ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ σχετικά με την τελική αξιολόγηση του πολυετούς προγράμματος ενίσχυσης της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας περιεχομένου των πολυμέσων και ενθάρρυνσης της χρήσης του περιεχομένου των πολυμέσων στην νεοεμφανιζόμενη κοινωνία των πληροφοριών (INFO2000) και σχετικά με την τελική αξιολόγηση του πολυετούς προγράμματος προώθησης της γλωσσικής πολυμορφίας της Κοινότητας στην κοινωνία των πληροφοριών (MLIS)

Εισαγωγή

Η παρούσα ανακοίνωση αφορά τις τελικές αξιολογήσεις των πολυετών προγραμμάτων INFO2000 και MLIS. Η κάθε αξιολόγηση διενεργήθηκε από ξεχωριστές εταιρείες [1], με συμβάσεις που ανατέθηκαν μετά από δημόσιες προσκλήσεις υποβολής προσφορών που προκήρυξε η ΓΔ Κοινωνία των Πληροφοριών το φθινόπωρο του 1999. Οι αξιολογήσεις διεξήχθησαν κατά την περίοδο από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο του 2000. Οι εκθέσεις αξιολόγησης επισυνάπτονται στην παρούσα ανακοίνωση [2]. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε τις προσωρινές εκθέσεις που συντάχθηκαν στο πλαίσιο των δύο αξιολογήσεων προκειμένου να διατυπώσει την πρότασή της για το πρόγραμμα παρακολούθησης eContent [3] (ηλεκτρονικό περιεχόμενο).

[1] Για το INFO2000, η Technopolis Ltd (κύριος αντισυμβαλλόμενος), η Databank Consulting SpA, η IDATE, η LENTIC. για το MLIS, η ECOTEC Research & Consulting Ltd.

[2] Τελική αξιολόγηση του προγράμματος INFO2000: τελική έκθεση, Ιούνιος 2000. Technopolis Ltd, Databank Consulting SpA, IDATE, LENTIC . http://europa.eu.int/comm/information_society/evaluation/index_en.htm

info2000

[3] COM(2000) 323 της 24.5.2000, Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση πολυετούς κοινοτικού προγράμματος για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της χρήσης του ευρωπαϊκού ψηφιακού περιεχομένου στα παγκόσμια δίκτυα και για την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας στην κοινωνία των πληροφοριών.

INFO2000: Πρόγραμμα για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της χρήσης του περιεχομένου των πολυμέσων

Ιστορικό

Οι στόχοι του INFO2000, όπως ορίστηκαν στην απόφαση του Συμβουλίου [4], ήταν:

[4] Απόφαση 96/339/EΚ του Συμβουλίου, της 20ης Μαΐου 1996 (ΕΕ αριθ. L 129 , 30.5.1996, σελ.24).

- Να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας περιεχομένου των πολυμέσων.

- Να τονώσει τη ζήτηση και τη χρήση του περιεχομένου των πολυμέσων.

- Να συμβάλει στην επαγγελματική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη των πολιτών.

- Να προωθήσει την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ χρηστών και προμηθευτών.

Το INFO2000 κάλυψε την τετραετία από τον Ιανουάριο του 1996 έως τον Δεκέμβριο του 1999 και είχε προϋπολογισμό 65 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με συγχρηματοδότηση 200 περίπου έργων, στα οποία συμμετείχαν πάνω από 700 οργανισμοί, μέσω τεσσάρων γραμμών δράσης:

- Τόνωση της ζήτησης και βελτίωση της ενημέρωσης;

- Εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα;

- Κινητοποίηση του δυναμικού πολυμέσων της Ευρώπης;

- Δράσεις υποστήριξης.

Στόχοι της αξιολόγησης

Κατά την αξιολόγηση του INFO2000 εκτιμήθηκε ο βαθμός στον οποίο το πρόγραμμα ήταν αποτελεσματικό ως προς την επίτευξη των στόχων του, όπως αυτοί ορίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου. η αποτελεσματικότητα του θεωρητικού πλαισίου δράσης του προγράμματος (λογική παρέμβασης). η αποδοτικότητα της οργάνωσης και της διαχείρισης του προγράμματος. θέματα σχετικά με την αιτιολόγηση, τη συνέργεια και την αειφορία. ο βαθμός κατά τον οποίο το πρόγραμμα ανταποκρίθηκε στις ανάγκες του κοινού στο οποίο απευθυνόταν. καθώς και εάν οι συστάσεις της ενδιάμεσης αξιολόγησης είχαν τεθεί σε εφαρμογή. Κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων, οι αξιολογητές στηρίχθηκαν σε μια παρεμφερή μελέτη [5].

[5] Επισκόπηση της εκτίμησης των επιπτώσεων του προγράμματος INFO2000, BIPE για την ΓΔ INFSO, Απρίλιος 2000.

Κύρια πορίσματα της αξιολόγησης

Οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι τα οφέλη του προγράμματος ήταν στο σύνολό τους σημαντικά και ότι το πρόγραμμα βελτίωσε την ενημέρωση σχετικά με τις ευκαιρίες που προσφέρουν τα πολυμέσα (ειδικά στις ΜΜΕ) μέσω ενός δικτύου οργανισμών που είναι εγκατεστημένοι σε κάθε κράτος μέλος. το πρόγραμμα έδρασε ως καταλύτης στην ευρωπαϊκή βιομηχανία πολυμέσων μέσω της χρηματοδότησης έργων σε ποικίλους τομείς. και ότι το πρόγραμμα τόνωσε τον διάλογο όσον αφορά την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα στην Ευρώπη, οδηγώντας στην εκπόνηση και στην έγκριση της Πράσινης Βίβλου [6].

[6] COM(1998) 585 της 20.1.1999, Πληροφορίες του δημοσίου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη - Πράσινη Βίβλος για τις πληροφορίες του δημοσίου τομέα στην κοινωνία των πληροφοριών.

Οι αξιολογητές ανέφεραν ότι το πρόγραμμα δημιούργησε επίσης ένα ενθαρρυντικό περιβάλλον για τους φορείς του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα, προκειμένου να συνεργαστούν αποτελεσματικά και συνέβαλε στην πρόοδο σε θέματα που αφορούν την εμπορική εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πολυμέσων και άλλων νομικών και κανονιστικών θεμάτων στην Ευρώπη. Η έκθεση αξιολόγησης τονίζει τη θετική επίπτωση που θα μπορούσε να έχει η επιπλέον χρηματοδότηση για την υποστήριξη έργων σχετικά με τα πολυμέσα και υπογραμμίζει ότι η μείωση του προϋπολογισμού (από τα αρχικά 100 εκατ. ευρώ που ζητήθηκαν από την Επιτροπή σε 65 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν από το Συμβούλιο) οδήγησε σε σημαντική μείωση των δραστηριοτήτων με αντίστοιχη μείωση των επιπτώσεων στην αγορά. Οι αξιολογητές αναγνώρισαν εντούτοις ότι, σύμφωνα με τους δεδηλωμένους στόχους του, το πρόγραμμα κατάφερε να ευαισθητοποιήσει την ομάδα αποδεκτών που ήταν οι ΜΜΕ [7].

[7] Περίπου το 43% των συμμετεχόντων στις γραμμές δράσης 2 και 3 του INFO2000 ήταν ΜΜΕ.

Οι αξιολογητές διαπίστωσαν ότι τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος ήταν σχετικώς ελάσσονος σημασίας: παρατηρήθηκαν ορισμένες καθυστερήσεις ως προς την ανάθεση των συμβάσεων και την καταβολή των πληρωμών. η δικτύωση και η ανταλλαγή πληροφοριών εντός και μεταξύ των έργων θα μπορούσε να είναι πιο αποτελεσματική.

Κυριότερες συστάσεις και παρατηρήσεις της Επιτροπής

Η έκθεση αξιολόγησης του INFO2000 περιλαμβάνει τρεις κύριες συστάσεις [8]:

[8] Στη σελίδα 13 (τα επιχειρήματα αναπτύσσονται στις σελίδες 11-12) της επισυναπτόμενης έκθεσης τελικής αξιολόγησης του INFO2000.

1. Η επιλογή και ο προσανατολισμός των θεμάτων του προγράμματος παρακολούθησης eContent (ηλεκτρονικό περιεχόμενο) πρέπει να γίνουν αποδεκτά.

Παρατήρηση: Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την εν λόγω σύσταση και σημειώνει ότι αυτή βασίζεται στη συνολική αξιολόγηση του INFO2000, η οποία περιλαμβάνει μια ανάλυση ανά τομέα [9], περιπτωσιολογικές μελέτες [10], έρευνα για τους συμμετέχοντες και ενσωμάτωση των πορισμάτων της συμπληρωματικής μελέτης επιπτώσεων [11].

[9] Αποτελεί χωριστό προσάρτημα της έκθεσης τελικής αξιολόγησης του INFO2000.

[10] Επισυνάπτεται ως προσάρτημα στην έκθεση τελικής αξιολόγησης του INFO2000.

[11] Επισκόπηση της εκτίμησης των επιπτώσεων του προγράμματος INFO2000, BIPE για την ΓΔ INFSO, Απρίλιος 2000.

2. Τα νομοθετικά και κανονιστικά θέματα και τα θέματα τυποποίησης πρέπει να εξετασθούν από το πρόγραμμα παρακολούθησης.

Παρατήρηση: Η Επιτροπή αποδέχεται την άποψη που εκφράστηκε στην έκθεση αξιολόγησης ότι τα εν λόγω θέματα παραμένουν σημαντικοί φραγμοί στην οικοδόμηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς στον εν λόγω τομέα. Η πρόταση για το πρόγραμμα παρακολούθησης eContent προβλέπει μια γραμμή δράσης για την υποστήριξη της επίλυσης των εν λόγω θεμάτων και την υποστήριξη της τυποποίησης. Οι κύριες γραμμές δράσης του προγράμματος προβλέπουν μέτρα ενίσχυσης της τυποποίησης (π.χ. προσφυγή σε μεταδεδομένα για τη χρήση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα και γλωσσική υποδομή για την γλωσσική και πολιτιστική προσαρμογή). Επιπλέον, πολλά οριζόντια και υποστηρικτικά μέτρα που έχουν στόχο τις εν λόγω προβληματικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ορισμένων κέντρων συλλογής και διάδοσης πληροφοριών για τα δικαιώματα σχετικά με το ψηφιακό περιεχόμενο, της χρηματοδότησης στρατηγικών μελετών για την παρακολούθηση και ανάλυση των εξελίξεων, της σύστασης μιας ομάδας βιομηχάνων για την διευκόλυνση του διαλόγου σε θέματα σχετικά με το περιεχόμενο, θα συμβάλουν να ανταποκριθούν οι δράσεις του προγράμματος στις ανάγκες της αγοράς. Τα νομοθετικά και κανονιστικά θέματα δεν ανήκουν στο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος eContent. Εντούτοις, ίσως εξετασθούν όπου κρίνεται σκόπιμο, σε περίπτωση που οι δράσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του eContent αναδείξουν μια τέτοια ανάγκη.

3. Το μελλοντικό πρόγραμμα πρέπει να αντιμετωπίσει, προβλέποντας τα ανάλογα κεφάλαια, το θέμα της μεταφοράς πληροφοριών, γνώσεων και δεξιοτήτων μεταξύ έργων και μεταξύ προγραμμάτων.

Παρατήρηση: Στην πρότασή της για το πρόγραμμα παρακολούθησης eContent, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της την ανάγκη να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον, το οποίο να συντελεί στην ομαδοποίηση των έργων και στην ανταλλαγή της βέλτιστης πρακτικής μεταξύ έργων. Για το σκοπό αυτό θα προταθούν ειδικά μέτρα σε επίπεδο προγράμματος εργασιών, τα οποία σχετίζονται τόσο με τις συμβατικές διευθετήσεις, όσο και με το μέγεθος των επιμέρους έργων. Επιπλέον - λόγω του αναμενόμενου υψηλού επιπέδου συμμετοχής των ΜΜΕ, όπως παρατηρήθηκε κατά τις προπαρασκευαστικές δράσεις για το έτος 2000 [12] -- η Επιτροπή θα προτείνει ειδικά μέτρα προκειμένου να μειώσει το διοικητικό βάρος που συνεπάγεται η συμμετοχή στο πρόγραμμα και η υλοποίησή του. Επιπλέον, η Επιτροπή λαμβάνει πλήρως υπόψη της την ανάγκη να εκπονηθεί και να υλοποιηθεί μια προενεργός και αποτελεσματική πολιτική διάδοσης των πληροφοριών και επικοινωνίας, ως κύριο μέσο ευαισθητοποίησης των ομάδων αποδεκτών που προσδιορίζονται στην πρόταση για το πρόγραμμα eContent.

[12] Κονδύλιο B5-334 του προϋπολογισμού, Προϋπολογισμός των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για το έτος 2000 (ΕΕ .....).

MLIS: Πρόγραμμα για την πολύγλωσση κοινωνία των πληροφοριών

Ιστορικό

Οι στόχοι του MLIS, όπως ορίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου [13], ήταν:

[13] Απόφαση 96/664/EΚ του Συμβουλίου, της 21ης Νοεμβρίου 1996 (ΕΕ αριθ. L306 , 28.11.1996, σελ.40).

- Να βελτιώσει την ενημέρωση και να ενισχύσει την παροχή υπηρεσιών πολυμέσων στην Κοινότητα, χρησιμοποιώντας τις γλωσσικές τεχνολογίες, τους πόρους και τα πρότυπα.

- Να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη των γλωσσικών βιομηχανιών.

- Να μειώσει το κόστος της μεταφοράς πληροφοριών μεταξύ γλωσσών, ιδίως για τις ΜΜΕ, καθώς και να συμβάλει στην προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας της Κοινότητας.

Το MLIS κάλυψε την τριετία από το Νοέμβριο του 1996 έως το Νοέμβριο του 1999 και είχε προϋπολογισμό 15 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με συγχρηματοδότηση 35 έργων, στα οποία συμμετείχαν περίπου 160 οργανισμοί, μέσω τριών γραμμών δράσης:

- Υποστήριξη της δημιουργίας ενός πλαισίου υπηρεσιών για τους ευρωπαϊκούς γλωσσικούς πόρους.

- Ενθάρρυνση της χρήσης των σύγχρονων γλωσσικών τεχνολογιών, πόρων και προτύπων.

- Προώθηση της χρήσης προηγμένων γλωσσικών εργαλείων στην Κοινότητα και τον δημόσιο τομέα των κρατών μελών.

Το MLIS περιέλαβε επίσης ορισμένες δράσεις διάδοσης και συνοδευτικά μέτρα.

Στόχοι της αξιολόγησης

Κατά την αξιολόγηση του MLIS εκτιμήθηκαν οι επιπτώσεις και η αποτελεσματικότητα του προγράμματος ως προς την επίτευξη των στόχων που τίθενται στην απόφαση του Συμβουλίου και στο μεταγενέστερο πρόγραμμα εργασιών. η αποτελεσματικότητα του θεωρητικού πλαισίου δράσης του προγράμματος (λογική παρέμβασης). η αποδοτικότητα της οργάνωσης και της διαχείρισης του προγράμματος. και τα θέματα που σχετίζονται με τη συνέργεια, τη συμπληρωματικότητα και την αειφορία.

Κύρια πορίσματα της αξιολόγησης

Κατά την ανάλυση της λογικής παρέμβασης του προγράμματος και της διαδικασίας διαμόρφωσης πολιτικής που οδήγησε στην απόφαση του Συμβουλίου, οι αξιολογητές κατέληξαν ότι η προσπάθεια να ενσωματωθούν πολλές διαφορετικές κοινωνικοοικονομικές λογικές σε ένα ενιαίο πρόγραμμα δημιούργησε προβλήματα κατά την εκπλήρωση των φιλόδοξων στόχων που είχαν τεθεί, δεδομένου του περιορισμένου προϋπολογισμού που διατέθηκε. Κατά την εκτίμηση των θεμάτων οργάνωσης και διαχείρισης, οι αξιολογητές κατέληξαν ότι η υλοποίηση ήταν βραδύτερη από ό,τι αναμενόταν, με πολλές αδυναμίες οι οποίες προκλήθηκαν λόγω διαδικαστικών και διαρθρωτικών παραγόντων. Μεταξύ των εν λόγω παραγόντων αξιοσημείωτη ήταν η σχετική ακαμψία των μηχανισμών του προγράμματος που σε μεγάλο βαθμό αντέγραψαν τα προγράμματα ΕΤΑ και η έλλειψη κατάλληλων ανθρωπίνων πόρων. Στην έκθεση αξιολόγησης αναφέρεται ότι οι τελικές επιπτώσεις του MLIS ως προς τους στόχους του, σε κοινοτικό επίπεδο, είναι μέτριες και ως αυτή τη στιγμή ατελείς, δεδομένου ότι πολλά έργα βρίσκονται ακόμη εν εξελίξει. Εντούτοις, στην έκθεση σημειώνεται ότι οι περισσότερες δραστηριότητες που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος είναι πολύ σημαντικές και ότι σημειώθηκε πρόοδος σχετικά με όλους τους στόχους του προγράμματος.

