ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 69 τελικό 
Βρυξέλλες, 20.09.1994 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΓ ΕΠΙΤΡΟΠΗ! ΠΡΟΓ ΤΟ ΙΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
Τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του Eurotra: συγκεκριμένο 
πρόγραμμα για την προπαρασκευή της ανάπτυξης ενός λειτουργικού 
συστήματος Eurotra για αυτόματη μετάφραση. 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
θέμα: Τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του Eurotra: συγκεκριμένο 
πρόγραμμα για την προπαρασκευή της ανάπτυξης ενός λειτουργικού 
συστήματος Eurotra για αυτόματη μετάφραση. 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η ανακοίνωση αυτή αφορά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του 
ερευνητικού προγράμματος Eurotra. Η αξιολόγηση έγινε από επιτροπή 
ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, σύμφωνα με το άρθρο 4 της απόφασης αριθ. 
90/664/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 26.11.90 σχετικά με την "προπαρασκευή 
της ανάπτυξης ενός λειτουργικό.ύ συστήματος Eurotra". Η απόφαση 
προβλέπει, επίσης, ότι η αξιολόγηση θα πρέπει να διαβιβαστεί στο 
Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Επισυνάπτονται η έκθεση 
αξιολόγησης με τίτλο "Τελική έκθεση της επιτροπής αξιολόγησης, 
Φεβρουάριος 1993" και σχέδιο ανακοίνωσης στο Συμβούλιο και στο 
Κοινοβούλιο. 
Η ανακοίνωση αυτή περιλαμβάνει σύντομη ανασκόπηση του προγράμματος 
Eurotra, τα κύρια συμπεράσματα και συστάσεις της τελικής αξιολόγησης 
και την προτεινόμενη θέση της Επιτροπής. 
II. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ EUROTRA 
3. Το Νοέμβριο του 1982, το Συμβούλιο αποφάσισε την έναρξη του 
προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης Eurotra (Απόφαση 82/752/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου της 4.11.82). Στόχος του προγράμματος ήταν να υπερνικηθούν 
οι γλωσσικοί φραγμοί: "η πολυγλωσσική φύση της Κοινότητας, αν και 
αντιπροσωπεύει μια υψηλή πολιτιστική αξία, αποτελεί πρακτικό εμπόδιο 
για την προσέγγιση των λαών της Κοινότητας, τις επικοινωνίες και την 
ανάπτυξη του εσωτερικού και εξωτερικού εμπορίου". 
4. Το πρόγραμμα είχε διάρκεια πεντέμιση ετών (1982-1987) και 
προϋπολογισμό 16 εκατομ. ECU. Περιλάμβανε τρεις φάσεις: 
προπαρασκευαστικές δράσεις, βασική και εφαρμοσμένη γλωσσολογική 
έρευνα και, τέλος, σταθεροποίηση των γλωσσολογικών προτύπων και 
αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. 
Λ 
Αναμενόμενο αποτέλεσμα του προγράμματος ήταν ένα λειτουργικό 
πρωτότυπο συστήματος αυτόματης μετάφρασης για έναν περιορισμένο τομέα 
και για συγκεκριμένα είδη κειμένων, το οποίο να κάλυπτε όλες τις 
επίσημες γλώσσες της Κοινότητας. Το πρωτότυπο αυτό προβλεπόταν να 
αποτελέσει τη βάση για ανάπτυξη σε βιομηχανική κλίμακα μετά τη λήξη 
του προγράμματος. 
5. Μετά τη διεύρυνση της Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε, το 1986, να 
προσθέσει στο σύστημα την ισπανική και την πορτογαλική γλώσσα. 
Παράλληλα, ο προϋπολογισμός αυξήθηκε κατά 4,5 εκατ. ECU και δόθηκε 
παράταση διόμιση ετών μέχρι το 1989. 
6. Το 1988, το Eurotra εξετάστηκε από επιτροπή αξιολόγησης αποτελούμενη 
από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες με επικεφαλής τον Αρα Α.Ε. 
Pannenborg (πρώην αντιπρόεδρο της Philips). Η τελική τους έκθεση 
υποβλήθηκε στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο (COM(88) 270 Τελικό). 
7. Η επιτροπή αξιολόγησης κατέληξε στα παρακάτω συμπεράσματα: 
To Eurotra πέτυχε να αναπτύξει ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των 
πρατών μελών σε έναν τομέα αυξανόμενης σημασίας. Συνέβαλε ουσιαστικά 
στην ενίσχυση των ανθρώπινων πόρων για την έρευνα στην υπολογιστική 
γλωσσολογία και για την νεοεμφανιζόμενη γλωσσική βιομηχανία. 
Σημαντική πρόοδος επιτελέστηκε όσον αφορά την επίτευξη των 
επιστημονικών και τεχνικών στόχων του προγράμματος. Ωστόσο, θα έπρεπε 
να καταβληθούν προσπάθειες για να εμπλακεί η βιομηχανία, ενώ σαφώς 
αρνητικά επέδρασε η έλλειψη μακροπρόθεσμης πολιτικής σε κοινοτικό 
επ ίπεδο. 
8. Μετά την αξιολόγηση αυτή, το Συμβούλιο αποφάσισε την προώθηση του 
προγράμματος Eurotra στην τρίτη φάση (απόφαση 88/445/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου της 25.7.88) και, το 1989, αποφάσισε να χορηγήσει 7 
εκατομ. ECU επιπλέον για την ολοκλήρωση συστήματος αυτόματης 
μετάφρασης προηγμένης σχεδίασης (Eurotra) (απόφαση του Συμβουλίου 
89/410/ΕΟΚ). Το πρόγραμμα αυτό ε (χε σκοπό την εφαρμογή ενός 
πρωτοτύπου του συστήματος, τη βελτίωση του λογισμικού, των 
γλωσσολογικών προδιαγραφών και των εκπαιδευτικών μεθόδων του Eurotra, 
την προετοιμασία της βιομηχανικής ανάπτυξης του Eurotra, καθώς και 
τον καθορισμό στόχων και κριτηρίων αξιολόγησης. 
9. Το Μάρτιο του 1990 έγινε δεύτερη αξιολόγηση του προγράμματος Eurotra 
από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, με πρόεδρο τον κ. A Danzin (πρώην 
διευθυντή του IRIA και αντιπρόεδρο της Thomson-CSF). Η σχετική έκθεση 
διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο (COM(90) 236 Τελικό). 
10. Η έκθεση Danzin επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα της αξιολόγησης 
Pannenborg του 1988. Οι αρχικές προσδοκίες των μέσων της δεκαετίας 
του 1980 θεωρήθηκαν υπερβολικά φιλόδοξες. Ωστόσο, μετά την αξιολόγηση 
Pannenborg διαπιστώθηκε η επίτευξη ουσιαστικής προόδου. 
11. Η έκθεση Danzin τόνιζε ότι το Eurotra, με την ύπαρξη του και μόνο, 
έθεσε τα θεμέλια μιας κοινοτικής επιτυχίας στον τομέα των γλωσσικών 
τεχνολογιών. Η έκθεση επαναβεβαίωσε ρητά την ανάγκη ύπαρξης 
μακροπρόθεσμης κοινοτικής στρατηγικής στον τομέα αυτό. 
- 2 -
12. Με βάση τα συμπεράσματα της έκθεσης Danzin, το Συμβούλιο ενέκρινε την 
τελική φάση του προγράμματος Eurotra (Απόφαση 90/664/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου της 26.11.90). Για τη φάση αυτή διατέθηκαν 10 εκατ. ECU με 
στόχο την "ανάπτυξη ενός επιστημονικού πρωτοτύπου υψηλού επιπέδου 
στον τομέα της αυτόματης μετάφρασης". Η φάση αυτή διήρκεσε από το 
1990 έως το 1992. Σύμφωνα με τις συστάσεις των αξιολογητών, άρχισαν 
σχέδια με από κοινού χρηματοδότηση κυρίως για την ανάπτυξη, τη δοκιμή 
και την έρευνα σχετικά με το σύστημα. Δημιουργήθηκαν νέες προοπτικές 
όσον αφορά την αρχιτεκτονική προηγμένων συστημάτων, τους γενικούς 
λεξικολογικούς και ορολογικούς πόρους, τα τιρόΊ^τΐα, την εκπαίδευση και 
την κατάρτιση. 
III. Η ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 
13. Με τη λήξη του Eurotra, το Δεκέμβριο του 1992, έγινε η τελική 
αξιολόγηση του από επιτροπή ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (Τελική 
έκθεση της επιτροπής αξιολόγησης, Φεβρουάριος 1993). Η αξιολόγηση 
πραγματοποιήθηκε το πρώτο τρίμηνο του 1993, σύμφωνα με το άρθρο 4 της 
απόφασης 90/664/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 26ης Νοεμβρίου 1990. Πρόεδρος 
της επιτροπής ήταν ο καθηγητής Brian Oakley, πρώην διεθυντής του 
ερευνητικού προγράμματος της UK Alvey και πρώην πρόεδρος της Logica 
Cambridge. 
14. Η τελική αξιολόγηση είχε δύο αλληλοσυμπληρούμενους στόχους: 
"να εκτιμηθούν τα επιτεύγματα του προγράμματος Eurotra κατά τα έτη 
1991-1992 ή, πιο συγκεκριμένα, κατά την περίοδο μετά την τελευταία 
αξιολόγηση (δηλ. μετά το 1990)", και 
"να εκτιμηθεί το τελικό αποτέλεσμα του προγράμματος που σχεδιάστηκε 
στα τέλη της δεκαετίας του '70 και το οποίο διήρκεσε 10 έτη". 
Επιπλέον, η τελική αξιολόγηση έπρεπε να εξετάσει τον τρόπο με τον 
οποίο λήφθηκαν υπόψη οι συστάσεις των προηγούμενων αξιολογητών τόσο 
κατά τη φάση του προγράμματος Eurotra από το 1990 έως το 1992 όσο και 
στα προγράμματα που ακολούθησαν. 
IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 
15. Η τελική έκθεση της επιτροπής αξιολόγησης εξετάζει τρεις ξεχωριστές 
πλευρές του προγράμματος; Eurotra: 
τις κύριες ερευνητικές φάσεις του στο διάστημα 1983-1990· 
- την τελική φάση για την προετοιμασία της ανάπτυξης ενός 
λειτουργικού συστήματος κατά την περίοδο 1990-1992· 
- τις μελλοντικές δυνατότητες κοινοτικής δράσης στον τομέα της 
γλωσσικής τεχνολογίας. 
16. Κύριο συμπέρασμα 
Το κύριο συμπέρασμα της τελικής έκθεσης της επιτροπής αξιολόγησης 
είναι ότι ο τομέας της γλώσσας έχει ιδιαίτερα υψηλή σημασία. Η έκθεση 
αναφέρε ι ότι : 
- 3 -
"Τα γλωσσικά προβλήματα συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων 
προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Είμαστε 
χωρισμένοι από τις διαφορετικές γλώσσες μας και τις επακόλουθες 
αδυναμίες επικοινωνίας... Το κόστος που έχει προκληθεί τόσο από 
άμεσους οικονομικούς λόγους όσο και από την απώλεια συνοχής είναι 
πολύ μεγάλο, ιδιαίτερα σε σύγκριση με τους κύριους ανταγωνιστές μας 
στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία... Οικοδομήθηκε μία βάση πάνω στην οποία 
μπορούν να στηριχθούν τα μελλοντικά προγράμματα, στον αγώνα για να 
μπορέσει η τεχνολογία να αντιμετωπίσει το γλωσσικό πρόβλημα της 
Κοινότητας". 
Η έκθεση καταλήγει σε σειρά λεπτομερών συμπερασμάτων όσον αφορά 
διάφορες πλευρές του προγράμματος, που έχουν ως εξής: 
17. Αρχικοί στόχοι: 
Οι αξιολογητές συμπεραίνουν ότι η δυσκολία και το εύρος του αρχικού 
στόχου του προγράμματος Eurotra (ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη 
συστήματος παράλληλης επεξεργασίας όλων των γλωσσών) δεν 
προσδιορίστηκαν κατάλληλα από την αρχτ) του προγράμματος, θα έπρεπε να 
είχε σχεδιαστεί ένα πιο μακροπρόθεσμο πρόγραμμα με ρεαλιστικότερο 
στόχο και μεγάλη συμμετοχή της βιομηχανίας στις κύριες αναπτυξιακές 
εργασίες. 
18. Τεχνικά θέματα: 
Η έκθεση αναφέρει ότι οι αρχικοί στόχοι του προγράμματος 
τροποποιήθηκαν με βάση τα πορίσματα των προηγούμενων αξιολογήσεων, με 
στόχο τη δημιουργία ενός επιστημονικού πρωτοτύπου παρά ενός 
λειτουργικού συστήματος. Το πρόγραμμα έχει σήμερα ολοκληρώσει την 
επιστημονική βάση για βιομηχανική ανάπτυξη στον τομέα αυτό. 
Η επιστημονική ποιότητα της εργασίας θεωρείται επίτευγμα του 
προγράμματος και ενδέχεται να επηρεάσει τη σχεδίαση μελλοντικών 
συστημάτων στην Ευρώπη και αλλού. Οι ερευνητικές εργασίες όσον αφορά 
"τη σημασιολογία, για παράδειγμα, θεωρούνται ιδιαίτερα μεγάλης 
σημασίας. 
Στα τεχνικά αποτελέσματα περιλαμβάνεται κυρίως η παραγωγή μιας 
γλωσσικής προδιαγραφής για κάθε επίσημη κοινοτική γλώσσα. Το 
εγχειρίδιο του Eurotra, καθώς και οι προδιαγραφές, αποτελούν 
σημαντικό τεκμήριο του αποτελέσματος, περιλαμβάνοντας περιγραφή της 
μεγαλύτερης γλωσσολογικής προσπάθειας που καταβλήθηκε ποτέ σε 
πολυγλωσσικό επίπεδο. 
Οι στόχοι των εργασιών όσον αφορά την πλατφόρμα ανάπτυξης λογισμικού 
(ALEP) και τους επαναχρησιμοποιήσιμους λεξικολογικούς πόρους 
θεωρήθηκαν από τους αξιολογητές ως ιδιαίτερα επιθυμητοί και με 
πρακτική σημασία. Ιδιαίτερο νόημα θα είχε η περαιτέρω ανάπτυξη και 
εκμετάλλευση τους από τους ερευνητές. 
Εκτιμάται ότι θα έπρεπε να είχε δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην 
ανάπτυξη λεξικών, στις διασυνδέσεις χρήστη, τη διαδραστικότητα και 
την παραγωγή υλικού επίδειξης στις κατάλληλες φάσεις του 
προγράμματος. 
Ιδιαίτερα αξιόλογο επίτευγμα είναι η δημιουργία μιας πολύ συνεκτικής 
κοινότητας υπολογιστικών γλωσσολόγων σε κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής 
- 4 -
Κοινότητας, πράγμα που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο πρόγραμμα 
Eurotra και στην υποστήριξη από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών. 
θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ευνοϊκά η μετάβαση από συμβάσεις με 
συμμετοχή των κρατών μελών σε σχέδια με από κοινού χρηματοδότηση στα 
οποία θα συμμετέχει ολοένα και περισσότερο η βιομηχανία. Ωστόσο, η 
συμμετοχή της βιομηχανίας παραμένει, γενικότερα, μικρή, Η έκθεση 
σημειώνει ότι η κατάσταση αυτή βελτιώνεται στα προγράμματα συνέχισης 
του Eurotra. . 
19. Αποτελέσματα και εκμετάλλευση: 
Η επιτροπή τελικής αξιολόγησης υπογραμμίζει τα πολλά αποτελέσματα του 
προγράμματος Eurotra. Σε τεχνικό επίπεδο, εξαίρετα παραδείγματα είναι 
το εγχειρίδιο, οι γλωσσικές προδιαγραφές, καθώς και τα συστήματα 
λογισμικού που αναπτύχθηκαν κεντρικά ή σε μεμονωμένα κέντρα. 
Αλλά το σημαντικότερο αποτέλεσμα του προγράμματος αποτελεί ίσως η 
εκπαίδευση έμψυχου υλικού στην υπολογιστική γλωσσολογία και την 
αυτόματη μετάφραση. Σε ορισμένη φάση του προγράμματος εκπαιδεύτηκαν 
πάνω από 400 εμπειρογνώμονες, οι οποίοι πιστεύεται ότι συμμετέχουν, 
έκτοτε, σε κάθε βιομηχανικό σχέδιο σχετικά με τις φυσικές γλώσσες που 
διεξάγεται σήμερα στην Ευρώπη. 
20. Αποτελέσματα σε σχέση με τους αρχικούς στόχους: 
Η αρχική προσέγγιση για την αντιμετώπιση του ευρύτατου προβλήματος 
της ανάπτυξης ενός συστήματος αυτόματης μετάφρασης για όλες τις 
κοινοτικές γλώσσες θεωρείται ότι υπήρξε υπερβολικά φιλόδοξη και 
υπερέβαινε κατά πολύ τις; διαθέσιμες τεχνικές δυνατότητες. Ωστόσο, μια 
προσέγγιση καθοδηγούμενη περισσότερο από τη βιομηχανία, με λιγότερο 
φιλόδοξο στόχο, δεν θα είχε τις ίδιες στρατηγικές επιδράσεις στην 
επιστημονική και τεχνολογική βάση στην Ευρώπη όσον αφορά την 
επεξεργασία φυσικών γλωσσών και την αυτόματη μετάφραση. Η επιτροπή 
αξιολόγησης αναφέρει ότι το πρόγραμμα, στις τελικές φάσεις του, 
προσαρμόστηκε κατάλληλα σε περισσότερο βιομηχανικούς στόχους. 
Κύριο επίτευγμα του προγράμματος είναι, βέβαια, η ανάπτυξη μιας 
ισχυρής ομάδας υπολογιστικών γλωσσολόγων σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη. 
21. Οργάνωση και 6ιαχε ίριση: 
Η διαχείριση του Eurotra θα έπρεπε να είχε ενισχυθεί εξ αρχής με τις 
κατάλληλες τεχνικές και βιομηχανικές ικανότητες. Οι συμβάσεις 
συμμετοχής των κρατών μελών φαίνεται ότι περιέπλεξαν τη διαχειριστική 
διαδικασία. 
22. Συστάσεις της επιτροπής αξιολόγησης για το μέλλον: 
Η επιτροπή τόνισε ότι η ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι γλωσσικοί 
φραγμοί από την υπολογιστική γλωσσολογία δεν ήταν ποτέ περισσότερο 
επιτακτική. Η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει σημαντικά στον τομέα της 
μετάφρασης, μολονότι απαιτεί ανθρώπινη παρέμβαση (αναθεώρηση). 
Συνιστάται να επικεντρωθούν οι προσπάθειες στη μετάφραση με τη 
βοήθεια υπολογιστή και στα βοηθήματα για τους μεταφραστές. Ταυτόχρονα 
θα πρέπει να συνεχιστεί η μακροπρόθεσμη έρευνα για την πλήρη βελτίωση 
της αυτόματης μετάφρασης. 
- 5 -
Άμεσες ανάγκες για το μέλλον είναι: 
- εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων του προγράμματος Eurotra, 
διατήρηση του ανθρώπινου δικτύου Eurotra, 
συνέχιση της έρευνας,, παράλληλα με τη διεύρυνση της τεχνολογικής 
προσέγγισης. 
Μακροπρόθεσμα, απαιτείται η θέσπιση ενός προγράμματος γλωσσικής 
τεχνολογίας ευρύτερης βάσης το οποίο να περιλαμβάνει: 
αποτίμηση της τεχνολογίας, 
ανάπτυξη λεξικολογικών πόρων, 
- πρόγραμμα εφαρμογών που να απευθύνεται σε αγορές όπου η 
επεξεργασία φυσικών γλωσσών μπορεί να είναι ιδιαίτερα 
αποτ ε λ εσματική, 
πρόγραμμα ίδιων σχεδίων της Επιτροπής για την αντιμετώπιση των 
δικών της εσωτερικών αναγκών, 
παροχή ερευνητικών δυνατοτήτων σε ακαδημαϊκό επίπεδο, βάσει 
πολυτομεακής προσέγγισης, με συμμετοχή της βιομηχανίας όποτε 
είναι δυνατό, 
- εκπαιδευτικό πρόγραμμα, 
βελτίωση της διεθνούς: συνεργασίας. 
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
23. Η Επιτροπή προέβη σε ανάλυση της έκθεσης και εκτιμά τόσο τη θετική 
της στάση όσο και τη σημασία που αποδίδει στον τομέα της γλωσσικής 
τεχνολογίας, θεωρεί ότι η έκθεση αξιολογεί δίκαια και ισορροπημένα τα 
επιτεύγματα και τις ελλείψεις του προγράμματος Eurotra. 
Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση ενός 
συστήματος αυτόματης μετάφρασης για όλες τις κοινοτικές γλώσσες ήταν 
πολύ δύσκολες στις αρχικές φάσεις του προγράμματος. Ωστόσο, το 
ερευνητικό κλίμα της υπολογιστικής γλωσσολογίας εξελίχθηκε έκτοτε 
σημαντικά, με μεγαλύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας. 
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι τα κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα στον 
τομέα αυτό θα πρέπει να έχουν μακροπρόθεσμο χαρακτήρα, επιδιώκοντας, 
παράλληλα, την επίτευξη βραχυπρόθεσμων στόχων. Η βασική έρευνα είναι 
αναγκαία για τη βελτίωση των επιστημονικών και τεχνολογικών θεμελίων 
αυτού του πολύπλοκου τομέα. Χρειάζεται επίσης να ενθαρρυνθεί η 
ανάπτυξη, στην Ευρώπη, μιας ολοένα και πολυπληθέστερης ομάδας 
εκπαιδευμένων μηχανικών της γλώσσας. Εργασίες βιομηχανικής ανάπτυξης 
είναι, επίσης, απαραίτητες για να υποβοηθηθεί η ανάπτυξη εργαλείων, 
μεθόδων και πόρων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πολλούς τομείς 
σημαντική συνιστώσα των οποίων αποτελούν οι τεχνολογίες του λόγου και 
της γλώσσας. 
- 6-
Η Επιτροπή αναγνωρίζει την άμεση ανάγκη εκμετάλλευσης των 
αποτελεσμάτων του Eurotra, είτε πρόκειται για τεχνικά αποτελέσματα 
είτε για τους ανθρώπινους πόρους, και πρόκειται να αναλάβει τις 
κατάλληλες δράσεις. 
24. Η Επιτροπή σημειώνει ότι πολλές από τις συστάσεις της επιτροπής 
αξιολόγησης, π.χ. όσον αφορά τη συμμετοχή της βιομηχανίας, τον 
προσανατολισμό προς τις εφαρμογές, τα λεξικά και άλλους γλωσσικούς 
πόρους έχουν ληφθεί ή λαμβάνονται υπόψη από το πρόγραμμα γλωσσικής 
έρευνας και μηχανικής (Linguistic Research and Engineering - LRE). To 
πρόγραμμα αυτό αποτελεί έναν από τους τομείς του ευρύτερου 
προγράμματος τηλεπληροφορικής (απόφαση του Συμβουλίου 91/353/EOK της 
7.6.1991). Η επιτροπή αξιολόγησης αναγνωρίζει σαφώς την εξέλιξη αυτή 
στην έκθεση της. 
25. Οσον αφορά τις μακροπρόθ εσμες συστάσεις, η Επιτροπή προετοιμάζει μια 
ερευνητική πρωτοβουλία με ευρύτερη βάση στο πλαίσιο του τέταρτου 
προγράμματος-πλαισίου, στον τομέα της μηχανικής της γλώσσας. Η 
μηχανική της γλώσσας αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της επίτευξης 
βελτιώσεων όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα 
πληροφορικής και επικοινωνιών χειρίζονται τον προφορικό και τον 
γραπτό λόγο. Πρόκειται να αναπτυχθούν αυτόματα εργαλεία, μέθοδοι και 
πόροι που θα χρησιμοποιηθούν σε πολυτομεακές εφαρμογές: δημιουργία 
και διαχείριση εγγράφων πολυγλωσσικές υπηρεσίες με τη βοήθεια 
υπολογιστή· υπηρεσίες μετάφρασης με τη βοήθεια της τηλεπληροφορικής· 
εκμάθηση γλωσσών και γλωσσική εκπαίδευση με τη βοήθεια υπολογιστή, 
καθώς και επικοινωνία μεταξύ ατόμων με τη βοήθεια της σχετικής 
τεχνολογίας. Στις εργασίες θα περιλαμβάνεται, επίσης, η δημιουργία 
ηλεκτρονικών γλωσσικών πόρων (λεξικά, συλλογές όρων κ.τ.λ.), καθώς 
και γενικότερη έρευνα στην υπολογιστική γλωσσολογία και την 
τεχνολογία της γλώσσας. 
Η εμπειρία και η τεχνογνωσία που αποκομίστηκε από το Eurotra θα 
συμβάλει θετικά σε πολλές από τις προτεινόμενες δραστηριότητες. Οι 
συστάσεις όσον αφορά ερευνητικές εργασίες σε συγκεκριμένα τεχνικά 
θέματα θα ληφθούν όσο το δυνατόν καλύτερα υπόψη για το σκοπό αυτό. 
26. Η Επιτροπή θα εξετάσει τη σκοπιμότητα εφαρμογής ενός δικού της 
προγράμματος σχεδίων, όπως προτείνει η επιτροπή αξιολόγησης. Εδώ θα 
πρέπει να γίνει σαφής διαχωρισμός μεταξύ των εσωτερικών απαιτήσεων 
των υπηρεσιών της Επιτροπής και των γενικότερων στόχων βιομηχανικής 
έρευνας της πρωτοβουλίας για τη μηχανική της γλώσσας. 
Παραρτήματα 
1. Τελική έκθεση της επιτροπής αξιολόγησης του EUROTRA 
2. Γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής του Eurotra της 11ης Μαρτίου 1993 
7 -
TAPAp™MA A 
ΕΚΘΕΣΗ 
ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΤΕΑΙΚΗΣ 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ 
EUROTRA 
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1993 
Λ&~ 
2 ο. _ 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΟΜΒΑΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ EUROTRA 
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ 
Σελίδα 
Πρόλογος 5 
1. Εκτελεστική περίληψη 6 
1 ) Ε ισαγωγή 6 
2) Το κυρ ίως πρόγραμμα 6 
3) Η τελική φάση 8 
4) Το μέλλον , 8 
5) Πορ ίσματα και συστάσεις (Π&Σ) 10 
2. Εισαγωγή 22 
1) Καθορισμός αρμοδιοτήτων 22 
2) Τα μέλη της ομάδας 23 
3 ) Ο τρόπος εργασ ίας 23 
3. Ιστορικό και στόχοι του προγράμματος 25 
Περίγραμμα του ιστορικού του προγράμματος 
1) Οι αφετηρίες του προγράμματος 25 
2) Η προπαρασκευαστική φάση, 1979-1985 25 
3) Οι κύριες φάσεις, 1985-1988, 1988-1990 26 
4) Η τελική φάση 1991-1992 28 
5) Σχέδια γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας (LRE) 30 
6) Μελλοντικά σχέδια 30 
Ανάλυση των στόχων του προγράμματος 
7 ) Οι αποφάσε ι ς του Συμβουλ ίου 31 
8 ) Το κόστος του προγράμματος 35 
9) Οι αρχικοί στόχοι (Π&Σ) 36 
4. Το κυρίως πρόγραμμα Eurotra 41 
1) Τρόπος λειτουργ ίας 42 
2) Ο κύριος στόχος 42 
3) Το επιστημονικό επίτευγμα 46 
4) Το τελικό στάδιο 50 
5) Κύριο πρόγραμμα: Λειτουργία του προγράμματος (Π&Σ) 52 
6) Κύριο πρόγραμμα: Γλωσσολογία και άλλες 
τεχνικές πλευρές (Π&Σ) 56 
5. Τα σχέδια ΕΤ6/7/9 65 
1) Η κίνηση προς τα μεμονωμένα σχέδια 65 
2) Τα σχέδια ALEP 65 
3) Η μελέτη των λεξικών πόρων 67 
4) Τα σχέδια ΕΤ6/7/9 (Π&Σ) 68 
3 rx^ 
6. Τα σχέδια ΕΤ10 71 
1 ) οργάνωση .71 
2) Οι επιλεχθείσες προτάσεις 71 
3) Το σχέδιο γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας (LRE) ....73 
4) Η προσέγγιση καταμερισμένου κόστους (Π&Σ) ^ 75 
7. Παραγόμενα προϊόντα και αξιοποίηση του προγράμματος 77 
1) Τα παραγόμενα προϊόντα 77 
2) Το εγχειρίδιο αναφοράς 77 
3) Οι γλωσσικές προδιαγραφές 78 
4) Η αξιοποιήσιμη υπολογιστική γλωσσολογική περιουσία 78 
5) Τα συστήματα λογισμικού 79 
6 ) Τα προϊόντα ανάπτυξης μεμονωμένων κέντρων 79 
7 ) Eurolang 80 
8) Το εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό 81 
9) Παροχή βοήθειας για αξιοποίηση 83 
10) Σύγκριση με τους αρχικούς στόχους (Π&Σ) 84 
8. Τα επί μέρους κέντρα 86 
9. Οργάνωση και διαχείριση (Π&Σ) 110 
1) Η διαχείριση του EUROTRA 110 
2) Μία υπηρεσία; 112 
3) Οι σχέσεις με τα κέντρα 113 
4) Το προσωπικό 114 
10. Ο ρόλος των κυβερνήσεων 115 
1) Ο τρόπος εργασίας βάσει συμβάσεων σύνδεσης 115 
2) Η περ ίοδος εκκ ίνησης 115 
3) Οι επιτροπές διαχείρισης 116 
4 ) Η επ ίδραση των κυβερνήσεων 116 
5) Πορίσματα (Π&Σ) 116 
11. Το μέλλον (Π&Σ) .118 
1) Στρατηγική για το μέλλον 118 
2 ) Η οργάνωση του προγράμματος 121 
3) Η άμεση ανάγκη 122 
4) Ενα πρόγραμμα γλωσσικής τεχνολογίας ευρείας βάσης 122 
5) Η διεθνής συνεργασία 124 
6) Η συνεργασία με τη Μεταφραστική Υπηρεσία της Επιτροπής ..125 
4 «Os.-
Παραρτήματα 
1. Καθορισμός αρμοδιοτήτων 
2. Τα μέλη της ομάδας αξιολόγησης 
3. Το πρόγραμμα επισκέψεων 
4. Ανάλυση ερωτηματολογ ίου 
5. ο σχεδιασμός του συστήματος EUROTRA 
6. Οι προτάσεις της ομάδας συνδέσμου του Eurotra 
7.1 Απόφαση του Συμβουλίου 82/752 - Παράρτημα σχετικά με τους στόχους 
και το πρόγραμμα εργασιών 
7.2 Απόφαση του Συμβουλίου 90/664 - Παράρτημα σχετικά με τους στόχους 
κλπ. για τα τελικά έτη 
8. Οι συστάσεις της έκθεσης Pannenborg 
9. οι συστάσεις της έκθεσης Danzin 
10. Πρόοδοι στην τεχνολογία των υπολογιστών 
11. EUROTRA: Κυριότερα γεγονότα 
12. Γλωσσάριο 
13. Βιβλιογραφία 
5 &. 
EUROTRA: Εκθεση της ομάδας τελικής αξιολόγησης 
Πρόλογος 
Τα γλωσσικά προβλήματα συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων προκλήσεων 
που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Είμαστε χωρισμένοι από τις 
διαφορετικές γλώσσες μας και τις επακόλουθες αδυναμίες επικοινωνίας· όλοι 
μας πληρώνουμε το τίμημα και ορισμένες χώρες βρίσκονται σε πραγματικό 
μειονέκτημα πίσω από τους φραγμούς των μικρών γλωσσών. Το κόστος που έχει 
προκληθεί τόσο από άμεσους οικονομικούς λόγους όσο και από την απώλεια 
συνοχής είναι πολύ μεγάλο, ιδιαίτερα σε σύγκριση με τους κύριους 
ανταγωνιστές μας στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία, οι οποίοι δεν έχουν παρόμοια 
εσωτερικά προβλήματα επικοινωνίας. Αλλά οι γλώσσες μας έχουν μεγάλη 
σημασία για όλους μας, εκφράζοντας το παρελθόν μας, την ιστορία μας, 
καθώς και τον πολιτισμό μας. Ετσι, σε έναν κόσμο όπου ένα μεγάλο μέρος 
των διαφορών μας και του ατομισμού μας πρέπει να υποκύψει στο μεγαλύτερο 
καλό της αναδυόμενης νέας Ευρώπης και όπου πρέπει να βελτιώσουμε την 
ικανότητα επικοινωνίας μεταξύ μας, είναι σημαντικότερο παρά ποτέ άλλοτε 
να προσκολληθούμε στις γλώσσες μας και να τις αναβαθμίσουμε, να μείνουμε 
πιστοί σ* αυτή την υπενθύμιση των ριζών μας σε έναν όλο και περισσότερο 
κοινό πολιτισμό. Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στην επίλυση αυτού του 
παραδόξου. 
Η απόφαση της Επιτροπής, του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου να αναλάβουν 
την πραγματοποίηση του προγράμματος EUROTRA ήταν θαρραλέα, διότι μπορεί 
να θεωρηθεί ως σύμβολο της αποφασιστικότητας της Κοινότητας να βελτιώσει 
την ικανότητα εσωτερικής επικοινωνίας της, χωρίς να καταστρέψει την 
ποικιλομορφία και τον πλούτο του πολιτισμού κάθε μεμονωμένης γλώσσας. 
Ακόμα και αν δεν επιτεύχθηκε ο σαφής στόχος του προγράμματος, επιτεύχθηκε 
σίγουρα ο υπονοούμενος στόχος της ενίσχυσης της ικανότητας μας όσον αφορά 
την αντιμετώπιση των προβλημάτων της γλωσσολογικής τεχνολογίας. 
Ηταν πραγματική ευχαρίστηση η μελέτη του προγράμματος EUROTRA, και 
ιδιαίτερα η πραγματοποίηση επισκέψεων σε τόσα Κέντρα σ·ολόκληρη την 
Ευρώπη, όπου εκτελέστηκε το εν λόγω έργο. Ο ενθουσιασμός για το έργο τους 
μέσω της μελέτης των γλωσσών τους και πραγματικά αυτή η ίδια η ύπαρξη των 
Κέντρων Αριστείας σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Κοινότητας, αποτελεί 
φόρο τιμής στην προνοητικότητα των ιδρυτών και υποστηρικτών του 
προγράμματος EUROTRA. Οικοδομήθηκε μία βάση πάνω στην οποία μπορούν να 
στηριχθούν τα μελλοντικά προγράμματα, στον αγώνα για να μπορέσει η 
τεχνολογία να αντιμετωπίσει το γλωσσικό πρόβλημα της Κοινότητας. 
Ομάδα τελικής αξιολόγησης του EUROTRA 
Φεβρουάριος 1993 
6Ç^ 
H έκθεση της τελικής αξιολόγησης του προγράμματος EUROTRA 
1. Εκτελεστική περίληψη 
1.1 Εισαγωγή 
Το πρόγραμμα EUROTRA λειτουργεί εδώ και περισσότερο από δέκα 
έτη, με συντονισμένο έργο το οποίο εκτελείται σε κάθε χώρα 
της Κοινότητας. Δημιουργήθηκαν ή αναβαθμίστηκαν περίπου 16 
Κέντρα, στα οποία εργάζονταν κατά το μέγιστο σημείο της 
ανάπτυξης του περίπου 200 ερευνητές, κυρίως υπολογιστικοί 
γλωσσολόγοι, για ένα κοινό πρόγραμμα που θα αντιμετώπιζε τις 
εννέα επίσημες γλώσσες και τα 72 γλωσσικά ζεύγη της 
Κοινότητας. Μέχρι τα τελευταία έτη του προγράμματος όλοι οι 
εν λόγω ερευνητές ήταν πανεπιστημιακά στελέχη ή εργάζονταν σε 
μη κερδοσκοπικά ιδρύματα. 
1.2 Το κυρίως πρόγραμμα (1985 - 1990) 
1.2.1 Ο Κύριος Στόχος του προγράμματος ήταν να εκτελέσει ένα 
πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης το οποίο θα προετοίμαζε το 
δρόμο για τη "δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος αυτόματης 
μετάφρασης προηγμένου σχεδιασμού". Από υπεραπλουστευμενής και 
άμεσης πλευράς ο εν λόγω στόχος δεν επιτεύχθηκε, εφόσον από 
το πρόγραμμα δεν προέκυψε κανένα πρωτότυπο σύστημα. Αλλά από 
έμμεσης πλευράς, προετοιμάστηκε ο δρόμος ώστε να καταστεί 
δυνατή η κατασκευή μεταφραστικών βοηθημάτων και συστημάτων 
όλων των τύπων, τόσο μέσω της εκπαίδευσης εκατοντάδων 
εμπειρογνωμόνων οι οποίοι θα σχηματίσουν την βάση της 
βιομηχανίας και του ακαδημαϊκού τομέα, όσο και μέσω της 
δημιουργίας ενός σώματος γνώσεων σχετικά με τον τρόπο 
κατασκευής ενός συστήματος αυτόματης μετάφρασης, και 
ιδιαίτερα σχετικά με τις γραμματικές και τις γλωσσικές 
προδιαγραφές των εννέα επίσημων γλωσσών της Κοινότητας. 
1.2.2 Γα προβλήματα. Η γλώσσα, λόγω της περιπλοκότητας και της 
δυσκολίας της, δεν μπορεί εύκολα να αναχθεί σε ένα απλό 
σύνολο κανόνων τους οποίους θα μπορεί να ακολουθεί ένας 
υπολογιστής. Κατά συνέπεια, η αβοήθητη αυτόματη μετάφραση δεν 
είναι εφαρμόσιμη παρά μόνο σε ειδικές και περιορισμένες 
περιπτώσεις. Μέχρις ότου επιλυθεί το πρόβλημα της επέκτασης 
της κατανόησης εκ μέρους των υπολογιστών μας της 
σημασιολογίας όχι μόνο μιας πρότασης αλλά μιας ολόκληρης 
παραγράφου ή και μεγαλυτέρου τμήματος, δεν υπάρχει καμία 
προοπτική όσον αφορά την επίτευξη μετάφρασης καλής ποιότητας 
χωρίς την ανθρώπινη επέμβαση. Αν και αυτό βεβαίως είχε 
αναγνωρισθεί από την κοινότητα του EUROTRA, το πρόγραμμα 
επέλεξε να αντιμετωπίσει το γενικό πρόβλημα. Μία εναλλακτική 
δυνατότητα, την οποία θα, μπορούσε να ασπασθεί μία ομάδα που 
θα προέρχονταν κατά κύριο λόγο από τη βιομηχανία, θα ήταν να 
γίνει η έναρξη από τον ανθρώπινο μεταφραστή και να υιοθετηθεί 
μια προσέγγιση ολικού συστήματος όσον αφορά τα απαιτούμενα 
για την επίτευξη βελτιωμένης επάρκειας. Από αυτά θα προέκυπτε 
το πρωτότυπο ενός συστήματος Μετάφρασης από Ανθρωπο 
Υποβοηθούμενης από Ηλεκτρονικό Υπολογιστή, ίσως για έναν 
περιορισμένο τομέα, το οποίο έυκολα θα μπορούσε να περάσει 
στη βιομηχανική παραγωγή. Ομως, ένας τέτοιος λιγότερο 
φιλόδοξος στόχος δεν θα είχε εξυπηρετήσει τόσο καλά την 
ανάπτυξη της υπολογιστικής γλωσσολογικής κοινότητας. 
7^ 
1.2.3 Οσον αφορά την προσέγγιση που υιοθετήθηκε, αντιμετωπίστηκαν 
δύο άλλα προβλήματα: 
1) Επειδή στο πρόγραμμα δεσπόζουσα θέση κατείχαν οι 
πανεπιστημιακοί γλωσσολόγοι που ενδιαφέρονταν ιδιαίτερα 
για τα προβλήματα της γραμματικής, το πρόγραμμα εργασιών 
κατέστη μη ισορροπημένο εις βάρος άλλων πλευρών, όπως 
είναι τα κρίσιμα λεξικά, στον τομέα των οποίων δόθηκε 
λιγότερη προσοχή απ'ότι έπρεπε. 
2) Ισως για τον ίδιο λόγο, παραμελήθηκε κάπως η λειτουργία 
και η δοκιμή του συστήματος, με αποτέλεσμα να καταστεί 
διαθέσιμο αρκετά αργά ένα σύστημα λογισμικού και να 
επιλεχθεί μία αρχιτεκτονική η οποία δεν ήταν 
αποτελεσματική. Φαίνεται επίσης ότι δόθηκε πολύ λίγη 
προσοχή στις συστηματικές δοκιμές και στη μέτρηση των 
επιδόσεων κατά τον χρόνο εκτέλεσης. 
1.2.4 Γα επιτεύγματα. Το Εγχειρίδιο Αναφοράς του Συστήματος EUROTRA 
και ιδιαίτερα οι Γλωσσικές Προδιαγραφές είναι ένα μνημείο στο 
πρόγραμμα, και αν καταστούν διαθέσιμα κατά τρόπο ευρύ, θα 
αποδειχθούν πολύτιμα, επί πολλά έτη, για τους εργαζόμενους 
στα συστήματα Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (ΕΦΓ), τόσο στη 
βιομηχανία όσο και στον ακαδημαϊκό κόσμο, παρά το μειονέκτημα 
ότι είναι συνδεδεμένα με τη συγκεκριμένη αρχιτεκτονική και 
το συγκεκριμένο φορμαλισμό του συστήματος EUROTRA. 
1.2.5 Το διαρκέστερο κληροδότημα του προγράμματος είναι ίσως το 
εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό. Εκτός από τα 380 τουλάχιστον 
άτομα που εργάστηκαν στο πρόγραμμα, καθιερώθηκαν διάφορες 
εκπαιδευτικές σειρές ως έμμεσο αποτέλεσμα του έργου του 
προσωπικού των Κέντρων. Είναι απίθανο να υπάρξει κατά τα 
επόμενα έτη οποιοδήποτε σημαντικό σχέδιο στον τομέα της 
Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας στα κράτη της Κοινότητας, το 
οποίο δεν θα απασχολήσει άτομα των οποίων η προηγμένη 
επιμόρφωση δεν θα είναι αποτέλεσμα της συμμετοχής τους στο 
πρόγραμμα. Αυτό μπορούμε ήδη να το δούμε σε μεγάλα 
προγράμματα όπως το Eurolang, στο οποίο εμπλέκονται άμεσα 
ορισμένα από τα κέντρα EUROTRA, όπου μεγάλο μέρος του 
προσωπικού εκπαιδεύτηκε στα πλαίσια του EUROTRA. 
1.2.6 Ισως μακροπρόθεσμα, θα θεωρηθεί ως η σημαντικότερη κληρονομιά 
του προγράμματος το γεγονός ότι κάθε χώρα της Κοινότητας έχει 
αντιληφθεί τη σημασία της γλώσσας της και το δυναμικό της 
γλωσσικής τεχνολογίας. To EUROTRA έχει δημιουργήσει μία 
κεντρική εμπειρογνωμοσύνη στον τομέα της υπολογιστικής 
γλωσσολογίας σε κάθε επίσημη γλώσσα της Κοινότητας, ενώ έχει 
προκαλέσει τη δημιουργία ενός ανθρώπινου δικτύου 
εμπειρογνωμόνων οι οποίοι συνεργάζονται ως μία ενιαία ομάδα 
σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Ευρώπη έχει πάρει τη θέση της στο 
προσκήνιο της γλωσσικής «τεχνολογίας, ενώ η συνοχή της 
κοινότητας των ειδικών μας αποτελεί "αντικείμενο φθόνου των 
λιγότερο ευνοημένων χωρών". 
8 <^_ 
1.3 Η τελική φάση (1990 - 1992) 
1.3.1 Στην Ομάδα ανατέθηκε ιδιαίτερα να εξετάσει τα τελευταία λίγα 
έτη του προγράμματος, δηλ. τα έτη 1990 - 1992, όταν 
εισήχθησαν κάπως διαφορετικές μέθοδοι εργασίας, παράλληλα με 
τη συνέχιση, σε μικρότερη κλίμακα, της προσέγγισης των 
συντονισμένων Κέντρων. Ο στόχος ήταν η διάνοιξη του 
αντικειμένου, η εισαγωγή νέου αίματος και νέων ιδεών, καθώς 
επίσης και η εισαγωγή μιας περισσότερο ανταγωνιστικής 
προσέγγισης μέσω σχεδίων καταμερισμένου κόστους. Είναι 
σίγουρο ότι μπήκε νέο αίμα στο πρόγραμμα, αν και ο αριθμός 
των προερχομένων από τη βιομηχανία, οι οποίοι συμμετείχαν στο 
πρόγραμμα, παραμένει απογοητευτικά μικρός. Πολλά από τα 
θέματα, η απουσία των οποίων από το κυρίως πρόγραμμα 
επικρίθηκε από την παρούσα και από τις προηγούμενες ομάδες 
αξιολόγησης, αντιμετωπίστηκαν στα σχέδια καταμερισμένου 
κόστους του ΕΤ10, καθώς και στο επακόλουθο πρόγραμμα 
γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας (LRE). Ομως τα εν λόγω 
σχέδια είναι πολύ λίγα ως προς τον αριθμό και πολύ μικρά ως 
προς το μέγεθος και τη διάρκεια. 
1.3.2 Μία κληρονομιά της Τελικής Φάσης είναι το σύστημα ALEP, ένα 
εργαλείο ή πλαίσιο λογισμικού για την έρευνα της Επεξεργασίας 
Φυσικής Γλώσσας. Το εν λόγω σύστημα χρησιμοποιεί ένα πλήρως 
δηλωτικό φορμαλισμό και οπωσδήποτε εμφανίζεται ως σημαντική 
πρόοδος στο έργο του EUROTRA, όσον αφορά τόσο το σχεδιασμό 
όσο και τις επιδόσεις του χρόνου εκτέλεσης, όπως αναμένεται 
από ένα σύστημα που θεσπίστηκε ορισμένα έτη μετά την παγίωση 
του σχεδιασμού του EUROTRA και υπό το φως της εμπειρίας του 
EUROTRA. Ισως χαρακτηριστικά, το έργο επικεντρώνεται στη 
βιομηχανία, αν και εμπλέκονται ορισμένα Κέντρα EUROTRA. Το 
τελικό προϊόν αναμένεται ότι θα έχει διαρκή αξία τόσο για την 
ακαδημαϊκή όσο και για τη βιομηχανική ερευνητική κοινότητα. 
Είναι ατυχές, αν και ίσως αναπόφευκτο, ότι το νέο έτεινε να 
παραγκωνίσει πρόωρα το παλιό. Μέσω της γνώσης της ανάπτυξης 
του, το ALEP συνετέλεσε στο να παρεμποδιστεί η αξιοποίηση του 
έργου του συστήματος EUROTRA. 
1.4 Το μέλλον 
1.4.1 θα επρόκειτο για δραματικό γεγονός εάν αφήναμε να χαθεί η 
εμπειρογνωμοσύνη που είχε αποκτηθεί στον τομέα της 
Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας. Το 1991, η επιτροπή Danzin, σε 
μία κύριας σημασίας μελέτη του ρόλου που θα έπρεπε να παίξει 
η Επιτροπή στην Γλωσσική Τεχνολογία, υπέβαλε ένα σύνολο 
συστάσεων για μελλοντικό έργο. Ακολουθώντας την εν λόγω 
έκθεση, στο κεφάλαιο 11 της παρούσας έκθεσης, η Ομάδα 
υποβάλλει διάφορες προτάσεις για ένα μελλοντικό πρόγραμμα. 
Ενα από τα διδάγματα που προέκυψαν από το EUROTRA είναι ότι 
είναι σημαντική η επίτευξη μιας ισορροπίας μεταξύ των 
ανταγωνιστικών μεμονωμένων σχεδίων και η διατήρηση της 
συνεργασίας και της συνοχής στην, αναπόφευκτα, αραιή και 
διασκορπισμένη κοινότητα, σε ένα θέμα που εξακολουθεί να 
είναι κάπως ανώριμο. Η Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας είναι ένα 
αντικείμενο όπου η σύγκριση των γλωσσών δεν μπορεί παρά να 
εξυπηρετήσει τη βελτίωση του έργου. 
9fc- -
1.4.2 Βραχυπρόθεσμα, δεν πρέπει να επιτρέψουμε να χαθεί το έργο και 
η εμπειρία του EUROTRA. Απαιτούνται σχέδια για να ενημερώσουν 
και να μεταφέρουν τις γραμματικές και γλωσσικές προδιαγραφές 
στο αναδυόμενο σύστημα ALEP. Υπάρχουν διάφορες δυνατότητες 
αξιοποίησης του έργου του EUROTRA τόσο στη βιομηχανία όσο και 
στο εμπόριο, ενώ πρέπει να αναπτυχθεί χωρίς καθυστέρηση ένα 
σχέδιο για να βοηθήσει την εν λόγω αξιοποίηση, διότι, εάν δεν 
παρασχεθεί βοήθεια για να προχωρήσει το σχέδιο μέχρι το 
στάδιο όπου θα μπορούν να επιδειχθούν συγκεκριμένες 
εφαρμογές, τότε θα προκύψει το χάσμα αξιοποίησης που είναι 
σύνηθες στη Ευρώπη. 
1.4.3 Για το μέλλον (βλ. Κεφάλαιο 11) η Ομάδα προτείνει ένα 
ισορροπημένο και διευρυμένο πρόγραμμα που θα αντιμετωπίζει 
κατά πολυεπιστημονικό τρόπο τις πραγματικές ανάγκες της 
Κοινότητας στον τομέα της Επεξεργασίας Φυσικών Γλωσσών. 
Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να συμμετάσχει ιομηχανία, καθώς 
επίσης και για να ενισχυθεί η βιομηχανική κοινότητα της ΕΦΓ, 
κατά τον ίδιο τρόπο όπως έκανε και το EUROTRA για την 
ακαδημαϊκή κοινότητα. Προτείνεται μια κύρια ώθηση για τη 
δημιουργία λεξικών για χρήση σε μια ποικιλία εφαρμογών ΕΦΓ. 
Προτείνεται επίσης ένα πρόγραμμα εφαρμογών, το οποίο θα 
στοχεύει σε πολύ πρακτικά προβλήματα αλλά κατά τρόπο ώστε να 
βοηθηθεί η χρησιμοποίηση της προηγμένης τεχνολογίας. Πρέπει 
να συνεχιστεί η υποστήριξη της Εφαρμόσιμης και Επιτρεπτικής 
Ερευνας, όπως και στην περίπτωση του EUROTRA, διότι χωρίς μια 
ισχυρή βάση στην έρευνα, η πρόοδος θα είναι πολύ διστακτική 
σ'αυτό το δύσκολο αλλά ιδιαίτερα σημαντικό πεδίο της 
γλωσσικής τεχνολογίας. 
1.4.4 Οι σχέσεις με το ίδιο έργο της Επιτροπής. Στο μέλλον αξίζει 
να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σ' ένα άλλο θέμα. Η Επιτροπή είναι 
ένας κύριος χρήστης της αυτόματης μετάφρασης (AM), ίσως 
ενδεχομένως ο κυριότερος πελάτης στον κόσμο. Είναι περίεργο 
το γεγονός ότι το πρόγραμμα διεξήχθη χωρίς ουσιαστικά καθόλου 
αλληλεπίδραση με το έργο της Επιτροπής που επιτελείται στο 
Systran για την κάλυψη των δικών της μεταφραστικών αναγκών. 
Αυτό είναι ιδιαίτερα ατυχές, αν θυμηθούμε ότι η μεταφραστική 
υπηρεσία ήταν ανάδοχος του προγράμματος EUROTRA στα πρώτα έτη 
του και παρείχε προσωπικό ώστε να υποστηρίζεται η λειτουργία 
του. Αν έγκαιρα στις αρχές του προγραμματισμού του 
προγράμματος είχε πραγματοποιηθεί μια προσεκτική μελέτη των 
αναγκών των μεταφραστών της Επιτροπής, θα είχε προκύψει ένα 
πολύ διαφορετικό πρόγραμμα. Λόγω του πλούτου των λεξικών του 
Systran, είναι ατυχές το γεγονός ότι υπήρχε τόσο περιορισμένη 
συνεργασία στον εν λόγω τομέα. 
1.4.5 Είναι σημαντικό να καθιερωθεί στενή συνεργασία με τη 
μεταφραστική υπηρεσία σε κάθε μελλοντικό πρόγραμμα εργασιών 
που θα αφορούν την αυτόματη μετάφραση. Ιδιαίτερα, στις 
προτάσεις για ένα κύριο πρόγραμμα σχετικά με την αύξηση των 
λεξικών πόρων, η Επιτροπή πρέπει να είναι κύριος εταίρος και 
συμμετέχων, υπό το φως της ανάγκης για την εκ νέου οργάνωση 
του συστήματος Systran. 
10 ©^ 
1.5 Πορίσματα και συστάσεις (Π&Σ) - Περίληψη 
Για ευκολία αναφοράς, τα πορίσματα και οι συστάσεις που είναι 
διασκορπισμένα σε ολόκληρο το κείμενο της έκθεσης 
συγκεντρώνονται παρακάτω, με αναφορά του σημείου όπου ένα 
θέμα υφίσταται επεξεργασία στο κυρίως κείμενο. 
ΑΡΧΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
1. Χρονοδιάγραμμα 
Απαιτήθηκε ένα πολύ μακρύτερο πρόγραμμα από τα 5% έτη που 
ήταν αρχικά προγραμματισμένα. Το πρόγραμμα λειτούργησε επί 10 
έτη χωρίς να έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή ενός πλήρους 
συστήματος το οποίο θα μπορούσε να δοκιμαστεί και να 
αξιολογηθεί πλήρως (3.9.1). 
2. Εάν είχε εγκριθεί από την αρχή ένα δεκαετές πρόγραμμα, το 
αποτέλεσμα θα ήταν ίσως ένα πολύ καλύτερο πρόγραμμα (3.9.2). 
ΣΙ: Στις περιπτώσεις όπου αναγνωρίζεται ότι η δυσκολία και το 
εύρος ενός προγράμματος θα απαιτήσουν μακροχρόνια εκτέλεση, η 
Επιτροπή και το Συμβούλιο πρέπει να αντιμετωπίσουν το θέμα 
αυτό από την αρχική απόφαση, στην οποία θα προβλέπονται 
κατάλληλα σημεία αξιολόγησης και διακοπής (3.9.2). 
3. Σχέδι ο εργασιών 
Ηταν ατυχές ότι δεν μπόρεσε να συνταχθεί ένα καταρτισμένο 
σχέδιο εργασιών το οποίο και να ακολουθηθεί καθ'όλη τη 
διάρκεια του προγράμματος. Εάν είχε προβλεφθεί ένα δεκαετές 
πρόγραμμα, θα μπορούσε επίσης να είχε προβλεφθεί ένα μοντέλο 
για ένα σχέδιο εργασιών, που θα κάλυπτε, ας πούμε, 7 έτη 
έρευνας τα οποία θα ακολουθούνταν από 3 έτη ανάπτυξης 
πρωτοτύπου (3.9.1, 3.9.2). 
4. Γλώσσες 
Ο τρόπος, κατά τον οποίο διεξήχθη το πρόγραμμα, σύμφωνα με 
τον οποίο εκτελούταν έργο εκ παραλλήλου, τόσο και στις εννέα 
επίσημες γλώσσες της Κοινότητας όσο και στα 72 γλωσσικά 
ζεύγη, ήταν πολυέξοδος και ανεπαρκής (3.9.6). 
5. Συμμετοχή της βιομηχανίας 
Ήταν ατυχές ότι δεν σημειώθηκε καμία συμμετοχή της 
βιομηχανίας στο κύριο μέρος του προγράμματος, θα έπρεπε να 
ληφθούν μέτρα ώστε στις ομάδες των Κέντρων να 
συμπεριλαμβάνονται και άτομα που προέρχονται και εκπροσωπούν 
τη βιομηχανία (3.9.7, 4.2.1, 4.2.3, 4.2.4). 
6. Το μεγαλύτερο μέρος του λογισμικού που αφορά τα πρωτότυπα 
έπρεπε να ανατεθεί στη βιομηχανία και να δημιουργηθεί απ* 
αυτήν (3.9.7). 
11 ex, 
7. Η προσέγγιση βάσει Συμβάσεων Σύνδεσης 
Αν ληφθούν υπόψη όλοι οι παράγοντες, η προσέγγιση του 
προγράμματος βάσει Συμβάσεων Σύνδεσης αποτελούσε έναν μη 
ικανοποιητικό τρόπο οργάνωσης του. Η κανονική χρηματοδότηση 
τύπου "ESPRIT" θα παρείχε ισχυρότερο κεντρικό έλεγχο και θα 
λειτουργούσε κατά έναν κεντρικά συντονισμένο τρόπο ώστε να 
δημιουργήσει την στενά συνδεδεμένη κοινότητα, η οποία ήταν 
οπωσδήποτε αποτέλεσμα της υιοθετηθείσας προσέγγισης. (3.9.9, 
3.9.10). 
8. Η κίνηση προς μεμονωμένα σχέδια 
Η εν λόγω κίνηση, κατά το 1989, άνοιξε το πρόγραμμα σε νέους 
συμμετέχοντες και ιδέες και είναι ευπρόσδεκτη, αλλά πρέπει να 
ληφθούν μέτρα ώστε να διατηρηθεί η συνεργασία και ο 
συντονισμός των σχεδίων και των ομάδων (4.5.6, 5.1.1, 5.4.1). 
ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ 
9. Ποσοτική μέτρηση 
Αποτελεί αποτυχία του προγράμματος το γεγονός ότι 
πραγματοποιήθηκε τόσο περιορισμένη, και ουσιαστικά σχεδόν 
ανύπαρκτη, ποσοτική μέτρηση των επι δόσεων (4.2.5, 4.4 .4) . 
10. Περιορισμένος τομέας 
Παρά τη σχετική ενθάρρυνση που περιέχεται στην αρχική απόφαση 
του Συμβουλίου, λίγες προσπάθειες καταβλήθηκαν στο πρόγραμμα 
ώστε να περιοριστεί το έργο σε έναν στενό και περιορισμένο 
τομέα ή αγορά, με εξαίρεση τα λεξικά (4.2.7, 4.6.11 
4.6.14). 
11. Λειτουργικό πρωτότυπο σύστημα αυτόματης μετάφρασης (AM) 
Το πρόγραμμα απέτυχε να δημιουργήσει ένα λειτουργικό 
πρωτότυπο σύστημα AM, αλλά, σύμφωνα με την έκθεση της ομάδας 
Danzin, εργάστηκε προς ένα "επιστημονικό πρωτότυπο" (4.2.9). 
12. Η υπολογιστική γλωσσολογική κοινότητα 
Η δημιουργία μιας πολύ συνεκτικής κοινότητας υπολογιστικών 
γλωσσολόγων με εργαζόμενους σε κάθε χώρα της Κοινότητας, 
αποτελεί ένα πολύ σημαντικό επίτευγμα το οποίο πρέπει να 
αποδοθεί κατά πολύ στο πρόγραμμα EUROTRA και στις κυβέρνησε ι ς 
που το υποστήριξαν (4.5.1, 4.5.2). 
Σ2: Δεν τρέπει να επιτραπεί η διάλυση του ανθρώπινου δικτύου των 
υπολογιστικών γλωσσολόγων του δημιουργήθηκε σ'ολόκληρη την 
Ευρώπη ατό το πρόγραμμα EUROTRA (4.5.2). 
13. Γλωσσικές προδιαγραφές 
Ενα από τα επιτεύγματα του προγράμματος ήταν η παραγωγή μιας 
γλωσσικής προδιαγραφής για κάθε μία από τις εννέα επίσημες 
γλώσσες (4.54, 7.3). 
12 CC 
14. Απαγόρευση δημοσιεύσεων 
Εκ των υστέρων είναι εύκολο να δούμε ότι ήταν σφάλμα η 
επιβολή απαγόρευσης όσον αφορά τις δημοσιεύσε ι ς κατά τα πρώτα 
έτη του προγράμματος (4.5.8). 
15. Το Εγχειρίδιο Αναφοράς 
Το Εγχειρίδιο Αναφοράς, από κοινού με τις Γλωσσικές 
Προδιαγραφές, είναι ένα αξιοσημείωτο αρχείο του 
αποτελέσματος, περιέχοντας μια περιγραφή της μεγαλύτερης 
γλωσσολογικής προσπάθειας που καταβλήθηκε ποτέ σε πολύγλωσσο 
επίπεδο (4.3.2, 4.6.1, 7.2). 
Σ3: Το Εγχειρίδιο Αναφοράς και οι Γλωσσικές Προδιαγραφές πρέπει 
να καταστούν ευρύτατα διαθέσιμα (4.6.1). 
16. Το Σύστημα του Πλαισίου Ε 
Η αρχιτεκτονική του Συστήματος του Πλαισίου Ε καθιστά δύσκολη 
τη συσχέτιση της έρευνας με έργο που βασίζεται αλλού σε 
περισσότερο συμβατικές προσεγγίσε ι ς (4.6.2). 
17. Λεξικά 
Λόγω της οικονομικής σημασίας των λεξικών στην ανάπτυξη ενός 
πρακτικού συστήματος, ήταν ατυχές το γεγονός ότι δόθηκε τόσο 
λίγη προσοχή σ' αυτά, στο σύνολο του προγράμματος (4.6.3). 
18. Είναι ιδιαίτερα ατυχές ότι δόθηκε τόσο λίγη προσοχή στις 
πλευρές φορητότητας του σχεδιασμού λεξικών στο κυρίως EUROTRA 
(4.2.8, 4.6.3). 
Σ4: Η αποστολή της δημιουργίας λεξικών ευκόλως επεξεργάσιμων από 
υπολογιστές, για μία πολύγλωσση κοινότητα απαιτεί την 
ενθάρρυνση και υποστήριξη της Επιτροπής. Μετά από μία 
κατάλληλη φάση μελέτης, η Επιτροπή πρέπει να αρχίσει ένα 
κύριο σχέδιο για τη δημιουργία βάσεων γνώσεων που θα 
περιέχουν λεξικές, σημασιολογικές και συντακτικές 
πληροφορίες, οι οποίες θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε 
συστήματα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας για τις ευρωπαϊκές 
γλώσσες και ζεύγη γλωσσών (4.6.3). 
19 Σημασιολογία 
Η σπουδαιότητα της έρευνας σχετικά με τη σημασία, την 
προσέγγιση της ενδιάμεσης γλώσσας και την απαιτούμενη 
σημασιολογία, είναι πραγματικά πολύ μεγάλη (4.6.5). 
Σ5: Η αξιοποίηση των σημασιολογικών πληροφοριών από ένα ευρύ 
μέρος του κειμένου, η χρησιμοποίηση γνώσεων που προέρχονται 
απ'όλο τον κόσμο, καθώς και η εντατικοποιημένη έρευνα σχετικά 
με τις λεξικές σημασίες, πρέτει να αποτελούν αντικείμενα 
τροτεραιότητας στα μελλοντικά προγράμματα έρευνας στον τομέα 
της τεχνολογίας πληροφοριών (ΤΗ) της Επιτροπής, τόσο όσον 
αφορά τα προγράμματα έρευνας φυσικής γλώσσας, όσο και όσον 
αφορά τα προγράμματα ευρύτερης έρευνας στον τομέα της ΤΠ, 
όπως είναι το ESPRIT. Τα εν λόγω προγράμματα πρέπει να 
13 Qc 
λαμβάνουν επίσης υπόψη το ρόλο τόσο των βάσεων γνώσεων του 
είναι ανεξάρτητες από γλώσσες, όσο και των συστημάτων 
ενδιάμεσης γλώσσας. 
Η στατιστική μέθοδος 
Είναι ευνόητο ότι η προσέγγιση δεν παρουσιάζεται στο κυρίως 
πρόγραμμα, αλλά θα ήταν καλό να τη δούμε να εμφανίζεται στο 
σχέδιο ET10 (4.6.6, 6.2.3). 
Σ6: Οι στατιστικές μέθοδοι, ως συμπλήρωμα των βασισμένων σε 
κανόνες λύσεων και ως μέθοδος για την υποβοηθούμενη από 
άνθρωπο ανάκτηση γνώσεων ατό ταράλληλα και μονόγλωσσα σώματα 
κειμένων και, επιπλέον, από νευρωνικά δίκτυα, καθώς και 
παρόμοιες λύσεις βασιζόμενες στην ικανότητα των υπολογιστών 
για μάθηση, πρέπει να αποτελούν αντικείμενα τροτεραιότητας 
στα μελλοντικά προγράμματα (4.6.6). 
21 Η Προσέγγιση Συστήματος Επικεντρωμένου σε Χρήστες 
Είναι λυπηρό το γεγονός ότι από τα φαινόμενα δεν έχει δοθεί 
καμία ιδιαίτερη προσοχή στον χρήστη του συστήματος, που θα 
είναι το τελικό αποτέλεσμα του έργου, ακόμα και αν ληφθεί 
υπόψη ότι το πρωτότυπο είχε διαμορφωθεί ως μαζικό σύστημα 
(4.6.7). 
Σ7: Ο σχεδιασμός ενός ολόκληρου συστήματος και η επικεντρωμένη 
στο χρήστη προσέγγιση πρέπει να αποτελούν θέματα 
πρωτεραιότητας στα μελλοντικά προγράμματα. Αυτό σημαίνει ότι 
πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη γεφύρωση του 
χάσματος μεταξύ της γλωσσολογίας και της επιστήμης των 
ηλεκτρονικών υπολογιστών (4.6.7). 
22 Αλληλεπίδραση 
Επρόκειτο για λάθος, ακόμα και αν αυτό ήταν δικαιολογημένο, 
να μην αποτέλεσε ι η διερεύνηση της αλληλεπίδρασης μέρος του 
προγράμματος (4.6.8). 
Σ8: Η αλληλεπίδραση και η μάθηση, καθώς και τα συστήματα 
αυτοματοποιημένης συνεπαγωγής, του καθιστούν την ανθρώπινη 
αλληλεπίδραση αποτελεσματικότερη και λιγότερο επαναληπτική, 
πρέπει να αποτελούν αντικείμενα τροτεραιότητος στα μελλοντικά 
προγράμματα (4.6.8). 
Σ9: Τα μελλοντικά προγράμματα τρέτει ιδιαίτερα να συμπεριλάβουν 
Βέματα και τεχνικές με ευοίωνες προοπτικές, που δεν έχουν 
εκπροσωπηθεί στο πρόγραμμα EUROTRA κατά τον τρόπο που έπρετε 
(4.6.9, 4.6.10). 
23 Μηχανισμοί επΐδειξης 
Είναι ατυχές ότι τα Κέντρα δεν ενθαρρύνονταν πάντοτε ή δεν 
ήταν προετοιμασμένα να παράγουν μηχανισμούς επίδειξης, σε όλα 
τα κατάλληλα στάδια, και ιδιαίτερα να παράγουν συστήματα 
επίδειξης στο τέλος του προγράμματος (4.6.15). 
14 ©_ 
£10: H Επιτροπή τρέπει να λαμβάνει συνεχή μέτρα για την ανάπτυξη 
της μεθοδολογίας και της πρακτικής, όσον αφορά τη μέτρηση των 
επιδόσεων ενός συστήματος AM (4.6.16, 4.6.17). 
24 Επιστημονική ποιότητα του έργου 
Ορισμένες πλευρές του έργου του κυρίως EUROTRA μπορεί να 
αποδειχθούν ότι θα επηρεάσουν το σχεδιασμό μελλοντικών 
συστημάτων στην Ευρώπη και αλλού (4.6.18). 
25 Η μαρτυρία για μία σημαντική αύξηση του αριθμού των 
επιστημονικών εγγράφων που προέρχονται από ευρωπαίους 
υπολογιστικούς γλωσσολόγους οι οποίοι εμπλέκονται στο 
EUROTRA, επιδεικνύε ι τη βελτ ιωμένη παρουσία των ευρωπαίων 
ερευνητών στο διεθνές σκηνικό. Πρέπει να καλωσορίζεται και 
αποτελεί επίτευγμα του προγράμματος (4.6.19). 
ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ET6 ΚΑΙ ΕΤ7 
26 Πλήρως χρηματοδοτούμενες μελέτες 
Οι στόχοι των μελετών ALEP και των Μελετών 
Επαναχρησιμοποίησης Λεξικών Πόρων φαίνονται κατ' εξοχήν 
επιθυμητοί και πρακτικοί, αν και πρέπει να αναρωτηθεί κανείς 
γιατί τα προβλήματα αυτά δεν αντιμετωπίστηκαν στο κύριο 
πρόγραμμα κατά τα παρελθόντα 8 έτη (5.4.1). 
27 ALEP 
Είναι εξαιρετικής σημασίας το γεγονός ότι η παραγωγή ενός 
περιβάλλοντος ανάπτυξης και δοκιμής γλωσσολογικού λογισμικού 
άρχισε το 1989 και συνεχίζεται τώρα (5.4.2). 
28 Βραχυπρόθεσμα, οι επιπτώσεις του έργου του ALEP στο κυρίως 
έργο του EUROTRA ήταν ατυχείς (5.4.2). 
29 Τα σχέδια για την περαιτέρω ανάπτυξη του έργου του ALEP από 
την ερευνητική κοινότητα είναι εξαιρετικά (5.4.2 - 5.4.4). 
Σ11: Η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει την ανάπτυξη και διατήρηση του 
συστήματος ALEP, καθιστώντας το δωρεάν διαθέσιμο για 
ερευνητικούς σκοπούς (5.4.2 - 5.4.4). 
30 Η μελέτη σχετικά με τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των 
λεξικών και ορολογικών πόρων. 
Η εν λόγω μελέτη είναι σημαντικό αντικείμενο και πρέπει να 
καλωσοριστεί ιδιαίτερα. Το μόνο λυπηρό είναι ότι η εν λόγω 
μελέτη δεν άρχισε κατά τα πρώτα στάδια του προγράμματος 
EUROTRA έτσι ώστε τα διδάγματα να μπορούσαν να εφαρμοστούν 
στο έργο του κυρίως προγράμματος, και οι προτάσεις να 
μπορέσουν να συνεχιστούν στο εν λόγω έργο (5.4.5). 
15 Ov 
Σ12: Η Ετιτροπή πρέπει να συνεχίσει στα ερευνητικά προγράμματα 
της, καθώς και στις δραστηριότητες της που είναι σχετικές με 
την τυποποίηση και την επιμόρφωση, την εφαρμογή των συστάσεων 
της μελέτης ΕΤ7 σχετικά με τους Επαναχρησιμοποιήσιμους 
Λεξικούς Πόρους (4.5.9, 11.5). 
ΣΧΕΔΙΑ ΕΤ10 ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (LRE) 
ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΕΝΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ 
31 Όσον αφορά τα ερευνητικά σχέδια πρέπει να καλωσοριστεί η 
μετακίνηση σε σχέδια καταμερισμένου κόστους, αν και αυτά δεν 
είναι κατάλληλα για μεγάλα σχέδια ανάπτυξης. Αλλά για ένα 
θέμα όπως η αυτόματη μετάφραση (AM) που απαιτεί μία συνεκτική 
προσέγγιση όσον αφορά τους φορμαλισμούς προτύπων, τις 
δ ι επαφές, κλπ. είναι επιθυμητό να λαμβάνονται ειδικά μέτρα 
για να διασφαλίζεται ότι σε όλες τις ομάδες θα διατηρείται "η 
συνέχεια, η πληρότητα και η συνοχή" (6.4.1 - 6.4.4). 
32 Σχέδια ET 10 
Ορισμένα από τα σχέδια καλύπτουν κενά στο πλαίσιο του έργου 
του κυρίως EUPOTRA (6.2.1 - 6.2.2). 
33 Το σχέδιο Στατιστικών Συμπληρωμάτων, του οποίου ηγείται η 
IBM, πρέπει να καλωσοριστεί ιδιαίτερα (6.2.3). 
34 Αριθμητικά, η συμμετοχή της βιομηχανίας παράμενε ι 
απογοητευτική (6.2.3). 
35 Το σχέδιο LRE EAGLES 
Το εν λόγω σχέδιο πρέπει να καλωσοριστεί ως προσπάθεια 
συντονισμού της ευρωπαϊκής γλωσσικής βιομηχανίας και της 
ερευνητικής κοινότητας. Είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι 
τόσα πολλά από τα κύρια σχέδια Γλωσσικής Τεχνολογίας στην 
Ευρώπη αντιπροσωπεύονται στο Λιοικητικό Συμβούλιο (6.3.4 -
6.3.6). 
ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ 
36 Το Εγχειρίδιο Αναφοράς 
Το Εγχειρίδιο Αναφοράς είναι μάλλον ένα αναλυτικό εγχειρίδιο 
αναφοράς εργασίας παρά ένα τελειοποιημένο διδακτικό βιβλίο, 
αλλά θα συνέχισε ι να αποτελεί αντικείμενο αναφοράς σ'ολόκληρη 
την παγκόσμια κοινότητα υπολογιστικών γλωσσολόγων και θα 
είναι επομένως ένα διαρκές μνημείο του προγράμματος (4.3.2, 
4.6.1, 7.2). 
Σ13: Η Επιτροπή τρέτει να εξετάσει εάν έχει πρακτική αξία η 
προετοιμασία και η έκδοση μιας ενημερωμένης έκδοσης του 
Εγχειριδίου Αναφοράς, διότι αυτό οπωσδήποτε θα ήταν επιθυμητό 
(7.2.3). 
16 CX -
37 Οι γλωσσικές προδιαγραφές 
Εχουν εξαιρετ ική αξία για κάθε τεχνολόγο της γλώσσας που 
ενδιαφέρεται για μια συγκεκριμένη γλώσσα, είτε για μονόγλωσσο 
ή για πολύγλωσσο έργο (7.3). 
38 Εκμεταλλεύσιμη υπολογιστική γλωσσολογική περιουσία 
Επειδή το Εγχειρίδιο Αναφοράς και οι Γλωσσικές Προδιαγραφές 
είναι τόσο στενά συνδεδεμένα με την αρχnέκτον ική και τον 
φορμαλισμό ενός συγκεκριμένου συστήματος, θα καθίστανται 
γρήγορα απηρχαιωμένα από ορισμένες απόψεις, και έτσι έχουν 
μικρή άμεση οικονομική αξία, αλλά αποτελούν το κύριο 
πνευματικό προϊόν του προγράμματος και επομένως είναι 
πολύτιμα απ'αυτή την άποψη (7.4). 
39 Συστήματα λογισμικού 
Το σύνολο εργαλείων ALEP1 έχει το δυναμικό να καταστεί 
πολύτιμο σε ερευνητικά εργαστήρια, καθώς και σε βιομηχανικές 
ομάδες σε ολόκληρο τον κόσμο, που ενδεχομένως θα επιθυμούσαν 
να το χρησιμοποιήσουν για να βοηθήσουν την ανάπτυξη των 
συστημάτων τους (7.5). 
40 Συστήματα μεμονωμένων κέντρων 
Στις περιπτώσεις όπου μεμονωμένα Κέντρα έχουν αναπτύξει 
αποτελεσματικότερα συστήματα από πλευράς χρόνου εκτέλεσης, με 
βάση το έργο EUROTRA, αυτά μπορούν να αποτελούν τη βάση για 
εμπορ ικά προ ιόντα που προορίζοντα ι γ ι α εξειδικευμένες αγορές. 
Αν προκύψει τέτοια περίπτωση θα πρόκειται για μια ιδιαίτερα 
πραγματική αξιοποίηση του έργου και της εμπειρογνωμοσύνης του 
προγράμματος (7.6). 
41 Eurolang 
Είναι ιδιαίτερα ικανοποιητικό να βλέπουμε τη συμμετοχή του 
προσωπικού του EUPOTRA και ορισμένων κέντρων στο έργο του 
Eurolang, καθώς και τη χρησιμοποίηση των συναφών Γλωσσικών 
Προδιαγραφών. Κατ'αυτόν τον τρόπο επιδεικνύεται η αξία του 
προγράμματος EUPOTRA στην ανάπτυξη της παροχής ειδικοτήτων 
στον εν λόγω τομέα στην Ευρώπη (7.7.1 - 7.7.3). 
42 Ομως, είναι απογοητευτικό να βλέπουμε ότι το Eurolang βασίζει 
κατά πολύ λίγο το έργο του στις εξέλιξε ι ς λογισμικού, 
αρχι τ έκτον ικής και φόρμαλ ισμού του κυρίως EUPOTRA (7.7.3) . 
43 Εκπαιδευμένο ανθρώπ ινο δυναμικό 
Ισως το σημαντι κότερο προϊόν του προγράμματος είναι το 
ανθρώπινο δυναμικό που είναι εκπαιδευμένο στις τεχνικές της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας και στα ιδιαίτερα προβλήματα της 
αυτόματης μετάφρασης (7.8). 
44 Υπάρχει η πεποίθηση ότι τα άτομα τα οποία είχαν εργαστεί στα 
Κέντρα EUROTRA, ή είχαν εκπαιδευτεί στις εκπαιδευτικές σειρές 
μαθημάτων τους, συμμετέχουν σε κάθε σχεδόν βιομηχανικό σχέδιο 
Φυσικής Γλώσσας που βρίσκεται σήμερα υπό εξέλιξη στην Ευρώπη 
(7.8.4). 
17 ^ 
Σ14: Είναι ιδιαίτερα ετιθυμητό να διατηρηθεί και να αυξηθεί η 
ταροχή εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας στην Ευρώπη. Η Επιτροπή, 
υποστηρίζοντας στο μέλλον τη Γλωσσολογική Τεχνολογία, πρέπει 
να λάβει μέτρα για να επιτηρεί την παροχή εκπαιδευμένου 
ανθρώπινου δυναμικού και να βοηθά τα επιμορφωτικά 
προγράμματα, εάν αυτό αποδεικνύεται αναγκαίο (7.8). 
45 Παροχή βοήθειας για αξιοποίηση 
Ορισμένα από τα Κέντρα EUPOTRA αγωνίζονται για την εξεύρεση 
χρηματοδότησης, η οποία θα τα βοηθήσει στην επίλυση των 
προβλημάτων αξιοποίησης του έργου τους σχετικά με το EUROTRA 
για συγκεκριμένες και εξειδικευμένες αγορές (7.1.1 - 7.9.2). 
Σ15: Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι όλα τα ερευνητικά 
προγράμματα της, όπως το EUROTRA, θα συνοδεύονται από 
προγράμματα υποστήριξης της αξιοποίησης τους, με επαρκή 
κεφάλαια (7.9.1 - 7.9.2). 
ΓΑ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΧΙΚΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ 
46 Το πρόγραμμα δεν επέτυχε το βασικό στόχο της δημιουργίας ενός 
λειτουργικού πρωτότυπου συστήματος το οποίο θα κατευθύνεται 
προς την "δημιουργία ενός συστήματος αυτόματης μετάφρασης 
προηγμένου σχεδιασμού" (7.10.1). 
47 Η σημερινή κατάσταση της τεχνολογίας, και ενδεχομένως για τα 
επόμενα έτη, καθιστά περισσότερη εφικτή πρόταση τον σχεδιασμό 
χρήσιμων συστημάτων για περιορισμένους τομείς (4.6.11 
4.6.14, 7.10.2). 
48 Το πρόγραμμα λειτούργησε επί διπλάσιο σχεδόν διάστημα απ'ότι 
είχε αρχικά προγραμματιστεί, και με τριπλάσιο κόστος. Όμως, 
τα εν λόγω στοιχεία είναι παραπλανητ ικά και οι πραγματικές 
αυξήσεις δεν είναι τόσο σημαντ ικές όσο φαίνονται εκ πρώτης 
όψεως (7.10.3). 
49 Επιτεύχθηκε σαφώς ο έμμεσος στόχος της ανάπτυξης μιας 
ισχυρότερης γλωσσολογικής κοινότητας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
(7.10.4). 
50 Κατά τα 10 ή περισσότερα έτη του EUPOTRA, σημειώθηκε πρόοδος 
στην αυτόματη μετάφραση τόσο στα πλαίσια όσο και εκτός του 
προγράμματος, θα ήταν επιθυμητό να εξεταστεί το έργο του 
EUPOTRA υπό ευρύτερες προοπτικές (7.10.5). 
Σ16: Η Επιτροπή θα συντάξει μία μελέτη για να τεκμηριώσει την 
τρόοδο του έχει ετιτευχθεί στον τομέα της αυτόματης 
μετάφρασης σε παγκόσμια βάση, κατά τη διάρκεια της περιόδου 
του καλύπτεται ατό το EUPOTRA (7.10.5). 
18 ©^ 
ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 
51 Είναι δύσκολο για ένα άτομο να διευθύνε ι ένα τέτοιο περίπλοκο 
και τεχνικό πρόγραμμα χωρίς να έχει επαρκή εμπειρία και 
κύρος. Η Επιτροπή έπρεπε να είχε προσλάβει έναν τεχνικό 
υπεύθυνο για το πρόγραμμα (9.1.6). 
Σ17: Οταν ένα πρόγραμμα αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε βιομηχανική 
αξιοποίηση και υπάρχει η σχετική πρόθεση, η διεύθυνση του 
πρέπει να ανατίθεται σε ένα άτομο με τα κατάλληλα προσόντα, 
φήμη και, αν είναι δυνατόν, βιομηχανική εμπειρία (9.1.7). 
52 Εχουν διατυπωθεί έντονα επιχειρήματα υπέρ της δημιουργίας 
μιας Υπηρεσίας για την εκτέλεση παρόμοιων προγραμμάτων, αλλά 
υπάρχουν επίσης και επιχειρήματα κατά. Πολλά εξαρτώνται από 
τις ιδιαίτερες συνθήκες και τη φύση του προγράμματος (9.2). 
Σ18: Πρέπει να εξετάζεται πάντοτε σοβαρά το ενδεχόμενο δημιουργίας 
μιας Υπηρεσίας, οποτεδήποτε προγραμματίζεται η θέσπιση ενός 
προγράμματος της κλίμακας και της περιπλοκότητας του EUROTRA 
(9.2). 
53 Αρχικά, το προσωπικό της Επιτροπής είχε επιβαρυνθεί ιδιαίτερα 
από φόρτο εργασίας (9.4). 
Σ19: Κατά τη θέσπιση ενός μελλοντικού προγράμματος του κόστους και 
της περιπλοκότητας του EUROTRA, η Επιτροπή πρέπει να 
εξασφαλίζει ότι το εν λόγω πρόγραμμα θα επανδρώνεται 
ικανοποιητικά με προσωπικό (9.4). 
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ 
54 Εάν από την αρχή του προγράμματος είχαν καθιερωθεί ως τρόπος 
λειτουργίας τα κανονικά ανταγωνιστικά σχέδια καταμερισμένου 
κόστους, η συμμετοχή θα είχε ίσως συγκεντρωθεί σε λίγες 
χώρες, και δεν θα είχαν δημιουργηθεί Κέντρα στις χώρες 
εκείνες, στις οποίες απαιτείται άμεση κρατική παρέμβαση για 
τη δημιουργία τους. Κατά συνέπεια, ήταν σωστή ενέργεια η 
μετακίνηση προς μία ανοιχτότερη και πιο ανταγωνιστική 
προσέγγιση (10.4, 10.5). 
55 Μετά τη φάση εκκίνησης, φαίνεται ότι υπάρχουν λίγα 
πλεονεκτήματα στην πρόσθετη περιπλοκότητα της διαδικασίας των 
Συμβάσεων Σύνδεσης (10.5.2) 
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ 
56 Οι ανάγκες της Κοινότητας 
Ηταν επινοητικό και όντως θαρραλέο εκ μέρους της Επιτροπής να 
προτείνε ι το πρόγραμμα EUPOTRA, και εκ μέρους του Συμβουλίου 
να το εγκρίνε ι. Μπορεί να λεχθεί ότι σήμερα απαιτούνται πολύ 
περισσότερο παρά ποτέ άλλοτε τα σχέδια ανάπτυξης των 
υπολογιστικών γλωσσολόγων, για την αντιμετώπιση των γλωσσικών 
φραγμών που υπάρχουν στην Κοινότητα (11.1.1) 
19 ς*. _ 
57 Οι προοπτικές της αυτόματης μετάφρασης 
Για πολλά ακόμα έτη η ανθρώπινη τελική επιμέλεια θα 
παραμείνει ουσιαστικής σημασίας όσον αφορά το έργο αυτόματης 
μετάφρασης γενικού κειμένου, αν απαιτείται μετάφραση καλής 
ποιότητας. Ομως, θα ήταν λάθος να εξαχθεί απ'αυτό το 
συμπέρασμα ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να συμβάλει σημαντικά 
στα γλωσσικά προβλήματα της Κοινότητας (11.1.4). 
Σ20: Στον τομέα της Αυτόματης Μετάφρασης, η Επιτροπή πρέπει να 
συγκεντρώσει τις προσπάθειες της στην Μετάφραση από Ανθρωπο 
Υποβοηθούμενη ατό Ηλεκτρονικό Υπολογιστή, καθώς και σε 
βοηθήματα για τον μεταφραστή, ενώ τρέτει να συνεχίσει να 
υποστηρίζει μακροπρόθεσμη έρευνα η οποία θα βελτιώσει την 
αυτόματη μετάφραση (11.1.4). 
58 Οργάνωση του προγράμματος 
Η επιστροφή σε ένα προσεκτικά καταρτισμένο σχέδιο εργασιών 
μετά από μία ανοιχτή πρόσκληση για υποβολή προτάσεων, στην 
τελευταία φάση του προγράμματος EUROTRA και στο επακόλουθο 
πρόγραμμα γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας (LRE), 
φαινόταν απόλυτα κατάλληλη για εκείνον τον καιρό και για ένα 
μεγάλο μέρος κάθε μελλοντικού προγράμματος. Αλλά είναι 
ουσιαστικής σημασίας να υποστηρίζεται η εν λόγω ανταγωνιστική 
προσέγγιση από κάποιο μηχανισμό ο οποίος θα συντονίζει και θα 
φέρει σε συνεργασία τη βιομηχανική και την ακαδημαϊκή 
κοινότητα που εργάζεται στον εν λόγω τομέα. To ELSNET μπορεί 
να αποτελεί τη βάση για τα παραπάνω, ενώ οπωσδήποτε θα βοηθά 
η συνεργασία τυποποίησης EAGLES (11.2.1). 
59 Διαχείριση του προγράμματος 
Πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας Υπηρεσίας 
για την εκτέλεση ενός μελλοντικού προγράμματος. Το βασικό 
σημείο είναι να ανατεθεί η διεύθυνση σε κάποιον ο οποίος έχει 
την κατάλληλη εμπειρία και κίνητρα, και ο οποίος θα 
υποστηρίζεται αν απαιτείται από κατάλληλους τεχνικούς 
εμπειρογνώμονες (11.2.2). 
60 Κλίμακα ενός μελλοντικού προγράμματος 
Το γλωσσικό πρόβλημα είναι ένα από τα σημαντ ι κότερα 
προβλήματα που αντιμετωπίζει η Κοινότητα, τόσο για 
οικονομικούς όσο και για κοινών ικούς λόγους. Η επένδυση που 
πρέπει να πραγματοποιήσει η Κοινότητα στη γλωσσική τεχνολογία 
πρέπει να είναι αντίστοιχη με τις επιπτώσει ς τις οποίες θα 
έχει η εν λόγω τεχνολογία στην γλωσσική πρόκληση. Αλλά ένα 
πρόγραμμα πρέπει να αυξάνει σταθερά τις επενδύσε ι ς του, 
εφόσον καθΐστανται διαθέσιμοι οι εξει δ ικευμένοι πόρο ι για την 
αντιμετώπιση τους (11.1.7 - 11.1.8). 
61 Βιομηχανική συμμετοχή 
Η επανάληψη της επιτυχίας όσον αφορά την τόνωση του έργου 
στην ακαδημαϊκή κοινότητα, πρέπει να αποτελεί έναν από τους 
στόχους της επόμενης φάσης του Προγράμματος Γλωσσικής 
Τεχνολογίας της Επιτροπής, αλλά τώρα πρέπει επίσης να 
απευθύνεται και προς τη βιομηχανική κοινότητα (11.1.6). 
20 CX-
62 Η άμεση ανάγκη (11.3) 
Η συνέχιση του σημερινού έργου Γλωσσικής Τεχνολογίας με τα 
παρακάτω χαρακτηριστικά: 
1) Παροχή βοήθειας για την αξιοποίηση του έργου του EUROTRA 
2) Αξιοποίηση των γραμματικών του EUROTRA, μέσω του 
συστήματος ALEP, όπου θα περιλαμβάνεται και η ενημέρωση 
του Εγχε ιρ ιδίου Αναφοράς καθώς και των Γλωσσικών 
Προδι άγραφων 
3) Διατήρηση του ανθρώπινου δικτύου του EUROTRA και 
διεύρυνση του ανάλογα με τις περιπτώσει ς 
4) Συνέχιση της έρευνας και διεύρυνση της τεχνολογικής 
προσέγγισης. 
63 Ενα πρόγραμμα Γλωσσικής Τεχνολογίας Ευρείας Βάσης (11.4) 
Μία διεπιστημονική προσέγγιση, ευρείας βάσης, η οποία θα 
βασίζεται σταθερά σε πρακτικές λύσεις, πρέπει να καλύπτει τα 
παρακάτω: 
1) Ενα Πρόγραμμα Αξιολόγησης της Τεχνολογίας για την 
αξιολόγηση των ευκαιριών της Γλωσσικής Τεχνολογ ίας στη 
βιομηχαν ία και στο εμπόριο, καθώς και αύξηση της 
ενημέρωσης σχετικά με τις εν λόγω ευκαιρίες 
2) Ανάπτυξη των Λεξικών Πόρων. Αμεση αντιμετώπιση της 
αποστολής της δημιουργίας λεξικών και ορολογικών βάσεων 
δεδομένων για όλες τις επίσημες γλώσσες της Κοινότητας 
και για όλα τα γλωσσικά ζεύγη 
3) Ενα πρόγραμμα εφαρμογών, που θα έχει στόχο κυρίως τις 
αγορές όπου η τεχνολογία της επεξεργασίας φυσικής γλώσσας 
θα είναι αποτελεσματικότερη. 
4) Ενα Πρόγραμμα Σχεδίων της Επιτροπής που θα βασίζεται σε 
σχέδια Γλωσσικής Τεχνολογίας για την αντιμετώπιση των 
αναγκών της Επιτροπής στο έργο της 
5) Επιτρεπτική έρευνα. Συνέχιση της έρευνας στον ακαδημαϊκό 
κόσμο, η οποία θα βασίζεται σε μία πολυεπιστημον ική 
προσέγγιση, αλλά και στην οποία θα εμπλέκεται και η 
βιομηχανία όποτε είναι δυνατόν 
6) Ενα πρόγραμμα επιμόρφωσης. 
64 Διεθνής συνεργασία 
Μέχρι ένα τελευταίο στάδιο του προγράμματος EUPOTRA δεν 
διαπιστώθηκε παρά μικρή ενθάρρυνση για αλληλεπίδραση με τον 
έξω κόσμο. 
Σ21: Η διεθνής συνεργασία πρέπει να ενθαρρύνεται όποτε αυτό είναι 
κατάλληλο, και ιδιαίτερα με τα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης στον 
συγκεκριμένο τομέα, που βρίσκονται στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία 
(4.5.9, 11.5). 
21 ^ 
65 Συνεργασία με την Μεταφραστική Υπηρεσία της Επιτροπής 
Είναι ατυχές το γεγονός ότι η συνεργασία με την μεταφραστική 
υπηρεσία της Επιτροπής ήταν τόσο περιορισμένη και ιδιαίτερα 
όσον αφορά το έργο της σύνταξης λεξικών (4.3.10, 4.6.3, 
11.1.4, 11.6). 
Σ22: Σε κάθε μελλοντικό έργο στον τομέα της αυτόματης μετάφρασης, 
η Επιτροπή τρέτει να εξασφαλίζει ότι θα υπάρχει στενή 
συνεργασία με το πραγματικό έργο και τις ανάγκες της 
μεταφραστικής υτηρεσίας της. Η ευκαιρία θα προκύψει λόγω της 
ανάγκης για την εκ νέου οργάνωση του συστήματος Systran της 
Επιτροπής. Το πρόγραμμα λεξικών πόρων, όπως προτείνεται στην 
ταρουσα έκθεση, αποτελεί έναν ιδανικό φορέα για την 
ετίτευξη στενής συνεργασίας (11.6). 
22 £χ^-
Εισαγωγή 
2.1 Καθορισμός αρμοδιοτήτων 
2.1.1 Η ομάδα τελικής αξιολόγησης του EUPOTRA δημιουργήθηκε σε 
ανταπόκριση της αίτησης η οποία διατυπώθηκε στην απόφαση του 
Συμβουλίου και με την οποία εγκρίθηκαν τα τελευταία δύο έτη 
του προγράμματος. Οι κύριοι στόχοι της αξιολόγησης του 
EUROTRA, όπως ορίζονται στον καθορισμό αρμοδιοτήτων της 
ομάδας (βλ. παράρτημα 1) είναι οι εξής: 
1) "να εκτιμηθούν τα επιτεύγματα του προγράμματος EUROTRA 
κατά τα έτη 1991 - 1992, ή πιο συγκεκριμένα, κατά την 
περίοδο μετά την τελευταία αξιολόγηση (δηλ. το 1990)"· 
και 
2) "να εκτιμηθεί η έκβαση του προγράμματος (αλλαγή της 
κατάστασης), του οποίου η αρχική σύλληψη πραγματοποιήθηκε 
στα τέλη της δεκαετίας του '70 και το οποίο διάρκησε 10 
έτη. Αυτό ισχύει τόσο για τις επιστημονικές και τεχνικές 
πλευρές όσο και για τις πλευρές πολιτικής". 
(Βλ. Απόφαση Συμβουλίου 90/664, της 26ης Νοεμβρίου 1990.) 
2.1.2 Επιπλέον η αξιολόγηση πρέπει "να εκτιμήσει τον τρόπο κατά τον 
οποίο ελήφθησαν υπόψη οι συστάσεις των εκθέσεων Pannenborg 
του 1987 και Danzin του 1990, τόσο κατά το πρόγραμμα 1991 -
1992 όσο και στα επακόλουθα προγράματα (γλωσσολογικής έρευνας 
και τεχνολογίας - LRE - στο 3ο Πρόγραμμα Πλαίσιο, και κατά 
την προετοιμασία ενός στρατηγικού προγράμματος στο 4ο 
Πρόγραμμα Πλαίσιο)". 
2.1.3 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδοτεί, κατά τα τελευταία 10 έτη, 
στα πλαίσια του EUROTRA, το έργο έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α) 
στον τομέα της αυτόματης μετάφρασης (AM) σ'έναν αριθμό 
ευρωπαϊκών Κέντρων. Το εν λόγω πρόγραμμα έχει τώρα 
ολοκληρωθεί και μετά τη δημοσίευση μιας απόφασης του 
Συμβουλίου στην Επίσημη Εφημερίδα για την αξιολόγηση του 
έργου, έχει συγκροτηθεί μία Ομάδα για τον σκοπό αυτό. Οι 
αρμοδιότητες της εν λόγω ομάδας αναφέρονται αναλυτικά στο 
παράρτημα 1, αλλά ερμηνεύονται συνοπτικά παρακάτω: 
2.1.4 Επιπτωσεις. To EUROTRA διήρκησε επί 10 έτη με ένα συνολικό 
προϋπολογισμό της ΕΕΚ ύψους 37,5 εκατ. ECU. Είχε ορισμένες 
επιπτώσεις στις πολιτικές και στις δραστηριότητες στον τομέα 
της υπολογιστικής γλωσσολογίας τόσο σε κοινοτικό όσο και σε 
εθνικό επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και έξω από αυτήν. Η 
αξιολόγηση πρέπει επομένως να συγκρίνει την κατάσταση των 
συναφών πολιτικών και δραστηριοτήτων στους τομείς της 
Αυτόματης Μετάφρασης (AM) και Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας 
(ΕΦΓ) μεταξύ του 1980 και των τελών του 1990. 
2.1.5 Ενημέρωση. Η αξιολόγηση πρέπει να εκτιμήσει την έκταση κατά 
την οποία οι συζητήσεις που αφορούν το EUROTRA έχουν 
συμβάλλει στην αύξηση της ενημέρωσης των υπευθύνων για τη 
διαμόρφωση πολιτικής και των υπευθύνων λήψης αποφάσεων, σε 
κοινοτικό και σε εθνικό επίπεδο, όσον αφορά τη σημασία της 
23 ^ 
γλώσσας και του έργου στον τομέα της γλωσσικής τεχνολογίας, 
καθώς επίσης και όσον αφορά τον καθορισμό του ρόλου της ΕΚ 
στον εν λόγω τομέα, ιδιαίτερα για το μέλλον. 
2.1.6 Συνοχή. Οταν άρχισε το EUROTRA, το επίπεδο της δραστηριότητας 
στον τομέα της AM ήταν πραγματικά πολύ χαμηλό στην Ευρώπη, 
ενώ η δραστηριότηα στον τομέα της ΕΦΓ γενικά ήταν πολύ 
χαμηλότερη απ'ότι είναι σήμερα και κατανεμημένη κατά τρόπο 
ανόμοιο στα κράτη μέλη. Η αξιολόγηση πρέπει να καθορίσει την 
έκταση κατά την οποία συνέβαλε το EUROTRA, όσον αφορά τον 
τομέα της υπολογιστικής γλωσσολογίας, στην γενική αύξηση και 
εξισορρόπηση των δραστηριοτήτων και της εμπειρογνωμοσύνης, 
καθώς και της διεθνούς συνεργασίας εντός της ΕΚ. Η αξιολόγηση 
πρέπει επίσης να υπολογίσει κατά πόσο το πρόγραμμα έχει 
δημιουργήσει τη δυνατότητα έναρξης νέων δραστηριοτήτων εκτός 
του πλαισίου EUROTRA. Ιδιαίτερα, πρέπει να αντιμετωπιστούν 
δύο πλευρές: 
- σε ακαδημαϊκό επίπεδο, η δημιουργία και συνέχιση της 
λειτουργίας ινστιτούτων, ως αποτέλεσμα του έργου του 
EUROTRA, το επιστημονικό καθεστώς τους, η φήμη και η 
ικανότητα επιβίωσης τους· 
- σε βιομηχανικό επίπεδο, η επίδραση του EUROTRA σε σχέδια 
προσανατολισμένα προς τη βιομηχανία και το εμπόριο. 
2.1.7 Επιστημονικές και Τεχνικές Επιπτωσεις. Η αξιολόγηση πρέπει να 
εξετάσει την έκταση κατά την οποία οι ερευνητικές 
δραστηριότητες, τόσο στα πλαίσια του EUROTRA όσο και εκτός 
αυτού, έχουν αλληλεπιδράσει και έχουν επηρεάσει η μία την 
άλλη, καθώς και τις επιπτώσεις που είχε το EUROTRA στην 
υπολογιστική γλωσσολογία γενικότερα. 
2.2 Τα μέλη της ομάδας 
Η ομάδα συγκροτήθηκε το καλοκαίρι του 1992. Αποτελείται από 
τον Δρ. Brian Oakley (Logica, Ηνωμένο Βασίλειο) ως πρόεδρο, 
τον καθηγητή Sture Allen (Πανεπιστήμιο του Gôteborg, μόνιμο 
γραμματέα της Σουηδικής Ακαδημίας), τον Δρ. Alessandro 
Osnaghi (Olivetti Sp.A, Ιταλία), τον Δρ. Jean Rohmer (Group 
Bull, Γαλλία) και τον καθηγητή Δρ. Hartwig Steusloff 
(Ινστιτούτο ILTB Fraunhofer, Γερμανία). Ο καθηγητής Allen και 
ο Δρ. Steusloff παρείχαν τις υπηρεσίες τους στις προηγούμενες 
αξιολογήσεις του EUROTRA από τις επιτροπές Pannenborg και 
Danzin, παρέχοντας έτσι ένα στοιχείο συνέχειας. Η ομάδα 
υποστηρίχθηκε επίσης από τον Δρ. Iain Rae της Logica, ο 
οποίος παρείχε επίσης και τη διοικητική υποστήριξη. (Στο 
παράρτημα 2 παρέχονται βιογραφικά σημειώματα των μελών). 
2.3 Ο τρόπος εργασίας 
2.3.1 Η Ομάδα συνεδρίασε πέντε φορές, λαμβάνοντας έγγραφα και 
παρακολουθώντας παρουσιάσεις εκ μέρους του προσωπικού EUROTRA 
της Επιτροπής. Πραγματοποιήθηκαν επίσης συναντήσεις με μια 
ομάδα εμπειρογνωμόνων που συμμετείχε στο πρόγραμμα, καθώς και 
με τον διευθυντή της ΓΔ ΧΙΙΙ-Ε, ενώ παρέστησαν σε επιδείξεις 
24 <£>v, 
του συστήματος. Μεμονωμένα μέλη συναντήθηκαν με την ομάδα 
συνδέσμου του EUROTRA. (Στο παράρτημα 12 παρέχονται 
λεπτομέρειες για τις επισκέψεις και τις συναντήσεις.) 
2.3.2 Σε κάθε σχεδόν ομάδα του EUROTRA πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις 
από δύο ή περισσότερα μέλη της Ομάδας. Πραγματοποιήθηκαν 
επίσης συναντήσεις με βιομηχανικά συγκροτήματα που 
συμμετείχαν στο πρόγραμμα, όπως είναι η IBM, η ΡΕ 
International, η ΒΙΜ, η SRI (Cambridge), και η εταιρεία SITE 
του Eurolang. Πραγματοποιήθηκε επίσης μία συνάντηση με μια 
ομάδα διεθνών εμπειρογνωμόνων στο πεδίο, για να εξεταστεί η 
επιστημονική ποιότητα και οι επιπτώσεις του προγράμματος. 
2.3.3 Απεστάλησαν ερωτηματολόγια σε όλα τα Κέντρα EUROTRA, σε 
εταιρείες στην Ευρώπη για την αξιολόγηση των βιομηχανικών 
πλευρών του έργου, καθώς και σε ανεξάρτητους επιστήμονες για 
την αξιολόγηση των χρηματοοικονομικών επιπτώσεων. 
2.3.4 Επειδή πρόκειται για την τελική αξιολόγηση ενός σημαντικού 
προγράμματος, η Ομάδα αποφάσισε να εξετάσει ολόκληρο το 
πρόγραμμα, αν και παρέχει ιδιαίτερη προσοχή στα τελευταία 
λίγα έτη και ιδιαίτερα στον νέο τρόπο λειτουργίας που εισήχθη 
κατά την εν λόγω περίοδο. 
25 e_ 
3. Ιστορικό και στόχοι του προγράμματος 
3.1 Οι αφετηρίες του προγράμματος 
3.1.1 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ίσως το δυσκολότερο και βεβαίως το 
πιο εκτεταμένο και δαπανηρό φόρτο μεταφραστικού έργου στον 
κόσμο. Κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '70 υπήρχαν 6 
και στη συνέχεια 7 επίσημες γλώσσες της Κοινότητας, πράγμα 
που σημαίνει ότι τα έγγραφα μπορούσαν, ή θα έπρεπε, να 
μεταφράζονται μεταξύ καθενός από τα 42 γλωσσικά ζεύγη. Σήμερα 
η Επιτροπή απασχολεί περισσότερους από 1.000 επαγγελματίες 
μεταφραστές, και ο φόρτος του μεταφραστικού έργου κοστίζει 
στον Ευρωπαίο φορολογούμενο περισσότερα από 150 εκατ. ECU ανά 
έτος. Το 1976, η Επιτροπή απέκτησε το σύστημα αυτόματης 
μετάφρασης Systran, το οποίο αναπτύχθηκε κατά τη δεκαετία του 
1960 στην Καλιφόρνια από τον Peter Toma για λογαριασμό της 
Αμερικανικής Αεροπορίας. Η απόφαση να αγοραστεί ένα σύστημα 
μη ευρωπαϊκής προέλευσης προκάλεσε διάσταση απόψεων στην 
Κοινότητα, διότι εκείνη την εποχή υπήρχαν αρκετά ερευνητικά 
κέντρα στην Ευρώπη τα οποία εργάζονταν επάνω σε συστήματα 
αυτόματης μετάφρασης πλέον προηγμένου σχεδιασμού (και 
ιδιαίτερα στη Grenoble και στο Saarbrucken). Η ανάπτυξη 
πρόσθετων γλωσσικών ζευγών μετά το αρχικό ζεύγος Αγγλικά προς 
Γαλλικά, που είχε παρασχεθεί από τον Toma, απεδείχθη πολύ 
δυσκολότερη απ*ότι αναμενόταν. Ετσι το 1978, η Επιτροπή 
άρχισε προπαρασκευαστικό έργο για ένα πρόγραμμα ευρωπαϊκής 
έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α). Η Επιτροπή συγκέντρωσε μια ομάδα 
αντιπροσώπων από 30 περίπου ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και 
ερευνητικά κέντρα. Οι εκπρόσωποι αυτοί ονόμασαν το πρόγραμα 
EUROTRA και σχημάτισαν την Ομάδα Συντονισμού του EUROTRA. Στο 
ινστιτούτο ISSCO της Γενεύης, υπό την καθηγήτρια Maghi King, 
ανατέθηκε μια μικρή σύμβαση για το συντονισμό του έργου. Η εν 
λόγω σύμβαση καθώς και άλλες μικρές προπαρασκευαστικές 
συμβάσεις χρηματοδοτήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος του 
Πολύγλωσσου Σχεδίου Δράσης της Επιτροπής. 
3.1.2 Η Επιτροπή έπρεπε να περιμένει 5 έτη μέχρις ότου εγκριθεί το 
πρόγραμμα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. 
Τελικά το εν λόγω πρόγραμμα εγκρίθηκε από την απόφαση του 
Συμβουλίου αριθ. 82/752 της 4ης Νοεμβρίου 1982. 
3.2 Η προπαρασκευαστική φάση του προγράμματος, 1979 - 1985 
3.2.1 Η απόφαση του Συμβουλίου προέβλεπε μία πρώτη 
προπαρασκευαστική φάση διάρκειας 2 ετών, την οποία θα 
ακολουθούσε μία δεύτερη κύρια φάση "βασικής και εφαρμοσμένης 
γλωσσολογικής έρευνας", με μία τελική φάση διάρκειας 18 μηνών 
για "σταθεροποίηση των γλωσσικών μοντέλων και αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων". Στην πράξη το πρόγραμμα θεωρείται συνήθως ότι 
έχει τρεις φάσεις, αν και με αρκετά μεγαλύτερη διάρκεια. 
Αντικείμενο της πρώτης προπαρασκευαστικής φάσης ήταν η 
συγκρότηση του προγράμματος και η οργάνωση του, ο καθορισμός 
των κέντρων που θα συμμετείχαν, από κοινού με τις εθνικές 
κυβερνήσεις, καθώς και η επίτευξη συμφωνίας με τις εν λόγω 
κυβερνήσεις σχετικά με τις Συμβάσεις Σύνδεσης. Πράγματι, η 
πρώτη σύμβαση υπεγράφη τον Ιούνιο 1984, αλλά δεν ήταν παρά το 
φθινόπωρο του 1985 που υπεγράφη ένας επαρκής αριθμός 
26 Q^ 
συμβάσεων ώστε να επιτραπεί η εφαρμογή τους και να αρχίσει η 
δεύτερη κύρια φάση. Δύο συμβάσεις δεν υπεγράφησαν παρά το 
1987. 
