ποσά  στην  έρευνα  µόνο στο βαθµό που είναι  σε
θέση  να αντλήσουν  συγκεκρι µένα εµπορικά  ευεργετικά  οφέλη  από τα αποτελέσ µατά τους.
Πρέπει  να έχουν  πρόσβαση  σε επαρκή  προσφορά  ανθρώπινων  πόρων  ποιότητας  και σε
βάσεις  δηµόσιας  έρευνας  που είναι  ισχυρότερες  και αντιδρούν  καλύτερα . Η παροχή
αυξη µένης και αποτελεσ µατικότερης  δηµόσιας  στήριξης  είναι  απαραίτητη  και πρέπει  να
πλαισιώνεται  από ένα ευνοϊκότερο  πλαίσιο  συνθηκών , όπως  από τα κατάλληλα  συστή µατα
δικαιω µάτων  πνευ µατικής  ιδιοκτησίας , ένα ανταγωνιστικό  πλαίσιο  που διαθέτει  κανονιστικές
διατάξεις  φιλικές  για την έρευνα  και την καινοτο µία και συναφείς  κανόνες  ανταγωνισ µού,
από χρηµαταγορές  που παρέχουν  τη σχετική  υποστήριξη  και από ένα ευνοϊκό  φορολογικό
πλαίσιο .
Οι πρόσφατες  ανακοινώσεις  της Επιτροπής  για τη βιοµηχανική  πολιτική , την
επιχειρη µατικότητα  και την πολιτική  της καινοτο µίας14 ολοκληρώνουν  το τρέχον  πρόγρα µµα
δράσης , υποδεικνύοντας  την οδό που θα οδηγήσει  προς  ένα ανταγωνιστικότερο
επιχειρη µατικό  κλάδο  που θα είναι  διατεθει µένος να προβαίνει  σε επενδύσεις  και να αντλεί
τους ευεργετικούς  καρπούς  των ερευνών .
                                                
13Βλ. συνη µµένο έγγραφο  εργασίας  των υπηρεσιών  της Επιτροπής .
14Βλ. προηγού µενη υποση µείωση .
13Όπως  επιση µαινόταν  στην  πρόσφατη  έκθεση  προς  την Επιτροπή15, "η κλίµακα των
διαρθρωτικών  αλλαγών  που είναι  αναγκαίες  για να µεταµορφωθεί  η ΕΕ σε µια οικονο µία
έντασης  ερευνών , υψηλής  τεχνολογίας , και γνωσιοκεντρικής  µορφής  αποδεικνύουν  πόσο
απίθανο  είναι  να επαρκέσει  η εφαρ µογή οιασδήποτε  ξεχωριστής  λύσης , σε µεµονωµένη
βάση ". Για να τονωθεί  η ενίσχυση  των ιδιωτικών  επενδύσεων  στους  τοµείς της έρευνας  και
της καινοτο µίας είναι  σαφές  ότι θα χρειαστεί  η αυστηρότερη  κινητοποίηση  και συντονισ µός
ευρύτερου  φάσµατος πολιτικών  και λειτουργικών  µηχανισ µών απ’ό,τι µέχρι τώρα . Με τον
ευρύτερο  συνδυασ µό µέσων  πολιτικής  που επιβάλλεται  θα βελτιστοποιηθεί  η χρήση  των
διαφόρων  µηχανισ µών παροχής  χρηµατοοικονο µικής στήριξης  και θα γίνει ο συγκερασ µός
τους µε τα µέτρα που θα οδηγήσουν  στη βελτίωση  του πλαισίου  των συνθηκών . Η χάραξη
και η υλοποίηση  του κατάλληλου  συνδυασ µού µέσων  πολιτικής  στο επίπεδο  της ΕΕ, αλλά
και σε εθνικό  και περιφερειακό  επίπεδο  αποτελεί  κατά  συνέπεια  βασική  πρόκληση  για τις
δηµόσιες  αρχές . Ο καλύτερος  δυνατός  σχεδιασ µός του προαναφερό µενου συνδυασ µού αυτών
των µέσων  πολιτικής  εξαρτάται  από τα ιδιάζοντα  ισχυρά  και αδύνα µα σηµεία των εθνικών  ή
περιφερειακών  συστη µάτων  έρευνας  και καινοτο µίας, αλλά  εξαρτάται  επίσης  και από τον
συνυπολογισ µό των ιδιαίτερων  προβλη µάτων  για κάθε  κλάδο , όπου  αυτό  κρίνεται  αναγκαίο .
Για να επιτευχθεί  ο στόχος  αυτός  θα χρειαστεί  ο αποτελεσ µατικότερος  συντονισ µός ανάµεσα
στις διάφορες  ενδιαφερό µενες διευθύνσεις  ή υπουργεία .
Η δράση  που ακολουθεί  έχει συνεπώς  καίρια  σηµασία για την ουσιαστική  ανάπτυξη  των
εθνικών  πολιτικών  υποστήριξης  των ενεργειών  έρευνας  και καινοτο µίας. Η Επιτροπή
εφαρ µόζει την προσέγγιση  αυτή  κατά  την χάραξη  των δικών  της πολιτικών  και θα
υποστηρίξει  τα κράτη  µέλη που την εφαρ µόζουν  µέσω της ανοικτής  µεθόδου  συντονισ µού.
Νέες  δράσεις
/g252 Βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  των δηµόσιων  δράσεων  για την προώθηση  της
έρευνας  και της καινοτο µίας καθορίζοντας  τον συνδυασ µό των πολιτικών  που θα
χρησι µοποιούν  µε συνεπή  τρόπο  τα διάφορα  µέσα της πολιτικής  και αναπτύσσοντας
την αλληλεπίδραση  µε τις πολιτικές  που εφαρ µόζονται  από άλλες  χώρες  και σε
ευρωπαϊκή  κλίµακα, ιδίως  στη βάση  του επιµερισµού των πληροφοριών  και της
άντλησης  των διδαγ µάτων  µέσω της ανοικτής  διαδικασίας  του συντονισ µού (Εφαρ µογή: σε
όλα τα επίπεδα , µε υποστήριξη  από την Επιτροπή  για την ανοικτή  διαδικασία  του
συντονισ µού).
4. ΒΕΛΤΙΩΣΗ  ΤΗΣ  ∆ΗΜΟΣΙΑΣ  ΣΤΗΡΙΞΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΗΝ  ΕΡΕΥΝΑ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ
Όπως  απέδειξαν  χωρίς  καµία αµφιβολία  οι αντιδράσεις  της βιοµηχανίας  στην  ανακοίνωση  µε
τίτλο  "Περισσότερη  έρευνα  για την Ευρώπη "16, οι κύριοι  παράγοντες  που λαµβάνουν  υπόψη
τους οι επιχειρήσεις  τη στιγµή που καταλήγουν  στις αποφάσεις  τους εάν και που θα
επενδύσουν  στην  έρευνα  είναι  η διαθεσι µότητα  ερευνητών  και ερευνητικού  προσωπικού  σε
µεγάλους  αριθµούς και άριστη  ποιότητα , η ύπαρξη  ζωντανών  βάσεων  δηµόσιας  έρευνας
παγκόσ µιου επιπέδου , η παροχή  βελτιω µένων  δηµόσιων  οικονο µικών  κινήτρων  και η ύπαρξη
ενός πολύ  ευνοϊκότερου  πλαισίου  κανονιστικών  ρυθµίσεων . Στο κεφάλαιο  αυτό  εστιάζεται  η
προσοχή  στην  ανάγκη  επέκτασης  και βελτίωσης  των ανθρώπινων  πόρων , ενίσχυσης  των
βάσεων  της δηµόσιας  έρευνας  και αύξησης  της αποτελεσ µατικότητας  των διαφόρων
µηχανισ µών δηµόσιας  χρηµατοδότησης .
                                                
15Έκθεση  προς  την Επιτροπή  από την ανεξάρτητη  οµάδα εµπειρογνω µόνων  µε τίτλο  "Ενίσχυση  της
έντασης  Ε&Α της ΕΕ: βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  του συνδυασ µού των µηχανισ µών δηµόσιας
στήριξης  για την έρευνα  και ανάπτυξη  του ιδιωτικού  τοµέα", Απρίλιος  2003.
16Βλ. προηγού µενη υποση µείωση .
144.1. Ανθρώπινοι  πόροι
Για την επίτευξη  του στόχου  που καθορίστηκε  να αυξηθούν  οι επενδύσεις  έρευνας  έως το
έτος 2010 η Ευρώπη  θα χρειαστεί  περισσότερους  και κατάλληλα  καταρτισ µένους  ερευνητές .
Με την αύξηση  των επενδύσεων  έρευνας  θα ενισχυθεί  η ζήτηση  για ερευνητές : για να
επιτευχθεί  ο στόχος17 υπολογίζεται  ότι θα χρειαστεί  πρόσθετο  ερευνητικό  προσωπικό  περίπου
1,2 εκατο µµυρίων , συµπεριλα µβανο µένων  700.000 επιπλέον  ερευνητών , εκτός  από την
αναµενόµενη αντικατάσταση  του υπερήλικου  εργατικού  δυνα µικού στον  χώρο  της έρευνας .
Πρέπει  επίσης  να ληφθεί  υπόψη  ότι η αύξηση  αυτή  θα πρέπει  να ανταπεξέλθει  στη
γενικότερη  δηµογραφική  πίεση18, στη στασι µότητα  του αριθµού των φοιτητών  που
εγγράφονται  σε ορισµένους  επιστη µονικούς  κλάδους  και στο διεθνή  ανταγωνισ µό για την
προσέλκυση  εργαζό µενων  µε υψηλά  προσόντα . Συνεπώς , η προσαρ µογή των ανθρώπινων
πόρων  στις προβλεπό µενες ανάγκες  έρευνας  και καινοτο µίας συνεπάγεται  την καταβολή
συνδυασ µένων  και εντονότερων  προσπαθειών  από όλους  τους πρωταγωνιστικούς
παράγοντες , µε απώτερο  σκοπό : την προσέλκυση  επαρκούς  αριθµού ερευνητών  παγκόσ µιου
επιπέδου  στην  Ευρώπη · την απόκτηση  από τις έρευνες  µεγαλύτερης  ελκυστικότητας  για
διάφορες  κατηγορίες  του πληθυσ µού και ιδίως  για τις γυναίκες19· τη µείωση  των απωλειών
στις διάφορες  φάσεις  της εκπαίδευσης  και κατά  τη διάρκεια  της ερευνητικής  σταδιοδρο µίας,
συµπεριλα µβανο µένων  των απωλειών  στη φάση  της κορυφαίας  πείρας . Αυτό  συνεπάγεται
την επίλυση  των συναφών  µε την έρευνα  προβλη µάτων  σε ορισµένες πολιτικές  και ιδίως  σε
ό,τι αφορά  την αγορά  εργασίας , την απασχόληση , την εκπαίδευση  και κατάρτιση  και τις
πολιτικές  που σχετίζονται  µε τη µετανάστευση . Μολονότι  είναι  προτι µητέα η εφαρ µογή
µέτρων  γενικού  χαρακτήρα , όπου  αυτό  είναι  δυνατό , η κλίµακα και η κατεπείγουσα  φύση  της
πρόκλησης  σε συνάρτηση  µε τις ανάγκες  των ερευνητών  επιβάλλουν  τη διερεύνηση
προσωρινών  ειδικών  µέτρων .
Η ενίσχυση  των ανθρώπινων  πόρων  στο χώρο  της έρευνας  συνεπάγεται  ως εκ τούτου  το
συνδυασ µό των πρωτοβουλιών  που αναλα µβάνονται  σε εθνικό , περιφερειακό  και κοινοτικό
επίπεδο , µε στόχο :
– την προσέλκυση  µεγαλύτερου  αριθµού σπουδαστών  στην  έρευνα , ιδίως  µε την ενίσχυση
των οικονο µικών  κινήτρων , των πρωτοβουλιών  στους  χώρους  της επιστή µης και της
κοινωνίας  και µε τη διευκόλυνση  της κινητικότητας  των φοιτητών ·
– µε την προσέλκυση  διεθνών  ερευνητών  στην  Ευρώπη  και µε την τόνωση  της
κινητικότητας  µεταξύ  ακαδη µαϊκής  κοινότητας  και βιοµηχανίας ·
– την παρα µονή των ερευνητών  στο επάγγελ µα και τον ευρωπαϊκό  χώρο  έρευνας ,
διανοίγοντας  ευνοϊκές  προοπτικές  εξέλιξης  της σταδιοδρο µίας τους και διαµορφώνοντας
θετική  εικόνα  για το επάγγελ µα του ερευνητή .
                                                
17Προσ µετρώ µενος σε άτοµα. Πρόκειται  για τάξεις  µεγέθους , καθώς  τα ακριβή  αποτελέσ µατα αποτελούν
συνάρτηση  των επιλεγό µενων  υποθετικών  σεναρίων . Στα κράτη  µέλη και τις χώρες  που θα ενταχθούν
υπήρχαν  το 2000 περίπου  1,6 εκατο µµύρια ερευνητές .
18Ο ενεργός  πληθυσ µός αναµένεται  ότι θα µειωθεί  κατά  9 εκατο µµύρια έως το έτος 2010.
19Το δυνα µικό αύξησης  του αριθµού των γυναικών  ερευνητών  είναι  τεράστιο , µιας και η αναλογία  των
γυναικών  που απασχολούνται  ως ερευνήτριες  στο δηµόσιο και τον ιδιωτικό  τοµέα ανέρχεται  σε 31%
και 15%, αντιστοίχως .
15Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Εφαρ µογή της στρατηγικής  για την κινητικότητα  στον  Ευρωπαϊκό  Χώρο  Έρευνας , ιδίως  µε την
ανάληψη  πρωτοβουλιών  για την βελτίωση  της πρόσβασης  στις αγορές  εργασίας  της ευρωπαϊκής
έρευνας , όπως  για παράδειγ µα η εγκαινίαση  της εφαρ µογής των εργαλείων  ενηµέρωσης  για τους
ερευνητές , η πλήρης  εφαρ µογή του συντονισ µού των προγρα µµάτων  κοινωνικής  ασφάλισης ,
συµπεριλα µβανο µένης της βελτίωσης  των δυνατοτήτων  σύναψης  συµπληρω µατικών  συντάξεων
και της εφαρ µογής του ευρωπαϊκού  δελτίου  ασφάλισης  υγείας ·
/g252 Εφαρ µογή του προγρά µµατος δράσης  για την Επιστή µη και την Κοινωνία , ιδίως  των δράσεων  για
την ενσω µάτωση  της διάστασης  της ισότητας  των δυο φύλων  και για την εγκαινίαση  της
εφαρ µογής της πρωτοβουλίας  για την τόνωση  της διδασκαλίας  των επιστη µών και για τη
γεφύρωση  του χάσµατος µεταξύ  της επιστη µονικής  εκπαίδευσης  και της ενασχόλησης  µε το
επιστη µονικό  έργο.
Νέες  δράσεις
/g252 ∆ιαµόρφωση  των προτάσεων  για τη σταδιοδρο µία των ερευνητών , µε στόχο  τη
διευκόλυνση  του ανοίγ µατος των εθνικών  συστη µάτων  πρόσληψης , αξιολόγησης  και
περαιτέρω  εξέλιξης  της σταδιοδρο µίας των ερευνητών  σε ευρωπαϊκή  και διεθνή  κλίµακα,
συµπεριλα µβανο µένης της ανάγκης  καθιέρωσης  ειδικού  ρυθµιστικού  πλαισίου  (Εφαρ µογή:
ανακοίνωση  της Επιτροπής  το 2003, κράτη  µέλη)·
/g252 ∆ιερεύνηση  της δυνατότητας  θέσπισης  άλλων  ευρωπαϊκών  ή συντονισ µένων  µέτρων ,
µε στόχο  την ουσιαστική  ενίσχυση  των συνθηκών  για τους  ερευνητές  στην  ΕΕ, στο
πλαίσιο  της ανοικτής  διαδικασίας  συντονισ µού (Εφαρ µογή: Επιτροπή  και κράτη  µέλη, στις
αρχές  του 2003)·
/g252 Προσαρ µογή και υλοποίηση  των προτεινό µενων  προτάσεων  για την έκδοση
προγρά µµατος  δράσης  και οδηγίας  αναφορικά  µε τους  όρους  εισόδου  και παρα µονής
υπηκόων  τρίτων  χωρών  στην  ΕΕ για σκοπούς  έρευνας  (Εφαρ µογή: προτάσεις  της
Επιτροπής  κατά  το 2003).
4.2. Οι βάσεις  των δηµόσιων  ερευνών  και οι δεσµοί τους  µε τη βιοµηχανία
Οι δεσµοί ανάµεσα στη βιοµηχανία  και τη δηµόσια έρευνα  (είτε πραγ µατοποιούνται  από τα
πανεπιστή µια είτε από δηµόσιους  οργανισ µούς έρευνας ) µετεξελίσσονται  από την κυριαρχία
της "χορηγίας ", στο πλαίσιο  της οποίας  οι εταιρείες  χρηµατοδοτούσαν  τους δηµόσιους
ερευνητές  για την επίλυση  ειδικών  προβλη µάτων , προς  την κατεύθυνση  πιο δοµηµένων
µορφών  συνεργασίας , µε στόχο  τη διαρκή  και µακροπρόθεσ µη αλληλεπίδραση . Ενισχύεται  η
αντίληψη  ότι τα δηµόσια ερευνητικά  ιδρύµατα µπορεί  να αποτελέσουν  πολύτι µους
συνεταίρους  που διαθέτουν  τη συµπληρω µατική  πείρα , τις γνώσεις  και τους πόρους  που
συχνά  που δεν διαθέτει  η βιοµηχανική  κοινότητα . Η εταιρική  συνεργασία  αυτής  της µορφής
αποτελεί  ενδεχο µένως  ισχυρό  λειτουργικό  µηχανισ µό για να καταστούν  οι επενδύσεις  της
έρευνας  πολύ  ελκυστικότερες  για τις επιχειρήσεις , αποφέροντας  ταυτόχρονα  ευεργετικά
πλεονεκτή µατα για τις δηµόσιες  έρευνες .
Στην  Ευρώπη  παρα µένουµε ωστόσο  στις απαρχές  της διαδικασίας  αυτής . Πολλές  εταιρείες
αντιµετωπίζουν  ακόµη τις δηµόσιες  έρευνες  απλώς  ως πηγή  βασικών  γνώσεων  και
εφοδιασ µού µε καλά  καταρτισ µένους  σπουδαστές . Στις περιπτώσεις  που υφίσταται , η
διαδικασία  της σύναψης  εταιρικών  δεσµών δεν διαχειρίζεται  πάντοτε  µε τον κατάλληλο
τρόπο . Η συνολική  εικόνα  που κυριαρχεί  στην  Ευρώπη  είναι  ότι εξακολουθεί  να υπάρχει
χάσµα ανάµεσα στις αντίστοιχες  επιδόσεις  της ακαδη µαϊκής  έρευνας  και τις καινοτο µίες που
βασίζονται  στην  τεχνολογία .
16Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Οι πρωτοβουλίες  θα προκύψουν  από τις διαβουλεύσεις  µε επίκεντρο  την ανακοίνωση  της
Επιτροπής  που φέρει  τον τίτλο  "Ο ρόλος  των πανεπιστη µίων στην  Ευρώπη  της γνώσης ", ιδίως
σχετικά  µε τους τρόπους  καθιέρωσης  στενότερων  δεσµών συνεργασίας  µεταξύ  πανεπιστη µίων και
επιχειρήσεων .
Νέες  δράσεις
/g252 Συνέχιση  ή εγκαινίαση  των αναγκαίων  κανονιστικών  και διοικητικών  µεταρρυθ µίσεων
και των µέτρων  παροχής  υποστήριξης , για να δοθεί  στα δηµόσια  ερευνητικά
ιδρύ µατα η δυνατότητα  ανάπτυξης  αποτελεσ µατικότερων  δεσµών µε τη βιοµηχανία ,
και ιδίως  µε τις ΜΜΕ , διαφυλάσσοντας  ταυτόχρονα  τη δηµόσια αποστολή  τους που
καλούνται  να επιτελέσουν  για την εκπαίδευση  και τη θεµελιώδη  έρευνα . Στα ζητήµατα
που οφείλουν  να αντιµετωπιστούν  συµπεριλα µβάνονται  ιδίως  η συγκρότηση  φυτωρίων ,
επιστη µονικών  πάρκων , τα κεφάλαια  εκκίνησης  (seed funds) και οι νέες µορφές
δηµόσιων -ιδιωτικών  σχέσεων  συνεργασίας  και η αξιολόγηση  των επιδόσεων  των
ερευνητών  (Εφαρ µογή: κράτη  µέλη)·
/g252 Ενίσχυση  της συµµετοχής  της βιοµηχανίας  και των άλλων  πρωταγωνιστικών  φορέων
κατά  τη χάραξη  των προτεραιοτήτων  δηµόσιας  έρευνας  (Εφαρ µογή: σε όλα τα
επίπεδα )·
/g252 Ανάπτυξη  των κατευθυντηρίων  γραµµών που θα βοηθήσουν  τα κράτη  µέλη να
επανεξετάσουν  -και όπου  αυτό  κρίνεται  αναγκαίο  να αναπροσαρ µόσουν - τα εθνικά
τους  καθεστώτα  που διέπουν  τα θέµατα της ιδιοκτησίας , της παραχώρησης  αδειών
και της εκµετάλλευσης  των δικαιω µάτων  πνευ µατικής  ιδιοκτησίας , που είναι
απόρροια  των ερευνών  που χρηµατοδοτούνται  από δηµόσιους  πόρους , µε στόχο  την
προώθηση  της µεταφοράς  τεχνολογίας  προς  τη βιοµηχανία  και την άντληση
συµπληρω µατικών  ευεργετικών  καρπών  (spin-off) (Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινού  µε τα
κράτη  µέλη· 2004)·
/g252 ∆ιαµόρφωση  των ευρωπαϊκών  κατευθυντηρίων  γραµµών για τη διαχείριση  και
εκµετάλλευση  των δικαιω µάτων  πνευ µατικής  ιδιοκτησίας  στα δηµόσια  ερευνητικά
ιδρύ µατα και τις δηµόσιες -ιδιωτικές  εταιρικές  σχέσεις  συνεργασίας . Οι εν λόγω
κατευθυντήριες  γραµµές θα βοηθήσουν  τα δηµόσια ερευνητικά  ιδρύµατα να αναπτύξουν
και να επιβάλουν  σε προαιρετική  βάση , τους καταστατικούς  χάρτες  στους  οποίους  θα
καθορίζονται  οι βασικές  εφαρ µοστέες  αρχές  αναφορικά  π.χ. µε την ιδιοκτησία  και την
παραχώρηση  αδειών  εκµετάλλευσης  για τα αποτελέσ µατα των ερευνών , τον επιµερισµό
των εσόδων , κ.λπ. (Εφαρ µογή: Επιτροπή  σε συνεργασία  µε τους πρωταγωνιστικούς  φορείς ·
2004).
4.3. Βελτίωση  του συνδυασ µού των δηµόσιων  χρηµατοδοτικών  µέσων  και της
αποτελεσ µατικότητάς  τους
Η ενίσχυση  της δηµόσιας  υποστήριξης  που παρέχεται  στην  έρευνα  και την καινοτο µία
συµβαδίζει  απολύτως  µε την βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητάς  της, ιδίως  στο θέµα της
ισχυρότερης  επίδρασης  που έχει για τις ιδιωτικές  επενδύσεις . Υπάρχουν  περιθώρια
αποτελεσ µατικότερης  χρήσης  των διαφόρων  µέσων  δηµόσιας  χρηµατοδότησης , σε
µεµονωµένη ή συνδυασ µένη βάση : τα άµεσα µέτρα, τα φορολογικά  κίνητρα , τα προγρά µµατα
χορήγησης  εγγυήσεων  και η υποστήριξη  που παρέχεται  στα κεφάλαια  επιχειρη µατικού
κινδύνου . Ο συνδυασ µός των µέσων  είναι  αναγκαίος , εφόσον  κανένα  µέσο δεν είναι  σε θέση
17να ικανοποιήσει  απόλυτα  τις ανάγκες  όλων  των κλάδων  της βιοµηχανίας . Τα άµεσα µέτρα
και τα φορολογικά  κίνητρα  µπορεί  να χρησι µοποιούνται  από τις µεγάλες  επιχειρήσεις , αλλά
εξίσου  και από τις ΜΜΕ , ενώ τα προγρά µµατα παροχής  εγγυήσεων  και στήριξης  των
κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου  αφορούν  κατά  κύριο  λόγο  τις ΜΜΕ .
Τα µέσα δηµόσιας  χρηµατοδότησης  πρέπει  να αναπτυχθούν  και να χρησι µοποιούνται  µε τον
απαιτού µενο σεβασ µό των κανόνων  του ανταγωνισ µού και ιδίως  του άρθρου  87 της
συνθήκης  (ΕΚ), αλλά  και επιδεικνύοντας , στην  περίπτωση  των φορολογικών  µέτρων , τον
δέοντα  σεβασ µό για τις δεσµεύσεις  που έχουν  αναλάβει  τα κράτη  µέλη στο χώρο  της
φορολογίας  της ΕΕ ιδίως  σε συνάρτηση  µε τον κώδικα  συµπεριφοράς  για τη φορολογία  των
επιχειρήσεων .
4.3.1.  Συνδυασ µός χρηµατοδοτικών  µέσων
Το κύριο  πρόβλη µα σε πανευρωπαϊκή  κλίµακα είναι  η ενίσχυση  του αντίστοιχου  ρόλου  που
διαδρα µατίζουν  τα κύρια  χρηµατοδοτικά  µέσα και της συµπληρω µατικότητάς  τους προς
υποστήριξη  της έρευνας  και της καινοτο µίας: πρόκειται  για το 6ο Πρόγρα µµα-πλαίσιο
έρευνας  (6ο ΠΠ), τα ∆ιαρθρωτικά  Ταµεία, το Eureka και τα χρηµατοδοτικά  µέσα του οµίλου
της ΕΤΕ20. Πρέπει  επίσης  να διερευνηθεί  η δυνατότητα  να διοχετευθεί  ένα µέρος των
παρε µβάσεων  της Ευρωπαϊκής  Τράπεζας  Ανασυγκρότησης  και Ανάπτυξης  (ΕΤΑΑ ) στις
χώρες  που θα ενταχθούν  και τις υποψήφιες  χώρες , προς  υποστήριξη  των βιοµηχανικών
επενδύσεων  στην  έρευνα  και την καινοτο µία. Τα κράτη  µέλη πρέπει  επίσης  να επιδιώξουν  τη
βελτιστοποίηση  του συνδυασ µού των µέσων  τους, λαµβάνοντας  υπόψη  τα χαρακτηριστικά
στοιχεία  των καθεστώτων  έρευνας  και καινοτο µίας τους, αλλά  και τις εµπειρίες  που
αποκο µίστηκαν  σε άλλες  χώρες  και τις εξελίξεις  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο .
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Περαιτέρω  ανάπτυξη  της συµπληρω µατικότητας  και του συγκερασ µού των ενεργειών  µεταξύ  των
ευρωπαϊκών  χρηµατοδοτικών  µέσων : Έκτο  πρόγρα µµα πλαίσιο  έρευνας , ∆ιαρθρωτικά  Ταµεία,
ΕΤΕ/ΕΤαΕ  και Eureka (κοινές  οµάδες εργασίας )·
/g252 Αποτελεσ µατική  εφαρ µογή του Έκτου  προγρά µµατος πλαισίου  έρευνας , ιδίως  για την προώθηση
της αριστείας  και της ενοποίησης  των πόρων , αλλά  και της συνεργασίας  µεταξύ  των εθνικών
προγρα µµάτων  (πρόγρα µµα ERA-Net)·
/g252 Ενδιά µεση επανεξέταση  των µηχανισ µών των ∆ιαρθρωτικών  Ταµείων, τονίζοντας  τα ενδεχό µενα
ευεργετικά  οφέλη  για τις περιφέρειες  από την ανάληψη  δράσεων  στο πλαίσιο  της προτεραιότητας
που δίνεται  στην  έρευνα  και την καινοτο µία·
/g252 Εγκαινίαση  της πρωτοβουλίας  "καινοτο µία 2010" του οµίλου της ΕΤΕ, που αποτελεί  έµπρακτη
παρακολούθηση  της πρωτοβουλίας  καινοτο µία 2000, µε διάθεση  αυξη µένων  µέσων  (επενδυτικός
στόχος  20 δισεκατο µµύρια € κατά  το χρονικό  διάστη µα 2003-2006) και µε βελτίωση  των
µηχανισ µών πραγ µατοποίησης  επενδύσεων  στις δραστηριότητες  έρευνας  και καινοτο µίας.
                                                
20Συµπεριλα µβάνεται  η Ευρωπαϊκή  Τράπεζα  Επενδύσεων  (ΕΤΕ), η οποία  θέτει  σε εφαρ µογή µέσα
δανειοδότησης  και το Ευρωπαϊκό  Ταµείο Επενδύσεων  (ΕΤαΕ ), το οποίο  διαχειρίζεται  µέσα χορήγησης
κεφαλαίων  και εγγυήσεων .
18Νέες  δράσεις
/g252 Ανάδειξη  των προτεραιοτήτων  έρευνας  και καινοτο µίας σε βασικό  άξονα  των
∆ιαρθρωτικών  Ταµείων  µετά το 2006  (Εφαρ µογή: Επιτροπή , 3η έκθεση  Συνοχής · 2003)·
/g252 Βελτίωση  της χρηµατοδότησης  των έργων  συνεργασίας  στο πλαίσιο  των EUREKA  µε
την εξέταση  των πιθανών  εναλλακτικών  λύσεων  και ιδίως  των µεθόδων  που θα οδηγήσουν
στον  συγχρονισ µό της παρεχό µενης εθνικής  υποστήριξης21 ή στη συγκρότηση  ενός κοινού
προγρά µµατος χρηµατοδότησης  (Εφαρ µογή: κράτη  µέλη Eureka)·
/g252 Βελτιστοποίηση  του συνδυασ µού των χρηµατοδοτικών  µέσων , λαµβάνοντας  υπόψη  τις
ανάγκες  των διαφορετικών  κλάδων  της βιοµηχανίας  και τις εξελίξεις  σε άλλες  χώρες  και
σε πανευρωπαϊκή  κλίµακα (Εφαρ µογή: κράτη  µέλη)·
/g252 Ανάπτυξη  της συνεργασίας  ανάµεσα στο Έκτο  πρόγρα µµα πλαίσιο  έρευνας  και την
Ευρωπαϊκή  Τράπεζα  Ανασυγκρότησης  και Ανάπτυξης , µε βάση  το υπόδειγ µα της
επιτυχούς  συνεργασίας  που είχε καθιερωθεί  µε τον όµιλο της ΕΤΕ (Εφαρ µογή: Επιτροπή
και ΕΤΑΑ · έναρξη  το 2003).
4.3.2.  Άµεσα µέτρα µε προορισ µό την έρευνα  και την καινοτο µία
Η άµεση χρηµατοδότηση , που γίνεται  συνήθως  µε τη µορφή  των επιχορηγήσεων22,
εξακολουθεί  να αποτελεί  την προτι µώµενη µορφή  δηµόσιας  στήριξης  των επιχειρη µατικών
ερευνών  στις περισσότερες  χώρες . Με τις επιχορηγήσεις  παρέχεται  στις δηµόσιες  αρχές  η
δυνατότητα  να εστιάζουν  µε άψογο  τρόπο  τις προσπάθειές  τους σε ειδικές  τεχνολογίες  ή
επιστη µονικούς  τοµείς, ξεπερνώντας  την κυκλική  ή κλαδική  επιβράδυνση . Είναι  επίσης  σε
θέση  να επηρεάσουν  τη στάση  των αποδεκτών , µέσω των όρων  που προσαρτώνται  στα µέτρα
αυτά , όπως  για παράδειγ µα, µε στόχο  την ενθάρρυνση  της ανάπτυξης  εταιρικών  µορφών
συνεργασίας  και τη µεταφορά  τεχνολογίας .
Στα σηµαντικά  ζητήµατα συγκαταλέγεται  ο τρόπος  µε τον οποίο  προωθείται  η δηµιουργία
του καίριου  όγκου  ερευνών  σε τοµείς πρωταρχικής  σηµασίας , καθώς  οι εθνικές  δυνατότητες
αποδεικνύονται  σε ολοένα  και αυξανό µενο βαθµό ανεπαρκείς  για τη συγκρότηση  πόλων
αριστείας  παγκοσ µίας κλάσεως . Ο τρόπος  µε τον οποίο  θα διασφαλιστεί  η συµµετοχή  των
ΜΜΕ  έχει ζωτική  σηµασία για την αναζωογόνηση  των ικανοτήτων  πραγ µατοποίησης
καινοτο µιών για µεγάλα  τµήµατα της οικονο µίας και ο τρόπος  µε τον οποίο  εξασφαλίζεται  η
πλήρης  εκµετάλλευση  των αποτελεσ µάτων  των ερευνών  που χρηµατοδοτούνται  από
δηµόσιους  πόρους23.
Όπως  είχε υποδειχθεί  κατά  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  Κορυφής  τον Μάρτιο  του 2003,
συνεπεία  της ανακοίνωσης  της Επιτροπής  για τη βιοµηχανία  αµυντικού  εξοπλισ µού, η πιθανή
ευρωπαϊκή  πρωτοβουλία  για την ενσω µάτωση  των αµυντικών  ερευνών  θα ενισχύσει  επίσης
την αποτελεσ µατικότητα  των προσπαθειών  Ε&Α για την ευρωπαϊκή  άµυνα και θα οδηγήσει
σε αυξη µένη χρηµατοδότηση  των τεχνολογιών  αιχµής που εµφανίζουν  το ενδιαφέρον  της
διπλής  χρήσης .
                                                
21Επιχορηγήσεις , δάνεια  ή προγρά µµατα παροχής  εγγυήσεων .
22Οι επιδοτήσεις  ή τα δάνεια  µε όρους , µολονότι  χρησι µοποιούνται  λιγότερα  συχνά  από τις
επιχορηγήσεις , αποτελούν  επίσης  άµεσα µέτρα: η εξόφλησή  τους συνδέεται  µε την επιτυχία  ή αποτυχία
της εµπορικής  εκµετάλλευσης .
23Βλ. έκθεση  προς  την Επιτροπή  από την ανεξάρτητη  οµάδα εµπειρογνω µόνων  µε τίτλο  "Ενίσχυση  της
έντασης  Ε&Α της ΕΕ: βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  του συνδυασ µού των µηχανισ µών δηµόσιας
στήριξης  για την έρευνα  και ανάπτυξη  του ιδιωτικού  τοµέα", Απρίλιος  2003.
19Νέες  δράσεις
/g252 Κατάργηση  των κανόνων  και των πρακτικών  στο πλαίσιο  των εθνικών
προγρα µµάτων  που παρε µποδίζουν  την ευρωπαϊκή  συνεργασία  και τη µεταφορά
τεχνολογίας24, και αποδοχή  της χρηµατοδότησης  οργανώσεων  από άλλα  κράτη  µέλη,
όπου  αυτό  κρίνεται  αναγκαίο  (Εφαρ µογή: κράτη  µέλη· προτεινό µενος στόχος : 2005)·
/g252 Προσανατολισ µός περισσότερων  ερευνητικών  προγρα µµάτων  µε γνώµονα τη
συγκρότηση  πόλων  και δικτύων  αριστείας  ενθαρρύνοντας  την οµαδοποίηση  ή
ενοποίηση  των πόρων  σε περιφερειακή , εθνική  και ευρωπαϊκή  κλίµακα (Εφαρ µογή: σε όλα
τα επίπεδα )·
/g252 Ενίσχυση  του καινοτό µου αντίκτυπου  των προγρα µµάτων  Ε&Α µε την ενθάρρυνση
και υποστήριξη  των προσανατολιζό µενων  προς  την καινοτο µία δραστηριοτήτων  στα
ερευνητικά  προγρά µµατα (π.χ. διαχείριση  και διάδοση  των γνώσεων , δραστηριότητες
κατάρτισης , µέτρα υιοθέτησης  για τις ΜΜΕ ) (Εφαρ µογή: σε όλα τα επίπεδα )·
/g252 ∆ιερεύνηση  της δυνατότητας  καθορισ µού στόχων  για τη συµµετοχή  των ΜΜΕ  σε
εθνικά  προγρά µµατα, µε βάση  το µοντέλο  του στόχου  15% που καθορίζεται  στο κοινοτικό
πρόγρα µµα πλαίσιο  έρευνας  (Εφαρ µογή: κράτη  µέλη)·
/g252 Ανάπτυξη  της ευρωπαϊκής  ατζέντας  για τις προηγ µένες έρευνες  που συνδέονται  µε την
παγκόσ µια ασφάλεια  και εγκαινίαση  της προπαρασκευαστικής  δράσης  ενόψει  της
πιθανής  δηµιουργίας  της ευρωπαϊκής  υποδο µής ανάθεσης  συναφών  µε την ασφάλεια
ερευνών  κοινού  ενδιαφέροντος , συνεπεία  της ανακοίνωσης  της Επιτροπής  για τη
βιοµηχανία  αµυντικού  εξοπλισ µού και των συµπερασ µάτων  του Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου
αναφορικά  µε το θέµα (Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινού  µε τα κράτη  µέλη).
4.3.3.  Τα φορολογικά  µέτρα για την έρευνα
Τα φορολογικά  κίνητρα  χρησι µοποιούνται  σε αυξανό µενο βαθµό για την τόνωση  των
ερευνών  που πραγ µατοποιούν  οι επιχειρήσεις , καθώς  είναι  σε θέση  να υποστηρίξουν  µεγάλο
αριθµό εταιρειών , συµπεριλα µβανο µένων  των ΜΜΕ , παραχωρώντας  ταυτόχρονα  στις
επιχειρήσεις  το µέγιστο  περιθώριο  ανεξαρτησίας . Για να είναι  αποτελεσ µατικά , τα
φορολογικά  µέτρα έρευνας  πρέπει  να σχεδιαστούν  µε προσοχή  και να συντονιστούν  µε τα
άλλα  µέσα στήριξης  των ερευνών . Μολονότι  ο άριστος  σχεδιασ µός εξαρτάται  από το
ιδιαίτερο  πλαίσιο  για κάθε  χώρα , εξαρτώ µενος ιδίως  από το γενικότερο  εθνικό  φορολογικό
καθεστώς , υπάρχει  περιθώριο  αµοιβαίας  µάθησης . Για παράδειγ µα, όπως  προέκυψε  από την
πρόσφατη  ανασκόπηση  των φορολογικών  κινήτρων  για την έρευνα  που διεξάγεται  από
επιχειρήσεις25 τα προγρά µµατα µε βάση  τον όγκο , παρά  το γεγονός  ότι είναι  πιο δαπανηρά ,
µπορεί  να αποδειχθούν  αποτελεσ µατικότερα  από τα επαυξητικά  προγρά µµατα για την
τόνωση  των αυξη µένων  επενδύσεων  της έρευνας , ιδίως  στις χρονικές  περιόδου  καθοδικής
                                                
24Για παράδειγ µα κατάργηση  των περιορισ µών χρήσης  των αποτελεσ µάτων  σε άλλες  χώρες  και
υπεργολαβικής  ανάθεσης  έργων  σε αλλοδαπές  οργανώσεις . Επιπλέον , έστω  και όταν  δεν υπάρχουν
επίση µοι κανόνες  στο πλαίσιο  των εθνικών  προγρα µµάτων  που αποκλείουν  έργα  που συνεπάγονται  τη
συνεργασία  µε οργανώσεις  από άλλες  χώρες , η έλλειψη  κάποιας  ρητής  βεβαίωσης  που να εγγυάται  την
επιλεξι µότητα  των έργων  αυτών  αντιµετωπίζεται  συχνά  µε αρνητικό  πνεύ µα, λόγω  των παλαιότερων
πρακτικών  χορήγησης  των πόρων .
25Βλ. έκθεση  προς  την Επιτροπή  από την ανεξάρτητη  οµάδα εµπειρογνω µόνων  µε τίτλο  "Ενίσχυση  της
έντασης  Ε&Α της ΕΕ: βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  του συνδυασ µού των µηχανισ µών δηµόσιας
στήριξης  για την έρευνα  και ανάπτυξη  του ιδιωτικού  τοµέα", Απρίλιος  2003.