Κυριότερες συστάσεις και παρατηρήσεις της Επιτροπής

Η έκθεση αξιολόγησης του MLIS περιλαμβάνει εννέα κύριες συστάσεις [14]:

[14] Απαριθμούνται τη σελ. 27 της επισυναπτόμενης έκθεσης τελικής αξιολόγησης του MLIS. Οι συστάσεις παρουσιάζονται εδώ σχετικώς ομαδοποιημένες, προκειμένου να καταστεί δυνατή η θεματική παρουσίαση των παρατηρήσεων.

1. Πρέπει να καθιερωθεί ένα πλαίσιο για τη γλωσσική πολιτική της EΕ.

2. Η Επιτροπή πρέπει να συγκροτήσει μια διυπηρεσιακή ομάδα για την τεχνολογία των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ICT) και τα γλωσσικά θέματα και να δημοσιεύσει σε μια θεματική ιστοθέση στον Παγκόσμιο Ιστό έναν οδηγό για τις δραστηριότητες που υποστηρίζονται από την EΕ στον εν λόγω τομέα.

Παρατήρηση: Η Επιτροπή θα λάβει σοβαρά υπόψη της τις δύο συστάσεις κατά την περαιτέρω σύλληψη και σχεδιασμό του προτεινόμενου προγράμματος eContent και κατά την προετοιμασία της συμμετοχής της στην πρωτοβουλία «2001, ευρωπαϊκό έτος γλωσσών». Όλα τα έργα της EΕ που σχετίζονται με τη γλώσσα και των οποίων τη διαχείριση έχει αναλάβει η ΓΔ Κοινωνία των Πληροφοριών παρουσιάζονται ήδη σε ενιαία ιστοθέση [15].

[15] http://www.hltcentral.org

3. Κατά την εξέταση των μελλοντικών προγραμμάτων πρέπει να δοθεί έμφαση στην τόνωση της ζήτησης των γλωσσικών υπηρεσιών και στην υιοθέτησή τους.

Παρατήρηση: Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση. Η πρόταση για το πρόγραμμα παρακολούθησης του MLIS και του INFO2000, το "eContent", περιλαμβάνει ως έναν από τους τέσσερις ειδικούς της στόχους την «προώθηση της πολυγλωσσίας στο ψηφιακό περιβάλλον των παγκόσμιων δικτύων και την αύξηση των εξαγωγικών ευκαιριών των ευρωπαϊκών εταιρειών περιεχομένου (ιδίως των ΜΜΕ), μέσω της υιοθέτησης της γλωσσικής και πολιτιστικής προσαρμογής». Tο μέσο που προβλέπεται είναι η προώθηση των εταιρικών συνεργασιών μεταξύ των φορέων των κλάδων του ψηφιακού περιεχομένου και της γλώσσας, ώστε να ενθαρρυνθεί η ευρεία υιοθέτηση στρατηγικών και λύσεων ανάπτυξης πολυγλωσσικών προϊόντων, με την υποστήριξη έργων που απαιτούν συνεργασία και επιμερισμό του κόστους.

4. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε μέτρα που αφορούν τη διάδοση, τη βελτίωση της ενημέρωσης και την ορθή πρακτική, με τόνωση της ζήτησης και του καταλυτικού ρόλου της EΕ.

Παρατήρηση: Η Επιτροπή αποδέχεται την εν λόγω σύσταση και θα την εφαρμόσει μέσω συνοδευτικών μέτρων τα οποία σχεδιάζονται ως μέρος των δράσεων υποστήριξης του προτεινόμενου προγράμματος eContent. Έχουν ήδη ληφθεί μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένων των έντυπων και ηλεκτρονικών εκδόσεων, κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους υλοποίησης του προγράμματος MLIS. Tα θετικά τους αποτελέσματα φαίνονται στην κινητοποίηση ενός ευρύτερου συνόλου φορέων της αγοράς που ανταποκρίνονται στην πρόσκληση για τις προπαρασκευαστικές δράσεις του eContent, η οποία προκηρύχθηκε τον Aπρίλιο του 2000.

5. Οιοδήποτε πρόγραμμα παρακολούθησης πρέπει να περιλαμβάνει ως τμήμα της προπαρασκευαστικής εργασίας προγενέστερες εκτιμήσεις σχετικά με την προβληματική και την αιτιολόγηση της παρέμβασης της EΕ, καθώς και με μεγαλύτερη ακρίβεια οριζόμενους και μετρήσιμους στόχους και κατάλληλους δείκτες προόδου.

6. Οι ανάγκες χρηματοδότησης πρέπει να ορίζονται πριν από την λεπτομερή εκπόνηση οιασδήποτε μελλοντικής απόφασης του Συμβουλίου, ούτως ώστε οι φιλοδοξίες να είναι ανάλογες των πόρων.

Παρατήρηση: Η Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις εν λόγω συστάσεις, οι οποίες απηχούν τις κύριες πτυχές της πρόσφατης ανακοίνωσης της Επιτροπής για την ενίσχυση της αξιολόγησης των δραστηριοτήτων της Επιτροπής [16] και ευθυγραμμίζονται με την προοδευτική προσχώρηση της Επιτροπής στην κατάρτιση του προϋπολογισμού με βάση τις δραστηριότητες (Activity-based budgeting - AΒB), ως μέρος της εν εξελίξει μεταρρύθμισης της Επιτροπής. Στην ειδική περίπτωση της πρότασης για το eContent, πραγματοποιήθηκαν ορισμένες μελέτες [17] προκειμένου να διατυπωθεί το πρόβλημα και να παραχθεί η κατάλληλη λογική παρέμβασης, βάσει δε της εν λόγω ανάλυσης παρήχθησαν πολλοί ποσοτικοποιήσιμοι στόχοι και οι αντίστοιχοι δείκτες [18].

[16] SEC(2000) 1051 της 26.7.2000, Έμφαση στα αποτελέσματα: ενίσχυση της αξιολόγησης των δραστηριοτήτων της Επιτροπής.

[17] Βλέπε κυρίως «Πολυγλωσσικό ψηφιακό περιεχόμενο: Εξαγωγικό δυναμικό και γλωσσική προσαρμογή των ψηφιακών προϊόντων και υπηρεσιών», Equipe Consortium, Ιούλιος 2000, και «Αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πολυγλωσσίας στην Ευρώπη», Βureau van Dijk Ingιnieurs Conseils, Ιούλιος 2000.

[18] Βλ. το τμήμα 9 της πρότασης της Επιτροπής για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το eContent «Στοιχεία αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας ως προς το κόστος».

7. Δεδομένου ότι πολλά έργα του MLIS δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί και ενδέχεται να παραχθούν ενδιαφέροντα αποτελέσματα, πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή οι μηχανισμοί οι οποίοι θα διασφαλίσουν ότι είναι δυνατόν να εξαχθούν συμπεράσματα και να διαδοθούν.

Παρατήρηση: Η παρακολούθηση των εν λόγω έργων θα είναι στενή, ως μέρος των προετοιμασιών για το προτεινόμενο πρόγραμμα eContent. Οι μηχανισμοί διάδοσης θα περιλαμβάνουν: το HLTCentral, το παρατηρητήριο των τεχνολογιών της ανθρώπινης γλώσσας στον Παγκόσμιο Ιστό, παρουσιάσεις και επιδείξεις σε κατάλληλες εκδηλώσεις, καθώς και τακτικές συναντήσεις εργασίας και συνεδρίες ανταλλαγής πληροφοριών με άλλα σημαντικά έργα.

8. Θα είναι επωφελές ένα πιο ευέλικτο μοντέλο χρηματοδότησης έργου, το οποίο θα προσανατολίζεται στην υιοθέτηση των γλωσσικών υπηρεσιών (ζήτηση) και το οποίο θα επιτρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις εκροές παρά στις εισροές σε επίπεδο έργου.

Παρατήρηση: Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της για την εν λόγω σύσταση. Στο πλαίσιο της δημιουργίας του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο διεύρυνσης των χρηματοδοτικών μοντέλων που επί του παρόντος χρησιμοποιούνται για τα προγράμματα της EΕ και η μετάβαση σε μορφές συμβάσεων που θα βασίζονται στην υποβολή και αποδοχή των παραδοτέων στοιχείων.

9. Πρέπει να καθιερωθεί η συγκριτική αξιολόγηση για την εκτίμηση της σχέσης ποιότητας - τιμής κάθε έργου.

Παρατήρηση: Κάθε έργο του προτεινόμενου προγράμματος παρακολούθησης eContent θα πρέπει να παράγει ειδικούς στόχους στο πλαίσιο του γενικότερου σκοπού του και να τους προσδιορίσει με μετρήσιμο και επαληθεύσιμο τρόπο. Όλα τα έργα θα πρέπει να καθιερώσουν την συγκριτική αξιολόγηση, περιγράφοντας την τρέχουσα κατάσταση στον τομέα παρέμβασής τους με ορισμένα βασικά και στοιχειώδη δεδομένα. Επιπλέον, τα εν εξελίξει έργα θα εξακολουθήσουν να υπόκεινται σε τακτικές αξιολογήσεις από ομολόγους έως την ολοκλήρωσή τους.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή λαμβάνει πλήρως υπόψη της τα πορίσματα και τις συστάσεις των εκθέσεων τελικής αξιολόγησης των προγραμμάτων INFO2000 και MLIS. Υπό το πρίσμα των απαντήσεών της στις εν λόγω εκθέσεις, η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών:

(1) Να υποστηρίξουν την Επιτροπή στην προσέγγισή της να συμπεριλάβει το ψηφιακό περιεχόμενο ως μέρος του σχεδίου δράσης "eEurope 2002" (ηλεκτρονική Ευρώπη 2002), υπό το πρίσμα του κεντρικού ρόλου του ψηφιακού περιεχομένου στην υποστήριξη της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των Ευρωπαίων πολιτών.

(2) Να υποστηρίξουν την πρόταση της Επιτροπής για να τοποθετησει το πρόγραμμα eContent, ως το κύριο στοιχείο του σχεδίου δράσης "eEurope 2002" [19], το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα.

[19] http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/actionplan/index_en.htm

(3) Να υποστηρίξει την Επιτροπή στην προσπάθειά της να απλουστεύσει τις διοικητικές διαδικασίες που σχετίζονται με τα έργα και, με τον τρόπο αυτό, να ενθαρρύνει περισσότερο τη συμμετοχή των ΜΜΕ στο προτεινόμενο πρόγραμμα eContent.

ΠAΡΑΡΤΗΜΑ

Τελική αξιολόγηση του προγράμματος INFO2000

Διεξήχθη για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Eκτενής περίληψη

Technopolis Ltd, ΗΒ

Databank Consulting SpA, Iταλία

IDATE, Γαλλία

LENTIC, Bέλγιο

17 Ιουλίου 2000

Πίνακας περιεχομένων

Eκτενής περίληψη

1. Σύνοψη

2. ΕIΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

3. Το INFO2000 εντός του πλαισίου του

3.1 Τόνωση της ζήτησης και βελτίωση της ενημέρωσης

3.2 Eκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα

3.3 Κινητοποίηση του δυναμικού πολυμέσων της Ευρώπης

3.4 Δράσεις υποστήριξης

4. ΘΕΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

4.1 Έχει το πρόγραμμα INFO2000 επιτύχει τους στόχους του;

4.2 Ήταν η «λογική παρέμβασης» που αποτέλεσε τη βάση του προγράμματος αποτελεσματική;

4.3 Ήταν η διαχείριση και η οργάνωση του προγράμματος αποδοτικές;

4.4 Αιτιολόγηση, συνέργεια και αειφορία

4.5 Έχει το πρόγραμμα ανταποκριθεί στις ανάγκες του κοινού στο οποίο απευθυνόταν;

4.6. Εφαρμόστηκαν οι συστάσεις της ενδιάμεσης αξιολόγησης;

5. Tο προγραμμα e-Content (ηλεκτρονικο περιεχομενο) στο μελλον

6. Συστάσεις

Eκτενής περίληψη

Η παρούσα εκτενής περίληψη περιλαμβάνει μια σύνοψη για όσους αναγνώστες επιθυμούν μια εξαιρετικά ακριβή συγκεφαλαίωση της αξιολόγησης, καθώς και μια αναλυτικότερη εκτενή περίληψη. Η τελευταία περιλαμβάνει περιγραφή του προγράμματος και έπονται οι απαντήσεις στις ερωτήσεις που προέκυψαν στο πλαίσιο της αξιολόγησης.

1. συνοψη

Το INFO2000 ήταν ένα ευρύ ευρωπαϊκό πρόγραμμα δραστηριοτήτων, που αποσκοπούσε στην ενίσχυση της παροχής και της χρήσης πολυμέσων. Είχε προϋπολογισμό 65 εκατ. ευρώ και διεξήχθη κατά την τετραετία 1996 - 1999.

Το πρόγραμμα είχε τέσσερεις γραμμές δράσης:

- Τόνωση της ζήτησης και βελτίωση της ενημέρωσης

- Eκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα της Ευρώπης

- Κινητοποίηση του ευρωπαϊκού δυναμικού πολυμέσων

- Δράσεις υποστήριξης

Προκειμένου να διαδοθούν οι πληροφορίες και να συντονιστούν οι δραστηριότητες και οι εκδηλώσεις δημιουργήθηκε ένα δίκτυο κέντρων. Γνωστό ως MIDAS-NET, το εν λόγω δίκτυο λειτούργησε σε 17 χώρες και συνολικά εκτέλεσε πάνω από 2.500 δραστηριότητες. Οι κόμβοι του δικτύου σημείωσαν διαφορετικό βαθμό επιπτώσεων: ενώ μερικοί κόμβοι παρείχαν ένα εξαιρετικό επίπεδο υπηρεσιών, άλλοι ήταν λιγότερο αποτελεσματικοί. Η Επιτροπή υποστήριξε το έργο των κόμβων παρέχοντας έναν ειδικό εξυπηρετητή πολυμέσων στο Διαδίκτυο - τον I*M EUROPE. Παραλλήλως, προκηρύχθηκε διαγωνισμός - το EuroPrix - προκειμένου να καταδείξει το καλής ποιότητας έργο των εταιρειών πολυμέσων. Εν λόγω διαγωνισμός ήταν γεγονός δημοφιλές και υψηλού κύρους που προσέλκυσε μεγάλο αριθμό υποψηφιοτήτων.

Ένα κύριο στοιχείο του προγράμματος ήταν να βελτιωθεί η εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα που έως τότε είχαν τύχει χαμηλής εκμετάλλευσης. Ως πανευρωπαϊκό θεσμικό όργανο, η Επιτροπή ήταν σε θέση να προωθήσει τον διάλογο επί του εν λόγω θέματος και να οδηγήσει σε πρόοδο την ευρωπαϊκή στρατηγική. Η τυπική έκβαση της διαδικασίας ήταν η δημοσίευση και η έγκριση το 1999 της Πράσινης Βίβλου «Πληροφορίες του δημοσίου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη». Η εκπόνηση πολλών έργων ώστε να συνευρεθούν οι «κάτοχοι περιεχομένου» του δημοσίου τομέα και οι «υπεύθυνοι ανάπτυξης περιεχομένου» του ιδιωτικού τομέα προκειμένου να συνεργαστούν στο πλαίσιο εταιρικής συνεργασίας αποτέλεσε την πρακτική πλευρά της υλοποίησης ορισμένων γενικών ιδεών που περιλαμβάνονται στην Πράσινη Βίβλο. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εν λόγω εταιρικές συνεργασίες αποτέλεσαν σημαντικό επίτευγμα, δεδομένης της συνύπαρξης της χαμηλής ζήτησης, της παραδοσιακής αντιπαλότητας μεταξύ ορισμένων φορέων και της αποσπασματικής φύσης της αγοράς.