3.2.2 Στην πράξη, κατά τη διάρκεια αυτής της παρατεταμένης 
προπαρασκευαστικής φάσης εκτελέστηκε σημαντικό έργο. Οι 
προδιαγραφές και το πρόγραμμα εργασιών που συντάχτηκαν από 
την Ομάδα Συντονισμού του EUROTRA, καλύπτοντας τόσο 
γλωσσολογικές όσο και υπολογιστικές πλευρές, διοχετεύτηκαν 
στο Εγχειρίδιο Αναφοράς, η πρώτη έκδοση του οποίου 
δημοσιεύτηκε το 1979 κατά την πρώτη ετήσια επιστημονική 
συνάντηση εργασίας. Εκτός από τις γλωσσολογικές προδιαγραφές 
που συγκεντρώθηκαν στο Εγχειρίδιο Αναφοράς, κατά τη διάρκεια 
της εν λόγω φάσης καταρτίστηκαν οι προδιαγραφές του 
λογισμικού και σχεδιάστηκε η εφαρμογή ενός πρωτοτύπου. Ετσι, 
αν και το έργο προχωρούσε βάσει προσωρινών συμβάσεων μελετών, 
κατά τη διάρκεια της εν λόγω πρώτης φάσης εκτελέστηκε έργο 
που υπερέβαινε το καθαρά προπαρασκευαστικό έργο. Κατά τη 
διάρκεια της εν λόγω φάσης διατυπώθηκε η πρόταση να βασιστεί 
η ανάπτυξη του EROTRA στον φορμαλισμό GETA από την Grenoble, 
υπό τον καθηγητή Β. Vauquois. Αλλά, γύρω στο 1980 ελήφθη η 
απόφαση να υιοθετηθεί μία πιο σύγχρονη βάση για το πρόγραμμα, 
που προερχόταν από εξελίξεις στις ΗΠΑ. 
3.3 Οι κύριες φάσεις 1985-1988, 1988-1990 
3.3.1 Η χρηματοδότηση του προγράμματος επιταχύνθηκε το 1985 όταν 
υλοποιήθηκαν οι Συμβάσεις Σύνδεσης, παρέχοντας χρηματοδότηση 
για τα Κέντρα, που προερχόταν τόσο από την Επιτροπή όσο και 
από τις εθνικές κυβερνήσεις. Το 1985, αναπτύχθηκε ο 
φορμαλισμός CAT, που βασίζεται στην Ενωση Ορων, του έργου 
PATRII, από τη Δυτική Ακτή των ΗΠΑ. Τότε, το 1987, ελήφθη η 
απόφαση να παγιωθεί ο φορμαλισμός ETS του EUROTRA, αν και 
εκτελούταν έργο και σε άλλους φορμαλισμούς, υπό μορφή 
"παράλληλων προϊόντων", όπως ήταν τα CLG (1990), MiMo (1990), 
MiMo 2 (1991) και CAT 2 (1991). Κατά την τελική φάση του 
προγράμματος αναπτύχθηκε ο φορμαλισμός ALEP παράλληλα με τον 
ETS, και έτσι το πρόγραμμα αποτελούνταν από ένα σύνολο 
σχεδίων ανάπτυξης, τα οποία προχωρούσαν εκ παραλλήλου. 
3.3.2 Με την ένταξη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στην Κοινότητα 
την 1η Ιανουαρίου 1987, η απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 86/591 
της 26ης Νοεμβρίου 1986 επέκτεινε το EUROTRA και στις δύο 
αυτές χώρες. Αύξησε επίσης τον αριθμό των υπό επεξεργασία 
γλωσσών από 7 σε 9, ενώ ο αριθμός των γλωσσικών ζευγών 
αυξήθηκε από 42 σε 72. Με την εν λόγω απόφαση επεκτάθηκε η 
διάρκεια του προγράμματος από 5*ί σε 7 έτη, ενώ αυξήθηκε η 
χρηματοδότηση και ο αριθμός του προσωπικού που θα επιτρεπόταν 
να απασχολείται στο πρόγραμμα. Ετσι τώρα το πρόγραμμα 
εξουσιοδοτήθηκε να λειτουργεί μέχρι τα τέλη του 1989 και να 
υπόκειται σε μία αξιολόγηση κατά τη λήξη κάθε φάσης. Εννέα 
μήνες αργότερα, στις 28 Σεπτεμβρίου 1987, (απόφαση του 
Συμβουλίου 87/516), εγκρίθηκε το Δεύτερο Πρόγραμμα Πλαίσιο 
για την κοινοτική Ε&Α. Σ' αυτό γινόταν αναφορά στην 
ολοκλήρωση του πρωτοτύπου του πολύγλωσσου συστήματος 
αυτόματης μετάφρασης μέχρι το 1990, καθώς και στην παροχή 
υποστήριξης για την ανάπτυξη εκ μέρους της βιομηχανίας ενός 
27 ôv. . 
συστήματος αυτόματης μετάφρασης. Κατά τρόπο μάλλον 
απροσδόκητο, η εν λόγω δραστηριότητα γλωσσικής τεχνολογίας 
δεν ταξινομήθηκε ως ένα κύριο έργο έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης, αλλά ως μέρος της δραστηριότητας υποστήριξης της 
"Διάδοσης και Χρησιμοποίησης των Αποτελεσμάτων της Επιστήμης 
και της Τεχνολογικής Ερευνας". 
3.3.3 Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου του 19 82, η 
Συμβουλευτική Επιτροπή σχετικά με την Διαχείριση του 
Προγράμματος, που δημιουργήθηκε για να επιβλέπει την ανάπτυξη 
του EUROTRA, έπρεπε να υποβάλει στην Επιτροπή και στο 
Συμβούλιο μία αναλυτική έκθεση κατά το τέλος κάθε φάσης. Με 
την απόφαση του Συμβουλίου 86/591 τροποποιήθηκε η 
προαναφερθείσα απόφαση, έτσι ώστε η παροχή της έγκρισης εκ 
μέρους του Συμβουλίου για να προχωρήσει το πρόγραμμα στην 
επόμενη φάση, να πραγματοποιηθεί με βάση την έκθεση της 
Επιτροπής. Αυτό οδήγησε στην έκθεση που εκπόνησε μια επιτροπή 
ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων υπό την προεδρία του Δρ. Α.Ε. 
Pannenborg. Η εν λόγω έκθεση συντάχθηκε κατά την άνοιξη και 
το καλοκαίρι του 1987 και υποβλήθηκε αργότερα κατά το ίδιο 
έτος. Ενώ επέκρινε πολλές πλευρές του προγράμματος, η 
ανασκόπηση γενικά ενθάρρυνε τη συνέχιση του, και ιδιαίτερα με 
σκοπό να αποτραπεί οποιαδήποτε διακοπή της χρηματοδότησης 
μεταξύ της 2ης και της 3ης φάσης. Η έκθεση Pannenborg οδήγησε 
στη απόφαση του Συμβουλίου 88/445 της 25ης Ιουλίου 1988, 'με 
την οποία το πρόγραμμα EUROTRA έλαβε την έγκριση να 
προχωρήσει στην 3η φάση του, την 1η Ιουλίου 1988. Με την εν 
λόγω απόφαση δεν εγκρίθηκαν οποιαδήποτε πρόσθετα κονδύλια, 
εφόσον το πρόγραμμα αποτελούσε τώρα μέρος του Δεύτερου 
Προγράμματος Πλαισίου. Ομως, με μία ακόμη απόφαση του 
Συμβουλίου, την 89/410 της 20ης Ιουνίου 1989, εγκρίθηκε 
αυξημένη χρηματοδότηση για την τρίτη, διετούς διάρκειας, 
Τελική ή Μεταβατική φάση, από τον Ιούλιο 1988 έως τις 30 
Ιουνίου 1990. Η απόφαση ζητούσε την εκτέλεση αξιολόγησης από 
ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες. 
3.3.4 Το 1987, η διαχείριση και η τεχνική διεύθυνση του 
προγράμματος ανατέθηκε πλήρως στα χέρια του προσωπικού της ΓΔ 
XIII της Επιτροπής, με λήξη της σύμβασης με το ISSCO, σχετικά 
με την παροχή της τεχνικής διεύθυνσης, προφανώς λόγω 
πολιτικής πίεσης από διάφορα κράτη μέλη. Συζητήθηκε η 
συμμετοχή της Ελβετίας στο EUROTRA, η οποία όμως δεν 
πραγματοποιήθηκε. Ενώ το έργο των γλωσσολογικών προδιαγραφών 
ήταν πάρα πολύ αποκεντρωμένο σε κάθε εθνική γλωσσική ομάδα, 
ορισμένη γλωσσολογική έρευνα γενικού ενδιαφέροντος, που 
αποτελούσε τη βάση για το έργο των εθνικών ομάδων, 
εκτελέστηκε από τα μέλη των εθνικών ομάδων, αλλά κατά έντονα 
συντονισμένο τρόπο από τις "κεντρικές ομάδες" μέσω ειδικών 
ρητρών που υπήρχαν στις Συμβάσεις Σύνδεσης. Οι γλωσσολογικές 
προδιαγραφές παγιώθηκαν κατά το τέλος του 1990 στο Εγχειρίδιο 
Αναφοράς 7.0. Οσον αφορά τη δημιουργία του λογισμικού, η εν 
λόγω αποκεντρωμένη προσέγγιση αντικαταστάθηκε από έργο που 
εκτελείται τόσο από την ομάδα της Επιτροπής στο Λουξεμβούργο, 
όσο και άμεσα για λογαριασμό της εν λόγω ομάδας. Για το εν 
λόγω έργο αυξήθηκε το προσωπικό της Επιτροπής από προσωπικό 
που αποσπάσθηκε από την ομάδα του Λουξεμβούργου και από 
προσωπικό που προσλήφθηκε από εταιρείες λογισμικού για να 
εργαστούν στην Επιτροπή. 
28 ô_ 
3.3.5 Σύμφωνα με τα όσα ορίστηκαν στην απόφαση του Συμβουλίου του 
Ιουνίου 1989, τον Οκτώβριο 1989 άρχισε μια περαιτέρω 
αξιολόγηση του προγράμματος EUROTRA από μία ομάδα ανεξάρτητων 
εμπειρογνωμόνων υπό τον κ. A Danzin. Η τελική έκθεση της εν 
λόγω αξιολόγησης υποβλήθηκε το Μάρτιο 1990. Εκτός από την 
αξιολόγηση τόσο της ποιότητας του έργου όσο και της 
καταλληλότητας του για βιομηχανική ανάπτυξη μέχρι σήμερα, 
ζητήθηκε- από την εν λόγω ομάδα να υποβάλλει προτάσεις για ένα 
ειδικό πρόγραμμα για τα έτη 1990 και 1991, καθώς και να 
περιγράψει ένα στρατηγικό πρόγραμμα για το πεδίο της 
γλωσσικής τεχνολογίας για το Τρίτο Πρόγραμμα Πλαίσιο κατά τα 
έτη 1990 - 1994. Οι συστάσεις που περιέχονται στην εν λόγω 
έκθεση οδήγησαν στην τελική 4η φάση του EUROTRA από το 1991 
έως το 1992, καθώς και στο πρόγραμμα Γλωσσολογικής Ερευνας 
και Τεχνολογίας (πρόγραμμα LRE). 
3.4 Η τελική φάση, 1991 - 1992 
3.4.1 Το κυρίως EUROTRA. Η τελική φάση του EUROTRA που μερικές 
φορές καλείται EUROTRA II, ήταν ένα προϊόν μικτής προέλευσης 
μεταξύ των παραδοσιακών συμβάσεων καταμερισμένου κόστους της 
Κοινότητας και των Συμβάσεων Σύνδεσης του EUROTRA. Εφόσον 
τώρα το EUROTRA θα χρηματοδοτούνταν από το Δεύτερο Πρόγραμμα 
πλαίσιο και όχι στα πλαίσια ειδικής απόφασης του Συμβουλίου, 
υπήρχε πίεση να συμμορφώνεται με τις κανονικές διαδικασίες 
συμβάσεων καταμερισμένου κόστους της κοινοτικής Ε&Α. Αλλά, 
ενώ, αρκετά ιδιαίτερα, η Ομάδα Danzin είχε συστήσει ότι ο 
μηχανισμός EUROTRA έπρεπε εν τω μεταξύ να συνεχιστεί, αν και 
με αναθεωρημένους στόχους, σύστησε επίσης ότι θα έπρεπε να 
πρωτοεισαχθούν και να δοκιμαστούν διαφορετικοί μηχανισμοί για 
τη χρηματοδότηση της γλωσσικής τεχνολογίας κατά τη διάρκεια 
των, θεωρούμενων ως μεταβατικών, δύο ετών πριν από το νέο 
πρόγραμμα πλαίσιο του 1993. Στην Εκθεση Danzin δηλωνόταν 
ρητώς ότι ο αρχικός στόχος της δημιουργίας ενός λειτουργικού 
πρωτοτύπου δεν ήταν ρεαλιστικός, και ότι το στάδιο ανάπτυξης 
ήταν ακόμη πολύ μακριά. Οι εν λόγω συστάσεις οδήγησαν στη 
συνέχιση της προσέγγισης βάσει Συμβάσεων Σύνδεσης του 
EUROTRA, αλλά με τη μισή χρηματοδότηση για τα τελευταία δύο 
έτη 1991-1992. Παράλληλα, εισήχθησαν σχέδια καταμερισμένου 
κόστους και πλήρους χρηματοδότησης. Το κυρίως έργο αφορούσε 
κατά μεγάλο μέρος την ολοκλήρωση των γλωσσικών προδιαγραφών· 
πρόσθετες εργασίες σχετικά με τα λεξικά· την ανάπτυξη 
διάφορων πρακτικών παραλλαγών του ETS και των παράπλευρων 
φορμαλισμών, όπως είναι ο CAT 2· και, τέλος, την ανάπτυξη 
λογισμικού για συστήματα επίδειξης του EUROTRA. Συντάχθηκαν 
τελικές εκθέσεις δραστηριότητας που καλύπτουν το κύριο έργο 
κατά την περίοδο μέχρι τα τέλη του 1990. Για τις αρχές του 
1993 αναμένοται εκθέσεις σχετικά με την τελική "εφαρμογή". 
3.4.2 Το Τρίτο Πρόγραμμα Πλαίσιο εγκρίθηκε με την απόφαση του 
Συμβουλίου 90/221 της 23ης Απριλίου 1990 για την περίοδο 1990 
έως 1994. Με την εν λόγω απόφαση ζητείται η καταβολή συνεχούς 
προσπάθειας στη γλωσσική έρευνα και τεχνολογία, καθώς και η 
ενθάρρυνση της ανάπτυξης λειτουργικών συστημάτων που θα είναι 
συνδεδεμένα με συστήματα πληροφόρησης και επικοινωνιών. Την 
29 Os. -
εν λόγω απόφαση ακολούθησε η απόφαση του Συμβουλίου 90/664 
της 26ης Νοεμβρίου 1990, η οποία αφορά την ανάπτυξη ενός 
λειτουργικού συστήματος EUROTRA. Με την εν λόγω απόφαση 
εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα διάρκειας 2 ετών, με έναρξη τις 26 
Νοεμβρίου 1990. (Προφανώς, η εν λόγω απόφαση εγκρίθηκε 
επίσημα στα πλαίσια του προηγούμενου Δεύτερου Προγράμματος 
Πλαισίου). 
3.4.3 Με τη μείωση της χρηματοδότησης στα Κέντρα, την αύξηση των 
σχεδίων καταμερισμένου κόστους, καθώς και την ανάγκη σχετικά 
με τη διασφάλιση του μέλλοντος για τις ομάδες, τα δύο 
τελευταία έτη ήταν κυρίως μία περίοδος παγίωσης, κατά την 
οποία διάφορες ομάδες κατέληξαν σε παραλλαγές του κύριου 
φορμαλισμού ETS, για να καταστεί δυνατή η εφαρμογή του έργου 
τους σε πρακτικά συστήματα. Τον Ιανουάριο 1990 ανατέθηκε μια 
σύμβαση σε ομάδα της Ρ-Ε International στο Λουξεμβούργο για 
την ανάπτυξη, τη διατήρηση και τη διανομή του λογισμικού του 
EUROTRA. 
3.4.4 Τα σχέδια ΕΤ6/7. Ακόμα και πριν από την τελευταία φάση του 
EUROTRA, η Επιτροπή προχώρησε στη σύνταξη σχεδίων για 
προπαρασκευαστικό έργο που θα είναι προσαρμοσμένο σε 
δραστηριότητες επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (ΕΦΓ) και 
αυτόματης μετάφρασης (AM), μετά το EUROTRA. Τον Απρίλιο 1989 
διατυπώθηκε μία πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για πλήρως 
χρηματοδοτούμενες μελέτες, οι οποίες ανατέθηκαν το 1990. οι 
τρεις μελέτες ΕΤ6 είχαν στόχο την ανάπτυξη ενός "Περιεκτικού 
Περιβάλλοντος Ανάπτυξης και Δοκιμής Γλωσσολογικού 
Λογισμικού". Η μοναδική μελέτη ΕΤ7 ήταν ένα σχέδιο 
εφικτότητας και ορισμού σχεδίου σχετικά με την "Δυνατότητα 
Επαναχρησιμοποίησης των Λεξικών και Ορολογικών Πόρων σε 
Εφαρμογές μέσω Η/Υ". Οι εν λόγω μελέτες πραγματοποιήθηκαν 
επί 18 μήνες περίπου, από τον Ιανουαρίου 1990 έως τα μέσα του 
1991. ο στόχος ήταν η παραγωγή ενός φορμαλισμού π ιό σύγχρονου 
από τον ETS, καθώς και η συμμετοχή της βιομηχανίας στο έργο 
του EUROTRA. 
3.4.5 Σχέδια ΕΤ9. Οι μελέτες ΕΤ6 ακολουθήθηκαν από μια πρόσκληση 
υποβολής προσφορών, που δημοσιεύτηκε το Μάρτιο 1991, για έργο 
ανάπτυξης που θα βασίζεται στο φορμαλισμό ο οποίος θα 
αναπτυχθεί στις μελέτες. Υποβλήθηκαν 8 προσφορές και 
κατακυρώθηκαν 2 πλήρως χρηματοδοτούμενες συμβάσεις, εκ των 
οποίων η πρώτη θα χρηματοδοτούνταν από τον προϋπολογισμό του 
EUROTRA, θα αφορούσε το σύστημα ALEP0, και θα είχε ανάδοχο 
την Ρ-Ε International, ενώ η δεύτερη θα χρηματοδοτούνταν από 
τον προϋπολογισμό του προγράμματος LRE, θα αφορούσε το 
σύστημα ALEP1 και θα είχε κύριο ανάδοχο την ΒΙΜ. Οι εν λόγω 
συμβάσεις κατακυρώθηκαν τον Ιανουάριο 1992 και η διάρκεια 
τους είναι 2 έτη. Κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1992 ήταν 
διαθέσιμο ένα προκαταρκτικό πρωτότυπο του συστήματος ALEP0, 
για χρήση σε έναν αριθμό σχεδίων ΕΤ10 και LRE. Η πρώτη έκδοση 
του ALEP1 προβλέπεται για το Μάρτιο 1993 και η τελική 
εφαρμογή για τα μέσα του 1994, ενώ στη συνέχεια θα απαιτηθεί 
περαιτέρω έργο υποστήριξης και ανάπτυξης. 
30 ^ „ 
3.4.6 Σχέδια ETIO καταμερισμένου κόστους. Κατά την τελική φάση του 
προγράμματος EUROTRA εισήχθη η έννοια των σχεδίων 
καταμερισμένου κόστους, τα οποία κατέλαβαν ποσοστό 30% επί 
του προϋπολογισμού. Το Μάρτιο 1991, δημοσιεύθηκε μία 
πρόσκληση για υποβολή προτάσεων σχετικά με το συμβατικού 
τύπου, και παρόμοιο με το ESPRIT, υπόδειγμα της Επιτροπής. 
Από 27 περίπου προσφορές ανατέθηκαν 6 σχέδια τον Ιανουάριο 
1992. Η διάρκεια τους ποικίλει από 16 μήνες έως 2 έτη, η δε 
αξία τους από 162.000 ECU έως 408.000 ECU. Αν και προέρχονταν 
κυρίως από ακαδημαϊκές ομάδες, και ιδιαίτερα τα Κέντρα 
EUROTRA, υπήρχαν και τρεις βιομηχανικοί εταίροι. Ορισμένα 
σχέδια είχαν σχέση με την ανάπτυξη του φορμαλισμού ALEP και 
μπορούν να θεωρούνται ως συμπληρωματικά στο κύριο έργο του 
EUROTRA, γεμίζοντας ορισμένα από τα κοινά που ανιχνεύτηκαν 
στο κύριο πρόγραμμα. 
3.5 Σχέδια γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας (LRE). 
3.5.1 Αν και δεν αποτελεί αυστηρά ένα μέρος του προγράμματος 
EUROTRA, το πρόγραμμα γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας 
(Linguistic Recearch and Engineering - LRE), το οποίο άρχισε 
το 1991, μπορεί να θεωρηθεί ως επέκταση της κίνησης προς 
σχέδια καταμερισμένου κόστους που άρχισε με τα σχέδια ΕΤ10. 
Τον Αύγουστο 1991 δημοσιεύτηκε η πρόσκληση για υποβολή 
προτάσεων ενώ οι αποφάσεις ανακοινώθηκαν τον Ιανουάριο 1992. 
Τα 9 σχέδια έχουν διάρκεια από 24 έως 30 μήνες, και κόστος 
από 590.000 ECU έως 2,8 εκατ. ECU. Το εύρος των σχεδίων 
κυμαίνεται μεταξύ της γλωσσικής τεχνολογίας και της 
τεχνολογίας του λόγου, αν και ορισμένα έχουν άμεση σχέση με 
την αυτόματη μετάφραση και το σύστημα ALEP. Είναι 
αξιοσημείωτο ότι τα σχέδια περιέχουν ένα σημαντικά μεγαλύτερο 
ποσοστό βιομηχανικών εταίρων απ'ότι το EUROTRA, με αναλογία 
περίπου 17 βιομηχανικούς προς 30 ακαδημαϊκούς εταίρους. Τα 
περισσότερα σχέδια περιλαμβάνουν ένα ή περισσότερα κέντρα 
EUROTRA. 
3.6 Μελλοντικά σχέδια γλωσσικής τεχνολογίας 
3.6.1 Τον Οκτώβριο 1992 δημοσιεύτηκε μία δεύτερη πρόσκληση υποβολής 
προτάσεων για σχέδια γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας 
(LRE) καταμερισμένου κόστους, ενώ για το 1993 
προγραμματίζεται μία ακόμη πρόσκληση, ανάλογα με τη 
διαθεσιμότητα κονδυλίων. Συντάσσονται σχέδια για ένα 
πρόγραμμα Γλωσσικής Τεχνολογίας για το Τέταρτο Πρόγραμμα 
Πλαίσιο που πρόκειται να αρχίσει το 1994. Σε μεγάλες 
συνεδριάσεις ομάδων που πραγματοποιήθηκαν τον Νοέμβριο 1991, 
τον Ιανουάριο και τον Μάιο 1992 πραγματοποιήθηκαν 
διαβουλεύσεις με την ακαδημαϊκή και βιομηχανική κοινότητα 
σχετικά με το σχέδιο εργασιών. 
31 ôv^ 
3.7 Οι Αποφάσεις του Συμβουλίου (ΑΣ) 
3.7.1 Οι οκτώ αποφάσεις. Εφόσον το πρόγραμμα εγκρίθηκε μέσω 
Αποφάσεων του Συμβουλίου (ΑΣ) μετά από έγκριση του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, αξίζει τον κόπο να εξεταστούν όλα όσα 
αναφέρονται ως στόχοι, χρονοδιαγράμματα, δαπάνες, και 
ρυθμίσεις διαχείρισης, όπως περιγράφονται στις εν λόγω 
αποφάσεις. Κατά την δεκαετή διάρκεια ζωής του προγράμματος 
υπήρξαν οκτώ ΑΣ, οι οποίες αναφέρονται άμεσα ή έμμεσα στο 
πρόγραμμα. Ομως, δύο από αυτές τις αποφάσεις εγκρίνουν το 
δεύτερο και στη συνέχεια το Τρίτο Πρόγραμμα Πλαίσιο, με μία 
επακόλουθη ΑΣ, σε κάθε περίπτωση, που αφορά το ειδικό 
πρόγραμμα. 
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΡΙΘΜΟΣ 
ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΣΚΟΠΟΣ 
1. 04.11.82 
2. 04.07.84 752 
338 Εναρξη του EUROTRA 
Αντικατάσταση της 
Συμβουλ ευτικής Επιτροπής 
για τη Διαχείριση του 
Προγράμματος (ΣΕΔΠ-ACPM) 
από τη Συμβουλευτική 
Επιτροπή Διαχείρισης και 
Συντονισμού (ΣΕΔΣ-MCAC) 
"Γλωσσολογικά Προβλήματα" 
(CGC-12) 
3. 26.11.86 591 Προστίθενται η Ισπανία 
και η Πορτογαλία 
4. 28.09.87 
5. 25.07.88 516 
445 Δεύτερο Πρόγραμμα Πλαίσιο 
Παροχή έγκρισης για την 
έναρξη της τρίτης φάσης 
την 1η Ιουλίου 1988 
6. 20.06.89 410 Εγκριση των κονδυλίων για 
την τρίτη φάση μέχρι τις 
30 Ιουνίου 1990 
23.04.90 221 Τρίτο Πρόγραμμα Πλαίσιο 
με το οποίο εγκρίθηκε το 
πρόγραμμα LRE 
8. 26.11.90 664 Παροχή έγκρισης για τα 
τελευταία δύο έτη 91/92 
μέχρι το Νοέμβριο 1992 
3.7.2. Οι στόχοι. Βασικά, υπήρχαν δύο ΑΣ οι οποίες κάλυπταν τους 
στόχους του προγράμματος, και συγκεκριμένα η απόφαση της 4ης 
Νοεμβρίου 1982 με την οποία άρχισε το πρόγραμμα, καθώς και η 
απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 1990 με την οποία εγκρίθηκαν τα 
τελευταία δύο έτη με τροποποιημένους στόχους. Πρόκειται, 
δηλαδή, για την πρώτη και την τελευταία από τις αποφάσεις του 
32 (χ . 
Συμβουλίου που αφορούν το EUROTRA. Η εναρκτήρια ΑΣ του 
Νοεμβρίου 1982 αναφέρεται στους φραγμούς που δημιουργούν οι 
γλωσσικές διαφορές στην Κοινότητα στους τομείς των 
επικοινωνιών και του εμπορίου· στις ενδεχόμενες επιπτώσεις 
της υπολογιστικής γλωσσολογίας στους εν λόγω φραγμούς· στο 
ερευνητικό έργο που ήδη εκτελείται· αναφέρει δε, ότι με 
κοινοτική δράση μπορεί να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό σύστημα 
αυτόματης μετάφρασης προηγμένου σχεδιασμού προς άμεσο όφελος 
της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
3.7.3 Στην εν λόγω αρχική ΑΣ ζητείται ένα "πρόγραμμα έρευνας και 
ανάπτυξης για τη δημιουργία ενός συστήματος αυτόματης 
μετάφρασης προηγμένου σχεδιασμού". Το παράρτημα ορίζει ότι το 
εν λόγω σύστημα πρέπει "να μπορεί να αντιμετωπίσει όλες τις 
επίσημες γλώσσες της Κοινότητας". Κατά την ολοκλήρωση του 
προγράμματος πρέπει να είναι διαθέσιμο ένα "λειτουργικό 
πρωτότυπο του συστήματος σε έναν περιορισμένο τομέα και για 
περιορισμένες κατηγορίες κειμένου". Το εν λόγω πρωτότυπο θα 
"παρέχει τη βάση για ανάπτυξη σε βιομηχανική κλίμακα", κατά 
την περίοδο που έπεται του προγράμματος. Το παράρτημα 
αναφέρει, με ορισμένες λεπτομέρειες, το έργο που πρέπει να 
εκτελεστεί, όπου περιλαμβάνονται η βασική και η εφαρμοσμένη 
γλωσσολογική έρευνα- η δημιουργία του βασικού λογισμικού 
"μέσω προσκλήσεων υποβολής προσφορών"· καθώς και η 
συστηματική δοκιμή και αξιολόγηση των προλειτουργικών 
πρωτοτύπων. Το παράρτημα αναφέρεται στην επέκταση των λεξικών 
βάσεων ώστε να καλύπτουν "το επιλεγμένο πεδίο κατά τρόπο όσο 
το δυνατόν πιο εκτεταμένο (περίπου 20.000 εγγραφές σε όλες 
τις γλώσσες)". Στο εν λόγω παράρτημα καθίσταται σαφές ότι η 
βιομηχανική ανάπτυξη θα είναι εκτός της αρμοδιότητας του 
προγράμματος, αλλά ζητείται από το πρόγραμμα να συντάξει μια 
πρόταση για την ανάπτυξη ενός λειτουργικού συστήματος σε 
βιομηχανική κλίμακα για εμπορική αξιοποίηση. Το εν λόγω 
παράρτημα αναπαράγεται ώς Παράρτημα 7.1 στην παρούσα έκθεση. 
Στο Παράρτημα 2 παρέχονται αρκετά λεπτομερείς οδηγίες προς τη 
Συμβουλευτική Επιτροπή για τη Διαχείριση του Προγράμματος 
(ΣΕΔΠ), από την οποία ζητείται, μεταξύ άλλων, να συμβάλλει 
"στη διασαφήνιση των απαιτήσεων των χρηστών, ιδιαίτερα στον 
τομέα της πληροφόρησης και τεκμηρίωσης". 
3.7.4 Η απόφαση του Συμβουλίου για το Δεύτερο Πρόγραμμα Πλαίσιο, 
του Σεπτεμβρίου 1987, αναφέρεται στα προγράμματα Γλωσσικής 
Τεχνολογίας, μόνο στο τμήμα σχετικά με τη "διάδοση και 
χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων της επιστημονικής και 
τεχνολογικής έρευνας", αλλά δηλώνει ως στόχο των προγραμμάτων 
"την ανάπτυξη γρήγορων και επαρκών συστημάτων για μετάφραση 
και διερμηνεία, τα οποία θα βασίζονται σε Η/Υ". Η ΑΣ 
αναφέρεται επίσης στη δραστηριότητα που καλύπτει την 
"ολοκλήρωση, μέχρι το 1990, ενός πρώτου μονόγλωσσου 
πρωτότυπου συστήματος αυτόματης μετάφρασης". Ετσι κατά το 
1987, αυτό εξακολουθούσε να θεωρείται ως στόχος του 
προγράμματος EUROTRA. Η αρχική φράση "ολοκλήρωση ενός 
συστήματος αυτόματης μετάφρασης προηγμένου σχεδιασμού" 
χρησιμοποιείται στην ΑΣ της 20ης Ιουνίου 1989 με αμετάβλητους 
στόχους. 
33 ^> 
3.7.5 Η μόνη αναφορά στην γλωσσική τεχνολογία, στην ΑΣ για το Τρίτο 
Πρόγραμμα Πλαίσιο, τον Απρίλιο 1990, φαίνεται να είναι η 
εξής: "η ευκολία χρήσης των υπηρεσιών απαιτεί μία συνεχή 
προσπάθεια στη γλωσσική έρευνα και τεχνολογία. Μετά τις 
εργασίες που έχουν ήδη αρχίσει στα πλαίσια του προγράμματος 
EUROTRA, είναι πλέον αναγκαίο να ενισχυθεί η ανάπτυξη των 
λειτουργικών συστημάτων που συνδέονται με τα συστήματα 
ενημέρωσης και επικοινωνιών". Ίσως είναι λάθος να περιμένουμε 
ότι θα συμπεράνουμε κάτι, σχετικά με τους στόχους ενός 
μεμονωμένου προγράμματος, από την απόφαση του Προγράμματος 
Πλαισίου, διότι η εν λόγω απόφαση προορίζεται για την έγκριση 
του προγράμματος LRE, κα όχι του τελικού σταδίου του EUROTRA. 
3.7.6 Η απόφαση του Συμβουλίου, της 26ης Νοεμβρίου 1990, με την 
οποία εφαρμόζεται το Δεύτερο Πρόγραμμα Πλαίσιο, αφορά την 
"προετοιμασία της ανάπτυξης ενός λειτουργικού συστήματος 
EUROTRA" κατά τα τελευταία δύο έτη του προγράμματος, 
αρχίζοντας από τις 26 Νοεμβρίου 1990. Ο γενικός στόχος 
εξακολουθεί να είναι το πρώτο βήμα προς την "ανάπτυξη ενός 
λειτουργικού συστήματος αυτόματης μετάφρασης προηγμένου 
σχεδιασμού, το οποίο να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες όλων 
των επίσημων γλωσσών της Κοινότητας". Αναφέρεται ότι, οι 
τρεις ειδικοί στόχοι είναι οι εξής: "δημιουργία των συνθηκών 
για τη μετάβαση σε ένα λειτουργικό σύστημα· πρόοδος των 
εργασιών στον τομέα της λεξικογραφίας και ορολογίας· και 
σχέδια επιμόρφωσης και συνεργασίας". Ως γραμμές δράσεις κατά 
προτεραιότητα αναφέρονται οι παρακάτω: 
1) περιβάλλον ανάπτυξης συστήματος, δοκιμής και έρευνας 
(συμβάσεις ΕΤ6/9 ALEP)· 
2) έργο έρευνας και ανάπτυξης ειδικό για κάθε γλώσσα (έργο 
κέντρων EUROTRA)· 
3) γλωσσολογική έρευνα γενικού ενδιαφέροντος (ΕΤ10)· 
4) έρευνα σε αρχιτεκτονικές προηγμένων συστημάτων (ΕΤ10)· 
5) δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης λεξικών και ορολογικών 
πόρων (ΕΤ10)· 
6) πρότυπα τόσο για δεδομένα κειμένου, όσο και για λεξικά 
και ορολογικά δεδομένα (πρωτοβουλία επεξεργασίας κειμένου 
EAGLES)· 
7) εκπαίδευση και επιμόρφωση (υποτροφίες ET). 
Λόγω της σημασίας των στόχων αυτών για την αξιολόγηση του 
τελευταίου σταδίου του προγράμματος, εκ μέρους της ομάδας, το 
εν λόγω παράρτημα στην ΑΣ της 26 Νοεμβρίου 1990 αναπαράγεται 
πλήρως στο Παράρτημα 7.2. Οσον αφορά τα προαναφερθέτα θέματα 
3), 4) και 5), ακολούθησε μία πρόταση υποβολής προτάσεων στις 
8 Μαρτίου 1991, με την οποία καλούνται να υποβληθούν 
προτάσεις έως τις 8 Μαΐου 1991. Το θέμα περί επιμόρφωσης 
συμπληρώθηκε από ένα μικρής κλίμακας σχέδιο μεταδιδακτορικών 
υποτροφιών για τα Κέντρα που θα κοστίσει συνολικά 45.000 ECU. 
34 α 
3.7.7 Η ΑΣ 91/353, της 7 Ιουνίου 1991, αφορά την έγκριση των τομέων 
περί συστημάτων τηλεπληροφορικής του Τρίτου Προγράμματος 
Πλαισίου, εκ των οποίων ο τομέας 6 είναι το πρόγραμμα 
Γλωσσολογικής Ερευνας και Τεχνολογίας (πρόγραμμα LRE) . 
Υπάρχει μια σαφής αναφορά στο έργο που βασίζεται στα 
αποτελέσματα και στην εμπειρία του EUROTRA. Την εν λόγω ΑΣ 
ακολούθησε μία πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το πρόγραμμα 
LRE, στις 21 Αυγούστου 1991. 
3.7.8 Εγκεκριμένες δαπάνες και χρονοδιάγραμμα. Η αρχική έγκριση 
στην ΑΣ 81/752, της 4ης Νοεμβρίου 1982, αναφέρεται σε ένα 
πρόγραμμα διάρκειας 5*5 ετών, με έναρξη τις 13 Νοεμβρίου 1982, 
κα με κόστος "16 εκατ. ECU, στα οποία περιλαμβάνονται και οι 
δαπάνες για προσωπικό οκτώ προσωρινών υπαλλήλων", το οποίο 
περιλαμβάνει τρεις φάσεις: 
Φάση 1) Προπαρασκευαστική φάση: 2 έτη, 2 εκατ. ECU 
Φάση 2) Φάση βασικής και εφαρμοσμένης γλωσσολογικής έρευνας: 
2 έτη, 8,5 εκατ. ECU 
Φάση 3) Φάση σταθεροποίησης των γλωσσολογικών μοντέλων και 
αξιολόγησης των αποτελεσμάτων: 18 μήνες, 5,5 εκ. ECU 
Σύνολο: 5*ι έτη, 16 εκατ. ECU 
3.7.9 Η συμπερίληψη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας είχε σαν 
αποτέλεσμα την ΑΣ 86/591, της 26 Νοεμβρίου 1986, με την οποία 
εγκρίθηκε η αύξηση του ποσού σε 20,5 εκατ. ECU και του 
προσωπικού σε 14 προσωρινούς υπαλλήλους για διάστημα 7 ετών: 
Φάση 1) Αμετάβλητο (παρελθόν;) 2 έτη, 2 εκατ. ECU 
Φάση 2) Αυξήθηκε σε 3 έτη, 13 εκατ. ECU 
Φάση 3) Αυξήθηκε σε 2 έτη, 5,5 εκατ. ECU 
Σύνολο: 7 έτη, 20,5 εκ. ECU 
3.7.10 Με την ΑΣ 89/410, της 20ης Ιουνίου 1989, σχετικά με την 
έγκριση της φάσης 3, δηλ. την ολοκλήρωση του προγράμματος, 
αυξήθηκε το κόστος της εν λόγω φάσης από 5,5 εκατ. ECU σε 
12,5 εκατ. ECU, και ορίστηκε ως τελική ημερομηνία η 30η 
Ιουνίου 1990. Τα επιπλέον 7 εκατ. ECU κατανέμονται ως εξής: 
Συμβολή της Κοινότητας σε εθνικές ομάδες 4,3 
Βασικό λογισμικό 1,1 
Γλωσσολογικές προδιαγραφές 0,2 
Επιμόρφωση, επιστημονικές συναντήσεις 
εργασίας, προμήθειες κλπ. 0,3 
Προετοιμασία για βιομηχανική ανάπτυξη 1,0 
Αξιολόγηση 0,1 
7,0 εκατ. ECU 
35 ^^ 
3.7.11 Η τελική φάση 4 του προγράμματος EUROTRA εγκρίθηκε από την ΑΣ 
90/664, της 26ης Νοεμβρίου 1990, με διάρκεια 2 έτη και κόστος 
10 εκατ. ECU, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και οι δαπάνες 5 
προσωρινών υπαλλήλων. Η ενδεικτική κατανομή του εν λόγω ποσού 
ήταν η εξής: 
Περιβάλλον ανάπτυξης του συστήματος 2,0 
Συμβολή της Κοινότητας σε εθνικές ομάδες 4,0 
Σχέδια έρευνας κατανεμημένου κόστους 3,0 
Επιμόρφωση, επιδοτήσεις, αξιολόγηση 1,0 
10,0 εκατ. ECU 
3.7.12 Ετσι το συνολικό εγκεκριμένο κόστος ανέρχεται σε 37,5 εκατ. 
ECU κατά τη διάρκεια 10 έτων, από το Νοέμβριο 1982 ως το 
Νοέμβριο 1990. Σ· αυτό περιλαμβάνεται και το κόστος του 
προσωρινού προσωπικού. 
3.7.13 Διαχείριση και αξιολόγηση. Βάσει της αρχικής έγκρισης, η 
ευθύνη για την εκτέλεση του προγράμματος ανατίθεται στην 
Επιτροπή, η οποία θα υποβοηθείται από τη Συμβουλευτική 
Επιτροπή για τη Διαχείριση του Προγράμματος (ΣΔΕΠ). Κάθε φάση 
πρέπει να περιλαμβάνει μία αξιολόγηση, αλλά η Επιτροπή δεν 
είναι υποχρεωμένη να ζητήσει έγκριση του Συμβουλίου για να 
προχωρήσει στην επόμενη φάση. 
3.7.14 Η ΑΣ 84/338 αντικατέστησε την ΣΕΔΠ με την Συμβουλευτική 
Επιτροπή Διαχείρισης και Συντονισμού (ΣΕΔΣ) "Γλωσσολογικά 
Προβλήματα" (CGC-12), για να ευθυγραμμιστεί το πρόγραμμα με 
τις απαιτήσεις του Δεύτερου Προγράμματος Πλαισίου. Επίσης η 
ΑΣ 86/591 καθορίζει ότι το Συμβούλιο πρέπει να εγκρίνει τη 
μετάβαση στις επόμενες φάσεις, βάσει μιας έκθεσης της 
Επιτροπής και βάσει της γνωμοδότησης της CGC-12. Τέλος, στην 
ΑΣ 90/446, της 26ης Νοεμβρίου 1990, με την οποία εγκρίνονται 
τα 2 τελευταία έτη, αναφέρεται ότι "η επιτροπή συμβουλευτικής 
φύσης που θα υποβοηθά την Επιτροπή, θα αποτελείται από 
εκπροσώπους των κρατών μελών και θα προεδρεύεται από 
αντιπρόσωπο της Επιτροπής". 
3.7.15 Στην ΑΣ 90/446 ζητείται επίσης η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων 
που έχουν επιτευχθεί, από μία ομάδα ανεξαρτήτων 
εμπειρογνωμόνων - δηλ. από την παρούσα ομάδα. 
3.8 Το κόστος του προγράμματος 
3.8.1 Προϋπολογισμός και δαπάνες. Ο προϋπολογισμός για τις πρώτες 
δύο φάσεις αναθεωρήθηκε στην απόφαση του Νοεμβρίου 1986 ώστε 
να φθάσει τα 15 εκατ. ECU και στο ποσό αυτό περιελήφθησαν οι 
τωρινές δεσμεύσεις και πληρωμές. Ο προϋπολογισμός για την 
κύρια τρίτη φάση αυξήθηκε σε 12,5 εκατ. ECU στην ΑΣ 89/510 
της 20ης Ιουνίου 1989, και στον αριθμό αυτό συμπερι ελήφθησαν 
επίσης οι δεσμεύσεις και πληρωμές. 
36 o^~ 
3.8.2 Ο προϋπολογισμός για την τελική φάση, 1991 και 1992, 
καθορίστηκε στην ΑΣ 90/664, της 26ης Νοεμβρίου 1990, σε 10 
εκατ. ECU, και στο ποσό αυτό συμπερ ι ελήφθησαν και οι 
δεσμεύσεις. Είναι πολύ νωρίς για να σχολιάσουμε σχετικά με 
τις πληρωμές οι οποίες μπορεί να είναι λίγο χαμηλότερες, 
εφόσον οι ομάδες EUROTRA εξάντλησαν τα ποσά ταχύτερα απ'ότι 
αναμενόταν. Με 5,6 εκατ. ECU, η δέσμευση της Κοινότητας προς 
τα Κέντρα ήταν μεγαλύτερη από το καθαρά ενδεικτικό ποσό των 
4,0 εκατ. ECU που αναφέρεται στην κατανομή που περιέχεται 
στην ΑΣ. Στο ποσό των 5,6 εκατ. ECU περιλαμβάνεται το κόστος 
των Υποτροφιών Επιμόρφωσης, καθώς και οι ειδικές συμβάσεις με 
το Λουξεμβούργο και την Ιρλανδία για τη λειτουργία παροχής 
γενικής υποστήριξης. Η δέσμευση σχετικά με τα σχέδια ΕΤ10 
κατανεμημένου κόστους ήταν χαμηλότερη, με 2,0 εκατ. ECU, σε 
σύγκριση με τα αναμενόμενα 3,0 εκατ. ECU, λόγω του υψηλότερου 
από το αναμενόμενο κόστους των εν λόγω πληρωμών στα Κέντρα. 
3.8.3 Εθνική συμμετοχή. Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι οι εθνικές 
κυβερνήσεις συνέβαλαν επίσης στις δαπάνες του προγράμματος, 
σε αναλογία με τη συμβολή της Επιτροπής. Η συμφωνηθείσα 
κατανομή της συμμετοχής ήταν ως εξής: 
ΧΩΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΩΣ % ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ 
Βέλγιο 40 
Δανία 20 
Γερμανία 75 
Ισπανία 40 
Γαλλία 75 
Ελλάδα 20 
Ιρλανδία 20 
Ιταλία 67 
Λουξεμβούργο 15 
Κάτω Χώρες 40 
Πορτογαλία 20 
Ηνωμένο Βασίλειο 70 
3.9 Πορίσματα σχετικά με τους αρχικούς στόχους 
3.9.1 Χρονοδιάγραμμα. Η αρχική απόφαση του Συμβουλίου, του 
Νοεμβρίου 1982, προέβλεπε ένα πρόγραμμα διάρκειας 5% ετών. 
Επρόκειτο σαφώς για μία εκτίμηση κατώτερη του δέοντος. Ομως, 
πρέπει να θυμάται κανείς ότι το κλίμα που δημιουργήθηκε από 
την υιοθέτηση του συστήματος Systran, αμερικανικής 
προέλευσης, για χρήση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε 
ορισμένους να θεωρήσουν ότι είναι λογικό να προβλέψουν την 
ταχεία κατασκευή ενός ευρωπαϊκού συστήματος. Χωρίς αμφιβολία 
η πρόταση του προγράμματος ήταν σχεδιασμένη για να 
εξασφαλίσει την υποστήριξη του Συμβουλίου των Υπουργών. 
Παρ'όλα αυτά φαίνεται αδιανόητο ότι έμπειροι υπολογιστικοί 
γλωσσολόγοι θα μπορούσαν να είχαν πιστέψει ότι ένα 
λειτουργικό πρωτότυπο συστήματος αυτόματης μετάφρασης 
προηγμένου σχεδιασμού θα μπορούσε να κατασκευαστεί σ' αυτό το 
χρονοδιάγραμμα. Η αμερικανική ακαδημαϊκή εμπειρία δεν ήταν 
καθόλου ενθαρρυντική. Ομως, είναι σαφές ότι πολλοί, και ίσως 
οι περισσότεροι, από τους "ιδρυτικούς πατέρες" του 
προγράμματος, και ιδιαίτερα τα άτομα με σπουδές στον τομέα 
του λογισμικού, πίστευαν ότι ένα χρήσιμο πρωτότυπο 
37 ό­
λε ιτουργικού συστήματος θα μπορούσε να κατασκευαστεί μετά από 
εργασία λίγων ετών. Το Πρόγραμμα Εργασιών προέβλεπε ένα 
διετές προπαρασκευαστικό στάδιο, το οποίο θα ακολουθούσε μία 
περίοδος βασικής και εφαρμοσμένης γλωσσολογικής έρευνας 
διάρκειας 2 ετών, την οποία με τη σειρά θα ακολουθούσε ένα 
στάδιο δοκιμής και αξιολόγησης διάρκειας 18 μηνών. Εκ των 
υστέρων είναι σαφές ότι απαιτούνταν ένα κατά πολύ μακρύτερο 
πρόγραμμα, και πράγματι το πρόγραμμα EUROTRA λειτούργησε επί 
10 έτη, χωρίς να καταλήξει στην παραγωγή ενός πλήρους 
συστήματος που θα μπορούσε να δοκιμαστεί και να αξιολογηθεί 
πλήρως. 
3.9.2 Μετά την εν λόγω αρχική απόφαση του Συμβουλίου ακολούθησαν 
αρκετές άλλες αποφάσεις του Συμβουλίου οι οποίες αναθεώρησαν 
και επέκτειναν το πρόγραμμα EUROTRA. Η δεξαγωγή ενός 
προγράμματος αυτής της φύσης κατά στάδια δεν αποτελεί 
ικανοποιητικό τρόπο λειτουργίας. Βεβαίως το Συμβούλιο ίσως 
6εν ήταν προετοιμασμένο να εγκρίνει ένα μακρύτερο πρόγραμμα, 
ακόμα και με τις αναθεωρήσεις, στάδιο προς στάδιο, που 
προβλέπονταν στη αρχική απόφαση. Ομως, αν είχε εγκριθεί από 
την αρχή ένα δεκαετές πρόγραμμα, το αποτέλεσμα ίσως ήταν ένα 
πολύ καλύτερο πρόγραμμα. 
3.9.3 Αν και, βεβαίως, στην Ευρώπη δεν συνηθίζονται δεσμεύσεις 
μακρύτερες από 5 έτη, είναι αξιοσημείωτο ότι τα δεκαετή 
προγράμματα μπορεί να είναι πολύ περισσότερο παραγωγικά. Ίσως 
το καλύτερο παράδειγμα είναι τα 10 έτη που παραχωρήθηκαν στην 
ομάδα του ερευνητικού κέντρου Palo Alto της Xerox στη 
δεκαετία του '70, με αποτέλεσμα την επανάσταση στον 
αυτοματισμό γραφείου, καθώς και πολυάριθμες καινοτομίες. Οι 
Ιάπωνες συχνά εγκρίνουν τα προγράμματα τους σχετικά με την 
εθνική έρευνα για περιόδους 10 ετών, και ορισμένα από αυτά, 
όπως το Πρόγραμμα Ημιαγωγών, στις δεκαετίες του '60 και '70 
και το πρόγραμμα Υπερυπολογιστών στη δεκαετία του * 80 
απέβησαν πολύ επιτυχή. Βεβαίως, όλα τα δεκαετή προγράμματα 
δεν είναι το ίδιο παραγωγικά. Για παράδειγμα, το Ιαπωνικό 
Πρόγραμμα Πέμπτης Γενεάς στη δεκαετία του '80 θεωρείται 
γενικά ότι δεν ήταν επιτυχές. 
ΣΙ: Στις περιπτώσεις όπου αναγνωρίζεται ότι οι δυσκολία και το 
εύρος ενός προγράμματος θα απαιτήσουν μακρόχρονη λειτουργία, 
η Επιτροπή και το Συμβούλιο πρέπει να αντιμετωπίσουν το θέμα 
αυτό από την αρχική <χκόφασϊ\, στην οποία θα προβλέπονται 
κατάλληλα σημεία αξιολόγησης και διακοπής. 
3.9.4 Ερευνα και ανάπτυξη. Την εποχή κατά την οποία σχεδιαζόταν το 
EUROTRA, δεν υπήρχε καμία συνεκτική πολιτική ή σχέδιο του 
Συμβουλίου για σχέδια Ε&Α με βιομηχανικούς στόχους. Αυτά δεν 
εμφανίστηκαν παρά μόνο με το ESPRIT το 1982, και οδήγησαν στο 
Πρώτο Πρόγραμμα Πλαίσιο το 1983. Το πρόγραμμα EUROTRA ήταν 
ένα ασταθές μείγμα έρευνας και ανάπτυξης που λειτουργούσαν εκ 
παραλλήλου. Υπό την έννοια του παρόντος προγράμματος, η λέξη 
"ανάπτυξη" αναφέρεται στο στόχο της επίτευξης ενός 
"πρωτοτύπου λειτουργικών συστημάτων", δηλαδή ενός 
προβιομηχανικού πρωτοτύπου, ακόμα και αν φαίνεται ότι 
αναμενόταν η βιομηχανική συμμετοχή σε μέρη της δεύτερης φάσης 
του προγράμματος. Παρά το διετές προπαρασκευαστικό στάδιο που 
38 ς>-
προβλεπόταν στη αρχική απόφαση του Συμβουλίου φαίνεται ότι 
δεν υπήρχε κανένα περιεκτικό και καλά καταρτισμένο σχέδιο 
εργασιών που θα μπορούσε να ακολουθηθεί καθ'όλη τη διάρκεια 
του προγράμματος. Αυτό ήταν ατυχές, αν και βεβαίως κατά 
ορισμένους τρόπους ευνόητο, και ίσως αναπόφευκτο, για ένα 
πρόγραμμα του οποίου η έγκριση πραγματοποιούνταν ανά τμήματα. 
Οι αποφάσεις για την παγίωση των φορμαλισμών περιγράφονται 
από ένα ανώτερο ερευνητή του EUROTRA ("Eurotrian"), ως πολύ 
πρώιμες για την έρευνα και ως πολύ καθυστερημένες για την 
ανάπτυξη. Χωρίς αμφιβολία τέτοια είναι τα αισθήματα, αν οι 
αποφάσεις αυτές δεν λαμβάνονται με βάση ένα σαφές σχέδιο 
εργασιών. Είναι αξιοσημείωτο ότι σε ορισμένες από τις 
ερευνητικές ομάδες του προγράμματος, η λέξη "ανάπτυξη" 
φαίνεται ότι χρησιμοποιείται για αναφορά στην κατασκευή ενός 
συστήματος λογισμικού. 
3.9.5 Είναι δελεαστικό να ακολουθήσουμε το παράδειγμα πολλών 
ερευνητών του EUROTRA, λέγοντας ότι το πρόγραμμα θα έπρεπε να 
διαχωρίσει την Ερευνα από την Ανάπτυξη. Ομως, αυτή δεν είναι 
κατ'ανάγκη η σωστή προσέγγιση. Η αρχική απόφαση ελήφθη με την 
πεποίθηση ότι το τελικό προϊόν θα ήταν ένα "πρωτότυπο 
λειτουργικού συστήματος", που θα οδηγούσε άμεσα σε ένα πλήρως 
εμπορικό προϊόν. Επίσης, ένα πρόγραμμα έρευνας μόνο του ίσως 
δεν θα είχε εγκριθεί. Ενα μοντέλο για ένα σχέδιο εργασιών 
ίσως είχε πρόβλεψε ι, ας πούμε, περίοδο έρευνας διάρκειας 7 
ετών την οποία θα ακολουθούσε περίοδος ανάπτυξης του 
πρωτοτύπου διάρκειας 3 ετών. Για τον εστιασμό και την 
επίτευξη ισορροπίας, όσον αφορά την έρευνα, έπρεπε να είχε 
συγκροτηθεί από την αρχή του προγράμματος μια ομάδα μελέτης 
για τη φάση ανάπτυξης, όπου η έρευνα θα σχεδιαζόταν και θα 
διεξαγόταν κατά τρόπο ώστε να αντιμετωπίζει όλες τις 
προβλεπόμενες δυσκολίες στην ανάπτυξη, ενώ θα προβλεπόταν 
σχετική αναθεώρηση καθώς θα προέκυπταν νέα προβλήματα. 
Βεβαίως κατά τα πρώτα έτη του προγράμματος η κατανόηση των 
προβλημάτων των συστημάτων αυτόματης μετάφρασης ήταν πολύ 
ανώριμη. 
3.9.6 Γλώσσες. Αν και φαίνεται ότι δεν αποτελούσε σαφή στόχο της 
αρχικής απόφασης του Συμβουλίου, ένα σημαντικό επίτευγμα του 
προγράμματος ήταν η δημιουργία μιας σημαντικής ικανότητας 
στον τομέα της υπολογιστικής γλωσσολογίας και στα 12 κράτη 
της Κοινότητας. Ομως, ο τρόπος κατά τον οποίο διεξήχθη το 
πρόγραμμα, με έργο που εκτελούνταν εκ παραλλήλου, τόσο στ ι ς 9 
επίσημες γλώσσες της Κοινότητος όσο και στα 72 γλωσσικά ζεύγη 
(μέχρι το τελικό στάδιο) δεν ήταν επαρκής, αν κριθεί από το 
κατά πόσο επέτυχε τον στόχο περί πρωτοτύπου συστημάτων. Η εν 
λόγω προσέγγιση είχε ως αποτέλεσμα να προχωρεί το έργο με την 
ταχύτητα του βραδύτερου. Οδήγησε σε μία ψευδοδημοκρατική 
διαδικασία λήψης αποφάσεων που έκανε δύσκολη τη λήψη συνετών 
αποφάσεων, λόγω των πολλών ατόμων που συμμετείχαν στη 
διαδικασία αυτή. Οι περισσότερες τεχνικές αποφάσεις 
λαμβάνονταν μετά από συζήτηση στην ομάδα συνδέσμου του 
EUROTRA, της οποίας μέλη ήταν οι διευθυντές των Κέντρων, υπό 
την προεδρία ενός από αυτούς. Αλλά, στην πράξη, την τελική 
εξουσία λήψης αποφάσεων είχε ο Διευθυντής Προγράμματος της 
Επιτροπής, ο οποίος σε ορισμένες περιπτώσεις ανέτρεπε τις 
αποφάσεις της ομάδας συνδέσμου, της οποίας ήταν πάντοτε 
μέλος. θα ήταν δυνατή η επινόηση ενός επαρκέστερου 
39 ex. 
προγράμματος που θα επιτύγχανε καλύτερη έρευνα και ανάπτυξη, 
ενώ ταυτόχρονα θα ενίσχυε την μετάδοση τεχνολογίας και την 
επιμόρφωση για τις λιγότερο αναπτυγμένες ομάδες. Ομως, ήταν 
σωστή η ανάμιξη και των 9 γλωσσών, λίγο ή πολύ κατά τον ίδιο 
χρόνο, για έγκυρους πολιτικούς, πολιτιστικούς και 
επιστημονικούς λόγους. Το θέμα αυτό εξετάζεται αναλυτικότερα 
στο σημείο 4.5.4 παρακάτω. 
3.9.7 Το πρόγραμμα παραήταν ακαδημαϊκό; Μέχρι τα τελευταία στάδια 
του προγράμματος δεν υπήρχε καμία συμμετοχή της βιομηχανίας 
πράγμα που ήταν ιδιαίτερα ατυχές, εφόσον προβλεπόταν ένα 
πρόγραμμα ανάπτυξης. Το προσωπικό της Επιτροπής αναγνώρισε 
από την αρχή ότι υπήρχαν λίγες επιχειρήσεις στην Ευρώπη οι 
οποίες θα μπορούσαν να είχαν συμβάλλει κατά εποικοδομητικό 
τρόπο στο γλωσσολογικό έργο του προγράμματος. Αλλά το 
πρόγραμμα θα μπορούσε να είχε επωφεληθεί εάν η βιομηχανία 
είχε εμπλακεί από το στάδιο του σχεδιασμού και στο εξής. 
Ακόμη και στο τελευταίο στάδιο, η ανάμιξη της βιομηχανίας 
ήταν σχετικά μικρή, αν και σημαντική. Αν είχε δημιουργηθεί 
μία ομάδα μελέτης για το στάδιο της ανάπτυξης, όπως 
προτείνεται στο τμήμα 3.9.5 παραπάνω, η εν λόγω ομάδα θα 
έπρεπε να είχε επανδρωθεί κατά το μεγαλύτερο μέρος από άτομα 
που θα προέρχονταν από τη βιομηχανία. Μεγάλο μέρος του 
πρωτότυπου συστήματος λογισμικού έπρεπε να είχε ανατεθεί στη 
βιομηχανία, η οποία είναι εξοικειωμένη με τα προβλήματα 
διατήρησης και ενημέρωσης του λογισμικού. Αυτό συνέβη στην 
πραγματικότητα μετά το 1989. θα έπρεπε ληφθούν μέτρα για να 
συμπεριληφθούν στις Ομάδες των Κέντρων Ερευνας, άτομα 
προερχόμενα από τη βιομηχανία, ακόμη και μόνο με τη 
δημιουργ ία βιομηχανικών συμβουλευτικών επιτροπών κα ι 
"αναδόχων". Κατ*αυτόν τον τρόπο η βιομηχανία θα μπορούσε να 
επιδράσει στο έργο, ενώ θα βοηθούνταν η αξιοποίηση του έργου 
και η μεταφορά τεχνολογίας προς τη βιομηχανία. Αλλά δεν 
υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι μόνη της η βιομηχανία δεν θα 
μπορούσε να είχε εκπληρώσει τους στόχους του προγράμματος, 
ακόμα και μόνο για το λόγο ότι κατά την εποχή εκείνη υπήρχε 
έλλειψη υπολογιστικών γλωσσολόγων στη βιομηχανία. 
3.9.8 Ηταν επίσης πολύ ατυχές το γεγονός ότι υπήρξε πολύ 
περιορισμένη συμμετοχή εκ μέρους των δυνητικών χρηστών ενός 
συστήματος αυτόματης μετάφρασης, το οποίο θα μπορούσε να 
προκύψει από το πρόγραμμα. Η βιομηχανία θα μπορούσε να είχε 
εμπλακεί στενά στο πρόγραμμα, τόσο ως υπεύθυνος για την 
ανάπτυξη προϊόντων και για την ενδεχόμενη αξιοποίηση τους, 
όσο επίσης και ως δυνητικός χρήστης του συστήματος που θα 
προέκυπτε. Η επίδραση των χρηστών από τη βιομηχανία και από 
το εμπόριο μπορεί να είχε ως αποτέλεσμα μια πιο πρακτική 
προσέγγιση, όσον αφορά τις ανάγκες των μεταφραστών, δηλαδή 
μια προσέγγιση ολοκληρωμένων συστημάτων. Βεβαίως, η Επιτροπή 
είναι η ίδια ο μεγαλύτερος χρήστης μετάφρασης στην Ευρώπη, 
και πιθανώς στον κόσμο. Και κατά τα τελευταία στάδια του 
προγράμματος η μεταφραστική υπηρεσία της Επιτροπής, η sdT, 
απέσπασε ορισμένα άτομα από το προσωπικό της για να βοηθήσουν 
στη λειτουργία του προγράμματος. Τότε όμως το πρόγραμμα 
βρισκόταν σε πολύ προχωρημένη φάση, ώστε να είναι αδύνατη η 
μεταστροφή του προς μια προσέγγιση προσανατολισμένη προς τις 
ανάγκες των χρηστών. Αλλά ίσως η επίδραση τους μπορεί να 
40 O^ 
φανεί από την αυξοινόμενη έμφαση που δίνεται στη δ ι επαφή των 
χρηστών και στα λεξικά, κατά την τελευταία φάση του 
προγράμματος. 
3.9.9 Συμμετοχή των κυβερνήσεων. Στο βαθμό κατά τον οποίο, η 
συμμετοχή των κυβερνήσεων στην αρχική διαδικασία των 
Συμβάσεων Σύνδεσης εξασφάλισε ότι, τουλάχιστον, οι 
περισσότερες από τις 12 κυβερνήσεις εκδήλωσαν ενεργό 
ενδιαφέρον για το πρόγραμμα, η εν λόγω διαδικασία είχε νόημα. 
Η διαδικασία αυτή καθορίστηκε στην αρχική απόφαση του 
Συμβουλίου. Αλλά η διαδικασία αυτή είχε ως συνεπακόλουθο 
διάφορες ανεπιθύμητες συνέπειες. Ορισμένες χώρες χρειάστηκαν 
πολύ καιρό για να ορίσουν και να χρηματοδοτήσουν τα Κέντρα 
τους· η διαδικασία αυτή είχε ως αποτέλεσμα να συμμετέχουν 
μόνο τα αρχικά Κέντρα, ενώ ο χρηματοοικονομικός έλεγχος είχε 
καταστεί πολύ δύσκολος. Λαμβανομένων υπόψη όλων των 
παραγόντων, επρόκειτο για έναν μη ικανοποιητικό τρόπο 
οργάνωσης του προγράμματος. 
3.9.10 Εν μέρει λόγω του τρόπου κατά τον οποίο ήταν οργανωμένο το 
πρόγραμμα, τα κέντρα, αρχικά, ερμήνευσαν κατά διαφορετικό 
τρόπο τους στόχους του προγράμματος. Με την πάροδο του χρόνου 
οι ομάδες άρχισαν να μαθαίνουν να συνεργάζονται με επιτυχία, 
και τελικά προέκυψε ένας πολύ υψηλός βαθμός συντονισμού. Αλλά 
αρχικά ήταν πολύ δύσκολη, ενώ ποτέ δεν ήταν εύκολη, η άσκηση 
ελέγχου εκ μέρους της κεντρικής ομάδας της Επιτροπής. Αυτό 
είχε ως αποτέλεσμα μία ασθενέστερη Κεντρική Διαχείριση απ*ότι 
ήταν γενικά επιθυμητό, και ακόμα ειδικότερα απ'ότι 
επιθυμούσαν ορισμένες από τις ομάδες. Η Κεντρική Διαχείριση 
δεν θα μπρούσε να επιβάλλει το κύρος της χωρίς την εξουσία 
ανακατανομής των κονδυλίων της, κατά τρόπο εύκολο και ταχύ, 
ανάλογα με τις εκάστοτε απαιτήσεις. Η κανονική χρηματοδότηση 
τύπου "ESPRIT" θα παρείχε ισχυρότερο κεντρικό έλεγχο, αν και 
η προσέγγιση αυτή έπρεπε να συνδυάζεται με συντονισμό και 
"δικτύωση" των σχεδίων και των ομάδων των σχεδίων, για να 
δημιουργηθεί η στενά συνδεδεμένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση 
η οποία σαφώς επιτεύχθηκε από την προσέγγιση που υιοθετήθηκε 
στην πραγματικότητα. 
41 ς^-
4. Το κυρίως πρόγραμμα EUROTRA 
4.1 Τρόπος λ ε ιτουργ ίας 
4.1.1 Η λειτουργία του κυρίως προγράμματος EUROTRA 
πραγματοποιούνταν μέσω Συμβάσεων Σύνδεσης με κάθε μία από τις 
12 εθνικές κυβερνήσεις. Κάθε κράτος όριζε ένα ή περισσότερα 
Κέντρα για να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα. Συνολικά υπήρχαν 19 
Κέντρα, εκ των οποίων τα 16 ήταν κύρια. Ολα ήταν μη 
κερδοσκοπικά ερευνητικά κέντρα, ενώ τα περισσότερα ανήκαν σε 
πανεπιστήμια. Η εξαίρεση ήταν στη Γερμανία και Ιταλία, όπου 
τα συμμετέχοντα ινστιτούτα ήταν ημιανεξάρτητοι φορείς, οι 
οποίοι εκτελούν επίσης έργο στους τομείς της γλωσσολογίας και 
της μετάφρασης εκτός του προγράμματος EUROTRA. Στο κύριο 
μέρος του προγράμματος δεν συμμετείχαν εμπορικοί ή 
βιομηχανικοί φορείς, αν και ανατέθησαν ορισμένες συμβάσεις σε 
εταιρείες για μέρος του έργου σχετικά με το περιβάλλον 
λογισμικού καθώς και για τις μελέτες και την εφαρμογή του 
ALEP. Στο τελικό μέρος του προγράμματος συμμετείχαν επίσης 
ορισμένες άλλες εταιρείες στα σχέδια ΕΤ10. 
4.1.2 Η οργάνωση της συνεργασίας των Κέντρων επιτεύχθηκε αρχικά 
μέσω της Ομάδας Συντονισμού του EUROTRA και μέσω μικρών 
συμβάσεων, και στη συνέχεια μέσω της Ομάδας Συνδέσμου μεταξύ 
Επιτροπής και EUROTRA. Την ομάδα αυτή αποτελούσαν οι 
επικεφαλής κάθε κέντρου που συνεδρίαζαν με τον υπεύθυνο του 
προγράμματος της Επιτροπής. Για τη λήψη αποφάσεων στην Ομάδα 
Συνδέσμου απαιτούνταν πλειοψηφία των 2/3, περιλαμβανομένης 
και της Επιτροπής. Πάνω από την εν λόγω ομάδα υπήρχε μία 
Κοινή Καθοδηγητική Επιτροπή, κυρίως για τη λήψη 
χρηματοοικονομικών αποφάσεων. Υπήρχαν αρκετές επί τούτου 
επιτροπές (ad hoc) για την οργάνωση διαφόρων πλευρών του 
έργου, όπως για παράδειγμα η Ομάδα Γλωσσολογικών 
Προδιαγραφών. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης για κάθε 
Κέντρο προέρχονταν από την επιχορήγηση της Επιτροπής, από 
κοινού με την αντίστοιχη επιχορήγηση από την εθνική 
χρηματοδοτική υπηρεσία. Η Επιτροπή ανέθεσε μικρές επιπλέον 
συμβάσεις για την οργάνωση και εφαρμογή ορισμένων καθηκόντων. 
4.1.3 Το μεγαλύτερο μέρος του έργου σχετικά με τις γλωσσολογικές 
προδιαγραφές εκτελέστηκε εκ παραλλήλου σε κάθε μία από τις 9 
επίσημες γλώσσες στα καθορισμένα Κέντρα (στο Λουξεμβούργο και 
την Ιρλανδία ανατέθηκαν ειδικά καθήκοντα). Το έργο αυτό 
εκτελέστηκε μέσω ειδικών συμβάσεων που συνάφθηκαν με 
μεμονωμένους ερευνητές στις διάφορες ομάδες και στη συνέχεια, 
μετά από επεξεργασία από την κεντρική ομάδα, κατέληξε στο 
Εγχειρίδιο Αναφοράς το οποίο συνδύαζε τις εν λόγω 
γλωσσολογικές προδιαγραφές και τις γραμματικές, σε έναν κοινό 
φορμαλισμό. 
4.1.4 Το μεγαλύτερο μέρος του έργου εκτελέστηκε από γλωσσολόγους, 
και από υπολογιστικούς γλωσσολόγους οι οποίοι συχνά απέκτησαν 
αυτή την ειδικότητα σε γλωσσικά ή γλωσσολογικά τμήματα 
πανεπιστημίων. Υπήρχαν σχετικά λίγοι μηχανικοί λογισμικού 
σ'αυτά τα Κέντρα. Μετά από ένα στάδιο κατά το οποίο κατεβλήθη 
προσπάθεια ανάπτυξης του συστήματος λογισμικού με μικτές 
42 ςκ_ 
ομάδες γλωσσολόγων και μηχανικών λογισμικού στα Κέντρα, 
μεγάλο μέρος του έργου σχετικά με το λογισμικό εκτελέστηκε 
στο Λουξεμβούργο υπό τον άμεσο έλεγχο της Επιτροπής, κατ'αρχή 
με τη βοήθεια ατόμων που αποσπάσθηκαν από το κέντρο του 
Λουξεμβούργου και στη συνέχεια, μετά το 1986, μέσω προσωπικού 
από εταιρείες, που λειτουργούσαν στο Λουξεμβούργο, και 
ιδιαίτερα από την Ρ-Ε International. Το εν λόγω συγκεντρωμένο 
έργο σχετικά με το σύστημα λογισμικού απείχε πολύ από το να 
είναι ικανοποιητικό, αφ'ενός, διότι κατέστη αναπόφευκτα 
διαθέσιμο μόνο σε ένα σχετικά τελευταίο στάδιο του 
προγράμματος, και αφ'ετέρου, λόγω του ότι υπήρχε χάσμα 
κατανόησης μεταξύ των μηχανικών λογισμικού στο Λουξεμβούργο 
και των Γλωσσολόγων στα Κέντρα. Αν και σε ορισμένα από τα 
κέντρα ανατέθηκαν μικρές συμβάσεις για έργο λογισμικού, τα 
Κέντρα εξαρτώνταν από ένα σύστημα λογισμικού από το 
Λουξεμβούργο, σχετικά με τη δοκιμή του γλωσσολογικού έργου 
τους. Ακόμη και στην περίπτωση αυτή, πέρασε πολύς καιρός πριν 
το σύστημα καταστεί διαθέσιμο, και εκτός αυτού το εν λόγω 
σύστημα ήταν πολύ αργό, ενώ όλα τα κέντρα έπρεπε να 
συμβάλλουν στη διόρθωση των λαθών των πρώτων εκδόσεων. Ομως, 
πρέπει να θυμάται κανείς ότι υπήρχε ένα μεγάλο εύρος 
υπολογιστων που λ ε ιτουργούσαν με μια ποικιλία λειτουργικών 
συστημάτων, και έτσι το λογιστικό πρόβλημα της παροχής 
λογισμικού για τα διαφορετικά κέντρα ήταν ιδιαίτερα έντονο. 
Επιπλέον, η απόδοση ήταν πάντοτε ένα πρόβλημα, το οποίο και 
εξακολουθεί να παραμένει. Μόλις γινόταν διαθέσιμο ένα 
ταχύτερο υπολογιστικό σύστημα αυξανόταν η περιπλοκότητα της 
πρότασης που έπρεπε να αναλυθεί, πράγμα που οδηγούσε σε 
απαιτήσεις ακόμη μεγαλύτερης υπολογιστικής ισχύος. 
4.1.5 Τα προβλήματα ελέγχου πολλών διαφορετικών Κέντρων, που από 
γεωγραφικής πλευράς ήταν πολύ διαχωρισμένα, με ικανότητες που 
διέφεραν όσον αφορά τη φύση και την ποιότητα, πρέπει να ήταν 
πολύ έντονα. Τα εν λόγω προβλήματα γινόταν περιπλοκότερα λόγω 
του πολύ περιορισμένου μεγέθους της ομάδας της Επιτροπής κατά 
τα πρώτα έτη και λόγω της έλλειψης κύρους όσον αφορά τον 
συνολικό έλεγχο της χρηματοδότησης και την διανοητική 
υπεροχή. Δεν είναι καθόλου εκπληκτικό το γεγονός ότι, σύμφωνα 
με τις ενδείξεις, το πρόγραμμα προχώρησε περισσότερο σαν ένα 
σύνολο χαλαρά συντονισμένων παράλληλων ερευνητικών σχεδίων, 
παρά ως ένα εστιασμένο και κατευθυνόμενο πρόγραμμα, 
καθοδηγούμενο από το στόχο, πράγμα που θα έπρεπε να αποτελεί 
τον πρωταρχικό στόχο. Είναι αξιοσημείωτο ότι ορισμένα Κέντρα 
θεωρούν ότι το καλύτερο έργο εκτελέστηκε στα λεγόμενα επίσημα 
"παράλληλα προϊόντα". 
4.2 Ο κύριος στόχος 
4.2.1 1) Η έλλειψη βιομηχανικής συμμετοχής. Αν και μπορεί να μην 
υπήρχε η σχετική πρόθεση στην απόφαση του Συμβουλίου το 1982, 
το γεγονός είναι ότι το πρόγραμμα διεξήχθη, σε όλες τις 
κύριες φάσεις του, σε ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον. Ακόμη και το 
έργο σχετικά με το λογισμικό διεξήχθη υπό τον άμεσο έλεγχο 
μιας ομάδας της Επιτροπής από την οποία έλειπαν οι 
βιομηχανικές προσταγές και η εμπειρία. Ετσι δεν πρέπει να 
εκπλήσσεται κανείς για το ότι δεν επιτεύχθηκε ο κύριος στόχος 
43 «£>v_ 
του προγράμματος, σχετικά με την παροχή ενός "πρωτότυπου 
λειτουργικού συστήματος προηγμένου σχεδιασμού, το οποίο να 
μπορεί να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις όλων των επίσημων 
γλωσσών της Κοινότητας" πριν από την "ανάπτυξη ενός 
λειτουργικού συστήματος σε βιομηχανική κλίμακα". 
4.2.2 Βεβαίως δεν εξυπακούεται ότι επειδή το έργο διεξήχθη σε 
ακαδημαϊκό περιβάλλον, αυτό ήταν κατ'ανάγκη ένας λόγος για 
αποτυχία. Η κοινότητα της "μεγάλης φυσικής" της Ευρώπης έχει 
επιδείξει μέσω του CERN, μέσω των εξελίξεων στα μεγάλα 
τηλεσκόπια, μέσω της διαστημικής έρευνας και μέσω των 
προγραμμάτων έρευνας που αφορούν την πυρηνική σύντηξη, ότι 
είναι αρκετά ικανή ώστε να μπορεί να οργανωθεί και να 
δημιουργήσει σε βιομηχανική κλίμακα. Ομως, φαίνεται ότι 
υπάρχουν τρεις κύριες διαφορές από το πρόγραμμα EUROTRA: 
1) Τα προγράμματα της "μεγάλης φυσικής" διεξάγονται σχεδόν 
πάντοτε από μια κεντρική εγκατάσταση ή από μία ερευνητική 
εγκατάσταση, αν και μεγάλο μέρος του προπαρασκευαστικού 
έργου εκτελείται κατά αποκεντρωμένο τρόπο. 
2) Ο στόχος των προγραμμάτων αυτών είναι η επιδίωξη 
επιστημονικών μάλλον παρά βιομηχανικών στόχων, με 
εξαίρεση ίσως το πρόγραμμα σύντηξης. Το πρόγραμμα 
EUROTRA είχε τη σαφή πρόθεση να οδηγήσει σε ένα 
βιομηχανικό στόχο, με όλα όσα αυτό υποδηλεί όσον αφορά 
τους παράγοντες της αγοράς. Ετσι είναι σαφές ότι οι 
σπόροι της αποτυχίας υπονοούνταν στον τρόπο κατά τον 
οποίο είχε οργανωθεί το πρόγραμμα χωρίς βιομηχανική 
συμμετοχή. 
3) Σε σύγκριση με την κοινότητα της φυσικής, η κοινότητα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας είναι νέα και ίσως η μελέτη 
του αντικειμένου βρίσκεται σε ένα πρώιμο και ακόμη 
ανώριμο στάδιο της ανάπτυξης τους. 
4.2.3 Εχει διατυπωθεί η άποψη ότι θα ήταν πολύ δύσκολη η εξεύρεση 
ευρωπαϊκών εταιρειών με τη θέληση και την ικανότητα να 
συμμετάσχουν. Το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της δεκαετίας 
του EUROTRA πραγματοποιήθηκαν στην Ευρώπη κύριες εξελίξεις 
στον τομέα της αυτόματης μετάφρασης, μάλλον διαψεύδει τον 
προηγούμενο ισχυρισμό. Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν 
η ανάπτυξη του Systran εκ μέρους της Gachot SA, η ανάπτυξη 
του Metal από τη Siemens ή την SNI, η ανάπτυξη του ROSETTA 
από τη Philips και πιο πρόσφατα η ανάπυξη του Eurolang από 
τον όμιλο SITE. Υπήρχαν επίσης και άλλα σημαντικά σχέδια με 
βιομηχανική ανάμιξη, όπως το GRAAL και το Genelex. Είναι 
αλήθεια ότι τα περισσότερα από τα εν λόγω σχέδια έχουν λάβει 
κάποια χρηματοδότηση από δημόσιες πηγές, στα πλαίσια των 
προγραμμάτων Eureka και ESPRIT. Επίσης τα σχέδια αυτά έχουν 
ωφεληθεί από το έργο και το εκπαιδευμένο προσωπικό του 
EUROTRA. Αλλά η ώθηση ήταν εμπορική, αν και δεν εξυπακούεται 
ότι κατ'ανάγκη θα προκύψουν εμπορικά προϊόντα απ'όλα αυτά τα 
σχέδια. Ομως, κατά τις πρώτες ημέρες του EUROTRA θα ήταν 
δύσκολη η εξεύρεση μεγάλων επαγγελματικών ικανοτήτων στην 
ευρωπαϊκή βιομηχανία. 
44 ^ 
4.2.4 Λόγω του γεγονότος ότι η ίδια η Επιτροπή είναι κύριος πελάτης 
των συστημάτων αυτόματης μετάφρασης, θα μπορούσε να 
δικαιολογηθεί, από καθαρά οικονομικούς όρους, η κοινοτική 
χρηματοδότηση πέρα από το κανονικό 50%, αν αυτό είχε θεωρηθεί 
αναγκαίο. Το γεγονός ότι το έργο ALEP, τόσο κατά τη φάση 
μελέτης του ΕΤ6 όσο και κατά την επακόλουθη φάση ανάπτυξης 
του ΕΤ9, έχει διεξαχθεί μέσω πλήρως χρηματοδοτούμενων 
συμβάσεων, επιδεικνύει ότι μια τέτοια προσέγγιση 
αναγνωρίζεται ως κατάλληλη σε ορισμένες περιπτώσεις. Στην 
περίπτωση του ALEP, η Επιτροπή επιθυμεί να ελέγχει πλήρως τα 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και έτσι χρηματοδοτεί 
πλήρως το έργο. 
4.2.5 2) Τεχνικά ζητήματα. Υπήρχε η σαφής πρόθεση να οδηγήσει το 
σύστημα EUROTRA σε ένα σύστημα "προηγμένου σχεδιασμού". 
Πουθενά δεν εξηγήθηκε η έννοια αυτού του όρου, ενώ ακόμη 
περισσότερο δεν ποσοτικοποιήθηκε. (Ενα αξιοσημείωτο 
χαρακτηριστικό ολόκληρου του προγράμματος είναι ότι η μέτρση 
της απόδοσης που πραγματοποιήθηκε ήταν πολύ μικρή, και σχεδόν 
καθόλου ποσοτικοποιημένη, παρά τη ρητή ενθάρρυνση για 
αξιολόγηση που διατυπώνεται στις διάφορες αποφάσεις του 
Συμβουλίου). Ομως, λόγω του γεγονότος ότι το πρόγραμμα 
προέρχεται από το επικρατούν πνεύμα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε 
να προχωρήσει στην παραγωγή ενός καλύτερου συστήματος από το 
Systran, που ήταν ένα σύστημα αμερικανικής προέλευσης, είναι 
λογικό να θεωρήσουμε ότι η έννοια "προηγμένος σχεδιασμός" 
υποδηλεί μία σημαντικά καλύτερη απόδοση από το Systran. Η 
δοκιμή θα ήταν ο τελικός χώρος της αγοράς· θα μπορούσε το 
σύστημα που προέρχεται από το πρόγραμμα EUROTRA να κατακτήσει 
την αγορά; Εάν είχαν θεσπισθεί ποσοτικοί στόχοι στις αρχές 
του προγράμματος, το γεγονός αυτό θα μπορούσε να έχει ως 
όφελος την εστίαση του έργου σε περισσότερο εμπορικές 
πλευρές, αν και θα ήταν δύσκολη η καθιέρωση ικανοποιητικών 
ποσοτικών στόχων σε ένα πεδίο όπου δεν υπάρχουν κοινώς 
αποδεκτές μετρήσεις των επιδόσεων. Είναι ενθαρρυντικό το 
γεγονός ότι η Επιτροπή αντιμετωπίζει το εν λόγω θέμα στο 
πρόγραμμα LRE. 
4.2.6 Το πρώτο μέλημα πρέπει να είναι η απόδοση όσον αφορά την 
ποιότητα της μετάφρασης. Ομως, ακόμα και κατά το χρόνο 
έναρξης του προγράμματος, το 1978, πρέπει να ήταν σαφές ότι 
δεν υπήρχε απολύτως καμία προοπτική επίτευξης ενός συστήματος 
το οποίο θα ήταν χρησιμοποιήσιμο για κανονικούς 
μεταφραστικούς σκοπούς, χωρίς την τελική επιμέλεια εκ μέρους 
του ανθρώπου, και πραγματικά, το πρόγραμμα EUROTRA προέβλεπε 
όντως τελική επιμέλεια αν και δεν πρόσεξε καθόλου αυτήν την 
πλευρά. Στην έκθεση ALPAC του Αμερικανικού Εθνικού Ιδρύματος 
Επιστημών και της Αμερικανικής Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών, 
το 1966, δηλώθηκε ότ ι δεν ήταν δυνατή η αυτόματη μετάφραση 
υψηλής ποιότητας και, ακόμη σημαντικότερο, ότι η εν λόγω 
μετάφραση δεν θα ήταν δυνατή για πολλά ακόμη χρόνια. Η έκθεση 
αυτή είχε τέτοια επίδραση στην ερευνητική κοινότητα σχετικά 
με την Αμερικανική Φυσική Γλώσσα, ώστε θωρείται αδιανόητο να 
μην ήταν γνωστή στους ιδρυτικούς πατέρες του EUROTRA. Ομως, 
αυτό ήταν 12 χρόνια αργότερα, αν και δεν υπάρχει καμία 
μαρτυρία σχετικά με οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή στην 
κατάσταση τότε, πράγμα που εξακολουθεί να ισχύει και σήμερα, 
παρά την σταθερή πρόοδο στην κατανόηση των περίπλοκων 
45 £^ 
γλωσσολογικών προβλημάτων και την πολύ μεγάλη πρόοδο που 
επιτεύχθηκε τόσο σχετικά με τις επιδόσεις των υπολογιστών και 
των συστημάτων, όσο και σχετικά με την κατανόηση και την 
παροχή της ανθρώπινης διεπαφής. Ετσι, η βελτίωση της απόδοσης 
πρέπει να μετρείται όσον αφορά την παραγωγικότητα ενός 
συστήματος που περιλαμβάνει τελική επιμέλεια από άνθρωπο. Ενώ 
ένα καλό περιβάλλον εργασίας σχετικά με το χειρισμό εγγράφων, 
για έναν υπεύθυνο τελικής επιμέλειας, μπορεί να αποφέρει 
σημαντικά κέρδη όσον αφορά την παραγωγικότητα, απαιτείται 
ιδιαίτερα σημαντική βελτίωση στην ποιότητα μιας αυτόματης 
μετάφρασης ώστε να επιτευχθεί ουσιαστική βελτίωση, εφόσον ο 
μεταφραστής πρέπει να εξοικειωθεί με το έγγραφο. 
4.2.7 Ενας τρόπος κατά τον οποίο τα συστήματα αυτόματης μετάφρασης 
μπορούν ίσως να αποδίδουν κατά ικανοποιητικό βαθμό ώστε να 
αποφεύγεται η τελική επιμέλεια, θα ήταν ο εστιασμός σ'έναν 
πολύ περιορισμένο τομέα, στον οποίο ο συγγραφέας του εγγράφου 
περιορίζεται όσον αφορά το λεξιλόγιο και τη γραμματική που 
μπορεί να χρησιμοποιήσει. Εάν το υλικό, όπως ένα τεχνικό 
εγχειρίδιο, προέρχεται από έναν αρκετά περιορισμένο τομέα 
μειώνονται οι αμφισημίες που περιέχει. Η αρχική απόφαση του 
Συμβουλίου ζητά να είναι διαθέσιμο το πρωτότυπο του 
συστήματος σε ένα "περιορισμένο πεδίο και για περιορισμένες 
κατηγορίες κειμένων". Το λεξικό έργο συγκεντρώθηκε στον τομέα 
των τηλεπικοινωνιών, καθώς επίσης και στο υποσύνολο του 
σχετικά με τις δορυφορικές επικοινωνίες. Αλλά στο πρόγραμμα 
δεν καταβλήθηκε ουσιαστικά καμία προσπάθεια για τον 
περιορισμό του έργου σ'αυτό που θα μπορούσε να είναι 
κατάλληλο για ένα περιορισμένο τομέα. Ισως υπάρχουν μικροί 
περιορισμοί σε πλευρές όπως η γραμματική, οι οποίοι θα 
μπορούσαν να εφαρμοστούν στο πρόγραμμα έρευνας. Στις 
"Περιγραφές Κάλυψης" για τη δεύτερη και τρίτη φάση του 
προγράμματος, η γραμματική κάλυψη λαμβάνει υπόψη της τις 
ειδικές απαιτήσεις του κειμένου στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών. 
4.2.8 Από την άποψη της αγοράς ένα πολύ σημαντικό μέλημα είναι πόσο 
εύρωστο, σπονδυλωτό, επεκτάσιμο και συντηρήσιμο είναι το 
σύστημα. Από την άποψη αυτή θα ήταν δύσκολη η παραγωγή ενός 
συστήματος σημαντικά καλύτερου από το Systran που βασίζεται 
στην τεχνολογία λογισμικού της δεκαετίας του '60. Εφόσον 
δόθηκε μικρή προσοχή στο σύστημα λογισμικού, μέχρι την 
τελευταία φάση του κυρίως προγράμματος EUROTRA, δόθηκε επίσης 
μικρή προσοχή σε παράγοντες όπως η ευρωστία κλπ. του 
συστήματος. Ομως, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το σύνολο 
εργαλείων ALEP θα είναι καλά σχεδιασμένο και οργανωμένο σε 
σύγκριση με συστήματα της γενεάς του Systran. Είναι 
απογοητευτικό το γεγονός ότι δόθηκε τόσο λίγη σημασία στην 
τεχνολογία του συστήματος EUROTRA, όπως για παράδειγμα στη 
φορητότητα των γραμματικών και των λεξικών, παρά τις σχετικές 
προτάσεις που υποβλήθηκαν από ένα τουλάχιστον Κέντρο. Ομως, 
τα παραπάνω μελετήθηκαν στη μελέτη ΕΤ7 και υφίστανται 
επεξεργασία στο σχέδιο LRE. 
46 cx_ 
4.2.9 Η ομάδα Danzin, όπως και η ομάδα Pannenborg, κατέληξαν στο 
συμπέρασμα ότ ι το πρόγραμμα EUROTRA δεν θα οδήγησε ι σε ένα 
λειτουργικό σύστημα αυτόματης μετάφρασης, αλλά σε ένα 
"επιστημονικό πρωτότυπο", όπως το αποκαλούσαν. Αυτό 
αναφερόταν σε "ένα σύνολο θεωρητικών και πειραματικών 
αποτελεσμάτων, η αξιοπιστία των οποίων θα μπορούσε να 
επιδειχθεί, και το οποίο τελικά θα μπορούσε να οδηγήσει σε 
ένα "βιομηχανικό πρωτότυπο". Μετά από έργο 2 ακόμη ετών είναι 
σαφές ότι η κρίση της ομάδας Danzin ήταν ορθή, όσον αφορά τη 
φύση του προϊόντος από πλευράς επιστημονικού πρωτοτύπου, 
ακόμα αν και ήταν αισιόδοξη όσον αφορά την επίδειξη της 
αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων. 
4.3 Το επιστημονικό επίτευγμα 
4.3.1 Παρά την επιτυχία της επίτευξης συνεργασίας μεταξύ των 
ανόμοιων ομάδων, εφόσον το πρόγραμμα ήταν, όσον αφορά τη φύση 
του, περισσότερο ένα σύνολο συντονισμένων ακαδημαϊκών 
ερευνητικών σχεδίων παρά ένα στενά κατευθυνόμενο πρόγραμμα 
Ε&Α, θεωρείται ότι το εν λόγω πρόγραμμα πρέπει να εξεταστεί 
όσον αφορά τα επιστημονικά επιτεύγματα του. Ομως υπάρχουν 
τρεις παράγοντες οι οποίοι αντιμάχονται το επιστημονικό 
προϊόν: 
1) Η αναπόφευκτη σύγκρουση μεταξύ της επιστημονικής έρευνας 
και του στόχου παραγωγής ενός πρωτότυπου συστήματος, 
οδήγησε στην πρόωρη διακοπή των ερευνητικών κατευθύνσεων 
με ευοίωνες προοπτικές. Λέγεται ότι μέρος του καλύτερου 
έργου εκτελέστηκε στα παράλληλα προϊόντα, ε ίτε αυτά ήταν 
επίσημα ή ανεπίσημα. 
2) Η απαίτηση για την εκτέλεση έργου εκ παραλλήλου, τόσο 
στις 9 γλώσσες, όσο και στις 12 χώρες, οδήγησε σε απώλεια 
παραγωγής μέσω της άσκοπης επανάληψης προσπαθειών, αν και 
αυτό αντισταθμίστηκε σε περιορισμένη έκταση από τα οφέλη 
που παρείχε η δυνατότητα αντιπαραβολής των διαφορετικών 
περιβαλλόντων και των πνευματικών δημιουργικών ανησυχιών 
που προκλήθηκαν από τη σύγκριση πολιτισμών και υποβάθρων. 
3) Η μερική απαγόρευση για δημοσιεύσεις κατά τα πρώτα έτη 
οδήγησε σε απώλεια δημοσιεύσεων και, μέχρις ενός βαθμού, 
διανοητικών επαφών με ισότιμους συναδέλφους εκτός της 
Κοινότητας, αν και η απαγόρευση αυτή άρθηκε από το 1982 
και μετά. 
4.3.2 Γο Εγχειρίδιο Αναφοράς του EUROTRA είναι ένα αξιοσημείωτο 
έργο, και αποτελεί ίσως την πιο εκτεταμένη περιγραφή και 
προδιαγραφή ενός συστήματος αυτόματης μετάφρασης που υπάρχει. 
Εχει αναλυτικούς τομείς που ασχολούνται με όλες τις κύριες 
πλευρές ενός συστήματος όπως είναι η προσέγγιση της ιδεατής 
μηχανής, η γλωσσολογική θεωρία, οι γραμματικοί κανόνες για το 
χειρισμό της σύνταξης, καθώς και οι κανόνες σημασιολογίας, 
μορφολογίας και το λεξικό. Εδωσε τη δυνατότητα στους 
ερευνητές και των 9 γλωσσών να εργαστούν σε ένα κοινό 
πλαίσιο, παρά τις μεγάλες αποστάσεις που τους χώριζαν. 
47 (Χ. 
4.3.3 Γο Σύστημα του "Πλαισίου Ε" προσκολλάται στο κυρίως ρεύμα της 
τρέχουσας ανάπτυξης της AM, χρησιμοποιώντας μία βασισμένη σε 
ένωση προσέγγιση πολυεπίπεδου μοντέλου. Αυτό περιγράφεται 
στις "Γλωσσολογικές Προδιαγραφές του EUROTRA" και στις 
"Τυπικές Προδιαγραφές του EUROTRA", τους πρώτους δύο τόμους 
των "Μελετών σχετικά με την Αυτόματη Μετάφραση και την 
Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας" που δημοσιεύτηκαν από την 
Επιτροπή και ορίζονται πλήρως στο Εγχειρίδιο Αναφοράς (βλ. 
περίγραμμα στο Παράρτημα 5.) 
4.3.4 Ο φορμαλισμός του Πλαισίου Ε προορίζεται να είναι δηλωτικός 
και, αν και εμπίπτει στα πλαίσια της ενωτικής προσέγγισης, 
αναπτύχθηκε και ορίστηκε στα πλαίσια του προγράμματος 
EUROTRA. Αν και πρόκειται για μια σχετικά μικρή πλευρά του 
έργου, μ'αυτό ξεχωρίζει όντως ολόκληρο το έργο, σε σύγκριση 
με το έργο που επιτελείται αλλού, μάλλον κατά τον ίδιο τρόπο 
όπως η χρησιμοποίηση μιας ειδικής γλώσσας υπολογισμού, ας 
πούμε μια παραλλαγή του Prolog, διαχωρίζει και ξεχωρίζει ένα 
σύστημα λογισμικού από άλλα που βρίσκονται στην ίδια 
κατηγορία. Αναπόφευκτα αυτή η επιλογή του φορμαλισμού ήταν 
ένα αμφισβητούμενο θέμα, ίσως το πιο αμφισβητούμενο 
σ*ολόκληρη την τεχνική ανάπτυξη. Κάθε φορμαλισμός πρέπει να 
αποτελεί έναν συμβιβασμό μεταξύ της επιθυμίας, αφενός, να 
είναι αγνός, να βρίσκεται κοντά σε ένα θεμελιώδες σύνολο 
λογικών κανόνων και να είναι ανεξάρτητος από το συγκεκριμένο 
υλικό εξοπλισμό και το λογισμικό εφαρμογής, και, αφετέρου, να 
λειτουργεί αποτελεσματικά για μια δεδομένη γενεά υλικού 
εξοπλισμού και λογισμικού. Οσο μεγαλύτερο είναι το σύστημα, 
όσον αφορά την περιπλοκότητα των φράσεων που αντιμετωπίζει, 
τον αριθμό των γραμματικών κανόνων, και το μέγεθος του 
λεξικού, τόσο περισσότερο χρόνο υπολογισμού χρειάζεται - σε 
ορισμένες περιπτώσεις ο εν λόγω χρόνος αυξάνεται εκθετικά σε 
σχέση με την περιπλοκότητα. Ετσι, αυτό που μπορεί να είναι 
απόλυτα επαρκές για ένα σύστημα που θα χρησιμοποιηθεί σε ένα 
περιβάλλον έρευνας, μπορεί να είναι αρκετά απαράδεκτο για ένα 
σύστημα λειτουργικού μεγέθους. Υπήρχε μια ποικιλία 
φορμαλισμών που αναπτύχθηκαν στο κυρίως ρεύμα, καθώς και 
επίσημα και ανεπίσημα "παράλληλα προϊόντα" του προγράμματος, 
όπως είναι τα CAT, CAT 2, MiMo 2, κλπ. Ο κύριος φορμαλισμός 
ETS έπρεπε να τροποποιηθεί από εκείνους που επιθυμούν να 
αναπτύξουν πρακτικές εφαρμογές του έργου EUROTRA, ώστε να 
παρασχεθεί ένα σύστημα που να μπορεί να λειτουργεί 
ικανοποιητικά. Τέλος, στην μελέτη ΕΤ6 αναπτύχθηκε ο 
φορμαλισμός ALEP του οποίου η εφαρμογή συνεχίζεται στα σχέδια 
ΕΤ9. Ο ALEP είναι ένας πολύ περισσότερο δηλωτικός φορμαλισμός 
και μπορεί να λειτουργεί κατά πολύ επαρκέστερο τρόπο. Ομως, 
διατυπώνονται αμφιβολίες για το εάν θα μπορεί να 
χρησιμοποιηθεί για ένα σύστημα λειτουργικού μεγέθους χωρίς 
τροποποίηση, σε διαφοροποίηση από ένα σύστημα ερευνητικών 
εργαλείων, αν και αυτό αναμένεται να αποδειχθεί. Ισως το θέμα 
των φορμαλισμών έλαβε υπέρ το δέον προσοχή στο πρόγραμμα, 
λόγω της επίδρασης των προερχόμενων από τον πανεπιστημιακό 
τομέα, οι οποίοι ενδιαφέρονταν για την εν λόγω πλευρά, εις 
βάρος άλλων σημαντικών πλευρών του προβλήματος της αυτόματης 
μετάφρασης. Το θέμα των φορμαλισμών εξετάστηκε στο παράρτημα 
II της έκθεσης Danzin. 
48 £\ 
4.3.5 Ο Σχεδιασμός του Συστήματος EUROTRA περιλαμβάνει τις 
κανονικές 3 κύριες φάσεις- την ανάλυση, τη μετάβαση και τη 
σύνθεση, με διαστρωμάτωση των φάσεων ανάλυσης και σύνθεσης. 
Τόσο η φάση ανάλυσης όσο και η φάση σύνθεσης είναι πλήρως 
μονόγλωσσες, αλλά η φάση μετάβασης εξαρτάται από ένα 
συγκεκριμένο ζεύγος γλωσσών. Ετσι, για τις 9 γλώσσες του 
EUROTRA απαιτούνται 72 φάσεις μετάβασης. Προφανώς, στόχος 
είναι να διατηρηθεί η φάση μετάβασης όσο το δυνατόν 
απλούστερη για ένα σύστημα που είναι σχεδιασμένο να 
χειρίζεται τόσο πολλές γλώσσες. (Εχει γίνει αποδεκτό ότι η 
χρησιμοποίηση μιας ενδιάμεσης γλώσσας για τη μείωση αυτής της 
σχέσης ισχύος-νόμου είναι πέρα από το επίπεδο της σημερινής 
τεχνολογίας καθόσον θα προέκυπταν σφάλματα και αμφισημίες). 
Ετσι, ο στόχος του σχεδιασμού του EUROTRA ήταν να απλοποιήσει 
την φάση μετάβασης, βασικά μέσω της χρησιμοποίησης ενός 
δίγλωσσου λεξικού για να αντικαταστήσει τις λεξικές μονάδες 
πηγής με τις αντίστοιχες λεξικές μονάδες στη γλώσσα-στόχο. 
Ενα πλεονέκτημα της αρχιτεκτονικής του EUROTRA, για την 
υιοθετηθείσα προσέγγιση των κατανεμημένων ομάδων, ήταν ότι 
μεγάλο μέρος του έργου θα μπορούσε να εκτελεστεί κατά ένα 
μονόγλωσσο τρόπο. Περισσότερα στοιχεία σχετικά με το σύστημα 
EUROTRA και σχετικά με την προσέγγιση του Πλαισίου Ε, 
παρέχονται στο Παράρτημα 5. 
4.3.6 Λεξικά EUROTRA. Το έργο του EUROTRA εκτελέστηκε κατά πολύ από 
τους ασχολούμενους με τα προβλήματα της γραμματικής, ενώ στις 
ομάδες υπήρχαν σχετικά λίγοι λεξικογράφοι. Ετσι, αναπόφευκτα, 
στο σχεδιασμό του πλαισίου EUROTRA δεσπόζουσα θέση είχαν τα 
θέματα της σύνταξης μάλλον παρά τα λεξικά. Το αποτέλεσμα 
είναι ότι απαιτείται ένα χωριστό μονόγλωσσο λεξικό σε κάθε 
ένα από τα τέσσερα κατάλληλα επίπεδα, καθώς επίσης και τα 
λεξικά μετάβασης για κάθε γλωσσικό ζεύγος και προς τις δύο 
κατευθύνσεις. Για 9 γλώσσες αυτό σημαίνει 36 μονόγλωσσα 
λεξικά, (μαζί με μικρά λεξικά μετάβασης μεταξύ των επιπέδων), 
καθώς επίσης και 72 δίγλωσσα λεξικά. Αν και αυτό, υπό μία 
έννοια, είναι περισσότερο θέμα οργάνωσης της βάσης δεδομένων 
των λεξικών εγγραφών, παρά πολλαπλασιασμός του υλικού, 
πρόκειται για μία ουσιαστική διαφορά από την κατά πολύ 
απλούστερη δομή λεξικού που θα προέκυπτε αν δεν είχε 
υιοθετηθεί μία διαστρωματική προσέγγιση. Βεβαίως, η δομή που 
υιοθετήθηκε έχει γιια το EUROTRA το οργανωτικό πλεονέκτημα 
ότι, το μεγαλύτερο μέρος του λεξικού έργου είναι μονόγλωσσο 
και έτσι μπορεί να εκτελεστεί σε κάθε χώρα χωριστά. 
4.3.7 Εκτός για τα δίγλωσσα λεξικά του σταδίου μετάβασης, οι 
εγγραφές σε όλα τα άλλα μονόγλωσσα λεξικά περιέχουν 
πληροφορίες που καθορίζονται σχεδόν αποκλειστικά από τις 
ανάγκες της γραμματικής. Ετσι τα λεξικά μπορούν να 
αποθηκεύονται σε μια σύγχρονη, σπονδυλωτή βάση δεδομένων 
σχεσιακού τύπου, αλλά τα περιεχόμενα θα εξακολουθούν να 
συσχετίζονται στενά με τη συγκεκριμένη δομή και γραμματική 
του EUROTRA. (Τα λεξικά EUROTRA μπορούν να αποθηκεύονται σε 
μία βάση δεδομένων σχεσιακού τύπου, αν και πολλοί από τους 
λεξικογράφους προτίμησαν να παραμείνουν πιστοί στα 
ακολουθιακά αρχεία, λόγω της ευκολίας δοκιμών, κλπ.). Η 
ποσότητα των εργασιών σ'αυτά τα λεξικά ήταν ιδιαίτερα 
περιορισμένη στις ανάγκες μιας ερευνητικής διάταξης δοκιμών. 
49 Ô^ 
H αρχική Απόφαση του Συμβουλίου (ΑΣ) είχε επιδοκιμάσει τα 
παραπάνω ζητώντας τη διεξαγωγή έργου σε ένα περιορισμένο 
πεδίο και σε περιορισμένες κατηγορίες κειμένου. Η ΑΣ 
αναφερόταν σε ένα λεξιλόγιο περίπου 2.500 εγγραφών, μέχρι την 
τρίτη φάση σταθεροποίησης, οπότε οι λεξικές βάσεις θα 
επεκτείνονταν "για να καλύψουν το επιλεγμένο πεδίο κατά τρόπο 
όσο το δυνατόν περισσότερο εκτεταμένο (περίπου 20.000 
εγγραφές σε όλες τις γλώσσες)". Το επιλεγμένο πεδίο ήταν οι 
τηλεπικοινωνίες, και βασιζόταν, κατά τα πρώτα λίγα έτη, σε 
ένα, διαθέσιμο και στις 9 γλώσσες, υλικό της Επιτροπής, του 
οποίου το σώμα κειμένου είχε έκταση 50 σελίδες, και το οποίο 
συσχετιζόταν με μία πρόταση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, 
με την οποία προτείνεται ένα πρόγραμμα ESPRIT στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών. Για την τρίτη φάση (1988) αυτό διευρύνθηκε 
στο Εγχειρίδιο Δορυφορικών Επικοινωνιών ITU. Εκείνη την εποχή 
η sdT, η μεταφραστική υπηρεσία της Επιτροπής, συνέτασε το 
τμήμα δορυφορικών τηλεπικοινωνιών του Eurodicautorn, της 
μεγάλης ορολογικής βάσης δεδομένων της Επιτροπής. Αυτό ήταν 
χρήσιμο ως βάση για τα 72 δίγλωσσα λεξικά μετάβασης τα οποία 
είναι ουσιαστικά ορολογικές βάσεις δεδομένων, υπό την έννοια 
ότι οι αμφισημίες θα έπρεπε να είχαν επιλυθεί κατά τα πρώτα 
στάδια της ανάλυσης. 
4.3.8 Κατά τα τελευταία δύο έτη του EUROTRA ελήφθη η απόφαση να 
περικοπούν τα γλωσσικά ζεύγη, επιτρέποντας σε κάθε χώρα να 
επιλέξει 3 από τα 8 δυνατά γλωσσικά ζευγή. Και οι 9 γλωσσικές 
ομάδες επέλεξαν τα αγγλικά για ένα από τα ζεύγη τους. 
4.3.9 Η Ομάδα Pannenborg υπέβαλε τα σχόλια της σχετικά με το 
πρόβλημα της παραγωγής λεξικών που προκλήθηκε από την 
επιλεγμένη αρχιτεκτονική του EUROTRA, καθώς και σχετικά με 
την κατωτέρα του δέοντος εκτίμηση των πόρων που απαιτούνται 
για το έργο σύνταξης λεξικών στο πρόγραμμα. Το έργο εισαγωγής 
των εγγραφών σε ένα λεξικό είναι πολύ διαφορετικό από το 
συναφές με τη γραμματική έργο χρησιμοποίησης των κανόνων για 
την κατασκευή των διαφόρων λεξικών. Για πολλούς γλωσσολόγους, 
η γραμματική έρχεται σε πρώτη θέση διότι είναι ουσιαστικά ένα 
σύνολο αποφάνσεων σχετικά με την συνδυαστική φύση των λέξεων 
σε μια πρόταση. Κατά τα τελευταία έτη η λεξική προσέγγιση 
θεωρείται σημαντικότερη, αν όχι δεσπόζουσα, στους σύγχρονους 
φορμαλισμούς όπως ο HPSG, αλλά αυτό έγινε μετά τα έτη 
διαμόρφωσης της δομής του EUROTRA. Ετσι είναι ίσως κατανοητός 
ο λόγος για τον οποίο δόθηκε τόσο λίγη σχετικά προσοχή στα 
λεξικά. Είναι αμφίβολο αν υπάρχει καμία ιδιότητα οποιασδήποτε 
αξίας στις πραγματικές εγγραφές των λεξικών, σε αντίθεση με 
το έργο προσδιορισμού μιας συγκεκριμένης εισαγωγής σε λεξικό. 
Δυστυχώς το έργο αυτό είναι μια συνάρτηση της προσέγγισης του 
συστήματος EUROTRA, όπου οι πληροφορίες σχετικά με τα λεξικά 
πρέπει να συμορφώνονται με τις απαιτήσεις των Γλωσσολογικών 
Προδιαγραφών στο Εγχειρίδιο Αναφοράς. 
4.3.10 Για ένα πρακτικό εμπορεύσιμο σύστημα AM, τα λεξικά είναι το 
παν, υπερισχύοντας πλήρως στο φόρτο εργασίας, στις δαπάνες 
ανάπτυξης και στις επιδόσεις του συστήματος σύμφωνα με την 
σημερινή κατάσταση των πραγμάτων. Η προσέγγιση του EUROTRA 
αναγνωρίζει τη σημασία του σπονδυλωτού χαρακτήρα, έτσι ώστε 
μία βελτιωμένη γραμματική για μία συγκεκριμένη φάση, να 
μπορεί να εισαχθεί για να αναπληρώσει μία προηγούμενη έκδοση. 
50 ô^ 
Λόγω του δεσπόζοντος κόστους των λεξικών, είναι ιδιαίτερα 
ατυχές το γεγονός ότι δόθηκε τόσο σχετικά περιορισμένη 
προσοχή στο σχεδιασμό του συστήματος ώστε να μπορούν τα 
λεξικά να μεταφέρονται εύκολα από το ένα σύστημα στο άλλο. 
Πρόκειται για ένα θέμα κύριας σημασίας, το οποίο έχει 
αναγνωριστεί από την προσοχή που του έχει δοθεί καθυστερημένα 
στο σχέδιο ΕΤ7 και σε ένα σχέδιο LRE. Είναι ιδιαίτερα ατυχές 
το γεγονός ότι υπήρξε τόσο περιορισμένη συνεργασία με το έργο 
της Επιτροπής στο Systran στον τομέα των λεξικών, δεδομένου 
του πλούτου των λεξικών τους· αλλά υπάρχει ανάγκη 
αναδιαμόρφωσης των λεξικών, παράλληλα με το υπόλοιπο του 
συστήματος Systran. 