20πορείας  της οικονο µίας· προέκυψε  επίσης  ότι µεγάλη  σηµασία µπορεί  να έχει να καταστεί  το
φορολογικό  καθεστώς  ανεξάρτητο  από την κερδοφορία , προβλέποντας  την εφαρ µογή
διευκολύνσεων  µεταφοράς  σε προγενέστερες  ή µεταγενέστερες  χρήσεις  ή επιστροφής  σε
µετρητά , σε περίπτωση  που οι εταιρείες  εµφανίζουν  απώλειες · τέλος , επιση µαίνεται  ότι
καίρια  σηµασία έχει ο σαφής  καθορισ µός των επιλέξι µων δραστηριοτήτων  στις οποίες  θα
πρέπει  κατά  προτί µηση να συµπεριλα µβάνονται  οι έρευνες  που έχουν  ανατεθεί  σε εξωτερικές
επιχειρήσεις , αλλά  και οι δραστηριότητες  που διεκπεραιώνονται  στο πλαίσιο  της ίδιας  της
επιχείρησης .
Νέες  δράσεις
/g252 Ενθάρρυνση  της συντονισ µένης χρήσης  των φορολογικών  µέτρων  για την
αντιµετώπιση  προβλη µάτων  κοινού  ενδιαφέροντος  της ερευνητικής  πολιτικής , ιδίως
µε στόχο :
-την ενθάρρυνση  της σύστασης  και πρώι µης ανάπτυξης  εταιρειών  έντασης  
ερευνών ·
-τη διευκόλυνση  της συγκέντρωσης  πόρων  από νεοσύστατα  ή υφιστά µενα 
ιδρύ µατα που υποστηρίζουν  τις δραστηριότητες  Ε&Α στην  Ευρώπη ·
∆ιερεύνηση , επίσης , της προαναφερό µενης συντονισ µένης χρήσης  των φορολογικών
κινήτρων  για να ενισχυθεί  η ελκυστικότητα  των σταδιοδρο µιών στον  χώρο  της
έρευνας .
(Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινού  µε τα κράτη  µέλη, στο πλαίσιο  της ανοικτής  µεθόδου
συντονισ µού· έκθεση  προόδου  το 2004)·
/g252 Βελτίωση  των φορολογικών  µέτρων  για την έρευνα  µε βάση :
-τις επίση µες αξιολογήσεις , τα πορίσ µατα των οποίων  πρέπει  να ανακοινώνονται ·
-την αµοιβαία  µάθηση ·
-την εφαρ µογή των βασικών  αρχών  του ορθού  σχεδιασ µού, όπως  η απλότητα , το 
χαµηλό διοικητικό  κόστος  και η σταθερότητα ·
(Εφαρ µογή: κράτη  µέλη)·
/g252 Ανακοίνωση  των στοιχείων  για το δηµοσιονο µικό κόστος  των φορολογικών  µέτρων
(Εφαρ µογή: κράτη  µέλη).
4.3.4.  Υποστήριξη  των µηχανισ µών παροχής  εγγυήσεων  για την έρευνα  και την καινοτο µία
στις ΜΜΕ
Σκοπός  των προγρα µµάτων  παροχής  εγγυήσεων  είναι  ο επιµερισµός του κινδύνου  µεταξύ
των διαφόρων  πρωταγωνιστικών  φορέων . Τα προγρά µµατα ενδέχεται  να καλύπτουν  είτε τις
επενδύσεις  σε µετοχικό  κεφάλαιο  των κεφαλαίων  ή δανείων  επιχειρη µατικού  κινδύνου  και
είναι  απολύτως  κατάλληλα  για την υποστήριξη  της χρηµατοδότησης  των ΜΜΕ , µε έχοντας
έντονη  επίδραση  για τις ιδιωτικές  χρηµατοδοτήσεις . Οι εγγυήσεις  κεφαλαίου  µπορούν  να
χρησι µοποιούνται  προς  υποστήριξη  της σύστασης  και της αρχικής  ανάπτυξης  εταιρειών  που
βασίζονται  στη τεχνολογία , ενώ οι εγγυήσεις  των δανείων  εµφανίζονται  καταλληλότερες  για
τη χρηµατοδότηση  των ερευνών  ή των έργων  καινοτο µίας σε καθιερω µένες ΜΜΕ , που
εµφανίζουν  περιορισ µένο ποσοστό  κινδύνου .
Η δηµόσια στήριξη  που παρέχεται  στα προγρά µµατα αυτά  έχει ήδη προχωρήσει  σε
σηµαντικό  βαθµό, ιδίως  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο , µε πρωτοβουλία  του Ευρωπαϊκού  Ταµείου
Επενδύσεων  (ΕΤαΕ ), ο µηχανισ µός εγγυήσεων  υπέρ  των ΜΜΕ  του οποίου  απέφερε
ευεργετικά  οφέλη  σε περίπου  120.000 ΜΜΕ , από το 1998. Αυτή  η υποστήριξη  παρέχεται
συνήθως  µε επιµερισµό του κόστους  των εγγυήσεων  (συνεγγύηση ) ή µε τη χορήγηση
21αντισταθ µιστικών  οφελών . Ωστόσο , παρά  τη σαφώς  διακριβω µένη αποτυχία  της αγοράς  να
χρηµατοδοτήσει  την έρευνα  και την καινοτο µία, το δυνα µικό των προγρα µµάτων  παροχής
εγγυήσεων  προς  υποστήριξη  των ειδικών  δραστηριοτήτων  έρευνας  και καινοτο µίας φαίνεται
να είναι  σε πολύ  σηµαντικό  βαθµό ακόµα ανεκ µετάλλευτο  στα περισσότερα  κράτη  µέλη. Θα
πρέπει  επίσης  κατά  συνέπεια  να εξεταστεί  και να προωθηθεί  η βελτιω µένη χρήση  των
προγρα µµάτων  αυτών , στις περιπτώσεις  που αυτό  κρίνεται  αναγκαίο , συµπεριλα µβανο µένης
της προσφυγής  σε καινοτό µους µηχανισ µούς όπως  η ενσω µάτωση  των εγγυήσεων  σε
ευρύτερο  ολοκληρω µένο φάσµα παρεχό µενων  υπηρεσιών  και η κατοχύρωση  της ασφάλειας
των κοινοπρακτικών  δανείων  ("loan pools")26.
Νέες  δράσεις
/g252 Με βάση  τις εµπειρίες  σε ορισµένες χώρες , βελτίωση  της χρήσης  των µηχανισ µών
παροχής  εγγυήσεων  προς  βελτίωση  της πρόσβασης  στις χρηµατοδοτήσεις  δανείων
και κεφαλαίου  για τις δραστηριότητες  έρευνας  και καινοτο µίας στις ΜΜΕ
(Εφαρ µογή: σε όλα τα επίπεδα )·
/g252 ∆ιερεύνηση  του ενδεχό µενου ενίσχυσης  και επέκτασης  των µελλοντικών  καθεστώτων
παροχής  εγγυήσεων  που διαχειρίζεται  το ΕΤαΕ  από τους δικούς  του πόρους  ή µε βάση  την
ανατιθέ µενη κοινοτική  εντολή , προς  υποστήριξη  της ανάπτυξης  των εθνικών  και
περιφερειακών  προγρα µµάτων  παροχής  εγγυήσεων  για τη βελτίωση  της πρόσβασης
στις χρεωστικές  διευκολύνσεις  και ιδίως  για τη χρηµατοδότηση  των κεφαλαίων  για
την έρευνα  και την καινοτο µία στις ΜΜΕ  (Εφαρ µογή: όµιλος ΕΤΕ και Επιτροπή ).
4.3.5.  Υποστήριξη  των κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου  για τις ΜΜΕ  υψηλής  έντασης
ερευνών
Οι ΜΜΕ  ερευνητικής  έντασης  τείνουν  να εξαρτώνται  σε µεγαλύτερο  βαθµό από άλλες
επιχειρήσεις  από τα κεφάλαια  υψηλού  επιχειρη µατικού  κινδύνου  για την εγκαινίαση  της
λειτουργίας  τους και τη φάση  της αρχικής  τους ανάπτυξης , καθώς  οι δυνατότητες
αυτοχρη µατοδότησής  τους είναι  πολύ  περιορισ µένες σε σύγκριση  µε το µέγεθος  των αναγκών
τους πραγ µατοποίησης  επενδύσεων  έρευνας  και η πρόσβασή  τους στις πιστώσεις
περιορίζεται  από τον εξακριβω µένο κίνδυνο  σε συνάρτηση  µε τις αντίστοιχες  έρευνες . Η
δραµατική  υποχώρηση  των δραστηριοτήτων  επιχειρη µατικού  κεφαλαίου  από το 2000 και
µετά καθιστά  ιδιαίτερα  δυσχερές  το καθήκον  για τις νεοσύστατες  ΜΜΕ  υψηλής  έντασης
ερευνών  να µεγεθυνθούν  ή και µάλιστα  να επιβιώσουν  υπό τις τρέχουσες  συνθήκες .
Λαµβάνοντας  υπόψη  την αποτυχία  της αγοράς  να εξευρεθούν  επαρκείς  χρηµατοδοτικοί  πόροι
για τα κεφάλαια  εκκίνησης  (seed capital) και τα κεφάλαια  που απαιτούνται  για τις αρχικές
φάσεις  λειτουργίας , αλλά  και τους κυκλικούς  παράγοντες  που ήταν  η αιτία  του σηµερινού
των σηµερινών  χρηµατοδοτικών  ελλει µµάτων  κατά  τις µεταγενέστερες  φάσεις , εµφανίζεται
απόλυτα  δικαιολογη µένη η παροχή  δηµόσιας  στήριξης  για τα κεφάλαια  εκκίνησης  και τα
απαιτού µενα κεφάλαια  για τις αρχικές  φάσεις  λειτουργίας , καθώς  και για την παροχή
ευρύτερης , χρονικά  περιορισ µένης δηµόσιας  στήριξης  στις αγορές  κεφαλαίων
επιχειρη µατικού  κινδύνου27. Με τα δηµόσια αυτά  µέτρα πρέπει  επίσης  να αντιµετωπίζονται
τα προβλή µατα της ευαισθητοποίησης .
                                                
26Βλ. έκθεση  προς  την Επιτροπή  από την ανεξάρτητη  οµάδα εµπειρογνω µόνων  µε τίτλο  "Ενίσχυση  της
έντασης  Ε&Α της ΕΕ: βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  του συνδυασ µού των µηχανισ µών δηµόσιας
στήριξης  για την έρευνα  και ανάπτυξη  του ιδιωτικού  τοµέα: µηχανισ µοί παροχής  εγγυήσεων ",
Απρίλιος  2003.
27Βλ. έκθεση  προς  την Επιτροπή  από την ανεξάρτητη  οµάδα εµπειρογνω µόνων  µε τίτλο  "Ενίσχυση  της
έντασης  Ε&Α της ΕΕ: µέτρα για τα κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου ", Απρίλιος  2003.
22Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 ∆ραστηριότητες  διαδικτύωσης  για τα διαχειριστικά  στελέχη  των κεφαλαίων  επιχειρη µατικού
κινδύνου  και για τους ιδιώτες  επενδυτές , τους "καλούς  άγγελους " µιας επιχείρησης  (business
angels), που ενθαρρύνουν  την εµφάνιση  του διευρωπαϊκού  συντονισ µού των δραστηριοτήτων
επιχειρη µατικού  κεφαλαίου .
Νέες  δράσεις
/g252 Ενίσχυση  και διεύρυνση  των δραστηριοτήτων  επιχειρη µατικού  κεφαλαίου  του ΕΤΕ
µε στόχο  την καλύτερη  αντιµετώπιση  των επιτυχιών  της αγοράς  και των σηµερινών
ελλείψεων  κεφαλαίου  (στις φάσεις  συγκέντρωσης  των κεφαλαίων  εκκίνησης  και στις
πρώι µες φάσεις  λειτουργίας , συµπεριλα µβανο µένων  των φυτωρίων  και των ταµείων που
συγκροτούνται  από κοινού  από δίκτυα  πανεπιστη µίων και για περιορισ µένο χρονικό
διάστη µα για να καλυφθούν  οι ελλείψεις  κεφαλαίων  που θα προκύψουν  στις
µεταγενέστερες  φάσεις ) και για να επεκταθούν  οι υπηρεσίες  παροχής  συµβουλών  για
τη δηµιουργία  νέων  ταµείων  στους  δηµόσιους  οργανισ µούς έρευνας  (Εφαρ µογή: ΕΤαΕ
και Επιτροπή )·
/g252 Ενίσχυση  της ευαισθητοποίησης  από την πλευρά  των ΜΜΕ  υψηλής  έντασης  ερευνών
για την ορθή  χρήση  των κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου , ιδίως  µε την ανάληψη
δράσεων  σε περιφερειακό  επίπεδο , σύµφωνα  µε όσα ορίζονται  στον  οδηγό  της Επιτροπής
για τη χρηµατοδότηση  του επιχειρη µατικού  κεφαλαίου  (Εφαρ µογή: σε όλα τα επίπεδα ).
5. ΑΝΑΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  ΤΩΝ  ∆ΗΜΟΣΙΩΝ  ∆ΑΠΑΝΩΝ  ΠΡΟΣ  ΤΗΝ  ΕΡΕΥΝΑ  ΚΑΙ  ΤΗΝ
ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ
Η ενίσχυση  της ποιότητας  της παρεχό µενης δηµόσιας  στήριξης  για την έρευνα  θα συµβάλει
στην  σηµαντική  αύξηση  του επιπέδου  των ιδιωτικών  επενδύσεων . Ωστόσο , δεν είναι
επαρκής . Είναι  επίσης  αναγκαίο  να αυξηθεί  το ύψος  των δηµόσιων  επενδύσεων  προς
υποστήριξη  της έρευνας . Στα επιµέρους  χωρία  που ακολουθούν  στη συνέχεια  το στοιχείο
αυτό  εξετάζεται  υπό το πρίσµα του συµφώνου  σταθερότητας  και ανάπτυξης , αλλά  και µε
κριτήριο  της ευρύτερες  κατευθυντήριες  γραµµές της οικονο µικής πολιτικής , τους κανόνες  για
τις κρατικές  ενισχύσεις , τις δηµόσιες  προµήθειες  και τις δηµοσιονο µικές προοπτικές  για την
Ευρωπαϊκή  Ένωση .
5.1. Το σύµφωνο  σταθερότητας  και ανάπτυξης  και οι ευρύτερες  κατευθυντήριες
γραµµές της οικονο µικής πολιτικής
Στις πρόσφατες  προτάσεις  της Επιτροπής  για την ενίσχυση  του συντονισ µού των
δηµοσιονο µικών  πολιτικών28 επιβεβαιωνόταν  ότι η ποιότητα  των δηµοσίων  οικονο µικών , υπό
το πρίσµα της συµβολής  τους στα θέµατα της ανάπτυξης , αποτελεί  αναπόσπαστο  µέρος της
δηµοσιονο µικής εποπτείας  στο πλαίσιο  των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και σύγκλισης .
Αναφορικά  µε το σηµείο αυτό , η Επιτροπή  έχει επανειλη µµένα τονίσει  την ανάγκη  να
αναπροσανατολιστούν  οι δηµόσιες  δαπάνες  προς  την κατεύθυνση  των περισσότερο
παραγωγικών  επενδύσεων , ιδίως  προς  υποστήριξη  της έρευνας  και της καινοτο µίας, εφόσον
αποτελούν  την ωθητήρια  δύνα µη για την αυξη µένη ανάπτυξη  της οικονο µίας στο µέλλον . Για
να εξασφαλιστούν  η µακροοικονο µική σταθερότητα  και η µακροπρόθεσ µη βιωσι µότητα  των
                                                
28COM(2002) 668, 27 Νοεµβρίου  2002.
23δηµοσίων  οικονο µικών , αυτό  πρέπει  να συντελεστεί  στο πλαίσιο  του συµφώνου
σταθερότητας  και ανάπτυξης . Η αυξη µένη δηµόσια στήριξη  προς  την έρευνα  και την
καινοτο µία αποτελεί  µια από τις κατηγορίες  δαπανών  προς  υποστήριξη  των στόχων  της
Λισαβώνας , σε σχέση  µε τους οποίους  η Επιτροπή  κρίνει  ότι πρέπει  να επιτρέπονται  τα µικρά
και προσωρινά  δηµοσιονο µικά ελλεί µµατα, σε χώρες  οι οποίες  υπό διαφορετικές  συνθήκες  θα
εµφάνιζαν  θετικό  ή σχεδόν  θετικό  ισοζύγιο  προϋπολογισ µού. Η τρέχουσα  καθοδική  πορεία
της οικονο µίας επιβάλλει  σε πολύ  µεγαλύτερο  βαθµό να διασφαλιστεί  ότι οι δηµοσιονο µικές
πολιτικές  ευνοούν  επενδύσεις  που θα οδηγήσουν  σε υψηλότερους  ρυθµούς βιώσι µης
ανάπτυξης  στο µέλλον .
Εναρ µονιζό µενη µε την προσέγγιση  αυτή , η πρόταση  της Επιτροπής  για τις ευρύτερες
κατευθυντήριες  γραµµές της οικονο µικής πολιτικής  κατά  το χρονικό  διάστη µα 2003-2006
συνιστά  τον αναπροσανατολισ µό των δηµόσιων  δαπανών  προς  τις περισσότερο  παραγωγικές
επενδύσεις , ιδίως  στο χώρο  της έρευνας  και της καινοτο µίας και µετουσιώνει  την
προτεραιότητα  αυτή  σε ορισµένες ειδικές  συστάσεις  που απευθύνονται  στα κράτη  µέλη29.
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Εφαρ µογή του συµφώνου  σταθερότητας  και ανάπτυξης  και ιδίως  της λεπτο µερέστερης
αξιολόγησης  της ποιότητας  των δηµοσίων  δαπανών  που προτείνονται  στην  ανακοίνωση  της
Επιτροπής  του Νοεµβρίου  2002 για τον συντονισ µό των δηµοσιονο µικών  πολιτικών ·
/g252 Έγκριση  από το Συµβούλιο  και έµπρακτη  παρακολούθηση  των συστάσεων  της Επιτροπής  για τις
ευρύτερες  κατευθυντήριες  γραµµές της οικονο µικής πολιτικής  κατά  το χρονικό  διάστη µα 2003-
2006, ιδίως  σε ό,τι αφορά  την ποιότητα  των δηµόσιων  δαπανών  και τον αναπροσανατολισ µό τους
προς  την κατεύθυνση  των γνώσεων  και ιδίως  της έρευνας  και της καινοτο µίας.
Νέες  δράσεις
/g252 Ενθάρρυνση  και παρακολούθηση  του αναπροσανατολισ µού των δηµόσιων  δαπανών
προς  την κατεύθυνση  των γνώσεων  και ιδίως  προς  την έρευνα  και την καινοτο µία
(Εφαρ µογή: σε όλα τα επίπεδα ).
5.2. Η ισορροπία  ανάµεσα στη δηµόσια  χρηµατοδότηση  από εθνικούς  πόρους  και
από την ΕΕ έως το έτος 2010
Τα οικονο µικά µέσα που είναι  διαθέσι µα από τον προϋπολογισ µό της Ευρωπαϊκής  Ένωσης
προς  υποστήριξη  της έρευνας  και της καινοτο µίας οφείλουν  να εξετάζονται  σε συνάρτηση  µε
τις προσπάθειες  που αναλα µβάνονται  σε εθνικό  επίπεδο . Όπως  είναι  σαφές , εάν ληφθεί
υπόψη  ο µακροπρόθεσ µος κοινός  στόχος  του 3% του ΑΕΠ  για τις δαπάνες  της έρευνας , οι
αντίστοιχοι  ρόλοι  που διαδρα µατίζουν  οι δηµόσιες  δαπάνες  στο επίπεδο  της ΕΕ και σε εθνικό
επίπεδο , πρέπει  να αξιολογηθούν  το ταχύτερο  δυνατό  σε συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη και
τις υπό ένταξη  χώρες .
                                                
29Βλ. ιδίως  τις συστάσεις  13 και 14 της πρότασης  της Επιτροπής  για τις ευρύτερες  κατευθυντήριες
γραµµές της οικονο µικής πολιτικής , COM(2003)170, 8 Απριλίου  2003.
24Νέες  δράσεις
/g252 Ανάλυση  και διάλογος  µε τα κράτη  µέλη και τις χώρες  που θα προσχωρήσουν  για τις
ανάγκες  του δηµόσιου  προϋπολογισ µού προς  επίτευξη  του στόχου  του 3% και για τον
επιµερισµό των ρόλων  και των προσπαθειών  ανάµεσα σε εθνικό  και κοινοτικό  επίπεδο
έως το έτος 2010 (Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινού  µε τα κράτη  µέλη και τις χώρες  που θα
ενταχθούν , στο πλαίσιο  της ανοικτής  µεθόδου  συντονισ µού).
5.3. Κανόνες  για τις κρατικές  ενισχύσεις
Πολλές  είναι  οι µορφές  δηµόσιας  στήριξης  για την έρευνα  που δεν προκαλούν  νόθευση  του
ανταγωνισ µού και δεν συνιστούν  συνεπώς  κρατική  ενίσχυση . Αυτό  το είδος  υποστήριξης
πρέπει  να ενθαρρύνεται  κατά  προτεραιότητα . Ωστόσο , σηµαντικό  µέρος της δηµόσιας
στήριξης  για τις επιχειρη µατικές  έρευνες  εξακολουθεί  να υπάγεται  στην  κατηγορία  των
κρατικών  ενισχύσεων . Το κοινοτικό  πλαίσιο  κρατικών  ενισχύσεων  για τους σκοπούς  Ε&Α
στοχεύει  στην  εξισορρόπηση  της ανάγκης  να διασφαλίζεται  αφενός  µεν ότι η νόθευση  του
ανταγωνισ µού θα περιορίζεται  στο ελάχιστο  και ότι, αφετέρου , η ευρωπαϊκή  βιοµηχανία  θα
καταστεί  ανταγωνιστικότερη . Η παροχή  δηµόσιας  στήριξης  δικαιολογείται  και από την
αναγνωρισ µένη αποτυχία  της αγοράς  να προωθήσει  τις επιχειρη µατικές  επενδύσεις  στην
έρευνα  στο βέλτιστο  βαθµό. Η ισχύς  του πλαισίου  ανανεώθηκε  το 2002 έως το έτος 2005,
καθώς  το ανώτατο  επίπεδο  των επιτρεπό µενων  ενισχύσεων  δεν θεωρήθηκε  ότι συνιστά
φραγ µό για την υλοποίηση  του στόχου  του 3%. Ωστόσο , καθώς  στα τέλη του 2005 το τρέχον
πλαίσιο  θα έχει παρα µείνει σε ισχύ επί σχεδόν  µια δεκαετία , θα είναι  αναγκαία  η
επανεξέταση  των βασικών  ορισµών και εννοιών  που χρησι µοποιούνται  για να συνεκτι µηθούν
οι µεταγενέστερες  εξελίξεις  Ε&Α.
Οι κανονισ µοί της απαλλαγής  κατά  κατηγορίες  ελαφρύνουν  το βάρος  της κοινοποίησης
ορισµένων  κατηγοριών  κρατικών  ενισχύσεων  και επισπεύδουν  τη χορήγηση  της υποστήριξης
στη βιοµηχανία . Πρόθεση  της Επιτροπής  είναι  να τροποποιηθούν  οι υφιστά µενες απαλλαγές
κατά  κατηγορία  για τις κρατικές  ενισχύσεις  που προορίζονται  για τις ΜΜΕ , διευρύνοντας  το
περιθώριο  των εφαρ µογών  τόσο  στις µεµονωµένες ενισχύσεις  για σκοπούς  Ε&Α, όσο και στα
προγρά µµατα ενισχύσεων  Ε&Α, πράγ µα που θα µειώσει  σε σηµαντικό  βαθµό τον αριθµό των
κοινοποιήσεων . Το ενδεχό µενο της χορήγησης  περαιτέρω  απαλλαγών  κατά  κατηγορίες  θα
διερευνηθεί  στο πλαίσιο  της επανεξέτασης  του κοινοτικού  πλαισίου  κρατικών  ενισχύσεων  για
τους σκοπούς  Ε&Α.
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Ταχεία  έγκριση  της αναθεωρη µένης απαλλαγής  κατά  κατηγορίες  για τις ΜΜΕ ,
συµπεριλα µβανο µένων  των κρατικών  ενισχύσεων  για τους σκοπούς  Ε&Α·
/g252 Συλλογή  στοιχείων  και σύνταξη  εκθέσεων  για τον αναπροσανατολισ µό των κρατικών  ενισχύσεων
προς  την κατεύθυνση  οριζόντιων  στόχων , συµπεριλα µβανο µένης της έρευνας .
Νέες  δράσεις
/g252 ∆ιευκρίνιση  και βελτίωση  της ευαισθητοποίησης  για τις µορφές  δηµόσιας  στήριξης
προς  την έρευνα  που δεν προκαλούν  νόθευση  του ανταγωνισ µού και δεν συνιστούν
συνεπώς  κρατική  ενίσχυση  (Εφαρ µογή: Επιτροπή )·
25/g252 Προετοι µασία  της αναθεώρησης  του κοινοτικού  πλαισίου  των κρατικών  ενισχύσεων
για τους  σκοπούς  Ε&Α, ιδίως  µε τη διεξοδική  και σε βάθος  ανασκόπηση  των εξής
ζητηµάτων :
-προσδιορισ µός του σηµείου της τοµής ανάµεσα στις ερευνητικές  δραστηριότητες  που 
είναι  επιλέξι µες για δηµόσια στήριξη  και τις καθαρά  εµπορικές  δραστηριότητες  
καινοτο µίας και διαφοροποίηση  ανάµεσα στα επιλέξι µα έργα  Ε&Α, µε βάση  το 
κριτήριο  της εγγύτητάς  τους στην  αγορά ·
-αλλαγές  στον  ρόλο  που διαδρα µατίζουν  τα δηµόσια ερευνητικά  ιδρύµατα στην  πορεία
ενίσχυσης  των δεσµών συνεργασίας  µε τη βιοµηχανία ·
-διάφορα  µοντέλα  δηµόσιας  στήριξης  των δραστηριοτήτων  Ε&Α που 
χρησι µοποιούνται  από τους κυριότερους  εµπορικούς  εταίρους  της Κοινότητας  και 
συνέπειες  που έχουν  για την επικράτηση  ίσων  όρων  ανταγωνισ µού για τις ευρωπαϊκές
επιχειρήσεις  που ασκούν  δραστηριότητες  στις παγκόσ µιες αγορές .
Κατά  την επανεξέταση  του πλαισίου  θα διερευνηθεί  η δυνατότητα  χορήγησης  ενισχύσεων
µε βάση  τις απαλλαγές  κατά  κατηγορίες  (Εφαρ µογή: Επιτροπή )·
/g252 Αναπροσανατολισ µός των κρατικών  ενισχύσεων  προς  την Ε&Α αποτελώντας  µέρος
του ευρύτερου  αναπροσανατολισ µού των κρατικών  ενισχύσεων  προς  επίτευξη  οριζόντιων
στόχων  (Εφαρ µογή: σε όλα τα επίπεδα ).