Η γραμμή δράσης «Κινητοποίηση του ευρωπαϊκού δυναμικού πολυμέσων» παρέσχε ένα περιβάλλον στο οποίο οι εταιρείες πολυμέσων - ιδίως οι ΜΜΕ -μπόρεσαν να αρχίσουν την ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς επίσης και των εσωτερικών τους δυνατοτήτων, των δυνατοτήτων δικτύωσης και των δυνατοτήτων μεταφοράς γνώσεων. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα θεωρήθηκε σαφώς ως ένα βήμα προς την διαδικασία ανάπτυξής τους, παρά ως μια ευκαιρία άμεσης υλοποίησης τελικών προϊόντων. Μολαταύτα, είναι επίσης σαφές ότι η πλειοψηφία των έργων ήταν σημαντικά για τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις και ότι χωρίς το πρόγραμμα τα εν λόγω έργα δεν θα είχαν σημειώσει καμία πρόοδο. Η συνολική ποιότητα του έργου ήταν καλή, η δε διαδικασία υποβολής υποψηφιοτήτων σε δύο φάσεις κατέστησε δυνατή την ολοκλήρωση όσων έργων παρουσίαζαν αδυναμίες. Μια συμπληρωματική δραστηριότητα ήταν η δρομολόγηση έργων που χαρακτηρίστηκαν ως πειραματικές «κλίνες δοκιμών», στο πλαίσιο των οποίων δοκιμάστηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις του προβλήματος της εμπορικής εκμετάλλευσης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πολυμέσων (διασφαλίζοντας ότι οι κάτοχοι πνευματικών δικαιωμάτων αναγνωρίζονται και ανταμείβονται για την επαναχρησιμοποίηση του υλικού τους).

Οι δράσεις υποστήριξης ήταν ποικίλες. Περιελάμβαναν μια σειρά συγκριτικών μελετών για τα πολυμέσα σε κάθε κράτος μέλος, πολλές γενικές μελέτες αναφοράς για τα πολυμέσα και πολλά πειραματικά έργα επιμόρφωσης και εκπαίδευσης. Έλαβαν επίσης σημαντική υποστήριξη δραστηριότητες όπως η υπηρεσία "Ανοικτής ανταλλαγής πληροφοριών" που είχε ως στόχο τον έλεγχο των παγκόσμιων προτύπων και η Νομική Συμβουλευτική Επιτροπή, η οποία παρακολούθησε τα νομικά θέματα. Οι εν λόγω δραστηριότητες - οι οποίες αντιμετώπισαν θέματα πλαισίου τα οποία καθορίζουν την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς πολυμέσων - υπήρξαν καίριας σημασίας.

Συνολικά τα οφέλη του προγράμματος ήταν σημαντικά. Το πρόγραμμα βελτίωσε την ενημέρωση για τα πολυμέσα μέσω ενός δικτύου εγκατεστημένου σε κάθε κράτος μέλος. Λειτούργησε ως καταλύτης για την ευρωπαϊκή βιομηχανία πολυμέσων χρηματοδοτώντας έργα σε ποικίλους τομείς. Ενίσχυσε το διάλογο για την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα της Ευρώπης, οδηγώντας στην εκπόνηση και στην έκδοση της Πράσινης Βίβλου "Πληροφορίες του δημοσίου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη". Πρόσφερε επίσης στους φορείς του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα το περιβάλλον για να συνεργαστούν αποτελεσματικά και συνέβαλε στο να σημειωθεί πρόοδος σε θέματα σχετικά με την εμπορική εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πολυμέσων στην Ευρώπη και άλλων νομικών και κανονιστικών θεμάτων.

Τα προβλήματα που προέκυψαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος ήταν σχετικώς ελάσσονος σημασίας. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται οι καθυστερήσεις πληρωμών και οι καθυστερήσεις στην ανάθεση των συμβάσεων. Μολαταύτα η δικτύωση και η ανταλλαγή πληροφοριών εντός και μεταξύ των έργων θα μπορούσαν να ήταν πιο αποτελεσματικές.

Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε στο πλαίσιο του INFO2000, πρέπει να δοθεί περαιτέρω υποστήριξη στο πρόγραμμα για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων των ευρωπαϊκών πολυμέσων, ιδίως όσον αφορά την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα και την παροχή αρωγής στις εταιρίες προκειμένου να υπερνικήσουν τους φραγμούς που συναντούν στην αγορά κεφαλαίων.

2. ΕIΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Το INFO2000 ήταν ένα πρόγραμμα της Eυρωπαϊκής Επιτροπής (το οποίο υλοποιήθηκε από τον Ιανουάριο του 1996 ως τον Δεκέμβριο του 1999 [20]), το οποίο θα είχε στόχο την ενίσχυση της χρήσης πολυμέσων στην Ευρώπη και την υποστήριξη της ανάπτυξης μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας πολυμέσων, ικανής να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό σε παγκόσμια κλίμακα. Επεδίωξε να βοηθήσει στη δημιουργία μιας βιομηχανίας πολυμέσων ικανής να ικανοποιήσει τις ανάγκες για ψηφιακό περιεχόμενο των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και των Ευρωπαίων πολιτών, με πρόσβαση μέσω ηλεκτρονικών δικτύων. Η δημιουργία και η παροχή τέτοιου είδους περιεχομένου θα οδηγήσει σε οικονομική ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση, καθώς και στην ατομική επαγγελματική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη. Υπήρξαν τέσσερεις κύριες γραμμές δράσης:

[20] Μολονότι ορισμένα έργα άρχισαν το 1999 και βρίσκονται ακόμη εν εξελίξει. Tο πρόγραμμα είναι συνεπώς ακόμη «ενεργό», γεγονός που παρουσιάζει ορισμένα προβλήματα στην προσπάθεια ανάλυσης της τελικής ποιότητας όλων των αποτελεσμάτων. Εντούτοις, δεδομένου ότι τα περισσότερα έργα έχουν ολοκληρωθεί, είναι ήδη δυνατόν να σχηματίσει κανείς μια αντιπροσωπευτική εικόνα σε αυτό το στάδιο.

- Τόνωση της ζήτησης και βελτίωση της ενημέρωσης

- Eκμμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα της Ευρώπης

- Κινητοποίηση του ευρωπαϊκού δυναμικού πολυμέσων

- Δράσεις υποστήριξης

Η παρούσα αξιολόγηση διεξήχθη προκειμένου να ικανοποιηθεί η απαίτηση που ορίζεται στην οδηγία 96/339/EΚ του Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται το πρόγραμμα. Σύμφωνα με τη συγγραφή υποχρεώσεων έπρεπε να κατανοηθεί ο βαθμός κατά τον οποίο:

- το INFO 2000 ήταν αποτελεσματικό ως προς την επίτευξη των στόχων του, όπως αυτοί ορίζονται στην απόφαση 96/339/EΚ του Συμβουλίου

- η «λογική παρέμβασης» που αποτέλεσε τη βάση του προγράμματος ήταν αποτελεσματική

- η διαχείριση και η οργάνωση του προγράμματος ήταν αποδοτικές

- η αιτιολόγηση, η συνέργεια και η αειφορία του προγράμματος παρουσίασαν συνοχή

- το πρόγραμμα ανταποκρίθηκε στις ανάγκες του κοινού στο οποίο απευθυνόταν

- οι συστάσεις της ενδιάμεσης αξιολόγησης εφαρμόστηκαν

Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε για περίοδο 6 μηνών (από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο του 2000) από μια διεθνή κοινοπραξία εταιριών, υπό την καθοδήγηση της Technopolis. Συμπεριελάμβανε ανάλυση των εγγράφων που παρήχθησαν κατά τη διάρκεια του προγράμματος, τυποποιημένες συνεντεύξεις με το προσωπικό της Επιτροπής, τους συμμετέχοντες στο έργο και τους παρατηρητές του κλάδου, καθώς και ένα ερωτηματολόγιο το οποίο απεστάλη σε πάνω από 500 συμμετέχοντες στα έργα.

3. Το INFO2000 εντοσ του πλαισιου του

Όταν το INFO2000 ξεκίνησε υπήρχαν λίγα συγκρίσιμα εθνικά προγράμματα για την τόνωση της χρήσης πολυμέσων. Οι ΗΠΑ είχαν κυρίαρχο ρόλο στον κόσμο όσον αφορά τη δημιουργία, τη χρήση και τη διανομή του ηλεκτρονικού περιεχομένου και το Διαδίκτυο ήταν ακόμη στα σπάργανα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο είχαν ήδη ληφθεί μέτρα προκειμένου να γίνει μια προσπάθεια μείωσης του τεχνολογικού χάσματος μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης - υπό μορφή πολλών πολιτικών δράσεων και ανακοινώσεων [21] που εν μέρει μεταφράστηκαν σε δραστηριότητες μέσω του προγενέστερου προγράμματος του INFO2000 που ονομαζόταν IMPACT II. Εντούτοις, δεδομένου ότι το χάσμα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης δεν φαινόταν να μειώνεται, περισσότερες δραστηριότητες ήταν απαραίτητες προκειμένου να αναπτυχθεί η αγορά.

[21] Επί παραδείγματι, η δημοσίευση το 1994 της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Προς την κοινωνία των πληροφοριών στην Ευρώπη- σχέδιο δράσης», καθώς και το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 4ης Aπριλίου 1995, για τον πολιτισμό και τα πολυμέσα, το οποίο σκιαγραφεί τη σημασία των πολυμέσων για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης της βιομηχανίας περιεχομένου. Υπήρξαν επίσης πολλές διαβουλεύσεις υψηλού επιπέδου επί του θέματος στην σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών το 1993 και στις συνόδους κορυφής της Κέρκυρας και του Έσσεν το 1994.

Ως εκ τούτου, οι στόχοι του INFO200 ήταν:

- να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας περιεχομένου πολυμέσων

- να τονώσει τη ζήτηση για το περιεχόμενο πολυμέσων και τη χρήση αυτού

- να συμβάλει στην επαγγελματική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη των πολιτών

- να προωθήσει την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ χρηστών και προμηθευτών

Το INFO2000 είχε ένα ευρύ πεδίο εφαρμογής. Οι στόχοι του απαιτούσαν πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις για την επίτευξή τους, εξ'ου και η επιλογή τεσσάρων διαφορετικών γραμμών δράσης.

3.1 Τόνωση της ζήτησης και βελτίωση της ενημέρωσης

Το πρωταρχικό κοινό στο οποίο απευθυνόταν οι δραστηριότητες του INFO2000 για τη βελτίωση της ενημέρωσης ήταν οι επιχειρήσεις του κλάδου (ιδίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, γνωστές ως ΜΜΕ) και οι πολίτες με πρόσβαση μέσω βιβλιοθηκών. Ο κεντρικός μηχανισμός που χρησιμοποιήθηκε για την επίτευξη αυτού του στόχου ήταν ένα δίκτυο κόμβων επίδειξης και υποστήριξης πληροφοριών πολυμέσων (MIDAS-NET). Κάθε κόμβος περιελάμβανε μια κοινοπραξία επιχειρήσεων και αποτελούσε ένα σύνολο γνώσεων και εμπειρογνωμοσύνης ειδικά για τα πολυμέσα. Καθήκον των εν λόγω κόμβων ήταν να δημιουργήσουν και να υλοποιήσουν μια σειρά δραστηριοτήτων - δημιουργία ιστοθέσεων, πληροφοριακές ημερίδες, σεμινάρια, εκθέσεις, ενημερωτικά δελτία, περιοδεύουσες εκθέσεις - προκειμένου να ενημερώσουν το κοινό σχετικά με τις δυνατότητες των πολυμέσων. Πραγματοποιήθηκαν πάνω από 2.500 δράσεις. Παράλληλα, προκηρύχθηκε ένας διαγωνισμός, γνωστός ως EuroPrix, προκειμένου να αναδείξει το καλής ποιότητας έργο των εταιρειών πολυμέσων.

Η αιτιολόγηση της δημιουργίας ενός δικτύου φορέων για τη βελτίωση της ενημέρωσης ήταν απολύτως βάσιμη, μολονότι η επίδοση των κόμβων MIDAS-NET ήταν εξαιρετικά ποικίλη. ορισμένοι ήταν άριστοι, άλλοι ήταν ανεπαρκείς. Ο διαγωνισμός EuroPrix είχε καλή οργάνωση και απεδείχθη αποτελεσματικός.

3.2 Eκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα

Οι κάτοχοι περιεχομένου του δημοσίου τομέα ήταν διάσπαρτοι και η ζήτηση για πληροφορίες τις οποίες αυτοί κατείχαν μικρή. Η Επιτροπή βρισκόταν σε μια εξαιρετικά ισχυρή θέση: ήταν ο πανευρωπαϊκός οργανισμός που είχε ως πεδίο αρμοδιοτήτων την τόνωση της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής και ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει την εν λόγω δυσλειτουργία της αγοράς, μέσω της ανάπτυξης πολιτικών για τη πρόσβαση και την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα κατά τρόπο συστηματικό.

Κατά συνέπεια, υπό την αιγίδα του INFO2000, θεσπίστηκε η Πράσινη Βίβλος με τίτλο "Πληροφορίες του δημοσίου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη [22]. Tο εν λόγω έγγραφο παρουσιάζει τις προκλήσεις για την Eυρώπη - να υπερνικήσει τον κατακερματισμό μιας αγοράς όπου οι πληροφορίες διατηρούνται σε διαφορετικούς μορφότυπους, από διαφορετικούς φορείς οι οποίοι περιορίζονται από διαφορετικές εθνικές νομοθετικές προσεγγίσεις όσον αφορά την εκμετάλλευση και τη χρήση τους, με ταυτόχρονη υποχρέωση τήρησης του απορρήτου. Το συνδυασμένο αρνητικό αποτέλεσμα ήταν να μην μπορούν οι χρήστες να χρησιμοποιούν με τον καλύτερο τρόπο τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα και οι διοικήσεις να μην είναι σε θέση να χαράξουν πολιτική και να επικοινωνήσουν τόσο αποτελεσματικά όσο ενδεχομένως το επιθυμούσαν.

[22] COM (1998) 585 Πληροφορίες του δημοσίου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη. Πράσινη Βίβλος για τις πληροφορίες του δημοσίου τομέα στην κοινωνία των πληροφοριών.

Προκειμένου να επιδείξει τον τρόπο με τον οποίον μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πληροφορίες του δημοσίου τομέα, το INFO2000 χρηματοδότησε επίσης 26 έργα. Tα εν λόγω έργα περιελάμβαναν την ψηφιοποίηση των φωτογραφικών αρχείων, τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με τη νομοθεσία που αφορά τη φορολόγηση των επιχειρήσεων, την παροχή πολυμεσικών πληροφοριών σχετικά με την ρύπανση του αέρα και τις κανονιστικές διατάξεις σχετικά με το νερό, την προώθηση της υγείας, καθώς και την παροχή εργαλείων τα οποία θα βοηθήσουν στην κατάρτιση γεωγραφικών χαρτών της Ευρώπης. Tα έργα συνένωσαν κατόχους περιεχομένου (φορείς του δημοσίου τομέα) και υπευθύνους ανάπτυξης περιεχομένου (εν γένει είτε του ιδιωτικού τομέα, είτε πανεπιστημιακούς) προκειμένου να συνεργαστούν για την εξεύρεση λύσεων στα κοινά προβλήματα της διαλειτουργικότητας, της εναρμόνισης των πολιτικών πρόσβασης σε δεδομένα, των πόρων για τη δικτύωση, λαμβάνοντας υπόψη τις πολιτιστικές, γλωσσικές και νομοθετικές διαφορές και κατανοώντας τις ανάγκες της αγοράς.

Παρ' όλες τις καθυστερήσεις, η εν λόγω γραμμή δράσης παρέσχε ένα απτό αποτέλεσμα προκειμένου να βοηθηθεί η χάραξη πολιτικής - την Πράσινη Βίβλο - και επέτρεψε επίσης την χρηματοδότηση πολλών έργων τα οποία κατέστησαν δυνατή την υλοποίηση των ιδεών που περιλαμβάνονται στην Πράσινη Βίβλο σε πρακτικές εφαρμογές. Η συνένωση φορέων που έως τότε ήταν διάσπαρτοι αποτέλεσε σημαντικό επίτευγμα, καθώς και η επίτευξη ευρείας ενημέρωσης του κοινού σχετικά με τις δυνατότητες των δεδομένων του δημοσίου τομέα.