4.3.11 Εφαρμογή του λογισμικού του EUROTRA. Το σύστημα ETS, όπως 
εφαρμόζεται από την κεντρική ομάδα του Λουξεμβούργου, 
λειτουργεί βάσει UNIX, και είναι γραμμένο σε γλώσσες Prolog 
και C. Περιλαμβάνει περίπου 600 τμήματα με κωδικό πηγής, ενώ 
ολόκληρο το σύστημα καταλαμβάνει περίπου 100 Mbytes μνήμης 
δίσκου. Για την επίτευξη επιδόσεων με λογικό χρόνο 
λειτουργίας απαιτείται ένας υπολογιστής UNIX με ισχύ 
κεντρικής μονάδας επεξεργασίας ίση με 3 Mips (εκατομμύρια 
εντολές ανά δευτερόλεπτο) και με κύρια μνήμη τουλάχιστον 8 
Mbytes. Ομως, πρέπει να θυμάται κανείς ότι αυτό 
αντιπροσωπεύει ένα αρκετά ελάχιστό σύστημα όσον αφορά το 
μέγεθος του λεξικού και την πληρότητα της γραμματικής. Για 
σύντομες προτάσεις απλής δομής, το σύστημα αυτό μπορεί να 
ανταποκρίνεται σε πολύ λίγα δευτερόλεπτα, αλλά για τη 
συντακτική ανάλυση μεγαλύτερων και περιπλοκότερων φράσεων, 
ένας τέτοιος υπολογιστής μπορεί να χρειάζεται αρκετά λεπτά. Η 
Ομάδα Pannenborg σχολίασε την ακατάλληλη αρχική επιλογή των 
μεθόδων εφαρμογής λογισμικού και του υλικού εξοπλισμού 
χαμηλών επιδόσεων. 
4.3.12 Το σύστημα είναι ένα επιστημονικό εργαστηριακό πρωτότυπο 
σύστημα για να μπορούν οι υπολογιστικοί γλωσσολόγο ι-χρήστες 
να αναπτύσσουν, να δοκιμάζουν και να επιδεικνύουν γραμματικές 
γραμμένες στο φορμαλισμό. Η δ ι επαφή ανθρώπου-μηχανής παρέχει 
είτε μία δ ι επαφή βασισμένη σε μενού ή μια 61 επαφή βάσει 
εντολών. Τα στοιχεία εισόδου και εξόδου σχετικά με το 
χειρισμό κειμένων, βασίζονται στο πρότυπο της Τυποποιημένης 
Γενικής Γλώσσας Σήμανσης (SGML) για την περιγραφή του γενικού 
σχεδίου του κειμένου. 
4.4 Το τελικό στάδιο 
4.4.1 Η απαίτηση. Με την ΑΣ 90/664 της 24ης Νοεμβρίου 1990 
εγκρίθηκαν τα τελευταία 2 έτη του προγράμματος EUROTRA, απο 
τον Νοέμβριο 1990 έως τον Δεκέμβριο 1992. Εκτός από την 
έγκριση του έργου ALEP και των σχεδίων ΕΤ10 καταμερισμένου 
κόστους, με την εν λόγω απόφαση εγκρίθηκαν ορισμένες εργασίες 
στα κύρια Κέντρα EUROTRA. Τα κέντρα αυτά συνέχισαν να 
χρηματοδοτούνται στα πλαίσια Συμβάσεων Σύνδεσης, αλλά η 
χρηματοδότηση μειώθηκε κατά το ήμισυ. Οι εθνικές κυβερνήσεις 
συνέχισαν να χρηματοδοτούν τις δαπάνες των Κέντρων ανάλογα με 
το ποσοστό τους, με εξαίρεση το γαλλικό CNRS, το οποίο 
εκτελούσε το πρόγραμμα για λογαριασμό της γαλλικής 
κυβέρνησης, και το οποίο διαπραγματεύτηκε μία μείωση της 
γαλλικής συμβολής από 75% σε 67%. Βεβαίως, για ορισμένα 
κέντρα όπου το προσωπικό και οι γενικές δαπάνες λειτουργίας 
51 ^9-
χρηματοδοτούνταν στα πλαίσια της απασχόλησης τους σε ένα 
ινστιτούτο χρηματοδοτούμενο από το δημόσιο, η κρατική συμβολή 
θα μπορούσε να ήταν κάπως θεωρητική. Αυτά τα τελευταία δύο 
έτη θεωρούνταν ως μεταβατικό πρόγραμμα για τα Κέντρα, ώστε να 
καταστεί δυνατή, κατά τρόπο σχετικά ανώδυνο, η μετάβαση στο 
ανταγωνιστικό περιβάλλον της προσέγγισης των κανονικών 
σχεδίων καταμερισμένου κόστους. Η μείωση της χρηματοδότησης 
κατά την αρχή ^των δύο αυτών ετών ήταν βεβαίως οδυνηρή, και 
ορισμένα από τα κέντρα αναγκάστηκαν να περιορίσουν κατά πολύ 
το προσωπικό τους. Ομως κατά το τέλος της εν λόγω περιόδου η 
εμπειρία των Κέντρων φαίνεται ότι δεν ήταν τόσο οδυνηρή, ίσως 
διότι αυτό προβλεπόταν από την αρχή της παρούσας τελικής 
φάσης, ή διότι μέχρι τότε τα περισσότερα κέντρα είχαν 
αποκτήσει εμπειρία για να λάβουν μέρος στο σχετικό διαγωνισμό 
και ορισμένες φορές να επιλεγούν για μερικά από τα σχέδια 
ΕΤ10 ή LRE. Το προσωπικό των Κέντρων μειώθηκε κατά το 
τελευταίο έτος εφόσον αναζήτησαν απασχόληση αλλού. 
4.4.2 Η απόφαση του Συμβουλίου αφορούσε την ανασκόπηση των 
υφιστάμενων δομικών στοιχείων ανάλυσης, και την επέκταση της 
γραμματικής κάλυψης ώστε να περιλάβει επιπρόσθετους τύπους 
κειμένου και συνεχούς λόγου. Δεν θα έπρεπε να αναληφθεί 
κανένα έργο λεξικής ανάπτυξης μεγάλης κλίμακας "εν αναμονή 
του αποτελέσματος της έρευνας σχετικά με τη δυνατότητα 
επαναχρησιμοποίησης των λεξικών και ορολογικών πόρων". Το 
έργο παρουσιάζεται ως μάλλον δοκιμαστικό "... προτίθεται να 
βελτιώσει βαθμιαία τη γλωσσολογική απόδοση τους συστήματος" 
και "μπορεί να προβλεφθεί ότι θα επιτευχθεί κάποια 
πρόοδος..., αλλά πρέπει να προβλέπεται για το μέλλον η 
καταβολή επιπρόσθετης προσπάθειας". 
4.4.3 Το "Πρόγραμμα Εργασιών 1991-1992" που συνέταξε η Επιτροπή, 
χρησιμοποιεί σημαντικά τις συστάσεις των επιτροπών Pannenborg 
και Danzin. Οι στόχοι για την παρούσα τελική φάση ορίστηκαν 
ως εξής: "να αναθεωρηθούν εις βάθος οι υφιστάμενες εφαρμογές" 
και "να διεξαχθεί εφηρμοσμένη συγκριτική έρευνα στην οποία θα 
περιλαμβάνεται η εφαρμογή, η δοκιμή και η αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων". 
Οι οργανωτικές αλλαγές για την εν λόγω τελική φάση ήταν οι 
εξής: 
1) μείωση του αριθμού των γλωσσικών ζευγών, κυρίως λόγω της 
μείωσης του μεγέθους της ομάδας-
2) εκτέλεση του έργου της συγκριτικής έρευνας σε κλάσεις 
ομάδων. 
Τα παραπάνω θα είχαν ως συνέπεια να μην είναι ίση η κάλυψη 
όλων των δομικών στοιχείων του συστήματος, αλλά διατυπώθησαν 
τα επιχειρήματα ότι "το σύνολο των θεμάτων έρευνας που θα 
αντιμετωπιστούν... θα είναι μεγαλύτερο απ'ότι σε μια πλήρως 
συγχρονισμένη προσέγγιση". Η επιτυχία της προσέγγισης των 
"κλάσεων" που προέκυψε ως ο τρόπος της επίτευξης συγκέντρωσης 
προσπαθειών, χαιρετίστηκε από τις ομάδες των Κέντρων. 
52 C^ 
4.4.4 Γο επίτευγμα. Οι τελικές εκθέσεις προόδου που καλύπτουν τα 
τελευταία δύο έτη βρίσκονται υπό σύνταξη και θα καταστούν 
διαθέσιμες σε λίγους μήνες· έτσι, είναι δύσκολη οποιαδήποτε 
σοβαρή αξιολόγηση του έργου που εκτελέστηκε από τις 
αποδυναμωμένες ομάδες των κέντρων, όσον αφορά το κυρίως έργο 
EUROTRA κατά τη διάρκεια της τελικής φάσης. Φαίνεται ότι είχε 
κυρίως φύση "τακτοποίησης". Πολλοί από τους ερευνητές 
συμμετείχαν επίσης στα σχέδια ΕΤ10 και LRE, τα οποία 
θεωρούσαν ίσως ως προτεραιότητα. Και, βεβαίως, τους 
απασχολούσε το μέλλον τους, αναζητούσαν νέες θέσεις εργασίας, 
κλπ. Ορισμένες από τις ομάδες εργάζονταν για την ανάπτυξη 
πρακτικών συστημάτων επίδειξης, με σκοπό να προσελκύσουν 
υποστήριξη για μελλοντικό έργο σχετικά με εφαρμογές. Ετσι 
ίσως δεν είναι τόσο εκπληκτικό το γεγονός ότι το έργο των 2 
τελευταίων ετών του κυρίως EUROTRA δεν ήταν τόσο παραγωγικό 
όσο το έργο κατά τη διάρκεια ορισμένων από τα προηγούμενα 
έτη. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε τόσο λίγη 
μέτρηση και αξιολόγηση της απόδοσης στην παρούσα ή σε 
οποιαδήποτε άλλη φάση. 
4.5 Πορίσματα και συστάσεις 
Κύριο πρόγραμμα: Λειτουργία του προγράμματος 
4.5.1 Η κοινότητα της υπολογιστικής γλωσσολογίας. Οταν άρχισε το 
πρόγραμμα EUROTRA, στις αρχές της δεκαετίας του '80, υπήρχαν 
υπολογιστικοί γλωσσολόγοι σε ορισμένες από τις χώρες της 
Κοινότητας αλλά όχι σε άλλες. Σήμερα η εικόνα είναι πολύ 
διαφορετική. Το 1990 υπήρχαν περίπου 220 ερευνητές του 
EUROTRA, ενώ υπήρχαν ακόμη 160 οι οποίοι εργάστηκαν στο 
πρόγραμμα πριν ή μετά την εν λόγω ημερομηνία. Πρόκειται για 
ένα σημαντικό όγκο ερευνητών στο πεδίο, και, επιπλέον, αυτοί 
είναι διεσπαρμένοι σε ολόκληρη την Κοινότητα σε ομάδες που 
υπάρχουν σε κάθε σχεδόν χώρα, αν και πολλοί απ'αυτούς είναι 
νέοι και σχετικά ανώριμοι. Απ'ότι φαίνεται, αν κρίνουμε από 
τα τεχνικά περιοδικά, η ευρωπαϊκή ερευνητική κοινότητα είναι 
τουλάχιστον συγκρίσιμη σε δυναμικό με την αντίστοιχη των ΗΠΑ. 
Επιπλέον, οι Ευρωπαίοι ερευνητές έχουν τώρα εμπειρία στο να 
συνεργάζονται και, έτσι, αντιπροσωπεύουν μια πολύ συνεκτική 
κοινότητα, που είναι οπωσδήποτε πολύ συνεκτικότερη από την 
αντίστοιχη των ΗΠΑ. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό 
επίτευγμα, όπου η αύξηση των υπολογιστικών γλωσσολόγων στην 
Ευρώπη πρέπει να αποδοθεί κατά πολύ στο πρόγραμμα EUROTRA και 
στις κυβερνήσεις που το υποστήριξαν. Ομως, πρέπει να 
θυμόμαστε ότι η Ευρώπη είναι αυτή που έχει το πολύγλωσσο 
πρόβλημα εντός των ορίων της και όχι οι ΗΠΑ. Το πρόβλημα αυτό 
θα καταστεί ακόμη πιο έντονο με την διεύρυνση της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. 
4.5.2 Γο ανθρώπινο δίκτυο. Ος άμεσο αποτέλεσμα του τρόπου κατά τον 
οποίο οργανώθηκε το πρόγραμμα, οι υπολογιστικοί γλωσσολόγοι 
της Κοινότητας αποτελούν τώρα μια στενά συνδεδεμένη 
κοινότητα. Το πρόγραμμα είχε μια επιτροπή συνδέσμου που την 
αποτελούσαν μέλη aico κάθε ομάδα, καθώς και διάφορες μόνιμες 
και επί τούτου επιτροπές. Αν και αυτό μπορεί να ερμηνευτεί ως 
ασυνήθιστος τρόπος για την εκτέλεση ενός ερευνητικού 
προγράμματος, ήταν ένας εξαιρετικός τρόπος για την επίτευξη 
53 ô— 
της συνοχής μιας κοινότητας, και απέφερε πραγματικά 
επιστημονικά οφέλη. Αυτό ενισχύθηκε από τη χρησιμοποίηση 
κοινού λογισμικού, προτύπων, φορμαλισμών κλπ., καθ'όλο το 
πρόγραμμα. Η συνοχή της ερευνητικής κοινότητας μέσω της εν 
λόγω δραστηριότητας "δικτύου" αποτελεί φόρο τιμής για το 
πρόγραμμα EUROTRA. Ομως, υπάρχει ο κίνδυνος να διαλυθεί το εν 
λόγω δίκτυο κατά το τέλος του προγράμματος. Το θέμα αυτό 
αντ ιμετωπίζεται "αναλυτικότερα στο κεφάλαιο 6 παρακάτω. 
Σ2: Με τη λήξη του προγράμματος EUROTRA, δεν πρέπει να επιτραπεί 
η διάλυση του ανθρώπινου δικτύου των υπολογιστικών 
γλωσσολόγων που δημιουργήθηκε σ'ολόκληρη την Ευρώπη από το εν 
λόγω πρόγραμμα. 
4.5.3 Ενώ το ανθρώπινο δίκτυο ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα του 
προγράμματος έτεινε να αφήσει απ'έξω τους υπολογιστικούς 
γλωσσολόγους στην Κοινότητα οι οποίοι δεν ανήκαν στα 
επιλεγμένα Κέντρα. Οι εν λόγω γλωσσολόγοι ένοιωθαν 
απομονωμένοι, και θεωρούσαν άδικο το γεγονός ότι το 
μεγαλύτερο μέρος της χρηματοοικονομικής υποστήριξης κατέληγε 
στα ευνοούμενα κέντρα. Μία εναλλακτική προσέγγιση θα ήταν η 
δημιουργία ενός ευρωπαϊκού "Κέντρου Αριστείας", το οποίο θα 
ενεργούσε ως το επίκεντρο του διασκορπισμένου αραχνωτού ιστού 
των ερευνητών, οπουδήποτε και αν ήταν εγκαταστημένοι στην 
Κοινότητα. Συχνά η εν λόγω προσέγγιση υιοθετήθηκε στα 
Ιαπωνικά εθνικά προγράμματα, αλλά θα ήταν δύσκολη η επάνδρωση 
του Κέντρου Αριστείας στο ευρωπαϊκό περιβάλλον χαμηλής 
κινητικότητας. Για την επίτευξη προόδου σ'αυτό το δύσκολο 
θέμα θα απαιτηθεί ασφαλώς μια πολυεπιστημονική προσέγγιση, με 
τη δημιουργία μικτών ομάδων από τους διαφορετικούς 
επιστημονικούς κλάδους που είναι συναφείς. Αυτό επιχειρήθηκε 
στο EUROTRA, αλλά στην πράξη δεν επιτεύχθηκε πάντοτε. 
4.5.4 Οι εννέα γλώσσες. Για έγκυρους πολιτικούς και πολιτιστικούς 
λόγους ήταν επιθυμητό να υπάρχουν στο πρόγραμμα και οι 9 
κοινοτικές γλώσσες. Υπάρχουν επίσης ορισμένα γλωσσολογικά 
οφέλη από τη δυνατότητα σύγκρισης και αντιπαραβολής των 
χρήσεων στις διάφορες γλώσσες. Ομως το να προχωρήσουν οι 
εργασίες σ'όλες τις γλώσσες και να δοθεί το ίδιο βάρος σ'όλα 
τα γλωσσικά ζεύγη, ήταν πολυέξοδο από πλευράς πόρων και 
απετέλεσε ένα σημαντικό παράγοντα για την καθυστέρηση της 
επίτευξης προόδου. Από μία καθαρά εμπορική άποψη υπάρχουν 
ορισμένα γλωσσικά ζεύγη τα οποία απαιτούνται από την αγορά, 
περισσότερο από άλλα. Αυτός είναι ένας λόγος για την επιλογή 
ενός περιορισμένου αριθμού ζευγών τα οποία θα σχηματίσουν τη 
βάση για το αρχικό έργο του προγράμματος, σχετικά με τις 
γραμματικές και τα λεξικά. Μια προτιμητέα εναλλακτική λύση 
από γλωσσολογικής άποψης θα ήταν η επιλογή μιας ρωμανικής 
(λατινογενούς) γλώσσας και μιας γερμανικής. Σε μεταγενέστερο 
στάδιο, όταν θα είχαν επιλυθεί τα αρχικά προβλήματα και θα 
είχε παγιωθεί η αρχιτεκτονική των συστημάτων θα ήταν δυνατή η 
επέκταση σε άλλα γλωσσικά ζεύγη. Αυτός θα ήταν ένας πολύ πιο 
αποτελεσματικός τρόπος εργασίας. Ομως, αυτό που είναι 
αποτελεσματικό ίσως δεν θα ήταν αποδεκτό, όσον αφορά τον 
τρόπο οργάνωσης του προγράμματος. Επιπλέον, προκύπτουν πολύ 
χειροπιαστά οφέλη εάν και οι 9 γλώσσες αντιμετωπίζονται στο 
πρόγραμμα, τόσο από το ότι αναπτύσσονται οι γλωσσικές 
προδιαγραφές και στις 9 γλώσσες, όσο και από το ότι τώρα 
54 ^ 
υπάρχουν έμπειρες ομάδες σε όλες τις χώρες. Η Ομάδα Danzin 
υπέβαλε τη σύσταση ότι το έργο πρέπει να συνεχιστεί σε ένα 
περιορισμένο αριθμό γλωσσικών ζευγών: "εκείνα στα οποία 
θεωρούν ότι έχουν επιτύχει τα πιο προηγμένα, τα πιο 
επεξηγηματικά και τα χρησιμότερα αποτελέσματα". Και πράγματι, 
είναι σημαντικό το γεγονός ότι μειώθηκε ο αριθμός των 
γλωσσικών ζευγών σε 3 ανά γλωσσική ομάδα, κατά τα τελευταία 
έτη του προγράμματος. Οι ομάδες ήταν ελεύθερες να επιλέξουν 
τα δικά τους 3 ζεύγη. Ενα από τα επιτεύγματα του προγράμματος 
ήταν η παραγωγή μιας γλωσσικής προδιαγραφής για κάθε μία από 
τις 9 γλώσσες. Αυτό απετέλεσε μια χρήσιμη και λογική 
δραστηριότητα, και οι εν λόγω προδιαγραφές θα έχουν συνεχή 
αξία για τους υπεύθυνους ανάπυξης του συστήματος. 
4.5.5 Η Ομάδα Pannenborg εξέτασε τις επιπτώσεις που θα είχε η εκ 
παραλλήλου αντιμετώπιση των 9 γλωσσών, στον κίνδυνο για την 
επίτευξη του στόχου του προγράμματος. Η Ομάδα Danzin υπέβαλε 
σχόλια σχετικά με την ένταση μεταξύ της ανάγκης να ληφθούν 
υπόψη οι δυνάμεις της αγοράς, που δίνουν προτεραιότητα σε ένα 
μικρό αριθμό γλωσσών, και της ανάγκης προστασίας των 
πολιτισμικών επιπτώσεων σ'όλες τις γλώσσες. Η Ομάδα πρότεινε 
να εκτελεστεί μια μελέτη σχετικά με το θέμα αυτό. Σύμφωνα με 
τις ενδείξεις δεν πραγματοποιήθηκε καμιά τέτοια μελέτη. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι η συνολική πολιτική της Επιτροπής 
βασίζεται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης όλων των επίσημων 
γλωσσών της Κοινότητας. Στην περίπτωση του SYSTRAN, το οποίο 
έχει ως κύριο στόχο την ικανοποίηση των λειτουργικών αναγκών 
της ίδιας της Επιτροπής, οι περιορισμοί του προϋπολογισμού 
και των πόρων οδήγησαν στην ασύμμετρη ανάπτυξη των 3 ευρύτερα 
χρησιμοποιούμενων γλωσσών-στόχων (EN, FR, DE) και 9 γλωσσών-
πηγών. Σύμφωνα με τις ενδείξεις πρόκειται για μια εξαιρετικά 
λογική πολιτική και, εκ των υστέρων, θα μπορούσε να είχε 
εφαρμοστεί για να βοηθήσει στην επίτευξη ενός λειτουργικού 
πρωτοτύπου του EUROTRA. Ηταν κρίμα που η πολιτική αυτή 
καθιερώθηκε πολύ αργά ώστε να επηρεάσει το πρόγραμμα EUROTRA. 
4.5.6 Αποκλειστικές ομάδες. Ενα άλλο πρόβλημα που προέκυψε από τον 
τρόπο κατά τον οποίο ήταν οργανωμένο το πρόγραμμα στην κύρια 
φάση του, ήταν η δυσκολία της αλλαγής των κύριων Κέντρων ή 
της εισαγωγής νέου αίματος στο πρόγραμμα. Οπωσδήποτε, για 
ορισμένες χώρες, τα Κέντρα δημιουργήθηκαν από το EUROTRA και 
αντιπροσωπευαν την μοναδική υπάρχουσα ικανότητα κατά τα πρώτα 
έτη. Ομως, μία βελτίωση κατά την αρχική φάση ήταν η εισαγωγή 
νεών ομάδων μέσω των προγραμμάτων καταμερισμένου κόστους. Από 
τα σχέδια αυτά και από αλλού προκύπτει η μαρτυρία ότι πολλές 
ικανότητες είχαν εξαιρεθεί από το πρόγραμμα, μέσω των αρχικών 
αποφάσεων σχετικά με την επιλογή των κέντρων που παρέμειναν 
σταθερά κατά τα δέκα έτη· για παράδειγμα, η Grenoble στη 
Γαλλία, το Limerick στην Ιρλανδία, το Edinburgh και το 
Cambridge στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
4.5.7 Στη Γερμανία το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Ερευνας και 
Τεχνολογίας (BMFT) οργάνωσε και χρηματοδότησε τακτικές 
ετήσιες συνεδριάσεις όλων των κύριων παραγόντων στον τομέα 
της υπολογιστικής γλωσσολογίας. Κατ'αυτόν τον τρόπο 
παρασχέθηκε η δυνατότητα για μια ευρύτερη ανταλλαγή 
πληροφοριών απ'ότι μεταξύ των αποκλειστικών ομάδων του 
EUROTRA. Η ομάδα EUROTRA της Επιτροπής θα πρέπει να είχε τη 
55 O^ 
δυνατότητα να μπορεί να οργανώσει παρόμοιες συνεδριάσεις, αν 
όχι για κανέναν άλλο λόγο ίσως για να υποβάλει το έργο του 
EUROTRA σε ευρύτερη ανάλυση και κριτική από τους ισότιμους 
του. Από τη μαρτυρία που προέρχεται από την τελική φάση, 
προκύπτει ότι θα ήταν δυνατή η διεξαγωγή της κύριας 
διαδικασίας του EUROTRA εκ παραλλήλου με έργο καταμερισμένου 
κόστους που θα είχε οργανωθεί κατά τρόπο ανταγωνιστικό. Η εν 
λόγω εναλλακτική λύση θα αναλυθεί στο κεφάλαιο 7 μετά την 
εξέταση των σχεδίων καταμερισμένου κόστους. 
4.5.8 Μυστικότητα. Κατά τα πρώτα έτη του προγράμματος, η ομάδα της 
Επιτροπής και ορισμένες από τις εθνικές ομάδες είχαν, 
προφανώς, τη γνώμη ότι ήταν εφικτή η επίτευξη του στόχου που 
καθορίστηκε στην τελική απόφαση του Συμβουλίου του 1982, που 
θα οδηγούσε σε ένα σύστημα πραγματικής εμπορικής αξίας. 
Πρέπει να θυμηθεί κανείς ότι το πρόγραμμα γεννήθηκε σε μία 
ατμόσφαιρα ενόχλησης στην Ευρώπη, από το γεγονός ότι το 
Systran, ένα σύστημα αμερικανικής προέλευσης, είχε αγοραστεί 
για χρησιμοποίηση από την Επιτροπή, που είναι μάλλον ο 
μεγαλύτερος πελάτης συστημάτων αυτόματης μετάφρασης στην 
Ευρώπη και ίσως στον κόσμο. Ετσι, επεβλήθηκε μία απαγόρευση 
δημοσιεύσεων σχετικά με το έργο των κέντρων, της οποίας η 
πλήρης άρση έγινε δυνατή το 1985. Αναδρομικά, είναι εύκολο να 
δούμε ότι επρόκειτο για ένα ατυχές λάθος. Ενώ η εν λόγω 
απαγόρευση δημοσιεύσεων δεν ήταν πλήρης, αποθάρρυνε την 
αλληλεπίδραση με το έργο που πραγματοποιούνταν στις ΗΠΑ (για 
παράδειγμα, στα πανεπιστήμια stanfort και Brigham Young, στο 
MIT και σε διάφορα βιομηχανικά κέντρα όπως είναι η IBM και η 
SRI) και στην Ιαπωνία, που μπορεί να απέβαινε προς πραγματικό 
όφελος του προγράμματος. Είναι επίσης αντίθετο στην αρχή των 
ελεύθερων δημοσιεύσεων που αποτελεί μια επιθυμητή πλευρά του 
πανεπιστημιακού σκηνικού σε παγκόσμια βάση. Κατά τα τελευταία 
έτη αποκαταστάθηκε ο ρυθμός δημοσιεύσεων του προγράμματος. 
Βεβαίως στις περιπτώσεις όπου στα σχέδια εμπλέκεται και η 
βιομηχανία, οι δημοσιεύσεις πρέπει να γίνονται με προσοχή, 
αλλά η εμπειρία από προγράμματα όπως το ESPRIT μας διδάσκει 
ότι οι εταιρείες πολύ σπάνια εμποδίζουν ολοκληρωτικά τη 
δημοσίευση από τους ακαδημαϊκούς εταίρους τους, αν και μπορεί 
να θέλουν να καθυστερήσουν τη δημοσίευση ορισμένων 
λεπτομερειών. Το θέμα των δημοσιεύσεων εξετάζεται επίσης στην 
ενότητα 4.6 παρακάτω. 
4.5.9 Μία από τις αδυναμίες του προγράμματος ήταν ότι καθιερώθηκε 
μια σχετικά τόσο μικρή αλληλεπίδραση καθώς και διασυνδέσει ς 
με τον έξω κόσμο. Συστηματικές προσπάθειες για τη δημιουργία 
διασυνδέσμων με το υπόλοιπο της κοινότητας επεξεργασίας 
φυσικής γλώσσας σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσω δημοσιεύσεων, 
επιδείξεων, προσκλήσεων σε εξωτερικούς ομιλητές να 
συμμετάσχουν σε επιστημονικές συναντήσεις εργασίας του 
EUROTRA, κλπ. δεν άρχισαν παρά σε σχετικό μεταγενέστερο 
στάδιο του προγράμματος. 
56 ς^_ 
4.6 Πορίσματα και συστάσεις 
Κύριο πρόγραμμα: Γλωσσολογία και άλλες τεχνικές πλευρές 
4.6.1 Γο Εγχειρίδιο Αναφοράς του EUROTRA. Χωρίς αμφιβολία, λόγω της 
μεγάλης, πολύγλωσσης και διασκορπισμένης ομάδας κατέστη 
αναπόφευκτη η παραγωγή ενός εγγράφου αναφοράς. Γο αποτέλεσμα 
ήταν το Εγχειρίδιο Αναφοράς του EUROTRA, που είναι ένα 
αξιοσημείωτο αρχείο του αποτελέσματος, περιέχοντας μια 
περιγραφή της μεγαλύτερης γλωσσολογικής προσπάθειας που 
καταβλήθηκε ποτέ σε πολύγλωσσο επίπεδο. Τόσο η γλωσσολογική 
περιγραφή όσο και η ιδεατή μηχανή (το πλαίσιο Ε) 
περιγράφονται αναλυτικά και θα εκτιμηθούν ιδιαίτερα από το 
υπόλοιπο της κοινότητας επεξεργασίας φυσικής γλώσσας. 
Πράγματι, η Επιτροπή έχει την πρόθεση να διαθέσει, δωρεάν, το 
Εγχειρίδιο Αναφοράς και τις Γλωσσικές Προδιαγραφές σε 
ερευνητές οπουδήποτε και αν αυτοί βρίσκονται. 
S3: Το Εγχειρίδιο Αναφοράς και οι Γλωσσικές Προδιαγραφές πρέπει 
να καταστούν ευρύτατα διαθέσιμα. 
4.6.2 Γσ Πλαίσιο Ε. Η θεωρητική επιλογή της ερευνητικής κοινότητας 
του EUROTRA οδήγησε τόσο στην υιοθέτηση ενός διαστρωματικού 
μοντέλου, όσο και στην ιδιαίτερη εστίαση στη σύνταξη, σε 
αντίθεση με τη σημασιολογία, τα λεξικά και την τεχνολογία του 
συστήματος. Οι γλωσσολόγοι απέκτησαν μια επίσημη γλώσσα - το 
πλαίσιο Ε - με την οποία θα μπορούσαν να κωδικοποιήσουν 
μονογλωσσικά την περιγραφή της γλώσσας, βήμα προς βήμα. Η 
ανάπτυξη λεξικών θεωρήθηκε, λιγότερο ή περισσότερο, ως μια 
απλή επέκταση των δεδομένων, ενώ η σημασιολογία δεν 
χρησιμοποιήθηκε για σκοπούς εξάλειψης των αμφισημιών παρά 
μόνο σε ένα πολύ μεταγενέστερο στάδιο και σε πολύ χαμηλό 
επίπεδο. Ετσι, μπορεί να προβλεφθεί ότι δεν θα ήταν δυνατή η 
δημιουργία ενός συνδέσμου μετάβασης μεταξύ ενός επιπέδου IS 
της γλώσσας-πηγής στην ανάλυση, και ενός επιπέδου IS της 
γλώσσας-στόχου στην παραγωγή. Ο φορμαλισμός Ε δημιουργήθηκε 
ως μια πρωτότυπη τυπική ιεραρχία που υπερπαρήγαγε, σε μεγάλη 
αντίθεση με την επεξεργασία της φυσικής γλώσσας. Η 
αρχιτεκτονική καθιστά δύσκολη τη συσχέτιση της έρευνας με το 
έργο που βασίζεται αλλού σε περισσότερες συμβατικές 
προσεγγίσε ι ς. 
4.6.3 Λεξικά. Λόγω της οικονομικής σημασίας των λεξικών στην 
πρακτική ανάπτυξη συστημάτων, ήταν ατυχές - όπως υποδείχθηκε 
και από τις προηγούμενες ομάδες - το γεγονός ότι δόθηκε τόσο 
λίγη προσοχή στα λεξικά, στο σύνολο του προγράμματος. Το έργο 
που εκτελέστηκε ήταν συνδεδεμένο με τον συγκεκριμένο 
φορμαλισμό, αν και διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι τα λεξικά 
EUROTRA μπορούν να μεταφερθούν σχεδόν αυτόματα στο σύστημα 
ALEP. Είναι ιδιαίτερα ατυχές το γεγονός ότι, κατά το 
σχεδιασμό των λεξικών, δόθηκε τόσο λίγη προσοχή στις πλευρές 
που αφορούν τις δυνατότητες μεταφοράς τους. To EUROTRA θα 
μπορούσε να είχε ορίσει πρότυπα για μελλοντικό έργο σχετικά 
με λεξικά ευκόλως επεξεργάσιμα από υπολογιστές, εάν τα λεξικά 
του ήταν αρκετά μεγάλα και αρκετά καλά ώστε να μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν σε νεές εφαρμογές. Ομως, στα σχέδια ΕΤ7 και 
LRE, η προσοχή έχει συγκεντρωθεί στα εν λόγω βασικά 
προβλήματα του σχεδιασμού λεξικών αυτόματης μετάφρασης. 
57 O^ 
Μπορεί να προστεθεί το γεγονός ότι οι τρέχουσες μέθοδοι για 
ανάκτηση γνώσεων μπορούν να συμβάλλουν στο να καθ ίστανται 
επαναχρησιμοποιήσιμα τα λεξικά, ιδιαίτερα εάν είναι 
συνδεδεμένα ως προς τα σώματα τους, για περαιτέρω ανάκτηση 
πληροφοριών- Από το συνεχιζόμενο έργο στον εν λόγω υποτομέα 
θα πρέπει να προκύψουν νεές οδηγίες. 
Στο πρόγραμμα ESPRIT υπάρχουν σχέδια για πρότυπα που θα 
αφορούν την οργάνωση ηλεκτρονικών λεξικών (Acguilex, 
Multilex). Για το μέλλον προτείνεται ένα πρόγραμμα 
δημιουργίας λεξικών για ένα μεγάλο εύρος συστημάτων Φυσικής 
Γλώσσας (βλέπε 11.4). Η ίδια η Επιτροπή θα είναι ένας από 
τους κύριους συμμετέχοντες και πελάτες στο εν λόγω πρόγραμμα. 
Σ4: Η αποστολή της δημιουργίας λεξικών ευκόλως επεξεργάσιμων από 
υπολογιστές, για μία πολύγλωσση κοινότητα, απαιτεί την 
ενθάρρυνση και υποστήριξη της Επιτροπής. Μετά από μία 
κατάλληλη φάση μελέτης, η Επιτροπή πρέπει να αρχίσει ένα 
κύριο σχέδιο για τη δημιουργία βάσεων γνώσεων που θα 
περιέχουν λεξικές, σημασιολογικές και συντακτικές 
πληροφορίες, οι οποίες θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε 
συστήματα επεξεργασίας φυσικής γλώσσας για τις ευρωπαϊκές 
γλώσσες. 
4.6.4 Σημασιολογία. Κατά την εποχή κατά την οποία άρχισε το 
EUROTRA, πρακτικά όλο το έργο σχετικά με την αυτόματη 
μετάφραση ήταν συντακτικό, ενώ το σημασιολογικό έργο 
περιοριζόταν, το πολύ, στην πρόταση. Παρ'όλα αυτά, ένας 
ανθρώπινος μεταφραστής χρησιμοποιεί πολύ ευρύτερες 
πληροφορίες για την επίλυση των αμφισημιών και για την 
παραγωγή της κατάλληλης μετάφρασης. Ενας μεταφραστής θα 
διαβάζει όλα τα τεχνικά περιοδικά που του είναι διαθέσιμα 
σχετικά με τον τομέα στον οποίο πρόκειται να ασχοληθεί, με 
σκοπό τη συλλογή γνώσεων απ'όλο τον κόσμο σχετικά με το 
κείμενο που πρόκειται να μεταφράσει. Οι εν λόγω γνώσεις 
συνδυάζονται με τις γλωσσικές ικανότητες του μεταφραστή, και 
έτσι η ποιότητα της μετάφρασης είναι το σύνολο των δύο αυτών 
παραγόντων. Στις γλωσσικές ικανότητες περιλαμβάνεται η γνώση 
της πραγματιστικής και του ύφους, καθώς επίσης και των 
κανόνων ορθότητας στην μορφολογία, τη σύνταξη και τη 
σημασιολογία περιλαμβανομένης και της λεξιλογικής 
σημασιολογίας. Στο σύνολο του, το EUROTRA περιορίστηκε σε δύο 
από αυτά τα μέρη, τη μορφολογία και τη σύνταξη. Τα τρέχοντα 
σχέδια αυτόματης μετάφρασης στις ΗΠΑ αντιμετωπίζουν το θέμα 
κατά τρόπο αρκετά πληρέστερο, εργαζόμενα στους τομείς της 
ανάλυσης του συνεχούς λόγου, της αλληλεπίδρασης, των 
συστημάτων ενδιάμεσης γλώσσας, καθώς και στον τομέα των 
παγκόσμιων μοντέλων για αυτόματη μετάφραση. 
4.6.5 Τεχνητή ευφυΐα και γνώση σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αμερικανική 
έρευνα σχετικά με την αυτόματη μετάφραση συνδέεται με την 
Τεχνητή Ευφυΐα και την έρευνα η οποία επικεντρώνεται σε 
δ ι επαφές φυσικής γλώσσας και στα έμπειρα συστήματα. Η γλώσσα 
μελετάται ως μια διαδικασία που χειρίζεται δεδομένα, δηλ. 
γνώση. Η εν λόγω γνώση πρέπει να τυπικοποιηθεί γλωσσολογικά 
ώστε να δύναται να υπολογιστεί και η εν λόγω τυπικοποίηση της 
γνώσης αναφέρεται ως Αναπαράσταση Γνώσης. ορισμένα 
πανεπιστημιακά σχέδια χρησιμοποιούν παγκόσμια μοντέλα ως μέσα 
58 É>^ 
για την επίτευξη ενός επιπέδου λεξικής σημασίας ανεξάρτητου 
από γλώσσα, στο οποίο θα βασίζονται οι κόμβοι σημασιών σε μια 
αναπαράσταση γνώσης σχετικά με μια εδιάμεση γλώσσα. Η σημασία 
της έρευνας σχετικά με τη σημασία, την προσέγγιση ενδιάμεσης 
γλώσσας και τη σημασιολογία που απαιτούνται, είναι πραγματικά 
πολύ μεγάλη. 
Υπό το φως των ανωτέρω, τίθεται υπό αμφισβήτηση η σταθερή 
ενασχόληση του EUROTRA με συντακτικά προβλήματα, εάν αυτή δεν 
αντιμετωπιστεί σε ένα καθαρά ιστορικό πλαίσιο. Οι συντακτικές 
αναπαραστάσεις στις οποίες κατέληξε, είναι, σε σημαντική 
έκταση, πολύ αμφίβολες για πρακτικές εφαρμογές. Αξίζει τον 
κόπο να διερευνηθεί αν μπορεί να ευρεθεί, στις μεθόδους που 
μόλις περιγράφησαν, ένα κλειδί για τον περιορισμό των πιθανών 
ερμηνειών ενός κειμένου. 
Αυτά είναι τα όσα συμβαίνουν στην αμερικανική κοινότητα της 
αυτόματης μετάφρασης. Επομένως είναι αναγκαία η αλλαγή του 
εστιασμού της ευρωπαϊκής ανάπτυξης της αυτόματης μετάφρασης -
που να τονίζει τις λεξικές πλευρές καθώς και τις πλευρές 
παγκόσμιας γνώσης. 
Σ5: Η αξιοποίηση των σημασιολογικών πληροφοριών από ένα ευρύ 
μέρος του κειμένου„ η χρησιμοποίηση γνώσεων που προέρχονται 
απ'όλο τον κόσμο, καθώς και η εντατικοποιημένη έρευνα σχετικά 
με τις λεξικές σημασίες, πρέπει να αποτελούν αντικείμενα 
προτεραιότητας στα μελλοντικά προγράμματα έρευνας στον τομέα 
της τεχνολογίας πληροφοριών (ΤΠ) της Επιτροπής, τόσο όσον 
αφορά τα προγράμματα έρευνας φυσικής γλώσσας, όσο και όσον 
αφορά τα προγράμματα ευρύτερης έρευνας στον τομέα της ΤΠ, 
όπως ε ίνα ι το ESPRIT. Τα εν λόγω προγράμματα πρέπε ι να 
λαμβάνουν επίσης υπόψη το ρόλο τόσο των βάσεων γνώσεων που 
είναι ανεξάρτητες από γλώσσες, όσο και των συστημάτων 
ενδιάμεσης γλώσσας. 
4.6.6 Στατιστικές μέθοδοι. Αν και η τεχνική της βασιζόμενης στην 
στατιστική πιθανοτική μέθοδο αυτόματης μετάφρασης εξετάστηκε 
κατά τις πρώτες ημέρες, ακόμα και στη δεκαετία του '50 
απαιτούσε πολύ μεγάλη ένταση ισχύος των υπολογιστών, και έτσι 
άρχισε να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη μόνο σχετικά πρόσφατα, 
ακόμα και αν πάντοτε οι γλωσσολόγοι χρησιμοποιούσαν ποσοτικές 
τεχνικές. Η εν λόγω τεχνική, η οποία προέρχεται από το έργο 
του εργαστηρίου Yorktown Heights της IBM, και η οποία στην 
αρχή κατευθυνόταν όχι προς την αυτόματη μετάφραση αλλά προς 
την αναγνώριση του λόγου, έτυχε εκ νέου μεγάλης προσοχής κατά 
τα τελευταία έτη. Εχουν παραχθεί προγράμματα 
παραλληλοποίησης, που μεταφράζουν μεταξύ αγγλικών και 
γαλλικών. Τα συστήματα αυτά εργάζονται σε παράλληλα σώματα 
και στις δύο γλώσσες και κάνουν υποθέσεις οι οποίες 
βασίζονται σε στατιστικές σχετικά με το ποιες μεταφράσεις 
είναι αντίστοιχες. Οι επιδόσεις εξακολουθούν να μην είναι 
εντυπωσιακές σ'αυτά τα γλωσσικά ζεύγη. Ακόμη δεν έχουμε δει 
αν οι αλγόριθμοι λετουργούν και στα άλλα γλωσσικά ζεύγη, ο ι 
δοκιμές δείχνουν ότι τα συστήματα που βασίζονται σε κανόνες, 
όπως το Systran, εξακολουθούν να διατηρούν μία υψηλότερη 
ποιότητα απ'ότι οι στατιστικές λύσεις, και ότι οι εν λόγω 
λύσεις πρέπει να χρησιμοποιούνται ως συμπλήρωμα για τις 
λύσεις που βασίζονται σε κανόνες. 
59 ôv. 
Εφόσον η Επιτροπή έχει πολύ μεγάλα σώματα παράλληλων κειμένων 
και στις 9 γλώσσες της Κοινότητας, βρίσκεται σε μια 
εξαιρετικά ευνοϊκή θέση για να διεξάγει πειράματα, 
χρησιμοποιώντας στατιστικές μεθόδους ως συστατικό για τη 
μετάφραση ή, ακριβέστερα, για Την παραγωγή προσεγγίσεων όσον 
αφορά λεξικά δίγλωσσης μετάβασης. Φαίνεται ότι για την 
επίτευξη των καλύτερων αποτελεσμάτων, πρέπει να 
χρησιμοποιούνται οι στατιστικές μέθοδοι, παράλληλα με την 
ποιοτική γλωσσολογική ανάλυση. θα ήταν ενθαρρυντικό να 
βλέπαμε την υλοποίηση της εν λόγω προσέγγισης σε ένα από τα 
σχέδια ET10 καταμερισμένου κόστους. 
Σ6: οι στατιστικές μέθοδοι, ως συμπλήρωμα των βασισμένων σε 
κανόνες λύσεων και ως μέθοδος για την υποβοηθούμενη από 
άνθρωπο ανάκτηση γνώσεων από παράλληλα και μονόγλωσσα σώματα 
κειμένων και, επιπλέον, από νευρωνικά δίκτυα, καθώς και 
παρόμοιες λύσεις βασιζόμενες στην ικανότητα των υπολογιστών 
για μάθηση, πρέπει να αποτελούν αντικείμενα προτεραιότητας 
στα μελλοντικά προγράμματα. 
4.6.7 Σχεδιασμός συστημάτων. Δεν υπάρχουν παρά πολύ λίγες 
δικαιολογίες για το γεγονός ότι δεν δόθηκε πραγματική προσοχή 
στον χρήστη του EUROTRA, ακόμη και αν ληφθεί υπόψη το γεγονός 
ότι το πρωτότυπο είχε επινοηθεί ως μαζικό σύστημα. Είναι 
αλήθεια ότι η δεκαετία του προγράμματος κάλυψε όπως έπρεπε 
την περίοδο κατά την οποία δόθηκε μεγαλύτερη προσοχή τόσο 
στην δ ι επαφή του χρήστη όσο και στην Συγκεντρωμένη στον 
Χρήστη Προσέγγιση όσον αφορά τα συστήματα. Το έργο σε σχέδια 
όπως η Τράπεζα Εργασίας Μεταφραστή του ESPRIT, έχει επιδείξει 
ότι μπορούν να επιτευχθούν σημαντικές βελτιώσεις στην 
επάρκεια του επαγγελματία μεταφραστή, παρέχοντας του εύκολη 
πρόσβαση σε κανονικά λεξικά, σε βάσεις ορολογικών δεδομένων, 
κλπ. καθώς επίσης και στην AM, όπου όλα θα είναι ενσωματωμένα 
σε ένα συμβατικό περιβάλλον επεξεργασίας κειμένου με 
διορθωτές ορθογραφικών λαθών, κλπ. Το πρόγραμμα EUROTRA δεν 
εξέτασε, με καμμία λεπτομέρεια, τη δ ι επαφή του χρήστη. 
Ο φορμαλισμός του EUROTRA είναι στην πραγματικότητα μια 
γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου, όπου οι ερευνητές 
μπορούν να περιγράφουν τη γραμματική και το λεξικό. Στο 
πρόγραμμα, ήταν πολύ περιορισμένη η ενσωμάτωση της 
υπολογιστικής επιστήμης και της γλωσσολογίας. Το εν λόγω 
πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε μελλοντικά προγράμματα 
έρευνας που θα σκοπεύουν σε ευρωπαϊκά εμπορικά εργαλεία 
επεξεργασίας φυσικής γλώσσας. Η τρέχουσα έρευνα στις ΗΠΑ και 
στην Ιαπωνία θεωρεί το πεδίο της αυτόματης μετάφρασης και της 
επεξεργασίας φυσικής γλώσσας ως την επόμενη φάση της 
καθημερινής χρησιμοποίησης των υπολογιστών. Η διάρθρωση 
απαιτεί το σχεδιασμό συστημάτων. Το τρέχον έργο στις ΗΠΑ 
είναι ιδιαίτερα προσανατολισμένο προς το χρήστη και θεωρεί 
την αυτόματη μετάφραση ως ένα πεδίο όπου υπάρχουν αρκετά 
δομικά στοιχεία γλωσσικών εργαλείων, τόσο μονόγλωσσων όσο και 
πολύγλωσσων, τα οποία μπορούν να συναρμολογηθούν ανάλογα με 
τις απαιτήσεις των χρηστών. 
60 ô^ 
Ενας λόγος για την αποτυχία του EUROTRA να αντιμετωπίσει 
τέτοια σημαντικά τμήματα ενός πλήρους συστήματος AM, ήταν η 
έλειψη ενός περιεκτικού σχεδίου εργασιών του οποίου την ώθηση 
θα αναλάμβανε η βιομηχανία και το οποίο θα απέβλεπε στην 
αγορά, πράγμα που απαιτούν στην πραγματικότητα οι χρήστες. 
Χωρίς αμφιβολία, ένας άλλος λόγος ήταν ότι σε πολλές και ίσως 
στις περισσότερες ομάδες, επικρατούσαν οι ακαδημαϊκοί 
ερευνητές, οι " οποίοι απέβλεπαν μάλλον στην επίλυση των 
γλωσσικών προβλημάτων που εξακολουθούσαν να παραμένουν άλυτα, 
παρά στο να εργαστούν σχετικά με μία προκαταρκτική λύση των 
προβλημάτων αυτόματης μετάφρασης που αντιμετωπίζουν οι 
χρήστες. 
Σ7: θ σχεδιασμός ενός ολόκληρου συστήματος και η επικεντρωμένη 
στο χρήστη προσέγγιση πρέπει να αποτελούν θέματα 
πρωτεραιότητας στα μελλοντικά προγράμματα. Αυτό σημαίνει ότι 
πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη γεφύρωση του 
χάσματος μεταξύ της γλωσσολογίας και της επιστήμης των 
ηλεκτρονικών υπολογιστών. 
4.6.8 Αλληλεπίδραση. Οταν άρχισε το πρόγραμμα, ήταν πολύ δαπανηρός 
ο πειραματισμός με την αλληλεπίδραση πραγματικού χρόνου, με 
τους υπολογιστές που ήταν τότε διαθέσιμοι. Σήμερα, η 
διαθέσιμη υπολογιστική ισχύς είναι ίσως δύο τάξεις μεγέθους 
ισχυρότερη, τρεις τάξεις μεγέθους αποτελεσματικότερη ως προς 
το κόστος, ενώ είναι ευκόλως διαθέσιμα πολύ 
αποτελεσματικότερα δίκτυα υπολογιστών. Επιπλέον, τώρα έχει 
καταστεί ρεαλιστικός ο προγραμματισμός συστημάτων AM 
χρησιμοποιώντας τοπικούς υπολογιστές όπως είναι οι ευρύτατα 
χρησιμοποιούμενοι προσωπικοί υπολογιστές (PC), αν και με τη 
χρησιμοποίηση ισχυρότερων παραλλαγών με μεγάλες μνήμες. Υπό 
αυτές τις συνθήκες, είναι φυσικό να θεωρείται η αλληλεπίδραση 
ως μέρος οποιουδήποτε εμπορικού συστήματος. Επρόκειτο για 
λάθος, αν και δικαιολογημένο, το να μη καταστεί η διερεύνηση 
της αλληλεπίδρασης, μέρος του προγράμματος. 
Ομως, η αλληλεπίδραση είναι μια διφορούμενη έννοια, εφόσον ο 
χρήστης μπορεί να είναι υπεύθυνος για την ανάπτυξη ή για την 
τελική επιμέλεια, και το σύστημα μπορεί να κατασκευαστεί έτσι 
ώστε να απαιτεί αλληλεπίδραση για σκοπούς εξάλειψης των 
αμφισημιών, κατά τη διάρκεια της ανάλυσης ή κατά τη διάρκεια 
της επιλογής στην παραγωγή. Οι υπεύθυνοι για την ανάπτυξη ή 
οι εμπειρογνώμωνες έτυχαν καλής υποστήριξης στο πρόγραμμα 
EUROTRA και, αφού ο στόχος ήταν η δημιουργία ενός μαζικού 
συστήματος, η μοναδική μοντελοποίηση χρηστών που έπρεπε να 
γίνει αφορούσε την τελική επιμέλεια. Αυτό όμως δεν άρχισε 
ποτέ εφόσον ουδέποτε υπήρξε ένα σύστημα που λειτουργούσε 
πλήρως. 
Η ανθρώπινη αλληλεπίδραση κατά τη διάρκεια της ανάλυσης και 
της παραγωγής εξακολουθεί να βρίσκεται σε μία φάση, κατά την 
οποία απαιτείται η διεξαγωγή μεγάλου μέρους έρευνας. Η έρευνα 
δεν έχει ακόμη επιλύσει τα προβλήματα της μάθησης, ενώ οι 
επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις που υποβάλλει το σύστημα, κάνει 
τους χρήστες να το αποφεύγουν. Σήμερα, κάθε σύστημα αυτόματης 
μετάφρασης που βρίσκεται στο στάδιο της ανάπτυξης πρέπει να 
λάβει υπόψη του το εν λόγω πρόβλημα. 
61 Go 
Σ8: Η αλληλεπίδραση και η μάθηση - τα συστήματα αυτοματοποιημένης 
συνεπαγωγής καθιστούν την ανθρώπινη αλληλεπίδραση 
αποτελεσματικότερη και λιγότερο επαναληπτική - πρέπει να 
αποτελούν αντικείμενα προτεραιότητας στα μελλοντικά 
προγράμματα. 
4.6.9 Νέες προσεγγίσεις. Τα ειδικά σημεία αδυναμίας από τεχνικής 
πλευράς, στο κύριο πρόγραμμα EUROTRA, που εξετάστηκαν στο 
παραπάνω τμήμα 4.6, αποτελούν παραδείγματα των προβλημάτων 
που προέκυψαν επειδή η κατάρτιση των ομάδων EUROTRA ήταν 
συχνά πολύ περιορισμένη, και επειδή, ειδικότερα, επικρατούσαν 
οι γλωσσολόγοι, οι οποίοι ενδιαφέρονταν ιδιαίτερα για πλευρές 
της γραμματικής. Η ομάδα Pannenborg υπέβαλε τα σχετικά σχόλια 
σχετικά με την εν λόγω αδυναμία. Εάν στη σύνθεση των ομάδων 
συμμετείχαν συχνότερα ερευνητές με διαφορετική κατάρτιση, 
όπως λεξικογράφοι, επιστήμονες στον τομέα των ηλεκτρονικών 
υπολογιστών, καθώς και εμπειρογνώμονες στους τομείς των 
ανθρωπίνων παραγόντων και της ανθρώπινης επικοινωνίας, το 
αποτέλεσμα θα ήταν, ίσως, ένα περισσότερο ισορροπημένο 
πρόγραμμα. 
4.6.10 Οπως τόνισε η Ομάδα Danzin, το τρέχον έργο στους τομείς των 
γνωστικών επιστημών και της τεχνητής ευφυίας, προσδίδει νέο 
φως στον παραδοσιακό τρόπο με τον οποίο οι γλωσσολόγοι έχουν 
επιχειρήσει να επιλύσουν το περίπλοκο πρόβλημα της περιγραφής 
μιας γλώσσας. Από την έναρξη του προγράμματος, έχουν 
αναπτυχθεί νέες προσεγγίσεις όσον αφορά την επεξεργασία 
φυσικής γλώσσας (ΕΦΓ)· για παράδειγμα αναφέρεται η προσέγγιση 
της τεχνητής ευφυίας ή η προσέγγιση συστημάτων βασισμένων στη 
γνώση, που αναπτύχθηκε κυρίως στο πανεπιστήμιο Carnegie 
Mellon· και η προσέγγιση του νευρωνικού δικτύου καθώς και 
άλλες προσεγγίσεις βασιζόμενες στην ικανότητα των υπολογιστών 
για μάθηση, όπως για παράδειγμα το έργο που επιτελείται στο 
πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο San Diego. Τα παραπάνω δεν 
είναι τίποτε άλλο, παρά παραδείγματα των νέων προσεγγίσεων 
προς την AM που πρέπει να μελετηθούν. 
Σ9: Τα μελλοντικά προγράμματα πρέπει ιδιαίτερα να συμπεριλάβουν 
θέματα και τεχνικές με ευοίωνες προοπτικές, που δεν έχουν 
εκπροσωπηθεί στο πρόγραμμα EUROTRA κατά τον τρόπο που έπρεπε. 
4.6.11 Αγορές περιορισμένου λεξιλογίου. Σύμφωνα με την αρχή ότι 
είναι καλύτερο να περπατήσει κανείς πριν τρέξει, θα ήταν 
καλύτερο να υπάρξουν περιορισμένοι στόχοι της αγοράς για το 
πρωτότυπο σύστημα. Το γεγονός αυτό φαίνεται ότι αναγνωρίστηκε 
από τους συντάκτες της αρχικής απόφασης του Συμβουλίου, διότι 
στο παράρτημα, που συνοδεύει το εν λόγω έγγραφο, ζητείται ένα 
πρωτότυπο για ένα περιορισμένο πεδίο και για περιορισμένες 
κατηγορίες κειμένου. Το πρόγραμμα όντως εργάστηκε σε ένα 
περιορισμένο λεξιλόγιο, αλλά δεν επεχείρησε να σκοπεύσει σε 
ένα περιορισμένο πεδίο, με εξαίρεση το έργο της Ιρλανδικής 
ομάδας κατά το τελευταίο στάδιο του προγράμματος, αν και οι 
"Περιγραφές Κάλυψης" παρείχαν όντως ορισμένους περιορισμούς 
όσον αφορά τη γραμματική κάλυψη. Παρ'όλα αυτά υπάρχουν σαφή 
πλεονεκτήματα όταν στοχεύει κανείς σε ένα περιορισμένο πεδίο. 
62 ίΚ 
Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι ένα σύστημα, το οποίο στοχεύει 
σε μια περιορισμένη θέση της αγοράς, απαιτεί ένα πολύ 
μικρότερο λεξιλόγιο. Πιο σημαντική μπορεί να είναι η μείωση 
των αμφισημιών, που είναι αποτέλεσμα του γεγονότος ότι το 
σύστημα κατευθύνεται προς μία περιορισμένη αγορά. 
4.6.12 Ως ακραία παραδείγματα αναφέρονται τομείς όπως η επεξεργασία 
μετεωρολογικών δεδομένων, τα σχέδια πλεξίματος, οι συνταγές 
μαγειρικής, καθώς και οι αστυνομικές και τελωνειακές 
επικοινωνίες. Στα παραδείγματα αυτά, μερικά από τα οποία 
χρησιμοποιούν συστήματα αυτόματης μετάφρασης με μεγάλη 
επιτυχία ενώ όλα χρειάζονται τα εν λόγω συστήματα, το λεξικό 
μπορεί να είναι περιορισμένο αλλά επίσης μπορεί να είναι 
περιορισμένες και ορισμένες πλευρές της γραμματικής. Βεβαίως 
τέτοιοι περιορισμένοι τομείς θα περιόριζαν το εύρος της 
έρευνας αλλά θα είχαν καταστήσει δυνατή την επίτευξη ενός 
πρακτικού λειτουργικού πρωτοτύπου του συστήματος. Πολλά από 
τα συστήματα που είναι σήμερα διαθέσιμα στην αγορά έχουν 
στόχο την αγορά της τεχνικής μετάφρασης, τα εγχειρίδια για 
σκοπούς συντήρησης, κλπ. Η αγορά αυτόματης μετάφρασης για 
τέτοια συστήματα είναι πολύ μεγάλη, και, λόγω του γεγονότος 
ότι η ανάγκη παραγωγής μεταφράσεων με ταχύτητα και σε πολλές 
γλώσσες είναι συνήθως μέρος της απαίτησης, πρόκειται για ένα 
ιδιαίτερα κατάλληλο πεδίο για έργο αυτόματης μετάφρασης. 
Βεβαίως, τέτοια συστήματα απαιτούν ένα γενικό λεξιλόγιο καθώς 
επίσης και περιορισμένο λεξιλόγιο τεχνικών όρων, αλλά είναι 
δυνατός ο περιορισμός του υλικού εισαγωγής ώστε να 
χρησιμοποιεί ένα περιορισμένο λεξιλόγιο και γραμματική, με 
αυτόματο έλεγχο του υλικού πηγής του συγγραφέα. Εντός του 
έργου της Επιτροπής υπάρχουν πολλά παραδείγματα κατάλληλων 
περιορισμένων πεδίων, όπου το προσωπικό της Επιτροπής μπορεί 
να περιορίζει το λεξιλόγιο και τη γραμματική που 
χρησιμοποιεί, προς το συμφέρον της απόκτησης μεταφράσεων κατά 
τρόπο γρήγορο και φθηνό. Είναι αξιοσημείωτο ότι και τα δύο 
εμπορικά συστήματα που βρίσκονται υπό ανάπτυξη στα πλαίσια 
του προγράμματος Eureka (GRAAL και Eurolang) σκοπεύουν 
κατ'αρχήν σε συγκεκριμένες περιορισμένες αγορές. Ηταν ατυχές 
το γεγονός ότι το πρόγραμμα EUROTRA δεν σκόπευε σε μία 
περιορισμένη αγορά. 
4.6.13 Πρέπει να παραδεχτούμε ότι υπάρχει κάτι σαφώς δυσάρεστο 
σχετικά με την ενθάρρυνση της χρήσης περιορισμένων 
γραμματικών, πράγμα που επιβάλλεται από το προαναφερθέν έργο. 
Ομως, παρά τα οικονομικά οφέλη και παρά τη δυνατότητα 
επίτευξης μετάφρασης η οποία αλλιώς μπορεί να μην ήταν 
διαθέσιμη, αυτή η προσέγγιση της "τυπικής" γλώσσας μπορεί να 
δικαιολογείται όταν τεχνικές όπως η αλληλεπίδραση με προ-
επιμέλεια, είναι ανεπαρκείς. Ευτυχώς το ανθρώπινο πνεύμα 
είναι απίθανο να δεχθεί εύκολα τον περιορισμό του δικαιώματος 
του να χρησιμοποιεί και να καινοτομεί με οποιαδήποτε 
γραμματική επιλέγει, με εξαίρεση όταν το σύστημα ζητά τον 
περιορισμό! 
63 Ô^-
4.6.14 Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι η Ιρλανδική Σύμβαση 
Σύνδεσης, που συντάχθηκε κατά τα τέλη του 1984, είχε 
προβλέψει ότι το έργο της Ιρλανδικής ομάδας θα αφορούσε τη 
σχέση που έχει η "υπογλώσσα" για την AM. Σχετικά με αυτό 
πραγματοποιήθηκε πολύ λίγο έργο μέχρι τα τελευταία δύο έτη 
του προγράμματος, όταν η ομάδα συγκέντρωσε εμπειρία όσον 
αφορά το λεξικό και τη γραμματική ενός πεδίου περιορισμένου 
κειμένου, ενώ" τώρα αναμένεται η εξεύρεση εμπορικής 
υποστήριξης για τέτοια περιορισμένα συστήματα. 
4.6.15 Συστήματα επίδειξης. Αν και η Επιτροπή έλαβε μέτρα κατά το 
τέλος του προγράμματος σχετικά με την κατασκευή ενός χρήσιμου 
συστήματος επίδειξης, μέσω του έργου του προσωπικού της στο 
Λουξεμβούργο σε συνδυασμό με συνεισφορές όλων των ομάδων, 
είναι ατυχές το γεγονός ότι οι διάφορες ομάδες δεν 
ενθαρρύνονταν πάντοτε ή δεν ήταν πάντοτε προετοιμασμένες, 
σχετικά με την παραγωγή συστημάτων επιδε ιξης σε όλα τα 
κατάλληλα στάδια και, ιδιαίτερα, σχετικά με την παραγωγή 
λειτουργικών συστημάτων κατά το τέλος του προγράμματος. 
Βεβαίως, διάφορες ομάδες παρήγαγαν συστήματα επίδειξης όπως, 
για παράδειγμα, τα αναφερόμενα στα παράλληλα προϊόντα CAT. Το 
γεγονός ότι ο κύριος φορμαλισμός ETS δεν μπορούσε να οδηγήσει 
σε ένα πρακτικό σύστημα χωρίς τροποποίηση, κατέστησε δύσκολη 
την παραγωγή συστημάτων επίδειξης χωρίς την εκτροπή από την 
κύρια γραμμή του έργου. Παρ'όλα αυτά, ένα πρακτικό σύστημα 
επίδειξης είναι ζωτικής σημασίας αν θέλουμε να ενθαρρύνουμε 
τους τυχόν ενδιαφερόμενους για την εκμετάλλευση του έργου, 
ώστε να το υποστηρίξουν. 
4.6.16 Μέτρηση του προγράμματος. Εφόσον το πρόγραμμα αφιερώθηκε στην 
παραγωγή ενός λειτουργικού πρωτότυπου συστήματος ήταν ίσως 
ευνόητο ότι ένα παράλληλο προϊόν όπως η μέτρηση των επιδόσεων 
δεν έτυχε σοβαρής προσοχής. Ομως το πρόγραμμα ανέπτυξε μία 
ακολουθία προτάσεων για δοκιμές, κυρίως για τη δοκιμή 
διάφορων γραμματικών θεμάτων. Εάν το πρόγραμμα είχε αναπτύξει 
μια σειρά πρωτοτύπων, όπως θα μπορούσε να είχε γίνει εάν την 
ώθηση είχε αναλάβει ο τομέας της αγοράς, τότε θα ήταν 
ουσιαστικής σημασίας η ανάπτυξη μιας διαδικασίας μέτρησης 
των επιδόσεων ώστε να μπορεί να παρακολουθείται η πρόοδος. Η 
ομάδα Pannenborg εξέφρασε τη λύπη της σχετικά με την έλλειψη 
πρακτικών κριτηρίων δοκιμής για το τέλος της δεύτερης φάσης 
του σχεδίου. Είναι ιδιαίτερα λυπηρό το γεγονός ότι 
πραγματοποιήθηκε τόσο λίγο έργο μέτρησης των επιδόσεων, παρά 
τη δυσκολία της καθιέρωσης ικανοποιητικών μεθόδων μέτρησης 
στον εν λόγω τομέα και, πράγματι, λόγω της εν λόγω δυσκολίας. 
4.6.17 Μέχρις ότου αρχίσει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη η μέτρηση των 
επιδόσεων των συστημάτων, θα είναι αδύνατη η διατύπωση 
συγκριτικών δηλώσεων αναφορικά με τη σχετική ποιότητα των 
συστημάτων, ή σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο ένα σύστημα 
βελτιώνεται από θέμα σε θέμα. Η Επιτροπή έχει δείξει ότι 
κατανοεί το εν λόγω θέμα, δίνοντας προτεραιότητα στο 
αντικείμενο, κατά την τελευταία πρόσκληση υποβολής προτάσεων 
για το πρόγραμμα LRE. 
Σ10: Η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει συνεχή μέτρα για την ανάπτυξη 
της μεθοδολογίας και της πρακτικής, όσον αφορά τη μέτρηση των 
συστημάτων αυτόματης μετάφρασης (AM). 
64 ο-
4.6.18 Η επιστημονική ποιότητα του έργου. Η σύγκριση της ποιότητας 
του ερευνητικού έργου είναι κατά γενική ομολογία δύσκολη, 
μέχρις ότου, με την πάροδο του χρόνου, διαχωριστούν τα 
χρήσιμα από τα άχρηστα στοιχεία. Είναι δε ιδιαίτερα δύσκολη 
σε ένα πρόγραμμα το οποίο προοριζόταν να είναι ένα μίγμα 
έρευνας και ανάπτυξης. Κατά τη διάρκεια του χρόνου ζωής του 
προγράμματος, σ·ολόκληρη τη δεκαετία του '80, την πρωτοπορία 
όσον αφορά την Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας έχει ίσως η Δυτική 
Ακτή των ΗΠΑ με έργο που εκτελέστηκε σε μέρη όπως το Stanford 
και το SRI. Βεβαίως, οι φορμαλισμοί του EUROTRA προέρχονται 
από τους φορμαλισμούς PATR II, από τις ΗΠΑ. Αυτό ισχύει και 
για τους φορμαλισμούς ETS και ALEP. Η έρευνα για έναν πλήρως 
δηλωτικό φορμαλισμό προέρχεται από το παράλληλο έργο που 
επιτελείται στις γλώσσες της τεχνολογίας λογισμικού. Είναι 
εξαιρετικής σημασίας το γεγονός ότι το EUROTRA επέλεξε να 
ακολουθήσει αυτήν την νεοεμφανισθείσα προσέγγιση, 
αποφεύγοντας το διαδεδομένο λάθος της καινοτομίας ακριβώς για 
να αποφύγει να ακολουθήσει ένα παράδειγμα από αλλού - το 
σύνδρομο "Δεν Εφευρέθηκε Εδώ". Το εάν η παραλλαγή που 
υιοθετήθηκε στο φορμαλισμό ETS ήταν τόσο λογική, αυτό είναι 
άλλο θέμα! Τα κέντρα EUROTRA παρήγαγαν μία γλωσσολογική 
προδιαγραφή και γραμματική για κάθε μία από τις 9 επίσημες 
γλώσσες της Κοινότητας, αλλά είναι δύσκολο να προσδιοριστεί 
οποιοδήποτε άλλο ειδικό έργο στο πρόγραμμα EUROTRA, το οποίο 
να ανοίγει νέους ορίζοντες κατά οποιοδήποτε άλλο τρόπο. Η 
χρησιμοποίηση από το EUROTRA, της αρχιτεκτονικής του 
συστήματος διαστρωμάτωσης, καθιστά δύσκολη τη διενέργεια 
συγκρίσεων με το έργο άλλων συστημάτων AM. Παραπάνω έχουν 
σχολιαστεί οι προκαταλήψεις υπέρ της σύνταξης και κατά των 
λεξικών προβλημάτων. Ισως ορισμένες πλευρές του έργου 
καταλήξουν να ασκήσουν επιρροή στον σχεδιασμό μελλοντικών 
συστημάτων τόσο στην Ευρώπη όσο και αλλού. 
4.6.19 Λόγω του προγράμματος EUROTRA, αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός 
των Ευρωπαίων υπολογιστικών γλωσσολόγων των οποίων 
μνημονεύονται οι εργασίες και οι οποίοι αντιμετωπίζονται με 
σεβασμό στους διεθνείς κύκλους. Η εν λόγω μαρτυρία της 
βελτιωμένης παρουσίας των Ευρωπαίων ερευνητών στο διεθνές 
σκηνικό καλωσορίζεται ιδιαίτερα και αποτελεί επίτευγμα του 
προγράμματος. 
65 ^ 
Τα σχέδια ET 6/7/9 
5.1 Η κίνηση προς τα μεμονωμένα σχέδια 
5.1.1 Το 1989, η Επιτροπή άρχισε να σχεδιάζει ένα διαφορετικό τρόπο 
εργασίας για τα τελευταία λίγα έτη του προγράμματος EUROTRA. 
Το 1991, η άμεση χρηματοδότηση των Κέντρων τόσο από την 
Επιτροπή όσο και από τις εθνικές κυβερνήσεις μειώθηκε περίπου 
στο ήμισυ σε σχέση με την αντίστοιχη χρηματοδότηση κατά τις 
προηγούμενες φάσεις. Μετά τη σειρά των τεσσάρων μελετών για 
τα σχέδια ΕΤ6 και 7, οι εν λόγω περικοπές παρείχαν κονδύλια 
για τα δύο σχέδια ανάπτυξης ΕΤ9 ALEP και για τη σειρά ΕΤ10 
που την αποτελούσαν 6 σχέδια καταμερισμένου κόστους. Η κίνηση 
αυτή για τη διάνοιξη του προγράμματος σε νέους συμμετέχοντες 
και ιδέες, είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. Τον Απρίλιο 1989, 
δημοσιεύτηκε η πρόσκληση για την εκδήλωση ενδιαφέροντος 
σχετικά με την συμμετοχή στις πλήρως χρηματοδοτούμενες 
μελέτες ΕΤ6/7. Περίπου 8 υποψήφιοι εξέφρασαν ενδιαφέρον και 
οι σχετικές μελέτες ανατέθηκαν τον Ιανουάριο 1990. Ενας 
μικρός αριθμός κέντρων του EUROTRA (UMIST, ΙΑΙ) έλαβε μέρος 
στις μελέτες ΕΤ6, ενώ τέσσερα κέντρα (Pisa, Paris, 
Saarbrticken και Stuttgart) έλαβαν μέρος στη μελέτη ΕΤ7, μαζί 
με νέους συμμετέχοντες στο EUROTRA (SRI, Siemens, SEMA, 
Oxford University Press, Van Dale Publishers, Hachette και τα 
πανεπιστήμια των πόλεων Oxford, Bochum και Heidelberg). 
5.1.2 Ελέχθη ότι ο σκοπός των μελετών ΕΤ6/7 ήταν η προετοιμασία του 
εδάφους για την ανάπτυξη πρακτικών συστημάτων AM, τα οποία θα 
βασίζονται στο πρωτότυπο του συστήματος EUROTRA, καθώς επίσης 
και για ευρύτερες πρωτοβουλίες στο γλωσσικό πεδίο. Αλλά 
ζητώντας εξωτερικές προσφορές, η Επιτροπή μπόρεσε να ανοίξει 
ένα παράθυρο που να τη συνδέει με το έργο που διεξάγεται 
εκτός του EUROTRA. Αντιμετωπίστηκαν δύο από τα διαβλεπόμενα 
προβλήματα της δημιουργίας ενός πλήρους συστήματος: 1) η 
απουσ ία περιβαλλόντων ανάπτυξης και δοκιμής περιεκτικού 
γλωσσολογικού λογισμικού· και 2) εργαλεία και μέθοδοι για τη 
δημιουργία και την αποθήκευση σε μνήμη επαναχρησιμοποιήσιμων 
λεξικών πόρων. Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι η Ομάδα 
Pannenborg συνέστησε να συγκροτηθεί μία παράλληλη ροή έργου, 
στην οποία θα συμμετέχουν βιομηχανικές επιχειρήσεις και 
πανεπιστήμια. Η εισαγωγή των σχεδίων ΕΤ6/7/9 υλοποιεί την εν 
λόγω έννοια. 
5.2. Τα σχέδια ALEP 
5.2.1 Οι μελέτες ET6. Ο στόχος της μελέτης ΕΤ6/1 (κύριος ανάδοχος: 
SRI από κοινού με το DFKI και το κέντρο UMIST του Eurotra) 
ήταν η σύνταξη μιας προδιαγραφής αναλυτικών απαιτήσεων για 
μία εύκαμπτη και υπερσύχρονη αρχιτεκτονική και φορμαλισμό 
ιδεατού υπολογιστή, που απαιτείται για την κωδικοποίηση της 
γραμματικής. Επρεπε να επιτρέπει την πρακτική εφαρμογή. Με 
βάση το έργο της ερευνητικής κοινότητης της Δυτικής Ακτής των 
ΗΠΑ μέσω του εργαστηρίου της στο Menlo Park, η SRI (Ηνωμένο 
Βασίλειο) μπόρεσε να προτείνει μια πλήρως δηλωτική 
αρχιτεκτονική η οποία αφενός ήταν "καθαρότερη" (δηλαδή 
απέφευγε διαδικαστικά χαρακτηριστικά) και αφετέρου μπορούσε 
66 a. 
να λειτουργήσει κατά πολύ περισσότερο αποτελεσματικό τρόπο 
απ'ότι ο φορμαλισμός ETS του κυρίως EUROTRA, ο οποίος ήταν 
βεβαίως κατά ορισμένα έτη παλαιότερος. Η μελέτη φαίνεται ότι 
ήταν επιτυχής και οδήγησε στην παροχή του σχεδιασμού για το 
σύστημα ALEP (Advanced Language Engineering Platform - Φορέας 
προηγμένης γλωσσικής τεχνολογίας), το οποίο ήταν υπό ανάπτυξη 
στα πλαίσια των συμβάσεων ΕΤ9. Οι συστάσεις της Ομάδας Danzin 
ενθάρρυναν την ανάπτυξη συλλογών εργαλείων. 
5.2.2 Υπήρχαν άλλες δύο μελέτες οι οποίες ήταν συναφείς προς τη 
μελέτη ΕΤ6/1 για την αρχιτεκτονική και το φορμαλισμό. Η ΕΤ6/2 
αφορούσε την προετοιμασία προτάσεων για το ανοικτό και φορητό 
περιβάλλον λογισμικού και για τα συναφή εργαλεία. Ο κύριος 
ανάδοχος ήταν το κέντρο ΙΑΙ του EUROTRA μαζί με το CAP και 
την ομάδα SNI (Metal). Η τρίτη μελέτη ήταν η ΕΤ6/3 και 
αφορούσε το υποσύστημα χειρισμού κειμένου που δημιουργήθηκε 
από τη SEMA (Βέλγιο) και από μια ομάδα της μηχανογραφικής 
υπηρεσίας του πανεπιστημίου της Οξφόρδης (Oxford University 
Computing Service). Η μελέτη ΕΤ6/2 παρήγαγε το περίγραμμα 
μιας προδιαγραφής σχετικά με το περιβάλλον λογισμικού, για 
ένα σύστημα που θα χρησιμοποιεί την προσανατολισμένη προς το 
αντικείμενο προσέγγιση. Η μελέτη ΕΤ6/2 είχε ως αποτέλεσμα 
προδιαγραφές για ένα τυποποιημένο μορφότυπο ανταλλαγής 
εγγράφων της τυποποιημένης γενικής γλώσσας σήμανσης (SGML). 
Μαζί με τον φορμαλισμό και την αρχιτεκτονική που προκύπτει 
από τη μελέτη ΕΤ6/1, οι τρεις μελέτες παρέχουν τη βάση για 
την ανάπτυξη μιας προηγμένης συλλογής εργαλείων για 
ερευνητικούς σκοπούς που αφορούν την αυτόματη μετάφραση (AM) 
και την επεξεργασία της φυσικής γλώσσας (ΕΦΓ). 
5.2.3 Οι συμβάσεις ΕΤ9 ALEP. Οι μελέτες ΕΤ6 ολοκληρώθηκαν στα μέσα 
του 1991, αλλά προηγουμένως, το Μάρτιο 1991, δημοσιεύθηκε η 
πρόσκληση για υποβολή προσφορών σχετικά με τα σχέδια 
ανάπτυξης ALEP. Η εν λόγω πρόσκληση οδήγησε σε δύο πλήρως 
χρηματοδοτούμενα σχέδια, ένα με την Ρ-Ε International 
(Λουξεμβούργο) για ένα ενδιάμεσο σύστημα ALEP0 και ένά άλλο 
με την ΒΙΜ (Βρυξέλλες) για το κυρίως σύστημα ALEP1. Οι 
συμβάσεις κατακυρώθηκαν τον Ιανουάριο 1992 για δύο έτη. Η 
συνέχεια με τις μελέτες ΕΤ6, εξασφαλίζεται μέσω της SRI που 
ενεργεί ως σύμβουλος στο έργο ΕΤ9. Τα σχέδια ΕΤ9 θα κοστίσουν 
περίπου 0,96 εκατ. ECU για το ΕΤ9/1 και περίπου 1,49 εκατ. 
ECU για το ΕΤ9/2, ποσά που αντιπροσωπεύουν ποσοστό περίπου 
25% επί του προϋπολογισμού του τελικού σταδίου του EUROTRA. 
5.2.4 Η σύμβαση ΕΤ9/2 με την Ρ-Ε International (ή μάλλον με τη 
θυγατρική της, Westvries Dutch) εκτελείται στο Λουξεμβούργο, 
σε στενή επαφή με την ομάδα ανάπτυξης λογισμικού της 
Επιτροπής. Η σύμβαση αφορά την ανάπτυξη λογισμικού και την 
παροχή υποστήριξης και συμβουλών στην Επιτροπή, αλλά θα είναι 
μάλλον σε μεγαλύτερη απόσταση, σε σχέση με προηγούμενες 
συμβατικές υπηρεσίες παροχής υποστήριξης προς την εν λόγω 
ομάδα. Το έργο αφορά τόσο τη διατήρηση του σημερινού 
συστήματος επίδειξης του EUROTRA (ETS), όσο και το 
νεοεμφανιζόμενο σύστημα ALEP. Η τριμελής ομάδα διένειμε ήδη 
ένα πολύ αρχικό πρωτότυπο του ALEP0 σε 25 περίπου κέντρα 
έρευνας του EUROTRA και σε αναδόχους σχεδίων για 
χρησιμοποίηση στα σχέδια ΕΤ10 και LRE. 
67^ 
5.2.5 Η κύρια σύμβαση ανάπτυξης ΕΤ9/1 του ALEP1 έχει ανατεθεί στην 
ομάδα ΒΙΜ στις Βρυξέλλες, που είναι γνωστή για την ανάπτυξη 
ενός ταχύτατου μεταγλωττιστή Prolog. Το περιβάλλον λογισμικού 
του ALEP1 βασίζεται στις παρακάτω απαιτήσεις: 
1) μία σχετικά συντηρητική αρχιτεκτονική ώστε να 
διασφαλιστεί η επαρκής υλοποίηση των μεσαίου μεγέθους 
σταθμών εργασίας UNIX· 
2) όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανεξαρτησία από γλωσσολογικούς 
φορμαλισμούς· 
3) πρέπει να αποτελείται από δομικά στοιχεία και να μπορεί 
να προσαρμοστεί στις ανάγκες των χρηστών· 
4) το σύστημα πρέπει να είναι σχεδιασμένο για περαιτέρω 
αναπτύξεις· 
5) στόχος είναι η παροχή ενός περιβάλλοντος πολλαπλών 
χρηστών για το έργο ανάπτυξης τόσο της Φυσικής Γλώσσας 
όσο και της Αυτόματης Μετάφρασης· 
6) στόχος του πρέπει να ε ίναι η ευχρηστ ία και η ευρωστ ία· 
7) πρέπει να χρησιμοποιεί πρότυπα, οποτεδήποτε είναι δυνατόν 
(π.χ. πρωτόκολλο Χ, συλλογή λειτουργικών βοηθημάτων 
OSF/Motif)· 
8) το σύστημα πρέπει να έχει τη δυνατότητα μεταφοράς για 
χρησιμοποίηση σε διαφορετικές πλατφόρμες UNIX (POSIX και 
X/Open). 
5.2.6 Το Μάρτιο 1993, πρέπει να καταστεί διαθέσιμη μια πρώτη έκδοση 
του μοντέλου ανάπτυξης, ενώ κατά τα μέσα του 1994 θα 
ακολουθήσει η κύρια έκδοση, όταν το σύστημα θα δοκιμαστεί από 
ερευνητές οι οποίοι εργάζονται σε σχέδια LRE. Στη συνέχεια, 
αναμένεται ότι η Επιτροπή θα αναθέσει επιπρόσθετες συμβάσεις 
υποστήριξης και συντήρησης. Υπάρχει η πρόθεση να καταστεί το 
σύστημα ALEP ευρύτατα διαθέσιμο για χρήση από την ερευνητική 
κοινότητα, ως μία ανοιχτή, μεταφέρσιμη και 
επαναχρησιμοποιήσιμη τράπεζα εργασίας για γλωσσική 
τεχνολογία σε ένα ερευνητικό πλαίσιο. 
5.3 Η μελέτη των λεξικών πόρων 
5.3.1 Το σχέδιο ΕΤ7 επιλέχθηκε και χρηματοδοτήθηκε κατά τον ίδιο 
χρόνο με τις τρεις μελέτες ΕΤ6. Η διάρκειας 18 μηνών και 
πλήρως χρηματοδοτούμενη σύμβαση μελέτης ανατέθηκε τον 
Ιανουάριο 1990, για παράδοση κατά τα μέσα του 1991, σε μια 
μεγάλη κοινοπραξία της οποίας επικεφαλής είναι το 
πανεπιστήμιο της Στουτγάρδης (συμμετέχουν τα παρακάτω 
πανεπιστήμια: Bochum, Heidelberg, Manchester 1ST, Pisa, Paris 
VII και Saarbrlicken καθώς και οι SEMA (Βέλγιο), oxford 
University Press, Van Dale Publishers και Hachette), ο στόχος 
της μελέτης είναι η παροχή οδηγιών που θα σκοπεύουν στην 
ανάπτυξη προτύπων για να καταστεί δυνατή η επαναχρησιμοποίηση 
των λεξικών και ορολογικών πόρων. Η μελέτη διερεύνησε την 
68 <9^-
εφικτότητα της τυποποίησης των μονόγλωσσων και πολύγλωσσων 
πόρων κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται 
σε διαφορετικές εφαρμογές, χρησιμοποιώντας διαφορετικούς 
φορμαλισμούς και αρχιτεκτονικές συστημάτων. 
5.3.2 Η μελέτη είχε ως αποτέλεσμα μία σειρά 11 μονογραφιών. 
Διεξήχθη μία έρευνα σχετικά με λεξικές και ορολογικές 
εφαρμογές και πόρους. Εκτελέστηκε επίσης μία μελέτη 
εφικτότητας σχετικά με τις δυνατές αρχιτεκτονικές για 
επαναχρησιμοποιήσιμους πόρους. Στην Επιτροπή υποβλήθηκαν 
προτάσεις τυποποίησης και προτάσεις σχετικά με σχέδια Ε&Α. 
5.3.3 Για ορισμένες από τις προτάσεις δόθηκε συνέχεια στα σχέδια 
LRE Ι, όπως είναι το σχέδιο DELIS, για την ανάπτυξη εργαλείων 
σχετικά με τη δημιουργία λεξικών. Άλλες προτάσεις 
διαμορφώνουν το υπόβαθρο του μέρους Ερευνας και Πόρων της 
πρόσκλησης LRE II που θα οδηγήσει σε περαιτέρω σχέδια. Οσον 
δε αφορά τις προτεινόμενες δράσεις τυποποίησης, αυτές 
υλοποιούνται μέσω της πρωτοβουλίας EAGLES. 
5.4 Πορίσματα και Συστάσεις: Τα σχέδια ΕΤ6/7/9 
5.4.1 Η εισαγωγή των πλήρως χρηματοδοτούμενων σχεδίων. 
Η απόφαση σχετικά με την εισαγωγή μιας διαφορετικής 
προσέγγισης στο πρόγραμμα EUROTRA πρέπει να καλωσοριστεί 
ιδιαίτερα, αν και αναπόφευκτα τίθεται το ερώτημα γιατί η 
προσέγγιση των πλήρως χρηματοδοτούμενων μελετών δεν 
υιοθετήθηκε νωρίτερα στο πρόγραμμα. Ισως ήταν το κυρίως 
πρόγραμμα EUROTRA που δημιούργησε την κοινότητα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας, η οποία μπορεί να λαμβάνει μέρος 
σε σχέδια καταμερισμένου κόστους. Είναι ενδιαφέρον να 
αναφερθεί ότι η Ομάδα Pannenborg σχολίασε, ότι ένα πρόγραμμα 
αυτού του τύπου ποτέ δεν θα μπορούσε να είχε αναληφθεί ως 
πρόταση εμπορικής έρευνας και θα μπορούσε μόνο να αναληφθεί 
με χρηματοδότηση που να καλύπτεται πλήρως από το δημόσιο. Σε 
ένα θέμα αντιμετωπίζεται μία από τις κυριότερες αδυναμίες που 
εμφανίστηκε στο κυρίως πρόγραμμα EUROTRA, δηλ. η ανάγκη για 
ένα περιεκτικό περιβάλλον γλωσσολογικής ανάπτυξης και 
δοκιμής. Και η άλλη μελέτη καταπιάνεται άμεσα με την αδυναμία 
του κυρίως προγράμματος EUROTRA, η οποία έγκειται στην 
αποτυχία του να αντιμετωπίσει τους επαναχρησιμοποιήσιμους 
λεξικούς πόρους. Ετσι και οι δύο αυτοί στόχοι φαίνονται 
ιδιαίτερα λογικοί και πρακτικοί, αν και πρέπει να αναρωτηθεί 
κανείς γιατί τα εν λόγω προβλήματα δεν αντιμετωπίστηκαν στο 
κυρίως πρόγραμμα κατά τα προηγούμενα 8 έτη. 
5.4.2 ALEP 
Είναι ιδιαίτερα ευχάριστο το γεγονός ότι αντιμετωπίζεται τώρα 
η παραγωγή ενός περιβάλλοντος ανάπτυξης και δοκιμής 
γλωσσολογικού λογισμικού. Το γεγονός ότι ο φορμαλισμός ΕΤ6/1 
είναι πλήρως δηλωτικός, καθώς και η προσέγγιση του πλήρους 
συστήματος, καθιστούν ευκολότερο το να είναι οι γραμματικές 
που αναπτύσσονται στα πλαίσια της αρχιτεκτονικής ALEP, άμεσα 
μεταφέρσιμες σε άλλα, παρόμοια, περιβάλλοντα. Αλλά, στην 
πράξη, όπως και με άλλους φορμαλισμούς, ίσως απαιτηθεί η 
69 θ_ 
εισαγωγή και άλλων διαδικαστικών στοιχείων, για να μπορεί να 
λειτουργεί αποτελεσματικά το σύστημα, αν και, χωρίς 
αμφιβολία, τα εν λόγω στοιχεία θα είναι λιγότερα απ'ότι στην 
περίπτωση του φορμαλισμού ETS στο κυρίως EUROTRA. Οι 
επιπτώσεις του έργου ALEP στο έργο του κυρίως EUROTRA ήταν 
δυσμενείς. Απορρίπτοντας το φορμαλισμό ETS, γύρω από τον 
οποίο βασιζόταν το κύριο μέρος του έργου EUROTRA, έχει 
δημιουργηθεί η εντύπωση στον έξω κόσμο ότι από το κυρίως έργο 
του EUROTRA δεν προκύπτει τίποτα το αξιόλογο. Μέχρι τώρα 
υπήρξε μόνο μια περιορισμένη αλληλεπίδραση με το έργο του 
κυρίως EUROTRA, αν και έχουν καταρτιστεί σχέδια για την 
χρησιμοποίηση της τρίτης πρόσκλησης για το πρόγραμμα LRE, με 
σκοπό την επίτευξη της μεταφοράς υλικού EUROTRA στο 
φορμαλισμό ALEP. Λόγω των διαδικαστικών χαρακτηριστικών στον 
φορμαλισμό ETS, οι γραμματικές δεν μεταφέρονται αυτόματα στο 
ALEP. Βεβαίως, ο φορμαλισμός ALEP είναι πολύ περισσότερο 
ενημερωμένος και αποδοτικός, όσον αφορά το χρόνο λειτουργίας, 
απ'ότι ο φορμαλισμός ETS. Ομως, ο ALEP1 δεν έχει ακόμη 
δοκιμαστεί, σε σύγκριση με το βασιζόμενο στον ETS έργο, γύρω 
από τθ οποίο εκτελέστηκαν πολλές εργασίες. Είναι αλήθεια ότι 
χωρίς τροποποίηση, ο φορμαλισμός ETS δεν μπορεί να λειτουργεί 
αποτελεσματικά, ενώ μερικές είναι υποχρεωμένος και να 
σταματά, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση κατά την οποία 
μια λέξη δεν μπορεί να βρεθεί στο λεξικό. Ισως το λάθος 
βρίσκεται στο ότι δεν δόθηκε σοβαρή προσοχή στην ανάπτυξη 
ενός δυνάμενου να λειτουργήσει συστήματος που θα βασίζεται 
στο έργο του κυρίως EUROTRA για άμεση χρήση, ταυτόχρονα με 
την ανάπτυξη ενός περισσότερο σύγχρονου συστήματος βασισμένου 
στο ALEP, που θα προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο 
έρευνας σε Λίγα χρόνια. 
5.4.3 Οι μελέτες ΕΤ6/2 και ΕΤ6/3 εστιάζονταν, αντίστοιχα, αφενός 
στην αρχιτεκτονική και στην προδιαγραφή για ένα ανοιχτό και 
μεταφέρσιμο περιβάλλον λογισμικού και, αφετέρου, στην 
προδιαγραφή για μια δ ι επαφή SGML μεταξύ της ροής ενός 
κειμένου εισόδου και του εσωτερικού γλωσσολογικού συστήματος. 
Οι εν λόγω μελέτες φαίνονται αξιόλογες και λογικές, αλλά δεν 
είναι προφανής ο τρόπος κατά τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν, θα 
αξιοποιηθούν ή θα συνεχιστούν - εκτός μέσω του συστήματος 
ALEP, όπως είναι και η σχετική πρόθεση. 
5.4.4 Γα σχέδια για την ανάπτυξη και τη χρήση του ALEP από την 
ερευνητική κοινότητα έχουν πραγματικά νόημα. Ομως, οι 
εταιρείες αναπτύσσουν και άλλες συλλογές εργαλείων, ενώ η 
Επιτροπή θα πρέπει να επιτηρεί και να βοηθά τις εν λόγω 
εξελίξεις ανάλογα με τις περιπτώσεις. 
Σ11: Συνιστάται στην Επιτροπή, να συνεχίσει την ανάπτυξη και τη 
διατήρηση του συστήματος ALEP, ως μία εναλλακτική λύση στο 
πεδίο, καθιστώντας το δωρεάν διαθέσιμο για ακαδημαϊκούς 
σκοπούς καθώς και για σκοπούς βιομηχανικής έρευνας. 
70 S^ 
5.4.5 Δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των λεξικών και ορολογ ικών 
πόρων. Η εν λόγω μελέτη ΕΤ7 εκτελέστηκε από μία μεγάλη 
κοινοπραξία 11 ιδρυμάτων, την οποία διηύθυνε μία ομάδα από το 
πανεπιστήμιο της Στουτγάρδης και στην οποία περιλαμβάνονταν 
τρεις εκδοτικοί οίκοι και μία εταιρεία λογισμικού, ο στόχος 
ήταν η ανάπτυξη προτύπων για λεξικούς και ορολογικούς πόρους, 
τόσο μονόγλωσσους όσο και πολύγλωσσους, έτσι ώστε να μπορούν 
να επαναχρησιμοποιούνται από διάφορες εφαρμογές, 
περιλαμβανομένων και διαφόρων φορμαλισμών και πλαισίων. Στις 
11 εκθέσεις, που προέρχονται από το σχέδιο, περιλαμβάνεται 
και μία μελέτη για μία πιθανή αρχιτεκτονική για 
επαναχρησιμοποιήσιμους πόρους. Στην Τελική Εκθεση 
υποβάλλονται προτάσεις για δράση της Κοινότητας, όπου 
περιλαμβάνονται και δράσεις για τη δημιουργία προτύπων, 
προτάσεις για σχέδια Ε&Α, καθώς και δραστηριότητες προώθησης 
και επιμόρφωσης. Γο εν λόγω έργο είναι πολύ σημαντικό και 
καλωσορίζεται ιδιαίτερα. Το μόνο θλιβερό είναι ότι το εν λόγω 
έργο δεν άρχισε κατά τις πρώτες φάσεις του προγράμματος 
EUROTRA, έτσι ώστε τα διδάγματα να μπορούσαν να εφαρμοστούν 
στο έργο του EUROTRA, ενώ ο ι προτάσε ι ς ακολούθησαν στο 
πρόγραμμα. Για ορισμένες από τις προτάσεις δίνεται συνέχεια 
στα σχέδια LRE καθώς και στο έργο της πρωτοβουλίας 
τυποποίησης EAGLES. 
Σ12: Η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει στα ερευνητικά προγράμματα 
της, καθώς και στις δραστηριότητες της που είναι σχετικές με 
την τυποποίηση και την επιμόρφωση, την εφαρμογή των συστάσεων 
της μελέτης ΕΤ7 σχετικά με τους Επαναχρησιμοποιήσιμους 
Λεξικούς Πόρους. 
71 Ov-
6. Τα σχέδια ETIO 
6.1 Οργάνωση 
6.1.1 Σύμφωνα με τις συστάσεις της Ομάδος Danzin, τα 6 σχέδια ΕΤ10 
εισήχθησαν στο πρόγραμμα μέσω μιας πρόσκλησης για υποβολή 
προτάσεων που δημοσιεύθηκε το Μάρτιο 1991, σχεδόν ταυτόχρονα 
με την πρόσκληση για υποβολή προσφορών για τα σχέδια ΕΤ9. 
Αλλά, σε αντίθεση με τις πλήρως χρηματοδοτούμενες συμβάσεις 
ΕΤ9, τα σχέδια ΕΤ10 είναι καταμερισμένου κόστους, σύμφωνα με 
το τυπικό μοντέλο της Επιτροπής, όπως για παράδειγμα το 
σχέδιο το οποίο έχει εγκριθεί για το ESPRIT. Οι συνολικές 
δαπάνες κατανέμονται περίπου κατά ποσοστό 50/50 μεταξύ του 
εταίρου στην ομάδα που προτείνει τη σύμβαση και της 
Επιτροπής. Αυτό ερμηνεύεται ως το κανονικό μισό των συνολικών 
δαπανών, περιλαμβανομένων και των γενικών εξόδων λειτουργίας, 
ενώ οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί μπορούν να επιλέξουν, εάν 
το προτιμούν, να αναλάβουν όλες τις δαπάνες, με εξαίρεση τα 
γενικά έξοδα. Οι εν λόγω όροι μπορεί να είναι αρκετά 
ελκυστικοί για τους ακαδημαϊκούς φορείς οι οποίοι έχουν 
άλλους πόρους για τα γενικά έξοδα τους, όπως είναι τα 
κονδύλια των πανεπιστημίων τους. Το συνολικό κόστος για την 
Επιτροπή ανέρχεται σε 2,84 εκατ. ECU, ή, κατά μέσον όρο, σε 
0,41 εκατ. ECU ανά σχέδιο. Η διάρκεια των περισσότερων 
σχεδίων ανέρχεται σε 18 μήνες, ενός σχεδίου σε 16 και ενός 
άλλου σε 24 μήνες, με έναρξη τον Ιανουάριο 1992. 
6.1.2 Σε αντίθεση με τα κανονικά σχέδια καταμερισμένου κόστους, η 
αξιολόγηση των προσφορών ΕΤ10 πραγματοποιήθηκε από το 
προσωπικό EUROTRA της Επιτροπής, και στη συνέχεια η επιλογή 
υποβλήθηκε για έγκριση στη Συμβουλευτική Επιτροπή. Ενώ μπορεί 
να λεχθεί ότι το προσωπικό γνωρίζει καλά την κοινότητα, και 
έτσι μπορεί να βασίσει την επιλογή σε ορισμένες γνώσεις που 
είναι ευρύτερες απ'αυτές οι οποίες περιέχονται στις γραπτές 
προτάσεις, είναι πάντοτε ανεπιθύμητο το να μην κρίνονται οι 
ανταγωνιστικές προσφορές από μία όσο το δυνατόν περισσότερο 
αμερόληπτη επιτροπή. Πρέπει να φανεί ότι αποδόθηκε 
δικαιοσύνη. Από τις 27 προσφορές για το ΕΤ10, διατηρήθηκαν 6 
σχέδια. 
6.2 Οι επιλεχθείσες προτάσεις 
6.2.1 Τα σχέδια δεν λειτουργούν ήδη για πολύ καιρό, με αποτέλεσμα 
να μην είναι δυνατή μια σοβαρή αξιολόγηση της ποιότητας του 
έργου. Αλλά είναι δυνατή κάποια ανταπόκριση στα σχέδια που 
επιλέχθησαν, ιδιαίτερα σε σύγκριση με το έργο του κυρίως 
EUROTRA: 
1) Σημασιολογική ανάλυση, χρησιμοποιώντας ένα λεξικό φυσικής 
γλώσσας. 
Πανεπιστήμιο του Birmingham (ΗΒ), πανεπιστήμιο του Bochum 
(ΟΔΓ), Consorzio Pisa Ricerche (Ιταλία, EUROTRA), CST 
Copenhagen (Δανία, EUROTRA). 
72 ç^ 
2) Δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των γραμματικών για το 
φορμαλισμό ALEP. 
Πανεπιστήμιο του Essex (ΗΒ, EUROTRA), ΙΑΙ (ΟΔΓ, EUROTRA), 
FBG/πανεπιστήμιο της Barcelona (Ισπανία, EUROTRA), IMS 
πανεπιστήμιο της Stuttgart (ΟΔΓ). 
3) Τυπική σημασιολογία για συνεχή λόγο. 
Καθολικό πανεπιστήμιο της Leuven (Βέλγιο, EUROTRA), 
Gruppo Dima, Torino (Ιταλία, EUROTRA), πανεπιστήμιο 
Salford (Ηνωμένο Βασίλειο), πανεπιστήμιο 
Rijksuniversiteit Groningen (Κάτω Χώρες). 
4) Στατιστικά συμπληρώματα βασισμένα σε σώματα κειμένων για 
το EUROTRA: ορολογία, λεξικό και προτίμηση. 
IBM (Γαλλία), πανεπιστήμιο Dublin City university 
(Ιρλαδία, EUROTRA), Instituto di Linguistica 
Computazionale, Pisa (Ιταλία), C2V (Γαλλία, Software 
House), πανεπιστήμιο του Essex (Ηνωμένο Βασίλειο, 
EUROTRA), πανεπιστήμιο του Lancaster (Ηνωμένο Βασίλειο). 
5) Ορολογία και επιπλέον γλωσσολογική γνώση. 
Dublin City University (Ιρλαδία, EUROTRA), CRP-CU 
(Λουξεμβούργο, EUROTRA), ILTEC (Ποργογαλία), INLOM (ΟΔΓ). 
6) Συμφράσεις. 
Stichting Taaltechnologie, Utrecht (Κάτω Χώρες), 
πανεπιστήμιο του Essex (ΗΒ, EUROTRA), Instituto di 
Linguistica Computazionale, Pisa (Ιταλία, EUROTRA), 
Swisstra, Γενεύη (Ελβετία), Oxford University Press (HB). 
6.2.2 Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι τουλάχιστον 3 από τα εν 
λόγω 6 σχέδια έχουν σχέση με τον φορμαλισμό και το σύστημα 
ALEP. Το κέντρο βάρους της υποστήριξης έχει μετακινηθεί σαφώς 
από το έργο του κυρίως EUROTRA στην νεότερη προσέγγιση ALEP, 
γεγονός το οποίο εντείνει την εντύπωση ότι η Επιτροπή έχει 
αφήσει πίσω της το κυρίω, EUROTRA. Ορισμένα από τα σχέδια 
αυτά συμβάλλουν στην κάλυψη των προφανών κενών του 
προγράμματος EUROTRA, όπως είναι για παράδειγμα τα σχέδια με 
τους εξής τίτλους: "Δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των 
γραμματικών" και "Στατιστικά συμπληρώματα βασισμένα σε σώματα 
κειμένων για το EUROTRA". 
6.2.3 Ενώ, κατά απογοητευτικό τρόπο, ορισμένες από τις προσφορές 
από τα κέντρα EUROTRA δεν ήταν καθόλου παράτολμες, οι ομάδες 
EUROTRA εμφανίζονται σε κάθε σχέδιο, πράγμα που είναι ίσως 
ένας φόρος τιμής στην ανταγωνιστική ικανότητα τους, παρά τα 
έτη κατά τα οποία ήταν καλυμμένες από το EUROTRA. Από τους 27 
εταίρους στα 6 σχέδια, οι 23 προέρχονται από τον ακαδημαϊκό 
τομέα ή είναι ινστιτούτα των οποίων η έδρα βρίσκεται σε 
πανεπιστημιουπόλεις. Η αντιπροσώπευση της βιομηχανίας είναι 
απογοητευτικά μικρή και περιορίζεται ουσιαστικά στη συμμετοχή 
της IBM στο σχέδιο των Στατιστικών Συμπληρωμάτων, όπου, ούτως 
ή άλλως, έπρεπε να αναμένεται η παρουσία της IBM, εφόσον 
αυτή η εταιρεία αναζωογόνησε το ενδιαφέρον για την εν λόγω 
προσέγγιση μέσω του έργου της στο Yorktown Heights. Το σχέδιο 
αυτό είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο. Είναι επίσης ευπρόσδεκτη η 
έμφαση που αποδίδεται στον τομέα των Λεξικών και της 
Ορολογίας στα 3 σχέδια, σε αντίθεση με την σχετική παραμέληση 
τους στο κυρίως EUROTRA. 
73©.. 
6.3 Το σχέδιο γλωσσολογικής έρευνας και τεχνολογίας (LRE) 
6.3.1 Αν και το πρόγραμμα LRE δεν αποτελεί, με την αυστηρή σημασία, 
μέρος του προγράμματος EUROTRA, είναι ενδιαφέρον να 
εξετάσουμε το εν λόγω πρόγραμμα, διότι αποτελεί τη φυσική 
εξέλιξη των σχεδίων ΕΤ10 του EUROTRA. Το σχέδιο Γλωσσικής 
Ερευνας και Τεχνολογίας είναι μέρος ενός ευρύτερου 
προγράμματος που ενέκρινε το Συμβούλιο τον Ιούνιο 1991 
(Συστήματα Τηλεπληροφορικής σε Χώρους Γενικού Ενδιαφέροντος). 
Αρχισε σχεδόν ταυτόχρονα με τα σχέδια ΕΤ10, με μία πρόσκληση 
για υποβολή προτάσεων που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο 1991, ενώ 
τα πρώτα σχέδια για το LRE1 ανακοινώθηκαν τον Ιανουάριο 1992. 
Τον Οκτώβριο 1992 δημοσιεύθηκε μια δεύτερη πρόσκληση υποβολής 
προτάσεων, όπου οι προτάσεις θα έπρεπε να υποβληθούν κατά τα 
μέσα Ιανουαρίου 1993. Υποβλήθηκαν επίσημα 81 προτάσεις εκ των 
οποίων γίναν δεκτές οι 9. Ο αριθμός των προσφορών ήταν πολύ 
μεγαλύτερος σε σχέση με τις προσφορές για τα σχέδια ΕΤ10 αλλά 
ίσως η πρόσκληση ΕΤ10 "αφορούσε αποκλειστικά την κοινότητα 
του EUROTRA", υπό την έννοια της δημιουργίας μιας γέφυρας 
προς την κανονική προσέγγιση καταμερισμένου κόστους. Αλλά 
μπορεί να οφειλόταν επίσης και στο μεγάλο εύρος της 
πρόσκλησης, που καλύπτει γενικά την Τεχνολογία της Γλώσσας 
και όχι μόνο την αυτόματη μετάφραση. Επίσης, η δημοσιότητα 
που δόθηκε στο πρόγραμμα LRE ήταν σημαντικά πιο εκτεταμένη 
από ότι στην περίπτωση του ΕΤ10. 
6.3.2 Στόχοι. Ο συνολικός προϋπολογισμός για το πρόγραμμα LRE, για 
τα έτη 1991-1994, ανέρχεται σε 22,5 εκατ. ECU. Με την πρώτη 
πρόσκληση δεσμεύτηκαν 6,5 εκατ. ECU, ενώ με το LRE II, την 
άνοιξη του 1993, θα δεσμευθούν ακόμη 9,5 εκατ. ECU. Το 
πρόγραμμα LRE οργανώνεται γύρω από 5 θέματα: 
1) έρευνα γενικού ενδιαφέροντος· 
2) ανάπτυξη γλωσσολογικών πόρων και συναφών υπολογιστικών 
εργαλε ίων 
3) καθορισμός προτύπων και οδηγιών για την κωδικοποίηση και 
ανταλλαγή γλωσσολογικών δεδομένων 
4) πρότυπα δοκιμαστικά σχέδια και σχέδια επίδειξης· 
5) δράσεις υποστήριξης και ιδιαίτερα επιμόρφωση στην 
υπολογιστική γλωσσολογία, καθώς και καθορισμός κοινών 
προδιαγραφών και οδηγιών. 
6.3.3 Σχέδια. Για μια ακόμη φορά, δεσπόζουσα θέση στα σχέδια είχαν 
οι προερχόμενοι από τον ακαδημαϊκό τομέα, αλλά από τους 47 
εταίρους οι 15 είναι επιχειρήσεις, αν και συχνά μικρές 
επιχειρήσεις με ισχυρούς ακαδημαϊκούς δεσμούς. Το ένα από τα 
σχέδια έχει συνολικό κόστος που ανέρχεται σε 2,83 εκατ. ECU, 
εκ των οποίων το 1,4 εκατ. ECU προέρχεται από την Επιτροπή, 
και είναι πολύ μεγαλύτερο από τα άλλα σχέδια, των οποίων το 
μέσο συνολικό κόστος ανέρχεται σε 1 περίπου εκατ. ECU, εκ των 
οποίων τα 0,7 εκ. ECU προέρχονται από την Επιτροπή. Αφορά την 
προφορά περίπου 1.000.000 ονομάτων για κάθε μία από τις εννέα 
γλώσσες της Κοινότητας. Το σχέδιο COBALT αφορά την εξαγωγή 
74 (λ. 
πραγματολογικών γνώσεων από πηγές κειμένων και πρόκειται για 
ένα σχέδιο το οποίο έχει ενδιαφέρον για τη δημιουργία πολύ 
μεγάλων βάσεων γνώσεων, οι οποίες θα απαιτηθούν για την 
αντιμετώπιση του προβλήματος των γενικών γνώσεων υποβάθρου. 