5.4. ∆ηµόσιες  προµήθειες
Οι δηµόσιες  προµήθειες  εκτιµάται ότι αντιπροσωπεύουν  ποσοστό  16% του ευρωπαϊκού
ΑΕΠ . Αποτελούν  εξέχουσα  ή βασική  συνιστώσα  της ζήτησης  σε πολυάριθ µους κλάδους ,
όπως  η µέριµνα υγείας , η εκπαίδευση , οι µεταφορές , η προστασία  του περιβάλλοντος  και η
άµυνα, στο πλαίσιο  των οποίων  ο δηµόσιος  τοµέας µπορεί  να διαδρα µατίσει  τον ρόλο  του
"καθοδηγητικού  αρχικού  πελάτη " (launching customer)30. Στόχος  των κανόνων  και των
πρακτικών  στο χώρο  των προµηθειών  είναι  να εξασφαλίζεται  ότι οι δηµόσιοι  αγοραστές
αγοράζουν  το καλύτερο  δυνατό  προϊόν  για τα χρήµατά τους. Αυτό  ισοδυνα µεί εν µέρει µε την
κατοχύρωση  ότι οι δηµόσιοι  αγοραστές  είναι  σε θέση  να αγοράσουν  προϊόντα  και υπηρεσίες
µε τεχνολογία  η οποία  ικανοποιεί  στον  καλύτερο  δυνατό  βαθµό τις ανάγκες  τους,
συµπεριλα µβανο µένων  των καινοτό µων προϊόντων  και υπηρεσιών , όταν  αυτό  επιβάλλεται .
Υπάρχουν  ήδη διάφορες  δραστηριότητες  και η δέσµη των νοµοθετικών  µέτρων  για τις
προµήθειες  που βρίσκεται  τη στιγµή αυτή  στη φάση  της έγκρισης  θα φροντίσει  για τη
διευκρίνιση  και επέκτασή  τους, από κάποια  άποψη : µε την έµφαση , για παράδειγ µα, που
δίνεται  στις επιδόσεις  και στους  ορισµούς των τεχνικών  προδιαγραφών  καθώς  και στη
διαδικασία  του "ανταγωνιστικού  διαλόγου ", που επιτρέπει  να οργανωθεί  ο ανταγωνισ µός για
τις περίπλοκες  συµβάσεις  µέσα από τον διάλογο  µε τους προµηθευτές , ώστε  να εντοπίζονται
µια ή περισσότερες  τεχνικές  λύσεις , πριν από την τελική  ανάθεση . Άλλες  δυνατότητες  µπορεί
να συνεπάγεται  το σύστη µα των ηλεκτρονικών  προµηθειών  (e-procurement) και το συναφές
µε αυτό  σύστη µα των δυνα µικών  αγορών .
                                                
30Μέσω  των δηµόσιων  προµηθειών  και ιδίως  µέσω του αµυντικού  τοµέα, η κυβέρνηση  των ΗΠΑ
διαδρα µατίζει  τον ρόλο  του "καθοδηγητικού  αρχικού  πελάτη " για τις τεχνολογίες  καινοτό µου µορφής
(και ιδίως  για τις τεχνολογίες  των πληροφοριών  και της επικοινωνίας ) µειώνοντας  τον κίνδυνο  για τους
µεταγενέστερους  πελάτες . Στην  Ευρώπη , το ευρωπαϊκό  σύστη µα δορυφορικής  πλοήγησης , το Galileo,
αποτελεί  καλό  παράδειγ µα για µια ευρωπαϊκή  πρωτοβουλία  ευρύτερης  κλίµακας , στο πλαίσιο  της
οποίας  οι αρχικές  δηµόσιες  προµήθειες  παίζουν  βασικό  ρόλο  για την ανάπτυξη  του τεχνολογικού
πυρήνα , ακολουθού µενες από τη δηµόσια-ιδιωτική  εταιρική  σχέση  που συνάπταται  για τους σκοπούς
της εξάπλωσης  και της εκµετάλλευσης  των υποδο µών.
26Ένας  άλλος  σηµαντικός  αντικει µενικός  στόχος  είναι  να ενισχυθεί  η ευαισθητοποίηση  από την
πλευρά  των δηµόσιων  αγοραστών  για τις δυνατότητες  που τους διανοίγονται  από το
νοµοθετικό  πλαίσιο  και να υποστηριχθεί  η ανάπτυξη  και εξάπλωση  των πληροφοριών  που θα
τους δώσουν  τη δυνατότητα  να προβούν  στην  πλήρη  και ορθή  χρήση  των δυνατοτήτων
αυτών . Αυτό  θα µπορούσε  να έχει σηµαντικές  συνέπειες  για την προµήθεια  µεγαλύτερου
αριθµού καινοτό µων προϊόντων  και υπηρεσιών , τονώνοντας  έτσι περαιτέρω  τις έρευνες  και
την καινοτο µία.
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Ταχεία  έγκριση  του πλέγµατος µέτρων  για τις προµήθειες  από το Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο ·
/g252 Πρόοδος  της πρωτοβουλίας  για την ηλεκτρονική  προµήθεια  ειδών  (e-procurement) ·
/g252 ∆ράσεις  για την ενίσχυση  της ευαισθητοποίησης  που προτείνονται  στην  πρόσφατη  ανακοίνωση
της Επιτροπής  για την πολιτική  καινοτο µίας·
/g252 Πρόοδος  στην  πορεία  για την ενδεχό µενη σύσταση  του ευρωπαϊκού  διακυβερνητικού  οργανισ µού
για την ανάπτυξη  του αµυντικού  δυνα µικού και των αγορών .
Νέες  δράσεις
/g252 Υποστήριξη  της ανάπτυξης  και διάδοσης  των πληροφοριών , για παράδειγ µα µε χρήση
των βέλτιστων  διαθέσι µων τεχνολογιών  για καίριες  κατηγορίες  προϊόντων , ώστε  να
δίδεται  στους  δηµόσιους  αγοραστές  η δυνατότητα  να προµηθεύονται  τις τεχνολογίες  που
ταιριάζουν  µε τον καλύτερο  τρόπο  στις ανάγκες  τους, ιδίως  µάλιστα  σε τοµείς όπως  η
υγεία , το περιβάλλον , οι µεταφορές  και η παιδεία , στους  οποίους  είναι  συχνά  οι πρώτοι
πελάτες  (Εφαρ µογή: σε όλα τα επίπεδα ).
6. ΒΕΛΤΙΩΣΗ  ΤΟΥ  ΠΛΑΙΣΙΟΥ  ΤΩΝ  ΣΥΝΘΗΚΩΝ  ΓΙΑ ΤΙΣ Ι∆ΙΩΤΙΚΕΣ  ΕΠΕΝ∆ΥΣΕΙΣ  ΣΤΗΝ
ΕΡΕΥΝΑ
Παρά  το ό,τι είναι  αναγκαία  η αύξηση  και η βελτίωση  της δηµόσιας  υποστήριξης  για την
τόνωση  των ερευνών  και της καινοτο µίας στην  Ευρώπη , θα πρέπει  να συνοδεύεται  από τη
σηµαντική  βελτίωση  του ευρύτερου  πλαισίου  των συνθηκών  για να καταστεί  η Ευρωπαϊκή
Ένωση  αληθινά  ελκυστικά  για τις ιδιωτικές  επενδύσεις  στον  χώρο  της έρευνας  και της
καινοτο µίας. Χρειάζεται  να επιβεβαιωθούν  ορισµένες πρόσφατες  τοµές, ενώ θα πρέπει  επίσης
να αναληφθούν  νέες δράσεις  σε τοµείς όπως  η πνευµατική  ιδιοκτησία , οι κανονιστικές
ρυθµίσεις  για τις αγορές , οι κανόνες  του ανταγωνισ µού, οι χρηµαταγορές , το φορολογικό
πλαίσιο  και η κοινοποίηση  των οικονο µικών  στοιχείων  τους για την έρευνα  από τις
επιχειρήσεις .
6.1. Πνευ µατική  ιδιοκτησία
Η προστασία  των πνευµατικών  στοιχείων  του ενεργητικού  έχει σηµασία για την
ανταγωνιστικότητα  των περισσότερων  οργανισ µών τόσο  των ιδιωτικών , όσο και των
δηµόσιων  και για την ελκυστικότητά  τους για τους επενδυτές . Εκείνο  που ιδίως  χρειάζεται
είναι  να εξισορροπηθούν  µε τον σωστό  τρόπο  τα καθεστώτα  πνευ µατικής  ιδιοκτησίας ,
προσφέροντας  τα κατάλληλα  κίνητρα  για την πραγ µατοποίηση  καινοτο µιών και για τις
επενδύσεις  έρευνας , διασφαλίζοντας  ταυτόχρονα  ότι δεν περιστέλλονται  η διάδοση  και
περαιτέρω  ανάπτυξη  των αποτελεσ µάτων  της έρευνας . Τα τελευταία  χρόνια  σηµειώθηκε
σηµαντική  πρόοδος  τόσο  σε διεθνές , όσο και σε κοινοτικό  επίπεδο , χαρακτηριστική  για την
27οποία  είναι  η υιοθέτηση  των ενιαίων  κοινοτικών  κανονιστικών  ρυθµίσεων  για τα σχέδια  που
άρχισε  να ισχύει  το 2003 και η πρόσφατη  πολιτική  συµφωνία  που επιτεύχθηκε  για τη
δηµιουργία  του κοινοτικού  συστή µατος διπλω µάτων  ευρεσιτεχνίας . Υπάρχουν  ωστόσο
ακόµη περιθώρια  για να καταστούν  τα ευρωπαϊκά  συστή µατα πνευµατικής  ιδιοκτησίας
περισσότερο  ευπροσάρ µοστα  στις ταχύρρυθ µες εξελίξεις  που σηµειώνονται  τόσο  στις
διαδικασίες  της έρευνας  όσο και στους  ειδικούς  τοµείς της τεχνολογίας . Επιπλέον , χρειάζεται
η ανάληψη  συγκεκρι µένων  δράσεων  για να προωθηθεί  η βέλτιστη  εκµετάλλευση  των
συστη µάτων  των δικαιω µάτων  πνευµατικής  ιδιοκτησίας  στην  Ευρώπη , δίνοντας  ιδιαίτερη
έµφαση  στα ακαδη µαϊκά ιδρύµατα και τις µικρότερες  επιχειρήσεις .
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Σύσταση  του κοινοτικού  συστή µατος διπλω µάτων  ευρεσιτεχνίας ·
/g252 ∆ιαπραγ µάτευση  της πρότασης  οδηγίας  για την εκτέλεση  των δικαιω µάτων  πνευµατικής
ιδιοκτησίας ·
/g252 ∆ιαπραγ µάτευση  της πρότασης  οδηγίας  για την δυνατότητα  κατοχύρωσης  µε δίπλω µα
ευρεσιτεχνίας  των συναφών  µε τους Η/Υ εφευρέσεων , συνεκτι µώντας  την ανάγκη  να αποφευχθεί  η
φίµωση του ανταγωνισ µού και να αναπτυχθούν  οι φιλικές  εφαρ µογές·
/g252 Ταχεία  εφαρ µογή της οδηγίας  98/44/ΕΚ για τη δυνατότητα  έννοµης κατοχής  των βιοτεχνολογικών
εφευρέσεων  και της οδηγίας  2001/29/ ΕΚ για τα δικαιώ µατα του δηµιουργού  και τα συγγενικά
δικαιώ µατα στην  κοινωνία  της πληροφορίας ·
/g252 Προώθηση  της ενιαίας  ευρωπαϊκής  προσέγγισης  για το θέµα της περιόδου  χάριτος , στο πλαίσιο
των διεθνών  εργασιών  εναρ µόνισης ·
/g252 Χρήση  των υφιστά µενων  µηχανισ µών στο πλαίσιο  του προγρά µµατος-πλαισίου  για να
υποστηριχθεί  η προσωρινή  ανταλλαγή  επαγγελ µατιών  από τον χώρο  της µεταφοράς  τεχνολογίας
µεταξύ  των ερευνητικών  οργανισ µών.
Νέες  δράσεις
/g252 Υποστήριξη  των δραστηριοτήτων  συντονισ µένης ευαισθητοποίησης  και κατάρτισης
µε επίκεντρο  τα δικαιώ µατα πνευ µατικής  ιδιοκτησίας  στο επίπεδο  της ΕΕ, ιδίως  µε
προορισ µό την ευρωπαϊκή  ερευνητική  κοινότητα  (Εφαρ µογή: Επιτροπή  και άλλα  συναφή
θεσµικά όργανα )·
/g252 Αξιολόγηση  των ειδικών  πτυχών  του δικαίου  της πνευ µατικής  ιδιοκτησίας  των
συναφών  µε την έρευνα , στις οποίες  συµπεριλα µβάνεται  η εξαίρεση  των πειρα µάτων , τα
δικαιώ µατα προγενέστερης  χρήσης , η εφαρ µοστέα  νοµοθεσία  για την τεχνολογική
τεχνογνωσία  και οι ρυθµίσεις  για τη συγκυριότητα  των δικαιω µάτων  πνευµατικής
ιδιοκτησίας , ενόψει  του εντοπισ µού των απαιτού µενων  δράσεων , όπου  αυτό  κρίνεται
αναγκαίο  (Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινού  µε τους πρωταγωνιστικούς  παράγοντες · έκθεση
για την πορεία  προόδου  το 2004)·
/g252 Εξασφάλιση  ότι πριν από την αποφοίτησή  του, σε κάθε  φοιτητή  -ιδίως  τους
προερχό µενους  από τις σχολές  των επιστη µών, των σπουδών  µηχανικού  και των
επιχειρη µατικών  σπουδών - θα παρέχεται  η βασική  ευαισθητοποίηση /κατάρτιση  για την
πνευ µατική  ιδιοκτησία  και τη µεταφορά  τεχνολογίας  (Κράτη  µέλη και ανώτατα
εκπαιδευτικά  ιδρύµατα).