3.3 Κινητοποίηση του δυναμικού πολυμέσων της Ευρώπης

Μια επιτυχημένη ευρωπαϊκή βιομηχανία πολυμέσων μπορεί μόνο να επιτευχθεί με τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος, το οποίο θα είναι ικανό να τονώνει την αειφόρο δημιουργικότητα και την τεχνολογική ανάπτυξη των εταιριών. Για το σκοπό αυτό, το INFO2000 ενθάρρυνε τους συμμετέχοντες φορείς να προβούν σε διακρατικές εταιρικές συνεργασίες, όπου συμμετέχουν πανεπιστήμια, επιχειρήσεις και ο δημόσιος τομέας, δηλαδή το σύνολο της αλυσίδας προμήθειας, από τους παρόχους πληροφοριών έως τους διανομείς. Είχε ζωτική σημασία η προσέλκυση των ΜΜΕ - γεγονός το οποίο το πρόγραμμα πραγματοποίησε με μεγάλη επιτυχία - οι οποίες θεωρούνται η «κινητήριος δύναμη» της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Λόγω των περιορισμών του προϋπολογισμού, μόνον τέσσερεις τομείς μπορούσαν να επιλεγούν ως επίκεντρο του προγράμματος - η πολιτιστική κληρονομιά, οι πληροφορίες επιχειρηματικού χαρακτήρα, οι πληροφορίες γεωγραφικού χαρακτήρα και οι επιστημονικές, ιατρικές και τεχνολογικές πληροφορίες. Tα αποτελέσματα των έργων συγκεντρώθηκαν σε έναν σύμπυκνο δίσκο (CD-ROM), ως μέσο παράδοσης των αποτελεσμάτων- το κυρίαρχο μέσο εκείνη την εποχή. Σήμερα, για τα περισσότερα έργα χρησιμοποιείται συνήθως το Διαδίκτυο (Internet). συνήθεις είναι επίσης και είναι οι λύσεις που προσφέρει το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Παράλληλα σημειώθηκε επίσης πρόοδος όσον αφορά την ενθάρρυνση των εταιρειών και άλλων οργανισμών να συνεργαστούν προκειμένου να εξεύρουν πιθανές λύσεις σε ένα από τα προβλήματα κανονιστικής φύσεως των πολυμέσων - την εμπορική εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πολυμέσων.

Η κυριότερη ιδέα της εν λόγω γραμμής δράσης συμπυκνωνόταν στην τόνωση της ανάπτυξης των πολυμέσων. Οι συμμετέχοντες κατέστησαν σαφές ότι θεωρούσαν το πρόγραμμα σημαντικό από αυτή την άποψη - χωρίς το INFO2000 η πλειονότητα των έργων (παρ' όλη την στρατηγική τους σημασία) δεν θα είχε σημειώσει πρόοδο. Η συνετή υποστήριξη της Επιτροπής εκτιμήθηκε δεόντως και ήταν σαφείς οι επιπτώσεις της στην κατάσταση στην οποία βρίσκονταν οι συμμετέχοντες, όσον αφορά την τεχνολογία, την απασχόληση και τον ανταγωνισμό. Μολαταύτα είναι επίσης προφανές ότι οι διαδικασίες πληρωμών και οι καθυστερήσεις ήταν απαράδεκτες.

Ως προς την εμπορική εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πολυμέσων, το πρόγραμμα επέτυχε τους στόχους του όσον αφορά τη συμβολή του στην μείωση του προβλήματος, καθιστώντας δυνατή την πειραματική εφαρμογή διαφορετικών προσεγγίσεων σε πολλούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της μουσικής, των οπτικοακουστικών μέσων και της έκδοσης βιβλίων.

3.4 Δράσεις υποστήριξης

Η τελική δραστηριότητα του προγράμματος είναι να συνεχίσει την ανάπτυξη του υποστηρικτικού πλαισίου για την βιομηχανία πολυμέσων. Πραγματοποιήθηκαν λεπτομερείς μελέτες σχετικά με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία πολυμέσων, όσον αφορά τις τεχνολογικές και κοινωνικές εξελίξεις. Συστάθηκε η υπηρεσία "Ανοικτής ανταλλαγής πληροφοριών" (Οpen Information Interchange - OII) με σκοπό να συλλέξει δεδομένα για τις δραστηριότητες και τους φορείς σχετικά με τα παγκόσμια πρότυπα και τη διαλειτουργικότητα. Οι εργασίες της Νομικής Συμβουλευτικής Επιτροπής αφορούσαν κανονιστικά θέματα, ιδίως το σχέδιο δράσης για το Διαδίκτυο (Internet). Tο εν λόγω σχέδιο δράσης θεσπίστηκε επισήμως στις 25 Ιανουαρίου του 1999, με σκοπό να παράσχει ένα ασφαλές περιβάλλον για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Διεξήχθησαν επίσης εργασίες στον τομέα της πληροφορικής εγκληματικότητας, προετοιμάζοντας την μελλοντική ανακοίνωση της Επιτροπής. Άλλα έργα επίσης στόχευαν στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών προγραμμάτων, τα οποία θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε ένα ευρύτερο περιβάλλον, μέσω άλλων κοινοτικών προγραμμάτων όπως το SOCRATES και το LEONARDO.

Tα εν λόγω «θέματα - πλαίσιο», τα οποία ενίσχυσαν την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας πολυμέσων σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών ήταν εξαιρετικά σημαντικά - και όντως εξακολουθούν να είναι. Οι φιλόδοξοι στόχοι των εν λόγω δραστηριοτήτων έχουν κατά κύριο λόγω επιτευχθεί - με την επί μέρους εξαίρεση της καθυστέρησης των μελετών όσον αφορά τις εξελίξεις των πολυμέσων στα κράτη μέλη.

4. ΘΕΜΑΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

4.1 Έχει το πρόγραμμα INFO2000 επιτύχει τους στόχους του;

Tο πρόγραμμα πέτυχε σε μεγάλο βαθμό τους σκοπούς του, συμβάλλοντας στην επίτευξη του συνολικού στόχου της προώθησης μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής βιομηχανίας πολυμέσων.

Η εκπόνηση του προγράμματος δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας πολυμέσων - καλύπτοντας ένα μεγάλο εύρος θεμάτων, τα οποία εκτείνονται από την ανάπτυξη τεχνολογικών δυνατοτήτων και δεξιοτήτων εντός των εταιρειών έως την δρομολόγηση ενός ευρωπαϊκού διαλόγου για το μέλλον των πληροφοριών του δημοσίου τομέα και την διερεύνηση της πολυπλοκότητας της εμπορικής εκμετάλλευσης των δικαιωμάτων πνευματικής εκμετάλλευσης πολυμέσων, το πρόγραμμα έφερε στο φως όλα τα κύρια διαρθρωτικά στοιχεία του κλάδου. Tο μόνο θέμα το οποίο δεν καλύφθηκε ήταν το αιώνιο πρόβλημα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση - προτάθηκε ότι αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί από το πρόγραμμα παρακολούθησης του INFO2000.

Tο πρόγραμμα τόνωσε τη ζήτηση με την πληροφόρηση ενός μεγάλου φάσματος φορέων. Χρησιμοποιώντας την πολλαπλασιαστική προσέγγιση (τους κόμβους MIDAS-NET), το INFO2000 άγγιξε το ευρύ κοινό - δημιουργώντας το «δίκτυο δικτύων». Δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί η αιτιολογική σχέση μεταξύ της ύπαρξης του δικτύου MIDAS-NET και της αυξανόμενης ζήτησης και χρήσης των πολυμέσων. Εντούτοις, το γεγονός ότι πάνω από 2.500 δράσεις ξεκίνησαν ως αποτέλεσμα του δικτύου καταδεικνύει ότι πολλοί φορείς είχαν όντως ενημερωθεί για τις δυνατότητες των πολυμέσων. Οι διαγωνισμοί EuroPrix είχαν επίσης απήχηση στο ευρύ κοινό, κάνοντας γνωστά τα καλύτερα προϊόντα πολυμέσων που διατίθενται στην Ευρώπη.

Αναγνωρίζοντας ότι η ζήτηση είναι πιθανόν να είναι χαμηλότερη στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες, η Επιτροπή προσέφερε πιο υψηλά επίπεδα χρηματοδότησης έργου για τις περιφέρειες του στόχου 1. Αυτό είχε ένα ετερόκλητο αποτέλεσμα και συνολικά δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι το πρόγραμμα τόνωσε ιδιαιτέρως τη ζήτηση στις λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες της Ευρώπης.

Προσφέροντας υψηλότερα επίπεδα χρηματοδότησης, η Επιτροπή επεδίωξε επίσης να ενθαρρύνει τις ΜME να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα, δεδομένου ότι ήταν η κινητήριος δύναμη της επέκτασης των πολυμέσων στην Ευρώπη. Στο σημείο αυτό το πρόγραμμα ήταν αποτελεσματικό και επιτυχές, με υψηλά ποσοστά συμμετοχής των ΜME -το 43% των συμμετεχόντων στις γραμμές δράσης 2 και 3 ήταν ΜME.

Tο πρόγραμμα συνέβαλε στην επαγγελματική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη των πολιτών. Τα επί μέρους έργα ανταποκρίθηκαν στις εν λόγω ανάγκες, αλλά η μεγαλύτερη επιρροή αυτού του είδους σημειώθηκε ως αποτέλεσμα της δημοσίευσης της Πράσινης Βίβλου "Πληροφορίες του δημοσίου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη". Αυτή είχε τη δυνατότητα να ασκήσει επιρροή στην ποιότητα ζωής ενός πιο μεγάλου τμήματος του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Tο πρόγραμμα εξέτασε επίσης τις ανάγκες των επαγγελματιών των νέων μέσων, με μια σειρά έργων που αποσκοπούσαν στην ανάδειξη των μελλοντικών εμπειρογνωμόνων πολυμέσων. Επικεντρώνοντας τις προσπάθειες στα σχολεία, στις σχολές και στα πανεπιστήμια, το πρόγραμμα επεδίωξε να διαμορφώσει και να εμπλουτίσει τη δεξαμενή του πνευματικού κεφαλαίου του μέλλοντος. Δημιουργώντας έναν μηχανισμό με τον οποίον θα μπορούν να μεταφερθούν οι πειραματικές δραστηριότητες σε ευρύτερα προγράμματα - πλαίσιο, όπως το LEONARDO ή το SOCRATES, οι επιπτώσεις θα γίνουν αισθητές από ευρύτερο αριθμό μελλοντικών εργαζομένων και επιχειρηματιών. Αυτό θα βοηθήσει στη βελτίωση της εγγενούς διαρθρωτικής αδυναμίας της αγοράς - της έλλειψης δεξιοτήτων.

Tο πρόγραμμα προώθησε την ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ χρηστών και προμηθευτών. Η συμμετοχή σε έργα συνένωσε τους φορείς του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα, ενθαρρύνοντάς τους να συνεργαστούν και να μοιραστούν εμπειρογνωμοσύνη. Οι σκοποί της δικτύωσης ήταν πολύ σημαντικοί για τους συμμετέχοντες και τα οφέλη έγιναν ευρέως αισθητά. Οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν επίσης ότι το INFO2000 αποτελούσε μια εξαιρετική ευκαιρία για την αύξηση της βάσης γνώσεών τους, για τη διερεύνηση των νέων τεχνολογιών και για την ανάπτυξη, αξιολόγηση και βελτίωση των εργαλείων και των τεχνικών τους. Δημιουργήθηκαν νέες εταιρικές σχέσεις και ενδυναμώθηκαν οι υφιστάμενες. Επιπλέον, το INFO2000 ήταν επιτυχές διότι συνένωσε διάσπαρτες ομάδες εντός του ιδίου τομέα, ενθαρρύνοντάς τες να συνεργαστούν παρά να εργάζονται η μία σε αντιπαράθεση με την άλλη - αυτό ήταν ιδιαιτέρως αξιοσημείωτο σε έργα τα οποία χρησιμοποίησαν τα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών (GIS).

4.2 Ήταν η «λογική παρέμβασης» που αποτέλεσε τη βάση του προγράμματος αποτελεσματική;

Ο όρος «λογική παρέμβασης» είναι ένας όρος ο οποίος χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη σχέση μεταξύ του προγράμματος και των πόρων που αυτό χρησιμοποιεί, καθώς και τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις τις οποίες έχει επιτύχει.

Το INFO2000 υπέστη σημαντικές περικοπές του προϋπολογισμού ευθύς εξ' αρχής κατά την υλοποίηση του προγράμματος, χάνοντας κατά προσέγγιση το ένα τρίτο της χρηματοδότησής του - ο αρχικός προϋπολογισμός που ζητήθηκε ήταν 100 εκατ. ευρώ, ο δε τελικός προϋπολογισμός που διατέθηκε ήταν 65 εκατ. ευρώ. Ήταν ένα φιλόδοξο πρόγραμμα, που προσπάθησε να καλύψει μεγάλο εύρος θεμάτων και προβλημάτων. η μείωση των κεφαλαίων κατέστησε ακόμη δυσκολότερη την προσπάθεια εκπλήρωσης των εν λόγω προσδοκιών.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι εάν ο προϋπολογισμός ήταν μεγαλύτερος, οι επιπτώσεις μερών του προγράμματος - ιδίως της γραμμής δράσης 3 - θα ήταν μεγαλύτερες. Μολονότι παρήχθησαν από τα έργα αποτελέσματα καλής ποιότητας, τα εν λόγω αποτελέσματα ήταν πολύ μικρής κλίμακας ώστε να επιτύχουν κρίσιμη μάζα ή να λειτουργήσουν ως καταλύτης στην ανάπτυξη της αγοράς κατά σημαντικό τρόπο, ιδίως διότι τα έργα κάλυπταν ετερογενή τμήματα της αγοράς. Η υψηλότερη χρηματοδότηση των έργων του δημοσίου τομέα, ιδίως εκείνων που συμπεριλάμβαναν χρήση των συστημάτων γεωγραφικών πληροφοριών, γνωστού όντος ότι υπάρχουν βαθιά ριζωμένα προβλήματα όσον αφορά τη συλλογή των μεταδεδομένων, θα μπορούσε να καταλήξει σε ορισμένα μεγάλα ευρωπαϊκά έργα επίδειξης - είδη επιτευγμάτων τα οποία δεν θα μπορούσαν να έχουν επιτύχει οι εθνικές υπηρεσίες από μόνες τους.

Είναι λιγότερο σίγουρο ότι η υψηλότερη χρηματοδότηση θα μπορούσε να αποβεί εις όφελος της βελτίωσης της ενημέρωσης ή των δραστηριοτήτων υποστήριξης στον ίδιο βαθμό, χωρίς μεγαλύτερη εξειδίκευση και εστίαση.

Συνολικά, η επιλογή τεσσάρων γραμμών δράσης ήταν εκείνη την εποχή συνετή, δεδομένου του εύρους των θεμάτων που το κάθε πρόγραμμα ειδικού περιεχομένου είχε να καλύψει - ο νεοεμφανιζόμενος χαρακτήρας της αγοράς, οι τεχνολογίες, τα κανονιστικά θέματα, οι καινοφανείς ιδέες και ακόμη οι ίδιοι οι φορείς. Ήταν σκόπιμο να αφιερωθεί το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων σε έργα κινητοποίησης του ευρωπαϊκού δυναμικού πολυμέσων, παρ' όλα τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν λόγω της ετερογένειας της αγοράς. Αυτή αποτέλεσε τη γραμμή δράσης όπου τα περισσότερα αποτελέσματα έγιναν αισθητά από τους φορείς του κλάδου, οι οποίοι διαδραμάτισαν καταλυτικό ρόλο ως προς την αύξηση της υιοθέτησης και ζήτησης των πολυμέσων στον εν λόγω τομέα.