Στόχος του σχεδίου TRANSLEARN είναι ένα σύνολο εργαλείων που 
θα βοηθούν τον ανθρώπινο μεταφραστή, πχ. να ασχολείται με 
επαναληπτική εργασία. Είναι ενδιαφέρον να δούμε ένα πολύ 
πρακτικό σχέδιο που έχει σχέση με τις πραγματικές ανάγκες των 
μεταφραστών, και οι οποίες τόσο έχουν παραμεληθεί στο έργο 
του EUROTRA. Το σχέδιο DELIS αφορά μεθόδους και εργαλεία για 
την ανάπτυξη λεξικών, και προέρχεται από το σχέδιο ΕΤ7. Το 
σχέδιο RGR έχει στόχο την επαναχρησιμοποίηση γραμματικών 
πόρων και ασχολείται βασικά με φορμαλισμούς που βασίζονται 
στο ALEP και επεκτείνονται πέρα απ'αυτό. 
6.3.4 EAGLES. Το έννατο σχέδιο που εγκρίθηκε στα πλαίσια του 
προγράμματος LRE1 είναι πολύ διαφορετικό από τα άλλα. ο όρος 
EAGLES προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων "Expert Advisory 
Group on Language Engineering Standards" (Συμβουλευτική Ομάδα 
Εμπειρογνωμόνων Σχετικά με Πρότυπα Γλωσσικής Τεχνολογίας). 
Στόχος του είναι η δημιουργία ενός συνόλου συντονισμένων 
ομάδων που θα αποτελούνται από εμπειρογνώμονες στον τομέα της 
προκανονιστικής γλωσσολογικής έρευνας. Η ομάδα 
εμπειρογνωμόνων θα είναι η κινητήρια δύναμη πίσω από την 
ανάπτυξη κοινών λειτουργικών προδιαγραφών για την περιγραφή 
και την αντιπροσώπευση των γλωσσολογικών δεδομένων. Η εν λόγω 
ομάδα θα καθορίζει, θα επιδεικνύει, θα αξιολογεί, θα 
επικυρώνει, θα προάγει και θα διαδίδει τις εν λόγω 
προδιαγραφές. Η Επιτροπή θα καλύπτει τις δαπάνες των 
συνεδριάσεων, αλλά οι συμμετέχοντες θα είναι υπεύθυνοι για 
τις δικές τους δαπάνες εργασίας. 
6.3.5 Η ομάδα EAGLES έχει ένα διοικητικό συμβούλιο, με ομάδες 
εργασίας και με φιλοξενούντες οργανισμούς. Το διοικητικό 
συμβούλιο αποτελείται από εκπροσώπους των παρακάτω ευρωπαϊκών 
κοινοπραξιών του σχεδίου: MULTILEX, PLUS, ACQUILEX, NERC, 
GENELEX, SAM-Α, SUNDIAL, EUROLANG, TWB, ONOMASTICA και DELIS. 
Συμμετέχουν επίσης και εκπρόσωποι των ευρωπαϊκών φορέων ESCA, 
ELSNET, FOLLI και του ευρωπαϊκού τμήματος του ACL. 
Προβλέπονται πέντε ομάδες εργασίας, εκ των οποίων η κάθε μία 
θα υποστηρίζεται από ένα φιλοξενούντα οργανισμό, για τα 
παρακάτω: Σώματα Κειμένων, Υπολογιστικά Λεξικά, Φορμαλισμοί, 
Αξιολόγηση, και Πόροι και Μέθοδοι του Προφορικού Λόγου. 
6.3.6 Είναι σαφές ότι, ενδεχομένως, το σχέδιο EAGLES έχει να παίξει 
ένα πολύ σημαντικό ρόλο στο να ωθήσει τον συντονισμό της 
ευρωπαϊκής γλωσσικής βιομηχανίας και ερευνητικής κοινότητας. 
Πρόκειται για μία μακροπρόθεσμη προσπάθεια, η οποία πρέπει να 
συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα μετά τη λήξη του προγράμματος 
LRE. Είναι πολύ νωρίς για να σχολιαστεί ο τρόπος εργασίας, 
αλλά είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι τόσα από τα κύρια 
σχέδια στην Ευρώπη αντιπροσωπεύονται στο Διοικητ ικό 
Συμβούλιο, αν και υπάρχουν αξιοσημείωτες παραλήψεις. Ομως το 
εν λόγω συμβούλιο είναι ήδη αρκετά μεγάλο. 
75 
6.4 Η προσέγγιση καταμερισμένου κόστους (Π&Σ) 
6.4.1 Τα σχέδια ΕΤ10 πραγματοποιούν μια σαφή μετάβαση από την 
προσέγγιση του EUROTRA στην συμβατική προσέγγιση των σχεδίων 
καταμερισμένου κόστους. Στην εν λόγω προσέγγιση υπάρχουν 
πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Τα κύρια πλεονεκτήματα είναι 
τα εξής: 
1) Με την προϋπόθεση ότι θα πραγματοποιηθεί μια πραγματικά 
ανοιχτή πρόσκληση υποβολής προσφορών, και ότι θα 
συγκροτηθεί όπως πρέπει μια επιτροπή εξέτασης η οποία θα 
αποτελείται από ισότιμους συναδέλφους και η οποία θα 
εκτελέσει όπως πρέπει το έργο της, η εν λόγω προσέγγιση 
παρέχει τον καλύτερο τρόπο για να καταστεί το έργο 
ανοιχτό σ'αυτούς που έχουν τα καλύτερα προσόντα για να. το 
αναλάβουν. 
2) Η ανταγωνιστική προσέγγιση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα 
να υποβάλουν προσφορά οι καλύτεροι υποψήφιοι, 
παροτρύνοντας τους να ανταποκριθούν κατά τρόπο 
ικανοποιητικό στις προκλήσεις του σχεδίου εργασιών. Από 
την προσέγγιση του κυρίως EUROTRA έλειπε ο εξωτερικός 
ανταγωνισμός ακόμα και αν οι εσωτερικές διαμάχες σχετικά 
με τεχνικά θέματα παρείχαν κάποια εσωτερική παρότρυνση. 
3) Το σχετικά σύντομο χρονοδιάγραμμα ενός σχεδίου 
καταμερισμένου κόστους (που ποτέ δεν υπερβαίνει τα 5 έτη, 
ενώ συνήθως ανέρχεται σε 3) επιτρέπει στο σχέδιο εργασιών 
να προσαρμόζεται ανάλογα με τις εξελίξεις στον τομέα, σε 
παγκόσμια βάση. 
6.4.2 Ομως υπάρχουν και ορισμένα μειονεκτήματα: 
1) Υπάρχει ο κίνδυνος της έλειψης συνέχειας καθώς η ομάδα 
ενός σχεδίου ενδυναμώνεται και στη συνέχεια θα 
διασκορπιστεί όταν η επόμενη σύμβαση ανατεθεί αλλού. Οι 
ομάδες του κυρίως EUROTRA είχαν το πλεονέκτημα της 
δεκαετούς συνέχειας, που ήταν πολύ σημαντική για την 
παροχή ενός σταθερού συνόλου συμμετεχόντων, το οποίο 
αύξανε σε μέγεθος και σε εμπειρία εργασίας ως 
κατανεμημένη ομάδα. 
2) Το πρόγραμμα του κυρίως EUROTRA μπόρεσε να δημιουργήσει 
μία κοινότητα και μία συνοχή μεταξύ των ομάδων στις 
δώδεκα χώρες. Με ανταγωνιστικά σχέδια καταμερισμένου 
κόστους είναι πολύ περισσότερο δύσκολη η δημιουργία και η 
διατήρηση μιας τέτοιας συνεργασίας. 
3) Το EUROTRA ήταν ένα πρόγραμμα όπου οι μεμονωμένες ομάδες 
έπαιζαν το ρόλο τους σε ένα συνεκτικό σύνολο. Αν και 
είναι δύσκολο να εξασφαλισθεί το γεγονός ότι μία ομάδα 
σχεδίων καταμερισμένου κόστους θα χρησιμοποιεί τα ίδια 
πρότυπα και προσεγγίσεις (π.χ. το έργο για το φορμαλισμό 
ALEP), είναι ακόμη δυσκολότερη η δημιουργία ενός 
ολοκληρωμένου συστήματος. Πράγματι, είναι αδιανόητη η 
επίτευξη του μέσω μιας ομάδας σχεδίων, ενώ ακόμη και αυτή 
η προσέγγιση του EUROTRA εισηγήθηκε ότι ήταν σχεδόν 
αδύνατο με ένα σύνολο διαχωρισμένων κέντρων, και με τις 
76 ^ 
περιορισμένες δυνατότητες της κεντρικής διεύθυνσης που 
ήταν συνέπεια του μηχανισμού του EUROTRA. 
4) Στην προσέγγιση καταμερισμένου κόστους δεν προκύπτει η 
συμμετοχή των κυβερνήσεων στο πρόγραμμα. Ορισμένες 
κυβερνήσεις, αλλά όχι όλες, εκδήλωσαν ενεργό ενδιαφέρον 
για το πρόγραμμα EUROTRA, κατά τον ίδιο τρόπο όπως και 
και στα σχέδια Eureka, αλλά όχι όπως και στο ESPRIT, μετά 
την επιλογή του σχεδίου. 
6.4.3 Είναι υπέρ των ομάδων στα κέντρα EUROTRA το γεγονός ότι 
καλωσόρισαν την κίνηση προς σχέδια καταμερισμένου κόστους· θα 
μπορούσε να αναμένεται ότι θα προτιμούσαν να διατηρήσουν το 
προνομιακό και προστατευμένο καθεστώς τους. Ομως κατά τις 
επισκέψεις της Ομάδας, όπως και στο έγγραφο με τίτλο "Πως 
μπορούν να συνδυαστούν τα καλύτερα στοιχεία του EUROTRA και 
του LRE" (παράρτημα 6), τα Κέντρα έδειξαν ότι διακρίνουν τόσο 
τα πλεονεκτήματα όσο και τα μειονεκτήματα της προσέγγισης 
καταμερισμένου κόστους. Τα επιχειρήματα που διατυπώνονται στο 
έγγραφο αυτό πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά. Τα Κέντρα 
θεωρούν ότι υπάρχουν πλεονεκτήματα σε ένα μίγμα της 
προσέγγισης τύπου "Συμβάσεων Σύνδεσης" του κυρίως EUROTRA, 
μαζί με σχέδια καταμερισμένου κόστους, όπως έγινε κατά τα 
τελευταία δύο έτη του προγράμματος. Η Ομάδα καταλήγει ότι η 
μετάβαση σε σχέδια καταμερισμένου κόστους είναι ευπρόσδεκτη 
για ερευνητικά σχέδια, αν και δεν θα ήταν κατάλληλη για 
μεγάλα σχέδια ανάπτυξης. Αλλά, για ένα θέμα το οποίο απαιτεί 
τη συνεκτική αντιμετώπιση των προτύπων, των φορμαλισμών, των 
δ ι επαφών κλπ., είναι επιθυμητή η λήψη ε ιδικών μέτρων ώστε να 
διασφαλίζεται το γεγονός ότι η "συνέχεια, η πληρότητα και η 
συνοχή" θα διατηρούνται σε όλες τις ομάδες. Τα παραπάνω 
εξετάζονται περαιτέρω στο Κεφάλαιο 11. 
6.4.4 Ενώ είναι ευπρόσδεκτη η εισαγωγή των μεμονωμένων σχεδίων 
καταμερισμένου κόστους, είναι σημαντική η διατήρηση 
ισορροπίας μεταξύ της προσέγγισης των ανταγωνιστικών σχεδίων 
και του συντονισμού του έργου σ'ολόκληρη την Κοινότητα που 
απαιτεί το αντικείμενο. Είναι ατυχές το γεγονός ότι τα 
τρέχοντα σχέδια LRE χρηματοδοτούνται για μια τόσο σύντομη 
περίοδο. Τα μακρύτερα και μεγαλύτερα σχέδια θα ήταν 
ι κανοπο ιητ ι κότερα. Ο αρ ι θμός των εγκεκρ ι μένων σχεδ ίων ε ίνα ι 
κατά επικίνδυνο βαθμό μικρός σε σχέση με τη ζήτηση. Το υψηλό 
κόστος της προετοιμασίας σχεδίων θα προκαλέσουν την 
εγκατάληψη της προσπάθειας εκ μέρους της βιομηχανίας και 
άλλων φορέων, εάν είναι γνωστό ότι το ποσοστό αποτυχίας θα 
είναι πολύ υψηλό, λόγω, κυρίως, των σχετικά περιορισμένων 
κονδυλίων που είναι διαθέσιμα. 
77 O^ 
7. Παραγόμενα προϊόντα και αξιοποίηση του προγράμματος 
7.1 Τα παραγόμενα προϊόντα 
Τα προϊόντα του προγράμματος υπάγονται σε δύο κατηγορίες: στα 
επεξεργασμένα αντικείμενα που αναμένεται να χρησιμοποιηθούν 
από εργαζόμενους στον τομέα της Αυτόματης Μετάφρασης, όπως 
είναι τα Εγχειρίδια Αναφοράς και οι Γλωσσικές Προδιαγραφές, 
και στο εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό που είναι αποτέλεσμα 
του προγράμματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις αξιοποίησης 
είναι πιθανόν ότι θα περιλαμβάνονται και μέλη του 
εκπαιδευμένου προσωπικού του EUROTRA, μαζί με τη 
χρησιμοποίηση μέρους του γραπτού υλικού. Αλλά μακροπρόθεσμα ο 
κύριος αντίκτυπος του προγράμματος θα προέλθει μάλλον από το 
εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό, μέρος του οποίου είναι 
πιθανόν ότι θα συμμετέχει σε κάθε κύριο σχέδιο Φυσικής 
Γλώσσας στην Ευρώπη για τα επόμενα έτη. 
7.2 Το Εγχ ε ιρ ίδ ιο Αναφοράς 
7.2.1 Το Εγχειρίδιο Αναφοράς είναι μία αναλυτική προδιαγραφή για τη 
γλωσσολογία και την αρχιτεκτονική του συστήματος, παρέχοντας 
αναλυτικές προδιαγραφές και οδηγίες στους ορμητικούς 
ερευνητές του EUROTRA, σχετικά με όλες τις πλευρές του 
πραγματοποιηθέντος σχεδιαστικού έργου που αφορά το κυρίως 
σύστημα. Τα κεφάλαια αρχίζουν με γενικές περιγραφές και στη 
συνέχεια εισέρχονται στις λεπτομέρειες σχεδιασμού ή στους 
κανόνες που περιλαμβάνονται στα πλαίσια της ενότητας 
"Νομοθεσία", ενώ στο τέλος ακολουθούν περισσότεροι κανόνες 
στα πλαίσια της ενότητας "Πραγματιστική". Η έβδομη και 
τελευταία έκδοση του Εγχειριδίου Αναφοράς εκδόθηκε το 1990 
και περιλαμβάνει 1000 περίπου σελίδες πυκνογραμμένου 
κειμένου. Λόγω του γεγονότος ότι όλο το εγχειρίδιο συνδέεται 
με τον σχεδιασμό και το φορμαλισμό ενός συγκεκριμένου 
συστήματος, μεγάλο μέρος του είναι εφήμερο, ο φορμαλισμός ETS 
δεν ήταν ποτέ πολύ ικανοποιητικός, και τώρα είναι οπωσδήποτε 
απηρχαιωμένος, ακόμη και στα πλαίσια του EUROTRA, όπου ο 
φορμαλισμός ALEP τον έχει ξεπεράσει. Αλλά οι γραμματικοί 
κανόνες, με παραδείγματα που προέρχονται από μία ποικιλία 
ευρωπαϊκών γλωσσών, έχουν διαρκή αξία. Τα περισσότερα 
κεφάλαια περιέχουν εδείξεις σχετικά με το ποιοί ήταν οι 
βασικοί ερευνητές του EUROTRA στο εν λόγω συγκεκριμένο πεδίο 
και καταλήγουν με ένα σύνολο ιδιαίτερα πολύτιμων αναφορών. 
7.2.2 Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι αυτό το αξιοσημείωτο έγγραφο 
έχει ιδιαίτερα σημαντική αξία για όσους ασχολούνται με τον 
τομέα της υπολογιστικής γλωσσολογίας. Παρά την εφήμερη φύση 
μεγάλου μέρους των στοιχείων, το σύνολο του έργου θα αποτελεί 
ένα αναλυτικό βιβλίο αναφοράς για τους ερευνητές και τους 
σχεδιαστές συστημάτων για πολλά ακόμη έτη. Πολύ σωστά, η 
Επιτροπή σχεδιάζει να το καταστήσει διαθέσιμο στους ερευνητές 
όπου και αν αυτοί βρίσκονται, και η εν λόγω προσέγγιση είναι 
ευπρόσδεκτη και πρέπει να ενθαρρυνθεί. Αν και πρόκειται κατά 
πολύ γιά ένα αναλυτικό εγχειρίδιο αναφοράς εργασίας παρά για 
ένα καλά επεξεργασμένο βιβλίο, θα αποτελεί μάλλον αντικείμενο 
αναφοράς σ'ολόκληρη την παγκόσμια κοινότητα των υπολογιστικών 
78o^ 
γλωσσολόγων και έτσι θα είναι ένα διαρκές μνημείο του 
προγράμματος. Βεβαίως το έργο είναι ατελείωτο - ποτέ δεν θα 
τελειώσει ή δεν θα μπορούσε να είχε τελειώσει όσο μακρύ και 
αν ήταν το πρόγραμμα - και μοναδικό, για το λόγο ότι 
απεικονίζει τις διάφορες προσπάθειες που καταβλήθηκαν στις 
διάφορες πλευρές του συστήματος, και κατά συνέπεια στις 
διάφορες πλευρές της γλωσσολογίας. Στα πλαίσια ενός σχεδίου 
ΕΤ10 και ενός σχεδίου LRE άρχισαν εργασίες για τη μετάβαση 
των γραμματικών στον φορμαλισμό ALEP. 
7.2.3 Είναι ατυχές το γεγονός ότι η τελευταία έκδοση (7.0) του 
Εγχειριδίου Αναφοράς εκδόθηκε το 1990. Οι Εκθέσεις 
Υλοποίησης, που θα εμφανιστούν στις αρχές του 1993 από τις 
επί μέρους γλωσσικές ομάδες, συμπληρώνουν και επεκτείνουν το 
εγχειρίδιο αναφοράς. 
Σ13: Η Επιτροπή θα εξετάσει αν έχει πρακτική αξία η προετοιμασία 
και η έκδοση μιας ενημερωμένης έκδοσης του Εγχειριδίου, διότι 
αυτό θα ήταν οπωσδήποτε επιθυμητό. 
7.3 Οι γλωσσικές προδιαγραφές 
Ως μορφή επέκτασης του Εγχειριδίου Αναφοράς, οι Γλωσσικές 
Προδιαγραφές προσθέτουν ακόμη ένα, και ίσως σημαντικότερο 
στοιχείο στην τεκμηρίωση. θα υπάρχουν εννέα γλωσσικές 
προδιαγραφές, μία για κάθε μία από τις επίσημες γλώσσες, όταν 
θα συμπληρωθούν από τις Εκθέσεις Υλοποίησης, στις αρχές του 
1993. Είναι συνδεδεμένες επίσης με την αρχιτεκτονική και τον 
φορμαλισμό, και επειδή χρονολογούνται δύο έτη μετά το 
εγχειρίδιο αναφοράς, αποτελούν μία αντιπροσώπευση του τι έχει 
λειτουργήσει στο λογισμικό του συστήματος EUROTRA. Οι 
Εκθέσεις Υλοποίησης περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο έχει 
εφαρμοστεί το Εγχειρίδιο Αναφοράς για να υλοποιήσει κάθε 
Γλωσσική Προδιαγραφή στη γραμματική και στα λεξικά. Για κάθε 
τεχνολόγο της γλώσσας που ενδιαφέρεται για μια συγκεκριμένη 
γλώσσα, είτε πρόκειται για μονόγλωσσο ή για πολύγλωσσο έργο, 
οι εν λόγω Γλωσσικές Προδιαγραφές έχουν εξαιρετική αξία. 
7.4 Η αξιοποιήσιμη υπολογιστική γλωσσολογ ική περιουσία. Η 
σημαντικότερη περιουσία που προκύπτει από το πρόγραμμα του 
κυρίως EUROTRA είναι το Εγχειρίδιο Αναφοράς και οι εννέα 
συλλογές Προδιαγραφών για Γλωσσικούς Γραμματικούς Κανόνες. Τα 
παραπάνω είναι αναμφιβόλως χρήσιμα για έναν υπεύθυνο 
ανάπτυξης ενός εμπορικού νέου συστήματος. Αλλά, ουσιαστικά 
πρόκειται για ακαδημαϊκά έγγραφα από τα οποία είναι δύσκολο 
να αποκτήσουμε ένα σημαντικό χρηματοοικονομικό όφελος. 
Υπάρχουν σήμερα πολλοί υπολογιστικοί γλωσσολόγοι στην Ευρώπη, 
οι οποίοι θα μπορούσαν να αναπαράγουν το Εγχειρίδιο Αναφοράς, 
καθώς και γλωσσολόγοι στις επί μέρους χώρες οι οποίοι θα 
μπορούσαν να αναπαράγουν τις Γλωσσικές Προδιαγραφές. Λόγω του 
γεγονότος ότι ο φορμαλισμός ETS του κυρίως EUROTRA είναι 
απηρχαιωμένος, το Εγχειρίδιο Αναφοράς μπορεί γρήγορα να χάσει 
την αξία του, ενώ οι Γλωσσικές Προδιαγραφές θα αποτελούν μια 
βάση η οποία θα αυξάνεται με την πάροδο των ετών. Ετσι, ενώ 
υπάρχει μικρή άμεση οικονομική αξία όσον αφορά το προϊόν του 
κυρίως προγράμματος, πρόκειται για περιουσία σημαντικής 
πνευματικής αξίας. 
79 ς>^ 
7.5 Τα συστήματα λογισμικού 
7.5.1 Το λογισμικό του συστήματος επίδειξης του EUROTRA, το οποίο 
αναπτύχθηκε στο Λουξεμβούργο, παρέχει ένα πλαίσιο για την 
επίδειξη του έργου του κυρίως EUROTRA, αλλά δεν έχει 
αναπτυχθεί για να έχει εμπορική αξία. Ορισμένα από τα Κέντρα 
EUROTRA έχουν αναπτύξει εκδόσεις του φορμαλισμού ETS του 
EUROTRA που παρέχουν συστήματα τα οποία λειτουργούν κατά 
πλέον επαρκή τρόπο, και κατ'αυτόν τον τρόπο παρέχεται μια 
ενδεχόμενη διέξοδος για την επίδειξη του συστήματος σχετικά 
με συγκεκριμένες εφαρμογές. Αλλά το κύριο προϊόν του 
προγράμματος όσον αφορά συστήματα λογισμικού θα είναι το 
σύστημα ALEP, το οποίο είναι τώρα διαθέσιμο στην πρώτη 
πρωτότυπη μορφή του, και του οποίου η πρώτη έκδοση ALEP1 θα 
καταστεί διαθέσιμη το Μάρτιο 1993, ενώ η κύρια έκδοση του 
κατά τα μέσα του 1994 (βλ. κεφάλαιο 5.2). Υπάρχει πρόθεση να 
αναπτυχθεί το εν λόγω σύστημα με την πάροδο του χρόνου και να 
μετατρέπονται συνεχώς η γραμματική και οι γλωσσικές 
προδιαγραφές του EUROTRA, ώστε να λειτουργούν βάσει του 
συστήματος ALEP κατά τα επόμενα λίγα έτη. 
7.5.2 Σε σύγκριση με τον φορμαλισμό ETS, ο ALEP1 είναι ένας 
σύγχρονος φορμαλισμός με όλα τα πλεονεκτήματα που έχει ως 
πλήρως δηλωτικός. Ετσι το σύνολο εργαλείων του ALEP1 
ενδέχεται να έχει αξία για τα ερευνητικά εργαστήρια, καθώς 
και για τις βιομηχανικές ομάδες οι οποίες ίσως επιθυμούν να 
το χρησιμοποιήσουν για να βοηθήσουν την ανάπτυξη των 
συστημάτων τους. Αυτό είναι απίθανο να έχει ως αποτέλεσμα 
οποιαδήποτε μεγάλη αγορά στην Κοινότητα, ίσως για το μοναδικό 
λόγο ότι υπάρχουν λίγες εταιρείες που αναπτύσσουν συστήματα 
AM ή Φυσικής Γλώσσας. (Σύμφωνα με τις ενδείξεις, η Επιτροπή 
πιστεύει ότι ο αριθμός των επιχειρήσεων στον τομέα αυξάνεται 
κατά ταχύ ρυθμό, αν κρίνουμε από τις αιτήσεις που εγκρίθηκαν 
κατά την πρόσφατη δεύτερη πρόσκληση για τα σχέδια LRE). Αλλά, 
πρόκειται για μια χρήσιμη συνεισφορά για να βοηθηθεί η 
ακαδημαϊκή έρευνα. Επίσης υπάρχουν πολλά ερευνητικά 
εργαστήρια αλλού στον κόσμο, τα οποία θα μπορούσαν να γίνουν 
πελάτες του συστήματος, και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ και στην 
Ιαπωνία. Λέγεται ότι υπάρχουν 20 εμπορικοί προμηθευτές 
συστημάτων Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας στις ΗΠΑ, οι οποίοι 
θα ενδιαφέρονταν ίσως για το σύνολο εργαλείων, για σκοπούς 
ανάπτυξης. 
7.6 Τα προϊόντα ανάπτυξης μεμονωμένων κέντρων 
7.6.1 Ορισμένα από τα κέντρα του EUROTRA, και ιδιαίτερα της 
Κοπεγχάγης, η ομάδα DIMA στο Τορίνο, και το ΙΑΙ στο 
Saarbrticken έχουν προσαρμόσει τον φορμαλισμό ETS για την 
παραγωγή ενός αποδοτικού και δυνάμενου να λειτουργήσει 
συστήματος. Το κέντρο της Κοπεγχάγης έχει ένα εμπορικό εταίρο 
για ένα σύστημα που προορίζεται για έναν εξειδικευμένο τομέα, 
υπό μορφή νομικών εταιρειών οι οποίες ενδιαφέρονται για τη 
μετάφραση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Τα κέντρα του Τορίνου και 
του Saarbrticken διεξάγουν συζητήσεις με κατασκευαστές 
αυτοκινήτων, οι οποίοι ενδιαφέρονται για συστήματα μετάφρασης 
τεχνικών εγχειριδίων. Η διαδρομή από το ερευνητικό έργο στην 
80 ς>. 
επιτυχία στο χώρο της αγοράς, θα είναι μάλλον μακρυνή και 
δύσκολη. Εάν τα εν λόγω συστήματα αναπτυχθούν σε εμπορικά 
προϊόντα, θα πρόκειται για μία ιδιαίτερα πραγματ ικτ\ 
αξιοποίηση του έργου και της εμπειρογνωμοσύνης που 
αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του προγράμματος. Ισως θα 
υπάρξουν και άλλα κέντρα τα οποία θα επιτύχουν την αξιοποίηση 
τόσο των ικανοτήτων τους, όσο και μέρους, ίσως, του υλικού 
που θα προέρχεται από το πρόγραμμα, πιθανώς για εφαρμογές που 
θα περιορίζονται για περιορισμένους και εξειδικευμένους 
τομείς της αγοράς. 
7.6.2 Υπήρξαν και άλλα προϊόντα του προγράμματος τα οποία έτυχαν 
θερμής υποδοχής από την Ομάδα· αναφέρεται ιδιαίτερα το προϊόν 
του κοινού έργου των κέντρων Leuven και Torino, που φέρει το 
όνομα ELISA. Το προϊόν αυτό επιδεικνύει τώρα ότι η έξοδος της 
φωνής παραμελήθηκε εντελώς στο πρόγραμμα, αλλά ότι 
αναμένονται με ανυπομονησία γλωσσικές εξελίξεις κατά τα 
επόμενα λίγα έτη. 
7.7 Eurolang 
7.7.1 Το πρόγραμμα Eurolang είναι ένα ενδιαφέρον παράδειγμα ενός 
κύριου βιομηχανικού προγράμματος AM στην Ευρώπη, όπου ίσως 
μπορεί κανείς να αναμένει αξιοποίηση του προγράμματος. (Αλλο 
ένα παράδειγμα είναι το GRAAL). Η Eurolang είναι μια 
θυγατρική εταιρεία της εταιρείας τεκμηρίωσης και γλωσσικής 
μετάφρασης SITE, της οποίας ιδιοκτήτης είναι ο όμιλος CORA 
στη Γαλλία. Οπως δηλώνεται, ο στόχος του προγράμματος 
Eurolang είναι η ανάπτυξη ενός συστήματος αυτόματης 
μετάφρασης δεύτερης γενεάς, για πέντε γλωσσικά ζεύγη, και 
συγκεκριμένα για τα εξής: γαλλικά/αγγλικά, γερμανικά/αγγλικά, 
γαλλικά/γερμανικά, ισπανικά/αγγλικά, και ιταλικά/αγγλικά. Το 
σχέδιο άρχισε κατά τα τέλη του 1991 και προορίζεται να 
λειτουργήσει μέχρι τα τέλη του 1994 με κόστος το οποίο 
ανέρχεται σε 489 εκατ. γαλλικά φράγκα (περίπου 65 εκατ. ECU), 
σύμφωνα με τις δηλώσεις της SITE-Eurolang. Πρόκειται για ένα 
σχέδιο Eureka, όπου οι συμμετέχοντες μπορούν να λάβουν 
υποστήριξη από τις κυβερνήσεις τους. ο όμιλος SITE 
υποστηρίζεται βεβαίως από τη γαλλική κυβέρνηση, καθώς επίσης 
και από τη θυγατρική εταιρεία τους, τον όμιλο CORA-REVILLON. 
Κύριος εταίρος στο σχέδιο είναι η Simens-Nixdorf, μαζί με 
διάφορους μικρούς εταίρους στους οποίους περιλαμβάνεται η 
εταιρεία Rank Xerox, η Cap Innovation και η GETA. 
7.7.2 Υπάρχουν αρκετές ομάδες EUROTRA οι οποίες λαμβάνουν κάποιου 
είδους υποστήριξη από τη Eurolang για έργο το οποίο 
κατευθύνεται προς τη δημιουργία του συστήματος, συχνά μέσω 
των γνώσεων τους σχετικά με τη γλωσσική προδιαγραφή που αφορά 
τη συγκεκριμένη γλώσσα. Επίσης, από τα 50 περίπου άτομα που 
αποτελούν την κεντρική ομάδα του Eurolang στο Παρίσι, ένας 
σημαντικός αριθμός εργάστηκε στο EUROTRA ή εκπαιδεύτηκε 
απ'αυτό. Η εν λόγω συμμετοχή είναι εξαιρετικής σημασίας και 
επιδεικνύει την αξία του προγράμματος όσον αφορά την ανάπτυξη 
ικανοτήτων στον εν λόγω τομέα στην Ευρώπη. Χωρίς αμφιβολία ο 
συμμετοχές θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο πριν από την 
ολοκλήρωση του προγράμματος. 
81 φν^ 
7.7.3 Ομως, είναι πολύ απογοητευτικό το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις 
ενδείξεις, το έργο του EUROTRA δεν υιοθετείται από την 
Eurolang. Βασίζεται προς το παρόν σε ένα δύσκολο μίγμα του 
ARIANE, που προέρχεται από το GETA στην Grenoble, και του 
METAL. Είναι αλήθεια ότι το ίδιο το METAL έχει επηρεαστεί από 
το έργο του EUROTRA. Αλλά θα ήλπιζε κανείς ότι το έργο του 
κυρίως EUROTRA θα είχε υιοθετηθεί· ίσως αυτό ήταν το 
συναίσθημα που επικρατούσε το 1991, όταν ελήφθησαν οι 
αποφάσεις σχετικά με το ότι είναι πολύ δύσκολη η προσαρμογή 
του φορμαλισμού ETS, όπως και των άλλων φορμαλισμών που 
βασίζονται στην προσέγγιση της ένωσης, για την παροχή ενός 
αποτελεσματικού συστήματος. ίσως το Eurolang θα είχε 
ακολουθήσει μια διαφορετική πορεία, αν οι υπεύθυνοι του 
είχαν δει τα διάφορα συστήματα που λειτουργούν σήμερα και τα 
οποία βασίζονται χαλαρά στον φορμαλισμό ETS. Είναι επίσης 
απογοητευτική η διαπίστωση ότι ο φορμαλισμός και το έργο του 
ALEP δεν χρησιμοποιούνται, αν και για τον περισσότερο 
κατανοητό λόγο ότι, προς το παρόν, θεωρείται ανώριμο να 
βασιστεί η ανάπτυξη ενός κύριου συστήματος στον εν λόγω 
φορμαλισμό. Ομως, είναι γνωστό ότι το Eurolang ενδιαφέρεται 
για το Εγχειρίδιο Αναφοράς και τις Γλωσσικές Προδιαγραφές του 
EUROTRA, και έτσι το όφελος από το έργο του EUROTRA, δεν 
προέρχεται μόνο από το εκπαιδευμένο προσωπικό τους. 
7.8 Το εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό 
7.8.1 Ισως το σημαντι κότερο προϊόν του προγράμματος EUROTRA είναι 
το ανθρώπινο δυναμικό το οποίο έχει εκπαιδευτεί στις τεχνικές 
της υπολογιστικής τεχνολογίας και στα ιδιαιτέρα προβλήματα 
της Αυτόματης Μετάφρασης. Με ορισμένες λίγες εξαιρέσεις, οι 
επίσημες εκπαιδευτικές σειρές μαθημάτων δεν πραγματοποιήθηκαν 
άμεσα από τα κέντρα EUROTRA και δεν παρασχέθηκαν στα πλαίσια 
της χρηματοδότησης του EUROTRA. Ομως, συχνά εξαρτώνταν πάρα 
πολύ από τα κέντρα και το προσωπικό του EUROTRA, χωρίς τα 
οποία ίσως δεν θα μπορούσαν να είχαν οργανωθεί. Αν, τώρα που 
έχει λήξη η χρηματοδότηση των κέντρων, μπορούν να συνεχιστούν 
οι εκπαιδευτικές σειρές που έχουν οργανωθεί, αυτό θα 
εξασφαλίσει μια συνέχιση της παροχής εκπαιδευμένου ανθρώπινου 
δυναμικού για το συγκεκριμένο πεδίο στην Ευρώπη. 
7.8.2 Στο αποκορύφωμα του, το 1990, το πρόγραμμα υποστήριζε 200 
ερευνητές στα 16 ή περισσότερα κέντρα που ήταν διασκορπισμένα 
σε ολόκληρη την Κοινότητα, όπου σε κάθε μια από τις δώδεκα 
χώρες υπήρχαν ορισμένοι τουλάχιστον ερευνητές. Είναι σαφές 
από τις τελικές εκθέσεις ότι τουλάχιστον 380 άτομα εργάστηκαν 
στα πλαίσια των 13 ομάδων του EUROTRA βάσει συμβάσεων 
EUROTRA, με εξαίρεση το διοικητικό προσωπικό υποστήριξης. Οι 
περισσότεροι από τους 310 επαγγελματίες ερευνητές 
εκπαιδεύτηκαν αρχικά ως γλωσσολόγοι, ενώ ένας μικρός αριθμός 
εκπαιδεύτηκε ως υπολογιστικοί γλωσσολόγοι. Περίπου το 20% επί 
του συνόλου κατείχε θέσεις σε πανεπιστήμια ή σε συναφή 
ινστιτούτα - ενώ το υπόλοιπο υποστηριζόταν βάσει ανανεώσιμων 
συμβάσεων έρευνας, ορισμένοι εξακολουθούν να παραμένουν στον 
τομέα της υπολογιστικής γλωσσολογίας στη βιομηχανία ή σε 
πανεπιστήμια, κλπ. 
82 
7.8.3 Οι προπτυχιακές και πτυχιακές σειρές μαθημάτων στον τομέα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας στη Leuven (KUL), στο πανεπιστήμιο 
City University, στο Δουβλίνο, καθώς και στο UMIST, ήταν 
υπεύθυνες για την εκπαίδευση πολλών σπουδαστών στην 
υπολογιστική γλωσσολογία. Το περιεχόμενο των εν λόγω σειρών 
μαθημάτων βασίζεται έντονα στην εμπειρία του πανεπιστημιακού 
προσωπικού, το οποίο εργάσθηκε στο EUROTRA, ενώ επίσης 
χρησιμοποιεί παραδείγματα από το έργο του EUROTRA για την 
επεξήγηση των διαφόρων σημείων. Πολλά από τα κέντρα οργάνωσαν 
σύντομες εκπαιδευτικές σειρές, επιστημονικές συναντήσεις 
εργασίας, κλπ. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή θερινή Σχολή του 
1990 στους τομείς των Γλωσσών, της Λογικής και της 
Πληροφορίας, που οργανώθηκε από το πανεπιστήμιο της Leuven, 
προσήλκυσε 500 συμμετέχοντες από 22 χώρες. Πραγματοποιήθηκαν 
επίσης προγράμματα αλληλεπίδρασης,, όπως πχ. το συνέδριο με 
τίτλο "η Πορτογαλική γλώσσα και μετάφραση", το οποίο 
πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι το 1989, και το οποίο 
υποστηρίχτηκε από την πορτογαλική ομάδα του EUROTRA (EUROTRA-
ΡΤ). Κατά τη συνεδρίαση της ACL που πραγματοποιήθηκε στην 
Κοπεγχάγη το 1987, μέλη της ελληνικής ομάδας του EUROTRA 
παρουσίασαν μια μορφολογική ανάλυση των νέων ελληνικών που 
αναπτύχθηκε μαζί με το Ελληνικό Εθνικό Ινστιτούτο Ερευνας. Το 
1989, πραγματοποιήθηκε μια συνεδρίαση, η οποία οργανώθηκε από 
την ισπανική ομάδα του EUROTRA (EUROTRA-ES), από κοινού με τα 
ισπανικά υπουργεία Ενέργειας και Παιδείας, για την 
πραγματοποίηση επαφών με βιομηχανίες στην Ισπανία και για την 
ενημέρωση τους σχετικά με τις νέες τεχνολογίες στους τομείς 
της υπολογιστικής γλωσσολογίας (ΥΓ) και της αυτόματης 
μετάφρασης (AM). Στην Utrecht, καθ'όλη τη διάρκεια του 
προγράμματος, υπήρχαν στενές διασυνδέσεις μεταξύ της ομάδας 
EUROTRA και της ομάδας ROSETTA της Philips. Οι ομάδες της 
Λιέγης, της Κοπεγχάγης, καθώς και άλλες ομάδες συμμετέχουν σε 
ανταλλαγές σπουδαστών μέσω του προγράμματος ERASMUS. Το 
Gruppo Dima συμμετέχει στο ιταλικό εθνικό πρόγραμμα 
υπολογιστικής γλωσσολογίας. Γενικότερα, οι γνώσεις του 
EUROTRA καθώς και το έργο του, έχουν διαδοθεί μέσω συνεδρίων 
(πχ. Colling), επιστημονικών συναντήσεων εργασίας, θερινών 
σχολείων, δικτύωσης, προσωπικών επαφών, καθώς και μέσω 
δημοσιεύσεων (περισσότερες από 1000, εκ των οποίων το 1/4 
είναι εργασίες που προορίζονται για το γενικό κοινό). 
7.8.4 Είναι γνωστό ότι άτομα τα οποία είχαν εργαστεί στα κέντρα 
EUROTRA, ή είχαν εκπαιδευτεί στις σειρές μαθημάτων τους, 
συμμετέχουν σε κάθε σχεδόν βιομηχανικό σχέδιο Φυσικής Γλώσσας 
που βρίσκεται σήμερα υπό εξέλιξη στην Ευρώπη. Το σχέδιο Metal 
της Siemens έχει απασχολήσει άτομα του EUROTRA, όπως και τα 
σχέδια Eurolang, GRAAL και GENELEX. Ορισμένοι από τους πιο 
διακεκριμένους επιστήμονες που προέρχονται από τα κέντρα 
EUROTRA, κατέχουν σήμερα ανώτερες θέσεις στα πανεπιστήμια και 
στα κέντρα υπολογιστικής γλωσσολογίας στις ΗΠΑ. Ενώ αυτό 
αντιπροσωπεύει μια διαρροή φαιάς ουσίας από την Ευρώπη, έχει, 
βεβαίως, εξισορροπηθεί από μία εισροή εργαζομένων από τις 
ΗΠΑ, η οποία, χωρίς αμφιβολία, οφείλεται εν μέρει στο έργο 
που επιτελείται στην Ευρώπη στα πλαίσια του προγράμματος 
EUROTRA. Η εν λόγω ανταλλαγή με τις ΗΠΑ, και άλλες χώρες όπως 
η Ιαπωνία, είναι ευπρόσδεκτη και ενθαρρύνεται. 
83 (^ 
Σ14: Είναι ιδιαίτερα επιθυμητό να διατηρηθεί και να αυξηθεί η 
παροχή εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού στον τομέα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας στην Ευρώπη. Υποστηρίζοντας στο 
μέλλον τον τομέα της Γλωσσολογικής Τεχνολογίας, η Επιτροπή, 
τρέπει να λάβει μέτρα για να επιτηρεί την παροχή 
εκπαιδευμένου ανθρώπινου δυναμικού και να βοηθά τα 
επιμορφωτικά προγράμματα αν αυτό αποδεικνύεται αναγκαίο. 
7.9 Παροχή βοήθειας για αξιοποίηση 
7.9.1 Είναι σε όλους γνωστό ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μειονεκτική 
θέση όσον αφορά την αξιοποίηση της έρευνας υψηλής ποιότητας 
που εκτελεί. Φαίνεται ότι υπάρχει η τάση να αξιοποιείται το 
ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο, πρώτα από χώρες που βρίσκονται σε 
άλλες ηπείρους. Ετσι είναι ιδιαίτερα ατυχές το γεγονός ότι τα 
κοινοτικά προγράμματα έχουν την τάση να σταματούν ακριβώς 
σ'αυτό το βασικό στάδιο αξιοποίησης. Είναι αλήθεια ότι τα 
προγράμματα VALUE και SPRINT υπάρχουν για να υποστηρίζουν την 
αξιοποίηση της έρευνας που εκτελείται στα πλαίσια των ίδιων 
προγραμμάτων της Κοινότητας. Αλλά η κλίμακα των κονδυλίων που 
είναι διαθέσιμα φαίνεται ότι είναι ανεπαρκής για το καθήκον 
αυτό, καθώς επίσης και σε αναλογία προς το μέγεθος του 
κοινοτικού προϋπολογισμού έρευνας. Το πρόγραμμα VALUE 
υποστηρίζεται από έναν "φόρο" ύψους 1% επί όλων των 
Προγραμμάτων Πλαισίου. Αυτό αντιπροσωπεύει περίπου 55 εκατ. 
ECU κατά τη διάρκεια του Τρίτου Προγράμματος Πλαισίου. Αλλά 
τα κονδύλια χρησιμοποιούνται μάλλον για τη δημιουργία της 
υποδομής για μεταφορά τεχνολογίας, παρά για την παροχή άμεσης 
βοήθειας στα σχέδια. Το πρόγραμμα SPRINT είναι επίσης ένα 
πρόγραμμα μεταφοράς τεχνολογίας, εκτός του Προγράμματος 
Πλαισίου. Υπάρχει για να βοηθά επιχειρήσεις να υιοθετούν 
υψηλή τεχνολογία, και λειτουργεί μέσω Εμπορικών Επιμελητηρίων 
κλπ. Σύμφωνα με τις ενδείξεις, κανένα από τα προγράμματα δεν 
είναι πολύ κατάλληλο για να βοηθήσει στην αξιοποίηση των 
σχεδίων που βασίζονται στο EUROTRA. 
Σε κάθε περίπτωση, είναι πολύ καλύτερο να πραγματοποιείται η 
διαχείριση του προγράμματος αξιοποίησης απ'αυτούς οι οποίοι 
βρίσκονται κοντά στο αρχικό ερευνητικό έργο, παρά μέσω 
κάποιου χωριστού προγράμματος όπως είναι το SPRINT. 
7.9.2 Στην περίπτωση του προγράμματος EUROTRA, ορισμένα από τα 
Κέντρα μοχθούν κατά τρόπο έντονο με τα προβλήματα της 
αξιοποίησης. Τα εν λόγω κέντρα έχουν δυνητικούς πελάτες και 
εταιρείες οι οποίες ενδιαφέρονται για τη δημιουργία ενός 
προϊόντος βασισμένου στο έργο του EUROTRA και στην 
εμπειρογνωμοσύνη των Κέντρων. Αλλά οι εν λόγω εταιρείες 
διστάζουν να επενδύσουν τα κεφάλαια τους, μέχρις ότου τους 
επιδειχθεί ότι το έργο καλύπτει τις δικές τους συγκεκριμένες 
εμπορικές απαιτήσεις. Ως παράδειγμα αναφέρεται η περίπτωση 
του Groupo DIMA, στο Τορίνο, και μιας μεγάλης 
αυτοκινητοβιομηχανίας. Το άτομο που ήταν υπεύθυνο για τη 
μετάφραση των εγχειριδίων συντήρησης, ενδιαφερόταν τόσο πολύ 
για την αξιοποίηση του έργου του Κέντρου και του προγράμματος 
ώστε μπήκε στον κόπο να δει τα μέλη της Ομάδας και να τους 
εξηγήσει το εμπορικό ενδιαφέρον του. Αλλά, κατά τρόπο 
84 C^ 
ευνόητο, η εταιρεία του συγκεντρώνει της επενδύσεις της, όσον 
αφορά την Ε&Α, στον τομέα τον οποίο είναι ειδικευμένη, δηλαδή 
στην αυτοκινητιστική τεχνολογία. Μέχρις ότου της επιδειχθεί 
ότι το σύστημα του Groupo DIMA εφαρμόζεται όντως στη 
μετάφραση εγχειριδίων συντήρησης αυτοκινήτων, η εταιρεία 
διστάζει να επενδύσει οποιαδήποτε κεφάλαια. Σε άλλα κέντρα 
υπάρχουν άλλα παρόμοια παραδείγματα. Σ'αυτό το σημείο είναι 
όπου απαιτούνται κονδύλια της Επιτροπής για την τόνωση της 
αξιοποίησης, αλλά τα εν λόγω κονδύλια προφανώς δεν είναι 
διαθέσιμα. Η Ομάδα Danzin συνέστησε ότι η Επιτροπή πρέπει να 
ενθαρρύνει την έρευνα για βιομηχανικές εφαρμογές όσον αφορά 
τα κερδοφόρα υποπροϊόντα που προκύπτουν από το περιβάλλον 
λογισμικού του EUROTRA, ιδιαίτερα υπό μορφή μονόγλωσσων 
προϊόντων. 
Σ15: Η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι όλα τα ερευνητικά 
προγράμματα της, όπως το EUROTRA, θα συνοδεύονται από 
προγράμματα υποστήριξης της αξιοποίησης τους, με επαρκτ) 
κεφάλαια. 
7.10 Σύγκριση με τους αρχικούς στόχους 
7.10.1 Στην απόφαση του Συμβουλίου, του Νοεμβρίου 19 82, το πρόγραμμα 
περιγράφεται ως "ένα πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης για τη 
δημιουργία ενός συστήματος αυτόματης μετάφρασης προηγμένου 
σχεδιασμού". Δηλώθηκε ότι "το προκαταρκτικό έργο που ήδη 
ολοκληρώθηκε έχει επιδείξει την τεχνική εφικτότητα ενός 
τέτοιου συστήματος". Το πρόγραμμα EUROTRA δεν επέτυχε τον εν 
λόγω στόχο. Ενώ είναι δύσκολο να πούμε ότι ήταν λάθος ο 
ισχυρισμός ότι ήταν τεχνικά εφικτή η παραγωγή ενός συστήματος 
προηγμένου σχεδιασμού, μόνο και μόνο για τον λόγο ότι δεν 
είχε οριστεί η απόδοση που έπρεπε να αναμένεται από ένα 
τέτοιο σύστημα, σύμφωνα με την τρέχουσα μαρτυρία, η απόδοση 
ενός συστήματος AM εξαρτάται, πάνω απ'όλα, από τον πλούτο των 
λεξικών. Πράγματι είναι λογικό να αναμένουμε ότι, αν το 
πρόγραμμα EUROTRA είχε οδηγήσει σε ένα σύστημα αυτόματης 
μετάφρασης το οποίο θα ήταν εξοπλισμένο με λεξικά σχεδιασμένα 
να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του και όχι με ένα σύνολο 
εισαγωγών από το σύστημα Systran της Επιτροπής, τότε ίσως το 
νέο σύστημα είχε λειτουργήσει καλύτερα από το Systran λόγω 
των βελτιώσεων στη γραμματική. Ομως οι εν λόγω βελτιώσεις δεν 
είναι μιας τάξης μεγέθους που να μπορεί να προκαλέσει πολλές 
βελτιώσεις στην απόδοση του συστήματος, στην οποία δεσπόζουσα 
θέση θα εξακολουθεί να κατέχει η ποιότητα των λεξικών. 
7.10.2 Γο επίπεδο της τεχνολογίας σήμερα, και κατά τα επόμενα ίσως 
έτη, καθιστά πολύ περισσότερο εφικτή την πρόταση να 
σχεδιάζονται χρήσιμα συστήματα για περιορισμένους τομείς, 
όπου θα μπορούν να ελέγχονται η γραμματική, η περιπλοκότητα 
των προτάσεων και το μέγεθος των λεξικών. Εάν το πρόγραμμα 
EUROTRA είχε στόχο ένα τέτοιο σύστημα, χρησιμοποιώντας πλήρως 
την αλληλεπίδραση στο στάδιο της επιμέλειας για την εξάλειψη 
των αμφισημ ιών, το αποτέλεσμα ίσως ήταν ένα σύστημα 
αμεσότερης εκμεταλλεύσιμης αξίας. 
85 ξ^ 
7.10.3 Η απόφαση του Συμβουλίου όρισε ότι το πρόγραμμα έπρεπε να 
εκτελεστεί σε 5,5 έτη με κόστος 16 εκατ. ECU, 
περιλαμβανομένων και των δαπανών του προσωπικού. Στην πράξη, 
το πρόγραμμα EUROTRA λειτούργησε για 10 έτη από την 
ημερομηνία της εν λόγω απόφασης, ενώ κόστισε στην Επιτροπή 
περίπου 50 εκατ. ECU (επίσημος προϋπολογισμός 37,5 εκατ. 
ECU). Εκ πρώτης όψεως, το πρόγραμμα EUROTRA λειτούργησε για 
διπλάσιο σχεδόν χρόνο απ'ότι ήταν αρχικά προγραμματισμένο και 
με τριπλάσιο σχεδόν κόστος. Ομως, το Συμβούλιο δεν θα 
φανταζόταν ότι θα χρειαζόταν 3 ή περισσότερα έτη μέχρις ότου 
συμφωνηθούν με τις κυβερνήσεις οι Συμβάσεις Σύνδεσης. Ισως 
είναι δικαιότερο να θεωρηθεί ότι πρόγραμμα άρχισε από τα τέλη 
του 19 85, και έτσι διήρκησε 7 έτη. Λαμβανομένου υπόψη του 
πληθωρισμού, το κόστος για την Επιτροπή μπορεί λογικά να 
θεωρηθεί ότι ανέρχεται σε 30 περίπου εκατ. ECU, σε τιμές 
1982. Επιπλέον, ο αριθμός των χωρών που συμμετείχαν, αυξήθηκε 
το 1986 από 10 σε 12, ενώ ο αριθμός των γλωσσών αυξήθηκε από 
7 σε 9. Ετσι, αν και το πρόγραμμα λειτούργησε για μεγαλύτερο 
διάστημα και κόστισε περισσότερο απ'ότι είχε προγραμματιστεί, 
οι πραγματικές αυξήσει ς δεν είναι τόσο σημαντκές όσο 
φαίνονται εκ πρώτης όψεως. 
7.10.4 Εχοντας διατυπώσει αυτές τις βασικές δηλώσεις, είναι 
σημαντικό να αναγνωριστεί ότι από το πρόγραμμα προέκυψαν 
επίσης και άλλα πολύ σημαντικά οφέλη, ορισμένα από τα οποία 
περιγράφονται στα παραπάνω τμήματα, όπως είναι το 
εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό (7.8), το Εγχειρίδιο Αναφοράς 
(7.2) και οι Γλωσσικές Προδιαγραφές (7.3). Το έργο σχετικά με 
τις γραμματικές ήταν επωφελές για άλλες εφαρμογές στο έργο 
επεξεργασίας της Φυσικής Γλώσσας εκτός από την αυτόματη 
μετάφραση, πράγμα που μπορεί να έχει ευρείες και αμεσότερες 
εφαρμογές. Ορισμένες από τις εφαρμογές μπορεί να είναι 
μονόγλωσσες, άλλες πολύγλωσσες. Εγκρίνοντας το πρόγραμμα, το 
Συμβούλιο αναφέρεται ρητά στις πιθανές επιπτώσεις που μπορεί 
να έχει το πρόγραμμα στην ανάπτυξη της υπολογιστικής 
γλωσσολογίας στην Κοινότητα. Είναι βέβαιο ότι επιτεύχθηκε ο 
στόχος της ανάπτυξης μιας ισχυρότερης κοινότητας 
υπολογιστικής γλωσσολογίας στην Ευρωπαϊκή Koινότητα. 
7.10.5 Κατά τα 10 ή περισσότερα έτη του έργου του EUROTRA, 
επιτεύχθηκε πρόοδος στην αυτόματη μετάφραση. θα ήταν 
επιθυμητό να εξετάσουμε το έργο και τα διδάγματα του, από την 
άποψη της σχετικής σπουδαιότητας τους, μέσω μιας μελέτης της 
προόδου που επιτεύχθηκε κατά την περίοδο του προγράμματος 
EUROTRA. 
Σ16: Η Επιτροπή πρέπει να συντάξει μια μελέτη για να τεκμηριωθεί η 
πρόοδος που επιτεύχθηκε στον τομέα της αυτόματης μετάφρασης, 
κατά τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτεται από το EUROTRA. 
86 ô^ 
8. Τα επιμέρους κέντρα 
Το παρόν κεφάλαιο βασίζεται στα ερωτηματολόγια που συμπληρώθηκαν από 
τα Κέντρα για λογαριασμό της Ομάδας, καθώς και στις συνεντεύξεις με 
τα μέλη της Ομάδας. Επομένως, οι πληροφορίες είναι ανεκδοτικής φύσης 
και δεν έχουν ελεγχθεί από άλλες πηγές. Οι απόψεις που εκφράζονται 
είναι συνεπτυγμένα αποσπάσματα από ανεπίσημες συνομιλίες και από 
έγγραφα, και επομένως η επίσημη άποψη των κέντρων μπορεί να έχει 
διαστρεβλωθεί. Ομως, το παρόν κεφάλαιο θεωρείται ότι είναι χρήσιμο, 
καθώς παρέχεται κάποια ένδειξη σχετικά με τις απόψεις των εργαζομένων, 
στον τομέα, και σχετικά με τις πλευρές τόσο του προγράμματος όσο και 
της διαχείρισης του, που τους προβλημάτισαν. Εξυπηρετεί επίσης για να 
απεικονίσει τον τρόπο κατά τον οποίο το πρόγραμμα δημιούργησε ομάδες 
και ινστιτούτα σε όλες τις χώρες, συχνά από το μηδέν. 
8.1 EUROTRA Leuven 
8.1.1 Ιστορικό. Η Leuven συμμετείχε από το 1978. Εκείνη την εποχή, 
κανένα από τα τέσσερα κύρια πανεπιστήμια στο ολλανδόφωνο 
τμήμα του Βελγίου δεν είχε πρόγραμμα στον τομέα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας (ΥΓ) αν και όλα είχαν γλωσσικά 
τμήματα. Επίσης, την ίδια εποχή δεν είχε εκδηλωθεί καμία 
βελγική (δημόσια ή ιδιωτική) πρωτοβουλία στον τομέα της AM. 
Το τμήμα Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας στα πλαίσια του Τμήματος 
Γλωσσολογίας δίδασκε ΥΓ από τα τέλη της δεκαετίας του *70. Το 
1984, κατά τη διάρκεια της φάσης μελέτης, η Leuven συμμετείχε 
στην Ομάδα Συντονισμού. Τον Οκτώβριο του 1984, ανατέθηκε στο 
Katholieke Universiteit Leuven, μία Σύμβαση Σύνδεσης για να 
εργαστεί ως μέρος της ομάδας της ολλανδικής γλώσσας (μαζί με 
την Utrecht): τότε υπήρχαν 3 ερευνητές· στο αποκορύφωμα, κατά 
την περίοδο 1988-1989, υπήρχαν 7 άτομα. Η συνεργασία με την 
Utrecht ήταν καλή. Από τις αρχές του 1985 και μετά, στη 
σύμβαση σύνδεσης της Leuven προστέθηκαν και συμπληρώματα 
(για να λάβει μέρος σε κεντρικές ομάδες). 
8.1.2 Κέντρο Υπολογιστικής Γλωσσολογίας (ΚΥΓ) της Leuven. Το ΚΥΓ 
δημιουργήθηκε το 1991 ως ινστιτούτο του Καθολικού 
Πανεπιστημίου της Leuven (Katholieke Universiteit Leuven -
KUL). Ο σκοπός του κέντρου είναι να προάγει την έρευνα στους 
τομείς της υπολογιστικής και της τυπικής γλωσσολογίας και να 
εφαρμόσει τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας στην 
επεξεργασία της γλώσσας. Προς το παρόν εμπλέκεται στον τομέα 
της Υπολογιστικής Σημασιολογίας (ΥΣ) στο EUROTRA II (ΕΤ-
10/61· συντονιστής) και στο LRE (LRE-62· σύμβουλος). Το εν 
λόγω έργο χρησιμοποιεί άμεσα πολλές από τις ικανότητες στους 
τομείς του συνεχούς λόγου και της σημασιολογίας, που έχουν 
παραχθεί ως μέρος των δραστηριοτήτων της Leuven, οι οποίες 
αφορούν την ολλανδική γλώσσα στο EUROTRA. Επιπλέον, το ΚΥΓ 
εργάζεται σε σχέδια ΕΦΓ για διάφορες υπηρεσίες χρηματοδότησης 
όπως είναι το Βελγικό Εθνικό Ταμείο Επιστημονικής Ερευνας, 
και το AIM. Η Leuven οργάνωσε και λειτούργησε το Ευρωπαϊκό 
θερινό Σχολείο του 1990 στους τομείς της Γλώσσας, της Λογικής 
και της Πληροφορίας. Πολλά από τα αποτελέσματα της 
επιστημονικής έρευνας, και ιδιαίτερα της σημασιολογίας, έχουν 
χρησιμοποιηθεί εκ νέου σε διαφορετικά συστήματα. 
87 £K 
8.1.3 Προσωπικό και συναφή θέματα. Οι προσλήψεις στο πανεπιστήμιο 
KUL ήταν μια σχετικά εύκολη υπόθεση. Το σχέδιο ERASMUS 
δημιούργησε 3 θέσεις για σπουδαστές (2 στον τομέα της 
σημασιολογίας και 1 στον τομέα της σύνταξης, στα ολλανδικά). 
Το ΚΥΓ της Leuven έχει αναπτυχθεί άμεσα από τις ομάδες του 
EUROTRA (και από άλλες ομάδες) στη Leuven. Το επιστημονικό 
προσωπικό του περιλαμβάνει σήμερα 30 άτομα, των οποίων τα 
προσόντα καλύπτουν τον τομέα της υπολογιστικής γλωσσολογίας 
και συναφείς τομείς. Επίσης, κατά την περίοδο 1991-92, στο 
προσωπικό του EUROTRA περιλαμβάνονταν και άλλα 6 άτομα 
μερικής απασχόλησης. 
8.1.4 Οι απόψεις της Leuven. Το κύριο επίτευγμα του EUROTRA είναι 
οι γλωσσικές προδιαγραφές (βλ. Εγχειρίδιο Αναφοράς) και η 
εφαρμογή σε εννέα γλώσσες. To EUROTRA έχει τον τελευταίο 
βασιζόμενο στην ένωση φορμαλισμό (την ιδεατή μηχανή), αλλά 
έχει απηρχαιωμένη εφαρμογή (Prolog). Οσον αφορά τα λεξικά, ο 
στόχος ήταν να περιγραφούν 2.500 λεξήματα (ένα σώμα για 9 
γλώσσες), που θα έπρεπε να επεκταθούν σε 20.000 κατά την 
περίοδο 1991-1992. Ελήφθη η απόφαση να επιτραπεί σε κάθε 
γλωσσική ομάδα να βρει τα σώματα κειμένων της δικής της 
γλώσσας - η ομάδα NL/B επέλεξε ένα κείμενο με σχετικά απλή 
γλώσσα που αφορά τις τηλεπικοινωνίες - η Leuven λέγει ότι η 
εν λόγω προσέγγιση ποτέ δεν απέδοσε στην πραγματικότητα. Οι 
ομάδες στην Τελική Μεταβατική Περίοδο γνώριζαν ότι το έργο 
τους δεν θα χρησιμοποιούνταν, πράγμα που ήταν αποθαρρυντικό· 
μόνο οι ομάδες έρευνας που ασχολούνταν με την μονόγλωσση 
έρευνα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το νέο φορμαλισμό ALEP. 
Τα λεξικά μπορούν να μετατραπούν στο νέο φορμαλισμό ALEP, 
αλλά όχι και οι γραμματικές - παρ'όλα αυτά αυτό το μέρος 
έλαβε τη μεγαλύτερη προσοχή στο ΕΤ-10 και στο LRE1. Σύμφωνα 
με τη Leuven, η επιλογή του ΕΤ-10 δεν έγινε σε συμμόρφωση με 
την αίτηση της ΕΕΚ, σχετικά με την υποβολή προτάσεων, πχ. 
απαιτούνταν έρευνα στην μορφολογία, στην σύνταξη και στη 
σημασιολογία, αλλά στο τέλος επιλέχθησαν πολύ διαφορετικά 
σχέδια, όπως μία στατιστική προσέγγγιση για τα λεξικά. Ως 
εναλλακτική λύση στο πρόγραμμα EUROTRA, η Leuven εισηγείται 
ότι πρέπει να είχαν τεθεί ρεαλιστικότεροι στόχοι, όπως η 
ανάπτυξη γραμματικής ή διορθωτών του ύφους, ή AM για 
περιορισμένες υπογλώσσες. Η συνεργασία με συναδέλφους στον 
υπόλοιπο κόσμο θα ήταν πολύτιμη, καθόσον το LRE δεν είναι ένα 
μακροπρόθεσμο πρόγραμμα. Η αξιοποίηση θα πραγματοποιηθεί 
μάλλον μέσω του ΚΥΓ, στα πλαίσια των σχεδίων Comett και COST. 
Το κύριο επίτευγμα της Leuven είναι η ενσωμάτωση της τυπικής 
θεωρητικής σημασιολογίας στην AM, ενώ οι ιδέες της έχουν 
προσαρμοστεί από διάφορα άλλα σχέδια. 
8.2 EUROTRA Liege 
8.2.1 Βέλγιο - Liege. Η Σύμβαση Σύνδεσης για τη Λιέγη υπεγράφη τον 
Απρίλιο 1986. Η συγχρηματοδότηση υπεγράφη μεταξύ του βελγικού 
κράτους (Υπουργού και Υφυπουργού Επιστημονικής Ερευνας, και 
του αρμόδιου φορέα τους SPSS), τον Οκτώβριο 1986. Κατά τα 
μέσα της δεκαετίας του '70, η ομάδα της Λιέγης ήταν 
πρωτοπόρος σε έργο σχετικά με λεξικά αναγνώσιμα από 
υπολογιστές, και ιδιαίτερα σχετιικά με το λεξικό Longman 
Dictionary of Contemporary English. Μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι 
ενδιαφέρονταν να ενθαρρύνουν την ακαδημαϊκή έρευνα για τη 
88 ©^ 
βελτίωση λεξικών, και, ευρύτερα, για την αξιολόγηση της 
δυνατότητας επαναχρησιμοποίησης των λεξικών πόρων τους στην 
AM και σε άλλους τομείς. Η Λιέγη διατήρησε την εν λόγω 
ειδικότητα της καθ'όλη τη διάρκεια του EUROTRA, αλλά ποτέ δεν 
κατόρθωσε να επηρεάσει τα άλλα Κέντρα EUROTRA, ούτε την ομάδα 
Συνδέσμου, ώστε να εξετάσουν σημαντικά τη δυνατότητα 
επαναχρησιμοποίησης θεμάτων που αφορούν λεξικούς πόρους. 
(Αυτό στην πραγματικότητα πραγματοποιείται στα πλαίσια του 
LRE, από άλλους οργανισμούς). Πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις με 
την ομάδα του Nancy και την ομάδα της Leuven: ελήφθη η 
απόφαση να χρηματοδοτηθεί η Λιέγη σε δύο μέτωπα - εργασία 
στις μονόγλωσσες πλευρές της γαλλικής γλώσσας (λαμβάνοντας το 
8%, δηλ. 240.000 ECU, των κεφαλαίων που προορίζονταν για τη 
γαλλική γλώσσα) - και εργασία στον τομέα της υπολογιστικής 
λεξικογραφίας, περιλαμβανομένου και έργου στον τομέα της 
ορολογίας που θα εκτελούνταν σε συνδυασμό με την ιρλανδική 
και άλλες ομάδες (αξία 210.000 ECU). Λαμβάνοντας υπόψη τη 
χρηματοδότηση εκ μέρους της εθνικής κυβέρνησης, αυτός ο τύπος 
χρηματοδότησης επέτρεπε έναν ετήσιο προϋπολογισμό ύψους 
150.000 ECU, που κάλυπτε τις ανάγκες για μια μικρή ομάδα ενός 
προϊσταμένου, τριών ερευνητών και τεσσάρων ερευνητών 
απασχόλησης μισού χρόνου, μέχρι το 1992. Η Λιέγη φαίνεται ότι 
δεν ήταν ποτέ πλήρως ενσωματωμένη στο δίκτυο EUROTRA, και 
έχασε μια μεγάλη ευκαιρία να αυξήσει την επιρροή της στο 
EUROTRA όταν η Ομάδα Συνδέσμου απέρριψε τις προτάσεις της για 
έργο σχετικά με πλαίσια για όρους (δηλ. ενσωμάτωση της 
ορολογίας). Επιπλέον, ο σύνδεσμος με το Δουβλίνο που τους 
είχαν υποσχεθεί, δεν υλοποίηθηκε ποτέ. Αυτά είχαν ως συνέπεια 
την αύξηση της απογοήτευσης και την απώλεια των ψευδαισθήσεων 
όσον αφορά το EUROTRA, και σήμερα το LRE, ενώ σίγουρα θα 
εξανεμιστεί η επίδραση του EUROTRA στα μελλοντικά προγράμματα 
της Λιέγης. Φαίνεται, ότι η γλωσσολογική όσμωση από τα άλλα 
κέντρα δεν πραγματοποιήθηκε στη Λιέγη, και είναι δύσκολο να 
κρίνουμε τις επιπτώσεις που είχε το EUROTRA στην Υπολογιστική 
Γλωσσολογία και στην Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας, εντός της 
Λιέγης. 
8.2.2 Επίδραση του EUROTRA. Η ομάδα πραγματοποίησε έρευνα στον 
τομέα της λεξικογραφίας και της ορολογίας. Συνδέθηκε με την 
ιρλανδική ομάδα σχετικά με θέματα ορολογίας, αλλά αυτό δεν 
είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, ίσως λόγω έλλειψης ακριβούς 
καθορισμού των καθηκόντων από την ομάδα Συνδέσμου. Το 1986, 
εντός της σχολής "Faculté de Philosophie et Lettres" 
δημιουργήθηκε ένα νέο μεταπτυχιακό πρόγραμμα στους τομείς της 
AM και της ΥΓ, και στη συνέχεια, το 1988, δημιουργήθηκε μια 
νέα μεταπτυχιακή σειρά μαθημάτων σχετικά με τις "λεξικές 
σχέσεις και βάσεις δεδομένων". Αν και μέσω της χρηματοδότησης 
του EUROTRA δημιουργήθηκαν θέσεις απασχόλησης, η λήξη της εν 
λόγω χρηματοδότησης σημαίνει ότι οι θέσεις αυτές θα 
εξαφανιστούν. Σύμφωνα με τις ενδείξεις, το πανεπιστήμιο της 
Λιέγης δεν θεώρησε το έργο της ομάδας της Λιέγης ως ευκαιρία 
για ανάπτυξη στους τομείς της ΥΓ και ΕΦΓ, ενώ το EUROTRA 
φαίνεται ότι εθεωρείτο μάλλον ως ένα μεμονωμένο σχέδιο παρά 
ως ευκαιρία για να αυξηθεί το πεδίο δραστηριοτήτων του 
τμήματος. Σήμερα, η ομάδα έχει μειωθεί στο αρχικό ζεύγος των 
πανεπιστημιακών ερευνητών, που ασχολούνται τώρα με το σχέδιο 
EMIR (βλέπε παρακάτω). 
89 a» 
8.2.3 Οι απόψεις της Λιέγης. Η Λιέγη πιστεύει ότι καθ'όλο το έργο 
του EUROTRA παραμελήθηκαν τα λεξικά. Το έργο που ήθελε να 
ακολουθήσει η Λιέγη, όπως αναφέρεται προφανώς στη Σύμβαση 
Σύνδεσης τους, δεν πραγματοποιήθηκε. Η Λιέγη ήθελε να 
εξετάσει τα θεμελιώδη προβλήματα της δυνατότητας μεταφοράς 
στη λεξικογραφία - αντιμετώπιση του προβλήματος "πώς 
ενεργείτε σχετικά με την παραγωγή ενός λεξικού για αυτόματη 
μετάφραση - κατά ένα καινοτόμο τρόπο;". Η Λιέγη είχε την 
εντύπωση ότι το EUROTRA προσανατολιζόταν πολύ περισσότερο 
προς την πλευρά του χρόνου των ρημάτων και πολύ λίγο προς την 
κοπιαστική και προσεκτική εισαγωγή νέων λεξικών. Πιστεύουν 
ότι στο μέλλον θα υπάρξει ένα εντονότερο ρήγμα μεταξύ της AM 
και της λεξικογραφίας. Η Λιέγη είχε λίγες επαφές με το 
Eurodicautom. Μέσω ενός άλλου σχεδίου, η Λιέγη εξακολουθεί να 
έχει επαφές με το ISSCO. Η Λιέγη θα υποβάλει αίτηση για 
συμμετοχή σε ένα σχέδιο LRE από κοινού με το πανεπιστήμιο της 
Βόννης (επικεφαλής), στο λεξικογραφικό έργο του οποίου θα 
συνέβαλαν το British National corpus, ιδιωτικές εταιρείες και 
ο ακαδημαϊκός τομέας (πανεπιστήμια Λιέγης, Βόννης, 
Κοπεγχάγης, κλπ.). Η Λιέγη συμμετέχει στο σχέδιο EMIR του 
ESPRIT, για το οποίο υπεύθυνο είναι το CEN (Saclay) και το 
οποίο ασχολείται με έρευνα σχετικά με τα συστήματα πρώτης 
δ ι επαφής με τη φυσική γλώσσα (NL front-ends) για τη 
διενέργεια ερωταποκρίσεων σε πολύγλωσσα έγγραφα. Η Λιέγη ποτέ 
δεν συμμετείχε σε πρότυπες δοκιμαστικές μελέτες σχετικά με 
σώματα κειμένων, στα πλαίσια του ESPRIT - μόνο τώρα έχουν 
αναπτυχθεί, από άλλους, σταθμοί εργασίας λεξικογράφων για την 
αντιμετώπιση του έργου που αφορά το σώμα των κειμένων, καθώς 
και για την ανάπτυξη ενός λεξικού από ένα μεγάλο σώμα 
κειμένου. Η ομάδα COBUILD, στο Birmingham, ήταν πρωτοπόρος 
σ'αυτό το είδος του έργου για τη μετάφραση - όσον αφορά την 
AM και την επεξεργασία της γλώσσας, η ανάγκη είναι πολύ 
μεγαλύτερη απ'ότι μόνο για λεξικά - ενώ στα ενδιαφέροντα της 
Λιέγης περιλαμβάνεται και ο "κάλαθος των αχρήστων" των 
λεξικών των εκδοτικών οίκων - μέρος του υλικού που πρέπει να 
το απορρίψουν επειδή δεν έχουν πουθενά χώρο για να το 
εισάγουν. 
8.3 EUROTRA Δανίας 
8.3.1 Ιστορικό. Η Δανία, η οποία υπέγραψε τη Σύμβαση Σύνδεσης τον 
Οκτώβριο 1984, είχε συμμετάσχει στο EUROTRA από το 1978, ενώ 
ερευνητές στο πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης είχαν συμμετάσχει 
σε συμβάσεις μελετών. Η EUROTRA-DK είχε τα γράφε ία της στο 
πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, ενώ όλες οι διοικητικές 
λειτουργίες καλύπτονταν από το αρμόδιο διοικητικό προσωπικό 
του πανεπιστημίου. Ομως, η μονάδα δεν ήταν ένα ινστιτούτο του 
πανεπιστημίου αλλά μία ανεξάρτητη ερευνητική μονάδα, για την 
διαχείριση της οποίας υπεύθυνο ήταν ένα διοικητικό συμβούλιο, 
του οποίου τα μέλη προέρχονταν από διάφορους δανικούς 
οργανισμούς. Στη συνέχεια, το 1991, σχηματίστηκε το Κέντρο 
Γλωσσικής Τεχνολογίας - ΚΓΤ (Centre for sprogteknologi - CST) 
στα πλαίσια του οποίου εκτελούνταν το έργο του EUROTRA. Η 
χρηματοδότηση του ΚΓΤ προέρχεται από εθνικά κεφάλαια έρευνας, 
από σκανδιναβικά κεφάλαια έρευνας, από συμβάσεις έρευνας της 
ΕΚ και, κατά αυξανόμενο βαθμό, από κεφάλαια που προέρχονται 
από εμπορικούς οργανισμούς. Το έργο του EUROTRA ενήργησε ως 
90 ^ 
καταλύτης για το έργο σχετικά με τη Δανική γλώσσα. Μέσω της 
Ομάδας Συνδέσμου της οποίας πρόεδρος κατά τα τελευταία έτη 
ήταν ο Bente Maegaard, το ΚΓΤ άσκησε σημαντική επιρροή στο 
έργο που εκτελέστηκε στα διάφορα Κέντρα. Το κύριο επίτευγμα 
της EUROTRA-DK ήταν μία αναλυτική τυπική γλωσσολογική 
περιγραφή της Δανικής γλώσσας· σ' αυτή περιλαμβάνονται η 
τρέχουσα γραμματική και το λεξικό, καθώς επίσης και η 
προηγηθείσα έρευνα και, ιδιαίτερα, η θεωρία του σθένους για 
τη δανική γλώσσα, η λεξική σημασιολογία, η μορφολογία, η 
χρήση γραμματικής που αφορά πεδία (μέρη) της πρότασης (field 
grammar), και τέλος η περιγραφή και η δημιουργία ενός λεξικού 
λημμάτων. Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, η κύρια 
προσπάθεια επικεντρώθηκε στα γλωσσικά ζεύγη αγγλικών, 
γαλλικών και ιταλικών προς τα δανικά, ενώ στο σχέδιο PaTrans 
αξιοποιήθηκε το πρώτο από τα εν λόγω γλωσσικά ζεύγη. Η 
επιτυχία στον τομέα της επιμόρφωσης προσωπικού φαίνεται από 
τους 34 ερευνητές, οι οποίοι συμμετείχαν στην ομάδα EUROTRA-
DK. Επιπλέον, πρέπει να είναι σημαντική η επίδραση στο 
ευρωπαϊκό έργο της υπολογιστικής γλωσσολογίας, μέσω του 
μεγάλου καταλόγου δημοσιεύσεων. 
8.3.2 Γο Κέντρο Γλωσσικής Τεχνολογ ίας (ΚΓΤ) της Κοπεγχάγης. Το 
Centre for Sprogteknologi δημιουργήθηκε το 1991 ως ένα μη 
κερδοσκοπικό δημόσιο ινστιτούτο στα πλαίσια του Δανικού 
Υπουργείου Ερευνας και Παιδείας. Το ΚΓΤ εκτελεί έρευνα και 
ανάπτυξη στον τομέα της επεξεργασίας φυσικής γλώσσας, τόσο 
στα πλαίσια εθνικών/διεθνών ερευνητικών προγραμμάτων, όσο και 
στα πλαίσια ιδιωτικού έργου που εκτελείται από ιδιωτικές 
εταιρείες και δημόσια ιδρύματα. Σήμερα, το προσωπικό του ΚΓΤ 
ανέρχεται σε 17 άτομα, των οποίων τα προσόντα καλύπτουν τόσο 
τους τομείς της επιστήμης/τεχνολογίας των υπολογιστών, της 
υπολογιστικής και θεωρητικής γλωσσολογίας, της λεξικογραφίας 
και της αναπαράστασης της γνώσης, όσο και τη δανική και τις 
κυριότερες άλλες κοινοτικές γλώσσες. Το ΚΓΤ έχει δημιουργήσει 
ισχυρές σχέσεις με έναν αριθμό οργανισμών όπως είναι οι εξής: 
ISSCO, Γενεύη· HCRC, Εδιμβούργο· SRI, ΗΠΑ· και η σχολή της 
Πράγας. Από ένα βλέμμα στον κατάλογο δημοσιεύσεων του ΚΓΤ 
προκύπτει ότι πρόκειται για ένα καλό μίγμα από άρθρα που 
αφορούν την ΕΕΚ, από εκθέσεις για συνέδρια, από δημοσιεύσεις 
για το γενικό κοινό σε διεθνή περιοδικά (κυρίως στην αγγλική 
γλώσσα, ενώ ορισμένα είναι στη γερμανική γλώσσα), καθώς 
επίσης και από έναν αριθμό εκλαϊκευμένων άρθρων που αυξάνουν 
την ενημέρωση σχετικά με το εύρος των ΥΓ/ΕΦΓ/ΑΜ. Προς το 
παρόν το ΚΓΤ ασχολείται με τα παρακάτω: OFT "μετάφραση 
τεχνικών κειμένων" (δανικά εθνικά κεφάλαια)- DIALOG (ανάπτυξη 
προσανατολισμένων προς τις εφαρμογές συστημάτων διαλόγου με 
εισαγωγή κειμένου και λόγου), (δανικά εθνικά κεφάλαια)· 
EUROTRA, ΕΤ/10 "σημασιολογική ανάλυση, χρησιμοποιώντας ένα 
λεξικό φυσικής γλώσσας"· ESPRIT "Δίκτυο Αριστείας 3701 
σχετικά με τη Γλώσσα και το Λόγο" (Network of Excellence in 
Language and Speech - NELS), (ΕΕΚ)· κοινό σχέδιο έρευνας με 
το HCRC, Εδιμβούργο, και το SRI Menlo Park, ΗΠΑ, σχετικά με 
τις "Μεθοδολογίες σχετικά με την Κατασκευή Βάσεων Γνώσεων για 
Συστήματα Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας". Επιπλέον, η ομάδα 
EUROTRA-DK συμμετέχει από κοινού με μια δανική εταιρεία 
διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στο έργο PaTrans - την πρώτη 
αξιοποίηση του φορμαλισμού ETS. Επίσης το ΚΓΤ έχει 
ολοκληρώσει έργο συμβουλευτικής φύσης για λογαριασμό της 
91 ©^ 
Canon Europa σχετικά με βοηθήματα για την μετάφραση 
εγχειριδίων από τα αγγλικά στις ευρωπαϊκές γλώσσες. 
8.3.3 Οι απόψεις της Κοπεγχάγης. Πραγματοποιήθηκαν τρεις επιδείξεις 
στην Ομάδα, οι οποίες περιλάμβαναν και μία επίδειξη της 
τροπικότητας στο σύστημα EUROTRA με ειδική αναφορά σε 
πιθανολογικές και δεοντολογικές τροπικότητες· περιγράφηκε 
επίσης και επιδείχθηκε το έργο PaTrans. Λειτούργησε ένα 
πρωτότυπο που μεταφράζει διπλώματα ευρεσιτεχνίας από τα 
αγγλικά στα δανικά, καθώς και ένα σύστημα για την 
κωδικοποίηση τεχνικών όρων. Η μετάφραση βασιζόταν σε μία 
προσαρμοσμένη έκδοση της γραμματικής EUROTRA, επαυξημένη με 
υποθέσεις στην περίπτωση κατά την οποία μία συγκεκριμένη λέξη 
δεν μπορούσε να βρεθεί. Ορισμένα από τα σημεία που τονίστηκαν 
είναι τα εξής: το τεχνολογικό πλαίσιο θεωρήθηκε ότι κινήθηκε 
πάρα πολύ γρήγορα προς το σύστημα ALEP· το ΚΓΤ βελτιστοποιεί 
προς το παρόν τον φορμαλισμό ETS και τη γραμματική· το 
κέντρο είχε τη γνώμη ότι το σύστημα θα μπορούσε να 
γενικοποιηθεί υπό την έννοια ότι θα μπορούσε να κινηθεί από 
έναν τομέα σε άλλον ένα θέμα όπως η έλλειψη είχε υποστεί 
πολύ περιορισμένη επεξεργασία· η επεξεργασία της δυνατότητας 
προαιρετικής παρουσίας στοιχείων περιορίστηκε κυρίως στη 
γραμματική· επιτελέστηκε ορισμένο έργο σε ρήματα υποστήριξης 
("κάνω μία επίθεση" κλπ.) και σε σημασιολογικά 
χαρακτηριστικά· ένα πείραμα βρισκόταν υπό εξέλιξη σχετικά με 
την λεγόμενη μετάβαση μέσω άλλης γλώσσας, που καλύπτει τα 
αγγλικά προς δανικά και στη συνέχεια προς γαλλικά. 
8.4 EUROTRA Ισπανίας 
8.4.1 Ιστορικό. Η ερευνητική ομάδα EUROTRA-ES στην Ισπανία 
περιλαμβάνει το ίδρυμα Bosch Gimpera (Fundacion Bosch Gipera 
- FBG) του πανεπιστημίου της Βαρκελώνης (Universidad de 
Barcelona - UB), καθώς και το Τμήμα Λογικής και Γλωσσολογίας 
του αυτόνομου πανεπιστημίου της Μαδρίτης (Universidad 
Aytonoma de Madrid - UAM). H σύμβαση σύνδεσης υπεγράφη στις 
27 Δεκεμβρίου 1986. Για τη δημιουργία των ομάδων απαιτήθηκε 
σημαντικός χρόνος και στη διαδικασία της ενεπλάκησαν δύο 
υπουργεία (Παιδείας και Βιομηχανίας). Το ίδρυμα FBG, το οποίο 
ήταν ένα πανεπιστημιακό ινστιτούτο και το οποίο δημιουργήθηκε 
για να μεσολαβεί μεταξύ του πανεπιστημίου της Barcelona (UB) 
και της βιομηχανίας, κατέστη υπεύθυνο για τη διοικητική 
διαχείριση και αντιπροσώπευση της ομάδας EUROTRA-ES. Στις 
αρχές του 1986 δημιουργήθηκε η πρώτη ομάδα, την οποία 
αποτελούσαν 5 ερευνητές με γλωσσολογικό υπόβαθρο, αλλά η 
λειτουργική έναρξη της EUROTRA-ES πραγματοποιήθηκε τον 
Αύγουστο 1987 όταν τελικά υλοποιήθηκαν οι πρώτες πληρωμές. 
Επιπλέον, κατά τον ίδιο χρόνο, άρχισε η ανάπτυξη δύο άλλων 
σχεδίων AM (του σχεδίου METAL της Siemens και του σχεδίου 
ATLAS-ΙΙ της Fujitsu) σχετικά με ισπανικά μονόγλωσσα δομικά 
στοιχεία. Οι αρχικοί δύο επικεφαλής της ομάδας EUROTRA 
μεταπήδησαν στα σχέδια της Siemens και της Fujitsu. Το 
Δεκέμβριο 1987 δημιουργήθηκε η ομάδα του πανεπιστημίου της 
Μαδρίτης (UAM) ως υπεργολάβος για το πανεπιστήμιο της 
Barcelona (UB), με σκοπό την ανάπτυξη στον λεξικό και 
ορολογικό τομέα, καθώς και την ανάπτυξη μορφολογικών δομικών 
92 ©^ 
στοιχείων, ο στόχος ήταν η όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοση, 
στην Ισπανία, των ακαδημαϊκών και επιστημονικών 
πλεονεκτημάτων της συμμετοχής στο EUROTRA. 
8.4.2 GILCUB της Barcelona. Το 1987 δημιουργήθηκε η ομάδα 
Διερεύνησης της Υπολογιστικής Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου 
της Barcelona (Gruppo de Investigation en Linguistica 
Computacional de la Universidad de Barcelona - GILCUB), ως 
πανεπιστημιακό ινστιτούτο που υπάγεται στο πανεπιστήμιο της 
Barcelona . Για τη διαχείριση του GILCUB είναι υπεύθυνο το 
ίδρυμα Fundacion Bosch Gimpera, το οποίο δημιουργήθηκε ως μια 
ομάδα που είναι αρμόδια για τις διοικητικές επαφές μεταξύ του 
πανεπιστημίου και της βιομηχανίας. To GILCUB εκτελεί 
ερευνητικό έργο στον τομέα της επεξεργασίας της γλώσσας, στα 
πλαίσια ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων, καθώς και για 
λογαριασμό ιδιωτικών εταιρειών. Από τη συγκρότηση του, το 
GILCUB συμμετέχει στο ΕΤ-10/52 του EUROTRA, σε μία σύμβαση με 
την IBM Spain που αφορά τις "γλωσσολογικές προδιαγραφές για 
το- σύστημα MAT-IBM (90/91)", στις Ολοκληρωμένες 
Ισπανοβρετανικές Δράσεις 066 (Integrated Spanish-British 
Actions 066), (από κοινού με το UMIST και με την υποστήριξη 
του Ισπανικού Υπουργείου Παιδείας και Επιστημών), στο 
Eurolang του Eureka (EU 676), καθώς και στο LRE-1/029 LS-
GRAM. 
8.4.3 Οι απόψεις της Barcelona. Οι ομάδες δημιουργήθηκαν εντελώς 
από το μηδέν. Στο αποκορύφωμα τους, το 1989, είχαν 30 άτομα 
ενώ τώρα έχουν 14. Επέτυχαν μια καλή επιλογή γραμματικής, 
καθώς και ένα λογικό λεξικό. To GILCUB προσπαθεί να 
δημιουργήσει ένα ινστιτούτο γλωσσολογικής τεχνολογίας. Μέλη 
της ομάδας EUROTRA-ES θα εργαστούν για τό Eurolang. Πιστεύουν 
ότι ο ALEP δεν είναι κατάλληλος για το Eurolang, αλλά πάντως 
είναι χρήσιμος για ερευνητικό έργο. Εδήλωσαν ότι το EUROTRA 
είναι ένα μεταφραστικό σύστημα το οποίο, όταν λειτουργεί, 
είναι καλύτερο από άλλα συστήματα - όμως, όταν το EUROTRA 
αποτυγχάνει, τότε αποτυγχάνει κατά πολύ άσχημο τρόπο. Τα μέλη 
της EUROTRA-ES είναι πολύ ενθουσιώδη σχετικά με τις επαφές 
που έχουν αναπτύξει στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Πιστεύουν ότι 
έχουν εκτελέσει καλό μονόγλωσσο έργο. Το υπόβαθρο όλου του 
προσωπικού βασιζόταν στη μάλλον καθαρή προσέγγιση που 
πραγματοποιείται στον ισπανικό πανεπιστημιακό τομέα. Είχαν τη 
γνώμη ότι η Ομάδα Συνδέσμου ήταν πολύ απομακρυσμένη από τους 
ερευνητές, ενώ το δικαίωμα του βέτο που είχε η ΕΕΚ θεωρήθηκε 
από τη EUROTRA-ES ως μια αρνητική πλευρά της διαχείρισης. 
8.4.4 Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης. Το 1990, δημιουργήθηκε η Σχολή 
Γλωσσικής Βιομηχανίας του ιδρύματος Duques de Soria 
(Fundacion Duques de Soria) καθώς και η Δημόσια Εταιρεία του 
Πέμπτου Αιώνα (Sociedad Estatal del Quinto Centenario), ως 
άμεση συνέπεια του EUROTRA, και απ'ότι φαίνεται η ομάδα του 
EUROTRA ενθυλακώθηκε σ'αυτές. Περίπου 14 άτομα έχουν 
εκπαιδευτεί από το Κέντρο, από τα οποία τα δύο παραμένουν 
προς το παρόν στον τομέα της ΥΓ/ΕΦΓ. Η Μαδρίτη διατύπωσε το 
σχόλιο ότι το LRE τους αφαιρεί τη δυνατότητα συμμετοχής σε 
περαιτέρω έργο σε χώρους συναφείς με το EUROTRA. Δύο μέλη του 
προσωπικού της Μαδρίτης αναπτύσσουν γλωσσολογικές 
προδιαγραφές για λογαριασμό του σχεδίου αυτόματης μετάφρασης 
93 ςχ, 
ΜΑΤ της IBM. Ενα άλλο μέλος συμμετείχε στην αξιολόγηση του 
ATAMARI για λογαριασμό της τοπικής κυβέρνησης της Extremadura 
(Junta de Extremadura). 
8.4.5 Οι απόψεις της Μαδρίτης. Η Μαδρίτη αποτελούσε τμήμα της 
ομάδας EUROTRA-ES, για τη διαχείριση της οποίας, τουλάχιστον 
από εμπορικής, αλλά κατά τα φαινόμενα και από τεχνικής 
πλευράς, ήταν υπεύθυνη η Barcelona. Αυτό βεβαία προκάλεσε 
κάποια απογοήτευση στη Μαδρίτη. Ομως τα επιτεύγματα κατά τη 
διάρκεια της περιόδου 1990-1992 φαίνεται ότι ήταν σημαντικά. 
Δημιουργήθηκε το λεγόμενο "Εξωτερικό Λεξικό", ένας 
μονοεπίπεδος χώρος εναποθήκευσης λέξεων ανεξάρτητα από το 
σύστημα EUROTRA. Υλοποιήθηκε ένας αριθμός εργαλείων 
λογισμικού με σκοπό την παραγωγή λεξικών EUROTRA από το 
Εξωτερικό Λεξικό και αντιστρόφως. Ως συνέπεια των εκτεταμένων 
μελετών σχετικά με την ισπανική παραγωγική και συνθετική 
μορφολογία, καθώς και των μοντέλων κλίσης των ισπανικών 
ονοματικών και ρηματικών παραδειγμάτων, υπάρχει μία πλήρης 
εφαρμογή της ισπανικής κλιτικής μορφολογίας που βασίζεται στη 
θεωρία της "μονάδας και ρύθμισης". Η Μαδρίτη έχει επίσης 
καθιερώσει κριτήρια για την ταυτοποίηση των ορολογικών 
μονάδων που σχετίζονται με το EIRETERM. 
8.5 EUROTRA Γαλλίας 
8.5.1 Ιστορικό. Πριν από το 1985, ένας από τους πρώτους διδάξαντες 
του EUROTRA ήταν ο καθηγητής Β. Vauquois, διευθυντής της 
Ομάδας Μελετών Σχετικά με την Αυτόματη Μετάφραση (Groupe d' 
Etudes sur la Traduction Automatique - GETA), η οποία είναι 
μια ερευνητική ομάδα του CNRS που βρίσκεται στην Grenoble. Το 
πρωτότυπο ARIANE εξετάστηκε σαν βάση για το EUROTRA, αλλά 
απορρίφθηκε γύρω στο 1984. Στο μεταξύ το ARIANE αναπτύχθηκε 
σε ένα εθνικό σχέδιο. Η Σύμβαση Σύνδεσης υπεγράφη το 1985 και 
η ευθύνη για την εργασία στο EUROTRA ανατέθηκε σε δύο ομάδες: 
στο Εργαστήριο Τυπικής Γλωσσολογίας (Laboratoire de 
Linguistique Formelle - LLF) στο Παρίσι· και στο Κέντρο 
Μελετών για τη Γλώσσα και την Αυτόματη Μετάφραση (Centre d' 
Etudes sur la Langage et la Traduction Automatique - CELTA) 
στο Nancy. Τα δύο αυτά κέντρα αντιμετώπισαν δυσκολίες εφόσον 
ήταν κέντρα άριστείας στην περιγραφική και θεωρητική 
γλωσσολογία, αλλά όχι στην υπολογιστική γλωσσολογία. Το 1987, 
μετά από συζητήσεις μεταξύ της ΕΕΚ και του CNRS, για την 
αποκατάσταση της έλλειψης ικανοτήτων στον τομέα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας προστέθηκε το Εργαστήριο 
Αυτοματισμού στους κλάδους της Τεκμηρίωσης και Γλωσσολογίας 
(Laboratoire d' Automatique Documentaire et linguistique -
CNRS/LADL) στο Παρίσι, καθώς και το GETA. Ομως, στη συνέχεια 
αποφασίστηκε ότι το έργο θα έπρεπε να επικεντρωθεί στο LADL 
και στο CELTA. Αυτό όντως έγινε κατά την περίοδο 1988-90, με 
εξαίρεση ότι το LADL μετακινήθηκε στο Παρίσι και μετατράπηκε 
στην ερευνητική ομάδα TALANA (Traitment Automatique du 
LAngage NAturel - Αυτόματη επεξεργασία φυσικής γλώσσας). Η 
παρισινή ομάδα ασχολήθηκε με την ανάλυση και την παραγωγή της 
γαλλικής γλώσσας, καθώς και με μεταβάσεις από νότιες γλώσσες 
προς τα γαλλικά. Η ομάδα του Nancy ασχολήθηκε με τις βόρειες 
γλώσσες. Και οι δύο ομάδες συνεργάστηκαν με την ομάδα 
EUROTRA-Liege η οποία ήταν υπεύθυνη για την ορολογία και τη 
94 ο-
λεξικογραφία. Παρά τις προαναφερθείσες δυσκολίες, στα τέλη 
του 1990, η ομάδα EUROTRA-Γαλλία προχωρούσε καλά και 
υποστηριζόταν κατά τρόπο ικανοποιητικό από το CNRS. Το 
Φεβρουάριο 1991 πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι μία επίσημη 
επίδειξη η οποία και προσήλκυσε 100 περίπου ειδικούς από τον 
βιομηχανικό και τον πανεπιστημιακό τομέα. Η Σύμβαση Σύνδεσης 
για την περίοδο 1991-1992 καθυστέρησε κάπως, πράγμα που 
οφειλόταν στις διοικητικές υπηρεσίες της ΕΕΚ, και έφθασε για 
υπογραφή το Μάϊο 1991. Αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στο CNRS 
είχαν ως συνέπεια να υπογραφεί η σύμβαση σύνδεσης τον Απρίλιο 
1992, δηλαδή 16 μήνες μετά την έναρξη του έργου και 8 μήνες 
πριν από τη λήξη του. 
8.5.2 Οι απόψεις της ομάδας ΤALANΑ. Οι συνέπειες των συμβατικών 
καθυστερήσεων για την ομάδα EUROTRA Γαλλία ήταν βεβαίως 
καταστροφικές. Αρκετές φορές, η ομάδα αντιμετώπισε το 
ενδεχόμενο να σταματήσει τις εργασίες, αλλά, παρ'όλα αυτά, 
όχι μόνο συνέχιζαν να λειτουργούν όσο καλύτερα μπορούσαν, 
αλλά και οργάνωσαν την ετήσια επιστημονική συνάντηση εργασίας 
του 1991. Πολλά μέλη εγκατέλειψαν την ομάδα αλλά ευτυχώς 
βρήκαν εύκολα θέσεις εργασίας στη βιομηχανία χάρη στην 
εμπειρία που είχαν αποκτήσει απο το EUROTRA. Δεν επιτεύχθηκε 
όλο το έργο που προβλεπόταν στο πρόγραμμα εργασιών του 1991-
92, αλλά, μπορεί να λεχθεί, ότι αυτό που εκτελέστηκε ήταν ένα 
επίτευγμα λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες εργασίας. Για μια 
ακόμα φορά αυτό αποτελεί μαρτυρία της αφοσίωσης του κάθε 
μέλους της ομάδας EUROTRA-Γαλλίας. Το CNRS υπέγραψε τη 
σύμβαση σύνδεσης μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η ομάδα θα 
διαλυόταν το Δεκέμβριο 1992. Επομένως, η ομάδα EUROTRA-
Γαλλ ίας στην πράξη παύει να υπάρχει κατά το τέλος του έτους. 
Οι ερευνητές του Nancy θα ενσωματωθούν σε ένα άλλο ινστιτούτο 
του CNRS, όπου ενδέχεται να μην εργαστούν στον τομέα της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας. Η παρισινή ομάδα μετακινείται 
στην ομάδα TALANA. Τα μέλη της ομάδας EUROTRA-Γαλλίας 
εκτίμησαν την ποιότητα της έρευνας, το γεγονός ότι 
συνεργάστηκαν με ευρωπαίους ερευνητές από διάφορες 
γλωσσολογικές σχολές, καθώς και την εκπαίδευση που έλαβαν. Τα 
μέλη της ομάδας συνέταξαν μια σημαντική γαλλική γραμματική 
και είναι υπερήφανοι για το γεγονός ότι τα Γαλλικά αποτελούν 
μέρος της επίσημης επίδειξης του EUROTRA. 
8.6 EUROTRA-Γερμαν ίας 
8.6.1 Γερμαν ία-Saarbrilcken. Η AM έχει μια σχετικά μακρόχρονη 
ιστορία στη Γερμανία: το πανεπιστήμιο του Saarland άρχισε ένα 
σχέδιο στον εν λόγω τομέα κατά τα μέσα της δεκαετίας του '60. 
Οι προσπάθειες προχώρησαν βασισμένες σε μία Ειδική Ερευνητική 
Μονάδα με τίτλο "Ηλεκτρονική Γλωσσική Ερευνα" (που 
χρηματοδοτούνταν από το Γερμανικό Ιδρυμα Ερευνας DFG) και 
ολοκληρώθηκαν το 1986· από τις εν λόγω προσπάθειες προέρχεται 
το σύστημα SUSY και όλοι οι απόγονοι και οι παραλλαγές του. 
Και άλλα πανεπιστήμια στη Δυτική και Ανατολική Γερμανία 
εκτέλεσαν επίσης ερευνητικά σχέδια στον τομέα της αυτόματης 
μετάφρασης. (Το πιο γνωστό και με τον καλύτερο θεωρητικό 
προσανατολισμό ίσως είναι το σχέδιο ConText του πανεπιστημίου 
της Χαϊδελβέργης). Η AM υπήρχε ταυτόχρονα σε πολλά 
πανεπιστήμια όπως πχ. στις πόλεις Hamburg, Bielfeld, Berlin 
95 υχ-
και Stuttgart, κυρίως επί τη βάσει του προσωπικού 
ενδιαφέροντος καθηγητών της Γλωσσολογίας ή της Επιστήμης των 
Υπολογιστών. Από τη βιομηχανική πλευρά, η Siemens άρχισε να 
υποστηρίζει την ανάπτυξη του σχεδίου METAL, το οποίο στην 
αρχή εκτελέστηκε κατά μεγάλο μέρος στο πανεπιστήμιο του 
Austin, στο Τέξας. Ετσι την εποχή κατά την οποία άρχισε το 
EUROTRA, υπήρχε ήδη ένα μεγάλο υπόβαθρο για την AM στην 
Ομοσποδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (ΟΔΓ), αν και η 
συστηματική έρευνα περιοριζόταν σε μια μικρή μονάδα στο 
Saarbrticken, όπου εκτελούνταν ορισμένες δοκιμαστικές 
εφαρμογές παραγωγών του SUSY, ως μικρά σχέδια του 
Ομοσπονδιακού Υπουργείου Ερευνας και Τεχνολογίας (BMFT) -
εκεί δημιουργήθηκε το κέντρο EUROTRA-D. Από άλλα πανεπιστήμια 
ζητήθηκε να εργαστούν υπό μορφή υπεργολαβιών για λογαριασμό 
του Saarbrticken. Για να υπάρξει μία εύκαμπτη διοικητική δομή 
για το EUROTRA-D, δημιουργήθηκε στο Saarbrticken ένα νέο 
ινστιτούτο με το όνομα ΙΑΙ (Ινστιτούτο της Εταιρείας για την 
Προαγωγή της Επιστήμης της Εφηρμοσμένης Πληροφόρησης). Στην 
αρχή το σχέδιο EUROTRA-D ήταν το κύριο σχέδιο του ΙΑΙ. Κατά 
τη διάρκεια μιας σύντομης αρχικής φάσης, στις αρχές του 1985, 
προσλήφθηκε το προσωπικό και δημιουργήθηκε η υποδομή του ΙΑΙ. 
Η λειτουργική έναρξη του σχεδίου EUROTRA-D πραγματοποιήθηκε 
τον Ιούνιο 1985 όταν άρχισαν να εργάζονται 7 άτομα. Σύντομα η 
δομή της ομάδας ήταν ως εξής: 6-7 γλωσσολόγοι και 
υπολογιστικοί γλωσσολόγοι, 4-5 μεταφραστές, 1-2 επιστήμονες 
ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η πρόσληψη του προσωπικού 
πραγματοποιήθηκε από την Ειδική Ερευνητική Μονάδα και από 
γενικές διαφημίσεις. Η επιμόρφωση πραγματοποιήθηκε μέσω της 
παρακολούθησης διαφόρων εκπαιδευτικών σειρών του EUROTRA για 
αρχαρίους, καθώς και μέσω θερινών σχολείων. Οι υφιστάμενοι 
μορφολογικοί αναλυτές για τη γερμανική γλώσσα (για παράδειγμα 
στο Systran, SUSY, κλπ.) είναι κατά κύριο λόγο άμεσα 
προγραμματισμένοι στις διαδικαστικές γλώσσες προγραμματισμού 
κατώτερου επιπέδου (στο EUROTRA χρησιμοποιήθηκε μια 
πληρέστερα δηλωτική προσέγγιση). Αναπτύχθηκαν δύο παραλλαγές 
της γερμανικής μορφολογίας: η πρώτη αντιμετωπίζει μόνο 
κλιτικές καταλήξεις και είναι πλήρως ενσωματωμένη στο 
πρωτότυπο του EUROTRA· η δεύτερη προσπαθεί να 
παραγματοποιήσει μια πλήρη μορφολογική ανάλυση προθεμάτων, 
παραγωγών και συνθέσεων (που χρησιμοποιούνται για 
γραμματικούς σκοπούς). To EUROTRA-D συνέβαλε σημαντικά στις 
προτάσεις του Γραφείου Προβλημάτων της Ομάδας Συνδέσμου, για 
ένα σύστημα σημασιολογικών σχέσεων και για ένα δίκτυο 
κατηγοριών σημασιολογικών χαρακτηριστικών, τα οποία 
θεωρούνται και τα δύο ως θέματα για μελλοντική δραστηριότητα. 
Επιπρόσθετα, μέλη της EUROTRA-D συμμετείχαν στην ειδική ομάδα 
λεξικών (Dictionary Task Force). To 1986, η ομάδα EUROTRA-D 
ασχολήθηκε με την επιτάχυνση του λογισμικού EUROTRA και 
υλοποίησε ένα πρώτο πρωτότυπο της EDB, της λεξικής βάσης 
δεδομένων. Οι προσπάθειες αυτές σταμάτησαν τον Ιανουάριο 1987 
όταν υιοθετήθηκε ο ETS. Στο ΙΑΙ συνεχίστηκε το έργο σχετικά 
με τον φορμαλισμό CAT και κατέληξε στον CAT2. ο εν λόγω 
φορμαλισμός χαρακτηρίζεται από την αλλαγή, από έναν βασισμένο 
στην ένωση φορμαλισμό σε έναν βασισμένο στον περιορισμό 
φορμαλισμό. Το 1990, αναπτύχθηκε μια προσανατολισμένη προς το 
χρήστη δ ι επαφή με αλφάβητα για εννέα γλώσσες και ένα λεξικό 
εργαλείο για την δημιουργία και τη διατήρηση μεγάλων λεξικών, 
96 s^ 
χρησιμοποιώντας γραφικά εργαλεία που είναι διαθέσιμα στους 
σταθμούς εργασίας βάσει Unix. Τέλος, το ΙΑΙ είναι δραστήριο 
στον τομέα της LRE και σε άλλα σχέδια, ενώ παραμένει ένα 
κέντρο σοβαρής δραστηριότητας στον τομέα της υπολογιστικής 
γλωσσολογίας, παρά την λήξη του προγράμματος EUROTRA. 
8.6.2 Ινστιτούτο ΙΑΙ του Saarbrticken. Το ΙΑΙ δημιουργήθηκε το 1985 
για την υλοποίηση του έργου της EUROTRA-D. Πρόκειται για ένα 
ιδιωτικό ινστιτούτο, που είναι συνδεδεμένο με το πανεπιστήμιο 
του Saarland, και ασχολείται κυρίως με σχέδια Ε&Α στον τομέα 
της ΕΦΓ (περιλαμβανομένης και της AM), καθώς και με την 
ανάπτυξη περίπλοκων συστημάτων πληροφόρησης. Το ΙΑΙ είναι 
ένας υποκόμβος στο δίκτυο NELS (Network of Excellence in 
Language and Speech - δίκτυο άριστείας στον τομέα της Γλώσσας 
και του Λόγου) του ESPRIT. Το ΙΑΙ συμμετέχει στα παρακάτω 
σχέδια που έχουν τύχει εθνικής υποστήριξης: Eurolang του 
EUREKA· AM βασισμένη σε γνώση· μελέτη εφικτότητας σχετικά με 
την μετάφραση του λόγου Verbmobil. Το ΙΑΙ συμμετέχει επίσης 
στα σχέδια EUROTRA, ΕΤ-6/2, ΕΤ-7, ΕΤ-9, ΕΤ-10/52, ΕΤ-10/66, 
LRE61-029 LSGRAM. Εχει αρχίσει επίσης συνεργασία με ένα 
πρόγραμμα AM των ΗΠΑ που βρίσκεται στην ανάπτυξη του. Το ΙΑΙ 
συνεργάζεται με μία μικρή εταιρεία (STS) που παρέχει μια 
μεταφραστική υπηρεσία, επί τη βάσει τελικής επιμέλειας υλικού 
βάσεων δεδομένων (τίτλοι και περιλήψεις). Η κυβέρνηση του 
Saarland χρηματοδοτεί μικρότερες μελέτες σε θέματα όπως είναι 
η βασισμένη σε γνώση AM, καθώς και ειδικά προβλήματα στη 
μετάφραση μεταξύ γερμανικών και γαλλικών. Το ΙΑΙ έχει σκοπό 
να παίξει ένα κύριο ρόλο στην AM, στην ανάκτηση πληροφοριών 
και στα έμπειρα συστήματα, και έχει εστιάσει τις 
δραστηριότητες του στη μεταφορά τεχνολογίας μεταξύ 
πανεπιστημίων και βιομηχανίας. Το ΙΑΙ θα συνεχίσει να 
συνεργάζεται- με τα πανεπιστήμια των πόλεων Stuttgart, Berlin 
και Hamburg, αλλά σφυρηλατούνται επίσης και νέες διασυνδέσεις 
με τις μονάδες της πρώην Ανατολικής Γερμανίας που θα 
βοηθήσουν στον σχηματισμό συνεργασιών στην Ανατολική Ευρώπη. 
Ενώ η Stuttgart έχει αναλάβει το καθήκον της διατήρησης 
διασυνδέσμων με την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ, το Saarbrticken θα 
παραμένει ο κεντρικός γερμανικός σύνδεσμος όσον αφορά τις 
ενδοκοινοτικές δραστηριότητες. Η ομάδα EUROTRA-D δημοσίευσε 
περισσότερες από 100 εργασίες, εκ των οποίων οι μισές είναι 
στα αγγλικά, πολλές έχουν παρουσιαστεί στα ετήσια συνέδρια 
υπολογιστικής γλωσσολογίας (Coling), αρκετές έχουν 
παρουσιαστεί σε διάφορες ομάδες εργασίας σε ολόκληρη την 
Ευρώπη, ενώ περίπου το 1/5 θεωρείται ότι έχει δημοσιευθεί σε 
βιβλιογραφία για το γενικό κοινό. Τα μέλη του προσωπικού του 
ΙΑΙ έχουν συμβάλει με συνέπεια, από το 1985, σε περισσότερες 
από 6 (κατά μέσον όρο) επιστημονικές συναντήσεις εργασίας 
ανά έτος. 