286.2. Κανονιστικές  ρυθµίσεις  για τα προϊόντα  και τυποποίηση
Ο αντίκτυπος  για την έρευνα  και την καινοτο µία που έχουν  οι υφιστά µενες και νέες
κανονιστικές  ρυθµίσεις  των αγορών  πρέπει  να ελέγχεται  και να βελτιστοποιείται , όπου  αυτό
κρίνεται  αναγκαίο . Αυτό  πρέπει  να συντελείται  κατά  τρόπο  σύµφωνο  µε την πρωτοβουλία  για
τη "βελτίωση  του κανονιστικού  πλαισίου " ιδίως  σε συνάρτηση  µε το νέο πλαίσιο
αξιολόγησης  του αντίκτυπου  που έχει καθοριστεί  από την Επιτροπή . Υπό το πρίσµα των
ερευνών  και των καινοτο µιών, είναι  σηµαντικό  να διασφαλίζεται  ότι οι κανονισ µοί
παρα µένουν  ουδέτεροι  στο θέµα της τεχνολογίας . Ένα καλό  παράδειγ µα για αυτό  αποτελεί  η
αποκαλού µενη "νέα προσέγγιση ", που αυτοπεριορίζεται  στους  όρους  που είναι  απαραίτητοι
για την προστασία  των δηµόσιων  συµφερόντων , αφήνοντας  τη χάραξη  του τεχνολογικού
αποτυπώ µατος των προαναφερό µενων  απαιτού µενων  όρων  στα χέρια  των ευρωπαϊκών
οργανισ µών προτύπων  (CEN, CENELEC, ETSI), µ ε την έκδοση  προτύπων  που βασίζονται
στην  οµοφωνία . Η προσέγγιση  αυτή  έχει εξαιρετικά  θετικό  αντίκτυπο  για την έρευνα  και την
καινοτο µία, εξασφαλίζοντας  την προαναφερό µενη ουδετερότητα  της τεχνολογίας , αλλά
µεριµνώντας  ταυτόχρονα  για την επικράτηση  της απαιτού µενης ισορροπίας  ανάµεσα στην
ευελιξία  και τη νοµική βεβαιότητα . Αυτό  συνεπάγεται  ότι θα δίνεται  έµφαση  στις διαδικασίες
έγκαιρης , αποτελεσ µατικής , ανοικτής  και διαφανούς  προτυποποίησης , η οποία  ακριβώς  όπως
και οι κανονιστικές  ρυθµίσεις  πρέπει  να παρα µένει τεχνολογικά  ουδέτερη , βασιζό µενη στους
αντίστοιχους  δείκτες  των επιδόσεων . Οι πτυχές  που αφορούν  την ευρωπαϊκή  πολιτική
προτύπων  θα εξεταστούν  λεπτο µερώς  στην  ανακοίνωση  της Επιτροπής  που θα εκδοθεί
µεταγενέστερα  κατά  τη διάρκεια  του τρέχοντος  έτους . Οι δυο πτυχές  που ακολουθούν  έχουν
ιδιαίτερη  βαρύτητα  για την έρευνα  και την καινοτο µία: πρώτα  απ’όλα, οι πόροι  είναι
αναγκαίο  να διατεθούν  για τη χρηµατοδότηση  των ερευνών  που απαιτούνται  για την
ολοκλήρωση  της ανάπτυξης  πολλών  ευρωπαϊκών  προτύπων · δεύτερον , είναι  αναγκαία  η
επαρκής  ευαισθητοποίηση  στα θέµατα των προτύπων , για να παρασχεθεί  στις ευρωπαϊκές
επιχειρήσεις  και ιδίως  στις ΜΜΕ  η ευχέρεια  να τις λαµβάνουν  καλύτερα  υπόψη  τους στα
προγρά µµατα έρευνας  και καινοτο µίας τους.
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Προσεχής  ανακοίνωση  της Επιτροπής  για την τυποποίηση ·
/g252 Εφαρ µογή των γενικών  κατευθυντηρίων  γραµµών για τη συνεργασία  ανάµεσα στους  ευρωπαϊκούς
οργανισ µούς τυποποίησης  και την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή31·
/g252 Χρήση  του Έκτου  προγρά µµατος-πλαισίου  για τη χρηµατοδότηση  των απαιτού µενων  ερευνών  για
τους σκοπούς  της τυποποίησης , ιδίως  στο πλαίσιο  των ολοκληρω µένων  προγρα µµάτων  και των
δικτύων  αριστείας .
Νέες  δράσεις
/g252 Εντοπισ µός των τεχνολογικών  τοµέων στους  οποίους  οι υφιστά µενες νοµοθετικές
διατάξεις  ή η απουσία  τους  αποτελούν  πρόσκο µµα για την ανάπτυξη  και εξάπλωση
των νέων  τεχνολογιών · όπου  αυτό  κρίνεται  αναγκαίο , καθορισ µός των µέτρων  για την
επίλυση  των προβλη µάτων · οι ευρωπαϊκές  τεχνολογικές  πλατφόρ µες θα αποτελέσουν  το
πλαίσιο  στο οποίο  θα εκπληρωθεί  ιδίως  ο στόχος  αυτός  (Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινούς
µε τους πρωταγωνιστικούς  φορείς )·
                                                
31Που θα δηµοσιευθούν  στην  ΕΕΕΕ .
29/g252 Ενίσχυση  των δεσµών ανάµεσα στο Έκτο  πρόγρα µµα-πλαίσιο  έρευνας  και τους
ευρωπαϊκούς  οργανισ µούς τυποποίησης  (CEN, CENELEC και ETSI) ενόψει  του
καθορισ µού και της υποστήριξης , όπου  αυτό  κρίνεται  αναγκαίο , των απαιτού µενων
ερευνών  για την ανάπτυξη  των ευρωπαϊκών  προτύπων  (Εφαρ µογή: Επιτροπή  και
ευρωπαϊκοί  φορείς  τυποποίησης ).
6.3. Κανόνες  ανταγωνισ µού
Παράλληλα , µε την επανεξέταση  του κοινοτικού  πλαισίου  χορήγησης  κρατικών  ενισχύσεων
προς  την Ε&Α, οι ευρωπαϊκοί  κανόνες  του ανταγωνισ µού επανεξετάζονται  τη στιγµή αυτή ,
κατά  τρόπο  ώστε  να δοθεί  για τις πτυχές  της έρευνας  και της καινοτο µίας η δυνατότητα  να
λαµβάνονται  καλύτερα  υπόψη , κατά  την αξιολόγηση  της δυνα µικής των αγορών  και των
όρων  του ανταγωνισ µού. Με την πρόσφατη  αναµόρφωση  των διατάξεων  της νοµοθεσίας  της
ΕΕ για την καταπολέ µηση των µονοπωλίων  δίνεται  ιδίως  µεγαλύτερη  έµφαση  στην
αξιολόγηση  των οικονο µικών  δεδοµένων . Στο πλαίσιο  αυτό , η προσεχής  επανεξέταση  των
απαλλαγών  κατά  κατηγορίες  και των κατευθυντηρίων  γραµµών που ισχύουν  για τις
συµφωνίες  µεταφοράς  τεχνολογίας , είναι  πιθανό  να οδηγήσουν  στην  εφαρ µογή µιας λιγότερο
τυπολατρικής  νοµότυπης  διαδικασίας  που θα εστιάζεται  περισσότερο  στην  οικονο µική
αξιολόγηση . Τα αποτελέσ µατα των δραστηριοτήτων  έρευνας  και καινοτο µίας πρέπει  επίσης
να συνεκτι µώνται  ρητά  στις αποφάσεις  για τις συγχωνεύσεις , σε απόλυτη  ευθυγρά µµιση µε
τον κανονισ µό για τις συγχωνεύσεις  στον  οποίο  προβλέπεται  ότι "η εξέλιξη  της τεχνικής
προόδου " οφείλει  να λαµβάνεται  υπόψη32.
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Προσεχής  επανεξέταση  των απαλλαγών  κατά  κατηγορίες  και των κατευθυντηρίων  γραµµών όσον
αφορά  τις συµφωνίες  για τη µεταφορά  τεχνολογίας  (οι εξωτερικές  διαβουλεύσεις  προβλέπεται  ότι
θα γίνουν  το φθινόπωρο  του 2003).
Νέες  δράσεις
/g252 Ανάπτυξη  των κατευθύνσεων  για τον τρόπο  µε τον οποίο  θα αξιολογούνται  στις
αποφάσεις  συγχώνευσης  οι πιθανές  βελτιώσεις  της απόδοσης  που προκύπτουν  από
την τεχνολογική  πρόοδο  (Εφαρ µογή: Επιτροπή ).
6.4. Χρηµαταγορές
Οι αποδοτικές , υποβοηθητικές  και ενοποιη µένες χρηµαταγορές  αποτελούν  βασικό  παράγοντα
που συµβάλει  στην  τόνωση  των επενδύσεων  έρευνας , ιδίως  από τις ΜΜΕ  που έχουν  ως βάση
τους την τεχνολογία , στις διάφορες  φάσεις  της ανάπτυξής  τους. Οι κύριες  θιγόµενες αγορές
είναι  οι αγορές  επιχειρη µατικού  κεφαλαίου  στη φάση  της εκκίνησης  και στο στάδιο  της
µεγέθυνσής  τους, οι δευτερεύουσες  αγορές  για τη χρηµατοδότηση  των αρχικών  δηµόσιων
προσφορών  και για τη µεταγενέστερη  επέκτασή  τους και οι αγορές  δανειακών  κεφαλαίων .
Ιδιαίτερα  σηµαντικά  ζητήµατα για την έρευνα  και την καινοτο µία αποτελούν  η ολοσχερής
εφαρ µογή του προγρά µµατος δράσης  για τις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες , ιδίως  µάλιστα
πτυχών  όπως  η ενοποίηση  των κεφαλαιαγορών  στην  Ευρώπη  και η ανάδειξη  των µηχανισ µών
αξιολόγησης  που είναι  κατάλληλοι  για τις εταιρείες  που βασίζονται  στη τεχνολογία ,
συµπεριλα µβανο µένων  των ΜΜΕ .
                                                
32Άρθρο  2 παράγραφος  1 στοιχείο  (β)
30Εξίσου  σηµαντικά  είναι  η ταχεία  ολοκλήρωση  του προγρά µµατος δράσης  για τα
επιχειρη µατικά  κεφάλαια  και τα πιθανά  µέτρα έµπρακτης  παρακολούθησής  του. Σε
συνάρτηση  µε το σηµείο αυτό  θα πρέπει  να εξεταστεί  το φορολογικό  και κανονιστικό  πλαίσιο
που διέπει  τα κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου , καθώς  οι επενδυτές  και ιδίως  οι θεσµικοί
επενδυτές  δείχνουν  πολύ  µεγάλη  ευαισθησία  στο θέµα του κόστους  και της πολυπλοκότητας
και είναι  πιθανό  να διαφοροποιήσουν  τις επενδύσεις  τους διοχετεύοντας  τα κεφάλαια  σε
άλλες  κατηγορίες  τοποθέτησης , εκτός  εάν βελτιωθούν  ριζικά  οι όροι της επένδυσης  στα
κεφάλαια  υψηλού  επιχειρη µατικού  κινδύνου . Ιδιαίτερη  έµφαση  πρέπει  να δοθεί  στα θέµατα
της διπλής  φορολογίας , αλλά  και στις πιθανές  επιζή µιες επιπτώσεις  που µπορεί  να έχουν  οι
υπέρ µετρες  υποχρεώσεις  τραπεζικού  ελέγχου  που επιβάλλονται  στις τράπεζες  και τα άλλα
χρηµατοπιστωτικά  ιδρύµατα.
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Πλήρης  εφαρ µογή του προγρά µµατος δράσης  για τις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες ·
/g252 Ταχεία  ολοκλήρωση  του προγρά µµατος δράσης  για τα κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου  και
επεξεργασία  των δράσεων  έµπρακτης  παρακολούθησης , όπως  κρίνεται  αναγκαίο .