4.3 Ήταν η διαχείριση και η οργάνωση του προγράμματος αποδοτικές;

Συνολικά το πρόγραμμα υλοποιήθηκε με αποδοτικό τρόπο. Oι συμμετέχοντες στα έργα εκτίμησαν το επίπεδο των γνώσεων και την σώφρονα υποστήριξη που παρασχέθηκε από τους έμπειρους υπευθύνους έργου και το λοιπό προσωπικό. Οι διαδικασίες για την επιλογή των προτάσεων, την αξιολόγηση, τη διαχείριση του έργου και την διάδοση των πληροφοριών ήταν διαφανείς, αυστηρές, με ομοιόμορφη εφαρμογή και γενικώς έτυχαν καλής αποδοχής. Εντούτοις, υπήρξε ένα σημείο το οποίο χαρακτηρίστηκε από αναποτελεσματικότητα και αυτό ήταν οι διαδικασίες πληρωμής της Επιτροπής. Οι εν λόγω διαδικασίες χρειάζεται να βελτιωθούν, ιδίως όσον αφορά ένα πρόγραμμα με προσανατολισμό την αγορά, το οποίο για την επιτυχία του εξαρτάται από την προσέλκυση εταιρειών καλής ποιότητας.

Ο μηχανισμός χρηματοδότησης έργου σε δύο φάσεις ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για την επιλογή πολλών έργων δεν ήταν ο πλέον αποδοτικός τρόπος για την χρηματοδότηση έργων (παρατηρήθηκε αύξηση του κόστους όσον αφορά τις αμοιβές των αξιολογητών και τον χρόνο που αφιερώθηκε), ήταν όμως αποτελεσματικός. Κατέστησε δυνατόν να χρηματοδοτηθούν αρχικώς πολύ περισσότερα έργα (δεδομένου ότι το κατώφλι χρηματοδότησης ήταν αρκετά χαμηλό, μπόρεσαν να λάβουν χρηματοδότηση 80 εξ αυτών) και κατόπιν έδωσε τη δυνατότητα να διατεθούν επιπλέον κεφάλαια σε ένα μικρότερο αριθμό (29) έργων βέλτιστης ποιότητας. Ο εν λόγω μηχανισμός κατέστησε δυνατόν πρωτίστως να «δοκιμαστούν στην αγορά» τα έργα που βρίσκονταν σε πειραματική και δοκιμαστική φάση και να αναπτυχθούν περαιτέρω μόνον εκείνα τα οποία είχαν τη σωστή αναλογία τεχνολογικής εφικτότητας και ενδιαφέροντος για την αγορά.

4.4 Αιτιολόγηση, συνέργεια και αειφορία

Παρασχέθηκε η απόδειξη της αιτιολόγησης του προγράμματος - υπήρχαν λίγα συγκρίσιμα προγράμματα εν ζωή κατά την εποχή της σύλληψης του INFO2000 και το «τεχνολογικό χάσμα» μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης δεν έδειχνε σημάδια γεφύρωσης.

Κατά τη διάρκεια υλοποίησης του INFO2000 συνυπήρξε ένα «αδερφό πρόγραμμα», το οποίο ονομάστηκε "Πολύγλωσση κοινωνία των πληροφοριών" (Multi-Lingual Information Society -MLIS) και πολλά άλλα, τα οποία σχετίζονται σε λιγότερο βαθμό, μολονότι συμπληρωματικά προγράμματα. Μολονότι δεν υπήρξε κάποια περιοχή επικάλυψης ή επανάληψης των προσπαθειών, δεν σημειώθηκε κάποια εξαιρετικά σημαντική διάδραση μεταξύ των προγραμμάτων, ιδίως σε επίπεδο έργου. Ως εκ τούτου, δεν υπήρξε συνέργεια στο μέγιστο βαθμό.

Η ανάγκη συνέχισης του έργου που άρχισε με το INFO2000 υφίσταται ακόμη. Πολλές βασικές πτυχές της απόφασης του Συμβουλίου, οι οποίες θέτουν τους στόχους του INFO2000 δεν έχουν αλλάξει. Υπάρχει ακόμη ανάγκη να προωθηθεί η δημιουργία και η εκμετάλλευση των βιομηχανιών ηλεκτρονικού περιεχομένου ως πρωταρχικού δημιουργού θέσεων απασχόλησης και οικονομικής ευημερίας, καθώς και ως τρόπου υποστήριξης της συνοχής και των σκοπών της κοινωνικής ένταξης.

Προκειμένου να επιτευχθούν οι εν λόγω στόχοι, υπάρχει ακόμη ανάγκη επένδυσης σε χρόνο, εμπειρογνωμοσύνη, καθώς και σε πόρους για την ανάπτυξη πλαισίων προκειμένου να εξετασθούν τα θέματα που σχετίζονται με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα δικαιώματα εμπορικής εκμετάλλευσης, προβλήματα τα οποία είναι δύσκολο να επιλυθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ευθυγράμμιση των εθνικών προτεραιοτήτων.

Υπάρχει ακόμη ανάγκη να ενισχυθεί ο δημόσιος τομέας, ο οποίος τώρα μόνο αρχίζει να ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες ανάγκες της αγοράς. Οι εν λόγω ανάγκες συχνά ενισχύθηκαν από τις εθνικές προτεραιότητες για κοινωνική ένταξη και συνοχή (ίσως χρησιμοποιώντας τα διαρθρωτικά ταμεία) που αποσκοπούσαν στην προώθηση της εύκολης πρόσβασης στις δημόσιες διοικητικές υπηρεσίες. Οι εν λόγω υπηρεσίες έχουν συχνά χαρακτήρα επίδειξης ή πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα ως προς άλλους τομείς της δημόσιας ζωής, όπως η εκπαίδευση, οι βιβλιοθήκες ή υπηρεσίες ελευθέρου χρόνου.

Υπήρξαν αλλαγές όσον αφορά τους τομείς που ήταν το επίκεντρο προτεραιοτήτων. Όπως οι εξειδικευμένοι εργαζόμενοι, έτσι και οι εταιρίες των νέων μέσων έχουν ανάγκη από κατάλληλη χρηματοδότηση - για την απόκτηση επαγγελματικού κεφαλαιουχικού εξοπλισμού ποιότητας, την απόκτηση εγκαταστάσεων, για την προώθηση των πωλήσεων και την κάλυψη του κόστους εκκίνησης. Παρά την πρόσφατη μεταστροφή του ενδιαφέροντος για εταιρίες που βασίζονται στην νέα τεχνολογία (New Technology Based Firms) από κεφαλαιούχους επιχειρηματικού κεφαλαίου, από οργανισμούς χρηματοδότησης νέων μέσων, από μεμονωμένους επιχειρηματικούς επενδυτές (business angels) (κατά το παράδειγμα των ΗΠΑ και της αγοράς NASDAQ), ορισμένοι θεσμικοί επενδυτές καθώς και παραδοσιακοί χρηματοδότες παραμένουν σκεπτικοί. Εξακολουθεί να παραμένει δύσκολο να πεισθούν να συμμετάσχουν σε κάτι που εξακολουθεί να αποτελεί ριψοκίνδυνη αγορά.

4.5 Έχει το πρόγραμμα ανταποκριθεί στις ανάγκες του κοινού στο οποίο απευθυνόταν;

Δεδομένου ότι το κοινό στο οποίο απευθυνόταν το πρόγραμμα ήταν εξαιρετικά ευρύ - ο δημόσιος τομέας, οι πολίτες, οι ΜΜΕ και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής - μπορεί κανείς να πει ρεαλιστικά ότι το πρόγραμμα έχει εν μέρει ανταποκριθεί στις ανάγκες του κοινού στο οποίο απευθυνόταν. Υπάρχει ακόμη έργο που πρέπει να γίνει. και υπάρχει ανάγκη για ένα πρόγραμμα παρακολούθησης.

Η επιτυχής βελτίωση της ενημέρωσης ήταν ποικίλη μεταξύ των κόμβων του MIDAS-NET, μολονότι ο διαγωνισμός EuroPrix ήταν ένα πολύ καλά στοχοθετημένο γεγονός με σαφές πεδίο δράσης. Είχε δημοσιοποιηθεί ευρέως και μπορεί να πει κανείς ότι ανταποκρίθηκε στις ανάγκες των οργανισμών που συμμετείχαν και των χορηγών του. Η δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου οδήγησε σε ευρεία διατύπωση παρατηρήσεων και βελτίωσε την ενημέρωση όλων των ομάδων αποδεκτών, ιδίως του δημοσίου τομέα και των υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Οι δραστηριότητες υποστήριξης βοήθησαν στην πληροφόρηση πρωτίστως των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, μολονότι επωφελήθηκαν επίσης και οι επιχειρήσεις. Τα έργα βελτίωσαν την ενημέρωση και ανάπτυξαν τις ικανότητες των συμμετεχόντων σε αυτά. Σε ορισμένες περιπτώσεις ανάπτυξαν επίσης μια κοινή προσέγγιση στους κόλπους ορισμένων ομάδων που συμμετείχαν - κυρίως εντός των φορέων του GIS (Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών)

Η διάδοση των αποτελεσμάτων και των πληροφοριών υπήρξε υποδειγματική ως προς ένα επίπεδο: η δημοσίευση των δεδομένων του INFO2000 στον εξυπηρετητή I*M στον Παγκόσμιο Ιστό υπήρξε πλήρης και διαφανής, συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσμάτων των αξιολογήσεων. Δημοσιεύτηκαν επίσης πολυάριθμα διαφημιστικά έγγραφα και υλικό μελετών. Εντούτοις, η διάδοση των αποτελεσμάτων του έργου υπήρξε λιγότερο αποτελεσματική και σημειώθηκε πολύ μικρή συμμετοχή στα αποτελέσματα, στις μεθοδολογίες και στις λύσεις σε κοινά προβλήματα μεταξύ των έργων.

4.6. Εφαρμόστηκαν οι συστάσεις της ενδιάμεσης αξιολόγησης;

Διατυπώθηκαν έξι στρατηγικές συστάσεις και όλες εφαρμόστηκαν σε ικανοποιητικό ή υψηλό βαθμό:

- Δημιουργία ενός οράματος για το μέλλον

Η Επιτροπή διαδραμάτισε καθοδηγητικό ρόλο στον έως τώρα υπανάπτυκτο τομέα της εκμετάλλευσης των πληροφοριών του δημοσίου τομέα και διαδραμάτισε ρόλο οραματιστή ως ο κύριος υποστηρικτής της ανάπτυξης της ευρωπαϊκής αγοράς πολυμέσων, συνενώνοντας ορισμένους από τους φορείς της αγοράς. Διαδραμάτισε επίσης καθοδηγητικό ρόλο στις διαβουλεύσεις και στον πειραματισμό όσον αφορά τις συνθήκες πλαισίου - τα πρότυπα, τις κανονιστικές διατάξεις, τη διαλειτουργικότητα και τις δεξιότητες - αναγκαία για την μακροπρόθεσμη τόνωση της αγοράς.

- Προώθηση της σύγκλισης (σε τεχνολογικό επίπεδο και σε επίπεδο προγράμματος)

Διατυπώθηκαν ορισμένες κριτικές από τους αξιολογητές των έργων ότι τα έργα απέτυχαν να κεφαλαιοποιήσουν τις ευκαιρίες που προσφέρει το Διαδίκτυο και το ηλεκτρονικό εμπόριο (e-commerce). Εντούτοις, οι εν λόγω πλατφόρμες και εφαρμογές ήταν ακόμη νεοεμφανιζόμενες κατά τη διάρκεια ζωής του INFO2000. Έχοντας υπόψη την πολυπλοκότητα των άλλων θεμάτων που καλύπτουν τα έργα, αυτό αποτελεί μάλλον μια άδικη κριτική. Κατά τη διάρκεια της επόμενης προγραμματικής περιόδου θα αποτελούν κανόνα οι πολλαπλές πλατφόρμες παράδοσης, οι φορείς πολυμέσων θα είναι πιο «ώριμοι» και το ηλεκτρονικό εμπόριο θα χρησιμοποιείται σε μεγαλύτερο βαθμό. Δεδομένου ότι οι απαιτήσεις χρήσης των προηγμένων εφαρμογών ορίζονται σαφώς στην συγγραφή υποχρεώσεων για τα νέα έργα, η πιθανότητα να εφαρμοστούν επιτυχώς είναι πολύ μεγαλύτερη.

Όσον αφορά τη μεγαλύτερη σύγκλιση και συνέργεια με τα άλλα προγράμματα της Επιτροπής, προτείνεται το πρόγραμμα παρακολούθησης να συνενώσει τα δύο πιο στενά συνδεδεμένα προγράμματα - το MLIS και το INFO2000.

- Δημιουργία μιας έμπειρης ψηφιακής κοινωνίας

Όσον αφορά τη δημιουργία «ισόρροπων δικτύων» συμμετεχόντων στα έργα του INFO2000, σημειώθηκε επιτυχία. Το πρόγραμμα προσέλκυσε τόσο νέους συμμετέχοντες όσο και πιο έμπειρους. Συγκροτήθηκαν δημόσιες και ιδιωτικές εταιρικές συνεργασίες και η μεταφορά γνώσεων και τεχνολογίας αποτέλεσαν καίριας σημασίας χαρακτηριστικά του προγράμματος.

- Eυκολότερη πρόσβαση στην αρχική και τη σύνθετη χρηματοδότηση

Κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης, οι εταιρείες πολυμέσων ανέφεραν την έλλειψη πρόσβασης σε κεφάλαιο ως ένα σοβαρό φραγμό στην ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους. Το INFO2000 επεδίωξε να μειώσει το εν λόγω πρόβλημα χάρη στην ίδια του την ύπαρξη και χάρη στο γεγονός ότι οι συμμετέχοντες διαμόρφωσαν συμμαχίες και σχέσεις οι οποίες θα τους επιτρέψουν να αναζητήσουν άλλες μορφές χρηματοδότησης στο μέλλον. Tο πρόγραμμα παρακολούθησης θα επιδιώξει να πραγματοποιήσει τον εν λόγω στόχο με πιο εφαρμόσιμους και επικεντρωμένους τρόπους - προτείνεται η διευκόλυνση της πρόσβασης σε κεφάλαια να γίνει ένα από τα κεντρικά του θέματα.

- Καλύτερη εστίαση και ενημέρωση των χρηστών

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος όντως αυξήθηκε η εστίαση στις ομάδες χρηστών, αλλά υπήρξε προβληματική. Μολονότι η καλύτερης ποιότητας κόμβοι MIDAS-NET προσπάθησαν να δικτυωθούν με τους υφιστάμενους παρόχους πληροφοριών (ιδίως τους οργανισμούς υποστήριξης επιχειρήσεων) και να προσδιορίσουν ιδιαιτέρως τις σημαντικές ομάδες, απέβη ορισμένες φορές δύσκολο να δοθεί προτεραιότητα ή να συγκεντρωθούν τα μηνύματα με βάση τις ανάγκες των χρηστών.

Δεδομένου ότι δεν προτείνεται βελτίωση της ενημέρωσης στο πρόγραμμα παρακολούθησης, η συγκεκριμένη δραστηριότητα δεν θα συνεχιστεί στο εν λόγω πρόγραμμα. Ο λόγος είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι «ήδη γνώστες των πολυμέσων». Ενώ αυτό δεν είναι απολύτως αληθές - οι ομάδες των μειονεκτούντων ατόμων, όπως οι ηλικιωμένοι ή οι άνεργοι και οι μαθητές δεν είναι ιδιαιτέρως ενήμεροι επί παραδείγματι - δεχόμαστε ότι η Επιτροπή επιδιώκει να δοθεί προτεραιότητα, όσον αφορά τους πόρους της, στην ανάπτυξη της βιομηχανίας πολυμέσων.

5. Tο προγραμμα e-Content (ηλεκτρονικο περιεχομενο) στο μελλον

Η προσφάτως αναγγελθείσα πρωτοβουλία της Επιτροπής "Ηλεκτρονική Ευρώπη (e-Europe): μια κοινωνία των πληροφοριών για όλους" θέτει στη σημερινή και στη μελλοντική ευρωπαϊκή ημερήσια διάταξη την περαιτέρω ενίσχυση και ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών. Οι κυριότερες γραμμές δράσης της εστιάζονται στην ταχύτερη, φθηνότερη και ασφαλή πρόσβαση στο Διαδίκτυο, σε μεγαλύτερες επενδύσεις σε άτομα και δεξιότητες, σε μέτρα ενίσχυσης της χρήσης του Διαδικτύου, όπου συμπεριλαμβάνονται το ψηφιακό περιεχόμενο, το ηλεκτρονικό εμπόριο, η πρόσβαση με απευθείας ηλεκτρονική σύνδεση στην διοίκηση και στις υπηρεσίες του δημοσίου τομέα, μεταξύ των οποίων ο τομέας της υγείας και οι μεταφορές. Συνεπώς, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα εξακολουθήσει να υπάρχει μια τεράστια απαίτηση για υψηλής ποιότητας περιεχόμενο και είναι απολύτως δικαιολογημένο ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να είναι χορηγός σε προγράμματα υποστήριξης και ενίσχυσης της παραγωγής του εν λόγω περιεχομένου.