8.6.3 Οι απόψεις του Saarbrticken. Η ομάδα EUROTRA-D στο saarbriicken 
είναι ένα από τα διάφορα ερευνητικά κέντρα AM στην ΟΔΓ - τα 
υπόλοιπα (στο Βερολίνο και στη Στουτγάρδη) χρηματοδοτούνται 
μόνο από το ομοσπονδιακό Υπουργείο Ερευνας και Τεχνολογίας 
(BMFT). Το πανεπιστήμιο της Βόννης είχε σχέση υπεργολαβίας με 
το Saarbrticken μέχρι το 1990. Αν και μεταξύ των ομάδων 
υπήρχαν διαφορετικοί στόχοι και προτεραιότητες, υπήρξε έντονη 
αλληλεπίδραση. Το συνολικό ύψος των κονδυλίων για το 
Saarbrticken από την ΕΕΚ ανέρχονταν σε 1,4 εκατ. ECU, 
97 0^ 
προστιθεμένων και 4,45 εκατ. ECU που προέρχονταν από το 
υπουργείο BMFT. Τα άλλα σχέδια χρηματοδοτήθηκαν με ένα 
επιπλέον ποσό 3,5 εκατ. ECU που προέρχονταν από το υπουργείο 
BMFT. Η ομάδα του Saarbrticken θα προτιμούσε να συγκεντρώσει 
τις προσπάθειες της σε ορισμένους τομείς: να εστιάσει 
κατ'αρχήν την προσοχή της σε ένα αποτελεσματικό πρωτότυπο, 
στη συνέχεια να περιοριστεί σε ένα περιορισμένο αριθμό 
γλωσσών και γλωσσικών ζευγών και τέλος να επεκταθεί σε όλες 
τις κοινοτικές γλώσσες και τα γλωσσικά ζεύγη καθώς και στα 
μεγάλα λεξικά. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Saarbrticken 
απαιτούνταν 5 έτη για την επέκταση του συστήματος πέρα από 
τους σημερινούς περιορισμούς του. Στο παράλληλο προϊόν CAT2, 
που δημιουργήθηκε ως συνέπεια διαφορετικών απόψεων όσον αφορά 
την προτεραιότητα, υπήρξαν ορισμένα ενδιαφέροντα θέματα: 
διαφορετικά είδη γλωσσολογικών προσεγγίσεων σε σχέση με το 
EUROTRA, μεγαλύτερη ευχρηστία, και όλα αυτά με σκοπό τη 
βιομηχανοποίηση του. To CAT2 έχει περίπου 15 εγκαταστάσεις (5 
στην ΟΔΓ) σε πανεπιστήμια και σε επιστημονικούς οργανισμούς 
για ερευνητικούς σκοπούς. Υπό εξέλιξη βρίσκεται ένα πρότυπο 
δοκιμαστικό σχέδιο εφαρμογής με μία μεγάλη εταιρεία 
λογισμικού. Τέτοια σχέδια, καθώς και η παροχή συμβουλών για 
κατασκευαστές εμπορικών συστημάτων AM έχουν αποφέρει ήδη 
περίπου 250.000 ECU. Το κύριο πνευματικό έργο στο EUROTRA 
ήταν το έργο της συγκριτικής ΕΦΓ, σε συνεργασία με τις 
διάφορες συμμετέχουσες ομάδες, με αποτέλεσμα μια εκτεταμένη 
τεκμηρίωση στο Εγχειρίδιο Αναφοράς που χρησιμοποιείται σήμερα 
ως βάση για κύρια βιομηχανικά σχέδια ανάπτυξης. Οσον αφορά 
την ανάπτυξη του EUROTRA, το saarbrticken θα προτιμούσε μια 
λιγότερο "δημοκρατική" ηγεσία, θέτοντας λογικούς στόχους σε 
καλά χρηματοδοτούμενες και καλά γνωστές βάσεις. Κατά το 
Saarbrticken, δεν ήταν καλή η απόφαση διαχωρισμού της ομάδας 
λογισμικού στο Λουξεμβούργο από τις ερευνητικές ομάδες των 
Κέντρων. Η ομάδα του Λουξεμβούργου ήταν - τουλάχιστον κατά τη 
διάρκεια αρκετών ετών - πολύ περιορισμένη από πλευράς 
υπολογιστικών γλωσσολογικών ικανοτήτων. Στις μελλοντικές 
ικανότητες του Saarbrticken θα περιλαμβάνονταν η περαιτέρω 
ανάπτυξη ενός περιεκτικού συνόλου σημασιολογικών 
χαρακτηριστικών και ρόλων, η ολοκλήρωση της εννοιολογικής 
γνώσης και του περιεχομένου καθώς επίσης και η ολοκλήρωση 
μεγαλύτερων λεξικών. 
8.7 EUROTRA-E λ λάδας 
8.7.1 Ιστορικό. Η Σύμβαση Σύνδεσης για την Ελλάδα υπεγράφη το 1985. 
Η πρώτη σύμβαση κάλυπτε τη δημιουργία μιας ειδικευμένης 
ομάδας, η οποία συγκροτήθηκε στο πανεπιστήμιο της Κρήτης με 
βοήθεια από την Αθήνα. Η προπαρασκευαστική φάση του σχεδίου 
αφιερώθηκε κυρίως στην βασική έρευνα, εφόσον ήταν πολύ 
περιορισμένη η θεωρητική βάση για τη μοντελοποίηση της 
ελληνικής γλώσσας ενώ δεν είχε ακόμη αποφασισθεί η στρατηγική 
της υλοποίησης. Η εν λόγω φάση έληξε τον Αύγουστο 1985 και 
στη συνέχεια η ομάδα προχώρησε με την υλοποίηση ελληνικών 
τυπικών γραμματικών. Το 1989, το σύνολο της δραστηριότητας 
του σχεδίου μετακινήθηκε στην Αθήνα ενώ ταυτόχρονα ορίστηκε 
ένας νέος διευθυντής. Η ελληνική ομάδα κατάφερε γρήγορα να 
υπερπηδήσει τις δυσκολίες τις καθυστέρησης της σε σχέση με 
98o^ 
ορισμένα άλλα κέντρα όσον αφορά το μονόγλωσσο έργο και 
αναπτύχθηκαν δομικά στοιχεία για τη μετάφραση όλων των άλλων 
γλωσσών πλην της Ολλανδικής και τη Δανικής. Το μονόγλωσσο 
λεξικό περιλαμβάνει 17.000 εισαγωγές, ενώ τα δίγλωσσα λεξικά 
περίπου 2.500 εισαγωγές το καθένα. Η ελληνική ομάδα ανέπτυξε 
επίσης μια ορολογική βάση δεδομένων 7.000 όρων του τομέα των 
τηλεπικοινωνιών. Ενα από τα παράλληλα προϊόντα που προέκυψαν 
ήταν το στατιστικό πακέτο λογισμικού PROTIMISI το οποίο 
ασχολείται με την υπερπαραγωγή. Ενα άλλο είναι ένα πακέτο 
κατασκευής λεξικού βάσει MS-DOS με την επωνυμία EUROLEXIS. Η 
ελληνική ομάδα του EUROTRA, από κοινού με την Ομάδα 
Επεξεργασίας της Γλώσσας του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου 
των Αθηνών ήταν υπεύθυνη για τη δημιουργία ενός νέου 
ινστιτούτου. 
8.7.2 Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ) των Αθηνών. Το 1991, 
δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ), στα 
πλαίσια της Γενικής Γραμματείας Ερευνας και Τεχνολογίας του 
Ελληνικού Υπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας. 
Κύριος σκοπός του είναι να ασχοληθεί με την ανάπτυξη της 
τεχνολογίας του λόγου στην Ελλάδα, καθώς επίσης και της 
κρίσιμης μάζας των ανθρώπινων πόρων. Εχει βιομηχανικό 
προσανατολισμό. Στις δραστηριότητες του ΙΕΛ περιλαμβάνονται 
τα παρακάτω: έρευνα στην υπολογιστική γλωσσολογία και στην 
αυτόματη μετάφραση· λεξικολογία και λεξικογραφία· 
επεξεργασία/σύνθεση/αναγνώριση σήματος και λόγου· ανάπτυξη 
εργαλείων (π.χ. λεξικών επεξεργάσιμων από υπολογιστές, 
διορθωτών ορθογραφικών λαθών για την ελληνική γλώσσα)· καθώς 
και ανάπτυξη φορέων στους εν λόγω τομείς. Το ΙΕΛ είναι 
συντονιστής του εθνικά χρηματοδοτούμενου, στα πλαίσια του 
STRIDE, σχεδίου LOGOS, και του σχεδίου TRANSLEARN του LRE 61-
016. Συμμετέχει επίσης στο σχέδιο FREETEL του ESPRIT 
(διατάξεις τηλεπικοινωνιών χωρίς χειροσυσκευές) και στο ΕΤ-
10/63. Είναι εθνικός κόμβος στο δίκτυο ELSNET, συμμετέχει στο 
σχέδιο NERC, αρχίζει τη συμμετοχή του στο σχέδιο GRAAL και 
βρίσκεται σε στενή επαφή με την Πρωτοβουλία Κωδικοποίησης 
Κειμένου. Στην Ελλάδα και αλλού, πραγματοποιήθηκαν διάφορες 
επιδείξεις ελληνικών γραμματικών και λεξικών. Τον Ιούνιο 
1990, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στο Λουξεμβούργο, μια 
επίδειξη του δομικού στοιχείου ισπανικών-ελληνικών με ένα 
λεξικό 130 λέξεων. Στο έργο της EUROTRA-ΕΛ έχουν συμμετάσχει 
δύο Ιρλανδοί και ένας Γερμανός σπουδαστής (με υποτροφία). 
8.8 EUROTRA-Ιρλανδ ίας 
8.8.1 Ιστορικό. Η Ιρλανδία κατέστη μέλος του EUROTRA το Δεκέμβριο 
1984, όταν υπεγράφη η Σύμβαση Σύνδεσης από το Εθνικό 
Συμβούλιο Ερευνας και Τεχνολογίας (National Board for Science 
and Technology - NBST). Αρχικά, η βάση της ομάδας EUROTRA-IR 
ήταν στο κεντρικό κτίριο του NBST, αλλά στη συνέχεια 
μετατοπίστηκε στα κτίρια του Ινστιτούτου Βιομηχανικής Ερευνας 
και Προτύπων (Institute for Industrial Research and standards 
- 11RS) όταν το 11RS και το NBST συγχωνεύτηκαν για να 
σχηματίσουν το EOLAS. Το Σεπτέμβιο 1988, το σχέδιο 
μετατοπίστηκε εκ νέου και αυτή τη φορά στο πανεπιστήμιο του 
δήμου του Δουβλίνου (Dublin City University) στο Glasnevin, 
το δε πανεπιστήμιο κατέστη υπεύθυνο για το σχέδιο. Εκείνη την 
99CX, 
εποχή, η Ιρλανδία είχε μικρή εμπειρία στον τομέα της ΥΓ, και 
δεν μπορούσε να προσδιοριστεί εύκολα ένα κέντρο για την ΥΓ -
το αρχικό σχέδιο ήταν να αποσπαστούν γλωσσολόγοι στο έργο, 
στα πλαίσια του NBST. Το καθήκον που ανατέθηκε στην Ιρλανδία 
εκείνη την εποχή ήταν καταλληλότερο για αυτούς που έχουν ένα 
υπόβαθρο στην μετάφραση και ορολογία. Η ομάδα EUROTRA-IR 
κατέστη το ορολογικό κέντρο για το σχέδιο EUROTRA - αυτό 
οδήγησε στη γρήγορη περιθωριοποίηση του Δουβλίνου, μέχρις 
ότου αναγνωρίστηκε η σημασία της ορολογίας από τις άλλες 
ομάδες του EUROTRA. Οι τρεις τομείς της Σύμβασης Σύνδεσης του 
EUROTRA-IR ήταν οι εξής: ορολογία, υπογλώσσα, τυπολογία και 
ταξινόμηση κειμένου. Το έργο κατά την περίοδο 1985-1988 
συγκεντρώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στη εξαγωγή όρων και στη 
σύνταξη γλωσσαρίων. Κατά την τρίτη φάση, παγιώθηκε η πολιτική 
στον τομέα της ορολογίας από μια εξωτερική ομάδα εποπτείας, 
ενώ η κύρια λειτουργία του Δουβλίνου ήταν να συντονίζει το 
ορολογικό έργο. Κάτα τα 4 τελευταία έτη, το Δουβλίνο ήταν 
εξαιρετικά δραστήριο στον τομέα της υπογλώσσας. Η ουσιαστική 
συμβολή του πανεπιστημίου στο EUROTRA ήταν ο σχεδιασμός και η 
σύνταξη μιας ορολογικής βάσης δεδομένων που περιελάμβανε 
10.000 αγγλικούς όρους στον τομέα των τηλεπικοινωνιών 
(EIRETERM), με κάλυψη ποικίλου βαθμού όσον αφορά τις άλλες 
γλώσσες. Το έργο αυτό πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το 
Eurodicautom και τα άλλα Κέντρα. To City Universtity εξετάζει 
τώρα τρόπους για την αξιοποίηση της εν λόγω βάσης. 
8.8.2 Επιπτωσεις του EUROTRA. Η ομάδα EUROTRA ωφελήθηκε πάρα πολύ 
από τη δημιουργία σχέσεων με την Σχολή Υπολογιστικών 
Εφαρμογών και με τη Σχολή Εφηρμοσμένων Γλωσσών του 
πανεπιστημίου του Δουβλίνου (Dublin city Univestity). 
Δημιουργήθηκε μια ομάδα AM, όπου συνεργάζονται άτομα τα οποία 
προέρχονται από ποικίλους επιστημονικούς κλάδους όπως οι 
γλώσσες, η ηλεκτρονική μηχανική, η ψυχολογία και οι 
υπολογιστικές εφαρμογές. Εξ'άλλου, ως άμεσο αποτέλεσμα του 
EUROTRA, δημιουργήθηκε ένα νέο πανεπιστημιακό δίπλωμα στον 
τομέα της Εφηρμοσμένης Υπολογιστικής Γλωσσολογίας. (Επιπλέον, 
εκτελείται κάποια έρευνα, τόσο στο πανεπιστήμιο του 
Limerick, σχετικά με τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των 
λεξικών πόρων, όσο και στο πανεπιστήμιο Queens university του 
Belfast, σχετικά με λεξικά θέματα και σχετικά με την 
Ιρλανδική γλώσσα). Η ομάδα έχει υποβάλει μια πρόταση για 
χρηματοδότηση στους τομείς της ορολογίας του LRE II, της 
υπογλώσσας και του CALL. Το Δουβλίνο είναι ένα κέντρο για τη 
χωροθέτηση λογισμικού, και η ομάδα του EUROTRA βρίσκεται σε 
τακτική επαφή με την Microsoft, Lotus - μπορεί κάλλιστα να 
ακολουθήσει μελλοντικό έργο. Υπάρχουν σχέδια να καταστεί η 
βάση δεδομένων EIRETERM διαθέσιμη τόσο στους σπουδαστές μέσω 
της βιβλιοθήκης, όσο ίσως και στο κοινό, μέσω πρόσβασης σε 
απευθείας σύνδεση (on-line). Πραγματοποιούνται συζητήσεις με 
την Coiste Teirmiochta, την επιτροπή ορολογίας της ιρλανδικής 
γλώσσας, η οποία έχει μια σημαντική βάση δεδομένων 
ιρλανδικών-αγγλικών ζευγών, με σκοπό τη διερεύνηση του τρόπου 
κατά τον οποίο το EUROTRA-IR μπορεί να καταστεί το εθνικό 
κέντρο για αποθήκευση ορολογίας. Επιπλέον, βρίσκεται υπό 
εξέλιξη έργο στον τομέα της υπογλώσσας που ασχολείται με τα 
πρότυπα πλεξίματος. Τα μέλη της ομάδας EUROTRA εξέφρασαν 
ιδιαίτερα τη λύπη τους για το γεγονός ότι χάθηκε μια ευκαιρία 
γι'αυτά να συμμετάσχουν στη γλωσσολογική πλευρά του EUROTRA, 
100 o^ 
μέσω ανάλυσης της ιρλανδικής γλώσσας. Σήμερα το METAL 
θεωρείται ότι είναι ένα κατάλληλο μεταφραστικό εργαλείο, και 
βρίσκονται υπό εξέλιξη συζητήσεις με τη Siemens Nixdorf 
σχετικά με την ανάπτυξη ιρλανδικών λεξικών. Το έργο του 
EUROTRA στο πανεπιστήμιο του Δουβλίνου (Dublin City 
University) ενήργησε ως καταλύτης για περαιτέρω έργο στον 
τομέα της ΕΦΓ στην Ιρλανδία ως σύνολο, και σε εύθετο χρόνο θα 
υπάρξει μεγαλύτερη επαφή με το άλλο κέντρο γλωσσολογίας στο 
Limerick. Η δημιουργία προπτυχιακών και η πρόταση για τη 
δημιουργία μεταπτυχιακών σειρών μαθημάτων στον τομέα της 
Υπολογιστικής Γλωσσολογίας άρχισε να προσελκύει σπουδαστές 
από το εξωτερικό. Το 19 89 οργανώθηκε ένα διεθνές σεμινάριο 
ορολογίας για ορολόγους και για μηχανικούς τηλεπικοινωνιών, 
που αφορούσε εκπροσώπους απ'όλες τις χώρες της ΕΚ. Η ομάδα 
EUROTRA-IR έχει καθιερωθεί ως ένα κέντρο έρευνας στον τομέα 
της υπογλώσσας στην Ευρώπη. Εχει επίσης συνεργαστεί με την ΓΔ 
XXI σχετικά με τον πολύγλωσσο εναρμονισμό των τελωνειακών 
δασμών - σχεδίασαν τον θησαυρό. Εχουν υποβληθεί προτάσεις 
σχετικά με το LRE II, αλλά υπάρχει ένα κενό χρηματοδότησης, 
το οποίο πρέπει να ξεπεράσει το πανεπιστήμιο του δήμου του 
Δουβλίνου (Dublin City University) για να διατηρήσει την 
συνέχεια της δικής του ομάδας EUROTRA. 
8.9 EUROTRA-ΐταλ ίας 
8.9.1 Ιστορικό. To Gruppo DIMA, του πανεπιστημίου της Pisa και το 
Ινστιτούτο Υπολογιστικής Γλωσσολογίας (Instituto di 
Linguistica Computazionale - ILC) της Pisa συμμετείχαν στις 
προετοιμασίες για το EUROTRA, καθ*όλη τη διάρκεια της 
περιόδου 1979-1985. Ο καθηγητής Zampoli ως επικεφαλής του 
ινστιτούτου ILC ήταν ο επίσημος επικεφαλής της ιταλικής 
ομάδας, αλλά συνεργάστηκε στενά με τον Cesare Oitana, 
επικεφαλής του Gruppo DIMA. To Gruppo DIMA είναι μία ένωση 
εφαρμοσμένης έρευνας στον τομέα της υπολογιστικής 
γλωσσολογίας. Αρχισε το 1975 αλλά συστάθηκε επίσημα το 1979. 
Το έργο του αρχικά αφορούσε κυρίως τη συγκριτική 
λεξικογραφία, αλλά από το 1977 τα προγράμματα του 
κατευθύνθησαν προς τη σύνταξη και τη σημασιολογία. Το 1984/85 
ο εν λόγω φορέας δημιούργησε ένα δομικό στοιχείο ανάλυσης, 
βασισμένο σε προσωπικό υπολογιστή, που αφορούσε την ιταλική 
γλώσσα για λογαρισμό της Olivetti SpA. Κατά την περίοδο 1987-
1990, το Gruppo DIMA, εκτός από τη συμμετοχή του στο EUROTRA, 
συμμετείχε και στο εθνικό πρόγραμμα έρευνας για την 
υπολογιστική γλωσσολογία. Το Σεπτέμβριο 1989, το Gruppo DIMA 
αποφάσισε να βελτιστοποιήσει το επίσημο πλαίσιο του EUROTRA 
και παρήγαγε το παράλληλο προϊόν E-Star. Συνεχίστηκε η 
συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Pisa και, από πρακτικής 
άποψης, το Gruppo DIMA και η ομάδα του πανεπιστημίου είναι 
αδιαχώριστα. Τα περισσότερα από τα μέλη του πανεπιστημίου 
είναι αποσπασμένα βάσει συμβάσεων στο ILC, που είναι ένα 
ινστιτούτο του CNR (Εθνικό Συμβούλιο Ερευνας). Από την αρχή η 
κύρια δραστηριότητα της ομάδας EUROTRA-Ιταλίας ήταν η 
γλωσσολογική έρευνα: μορφολογία, σύνταξη, ορολογία, 
λεξικογραφία και σημασιολογία. 
101 Oc 
8.9.2 Η ομάδα EUROTRA-Pisa, ως ειδική ομάδα του ILC, θα αξιοποιήσει 
την τεχνογνωσία και τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν στα πλαίσια 
του EUROTRA, συμμετέχοντας σε έργο λεξικογραφίας, τόσο σε 
εθνικά όσο και σε διεθνή σχέδια. Το Gruppo DIMA θα συμβάλει 
στην προώθηση της υπολογιστικής γλωσσολογίας (ΥΓ) 
σχεδιάζοντας και υλοποιώντας σχέδια εφαρμογών για δημόσια 
ινστιτούτα και βιομηχανίες. Εκτός από την αυτόματη μετάφραση 
(AM) οι κύριες εφαρμογές που αναμένονται είναι οι διορθωτές 
συντακτικών λαθών, τα συστήματα επιμόρφωσης και μάθησης που 
βασίζονται σε δ ι επαφές φυσικής γλώσσας, η αυτόματη εξαγωγή, 
αποθήκευση και ανάκτηση πληροφοριών, το CALL, κλπ. Η Pisa 
εμπλέκεται τόσο στις δραστηριότητες του LRE Ι όσο και του LRE 
II. 
8.9.3 Οι απόψεις του Gruppo DIMA. To Gruppo DIMA εξακολουθεί να 
εξετάζει εάν μπορούν να συσταθούν νέες εταιρείες μετά το 
EUROTRA. Δεν υπήρξε καμία άμεση υποστήριξη από την ιταλική 
κυβέρνηση. Η ομάδα DIMA εξέφρασε την λύπη της σχετικά με την 
επιστροφή στον νέο φορμαλισμό ALEP, ενώ θα μπορούσε να είχε 
εστιάσει τις δραστηριότητες της στην αξιοποίηση μιας 
παραλλαγής του ETS. Τώρα η ομάδα αντιμετωπίζει την εξαφάνιση, 
θεωρούν ότι πρόκειται για σκάνδαλο το γεγονός ότι η ΕΕΚ δεν 
είχε τα κονδύλια που απαιτούνταν για την αξιοποίηση του έργου 
του EUROTRA. Ενας δυνητικός χρήστης δήλωσε ότι θα μπορούσε να 
συμβάλει από οικονομικής πλευράς στην αξιοποίηση, εάν η ομάδα 
κατόρθωνε να αποδείξει ότι το έργο θα μπορούσε να αποδόσε ι 
χρήσιμα αποτελέσματα. 
8.10 EUROTRA-Λουξ εμβούργου 
8.10.1 Ιστορικό. Τον Ιανουάριο 1984 άρχισαν οι συζητήσεις μεταξύ του 
Λουξεμβούργου και της Επιτροπής, και τον Ιούνιο 1984 υπεγράφη 
η Σύμβαση Σύνδεσης. Τον Αύγουστο 1984 το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο 
Διαχείρισης της Πληροφορίας (IEGI) δημιούργησε για το EUROTRA 
την μονάδα CRETA (βλ. παρακάτω). Το 1986 η ομάδα αυξήθηκε 
ώστε να περιλαμβάνει 4 μέλη πλήρους απασχόλησης. Το 1989, ο 
πρόεδρος του IEGI διορίστηκε επικεφαλής του EUROTRA-
Λουξεμβούργου, μετά το κλείσιμο του IEGI, ενώ ο υποδιευθυντής 
της ομάδας του EUROTRA έγινε επικεφαλής της ερευνητικής 
μονάδας του κέντρου CRETA, το 1990. Εκτοτε το πανεπιστήμιο 
ανέλαβε την ευθύνη για τα 6 μέλη του προσωπικού του CRETA. 
Αρχικά το έργο του CRETA αφορούσε την ταξινόμηση των εγγράφων 
EUROTRA, με σκοπό την διευκόλυνση της αρχειοθέτησης τους, της 
ανάκτησης και της διάδοσης τους. Το 1988, δημιουργήθηκε μια 
βάση δεδομένων τεκμηρίωσης σε απευθείας σύνδεση (on-line) 
(Basio βάσει Micro VAX II). Τότε, η βιβλιογραφική βάση 
δεδομένων (ETIN-EUROTRA Internal) περιελάμβανε 2.900 έγγραφα 
πλήρους κειμένου ή έγγραφα τα οποία είχαν αναλυθεί 
βιβλιογραφικά και των οποίων είχαν συνταχθεί περιλήψεις. Από 
τον Ιούνιο 1987, το CRETA ανέλαβε όλα τα καθήκοντα που είχαν 
σχέση με την απόκτηση και διανομή του λογισμικού του EUROTRA. 
Οργανώθηκε η δημιουργία ενός γραφείου συνδρομής για τις 
ομάδες του EUROTRA. Στην μεταβατική φάση κατέστη διαθέσιμο το 
CRIS (CRETA Information Services - Υπηρεσίες πληροφόρησης του 
CRETA) με τρεις βάσεις δεδομένων σε απευθείας σύνδεση (on­
line): η βάση ΕΤΙΝ περιείχε 10.000 εσωτερικά έγγραφα EUROTRA 
πλήρους κειμένου, καθώς και εξωτερικά έγγραφα που είχαν σχέση 
102 ς^ 
με την επεξεργασία φυσικής γλώσσας ή παραπομπές των εν λόγω 
εγγράφων· η COLI (βάση δεδομένων σχετικά με συνέδρια)· και η 
βάση ETUS (επαφές EUROTRA). To CRETA ανέλαβε επιπρόσθετες 
δραστηριότητες όσον αφορά τη δοκιμή και την εκκαθάριση 
λογισμικού. 
8.10.2 Κέντρο CRETA του Λουξεμβούργου. To CRETA (Centre de 
Recherches et D' Etudes de Traduction Automatique - Κέντρο 
ερευνών και Μελετών στον τομέα της Αυτόματης Μετάφρασης) 
δημιουργήθηκε το 1984 και, από νομικής πλευράς, είναι 
ενσωματωμένο στο CRP-CP (Centre de Recherche Publique 
Centre Universitaire de Luxembourg / Κέντρο Δημόσιας Ερευνας 
- Πανεπιστημιακό Κέντρο του Λουξεμβούργου). Σκοπός του είναι 
η οργάνωση της Ε&Α στο πεδίο της τεχνικής επιστήμης στο 
δημόσιο τομέα, της μεταφοράς τεχνολογίας και της τεχνικής 
συνεργασίας μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Οι 
κύριες δραστηριότητες του εν λόγω κέντρου είναι να αποτελεί 
κέντρο τεκμηρίωσης, γραφείο συμψηφισμού για λογισμικά και 
γλωσσολογικά δεδομένα καθώς και κέντρο δοκιμών και αναφοράς. 
Το CRETA συμμετείχε στο EUROTRA και στο ΕΤ-10. Εκτός του 
EUROTRA υπάρχουν δύο παραδείγματα της χρήσης του υλικού του 
EUROTRA (Upsaala - Παρουσίαση του έργου της Δανίας, Παρίσι -
Ιαπωνικά/Γαλλικά). Στα τέλη του 1992, το ινστιτούτο CRETA 
διαλύθηκε από την κυβέρνηση του Λουξεμβούργου. Η συντήρηση 
του λογισμικού του ΕΤ-9/2 (που πραγματοποιούνταν από την ΡΕ) 
δεν ήταν διαθέσιμη στην ομάδα του Λουξεμβούργου, διότι δεν 
επρόκειτο για έρευνα. Τον Ιούλιο 1982, δημιουργήθηκε η Ενωση 
για Υπηρεσίες Μετάφρασης στον Τομέα της Πληροφόρησης, με 
σκοπό την προαγωγή της πληροφόρησης και την αξιοποίηση εκ 
μέρους των χρηστών της AM και κάθε συναφούς έργου. Η εν λόγω 
ένωση αναζητεί εταίρους για τη δημιουργία σχεδίων, καθώς και 
για την παροχή εκπαιδευτικών σειρών μαθημάτων και σεμιναρίων. 
Εχουν προετοιμαστεί δυο προτάσεις για το πρόγραμμα VALUE, εκ 
των οποίων η πρώτη αφορά ένα περίπτερο έκθεσης στην εκδήλωση 
του Hanover το 1993, για την επίδειξη πλευρών της αυτόματης 
μετάφρασης, ενώ η δεύτερη αφορά έναν εξυπηρετητή πληροφοριών 
για γλωσσικές βιομηχανίες (στη βάση δεδομένων είναι 
αποθηκευμένες περισσότερες από 10.000 εισαγωγές - άρθρα 
σχετικά με την AM, κλπ.), ως επέκταση του έργου του EUROTRA 
που φθάνει στο τέλος του. 
8.10.3 Οι απόψεις του Λουξεμβούργου. Αρκετά από τα μέλη της ομάδας 
προέρχονται από το Saarbrticken, και μετά την μετακίνηση τους 
στο Λουξεμβούργο, δημιούργησαν το κέντρο συλλογής και 
διάδοσης εγγράφων. Εγράφησαν σχετικές περιλήψεις οι οποίες 
και προστέθηκαν στη βάση δεδομένων. Στο έργο τους επίσης 
περιλαμβάνεται αξιολόγηση λογισμικού - απεστάλησαν 
γραμματικές και λεξικά στο Κέντρο όπου και υπέστησαν 
αξιολόγηση, και στη συνέχεια συσκευάστηκαν και διανεμήθηκαν 
σε άλλα Κέντρα. Επίσης η ομάδα εργάστηκε σχετικά με μεθόδους 
τεχνητής ευφυίας που αφορούν την αυτόματη μετάφραση, πχ. 
διασύνδεση με το Δουβλίνο, και άλλες προτάσεις ΕΤ-10 -
ΕΤ10/66. (Το ίδιο το EUROTRA είχε κάποια τεχνητή ευφυία αλλά 
είναι δύσκολος ο προσδιορισμός και η εξαγωγή αυτού του 
έργου). Τον Ιούλιο 1988 άρχισε η ανάπτυξη λογισμικού. Η ομάδα 
ενσωματώθηκε στην ομάδα ανάπτυξης λογισμικού της ΕΕΚ. Υπήρχε 
επίσης μια ομάδα ανάπτυξης λογισμικού στο Saarbrticken, και 
103 O^ 
πριν απ'αυτήν στο ISSCO. Από το 1984, κατέστη σαφές ότ ι το 
Unix ήταν ένα κατάλληλο λειτουργικό σύστημα. Αυτό κατέστη 
περιπλοκότερο καθώς αναπτύχθηκε το εύρος των αρχιτεκτονικών 
του Unix: πχ. οι Κάτω Χώρες με το DEC, η Δανία με το HP, 
κλπ.· οι σταθμοί βάσει DEC ήταν ταχύτεροι αλλά δεν μπορούσαν 
να λειτουργήσουν βάσει YAP. Η εν λόγω ποικιλία φορέων οδήγησε 
σε προβλήματα όταν παραλήφθηκε ο μεταγλωττιστής Prolog. Το 
Λουξεμβούργο χειρίστηκε την εκχώρηση της αδείας και ανέπτυξε 
τις διεπαφές των χρηστών. Τον Ιούλιο 1987, το Λουξεμβούργο 
συμμετείχε και στην υποστήριξη λογισμικού, θα ήταν καλή ιδέα 
εάν είχε πραγματοποιηθεί κάποιο γλωσσολογικό έργο στην ομάδα 
EUROTRA του Λουξεμβούργου - αλλά δεν υπάρχουν πανεπιστήμια 
στο Λουξεμβούργο και επομένως αυτό θα ήταν δύσκολο να 
πραγματοποιηθεί στην πράξη. Η ομάδα του Λουξεμβούργου, όμως, 
συνδεόταν με άλλα κέντρα και πανεπιστήμια (π.χ. πανεπιστήμιο 
του Saarbrticken). 
8.11 EUROTRA-Κάτω Χωρών 
8.11.1 Ιστορικό. Οταν άρχισε η συμμετοχή των Κάτω Χωρών στο EUROTRA, 
γύρω στο 1980, η αυτόματη μετάφραση ήταν ήδη καθιερωμένη σε 
ολλανδικά πανεπιστήμια· στις περισσότερες φιλολογικές σχολές 
παρέχονταν τακτικές σειρές μαθημάτων στους τομείς του 
προγραμματισμού και του γλωσσολογικού υπολογισμού, ενώ ο 
τομέας της αυτόματης μετάφρασης βρισκόταν ήδη υπό ενεργό 
διερεύνηση (Rosetta - ερευνητικά εργαστήρια της Philips, 
Eindhoven) ή σε φάσεις προετοιμασίας (DLT - BSO, Utrecht). Το 
1980, τα ιδρυτικά μέλη του EUROTRA ήρθαν σε επαφή με 
ερευνητές από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Delft και το 
πανεπιστήμιο της Utrecht - μέχρι τότε τα συμφέροντα της 
ολλανδικής γλώσσας υποστηρίζονταν από ερευνητές του 
πανεπιστημίου KUL της Leuven. Κατά την περίοδο 1981-1984, το 
έργο που αφορούσε τις συμβάσεις μελετών σχετικά με την 
ολλανδική γλώσσα πραγματοποιήθηκε σε συνεργατική βάση μεταξύ 
των πανεπιστημίων Leuven, Delft και Utrecht. Η συμμετοχή σε 
θέματα ή σε συμβατικό έργο, προσανατολισμένο προς το 
σχεδιασμό, πραγματοποιήθηκε σε προσωπική βάση, ενώ προσωπικό 
από την Utrecht συμμετείχε στη σημασιολογική έρευνα, στις 
γλωσσολογικές προδιαγραφές και στο σχεδιασμό πλαισίου. Κατά 
τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου καταβλήθηκαν προσπάθειες για 
την δημιουργία ενός κοινού κέντρου EUROTRA για το Βέλγιο και 
τις Κάτω Χώρες, οι οποίες απέτυχαν. Μετά το 1984, όταν το 
Βέλγιο υπέγραψε τη Σύμβαση Σύνδεσης του, και οι ειδικές για 
τη γλώσσας συμβάσεις μελετών έφταναν στο τέλος τους, το 
πανεπιστήμιο του Delft εγκατέλειψε το σχέδιο. Κατά τη 
διάρκεια του 1986, δημιουργήθηκε το STT (βλ. παρακάτω - το 
Ιδρυμα Γλωσσικής Τεχνολογίας) για να ενεργεί ως αντιπρόσωπος 
του EUROTRA, ενώ το Σεπτέμβριο του 1986 υπεγράφη η Σύμβαση 
Σύνδεσης για τις Κάτω Χώρες. To STT δεν επανδρώθηκε πλήρως με 
προσωπικό παρά μόνο το 1989. 
8.11.2 Οι απόψεις της Utrecht. Κατά την έναρξη του EUROTRA, η 
Utrecht δεν είχε εμπλακεί πραγματικά στην AM. Η Utrecht 
πιστεύει ότι είναι λάθος να κάνουμε την AM να συμπεριφέρεται 
όπως ένας ανθρώπινος μεταφραστής - ως υπέρτατος στόχος έπρεπε 
να επαναπροσδιοριστεί η προσπάθεια υπερπήδησης του 
104 Ox 
μεταφραστικού προβλήματος, και όχι η προσομοίωση των 
ανθρώπων. To EUROTRA επέλεξε να μην επιδιώξει Συστήματα 
Μετάφρασης Υποβοηθούμενα από Υπολογιστές (π.χ. λεξικά) αλλά 
την αντικατάσταση του ανθρώπου. Οι Γάλλοι (με το ARIANE) και 
οι Γερμανοί (με το SUSY) φαίνεται ότι επίστευαν ότι είναι 
δυνατός ο εν λόγω στόχος. Στις αρχές της δεκαετίας του '80 
ήταν πολύ νωρίς να απαιτηθεί από τη βιομηχανία να 
δημιουργήσει κάτι που δεν είχε ακόμη εφευρεθεί. Η Utrecht δεν 
συμμετέσχε στην πρώτη επιστημονική συνάντηση εργασίας του 
EUROTRA, που πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία (Harry Somers, Maghi 
King, κλπ.), αλλά έλαβε μέρος για πρώτη φορά στη δεύτερη 
επιστημονική συνάντηση εργασίας του EUROTRA στο Bangor, ενώ 
άρχισε την ενεργό συμμετοχή της το 1981. Κατά τη διάρκεια της 
περιόδου 1980-1986 επιτελέστηκε μεγάλο διανοητικό έργο. Η ΕΕΚ 
ανέθεσε τη διαμόρφωση προδιαγραφών σε άτομα από πολλά Κέντρα 
(ιδιαίτερα των UK, ISSCO, Κάτω Χωρών), τα οποία σχημάτισαν τη 
λεγόμενη Κεντρική Ομάδα (περίπου 10-12 άτομα πλήρους 
απασχόλησης). Το κύριο καθήκον τους ήταν να συντάξουν τις 
επίσημες και γλωσσολογικές εξωτερικές δημοσιεύσεις που 
προκαλούσαν το ενδιαφέρον εκείνη την εποχή η AM 
αντιμετωπιζόταν ως γλωσσολογικό πρόβλημα. Συμμετείχαν επίσης 
και ορισμένα άτομα της AM - το ISSCO εισήγαγε το Prolog στο 
σχέδιο. Πολλά άτομα δεν ήταν πραγματικά γλωσσολόγοι. 
Τον Ιανουάριο 1987, η ΕΕΚ δήλωσε ότι αυτό που είχε παραχθεί 
δεν ήταν εφαρμόσιμο - οι υπεύθυνοι για την ανάπτυξη των 
προδιαγραφών πληροφόρησαν την Ομάδα Συνδέσμου ότι για να 
καταστεί το σύστημα επαρκές απαιτούνταν ακόμη 6 μήνες. Η ΕΕΚ 
τους είπε να προχωρήσουν προς μία επαρκώς εφαρμόσιμη 
προσέγγιση σε λίγους μήνες (ETS), σε αντίκρουση των δηλωτικών 
προτάσεων εκ μέρους της κεντρικής ομάδας. Ετσι διεκόπη ο 
φορμαλισμός CAT που προτεινόταν από την κεντρική ομάδα - ο 
οποίος στη συνέχεια εξελίχθηκε στο MiMo, ένα σχεδόν πλήρως 
δηλωτικό σύστημα. To MiMo2 βασιζόταν στο HPSG όπως και το 
ALEP και έτσι ήταν πολύ στενοί συγγενείς. Και τα δύο MiMo 
χρηματοδοτούνταν από την ΕΕΚ - ταυτόχρονα με τον ETS. To MiMo 
θεωρούνταν ως περισσότερο "ελκυστικό" (πέντε άτομα 
ασχολούνταν μ' αυτό), ενώ περίπου 25-30 άτομα ασχολούνταν με 
το "βαρετό" έργο του ETS. Εφόσον το λογισμικό του ETS δεν 
ήταν χρησιμοποιήσιμο, οι ερευνητές δεν το χρησιμοποίησαν στην 
πραγματικότητα, αν και η ομάδα εκπλήρωσεε το σχέδιο. Η Ομάδα 
Συνδέσμου έπρεπε να ήταν σταθερή στις απόψεις της και να 
επέμενε σχετικά με τη διατήρηση του πλαισίου CAT. Αυτό θα 
ερχόταν σε αντίθεση με το βέτο της ΕΕΚ. Δεν πραγματοποιήθηκε 
καμία αναλυτική εξέταση από ισότιμους συναδέλφους κατά την 
εποχή της αλλαγής προς τον ETS - μόνο από πολιτικές 
επιτροπές. 
Κατά το 1991 πραγματοποιήθηκε, μετά την έκθεση Pannenborg, 
αλλαγή στον φορμαλισμό ΕΤ6 από ομίλους έξω από τον κόσμο του 
EUROTRA (ο οποίος δεν ενθαρρύνονταν να χρησιμοποιεί το ALEP 
εκείνη την εποχή). Στους ερευνητές του EUROTRA είχε δοθεί η 
εντύπωση ότι ο ETS είχε εγκαταληφθεί. Η Utrecht σχολίασε ότι 
για να χρησιμοποιηθεί ο ETS στο μέλλον, απαιτούνται 
γραμματικές προσοερμοσμένες στις ιδιαίτερες ιδιότητες του. Ο 
ALEP ή ο ΜίΜο2 ανήκαν περισσότερο στην επικρατούσα τάση παρά 
ο ETS. Οσον αφορά το πρόγραμμα για την περίοδο 1991-1992, 
συμφωνήθηκε να χρησιμοποιηθούν οι πρώτοι 6 μήνες για την 
105 &^ 
παγίωση των μονόγλωσσων και δίγλωσσων συστατικών για ένα 
περιορισμένο αριθμό γλωσσικών ζευγών, και να χρησιμοποιηθούν 
αυτά τα δομικά στοιχεία για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων 
του ερευνητικού έργου που πραγματοποιούνταν εκ παραλλήλου, 
θεωρήθηκε ότι αποτελούσε σημαντική βελτίωση το γεγονός ότι 
δεν ήταν πλέον υποχρεωτικό να συγκλίνουν όλα τα αποτελέσματα 
της έρευνας σε ένα μόνο πρωτότυπο σύστημα. 
8.11.3 STT της Utrecht. Οι ομάδες του ουσιαστικού σχεδίου είναι 
ενσωματωμένες στο Ινστιτούτο Ερευνας του Λόγου (OTS) που 
αποτελεί έναν ερευνητικό οργανισμό στην σχολή ανθρωπιστικών 
σπουδών του πανεπιστημίου της Utrecht. Το εν λόγω ινστιτούτο 
δημιουργήθηκε στα πλαίσια μιας μακράς παράδοσης της Utrecht 
στην τυπική γλωσσολογία και φωνητική και αποτελεί ένα φορέα 
για το σύνολο της έρευνας που εκτελείται στους εν λόγω τομείς 
στο πανεπιστήμιο. Από την έναρξη του το 1986, το STT 
συμμετείχε στο EUROTRA, στα παράλληλα προϊόντα του MiMo, στο 
LEXIC (δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των λεξικών πόρων, με 
τη Philips και τη Van Dale), στο ROSETTA (με τα ερευνητικά 
εργαστήρια της Philips), καθώς και στο GRAMMAR 
(επαναχρησιμοποιήσιμες γραμματικές - με το πανεπιστήμιο του 
Tilburg). Στις τρέχουσες δραστηριότητες του περιλαμβάνονται 
τα παρακάτω: ΕΤ10/75 (συμφράσεις), DYANA2 (βασική έρευνα 
ESPRIT), LRE61/61 (επαναχρησιμοποιήσιμη γραμματική), LRE 
61/62 (συνεχής λόγος), EAGLES, CLASK (μελέτη ευρωστίας -
συνδυασμός της γλωσσολογίας και της στατιστικής γνώσης· με 
την CWARC/Montreal, το SITE/Παρίσι και με χρηματοδότηση από 
κονδύλια της διεθνούς συνεργασίας της ΓΔ XIII). Το μέλλον; 
πέντε εφαρμογές για το LRE II, καθώς και μία εφαρμογή για το 
Εθνικό Πρόγραμμα Τεχνολογίας της Πληροφόρησης. Στο μεταξύ, το 
μέρος AM του ερευνητικού ινστιτούτου αποφέρει περίπου 1 εκατ. 
Hfl ανά έτος. 
8.12 EUROTRA-Πορτογαλ ίας 
8.12.1 Ιστορικό. Τον Μάιο 1987, η Πορτογαλία (Junta Nacional de 
Investigacao Cientifica e Tecnologica - JNICT) υπέγραψε μια 
σύμβαση με την ΕΚ για να συμμετάσχει στο EUROTRA - εκείνη την 
εποχή δεν πραγματοποιούνταν έρευνα στον τομέα της AM στην 
Πορτογαλία. Επιπλέον δεν υπήρχαν σειρές μαθημάτων όσον αφορά 
την AM σε οποιοδήποτε από τα πορτογαλικά πανεπιστήμια. 
Επιστήμονες του τομέα των υπολογιστών είχαν επιχειρήσει να 
εκτελέσουν έργο στον τομέα της επεξεργασίας της φυσικής 
γλώσσας όσον αφορά την πορτογαλική γλώσσα, αλλά το 
γλωσσολογικό έργο ήταν πολύ περιορισμένο. Εκείνη την εποχή 
υπήρχαν δύο Κέντρα που μελετούσαν αυτή την τελευταία πλευρά -
τα πανεπιστήμια της Λισσαβώνας και του Porto. Το γλωσσολογικό 
τμήμα του πανεπιστημίου της Λισσαβώνας (Universidade de 
Lisboa) ήταν η κύρια πηγή γλωσσολογικών ικανοτήτων και 
κατέστη υπεύθυνος για τη διαχείριση της σύμβασης όσον αφορά 
το έργο της ομάδας EUROTRA-PT. Εκτός από το universidade Nova 
de Lisboa, στην προσπάθεια συνέβαλε και το πανεπιστήμιο της 
Coimbra (Universidade de Coimbra). H επικοινωνία μεταξύ αυτών 
των τελευταίων κέντρων και της Λισσαβώνας δεν ήταν τόσο καλή 
όσο θα έπρεπε (οι σχέσεις όσον αφορά την καταβολή προσπάθειας 
106 fcv 
για τη Lisboa, το Porto και την Coibra ήταν 8:2:1.) Το 
πρόγραμμα EUROTRA ενήργησε, όχι μόνο σαν καταλύτης, αλλά ως 
βατήρας για την έναρξη της δραστηριότητας στον τομέα της AM 
στην Πορτογαλία. 
8.12.2 Lisboa, Porto, Coibra κλπ. ILTEC. Με σκοπό την ενίσχυση της 
AM στην Πορτογαλία και την παραγωγή σχεδίων όσον αφορά την 
πορτογαλική AM, ιδρύθηκε από μία ένωση ορισμένων πορτογαλικών 
πανεπιστημίων και πολιτιστικών ινστιτούτων, το Ινστιτούτο 
θεωρητικής και Υπολογιστικής Γλωσσολογίας (Instituto de 
Linguistica Teorica e Computacional - ILTEC). Στο ILTEC 
ενσωματώνεται και η ομάδα EUROTRA-PT, και επομένως το εν λόγω 
ίδρυμα είναι μια άμεση συνέπεια του έργου του EUROTRA. Η 
πρόταση για τη δημιουργία μιας μεταπτυχιακής σειράς μαθημάτων 
στον τομέα της AM, στην Φιλολογική Σχολή της Λισσαβώνας 
(Faculdade de Letre de Lisboa) είναι άμεσο αποτέλεσμα της 
επίδρασης του EUROTRA, καθώς και της σημασίας που η 
Πορτογαλία αποδίδει στις συναφείς με το " EUROTRA 
δραστηριότητες. Η ομάδα EUROTRA-PT υπάρχει εδώ και 6 μόνο 
έτη. Τα πρώτα 2 έτη καταναλώθηκαν για να "προφθάσουν" την όλη 
εξέλιξη, τα επόμενα 2 έτη για παγίωση και αύξηση της 
ενημέρωσης σχετικά με το έργο τους στα πλαίσια της κοινότητας 
AM, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Πορτογαλία, ενώ κατά τα 
μεταβατικά έτη τέθηκαν οι βάσεις για μελλοντικό έργο, εφόσον 
οι ομάδες εξετάζουν τις δυνατότητες συμεργασίας και 
αξιοποίησης. To ILTEC συμμετέχει προς το παρόν στα παρακάτω: 
ορολογικές βάσεις δεδομένων IIterm (συνεργασία με 
βιομηχανικούς εταίρους)· Socrates (CALL - πορτογαλική 
κυβέρνηση), Gramâtico (διορθωτής συντακτικών λαθών 
πορτογαλική κυβέρνηση), GENELEX του Eureka, GRAAL του Eureka, 
EUROTRA, ΕΤ-10, LRE καθώς επίσης και σε μεταπτυχιακές σειρές 
μαθημάτων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Από το 1987 η 
πορτογαλική ομάδα αποτέλεσε ενεργό μέλος της κοινότητας της 
αυτόματης μετάφρασης. Στις εκθέσεις Expolingua του 19 89 και 
του 1990 υπήρχε ένα περίπτερο του ILTEC, ενώ πραγματοποιήθηκε 
επίδειξη αυτόματης μετάφρασης (γερμανικά-πορτογαλικά). Η 
Πορτογαλία ενδιαφέρεται πολύ για τον προσδιορισμό εταίρων 
σχετικά με τη δημιουργία ομίλων για σχέδια όπως το LRE, και 
έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένες συζητήσεις με μια πολυεθνική 
εταιρεία σχετικά με αυτόματη μετάφραση μεταξύ αγγλικών και 
πορτογαλικών. 
8.13 EUROTRA-Ηνωμένου Βασιλε ίου 
8.13.1 Ιστορικό. Κατά την εποχή της επίσημης έναρξης του 
προγράμματος EUROTRA, υπήρχε ήδη μία ανθούσα κοινότητα AM στο 
Ηνωμένο Βασίλειο. Στις αρχές της δεκαετίας του '80 η κύρια 
εθνική ώθηση όσον αφορά την AM ήταν το πρόγραμμα Alvey το 
οποίο χρηματοδοτούσε ένα αριθμό σχεδίων που αφορούσαν την 
Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας. Τόσο το UMIST όσο και το Essex 
είχαν καθιερωμένη φήμη στο πεδίο της ΥΓ και της AM, και ήταν 
προφανείς υποψήφιοι για το έργο του EUROTRA στο ΗΒ. Τον 
Δεκέμβριο 1985, υπεγράφη η Σύμβαση Σύνδεσης με το ΗΒ, αλλά το 
Essex και το UMIST είχαν εμπλακεί στο EUROTRA από τις πρώτες 
αρχές του προγράμματος στα τέλη της δεκαετίας του ·70. 
Πράγματι, και τα δύο Κέντρα παρείχαν μέλη στην συντονιστική 
ομάδα που δημιουργήθηκε το 1978, η οποία και επεξεργάστηκε 
την πρόταση πάνω στην οποία βασίστηκε το πρόγραμμα EUROTRA 
107 ς^ 
(βλ. απόφαση Συμβουλίου 82/752/ΕΟΚ, Νοέμβριος 1982). Μέλη του 
UMIST και του Essex πραγματοποίησαν επίσης έργο EUROTRA βάσει 
συμβάσεων μελετών. Χάρη στην έγκαιρη υποστήριξη από το 
Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας του ΗΒ, η ομάδα EUROTRA-UK 
περιελάμβανε 14 μέλη (6 στο Essex, 8 στο UMIST) την 1η 
Ιανουαρίου 1986: περισσότερα από τα μισά από αυτά τα αρχικά 
μέλη παρέμειναν στην ομάδα μέχρι το 1990. Κατά τα πρώτα έτη, 
καταβλήθηκε μεγάλη προσπάθεια για την εξασφάλιση της συνοχής 
μεταξύ των δύο αυτών Κέντρων. Η διαχείριση του EUROTRA-UK 
ήταν πάντοτε μία κοινή λειτουργία, όπου η αντιπροσώπευση στην 
ομάδα συνδέσμου ήταν επίσης κοινή λειτουργία. 
8.13.2 ΥΓ/ΑΜ του Essex. Η ομάδα του Essex αποτελεί τον πυρήνα των 
ομάδων Υπολογιστικής Γλωσσολογίας και Αυτόματης Μετάφρασης, 
ένα ανεπίσημο σύνολο 15 περίπου ερευνητών με ενδιαφέροντα 
στον τομέα της ΕΦΓ. Αν και η ομάδα συμμετείχε επίσης και σε 
άλλο έργο (π. χ. Eurolag, LRE, έρευνα του λόγου), το 
μεγαλύτερο σχέδιο τους ήταν κατά πολύ το EUROTRA. 
8.13.3 Οι απόψεις του Essex. Κατά την περίοδο 1980-1983, υπήρξε μια 
έκρηξη ενδιαφέροντος όσον αφορά την υπολογιστική γλωσσολογία 
στον τομέα της δομής με χαρακτηριστικά και τιμές - όπου 
πρωτοστατούσαν η Xerox, η CL, η SRI και η CLSI Stanford. Το 
έργο αυτό έδωσε μια σταθερή εστία για την ΥΓ, όπως 
περιγράφεται στο πρότυπο υπόδειγμα PATR-II (από την SRI) το 
οποίο δημοσιεύθηκε στο Coling του 1984. Η Δυτική Ακτή των 
ΗΠΑ ήταν πρωτοπόρα στην ανάπτυξη όσον αφορά την κύρια τάση. 
Το EUROTRA εξετάστηκε για πρώτη φορά το 197 8/79 στα πλαίσια 
του συστήματος GETA: το ιαπωνικό έργο 5ης γενεάς έδωσε έμφαση 
στον τονισμό και στο Prolog· η επιστροφή του προσωπικού από 
τις ΗΠΑ οδήγησε στην ανάπτυξη του GPSG (π.χ. εργαλεία Alvey) 
- μία αρχική ένωση, που συμπίπτει με τη μορφολογία 
πεπερασμένων καταστάσεων. Κατά τα τελευταία 4-5 έτη, οι 
υπολογιστικοί λεξικογράφοι συνεργάστηκαν με τους 
υπολογιστικούς γλωσσολόγους και αναγνώρισαν την ανάγκη για 
την κοινή διαχείριση των πόρων τους. Κατά τα επόμενα 5 έτη θα 
πραγματοποιείται αλληλεπίδραση μεταξύ ερευνητών του λόγου και 
της γλώσσας. Η αυτόματη μετάφραση είναι τώρα ένα υποσύνολο 
της επεξεργασίας φυσικής γλώσσας - η μορφολογική ανάλυση, η 
δημιουργία λεξικού και η ανάλυση της παραγωγής εμπλέκονται 
όλες στην AM. Κατά την έναρξη του EUROTRA οι διαφορές στην 
επιστημονική εκπαίδευση και στο υπόβαθρο αποτελούσαν ένα 
πρόβλημα - πολλά άτομα, ποικίλα υπόβαθρα. Σήμερα το πρόβλημα 
αυτό δεν υπάρχει. 
Κατά τα έτη 1978-1982 συμμετείχαν στο έργο πολλά άτομα από το 
ΗΒ. Το 1984 καταβλήθηκε μία προσπάθεια από την καθοδηγητική 
επιτροπή για την εισαγωγή νέων ιδεών. Πραγματοποιήθηκαν 
συζητήσεις σχετικά με το SUSY και το GETA - το GETA 
λειτουργούσε επί 15 έτη - τα οποία δέσποζαν στο έργο από 
πνευματικής πλευράς. Υπήρξε μία έλξη μεταξύ των παρακάτω δύο 
λύσεων: "προς το καλύτερο διαθέσιμο" (το ΗΒ ήθελε το εκ των 
πραγμάτων πρότυπο PATR-II - πράγμα που δεν έγινε δεκτό· και 
"προς το μέλλον" - αναπτύχθηκε το μετά το GETA πλαίσιο CAT. 
Ομως, το ΗΒ και η Utrecht συνέχισαν με τις πνευματικές 
απόψεις τους και ανέπτυξαν παράλληλα προϊόντα. Η κίνηση προς 
τον φορμαλισμό ETS ήταν μια τεχνολογική πρωτοβουλία - μια 
καλύτερη και πιο αξιόπιστη υλοποίηση. 
108 <ζ^ 
Η Ομάδα Συνδέσμου καθόρισε αργά τις προδιαγραφές. Ενώ το 
σχέδιο ήταν καλά προγραμματισμένο, - το έργο επιτελούνταν στο 
προπύργιο της τεχνολογίας -, το κύριο πρόβλημα ήταν η έλλειψη 
κατάλληλων εργαλείων και πόρων για την απλοποίηση του έργου 
και για να επιτραπεί η ολοκλήρωση της ανάπτυξης κατά τον 
καταλληλότερο δυνατό τρόπο, ώστε να προκύψει ένα επιτυχές 
αποτέλεσμα για τον αρχικό στόχο. To MiMo εξυπηρέτησε το σκοπό 
του για το ΗΒ. To CAT2 είναι αξιοποιήσιμο - το Saarbrticken 
συνέταξε μια πρόταση VALUE, ο βαθμός επαναχρησιμοποίησης των 
γραμματικών του ETS αποτελεί ένα ερωτηματικό. 
Δεν έχει σημασία το έαν πρόκειται για μία βασισμένη στη 
μετάβαση προσέγγιση ή για μία προσέγγιση ενδιάμεσης γλώσσας 
με βασισμένους στην ενοποίηση φορμαλισμούς - η μεγάλη 
διαχωριστική γραμμή βρίσκεται μεταξύ της βασισμένης στη γνώση 
προσέγγισης και της στατιστικής προσέγγισης (βλ. ΕΤ10). 
Μπορεί να δημιουργηθεί ένα βασισμένο σε κανόνες σύστημα με 
μία βασισμένη στη μετάβαση προσέγγιση, αλλά η προσέγγιση της 
λεξικής μετάβασης θα παρείχε εναλλακτικές λύσεις, για τις 
οποίες θα μπορούσε να ληφθεί απόφαση χρησιμοποιώντας τους 
υφιστάμενους κανόνες που έχουν αναπτυχθεί μέσω της 
προηγούμενης χρησιμοποίησης τους. Η καθαρά εμπειρική 
προσέγγιση μπορεί να βελτιωθεί κατά πολύ, χρησιμοποιώντας 
λεξικές προσεγγίσεις. 
8.13.4 Κέντρο Υπολογιστικής Γλωσσολογίας του UMIST. Η ομάδα του 
UMIST βρίσκεται εντός του Κέντρου Υπολογιστικής Γλωσσολογίας 
(Centre for Computational Linguistics - CCL), το οποίο είναι 
μία χωριστή ερευνητική και διδακτική μονάδα στο Τμήμα Γλωσσών 
και Γλωσσολογίας. Το ΚΥΓ δημιουργήθηκε το 1979 και σήμερα 
περιλαμβάνει περίπου 25 άτομα στο διδακτικό-ερευνητικό 
προσωπικό του, 60 προπτυχιακούς σπουδαστές και περισσότερους 
από 30 μεταπτυχιακούς σπουδαστές. Το Κέντρο ήταν το πρώτο 
στην Ευρώπη που παρείχε μια προπτυχιακή σειρά μαθημάτων στον 
τομέα της Υπολογιστικής Γλωσσολογίας (ΥΓ), ενώ είναι επίσης 
πολύ γνωστή η προσφάτως καθιερωθείσα μεταπτυχιακή σειρά 
μαθημάτων του στον τομέα της AM σε επίπεδο MSc. Από το 1988, 
στο προσωπικό του ΚΥΓ συμμετέχει επίσης και ο καθηγητής Jun-
ichi Tsujii από το πανεπιστήμιο του Kyoto, και έκτοτε το ΚΥΓ 
έχει αναπτύξει έντονους ερευνητικούς δεσμούς με την Ιαπωνία, 
ενώ λαμβάνει μέρος σε έναν αριθμό συνεργατικών σχεδίων όσον 
αφορά τόσο την AM μεταξύ ιαπωνικών και αγγλικών όσο και τη 
συναφή λεξικογραφία. Συμμετέχει επίσης στο ESPRIT και σε άλλα 
σχέδια στους παρακάτω τομείς: ΥΓ, AM, υπογλώσσες και 
ορολογία, CALL, επεξεργασία πληροφοριών και γλωσσολογία 
κειμένου. 
8.13.5 Οι απόψεις του UMIST. Στο UMIST δεν θα μπορούσαν να είχαν 
αναπτυχθεί αναλυτές της γλώσσας, λεξικά κλπ. χωρίς το 
EUROTRA. Από γλωσσολογικής πλευράς, χωρίς το EUROTRA δεν θα 
μπορούσε να είχε πραγματοποιηθεί επίσης ένα μεγάλο μέρος 
τυπικής μονόγλωσσης έρευνας. Το μεγάλο αγγλικό λεξικό είναι 
επαναχρησιμοποιήσιμο, αλλά παρουσιάζονται περισσότερες 
δυσκολίες όσον αφορά τη γραμματική (για την ολοκλήρωση κάθε 
εισαγωγής απαιτούνται ώρες). To UMIST θεωρούσε πρωταρχικά το 
EUROTRA ως ένα ερευνητικό σχέδιο. Εάν ο στόχος του ήταν η 
ανάπτυξη θα έπρεπε να ήταν διεσπαρμένο σε λιγότερους χώρους, 
με λιγότερο περίπλοκη διαχείριση, συντομότερα 
χρονοδιαγράμματα, κλπ. Η επικοινωνία ήταν πολύ δυσκίνητη. 
109 CS^ 
Η προσέγγιση μεταξύ των κέντρων, όσον αφορά την ανάπτυξη, 
ήταν πραγματιστική. Το EUROTRA μεταμόρφωσε θεωρητικούς 
γλωσσολόγους σε δουλευτές της υπολογιστικής γλωσσολογίας -
πολύ λίγα κέντρα είχαν εργαστεί με υπολογιστές. Το 
ανταγωνιστικό στοιχείο μεταξύ των χωρών ήταν επίσης επωφελές. 
Οι ιαπωνικές διασυνδέσεις του UMIST δε θα είχαν προκύψει 
χωρίς το EUROTRA. Η AM δεν ήταν αποδεκτή στο Ηνωμένο Βασίλειο 
το 1977. To Alvey (1984) είχε είδη χρηματοδοτήσει το UMIST, 
και έδωσε σ· αυτό την πεποίθηση ότι άξιζε να συνεχιστεί η 
αυτόματη μετάφραση. 
110 o~ 
9. Οργάνωση και διαχείριση 
9.1 Η διαχείριση του EUROTRA 
9.1.1 Αρχικά, την ευθύνη της λειτουργίας του EUROTRA είχε η ΓΔ XIII 
στο Λουξεμβούργο με μία πολύ περιορισμένη ομάδα. Μεγάλο μέρος 
του έργου που αφορούσε τον τεχνικό προγραμματισμό εκτελούνταν 
βάσει σύμβασης από την καθηγήτρια Μ. King και την ομάδα της 
στο ISSCO στη Γενεύη, μέχρι το 1985. Η πρόταση για την 
ανάληψη της τεχνικής διεύθυνσης από τον καθηγητή Bernard 
Vauquois της ομάδας GETA στη Grenoble, απορρίφθηκε διότι το 
έργο της ομάδας του δεν θεωρήθηκε ως κατάλληλη βάση για την 
ανάπτυξη του EUROTRA. Ετσι την ευθύνη, όσον αφορά την 
πολιτική τόσο στον τομέα της διαχείρισης όσο και στον τεχνικό 
τομέα, είχε η ομάδα της Επιτροπής στη ΓΔ XIII. 
9.1.2 Οι αφετηρίες του EUROTRA ανάγονται σε μία συνεδρίαση 
εμπειρογνωμόνων που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο 197 8. Το 
Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα τον Νοέμβριο 1982, εποχή κατά 
την οποία η ομάδα της Επιτροπής αποτελούνταν από 2 άτομα. 
Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι το αποτέλεσμα του 
μελετητικού έργου που εκτελέστηκε κατέληξε στην πρώτη έκδοση 
του Εγχειριδίου Αναφοράς, που δημοσιεύθηκε το 1979 κατά την 
πρώτη ετήσια επιστημονική συνάντηση εργασίας. Αυτό 
πραγματοποιήθηκε 3 έτη πριν την επίσημη έγκριση του 
προγράμματος, και το έργο υποστηριζόταν από μικρές 
μελετητικές συμβάσεις οι οποίες χρηματοδοτούνταν από τον 
προϋπολογισμό του προγράμματος που αφορούσε το πολύγλωσσο 
σχέδιο δράσης. 
9.1.3 Μέχρι το 1981 η διαχειριστική ομάδα της Επιτροπής 
αποτελούνταν βασικά από ένα άτομο και στη συνέχεια από δύο. Η 
πρώτη Σύμβαση Σύνδεσης δεν υπεγράφη παρά τον Ιούνιο του 1984, 
αν και μέχρι το Φθινόπωρο του 1984 δεν είχαν υπογραφεί 
αρκετές συμβάσεις για τη σωστή υλοποίηση του προγράμματος. Οι 
συμβάσεις με την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες δεν υπεγράφησαν 
παρά το 1987. Στο μεταξύ το πρόγραμμα προχωρούσε όσον αφορά 
τις μελετητικές συμβάσεις. Μέχρι το 1986 δεν είχε διατεθεί 
επιπλέον προσωπικό, όταν η ομάδα της ΓΔ XIII αυξήθηκε σε 6 
άτομα. Επιπλέον, η SdT, η μεταφραστική υπηρεσία της 
Επιτροπής, που ήταν ένας από τους υποκινητές του 
προγράμματος, συμφώνησε να εφοδιάσει την ομάδα με έναν αριθμό 
μεταφραστών. Οι εν λόγω μεταφραστές τελικά αυξήθηκαν σε 12, 
αλλά μόνο προς το τέλος του προγράμματος, και μετά από την 
ειδική προσπάθεια που κατέβαλε η SdT για να προσλάβει 
υπολογιστικούς γλωσσολόγους. Μεγάλο μέρος τη ομάδας αυτής 
μετακινήθηκε τώρα για να εργαστεί στο πρόγραμμα LRE. 
9.1.4 Για τη λειτουργία του προγράμματος, τόσο από διαχειριστικής 
όσο και από επιστημονικής πλευράς, υπεύθυνο είναι το 
προσωπικό της ΓΔ XIII και ιδιαίτερα ο επικεφαλής της ομάδας. 
Αρχικά, είχε συγκροτηθεί το 1983 μία συμβουλευτική επιτροπή 
για τη διαχείριση του προγράμματος (ACPM), την οποία 
αποτελούσαν εκπρόσωποι των κυβερνήσεων και η οποία συνεδρίαζε 
κατά ακανόνιστα χρονικά διαστήματα και πιθανώς ασκούσε μικρή 
επιρροή. Η ασάφεια του ρόλου της εν λόγω επιτροπής είναι 
προφανής από τον τίτλο της, ο οποίος περιέχει τις λέξεις 
Ill 0^ 
"διαχείριση" και "συμβουλευτική". Αντικαταστάθηκε το 1985 από 
μία επιτροπή διαχείρισης και συντονισμού (Comité de Gestion 
et de Coordination - CGC), με ευρύτερη αρμοδιότητα στον τομέα 
της γλωσσολογίας, καθώς και από μία Κοινή Καθοδηγητική 
Επιτροπή (Common Steering Committee - CSC) την οποία 
αποτελούσαν εκπρόσωποι των κυβερνήσεων που είχαν υπογράψει 
Συμβάσεις Σύνδεσης. Οι εν λόγω φορείς ασκούσαν μικρή επιρροή 
στην τεχνική διεύθυνση του προγράμματος. 
9.1.5 Μεγαλύτερη επιρροή στην τεχνική διεξαγωγή του προγράμματος 
ασκούσε η Ομάδα Συνδέσμου, την οποία αποτελούσαν οι 
διευθυντές των Κέντρων από κοινού με την Επιτροπή, και της 
οποίας πρόεδρος ήταν ένας από τους διευθυντές. Υπήρχαν επίσης 
πολυάριθμες μόνιμες και επί τούτου (ad hoc) επιτροπές, των 
οποών τα μέλη προέρχονταν τόσο από τα κέντρα όσο και από την 
Επιτροπή, που ήταν ο κεντρικός χρηματοδοτικός φορέας. 
Ευκαιριακά, ο επικεφαλής της ομάδας της Επιτροπής 
χρησιμοποιούσε τις εξουσίες του όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων, 
κατά των απόψεων ορισμένων από τους Διευθυντές. Σύμφωνα με τη 
διαδικασία απαιτούνταν μία πλειοψηφία 2/3 στην ομάδα 
συνδέσμου, με την προϋπόθεση ότι η εν λόγω πλειοψηφία θα 
περιελάμβανε τον αντιπρόσωπο της Επιτροπής, ο οποίος στην 
πράξη είχε το δικαίωμα βέτο. Σε σημαντικές περιπτώσε-ις η 
απόφαση θα παραπέμπονταν στην Κοινή Καθοδηγητική Επιτροπή 
(CSC). Στην πράξη, οι κυβερνήσεις όριζαν έναν από τους 
διευθυντές των κέντρων ως εκπρόσωπο τους στην Κοινή 
Καθοδηγητική Επιτροπή, και έτσι στην εν λόγω επιτροπή 
επαναλαμβάνονταν οι ίδιοι διαπληκτισμοί - με το ίδιο 
αποτέλεσμα. 
9.1.6 Ο διπλός ρόλος του διευθυντή. Η ομάδα Pannenborg υπέβαλε 
σχόλια σχετικά με τους ανεπαρκώς διαχωρισμένους εκτελεστικούς 
και πρωτεύοντες ρόλους όσον αφορά την διαχείριση του σχεδίου. 
Το φορτίο που είχε ο διευθυντής του προγράμματος έπρεπε να 
ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτο, ακόμα και αν είχε επαρκές 
προσωπικό υποστήριξης, πράγμα που δεν συνέβαινε κατά τα πρώτα 
έτη του προγράμματος. Ο διευθυντής είχε τόσο το ρόλο της 
διαχειριστικής όσο και της τεχνικής διεύθυνσης, θα ήταν 
εφικτό να είχαν διαχωριστεί οι δύο αυτοί ρόλοι, και η τελική 
διεύθυνση να είχε ανατεθεί στον διαχειριστικό υπεύθυνο του 
προγράμματος. (Πρέπει να θυμηθεί κανείς τον τρόπο με τον 
οποίο ο στρατηγός Groves εργάστηκε με τον καθηγητή 
Oppenheimer στο σχέδιο Manhattan). Εκτός εάν προβλεφθεί 
κάποιος εντελώς διαφορετικός οργανισμός για τη λειτουργία του 
προγράμματος γλωσσικής τεχνολογίας της Επιτροπής (όπως 
εξετάζεται στην παράγραφο 9.2 παρακάτω), φαίνεται αναπόφευκτο 
ότι την κύρια διαχειριστική ευθύνη πρέπει να έχει η Επιτροπή. 
Την διαχειριστική ισχύ έχει αυτός ο οποίος διαθέτει τα 
χρήματα και, αν και αυτό δεν ήταν τόσο σαφές όσο θα έπρεπε, 
λόγω των περίπλοκων ρυθμίσεων με τις εθνικές αρχές, ήταν 
πάντοτε σαφές ποιος κατείχε την τελική εξουσία. Αλλά θα ήταν 
πάντοτε εφικτό να έχει οριστεί ένας τεχνικός διευθυντής, με 
κάποιου είδους απόσπαση, ακόμη και αν ήταν δύσκολη η εξεύρεση 
ενός ατόμου με τις κατάλληλες ικανότητες και φήμη στην 
Ευρώπη, εκείνη την εποχή. Για ένα πρόγραμμα με τέτοιο γόητρο, 
ο τεχνικός διευθυντής του έπρεπε να ελκύει την υποστήριξη και 
το σεβασμό των τεχνικών οι οποίοι θα εργάζονταν γι'αυτόν στα 
διάφορα Κέντρα, θα ήταν καθαρή τύχη και μάλλον απίθανο να 
112 έΚ^ 
μπορούσε να βρεθεί στο προσωπικό της Επιτροπής ένα άτομο με 
τα κατάλληλα προσόντα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο 
διευθυντής οπωσδήποτε κέρδισε την αφοσίωση και πραγματικά το 
σεβασμό πολλών απ'όσους συμμετείχαν στο πρόγραμμα, για την 
ιδιαίτερα σκληρή εργασία του και αφοσίωση του στο πρόγραμμα, 
αλλά δεν είχε την διεθνή τεχνική φήμη ώστε να κερδίσει την 
άμεση υπόληψη τους από τεχνικής πλευράς. Ετσι το ρόλος του 
είχε γίνει εξαιρετικά δύσκολος. Υπάρχει μεγάλη εμπειρία στη 
βιομηχανία σχετικά με τον τρόπο άσκησης της διαχειριστικής 
και τεχνικής διεύθυνσης σε περίπλοκα σχέδια, συγκεντρώνοντας 
τα κατάλληλα άτομα, τα οποία υποστηρίζοντα από διοικητικά 
συμβούλια ανάλογα με τις περιστάσεις. Μια τέτοια διεύθυνση 
έχει τη δύναμη να ηγείται εποικοδομητικά, περιλαμβανομένης 
και της σημαντικής εξουσίας να σταματά το έργο όταν 
απαιτείται. Η Επιτροπή έπρεπε να είχε προσλάβει έναν τεχνικό 
διευθυντή για το πρόγραμμα ο οποίος θα έχαιρε αυτόματα του 
τεχνικού σεβασμού και θα αναλάμβανε αμέσως τη διεύθυνση. 
9.1.7 Ενα στέλεχος της βιομηχανίας ως διευθυντής; Το πρόγραμμα 
προοριζόταν σαφώς να οδηγήσει σε ένα βιομηχανικό προϊόν, 
ακόμη και άν προβλέπονταν ότι θα απαιτούνταν ένα στάδιο 
έρευνας πριν γίνει το πρωτότυπο κατάλληλο για βιομηχανική 
αξιοποίηση. Επομένως, θα μπορούσε ίσως να θεωρηθεί ότι θα 
απαιτούνταν ένα άτομο που θα μπορούσε να εκτιμήσει τους 
βιομηχανικούς στόχους και τις προοπτικές της αγοράς και το 
οποίο θα διέθετε τη σχετική εμπειρία. Η σύγκρουση μεταξύ του 
ερευνητικού περιβάλλοντος των Κέντρων και των αναγκών των 
αναπτυξιακών πλευρών του προγράμματος αποτελούσε πάντα ένα 
πρόβλημα. Ομως με τον καιρό, υποχώρησε στην πράξη η προσδοκία 
ενός άμεσα αξιοποιήσιμου προϊόντος, και έτσι ίσως εκείνο τον 
καιρό θα ήταν ακατάλληλος ένας διευθυντής που θα προέρχονταν 
από τη βιομηχανία. Ενα τέτοιο άτομο ίσως ερχόταν σε σύγκρουση 
με τις ερευνητικές επιδιώξεις των Κέντρων. Ομως, η Επιτροπή 
έπρεπε να έχει υπόψη της, ότι ο διευθυντής ενός τόσο κύριου 
προγράμματος θα έπρεπε να έχει τις κατάλληλες ικανότητες και 
εμπειρία. Ιδιαίτερα: 
Σ17: Οταν ένα πρόγραμμα αναμένεται ότι θα οδηγήσει σε βιομηχανική 
αξιοποίηση και υπάρχει η σχετική πρόθεση, η διεύθυνση του 
πρέπει να ανατίθεται σε ένα άτομο με τα κατάλληλα προσόντα, 
φήμη και, αν είναι δυνατόν, βιομηχανική εμπειρία. 
9.2 Μία Υπηρεσία; 
9.2.1 Η έννοια μιας Υπηρεσίας εκτός των πλαισίων της Επιτροπής για 
την εκτέλεση ενός προγράμματος όπως το EUROTRA και ίσως όλων 
των προγραμμάτων της στον τομέα της γλωσσικής τεχνολογίας, 
προτάθηκε από την ομάδα Danzin και επαναλήφθηκε σε μία μελέτη 
μιας ομάδας υπό την προεδρία του Δρ. Coltoff. Υπάρχουν 
προφανή πλεονεκτήματα: 
1) Η Υπηρεσία θα έχει μεγαλύτερη ελευθερία να προσλαμβάνει 
προσωπικό κατά τον τρόπο που θεωρεί αυτή κατάλληλο, χωρίς 
να παρεμποδίζεται από τις αναπόφευκτα γραφειοκρατικές 
συνθήκες λειτουργίας της Επιτροπής. 
113 o_ 
2) Μία Υπηρεσία μπορεί να κινείται ταχύτερα όσον αφορά 
συμβατικά θέματα, κλπ. 
3) θα υπήρχε μια κάπως μικρότερη ανάγκη εξισορρόπησης των 
συγκρουόμενων συμφερόντων, διότι η Υπηρεσία θα 
παρεμβάλλονταν μεταξύ των εθνικών και των περιφερειακών 
συμφερόντων. 
4) Η σχετική ελευθερία μιας Υπηρεσίας θα προσέλκυε 
ευκολότερα ένα στέλεχος για τη θέση του προϊσταμένου της. 
Ομως υπάρχουν και μειονεκτήματα: 
1) Η Επιτροπή ίσως διαπίστωνε ότι δεν μπορούσε να αναθέσει 
σε άλλους, ορισμένες από τις εξουσίες της. (Είναι πιθανή 
η αντιμετώπιση της απόσπασης ενός κατάλληλου στελέχους 
της Επιτροπής για να εργασθεί στην εν λόγω υπηρεσία, 
προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα.) 
2) Τα προγράμματα χρειάζονται την υποστήριξη του προσωπικού 
της Επιτροπής για να συνεχίσουν να εγκρίνονται από τους 
πολιτικούς στην Επιτροπή, στο Συμβούλιο και στο 
Κοινοβούλιο. Υπάρχει ο κίνδυνος ότι, χωρίς την άμεση και 
συνεχή ανάμιξη του, το προσωπικό της Επιτροπής θα έχανε 
το ενδιαφέρον του και τις αναλυτικές γνώσεις του σχετικά 
με τα προγράμματα που θα υποστήριζε μέσω μιας 
απομακρυσμένης Υπηρεσίας. 
3) Η επιλογή ενός φορέα για να λειτουργήσει ως Υπηρεσία ή 
για να καταστεί Υπηρεσία είναι μια πολύ ευαίσθητη 
λειτουργία από πολιτικής πλευράς, που μπορεί να 
καθυστερήσει την έναρξη ενός προγράμματος για ένα 
υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα, ο συμβιβασμός που θα 
μπορούσε να προκύψει για την ικανοποίηση των 
συγκρουόμενων πολιτικών συμφερόντων, μπορεί να οδηγήσει 
σε μία ασθενική ή περιορισμένη Υπηρεσία. 
9.2.2 Είναι δύσκολη η παροχή συμβουλών υπέρ ή κατά μιας Υπηρεσίας, 
χωρίς να εξετασθεί η ειδική κατάσταση ενός συγκεκριμένου 
προγράμματος. Ομως, υπάρχουν τόσα πρακτικά πλεονεκτήματα ώστε 
η Ομάδα συνιστά τα παρακάτω: 
Σ18 . Πρέπει πάντοτε να εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο δημιουργίας 
ή χρησιμοποίησης μιας Υπηρεσίας, οποτεδήποτε προγραμματίζεται 
η θέσπιση ενός προγράμματος της κλίμακας και της 
περιπλοκότητας του EUROTRA. 
9.3 Οι σχέσεις με τα κέντρα 
Λαμβάνοντας υπόψη τις περιπλοκότητες του προγράμματος 
EUROTRA, η Επιτροπή και ιδιαίτερα ο υπεύθυνος του 
προγράμματος Δρ. S. Perschke, επέτυχε τη δημιουργία 
εξαιρετικών σχέσεων με τα Κέντρα. Από καιρό σε καιρό 
προέκυψαν αναπόφευκτες συγκρούσεις, ιδιαίτερα όταν ετίθεντο 
υπό αμφισβήτηση θέματα τεχνικής διεύθυνσης. 
114 ôw 
9 .4 Το προσωπικό 
9.4.1 Αρχικά, το προσωπικό της Επιτροπής ήταν πολύ υπερφορτωμένο. 
Το να χρηματοδοτείται ένα τέτοιο πρόγραμμα και να μη 
προβλέπεται ο αριθμός και η ποιότητα του προσωπικού που 
απαιτείται για την ικανοποιητική λειτουργία του, είναι 
σπατάλη πόρων. Οι καθυστερήσεις στην έναρξη του προγράμματος 
ήταν εκτεταμένες, και οφείλονταν εν μέρει σε ελλείψεις 
προσωπικού στο κατάλληλο τμήμα της Επιτροπής, καθώς επίσης 
και στα προβλήματα πρόσληψης προσωπικού με τις απαιτούμενες 
ικανότητες. Αντίθετα, προς το τέλος του προγράμματος φαίνεται 
ότι υπήρχε υπερεπάρκεια προσωπικού επιτήρησης, το οποίο 
ελάχιστα προσέθετε ενώ ευκαιριακά δημιουργούσε ορισμένες 
δυσαρέσκειες. Το προσωπικό αυτό αναμίχθηκε επίσης και στη 
δημιουργία του προγράμματος LRE. 
Σ19: Κατά τη θέσπιση ενός προγράμματος του κόστους και της 
περιπλοκότητας του EUROTRA, η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίζει 
ότι το εν λόγω πρόγραμμα θα επανδρώνεται ικανοποιητικά με 
προσωπικό, και ιδιαίτερα κατά τις δύσκολες πρώτες ημέρες. 
9.4.2 Για να αποδοθεί δικαιοσύνη στο Συμβούλιο και σ·αυτούς οι 
οποίοι ενεπλάκησαν στη συγκεκριμένη απόφαση, είχε εγκριθεί 
σαφώς η δημιουργία 8 θέσεων προσωρινού προσωπικού για τη 
λειτουργία του προγράμματος, στην αρχική απόφαση του 
Συμβουλίου σχετικά με το EUROTRA, του Νοεμβρίου 1982. 
Φαίνεται ότι πρόκειται για ένα διοικητικό σφάλμα, η 
καθυστέρηση της κατάλληλης επάνδρωσης του προγράμματος. 
115 ς^ 
10. Ο ρόλος των κυβερνήσεων 
10.1 ο τρόπος εργασίας του EUROTRA βάσει "συμβάσεων σύνδεσης" 
είναι ένας ασυνήθιστος τρόπος συνεργασίας της Επιτροπής με 
τις εθνικές κυβερνήσεις. Το προηγούμενο βρίσκεται στον τρόπο 
κατά τον οποίο οργανώθηκε το πρόγραμμα Ευρωπαϊκής Σύντηξης. 
Εχει διατυπωθεί ο ισχυρισμός ότι το πλεονέκτημα της 
δημιουργίας μιας συνεργασίας με τις κυβερνήσεις, σύμφωνα με 
τον τρόπο των Συμβάσεων Σύνδεσης, είναι ότι οι κυβερνήσεις 
ενδιαφέρονται αναλυτικότερα για το πρόγραμμα εάν συμβάλλουν 
άμεσα στις τοπικές δαπάνες του. Το μειονέκτημα βρίσκεται στην 
περιπλοκότητα του να έχει κανείς δοσοληψίες χωριστά και 
αναλυτικά με 12 κυβερνήσεις. Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε 
κάποια απώλεια εξουσίας, όσον αφορά τους υπεύθυνους του 
προγράμματος στην Επιτροπή, εάν συμβάλουν μόνο κατά ένα, και 
ίσως μικρό, μέρος της χρηματοδότησης. 
10.2 Η περίοδος εκκίνησης 
Πώς λειτούργησε στην πράξη το EUROTRA; Μετά από 5 περίπου έτη 
προπαρασκευαστικού έργου, το Συμβούλιο ενέκρινε το πρόγραμμα 
το Νοέμβριο 1982. Παρ'όλα αυτά η πρώτη Σύμβαση Σύνδεσης δεν 
υπεγράφη παρά μόνο τον Ιούνιο 1984, ενώ μέχρι το φθινόπωρο 
του 1985 δεν είχαν υπογραφεί αρκετές Συμβάσεις Σύνδεσης ώστε 
να καταστεί δυνατή η έναρξη του κυρίως προγράμματος. Ενα 
μεγάλο μέρος της εν λόγω καθυστέρησης πρέπει να οφείλεται στα 
προβλήματα των ξεχωριστών διαπραγματεύσεων με κάθε κυβέρνηση. 
Λέγεται ότι για μεγάλο μέρος της καθυστέρησης υπεύθυνα ήταν 
τα νομικά τμήματα τόσο της Επιτροπής όσο και των κυβερνήσεων. 
Στη συνέχεια, με λίγες εξαιρέσεις, οι σχέσεις με τις 
κυβερνήσεις λειτούργησαν καλά. Σε ορισμένες περιπτώσεις 
μεμονωμένες κυβερνήσεις διαπίστωσαν ότι ήταν δύσκολη η 
εξεύρεση του κατάλληλου μηχανισμού ο οποίος θα αναλάμβανε το 
ρόλο της εθνικής υπηρεσίας τους· στη Γερμανία ήταν το 
Υπουργείο Ερευνας και Τεχνολογίας (BMFT)· στο Ηνωμένο 
Βασίλειο ήταν το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας (DTI)· 
στη Γαλλία ήταν η υπηρεσία έρευνας CNRS. Τα μεγαλύτερα 
προβλήματα προέκυψαν στη Γαλλία, ίσως διότι η γαλλική 
κυβέρνηση υποστήριζε ουσιαστικά και με συνέπεια ένα παρόμοιο 
έργο, χρηματοδοτώντας το με δικά της κονδύλια. Σε ορισμένες 
χώρες, όπως στην Ιρλανδία, η κυβέρνηση χρειάστηκε αρκετό 
καιρό για να βρει τον κατάλληλο μηχανισμό για την οργάνωση 
της δικής της συμμετοχής, και τελικά η Ιρλανδία έλυσε το 
πρόβλημα μεταφέροντας την ευθύνη στο πανεπιστήμιο του δήμου 
του Δουβλίνου (Dublin City University) το οποίο χειρίστηκε το 
πρόγραμμα κατά τρόπο ιδιαίτερα λογικό και αποτελεσματικό. 
Ισως το περισσότερο ενεργητικό ενδιαφέρον για το πρόγραμμα 
εκδηλώθηκε από τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία οργάνωσε και 
χρηματοδότησε το έργο για την ετήσια συνεδρίαση όλων των 
ομάδων Φυσικής Γλώσσας στη Γερμανία, περιλαμβανομένων και των 
ομάδων EUROTRA. Αυτό δημιούργησε μια ανταλλαγή πληροφοριών 
εντός της χώρας και βοήθησε στην εξομάλυνση των εντάσεων των 
ομάδων εκτός του EUROTRA. Στις σκανδιναβικές χώρες 
πραγματοποιούνται τακτικές συνεδριάσεις των ερευνητών στους 
τομείς της ΕΦΓ και και της AM, στις οποίες βεβαίως συμμετέχει 
το δανικό κέντρο του EUROTRA. Αλλά οι εν λόγω συνεδριάσεις 
οργανώνονται από τους ίδιους τους ακαδημαϊκούς ερευνητές. 
116 ^ 
10.3 Οι επιτροπές διαχείρισης 
Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του προγράμματος, οι 
κυβερνήσεις βρίσκονταν σε επίσημη αλληλεπίδραση με την 
Επιτροπή μέσω της επιτροπής CGC, και συγκεκριμένα με τη 
Συμβουλευτική Επιτροπή Διαχείρισης και Συντονισμού (CGC-12), 
ή μέσω της κατώτερου επιπέδου Κοινής Καθοδηγητικής Επιτροπής. 
Κατά τα πρώτα έτη, το πρόγραμμα ήταν μια ανεξάρτητη οντότητα 
εκτός του Προγράμματος Πλαισίου για την Ερευνα και 
Τεχνολογική Ανάπτυξη. Υποστηρίζονταν τόσο από την ΓΔ XIII όσο 
και από την SdT, την μεταφραστική υπηρεσία της Επιτροπής. Τον 
Σεπτέμβριο 1987 εγκρίθηκε το δεύτερο Πρόγραμμα Πλαίσιο, στο 
οποίο περιλαμβάνονταν και το πρόγραμμα EUROTRA. Οπως και με 
όλα τα άλλα προγράμματα του Πλαισίου, για κάθε πρόγραμμα 
απαιτούνται επιμέρους αποφάσεις του Συμβουλίου, οι οποίες 
όμως ακολουθούν ένα κοινό πρότυπο όσον αφορά θέματα όπως οι 
επιτροπές διαχείρισης, κλπ. Η διαδικασία των Συμβάσεων 
Σύμβασης παρέμεινε σε ισχύ για το EUROTRA, αλλά ίσως όσον 
αφορά τις κυβερνήσεις, το πρόγραμμα εκφράζονταν περισσότερο 
υπό την μορφή των τυπικών μηχανισμών που αφορούν τα 
προγράμματα πλαίσια. 
10.4 Η επίδραση των κυβερνήσεων 
Οταν έληγε η έγκριση σημειώνονταν καθυστερήσεις μεταξύ μιας 
φάσης του προγράμματος και της επόμενης. Η Επιτροπή έπρεπε να 
βρει τρόπους ώστε τα Κέντρα να συνεχίζουν να λειτουργούν κατά 
τη διάρκεια των ενδιάμεσων περιόδων, με τη συνεργασία των 
κυβερνήσεων. Αλλά, βασικά, το πρόγραμμα λειτούργησε ομαλά από 
την άποψη της ανάμιξης των κυβερνήσεων. Εκτός από τις 
εκθέσεις Pannenborg και Danzin, μπορεί κανείς να δει την 
επιρροή τους, στην τάση να ανοίξουν το πρόγραμμα σε νέους 
συμμετέχοντες και στην κίνηση προς τα σχέδια καταμερισμένου 
κόστους. Είναι επίσης αξιοσημείωτη τόσο η ενίσχυση του 
ελέγχου όσον αφορά την έγκριση της μετάβασης από τη μια φάση 
στην επόμενη, όσο και η εξέταση του έργου από εξωτερικούς 
παράγοντες. 
10.5 Πορ ίσματα 
10.5.1 Εάν είχαν καθιερωθεί ως τρόπος εργασίας τα κανονικά σχέδια 
καταμερισμένου κόστους, θα συμμετείχαν ίσως σΤο πρόγραμμα 
μόνο λίγες χώρες, ενώ δεν θα είχαν δημιουργηθεί Κέντρα στις 
χώρες εκείνες όπου απαιτείται άμεση κρατική παρέμβαση για τη 
συγκρότηση τους. Επομένως ήταν σωστή η κίνηση για μία 
ανοικτότερη και περισσότερο ανταγωνιστική προσέγγι ση. 
10.5.2 Κατά τα πρώτα στάδια, οι κυβερνήσεις συμμετείχαν βεβαίως κατά 
πολύ αμεσότερο τρόπο, σε σχέση με τον κανονικό τρόπο των 
προγραμμάτων της Επιτροπής. Αλλά στη συνέχεια, σύμφωνα με τις 
ενδείξεις, οι κυβερνήσεις δεν εκδήλωσαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον 
για το πρόγραμμα, σε σύγκριση με το ενδιαφέρον τους για άλλα 
προγράμματα στα πλαίσια του Προγράμματος Πλαισίου. Ορισμένες 
κυβερνήσεις εκδηλώνουν ένα ενεργητικό ενδιαφέρον για 
προγράμματα καταμερισμένου κόστους, με σκοπό να ενθαρρύνουν 
117 ςκ. 
την τοπική συμμετοχή και τον συντονισμό με εθνικά 
προγράμματα. Ετσι, μετά τη φάση εκκίνησης, φαίνεται ότι 
υπάρχουν λίγα πλεονεκτήματα όσον αφορά την επι πρόσθετη 
πολυπλοκότητα της διαδικασίας των Συμβάσεων Σύνδεσης. 
118 o>. 
11. To μέλλον 
11.1 Στρατηγική για το μέλλον (Π&Σ) 
11.1.1 Γα επιτεύγματα του EUROTRA. Από το EUROTRA μπορούν να 
προκύψουν διδάγματα για την μελλοντική φύση και οργάνωση της 
παροχής υποστήριξης, εκ μέρους της Επιτροπής, στον τομέα της 
Γλωσσική Τεχνολογίας. Ηταν πολύ δημιουργικό και, πράγματι, 
θαρραλέο εκ μέρους της Επιτροπής να προτείνε ι το πρόγραμμα 
EUROTRA και εκ μέρους του Συμβουλίου να το εγκρίνε ι. Αν και 
δεν πέτυχε τον φαινομενικό στόχο του, είναι σίγουρο ότι είχε 
μεγάλη επιτυχία στο να τονώσει τους υπολογιστικούς 
γλωσσολόγους σε κάθε έθνος της Κοινότητας· στο να 
συγκεντρώσει τους συμμετέχοντες σε ένα εξαιρετικό παράδειγμα 
συνεργασίας μεταξύ των εθνών και στο να παρέχει υλικό όπως 
οι 9 Γλωσσικές Προδιαγραφές, οι οποίες θα υποστηρίζουν τόσο 
το ακαδημαϊκό όσο και το βιομηχανικό έργο για πολλά ακόμη 
έτη. 
11.1.2 Η ανάγκη της Κοινότητας. Στην αρχική απόφαση του Συμβουλίου 
του 1982 αναγνωρίζεται σωστά ότι η πολύγλωσση φύση της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας έχει αφενός "υψηλή πολιτιστική αξία", 
ενώ αφετέρου αποτελεί "ένα εμπόδιο στους στενότερους δεσμούς 
μεταξύ των λαών της Κοινότητας, στις επικοινωνίες και στην 
ανάπτυξη του εσωτερικού και εξωτερικού εμπορίου της 
Κοινότητας". Αυτό προφανώς ισχύει εξ'ίσου σήμερα όπως ίσχυε 
και πριν από 10 έτη. Πράγματι, με την πιθανότητα διεύρυνσης 
της Κοινότητας ώστε να συμπεριλάβει 5 ακόμη ή περισσότερες 
γλώσσες πριν λήξε ιι η παρούσα δεκαετία, μπορεί να λεχθεί ότι 
είναι περισσότερη επείγουσα παρά ποτέ η ανάγκη να 
αντιμετωπιστεί ο γλωσσικός φραγμός της Κοινότητας, μέσω των 
εξελίξεων στις γλωσσικές τεχνολογίες. 
11.1.3 Η ανάγκη της Επιτροπής. Το μέγεθος του γλωσσικού προβλήματος 
που αντιμετωπίζει η ίδια η Επιτροπή είναι τεράστιο. Το κόστος 
της μετάφρασης της; Επιτροπής υπερβαίνει πιθανώς τα 150 εκατ. 
ECU ανά έτος. Το κρυφό κόστος, στις αποτυχίες της πλήρους 
επικοινωνίας, καθώς και οι έμφυτες καθυστερήσεις σε ένα 
σύστημα όπου η μετάφραση απαιτείται μεν αλλά είναι διαθέσιμη 
μόνο σε εύθετο χρόνο, επισκιάζει το άμεσο κόστος. Παρ*όλα 
αυτά, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι η τεχνολογία μπορεί να 
βοηθήσει στη μείωση αυτών των προβλημάτων, όχι μέσω ενός 
μυθικού πλήρους αυτοματισμού, αλλά δίνοντας προσοχή τόσο στην 
παροχή μηχανικής βοήθειας για τον ανθρώπινο μεταφραστή, όσο 
και στην παροχή ενός ολοκληρωμένου συστήματος χειρισμού 
εγγράφων, όπου θα παρέχονται γλωσσικά βοηθήματα οποτεδήποτε 
αυτά μπορούν να βοηθούν τους χρήστες των εγγράφων, είτε αυτοί 
είναι μεταφραστές ή το υπόλοιπο προσωπικό της Επιτροπής. 
11.1.4 Η Αυτόματη Μετάφραση. Η αποτυχία του προγράμματος EUROTRA να 
δημιουργήσει ένα "σύστημα αυτόματης μετάφρασης προηγμένου 
σχεδιασμού" πρέπει να οδηγήσει στο ερώτημα αν η συνέχιση του 
έργου σήμερα θα έχει οποιεσδήποτε καλύτερες προοπτικές 
επιτυχίας; Ενώ η συσσώρευση γνώσεων και εμπειριών βελτιώνει 
σταθερά τις επιδόσεις των συστημάτων αυτόματης μετάφρασης, θα 
αποτελούσε επανάλειψη του σφάλματος της αρχικής απόφασης του 
Συμβουλίου να θεωρηθεί δεδομένο ότι τη πρόοδος έχει φθάσει σε 
119 o^ 
ένα σημείο όπου ακόμη και ένα "σύστημα προηγμένου 
σχεδιασμού", κατασκευασμένο με τη σημερινή τεχνολογία, θα 
βελτίωνε σημαντικά τις γενικές επιδόσεις της αυτόματης 
μετάφρασης. Η ανθρώπινη τελική επιμέλεια θα παραμείνει 
ουσιαστική εάν απαιτείται μετάφραση γενικού κειμένου καλής 
ποιότητας. Μέχρις ότου, σε κάποια στιγμή στο μέλλον, τα 
συστήματα θα είναι ικανά να χειρίζονται σημασιολογικά 
στοιχεία, τα οποία θα προέρχονται από στοιχεία πολύ 
μεγαλύτερα απ'ότι η πρόταση, χωρίς ανθρώπινη βοήθεια, η 
αυτόματη μετάφραση θα είναι ανίκανη να παράγει καλές 
μεταφράσεις. Ομως, 6*α ι^ταν επανάληψη του λάθους εάν απ'αυτό 
εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η τεχνολογία δεν μπορεί να συμβάλει 
σημαντικά στα γλωσσικά προβλήματα της Κοινότητας. Ακόμη και 
στο εξαιρετικά δύσκολο πεδίο της αυτόματης μετάφρασης, η 
τεχνολογία, με τη μορφή ειδικευμένου ολοκληρωμένου εξοπλισμού 
επεξεργασίας εγγράφων, όπως είναι η "τράπεζα εργασίας 
μεταφραστή" (Translators Workbench), θα επιτύχει σημαντικές 
βελτιώσεις όσον αφορά την απόδοση. Εάν επιτευχθεί στην 
μεταφραστική υπηρεσία της Επιτροπής ο διπλασιασμός της 
απόδοσης, όπως έχει επιτευχθεί σε καλά επιβεβαιωθείσες 
εφαρμογές παρόμοιας τεχνολογίας της τράπεζας εργασίας στις 
ΗΠΑ, οι εξοικονομήσεις που θα ήταν αποτέλεσμα θα ανέρχονται 
σε 75 περίπου εκατ. ECU ανά έτος όσον αφορά τον χρόνο των 
μεταφραστών, και πιθανώς σε μεγαλύτερο ποσοστό όσον αφορά την 
αξία του ταχύτερου χρόνου ανακύκλωσης εγγράφων. Επιπλέον, 
υπάρχουν πολλές ευκαιρίες στην Κοινότητα, όπου εξειδικευμένες 
αγορές και υπογλώσσες μπορούν να αντιμετωπιστούν με επιτυχία 
από τεχνολογία αυτόματης μετάφρασης. Οταν προγραμματίζονταν 
το πρόγραμμα EUROTRA, το σύστημα Systran της Επιτροπής δεν 
χρησιμοποιούνταν σοβαρά από την μεταφραστική υπηρεσία. Αλλά 
ήταν ιδιαίτερα ατυχές το γεγονός ότι υπήρχε τόσο περιορισμένη 
συνεργασία με την μεταφραστική υπηρεσία, διότι θα είχε ίσως 
μία ευεργετική επίδραση σε ολόκληρη της κατεύθυνση του έργου 
του EUROTRA. 
Σ20: Η Επιτροπή πρέπει να συγκεντρώσει τις προσπάθειες της στην 
Μετάφραση από Ανθρωπο Υποβοηθούμενη από Ηλεκτρονικό 
Υπολογιστή, καθώς και σε βοηθήματα για τον μεταφραστή, ενώ 
παράλληλα πρέπει να συνεχίσει την υποστήριξη μακροπρόθεσμης 
έρευνας η οποία θα βελτιώσει την αυτόματη μετάφραση. 
11.1.5 Ευρύτερα πεδία εφαρμογών της γλωσσικής τεχνολογίας. Εάν το 
Συμβούλιο διέπραξε ένα λάθος, το 1982, με το να συγκεντρώσει 
τις προσπάθειες του στη δημιουργία ένος συστήματος αυτόματης 
μετάφρασης αντί ενός συστήματος για τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας του μεταφραστή, δεν διέπραξε λάθος με το 
να επενδύσει στην υπολογιστική γλωσσολογία και στην 
επεξεργασία φυσικής γλώσσας. Υπάρχουν άλλες εφαρμογές της 
γλωσσικής τεχνολογίας, εκτός από την αυτόματη μετάφραση, οι 
οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν ευκολότερα, ορισμένες εκ 
των οποίων απευθύνονται σε μεγάλες αγορές. Πρέπει να 
αντιμετωπιστούν τόσο μονόγλωσσα όσο και πολύγλωσσα θέματα, 
θεωρείται ότι το μεγαλύτερο, κατά πολύ, θέμα είναι η ανάκτηση 
πληροφοριών, στις περιπτώσεις όπου η διάδοση των διαθέσιμων 
βάσεων δεδομένων μέσω δικτύων δημιουργεί μια αγορά για 
διεπαφές φυσικής γλώσσας, καθιστώντας εύκολη την απόκτηση 
φυσικών πληροφοριών τόσο κατά ένα φυσικό τρόπο, όσο και στη 
120 
γλώσσα επιλογής του καθενός. Τα εργαλεία επιμέλειας κειμένου, 
καθώς και η δημιουργία περιλήψεων του κειμένου, θεωρούνται ως 
άλλες δυνητικά μεγάλες αγορές. Σε συνδυασμό με την 
επεξεργασία του λόγου, υπάρχει μία αναπτυσσόμενη αγορά για 
συστήματα πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων, με προσαρμοζόμενο 
διάλογο, και τελικά, όταν θα βελτιωθεί η τεχνολογία, για 
συστήματα που θα δίνουν τη δυνατότητα στο χρήστη να ομιλεί 
και να υπαγορεύει στον υπολογιστή του. 
11.1.6 Η συμμετοχή της βιομηχανίας. Η συμμετοχή της βιομηχανίας στο 
EUROTRA ήταν, ο:κόμη και κατά την τελευταία φάση, 
απογοητευτική. Για να ενθαρρυνθεί η αξιοποίηση και για να 
τονωθεί το ενδιαφέρον της βιομηχανίας όσον αφορά την γλωσσική 
τεχνολογία, είναι επιθυμητή η επινόηση προγραμμάτων που θα 
είναι ελκυστικά στην βιομηχανική συμμετοχή. Πρέπει να 
αποτελεί στόχο της επόμενης φάσης του Προγράμματος Γλωσσικής 
Τεχνολογίας της Επιτροπής, να επαναλάβει την επιτυχία της 
τόνωσης του έργου στην ακαδημαϊκή κοινότητα, το οποίο όμως 
αυτή τη φορά να κατευθύνεται επίσης και προς τη βιομηχαν ική 
κοινότητα. Αυτό, αναπόφευκτα, θα απαιτήσει σχέδια όπου θα 
αντιμετωπίζεται σαφώς η εφαρμογή στην αγορά και όπου θα 
μπορεί να ενθαρρύνεται η συμμετοχή των χρηστών. 
11.1.7 Η κλίμακα του προγράμματος. Το γλωσσικό πρόβλημα είναι ένα 
από τα σημαντικότερα που αντιμετωπίζει η Κοινότητα, τόσο για 
οικονομικούς όσο και για κοινωνικούς λόγους. Το πολύ μεγάλο 
κόστος για την Επιτροπή, αποτελεί μέτρο του ευρύτερου κόστους 
για την Κοινότητα. To EUROTRA έχει επιδείξει την σημασία που 
αποδίδει στη γλώσσα του κάθε έθνος, είτε μικρό ή μεγάλο, 
διότι η γλώσσα βρίσκεται στην καρδιά του πολιτισμού και του 
παρελθόντος ενός έθνους. Η επένδυση που πρέπει να κάνει η 
Κοινότητα στη γλωσσική τεχνολογία πρέπει να είναι ανάλογη με 
τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει στη γλωσσική πρόκληση. 
Παρ'όλα αυτά η πραγματοποιούμενη από τη βιομηχανία επένδυση, 
όσον άφορα την ανάπτυξη και χρησιμοποίηση της τεχνολογίας, 
εξακολουθεί να είναι σχετικά μικρή, ίσως διότι το πρόβλημα 
θεωρείται ότι είναι πολύ δύσκολο. Ομως, σύμφωνα με τη 
μαρτυρία, η εν λόγω τεχνολογία μπορεί να έχει μεγάλο 
αντίκτυπο. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη τώρα, όσον αφορά την 
αύξηση των επενδύσεων της, τόσο βοηθώντας την ανάπτυξη της 
τεχνολογίας όσο και χρησιμοποιώντας άμεσα την εν λόγω 
τεχνολογία στις υπηρεσίες της. 
11.1.8 Ενα πρόγραμμα επένδυσης στην τόνωση της τεχνολογίας δεν 
πρέπει να κινείται πολύ πέρα από την ικανότητα της Κοινότητας 
να παρέχει τους ανθρώπινους πόρους με τα ανάλογα προσόντα για 
να την αντιμετωπίσουν. Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή πρέπει να 
προγραμματίζει τη σταθερή αύξηση της επένδυσης της, η οποία 
θα στοχεύει ειδικά στην αύξηση της ικανότητας της βιομηχανίας 
να εργαστεί στο εν λόγω πεδίο, ενώ ταυτόχρονα θα διατηρείται 
η ακαδημαϊκή κοινότητα που έχει ήδη αναπτυχθεί. Πρέπει επίσης 
να δοθεί προσοχή στην τόνωση της χρησιμοποίησης της γλωσσικής 
τεχνολογίας στη βιομηχανία, στο εμπόριο και στη δημόσια 
διοίκηση. 
121 <V 
11.1.9 Πρόοδοι στην υπολογιστική τεχνολογία. Πριν σκιαγραφηθεί το 
έργο για το μέλλον αξίζει να θυμηθεί κανείς ότι η 
υπολογιστική τεχνολογία κινείται ταχύτατα, κατά τρόπο ώστε να 
επηρεάζει το έργο της ΕΦΓ και της AM. Στο παράρτημα 10 ο 
καθηγητής δρ. Hartwig Steusloff εισηγείται τον τρόπο με τον 
οποίο θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε μελλοντικό έργο AM, 
οι σημερινές πρόοδοι που έχουν επιτευχθεί στον εξοπλισμό 
παράλληλης επεξεργασίας, στις τεχνικές τεχνητής ευφυίας και 
στην προσανατολισμένη προς το αντικείμενο προσέγγιση όσον 
αφορά τον υπολογισμό. 
11.2 Η οργάνωση του προγράμματος 
11.2.1 Ανταγωνισμός και συνεργασία. Ενα από τα επιτεύγματα του 
προγράμματος EUROTRA ήταν η δημιουργία ενός δικτύου 
υπολογιστικών γλωσσολόγων σ'ολόκληρη την Κοινότητα. Εάν 
πραγματοποιηθεί μεταβολή προς μεμονωμένα σχέδια με 
ανταγωνιστική βάση, τότε υπάρχει ο κίνδυνος εξάλειψης του εν 
λόγω δικτύου. Αυτό θα ήταν πολύ δυσάρεστο, διότι πρόκειται 
ιδιαίτερα για ένα αντικείμενο, στο οποίο η μ ία ομάδα μπορεί 
να ωφελείται από την αλληλεπίδραση με μία άλλη, ενώ μία 
γλωσσική βάση μπορεί να μαθαίνει από την κατανόηση μιας 
άλλης. Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλισθεί η 
διατήρηση ή ακόμη και η επέκταση του δικτύου, ώστε να 
συμπεριλάβει όλους τους ειδικούς στον τομέα της γλωσσικής 
τεχνολογίας τόσο στον ακαδημαϊκό κόσμο όσο και στη 
βιομηχανία, είτε αυτοί συμμετέχουν σε υποστηριζόμενα από την 
Κοινότητα σχέδια ή όχι. Τη βάση γ ι'αυτό μπορεί να αποτελέσει 
το ELSNET, αλλά ίσως απαιτείται ένας μηχανισμός που να 
κατευθύνεται ειδικότερα προς τη γλωσσική τεχνολογία, θα 
βοηθήσει επίσης η συνεργασία τυποποίησης EAGLES. Τα θέματα 
αυτά συζητούνται στο κεφάλαιο 6. Αυτό που απαιτείται είναι 
μία ισορροπία μεταξύ ανταγωνιστικών σχεδίων καταμερισμένου 
κόστους του τύπου ΕΤ10 ή LRE, η οποία όμως θα συμπληρώνεται 
από δράσεις για να εστιάζεται και να συντονίζεται το έργο. Τα 
σχέδια που ήταν ομαδοποιημένα σε "εστιασμένες κλάσεις" γύρω 
από τεχνολογικά και γλωσσικά θέματα, απεδείχθησαν ότι είναι 
μια επιτυχημένη προσέγγιση κατά το πρώτο στάδιο του EUROTRA. 