Νέες  δράσεις
/g252 Προσαρ µογή, στις περιπτώσεις  που αυτό  κρίνεται  απαραίτητο , της φορολογικής
µεταχείρισης  των κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου  προς  αποφυγή  της διπλής
φορολογίας  των επενδυτών  και των πόρων33 (Εφαρ µογή: κράτη  µέλη)· για να επιτευχθεί
ο σκοπός  αυτός , θα πρέπει  να εξεταστούν  επίσης  η αξιολογική  βάση  και οι δυνατότητες
ανάπτυξης  της εναρ µονισµένης νοµικής υποδο µής των ευρωπαϊκών  ταµείων , για να
διασφαλίζεται  η φορολογική  διαφάνεια  για τις πράξεις  των κεφαλαίων  επιχειρη µατικού
κινδύνου  σε όλη την Ένωση  (Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινού  µε τους συναφείς
πρωταγωνιστικούς  παράγοντες )·
/g252 Υπό το πρίσµα της πρόσφατης  δραµατικής  καταβαράθρωσης  της χρηµατοδότησης
κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου  σε παγκόσ µια κλίµακα και του ιδιαίτερα
σηµαντικού  ρόλου  των τραπεζών  για τη χρηµατοδότηση  των κεφαλαίων  επιχειρη µατικού
κινδύνου  στην  Ευρώπη , κατοχύρωση  ότι η κοινοτική  νοµοθεσία  για την επάρκεια  των
κεφαλαίων , η οποία  θα βασίζεται  στη µελλοντική  συµφωνία  της Βασιλείας  ΙΙ για τα
κεφάλαια , θα λαµβάνει  δεόντως  υπόψη  της τις ανάγκες  των φορέων  χορήγησης  των
κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου  (Εφαρ µογή: Επιτροπή · η νοµοθετική  πρόταση  θα
υποβληθεί  το 2004)·
                                                
33Η διπλή  φορολογία  (των επενδυτών  και των πόρων ) περιορίζει  την κερδοφορία  των επενδύσεων  που
διοχετεύονται  στα ταµεία επιχειρη µατικού  κινδύνου  σε σύγκριση  µε τις επενδύσεις  που γίνονται
απευθείας  στις συγκεκρι µένες εταιρείες , µε αποτέλεσ µα να µειώνεται  η ελκυστικότητα  των ταµείων
αυτών . Αυτό  περιορίζει  τις επενδύσεις  τόσο  από τους εγχώριους  όσο και από τους διεθνείς  επενδυτές .
31/g252 Εξέταση  των διαδικασιών  για την προώθηση  της χρήσης  των συστη µάτων
βαθµολόγησης  που συµπεριλα µβάνουν  την αξιολόγηση  των τεχνολογικών  κινδύνων
(τεχνολογική  βαθµολόγηση )34 που θα δώσει  στους  πιθανούς  επενδυτές  τη δυνατότητα  να
αποτι µήσουν  τους ειδικούς  κινδύνους  και ανταποδόσεις  που συνεπάγονται  οι επενδύσεις
στις ΜΜΕ  µε βάση  την τεχνολογία  (Εφαρ µογή: σε όλα τα επίπεδα , συµπεριλα µβανο µένης
της Επιτροπής , από κοινού  µε τους συναφείς  πρωταγωνιστικούς  φορείς · υποβολή  έκθεσης  το
2005).
6.5. Φορολογικό  πλαίσιο
Ο αντίκτυπος  των τρεχουσών  δράσεων  της Επιτροπής  για την προώθηση  ενός δίκαιου  και
αποτελεσ µατικού  φορολογικού  πλαισίου  µπορεί  να είναι  πολύ  θετικός  για την ελκυστικότητα
της ΕΕ όσον  αφορά  τις επενδύσεις  έρευνας  και καινοτο µίας. Η στρατηγική  που εφαρ µόζει η
Επιτροπή  για την αντιµετώπιση  των φορολογικών  φραγ µών που παρε µβάλλονται  στις
διασυνοριακές  δραστηριότητες  στην  εσωτερική  αγορά  είναι  διττή : βραχυπρόθεσ µα,
προβαίνει  σε εφαρ µογή των ειδικών  ρυθµίσεων  της νοµοθεσίας  στόχος  της οποίας  είναι  κάθε
ιδιαίτερο  εµπόδιο · µακροπρόθεσ µα, αποσκοπεί  στην  ανάπτυξη  µιας συστη µατικής , συνολικής
λύσης  για την άρση  όλων  των διασυνοριακών  προβλη µάτων  θέτοντας  στη διάθεση  των
εταιρειών  µια κοινή  ενιαία  φορολογική  βάση  για τις οικονο µικές τους δραστηριότητες  που
ασκούν  στο πλαίσιο  της ΕΕ. Οι δράσεις  εξέχουσας  σηµασίας  για τις επενδύσεις  της έρευνας
απαριθ µούνται  στη συνέχεια .
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 Προσεχής  πρωτοβουλία  της Επιτροπής  για το διασυνοριακό  συµψηφισ µό των ζηµιών για
φορολογικούς  σκοπούς  (που σχεδιάζεται  να τεθεί  σε εφαρ µογή το 2004), που θα αποφέρει
ευεργετικά  οφέλη  για τις ερευνητικές  δραστηριότητες  και θα συµβάλει  στον  αποτελεσ µατικότερο
επιµερισµό τους στα πλαίσια  των πολυεθνικών  οµίλων, εφόσον  οι δραστηριότητες  αυτές
καταλογίζονται  σχεδόν  εξ ορισµού στις ζηµιογόνες ·
/g252 Εργασίες  του κοινού  βήµατος τιµολόγησης  της µεταφοράς  τεχνολογίας  της ΕΕ µε στόχο  ιδίως  τη
βελτίωση  της φορολογικής  µεταχείρισης  των συγκεκρι µένων  συναλλαγών  µεταξύ  των διαφόρων
µονάδων  που ανήκουν  σε πολυεθνικές  εταιρείες  (π.χ. µεταφορά  άυλων  στοιχείων )·
/g252 Ταχεία  έγκριση  του σχεδίου  οδηγίας  για τη φορολογία  των διασυνοριακών  πληρω µών τόκων  και
δικαιω µάτων , µε την οποία  θα καταργηθεί  το καθεστώς  της παρακράτησης  φόρου  επί των
δικαιω µάτων  για τα διπλώ µατα ευρεσιτεχνίας  στην  ΕΕ·
/g252 Πρόοδος  προς  την κατεύθυνση  της δηµιουργίας  της ενοποιη µένης φορολογικής  βάσης  της ΕΕ για
τις εταιρείες , µε βάση  την προσεχή  ανακοίνωση  της Επιτροπής  που σχεδιάζεται  να εκδοθεί  στα
τέλη του 2003.
                                                
34Οι οικονο µικοί ισολογισ µοί που περιλα µβάνουν  τα πραγ µατικά  στοιχεία  δεν αποτελούν  αξιόπιστο
οδηγό  για τις µελλοντικές  επιδόσεις  των εταιρειών  που βασίζονται  στην  τεχνολογία , ακριβώς  επειδή  οι
εταιρείες  αυτές  εισδύουν  συχνά  στις νέες αγορές  µε νέα προϊόντα . Η τεχνολογική  βαθµολόγηση
ατενίζει  προς  το µέλλον , βοηθώντας  να αποτι µηθεί η αξία κάποιου  καινοτό µου προϊόντος  ή υπηρεσίας
που βασίζεται  στην  τεχνολογία .
326.6. Στρατηγική  έρευνας , διαχείριση  και κοινοποίηση  των οικονο µικών  στοιχείων
των εταιρειών
Στο θέµα της ενίσχυσης  της ευαισθητοποίησης  των εταιρειών  και ιδίως  των ΜΜΕ  σχετικά  µε
τα ευεργετικά  οφέλη  και τις µεθόδους  ενσω µάτωσης  των ερευνών  και της καινοτο µίας στην
επιχειρη µατική  τους στρατηγική  και διαχείριση , υπάρχει  περιθώριο  προόδου . Η
ευαισθητοποίηση  αυτή  µπορεί  να ενισχυθεί  µέσω του εκπαιδευτικού  συστή µατος αλλά  και µε
την εφαρ µογή νέων  µεθόδων  κοινοποίησης  των οικονο µικών  στοιχείων . Στο πλαίσιο  του
εγκυκλίου  προγρά µµατος σπουδών  των σχολών  επιχειρη µατικών  σπουδών  πρέπει  να δίνεται
µεγαλύτερη  προσοχή  στην  εφαρ µογή ενοποιη µένης προσέγγισης  στα θέµατα της διαχείρισης
Ε&Α, στο πλαίσιο  της συνολικής  επιχειρη µατικής  στρατηγικής . Η επικράτηση  µεγαλύτερης
διαφάνειας  στα θέµατα της κοινοποίησης  των αναλυτικών  οικονο µικών  στοιχείων  για το
ρόλο  των επενδύσεων  στην  έρευνα  και στις άλλες  µορφές  πνευµατικού  κεφαλαίου  θα έχει
επίσης  ως αποτέλεσ µα να υπάρξει  καλύτερη  κατανόηση  της αξίας  που δηµιουργείται  εντός
του πλαισίου  των εταιρειών  και θα αποτελέσει  καλύτερο  υπόβαθρο  λήψης  των αντίστοιχων
αποφάσεων  για τα διαχειριστικά  όργανα  και τους επενδυτές . Σε ό,τι αφορά  την κοινοποίηση
των οικονο µικών  στοιχείων  για τις αλλοδαπές  εταιρείες , πρέπει  να δίνεται  µεγαλύτερη
προσοχή  στην  εφαρ µογή των κατευθυντηρίων  γραµµών, οι οποίες  εναρ µονίζονται  µε τα νέα
διεθνή  λογιστικά  πρότυπα , σε σχέση  µε τις εκθέσεις  για τις δραστηριότητες  Ε&Α και για τις
άλλες  µορφές  πνευµατικού  κεφαλαίου . Από αυτές  τις νέες µορφές  κοινοποίησης  στοιχείων  θα
προκύψουν  επίσης  δεδοµένα τα οποία  θα δώσουν  στους  στατιστικολόγους  την ευκαιρία
χορήγησης  καλύτερων  πληροφοριών  για το µέγεθος  των επενδύσεων  σε πνευµατικά
κεφάλαια .
Βασικές  τρέχουσες  πρωτοβουλίες  της ΕΕ σε συνάρτηση  µε το στόχο  του 3%
/g252 ∆ράσεις  που αναλα µβάνονται  στο πλαίσιο  του προγρά µµατος πλαισίου  ερευνών  µε στόχο  την
τόνωση  της εκτετα µένης χρήσης  και εναρ µόνισης  των κατευθυντηρίων  γραµµών για τη µέτρηση
των εταιρικών  ερευνών  και των άλλων  µορφών  πνευµατικού  κεφαλαίου ·
/g252 Κατάρτιση  και τακτική  δηµοσίευση  στατιστικών  για τις επενδύσεις  των εταιρειών  σε πνευµατικά
κεφάλαια .
Νέες  δράσεις
/g252 Σύσταση  των δραστηριοτήτων  παρακολούθησης  των βιοµηχανικών  ερευνών , στις
οποίες  συµπεριλα µβάνεται  και ο πίνακας  επιδόσεων , µε στόχο  την ανάλυση  των τάσεων
και τη διευκόλυνση  της συγκριτικής  αξιολόγησης  των επενδύσεων  έρευνας  και των
πρακτικών  διαχείρισης  των ερευνών  ανάµεσα στις εταιρείες , µε βάση  τις εµπειρίες  που
έχουν  αποκο µισθεί  στα κράτη  µέλη (Εφαρ µογή: µε την υποστήριξη  της Επιτροπής · υποβολή
της πρώτης  έκθεσης  στις αρχές  του 2005)·
/g252 Ενθάρρυνση  της µέτρησης  και της κοινοποίησης  στοιχείων  από τις εταιρείες  για την
έρευνα  και τις άλλες  µορφές  πνευ µατικών  κεφαλαίων , τόσο  στο εσωτερικό  όσο και στο
εξωτερικό , µε χρήση  των ισχυουσών  διεθνών  κατευθυντηρίων  γραµµών (Εφαρ µογή:
επιχειρη µατικός  κλάδος )·
/g252 Ενθάρρυνση  της ανάπτυξης  και ενσω µάτωσης  των πιο πρόσφατων  επιµέρους
ενοτήτων  για τη διαχείριση  των θεµάτων  Ε&Α στα εγκύκλια  προγρά µµατα σπουδών
στις σχολές  των επιστη µών, των σπουδών  µηχανικού  και της διοίκησης  επιχειρήσεων
(Εφαρ µογή: Επιτροπή  από κοινού  µε τα ανώτατα  εκπαιδευτικά  ιδρύµατα και τη βιοµηχανία ).
337. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Το παρόν  πρόγρα µµα δράσης  οροθετεί  την έναρξη  µιας διαδικασίας  που έχει το δυνα µικό να
εκτοξεύσει  την ελκυστικότητα  της Ευρώπης  για τις επενδύσεις  έρευνας  στα ύψη και να
δροµολογήσει  για την Ένωση  τη διαδικασία  της επίτευξης  του στόχου  διάθεσης  3% του ΑΕΠ
για σκοπούς  έρευνας  έως το έτος 2010. Για να επιτευχθεί  ωστόσο  ο στόχος  αυτός  θα
χρειαστεί  τα κράτη  µέλη, οι χώρες  που θα προσχωρήσουν  και τα υποψήφια  κράτη  καθώς  και
όλοι οι άλλοι  πρωταγωνιστικοί  παράγοντες  να αναλάβουν  αποφασιστική  και συνεπή  δράση .
Η Επιτροπή  θα αρχίσει  αµέσως  από την πλευρά  της να λαµβάνει  τα απαιτού µενα µέτρα για
να σηµειωθεί  πρόοδος  µε βάση  τις γραµµές που διευκρινίστηκαν  προηγου µένως  και για να
εµψυχωθούν  όλοι εκείνοι  που είναι  πρόθυ µοι να βελτιώσουν  τους όρους  που θα οδηγήσουν
σε αύξηση  και βελτίωση  των ερευνών  στην  Ευρώπη . Κάθε  χρόνο  πριν από τη σύγκληση  της
Εαρινής  Ευρωπαϊκής  Συνόδου  του Συµβουλίου  Κορυφής  θα υποβάλλει  σχετική  έκθεση , ώστε
το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  να είναι  σε θέση  να παρακολουθεί  την πορεία  προόδου  και να
καθορίζει  τις περαιτέρω  κατευθύνσεις  ή, εάν το κρίνει  αναγκαίο , να αναπροσαρ µόζει τη
στρατηγική  του µε βάση  την πρόοδο  που έχει υπάρξει .