Εντούτοις, δεδομένου ότι η έννοια του ηλεκτρονικού περιεχομένου και η χρήση των εργαλείων πολυμέσων γίνονται περισσότερο αποδεκτά και χρησιμοποιούνται, δεν θεωρείται πλέον σκόπιμο να «επιχορηγεί» η Επιτροπή αποτελεσματικά ένα μικρό αριθμό έργων σε τέσσερεις ειδικούς τομείς. Αυτό που κρίνεται σκόπιμο εντούτοις είναι να αναλάβει η Επιτροπή ηγετικό ρόλο στην στήριξη θεμάτων σημαντικής σημασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο ή θεμάτων όπου δεν είναι σαφές ότι πρόκειται να εξευρεθεί μια λύση που να καθορίζεται από τις δυνάμεις της αγοράς.

Για το πρόγραμμα παρακολούθησης του INFO2000, το οποίο τιτλοφορείται "ηλεκτρονικό περιεχόμενο" (e-Content), έχουν προταθεί τρεις γραμμές δράσης:

1. Εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημοσίου τομέα

2. Ανάπτυξη της γλωσσικής και πολιτιστικής προσαρμογής

3. Υποστήριξη των δυνάμεων της αγοράς

Η συνέχιση της εκμετάλλευσης των πληροφοριών του δημοσίου τομέα είναι μια πλήρως ενδεδειγμένη, όντως ουσιαστική δραστηριότητα. Αυτό αποτελεί σαφές παράδειγμα κάποιας μορφής ανεπάρκειας της αγοράς, διότι μολονότι υπάρχει μια υποβόσκουσα ζήτηση για υπηρεσίες του δημοσίου τομέα, η σημερινή ενεργός ζήτηση είναι ακόμη σχετικά χαμηλή. Εδώ έρχεται να προστεθεί το γεγονός ότι οι πληροφορίες διατίθενται σε διαφορετικούς μορφότυπους από διαφορετικά όργανα, τα οποία έχουν διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες και διαφορετικές κανονιστικές και νομοθετικές συνθήκες. Το κλειδί για να απελευθερωθεί η δύναμη των συγκεκριμένων πληροφοριών βρίσκεται εν μέρει στις πολιτιστικές στάσεις των κατόχων πληροφοριών του δημοσίου τομέα και εν μέρει στην ενημέρωση της αγοράς και στις δεξιότητες του ιδιωτικού τομέα. Την αγορά απασχολούν τα θέματα της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας, ενώ ο ιδιωτικός τομέας ενδιαφέρεται να αποκομίσει χρήματα από την εκμετάλλευση των δεδομένων.

Μια προσέγγιση ομοιογενής και βασιζόμενη στην εταιρική συνεργασία, προκειμένου να επιλυθούν τα εν λόγω προβλήματα, μόλις έχει αρχίσει να διαγράφεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μολονότι τα εν λόγω πολιτιστικά και διασυνοριακά θέματα δεν θα επιλυθούν πλήρως από το πρόγραμμα παρακολούθησης του INFO2000, ακόμη και η μερική επίλυσή τους θα αποτελέσει ένα βήμα προς τα εμπρός και θα καταδείξει κάποιο βαθμό απτού οφέλους στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και στους Ευρωπαίους πολίτες.

Η δεύτερη γραμμή δράσης που προτείνεται, η ενίσχυση της παραγωγής του πολυγλωσσικού περιεχομένου, είναι κατά κάποιον τρόπο εκτός του πεδίου της παρούσας αξιολόγησης. Μολαταύτα, υπάρχουν σαφή θέματα τα οποία πρέπει να επιλυθούν (τόσο τεχνικά όσο και πολιτιστικά), προκειμένου να δοθεί στους Ευρωπαίους πολίτες και στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πρόσβαση σε επαρκή όγκο καλής ποιότητας πολυγλωσσικών δεδομένων, ούτως ώστε να καταστούν ικανοί να επωφεληθούν πλήρως από τις ευκαιρίες που προσφέρει η κοινωνία των πληροφοριών.

Οι μοχλοί της αγοράς που προτείνονται σε αυτήν την περίπτωση είναι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση και στα δικαιώματα εμπορικής εκμετάλλευσης. Οι παρατηρητές της βιομηχανίας, οι ίδιοι οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα και το δικό μας έργο αξιολόγησης επί των συμπλεγμάτων πολυμέσων, όλα καταδεικνύουν ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση αποτελεί μέγιστο φραγμό στην ανάπτυξη των εταιρειών. Είναι επίσης σαφές ότι κρίνεται σκόπιμη η συνέχιση της εξεύρεσης λύσεων για την εμπορική εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας πολυμέσων.

Εντούτοις, η Επιτροπή δεν πρέπει να παραβλέψει το γεγονός ότι ένα εξίσου σημαντικό στοιχείο είναι οι δυνατότητες των ίδιων των εταιρειών πολυμέσων. Οι εν λόγω δυνατότητες δεν συγκεντρώνονται μόνο στις τεχνικές ικανότητες των εταιρειών, αλλά περιλαμβάνουν εξίσου την προώθηση πωλήσεων (marketing), τη διοίκηση και τις οικονομικές δυνατότητες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλειοψηφία των εταιρειών πολυμέσων είναι ευάριθμες (με προσωπικό λιγότερο από 10 άτομα) ή είναι εταιρείες μικρού μεγέθους, πολλές από αυτές είναι πιθανό να μην κατέχουν το απαιτούμενο εύρος και βάθος δεξιοτήτων ή δυνατοτήτων και, κατά συνέπεια, είναι γι' αυτές δύσκολο να προσελκύσουν ενδεχόμενους επενδυτές.

6. Συστάσεις

Εγκρίνουμε την επιλογή και τις κατευθύνσεις των θεμάτων του προγράμματος παρακολούθησης και συνιστούμε την αποδοχή τους. Επιπλέον, υπάρχουν δύο άλλοι τομείς οι οποίοι χρήζουν σημασίας. Ο ένας έχει ενδεχομένως παγκόσμιο αντίκτυπο, ο δεύτερος είναι ένα θέμα το οποίο συνεχώς παραμελείται από τα προγράμματα της ΕΕ.

Ο πρώτος τομέας που πρέπει να εξετασθεί από το πρόγραμμα παρακολούθησης είναι η νομοθεσία, οι κανονιστικές διατάξεις και η τυποποίηση. Τα εν λόγω προβλήματα δεν περιορίζονται στην Ευρώπη, ούτε πρόκειται να επιλυθούν γρήγορα ή πλήρως από το πρόγραμμα παρακολούθησης του INFO2000. Εντούτοις, παραμένουν ένας σημαντικός φραγμός στην οικοδόμηση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς και δεν έχουν ακόμη εμφανώς μειωθεί. Η Επιτροπή έχει ακόμη χρήσιμο έργο να επιτελέσει διευκολύνοντας τον διάλογο με τη χρηματοδότηση μελετών ή την οργάνωση ομάδων υψηλού επιπέδου ή άλλων δικτύων. Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο να εξακολουθήσει να παρέχει βοήθεια στον πειραματισμό και τη δοκιμαστική εφαρμογή διαφόρων προσεγγίσεων και την παρακολούθηση των εξελίξεων. Επομένως, πρέπει να υπάρξει συνέχιση και ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του τρέχοντος προγράμματος στον εν λόγω τομέα.

Τέλος, το μελλοντικό πρόγραμμα πρέπει να εξετάσει, με κατάλληλη χρηματοδότηση, τα θέματα της μεταφοράς πληροφοριών, γνώσεων και δεξιοτήτων μεταξύ των έργων και μεταξύ των προγραμμάτων. Οι συμμετέχοντες στα έργα συχνά αντιμετωπίζουν κοινά θέματα και προβλήματα, αλλά οι μηχανισμοί που τους επιτρέπουν να επωφεληθούν από τις εμπειρίες των άλλων και να αποφύγουν την επανάληψη των προσπαθειών είναι πολύ σπάνιοι.

Τελική αξιολόγηση του προγράμματος για την πολύγλωσση κοινωνία των πληροφοριών (MLIS)

Τελική έκθεση, Ιούνιος 2000

// ECOTEC

Research & Consulting Limited

13B Avenue de Tervuren

B-1040 Βρυξέλλες

ΒΕΛΓΙΟ

Tηλ: +32 (02) 743 89 49

Τηλεομοιοτυπία: +44 (02) 732 71 11

Ηλεκτρονική διεύθυνση: www.ecotec.com

Εκτενής περίληψη

Η αξιολόγηση

Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει τα πορίσματα της τελικής αξιολόγησης του "Προγράμματος για την πολύγλωσση κοινωνία των πληροφοριών" (MLIS). Η αξιολόγηση διεξήχθη από τον Δεκέμβριο του 1999 έως τον Ιούνιο του 2000 από την ECOTEC Research and Consulting Ltd, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπό την επίβλεψη της καθοδηγητικής επιτροπής που ορίστηκε από την Επιτροπή.

Αντικείμενο της αξιολόγησης ήταν:

- οι επιπτώσεις και η αποτελεσματικότητα του MLIS ως προς την επίτευξη των στόχων του, όπως αυτοί σκιαγραφούνται στην απόφαση του Συμβουλίου του 1996 και στο μεταγενέστερο πρόγραμμα εργασίας.

- η αποτελεσματικότητα της «λογικής παρέμβασης» του προγράμματος.

- η αποδοτικότητα της οργάνωσης και της διαχείρισης του προγράμματος.

- θέματα που σχετίζονται με τη συνέργεια, την συμπληρωματικότητα και την αειφορία.

Η αξιολόγηση συμπεριέλαβε ανασκόπηση της τεκμηρίωσης του προγράμματος, διασύνδεση με όλα τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος, περιπτωσιολογικές μελέτες των έργων που ολοκληρώθηκαν και συνεντεύξεις με παράγοντες που προέρχονται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη γλωσσική βιομηχανία, τους εθνικούς οργανισμούς και τις εταιρείες της τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (Information and Communication Technology - ICT). Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε παρουσιάζεται λεπτομερώς στο τμήμα 2 της έκθεσης.

Το πρόγραμμα MLIS

Οι στόχοι του MLIS, όπως ορίζονται στην απόφαση του Συμβουλίου του 1996 ήταν οι εξής:

- να βελτιωθεί η ενημέρωση και να ενισχυθεί η παροχή πολυγλωσσικών υπηρεσιών στην Κοινότητα, χρησιμοποιώντας τις γλωσσικές τεχνολογίες, τους πόρους και τα πρότυπα.

- να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη των γλωσσικών βιομηχανιών.

- να μειωθεί το κόστος μεταφοράς πληροφοριών μεταξύ γλωσσών, ιδίως προς όφελος των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) και να ενισχυθεί η προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας της Κοινότητας.

Το πρόγραμμα MLIS υλοποιήθηκε μέσω συγχρηματοδότησης δοκιμαστικών έργων, ενίσχυσης του συντονισμού, καθώς επίσης και ανάθεσης μελετών προκειμένου να βελτιωθεί η κατανόηση των θεμάτων από τους ενδιαφερόμενους φορείς. Ο προϋπολογισμός του MLIS ήταν 15 εκατ. ευρώ. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε την περίοδο 1996 - 1999. Στην πράξη, η πρόοδος όσον αφορά την υλοποίησή του ήταν ταχύτερη κατά τα τέλη της εν λόγω περιόδου.

Το MLIS περιλαμβάνει τρεις γραμμές δράσης:

Η γραμμή δράσης 1 υποστήριξε τη δημιουργία ενός πλαισίου υπηρεσιών για τους ευρωπαϊκούς γλωσσικούς πόρους, μέσω δύο επιμέρους δράσεων:

- Ανάπτυξη και εξεύρεση χώρου στην ηλεκτρονική αγορά για τους γλωσσικούς πόρους

- Ανάπτυξη ενός βήματος συζήτησης-δικτύου σχετικού με την ορολογία

Στο πλαίσιο της γραμμής δράσης 1, υποστηρίχθηκαν 15 έργα, με χρηματοδότηση από την ΕΕ 3,9 εκατ. ευρώ.

Η γραμμή δράσης 2 ενθάρρυνε τη χρήση σύγχρονων γλωσσικών τεχνολογιών, πόρων και προτύπων, μέσω δύο επιμέρους δράσεων:

- Προώθηση των πολυγλωσσικών υπηρεσιών στις επιχειρήσεις

- Επίδειξη της ορθής πρακτικής στη μετάφραση και τη διερμηνεία

Στο πλαίσιο της γραμμής δράσης 2 υποστηρίχθηκαν 14 έργα, με χρηματοδότηση από την ΕΕ 4,4 εκατ. ευρώ.

Η γραμμή δράσης 3 προώθησε τη χρήση προηγμένων γλωσσικών εργαλείων στην Κοινότητα και στον δημόσιο τομέα των κρατών μελών, μέσω δύο επιμέρους δράσεων:

- Παρουσίαση προηγμένων γλωσσικών εργαλείων

- Συνεργατικά πολύγλωσσα έργα για τη δημόσια διοίκηση

Στο πλαίσιο της γραμμής δράσης 3 υποστηρίχθηκαν 5 έργα, με χρηματοδότηση από τη ΕΕ 3,8 εκατ. ευρώ.

Επιπλέον, το πρόγραμμα περιελάμβανε πολλά συνοδευτικά μέτρα, ειδικότερα:

- Μελέτες για την αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πολυγλωσσίας στην Ευρώπη

- Παραγωγή υλικών επίδειξης, δημοσιεύσεις και δραστηριότητες βελτίωσης της ενημέρωσης

- Διεθνή συνεργασία

Οι εν λόγω δραστηριότητες έλαβαν χρηματοδότηση από την ΕΕ 1,5 εκατ. ευρώ.

Συνολικά, από το πρόγραμμα MLIS έλαβαν χρηματοδότηση 35 έργα. Εξ αυτών, 13 έργα είχαν ολοκληρωθεί κατά την έναρξη της αξιολόγησης. Στα έργα του προγράμματος MLIS συμμετείχαν συνολικά 189 οργανισμοί. Εξ αυτών, το 37% ήταν ιδιωτικές επιχειρήσεις. το 26% ήταν ερευνητικές/ακαδημαϊκές οργανώσεις του δημοσίου τομέα. το 20% ήταν μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί του ιδιωτικού τομέα και το 9% ήταν κυβερνητικοί φορείς. Η συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών ήταν υψηλότερη στο πλαίσιο της γραμμής δράσης 2, η οποία εξέτασε πρωτίστως τις ανάγκες της γλωσσικής βιομηχανίας. Ο μέσος όρος της χρηματοδότησης από την ΕΕ ήταν 300.000 ευρώ ανά έργο. Ο μέσος όρος των πόρων της ΕΕ που διατέθηκαν σε κάθε εταίρο ήταν κατά προσέγγιση 50.000 ευρώ.

Επιπτώσεις και αποτελεσματικότητα του MLIS

Τα αποτελέσματα της έρευνας όλων των έργων καταδεικνύουν ότι σχεδόν όλοι οι υπεύθυνοι των έργων θεωρούν ότι εργάστηκαν (ή εργάζονται) για την υποστήριξη της πολυγλωσσικής πολυμορφίας, την προώθηση των δικτύων και τη συνεργασία, καθώς και τη μείωση του κόστους μεταφοράς πληροφοριών μεταξύ γλωσσών. Εντούτοις, δεδομένου του εύρους των στόχων, του μικρού αριθμού των έργων που έχουν ολοκληρωθεί και των πόρων που διατίθενται σε κάθε γραμμή δράσης, οι τελικές επιπτώσεις του MLIS, εν συγκρίσει με τους στόχους του σε επίπεδο ΕΕ είναι μέτριες και, έως σήμερα, ατελείς. Επίσης, πολλοί από τους σημαντικότερους φορείς που ενεπλάκησαν στην ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ICT), η οποία έχει επίδραση στη γλωσσική βιομηχανία, δεν ενεπλάκησαν άμεσα στο πρόγραμμα MLIS. Οι επιπτώσεις εξετάστηκαν σε σχέση με κάθε γραμμή δράσης.