11.2.2 Η διαχείριση του προγράμματος. Τα επιχειρήματα υπέρ της 
δημιουργίας μιας Υπηρεσίας η οποία να είναι υπεύθυνη για την 
εκτέλεση του προγράμματος γλωσσικής τεχνολογίας, 
απαριθμήθηκαν στο πραναφερθέν κεφάλαιο 9 και δεν πρόκειται να 
επαναλειφθούν εδώ. Σημαντικό είναι να ανατεθεί η διεύθυνση σε 
κάποιον ο οποίος θα έχει την κατάλληλη εμπειρία και κίνητρα 
για να λαμβάνει πάντα υπόψη του τη αγορά, και ο οποίος θα 
υποστηρίζεται, εάν απαιτείται, από κατάλληλους τεχνικούς 
ειδικούς με το ανάλογο πνευματικό γόητρο ώστε να παρέχεται η 
κατάλληλη διεύθυνση. 
122 O^ 
11.3 Η άμεση ανάγκη 
11.3.1 Αξιοποίηση του έργου του EUROTRA. Εχοντας δημιουργήσει ένα 
σημαντικό σώμα υλικού και εμπειρίας θα ήταν ανόητο να 
επιτρέψουμε την εξαφάνιση του χωρίς να αξιοποιηθεί. Είναι 
λυπηρό το γεγονός ότι ορισμένα από τα κέντρα EUROTRA έχουν 
δυνητικούς χρήστες της τεχνολογίας και των ικανοτήτων τους, 
αλλά χρειάζονται κάποια υποστήριξη για να εφαρμοστεί το έργο 
του EUROTRA στο πεδίο ενδιαφέροντος των χρηστών, τουλάχιστον 
μέχρι το σημείο όπου οι εν λόγω χρήστες θα μπορούν να 
αξιολογήσουν το δυναμικό αξιοποίησης. Τα τρέχοντα προγράμματα 
της Επιτροπής, όπως το SPRINT και το VALUE, δεν φαίνονται ότι 
είναι κατάλληλα ούτε αρκετά μεγάλα για την παροχή 
υποστήριξης. Πρέπει να υπάρχει ένα "σχέδιο αξιοποίησης" 
ειδικά συνδεδεμένο με το πεδίο της Γλωσσικής Τεχνολογίας, το 
οποίο θα συμβάλλει στη συνέχιση και στη συμπλήρωση του έργου 
του EUROTRA αλλά επίσης και του LRE, κλπ. Στην πράξη, αυτό 
μπορεί να είναι ένα υποσύνολο του εμπορικού προγράμματος 
εφαρμογών με περιορισμένο λεξιλόγιο, το οποίο σκιαγραφείται 
στις προαναφερθείσες παραγράφους 4.6.11-4.6.14, ή του 
ευρύτερου προγράμματος εφαρμογών που προτείνεται στην 
παράγραφο 11.4.4 παρακάτω. Πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα η 
σύνταξη μιας μελέτης σχετικά με την αξιοποίηση όλης της 
περιουσίας και του έργου του EUROTRA, ώστε να προσδιοριστεί 
το σημείο όπου απαιτείται βοήθεια, καθώς και το σημείο όπου η 
εν λόγω βοήθεια θα είναι περισσότερο αποτελεσματική. 
11.3.2 Αξιοποίηση μέσω του ALEP. Πρέπει να συνεχιστεί το έργο για 
την μετάβαση της γραμματικής και των λεξικών του EUROTRA στο 
σύστημα ALEP. Εάν απαιτηθεί, πρέπει να εκδοθεί μια νέα 
αναθεωρημένη και ενημερωμένη έκδοση του Εγχειριδίου Αναφοράς 
και των Γλωσσικών Προδιαγραφών. 
11.3.3 Διατήρηση του δικτύου. Πρέπει να αναληφθεί δράση για να 
συνεχιστεί και να διευρυνθεί, εάν είναι αναγκαίο, η 
συνεργασία με την κοινότητα του EUROTRA. 
11.3.4 Συνέχιση της έρευνας. Η έρευνα πρέπει να συνεχιστεί στην 
ακαδημαϊκή κοινότητα, τόσο για να συνεχιστεί η ανάπτυξη των 
γλωσσικών κανόνων, όπου το EUROTRA ήταν πρωτοπόρο, όσο και 
για να διευρυνθεί η τεχνολογική προσέγγιση όσον αφορά την 
επίλυση των προβλημάτων της γλωσσικής τεχνολογίας. Ορισμένα 
από τα θέματα προτεραιότητας για έρευνα εξετάζονται στο 
παραπάνω κεφάλαιο 4.6. 
11.4 Ενα πρόγραμμα γλωσσικής τεχνολογίας ευρείας βάσης 
11.4.1 Η δ ι επιστημονική προσέγγιση της Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας. 
Απαιτείται ένα πρόγραμμα ευρείας βάσης, το οποίο θα χρειαστεί 
μία διεπιστημονική προσέγγιση, βασισμένη σταθερά σε πρακτικές 
λύσεις που θα συμβάλουν στην επίλυση των πραγματικών 
προβλημάτων των χρηστών. Η Ομάδα καλωσορίζει τις 
δραστηριότητες της Επιτροπής σχετικά με την πραγματοποίηση 
ευρύτερων διαβουλεύσεων όσον αφορά το τεχνικό περιεχόμενο και 
τις εφαρμογές ενός μελλοντικού προγράμματος. Τα στοιχεία ενός 
τέτοιου προγράμματος περιγράφονται παρακάτω: 
123 £κ. 
11.4.2 Ενα πρόγραμμα αξιολόγησης της τεχνολογίας. Πρόκειται για ένα 
πεδίο όπου πρέπει να συγκροτηθεί μία ομάδα εκτιμητών της 
τεχνολογίας, με εμπειρία στον τομέα που ήταν γνωστός ως 
τεχνικές επιχειρησιακής έρευνας, με σκοπό τη διερεύνηση των 
ενδεχόμενων δυνατοτήτων της αγοράς στην Κοινότητα. Τα μέλη 
της ομάδας πρέπει να επιφορτιστούν με τα καθήκοντα της 
διερεύνησης των δυνητικών ευκαιριών, της αξιολόγησης της 
απαιτούμενης τεχνολογικής ανάπτυξης και επιμόρφωσης, καθώς 
και της παροχής μεγάλης δημοσιότητας στις επακόλουθες 
εκθέσεις. Αυτό θα συμβάλλει στην τόνωση της αγοράς, ενώ θα 
κατευθύνει την έρευνα προς τις πρακτικές ανάγκες. 
11.4.3 Λεξικοί πόροι. Απαιτείται μία προσέγγιση σχετικά με την 
αποστολή της δημιουργίας λεξικών και ορολογικών βάσεων 
δεδομένων βασισμένων σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, για όλες 
τις επίσημες γλώσσες και τα γλωσσικά ζεύγη της Κοινότητας, 
ώστε να παρέχονται λεξικοί πόροι για πολλά από τα σχέδια ΕΦΓ 
και AM, τα οποία βρίσκονται σήμερα, και θα βρίσκονται και 
κατά τα επόμενα έτη, υπό εξέλιξη στην Ευρώπη. Πριν από το εν 
λόγω κύριο πρόγραμμα πρέπει να προηγηθεί μια προσεκτική 
μελέτη της δομής και των προδιαγραφών για την διασφάλιση της 
δυνατότητας μεταφοράς και της ευρείας εφαρμοσιμότητας σε 
διαφορετικές αρχιτεκτονικές συστημάτων. Πρόκειται για ένα 
μεγάλο και ίσως μακρόχρονο πρόγραμμα, όπου θα επιδιωχθεί η 
συνεργασία και η συμμετοχή πολλών από τα τρέχοντα εμπορικά 
σχέδια στον τομέα της ΕΦΓ. Πράγματι, ένας κύριος πελάτης και 
συντονιστής αυτού του σχεδίου θα πρέπει να είναι η Επιτροπή 
για την κάλυψη των δικών της απαιτήσεων. Το πρόγραμμα θα 
απαιτήσει τη δημιουργία της λεξικογραφικής εμπειρογνωμοσύνης 
που απαιτείται σε πολλές από τις γλώσσες, θα απαιτηθεί επίσης 
ένα κατανεμημένο αλλά κεντρικά συντονισμένο εργατικό 
δυναμικό, σύμφωνα με το πρότυπο του EUROTRA. 
11.4.4 Ενα πρόγραμμα εφαρμογών. Αντί να αντιμετωπιστεί μετωπικά η 
φυσική αγορά αυτόματης μετάφρασης, πρέπει να δημιουργηθεί ένα 
πρόγραμμα εφαρμογών, το οποίο θα στοχεύει σε αγορές όπου η 
τεχνολογία της ΕΦΓ θα μπορεί να είναι όσο το δυνατόν 
αποτελεσματικότερη. Πρέπει πάντα να υιοθετείται η προσέγγιση 
συστημάτων, όπου τα πραγματικά προβλήματα και οι ανάγκες των 
τελικών χρηστών θα αντιμετωπίζονται κατά ένα πρακτικό τρόπο. 
Κατά προτεραιότητα πρέπει να αντιμετωπίζονται αγορές, οι 
οποίες είναι περιορισμένες ως προς το εύρος αλλά όχι 
κατ'ανάγκη ως προς το μέγεθος, όπου τα πλεονεκτήματα των 
περιορισμένων γραμματικών και λεξικών μπορούν να παρέχουν 
αποτελεσματικές λύσεις. 
11.4.5 Οι εν λόγω εφαρμογές πρέπει να είναι πολύ πρακτικές όσον 
αφορά την προσέγγιση τους, αλλά πρέπει να συμβάλλουν στην 
υπερνίκηση των δυσκολιών της επιτρεπτικής τεχνολογίας, η 
οποία απαιτεί Ε&Α για να πραγματοποιήσει ή να βελτιώσει το 
έργο εφαρμογής. 
124 tv 
11.4.6 To σύστημα σχεδίων της Επι τροπής. Είναι ιδιαίτερα κατάλληλο 
να βασιστούν οι εφαρμογές και τα σχέδια Ε&Α στις απαιτήσεις 
της ίδιας της Επιτροπής. Πρέπει να υπάρχει μία μικρή 
εσωτερική ομάδα "Επιχειρησιακής Ερευνας" η οποία να αναζητεί 
ενεργητικά εμπορικές ευκαιρίες στο πεδίο της Γλωσσικής 
Τεχνολογίας, εντός του ίδιου του έργου της Επιτροπής. Οι 
ευκαιρίες με ευοίωνες προοπτικές πρέπει να ακολουθούνται από 
σχέδια ανάπτυξης, για τα οποία καλό θα είναι να προβλέπεται 
πλήρης χρηματοδότηση τουλάχιστον όσον αφορά τις φάσεις 
μελέτης. Στο πεδίο της μετάφρασης, πρέπει να αποτελεί 
προτεραιότητα ο εξοπλισμός των μεταφραστών της Επιτροπής με 
ένα πλήρως ολοκληρωμένο περιβάλλον χειρισμού εγγράφων, καθώς 
και με μία "τράπεζα εργασίας μεταφραστή". Η χρησιμοποίηση 
τεχνικών ανίχνευσης ομοιοτήτων σε σώματα κειμένων, ιδιαίτερα 
όσον αφορά την αντιμετώπιση του είδους των επαναληπτικών 
καθηκόντων που συχνά απαιτούνται εντός της Επιτροπής, 
φαίνεται ιδιαίτερα κατάλληλη για το περιβάλλον της. 
11.4.7 Επιτρεπτική Ερευνα. Εχοντας δημιουργήσει μια ικανή ακαδημαϊκή 
ερευνητική κοινότητα στον τομέα της υπολογιστικής 
γλωσσολογίας, θα ήταν ιδιαίτερα ανόητο να επιτρέψουμε την 
εξαφάνιση της. Το πεδίο της υπολογιστικής τεχνολογίας 
εξακολουθεί να είναι σχετικά νέο, και πρέπει να εκτελεστεί 
ακόμα μεγάλο μέρος εφαρμόσιμης και επιτρεπτικής έρευνας, θα 
ε ίνα ουσιαστική μια πολυεπιστημονική προσέγγιση, ενώ πρέπει 
να ενθαρρυνθούν διασυνδέσεις με τη διεθνή ερευνητική 
κοινότητα. Ενώ ένα τέτοιο πρόγραμμα θα βασίζεται, 
αναπόφευκτα, κατά μεγάλο βαθμό στα ακαδημαϊκά και συναφή μη 
κερδοσκοπικά ινστιτούτα της Κοινότητας, όπως είναι τα κέντρα 
EUROTRA, είναι πολύ σημαντική η βιομηχανική συμμετοχή, όποτε 
αυτό είναι δυνατό, αν όχι για άλλο λόγο, μόνο και μόνο για 
την εξασφάλιση της παρακολούθησης του έργου από βιομηχανικής 
πλευράς. 
11.4.8 Πρόγραμμα επι μόρφωσης. Αν το EUROTRA αντιμετωπιστεί ως ένα 
πρόγραμμα επιμόρφωσης και μεταφοράς τεχνολογίας, τότε πρέπει 
να θεωρηθεί ως ιδιαίτερα επιτυχές. Υπάρχει μια συνεχιζόμενη 
ανάγκη για ένα σχέδιο επιμόρφωσης, το οποίο θα 
προσανατολίζεται ειδικά προς τους σπουδαστές οι οποίοι 
ενδέχεται να απασχολούνται ήδη στη βιομηχανία ή στο εμπόριο, 
που αποτελούν τους δυνητικούς χρήστες της γλωσσικής 
τεχνολογίας καθώς επίσης και τους προμηθευτές της 
τεχνολογ ίας. 
11.5. Η διεθνής συνεργασία 
Το θέμα της γλωσσικής τεχνολογίας είναι δύσκολο και καθολικό 
ως προς το εύρος του. Η διασυνοριακή συνεργασία μπορεί να 
αποβεί ιδιαίτερα επωφελής, όταν διατίθενται ειδικευμένοι 
πόροι ώστε να καταστήσουν αυτή τη συνεργασία επωφελή και από 
τις δύο πλευρές. Από την ίδια τη φύση της, η γλωσσολογία 
είναι ένα αντικείμενο που ωφελείται από μία ευρεία προοπτική, 
τόσο από τις γλώσσες και τη γλωσσολογική χρήση, όσο και από 
ποικίλους επιστημονικούς κλάδους, όπως είναι η θεμελιώδης 
λογική, η επιστήμη των ηλεκτρονικών υπολογιστών, η 
γλωσσολογία και η φιλοσοφία. Υποστηρίζοντας το ερευνητικό 
125 Ç>w_ 
έργο, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι οι υποψήφιοι θα 
μπορούν να επιδείξουν ότι έχουν συνειδητοποιήσει την 
κατάσταση της προόδου στο πεδίο τους, σε διεθνές επίπεδο. 
Σ21: Πρέπει να ενθαρρυνθεί η διεθνής συνεργασία και ιδιαίτερα με 
τα κέντρα εμπειρογνωμοσύνης στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία, θέματα 
όπως η μέτρηση των επιδόσεων ενός συστήματος και τα πρότυπα 
είναι ιδιαίτερα κατάλληλα για τα πρώτα βήματα προς την εν 
λόγω συνεργασία. 
11.6 Η συνεργασία με τη Μεταφραστική Υπηρεσία της Επιτροπής 
Οπως έχει ήδη τονιστεί σε διάφορα σημεία της παρούσας 
έκθεσης, η Επιτροπή είναι ένας μεγάλος χρήστης της AM και 
είναι ιδιαίτερα απογοητευτικό το γεγονός ότι η συνεργασία με 
τη μεταφραστική υπηρεσία της Επιτροπής ήταν τόσο 
περιορισμένη, ιδιαίτερα όσον αφορά τα λεξικά. Αυτό δεν πρέπει 
να ξανασυμβεί στο μέλλον. 
Σ22: Σε κάθε μελλοντικό έργο στον τομέα της AM, η Επιτροπή πρέπει 
να διασφαλίζει ότι θα υπάρχει στενή συνεργασία με το 
πραγματικό έργο και τις ανάγκες της μεταφραστικής υπηρεσίας 
της. Η ευκαιρία θα προκύψει λόγω της ανάγκης για την εκ νέου 
οργάνωση του συστήματος Systran. Το πρόγραμμα λεξικών πόρων 
που προτείνεται παραπάνω, αποτελεί έναν ιδανικό φορέα για την 
επίτευξη στενής συνεργασίας. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 

Παράρτημα 1 
ΤΕΛΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ TOT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ EUROTRA 
ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ 
1. ΓΕΝΙΚΑ 
Το άρθρο 4 της απόφασης του Συμβουλίου 90/664/ΕΟΚ της 26 Νοεμβρίου 1990 σχετικά με την 
έγκριση ειδικού προγράμματος για την προπαρασκευή της ανάπτυξης ενός λειτουργικού 
συστήματος Eurorta προβλέπει τα εξής: 
1. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 1993, η Επιτροπή, μέσω ομάδας ανεξάρτητων 
εμπειρογνωμόνων θα προβεί σε αξιολόγηση των μέχρι τούδε αποτελεσμάτων, θα 
διαβιβάσει δε την έκθεση της ομάδας μαζί με τα δικά της σχόλια στο Συμβούλιο και στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
2. Η έκθεση αυτή θα καταρτιστεί έχοντας υπόψη τους στόχους που ορίζονται στο 
παράρτημα Ι και σύμφωνα με το άρθρο 2, παραγρ. 2 της απόφασης 87/516/Euratom, 
ΕΟΚ. 
Η ανωτέρω απόφαση του Συμβουλίου είναι η τελευταία μια σειράς πέντε αποφάσεων: 
Το Eurotra εγκρίθηκε κατ' αρχάς τον Νοέμβριο του 1982 (82/752/ΕΟΚ). Τον Νοέμβριο του 1986 
(86/591/ΕΟΚ) το Συμβούλιο ενέκρινε την επέκταση του προγράμματος στην Ισπανία και την 
Πορτογαλία· τον Ιούνιο του 1988 (88/445/ΕΟΚ) αποφασίστηκε η μετάβαση στην τρίτη φάση και 
τον Νοέμβριο του 1989 (89/10/ΕΟΚ) αποφασίστηκε η ένταξη του Eurotra στο δεύτερο Πρόγραμμα 
Πλαίσιο. 
Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνέταξε τέσσερις εκθέσεις για το Eurotra: Adam (1981), 
Pinto (1986), Desama (1989), Desama (1990). 
To πρόγραμμα αξιολογήθηκε δύο φορές από ομάδες ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων: το 1987 από 
την Επιτροπή Pannenborg και το 1990 από την Επιτροπή Danzin. 
Η προβλεπόμενη αξιολόγηση θα πρέπει να καλύπτει δύο συμπληρωματικές λειτουργίες: 
εκτίμηση των επιτευγμάτων του προγράμματος κατά τα έτη 1991-1992 ή, για την 
ακρίβεια, κατά την περίοδο μετά την τελευταία αξιολόγηση, δηλαδή το 1990· 
Εκτίμηση των αποτελεσμάτων ενός προγράμματος (αλλαγή κατάστασης) το οποίο 
σχεδιάστηκε κατά το τέλος της δεκαετίας του 1970 και διήρκησε 10 έτη. Αυτό ισχύει 
τόσο για τις επιστημονικές και τεχνικές πλευρές όσο και με τις πλευρές που σχετίζονται 
με την πολιτική. 
Επιπλέον, θα πρέπει να εκτιμά με ποιόν τρόπο ελήφθησαν υπόψη οι συστάσεις των εκθέσεων 
Pannenborg και Danzin, τόσο για το πρόγραμμα 1991-1992 όσο και για τα επόμενα προγράμματα 
(LRE στο ΠΠ-3 και προπαρασκευή ενός στρατηγικού προγράμματος στο ΠΠ-4). 
Α1.1 
2.H ΕΣΤΙΑΣΜΕΝΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ TOT ΕΙΑΤΚΟΤ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
Στο προοίμιο της απόφασης του Συμβουλίου διατυπώνονται με ακρίβεια και ρεαλιστικά οι 
προσδοκίες από ένα πρόγραμμα με διάρκεια δύο ετών και προϋπολογισμό 10 εκ. ECU, σε δύο 
"εκτιμώντας ότι": 
"ότι το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να καταλήξει στην υλοποίηση ενός επιστημονικού 
προγράμματος υψηλού <:πιπέδου στον τομέα της αυτόματης μετάφρασης" 
"ότι η Κοινότητα, τα κράτη μέλη και η ευρωπαϊκή βιομηχανία, θα πρέπει να καταβάλουν 
πρόσθετες προσπάθειες για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος" [λειτουργικό σύστημα Eurotra] 
Επομένως, κατά την αξιολόγτιση πρέπει να ληφθούν οπωσδήποτε υπόψη οι στόχοι που 
αναφέρονται στο Παράρτημα 1 της απόφασης του Συμβουλίου και στο πρόγραμμα εργασιών το 
οποίο είχε συμφωνηθεί από κοινού με τη συμβουλευτική επιτροπή Eurotra, και όχι να εξετάσει 
ένα υποθετικό σύστημα Eurotra έτοιμο για πρακτικές εφαρμογές και διάθεση στο εμπόριο. 
Τα στοιχεία του προγράμματος εργασιών που υπόκεινται σε αξιολόγηση διαρθρώνονται σε τρεις 
ενότητες: 
(α) εργασίες πραγματοποιούμενες από τις εθνικές ερευνητικές ομάδες στο πλαίσιο 
συμβάσεων σύνδεσης, οι, οποίες περιλαμβάνουν: 
αονόνλωσση και συγκριτική έοευνα (περιλαμβανομένων και δημοσιεύσεων, 
εγγράφων εργασίας κλπ.) και η συμβολή της στις ποιοτικές επιδόσεις του 
πρωτοτύπου Eurotra· 
πολύγλωσσο πρωτότυπο AM. και ιδιαίτερα οι ποιοτικές επιδόσεις του σε 
σύγκριση με το πρωτότυπο που ήταν διαθέσιμο για την ομάδα Danzin το 1990· 
χρήση και αποτελέσματα των οικονομικών πόρων που είχαν διατεθεί για 
επιχορηγήσεις· 
συμβολή των δύο εθνικών ομάδων που δεν συμμετείχαν άμεσα στην υλοποίηση 
του πρωτοτύπου: Ιρλανδία (ορολογία) και Λουξεμβούργο (δοκιμές τεκμηρίωσης 
του λογισμικού και κέντρο αναφοράς και γραφείο συμψηφισμού). 
(β) σχέδια κοινού κόστους: 
ΕΤ-10/52 (μετανάστευση των γραμματικών του Eurotra στο νέο φορμαλισμό) 
ΕΤ-10/75 (συμφράσεις) 
ΕΤ-10/51 (ορισμοί γενικού λεξιλογίου) 
ΕΤ-10/66 (ορισμοί ορολογίας) 
ΕΤ-10/63 (πιθανοτικές μέθοδοι) 
ΕΤ-10/61 (τυπική σημασιολογία για το συνεχή λόγο) 
(γ) εργασίες με πλήρη κοινοτική χρηματοδότηση για την προπαρασκευή του επόμενου 
προγράμματος, προπαντός με σκοπό τη δημιουργία ενός κοινού φορέα (μέθοδοι, 
εργαλεία, πόροι, πρότυπα). Αυτό αφορά ιδιαίτερα τα εξής: 
μελέτη ορισμού ενός νέου φορμαλισμού και ενός νέου περιβάλλοντος λογισμικού 
και υλοποίηση πρωτοτύπου (σχέδια ΕΤ-6, ΕΤ9) 
μελέτη εφικτότητας σχετικά με τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης λεξικών 
και ορολογικών πόρων (ΕΤ-7) και τις επιπτώσεις της στις δραστηριότητες που 
αποσκοπούν στην τυποποίηση. 
ΑΙ .2 
Γενικά, αυτό το τμήμα της αξιολόγησης θα πρέπει να διερευνήσει τα εξής: 
σε ποιο βαθμό υλοποιήθηκαν οι συστάσεις από τις δύο προηγούμενες εκθέσεις 
αξιολόγησης· 
την πρόοδο που επιτεύχθηκε κατά την περίοδο αναφοράς όσον αφορά τόσο το 
επιστημονικό και τεχνολογικό περιεχόμενο όσο και τη διαχείριση του 
προγράμματος· 
σε ποιο βαθμό βελτιώθηκαν οι συνθήκες έναρξης για τα επόμενα προγράμματα. 
2. ΓΕΝΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ TOT ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
ÎSÙ Ε*ιπτώσε>ς 
Συνολικά, το Eurotra διήρκεσε 10 έτη με συνολικό προϋπολογισμό 37,5 εκ. ECU. Αν και αυτό το 
ποσό είναι σχετικά χαμηλό (σε σύγκριση με άλλα προγράμματα σχετικά με ΤΠ), στον τομέα της 
γλωσσολογίας είναι το πρώτο πρόγραμμα με κοινοτική χρηματοδότηση και το μεγαλύτερο μέχρι 
τώρα σχέδιο στην Ευρώπη. 
Η ύπαρξη του Eurotra είχε χωρίς αμφιβολία συνέπειες για τις πολιτικές και τις δραστηριότητες 
τόσο σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο στην Κοινότητα όσο και στο εξωτερικό, και ιδιαίτερα στις 
ΗΠΑ και την Ιαπωνία. 
Επομένως, η αξιολόγηση θα πρέπει να συγκρίνει την κατάσταση όσον αφορά τις πολιτικές και 
τις δραστηριότητες που σχετίζονται με AM και ΕΦΓ όπως ήταν, π.χ. το 1980, οπότε 
παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το Eurotra στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και 
όπως ήταν στο τέλος του 1992. 
(& Συνειδητοποίηση 
Ένας από τους λόγους για την σημαντική καθυστέρηση της έγκρισης του προγράμματος Eurotra 
(από τον Ιούνιο του 1980 οπότε υποβλήθηκε η πρόταση στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο μέχρι 
το Νοέμβριο του 1982) ήταν η μη συνειδητοποίηση - στο επίπεδο της διαμόρφωσης πολιτικής και 
λήψης αποφάσεων - της σημασίας των γλωσσικών προβλημάτων για την Κοινότητα, καθώς και 
του ρόλου που θα έπρεπε να παίξει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στον τομέα αυτό. 
Οι καθυστερήσεις όσον αφορά την αρχική απόφαση, και οι επόμενες αποφάσεις και εξετάσεις από 
το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και εξωτερικούς αρμόδιους για την αξιολόγηση (πέντε αποφάσεις του 
Συμβουλίου, τέσσερις εκθέσεις του Κοινοβουλίου, δύο εξωτερικές αξιολογήσεις) είναι 
οπωσδήποτε δυσανάλογα μεγάλες σχετικά με το μέγεθος του προγράμματος, αλλά είχαν ίσως 
μια θετική παρενέργεια. 
Η αξιολόγηση θα πρέπει να εκτιμήσει σε ποιο βαθμό συνέβαλαν οι συζητήσεις για το Eurotra 
στην αύξηση της συνειδητοποίησης των αρμόδιων για τη διαμόρφωση πολιτικής και τη λήψη 
αποφάσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, και στον καθορισμό του ρόλου της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, προπαντός εν όψει του μέλλοντος. 
Ù1 Επίπεδο δοαστησιότηταΕ - συνονή 
Κατά την έναρξη του Eurotra το επίπεδο δραστηριότητας, όσον αφορά τόσο την AM όσο και την 
ΕΦΓ γενικά ήταν σχετικά χαμηλό στο σύνολο της Ευρώπης και πολύ άνισα κατανεμημένο μεταξύ 
των κρατών μελών. 
Η αξιολόγηση θα πρέπει να εκτιμήσει σε ποιο βαθμό συνέβαλε το Eurotra στη γενική αύξηση και 
ΑΙ .3 
εξισορρόπηση των δραστηριοτήτων και της εμπειρίας και στη διεθνή συνεργασία στην Κοινότητα, 
και κατά πόσο δημιούργησε τις δυνατότητες έναρξης νέων δραστηριοτήτων έξω από το πλαίσιο 
του Eurotra. 
Η αξιολόγηση θα πρέπει ιδιαιτέρως να εξετάσει δύο πλευρές: 
σε ακαδημαϊκό επίπεδο, τη δημιουργία ιδρυμάτων ειδικά για τη συμμετοχή στο Eurotra, 
το επιστημονικό τους επίπεδο και τη φήμη τους και την ικανότητα επιβίωσης μετά το 
πέρας του προγράμματος και τη συμβολή του Eurotra στην δημιουργία άλλων ιδρυμάτων 
και θέσεων εργασίας και στην αναπροσαρμογή του περιεχομένου σπουδών των 
πανεπιστημίων 
σε βιομηχανικό επίπεδο, επίδραση του Eurotra σε σχέδια με βιομηχανικό και εμπορικό 
προσανατολισμό όπως το METAL ή το EUROLANG. 
£6} Επιστηαονική και τεννολονική σηιιασία 
Αν ληφθεί υπόψη η περίοδος προπαρασκευής που ξεκίνησε το 1987, το Eurotra διήρκεσε 15 έτη. 
Κατά την περίοδο αυτή, ερευνητικές προπαντός δραστηριότητες πραγματοποίησαν σημαντική 
πρόοδο στο εξωτερικό του σχεδίου. 
Η αξιολόγηση θα πρέπει να εξετάσει σε ποιο βαθμό υπήρξε αλληλεπίδραση και αμοιβαία επιρροή 
μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων στο εσωτερικό του Eurotra (που ήταν μια σχετικά 
κλειστή κοινότητα) και στο εξωτερικό του, και ποια επίδραση είχε το Eurotra στην υπολογιστική 
γλωσσολογία γενικά. 
ΑΙ .4 

Παράρτημα 2 
Τα Μέλη της Ομάδας Αξιολόγησης 
Sture ALLEN 
1928 Γεννήθηκε στο Gôteborg 
1965 Δρ φιλ. σκανδιναβικές γλώσσες, πανεπιστήμιο του Gôteborg 
1972 Καθηγητής της υπολογιστικής γλωσσολογίας, Σουηδικό Συμβούλιο 
Έρευνας και Πανεπιστήμιο του Gôteborg 
1980 Ένας από τους 18 της Σουηδικής Ακαδημίας 
1980-1986 Αντιπρύτανης του πανεπιστημίου του Gôteborg 
1986 Μόνιμος γραμματέας της Σουηδικής Ακαδημίας 
Δημοσιεύσεις (Επιλογή) 
Γραφηματική ανάλυση ως βάση για την επιμέλεια κειμένων 1-2, Διδακτορική διατριβή 1965 
Επεξεργασία Φυσικής Γλώσσας (εκδ. 1970) 
Λεξικό συχνότητας της σύγχρονης σουηδικής 1-4 (σε συνεργασία) 1970-1980 
Επεξεργασία κειμένων, εργασίες συμποσίου Nobel (εκδ.) 1980 
Λεξικό της σουηδικής γλώσσας (σε συνεργασία) 1986 
Πιθανοί κόσμοι στις τέχνες και τις επιστήμες, εργασίες συμποσίου Nobel (εκδ.) 1986 
Brian OAKLEY 
1927 Γεννήθηκε στο Λονδίνο 
1950 ΜΑ Φυσική, Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης 
1950-1969 Έρευνα σε συσκευές μικροκυμάτων, συστήματα πραγματικού χρόνου και 
συστήματα ελέγχου, TRE, BRE, RSRE, Malvern, Ηνωμένο Βασίλειο 
1969-1979 Βρετανικό Τπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας. Βιομηχανία 
υπολογιστών. Ερευνητική πολιτική 
1979-1983 Γραμματέας του συμβουλίου επιστημονικών και μηχανολογικών ερευνών 
1983-1987 Διευθυντής του προγράμματος Alvey 
1987- Διευθυντής, Logica Cambridge 
Ο Brian Oakley εργάζεται σε συστήματα υπολογιστών από τα μέσα της δεκαετίας του 1950. 
Έχει ασχοληθεί πολύ με τη συνεργασία πανεπιστημίων/βιομηχανίας. Ήταν μέλος της 
διευθύνουσας επιτροπής ESPRIT από το 1983 και στη συνέχεια της Συμβουλευτικής Επιτροπής 
ESPRIT μέχρι το 1992. 
Α2.1 
Alessandro OSNAGHI 
1940 Γεννήθηκε στο Μιλάνο 
1965 Πολυτεχνείο Μιλάνου, MS πυρηνική μηχανική 
1966-1968 Πανεπιστήμιο Μπολόνια: επίκουρος καθηγητής πυρηνικής ηλεκτρονικής. 
Ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με την ταχεία επεξεργασία 
σημάτων 
1968-1974 Montedel, Μιλάνο: διευθυντής του τμήματος λογισμικού. Υπεύθυνος για 
την ανάπτυξη της λογιστικής συστημάτων για τον πρώτο ιταλικό μίνι-
υπολογιστή 
1974-1984 Olivetti Ivrea: διευθυντής του τμήματος τεχνολογίας λογισμικού. 
Τπεύθυνος για την αρχιτεκτονική και την ανάπτυξη του λογισμικού 
συστημάτων της σειράς προϊόντων μίνι υπολογιστών Olivetti 
1985-1986 Unix Europe Ltd, London, UK: Managing Director 
1986-1988 Oliveti, Ivrea: στρατηγική ανάπτυξης και προϊόντων, διευθυντής 
στρατηγικής λογισμικού 
1988-1989 Olivetti Information Services (OIS): διευθυντής τεχνολογίας λογισμικού 
1989-1991 Olivetti Systems & Networks, Ivrea: Διευθυντής εκπαιδευτικού κέντρου 
1991-σήμερα Καθηγητής εφαρμοσμένης μηχανικής με τη βοήθεια υπολογιστή 
Ανεξάρτητος σύμβουλος στον τομέα της Τεχνολογίας της Πληροφορίας 
Ο Alessandro Osnaghi εργάστηκε πάνω στην ανάπτυξη λογισμικού συστημάτων από το 1986, 
κυρίως στον τομέα των λειτουργικών συστημάτων. Ασχολήθηκε επίσης με την ανάπτυξη 
επιχειρηματικών στρατηγικών στον τομέα της τεχνολογίας λογισμικού. Έχει καλύψει ανώτατες 
διοικητικές θέσεις σε μία μεγάλη διεθνή εταιρεία. Δίδαξε Λειτουργικά Συστήματα από το 1972 
ως το 1989 στον Τομέα Επιστήμης Η/Τ του πανεπιστημίου του Μιλάνου. 
IainRAE 
1953 Γεννήθηκε στο Yorkshire 
1977 Πτυχίο μαθηματικών από το πανεπιστήμιο του Leicester, διδακτορικό στη 
μαγνητοϋδροδυναμική με την Pilkingtons Ltd από το πανεπιστήμιο του 
Keele 
1977-1980 Καθηγητής μαθηματικών, Loughborough Independent Shool 
1980-1982 Ερευνητής εταίρος, ηλιακή φυσική, πανεπιστήμιο St Andrews 
1982-1983 British Aerospace, Hatfield, ραντάρ, ανάλυση χιλιοστομετρικών και 
Α2.2 
υπερύθρων εικόνων και μοντέλα αεροδυναμικής βλημάτων 
1983-1988 Scicon Ltd. Σύμβουλος σε θέματα απεικόνισης, επικεφαλής της ομάδας 
περιβαλλοντικών μοντέλων, συντονιστής σε θέματα λογισμικού για 
εργασίες μοντέλων διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων για το Υπουργείο 
Περιβάλλοντος του Ηνωμένου Βασιλείου 
1988- Logica. Διευθυντής επιχειρηματικής ανάπτυξης και σχεδίων στη 
βιομηχανία διεργασιών, και στη συνέχεια ομάδα ανοικτών συστημάτων, 
εργάστηκε επίσης στο τμήμα συστημάτων ομιλίας και γλώσσας 
Jean ROHMER 
1948 Γεννήθηκε στη Γαλλία 
1970 Ingénieur, εφηρμοσμένα μαθηματικά, Institut Polytechnique de Grenoble 
1976 Docteur Ingénieur, πανεπιστήμιο Grenoble 
1980 Docteur d' Etat des Sciences, πανεπιστήμιο Grenoble 
Από το 1970 έως το 1980 ο Jean Rohmer εργάστηκε ως ερευνητής σε κρατικά εργαστήρια: IMAG 
Grenoble, και INRIA Παρίσι. Εργάστηκε και έκανε δημοσιεύσεις σχετικά με πολυεπεξεργαστές, 
μηχανές βάσεων δεδομένων και μηχανές ανάκλησης κειμένων. 
Το 1980 άρχισε να εργάζεται στον Όμιλο Bull, όπου δημιούργησε το τμήμα ερευνών Τεχνητής 
Νοημοσύνης, πραγματοποιώντας εργασίες σχετικές με λογικό προγραμματισμό, αναπαράσταση 
γνώσεων και φυσική γλώσσα. Συνέβαλε προσωπικά στους τομείς των επαγωγικών βάσεων 
δεδομένων και των συμβολικών παραλλήλων επεξεργαστών. 
Από το 1987 ο Jean Rohmer ήταν διευθυντής του CEDIAG, της επιχειρηματικής ομάδας της Bull 
για θέματα ΤΝ, αναπτύσσοντας εμπορικά προϊόντα και υπηρεσίες σε διάφορους τομείς της ΤΝ. 
Από το 1982 ο Jean Rohmer έπαιξε σημαντικό ρόλο στις αρχικές φάσεις της προπαρασκευής του 
σχεδίου ESPRIT. 
Hartwig U STEUSLOFF 
1937 Γεννήθηκε στο Gelsenkirchen, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας 
1977 Διδάκτωρ πληροφορικής στο τεχνικό πανεπιστήμιο της Karlsruhe, ΟΔΓ 
Α2.3 
1987 Καθηγητής στο τμήμα πληροφορικής του τεχνικού πανεπιστημίου της 
Karlsruhe 
Ο Η. U. Steusloff είναι διευθυντής του ινστιτούτου επεξεργασίας πληροφοριών και δεδομένων 
Fraunhofer, Karlsruhe, ΟΔΓ και του ινστιτούτου εφηρμοσμένης έρευνας στην πληροφορική για 
εφαρμογές συστημάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών στην παραγωγή. Οι βασικοί τομείς εργασίας 
του είναι ο υλικός εξοπλισμός υπολογιστών, το λογισμικό λειτουργίας και οι γλώσσες 
υπολογιστών πραγματικού χρόνου, συμπεριλαμβανομένων των βάσεων δεδομένων και της 
τεχνητής νοημοσύνης. 
Οι επιστημονικές και διδακτικές δραστηριότητες του αφορούν τις αρχιτεκτονικές υπολογιστών 
για παράλληλη επεξεργασία και συστατικά μέρη λογισμικού υποστήριξης όπως συστήματα 
επικοινωνίας και μηχανική συστημάτων. 
Α2.4 

Παράρτημα 3 
Πρόγραμμα επισκέψεων 
Από την αρχή η Ομάδα ανέλαβε το έργο της κατανόησης των εργασιών του EUROTRA και των 
απόψεων της κοινότητας του EUROTRA. Συμφωνήθηκε ότι θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί μια 
σειρά επισκέψεων στα κέντα EUROTRA, στην Επιτροπή και σε επιλεγμένους οργανισμούς 
EUREKA, ΕΤ-10 και LRE. 
Επιπλέον, ζητήθηκαν απόψεις από κορυφαίους επιστήμονες του τομέα, κυβερνήσεις και 
συναδέλφους. 
Οι διάφορες επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης του 
EUROTRA παρουσιάζονται συνοπτικά παρακάτω, μαζί με σύντομη παρουσίαση των εγγράφων 
εργασίας και των εγγράφων που παρήχθησαν, καθώς και των παρόντων στις επισκέψεις. 
Η Logica τηρεί αρχείο όλου του υλικού που δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια της μελέτης. 
Α3.1 
Πίναηκ κοονο&ιιιιατη: επισκέ*ιων 
Τάκος 
ΚΕΝΤΡΑ 
Essex 
UMIST 
Δουβλίνο 
Saarbrficken 
Leuven 
Κοπεγχάγη 
Βαρκελώνη/Μαδρίτη 
Παρίσι TALANA 
Torino Dima/Pisa 
Λουξεμβούργο 
Ουτρέχτη _(Στον πίνακα αυτό παρουσιάζονται συνοπτικά οι επισκέψεις που πραγματοποίησε η Ομάδα κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης του EUROTRA) 
Ημερομηνία 
21.10.92 
2.11.92 
6.11.92 
16.11.92 
17.11.92 
17.11.92 
17.11.92 
20.11092 
25.11.92 
27.11.92 
4.11.92 Παρόντες 
Louisa Sadler, Doug Arnold 
BO, JR, ICR 
Juan Sager, Harold Somers, Paul Bennet, Bill Black, 
Tsujii Jun-ici, John McNaught 
BO, ICR 
Jennifer Pearson, Lesley Davis, και συνεργάτες 
(Dublin City University), Denis Toomey (BOLAS) BO, 
ICR 
Johann Haller κατ Jôrg Schûtz - ΙΑΙ, JQrgen Wedekind -
Univ Stuttgart, Birte Schmitt και 
Wolfgang WeiBenberg - Univ Berlin, Heinrich 
Billing BMFT, Darmstadt 
SA, HS 
Ineke Schurman, Frank van Eynde 
BO, ICR 
Bente Maegaard, Ann June Sielemann, Uffe Sonne 
Svendscn, Anna Braasch, Niels Jaeger, Annelise Bech, 
Lina Henriksen (CST) και Viggo Hansen (PaTrans)-
SA, HS 
Nuria Bel 
JR 
Laurence Danlos 
JR 
Cesare Oitana (Turin), Antonio Zampolli (Pisa), Luca 
Dini, Marco Buscaglione (Fiat) 
AO, BO 
Tom Gerhardt 
BO, ICR 
Steven Krauwer 
BO, ICR Έγγραφα εργασίας 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
έγγραφα Leuven 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Βαρκελώνης 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Μαδρίτης 
2-σέλιδη περίληψη Talana αντί 
για ερωτηματολόγιο 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου G. 
Dirt» 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου Προϊόν της συνάντησης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Α3.2 
Λιέγη 
Αθήνα 
Λισσαβώνα/Porto 4.1.93 
22.01.93 
18.01.93 Jacques Nôel 
BO, ICR 
Καθ. Γ. Καραγιάννης και συνεργάτες 
HS, ΒΟ 
Maria Helena Mateus και συνεργάτες 
BO, ECR Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Έγγραφα Λιέγης 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου 
Απαντήσεις ερωτηματολογίου Έκθεση επίσκεψης 
-
-
Α3.3 
ΑΛΛΑ 
Coling 
Συνάντηση 1 
Λουξεμβούργο 
Serge Perschke 
Συνάντηση 2 
Λουξεμβούργο 
Ομάδα Συνδέσμου 
Λουξεμβούργο 
ΕΚ Λουξεμβούργο 
Βελγικό Γραφείο 
επιστημονικής πολιτικής 
Βρυξέλλες 
ΒΙΜ Βρυξέλλες 
UK ΌΤΙ, Λονδίνο 
IBM France Παρίσι 
SITE 
Παρίσι 24.7.92 
25.9.92 
12.10.92 
19.10.92 
27.10.92 
28.10.92 
17.11.92 
17.11.92 
19.11.92 
23.11.92 
23.11.92 Βλέπε παρακάτω + ΒΟ 
Ομάδα, ΕΕΚ [RefEWPl] 
Ημερήσια διάταξη: 1) Όροι Αναφοράς, 2) Εισαγωγή στο 
Eurotra, 3) Εκθέσεις Pannenborg/Danzin, 4) Πρόγραμμα 
εργασιών Ομάδας, 5) Ερωτηματολόγια, 6) Πρόγραμμα 
Επισκέψεων, 7) Πρόγραμμα Συναντήσεων 
SP, JO 
ICR 
Ομάδα, ΕΕΚ, [RefEWP2| 
Ημερήσια διάταξη: 1) Πρακτικά, 2) Δραστηριότητες 
Ομάδας, 3) Σχέδια κοινού κόστους, 4) Κόστος Eurotra, 5) 
LRE, 6) Danzin/Pannenborg, 7) Mondorf 
LO (βλέπε παρακάτω) 
BO, ICR 
Neil Simpkins, Gordon Cruikschank, Marino 
Groenendijk· BO, ICR 
Monique Meert 
BO, ICR 
Danid Sedlock 
BO, ICR 
Gerry Gavigan, Peter Rothwell 
BO, ICR 
Jean-Marc Langé 
BO, ICR 
Bernard Sitei 
BO, ICR, JR Έγγραφα από BO, NV 
Κατάλογος μελών Ομάδας 
Λουξεμβούθργον. 
Κατάλογος μελών Συμβουλευτικής 
Επιτροπής Eurotra 
Περίληψη Eurotra SP 
Ερωτηματολόγιο για SP 
-
-
-
-
Ερωτηματολόγιο 
-
-Πρακτικά της Συνάντησης 1 
Έκθεση για συζήτηση στη Συνάντηση 
2 
Πρακτικά Συνάντησης 2 
Πρακτικά 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση επίσκεψης 
Έκθεση BO/ICR 
Σημειώσεις BO/ICR 
Σημειώσεις BO/ICR 
Σημειώσεις BO/ICR 
Α3.4 
Συνάντηση 3 
Λουξεμβούργο 
Mondorf 
Συνάντηση 4 
Λουξεμβούργο 
Serge Perschke 
Συνάντηση 5 Βρυξέλλες 27-29.11.92 
14.12.92 
5.1.93 
25.01.93 Ομάδα, ΕΕΚ, Κεντρική Ομάδα, Εμπειρογνώμονες [Ref 
EWP3J 
θέμα: ανάλυση με εισροές από ισότιμους συναδέλφους 
Ημερήσια διάταξη (27.11) 1) Συνάντηση με ομάδα 
Λουξεμβούργου, 2) ALEP, 3) ΕΤ-10, 4) Σύστημα επίδειξης 
(28.11) 5) Εκθέσεις επισκέψεων, 6) Ανάλυση 
ερωτηματολογίων, 7) Οργάνωση & Διοίκηση, 8) 
Εμπειρογνώμονες, (29.11) 9) Συζήτηση Ομάδας 
Αξιολόγησης 
Ομάδα, ΕΕΚ [Ref EWP4J 
Ανασκόπηση υπάρχοντος υλικού 
Ανασκόπηση Σχεδίου Έκθεσης 
SP (+ΕΕΚ) 
Ομάδα [RefEW5] 
Frans de Bruine Σύστημα Επίδειξης και διανομής 
εγγράφων 
Περίληψη LRE 
Περίληψη ΕΡ-10 
Συζήτηση Κεντρικής Ομάδας 
Συμπεράσματα & Συστάσεις 
Επαφές ELSNET 
Εργασίες ΕΤ-10 
Πρόγραμμα LRE 
Έγγραφα ALEP 
Σχέδιο Έκθεσης 
Σχέδιο Έκθεσης Πρακτικά Tom Gerhardt 
Πρακτικά ΕΤ-10 
Πρακτικά Επισκέψεων 
Πρακτικά Frans de Rtuine 
Πρακτικά Εμπειρογνωμόνων 
Πρακτικά κλειστής συνεδρίασης 
Ομάδας Αξιολόγησης 
Πρακτικά Συνάντησης 4 
Τροποποιήσεις στο Σχέδιο 
Τροποποιήσεις στο Σχέδιο 
Α3.5 
Serge Perschke 29.01.93 SP (+EEK) Σχέδιο Έκθεσης Τροποποιήσεις στο Σχέδιο 
ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 
Brian Oakley (Πρόεδρος), Sture Allen, Alessandro Osnaghi, Iain Rae (Γραμματέας), Jean Kohmer, Hartwig Steusloff 
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ 1-5 
Προγραμματισμένες για την Ομάδα Αξιολόγησης, με παρουσιάσεις από διάφορους υπαλλήλους της ΕΕΚ 
ΕΕΚ ΓΔ XHJ-E Διαχείριση Eurotra (κατά την εποχή της αξιολόγησης) 
Serge Perschke (Eurotra 1978-), Frans de Bruine (Διευθυντής), Jose Gasset, Nino Varile, Roberto Cencioni, Franco Mastroddi (Σύμβουλος) 
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ (κατά την εποχή της αξιολόγησης) 
Lidia Pola, Anna Becker, Karsten Strorup, Poul Andersen, Dominique Groenez, Achim Blatt, Erwin Valentine 
ΟΜΑΔΑ ΣΤΝΔΕΣΜΟΤ (κατά την εποχή της αξιολόγησης) 
Cesare Oitana, Ιταλία (It); Paul Schmidt, Γερμανία (D); Laurence Danlos, Γαλλία (Fr); Jennifer Pearson, Ιρλανδία (Eire); Tom Gerhardt, Λουξεμβούργο (L); Μαρία Γαβριηλίδου, Ελλάδα (Η); Paul Bennett 
Ηνωμένο Βασίλειο (UK); Steven Kraower, Κάτω Χώρες (NL); Paulo Alberto, Πορτογαλία (Ρ); Ineke Schurmann (Leuven), Archie Michiels (Liege), Βέλγιο (Β); Bente Maegaard (Πρόεδρος) Annelise Bcch, Δανία 
(Dk); Nuria Bel, Ισπανία (E)+ Serge Perscke (SP), Jose Gasset, Nino Varile, Poul Andersen, Karsten Karsten Strorup (Επιτροπή) 
COLING 92, NANTES 
Εμπειρογνώμονες 
Prof Eva Hajicovâ, Πανεπιστήμιο Πράγας, Αναπληρώτρια πρόεδρος Διεθνούς Επιτροπής ΤΓ 
Pierce Isabelle, Dept of Communication, Καναδική Κυβέρνηση 
Gregor Thumair, Manager, Siemens METAL team 
Prof Alan Melby, Εμπειρογνώμονας ΤΓ, Brigham Young University 
Παρατηρητές Eurotra 
Nuria Bel, Barcelona University; Bente Maegaard, CST Copenhagen; Louisa Sadler, Essex; Prof Antonio Zampolli, Pisa University; Nino Varile, EEK 
MONDORF - LES - BAINS 
Εμπειρογνώμονες 
Antonio Zampoli, Pisa 
Steve Puiman, SRI 
Bente Maegaard, Κοπεγχάγη 
Pierre-Yves Raccah, CNRS 
Maghi King, ISSCO, Γενεύη 
Jean-Louis Binot, BIM 
Tom Gerhardt, CRETA Δεν συμμετείχε άμεσα στο Eurotra - ενδιαφέρεται για ΤΓ γενικά. Ειδικότερα, το προηγούμενο έτος, εφικτότητα εργαλείων και φυσικών πόρων. 
Διευθυντής SRI International στο Cambridge. Έργο σχετικό με ΤΓ και τυπικές μεθόδους. Κάτοχος θέσης στο Πανεπιστήμιο του Cambridge. Επίσης σχεδίασε Alep και 
συνεργάζεται με ΒΙΜ. 
Διευθυντής CST. Εργασίες Eurotra και άλλες εργασίες ΕΦΓ. Επικεφαλής Δανικής Ομάδας Eurotra και Έδρα Γλωσσολογίας από 1986. 
Καμιά σχέση με Eurotra. Εργασίες για ΤΝ. Ενδιαφέρον για λογικό προγραμματισμό 
Ειδίκευση σε ΕΦΓ. Ασχολείται με Ε. 1978-87. Σημασιολογία και AM, σήμερα διευθύνει το Ινστιτούτο 
Επικεφαλής ομάδας προηγούμενης επεξεργασίας πληροφοριών. 
Στο Eurotra από την αρχή. Ήταν στο Πανεπιστήμιο του Saarbrûcken. Το 1989 ήρθε στο Λουξεμβούργο ως μέλος της ομάδας Λουξεμβούργου. Διευθυντής νέου ιδρύματος 
στο Λουξεμβούργο 
Frank van Eynde, Leuven. Ασχολείται από το 1979 με το συντονισμό της ομάδας Eurotra Leuven. Ιδρυτής κέντρου ΤΓ στο Leuven. 
Α3.6 

Παράρτημα 4 
Απαντήσεις ερωτηματολογίων EUROTRA 
Στο πλαίσιο της διεργασίας αξιολόγησης εκ μέρους της Ομάδας καταρτίστηκαν 
ερωτηματολόγια τα οποία κυκλοφόρησαν σε όλα τα Κέντρα που συμμετείχαν στις εργασίες του 
EUROTRA. Τα συμπληρωμένα ερωτηματολόγια από τα περισσότερα κέντρα έχουν ήδη 
παραληφθεί. 
Από τις δέκα ερωτήσεις του ερωτηματολογίου καταρτίσαμε πίνακες απαντήσεων. Σε κάθε 
πίνακα αναγράφεται το πλήρες κείμενο της ερώτησης. 
Είναι προφανές ότι αν αντιγράφαμε κάθε απάντηση το παρόν παράρτημα θα γινόταν πολύ 
ογκώδες και θα κατακλυζόταν από λεπτομέρειες. Εξάλλου, το επιλεκτικό φιλτράρισμα των 
σχολίων από συγκεκριμένες απαντήσεις ερωτηματολογίων, αν και θα συντελούσε στην 
συντομία, θα υποεκτιμούσε τα σχόλια ορισμένων κέντρων. 
Επιλέξαμε τη μέση οδό. Τα σχόλια των κέντρων για κάθε ερώτηση εξετάστηκαν, 
φιλτραρίστηκαν (κατά την κρίση μας) και εντάχθηκαν στο παράρτημα. Πάντως, για λόγους 
συντομίας, η κάθε εγγραφή είναι μια περίληψη με βάση αυτά που θεωρούμε σχετικά ή 
σημαντικά. Έχουμε προσθέσει υποσημειώσεις για επεξηγηματικές παρατηρήσεις. 
Τέλος, ο σκοπός του παρόντος Παραρτήματος είναι να δείξει τα σημεία που τόνισαν τα διάφορα 
κέντρα απαντώντας στις συγκεκριμένες ερωτήσεις μας. Τα σημεία αυτά πρέπει να λαμβάνονται 
υπόψη στο πλαίσιο του EUROTRA, και της σχετικής ανάλυσης μας, και δεν θα πρέπει να 
αναφέρονται έξω από το πλαίσιο τους. Η ερμηνεία μας για το νόημα ενός σημείου μπορεί να 
μη συμπίπτει με την πρόθεση του αντίστοιχου κέντρου. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν 
υποβλήθηκαν σχόλια, μελετήσαμε τις Τελικές Εκθέσεις για την εξαγωγή των κατάλληλων 
δηλώσεων. Οι πλήρεις απαντήσεις των ερωτηματολογίων παραμένουν στο αρχείο για 
μελλοντική αναφορά. 
Α4.1 
Ανάλυση εοωττηκιτολονίου EUROTRA 
ΒΡΑΤΤΙΤΪ 1 "YiWTTTTrâ ττκ ?iMW»r 
1) Ημερομηνία έναρξης εργασιών του κέντρου 
2) Μέσος όρος επαγγελματικού χρόνου σε ανθρωπομήνες, που διατέθηκε για το Eurotra από τους εργαζομένους στο κέντρο κατά την περίοδο συμμετοχής, α) κύριοι ερευνητές, 
β) μεταπτυχιακοί, γ) άλλοι 
[Σημείωση του εκδότη. Από όλες τις ερωτήσεις αυτή είναι η πιο δύσκολη για ποσοτικοποίηση. Σε πολλές απαντήσεις δίνεται συνολικός αριθμός ανθρωπομηνών, που είναι 
μάλλον ευκολότερο να εκτιμηθεί. Τα λοξά στοιχεία είναι δικές μας εκτιμήσεις. Ιαν (Οκτ) έναρξη των εργασιών πριν από τη διάθεση της χρηματοδότησης] 
3} Συνολική αξία χρηματοδότησης που διατέθηκε για εργασίες σχετικές με το Eurotra από: α) ΕΕΚ, β) Κυβέρνηση κράτους μέλους, γ) άλλες πηγές 
Έ»Μξη Χρ^σς Ανθρωπομήνες Χρηματοδότηση Χιλ. ECU 
Κέντρο «épiet ερευνητές μεταπτυχιακοί άλλοι Κράτος μέλος Αλλες πηγές 
Leaven Οκτ. 1984 (1) 46.5 (2) σύνολο 346(2) U1J2L 1159 (3) 747 (3) 
Λιέγη Απρ. 1986 (1) 45 σύνολο (2) 107 (2) J4J21 558 (3) 422 (3) 
Κοπεγχάγη Οκτ. 1984(1) 1 άτομ€ 13 άτομα 1.5 άτομα 4032 1008 
Βαρκελώνη Ιαν. (Οκτ.) 1987 70 400 80 2040(1) 872 (1) 
Μαδρίτη ϊαν. (Δεκ.) 1987 37 σύνολο 234 (2) σύνολο 97 (2) σύνολο; 
Γαλλία 1988 (1) 172(2) 470J21 50+(3) 1112(4) 3336 (4) 255 (4) 
Saarbrficken 1985 (1) 360 σύνολο 1200 σύνολο 200 σύνολο; 1390 9488 
Αθήνα Μάιος 1985 480(1) 360 (1) σύνολο 120 (1) σύνολο 1640 248 
Δουβλίνο Δεκ. 1984 192 σύνολο 66 σύνολο; 72 σύνολο; 765 (1) 180 
Torino Dima 1986 (1) 150 σύνολο (2) 420 σύνολο (2) 36 σύνολο (1) 1241 6.5 
Pisa Ιούλ. 1984 30 σύνολο (1) 300 σύνολο (1) 36 σύνολο (1) 200(1) 
Λουξεμβούργο Σεπτ. 1986 (1) 109 σύνολο 233 σύνολο 90 σύνολο 3107 345 UL 
Ουτρέχτη Μάιος 1987 (1) 12 μ.ο (60 σύνολο) 124 μ.ο (748 σύνολο) 19 μ.ο (116 σύνολο) 1737 1098 
Lisboa/Porto Οκτ. 1985 (1) 32.5 ετησίως; 97.2 ετησίως; 26 ετησίως; 1920 (2) 72(2) 
Essex Οκτ. 1985 (1) 1 πλ. απασχόληση σ' 
όλη τη διάρκεια 6-9 πλ. απ. β. ερ. 1 μ. απ. (πλ. απ. 
91/92) 1327.5 1257.5 
UMIST 120 (2) σύνολο 360 β. ερ. (2)σύ\ολο 690 (3) 1323 (3) 
Σύνολα 2000+ 8000+ 2200+ 22918 20396 261.5 
ίηαείωση του εκδότη, 
α στοιχεία στον πίνακα αυτό δεν αντιστοιχούν πλήρως με αυτά που είχαν υπολογιστεί με βάση τις πληροφορίες της Επιτροπής, και είχαν χρησιμοποιηθεί σε προηγούμενα τμήματα της παρούσας έκθεσης. 
Δεν καταβλήθηκε προσπάθεια επαλήθευσης των ανωτέρων στοιχείων. 
Α4.2 
TxoomtUMnc vm τον πίνακα 1 τικ «voloonc το» εοωτπϋατολονίου 
euveii 
(1) Επίσης, παροχή συμβουλών 1978-79· ΕΤ-4 (1980)· ΕΤ-7 (1981)· ΕΤ-10 και ET-lOsem (1982)· ETL-1, ETL-3 και ETL-4 (1983)· ETL-5, ETL-8 (1984) 
(2) 1984-90 (α 46,5, β 268, γ 93,2) 1991-92 (α 0, β 78, γ 18) 
(3) 1984-90(952,7 ΕΕΚ, 639,3 Κράτος), 1991-92 (162,108). Εξαιρούνται 45 χιλ. ECU που διατέθηκαν 1992-93 από ΕΕΚ για κατάρτιση. Επιπλέον Leuven έλαβε 300 χιλ. ECU για συμβολή στην ανάπτυξη 
λογισμικού και γλωσσικών προδιαγραφών γενικού ενδιαφέροντος (1987-90) και 62 χιλ. ECU για ένα σχέδιο υπολογιστικής μορφολογίας και λεξικογραφίας 91-92. 
Αιένη 
(1) Ομιλίες το Σεπτέμβριο 1985 μεταξύ Nancy και Λιέγης 
(2) Υπολογίζοντας καθ. J Noil (μο.5%)/καθ. A Moolin (μο.5%)/Δρ. Archie Michiels (μο. 50%) ως κύριους ερευνητές. Υπολογίζοντας ειδικό πληροφορικής ως "άλλο προσωπικό" 
(3) Χρηματοοικονομικές προβλέψεις Eurotra-I 1986/04/01 ως 1990/12/31 750 χιλ. ECU· Eurotra-Π 1991/01/01 ως 1992/12/31 230 χιλ. ECU· σύνολο 980 χιλ. ECU. Περιλαμβάνονται 558 χιλ. ECU ΕΕΚ, 
422 χιλ. ECU κυβέρνηση κράτους μέλους. 
(1) Μελετητικές εργασίες 1981-1983 δεν περιλαμβάνονται. 
Βαοκελώνη/Μαδοίττι 
(1) Συνολικά στοιχεία για την Ισπανία μέχρι το 1992, και περιλαμβάνουν πρόσθετες συμβάσεις. Διεύθυνση των δύο ομάδων (Universidad de Barcelona and Universidad Autonome de Madrid από Nuria Bel. 
Γαλλία 
(1) Οι εργασίες σήμερα είναι συγκεντρωμένες στο Παρίσι υπό τον καθηγητή L Danlos. Η κατάσταση αυτή προέκυφε το 1988 όταν τα LADL και CELTA μετακινήθηκαν προς το TALANA (Treatment 
Automatique du LAnguage NAturel) στο Παρίσι. Εκτός από την πλήρη απασχόληση του L Danlos, η ερευνητική προσπάθεια είναι δική μας εκτίμηση. 
(2) Εκτιμήσεις - με βάση την Τελική Έκθεση 1990. Το CNRS LADL (Laboratoire Automatique Documentaire et Linguistique) υπό τον καθηγητή M Gross άρχισε να συμμετέχει από το 1985-1987- η ερευνητική 
προσπάθεια είναι δική μας εκτίμηση. Το CNRS (Centre d' Etudes sur le Langage et la Traduction Automatique) υπό τον καθηγητή G Bourquin στο Νανσύ συμμετέχει από το 1985.0 καθηγητής Β Vauquois, 
διευθυντής του GETA, ανέπτυξε το πρωτόπυπο AM "Ariane", στο οποίο βασίστηκαν οι πρώτες προδιαγραφές για το Eurotra. Η συμμετοχή του GETA έληξε το 1987. Για όλα αυτά κάναμε υποθέσεις σχετικά 
με τον χρόνο εργασίας που διατέθηκε. 
(3) Πρόσθετη χρηματοδότηση κατά την περίοδο 1988/89 51 ανθρωπομήνες για επιμέρους συμβούλους. 
(4) Σύνολο Γαλλίας από Ιούλιο 1985 μέχρι και Δεκέμβριο 1990. Από την Τελική Έκθεση. 
Saarbrflcken 
(1) Το πανεπιστήμιο του Saarland ξεκίνησε ένα σχέδιο AM κατά τη δεκαετία του 1960: αυτό έγινε το σχέδιο SFB 100 με χρηματοδότηση από BMFT· σ' αυτό το αρχικό στάδιο οι εργασίες σχετικά με ΤΓ 
πραγματοποιήθηκαν στη Στουτγάρδη, το Βερολίνο, το Αμβούργο και το Bielefeld. Η ομ&6α SFB 100 συμμετείχε στο Eurotra από τις πρώτες συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν το 1978. Το 1984 
αποφασίστηκε να εγκατασταθεί η ομάδα Eurotra στο Saarbrflcken. Τα άλλα πανεπιστήμια πρόσφεραν υπεργολαβίες στο Saarbrflcken (π.χ. Βόννη για ορολογία). Τα άλλα πανεπιστήμια δημιούργησαν 
συνεργαζόμενες ερευνητικές ομάδες. Για την αποτελεσματική διαχείριση των εργασιών Eurotra, ιδρύθηκε το ΙΑΙ (Ίδρυμα της Εταιρείας για την Προώθηση της Εφηρμοσμένης Πληροφορικής). 
Αθήνα / Κοήτη 
(1) Κατά την έναρξη των εργασιών Eurotra υπήρχαν δύο κέντρα - Κρήτη και Αθήνα. Από το 1989 οι εργασίες συγκεντρώθηκαν στην Αθήνα. Τα στοιχεία αυτά αφορούν την Αθήνα. 
(2) Τπάρχει διαφορά μεταξύ Τελικής Έκθεσης και ερωτηματολογίου. Στο δεύτερο αναφέρονται 2.019 ECU από την ΕΕΚ 
Δουβλίνο 
(1) Η ιρλανδική ομάδα Eurotra ήταν αρχικά στο Εθνικό Συμβούλιο Επιστήμης και Τεχνολογίας. Στα μέσα του 1988 το Dublin City Universtity ανέλαβε τις εργασίες, και η νέα ομάδα προσλήφθηκε τον 
Ιανουάριο 1989. Περιλαμβάνονται 45 χιλ. ECU για κατάρτιση, 720 χιλ. ECU για συμβάσεις owtpyaoieu;. 
Torino - Gruooo Pima 
(1) To Gruppo Dima συμμετείχε ενεργά στην προπαρασκευή του Eurotra από το 1978, συμμετέχοντας σε επιστημονικές συναντήσεις εργασίας, σύνταξη εγγράφων κλπ., και ολοκληρώνοντας "συμβάσεις 
μελέτης" ΕΕΚ 1980-1984. 
Α4.3 
(2) Εκτιμήσεις από την Τελική Έκθεση. 
Pisa 
(1) Η ομάδα Eurotra Pisa δεν υπήρχε πριν από την υπογραφή συμβάσεων εργασίας. Πάντως, ο καθηγητής Antonio Zampolli συμμετείχε ενεργά στην προπαρασκευή των εργασιών πριν από την ημερομηνία 
αυτή. Επίσης ΕΤ-4 (1980)· ΕΤ-7 (1981)· ΕΤ-10 (1982)· ETL-4 (1983)· ETL-7 (1984). Όλα τα στοιχεία είναι εκτιμήσεις · δεν δόθηκε απάντηση στο ερωτηματολόγιο. 
(1) Η κυβέρνηση του κράτους πλήρωσε για τη λειτουργία του ιδρύματος υποστήριξης "Institut European pour la Gestion de l'Information" 
(1) To 1980, τα ιδρυτικά μέλη του Eurotra ήρθαν σε επαφή με ερευνητές από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Delft (A G Sciarone), και το πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης (S Krauwer). Μέχρι τότε το καθολικό 
πανεπιστήμιο του Leuven φρόντιζε για τα συμφέροντα της ολλανδικής γλώσσας. Από το 1981 μέχρι και το 1984 οι εργασίες σχετικά με τα ολλανδικά πραγματοποιήθηκαν σε συνεργασία, με βάση 
μελετητικές συμβάσεις, μεταξύ Leuven, Delft και Ουτρέχτης. Οι Κάτω Χώρες παρείχαν συμβουλές για το Eurotra 1978-80. Οι μελετητικές συμβάσεις περιλαμβάνουν: ΕΤ-7 (1981)· ΕΤ-10, ET-lOsem, ETS-1 
(1982)· ETL-3, ETL-4, ETS-3 (1983)· ETL-7, ETS-6 (1984)· ETL-7, ETS-6 (1985)· ETS-9, ETL-9 (1986). 
ΛισαΒόνα / Πόοτο 
(1) To προσωπικό της ομ&6ας Eurotra Πορτογαλίας περιλάμβανε γλωσσολόγους από τα Universidade de Lisboa, Universidade Nova de Lisboa, και Universidade de Coimbra 
(2) Ως το 1990, προέρχονται από την Τελική Έκθεση. 
UMIST 
(1) Και τα δύο κέντρα υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής στην ομάδα συντονισμού Eurotra που δημιουργήθηκε το 1978. Μέχρι το 1986, υπήρχαν 8 άτομα στο UMIST και 6 στο Essex. Παροχή συμβουλών στο 
Eurotra 1978-82. Μελετητικές συμβάσεις ήταν οι εξής: ETL-1, ETL-3, ETL-4, ETS-3 (1983)· ETL-5, ETS-6, ETS-8 (1984)· ETL-8, ETS-9, ET-PR-1 (1985)· ETS-12-UK (1986) 
(2) Εκτίμηση από την Τελική Έκθεση και τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο. 
(2) Προέρχονται από το λογιστήριο του πανεπιστημίου. 
(1) Και τα δύο κέντρα νκίβαλβν αίτηση συμμετοχής στην ομάδα συντονισμού Eurotra που δημιουργήθηκε το 1978. Μέχρι το 1986, υπήρχαν 8 άτομα στο UMIST και 6 στο Essex. Παροχή συμβουλών στο 
Eurotra 1978-82. Μελετητικές συμβάσεις ήταν οι εξής: ETL-1, ETL-3, ETL-4, ETS-3 (1983)· ETL-5, ETS-6, ETS-8 (1984)· ETL-8, ETS-9, ET-PR-1 (1985)· ETS-12-UK (1986) 
(2) ΕΕΚ: 690 χιλ. ECU CoA (85-90)· 495 χιλ. ECU άλλα (83-90)· 142 χιλ. ECU CoA (91-92). Κυβέρνηση κράτους DTI1020 χιλ. λίρες CoA (85-90)· 237,5 χα. λίρες (91-92). 
Μελέτκ νια το Eurotra 
ET-* [μελέτη για Eurotra]· ET-*sem [σημασιολογική έρευνα]· ETS-* [προδιαγραφές λογισμικού]· ETL-* [γλωσσικές προδιαγραφές] 
Α4.4 
Ανάλυση εοωτηοατολονίου EUROTRA 
Εοώτηση 2 ποιότητα xnc éoeuvoc 
1) Κύρια επιτεύγματα. Καταγράφτε, με σύντομη περιγραφή, μέχρι 3 από τα κυριότερα διανοητικά επιτεύγματα του κέντρου ή της εθνικής ομάδας σας. 
Καταγράφτε, με σύντομη περιγραφή, τα κύρια διανοητικά επιτεύγματα του συνολικού προγράμματος Eurotra. 
Σχετικά επιτεύγματα i) πώς συγκρίνονται αυτά τα επιτεύγματα του Eurotra με άλλα επιτεύγματα που πραγματοποιήθηκαν στους τομείς της AM και ΦΓ 
κατά τη διάρκεια της συμμετοχής σας στο Eurotra; ii) ποια ήταν τα πιο σημαντικά επιτεύγματα, στο εσωτερικό ή το εξωτερικό του προγράμματος Eurotra, 
που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο αυτή σε παγκόσμιο επίπεδο στους τομείς AM και ΦΓ κατά την περίοδο του Eurotra; 
Ποια ήταν τα τεχνικά και διοικητικά μειονεκτήματα (αν υπήρχαν!) του προγράμματος Eurotra α) στο κέντρο σας, β) στο σύνολο του προγράμματος Eurotra; 2) 
3) 
4) 
Κέντρο Κυρία επιτεύγματα- Κέντρο Κύρια επιτεύγματα- Brotra Σχετικά επιτεύγματα Σχετικά μειονεκτήματα 
Leuven α) Γλωσσολογικά - ιδιαιτέρως χρόνος 
και ρηματική όφη 
β) Τμήματα Eng-Du, Ger-Du σε DEMO 
και μονόγλωσσο Du 
γ) αξιολόγηση AM Φορμαλισμός βασισμένος στην ένωση, 
κύριος κορμός ΤΓ - όμως αργός -
χρειάζεται μικρά λεξικά. Καλές 
γλωσσικές προδιαγραφές 
χρησιμοποιούμενες από τα METAL, 
Eurolang. Τυπική περιγραφή σε 9 
Ϊλώσσες. Ανάπτυξη ΕΦΓ, AM στην 
υρώπη. i) Μεγάλου μεγέθους, αποκεντρωμένο, 
πολύγλωσσο, διεθνές, ανοικτό σχέδιο. 
Διαγλωσσικά υποτμήματα βασισμένα στη 
μετάβαση, οδηγούμενα από προτάσεις, 
διεπόμενα από κανόνες (όχι στο 
παράδειγμα, βασισμένο στο σώμα). (5) α) To EU-LE βρήκε εύκολη την πρόσληφη 
ΤΓ, δυσκολεύτηκε όμως όσον αφορά την 
πρόσληφη ειδικών της πληροφορικής, ρ) 
Συμβάσεις συνεργασίας ανατέθηκαν σε 
διαφορετική χρονική περίοδο στη Leuven 
και την Ουτρέχτη - επιπλέον καθήκοντα στο 
LE σχετικά με τα ολλανδικά. Φθηνοί 
υπολογιστές με ανεπαρκείς επιδόσεις. 
Λιέγη Παράλληλα προϊόντα. Σχεδιασμός και 
ανάπτυξη του Horatio· πρόταση για 
"πλαίσια όρων" - απορρίφθηκε από LG Αύξηση της συνειδητοποίησης για 
ΕΦΓ, άλλα όχι αποτελέσματα. Καλύτερη εικόνα για τα αποτελέσματα 
του Eurotra αν ληφθούν υπόφη τα 
παράλληλα προϊόντα. Ανάμιξη επιστημονικής με καθημερινή 
διαχείριση. Έμφαση σε ακαδημαϊκά θέμα, 
δυσμενής εικόνα, λόγο συνδρόμου ΝΙΗ 
Κοπεγχάγη α) Τυπική γλωσσολογική θεωρία της 
δανικής (σθένος, λεξιλογική 
σημασιολογία, μορφολογία, κλπ.) β) 
ζεύγη μετάβασης Eng/Fr/It σε 
κατάσταση λειτουργίας γ) 1987-90 
Πλαίσιο Ε και μηχανισμός προτίμησης 
δ) 1987 κάλυφη στρατηγικών 
περιγραφής και συστηματικών δοκιμών Πρώτο πρόγραμμα για την παραγωγή 
πρωτοτύπου πολύγλωσσης AM -
γλωσσική περιγραφή πολύγλωσσου 
συστήματος AM με βάση τη μετάβαση. 
Μοναδικό ευρωπαϊκό δίκτυο AM. 
Αύξηση συνειδητοποίησης i) Ευνοϊκή σύγκριση με έρευνες αλλού. Το 
Eurotra AM πλέον προηγμένης 
τεχνολογίας. 
ii) α) εισαγωγή φορμαλισμών ένωσης, β) 
διερεύνηση γλωσσικών βάσεων AM, γ) 
στατιστικές μέθοδοι ανέκυφαν πάλι στο 
ΕΤ-10 α)-
β) ϊ) μόνο διαχειριστικό εργαλείο της ΕΕΚ 
ήταν η στέρηση χρηματοδότησης (δεν 
χρησιμοποιήθηκε) ii) ορισμένες κυβερνήσεις 
πρόβαλαν εμπόδια, iii) ΕΕΚ αργεί ως προς 
την προπαρασκευή συμβάσεων συνεργασίας 
ϊν) όχι όλο το προσωπικό ΕΕΚ ικανό για 
επιστημονική παρακολούθηση. 
Βαρκελώνη Επίτευξη του ίδιου επιπέδου με το 
υπόλοιπο Eurotra κατά τα αρχικά έτη 
(με τυπική ανάπτυξη της ισπανικής 
γραμματικής) Γλωσσολογική θεωρία, με βάση την 
ένωση για το Eurotra(2). 
Τυπικές περιγραφές για 9 γλώσσες. 
Χρήση Prolog ία) Ισπανική γραμματική Eurotra 
μοναδική, ψ) επηρέασε το METAL, έδειξε 
βιωσιμότητα δηλωτικής μορφής, ii) 
Γραμματικές ένωσης, γλωσσολογικές 
προσεγγίσεις (π.χ. Lilog, Rosetta), 
αναπαράσταση με βάση γνώσεις, ανάλυση 
συνεχούς λόγου, εκφραστικότητα κτλ. α) Ανυπαρξία προηγουμένου: η ομάδα ήταν 
αναγκασμένη να επίλυση προβλήματα και να 
υπερνικήσει δυσκολίες που οφείλονταν 
κυρίως στην έλλειφη εμπειρίας ί εργασίες 
και συμβάσεις), β) μη ρεαλιστικός 
διοικητικός έλεγχος, ο τεχνικός στόχος 
(προβιομηχανικό πρωτότυπο) δεν 
επιτεύχθηκε. 
Α4.5 
Μαδρίτη 
Paris TALANA 
Saarbrflcken 
Ann... 
Δουβλίνο 
Torino Dima/Pisa Ανάπτυξη μιας θεωρίας του λεξικού. 
Μελέτη ισπανικών ονοματικών και 
ρηματικών παραδειγμάτων. Κατάρτιση 
κριτηρίων για την επισήμανση 
ορολογικών μονάδων. 
Σημαντική γαλλική γραμματική. 
Κατασκευή ρημάτων για Εγχειρίδιο 
Αναφοράς 
α) χρήση Γραμματικών Ένωσης 
β) συστηματοποίηση Σημασιολογικού 
Χαρακτηρισμού 
γ) παράλληλο προϊόν CAT2 
ι^αοικη γ/νωσσο/^ογικη έρευνα για τα 
ελληνικά - αυτή είναι η μόνη υπάρχουσα 
τυπική γραμματική. 
Ανάπτυξη μηχανισμού προτίμησης για 
προβλήματα υπερπαραγωγής. 
1991 ίδρυση του ILSP. 
(1) i) Έρευνα υπογλώσσας 
ii) Ορολογική έρευνα 
ni) Ορολογικοί πόροι 
Εργαλείο συναναφοράς για την 
αντιμετώπιση απεριόριστων εξαρτήσεων. 
Μηχανισμός προτίμησης για γλωσσικά 
αντικείμενα, θεωρία λεξιλογικής 
κατηγοριοποίησης (ιταλικά). Ορισμός "γλωσσολογικής" θεωρία της 
μετάφρασης, & ΕΣΔ. Δημιουργία 
λεξικού σημασιολογικών καταγραφών. 
Σπονδυλωτός χαρακτήρας. Γλώσσα 
χρήστη για φορμαλισμό. 
-
α) Διεθνής επιστημονική συνεργασία 
(π.χ. παραγωγή Εγχειριδίου Αναφοράς 
V.7 (800 σελίδες) 
β) εφικτότητα πολύγλωσσης AM 
Απέδειξε όϊϊ ΠϋλΰγλωΟΟη προοέγγΐοη 
στην AM είναι εφικτή. Τποστήριξε 
συγκριτική/ αντιπαραβολική έρευνα για 
όλες τις γλώσσες της ΕΟΚ. Τυπική 
περιγραφή σε ένα φορμαλισμό ένωσης -
όλα τα επίπεδα της γλωσσικής ανάλυσης 
(επεξεργασία κειμένου μέχρι και 
σημασιολογική αναπαράσταση) 
Έδειξε ότι πολύγλωσση AM εφικτή. 
METAL/Eurolang χρησιμοποίησε δομή 
ΕΣΔ. Ενίσχυση ευρωπαϊκής γλωσσικής 
τεχνολογίας/CL. Περιεκτική γραμματική/ 
λεξιλογικοί πόροι σε 9 γλώσσες. 
To Eurotra επέφερε βελτιώσεις στο σχήμα 
μεταφοράς με την διαστρωματική 
αρχιτεκτονική που βασίζεται στη 
δηλωτική προσέγγιση. Δοκιμάστηκε 
κοινή ΕΣΔ για 9 γλώσσες, που ανήκουν 
σε τρεις οικογένειες (ρωμανικές / 
γερμανικές / άλλες). To Eurotra είναι το μόνο σύστημα AM 
που βασίζεται στις προόδους της ΤΓ -
τα ΜΑΤ και MENTOR της IBM 
βασίζονται στο ειδικό Prolog. 
Τεράστια βιβλιογραφία του Eurotra. 
-
i) To IAI/ET-D εξεταζόταν σε ετήσια 
σεμινάρια προόδου - ευνοϊκά 
αποτελέσματα. Ευνοϊκή σύγκριση με 
άλλα συστήματα ΕΦΓ ii) νέοι 
γραμματικοί φορμαλισμοί. 
Δημιουργία λεξιλογικών και 
γραμματικών πόρων για νέες γλώσσες 
στο ίδιο μορφότυπο με τις υπόλοιπες. 
Ελλάδα: δεν υπήρχε ενεργή ΤΓ. 
Ανυπαρξία χρηματοδότησης γι' αυτήν 
πριν από το Eurotra. Έδωσε στο 
προσωπικό την ευκαιρία να δει τι 
συμβαίνει στην ΤΓ σε παγκόσμιο 
επίπεδο. Αναγνώριση της 
αναγκαιότητας για συνδυασμό 
γλωσσολογίας, KBS, ΤΝ, στατιστικών 
μεθόδων στην AM. 
α) Δουβλίνο το μόνο κέντρο 
υπογλώσσας, εκτός από την ιρλανδική 
υπηρεσία επίσημων εκδόσεων, β) 
Εργασίες βασισμένες στη φιλοσοφία 
του Infotern στη Βιέννη. Κακή ροή πληροφοριών μεταξύ των 
κέντρων στην Ισπανία. Ανυπαρξία 
υποδομής στη Μαδρίτη - άνιση 
κατανομή των πόρων. Αρνηση 
διάθεσης ειδικών πληροφορικής. 
Ανεπαρκή εργαλεία λογισμικού. 
Οι γαλλικές ομάδες ήταν άριστες στη 
γλωσσολογία άλλα όχι στην ΤΓ -
αυτό οδήγησε σε δυσκολίες στην 
αρχή· 
α) Ουδέν 
β) η αποκεντρωμένη δημοκρατική 
δομή δεν είναι ιδανική για Ε&Α. 
Ομάδα ΕΕΚ με περιορισμένους πόρους 
- έλλειψη συντονισμού. 
Καθυστερήσεις λόγω της 
αλληλεξάρτησης των αποτελεσμάτων 
των Κέντρων. 
α) Καθυστερήσεις επικοινωνιών λόγω 
ΟΤΕ. Περιθωριοποίηση ελληνικών. 
Απειρία κέντρου στην υποδομή, 
β) Διαδοχικές τροποποιήσεις της 
γλωσσικής θεωρίας και των 
στρατηγικών υλοποίησης -
απαραίτητες, αλλά επαναληπτικές. 
Ανάπτυξη εμπειρίας ΤΓ στα Κέντρα -
ορισμένα δεν την είχαν ανάγκη, άλλα 
την είχαν ανάγκη (π.χ. Δουβλίνο, 
Λουξεμβούργο), αλλά δεν την 
απέκτησαν. Σε γενικές γραμμές το 
Eurotra εκπαίδευσε τους 
συμμετέχοντες για την έναρξη 
εργασιών σε ΤΓ/ΑΜ. 
Α4.6 
Λουξεμβούργο 
Ουτρέχτη 
Λισαβόνα / Porto 
Essex 
UMIST Η ομάδα δεν ήταν ερευνητική ομάδα: 
λειτούργησε ως υπηρεσιακή ομάδα στον 
τομέα των λειτουργιών γραφείου 
συμφηφισμού και της τεκμηρίωσης. Το 
αντικείμενο το 1989 περιλαμβάνει Ε&Α 
σε ΤΝ, και υπηρεσίες δημοσίων σχέσεων 
για τις ομάδες του Eurotra. 
ΜΙΜΟ, ΜΙΜΟ-2. 
To Eurotra έδειξε ότι ηΑΜ μπορεί να 
βασιστεί στη βασική ΤΓ. 
Γενικοί λεξικοί πόροι. 
Τυπική αναπαράσταση πορτογαλικών 
γραμματικών (ανάλυση και σύνθεση). 
Δημιουργία μονο/δίγλωσσων 
ηλεκτρονικών λεξικών και ορολογιών. 
Ανάπτυξη βασικής έρευνας ΕΦΓ. 
Γλωσσολογικές συνεισφορές στο 
Εγχειρίδιο Αναφοράς, αξιολόγηση AM, 
MiMo με Ουτρέχτη, AM "με βάση 
περιορισμό". 
Αποτελέσματα γλωσσολογικής έρευνας 
(ενώσεις, λεξικολογία, σχέσεις ελέγχου, 
διαχωρισμός και τοπικοποίηση). 
Εμπειρία πρωτοτύπου S/W. (6) Εντατικοποίηση Ε&Α στην AM σε όλο 
τον κόσμο και κινητοποίηση του 
ευρωπαϊκού προσωπικού ΤΓ προς την 
AM. Γραμματική / φορμαλισμός ένωσης. 
Καθαρά δηλωτική προσέγγιση. 
Μαθηματικό μοντέλο μετάφρασης. 
Διανοητικά - όχι προϊόντα ή σημαντική 
συμβολή (εκτός από ALEP, Εγχειρίδιο 
Αναφοράς) στην AM. 
Γλωσσολογική προσέγγιση AM· AM σε 
πανευρωπαϊκή κλίμακα. 
Ανάπτυξη ΤΓ, AM, ΕΦΓ. 
Επιρροή της προσέγγισης πολύγλωσσης 
μετάβσης σε άλλα συστήματα AM. 
Δημιουργία εναλλακτικής προσέγγισης 
AM - έμφαση στη γλωσσολογία. 
Εγχειρίδιο Αναφοράς - Πόρος για 
εργασίες ΕΦΓ στις γλώσσες ΕΕΚ· 
προσέγγιση ETS στη σχέση "μετάβασης" 
και "σύνθεσης" · εισαγωγή AM στην 
Ευρώπη. CAT2, MiMo, κλειδί ιδεών ETS. 
(8) 
Διερεύνησε την ιδέα ότι μια 
"μεταφραστική σχέση" σχετίζεται με τις 
γλωσσικές ιδιότητες των κειμένων που 
έχουν γραφεί μονόγλωσσα. "Εκθέσεις 
νομοθεσίας ΕΣΔ και αντιπαραβολικής 
έρευνας". α) Δεν υπήρχε έρευνα για ΕΦΓ στο 
Λουξεμβούργο πριν από το 1989 -
σχέδιο ομιλίας στη συνέχεια. Το 
METAL χρησιμοποίησε αποτελέσματα 
του ΕΤ-6 για τη βελτίωση του 
συστήματος του. Εκανε πιο ορατή την 
ΕΦΓ στην Ευρώπη (π.χ. ευρωπαϊκή 
ένωση για AM) 
β) Η AM είναι εφαρμογή της ΤΓ 
ia) DLT της BSO· Rosetta Philips 
(καλύτερα από το Eurotra). ΐβ) Το 
Eurotra δεν συμμετέχει στη συμβατική 
ΤΓ 
ίγ) εμπορικά επιτραπέζια συστήματα 
ii) μετάβαση από διαδικαστικό σε 
δηλωτικό· από κανόνες για να 
συμπεριληφθεί η στατιστική. 
ία) Πριν δεν γινόταν τίποτα σχετικά 
με ΤΓ στην Πορτογαλία. Σήμερα 
εργασίες ILTEC σε ηλεκτρονικά 
λεξικά/ σπονδυλωτές γραμματικές/ 
ελεγκτές ορθογραφίας και σύνταξης, 
κτλ. 
β/γ) AM με 72 γλωσσικά ζεύγη. 
Κανένα άλλο σχέδιο δεν έχει 
αντίστοιχο του Εγχειριδίου Αναφοράς. 
Κακή σχέση κόστους - οφέλους στο 
Eurotra σε σχέση με άλλες εργασίες. 
Το γλωσσολογικό και τυπικό πλαίσιο 
στο Eurotra δεν είναι τόσο συμβατικό 
όσο θα μπορούσε. (8) 
i) Όχι αλληλεπιδραστικό. Δεν εξέτασε 
τον τομέα των προβλημάτων 
εξάλειψης αμφισημιών, ii) Αγνόησε 
λεξιλογικά εργαλεία. Η αύξηση του 
μεγέθους θα δημιουργήσει αμφισημία. 
Άλλες εργασίες - με στατιστική και 
λεξιλογική βάση. α) Συχνές αλλαγές διοίκησης και 
προσωπικού. Προτιμούσε καθήκοντα 
ΤΓ. CRETA δεν έχει μέλλον. 
Διασπορά αποθήκευσης εγγράφων 
Eurokom . 
β) Σχέσεις CRETA και ΕΕΚ συχνά 
ασαφείς. 
α) Η Ουτρέχτη (1) ξεκίνησε αργά. 
Γρήγορη αύξηση της υπερβολικά 
μεγάλης ομάδας. Μη ρεαλιστικός 
σχεδιασμός ΕΕΚ. Δυσκολία 
προσλήψεων. Αβεβαιότητα. Κακές 
επιδόσεις λογισμικού β) αργές 
διαδικασίες ΕΕΚ. Διοικητής 
ταυτόχρονα επιστημονικός 
διευθυντής. Κακή λειτουργία LG και 
υποστήριξη ΕΕΚ. 
Παραμέληση εργασιών Συστήματος 
Επίδειξης. Αποκεντρωμένες/ 
αλληλοεξαρτημένες εργασίες -
έλλειψη ολοκληρωμένων δοκιμών και 
εύρους δοκιμών (θα προκύψουν νέα 
προβλήματα με τις νέες εισροές). 
Ανεπαρκής στάθμιση μετάβασης 
έναντι σύνθεσης. 
α) Όχι σοβαρά προβλήματα, τοπικά ή 
σε εθνικό επίπεδο, β) Μεγάλο μέγεθος 
έλλειψη υποδομής αρχικά (αργότερα 
λύθηκε μέσω του Eurokom) - Eurotra 
πρωτοπόρος, θαύμα ακόμη και το ότι 
λειτούργησε! 
α) Ασκοπες εργασίες υλοποίησης (π.χ. 
στόχοι για τη μεταφορά λεξικών, και 
αλλαγές), β) απέτυχε η εύκολη 
πρόσβαση σε δομικές πληροφορίες. 
Καθυστερημένη ένταξη μορφολογίας. 
Στις ακόλουθες σελίδες είναι συγκεντρωμένες οι υποσημειώσεις. Έχουν επιλεγεί με σκοπό την επέκταση ορισμένων από τα ανωτέρω σημεία. 
Α4.7 
Τποσιιειώοε*: για τον πίνακα 2 vue «vAAoowc το» εοωττιατολονίο». 
(1) Παρατίθεται τμήμα της απάντησης της Οντρέχτης, γιατί είναι παράδειγμα του προβληματισμού πολλών κέντρων. "Ένα τελευταίο πρόβλημα που θα θέλαμε να αναφέρουμε είναι το πρόβλημα της 
υποχρέωσης να υπηρετούμε πολλούς αφέντες ταυτόχρονα. Κατ' αρχάς υπήρχαν οι συμβατικές υποχρεώσεις, αλλά επειδή οι εργασίες συνήθως δεν μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως εργασίες βασικής 
ή εφηρμοσμένης έρευνας, είχαμε σημαντικές δυσκολίες όσον αφορά την αιτιολόγηση των δραστηριοτήτων μας στους συναδέλφους και στη διοίκηση του Ερευνητικού Ιδρύματος Γλώσσας και Ομιλίας 
του πανεπιστημίου μας, στο οποίο ήταν ενσωματωμένες οι δραστηριότητες μας. Κατά κανόνα η απόδοση των ερευνητικών ιδρυμάτων μελετάται με βάση τις δημοσιεύσεις ανά ερευνητή, και τα προϊόντα 
του σχεδίου δύσκολα θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως δημοσιεύσεις. Επιπλέον, πιστεύαμε ότι για τους συνεργάτες μας η απασχόληση τους για το Eurotra θα έπρεπε να αποτελεί ένα βήμα στην ακαδημαϊκή 
τους σταδιοδρομία, που σημαίνει ότι π.χ. το να αναθέσουμε σε κάποιον απλώς να γράψει 5000 λήμματα λεξικού θα ήταν πολύ μικρό αποτέλεσμα για ένα έτος ακαδημαϊκής δραστηριότητας, και θα 
βοηθούσε ελάχιστα στην εξεύρεση μιας καλύτερης θέσης αργότερα. 
(2) Παρατίθεται τμήμα της απάντησης της Βαρκελώνης γιατί ασχολείται με ένα βασικό συστατικό στοιχείο του Eurotra. "Στην Ενδιάμεση Συνδετική Δομή, ως επίπεδο αναπαράστασης, οι περισσότερες 
επιφανειακές ανομοιότητες μεταξύ των εκ μέρους γλωσσών πρέπει να εξαφανιστούν, με αποτέλεσμα μια κοινή γλώσσα αναπαράστασης που θα επιτρέψει τη συστηματοποίηση της σχέσης μεταξύ των 
γλωσσών. Στην ΕΣΔ χρειάζονται δύο είδη γνώσεων: γνώσεις για την αντιστοίχιση μεταξύ περιγραφών με μονόγλωσση βάση· γνώσεις για την αντιστοίχιση μεταξύ ΕΣΔ διαφορετικών γλωσσών. Η 
προσέγγιση ΕΣΔ είναι οικονομική μόνο αν το σύστημα προτίθεται να αντιμετωπίσει περισσότερα από ένα ζεύγη γλωσσών, γιατί η μείωση της πολυπλοκότητας της μεταφοράς με μια ΕΣΔ προϋποθέτει 
την αύξηση του έργου των μονόγλωσσων τμημάτων: Ανάλυση και παραγωγή. Η ΕΣΔ μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως επίπεδο αναπαράστασης όπου μπορούν να παρατεθούν οι γενικεύσεις από μια 
μονόγλωσση άποψη. Από την πλευρά αυτή, η ΕΣΔ θα ενεργεί ως επίπεδο αφαίρεσης γλωσσικών αντικειμένων, δηλαδή Βαθειά δομή, που θα πρέπει να είναι χρήσιμη για άλλους σκοπούς εκτός από την 
AM." 
(3) Από την απάντηση του Αοοβλίνο» σχετικά με την ορολογία και την υπογλώσσα. "i) Έρευνα υπογλώσσας. Μέχρι πρόσφατα, η έμφαση της γλωσσολογικής έρευνας ... στην AM ήταν η δημιουργία 
μιας περιγραφής της γλώσσας συνολικά ... όσο το δυνατόν ευρύτερη βάση. Σήμερα είναι γενικά παραδεκτό ότι η AM είναι πιθανότερο να είναι εφικτή με συστήματα που είναι σχεδιασμένα να χειρίζονται 
ένα υποσύνολο γενικών γλωσσών. Η Eurotra Ιρλανδίας διέθεσε πολύ χρόνο για έρευνα σε υπογλώσσα και είδη κειμένου με σκοπούς i) την επισήμανση χαρακτηριστικών υπογλώσσας, ii) κατάρτιση 
καταλόγου κριτηρίων για την αξιολόγηση της καταλληλότητας υλικού για AM. Τα κριτήρια αυτά εφαρμόστηκαν για την επιλογή κατάλληλου τύπου υπογλώσσας / κειμένου (πατρόν ραπτικής). Τα 
αποτελέσματα ... που παρουσιάστηκαν στο πέμπτο Ιρλανδικό Συνέδριο ΤΝ και Γνωστικής επιστήμης, Σεπτέμβριος 1992. ii) Ορολογική Έρευνα. Όπως και στην υπογλώσσα, η οι\μασΐα της ορολογίας 
στο πλαίσιο της AM έχει σήμερα αναγνωριστεί. Προπαντός οι όροι με πολλές λέξεις δεν έχουν υποχρεωτικά την ίδια εσωτερική δομή με τις μονάδες πολλών λέξεων σε κείμενα γενικής γλώσσας και 
επομένως δεν επιδέχονται τις στρατηγικές συντακτικής ανάλυσης των κειμένων γενικής γλώσσας. Η Eurotra Ιρλανδίας, σε συνεργασία με τη Eurotra Ελλάδας και τη Eurotra Πορτογαλίας, πρότεινε 
ορισμένες λύσεις για το πρόβλημα με βάση τον τρέχοντα φορμαλισμό πρωτοτύπου. Τα αποτελέσματα ... [μπορούν να εφαρμοστούν σε] οποιοδήποτε σύστημα AM. iii) Ορολογικός Πόρος. Ανάπτυξη 
πολύγλωσσου ορολογικού πόρου μέσου μεγέθους στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Ώριμο για εκμετάλλευση υπό την αιγίδα πρωτοβουλιών του τύπου LRE ή πρωτοβουλιών της βιομηχανίας, 
καταγραμμένων σε ορισμένα δημοσιευμένα άρθρα, ίν) Ορολογία και Εξωγλωσσολογική Γνώση (ΕΤ-10/66). Η Eurotra Ιρλανδίας είναι ο συντονιστής μιας ερευνητικής κοινοπραξίας που κατασκευάζει μια 
οντολογία χρησιμοποιώντας την εξωγλωσσολογική γνώση που σχετίζεται με όρους με σκοπό την εξάλειψη της αμφισημίας στην AM." 
(4) Από το ερωτηματολόγιο του Leave· γιατί τονίζει ορισμένα γλωσσολογικά σημεία. "Τα κύρια επιτεύγματα του Leuven βρίσκονται στον τομέα της γλωσσολογικής έρευνας, ιδιαίτερα στους τομείς 
της σημασιολογίας και της μορφολογίας: Χρόνος και όψη, Έγκλιση και Τροπικότητα, Προσδιορισμός και Ποσοτικοποίηση, Έναρξη δράσης, Σύγκριση, Διακατασκευαστικά και Σύνθεση. Η εμπειρία της 
ομάδας του Leuven στους τομείς αυτούς φαίνεται από το γεγονός ότι οι συνεισφορές στο Εγχειρίδιο Αναφοράς στους τομείς αυτούς είχαν όλες συνταχθεί, στο σύνολο τους ή κατά ένα μέρος, από μέλη 
του Eurotra-Leuven. Οι εργασίες σχετικά με το Χρόνο και τη Ρηματική όψη ήταν ιδιαίτερα σημαντικές, γιατί είχαν ως αποτέλεσμα μια διαγλωσσική και κατάλληλη για χρήση από υπολογιστή αντιμετώπιση 
των φαινομένων που είναι ιδιαίτερα δύσκολα στην μετάφραση και τα οποία άλλα συστήματα μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνο με εξειδικευμένο τρόπο για κάθε επιμέρους γλωσσικό ζεύγος με βάση τη 
μετάβαση. Στο μεταξύ, άλλα συστήματα έχουν εισαγάγει διάφορες πλευρές της νέας αντιμετώπισης." 
(5) Από το ερωτηματολόγιο του Leavca. "ii) Γενικά, τα πιο σημαντικά επιτεύγματα στην ΑΜ/ΕΦΓήταν .... η εμφάνιση και η σχετικά γρήγορη αποδοχή των βασισμένων στην ένωση γραμματικών και 
των φορμαλισμών με βάση το Prolog. Η προσέγγιση της σωστά τυποποιημένης θεωρητικής γλωσσολογίας και της υπολογιστικής γλωσσολογίας, ιδιαίτερα όσον αφορά τη σύνταξη (βλ. ΕΦΓ με βάση 
LFG, GPSG, HPSG, Κατηγορική Γραμματική), αλλά και στην σημασιολογία (βλ. την αύξουσα επιρροή των μοντέλων θεωρητικής σημασιολογίας). Οι πρώτες απόπειρες για την ενοποίηση των γνώσεων 
για το πραγματικό περιβάλλον και των εξειδικευμένων τομεακών γνώσεων σε συστήματα ΕΦΓ (βλ. AM με βάση τις γνώσεις). Οι απόπειρες για χρησιμοποίηση μεγάλων σωμάτων κειμένων και στατιστικών 
δεδομένων στην ΕΦΓ (βλ. AM με βάση παραδείγματα). Η διαθεσιμότητα ισχυρότερων, ταχύτερων και - ταυτόχρονα - φθηνότερων μηχανημάτων. 
Α4.8 
(6) Από επίσκεψη UMIST (σημειώσεις εκδότη για Ιαπωνία και UMIST). Η ιαπωνική διασύνδεση προέκυψε από συζητήσεις κατά τη διάρκεια του γεύματος (Doug Arnold, Pete Whitelock, Rod Johnson) και 
από μια επίσκεψη στην Ιαπωνία. 0 Doug πήγε στην Ιαπωνία για 15 μήνες στο ΝΤΤ (όπου ήταν ο Nomura San) και στην Toshiba (ερευνητική συνεργασία), και ιαπωνικές αντιπροσωπείες επισκέφθηκαν 
σε εξαμηνιαία βάση το UMIST. Πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις Eurotra - Ιαπώνων (Γενεύη, σύμβαση ΕΤ/1 και άλλη μία). Δημιουργήθηκαν καλές σχέσεις - το UMIST δημιούργησε μια έδρα, και 
η θέση προσφέρθηκε στον Fuji San το 1988. Αυτός προσέλκυσε και διατήρησε συμβάσεις - το UMIST σήμερα έχει επισκέπτες και φοιτητές και διδάσκει ιαπωνικά. 
(7) Από Λισαβόνα / Porto "Αξιολόγηση του σχεδίου Eurotra*, έγγραφο που υποβλήθηκε στην ΕΕΚ, 16.07.92. "θεωρούμε ότι η σκέψη σχετικά με ... αν επιτεύχθηκαν οι κύριοι στόχοι ... [αλλά] αν τα 
πράγματα είχαν οργανωθεί έτσι ώστε να είναι δυνατή η ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων τόσο συχνά όσο θα έπρεπε ... κατά τη γνώμη μας ... δηλαδή ότι το Eurotra είναι μια "σχετική αποτυχία" 
όσον αφορά το στόχο της κατασκευής ενός σημαντικού πρωτοτύπου" και η επιτυχία όσον αφορά τη δημιουργία εμπειρίας, αντιστοιχεί σ' αυτό που θα θεωρούσαμε το ορατό και το αόρατο μέρος του 
σχεδίου. Ορατό μέρος. Αποτελείται από ί) λογισμικό, ii) γραμματικές, iii) δέσμες iv) DEMO (Σύστημα Επίδειξης). Όλοι συμφωνούν ότι το λογισμικό (και όχι μόνο τα μηχανήματα) είναι υπερβολικά αργό 
και είχε βλαπτικές συνέπειες στην ταχύχχ\τα των γραμματικών. Είναι όμως σαφές ότι οι γραμματικές και η θεωρητική εργασία ήταν ο πυρήνας του σχεδίου. Η αξιολόγηση του τμήματος αυτού δεν είναι 
πολύ δυσμενής ... [εκθέσεις Pannenborg και Danzin]. [Το πιο αδύνατο σημείο] οφείλεται στο γεγονός ότι ... οι ομάδες δεν ήταν ποτέ σε θέση να δοκιμάσουν τις γραμματικές τους συστηματικά, με αυτό 
που θα λέγαμε σχετική ακρίβεια, και το Eurotra ποτέ δεν αντιμετώπισε πραγματικά ένα τόσο ευρύ φάσμα μεταφραστικών προβλημάτων όσων θα μπορούσε να αντιμετωπίσει. Με άλλα λόγια, πιστεύουμε 
ότι θα προκύψουν εντελώς νέα προβλήματα όταν το Eurotra θα είναι σε θέση να δεχθεί ελεύθερες εισροές και να παρέχει τη μετάφραση σε λιγότερο από ένα λεπτό. ... Το Eurotra έπασχε από άνιση 
κατανομή των εργασιών που διεξάγονταν για ανάλυση και για σύνθεση αφενός, και μετάβαση, αφετέρου - λόγω, κατά ένα μέρος, της έλλειψης εμπειρίας σχετικά με ΤΓ σε ορισμένες χώρες. To DEMO 
παραμελήθηκε, πιθανώς λόγω ασαφών κατευθυντήριων γραμμών. Αόρατο μέρος. Όλοι συμφωνούν ότι αυτή είναι η θετική πλευρά. Η πορτογαλική ομάδα συμφωνεί με τη δανική ομάδα ότι η δημιουργία 
ενός ιδρύματος για γλωσσική τεχνολογία θα ήταν αδύνατη χωρίς το Eurotra. 
(8) Από τη απάντηση του Essex. "Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι πριν από το Eurotra ουσιαστικά δεν υπήρχαν περιγραφές σε μορφή χρησιμοποιήσιμη από μηχανές για πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες. Ο 
φορμαλισμός ËTS αποτελεί μια ενδιαφέρουσα απόπειρα επίλυσης ορισμένων γενικών μεταφραστικών προβλημάτων, π.χ. τις σχέσεις μεταξύ "μετάβασης" (δηλαδή δίγλωσσων γνώσεων) και "σύνθεσης" 
(μονόγλωσσες γνώσεις). Ορισμένες από τις ιδέες που ήταν ενσωματωμένες στα CAT2, MiMo, ETS ήταν σημαντικές: συνθετικότητα, ρόλος των σαφών περιγραφών διαφόρων επιπέδων αναπαράστασης. 
Σχετικά επιτεύγματα: η ποιότητα ορισμένων περιγραφών της αγγλικής είναι συγκρίσημη με άλλα ευρείας κλίμακας σχέδια όπως τα εργαλεία Alvey στο Ηνωμένο Βασίλειο ή την εργασία της Hewlett-
Packard στο Palo Alto στις ΗΠΑ - αν και το αποτέλεσμα δεν είναι και τόσο ενδιαφέρον, γιατί τα σχέδια αυτά βασίζονταν σε πιο "συμβατικούς φορμαλισμούς". To PATR2 που αναπτύχθηκε στις αρχές 
της δεκαετίας του 1980, είναι το απλούστερο από τα γενικώς αποδεκτά "πρότυπα" μοντέλα γλωσσικής αναπαράστασης ("δομή χαρακτηριστικού, τυπωμένο ή όχι" και μιας τυποποιημένης λειτουργίας, 
και συγκεκριμένα της ένωσης. Το σημαντικό με την εξέλιξη αυτή ήταν ότι οδήγησε σε φορμαλισμούς στους οποίους ήταν δυνατή η παραγωγή περιγραφών που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από 
μηχανήματα και ήταν σωστά βασισμένες από γλωσσολογική άποψη, πράγμα που οδήγησε σε σύγκλιση της γλωσσολογικής και της υπολογιστικής έρευνας, σε φορμαλισμούς/θεωρίες όπως οι GRSG, LFG, 
HPSG, κτλ. Κάτι παρόμοιο συνέβη με την μορφολογία, όπου αναπτύχθηκε ως πρότυπο ένα μοντέλο βασισμένο σε Μηχανήματα Πεπερασμένων Καταστάσεων. Αν και συχνά υπερτονίζεται η απόσταση 
μεταξύ του Eurotra και αυτών των άλλων θεωριών/φορμαλισμών, θα ήταν καλύτερα αν το Eurotra ήταν πιο συμβατικό - π.χ. υιοθετώντας μία από αυτές τις θεωρίες. Με τον τρόπο αυτό οι εργασίες που 
πραγματοποιήθηκαν θα είχαν ευρύτερο ενδιαφέρον και μεγαλύτερη αξία. Διάφορες κινήσεις προς την κατεύθυνση αυτή είχαν προταθεί στις αρχικές φάσεις αλλά απορρίφθηκαν, και θα πρέπει να γίνει 
αποδεκτό ότι εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες με αυτούς τους φορμαλισμούς/θεωρίες με τη μορφή ανοιχτών ερευνητικών ερωτημάτων, και καμία από τις θεωρίες δεν πρόσφερε μια θεωρία για την 
ίδια την AM - από την άποψη αυτή το CAT και οι διάδοχοι του παρουσιάζουν ενδιαφέρον." 
Α4.9 
Ανάλυση εοωτηοατολονίου EUROTRA 
Ερώτηση ? πρόγραμμα εργασιών 
1) Είχε επιλεγεί το σωστό πρόγραμμα εργασιών; Με τι σημερινή πείρα σας, θα είχατε περικόψει ορισμένα τμήματα και αναπτύξει άλλα; 
2) Ήταν το λειτουργικό πρωτότυπο κατάλληλο μέρος του προγράμματος, έχοντας υπόψη την πρόοδο των ερευνών; Ήταν σωστή η ανάμιξη των αναπτυξιακών 
λειτουργιών των σχετικών με το λειτουργικό πρωτότυπο με το ερευνητικό πρόγραμμα; 
Κέντρο Πρόγραμμα εργασιών Λειτουργικό πρωτότοκο 
Leuven θα ήταν καλύτερο να υπήρχε μια πιο βαθμιαία μετάβαση από τις 
προπαρασκευαστικές έρευνες στη μεγάλης κλίμακας υλοποίηση: πρώτα δοκιμαστικό 
πρωτότυπο για ένα - δύο γλωσσικά ζεύγη, και μετά εννέα· έμφαση σε καλύτερο 
λογισμικό και όχι στις τυπικές ιδιότητες των ιδεατών μηχανών. Καθυστερήσεις 
λόγω αλληλεξαρτήσεων (ιδιαίτερα φάση 2/3). Ήταν απογοητευτικό το ότι ... στη φάση 3 οι αντιπαραβολικές εργασίες ETS δεν χρησιμοποιήθηκαν μετά το 92. 
Όχι μετάφραση ΟΛΩΝ των γλωσσικών ζευγών από την αρχή. Ανάπτυξη 
λογισμικού, γραφείο προβλημάτων (ΡΟ). Δημοσιεύσεις νωρίτερα. Το 90/91 -
μείωση αλληλεξαρτήσεων σωστή, εγκατάλειψη σχήματος αναβάθμισης 
Εγχειριδίου Αναφοράς (ΡΟ) λάθος - οδήγησε σε πολυδιάσπαση των ερευνών και 
απογοήτευση. Ερώτηση 2. "Ναι" 
Λιέγη Οι εργασίες μεταβατικής φάσης για τη Λιέγη απορρίφθηκαν επιβλήθηκε 
μονόγλωσση εργασία στα γαλλικά. (2) 
Κοπεγχάγη Όπως δείχνει η πείρα, υπερβολικά φιλόδοξο. Τπεραισιόδοξο χρονοδιάγραμμα 
(έλλειψη αποτελεσματικών εργαλείων για υλοποίηση, καμιά σοβαρή 
επαναχρησιμοποίηση υπαρχόντων λεξικών πόρων). Πάντως, θα έπρεπε να υπάρχει 
στα αρχικά στάδια συζήτηση σχετικά με το μέγεθος των λεξικών - επιπτώσεις στη 
δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης. Έλλειψη δημοσιεύσεων στις αρχικές φάσεις -
αλλαγή στάσης αργότερα. Το πλήρες λειτουργικό σύστημα (με περιεκτική κάλυψη της δανικής) μπορεί να 
αποδοθεί στο πρωτότυπο. Χρησιμοποιήθηκε για την άμεση δοκιμή των 
αποτελεσμάτων της έρευνας. Προσθέτει ένα σημαντικό στοιχείο σαφήνειας στις 
ερευνητικές εργασίες. Ήταν όμως χρονοβόρο, και περιόρισε ορισμένες ερευνητικές 
εργασίες. 
Βαρκελώνη [Καλύτερη] ισορροπία μεταξύ ΕΛΑ. Σπατάλη προσπάθειας για την 
επανακωδικοποίηση μεγάλων λεξικών όσο άλλαζε η γραμματική - καλύτερα να 
αντιμετωπίζονται ως το τελευταίο βήμα. Επίσης καθυστερημένη παράδοση 
λεξιλογικών εργαλείων (1991). Κακός προγραμματισμός ... ... στην ανάπτυξη των τμημάτων, και στα πειράματα - αποτελέσματα ούτε 
στιβαρά ούτε διεξοδικά. Πάντως, το 1991/92 ήταν σωστά σχεδιασμένο, αλλά η 
προσπάθεια αναλώθηκε για αναπληρωματικό σύστημα ETS (προ-ALEP). 
Μαδρίτη Λάθος η έμφαση στα λεξικά πριν να υπάρξουν σταθερές γραμματικές - αυτό είχε 
αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη λεξικών εφόσον ήταν απαραίτητες οι διαρκείς 
αναθεωρήσεις. Δεν δόθηκε προσοχή σε εργαλεία λογισμικού - είναι υποτυπώδη. Δεν ενσωματώθηκε όλη η έρευνα που πραγματοποιήθηκε. Συνιστάται η ανάμιξη 
των εργασιών ανάπτυξης πρωτοτύπου με την έρευνα. Συνιστάται επίσης η 
ανάμιξη υλοποίησης και έρευνας αν περιορισμένη λεξική κάλυψη για να 
αποφευχθούν οι εκτεταμένες αλλαγές στα λεξικά. 
Paris TALANA Το Παρίσι εισήλθε στο πρόγραμμα κατά το ξεκίνημα του νέου φορμαλισμού - το 
Νανσύ ήταν ήδη σε λειτουργία και έπρεπε να ξαναγράψει τη γραμματική. Όλα 
πήγαν καλά μέχρι το 1990. Μετά καταστροφικές συνέπειες λόγω ... ... των ενεργειών του CNRS με τις συμβάσεις συνεργασίας, και τον όρο ότι η 
ομάδα έπρεπε να διαλυθεί το Δεκέμβριο του 92. Γενικά η ομάδα είχε καλές 
εντυπώσεις από την ποιότητα των ερευνών του Eurotra, και από την συνεργασία 
με τα κέντρα του Eurotra. 
Saarbrflcken Το πρόγραμμα σωστό κατ' αρχήν. Μερικές φορές η στρατηγική των εννέα γλωσσών 
οδήγησε σε πολυπλοκότητα που θα μπορούσε να αποφευχθεί. Λάθος ο σχηματισμός 
ομάδας λογισμικού στην ΕΕΚ - έπρεπε να είναι κοντά σ' αυτούς που έγραφαν 
Γραμματικές και λεξικά. Ανάγκη συμβατικών όρων με μεγαλύτερη από ετήσια 
ιάρκεια για το προσωπικό. Το λειτουργικό πρωτότυπο ήταν κατάλληλο γιατί είναι άχρηστη η εργασία 
αποκλειστικά σε θεωρητικές γραμματικές. Δεν είχε επιλεγεί πάντα ο σωστός 
συνδυασμός. 
Αθήνα Με δεδομένες τις επιλογές, το πρόγραμμα εργασιών που είχε επιλεγεί ήταν μια από 
τις λίγες επιτυχείς εναλλακτικές λύσεις. Χρειαζόταν περισσότερη προσπάθεια για 
δοκιμές και βασική έρευνα. Έλαβε υπόψη ανάδραση από την έρευνα σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος. Η 
ανάμιξη Ε&Α ήταν το μόνο που μπορούσε να γίνει με δεδομένες απαιτήσεις/ 
περιορισμούς, αν και για την ελληνική γλωσσολογική ανάλυση δεν ήταν ιδανική. 
Α4.10 
Δουβλίνο Η αλλαγή της έμφασης στο διάστημα 1987-1991/92 προς την ορολογία και την 
υπογλώσσα επέτρεψε στην ιρλανδική ομάδα Eurotra να ενοποιηθεί πιο πολύ. 
Περισσότερη προσπάθεια για τύπους υπογλώσσας/κειμένου. Είχε σχεδιαστεί ως κοινοτική πρωτοβουλία - δύσκολο να μη συμπεριληφθεί απτός 
στόχος. Η πείρα έδειξε ότι η αισιοδοξία ήταν πρόωρη, με δεδομένη τη σχετική 
απειρία σχετικά με ΕΦΓ στην Ευρώπη. 
Torino Dima/ Pisa 
Λουξεμβούργο Πρόγραμμα με ένα πολυεθνικό σχέδιο με αποτελέσματα όπως συνειδητοποίηση, 
βασική έρευνα, ανάπτυξη, ανάπτυξη λογισμικού, ομάδες εργασίας και μεταφορά 
γνώσεων, ήταν εκ φύσεως εντυπωσιακό. Ο στόχος του Eurotra αντιμετωπίστηκε 
αρχικά με ανεπαρκείς γλωσσικές δομές, αυτές σήμερα έχουν αναπτυχθεί. Προβληματική η διεξαγωγή παράλληλης Ε&Α, αλλά η συνεχής αντιμετώπιση 
ήταν θετική για τις εργασίες. Στον τομέα της ΕΦΓ μπορεί να είναι απαραίτητη η 
διεξαγωγή των εργασιών με τον τρόπο αυτό. Οι εργασίες EDP 100 του 
Saarbrflcken διεξήχθησαν με τον ίδιο τρόπο. 
Ουτρέχτη Μονολιθική και επαυξητική προσέγγιση όχι για ερευνητικό σχέδιο, θα πρέπει να 
προτιμηθεί η πολυσχεδής προσέγγιση: διάφορες θεωρητικές εξερευνήσεις, μέθοδοι, 
λιγότερα γλωσσικά ζεύγη, εργαλεία για AM. Όχι κακό αν έχει σωστό προσανατολισμό. Για την ευρείας κλίμακας επικύρωση 
απαιτείται σωστό πρωτότυπο. "Οι δραστηριότητες ανάπτυξης (που προτείνονται 
από την Απόφαση του Συμβουλίου) θα έπρεπε να αποκλείονται εντελώς" 
Λισαβόνα/Porto Πολλές αναδιατυπώσεις του σχεδίου που είχαν ως συνέπεια τη αργή ανάπτυξη της 
κατασκευής της γραμματικής. Ο γενικός προσανατολισμός του προγράμματος 
ακολούθησε το τυπικό παραγωγικό παράδειγμα, δίνοντας υπερβολική έμφαση στο 
συντακτικό συστατικό της περιγραφής της γλώσσας και παραμελώντας ... ... τη μορφολογία και τη σημασιολογία. Αυτό είχε κακές συνέπειες για την 
έρευνα και την υλοποίηση στους τομείς αυτούς, όπου δεν έχουν επιτευχθεί 
ικανοποιητικά αποτελέσματα. Η πορτογαλική ομάδα πιστεύει ότι θα ήταν πιο 
αποδοτικό αν είχε ενοποιηθεί από την αρχή. 
Essex Λάθος επιλογή προγράμματος. Κακή αναλογία Ε-A. Μη επίτευξη στόχων · 
χρειάστηκε να αλλαχθούν. Αρχικό πρόγραμμα υπερβολικά σύντομο, αλλά η εισδοχή 
Ισπανίας / Πορτογαλίας σήμαινε ότι το πρόγραμμα ήταν υπερβολικά μακρύ χωρίς 
επαναξιολόγηση στόχων και πόρων/χρονοδιαγραμμάτων, κτλ. Αναλογία Ε&Α δεν ήταν ποτέ σωστή. Ο όγκος της ανάπτυξης και η πίεση του 
χρόνου σήμαινε τη χρήση πάντα ανώριμων εργαλείων - ουσιαστικά ερευνητικά 
πρωτότυπα (συχνά ήταν στην πραγματικότητα μόνο εκτελέσιμες προδιαγραφές). 
Εξάλλου υπήρχαν εμπόδια στην έρευνα · οι τροποποιήσεις θα σήμαιναν την 
αχρήστευση των αποτελεσμάτων της ανάπτυξης. 
UMIST Χρήσιμη αντιπαραβολική ανάλυση, υπερβολική έμφαση στα μονόγλωσσα. Η 
προσέγγιση των τμημάτων μετάβασης θα έπρεπε να το είχε εμποδίσει. Το 
λειτουργικό πρωτότυπο χρησιμοποιήθηκε για τις δοκιμές των αποτελεσμάτων της 
έρευνας αλλά η έλλειψη μεγάλων λεξικών και κάλυψης εμπόδισε την επίτευξη του 
"προβιομηχανικού" στόχου - ο στόχος αυτός θα έπρεπε ... ... να είχε καταργηθεί. Η δομή της ομάδας δεν ήταν κατάλληλη για την ανάπτυξη 
του μεγάλου συστήματος υπολογιστών. Οι περιορισμοί του λειτουργικού 
πρωτοτύπου ίσως περιόρισαν την έρευνα για προδιαγραφές ΕΣΔ, και την επίτευξη 
της καλύτερης δυνατής λύσης. 
(1) Από την Τελική Έκθεση της Γαλλίας: "ο καθηγητής Β Vauquois, διευθυντής του GETA είναι ένας από τους δημιουργούς του σχεδίου Eurotra. Αυτός και οι συνεργάτες τους ανέπτυξαν ένα πρωτότυπο 
AM με το όνομα "Ariane". Η ιδέα του καθηγητή Vauquois ήταν η επέκταση του Ariane στις επίσημες γλώσσες της Κοινότητας. Πάντως, το Eurotra αναπτύχθηκε ανεξάρτητα από το Ariane, αν και οι βασικές 
προδιαγραφές βασίζονταν ως επί το πλείστον στο Ariane. Το Ariane αναπτύχθηκε στο πλαίσιο ενός εθνικού σχεδίου ΡΝΤΑΟ." 
(2) Από την απάντηση της Λιέγης. "Ήδη από το 1978, δηλαδή πριν από τη δημοσίευση, εκ μέρους του Yorktwn Heights της IBM, οποιασδήποτε σημαντικής εργασίας στην υπολογιστκή λεξικογραφία, 
η ομάδα της Λιέγης ήταν πρωτοπόρος σε εργασίες για MRD και ιδιαίτερα το LOCE. Ερευνητικές συμβάσεις μεταξύ πανεπιστημίου Λιέγης και μεγάλων εκδοτικών οίκων που ενδιαφέρονταν για την 
ενθάρρυνση της ακαδημαϊκής έρευνας για τη βελτίωση λεξικών, και γενικότερα, για την αξιολόγηση δυνατότητας επαναχρησιμοποίησης των λεξικών πόρων τους στην AM και άλλους τομείς. Από αυτό 
προέκυψε το παράλληλο προϊόν Horatio." 
A4.ll 
Ανάλυση εοωτηαατολονίου EUROTRA 
Εοώτηση 4 κοοΐόντα (Βλέπε c*fonc τιιήιι* «ί 
1) Δημοσιεύσεις: Παρουσιάστε τις κύριες δημοσιεύσεις που προέκυψαν από τις εργασίες της κεντρικής ομάδας σχετικά με το Eurotra. 
2) Εκμετάλλευση: α) παρουσιάστε τα κυριότερα παραδείγματα της εκμετάλλευσης των εργασιών του κέντρου σχετικά με το Eurotra, β) αξία της 
εκμετάλλευσης χονδρικά, σε χρηματοοικονομικούς όρους. 
3) Παροχή συμβουλών: πώς οδήγησαν οι εργασίες Eurotra στην παροχή συμβουλών εκ μέρους του κέντρου; Αν ναι, αναφέρατε τους οργανισμούς στους οποίους 
παρασχέθηκαν συμβουλές, και την τάξη μεγέθους των προσόδων που προέκυψαν. 
Ανάπτυξη σχέσεων: σε ποιο βαθμό βοήθησαν οι εργασίες Eurotra στην ανάπτυξη σχέσεων; 4) 
Κέντρο Δημοσιεύσεις Εκμετάλλευση Συμβουλές Σχέσης 
Leuven 30 σε περιοδικά '85 και μετά. 12 
έγγραφα εργασίας (Ουτρέχτη/Leuven 
παγκόσμια διανομή), σε βιβλία μελετών 
ΕΕΚ, 9 κατά τη διάρκεια συμβάσεων 
μελετών 80-84,10 κατά τη διάρκεια 
συμβάσεων συνεργασίας 84-90, 9 κατά 
την διάρκεια ΡΟ 86-90,10 ολλανδικά 
Ουτρέχτη/Leuven Εκθέσεις υλοποίησης, 
9 Διατριβές ΜΑ. 
α) Στόχος-σχέδιο MENELAS 
β); 
Επαφή με DECEDE Καθόλου πρόσοδοι: ανασκόπηση 
προτάσεων έρευνας για λογαριασμό KU 
Leuven Ερευνητικό Συμβούλιο και 
ολλανδικό NWO. Αναθεωρητικό/ 
εκδοτικό συμβούλιο. Εμπειρογνώμονας 
για CGC-12 AC και TMC. Πρόσοδοι από 
LRE-1/62. Επαφές πανεπιστημίου Leuven απο 
Σεπτέμβριο 1991 νέο κέντρο ΤΓ - 32 
αχομα προσωπικό - συμμετοχή σε LRE, 
Erasmus, Tempus, Comett, COST, 
DELTA (προπαντός HCM) - επαφές 
FoLLI 
Λιέγη Περίπου 12 δημοσιεύσεις για λεξικά 
Eurotra. Εγχειρίδιο Αναφοράς. 
Παράλληλο προϊόν Horatio θα 
εμφανιστεί στο Eurotra Studies. Βλέπε πίνακα ερωτηματολογίου 4.3 Οι Collins, Longman, OUP & Le Robert 
(γαλλικά) υπέγραψαν συμβάσεις για 
έρευνες για μονόγλωσσα και δίγλωσσα 
«PXct« Κυρίως με άτομα, παρά με ομάδες. 
Κοπεγχάγη Πάνω από 60 από το 1986. Pa Trans (1). Επίσης σχέδιο με δανικό 
συμβούλιο ερευνών - AM KBS για 
εγχειρίδια αυτοκινήτων. Στην ΕΕΚ για το MLAP. Στη 
βιομηχανία. Στην Canon Europe -
μεταφραστικά βοηθήματα για εγχειρίδια 
από αγγλικά σε ευρωπαϊκές γλώσσες. α) Μοναδική κοινότητα ερευνητών σε 
ΕΦΓ. Επαφές με εταίρους π.χ. SRI, 
σχολή Πράγας, β) Η βιομηχανία γνώριζε 
πού να αναζητήσει εμπειρία. 
Βαρκελώνη (87-90/91-92)31/1 συντακτικό, 19/10 
σημασιολογία, 19/1 μορφολογία, 13/3 
λεξικό/ υπολογιστική σημασιολογία, 9/1 
φορμαλισμοί, 6/7 αντιπαραβολικές 
μελέτες. Σύνολο 128. IBM Ισπανία (1 εκ./έτος) 90/91 
γλωσσικές προδιαγραφές ΜΑΤ. 
Eurolang (1 εκ./έτος) ισπανική ανάλυση 
και γραμματικές παραγωγής για 93/94. Σύμβουλοι σε κρατικές δημόσιες 
υπηρεσίες, και σε αρκετές υπηρεσίες της 
Καταλωνίας. Βιομηχανία: GSI-Tecsidel, 
EUDI και άλλες. Πάντα διατηρούσε το 
στόχο της "αύξησης της 
συνειδητοποίησης". α) Οι επαφές με ομάδες Eurotra οδήγησε 
στα προγράμματα ΕΤ/10 και LRE. β) Η 
συμμετοχή στο Eurotra θεωρήθηκε ως 
"εγγύηση" (αποδοχή) για τη 
βιομηχανία. 
Μαδρίτη 9 από Francisco Marcos-Marin 
4 άλλες από την ομάδα Δύο μέλη της ομάδας συμμετέχουν στο 
ΜΑΤ της IBM, που διοικείται από τη 
Βαρκελώνη Το προσωπικό αξιολόγησε το ATAMIRI. Δημιούργησε σχέσεις στην Ευρώπη. 
Μαδρίτη πολύ φανατική για IPR -
περιορισμένες ανταλλαγές από τη 
Μαδρίτη. Η IBM πιο ανοιχτή, και 
εκπαιδευμένο προσωπικό. 
Paris TALANA 39 δημοσιεύσεις, 31 ανακοινώσεις από 
το 1987 Συμμετοχή σε Ομάδα Πραγματιστικής, 
Ειδική Ομάδα Λεξικού, Ομάδα 
Πειραματισμού. 
Α4.12 
Saarbrflcken Πάνω από 100 από το 1985 α) To METAL MIR (αναπαράσταση 
διασυνδέσμου) βασίζεται στο Eurotra. 
SNI Μονάχου. EUROLANG. 
β) Δύσκολη η ποσοτικοποίηση - πολλά Το ΙΑΙ είναι σήμερα σε θέση να 
χρηματοδοτήσει 1/3 του προϋπολογισμού 
του με την παροχή συμβουλών που 
αποφέρει πάνω από 200 χιλ. ECU /έτος Με άλλα Ευρωπαϊκά Κέντρα, και κέντρα 
ΕΦΓ από όλο τον κόσμο. Συμφωνίες 
συνεργασίας, ανταλλαγή προσωπικού. 
Βιομηχανικοί εταίροι. 
Αθήνα 39 κυρίως μεταξύ 1989 και 1991 Το προσωπικό συμμετείχε στο LRE 
STRIDE, ESPRIT, ΕΤ-10· νέες 
συνεργασίες με βιομηχανίες/ δημόσιο. Ουδέν α) Δημιουργία θέσεων με πανεπιστήμιο 
Αθηνών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνίο 
β) Βιομηχανικοί εταίροι στο STRIDE, 
LER, ESPRIT, κλπ. 
Δουβλίνο 10 από το 1991 α) Βάση δεδομένων ορολογίας. 
β) Τπογλώσσα: σχεδιασμός τμήματος 
ιρλανδικής γλώσσας. Διερευνητικές συνταντήσεις με τη 
βιομηχανία: συμβουλές για διαχείριση 
ορολογίας (Lotus, Softrans, ΓΓΡ, Idoc). 
Siemens-ιρλανδικό METAL. α) Ανεκτίμητη για τη διεύρυνση της 
ερευνητικής βάσης, κοινή χρήση 
αποτελεσμάτων. 
β) Eurotra Ιρλανδίας ενίσχυσε τη 
συνειδητοποίηση για AM μέσω 
Ιρλανδικής Ένωσης Μεταφραστών 
Torino Diroa/ 
Pisa Torino / Pisa 6: AM, ΕΦΓ- 6 συνεισφορές 
σε έγγραφα εγρασίας, 18 συνεισφορές 
στο Εγχειρίδιο Αναφοράς· 4 ΡΟ και 26 
εκθέσεις Eurotra. Συζητήσεις με μια 
αυτοκινητοβιομηχανία. Ίδιο παράλληλο 
προϊόν Ε-Star. 
Λουξεμβούργο Διάφορα εσωτερικά έγγραφα. Έκδοση 
τριών εφημερίδων και ενός 
ενημερωτικού δελτίου. α) Ίδρυση IT&S a.s.b.l· σύστημα 
εξυπηρέτησης εγγράφων και 
πολιτιστικών πληροφοριών 
μεταφραστικό γραφείο AM β) δεν 
γνωρίζουμε Πραγματοποιήθηκαν αρχικά βήματα 
προς τη βιομηχανία - κανένα έσοδο 
μέχρι σήμερα. Ομάδα Χρηστών AM - επίσης πρότυπο 
σχέδιο COSINE. Ενημερωτικό δελτίο 
ΕΑΜΤ. Η σύμβαση CRP-CU ΕΊΊΟ-66 
απασχολεί προσωπικό CRETA. 
Ουτρέχτη Πάνω από 75 από το 1985 Δεν υπήρξε εκμετάλλευση. Ουδέν α) Ακαδημαϊκές επαφές, Ευρώπη, ΗΠΑ, 
Ιαπωνία - αναγνώριση Ουτρέχτης στην 
AM. 
β) Καμιά επαφή σχετικά με 
εκμετάλλευση 
Λισαβώνα/ 
Porto 15 μεταξύ 1991 και 1992 
Εκμετάλλευση 
διορθωτής ορθογραφικών λαθών, 
ελεγκτής σύνταξης και ύφους, CALL Δημιουργία ορολογικών βάσεων 
δεδομένων, λεξικών όρων. 
LRE-ET-10/TRANSLEARN EUREKA -
GENELEX/GRAAL 1989/92 μεταπτυχιακός κύκλος σπουδών 
σε νέες τεχνολογίες εφαρμοσμένες στη 
μετάφραση. Επίσης αλγόριθμος 
ταχυδρόμησης. αβ) Δημιουργία σχέσεων με εκδότες και 
πορτογαλικές και ξένες εταιρείες 
λογισμικού. Συνεργασία με ΙΑΙ στο 
σχέδιο CAT2 
Essex 237 στο διάστημα 1983-90, 26 το 91-92 Η Eurolang θα εκμεταλλευθεί την πείρα 
του Eurotra-Essex (αξίας πολλών 
εκατομμυρίων ECU). To essex μπορεί να 
υποβάλει προσφορές για τα σχέδια ΕΤ-
10 και LRE. Δύο εβδομάδες παροχή συμβουλών - CIT 
Ltd - σχεδιασμός πολύγλωσσων βάσεων 
δεδομένων. Επίσης UK DRA (4 
ανθρ/μήνες, 22 χιλ. £) ρόλος ΦΓ στις 
προδιαγραφές απαιτήσεων. Τομέας όπου το Eurotra είχε τη 
μεγαλύτερη επιτυχία. Αρκετές ομάδες 
σήμερα συνεργάζονται στενά. Νέες 
σχέσεις π.χ. SITE. 
UMIST Πάνω από 237 από το 1981. Βλέπε ιαπωνικές διασυνδέσεις και 
ανάπτυξη Rank-Xerox, ΒΤ, SERC. University of 
Technology, Kuala Lumpur - Αγγλική/ 
Μαλαϊκή γραμματική για ETS Καλές σχέσεις για αντιπαραβολική 
έρευνα και ολλανδική - αγγλική διμερής 
και μαλαισιανή συνεργασία 
(1) Δήλωση CST Κοπεγχάγης: "αναπτύσσεται από την CST Δανίας. Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός επί μέτρω συστήματος μετάφρασης για μια ιδιωτική εταιρεία για διπλώματα ευρεσιτεχνίας από 
αγγλικά στα δανικά - επαναχρησιμοποιεί και αναπτύσσει περαιτέρω τις υλοποιημένες γραμματικές και λεξικά του Eurotra για τις δύο καλυπτόμενες γλώσσες. Επίσης, βασιζόμαστε στο λογισμικό του 
Eurotra, το οποίο ενισχύεται και βελτιστοποιείται, έτσι ώστε να καλυφθούν οι απαιτήσεις ενός συστήματος παραγωγής. Οι εργασίες αυτές ξεκίνησαν το 1992." 
Α4.13 
Ανάλυση εοωτηαατολονίου EUROTRA 
ΕρΦτΠΡη ? εκπαιδευμένο π^>οσωπ>κΦ 
1) Πόσους ερευνητές εκπαίδευσε το κέντρο σας ως συνέπεια της χρηματοδότησης του Eurotra. Πού είναι σήμερα (π.χ. βιομηχανία, ακαδημαϊκές θέσεις, κλπ.); 
Χρησιμοποιούν την εμπειρία AM; 
2) Διεξήγαγε το κέντρο σας κύκλους εκπαίδευσης, καλοκαιρινά μαθήματα, κλπ. ως συνέπεια των εργασιών Eurotra; 
Κέντρο Εκπαιδευμένο προσωπικό Εκπαίδευση σχετική μα το Eurotra 
Leuven Εκπαιδεύτηκαν 20 (4 σε πανεπισήμια, 5 στη βιομηχνία), 3 εκπαιδευόμενοι με 
επιχορηγήσεις Eurotra 92/93. 8 εκπαιδευόμενοι σε προγράμματα Erasmus και 
Terapus 88/92 1985 διοργανώθηκε 7η ετήσια επιστημονική συνάντηση εργασίας Eurotra, και 
δύο τριήμεροι κύκλοι μαθημάτων για αρχάριους. 1988 καλοκαιρινός κύκλος 
Pennsylvania/Leuven-> κύκλος AM 3 εβδομάδων. 1990 διοργανώθηκε 2ος 
ευρωπαϊκός καλοκαιρινός κύκλος FoLLI (50 μαθήματα, 9 εργαστήρια, 500 
συμμετέχοντες. Επίσης καλοκαιρινά μαθήματα Groningen και Saarbrûcken. Νέο 
κέντρο ΤΓ στο Leuven. 
Λιέγη 0 Jacques Jansen αναζητεί εργασία. Ο Mergeai εργάζεται στο Reuters 
Λουξεμβούργο· ο Liebecq στην EUROCARD. Ο Gerardy εργάζεται σχετικά με το 
Esprit στο ίδιο τμήμα (ανάκληση πολύγλωσσων πληροφοριών EMIR). Κανείς σε ... ΕΦΓ αυτή καθαυτή. 0 Fontenelle είναι βοηθός στα αγγλικά. Ο Van Caille 
είναι στο υπουργείο MET. Ο Delcourt εργάζεται στη έρευνα σώματος στο 
Κοπεγχάγη 34 ερευνητές, συν 7 φοιτητές (από τους οποίους 2 εργάζονται μόνιμα στο CST 
μετά το πτυχίο). Κατά κανόνα επέστρεφαν στα πανεπιστήμια αλλά και στη 
βιομηχανία (3-4). EU-DK φιλοξένησε Σκανδιναβικό Σεμινάριο για AM 1986. (30 συμμετέχοντες). 
Συμμετείχε στον καλοκαιρινό κύκλο του Gothenburg 1991. Διοργάνωσε το 
"Sprogteknologisk Forum" 1992 (180 συμμετέχοντες). 
Βαρκελώνη Εκπαιδεύτηκαν 40 από το 1987. Όσοι έφυγαν εργάζονται ακόμα σε AM: 
ATLAS-2 Fujisu Ισπανίας, 6 σε άλλα ισπανικά πανεπιστήμια, 1 στη Νέα Τόρκη. Διάφορα προγράμματα διδακτορικού και καλοκαιρινά μαθήματα. 
Μαδρίτη 14 στο κέντρο: 2 στη βιομηχανία, 1 ΕΦΓ στις ΗΠΑ, 3 ακαδημαϊκές θέσεις, (1 
Γερμανία), 3 καθηγητές ξένων γλωσσών, 1 εκπαίδευση ΤΓ στο Essex - όχι 
σπουδές ΤΓ στη Μαδρίτη. Σχολή γλωσσών και βιομηχανίας (1990, 91, 92). 
Pari TALANA 19 άτομα (Παρίσι/Νανσύ). Συνέχιση εργασιών ΕΦΓ στο TALANA Οι ομάδες δέχθηκαν σημαντική εκπαίδευση από τις εργασίες του Eurotra. 
Saarbrûcken Περίπου 60. Αρκετοί πανεπιστημιακοί καθηγητές, επίκουροι, κτλ. ασχολούνται 
με AM. Ένας κύκλος μαθημάτων ανά έτος σε AM και ΜΤΤ. 6-50 συμμετέχοντες. 
Συμμετοχή στον καλοκαιρινό κύκλο του Saarbrûcken Lang Ling & Logic 1991 
(800 συμμετέχοντες). 
Αθήνα Περίπου 40. Σήμερα 5 στις ΗΠΑ/Αγγλία, 1 στο Systran, 3 μέλη της ομάδας 
σήμερα καθηγητές πανεπιστημίου. 2 κύκλοι μαθημάτων (91/92) 50 συμμετέχοντες. Σε ΕΦΓ και ΤΓ. Επίσης 
διαλέξεις για υπολογιστική λεξικογραφία και AM σε άλλα ιδρύματα. 
Δουβλίνο Εκπαιδεύτηκαν 13 (4 έφυγαν για πανεπιστήμια, 4 μεταπτυχιακοί, 5 Ερευνητές 
Eurotra) Σεμινάριο ορολογίας τηλεπικοινωνιών (1989, 2 ημέρες, 30 συμμετέχοντες). 
1992 σεμινάριο Infotech MATS. Σύστημα επίδειξης EIRETERM Έκθεση Νέων 
Επιστημόνων 1992. Πανεπιστημιακά μαθήματα και σεμινάρια. 
Torino Dima /Εκπαιδεύτηκαν 20 άτομα/ θα επιχειρηθεί η ενοποίηση των δύο κύριων τάσεων στην Ιταλία (λεξικογραφία 
και ΤΝ) με τη συντακτική και σημασιολογική επεξεργασία κειμένων. Μόνο το 
Gruppo Dima φαίνεται να δίνει έμφαση στην AM. 
Α4.14 
Pisa /Εκπαιδεύτηκαν 12 άτομα/ Είναι πιθανό ότι η Pisa θα εκεμεταλλευτεί την τεχνογνωσία και την πείρα του 
Gruppo-Dima. Μια νέα σχολή επιστήμης της επικοινωνίας είναι υπό ίδρυση. 
Λουξεμβούργο Εκπαιδεύτηκαν 8. 4 σήμερα σύμβουλοι. 1 ιδιωτικός. 2 βιομηχανία. 1 εταιρεία 
λογισμικού Χρήση της βάσης δεδομένων CRIS (αρχεία Eurotra) 20 συμμετέχοντες. Κύκλος 
μαθημάτων HPSG & ΕΤ6 37 συμμετέχοντες. Όλα μόνο για ερευνητές του 
Eurotra. 
Ουτρέχτη Από το 1986, 40 ερευνητές. 13 (5 στη βιομηχανία) ασχολούνται ακόμη. Σημαντική επιρροή στα μαθήματα της σχολής ανθρωπιστικών σπουδών. Πολλοί 
ερευνητές έχουν διδάξει σε εισαγωγικά και προχωρημένα μαθήματα ΤΓ. 
Λισαβώνα/Porto Τα περισσότερα μέλη του Eurotra Πορτογαλίας παραμένουν στο ILTEC 
ορισμένοι σε φιλολογικές σχολές πορτογαλικών πανεπιστημίων. 
Essex 20 ερευνητές κατά την περίοδο Eurotra - οι περισσότεροι είχαν σπουδές 
σχετικές με γλώσσες - καμία εκπαίδευση σε ΤΓ. 9 είναι ακόμη στην ομάδα, 3 
διδάσκουν σε πανεπιστήμια, 3 ασχολούνται με έρευνα, 1 βιομηχανία, 1 αλλού, 1 
διδάσκει. Χρήση πόρων... ... 91/92 για έναν φοιτητή ερευνητή. ΤΓ και AM επεκτάθηκαν στο Essex - νέοι 
κύκλοι σπουδών. Διοργάνωσε τον 4ο ευρωπαϊκό καλοκαιρινό κύκλο σε 
γλώσσες, λογική και πληροφόρηση 1992 - 550 συμμετέχοντες από Ευρώπη, 
ΗΠΑ, Ιαπωνία. 
UMIST 16 άτομα συμμετείχαν από το 1985. Λέκτορες UMIST εξακολουθούν AM. Arnold 
στο Essex. Johnson σε εταιρεία λογισμικού στο Keil. Whitelock στα Sharp Labs. 
Maxwell στο Essex. Άλλοι ερευνητές έφυγαν και δεν ασχολούνται με AM. Διοργάνωσε καλοκαιρινό εργαστήριο 1992. Δύσκολος ο διαχωρισμός των 
εργασιών για το σχέδιο Eurotra από τις γενικότερες ζργασίζς AM, στις οποίες 
το UMIST είναι η μεγαλύτερη ερευνητική και διδακτική ομάϊα του Ηνωμένου 
Βασιλείου. 
Α4.15 
ΑνάΑυση ερωτηματολογίου EUROTRA 
Ερώτηση 6 υποοοιι* / xaxaamiec 
1) Ασχολήθηκε το κέντρο σας με την ανάπτυξη εργαλείων λογισμικού, κτλ.; Δώστε παραδείγματα και δηλώστε αν αυτό θεωρείται ως αξιόλογη εργασία. 
2) Σε ποιο βαθμό χρησιμοποιήθηκε η υποστήριξη της κεντρικής ομάδας Λουξεμβούργου και πόσο αξιόλογο ήταν το έργο της; 
Κέντρο Ανάπτυξη εργαλείων λογισμικό», κλπ. Χρήση της ομάδας Λουξεμβούργο» 
Leuven Γλωσσικές προδιαγραφές - κεντρική ομάδα 87-90. Γραφείο προβλημάτων 88-90 
πραγματιστική ομάδα 88. Ανάπτυξη προδιαγραφών λογισμικού 87-90. Ομάδα 
NL/B (UT/LE) ανέπτυξε μονάδα πρώτης διεπαφής (αντικαθιστά τμήμα EMS -
χρησιμοποιήθηκε στο AIM MENELAS Η ομάαα της ΕΕΚ δεν συμμετείχε ουσιαστικά. Η κεντρική ομάδα γλωσσικών 
προδιαγραφών ιδρύθηκε ακριβώς επειδή η ΕΕΚ δεν διέθετε την τεχνογνωσία. Η ΕΕΚ 
δεν διέθετε εμπειρία - χρησιμοποιούσε μεταφραστές και όχι ΤΓ 
Λιέγη Μικρός παραγωγός συντακτικής ανάλυσης στο Prolog για την δοκιμή προτάσεων 
πλαισίου (σύστημα ANAL) έχει επίσης τμήμα μετάφρασης αγγλικής-γαλλικής. 
Κοπεγχάγη Λογισμικό και φορμαλισμός - σχεδιασμός/ανάπτυξη πλαισίου- SGML πρώτης 
διεπαφής· μηχανισμός προτίμησης* τμήματα του Εγχειριδίου Αναφοράς. 
Γλωσσολογία - Εγχειρίδιο Αναφοράς (τροπικότητα, ρήματα υποστήριξης, λεξικά). 
Δοκιμές - συστηματικές δοκιμές, ακολουθίες δοκιμών. Λογισμικό - καλή συνεργασία κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης πλαισίου Ε και 
στοιχείων πρώτης διεπαφής, καθώς και στη δημιουργία λημματικού λεξικού μέσω 
εργαλείου βάσης δεδομένων. Αναλαμβάνοντας στη θέση του Maghi King, η ομάδα 
Λουξεμβούργου συντόνισε ικανοποιητικά το Εγχειρίδιο Αναφοράς 
Βαρκελώνη Μέλη της ισπανικής ομάδας συμμετείχαν σε κεντρικές δραστηριότητες όπως στην 
ανάπτυξη λειτουργών κειμένου, πραγματιστική ομάδα, ομάδα γλωσσικών 
προδιαγραφών, Εγχειρίδιο Αναφοράς, πειραματική υλοποίηση Η ομάδα της Επιτροπής αύξησε τις δραστηριότητες της κατά τη διάρκεια του σχεδίου 
από την απλή διοικητική υποστήριξη στη συνεργασία και τη συμμετοχή σε τεχνικά 
θέματα. 
Μαδρίτη Καμμία συμμετοχή 
Paris TALANA 
Saarbrûcken Αρκετές συμβάσεις μελέτης 1983-86 για λογισμικό και σχεδιασμό και 
προδιαγραφές φορμαλισμών. Αφετηρία για παράλληλο προϊόν CAT2. Πρόσφατες 
εργασίες σχεδιασμού ΕΤ6/7 προς την κατεύθυνση της συμβατικής γλωσσολογίας. 
Το ίδιο για τη βιομηχανοποίηση ΕΤ-9. Εργάστηκε ικανοποιητικά μόνο τα τρία τελευταία έτη, οπότε το επίσημο πρωτότυπο 
είχε επιτύχει καλύτερες επιδόσεις. 
Αθήνα 14 απλές μονάδες για το λεξικό (π.χ. μέτρηση συχνότητας λέξεων, έλεγχος 
υλοποίησης). Λεξικό περιβάλλον DOS (ενοποιεί κείμενα, προτάσεις, λέξεις, 
μορφές και αρχεία λεξικού). Χρησιμοποιήθηκε για τα λεξικά της ελληνικής 
ομάδας Eurotra. Ανταποκρινόταν πάντα γρήγορα και με ακρίβεια στις απαιτήσεις, βοηθώντας στην 
επίλυση προβλημάτων λογισμικού, και βοηθώντας στη διοργάνωση επιδείξεων. 
Δουβλίνο Σχεδιασμός / ανάπτυξη ορολογικής βάσης δεδομένων για το Eurotra. 
Torino/Pisa Λεξικό 6000 λημμάτων για ιταλικά, συν σύστημα λεξιλογικής κατηγοριοποίησης 
100 χαρακτηριστικών. Δίγλωσσο: τμήμα δανικών - ιταλικών για εγκατάσταση E-Slar. 
Λουξεμβούργο To CRETA έγινε μια από τις κύριες πηγές ευρωπαϊκού λογισμικού και 
υποστήριξης Eurotra Σύνδεσμος με Saarbrûcken από την αρχή. Μεταφορά προσωπικού στο Λουξεμβούργο. 
Α4.16 
Ουτρέχτη Προετοιμασία και παραγωγή του πρώτου πρωτοτύπου πλαισίου Eurotra - αργότερα 
MiMo. Βοήθημα λεξικογράφου. Διατέθηκε για δημόσια χρήση. Το Εγχειρίδιο 
Αναφοράς ξεκίνησε από την Ουτρέχτη και τα πρώτα έξι τεύχη δημοσιεύθηκαν από 
την Ουτρέχτη και την ISSCO. Πραγματοποίησαν ορισμένες χρήσιμες εργασίες, π.χ. διανομή υλικού. Ρόλος του 
CRETA σε σχέση με ΕΕΚ δεν είχε ποτέ καθοριστεί σαφώς. 
Λισαβώνα/Porto Η πορτογαλική ομάδα Eurotra ασχολήθηκε με θέματα του Εγχειριδίου Αναφοράς 
και με δέσμες που ανέπτυξαν θεμελιώδη και εφηρμοσμένη έρευνα, καθώς και 
επιδείξεις Eurotra. Η υποστήριξη εκ μέρους της ομάδας Λουξεμβούργου ήταν ουσιαστική για την 
ανάπτυξη του συνόλου του σχεδίου. 
Essex Μαζί με Ουτρέχτη ανέπτυξε MiMo, χρήσιμο σύστημα επίδειξης. Συνεργασία με 
ΙΑΙ γαι το CAT2. Συμμετοχή στο Εγχειρίδιο Αναφοράς. Η ανάληφη από ΕΕΚ σήμαινε ότι το διοικητικό μέρος ήταν άριστο - αν και με 
υπερβολικό φόρτο εργασίας. Έλλειφη προσωπικού ΕΕΚ για επιστημονική διοίκηση 
προβληματική στις αρχές - χρειάστηκε πολύς χρόνος στην αρχή νια την επίτευξη 
επαρκούς εμπειρίας. Πρόσφατα - ομάδα ΕΕΚ υπερβολικά μεγάλη και παρενέβαινε 
υπερβολικά στις εργασίες - επίσης πρόβλημα για ET-10/LRE 
UMBT 
Α4.17 
Ανάλυση εοωτηοατολονίου EUROTRA 
Ερώτηση 7 διοικητικά θέιιατα 
1) Πόσο καλά λειτούργησε η εξωτερική διοίκηση του προγράμματος Eurotra; Πώς μπορούσε να είχε βελτιωθεί; 
2) Οι διευθετήσεις δικτύωσης και συνδέσμων μεταξύ των κέντρων ήταν ικανοποιητικές και αξιόπιστες; 
3) Λειτούργησαν ικανοποιητικά τα ζητήματα χρηματοδότησης; 
4) Ποια ήταν η συμμετοχή της κυβέρνησης του κράτους μέλους στη χρηματοδότηση και την υποστήριξη των εργασιών; Λειτούργησε ικανοποιητικά; 
Κέντρο 
Leuven 
Λιέγη 
Κοπεγχάγη 
Βαρκελώνη/ 
Μαδρίτη 
Μαδρίτη 
Paris TALANA 
Saarbrflcken Εξωτερική διοίκηση 
Λειτούργησε σωστά κατά κανόνα. 
Πλάγια ανάθεση UT/LE συμβάσεων 
συνεργασίας. Καθυστέρηση στην 
ανάθεση Add.4 το 88. Κακή διαχείριση 
ΕΕΚ εμπειρογνώμονα τηλεπικοινωνιών 
για Leuven 
OK? 
Κανένα πρόγραμμα με ΕΕΚ και 
κυβέρνηση. Ούτε με EAC, CSC (1) 
Ικανοποιητική συνεργασία με ΕΕΚ και 
κυβέρνηση για το Eurotra. 
Οι Ισπανοί εκπρόσωποι απογοήτευσαν 
τη Μαδρίτη - υποβλήθηκαν επισήμως 
παράπονα. 
-
Διοίκηση πολύ πολύπλοκη - διαχείριση 
ερευνών με "φευδοδημοκρατία". 
Καλύτερη τα επόμενα έτη - η ομάδα 
εργαζόταν από κοινού. Σχέσεις με 
κυβέρνηση λιγότερο πολύπλοκες. 
Ορισμένες διαφορές απόφεων στην 
εργασία. Καλύτερα να ορισθεί ως 
ερευνητικό σχέδιο (πανεπιστήμια/ 
βιομηχανία. Δίκτυα κατ σύνδεσμος 
Καλή συνεργασία Ουτρέχτης επίσης 
Saarbrflcken / Essex / UMIST (γερμανικά -
ολλνδικά, αγγλικά - ολλανδικά). Καλή 
συνεργασία με Αγγλία 1990 -» 
μονόγλωσσα τμήματα λεξικών / 
γραμματικής. Ικανοποιητικό LG 
ΟΚ? 
Eurokom πολύ καλό. Συνεργασία ΕΕΚ και 
κέντρου για επίδειξη καλή. 
Αποδοτική αλληλεπίδραση, όπως 
αποδεικνύεται από κοινές προτάσεις 
Κακή δικτύωση και σύνδεσμος μεταξύ 
Μαδρίτης και των άλλων. 
-
Σύνδεση ομάδων μέσω Eurokom - πολύ 
αποτελεσματικό, καλό για επικοινωνία 
(π.χ. "Γραφείο Προβλημάτων", 
"ερευνητικές δέσμες"). Χρησιμοποιήθηκε 
για ET-ES (CAT2 και επίδειξη ETS· 
ομάδες εργασίας ET-GB (CAT2 και ΕΤ-
10). θέματα χρηματοδότησης 
Βλέπε πίνακα απαντήσεων 
ερωτηματολογίου 7.1 
Ανεπαρκείς για να εγγυηθεί κρίσημη 
μάζα για ομαδά Λιέγης. 
Λειτούργησε σωστά. Ικανοποιητική 
υποστήριξη από πανεπιστήμιο 
Κοπεγχάγης. 
Δεύτερο παράρτημα δεν υπογράφηκε 
λόγω ΕΕΚ - οδήγησε σε μείωση του 
μεγέθους της ομάδας. 
Διαχείριση της χρηματοδότησης από 
τη Βαρκελώνη. 
CNRS δεν παρείχε πλήρη υποστήριξη 
Η χρηματοδότηση συνήθως 
λειτουργούσε ικανοποιητικά. Συμμετοχή κυβέρνησης κράτους 
μέλους 
Παρείχε λιγότερο από 40% 
χρηματοδότηση, συν πρόσθετη 
χρηματοδότηση για τη μεταβατική 
φάση. 
ΟΚ? 
Πάντα χρηματοδοτούσε και παρείχε 
υποστήριξη, συμπεριλαμβανόμενης 
πρόσθετης πενταετούς καθηγητικής 
επιχορήγησης 
To CICYT παρείχε πλήρη οικονομική 
υποστήριξη στην ομάδα. 
Η εκπροσώπηση της Ισπανίας ΔΕΝ 
βασίζεται αποκλειστικά στη 
Βαρκελώνη! ! 
Ασαφής πολιτική σχετικά με τις 
εργασίες του Eurotra. Απογοήτευση 
Λειτούργησε ικανοποιητικά. 
Α4.18 
Αθήνα 
Δουβλίνο 
Torino Dima / 
Pisa 
Λουξεμβούργο 
Ουτρέχτη 
Λισαβώνα/Porto 
Essex 
UMIST Η διαχείριση των ερευνών αντιμετώπισε 
το πρόβλημα ότι η θεωρία εξελισσόταν 
παράλληλα με την υλοποίηση - ανάλωση 
προσπαθειών για συντονισμό. Σωστή 
διοίκηση για τις δώδεκα χώρες. 
ΕΕΚ - εξαιρετική. Ιρλανδική κυβέρνηση -
περίπλοκη λόγω ανάμιξης 
αρμοδιοτήτων. EOLAS κύριος 
σύνδεσμος. 
-
Επισκέπτες επιστήμονες: "είναι θαύμα 
που λειτουργεί αυτού του είδους η 
διοίκηση" 
Σήμερα ικανοποιτικές σχέσεις με την 
κυβέρνηση - αλλά έλλειφη 
ενδιαφέροντος. 
Εξωτερική διοικητική οργάνωση ΟΚ 
Δύσκολη η αποκεντρωμένη οργάνωση. 
Οι συμβάσεις συνεργασίας συχνά 
υπογράφονταν μετά από τις εργασίες -
επιτάχυνση διαδικασίας. 
Χρηματοδότηση - καλύτερα ΕΕΚ ή DTI. 
-Αποδοτική συνεργασία στις δέσμες (η 
Ελλάδα ήταν σε 5). Τποβλήθηκαν 9 
προτάσεις για LRE Ι χρησιμοποιώντας το 
δίκτυο Eurotra. 
Καλή οργάνωση και βοήθησε στο 
σχηματισμό κοινοπραξιών με άλλες 
ομάδες για υποβολή προσφορών για 
εργασίες ΤΕ10 και LRE. 
-
To Eurokom σταθερό αλλά ακριβό. 
Χρησιμοποιήθηκε πολύ για συνεργασία. 
Καλή χρήση δεσμών. Πολύ καλό δίκτυο. 
Αμφισβητήσιμο LG. 
Όσο καλύτερα ήταν δυνατό υπό τις 
συγκεκριμένες συνθήκες (12 ομάδες). 
Δίκτυο / σύνδεσμος πολύ καλά (Essex - 27 
προτάσεις, 11 κέντρα το 91/92) 
Η συνεργασία Γαλλίας - Αγγλίας σχετικά 
με αντιπαραβολική έρευνα επιβραδύνθηκε 
από το CNRS. Ναι 
Ναι 
-
"Η χρηματοδότηση προκαλούσε 
ευχαρίστηση" 
Κανένα πρόβλημα χρηματοδότησης. 
Η πορτογαλική κυβέρνηση 
χρηματοδοτούσε μόνο πανεπιστημιακές 
θέσεις: αλλά 
DTI βοήθησε - κανένα πρόβλημα με 
χρηματοδότηση εκτός από τις αρχικές 
καθυστερήσεις. 
-Διέθεσε το 20% του προϋπολογισμού 
του προγράμματος. Πολύ καλές 
σχέσεις με την κυβέρνηση. 
Καμμία άμεση συμμετοχή ή 
υποστήριξη από την κυβέρνηση -
κανένα πρόβλημα. Η κυβέρνηση 
αγνοούσε τις ευκαιρίες σχετικά με τη 
γλωσσική τεχνολογία 
-
Κανένα πρόβλημα 1989/92. Κανένα 
αργότερα. 
Κανένα πρόβλημα, αλλά έλλειφη 
ενδιαφέροντος για τεχνολογία LE στα 
ανώτερα επίπεδα 
αναγνώριζε τη σημασία του Eurotra. 
Έγκαιρες πληρωμές από ΕΕΚ. 
Συμμετοχή DTI πολύ καλή. 
-
(1) Από την απάντηση του ερωτηματολογίου της Κοπεγχάγης. "Η Ομάδα Συνδέσμου αποτελείται από τους επικεφαλής των εθνικών ερευνητικών ομάδων και των επικεφαλής του σχεδίου από την ΕΕΚ. 
Έτσι, όλοι οι σχετικοί παράγοντες είναι συγκεντρωμένοι σε ένα σώμα λήφης αποφάσεων για την καθημερινή διχείριση του σχεδίου. Κατά κανόνα, αυτό λειτούργησε καλά- αλλά σε λίγες περιπτώσεις 
ήταν δύσκολο να ληφθεί μια απόφαση λόγω των διαφορετικών ρόλων των επικεφαλής των εθνικών ομάδων σε σύγκριση με το ρόλο του επικεφαλής του σχεδίου: η ΕΕΚ έχει την εκτελεστική εξουσία 
για το πρόγραμμα. Πάντως κατά την περίοδο 1991-92 άλλαξαν οι κανόνες φηφοφορίας, πράγμα που οδήγησε σε πιο εύκολη λήφη αποφάσεων." 
Α4.19 
Ανάλυση εοώτηαατολονίου EUROTRA 
Εοώτηση 8 KOOTOC exixaioiac 
1) Αν η ομάδα σας είχε δεχτεί ισόποση χρηματοδότηση για εργασίες AM, αλλά χωρίς περιορισμούς σχετικά με τη φύση της εργασίας, όπως έγινε, κτλ., 
πώς θα το είχατε δαπανήσει; 
2) Συγκρίνετε το πρόγραμμα LRE με το Eurotra. Αποτελεί βελτίωση το LRE; Ποια χαρακτηριστικά είναι καλύτερα και ποια χειρότερα; 
LRE ένατα Earota 
Leuven θα είχαμε κατανείμα τον προϋπολογισμό σε διάφορες γραμμές δράσεις. 1) 
Εφαρμογές (Ε&Α εφικτό στόχο για πανεπιστήμια/βιομηχανία) 2) Ερευνα (βασική 
ΥΓ) 3) Επιχορηγήσεις {για επισκέπτες ερευνητές από το εξωτερικό) 4) 
Διδασκαλία/ εκπαίδευση (προγράμματα σπονδών ΥΓ - ίδρυση εδρών). Καλύτερο: πω ρεαλιστικά στόχοι και προγράμματα εργασιών· ανοίγει την 
κοινότητα τον Eurotra - διευρύνει τη δυνατότητα πρόσβασης στα αποτελέσματα. 
Χειρότερο: πολυδιάσπαση· ενίσχυα την ανταγωνιστικότητα· βραχυπρόθεσμες 
απόψεις / προγραμματισμός· πολύ μικρή χρηματοδότηση 
ΛΛΠ Πρόγραμμα εργασιών απορρίφθηκε από LG (1) Καμιά εμπειρία - περιμένουμε και θα δούμε. 
Κοπεγχάγη θα είχαμε επιδίωξα συνεργαάα με άλλες ευρωπαϊκές ομάδες, λιγότερους 
εταίρους, συγκέντρωση σε λιγότερες ερεννητϋές εργασίες. Eurotra κλειστό 84-90, αλλά βελτίωση 91/92. LRE - ανταγωνισμός και νέες ομάδες 
αλλά περιεχόμενο τον LRE φαίνεται πιο αυθαίρετο, ανεπαρκές επικοινωνίες, 
προκατάληψη κατά των λιγότερο ευνοημένων γλωσσών. 
Βαρκελώνη Οι συνθήκες βοήθησαν την ομάδα να υπερνίκησα την έλλειψη εμπειρίας, θα 
είχαμε προτίμησα την διαφοροποίηση των εργασιών αποκλειστικά από 
γλωσσολογία προς εργαλάα. Δύσκολη σύγκριση, θα άνω καλό να συμμετάσχει η βιομηχανία, αλλά κακές 
προοπτικές χρηματοδότησης για καλά αποτελέσματα. Πολύ νωρίς για την ισπανική 
βιομηχανία 
Μαδρίτη Ευνοά τα πιο ανεπτυγμένα κέντρα - ξεχνά τις λιγότερο ευνοημένες χώρες 
εκμηδενίζει την ύπαρξη των Ισπανών πανεπιστημιακών ΥΓ. 
Paris TALANA 
Saarbrûcken Πρώτη συγκέντρωση στην ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού πρωτοτύπου 
λογισμικού, όχι εργασίες σε όλες τις γλώσσες ταυτόχρονα (πρώτα 3 και μετά οι 
υπόλοιπες). Περισσότερη έμφαση σε πρακτικές ανάγκες: σύνδεση με ορολογιιές 
βάσεις δεδομένων, χειρισμό καμένα», στιβαρότητα· λιγότερη βασική έρευνα για 
μακροπρόθεσμα θέματα. Ίο LRE βελτίωση εφόσον εισάγει πιο αντικειμενικά κριτήρια: οι προτάσεις 
αξιολογούνται. Περισσότερη επιρροή της συμβατικής έρευνας σε ΥΓ. 
Μειονεκτήματα: όχι κοινή υποδομή, λιγότερη συνεργαάα, πολιτικές επιρροές. Ο 
στόχος του βιομηχανικού πρωτοτύπου εξαφανίζεται: σχεδόν Esprit. 
Αθήνα Κατά πάσα πιθανότητα θα κάναμε τα ίδια. Στην αρχή δεν υπήρχε εμπειρία για 
AM ή ΕΦΓ στην Ελλάδα. Ύο Eurotra εκπαίδευσε, εξασφάλισε την ανταλλαγή 
ιδεών παράλληλα με συγκριτικές/ αντιπαραβολικές εργασίες, και μονόγλωσση 
ανάλυση. Ύο LRE άναι εξέλιξη του Eurotra. Αρχιζα εκό που σταμάτησε το Eurotra και 
προωθά τα επιτεύγματα του. "Στόχευα στη δημιουργία τον πλαισίου για την 
ανάπτυξη θεωρητιιής/ εφηρμοσμένης ΕΦΓ. Xaipiç το Eurotra, οι λιγότερο 
ευνοψένες γλώσσες δε θα άχαν φτάσει σε ανταγωνιστικά επίπεδα LRE. 
Δουβλίνο Ασυνήθιστο καθεστώς ιρλανδικής ομάδας Eurotra - συντονιστές συλλογής 
ορολογίας και έρευνας υπογλώσσας - όχι γραμματική. Από πολιτική άποψη τα 
ιρλανδικά δεν άνω επίσημη γλώσσα εργασίας της ΕΟΚ. Αργή εκκίνηση που 
διορθώθηκε επιτυχώς 1991/92. Το LRE μπορά να παραγάγα εμπορεύσιμα αποτελέσματα. Η βασική έρευνα θα έχει 
προβλήματα λόγω της έμφασης στις εφαρμογές; Κίνδυνος - παραγωγή προϊόντων 
που βασίζονται σε 'παλαιά'' τεχνολογία - χρειάζετω ΝΕΑ παράλληλη έρευνα/ 
παραγωγή (βλ. Ιαπωνία). 
Torino Dima/ Pisa 
Λουξεμβούργο 
Α4.20 
Ουτρέχτη Ιδανικό πρόγραμμα μικρό μέγεθος (5 άτομα για 10/12 έτη) ευέληκτο: i) βασική Βελτίωση κατά το ότι δεν είναι μονολιθικό, δεν υπάρχουν αλληλεξαρτήσεις, 
έρευνα ("αύριο")- ii) εφηρμοσμένη έρευνα (επικύρωση χθεσινών υποθέσεων)· iii) ανοικτό σε όλους. Καμία εγγύηση συνοχής, πολύ μικρό μέγεθος, μικρές 
άποφη προϊόντων (βιομηχανικός εταίρος, βοηθήματα/ εργαλεία τελικού χρήστη). πιθανότητες επιτυχίας, πολύ σύντομο, καμμία συνέχεια, κενά μεταξύ Πρόκλησης 
___________________ και έναρξης. 
Λισαβώνα/ Porto Χωρίς προηγούμενη εμπειρία η πορτογαλική ομάδα Eurotra θα ήταν To LRE βελτίωση ως προς το Eurotra γιατί διευρύνει το πεδίο έρευνας. Πάντως 
αναγκασμένη να δαπανήσει τα περισσότερα χρήματα για την απόκτηση αρνητικό σημείο η (μικρότερη) ομαδοποίηση των κέντρων για εργασίες. 
________________ τεχνογνωσίας. 
Essex Συμμετοχή λιγότερων εταίρων. Ευρύτερο φάσμα έρευνας. Εφικτότητα του To LRE βελτίωση σαφής Ε/Α. Χειρότερο i) έλλειφη συνέχειας - χρηματοδότησης ... 
συστήματος επίδειξης της έννοιας για 2/3 γλώσσες - οι υπόλοιπες θα έμεναν στο κενά ii) βραχυπρόθεσμο iii) μεγάλη διοίκηση iv) μικρή χρηματοδότηση. Η ΕΕΚ 
__________________ cPCUVTfnKo στάδιο. υιοθετεί το ρόλο του πελάτη, 
UMIST 10 χρόνια πριν - το ίδιο. Σήμερα θα δημιουργούσαμε ένα εμπορικό σύστημα Όχι. Χρηματοδότηση αποσπασματική. Τεράστια προσπάθεια προπαρασκευής 
βασισμένο σε μετάβαση για τρεις γλώσσες. Οι εργασίες Eurotra λογικές και εφαρμογών. Δυσπιστία ως προς τη διαδικασία επιλογής, 
απαραίτητες. Χρήση σωμάτων κειμένων για πραγματικά λεξικά, γραμματικές. 
Νέος στόχος, διαδικασία. 
(1) Αποσπάσματα από ανεπιτυχή πρόταση της Λιέγης για LG και απάντηση στην Ερώτηση 8. Αναφέρεται σε MRD. Οι κύριες κατευθύνσεις των εργασίων της Λιέγης ήταν i) επεξεργασία υπαρχόντων 
λεξιλογικών πόρων σε μορφότυπο σε συσχετιστική βάση δεδομένων και άλλα μορφότυπα για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις πληροφορίες για ii) α) αυτόματη ανίχνευση του γονικού πεδίου, β) παροχή 
λεξιλογικών λημμάτων για αγγλικό συντακτικό αναλυτή/παραγωγό οδηγούμενο από λεξικό, γραμμένο σε Prolog και ο οποίος χρησιμοποιεί δηλωτική γραματική, γ) CALL με βάση LDOCE και COBUILD. 
Τα λεξικά ΕΦΓ τείνουν να είναι περιορισμένα από άποφη πεδίου, ιδιότροπα και εύθραυστα (έλλειφη δυνατοτήτων επέκτασης και μεταφοράς). Τα λεξικά που χρησιμοποιούνται σε σχέδια AM τα οποία 
δεν είναι προσανατολισμένα προς ΤΝ είναι αρκετά μεγαλύτερα, αλλά τείνουν να περιλαμβάνουν λίγες πλευρές σημασιολογίας. Η Λιέγη πιστεύει ότι η δημιουργία λεξικών από το μηδέν για σχέδια ΕΦΓ 
είναι σπατάλη πόρων. MRD όπως LDOCE - που αντιπροσωπεύουν εκατοντάδες ανθρωποετών εργασίας - θα πρέπει να χρησιμοποιούνται στο ΕΦΓ. 
Α4.21 
Ανάλυση εοωτη-ΐατολονίου EUROTRA 
Εοώτηση 9 το ιιέλλον 
Τώρα που η χρηματοδότηση του Eurotra έχει σχεδόν τελειώσει, πώς βλέπετε το μέλλον του κέντρου σας και της ομάδας σας; Από πού περιμένετε να 
χρηματοδοτηθείτε; θα θέλατε να συνεχιστεί το Eurotra; 
Κέντρο Το μέλλον 
Leuven Η ομάδα αφιέρωσε πολλή εργασία για τη διάδοση των γνώσεων σχετικά με AM και ΕΦΓ μέσω της διδασκαλίας ΤΓ στο πανεπιστήμιο του Leuven και αλλού, 
δημοσιεύσεων, διαλέξεων, επιδείξεων, συνεργασιών σε περιοδικά, και δημιουργίας Κέντρου ΤΓ στο πανεπιστήμιο του Leuven. To Leuven άρχισε να προετοιμάζεται για 
την μετά το Eurotra εποχή το 1990: κέντρο μελετών γλώσσας και υπολογιστών στο KU, και στη συνέχεια 1991 κέντρο ΤΓ στο πανεπιστήμιο του Leuven. Το κέντρο αυτό 
έχει 30 άτομα προσωπικό με σχέδια σχετικά με υπολογιστική σημασιολογία, AM, χειρισμό εγγράφων, εκμάθηση γλωσσών μέ τη βοήθεια υπολογιστή, σώματα κειμένου 
και λεξικά. Η χρηματοδότηση προέρχεται από τη ΕΚ, τη Βελγική κυβέρνηση, τη Φλαμανδική κοινότητα, τη βιομηχανία, κλπ. Εργασίες σχετικές με το Eurotra πρέπει να 
συνεχιστούν ΑΛΛΑ θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν το φορμαλισμό ALEP και καλή υποστήριξη από την κεντρική ομάδα της ΕΕΚ, καλές επαφές με βιομηχανία, 
βασισμένο σε δέσμες, συγκεντρωτική εκπαίδευση. 
Λιέγη /Η ομάδα Eurotra Λιέγης προήλθε κυρίως από ένα τμήμα αγγλικής, και αυτό τους έκανε να αισθάνονται ότι δεν ήταν επιθυμητή η εργασία αποκλειστικά σχετικά με 
γαλλική ορολογία./ Η κατεύθυνση που ακολούθησε το Eurotra δεν συνέπεπτε με τα ενδιαφέροντα της Λιέγης όσον αφορά τα λεξικά. Η Λιέγη θα υποβάλει πρόταση για 
εργασίες LRE και θα συνεχίσει τη σύμβαση με την OUP, καθώς και τη μικρής κλίμακας σύμβαση Esprit για πολύγλωσση πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων πληροφόρησης. 
To Eurotra είχε καλά αποτελέσματα για τη Λιέγη και θα ήθελαν να συνεχίσουν με περισσότερη έρευνα βασισμένη στα σώματα κειμένων καθώς και να έχουν στενότερη 
σύνδεση με το Δουβλίνο. Όχι ικανοποιημένοι μέ την κατεύθυνση του Eurotra. Η ανεπιτυχής πρόταση της Λιέγης αφορούσε i) μονόγλωσση λεξικογραφία (εκμετάλλευση 
ορισμών λεξικού για την ανάκληση σημασιολογικών σχέσεων* σύγκριση ύφους ορισμού - χρησιμοποίηση των δύο μηχανικά αναγνώσιμων μονόγλωσσων λεξικών, και 
συγκεκριμένα LDOCE και COBUILD· εκμετάλλευση παραδειγμάτων για την ανάκληση συμφραστικής συμπεριφοράς) U) πολύγλωσση λεξικογραφία (αντιστρεφιμότητα 
δίγλωσσων λεξικών- ομογραφία και πολυσημία- εφικτότητα της δημιουργίας διασυνδέσεων μεταξύ δύο μονόγλωσσων λεξικών) Hi) ορολογία (έρευνα για το πώς μπορούν 
να ενοποιηθούν εξειδικευμένες γνώσεις πεδίου σε ένα γλωσσικό πλαίσιο- αυτόματος καθορισμός είδους κειμένου και θεματικών πεδίων). 
Κοπεγχάγη Στη Δανία, το Κέντρο Γλωσσικής Τεχνολογίας ιδρύθηκε το 1991. Η ομάδα Eurotra Δανίας είχε το πρόγραμμα Eurotra ως μοναδική αρμοδιότητα, ενώ το Κέντρο έχει ένα 
πολύ ευρύτερο πεδίο γλωσσικών δραστηριοτήτων. Το Κέντρο πραγματοποίησε εργασίες σχετικά με το στο πλαίσιο συμβάσεων συνεργασίας το 1991/92, και, αν και το 
Eurotra ήταν μια σημαντική πηγή χρηματοδότησης, δεν θεωρούν ως πρόβλημα τη μεταστροφή προς άλλες πηγές. Η χρηματοδότηση του Κέντρου προέρχεται από εθνικά 
ερευνητικά ιδρύματα, σκανδιναβικά ερευνητικά ιδρύματα, συμβάσεις έρευνας της ΕΚ και σε σημαντική έκταση και με αυξητική τάση από εμπορικές συμβάσεις στη 
Δανία και στο εξωτερικό, θα ήθελαν να συνεχιστεί ένα πρόγραμμα παρόμοιο με το Eurotra: για τη συνέχεια των εργασιών, την παραγωγή δομοστοιχείων που 
ταιριάζουν μεταξύ τους, την εγγύηση ότι όλες οι γλώσσες καλύπτονται σε λογικό βαθμό. Μια δυνατότητα για τη μελλοντική διοίκηση γλωσσικών προγραμμάτων είναι 
η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού. Η ιδέα αυτή προτάθηκε αρκετές φορές. Ο ρόλος του Οργανισμού αυτού θα ήταν πιο εύκολο να καθοριστεί σε σύγκριση με 
.. σημερινό ρόλο της ΕΕΚ, και θα ήταν δυνατή η πρόσληφη προσωπικού με τα κατάλληλα ακριβώς προσόντα. Αν δημιουργηθεί γλωσσικός οργανισμός δε θα πρέπει να 
είναι απλώς μια ειδική μονάδα - θα πρέπει να πραγματοποιεί ο ίδιος έρευνα. Στελεχωμένος μια μικρή μόνιμη ομάδα και υποστηριζόμενος από επισκέπτες 
Ϊετατασσομένους ερευνητές από όλες τις εθνικότητες. Επέκταση του τρίτου Πλαισίου: το CST ανησυχεί γιατί η επικεφαλίδα "γλωσσολογία" δεν εμφανίζεται στο τμήμα 
ηλεματικής. Η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε μιλήσει γι' αυτό. Τέταρτο Πλαίσιο: To CST συμφωνεί ότι οι γλωσσικοί πόροι είναι σημαντικοί, αλλά ο όρος αυτός θα 
πρέπει να καλύπτει γραμματικές, σημασιολογία, γνωστικές βάσεις, κλπ., καθώς και την έρευνα που απαιτείται νια την παραγωγή τους. 
Βαρκελώνη Το μέλλον είναι ασαφές. Αν και η Βαρκελώνη είναι στο στάδιο της δημιουργίας ενός ιδρύματος για συνεργασία με τον Τομέα Γλωσσολογίας του Universidad de 
Barcelona, τον τομέα Filologia Espanola του Universidad Autonome dé Barcelona και με το ICE Universidad Politécnica de Cataluna, αντιμετωπίζουν προβλήματα εξεύρεσης 
χρηματοδότησης που θα τους επιτρέφει να διατηρήσουν όλο το προσωπικό. Στη Μαδρίτη δεν έχουν καταρτιστεί σαφείς στρατηγικές για τη διατήρηση της ομάδας. 
Είναι κρίμα η διακοπή της συνέχισης του Eurotra - ιδιαίτερα για την Ισπανία - απώλεια ορμής. 
Μαδρίτη Μέλλον αβέβαιο - υλικός εξοπλισμός και λογισμικό θα διατηρηθούν χάρη στο Universidad Autonome de Madrid. Συνέχιση εργασιών σχετικά με το ισπανικό σώμα 
κειμένων. Δεν υπάρχει χώρος για AM - αδιανόητο στην Ισπανία ότι μπορούν να συνεχιστούν οι εργασίες χωρίς υποστήριξη από ΕΕΚ. Διάφορες απόφεις όσον αφορά τη 
συνέχιση του Eurotra. 
Paris TALANA 
Α4.22 
Saarbrflcken Το ΙΑΙ έχει αποκτήσει σημαντική τεχογνωσία για AM και συναφείς τεχνικές - χρήσιμη για μελλοντικές εργασίες ΕΕΚ και βιομηχανίας, οι σχέσεις με ορισμένα Κέντρα 
θα διατηρηθούν. Συνιστάται η συνέχιση των συμβάσεων Eurotra σε μικρή κλίμακα (π.χ. 2 άτομα/χώρα)- διοίκηση από έναν Ευρωπαϊκό Οργανισμό (ανεξάρτητο από ΕΕΚ, 
μικρό μόνιμο προσωπικό, συνεργαζόμενοι ερευνητές, κτλ.). Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών θα πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη της διαχείρισης και τελειοποίησης 
των γραμματικών και λεξικών πόρων που έχουν δημιουργηθεί. Η ΕΕΚ θα πρέπει να συμμετάσχει, έστω και σε μικρή κλίμακα, στο Eurolang, και σε άλλα. 
Η ομάδα της Αθήνας θα δεχόταν ευχαρίστως συντονισμένες ειδικές δράσεις της Επιτροπής για την υποστήριξη των λιγότερο ευνοημένων γλωσσών και την προώθηση 
της τεχνολογίας της γλώσσας στην Ευρώπη. 
Αθήνα Το ζήτημα του τέλους του Eurotra και του συνακόλουθου προβλήματος της απώλειας της κτηθείσας εμπειρίας και των πόρων που έχουν δημιουργηθεί απασχόλησε την 
ομάδα πριν από πολύ καιρό. Η δημιουργία του Ιδρύματος Επεξεργασίας Γλώσσας και Ομιλίας ήταν η καλύτερη απάντηση στο ζήτημα αυτό. Το ΙΕΓΟ ιδρύθηκε το 1991 
και λειτουργεί υπό την αιγίδα του Τπουργείου Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας. Συμμετέχει σε κοινοτικά και εθνικά προγράμματα (σήμερα 5)· η 
χρηματοδότηση προέρχεται από τα σχέδια αυτά, και δέχεται επίσης πρόσθετη χρηματοδότηση από την ελληνική κυβέρνηση. Συνέχιση του Eurotra: η Αθήνα θα ήθελε να 
διατηρηθεί η υποδομή/ δικτύωση - τόσο για επαφές όσο και για υποστήριξη όλων των ευρωπαϊκών γλωσσών (μοναδική στην AM). 
Δουβλίνο Το Δουβλίνο επιδιώκει να εκμεταλλευθεί τη φήμη του όσον αφορά την ορολογία και την υπογλώσσα. 
Torino Dima/ Pisa Dima: εξισορρόπηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων με τις εμπορικές εφαρμογές, οι οποίες μπορούν να εξασφαλίσουν την απαραίτητη χρηματοδότηση μελλοντικά. 
Eurotra: δεν υπάρχει ανάγκη για ειδικές δράσεις, εφόσον υπάρχει στενή σύνδεση με τις έρευνες και τις δραστηριότητες του ILC και του Πανεπιστημίου. Η ομάδα 
αναμένεται ότι θα συμμετάσχει σε προγράμματα ΕΦΓ και ΤΓ. (παράφραση Τελικής Έκθεσης). 
Pisa Η ομάδα Eurotra της Pisa δεν χρειάζεται να αναλάβει ειδικές δράσεις εφόσον συνδέεται στενά με τις έρευνες και τις δραστηριότητες του ILC και του πανεπιστημίου. Η 
ομάδα αναμένεται ότι θα συμμετάσχει σε προγράμματα ΕΦΓ και ΤΓ. (Τελική Έκθεση). 
Λουξεμβούργο Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός IT&S ιδρύθηκε τον Ιούλιο 1982, αλλά δε διαθέτει κεφάλαιο ούτε συμβάσεις Ε&Α. Η ΕΕΚ υποβάθμησε το πρόβλημα του Λουξεμβούργου 
και σήμερα δεν υπάρχει χρηματοδότηση από το Eurotra, ούτε LRE που θα μπορούσε να ωφελήσει το Λουξεμβούργο. 0 διευθυντής του CRP-CU έδωσε σε μας, τους 
εργαζόμενους στο CRETÀ, την ειδοποίηση από την 31 Δεκεμβρίου 1992. Αναπτύχθηκαν ορισμένες ιδέες και σχέδια, αλλά είναι μάλλον αργά για συμβάσεις που θα 
πρέπει να αρχίσουν στις αρχές του 1993. Το Λουξεμβούργο έχει εκφράσει την ανάγκη για ένα Σύστημα Εξυπηρέτησης Πληροφοριών για την Βιομηχανία της Γλώσσας. 
Ουτρέχτη Το Κέντρο Ουτρέχτης ανήκει στο Ίδρυμα Ερευνών Γλώσσας και Ομιλίας, και με τη μορφή αυτή θα συνεχίσει να υπάρχει. Ορισμένα μέλη της ομάδας θα εργαστούν σε 
νέα σχέδια, και άλλα θα μείνουν χωρίς εργασία. Εφόσον δεν μπορεί να αναμένεται σχεδόν καμιά χρηματοδότηση από κανονικές πηγές (πανεπιστήμιο NSF) εμείς θα 
συνεχίσουμε να συμμετέχουμε σε προγράμματα της ΕΚ και αυτοί θα προσπαθήσουν να δημιουργήσουν διασυνδέσεις με τη βιομηχανία. To Eurotra ξεπέρασε τη διάρκεια 
ζωής του, και είναι θετικό το ότι θα τελειώσει τώρα. Μια από κυριότερες ανησυχίες είναι το πρόβλημα της συνέχειας, και καλό θα ήταν η ΕΚ ή/και οι κυβερνήσεις να 
προωθούσαν ορισμένες πιο μακροπρόθεσμες δράσεις. Επιπλέον, υπάρχουν ανησυχίες ως προς το ότι το δίκτυο AM που δημιουργήθηκε στην Ευρώπη, έχοντας ως 
σπονδυλική στήλη το Eurotra, τώρα θα αποσυνδεθεί βαθμιαία. 
Λισαβώνα/ Porto Δεν έχει σημασία αν πρόκειται για προσέγγιση βασισμένη στη μετάβαση ή διαγλωσσική προσέγγιση με φορμαλισμούς βασισμένους στην ένωση - το μεγάλο χάσμα είναι 
μεταξύ της προσέγγισης με βάση τη γνώση και της στατιστικής προσέγγισης, (βλ. ΕΤ-10). 
Essex To Eurotra ως πνευματικό ή επιστημονικό πρόγραμμα έφθασε στο τέλος της ωφέλιμης ζωής του. Ως διοικητικό ή ανθρώπινο σύνολο εξακολουθεί να έχει δυναμικό. 
Ανάγκη διάκρισης μεταξύ Ε&Α. Συμμετοχή στο Eurolang (Α). Συνέχιση (Ε) με LRE, Esprit, συμβούλια ερευνών Ηνωμένου Βασιλείου. 
UMIST 
Συνεχίζουν τις επιτυχείς εργασίες τους στην ΤΓ 
Α4.23 

Παράρτημα 5 
Ο σχεδιασμός του συστήματος EUROTRA 
Το σύστημα "πλαισίου Ε" χρησιμοποιεί μια προσέγγιση μοντέλου διαστρωμάτωσης με 
βάση την ένωση. Χρησιμοποιούνται ορισμένα επίπεδα αναπαράστασης για κάθε γλώσσα, 
συνδεδεμένα με απλά στοιχεία μετάβσης. Ολόκληρο το σχέδιο του συστήματος είναι 
σπονδυλωτό έτσι ώστε τα επί μέρους τμήματα να μπορούν να αναπτυχθούν σε διάφορους 
τόπους και χρόνους, αλλά να συναρμολογούνται έτσι ώστε να προκύπτει ένα συνεκτικό 
σύστημα. Η προσέγγιση αυτή απαιτεί σαφείς και ισχυρές προδιαγραφές για τα διάφορα 
τμήματα και τους οιασυνδέσμους τους, πράγμα που οοηγεί στο Εγχερίδιο Αναφοράς. Η 
προσέγγιση του EUROTRA βασίζεται σε τρεις βασικές αρχές: 
1) Μια πολυεπίπεδη προσέγγιση· δηλαδή, η μεταφραστική διεργασία αναλύεται σε 
μικρότερα βήματα με τον καθορισμό ορισμένων γλωσσών αναπαράστασης και 
αντιστοιχίσεων μεταξύ τους. 
2) Ανεξάρτητος ορισμός των γλωσσών αναπαράστασης- δηλαδή, κάθε γλώσσα 
αναπαράστασης περιγράφεται πλήρως από μια γραμματική και ένα λεξικό 
χαρακτηριστικών. 
3) Απλή αντιστοίχιση μεταξύ των επίπεδων αναπαράστασης· δηλαδή στην ιδανική 
περίπτωση η αντιστοίχιση μπορεί να δηλωθεί συνθετικά. 
Η ιδεατή μηχανή αποτελείται από δύο στοιχεία: 
1) Τον παραγωγό, που ερμηνεύει τη γραμματική μέσω της εφαρμογής κανόνων 
2) Τη μονάδα μετάφρασης που ερμηνεύει την αντιστοίχιση μεταξύ δύο γειτονικών 
επιπέδων αναπαράστασης. 
Το σχέδιο συστήματος EUROTRA έχει τις συνήθεις τρεις φάσεις: ανάλυση, μετάβαση και 
σύνθεση, με διαστρωμάτωση των φάσεων ανάλυσης και σύνθεσης. Τπήρχαν έξι στρώματα 
τόσο στη φάση της ανάλυσης όσο και στη φάση της σύνθεσης, με διαφορετικά βήματα 
ανάλυσης ή σύνθεσης που πραγματοποιούνται με τάξη στα κατάλληλα στρώματα: 
AT: Actual Text / ενδεχομένως σε μορφότυπο επεξεργασίας 
Πρωτότυπο κείμενο κείμενου 
ETS: EUROTRA Text Structure / διαχωρίζει το κείμενο από τη δομή του 
Δομή κειμένου EUROTRA εγγράφου χρησιμοποιώντας ανάλυση 
SGML και αντιστρέφει τη διεργασία 
ΕΝΤ: Ε Normalised Text / οι λέξεις αποσυντίθενται σε μορφήματα 
Κανονικοποιημένο κείμενο Ε λέξεων, όπως προθέματα, καταλήξεις, 
κορμούς 
EMS: Ε Morphological Structure / οι συνδυασμοί μορφημάτων αναλύονται 
Μορφολογική δομή Ε και δημιουργείται μία δέσμη 
χαρακτηριστικών με μια αναφορά στη 
λεξική μονάδα - ρίζα, μαζί με 
χαρακτηριστικά που δείχνουν πως 
τροποποιείται η μονάδα αυτή με τα 
συναφή μορφήματα. Στο στώμα αυτό 
απορρίπτονται οι άκυρες αποσυνθέσεις 
Α5.1 
ECS: Ε Configurational Structure / επισήμανση φράσεων και συστατικών 
Δομή διαμόρφωσης Ε μερών στο εσωτερικό της πρότασης 
ERS: Ε Relational Structure / χειρίζεται τις σχέσεις μεταξύ μονάδων, 
Σχεσιακή δομή Ε όπως υποκειμένου - ρήματος 
IS: Interface Structure / η βαθιά συντακτική αναπαράσταση που 
Ενδιάμεση συνδετική δομή περιλαμβάνει διαγλωσσικές περιγραφές 
για υποσυστήματα 
Οι περισσότερες γλωσσολογικές εργασίες πραγματοποιήθηκαν στα επίπεδα ECS, ERSKai 
IS. Για λεπτομερείς πληροφορίες, βλέπε τους ούο πρώτους τόιιους του "Μελέτες Σχετικά 
με Αυτόματη Μετάφραση και Επεξεργασία Φυσικών Γλωσσών", που δημοσιεύθηκε από 
την Επιτροπή το 1992. Παρουσιάζεται συνοπτικά παρακάτω. 
Διάγραμμα του μοντέλου Eurotra 
Μετάβαση 
IS IS 
ERS ERS 
ECS ECS 
Ανάλυση Σύνθεση 
EMS EMS 
ENT ENT 
ETS ETS 
Είσοδος-» AT AT -* Έξοδος 
Πηγή Στόχος 
A5.2 
Η πρότυπη υπόθεση πλαισίου Ε είναι ότι υπάρχουν τρία ενδιάμεσα επίπεδα 
αναπαράστασης μεταξύ κειμένου και IS για κάθε γλώσσα. To EMS δημιουργεί 
αναπαραστάσεις της μορφοσυντακτικής δομής των μορφών λέξεων μέσω των 
μορφολογικών κανόνων. To ECS είναι ένα επίπεδο δομής της φράσης στενά συνδεδεμένο 
με το επίπεδο της δομής c στη Λεξιλογική - Λειτουργική Γραμματική / Lexical -
Functional Grammar (LFG), ασχολείται με κατηγορίες όπως ουσιαστικό, ρήμα, κτλ. και 
συντονιστή, ποσοτικοποιητή, κτλ. Τα δυο επόμενα επίπεδα είναι τα ERS και IS: 
χαρακτηριστικές επεξεργασίες ERS είναι η σχέση υποκειμένου-ρήματος, και η εξάρτηση 
μεγάλων αποστάσεων (χρησιμοποιώντας το "εργαλείο συναναφοράς"). To IS είναι το πιο 
αφηρημένο επίπεδο στο EUROTRA: ασχολείται με τυπικές σημασιολογικές αναλύσεις 
φαινομένων όπως ο χρόνος και η ρηματική όψη, η έγκλιση, η ποσοτικοποίηση και η 
άρνηση. 
Η επιβάρυνση του ETS για την ελαχιστοποίηση των χασμάτων μεταξύ IS διαφορετικών 
γλωσσών (απλή μετάβαση), είναι ότι τα χάσματα μεταξύ κειμένου και IS γίνονται 
μεγαλύτερα. Μόνο με την αποσύνθεση της ανάλυσης και της σύνθεσης σε μια σειρά 
πρωτόγονων μεταφράσεων, μεταξύ ενοιαμέσων επιπέδων αναπαράστασης, μπορεί να 
διευκολυνθεί το έργο. Κάθε επίπεδο αναπαράστασης είναι μια τυπική γλωσσά, που 
περιλαμβάνει απλά αντικείμενα (που καλούνται δέσμες χαρακτηριστικών). Σύνολα απλών 
αντικειμένων μπορούν να διαμορφωθούν σε συνδεδεμένα δένδρα, δείχνοντας διασυνδέσεις, 
κυριαρχία και σειρά προτεραιότητας, και αυτά καλούνται δομημένα αντικείμενα. 
Ένας παραγωγός, βασισμένος σε κανόνες γραμματικής, μπορεί να εφαρμοστεί σε σύνολα 
δομημένων αντικειμένων για να δοκιμαστούν οι υποθέσεις σχετικά με την κατασκευή της 
γραμματικής. Τα τρία βασικά είδη κανόνων που εφαρμόζονται σε αντικείμενα είναι τα 
εξής: κανόνες δημιουργίας δομής (άμεση ενοποίηση των αντικειμένων - απλή ένωση, 
συντακτική ανάλυση, εισαγωγή)· κανόνες χαρακτηριστικών (δοκίμασε συνθήκη, εφάρμοσε 
δράση - π.χ. πρόσσεσε πληροφορίες λεξικού)· κανόνες - φίλτρο (για τον έλεγχο της 
σωστής κατασκευής). 
Η μεταφραστές είναι συσκευές "μιας χρήσης" γιατί η έξοδος ενός παραγωγού πηγής 
γίνεται είσοδος για ένα παραγωγό στόχου χωρίς να δημιουργούνται ενδιάμεσες 
αναπαραστάσεις στο εσωτερικό του μεταφραστή. Περιλαμβάνουν μια θεωρία 
χαρακτηριστικού, ένα μηχανισμό εξ ορισμού μετάφρασης και ένα σύνολο κανόνων 
μετάφρασης καθορισμένων από το χρήστη. 
Τα στοιχεία παραγωγού και μεταφραστή, δηλαδή ο πυρήνας του συστήματος, είναι 
γραμμένα σε Prolog. Ο μηχανισμός για την εφαρμογή των κανόνων αυτών είναι "ιδεατή 
μηχανή". Είναι μια μηχανή βασισμένη στην ένωση, όχι ντετερμινιστική, και προσφέρει 
γρήγορη παραγωγή πρωτοτύπων. Περιβάλλοντας τον πυρήνα και πάλι γραμμένα σε 
Prolog, είναι ορισμένα εργαλεία που υποβοηθούν τους γλωσσολόγους για τη γραφή 
σωστών κανόνων γραμματικής και μεταφραστή, όπου περιλαμβάνεται εργαλείο εξάλειψης 
παρασίτων πρόγραμμα επιμελημένης εκτύπωσης- διερμηνευτή εντολής για το χειρισμό 
αντικειμένων. Οι κανόνες είναι γραμμένοι σε ένα φορμαλισμό (δηλαδή στη γλωσσά του 
χρήστη) που διαφέρει από την Prolog της ιδεατής μηχανής. Τπάρχει μια διεπαφή προς ένα 
ενοποιητικό σύστημα σχεσιακής βάσης δεδομένων οπού ένας μεγάλος αριθμός λημμάτων 
λεξικού για κάθε επίπεδο αναπαράστασης μιας γλώσσας μπορεί να εισαχθεί, να 
αποθηκευθεί και να ενημερωθεί. 
Τέλος, υπάρχει μια διεπαφή ανωτάτου επιπέδου που επιτρέπει στο χρήστη την πρόσβαση 
σε όλα τα στοιχεία του συστήματος και στη συλλογή εργαλείων Unix. 
Α5.3 

Πώς μπορούν να συνδυαστούν τα καλύτερα στοιχεία του EUROTRA και του LRE 
Ομάδα Συνδέσμου EUROTRA, Ιανουάριος 1993 
0. Πρόλογος 
Όταν ο Brian Oakley συναντήθηκε με την Ομάδα Συνδέσμου στις 27 Σεπτεμβρίου ξεκίνησε 
μια συζήτηση σχετικά με το πρόβλημα που τίθεται από τον τίτλο του παρόντος άρθρου. Ο 
Brian Oakley ζήτησε από την ομάδα συνδέσμου να συντάξει μια πρόταση για την Ομάδα 
Τελικής Αξιολόγησης EUROTRA. 
Στο παρόν άρθρο περιγράφουμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα καθενός από τους 
δύο τρόπους διοργάνωσης ενός ερευνητικού προγράμματος, και διατυπώνουμε ορισμένες 
προτάσεις για το μέλλον. 
1. EUROTRA και LRE. 
1.0. Εισαγωγή 
Στο τέλος του 1992 το τμήμα του προγράμματος EUROTRA που εξαρτάται από συμβάσεις 
συνεργασίας (CofA) έπαυσε να υπάρχει. Μόνο μερικές δευτερεύουσες δραστηριότητες, οι 
περισσότερες από τις οποίες είναι εργασίες που χρηματοδοτούνται από επιχορηγήσεις, θα 
εξακολουθήσουν μέχρι την άνοιξη του 1993. Οι οραστηριότητες ΕΦΓ θα συνεχιστούν για 
ένα διάστημα με τη σειρά ΕΤ-10 και στη συνέχεια θα αρχίσουν βαθμιαία να εντάσσονται 
στο πρόγραμμα LRE. Στα επόμενα θα προσπαθήσουμε να αναλύσουμε το αν το LRE με τη 
σημερινή μορφή του θα διατηρήσει τα θετικά επιτεύγματα του EUROTRA. 
1.1. Επιτεύγματα και ελλείψεις 
Πριν αρχίσουμε την ανάλυση θα θέλαμε να τονίσουμε το γεγονός ότι το EUROTRA είχε μια 
ειδική δομή κατά το διάστημα 1991-92. 
Κατά το διάστημα 1984-90 το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας στο πλαίσιο του προγράμματος 
EUROTRA διεπόταν από συμβάσεις συνεργασίας. Ορισμένες ερευνητικές εργασίες οιέπονταν 
από ειδικές συμβάσεις μεταξύ της ΕΕΚ και ενός ερευνητικού ιδρύματος EUROTRA (π.χ. 
παραγωγή Εγχειριδίου Αναφοράς). 
Στο πρόγραμμα 1991-92, οι συμβάσεις συνεργασίας μειώθηκαν στο ήμισυ του προηγούμενου 
μεγέθους, και ένα αντίστοιχο χρηματικό ποσό χρησιμοποιήθηκε στο ερευνητικό πρόγραμμα 
ΕΤ-10 το οποίο λειτουργεί βάσει προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων. Τέλος, ένα ποσό 
χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή λογισμικού. 
Στο LRE δεν υπάρχουν συμβάσεις συνεργασίας, επομένως το ερευνητικό μέρος του 
προγράμματος λειτουργεί βάσει προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων, όπως το τμήμα ΕΤ-
10 του EUROTRA. 
Η γενική άποψη μας είναι ότι το LRE, που είναι το πρόγραμμα που ακολουθεί το 
EUROTRA, αποτελεί σε μεγάλο βαθμό βελτίωση. Το πρόγραμμα EUROTRA 1984-90 είχε 
ορισμένα μειονεκτήματα σχετικά με την μονολιθική δομή που ορισμένες φορές προκαλούσε 
σχεδόν πλήρη εξάρτηση των αποτελεσμάτων από τις συμμετέχουσες ομάδες. 
Πιστεύουμε επίσης ότι η ποιότητα των επιστημονικών αποτελεσμάτων θα βελτιωθεί σε 
σύγκριση με το αρχικό EUROTRA επειδή το πρόγραμμα συγκεντρώνεται σε πιο 
εξειδικευμένες ερωτήσεις και είναι λιγότερο φιλόδοξο. Αποφεύγει την υπερβολική 
φιλοδοξία κατά το ότι δεν προσπαθεί να δημιουργήσει ένα πλήρες σύστημα AM που απαιτεί 
την αντιμετώπιση σχεδόν όλων των βασικών προβλημάτων έρευνας στην ΕΦΓ όπως 
φορμαλισμοί, μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία, μετάβαση, ανάλυση έναντι σύνθεσης, 
και όλα αυτά σε μια πολύγλωσση προοπτική που περιλαμβάνει εννέα γλώσσες. 
Συμφωνούμε επίσης με τον γενικό προσανατολισμό του LRE για την κατασκευή μιας 
γλωσσικής τεχνολογίας, δημιουργώντας πόρους που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για 
κάθε είδους εφαρμογές, μεταξύ των οποίων την AM. Συμφωνούμε ότι αυτή είναι καλύτερη 
Α6.1 
προσέγγιση από τη δημιουργία γλωσσικών πόρων για ένα μονολιθικό σύστημα AM. 
Αν και ώαίνεται ότι το LRE διέκρινε τις σωστές συνέπειες αισθανόμαστε την έλλειψη των 
ακολούσων σημείων που θεωρούνται ουσιαστικά αν θέλουμε να διατηρηθούν τα θετικά 
επιτεύγματα του EUROTRA. Τα δύο κύρια σημεία που θα αναφερθούν εδώ είναι η 
"συμμετοχή" και η "συνεκτικότητα". Επιπλέον, διατυπώνουμε ορισμένα σκόλια σχετικά με 
το "κόστος που πρέπει να πληρώσουν τα ερευνητικά ιδρύματα για τη νεα δομή. 
(1) Συμμετοχή 
Ένα βασικό επίτευγμα του EUROTRA είναι ότι το πρόγραμμα αυτό προκαλούσε τη 
συμμετοχή όλων των χωρών με πολλά θετικά αποτελέσματα: 
Μια πολύ μοντέρνα αρχή, και συγκεκριμένα η αρχή της επικουρικότητας, εφαρμόστηκε στον 
τομέα της γλωσσολογίας από το EUROTRA. Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών 
εξαναγκάστηκαν να συμμετάσχουν, μεριμνώντας για την εθνική γλώσσα. Αυτό είχε τα 
γνωστά θετικά αποτελέσματα: 
(i) Η υπολογιστική γλωσσολογία (ακόμη και η σύγχροντι τυπική γλωσσολογία) 
εγκαθιδρύθηκε εκεί που δεν υπήρχε ως τότε και που οεν σα μπορούσε να υπάρξει 
σήμερα, 
(ii) Εκπαιδεύτηκε προσωπικό στον τομέα της ΕΦΓ και σήμερα είναι διαθέσιμο στις 
χώρες αυτές, πράγμα που δεν θα είχε συμβεί αν δεν είχε υπάρξει το EUROTRA. 
(iii) Στις περισσότερες χώρες μπορούν να παρατηρηθούν σημαντικά καταλυτικά 
αποτελέσματα για τις εθνικές προσπάθειες στον τομέα της ΕΦΓ. 
Î 2) Συνεκτικότητα: 
\ν και η μονολιθικότητα του σχεδίου EUROTRA δημιούργησε περιπλοκές, καθυστερήσεις 
κτλ. είχε και ορισμένα θετικά αποτελέσματα: η εργασία για ένα κοινό στόχο σε όλες τις 
χώρες οημιούργησε μια κοινή κατανόηση των προβλημάτων, ένα κοινό επιστημονικό 
υπόβαθρο και προσέγγιση, ακόμη και μια κοινή επιστημονική γλώσσα, μια ευρωπαϊκή (!) 
συνεργασία καθώς και κοινούς πόρους, από τους οποίους ο πολυτιμότερος ήταν 
υπολογιστικές γραμματικές και λεξικά για όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες, μορφολογίες, 
μικρής κλίμακας συστήματα AM, ένα πολύγλωσσο σύστημα επίδειξης που περιλαμβάνει 
όλες (!) τις γλώσσες και κοινές γλωσσικές προδιαγραφές με τη μορφή ενός ογκώδους 
εγχειριδίου αναφοράς. 
Πιστεύουμε ότι στους δύο αυτούς τομείς η προσέγγιση του EUROTRA είχε θετικές 
επιδράσεις και στους τομείς αυτούς το LRE θα πρέπει ίσως να συμπληρωθεί με πρόσθετα 
μέτρα. To LRE δεν θα δημιουργήσει ένα εγχειρίδιο αναφοράς και οπωσδήποτε δεν θα 
υπάρχει εγγύηση ότι τα αποτελέσματα από τα διαφορετικά και αρκετά ανόμοια σχέδια θα 
ταιριάζουν μεταξύ τους. Επομένως, προτείνουμε πρόσθετα μέτρα στο τμήμα 2. 
ί 3) Κόστος: 
""ο σχέδιο LRE πρόσθεσε ένα πολύ σημαντικό ποσό γενικών εξόδων που προκύπτει από την 
επεξεργασία ερευνητικών προτάσεων. Ο αριθμός ανθρωπομηνών που θα υπεισέλθουν στην 
παραγωγή τέτοιων προτάσεων είναι πολύ υψηλός. Στην οργάνωση του EUROTRA αυτή η 
σπάταλη προσπαθειών δεν υπήρχε. Όταν εξετάζεται η αποτελεσματικότητα ως προς το 
κόστος, το σημείο αυτό θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη. 
2. Προτάσεις 
Οι προτάσεις αφορούν την οργάνωση του LRE ή των προγραμμάτων που θα ακολουθήσουν, 
συμπεριλαμβανόμενης της ιοέας ενός ευρωπαϊκού οργανισμού γλωσσικής τεχνολογίας, και 
τη δημιουργία ενός δικτύου AM. 
2.1. Οργάνωση 
Όπως αναφέρθηκε ήδη, το πρόγραμμα LRE έχει πλεονεκτήματα σε σχέση με την αρχική 
μορφή του EUROTRA γιατί βασίζεται στον ανταγωνισμό, και επομένως δεν περιορίζεται 
σε μια κλειστή ομάδα ερευνητικών κέντρων. Το πλεονέκτημα αυτό θα πρέπει να διατηρηθεί 
στο μέλλον. 
Τα μειονεκτήματα είναι τα εξής: 
1) Δεν είναι αναγκαία η ανάλυψη υποχρέωσης εκ μέρους των κυβερνήσεων να υποστηρίξουν 
Α6.2 
την ίδια τους τη γλώσσα, 
2) η Κοιότητα δεν αναλαμβάνει καμμία ιδιαίτερη υποχρέωση να υποστηρίξει τις λιγότερο 
ευνοημένες γλώσσες, πράγμα που αποτελεί πραγματικά μεγάλη επένδυση για τις σχετικές 
χώρες, 
3) δεν υπάρχει συνέχεια, πληρότητα και συνεκτικότητα στα τμήματα που παράγονται στα 
διάφορα σχέδια, και επομένως δεν υπάρχει καμιά εγγύηση ότι τα σχέδια εκμετάλλευσης, 
που απαιτούν το συνδυασμό των διαφόρων τμημάτων (π.χ. AM) μπορούν να δημιουργηθούν 
εύκολα, 
4) όχι ιδιαίτερη έμφαση στην AM. 
Πράγματι, θεωρούμε ότι η οργάνωση του προγράμματος EUROTRA 1991-92, δηλαδή ένας 
συνδυασμός εργασιών με βάση συμβάσεις συνεργασίας και ανταγωνιστικών ερευνητικών 
εργασιών (χωρίς σχόλια σχετικά με την κατανομή μεταξύ των ούο) είναι ένας πιθανός 
τρόπος για το συνδυασμό των μορφών των δύο προγραμμάτων, και ιδιαίτερα για την 
αντιμετώπιση των μειονεκτημάτων 1)-3) ανωτέρω. Ισως μπορούν να καταρτιστούν άλλα 
σχήματα. 
Αν δεν είναι δυνατόν να ενώσουν τις δυνάμεις τους η Επιτροπή και τα κράτη μέλη όπως 
στις συμβάσεις συνεργασίας, ως εναλλακτική λύση θεωρούμε τον Οργανισμό που θα έχει 
να διεκπεραιώσει ένα σημαντικό έργο αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την εξασφάλιση της 
συνέχειας, της πληρότητας και της συνεκτικότητας των διενεργουμένων ερευνών. Αυτό 
μπορεί να γίνει με τη στενή παρακολούθηση ενός συγκεκριμένου μέρους των συμβάσεων για 
να εξασφαλιστεί η παραγωγή των απαιτούμενων πόρων. 
Τα μέτρα αυτά μπορούν να ληφθούν μόνο μακροπρόθεσμα. Βραχυπρόθεσμα, αναζητήσαμε 
πιθανούς τρόπους για τη διατήρηση της σημερινής συνεκτικότητας των δομοστοιχείων. Το 
πρόγραμμα LRE δεν προσφέρει πολλά, αλλά υπάρχουν δύο δυνατότητες: 
1) Εξασφάλιση ότι όλες οι γραμματικές του EUROTRA θα μεταναστεύσουν στο νεό 
φορμαλισμό Alep, (αυτό είναι ήδη μέρος του προγράμματος εργασιών του LRE) 
2) το LRE έχει έναν κλάδο για προγράμματα εφαρμογών. Να εξασφαλισθεί η χρήση 
των υπαρχόντων πόρων κατά τη δημιουργία των εφαρμογών. 
Τέλος, προσθέτουμε ότι ορισμένα κέντρα EUROTRA, και ιδιαίτερα η Ιρλανδία και το 
Λουξεμβούργο, ασχολούνται με θέματα που δεν αφορούν ειδικά τη γλώσσα, αλλά έχουν 
μεγάλη σημασία για το σχέδιο και τη συνεκτικότητα του. Τα σχέδια για το μέλλον θα 
πρέπει να λάβουν υπόψη τις χώρες αυτές και την εμπειρία που μπορούν να προσφέρουν. 
2.2. Δίκτυο AM 
2.2.1 Τπάρχουσα κατάσταση 
Ένα από τα κύρια επιτεύγματα του EUROTRA είναι ότι δημιούργησε ένα δίκτυο ειδικών 
για AM, κατανεμημένο σε όλη την Ευρώπη. 
Το μέγεθος του δικτύου αυτού είναι σημαντικό. 0 πιο πρόσφατος κατάλογος ερευνητών του 
EUROTRA (καταρτίστηκε από το CRETA τον Απρίλιο του 1991) περιλαμβάνει περίπου 220 
ονόματα ατόμων που εργάζονταν για το EUROTRA το 1990, και ο αριθμός των ατόμων που 
έφυγαν από το EUROTRA πριν από την περίοδο αυτή, και αυτών που άρχισαν να 
εργάζονται μετά από αυτή την ημερομηνία, μπορεί να ανέρχεται σε άλλους 100 ή ακόμη 
περισσότερους. 
Πολλοί από αυτούς είναι ακόμη ενεργοί στον τομέα, σε πανεπιστήμια κατά πάσα 
πιθανότητα, αλλά αρκετοί μετακινήθηκαν στην ιδιωτική βιομηχανία. 
Το δίκτυο αυτό ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματικό στο πλαίσιο του EUROTRA (τόσο σε 
εργασίες συμβάσεων εργασίας όσο και σε ΕΤ-10), αλλά έδειξε τη δύναμη του και στο 
εξωτερικό (Βλ. τις εταιρικές σχέσεις στο LRE και άλλα προγράμματα), και οδήγησε σε 
ορισμένες άλλες κοινές δράσεις τόσο στην έρευνα όσο και σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες. 
Κατά την εκτέλεση του προγράμματος EUROTRA το δίκτυο αυτό μπορούσε να βασίζεται 
στο EUROTRA ως βασική σπονδυλική στήλη, όχι μόνο για αυτούς που εργάζονταν 
πραγματικά για το EUROTRA, αλλά και για πολλούς άλλους. 
Α6.3 
Μέχρι τα μέσα του 1993 η κοινότητα του EUROTRA αυτή καθαυτή (ιδρύματα συμβάσεων 
συνεργασίας) θα έχει παύσει να υπάρχει, και δεν υπάρχει άλλο σώμα ή οργανισμός που θα 
αναλάβει εκ φύσεως τη λειτουργία της σπονδυλικής στήλης. 
Αυτό σημαίνει ότι το υπάρχον ευρωπαϊκό δίκτυο AM θα πρέπει να βασίζεται σε προσωπικές 
σχέσεις ή σχέσεις συνεργασίας, και υπάρχουν φόβοι ότι το αποτέλεσμα θα είναι ότι το 
υπάρχον συνολικό δίκτυο βαθμιαία θα αποσυντεθεί και κατά ένα μέρος θα αντικατασταθεί 
από άλλες δομές δικτύων, και κατά ένα μέρος θα εξαφανιστεί. 
Αυτό θα δημιουργήσει μια κατάσταση όπου το σημερινό μεγάλο εργατικό δυναμικό, με 
εμπειρία και εμπειρογνωμοσύνη στην AM, θα διαλυθεί σιγά σιγά. 
2.2.2 Η πρόταση για ένα Δίκτυο AM 
Προτείνουμε ότι θα πρέπει να υπάρξει ο στόχος της ίδρυσης ένος ευρωπαϊκού δικτύου AM 
που θα περιλαμβάνει εκπροσώπους όλων των σχετικών παραγόντων (χρηματοδότες, 
ερευνητές, αρμόδιοι για την ανάπτυξη, πωλητές, τελικοί χρήστες, κτλ.). 
0 κύριος μακροπρόθεσμος στόχος του δικτύου αυτού θα είναι η προώθηση των ερευνητικών 
και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που ενδεχομένως αργότερα θα οδηγήσουν στο 
σχεδιασμό και την ανάπτυξη συστημάτων AM και ο πιο βραχυπρόθεσμος στόχος θα είναι 
(α) διερεύνηση, σε τακτικά διαστήματα, πώς μπορεί να εφαρμοστεί η σημερινή γνώση και 
τεχνολογία για να αντιμετωπιστούν οι γλωσσικοί φραγμοί στην Ευρώπη μέσω 
μεταφραστικών εγκαταστάσεων, βοηθημάτων η συστημάτων, και ενίσχυση της υλοποίησης 
σχεδίων που είναι προσανατολισμένα προς το στόχο αυτό· (β) επισήμανση, σε τακτικά 
διαστήματα, της κατεύθυνσης που θα πρέπει να ακολουθήσουν οι ερευνητικές 
δραστηριότητες για να δημιουργηθούν οι γνώσεις και η τεχνολογία για την επόμενη γενεά 
εφικτών εγκαταστάσεων, βοηθημάτων και συστημάτων, και ενίσχυση της υλοποίησης 
ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που στοχεύουν στους στόχους αυτούς. 
Το δίκτυο αυτό θα μπορούσε να αναλάβει διάφορα είδη δράσης, όπως τα εξής: 
(i) συντονισμός μεταπτυχιακών και μεταδιδακτορικών προγραμμάτων, 
(ii) εξασφάλιση συνδεκτικότητας με άλλα δίκτυα σε συναφείς τομείς, 
(iii) ενίσχυση του συντονισμού της δημιουργίας και της διάδοσης πόρων, 
(iv) αύξηση της ροής πληροφοριών μεταξύ πανεπιστημιακών και βιομηχανικών 
ερευνητικών ομάδων και (δυνητικών) τελικών χρηστών (ατόμων ή εταιρειών), 
(ν) εγκαθίδρυση μιας συντονισμένης και αντιπροσωπευτικής πηγής εμπειρίας από όπου 
θα μπορούν να ζητούν συμβουλές εθνικοί και κοινοτικοί οργανισμοί. 
Το δίκτυο μπορεί να βασίζεται σε μια στοιχειώδη υποδομή (ένα μικρού μεγέθους σημείο 
συντονισμού), με μέσα επικοινωνίας (ταχυδρομείο, τηλέφωνο, φάξ, ηλεκτρονικό 
ταχυδρομείο), και πόρους για τη διοργάνωση συναντήσεων, σεμιναρίων και επιστημονικών 
συναντήσεων εργασίας. 
Έχει ήδη παρουσιαστεί η δυνατότητα συνεργασίας με ένα υπάρχον δίκτυο ευρωπαίων 
ερευνητών, και συγκεκριμένα το ELSNET (European Network in Language and Speech / 
Ευρωπαϊκό Δίκτυο Γλώσσας και Ομιλίας) στο πλαίσιο της βασικής έρευνας Esprit. 