Γραμμή δράσης 1: Υποστήριξη της δημιουργίας ενός πλαισίου υπηρεσιών για τους ευρωπαϊκούς γλωσσικούς πόρους.

Η γραμμή δράσης παρήγαγε αποτελέσματα τα οποία αύξησαν τη διαθεσιμότητα των γλωσσικών πόρων και επέτρεψαν στους κατόχους γλωσσικών πόρων να αναβαθμίσουν και να ψηφιακοποιήσουν τους γλωσσικούς τους πόρους. Στα εν λόγω αποτελέσματα περιλαμβάνονται λεξικά και άλλοι γλωσσικοί πόροι, οι οποίοι κατέστησαν διαθέσιμοι στο Διαδίκτυο. Εντούτοις, δύο θέματα είχαν περιορισμένα αποτελέσματα και επιπτώσεις. Πρώτον, οι τεχνικές πτυχές της υλοποίησης ήταν συχνά πολυπλοκότερες και απαίτησαν περισσότερο χρόνο από ό,τι είχε αρχικώς προβλεφθεί. Δεύτερον, λόγω των προβλημάτων όσον αφορά τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (Intellectual Property Rights - IPR), οι εμπορικές οντότητες, όπως οι εκδότες που συμμετείχαν στα έργα του MLIS, ήταν απρόθυμοι να προχωρήσουν από την ψηφιακή αναβάθμιση στην πρόσβαση σε απευθείας ηλεκτρονική σύνδεση. Σε κάποιο βαθμό η πρόσβαση εξακολουθεί να περιορίζεται στους συμμετέχοντες στο έργο.

Η γραμμή δράσης 1 κατέστησε δυνατή τη συνεργασία στον τομέα της τυποποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τόσο όσον αφορά την παραγωγή όσο και την παράδοση της ορολογίας. Αυτό επιτεύχθηκε μέσω των σχετικών έργων, τα οποία έφεραν σε επαφή τους δημιουργούς ορολογίας και τους χρήστες, προκειμένου να αναπτυχθεί μια προσέγγιση περισσότερο προσανατολισμένη στο χρήστη, τόσο κατά την παραγωγή όσο και κατά την παράδοση. Εντούτοις, το εύρος των επιπτώσεων του προγράμματος είναι μικρό εν συγκρίσει με την κλίμακα δραστηριοτήτων στον εν λόγω τομέα. Υπάρχει ανάγκη για πρότυπα ορολογίας, τα οποία να είναι συμβατά και εφαρμόσιμα σε λύσεις γλωσσικής τεχνολογίας και στις περαιτέρω εξελίξεις της τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ICT). Η συναίνεση μεταξύ των ειδικών της ορολογίας θα βοηθούσε στην επιτυχή θέσπιση τέτοιου είδους προτύπων από τη βιομηχανία ICT σε παγκόσμιο επίπεδο. Μια τέτοια συναίνεση δεν επετεύχθη έως το τέλος του προγράμματος MLIS, μολονότι το πρόγραμμα όντως ενθάρρυνε τη συνεργασία μεταξύ ορολόγων.

Η γραμμή δράσης 1 υποστήριξε επίσης έργα τα οποία ασχολούνταν με τις γλώσσες μικρής διάδοσης, τα οποία υλοποιήθηκαν επιτυχώς. Τα εν λόγω έργα, τα οποία χαρακτηρίζονται από πολιτιστική και δημόσια πολιτική κατεύθυνση παρά από εμπορική λογική, γνώρισαν λιγότερο την πίεση των προβλημάτων που σχετίζονται με τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (IPR).

Γραμμή δράσης 2: Ενθάρρυνση της χρήσης των σύγχρονων γλωσσικών τεχνολογιών, πόρων κα προτύπων

Το σχέδιο εργασιών του προγράμματος MLIS προέβλεπε δοκιμαστικά έργα τα οποία "... επιδεικνύουν επιτυχή πρακτική στην υπερνίκηση των γλωσσικών φραγμών στο εμπόριο και στις επιχειρήσεις". Μολονότι υπήρξαν θετικά αποτελέσματα σε επίπεδο έργου, η γραμμή δράσης 2 παρήγαγε λίγα αποτελέσματα και προήγαγε τους σχετικούς στόχους σε μικρό μόνο βαθμό. Η γραμμή δράσης είχε μικρή επίδραση όσον αφορά την άσκηση επιρροής στις στρατηγικές των επιχειρήσεων που ασχολούνται με τις πολυγλωσσικές αγορές στην Ευρώπη και μόνο μικρή επίδραση στις ΜΜΕ ειδικότερα. Η γραμμή δράσης περιορίστηκε από πολλούς παράγοντες:

- Υπήρξε έλλειψη σαφήνειας όσον αφορά το ποιοί έπρεπε να είναι οι τελικοί χρήστες, καθώς και το επίπεδο συμμετοχής των τελικών χρηστών στα προϊόντα επίδειξης.

- Υπήρξαν πολλά έργα τα οποία δεν ήταν σαφώς επικεντρωμένα στην πολυγλωσσία αυτή καθαυτή, αλλά σε ευρύτερες πολιτιστικές διαφορές που αντιστοιχούσαν ελάχιστα στους γενικούς στόχους του προγράμματος MLIS.

- Πολλά από τα έργα είχαν επικεντρωθεί στην ανάπτυξη, παρά στην προώθηση των πολυγλωσσικών υπηρεσιών.

- Σημειώθηκε έλλειψη επαρκούς συμμετοχής στα έργα των χρηστών που προέρχονταν από εταιρείες με επιτυχή εμπειρία στις διαγλωσσικές επιχειρηματικές πρακτικές.

- Σε μερικά έργα παρουσιάστηκε έλλειψη τεχνικών δεξιοτήτων. Εκείνα τα έργα τα οποία είχαν ισχυρούς τεχνικούς εταίρους και καλή κατανόηση των τελικών χρηστών ήταν πιο πιθανό να οδηγήσουν σε επιτυχές έργο επίδειξης και σε ενδεχόμενη εμπορευματοποίηση.

- Λίγα έργα ήταν από τη φύση τους επαρκώς «καταλυτικά» και οι πόροι ήταν ανεπαρκείς προκειμένου να διασφαλιστεί η διάδοση των αποτελεσμάτων της επίδειξης.

Το όφελος που προκύπτει από την πείρα που εκ των υστέρων αποκτήθηκε είναι ότι η επικέντρωση της εν λόγω γραμμής δράσης σε πιο ειδικούς τομείς θα μπορούσε ίσως να αυξήσει τη συνολική της αποτελεσματικότητα.

Γραμμή δράσης 3: Προώθηση της χρήσης προηγμένων γλωσσικών εργαλείων στην Κοινότητα και στο δημόσιο τομέα των κρατών μελών

Η εν λόγω γραμμή δράσης συνέβαλε στην κάλυψη μέρους του κόστους ανάπτυξης του συστήματος που χρησιμοποιείται από την μεταφραστική υπηρεσία της Επιτροπής για την υποβοήθηση της μετάφρασης. Αυτό επίσης έγινε για να μπορούν τα οφέλη να διαδοθούν ευρύτερα. Το σύστημα έχει τη δυνατότητα, εάν χρησιμοποιηθεί ευρύτερα, να μειώσει σημαντικά το κόστος της μετάφρασης και συνεπώς να αυξήσει τον όγκο των κειμένων που μεταφράζονται στις γλώσσες της ΕΕ. Οι πόροι της μεταφραστικής μνήμης και η ευκολία χρήσης αυτών έχουν ειδικότερη σημασία από αυτή την άποψη.

Αναμένεται να σημειωθεί πρόοδος με την ευρεία εφαρμογή του συστήματος μέσω των τεσσάρων άλλων έργων στο πλαίσιο της εν λόγω γραμμής δράσης, τα οποία άρχισαν το 2000. Το μοντέλο έργου το οποίο χρησιμοποιείται είναι να έρθουν σε επαφή η δημόσια διοίκηση και ο πάροχος τεχνολογίας. Δίνεται έμφαση σε γλώσσες για τις οποίες τα εργαλεία υποστήριξης δεν έχουν σωστά αναπτυχθεί. Έως τώρα δεν έχουν προκύψει αποτελέσματα από τα εν λόγω έργα, αλλά είναι πιθανόν να βοηθήσουν στην επέκταση των δυνατοτήτων του δημοσίου τομέα, ώστε να διασφαλίσει τη μεταφορά πληροφοριών μεταξύ γλωσσών με μικρότερο κόστος από ό,τι μέχρι σήμερα.

Σημειώθηκαν καθυστερήσεις στην υλοποίηση της γραμμής δράσης 3, λόγω έλλειψης προτάσεων για το έργο εκ μέρους των κρατών μελών. Αυτό εξηγείται από δύο λόγους. πρώτον οι υποβάλλοντες πρόταση έργου έπρεπε να είναι εθνικές διοικήσεις. και, δεύτερον, σημειώθηκαν καθυστερήσεις κατά την εξεύρεση τεχνικών εταίρων για τα έργα, δεδομένου ότι η εν λόγω διαδικασία έπρεπε να τηρεί τις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.

Μέτρα διάδοσης και συνοδευτικά μέτρα

Το δίκτυο MIDAS-NET, με κόμβους σε κάθε κράτος μέλος, δημιουργήθηκε για να χρησιμοποιηθεί ως υπηρεσία διάδοσης του προγράμματος INFO2000 και χρησιμοποιήθηκε από κοινού με το πρόγραμμα MLIS προκειμένου να υπάρξει όφελος από ενδεχόμενη εξοικονόμηση και συνέργεια. Πολλοί από τους κόμβους παρήγαγαν υλικό διάδοσης, διοργάνωσαν εκδηλώσεις και παρείχαν οδηγίες για τους γλωσσικούς πόρους στο Διαδίκτυο. Κατά συνέπεια, ήταν αποτελεσματικοί στη βελτίωση της ενημέρωσης για τα γλωσσικά θέματα και στην ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να υιοθετήσουν στρατηγικές για τη γλώσσα. Το δίκτυο MIDAS-NET δεν επικεντρώθηκε στις γλωσσικές βιομηχανίες, όπου παραμένει η ανάγκη βελτίωσης της ενημέρωσης των κλάδων της βιομηχανίας όσον αφορά τις κυριότερες εξελίξεις της τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ICT) και τις δραστηριότητες των κυριοτέρων φορέων του τομέα.

Ο συντονισμός σε διακρατικό επίπεδο μεταξύ των κόμβων ήταν περιορισμένος και το χαμηλό επίπεδο πόρων που διατέθηκαν περιόρισε την επιρροή του MIDAS-NET, όσον αφορά τα γλωσσικά θέματα.

Τα συνοδευτικά μέτρα περιελάμβαναν αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πολυγλωσσίας. Ανατέθηκε η εκπόνηση μελέτης (η επονομαζόμενη ASSIM). Η εν λόγω μελέτη θα παράσχει δεδομένα και γνώσεις όσον αφορά την κύρια δυναμική των γλωσσικών βιομηχανιών. Οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Οκτώβριο του 2000.

Κατά τις τελευταίες φάσεις της περιόδου υλοποίησης του προγράμματος δημιουργήθηκε μια ιστοθέση για το MLIS. Για την εν λόγω δραστηριότητα δαπανήθηκε το 10% των πόρων του προγράμματος. Δεδομένων των φιλόδοξων στόχων προώθησης του MLIS, θα άξιζε να δαπανηθεί μεγαλύτερη αναλογία διαθέσιμων πόρων με αυτόν τον τρόπο και να μειωθεί ο αριθμός των έργων και ο προϋπολογισμός που διατέθηκε στα έργα.

Η λογική παρέμβασης του MLIS

Η έρευνα αποκάλυψε ότι κάποιοι σημαντικοί και ποικίλοι παράγοντες επηρέασαν τη διαδικασία διαμόρφωσης πολιτικής κατά την περίοδο που οδήγησε στην απόφαση του Συμβουλίου για το MLIS τον Νοέμβριο του 1996:

- Οι εξελίξεις και οι μεγάλες επενδύσεις που έγιναν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην αυτόματη μετάφραση απέτυχαν να δώσουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

- Η πολυγλωσσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέθηκε με οικονομικό κόστος και δημιουργήθηκε η προσδοκία ότι η αποτελεσματική εφαρμογή της ICT θα μπορούσε να μειώσει το εν λόγω κόστος.

- Εκφράστηκαν ανησυχίες για την απειλή που μπορεί να αποτελέσει η ICT για τις γλωσσικές βιομηχανίες και ταυτόχρονα η προσδοκία ότι αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή απασχόλησης.

- Εκφράστηκαν ανησυχίες ότι η αυξανόμενη χρήση της αγγλικής γλώσσας στις διεθνείς επικοινωνίες θα υπονομεύσει το κύρος των άλλων μεγάλων γλωσσών της ΕΕ και θα έχει επιπτώσεις στη χρήση και τη διαθεσιμότητα των πληροφοριών στις λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες.

- Η εφαρμογή της ICT θεωρήθηκε ότι παρέχει τη δυνατότητα βελτίωσης της πρόσβασης στις πληροφορίες του δημοσίου τομέα σε γλώσσες άλλες εκτός από αυτές στις οποίες διατίθενται ήδη οι εν λόγω πληροφορίες.

- Θεωρήθηκε ότι είναι επωφελής η συμμετοχή της ΕΕ στην εφαρμογή (από ό,τι στην ανάπτυξη) της ICT στο εν λόγω πεδίο, ούτως ώστε να μπορούν να επιτευχθούν πιο άμεσες επιπτώσεις για τους χρήστες.

- Απαιτήθηκαν πόροι για να παραχθούν και να διαδοθούν τα οφέλη από τις προηγούμενες επενδύσεις της ΕΕ στην εφαρμογή της ICT σε γλωσσικά θέματα.

Συνεπώς, επικράτησαν κάποιες λογικές (σχετικά με την οικονομία, την κοινωνική συνοχή, τις δημόσιες υπηρεσίες/τα δικαιώματα του πολίτη/τον πολιτισμό και την πολιτική). Οι εν λόγω λογικές εξακολουθούν να ισχύουν, αλλά μετά από την απόφαση του Συμβουλίου σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις όσον αφορά την εφαρμογή της ICT σε γλωσσικά θέματα. Το κυριότερο κίνητρο παρέμβασης σε επίπεδο ΕΕ ήταν να «επιτευχθούν σημαντικές οικονομίες κλίμακας και συνοχή μεταξύ των διαφόρων γλωσσικών τομέων».

Η ενσωμάτωση τόσο διαφορετικών προβληματισμών και συμφερόντων σε ένα ενιαίο πρόγραμμα αποτέλεσε σύνθετη διαδικασία. Αναπτύχθηκε διάλογος σχετικά με το εάν η κατάλληλη νομική βάση πρέπει να είναι οικονομική ή πολιτιστική και αν θα υπάρξει υψηλού επιπέδου πολιτική εμπλοκή. Κατόπιν ωρίμου σκέψεως, θα ήταν καλύτερο να καθοριστεί ο προϋπολογισμός και κατόπιν να καταρτιστεί η απόφαση, υπό το πρίσμα του σημερινού (εξαιρετικά περιορισμένου) προϋπολογισμού. Αυτό θα καταστήσει δυνατές κάποιες πιο συγκεκριμένες (και ενδεχομένως ευάριθμες) λογικές, μια μεγαλύτερη επικέντρωση σε αυτό που θα ήταν καλύτερο να γίνει σε επίπεδο ΕΕ και ορισμό των στόχων οι οποίοι θα μπορούσαν να εφαρμοστούν. Η εμπεριστατωμένη ανάλυση των βασικών συνθηκών θα είχε καταστήσει δυνατή την πλήρη εκ των προτέρων αξιολόγηση, την κατάρτιση δεικτών, κ.λπ..

Αποδοτικότητα της οργάνωσης και της διαχείρισης του MLIS

Το πρόγραμμα MLIS ήταν πρωτοπόρο, εμφορούνταν από οράματα και οι σκοποί του ήταν φιλόδοξοι. Οι περισσότερες δραστηριότητες που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ήταν σε μεγάλο βαθμό σημαντικές και επετεύχθη πρόοδος ως προς όλους τους στόχους του προγράμματος. Εντούτοις, η υλοποίησή του ήταν βραδύτερη από την προβλεπόμενη και παρουσιάστηκαν πολλές διαρθρωτικές και διαδικαστικές αδυναμίες.

Πρώτον, ο χρόνος και οι πόροι που διατέθηκαν για το MLIS ήταν περιοριστικοί για το πρόγραμμα, το οποίο θα μπορούσε να παράγει τη δική του ορθή πρακτική και έργα επίδειξης. Μολαταύτα, το μεγαλύτερο μέρος των πόρων του προγράμματος κατανεμήθηκε σε έργα με την προσδοκία ότι θα μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις πέραν της επίτευξης των στόχων σε επίπεδο έργου.

Δεύτερον, λίγοι από τους πόρους του προγράμματος κατανεμήθηκαν άμεσα σε δραστηριότητες διάδοσης, εμψύχωσης και προώθησης. Μόνο προς το τέλος της περιόδου υλοποίησης του προγράμματος διατέθηκαν βασικές πληροφορίες για το πρόγραμμα και τα έργα που χρηματοδοτούνται, όπως το ενημερωτικό φυλλάδιο MLIS. Η απόδοση των πόρων του MIDAS-NET ήταν περιορισμένη, ενώ θα μπορούσε να προκύψει όφελος από μια συνολική επικοινωνιακή στρατηγική και επαρκείς πόρους της ΕΕ για την εφαρμογή της.

Τρίτον, τα έργα συγχρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ μετά από ανοικτή πρόσκληση υποβολής προτάσεων. Οι διαδικασίες και οι συμβάσεις που ίσχυσαν ήταν παρόμοιες με εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν για να υποστηριχθούν τα έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΕΤΑ). Οι εν λόγω διακανονισμοί είναι πολύπλοκοι και δεν είναι οι πλέον κατάλληλοι για ορισμένες ομάδες αποδεκτών του MLIS. Κατά τη διαδικασία αξιολόγησης οι προτάσεις κρίνονται με βάση την αξία τους και οι μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό και τους συμμετέχοντες στο έργο οδήγησαν σε κάποια αποδυνάμωση των αρχικών προτάσεων του έργου. Ταυτοχρόνως οι διαδικασίες ενδεχομένως να περιορίζουν το πεδίο δράσης της ΕΚ όσον αφορά τον προκαταρκτικό ορισμό και την ανάληψη δραστηριοτήτων που προσιδιάζουν στενά στις απαιτήσεις των στόχων του προγράμματος. Οι διακανονισμοί δίνουν επίσης μεγάλο βάρος στην υποβολή εκθέσεων και στο συντονισμό, γεγονός που περιορίζει το χρόνο που διαθέτουν τόσο οι υπάλληλοι της ΕΚ, όσο και οι υπεύθυνοι των έργων, ώστε να εξάγουν συμπεράσματα από τα έργα. Η ποικίλη φύση των έργων απαίτησε ποικίλα επίπεδα συγχρηματοδότησης. Ο μη συνήθης χαρακτήρας των έργων και η δυσκολία πρόβλεψης του τεχνικού κόστους αναδεικνύουν τη μεγάλη ανάγκη ποιοτικών στοιχείων συγκριτικής αξιολόγησης, λόγου χάρη σχετικά με την οικονομική αποδοτικότητα των μεθόδων που καθιστούν τους γλωσσικούς πόρους διαθέσιμους σε ψηφιακή μορφή. Η διαχείριση του προγράμματος MLIS δεν επωφελήθηκε από την υποστήριξη κάποιου Γραφείου Παροχής Τεχνικής Βοήθειας (Technical Assistance Office - TAO).

Τέταρτον, η ενδιάμεση αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά την έναρξη του πρώτου γύρου των έργων.

Πέμπτον, το πρόγραμμα MLIS είχε χαμηλή προτεραιότητα έναντι του μεγαλυτέρου INFO2000 και δεν είχε ξεχωριστή διαχειριστική επιτροπή.

Υπό το πρίσμα των εν λόγω παρατηρήσεων, θα ήταν επωφελές ένα πιο ευέλικτο μοντέλο χρηματοδότησης έργου, το οποίο θα προσανατολίζεται στην ενσωμάτωση των γλωσσικών υπηρεσιών (ζήτηση) και θα επιτρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις εκροές παρά στις εισροές, σε επίπεδο έργου.

Συνέργεια, συμπληρωματικότητα και αειφορία

Όλοι οι συμμετέχοντες στα έργα που ρωτήθηκαν ανέφεραν υψηλό βαθμό υποστήριξης και ενδιαφέροντος εκ μέρους των υπαλλήλων της ΕΚ. Εντούτοις, ήταν ευρέως διαδεδομένη η άποψη ότι δεν υπήρξε αρκετός συντονισμός. Ταυτόχρονα, εκείνοι οι οποίοι είχαν συμμετάσχει στον συντονισμό θεώρησαν ότι ο μικρός αριθμός και η ποικιλία των έργων είχαν ως αποτέλεσμα η αξία μιας τέτοιας δραστηριότητας να είναι περιορισμένη.

Υπήρξαν ορισμένες ομοιότητες μεταξύ του MLIS και του περιεχομένου άλλων προγραμμάτων της ΕΕ. Οι παρατηρήσεις που μπορούν να διατυπωθούν είναι οι εξής:

- Υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του MLIS και του INFO2000. Τα προγράμματα έχουν την ίδια διαχειριστική επιτροπή και μεγάλο μέρος του έργου διάδοσης και προώθησης του MLIS πραγματοποιείται μέσω των κόμβων του MIDAS-NET που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του INFO2000. Υπάρχουν ειδικότερα ομοιότητες μεταξύ της γραμμής δράσης 3 του INFO2000 και της γραμμής δράσης 2.1 του MLIS. Εντούτοις, το INFO2000 είναι κατά πολύ ευρύτερο από το MLIS (65 εκατ. ευρώ εν συγκρίσει με 15 εκατ. ευρώ).

- Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ του MLIS και του προγράμματος ΕΤΑ «Γλωσσική τεχνολογία» του 4ου Προγράμματος Πλαισίου (78 εκατ. ευρώ για την περίοδο 1994-1998), καθώς και του προγράμματος «Τεχνολογίες της ανθρώπινης γλώσσας» του 5ου Προγράμματος Πλαισίου (1999-2002). Εντούτοις, η φιλοσοφία του MLIS ήταν ότι έπρεπε να προσανατολίζεται στο χρήστη και να έχει μια πιο «καθοδική προσέγγιση», εν συγκρίσει με το πρόγραμμα ΕΤΑ για το ίδιο πεδίο.

- Ορισμένα προγράμματα της ΕΕ είναι συναφή με τις ευρύτερες πολιτιστικές λογικές του MLIS και σχετίζονται με τις νέες και καινοτόμες προσεγγίσεις όσον αφορά την εκμάθηση γλωσσών.

- Η ΕΕ έχει υποστηρίξει μεγάλο αριθμό πρωτοβουλιών προκειμένου να βοηθήσει τις εταιρείες της ΕΕ, ιδιαίτερα τις ΜΜΕ, να υπερνικήσουν τους φραγμούς στο διεθνές εμπόριο. Φαίνεται ότι δεν έχει αξιοποιηθεί η ενδεχόμενη συνέργεια με το MLIS.

- Ένας μεγάλος αριθμός προγραμμάτων που υποστηρίχθηκαν από την ΕΕ έχουν κοινούς στόχους με το MLIS. Ενώ τα εν λόγω προγράμματα είναι ως επί το πλείστον συμπληρωματικά, μερικές από τις υποστηριζόμενες δραστηριότητες του MLIS ίσως ήταν δυνατόν να λάβουν υποστήριξη από άλλα προγράμματα και ορισμένες δραστηριότητες των εν λόγω προγραμμάτων ίσως ήταν επιλέξιμες για υποστήριξη από το MLIS. Είτε έτσι έχουν τα πράγματα είτε όχι, η διασύνδεση μεταξύ του MLIS και των εν λόγω προγραμμάτων είναι πολύπλοκη και είναι δύσκολο να εξαχθεί μια σαφής συνολική εικόνα των δραστηριοτήτων της ΕΕ, όσον αφορά τη γλώσσα και την ICT, από τις πληροφορίες που διατίθενται στο κοινό.

Υπό το πρίσμα των εν λόγω παρατηρήσεων, θα ήταν σκόπιμη η δημιουργία στην ΕΚ μιας διυπηρεσιακής ομάδας για την ICT και τα γλωσσικά θέματα, καθώς και η δημοσίευση σε θεματική ιστοθέση στον Παγκόσμιο Ιστό ενός οδηγού για τις υποστηριζόμενες δραστηριότητες από την ΕΕ στον εν λόγω τομέα. Οι εν λόγω εργασίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη δημιουργία ενός πλαισίου για τη γλωσσική πολιτική της ΕΕ.

Συντεταγμένες για μια μελλοντική πολιτική

Καθένας από τους σκοπούς του MLIS παραμένει σημαντικός. Εντούτοις, το βάρος της έμφασης που πρέπει να δοθεί σε καθέναν από αυτούς επηρεάζεται από ορισμένες αλλαγές που επήλθαν μετά το 1996. Διαγράφονται τρεις κύριες δυνητικές πολιτικές λογικές:

- Η εφαρμογή της ICT είχε και έχει έντονη επίδραση στον τομέα της πολυγλωσσίας. Η ICT μπορεί να μειώσει το κόστος μετάφρασης και το κόστος πρόσβασης σε πληροφορίες. Όσον αφορά τις δύο αυτές πτυχές, η πρόοδος που επετεύχθη κατά τη διάρκεια της περιόδου υλοποίησης του προγράμματος MLIS ήταν μεγαλύτερη από ό,τι στις προηγούμενες δεκαετίες και σε κάποιο βαθμό μη προβλέψιμη. Το μεταφραστικό κόστος μειώθηκε με την εφαρμογή της αυτόματης μετάφρασης, της μεταφραστικής μνήμης και της τυποποιημένης γλώσσας. το Διαδίκτυο κατέστησε δυνατή την ευρύτερη και ταχύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες. Εάν οι οικονομικοί παράγοντες της ΕΕ, από τους χώρους της ζήτησης και της προσφοράς πολυγλωσσικών υπηρεσιών δεν τεθούν στην πρωτοπορία των εν λόγω αλλαγών, η ΕΕ θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση.

- Η βέλτιστη εφαρμογή της ICT προς όφελος της πολυγλωσσίας εγείρει νέα τεχνικά και νομικά ζητήματα, καθώς και ζητήματα συντονισμού. Πολλά από τα εν λόγω ζητήματα χρειάζεται να επιλυθούν με εργασία και συνεργασία σε διακρατικό επίπεδο. Ορισμένα ζητήματα αντιμετωπίζονται με τον καλύτερο τρόπο σε επίπεδο ΕΕ.

- Η εφαρμογή της ICT έχει τη δυνατότητα να αυξήσει, σε ένα κράτος μέλος, την πρόσβαση σε πληροφορίες δημοσίου τομέα που προέρχονται από άλλο κράτος μέλος και να μειώσει το κόστος της. Αυτό δίνει με τη σειρά του τη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν οικονομικά, πολιτιστικά και πολιτικά οφέλη και να ενισχυθεί η ΕΕ.

Βρίσκονται ήδη εν εξελίξει σχέδια για την παρακολούθηση των πτυχών του MLIS. Παραδείγματος χάριν, έχουν ανατεθεί μελέτες για την ανάπτυξη των τομέων του ψηφιακού περιεχομένου και της γλώσσας και έχει δρομολογηθεί η προπαρασκευαστική φάση του προγράμματος για το ηλεκτρονικό περιεχόμενο. Είναι συνετή η διασύνδεση θεμάτων που αφορούν τη γλώσσα και την ICT με ευρύτερους προβληματισμούς όσον αφορά την ανάπτυξη του ψηφιακού περιεχομένου και την ICT. Το πολυγλωσσικό περιεχόμενο είναι μια από τις πτυχές του ψηφιακού περιεχομένου. Εντούτοις, η πολυγλωσσία στην ΕΕ έχει ιδιαίτερη σημασία, λόγω του ισχυρού πλέγματος των εμπλεκομένων οικονομικών, πολιτιστικών και πολιτικών θεμάτων. Υπό το πρίσμα των πορισμάτων της αξιολόγησης, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να ενσωματωθούν οι ακόλουθες προτεραιότητες στα μελλοντικά προγράμματα:

- Προτεραιότητα 1. Ανάγκη ενίσχυσης της ζήτησης γλωσσικών υπηρεσιών οι οποίες εφαρμόζουν την ICT. Είναι ειδικότερα σημαντικό να εξευρεθούν τρόποι υποστήριξης των ΜΜΕ, όσον αφορά τον προσδιορισμό και την υλοποίηση στρατηγικών που αφορούν τη γλώσσα. Ο προσδιορισμός της ορθής πρακτικής και η ενίσχυση της διάδρασης μεταξύ των κατόχων πόρων, των χρηστών και των υπευθύνων ανάπτυξης εργαλείων μπορούν να συνδράμουν προς αυτή την κατεύθυνση.

- Προτεραιότητα 2. Ανάγκη διευρωπαϊκής υποδομής για να αντιμετωπιστούν τα νομικά και τεχνικά θέματα, π.χ. τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τα πρότυπα, η ορολογία, κ.λπ.

- Προτεραιότητα 3. Ανάγκη να ενθαρρυνθεί η τοπική προσαρμογή του Διαδικτύου.

- Προτεραιότητα 4. Ανάγκη βελτίωσης της πολυγλωσσικής πρόσβασης σε πληροφορίες του δημοσίου τομέα.

Κυριότερες συστάσεισ

Πλαίσιο πολιτικής

* Σύσταση: Πρέπει να θεσπιστεί ένα πλαίσιο για τη γλωσσική πολιτική της ΕΕ.

* Σύσταση: Κατά την εξέταση των μελλοντικών προγραμμάτων πρέπει να δοθεί έμφαση στην τόνωση της ζήτησης και στην υιοθέτηση των γλωσσικών υπηρεσιών.

Μέτρα πολιτικής

* Σύσταση: Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση σε μέτρα που αφορούν τη διάδοση, τη βελτίωση της ενημέρωσης και την ορθή πρακτική, που τονώνουν τη ζήτηση και τον καταλυτικό ρόλο της ΕΕ.

Σχέση με τα προγράμματα της ΕΕ

* Σύσταση: Η ΕΚ δημιουργεί διυπηρεσιακή ομάδα για την ICT και τα γλωσσικά θέματα και δημοσιεύει σε μια θεματική ιστοθέση στον Παγκόσμιο Ιστό τον οδηγό για τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ στον εν λόγω τομέα.

Σχεδιασμός του προγράμματος

* Σύσταση: Οιοδήποτε πρόγραμμα παρακολούθησης πρέπει να περιλαμβάνει, ως μέρος των προπαρασκευαστικών εργασιών, εκ των προτέρων αξιολογήσεις σχετικά με τη προβληματική και τη λογική παρέμβασης της ΕΕ, ενδελεχώς προσδιορισμένους και μετρήσιμους στόχους, καθώς και κατάλληλους δείκτες προόδου.

* Σύσταση: Δεδομένου ότι πολλά από τα έργα του MLIS δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί και είναι πιθανόν να παραχθούν ενδιαφέροντα αποτελέσματα, πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή οι μηχανισμοί που θα διασφαλίζουν ότι μπορούν να εξαχθούν και να διαδοθούν χρήσιμα συμπεράσματα.

Διαδικασίες

* Συστάσεις: Θα ήταν επωφελές ένα πιο ευέλικτο μοντέλο χρηματοδότησης έργου, το οποίο θα προσανατολίζεται στην υιοθέτηση των γλωσσικών υπηρεσιών (ζήτηση) και το οποίο θα επιτρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις εκροές παρά στις εισροές σε επίπεδο έργου.

Χρηματοδότηση και πόροι

* Σύσταση: Πρέπει να καθοριστούν οι ανάγκες χρηματοδότησης πριν από τις λεπτομέρειες οιασδήποτε μελλοντικής απόφασης του Συμβουλίου, ούτως ώστε οι φιλοδοξίες να είναι ανάλογες των πόρων.

* Σύσταση: Πρέπει να θεσπιστεί η συγκριτική αξιολόγηση για την εκτίμηση της οικονομικής αποδοτικότητας κάθε έργου.