Όπως τονίστηκε παραπάνω, θεωρούμε σημαντικό να δημιουργηθεί μια ορατή δομή για τον 
τομέα της AM. Αυτό μπορεί ίσως να επιτευχθεί στο πλαίσιο του ELSNET, αλλά θα 
απαιτούσε αλλαγή της δομής και μετατόπιση της κύριας έμφασης του ELSNET, εφόσον ο 
κύριος σκοπός του ELSNET είναι η ενοποίηση έρευνας ΦΓ και Ομιλίας. 
Προκαταρκτικές συζητήσεις με το Εκτελεστικό Συμβούλιο του ELSNET για να τονιστούν 
τα θέματα αυτά θα διεξαχθούν στα τέλη του Φεβρουαρίου. 
Α6.4 

Παράρτημα 7.1 
Απόφαση του Συμβουλίου 82/752 της 4ης Νοεμβρίου 1982 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
1. Στόχοι 
Το πρόγραμμα στοχεύει στη δημιουργία συστήματος αυτόματης μετάφρασης 
προηγμένου τύπου (EUROTRA) που θα μπορεί να καλύπτει όλες τις επίσημες 
γλώσσες της Κοινότητας. 
Στο τέλος του προγράμματος θα υπάρχει ένα πρωτότυπο λειτουργικό σύστημα 
για περιορισμένο τομέα και περιορισμένες κατηγορίες κειμένων, το οποίο θα 
αποτελέσει τη βάση για περαιτέρω ανάπτυξη σε βιομηχανική κλίμακα. 
2. Πρόγραμμα των εργασιών 
Το πρόγραμμα αποτελείται από τρεις φάσεις: 
(α) Φάση προετοιμασίας (δύο χρόνια, 2 εκ. ECU) 
Στη φάση αυτή θα εκτελεστούν παράλληλα οι ακόλουθες εργασίες. 
1. Κατά πρώτο λόγο: 
σύσταση του ACPM, 
ορισμός του σχεδίου και της οργάνωσης του καθώς και των 
ευθυνών των χωρών και των κέντρων που συμμετέχουν, 
ορισμός της μεθοδολογίας εργασίας, 
προετοιμασία λεπτομερούς προγράμματος των γλωσσικών 
εργασιών που θα εκτελέσουν τα συμμετέχοντα κέντρα, 
καθώς και των τομέων και κατηγοριών κειμένων που 
αποτελούν το αντικείμενο της έρευνας, 
ορισμός της χορήγησης των δικαιωμάτων πνευματικής 
ιοιωκτισίας και καθορισμός των διαδικασιών για τη 
διάδοση των αποτελεσμάτων των εργασιών, ανάλογα με την 
πραγματική συνεισφορά κάθε συμμετέχοντος, 
εξέταση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η συμμετοχή 
τρίτων χωρών για την Κοινότητα και, ενδεχομένως, 
καθορισμός των ορών της συμμετοχής αυτής. 
Α7.1.1 
2. Κατά δεύτερο λόγο: 
προετοιμασία περισσότερων λεπτομερών προδιαγραφών των 
γλωσσολογικών προτύπων και των στρατηγικών για τις 
διάφορες συνιστώσες της διαδικασίας (ανάλυση, μετάβαση, 
αναπαραγωγή), 
προετοιμασία λετπομερούς και δεσμευτικής συγγραφής 
υποχρεώσεων του βασικού λογισμικού του EUROTRA και 
των προγραμμάτων επεξεργασίας πληροφοριών των 
διαφόρων διεργασιών: ανάλυση, μετάβαση, αναπαραγωγή, 
σύστημα παρακολούθησης και διαχείριση κειμένων, 
προετοιμασία περισσότερων λεπτομερών προδιαγραφών για 
τη λεξιλογική βάση δεδομένων, 
προετοιμασία των συμβάσεων συνεργασίας στις οποίες 
συμπεριλαμβάνονται οι χρηματικές και άλλες συνεισφορές 
που πρέπει να καταβάλουν τα συμμετέχοντα μέρη. 
Η Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε στη συγγραφή υποχρεώσεων που 
προβλέπεται στην πρώτη, δεύτερη και τρίτη περίπτωση, θα ληφθούν 
σωστά υπόψη οι στόχοι της δυνατότητας μεταφοράς μεταξύ συστημάτων 
και της τήρησης των διεθνών προδιαγραφών. 
Στο τέλος της φάσης αυτής πρέπει να ληφθεί η γνώμη του ACPM σχετικά 
με τις παραπάνω προδιαγραφές, ώστε οι γλωσσικές εργασίες να 
μπορέσουν να προχωρήσουν γρήγορα και να γίνει δυνατό να προκηρυχθεί, 
το συντομότερο ουνατό, μια κατά το δυνατόν ευρύτερη πρόταση για 
υποβολή προσφορών για την εκπόνηση του λογισμικού (βλέπε σημείο 2 
(β) παρακάτω). 
(β) Φάση θεμελιώδους και εφηρμοσμένης γλωσσολογικής έρευνας (δύο 
χρόνια, 8,5 εκ. ECU) 
Μετά τη θετική κατάληξη της πρώτης φάσης, και αφού το ACPM και το 
Crest διατυπώσουν τη γνώμη τους, η δεύτερη φάση θα αποτελείται από 
δύο μέρη: 
1. Βασική γλωσσολογική έρευνα 
Αυτό το μέρος περιλαμβάνει τις ακόλουθες εργασίες1: 
εκπόνηση των αρχικών γλωσσολογικών προτύπων για την 
ανάλυση και την αναπαραγωγή καθεμιάς από τις επίσημες 
γλώσσες της Κοινότητας και για τη μεταξύ τους 
μεταγραφή. Αυτές οι εργασίες θα γίνουν με βάση σώμα 
κειμένων και λεξιλόγιο σε ένα περιορισμένο τομέα, που 
εκτιμάται σε περίπου 2.500 λήμματα, 
προετοιμασία της λεξιλογικής βάσης δεδομένων για το 
λεξιλόγιο που αναφέρεται παραπάνω, το οποίο θα 
χρησιμεύσει σύγχρονος για τη ανάλυση και την παραγωγή 
καθεμιάς από τις γλώσσες και στη μεταξύ τους μετάβαση, 
1 Ορισμένες από τις εργασίες αυτές είναι δυνατόν να συνεχιστούν κατά τη διάρκεια 
της επόμενης φάσης. 
Α7.1.2 
μελέτη των γλωσσικών στρατηγικών που είναι καλύτερα 
προσαρμοσμένες στην εκτέλεση των διαφόρων διεργασιών 
με υπολογιστή. 
2. Εκπόνηση του βασικού λογισμικού για το EUROTRA 
Αυτό το μέρος περιλαμβάνει τις ακόλουθες εργασίες: 
προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών για τις οποίες η 
συγγραφή υποχρεώσεων θα έχει ορισθεί κατά την πρώτη 
φάση, 
εξέταση από την Επιτροπή των απαντήσεων στην πόσκληση 
υποβολής προσφορών και επιλογή, αφού το ACPM 
διατυπώσει τη γνώμη του, ενός οργανισμού επιφορτισμένου 
με την εκπόνηση του βασικού λογισμικού του EUROTRA, 
το συντομότερο δυνατό, 
εκπόνηση του βασικού λογισμικού από τον επιλεγέντα 
οργανισμό, στο οποίο περιλαμβάνονται: 
η γλώσσα υψηλού επιπέδου για την περιγραφή των 
γλωσσολογικών δεδομένων και στρατηγικών, 
η γλώσσα υψηλού επιπέδου για την αλληλεπίδραση 
μεταφύ χρήστη και συστήματος, που θα επιτρέπει 
την εισαγωγή των διαφόρων τμημάτων (modules) σε 
ολοκληρωμένα συστήματα τα οποία θα αντιστοιχούν 
σε διάφορες δυνατότητες χρήσης, 
Το σύνονολο του λειτουργικού προγράμματος 
λογισμικού που χρησιμεύει στον ερανισμό των 
γλωσσών υψηλού επιπέοου, για τις δοκιμές και τη 
διαχείριση των βάσεων δεδομένων. 
Αυτή η πρώτη έκδοση του λογισμικού προορίζεται να επιτρέψει 
την εκπόνηση και τη δοκιμή σε υπολογιστή των γλωσσολογικών 
προτύπων τα οποία καθορίζονται από τα συμμετέχοντα κέντρα και 
τα οποία έχουν φτάσει σε ικανοποιητικό επίπεδο προόδου. Κατά 
συνέπεια, η εκπόνηση του είναι απαραίτητο στοιχείο για την 
εγκυρότητα των γλωσσολογικών εργασιών οι οποίες εκτελούνται 
στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος. 
Η βιομηχανική ανάπτυξη του συστήματος EUROTRA, 
περιλαμβανομένης της προσαρμογής του λογισμικού στις 
απαιτήσεις επιδόσεων και αξιοπιστίας για παράγωγη μεταφράσεων 
που θα είναι εμπορικά συμφέρουσες, θα αναληφθεί μόνο στο τέλος 
του παρόντος προγράμματος. 
(γ) Φάση σταθεροποίησης των γλωσσικών προτύπων και εκτίμησης των 
αποτελεσμάτων (18. μήνες, 5.5 εκ. ECU) 
Μετά τη διατύπωση γνώμης από τα ACPM, Crest, CIDST και Cetil στο 
τέλος της δεύτερης φάσης, δηλαδή όταν θα είναι δυνατόν να γίνουν 
γλωσσολογικές δοκιμές στα αρχικά γλωσσολογικά πρότυπα, τα οποία θα 
περιλαμβάνουν πλήρη ζεύγη γλωσσών και θα περιέχουν ανάλυση, 
μετάβαση και αναπαραγωγή, οι στόχοι των εργασιών θα συγκεντρωθούν 
στα ακόλουθα σημεία: 
Α7.1.3 
προσαρμογή των γλωσσολογικών προτύπων ώστε να καταλήξουν 
σε γλωσσολογικά τμήματα όσο το δυνατόν περισσότερο αξιόπιστα. 
Αυτά τα τμήματα θα μπορούν τότε να χρησιμοποιηθούν για 
προεπιχειρησιακή χρήση, 
προοδευτική επέκταση της βάσης των κειμένων, των γλωσσικών 
προτύπων και του λεξιλογίου για έναν ορισμένο τομέα και για πιο 
πολύπλοκα κείμενα, 
αναθεώρηση και προοδευτική επέκταση των λεξιλογικών βάσεων, 
ώστε να καλύπτουν κατά τον πληρέστερο δυνατό τρόπο τον 
επιλεγέντα τομέα (περίπου 20.000 λήμματα σε όλες τις γλώσσες), 
εκτίμηση των τεχνικών επιδόσεων και των οικονομικών 
αποτελεσμάτων του συστήματος, 
σύνταξη πρότασης για τη βιομηχανική ανάπτυξη ενός 
επιχειρησιακού συστήματος, και μεταβίβαση σε στάδιο εμπορικής 
εκμετάλλευσης. 
Α7.1.4 
Παράρτημα 7.2 
Απόφαση του Συμβουλίου 90/664 της 26ης Νοεμβρίου 1990 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
1. Στόχοι, αξιολόγηση και περιεχόμενο του πpoγpάμματoc 
1.1 Γενικοί στόχοι 
Το παρόν πρόγραμμα αποτελεί το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη προηγμένου 
λειτουγικού συστήματος αυτόματης μετάφρασης, με δυνατότητα επεξεργασίας 
όλων των επισήμων γλωσσών της Κοινότητας. Οι συγκεκριμένοι στόχοι του 
προγράμματος είναι οι εξής: 
(α) Δημιουργία προϋποθέσεων για την μετάβαση σε λειτουργικό σύστημα 
υλοποίηση περιβάλλοντος ανάπτυξης, δοκιμών και έρευνας με 
δυνατότητα υποστήριξης συστημάτων ευρείας κλίμακας, 
επέκταση της γλωσσικής κάλυψης και δοκιμές ευρείας κλίμακας 
των τμημάτων ανάλυσης και σύνθεσης για όλες τις γλώσσες που 
καλύπτονται από το EUROTRA, 
ορισμός κοινών μεθόδων για ευρείας κλίμακας ανάπτυξη 
αυτόματης μετάφρασης και άλλων εφαρμογών που αφορούν 
φυσικές γλώσσες, 
πειραματισμός και αξιολόγηση του τομέα της μετάβασης μέσω 
άλλης γλώσσας, με τη χρήση μιας ενδιάμεσης συνδετικής δομής ως 
άξονος, 
έρευνα, υλοποίηση πρωτοτύπων και αξιολόγηση νέων γλωσσικών 
μοντέλων που στοχεύουν στη βελτίωση της διαγλωσσσικότητας 
της ενδιάμεσης συνθετικής δομής και έλγχος της υπερπαραγωγής, 
έρευνα, υλοποίηση πρωτοτύπων και αξιολόγηση μεθόδων για τη 
χρήση ειδικών γνώσεων θεματικού πεδίου και τύπων κειμένου για 
μετάφραση και άλλες εφαρμογές. 
(β) Προώθηση του λεξογραφικού και ορολογικού έργου 
καθορισμός κοινών μεθόδων και μέσων για την ενσωμάτωση 
υπαρχουσών λεξικολογικών και ορολογικών συλλογών, 
συμμετοχή στον καθορισμό διεθνών προτύπων για δεδομένα 
κειμένου, λεξιλογικά και ορολογικά δεδομένα, 
στενή συνεργασία με τους ερευνητικούς οργανισμούς των κρατών 
μελών προκειμένου να εναρμονιστούν το λεξιλόγιο και η ορολογία, 
και να καταστούν συμβατά τα υπάρχοντα συστήματα. 
(γ) Εκπαιδευτικά σχέδια και σχέδια συνεργασίας 
Εκπαίδευση ερευνητών και μηχανικών μέσω προγράμματος 
υποτροφιών, 
δημιουργία, πειραματισμός και αξιολόγηση σχημάτων συνεργασίας 
μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων και βιομηχανίας. 
Α7.2.1 
1.2 Αξιολόγηση 
Κατά την ολοκλήρωση του προγράμματος, τα αποτελέσματα του θα 
αξιολογηθούν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες σε σχέση με τους 
προαναφερθέντες στόχους. 
2. Γpαμμέc δράστη με προτεραιότητα - επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο 
2.1 Περιβάλλον ανάπτυξης συστημάτων, δοκιμών και έρευνας 
Με βάση την κριτική αξιολόγηση της υλοποίησης πρωτοτύπων και των 
προδιαγραφών που θα έχουν παραχθεί μέχρι το τέλος του Ιουνίου 1990, θα 
ανατεθεί στην ευρωπαϊκή βιομηχανία λογισμικού η υλοποίηση ενός 
περιβάλλοντος ανάπτυξης συστημάτων, δοκιμών και έρευνας έτοιμου προς 
λειτουργία. 
Το περιβάλλον αυτό θα πρέπει να έχει τα εξής χαρακτηριστικά: 
ισχυρό και φιλικό προς τον χρήστη φορμαλισμό για την περιγραφή 
γλωσσικών γεγονότων (για την κωοικογράφηση λεξικών και 
γραμματικών), 
ειδικό σύστημα διαχείρισης δεδομένων για τη δημιουργία και τη 
συντήρηση μεγάλων λεξικών και γραμματικών με ειδικές υπηρεσίες 
χρήστη για την προσθήκη, επιθεώρηση και τροποποίηση των γλωσσικών 
δεδομένων, 
αποτελεσματικό διερμηνευτή κανόνων με δυνατότητα χειρισμού μεγάλων 
λεξικών, γραμματικών και κειμένων, 
σύνολο μέσων δοκιμών με ειδική μέριμνα για αλληλεπιδραστικές 
απευθείας δοκιμές και διορθώσεις λεξικών και γραμματικών. 
Το περιβάλλον ανάπτυξης συστημάτων θα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στη 
σπνδυλωτή διάρθρωση για να εξασφαλιστεί η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης 
του γλωσσικού δυναμικού που θα δημιουργείται μέσω της δυνατότητας 
συνδυασμού των διαφόρων στοιχείων με διαφορετικούς τρόπους για την εκτέλεση 
ειδικών καθηκόντων και της δυνατότητας διασύνδεσης τους με εξωτερικές 
εφαρμογές. 
Α7.2.2 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 
Υλοποίηση του προγράμματο(:. ποσοστό οικονομικήΕ συμμετoχήc τηι: Koιvότηταc και 
ενδεικτική κατανομή τηι: χρηματοδότησηΕ 
1. Λεπτομερείς εφαρμογής 
Οι διάφορες γραμμές δράσης έχουν διαφορετικούς στόχους για τους οποίους 
απαιτούνται ειδικές μορφές οργάνωσης, συμβάσεων και χρηματοδότησης. 
Οι συμμετέχοντες μπορεί να είναι πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και 
βιομηχανικές εταιρείες, περιλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των 
μεμονωμένων ατόμων και οποιουδήποτε συνδυασμού των ανωτέρω φορέων με 
έδρα στην Κοινότητα. 
1.1 Συμβάσεις παροχής υπηρεσιών 
Η υλοποίηση του περιβάλλοντος ανάπτυξης συστημάτων, δοκιμών και έρευνας 
(γραμμή δράσης 2.1), που θα παράσχει σε όλα τα συμμετέχοντα μέρη ένα κοινό 
σύνολο μέσων, θα ανατεθεί σε επιχειρήσεις με βάση προσκλήσεις για υποβολή 
προσφορών, θα χρηματοδοτηθεί πλήρως απο τον κοινοτικό προϋπολογισμό. 
1.2 Εθνικές ερευνητικές ομάδες 
Το έργο που αφορά τις διάφορες γλώσσες (γραμμή δράσης 2.2) θα 
πραγματοποιηθεί από κρατικές ερευνητικές ομάδες στα κράτη μέλη, και θα 
συγχρηματοδοτηθεί από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη. 
1.3. Σχέδια κοινού κόστους 
Η γλωσσολογική έρευνα κοινού ενδιαφέροντος (γραμμή δράσης 2.3) και η έρευνα 
και ανάπτυξη σε προηγμένες αρχιτεκτονικές συστημάτων (γραμμή δράσης 2.4) 
και για τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης λεξικών και ορολογικών πόρων 
(γραμμή δράσης 2.5) θα πραγματοποιηθεί με την μορφή δράσεων συνεργασίας 
μεταξύ βιομηχανιών, ερευνητικών κέντρων και ομάδων EUROTRA. Τα σχέδια 
κοινού κόστους θα εκτελούνται κατά γενικό κανόνα από ανεξάρτητους εταίρους 
από δύο τουλάχιστον κράτη μέλη. 
Οι συμβάσεις για σχέδια κοινού κόστους θα ανατίθενται, κατά γενικό κανόνα, 
με διαδικασία επιλογής που θα βασίζεται σε πρόσκληση για υποβολή προσφορών 
που θα δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Στα σχέδια κοινού κόστους η συμμετοχή της Κοινότητας θα φθάνει, κατά γενικό 
κανόνα, το πολύ μέχρι το 50% της συνολικής δαπάνης- το ποσοστό αυτό μπορεί 
να ποικίλλει ανάλογα με τη φύση και το στάδιο της έρευνας. Εναλλακτικά, τα 
πανεπιστήμια και τα κέντρα ερευνών, για κάθε σχέδιο που πραγματοποιούν στα 
πλαίσια του προγράμματος, μπορούν να επιλέξουν είτε χρηματοδότηση 50% της 
συνολικής δαπάνης η χρηματοδότηση κατά 100% των προσθέτων δευτερευουσών 
δαπανών. 
1.4 Υποτροφίες 
θα χορηγηθούν υποτροφίες σε μεταπτυχιακούς φοιτητές με τα κατάλληλα 
προσόντα. 
1.5 Επιδοτήσεις 
Η Επιτροπή θα χορηγήσει επιδοτήσεις σε επαγγελματικές ενώσεις και 
οργανισμούς τυποποίησης για τη γραμμή δράσης 2.6. 
Α7.2.3 
Ενδεικτική κατανομή των δαπανών 
Η ενδεικτική κατανομή του ποσού των 10 εκ. ECU που κρίνεται αναγκαίο για 
την εκτέλεση του προγράμματος έχει ως εξής (σε χιλιάδες ECU): 
(α) Περιβάλλον ανάπτυξης συστήματος 2.000 
(β) Κοινοτική συνεισφορά στις εθνικές ερευνητικές ομάδες 4.000 
(γ) Ερευνητικά σχέδια κοινού κόστους 3.000 
) Εκπαίδευση, επιδοτήσεις, αξιολόγηση Λ 1.000 
Σύνολο 10.000 fï 
2.2 Εργασίες έρευνας και ανάπτυξης για συγκεκριμένες γλώσσες 
2.2.1 Επαναχρησιμοποίηση και επέκταση των υπαρχουσών εφαρμογών 
Για κάθε μια από τις εννιά γλώσσες που καλύπτοται από το πρόγραμμα, 
τα στοιχεία ανάλυσης και σύνθεσης που έχουν παραχθεί απο το 
πρόγραμμα EUROTRA θα επανεξεταστούν διεξοδικά για να εξασφαλισθεί 
η γενικότητα τους και θα προσαρμοστούν στα χαρακτηριστικά του 
αναθεωρημένου φορμαλισμού. 
Με βάση αυτές τις αναθεωρημένες εφαρμογές, η γραμματική κάλυψη θα 
επεκταθεί βαθμιαία για να συμπεριλάβει νέους τύπους κειμένου και 
συνεχούς λόγου. Στη φάση αυτή δεν προβλέπονται ευρείας κλίμακας 
εργασίας λεξιλογικής και ορολογικής ανάπτυξης, σε αναμονή των 
αποτελεσμάτων της έρευνας για τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης 
λεξικών και ορολογικών πόρων (βλέπε σημείο 2.3). 
2.2.2 Μετάβαση μέσω άλλης γλώσσας 
Η έρευνα και ο πειραματισμός θα καθορίσουν την εφικτότητα αυτής της 
προσέγγισης και τη βέλτιστη στρατηγική για την υλοποίηση της. 
2.3 Γλωσσολογική έρευνα γενικού ενδιαφέροντος 
Αυτή η γραμμή δράσης στοχεύει στην βαθμιαία βελτίωση των γλωσσικών 
επιδόσεων του συστήματος και της ποιότητας της μετάφρασης, θα οργανωθεί 
σε τρεις κύριες κατευθύνσεις: 
γενική γλωσσολογική έρευνα για την αύξηση της διαγλωσσικότητας της 
ενδιάμεσης συνδετικής δομής και την μείωση της υπερπαραγωγής, 
χρήση γνώσεων για συγκεκριμένα θεματικά πεδία (ορολογίες, σχήματα 
ταξινόμησης, παραδειγματικές σχέσεις, μοντέλα φορέων, βάσεις γνώσεων 
κλπ.) 
χρήση ειδικευμένων περιορισμών κειμένου και συνεχούς λόγου για τη 
μείωση της υπερπαραγωγής. 
Προβλέπεται ότι θα πραγματοποιηθεί κάποια πρόοδος στην πορεία του 
προγράμματος αυτού, αλλά θα πρέπει να καταβληθεί πρόσθετη προσπάθεια στο 
μέλλον. 
Α7.2.4 
2.4 Έρευνα σε προηγμένες αρχιτεκτονικές συστημάτων 
Για να δημιουργηθεί δυναμικό καινοτομιών και να αποτραπεί η καθυστέρηση σε 
σχέση με τη γρήγορη πρόοδο των τεχνολογιών υλικού εξοπλισμού και 
λογισμικού, προβλέπεται η συνεχής έρευνα σε νέους φορμαλισμούς, λογισμικό 
και αρχιτεκτονικές υλικού εξοπλισμού, η οποία σε επιλεγμένες περιπτώσεις θα 
οδηγήσει σε πειραματισμούς και υλοποιήσεις πρωτοτύπων (π.χ. παράλληλες 
αρχιτεκτονικές συστημάτων). 
2.5 Δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης λεξικών και ορολογικών πόρων. 
Τα λεπτομερή στοιχεία αυτής της γραμμής δράσης θα καθοριστούν με μελέτες 
καθορισμού σχεδίων οι οποίες θα εκπονηθούν κατά το 1990. 
Η γραμμή δράσης αναμένεται να έχει δύο κύριες συνιστώσες: 
ανάπτυξη μεθόδων και μέσων για τη μετατροπή των τυποποιημένωνν 
μερών των υπαρχόντων λεξικών που καλύπτουν κυρίως ορθογραφικές, 
φωνολογικές, μορφολογικές και συντακτικές πληροφορίες, 
έρευνα σχετικά με τη χρησιμοποίηση μη τυποποιημένων τμημάτων 
λεξικών που αφορούν κυρίως κατάταξη θεμάτων, τύπους συνεχούς λόγου, 
ορισμούς και παραδείγματα ρήσεων. Πρόκειται για ένα θέμα προηγμένης 
έρευνας, του οποίου τα αποτελέσματα δεν μπορούν ακόμα να 
προβλεφθούν. 
2.6 Πρότυπα για δεδομένα κειμένου, λεξιλογικά και ορολογικά δεδομένα 
Η δραστηριότητα αυτή έχει στενή σχέση με την μελλοντική δυνατότητα 
επαναχρησιμοποίησης του γλωσσολογικού δυναμικού. Η Επιτροπή θα 
υποστηρίζει και θα ενισχύσει διεθνείς δραστηριότητες στον τομέα αυτό σε στενή 
συνεργασία με επαγγελματικές ενώσεις και εθνικούς και διεσνείς οργανισμούς 
τυποποίησης. 
2.7 Εκπαίδευση και κατάρτιση 
θα χορηγηθούν ορισμένες ερευνητικές υποτροφίες σε μεταπτυχιακούς φοιτητές 
για να τους δοθεί η δυνατότητα να συμμετάσχουν στο έργο έρευνας και 
ανάπτυξης των σχεδίων που παρουσιάζονται ανωτέρω. 
Α7.2.5 

Παράρτημα 8 
Έκθεση Pannenborg - Οκτώβριος 1987 
7. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Κλίμακα του προγράμματος 
105 Η αυτόματη μετάφραση εκτελείται από ένα σύστημα. Η αρχιτεκτονική των 
συστημάτων εξελίσσεται γενικά με μικρά βήματα (κυρίως μέσω βελτιωμένων 
υποσυστημάτων και περιστασιακά με ριζική αλλαγή των αντιλήψεων. Η 
τελευταία μέθοδος είναι παρακινδυνευμένη. Ως εκ τούτου, οι νέες αντιλήψεις θα 
πρέπει να δοκιμασθούν, σε όσο το δυνατόν μικρότερη κλίμακα. 
106 To EUROTRA επέλεξε ως βάση του έναν μεγαλύτερο όγκο θεμελιώδους έρευνας 
από ό,τι οποιοδήποτε υπάρχον μεταφραστικό σύστημα. Για τη δοκιμή της αξίας 
του αποτελέσματος της έρευνας είναι προτιμητέο κανονικά να δοκιμαστεί σε όσο 
το δυνατόν μικρότερη κλίμακα. Η πολιτική απόφαση που ελήφθη για το 
EUROTRA υπερέβη την προσέγγιση αυτή και απαίτησε να προχωρήσει το 
πρόγραμμα με έρευνα και εφαρμογή και των εννέα γλωσσών παράλληλα. Το 
μέγεσος του σχετικού κιδύνου αυξήθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο σε μεγάλο βαθμό 
ενω μειώθηκε η πιθανή δυνατότητα επίτευξης ενός τακτικού συστήματος 
μετάφρασης. 
107 To EUROTRA επί του παρόντος βασίζεται στην υπόθεση ότι όλη η 
μεταφραστική εργασία της Επιτροπής θα διεξάγεται κεντρικά. Η ομάδα 
αξιολόγησης αμφισβητεί την υπόθεση αυτή και αναμένει ότι κάποιο 
μεταφραστικό έργο θα εκτελείται κατά αποκεντρωμένο τρόπο στα κράτη μέλη. 
108 Είναι εμφανές ότι αυτός ο τύπος του προγράμματος δεν θα αναλαμβανόταν ποτέ 
ως έρευνα για εμπορική εκμετάλλευση και θα μπορούσε μόνο να αναληφθεί με 
πλήρη κρατική χρηματοδότηση. 
Αρχές EUROTRA 
109 θεμελιώδης πρόοδος που πρέπει να εκτελεστεί σε διαφόρους ζωτικούς τομείς: 
επίπεδο αφαίρεσης που θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί στην επεξεργασία των 
γλωσσών - πηγών, διεπαφές μεταξύ της μιας γλώσσας και της άλλης, κατανόηση 
των συμφραζομένων, τεχνικές ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η ανάπτυξη θα 
προκύψει από τη βαθύτερη γνώση, η οποία θα εμπλουτιστεί αναπόφευκτα από 
έναν υψηλού βαθμού εμπειρισμό, ο οποίος θα προέλθει από τη βασική 
γλωσσολογία, από την επιστήμη και αρχιτεκτονική των συστημάτων 
επεξεργασίας πληροφοριών (που παρουσιάζονται με μορφή κειμένου, μη 
μαθηματικών) και σε κάποιο βαθμό από την τεχνική. 
110 Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες συμμετέχουσες εθνικές ομάδες έχουν ως 
βάση το πανεπιστήμιο, μερικές από τις ομάδες διαθέτουν μια πιο ανεξάρτητη 
θέση με ισχυρότερο πρακτικό προσανατολισμό. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι 
ομάδες αυτές δεν απομακρύνθηκαν από την προσέγγιση EUROTRA παρά τον 
προσανατολισμό που είχαν ως προς τη γλωσσική έρευνα. Αυτό υπονοεί ότι οι 
εμπειρογνώμονες με μεγαλύτερη σχέση στην πρακτική απ' ότι οι συνήθεις 
επιστήμονες των πανεπιστημίων πιστεύουν επίσης στην τελική χρησιμότητα του 
προγράμματος EUROTRA. 
Εγχειρίδιο Αναφοράς 
111 Το Εγχειρίδιο Αναφοράς προσπαθεί να εκπληρώσει δύο ρόλους, δηλαδή τους 
ρόλους της παροχής προτύπων και κανονισμών καθώς επίσης και για να 
χρησιμεύσει ως μέθοδος επικοινωνίας μεταξύ των ερευνητικών ομάδων. Το 
γεγονός αυτό προκάλεσε κάποια σύγχυση λόγω του ότι οι δύο ρόλοι δεν υπήρξαν 
Α8.1 
επαρκώς εμφανείς μέσα από το κείμενο των εγχειριδίων. 
Διαχείριση 
112 Η κεντρική οργάνωση και διεύθυνση του προγράμματος παρεμποδίστηκε από 
μακροχρόνιες καθυστερήσεις στην παροχή προσωπικού και πόρων. Παρ' όλο που 
η ομάδα συνδέσμου φαίνεται να εργάζεται καλά στη βάση αυτή, ένας 
μεγαλύτερος φόρτος κεντρικής διαχείρισης απ' ότι είναι αναγκαίο την επεβάρυνε 
λόγω της έλλειψης κεντρικών πόρων. Ως μηχανισμός για την εκτέλεση ενός 
προγράμματος κατανεμημένης έρευνας ήταν αποτελεσματικός, αλλά δεν φαίνεται 
να αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο διαχείρισης οποιουδήποτε μελλοντικού 
αναπτυξιακού προγράμματος. 
113 Δεν έγινε επαρκής διάκριση των εκτελεστικών και βασικών ρόλων στα πλαίσια 
του προγράμματος. Το πρόγραμμα φαίνεται να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των 
αρμοδιοτήτων ενός διοικητικού τμήματος της Επιτροπής, γεγονός που δεν 
υπόσχεται περιθώρια αποτελεσματικότητας στη διαχείριση του προγράμματος. 
114 Δεν υπήρξε καμία προσπάθεια για την καθιέρωση πρακτικών κριτηρίων δοκιμής 
για το τέλος της φάσης 2 του προγράμματος. Αυτό φαίνεται ότι οφείλεται εν 
μέρει στην έλλειψη επαρκούς κεντρικής εμπειρίας για την εκτίμηση και 
ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων των διαφόρων συστατικών στοιχείων της 
έρευνας. Ένα από τα κριτήρια θα πρέπει να βασιστεί στη σύγκριση με την 
ανθρώπινη μετάφραση. 
115 Σε ένα τόσο δαπανηρό και φιλόδοξο σχέδιο, τα αποτελέσματα της εργασίας 
πρέπει να αποδεικνύονται με την μορφή εφαρμογών, ή οι φάσεις της προόδου θα 
πρέπει να επισημαίνονται με πρακτικά αποτελέσματα. Γι' αυτό το λόγο είναι 
τόσο επιθυμητή η ύπαρξη μιας μόνιμης σχέσης μεταξύ της έρευνας και των 
υποψήφιων οργανισμών για τη δημιουργία μιας γλωσσικής βιομηχανίας. Μόνο 
βιομηχανικές επιχειρήσεις μπορούν να προσδιορίσουν εμπορικά 
εκμεταλλεύσιμοους στόχους που να είναι συμβατοί με την πλέον προηγμένη 
τεχνολογία. 
116 Οι τομείς εφαρμογής για την υπολογιστική γλωσσολογία είναι πολυάριθμοι και 
ένας (μη διεξοδικός) κατάλογος παρατίθεται στο Κεφάλαιο 3. 
Χρηματοδότηση 
117 Υπήρξαν προβλήματα με την έλλειψη κεντρικών χρηματοοικονομικών πόρων. 
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα *το κεντρικό προσωπικό να μη διαθέτει τις αναγκαίες 
πιστώσεις για την ύπαρξη στενής συνεργασίας με ορισμένες εθνικές ομάδες. 
118 Για πολλούς λόγους και σε πολλές περιπτώσεις η χρηματοδότηση της Επιτροπής 
χρειάστηκε υπερβολικά μεγάλο χρόνο για να φθάσει στις εθνικές ομάδες. Σε 
μερικές περιπτώσεις, η εθνική χρηματοδότηση διατέθηκε για να καλύψει το 
κενό. Σε άλλες, το γεγονός αυτό προκάλεσε απαράδεκτες καθυστερήσεις στο 
πρόγραμμα. 
Γλωσσικοί κανόνες 
119 Οι επιλογή ]ΐιας δηλωτικής μεθόδου για την κωδικοποίηση των γλωσσικών 
κανόνων φαίνεται ευλογοφανής αλλά δεν έχει αποδειχθεί η επάρκεια της. Η 
ευλογοφάνεια αυτή στηρίζεται σε δύο λόγους. Ο πρώτος, ο οποίος φαίνεται να 
έπαιξε βασικό ρόλο στην επιλογή, αφορά τις καλύτερες ευκαιρίες 
μετατρεψιμότητας καθώς επίσης και τον ευκολότερο συντονισμό μεταξύ των 
διαφόρων γλωσσών. Ο δεύτερος λόγος προκύπτει απο την αυξημένη προσοχή που 
δίνεται στις δηλωτικές γλώσσες στην τεχνολογία των ηλεκτρονικών 
υπολογιστών γενικά. 
Α8.2 
Σχεδίαση του συστήματος 
120 Η αυτόματη μετάφραση ασχολείται με γλώσσες. Εν όψει της φύσης του 
προγράμματος δεν είναι, ως εκ τούτου, παράλογο να κατευθυνθούν οι κυριότερες 
γλωσσολογικές προσπάθειες σε γλωσσικές αναλύσεις και συνθέσεις. Η 
περισσότερη μηχανική εργασία της μετάφρασης πρέπει να διεξαχθεί από τους 
ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Οι υπολογιστές αυτοί έχουν τεράστιες δυνατότητες 
ταχύτητας στην επεξεργασία δεδομένων αλλά έχουν επίσης και τα όρια τους. θα 
ήταν λογικό να ληφθούν περισσότερο υπόψη οι δυνατότητες του υλικού 
εξοπλισμού και του λογισμικού των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η σημερινή, 
σχεδόν αποκλειστική, έμφαση στη γλωσσολογική πλευρά του συστήματος 
παρεμποδίζει την επιθυμητή αυτή συνεργασία και αυξάνει τον κίνδυνο μη 
επίτευξης του τελικού στόχου ενός πρακτικού συστήματος. 
121 Αγνοεί οποιαδήποτε δυνητική αλληλεπίδραση μεταξύ του μεταφραστή και του 
συστήματος. Η ομάδα αξιολόγησης αμφισβητεί τη βάση της προσέγγισης αυτής. 
Εν όψει της ανάπτυξης του λογισμικού με μηχανισμούς προώθησης και με τη 
βελτίωση της προεπιμέλειας του προς μετάφραση κειμένου, θα μπορούσαν να 
εξετασθούν μερικά προσεκτικά βήματα προς την κατεύθυνση αυτή. 
122 θα ήταν επίσης επιθυμητό να συμπεριληφθεί κάποιο στοιχείο τελικής επιμέλειας 
επεξεργασίας των μεταφράσεων, πράγμα το οποίο έτυχε ευρείας συμφωνίας των 
συμμετεχόντων στο πρόγραμμα και που θα πρέπει να θεωρηθεί ως αρκετά φυσικό 
γεγονός. 
Συστήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών 
123 Το πρόβλημα του λογισμικού του EUROTRA φαίνεται να είναι ένα από τα 
περισσότερο πιεστικά προβλήματα που χρειάζεται λύση. Φαίνεται πιθανόν ότι 
θα βρεθεί μια λύση μέσα σε αποδεκτό χρονικό διάστημα μόνον εφόσον 
απασχοληθούν αξιόλογα ταλέντα στον τομέα της αρχιτεκτονικής και της 
κατάρτισης λογισμικού στο άμεσο μέλλον. 
124 Εάν δενρπορεί να βελτιωθεί το λογισμικό, υπάρχει μία δυνατότητα να μην 
μπορεί ούτε η γραμματική ούτε τα λεξικά να δοκιμαστούν κατάλληλα στο τέλος 
της φάσης 2. 
125 Οι απαιτήσεις υλικού εξοπλισμού και αρχιτεκτονικής για τη, σχεδίαση ολόκληρου 
του συστήματος προκαλούν επίσης πρόβλημα, το οποίο θα επιδεινωθεί με τη 
βελτίωση του λογισμικού. 
Ανάπτυξη λεξικού 
126 Στην ανάπτυξη πρακτικών συστημάτων μετάφρασης και στην μετέπειτα συνεχή 
ενημέρωση τους, ο φόρτος εργασίας και η δαπάνη προέρχεται από την εκπόνηση 
και την επέκταση των λεξικών. Ως εκ τούτου, είνα σύνηθες να χρησιμοποιούνται, 
όσο το δυνατόν περισσότερο, υπάρχοντα ηλεκτρονικά λεξικά. 
127 Η προσέγγιση EUROTRA οδηγεί στην εκπόνηση λεξικών τα οποία δεν είναι 
άμεσα συμβατά με τα υπάρχοντα. Μόνο όταν τα τελικά αποτελέσματα 
αποδειχθούν ότι είναι κατά πολύ ανώτερα από οποιαδήποτε άλλα θα 
δικαιολογηθεί η σημαντική πρόσθετη δαπάνη. 
128 Φαίνεται ότι υπάρχει ανεπαρκής προγραμματισμός στη σημερινή δομή του 
EUROTRA αναφορικά με τα καθήκοντα εκπόνησης λεξικών. Είναι φανερό στην 
ομάδα αξιολόγησης ότι σε ορισμένο βαθμό η εργασία αυτή απαιτεί ένα 
διαφορετικό είδος ανθρώπων και ένα διαφορετικό είδος οργάνωσης απ' ότι 
χρειάζεται για την εφαρμοσμένη έρευνα των γλωσσικών κανόνων. 
Α8.3 
129 Επιπροσθέτως, φαίνεται ότι οι πόροι που απαιτούνται για την εκπόνηση λεξικών 
υποτιμήθηκαν σοβαρά στο πλαίσιο του προγράμματος. 
Προώθηση 
130 Το σχέδιο EUROTRA πέτυχε σίγουρα το στόχο της προώθησης της 
υπολογιστικής γλωσσολογίας στα κράτη μέλη. Αύξησε τις γνώσεις σχετικά με 
το θέμα γενικά και ενθάρρυνε την εργασία στις γλώσσες εκείνες οι οποίες είναι 
λιγότερο ανεπτυγμένες στον τομέα της γλωσσολογικής έρευνας. 
Σημασία του προγράμματος 
131 Η περιπλοκότητα του προβλήματος της αυτόματης μετάφρασης έγινε αντιληπτή 
μόνο βαθμιαία κατά τη διάρκεια του προγράμματος από τις κρατικές αρχές. Οι 
γλωσσολόγοι θεωρούν το πρόγραμμα ως πραγματική πρόκληση. 
132 Μια ομάδα έρευνας και ανάπτυξης αντιπροσωπεύει έναν υψηλό βαθμό εμπειρίας. 
Εάν διακοπεί η χρηματοδότηση, δεν θα υπάρξει καμιά μεταφορά γνώσεων από 
τη φάση 2 στη φάση 3 και οι αρχικοί στόχοι οπωσδήποτε δεν θα επιτευχθούν. 
Σύνοψη 
133 Είναι αδύνατο να κριθεί στη φάση αυτή εάν το σχέδιο επέτυχε τους στόχους του. 
Το γενικό συμπέρασμα της ομάδας αξιολόγησης είναι ότι το EUROTRA πέτυχε 
μέχρι σήμερα τους πολιτικούς, εκπαιδευτικούς και επιμορφωτικούς στόχους του, 
και εν μέρει τους επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους του. Οι οικονομικοί 
στόχοι δεν φαίνεται να εξετάστηκαν στην φάση αυτή. Οι συστάσεις της ομάδας 
έχουν ως σκοπό την επανόρθωση της κατάστασης αυτής. 
8. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 
134 Υπάρχουν τρία τμήματα των συστάσεων τα οποία μπορούν να θεωρηθούν ως 
χωριστές ενότητες: 
Ι ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ TOY EUROTRA 
135 Η σημασία του προγράμματος για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως σύνολο πρέπει 
να τονιστεί, καθώς επίσης και οι τεράστιες δυνατότητες για εξοικονόμηση 
δαπανών. Το πρόγραμμα έχει επιπτώσεις για όλα τα κοινοτικά όργανα - το 
Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών -
καθώς επίσης και πολιτιστικές επιπτώσεις. Έχοντας προωθήσει ένα τέτοιο 
πρόγραμμα και κινητοποιήσει τους επιστήμονες, θα αποτελούσε οπισθοδρόμηση 
για την Επιτροπή το να το εγκαταλείψει. 
136 Η χρηματοδότηση του προγράμματος δε θα πρέπει να διακοπεί κατά τη γνώμη 
της ομάδας αξιολόγησης, ιδιαίτερα δε ορισμένες εθνικές ομάδες δεν θα 
αναγκαστούν να περιμένουν τις άλλες. Αυτό που χρειάζεται είναι μια σταδιακή 
μετάβαση από την έρευνα στην ανάπτυξη. Η μετάβαση από τη φάση 2 στη φάση 
3 είναι ήδη προγραμματισμένη^ από πλευράς χρόνου για τους διάφορους 
συμμετέχοντες, γεγονός που προβλέπεται από τις συμβάσεις συμμετοχής (βλέπε 
παράρτημα Α). 
137 θα πρέπει να υπάρξουν ρεαλιστικότερες προθεσμίες για τη φάση 2 και μία 
τροποποιημένη βάση για τη φάση 3. Η προτεινόμενη προθεσμία για την 
περάτωση της φάσης 2 για όλους τους συμμετέχοντες είναι το τέλος του 1988. 
138 Η εργασία για την πραγματοποίηση των γλωσσικών ζευγών δεν θα πρέπει να 
σταματήσει από το γεγονός ότι άλλα ζεύγη χρειάζονται χρόνο για να 
"προλάβουν". 
Α8.4 
Οργανωτική μορφή 
139 Η διαχείριση της προτάσεως του προγράμματος θα πρέπει να αναθεωρηθεί 
αμέσως για το υπόλοιπο μέρος της φάσης 2. Η κεντρική διαχείριση, κυρίως, θα 
πρέπει να εξετάσει ιδιαίτερα τους απαιτούμενους πόρους. Για τη φάση 3 
απαιτείται ένα λεπτομερές σχέδιο διαχείρισης. Αυτό θα πρέπει να γίνει στο 
εγγύς μέλλον λόγω της αναγκαίας προσαρμογής που απαιτείται για την 
αντιμετώπισητης συμμετοχής των τρίτων. Αυτό επίσης ισχύει για τις συστάσεις 
του σημείου ΠΙ. 
140 Η γνώμη της ομάδας αξιολόγησης είναι ότι η ουσία της φάσης 3, όπως 
περιγράφεται στο τμήμα 2, πρέπει να αφορά το διαχωρισμό των εργασιών 
έρευνας και ανάπτυξης και τη μεταφορά του τομέα της ανάπτυξης σε 
βιομηχανική βάση. To EUROTRA θα πρέπει τότε να προχωρήσει σε δυο 
παράλληλες οδούς, κάθε μία από τις οποίες θα έχει μια εμφανή σειρά στόχων: 
(1) έρευνα των γλωσσολογικών πλευρών, εκτέλεση εργασιών με βάση την 
πρόοδο που επιτεύχθηκε στη φάση 2 
(2) ανάπτυξη πρακτικών εφαρμογών των αποτελεσμάτων της έρευνας, με 
σκοπό την παραγωγή ενός πλήρως λειτουργικού συστήματος αυτόματης 
μετάφρασης. 
141 Το ακόλουθο σχήμα παρουσιάζει συνοπτικά τις δύο παράλληλες οδούς: 
ΕΡΕΥΝΑ ΑΝΑΕΠΤΞΗ 
Φάση 2 
τέλος 1988 
Φάση 3 
χρόνος άλλες EUROTRA 
εφαρμογές 
Α8.5 
Π ΕΡΕΥΝΑ 
Περιεχόμενο 
142 Είναι προφανές ότι η έρευνα στην υπολογιστική γλωσσολογία θα πρέπει να 
συνεχιστεί για αρκετό ακόμη χρονικό διάστημα. Η έρευνα στον τομέα αυτό είναι 
σημαντική για τη δημιουργία "γλωσσικών βιομηχανιών" που σχετίζονται με 
υπηρεσίες πληροφόρησης, τις οποίες η ομάδα αξιολόγησης θεωρεί ως 
θεμελιώδεις για την ανάπτυξη της νέας οικονομικής πραγματικότητας. 
143 Αναφορικά με το σημερινό πρόγραμμα EUROTRA, στη γλωσσολογική έρευνα θα 
πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στους παρακάτω τομείς: στο βασικό 
λεξιλογικό στοιχείο του συστήματος, στις συγκριτικές απόψεις της γλωσσικής 
μετάφρασης, λόγω του ότι μόνο λίγα από τα 7ζ γλωσσικά ζεύγη μελετήθηκαν 
από τψ άποψη αυτή κατά το παρελθόν, και τέλος στα σχετικά σημασιολογικά 
προβλήματα (σημασιολογικά χαρακτηριστικά και σχέσεις), τα οποία είναι πολύ 
σημαντικά για την ενδιάμεση συνδετική δομή. 
144 θα πρέπει επίσης να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στα θέματα βασικής 
αρχιτεκτονικής ηλεκτρονικών υπολογιστών, στην καλύτερη χρήση των 
δυνατοτήτων της υπάρχουσας αρχιτεκτονικής και στην καλύτερη χρήση των 
υπαρχόντων εργαλείων λογισμικού. 
145 Υπάρχει ανάγκη ενθάρρυνσης της έρευνας στις προηγμένες αρχιτεκτονικές 
ηλεκτρονικών υπολογιστών, ιδιαίτερα στις παράλληλες και συνειρμικές 
αρχιτεκτονικές. Οι αρχιτεκτονικές αυτές θα μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερες 
επιδράσεις στη μελλοντική γλωσσική βιομηχανία. 
146 Η ομάδα αξιολόγησης συνιστά να ασχοληθεί η Επιτροπή CGC-12 με τον τρόπο 
με τον οποίο μια έρευνα, ακαδημαϊκή ή προανταγωνιστική, θα μπορούσε να 
διεξαχθεί παράλληλαρε το EUROTRA. Κίνητρα θα απορούσαν να δοθούν με την 
ύπαρξη, σε αμοιβαίο ανταγωνισμό, ενός αριθμού ευρωπαϊκών ομάδων 
επιστημόνων με παρόμοιες ιδέες, οι οποίοι να εργάζονται παράλληλα με την 
κύρια ανάπτυξη της φάσης 3. Οι ομάδες αυτές θα μπορούσαν κατά προτίμηση να 
συσταθούν με συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανικών επιχειρήσεων. 
Οι προτάσεις έρευνας και ανάπτυξης θα πρέπει να αναφέρονται είτε σε ευκρινώς 
καθορισμένα πρακτικά προβλήματα ή σε περισσότερο θεμελιώδη θέματα. 
Πρόσθετη χρηματοδότηση για έρευνες θα μπορούσε να διατεθεί από σχέδια όπως 
είναι το ESPRIT, ή απο το πρόγραμμα πλαίσιο. 
ΠΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
147 Η ομάδα αξιολόγησης είναι της γνώμης ότι ο αρχικός ορισμός των φάσεων του 
EUROTRA δεν είναι ρεαλιστικός. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τη μετάβαση από 
τον παρόντα τρόπο λειτουργίας στη βιομηχανική ανάπτυξη, που αποτελεί μια 
διαδικασία που εκτείνεται από πλευράς χρόνου. Η ομάδα αξιολόγησης πιστεύει 
ότι η προτεινόμενη συμμετοχή της βιομηχανίας μόνο μετά το τέλος της φάσης 
3 δεν εκπληρώνει τον ουσιαστικό στόχο του EUROTRA. 
148 Το πρόγραμμα EUROTRA μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα προϊόντα με 
δυνατότητα εκμετάλλευσης εκτός Επιτροπής και Κοινότητας. Ωστόσο, ο τόπος 
αυτός προγράμματος δε σα αναλαμβανόταν ποτέ ως εμπορική έρευνα και τα 
κοινοτικά όργανα πιθανόν να είναι οι μόνοι πελάτες ενός συστήματος με τα 72 
αυτά γλωσσικά ζεύγη. Πρέπει να αναγνωρισθεί, εντούτοις, ότι το γεγονός της 
πολύ εκτεταμένης γλωσσικής κάλυψης θέτει το EUROTRA σε μια ιδιαίτερη θέση 
μεταξύ των άλλων συστημάτων αυτόματης μετάφρασης. Ως εκ τούτου, εάν θα 
πρέπει να πραγματοποιηθεί ένα τέτοιο ολοκληρωμένο σύστημα, τότε απαιτείται 
συνολική κρατική χρηματοδότηση. 
Α8.6 
149 Το ποσό των χρημάτων που απαιτούνται για την ανάπτυξη ενός πρακτικού 
συστήματος για χρήση από τα ευρωπαϊκά όργανα από μία βιομηχανική (στην 
ουσία) κοινοπραξία δεν μπορεί να εκτιμηθεί επί του παρόντος. Είναι ρέραιο, 
εντούτοις, ότι τα κεφάλαια για το EUROTRA που διατέθηκαν ή που δεσμεύθηκαν 
μέχρι τώρα δεν θα είναι επαρκή για το σκοπό αυτό. Εάν γινόταν μια προσπάθεια 
συμπίεσης του αναπτυξιακού αυτού προγράμματος στα πλαίσια των σημερινών 
πιστώσεων, θα είχε μια διπλά αρνητική συνέπεια, θα διέκοπε τη συνέχιση της 
ερευνητικής προσπάθειας και θα οδηγούσε σε ένα πολύ ατελές σύστημα, για το 
οποίο δεν θα μπορούσε να υπάρξει προσδοκία βελτίωσης από πλευράς λειτουργίας. 
150 Η ομάδα αξιολόγηση συνιστά να ανατεθεί σε τρίτους η διεξαγωγή μιας μελέτης 
σχετικά με τον προσδιορισμό και τη δαπάνη ανάπτυξης ενός πρακτικού 
συστήματος EUROTRA μεράση τα σημερινά ερευνητικά αποτελέσματα και εκείνα 
που αναμένονται στο εγγύς μέλλον. 
Οργάνωση 
151 Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, χρειάζεται περαιτέρω συζήτηση και μελέτη σχετικά 
με τους δυνατούς ρεαλιστικούς στόχους ενός αναπτυξιακού προγράμματος για το 
σύστημα αυτόματης μετάφρασης. Πόσο προηγμένο θα έπρεπε να είναι το σύστημα; 
Για ποιους πελάτες; Όπως με όλα τα προϊόντα, όσο πιο περιορισμένοι είναι οι 
στόχοι τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες επιτυχίας. 
152 Η Επιτροπή θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στις οργανωτικές απαιτήσεις 
που χρειάζονται για την εκτέλεση της επόμενης φάσης, για παράδειγμα στην 
εργασία της εκπόνησης λεξικού. Κατά τη γνώμη της ομάδας αξιολόγησης, οι 
περισσότερες από τις σημερινές ομάδες δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους για να 
ασχοληθούν με λεξικογραφική εργασία εκτεταμένης κλίμακας. 
153 Πριν από το τέλος της φάσης 2 θα πρέπει να αναμιχθεί μια ιδιωτική επιχείρηση 
τόσο για να βοηθήσει στην επίτευξη των στόχων όσο και για τον προσδιορισμό 
του τελικού προϊόντος. Ιδιαίτεροι τομείς που απαιτούν εξωτερική συνεργασία είναι 
α) η εργασία εκπόνησης λεξικού και β) ο προσδιορισμός του λογισμικού που 
απαιτείται για τη φάση 3. 
Προγραμματισμός και εκτέλεση 
154 Η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει τη λήψη μέτρων για το σχηματισμό μιας 
(πολυεθνικής) βιομηχανικής κοινοπραξίας που θα αναλάβει το αναπτυξιακό έργο 
που προτάθηκε παραπάνω. Η έγκαιρη συμμετοχή βιομηχανικών οργανισμών κατά 
τη διάρκεια της φάσης 2 θα διευκολύνει το σχηματισμό της κοινοπραξίας. 
155 Μεγαλύτερη σκέψη απαιτείται σχετικά με τον τρόπο που εργάζεται η κοινοπραξία 
αυτή με την οργάνωση του EUROTRA. Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να 
διαβουλεύονται με τις ερευνητικές ομάδες του EUROTRA για την αξιολόγηση της 
εφαρμοσιμότητας των ερευνητικών αποτελεσμάτων τους. Δεν υπάρχει ανάγκη 
αναβολής της διαβούλευσης αυτής μέχρι τη φάση 3. Η εμπειρία των υπαρχουσών 
εθνικών ομάδων θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί στην προπαρασκευαστική εργασία 
για τη φάση ανάπτυξης. Μερικές από τις ομάδες ενδιαφέρονται ήδη για ανάληψη 
εξωτερικής εργασίας βάσει σύμβασης. 
156 Προτείνεται να ζητηθεί η υποβολή προτάσεων για τα ερευνητικά σχέδια της 
φάσης 3 από τις παρούσες ερευνητικές ομάδες. Μερικές από αυτές θα μπορούσαν 
να υποβληθούν σε συνεργασία με βιομηχανικούς εταίρους. 
157 Το έργο της βιομηχανικής κοινοπραξίας θα πρέπει να υποστηρίζεται από τις 
δραστηριότητες των κεντρικών επιχειρήσεων (που εκτελούνται για παράδειγμα 
από την IEGI η οποία εργάζεται ως εθνική ομάδα του Λουξεμβούργου) στη 
δοκιμή, συντήρηση και διανομή του προϊόντος του EUROTRA για λογαρισμό της 
Επιτροπής. 
Α8.7 

Παράρτημα 9 
Έκθεση Danzin - Μάρτιος 1990 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 
55. Η ομάδα αξιολόγησης γνωρίζει ότι αυτά τα συμπεράσματα και οι συστάσεις 
μπορεί να υπερβούν κάπως τους όρους αναφοράς, που ήταν να αξιολογηθεί το 
EUROTRA ως πρόγραμμα σχεδιασμένο για τη δημιουργία ενός εργαλείου για 
την αυτόματη μετάφραση των γλωσσών της Κοινότητας. Στα συμπεράσματα και 
τις συστάσεις μας μετατοπίσαμε την έμφαση προς την κατεύθυνση των 
γλωσσικών τεχνολογιών ως συνόλου και προτείνουμε μια πολιτική και μια δομή 
για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης 
στις εσνικές γλώσσες. 
Αυτή η μετατόπιση της έμφασης είναι σύμφωνη με την εσωτερική δυναμική του 
προγράμματος και με τα γεγονότα που έχουν εμπλουτίσει το σώμα γνώσεων στον 
τομέα από την εποχή της αρχικής εκκίνησης του EUROTRA. 
56. To EUROTRA δε θα οδηγήσει σε λειτουργικό σύστημα αυτόματης μετάφρασης, 
αλλά απλώς σ' αυτό που συμφωνήσαμε να αποκαλούμε "επιστημονικό 
πρωτότυπο"2, το οποίο εξάλλου θα είναι ατελές και ανολοκλήρωτο. 
Πάντως, με το ίδιο το γεγονός της ύπαρξης του, το EUROTRA έθεσε τις βάσεις 
για ένα κοινοτικό επίτευγμα στον τομέα των γλωσσικών τεχνολογιών, και αυτό 
είναι πολύ σημαντικό εφόσον ανταποκρίνεται σε μια αναγκαιότητα που 
εκδηλώθηκε κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας. Στην έκθεση μας 
επιδιώξαμε να περιγράψουμε τα ζητήματα που διακυβεύονται και πώς μπορούν 
να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα. 
Συστάσεις 
57 Παρακάτω παρουσιάζονται οι κυριότερες συστάσεις που διατυπώνουμε προς την 
Επιτροπή. Οι συστάσεις αυτές εμπίπτουν σε τρεις κατηγορίες, από τις οποίες η 
πρώτη αφορά τις βασικές κατευθύνσεις του σχεδίου, από άποψη στόχων και 
οργάνωσης, και οι άλλες δύο αφορούν περισσότερο τεχνικά ζητήματα στους 
τομείς της γλωσσολογίας και του περιβάλλοντος της πληροφορικής. 
58 Οι κύριες κατευθύνσεις που προτείνονται βασίζονται στην παρατήρηση ότι η 
αρχική φιλοδοξία - δηλαδή ότι η τρίτη φάση θα οδηγούσε ηδη σε ένα 
λειτουργικό πρωτότυπο που θα λειτουργούσε σε ένα δεδομένο τομέα για 
ορισμένους τύπους κειμένου με λεξιλόγιο περίπου 20.000 λημμάτων - δεν ήταν 
ρεαλιστική. Αυτό που είναι πιο πιθανό να προκύψει είναι ένα πρωτότυπο που θα 
μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά από τους ερευνητές για τις 
μεταγενέστερες έρευνες τους. Έτσι, το στάδιο της ανάπτυξης απέχει πολύ 
ακόμη, πράγμα που είναι κατανοητό έχοντας υπόψη τη μεγάλη δυσκολία του 
στόχου. Πάντος, το σχέδιο έχει επιτύχει πραγματική πρόοδο σε σχέση με την 
προηγούμενη αξιολόγηση και πρέπει να αποκλειστεί η εγκατάλειψη του. Έτσι, 
προτείνουμε όρους οι οποίοι θα δώσουν τη δυνατότητα να εξακολουθήσει η 
έρευνα και να αντιμετωπιστεί η ανάπτυξη σε επίπεδο το οποίο είναι πιο 
ρεαλιστικό και πιο σύμφωνο με τις ανάγκες της αγοράς. Τα συμπεράσματα μας 
παρουσιάζονται συνοπτικά στις ακόλουθες συστάσεις: 
Η ομάδα αξιολόγησης συμφώνησε σ' αυτή την έννοια του "επιστημονικού 
πρωτοτύπου", το οποίο σημαίνει ένα σύνολο θεωρητικών και πειραματικών 
αποτελεσμάτων, η σημασία των οποίων θα μπορούσε να επιδειχθεί και τα οποία 
θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν σε "βιομηχανικό πρωτότυπο". 
4 
Α9.1 
Σύσταση υπ' αριθ. 1: Δεδομένου ότι το EUROTRA αποτελεί το μοναδικό 
κίνητρο για έρευνα στη θεωρητική και υπολογιστική γλωσσολογία για 
ορισμένες ευρωπαϊκές γλώσσες και εφόσον οι εργασίες στους τομείς 
αυτούς θα μειωθούν ή θα διακοπούν αν σταματήσει το πρόγραμμα, το 
EUROTRA πρέπει να προστατευθεί, παρ' όλα τα ελαττώματα του. Έτσι, 
οι προσπάθειες θα πρέπει να συνεχισθούν, αλλά οπωσδήποτε με 
αναθεωρημένους στόχους. 
Σύσταση υπ* αριθ. 2: Οι νέοι στόχοι θα πρέπει να είναι τέτοιοι ώστε να 
διατηρούν ή να ενισχύουν τα ήδη θετικά δευτερεύοντα αποτελέσματα του 
προγράμματος. Με άλλα λόγια, τα οφέλη από άποψη βασικής έρευνας και 
εκπαίδευσης ειδικών δεν θα πρέπει πλέον να θεωρούνται ως απλά 
παραπροϊόντα του σχεδίου, αλλά πρέπει να γίνουν επίσημος στόχος. 
Σύσταση υπ' αριθ. 3: Κατά τη διερεύνηση νέων στόχων, θα πρέπει να 
ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το EUROTRA εξακολουθεί να απέχει πολύ 
από το να είναι σε θέση να παράγει βιομηχανικά προϊόντα στον τομέα της 
αυτόματης μετάφρασης. Μπορεί, πάντως, να συμβάλει σε διάφορες 
μονόγλωσσες εφαρμογές, όπως αναφέρεται στην παρούσα και στην 
προηγούμενη έκθεση, για τις οποίες υπάρχει αγορά. Έτσι, το σχέδιο θα 
πρέπει να λάβει νέα κατεύθυνση και να εργαστεί με σκοπό την ανάπτυξη 
εργαλείων για μονόγλωσσες εφαρμογές. 
Σύσταση υπ' αριθ. 4: Αυτά τα μονόγλωσσα εργαλεία θα πρέπει να 
σχεδιαστούν και να υλοποιηθούν σε στενή σχέση με τη βιομηχανία. 
Σύσταση υπ' αριθ. 5: Για να διεξαχθούν οι ερευνητικές και εκπαιδευτικές 
εργασίες παράλληλα με την προβιομηχανική ανάπτυξη, θα πρέπει να 
γίνουν αλλαγές στην οργανωτική δομή, που σήμερα βασίζεται σε ένα μόνο 
είδος στόχου. Επιπλέον, το γεγονός ότι η οργάνωση του EUROTRA 
μπορεί να ενεργεί τόσο ως αναθέτουσα όσο και ως επιβλέπουσα αρχή 
σημαίνει ότι έχει υπερβολική εξουσία σχετικά με τα δικά της θέματα. 
Προτείνεται λοιπόν, για τα δύο επόμενα έτη, να συνοδεύονται οι 
ερευνητικές εργασίες από τη μελέτη και υλοποίηση μιας νέας 
οργανωτικής δομής. Προτείνουμε τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού 
οργανισμού τεχνολογίας της γλώσσας, με λειτουργίες και διαδικασίες 
όπως αυτές που περιγράφονται στο κεφάλαιο IV της παρούσας έκθεσης. 
Στην μελέτη αυτή θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συνεργεία 
με το πρόγραμμα ESPRIT, καθώς και μεταξύ των προγραρμάτων 
EUROTRA και Systran, θα πρέπει επίσης να προταθούν πιο κατάλληλοι 
μηχανισμοί χρηματοδότησης για το σύνολο των συμμετεχόντων. 
Σύσταση υπ' αριθ. 6: Οι ερευνητικές ομάδες του EUROTRA θα πρέπει να 
διαθέτουν επαρκή ελευθερία ώστε να συνεχίσουν τις εργασίες τους σε ένα 
περιορισμένο αριθμό γλωσσικών ζευγών - δηλαδή αυτών που θεωρούν ότι 
έχουν επιτύχει τα πιο προηγμένα, τα πιο χρήσιμα και τα πιο κατάλληλα 
για επίδειξη αποτελέσματα - έτσι ώστε η εγκυρότητα των εργασιών τους 
να μπορεί να επιδειχθεί με έναν αριθμό περιπτώσεων πριν να επεκταθεί 
για να καλύψει και τα 72 γλωσσικά ζεύγη. 
Οι εργασίες της Ομάδας Αξιολόγησης αντιμετώπισαν επίσεις περιπλοκές 
λόγω της αντίφασης μεταξύ της ανάγκης να λαμβάνονται υπόψη οι 
δυνάμεις της αγοράς - που δίνουν προτεραιότητα σε έναν μικρό αριθμό 
γλωσσών - και τις ανάγκες προστασίας των πολιτιστικών προεκτάσεων 
όλων των γλωσσών. Το ζήτημα αυτό θα πρέπει να είναι αντικείμενο μιας 
ειδικής μελέτης, η οποία θα δώσει στους αρμόδιους για τη λήψη των 
αποφάσεων τη δυνατότητα να κατανοήσουν καλύτερα όλες τις πλευρές 
του προβλήματος. 
Α9.2 
59. Στον τομέα της γλωσσολογίας, οι συστάσεις της έκθεσης Panneenborg γενικά 
αφορούσαν τη σημασιολογία, τα λεξικά και τα συγρκριτικά θέματα. Οι 
συστάσεις αυτές ακολουθήθηκαν, αλλά σε περιορισμένο βαθμό. Η ύπαρξη 
ορισμένων ελαττωμάτων, όπως η υπερπαραγωγή, επιβεβαιώθηκε όσο προχωρούσε 
το σχέδιο. Έτσι, οι ακόλουθες συστάσεις αντανακλούν τις γνώμες της επιτροπής 
αξιολόγησης για τα προβλήματα αυτά: 
Σύσταση υπ* αριθ. 7: Η προσέγγιση διαστρωμάτωσης του EUROTRA 
βασίζεται στον παραδοσικό τρόπο με τον οποίο οι γλωσσολόγοι 
προσπαθούν να επιλύσουν το πολύπλοκο πρόβλημα της περιγραφής μιας 
γλώσσας. Οι σημερινές έρευνες στις γνωστικές επιστήμες, την τεχνητή 
νοημοσύνη και τα γλωσσικά σώματα κειμένων δίνουν όμως μια νέα άποψη 
σχετικά με το θέμα αυτό. Δεν φαίνεται να υπάρχει σοβαρός 
προβληματισμός για το θέμα αυτό στο σχέδιο EUROTKA. Έτσι, θα 
πρέπει να αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις για την πολυεπίπεδη 
προσέγγιση, τα ελαττώματα της οποίας παρουσιάζονται στο παράρτημα 
2· 
Σύσταση υπ' αριθ. 8: Ορισμένες ομάδες έχουν επιτύχει κάποια πρόοδο 
στον τομέα της σημασιολογίας. Η πρόοδος αυτή ήταν πάντος ανεπαρκής, 
ιδιαίτερα όσον αφορά την ενδιάμεση συνδετική δομή. Έτσι, πρέπει να 
ίίνουν βελτιώσεις στη σημασιολογική αναπαράσταση έτσι ώστε να 
ελτιωθεί η εξάλειψη της αμφισημίας και να γίνονται οι σωστές επιλογές 
στο στάδιο της μετάβασης. 
Σύσταση υπ' αριθ. 9: Μια αλληλεπιδραστική προσέγγιση θα ήταν ένα 
χρήσιμο βοήθημα για την εξάλειψη αμφισημιών, τουλάχιστον στο στάδιο 
του πρωτοτύπου. 
Σύσταση υπ' αριθ. 10: Οι εργασίες για την ορολογία και τα λεξικά, τόσο 
τα μονόγλωσσα όσο και τα λεξικά μετάβασης, είναι εντελώς ανεπαρκείς. 
Ακόμη και αν η οριστική δομή των λεξικών δεν μπορεί να παγιωθεί αν δεν 
έχει παγιωθεί η γραμματική - πράγμα που δεν συμβαίνει σε πολλές 
περιπτώσεις - θα πρέπει πάντος να δοθεί πολύ μεγαλύτερη προσοχή σ' 
αυτό το ζωτικό μέρος του σχεδίου. Μπορεί να αναπτυχθεί 
προβληματισμός σχετικά με ορισμένα θεμελιώδη ζητήματα - ιδιαίτερα τη 
χρήση γνωστικών βάσεων για την αναπαράσταση λεξικών. 
Σύσταση υπ' αριθ. 11: Ο περιορισμός της εξέτασης των συμφραζομένων 
μόνον στην υπό κατασκευήν πρόταση θα είναι ένα σοβαρό μειονέκτημα 
αργά ή γρήγορα. Έτσι, θα πρέπει να μελετηθεί η ιδέα της μελέτης των 
συμφραζομένων πέρα από τα όρια των προτάσεων. 
60. Έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές βελτιώσεις στο λογισμικό περιβάλλον από 
την τελευταία αξιολόγηση μέχρι σήμερα. Ο στόχος των ακόλουθων συστάσεων 
είναι να διατηρηθεί η βελτίωση αυτή και να προωθηθεί η εφαρμογή της. 
Σύσταση υπ* αριθ. 12: θα πρέπει να καθοριστούν τα μέσα αξιολόγησης 
και επικύρωσης των εργαλείων, και ιδιαίτερα των φορμαλισμών, 
δεδομένου ότι, ενώ υπάρχουν προτάσεις για μια διαδικασία αξιολόγησης 
για το σχέδιο συνολικά, δεν φαίνεται να υπάρχει τίποτα που να επιτρέπει 
την αξιολόγηση εργασιών που παραδίδονται από μία ομάδα σε άλλη, ή 
για την επικύρωση ενός εργαλείου, θα πρέπει να δημιουργηθούν 
διατάξεις δοκιμής για την αξιολόγηση της λειτουργικότητας και της 
επιτελεστικότητας ενός στοιχείου, παρόμοιες με αυτές που 
χρησιμοποιούνται για το συμβατικό λογισμικό. · 
Σύσταση υπ' αριθ. 13: θα πρέπει να αυξηθούν οι πόροι που διατίθενται 
στην ομάδα που είναι αρμόδια για το λογισμικό περιβάλλον, έτσι ώστε 
Α9.3 
η ομάδα να μπορεί να παρέχει πιο αποτελεσματική υποστήριξη στις 
εργασίες έρευνας και προκαταρκτικής ανάπτυξης που διεξάγονται στους 
τομείς της επεξεργασίας των φυσικών γλωσσών (ΕΦΓ) και της 
μετάφρασης με τη βοήθεια υπολογιστή. Συγκεκριμένα, το λογισμικό 
περιβάλλον θα πρέπει να επιτρέπει στις εθνικές ομάδες να συνεργάζονται 
στο πλαίσιο κατανεμημένων δραστηριοτήτων μέσω ενός δικτύου 
υπολογιστών, αναπτύσσοντας κατάλληλο λογισμικό και συστήματα 
σύνδεσης κλπ. Ουσιαστικά, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα δίκτυο 
EUROTRA. 
Σύσταση υπ' αριθ. 14: θα πρέπει να προωθηθεί η διάδοση και η χρήση 
του λογισμικού για όλους τους φορμαλισμούς που χρησιμοποιούνται στο 
σχέδιο, με σκοπό την πιο αποτελεσματική δοκιμή του καθώς και την 
ενίσχυση της κοινότητας EUROTRA. 
Σύσταση υπ' αριθ. 15: θα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την 
εξεύρεση βιομηχανικών εφαρμογών για τα δευτερεύοντα αποτελέσματα 
του λογισμικού περιβάλλοντος EUROTRA με τη μορφή μονόγλωσσων 
προϊόντων. Για να καθοριστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτά τα 
δευτερεύοντα αποτελέσματα, το σχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει έρευνα 
της αγοράς και μια μελέτη των τεχνικών πλευρών ανταγωνιστικών 
προϊόντων, περιλαμβανομένων αυτών από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. 
Α9.4 
10 
Παράρτημα 10 
Επίδραση των προόδων της πληροφορικής και της τεχνολογίας υπολογιστών στην 
αυτόματη μετάφραση 
Η Steusloff 
Η Αυτόματη Μετάφραση (AM) εξακολουθεί να είναι ακόμα, πρώτα απ' όλα, ένα 
γλωσσολογικό πρόβλημα. Η αντιμετώπιση της μετατροπής διαφόρων φυσικών γλωσσών 
σε άλλες φυσικές γλώσσες σημαίνει την αντιμετώπιση της πολυπλοκότητας της 
ανθρώπινης ζωής και των εθνικών πολιτισμών όπως εκφράζονται στις γλώσσες αυτές. 
Η πολυπλοκότητα αυτή, μεταξύ άλλων, προϋποθέτει ότι θα πρέπει να λαμβάνεται 
υπόψη η σημασιολογία και τα διευρυμένα συμφραζόμενα, τα οποία ακόμη βρίσκονται 
σε πολύ πρώιμο στάδιο εφαρμογής στην AM. Επιπλέον, η μετάφραση φυσικών γλωσσών 
πρέπει να θεωρείται ως μέρος μιας πολύπλοκης διεργασίας που αρχίζει με τη 
δημιουργία εγγράφων και καταλήγει με τη διαθεσιμότητα και τη χρήση ενός εγγράφου 
σε διάφορες γλώσσες. Η AM είναι ενα από πολλά βήματα στη διεργασία αυτή που 
χρειάζεται υποστήριξη από υπολογιστή στις περισσότερες ή, ίσως, όλες τις φάσεις της. 
Το παρόν Παράρτημα ασχολείται με πρόσφατες εξελίξεις στην πληροφορική και την 
τεχνολογία υπολογιστών που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν την AM. 
Εξοπλισμός επεξεργασίας 
Η σημερινή ανάπτυξη του εξοπλισμού επεξεργασίας μπορεί να χαρακτηριστεί από μια 
ετήσια αύξηση της υπολογιστικής ισχύος κατά περίπου 1,4 και τριετείς ριζικές αλλαγές 
των αρχιτεκτονικών των επεξεργαστών. Πάντος, οι απαιτήσεις υπολογιστικής ισχύος 
για AM είναι τεράστιες και οι σημερινές τάσεις στην εξέλιξη του εξοπλισμού δεν θα 
επιφέρουν σημαντική διευκόλυνση των εργασιών ή βελτίωση της αποτελεσματικότητας 
της AM στο εγγύς μέλλον. Οι απαιτήσεις του συνυπολογισμού των ευρύτερων 
συμφραζομένων στην AM, (δηλαδή για τη μετάφραση μιας πρότασης να λαμβάνονται 
υπόψη συμφραζόμενα ευρύτερα από μια πρόταση), προϋποθέτουν συστήματα 
παράλληλης επεξεργασίας που θα είναι σε θέση να μεταφράζουν πολλές προτάσεις 
ταυτόχρονα και στη συνέχεια να ανταλλάσουν πληροφορίες σχετικά με τα 
συμφραζόμενα, π.χ. για εξάλειψη αμφισημιών. 
Εφόσον το μέγεθος και η τιμή των κατανεμημένων συστημάτων υπολογιστών 
μειώνονται με αριθμό παρόμοιο με αυτόν της αύξησης της ισχύος τους, θα ήταν 
πλεονέκτημα η χρήση τέτοιων κατανεμημένων ή δικτυωμένων συστημάτων υπολογιστών 
με τα συστήματα βασικού λογισμικού και τους φορμαλισμούς που υπάρξουν σήμερα, και 
η εξασφάλιση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ τέτοιων συστημάτων AM ενώ θα 
εργάζονται παράλληλα. 
θα πρέπει επίσης να διερευνηθεί η ιδέα της μετατροπής του υπάρχοντος λογισμικού 
πλαισίου έτσι ώστε να λειτουργεί αποτελεσματικά σε ένα σύστημα παραλλήλων 
επεξεργαστών ζδηλαδή ανάλυση και σύνθεση μιας πρότασης). Και σ' αυτή την 
περίπτωση, η ύπαρξη οικονομικών κατανεμημένων συστημάτων υπολογιστών και 
συστημάτων πολλαπλών επεξεργαστών θα πρέπει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα 
της AM, με την εισαγωγή της παράλληλης επεξεργασίας στη μετάφραση γλωσσών. 
Πρόοδος στην Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) 
Οι τεχνικές ΤΝ για το χειρισμό συμβολικών πληροφοριών έχουν φτάσει σε ένα στάδιο 
εώαρμοσιμότητας που θα δικαιολογούσε μια λεπτομερή διερεύνηση της δυνατότητας 
εφαρμογής τους στην AM. Εφόσον η ένταξη και η επεξεργασία σημασιολογικών 
πληροφοριών είναι ουσιαστικής σημασίας για οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδο στην AM, 
οι τεχνικές AM θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μια αλματώδη πρόοδο στην επεξεργασία 
φυσικών γλωσσών οδηγούμενη από σημασιολογία. Η επιτυχής χρήση του Prolog στο 
EUROTRA, π.χ. για την υλοποίηση του νέου φορμαλισμού ALEP, είναι ένα 
Α10.1 
ενθαρρυντικό παράδειγμα της ωφέλιμης εφαρμογής εργαλείων ΤΝ για την υλοποίηση 
σημερινών φορμαλισμών AM. Εκτός από τη χρήση τέτοιων εργαλείων υλοποίησης 
οδηγούμενων από ΤΝ, η εκτεταμένη εισαγωγή τεχνικών ΤΝ στην επεξεργασία στην 
πολύ πολύπλοκης και, ανάλογα με τρέμουσες αλλαγές για πολιτισμικούς λόγους σε 
φυσικές γλώσσες, ιδιαίτερα εξειδικευμένης σημασιολογίας σε διαφορετικές φυσικές 
γλώσσες θα μπορούσε να είναι χρήσιμη. 
Προσανατολισμός προς το αντικείμενο 
Μια από τις κυριότερες προόδους στο σχεδιασμό και την κατανόηση συστημάτων 
επεξεργασίας πληροφοριών είναι η εισαγωγή του προσανατολισμένου προς το 
αντικείμενο παραδείγματος. Ο προσανατολισμός προς το αντικείμενο υποστηρίζει τη 
"φυσική" συναρμογή κάθε είδους πραγματικών αντικειμένων με δομές και διαδικασίες 
συστημάτων υπολογιστών. Ο προσανατολισρός προς το αντικείμενο παρέχει επίσης τα 
μέσα για μια αποτελεσματική και λιγότερο επισφαλή υλοποίηση συστημάτων 
λογισμικού μέσω των εννοιών των τάξεων και της κληρονομιάς.^ Τα αντικείμενα 
συνδυάζουν δομές και διαδικασίες δεδομένων και επικοινωνούν με άλλα αντικείμενα 
υποστηρίζοντας την παράλληλη εκτέλεση των διαδικασιών μέσα στα αντικείμενα αυτά. 
Η ύπαρξη συστημάτων βάσεων δεδομένων προσανατολισμένων προς το αντικείμενο θα 
μπορούσε να είναι άλλο ένα κίνητρο για τη διερεύνηση της εφαρμοσιμότητας και των 
πλεονεκτημάτων του προσανατολισμού προς το αντικείμενο για την AM. Ο 
προσανατολισμός προς το αντικείμενο μπορεί να είναι ένας ικανοποιητικός τρόπος 
αντιμετώπισης της σημασιολογίας λόγω του συνδυασμού δομών και διαδικασιών 
δεδομένων με ελεγχόμενο και συστηματικό τρόπο. 
Α10.2 
11 
Παράρτημα 11 
EUROTRA: Κυριότερα γεγονότα 
1976 
23.12.76 
1978 
1979 
04.11.82 
1984 
1984 
Ιούνιος 1984 
Φθινόπωρο 1985 
1985 
26.11.86 
1987 
28.09.87 
Φθινόπωρο 1987 
25.07.88 
Απρίλιος 1989 Αγορά του Systran από αγγλικά προς γαλλικά εκ μέρους της 
Επιτροπής. 
Έγκριση Πρώτου Πολύγλωσσου Προγράμματος Δράσης, στο 
πλαίσιο του οποίου χρηματοδοτήθηκε το κόστος 
προετοιμασίας του EUROTRA, 1979/81. 
Δημιουργία της Συντονιστικής Ομάδας EUROTRA για την 
κατάρτιση του προγράμματος. 
Εγχειρίδιο Αναφοράς, πρώτη κυκλοφορία. Πρώτη Ετήσια 
Σύσκεψη. 
ΑΣ 82/752 για την έγκριση του προγράμματος EUROTRA. 
Στην επιστημονική συνάντηση εργασίας του Leuven 
λαμβάνεται η απόφαση να ακολουθηθούν οι εξελίξεις PATR 
Π, και όχι ο φορμαλισμός GETA της Grenoble. 
Το ΑΣ 84/238 αντικαθιστά την Συμβουλευτική Επιτροπή 
Διαχείρισης Προγράμματος με την Συμβουλευτική Επιτροπή 
Διαχείρισης και Συντονισμού: "Γλωσσικά Προβλήματα" 
(CGC-12). 
Υπογραφή πρώτης σύμβασης συνεργασίας (Λουξεμβούργο). 
Υπογράφονται αρκετές συμβάσεις συνεργασίας ώστε να 
μπορεί να προχωρήσει το πρόγραμμα. 
Ανάπτυξη φορμαλισμού CAT. 
Το ΑΣ 86/591 προσθέτει Ισπανία και Πορτογαλία. 
Απόφαση διακοπής της ανάπτυξης φορμαλισμού για ETS. 
Το ΑΣ 87/516 εγκρίνει το Δεύτερο Πρόγραμμα - Πλαίσιο. 
Παράδοση έκθεσης Pannenborg. 
Το ΑΣ 88/445 εγκρίνει τη μετάβαση του προγράμματος 
στην τρίτη φάση την 1η Ιουλίου 1988. 
Πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για πλήρως 
χρηματοδοτούμενες μελέτες ΕΤ6/7. 
ΑΙ 1.2 
20.06.89 
Ιανουάριος 1990 
Μάρτιος 1990 
Απρίλιος 1990 
26.11.90 
Τέλος 1990 
08.03.91 
Μάρτιος 1990 
Μέσα 1991 
21.08.91 
Ιανουάριος 1992 
Ιανουάριος 1992 
Δεκέμβριος 1992 
Δεκέμβριος 1992 
Τέλος 1993 
Ιαν. Ιούλ. 1994 Το ΑΣ 89/410 εγκρίνει την ολοκλήρωση του EUROTRA την 
30η Ιουνίου 1990. 
Ανάθεση μελετών ΕΤ6/7. 
Παράδοση έκθεσης Danzin. 
Το ΑΣ 90/221 εγκρίνει το Τρίτο Πρόγραμμα - Πλαίσιο. 
Το ΑΣ 90/664 εγκρίνει τα δύο τελευταία έτη του 
EUROTRA, 1991/92. 
Έκδοση τελικών γλωσσικών προδιαγραφών, Εγχειρίδιο 
Αναφοράς. 
Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για σχέδια κοινού κόστους 
ΕΤ10. 
Πρόσκληση υποβολής προσφορών για πλήρως 
χρηματοδοτούμενα σχέδια ALEP ΕΤ9. 
Ολοκλήρωση μελετών ΕΤ6/7. 
Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για σχέδια κοινού κόστους 
LRE. 
Ανάθεση συμβάσεων ALEP ΕΤ9 για δύο έτη. 
Ανάθεση σχεδίων ΕΤ10. 
Ανάθεση σχεδίων LRE1. 
Ολοκλήρωση τελικής φάσης EUROTRA. 
Ολοκλήρωση ΕΤ10. 
Ολοκλήρωση σχεδίων LRE1. 
Α11.3 
12 
Παράρτημα 12 
Γλωσσάριο 
(Το παρόν Παράρτημα περιλαμβάνει περιγραφή ή ορισμό πολλών όρων ή αρκτικόλεξων που εμφανίζονται στο κείμενο 
και στους πίνακες της Παρούσας Έκθεση) 
ALPAC US Automatic Language Processing Advisory Committee / Συμβουλευτική Επιτροπή για την Αυτόματη 
Επεξεργασία Γλωσσών των ΗΠΑ. Το 1966 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μετάφραση από άνθρωπο ήταν ταχύτερη, 
πιο ακριβής, και λιγότερο ακριβή από την AM, και ότι δεν θα έπρεπε να δοθεί άλλη υποστήριξη. Κατά συνέπεια, 
ελάχιστες έρευνες διενεργήθηκαν κατά τα ο:μέσως επόμενα έτη. 
ATAMIRΠολύγλωσσο σύστημα που δημιουργήθηκε από τον μαθηματικό Ivâan Guymâande Rojas, χρησιμοποιώντας 
ως γλώσσα - άξονα τη γλώσσα Aymara. Την αξιολόγησε η Μαδρίτη για το πρόγραμμα Extremadura Enclave 92 της 
Junta de Extremadura. 
Ariane Σύστημα AM που αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Vauquois στην Grenoble (GETA). 
anaphora/αναφορά Ένα χαρακτηριστικό μιας γραμματικής δομής που αναφέρεται σε κάτι που έχει ήδη εκφραστεί. 
"Όταν η Μαρία είδε τον Γιάννη του έκανε νόημα" 
applied Iinguistics/εφηρμοσμένη γλωσσολογία Η εφαρμογή της θεωρίας και την μεθόδου της γλωσσολογίας σε 
πρακτικά προβλήματα. 
aspect/ρηματική όψη Η διάρκεια ή το είδος χρονικής δραστηριότητας που δηλώνεται από ένα ρήμα π.χ. ολοκλήρωση 
ή μη ολοκλήρωση μιας δράσης. 
"Basic Linguistics Researcrr/Βασική Γλωσσολογική Έρευνα Eurotra. Έρευνα σχετικά με τη μορφολογία (κλίση και 
μορφολογική παραγωγή), σύνταξη (δομή ΝΡ, αναφορά, απαρέμφατα και σχετικά), σημασιολογία (συστήματα χρόνου 
και ρηματικής όψης) και υπολογιστικά λεξικά. 
Basic English/Βασικά αγγλικά υπογλώσσα. Απλοποιημένη φυσική γλώσσα που αναπτύχθηκε από τον Charles Kay 
Ogden το 1930. Η British American Scientific International Commercial αποτελείται από 850 λέξεις που έχουν επιλεγεί 
για να καλύπτουν τις καθημερινές ανάγκες. Οι λέξεις αυτές συμπληρώνονται από επιστημονικούς όρους. Ιστορικού 
μόνον ενδιαφέροντος, αλλά το πρώτο παράδειγμα υπογλώσσας. 
CALL Computer Aided Language Learning / Εκμάθηση Γλωσσών με τη Βοήθεια Υπολογιστή 
CAT2 Αποτελεσματικό και απλό παράλληλο προϊόν. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1987, και ξανά στη συνέχεια 
σε ορισμένα συνέδρια (π.χ. ΜΤ Summit, COLING) - απέδειξε τη δυνατότητα κατασκευής προβιομηχανικών 
πρωτοτύπων με βάση τις γλωσσολογικές θεωρητικές αρχές του Eurotra. 
CoA - Σύμβαση συνεργασίας Βάση του προγράμματος είναι μια σειρά διμερών Συμβάσεων Συνεργασίας μεταξύ 
κρατών μελών και της Επιτροπής και περίπου το ήμισυ του συνολικού προϋπολογισμού καταβάλλεται απ' ευθείας 
από τις εθνικές αρχές (οι ακριβείς αναλογίες ποικίλλουν από χώρα σε χώρα). Το ίδιο καθεστώς ισχύει για την 
κεντρική δραστηριότητα των "γλωσσικών ομάδων" στο μεταβατικό Πρόγραμμα, όπου συμμετέχουν ερευνητές απ' όλα 
τα κράτη μέλη, ενώ η ΕΕΚ παρέχει επιπλέον 6 εκατ. ECU για τη χρηματοδότηση έρευνας "κοινού κόστους", 
κατάρτισης και συμμετοχής της βιομηχανίας. Στο πλαίσιο της δομής των συμβάσεων συνεργασίας υποστηρίχθηκαν 
οι Κεντρικές Συμβάσεις, είτε ειδικές συμβάσεις μελετών τις οποίες η Επιτροπή αφιέρωσε σε ειδικά προβλήματα, είτε 
ειδικές παράγραφοι από το Παράρτημα των συμβάσεων συνεργασίας. 
Chomsky 0 Noam Chomsky έγραψε (1957) ότι η γραμματική είναι ένα είδος εργαλείου για την παραγωγή των 
προτάσεων της γλώσσας που εξετάζονται". Ο Chomsky υποβιβάζει όλες τις πλευρές της διαμόρφωσης των 
προτάσεων, περιλαμβανόμενης της φωνολογίας και της σημασιολογίας, και εισάγει τον όρο "σύνταξη" ως την πιο 
ειδική έννοια, δηλαδή γραμματική = φωνολογία + σύνταξη + σημασιολογία. Μια πιο παραδοσιακή προσέγγιση 
είναι γλωσσική δομή = φωνολογία + γραμματική + σημασιολογία. 0 Chomsky ανέπτυξε το σύστημα κανόνων και 
συμβόλων που παρέχει μια τυπική περιγραφή της υποκείμενης συντακτικής, σημασιολογικής και φωνολογικής δομής 
των προτάσεων. Κατά τα τελευταία έτη έχουν αναπτυχθεί νέες προσεγγίσεις που δεν βασίζονται στη γενετική 
γραμματική του Chomsky. 
COMET Πρόγραμμα της ΕΕΚ για την ανώτατη εκπαίδευση στην πληροφορική. 
CSC Η Common Steering Committee / Κοινή Διοικούσα Επιτροπή κάλυπτε αποκλειστικά τις συμβάσεις συνεργασίας 
και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας: περιλάμβανε προσωπικό της ΕΕΚ, ή άτομα που είχαν διοριστεί για το 
σκοπό αυτό. 
"Coindexation Ιοο1"/"Εργαλβίο συναναφοράς" Για την αντιμετώπιση των απεριόριστων εξαρτήσεων στο πλαίσιο του 
Eurotra. Ένα πρώτο συστατικό μέρος του εργαλείου σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από την ομάδα Eurotra-Turin στο 
Gruppo DIMA το 1988. Στη συνέχεια, οι δείκτες επανάληψης σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν από την ομάδα Eurotra 
Δανίας. Τα αποτελέσματα της συνεργασίας αυτής έχουν δημοσιευθεί. 
coUocation/σύμφραση Η συνήθης κοινή εμφάνιση λεξημάτων "κράτος μέλος" 
comparative linguistics/συγκριτική γλωσσολογία Κλάδος της γλωσσολογίας που ασχολείται με τις σχέσεις των 
χαρακτηριστικών των διαφορετικών γλωσσών ή ποικιλιών γλωσσών. 
computational linguistics/υπολογτσηκή γλωσσολογία Η εφαρμογή των εννοιών και τεχνικών της πληροφορικής στην 
Α12.1 
ανάλυση της γλώσσας. 
concordance/κατάλογος συνβμφανίσεωνΤαξινομημένος κατάλογος λέξεων που χρησιμοποιούνται σε ένα συγκεκριμένο 
κείμενο ή σώμα κειμένων. ' 
constituent analysis/ανάλυση σε συστατικά Διεργασία ανάλυσης μιας κατασκευής στα κύρια συστατικά μέρη της, όπου 
το κάθε συστατικό μέρος αναλύεται μέχρι να μείνει ένα σύνολο στοιχείων που δεν μπορούν να αναχθούν περαιτέρω. 
context/συμφραζόμενα Το γλωσσικό περιβάλλον ενός στοιχείου. 
contrast/eTepOTTfra Οποιαδήποτε τυπική διαφορά που χρησιμεύει στη διάκριση εννοιών σε μια γλώσσα. 
contrastive analysis/συγκριτική / αντιχαραβολικη ανάλυση Η επισήμανση δομικών διαφορών μεταξύ γλωσσών. 
corpus/σώμα Μια συλλογή γλωσσικών δεδομένων που έχουν συγκεντρωθεί για γλωσσολογική ανάλυση 
DLT Αναπτύχθηκε από την BS0 στις Κάτω Χώρες. Χρηματοδοτείται κατά ένα μέρος από το κράτος. 
DECIDE Στο πλαίσιο του προγράμματος Comett, το Leuven ασχολείται με το DECIDE. "Development of European 
Course on Information and Datacom Engineering". To σχέδιο αυτό στοχεύει στην ανάπτυξη κύκλων μαθημάτων για 
MME. Στο Leuven καταρτίστηκαν δυο κύκλοι μαθημάτων, ένας για ΕΦΓ (σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο του 
Groningen) και ένας για ηλεκτρονικά λεξικά (σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο της Uppsala). Οι συμβάσεις για τα 
σχέδια αυτά δεν συνάπτονται με τις ίδιες τις MME, αλλά κυρίως με εμπορικά επιμελητήρια και παρόμοιους φορείς. 
dedarativegranimar/δηλωττκή γραμματική Μια γραμματική κατασκευή που χρησιμεύει για να εκφραστεί μια δήλωση 
"ο γλωσσολόγος μίλησε" 
declarative programming/δηλωτικός χρογραμματισμός Η Prolog επιτρέπει την πολύ απλή, άμεση υλοποίηση μιας 
ενισχυμένης συμφραστικά ελεύθερης γραμματικής. Η συμφραστικά ελεύθερη ανάλυση προσφέρεται ως ειδική 
περίπτωση της γενική δομής ελέγχου που παρέχει η Prolog. Η Prolog είναι παράδειγμα μιας δηλωτικής γλώσσας 
προγραμματισμού - η σειρά των λέξεων μιας πρότασης μπορεί να αναλυθεί ανεξάρτητα από την εκτέλεση εντολών 
Prolog - μια διαδικαστική γλώσσα όπως Fortran 
deep grammar / structure/βαθειά γραμματική / δομή Ένα υποκείμενο επίπεδο γραμματικού οργανισμού που καθορίζει 
πώς πρέπει να ερμηνεύονται οι προτάσεις. 
derivation/μορφολογική παραγωγή Το σύνολο των αναλυτικών βημάτων που απαιτούνται για την παραγωγή μιας 
πρότασης. 
detenniner/προσδιορΐστής Μια μονάδα που συνεμφανίζεται με ένα ουσιαστικό, εκφράζοντας έννοιες όπως αριθμό ή 
ποσότητα "μερικά βιβλία" 
dictionary/Xe{iieo Βιβλίο αναφοράς όπου παρατίθενται λέξεις ή όροι και το οποίο παρέχει πληροφορίες για ένα 
συγκεκριμένο θέμα ή δραστηριότητα. 
discourse/ouvexriç λόγος Συνεχές διάστημα γλώσσας μεγαλύτερο από πρόταση. 
EAC Eurotra Advisory Committee / Συμβουλευτική Επιτροπή Eurotra. Προεδρεύεται από την ΕΕΚ και τα μέλη της 
περιλάμβαναν εκπροσώπους από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών. 
E-Star Από το 1989 το Grupp Dima εργάζεται πάνω στο σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός παράλληλου προϊόντος, 
του E-Star: ένα νέο πρωτότυπο γλωσσολογισμικού και λογισμικού Prolog για την έκφραση και την εφαρμογή 
γλωσσολογίας του τύπου του Eurotra για πολύγλωσση AM. 0 φορμαλισμός του γλωσσολογισμικού βασίζεται στο 
Eurotra και διατηρεί δομές δεδομένων, ένωση, υπαγωγή, κτλ. Ενώ το Eurotra είναι αποκλειστικά ένα πειραματικό 
σύστημα επίδειξης AM, το E-Star είναι σχεδιασμένο ως λειτουργικό μεταφραστικό εργαλείο κατάλληλο για μαζικές 
καθώς και αλληλεπιδραστικές εφαρμογές. Νέα συστήματα (όχι στο Eurotra) επιτρέπουν μετάφραση "ήπιας βλάβης" 
(fail-soft) σε περίπτωση δυσκολίας, και οι "ανακλητές προτιμήσεις" έχουν σχέση με την πλήρως αυτόματη μαζική 
μετάφραση. Καθιστούν δυνατή την επιλογή μιας μετάφρασης. Επίσης, διατίθεται φιλική προς το χρήστη διεπαφή 
ανθρώπου/μηχανής για AM με ανθρώπινη βοήθεια. 
EUROLANG Από το SITE βλέπε τμήμα 7.7 
EUROTRA Αν και στην αρχή προβλεπόταν ότι θα είχε διάρκεια 44 μηνών, η ένταξη της Ισπανίας και της 
Πορτογαλίας σήμαινε ότι το σχέδιο παρατάθηκε μέχρι το τέλος του 1990: περιλάμβανε τη φάση 1 (1983-84, 
προπαρασκευή), φάση 2 (1985-88, βασική και εφηρμοσμένη γλωσσολογική έρευνα), φάση 3 (1989-90, ανάπτυξη). Το 
διαδέχθηκε το Μεταβατικό Πρόγραμμα Eurotra (1991-92), όπου η εν λόγω μετάβαση ήταν η μετάβαση από 
προβιομηχανικό πρωτότυπο σε λειτουργικό πρωτότυπο. Σήμερα πραγματοποιούνται περαιτέρω εργασίες (Ιανουάριος 
1993-95) ως τμήμα του LRE. Ο συνολικός προϋπολογισμός για την "προβιομηχανική" φάση του Eurotra(1985-90)ήταν 
περίπου 44 εκατ. ECU, από τα οποία το ήμισυ περίπου διατέθηκε από την ΕΕΚ. Η συμβολή της ΕΕΚ στο Μεταβατικό 
Πρόγραμμα είναι περίπου 10 εκατ. ECU, και η συμβολή της στο πρόγραμμα LRE προβλέπεται ότι θα είναι περίπου 
22 εκατ. ECU. (Επιπλέον, πριν από τη δημιουργία της δομής των συμβάσεων συνεργασίας του 1985, είχαν ανατεθεί 
διάφορες συμβάσεις μελετών και παροχής συμβουλών.) 
Ε-framework (ETS foniiausmyKÀaioio^B (φορμαλισμός ETS) Για να μην κάνει το ETS το αναλυτικό συστατικό του 
συστήματος AM εξαρτώμενο από τη γλώσσα - στόχο, επιλέχθηκε η προσέγγιση μετάβασης, με βάση τις ακόλουθες 
αρχές: α) η μετάβαση θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν απλούστερη - κατά προτίμηση να περιορίζεται στην 
αντικατάσταση λεξιλογικού υλικού, διατηρώντας τη δομή και τα χαρακτηριστικά (έννοια της αχλής μετάβασης)· β) 
η ανάλυση και η σύνθεση θα πρέπει να είναι αυστηρά μονόγλωσσες - δηλαδή να μην έχουν σχεδιαστεί για μία ή 
περισσότερες γλώσσες-στόχους [αυτό επέτρεψε σε εννέα γλωσσικές ομάδες να εργάζονται και στις εννέα επίσημες 
Α12.2 
γλώσσες]- γ) οι αφηρημένες αναπαραστάσεις, καλούμενες ενδιάμεσες συνδετικές οσμές, θα πρέπει να ενεργούν ως 
οχήματα για την παροχή της ανάλυσης και την μετάβαση στη σύνθεση, και την παραλαβή από τη σύνθεση προς τη 
μετάβαση και την ανάλυση - έχουν τη μορφή δομών εξάρτησης, εμπλουτισμένες με σημασιολογικές πληροφορίες 
δ) η αντιστοίχιση προτάσεων σε ενδιάμεσες συνδετικές δομές (και αντίστροφα) δεν γίνεται απ' ευθείας, αλλά 
πραγματοποιείται μέσω ενός αριθμού ενδιάμεσων αναπαραστάσεων (αρχή της διαστρωμάτωσης). 
ΕΤ-60ι μελέτες ΕΤ-6 στη Μεταβατική Φάση είχαν ως σκοπό να αξιολογήσουν τα πλεονεκτήματα και τα ελαττώματα 
των υπαρχόντων πρωτοτύπων σε σχέση με την πλέον προηγμένη τεχνολογία στην AM και την ΕΦΓ και να προτείνουν 
ένα βελτιωμένο πλαίσιο. Τέθηκαν ορισμένες υψηλού επιπέδου απαιτήσεις για τον επανασχεδιασμό του φορμαλισμού, 
μεταξύ των οποίων ότι το σχέδιο θα έπρεπε να είναι εντελώς συμβατικό και με δυνατότητες επέκτασης για να 
προστίθενται νέα φαινόμενα και δυνατότητες. Οι πρώτες από αυτές τις αναπτυχθείσες προδιαγραφές για ένα νέο 
φορμαλισμό (φορμαλισμό ΕΤ-6, ΕΤ-6/1), και η δεύτερη οδήγησε σε προδιαγραφές για ένα περιβάλλον χρήστη και 
ανάπτυξης γραμματικής (ΕΤ-6/2), και η τρίτη (ΕΤ-6/3) ασχολήθηκε με θέματα χαμηλού επιπέδου κωδικογράφηση και 
χειρισμού κειμένων (περιλαμβανόμενης και μιας περιορισμένης μορφολογικής ανάλυσης). 
ΕΤ-10 α) συμφράσεις και λεξιλογικοποίηση σημασιολογικών επιχειρήσεων - συμφραστικοί περιορισμοί (όχι 
ιδιωματισμοί) (π.χ. "ταγγισμένο βούτυρο" έναντι "ξινισμένο γάλα")· β) ορολογία - ορισμός εσωτερικής 
αναπαράστασης ορολογικών ορισμών και χρήση τους για την ανάλυση και την παραγωγή, τη συντακτική ανάλυση 
ορισμών, και την τροφοδοσία των αποτελεσμάτων αυτής της συντακτικής ανάλυσης στην ανάλυση και την παραγωγή· 
γ) Γνωστικές Βάσεις - αυτό προϋποθέτει την εφικτότητα και αποτελεσματικότητα της (ημι-) αυτόματης συντακτικής 
ανάλυσης ορισμών λεξικού (από το COBUILD) ως μορφή απόκτησης γνώσεων για το ΕΤ-6, με ευρύτερη σημασία για 
άλλα συστήματα φυσικών γλωσσών δ) υλοποίηση πιθαναλογικών και βασισμένων σε σώματα μεθόδων στο Eurotra 
στο πλαίσιο της αρχιτεκτονικής ΕΤ-6· ε) δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης γραμματικών για ΕΤ-6 - προϋποθέτει 
έρευνα σχετικά με τη μετανάστευση γραμματικών στο νέο φορμαλισμό ΕΤ-6. 
ellipsis/έλλειψη Εξάλειψη τμήματος μιας πρότασης (π.χ. για οικονομία, έμφαση), σε περιπτώσεις όπου το στοιχείο 
που λείπει είναι κατανοητό από τα συμφραζόμενα. "Που είναι το βιβλίο; Στο τραπέζι" 
expression/έκφραση Οποιαδήποτε ακολουθία στοιχείων που αντιμετωπίζεται ως μία μονάδα για την ανάλυση π.χ. 
μια πρόταση, ένας ιδιωματισμός. 
FoLLI European Foundation of Logic, Language and Information / Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Λογικής, Γλώσσας και 
Πληροφορίας 
finite stale grammar/γραμματική πεπερασμένων καταστάσεων Μια απλή συσκευή παραγωγής που έχει τη δυνατότητα 
να επεξεργάζεται μόνο ένα πολύ περιορισμένο φάσμα προτάσεων. 
formal logic/τυχική λογική Η μελέτη συστημάτων συμπερασματικού συλλογισμού στα οποία χρησιμοποιούνται 
σύμβολα για την αναπαράσταση επακριβώς καθορισμένων κατηγοριών εκφράσεων. 
frame/χλαίσιο Ένα συγκεκριμένο δομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια κατηγορία 
στοιχείων. 
fonnalisms/φορμαλισμοί Η μαθηματική ή λογική δομή ενός επιστημονικού συλλογισμού σε αντιπαράθεση με το 
θεματικό πεδίο του. 
φορμαλισμοί για το ΕιιτοΙηΜέχρι το 1985, το αποδεκτό μοντέλο επεξεργασίας ήταν ουσιαστικά κληρονομημένο από 
το SUSY και το GETA, και ήταν ένα Σύστημα Ελεγχόμενης παραγωγής, που περιλάμβανε το διαδοχικό 
μετασχηματισμό δομών μέσω κανόνων σύγκρισης διατάξεων, που μπορούσαν να οργανωθούν σε υπογραμματικές στο 
πλαίσιο διαφόρων καθεστώτων ταξινόμησης. Κατά την ίδια περίοδο, οι χαρακτηριστικοί φορμαλισμοί που ήταν σε 
χρήσεις στη δυτική ακτή των ΗΠΑ ήταν PATR-II, LFG, οικογένεια GPSG. Πάντως, κατά το 1985, έγινε κατανοητό 
ότι αυτό το μοντέλο δεν διέθετε αρκετούς περιορισμούς ώστε να είναι αποτελεσματικό στο εξαιρετικά κατανεμημένο 
πλαίσιο του Eurotra. Ήταν επίσης μάλλον απομονωμένο από την ήδη εμφανιζόμενη συμβατική ΕΦΓ, που 
χρησιμοποιούσε φορμαλισμούς, με βάση την ένωση. Αυτή η δυσαρέσκεια οδήγησε, στις αρχές του 1985, στο Πλαίσιο 
CAT. Με λίγες παραλλαγές και προσθήκες οι βασικές ιδέες του πλαισίου αυτού εξακολουθούν να υπάρχουν τόσο στον 
"συμβατικό" φορμαλισμό του Eurotra (πλαίσιο Ε ETS), καθώς και στα "δευτερεύοντα" πρωτότυπα που 
δημιουργήθηκαν για τη διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων, και συγκεκριμένα τα CAT2 (1989-92), MiMo (1986-88), 
MiMo2 (1989-90). Στη συνέχεια, το 1991, οι μελέτες ΕΤ-6 "για νέο φορμαλισμό" περιλάμβαναν τον επανασχεδιασμό 
των PATR-H (ELU, ISSCO, LTAG) και την υιοθέτηση του φορμαλισμού ALEP. 
GENELEX Σχέδιο του Eureka. Δημιουργία εννοιολογικών μοντέλων για ηλεκτρονικά λεξικά. (IBM Γαλλίας, GSI 
Erlic, SEMA, ILTEC-PT, LADL-Fr) 
GRAAL Σχέδιο του Eureka. Σύνολο εργαλείων για την υποβοήθηση ΦΓ, AM και εξαγωγής γνώσεων. 
"Generic lexical resources'/TeviKoi λεξικοί χόροι" Η ομάδα Ουτρέχτης ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα για γραμματικές και 
λεξικά με δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης. 
generative grammar/γενετική γραμματική Περιγραφή μιας γλώσσας με βάση σαφείς κανόνες που, στην ιδανική 
περίπτωση, παράγουν όλες τις γραμματικές προτάσεις μιας γλώσσας και μόνον αυτές. 
GPSG Generalised phrase structure grammar / γενικευμένη γραμματική δομής φράσεων. Η θεωρία αυτή δεν αναγνωρίζει 
τον ρόλο των ανασχηματισμών σε μια γενετική γραμματική. Αντίθετα, εστιάζεται στην ανάπτυξη της διάστασης της 
δομής των φράσεων σε γραμματική ανάλυση. 
Α12.3 
genitrve/γενική Πτώση που εκφράζει έννοιες όπως κατοχή ή προέλευση "το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων" 
grammar/γραμματική Η μελέτη της δομής των προτάσεων, προπαντός όσον αφορά τη σύνταξη και τη μορφολογία, 
εμφανιζόμενη συχνά με τη μορφή εγχειριδίου. 2. Συστηματική παράθεση των κανόνων που διέπουν τη γλώσσα 
γενικά, ή συγκεκριμένες γλώσσες, όπου περιλαμβάνεται η σημασιολογία, η φωνολογία, και συχνά η πραγματιστική. 
Horatio Δευτερεύον προϊόν από τη Λιέγη. Συντακτικός αναλυτής για ένα υποσύνολο της αγγλικής, με έμφαση στην 
επεξεργασία μονάδων πολλαπλών λέξεων και στην εισαγωγή υλικού από ένα μηχανικά αναγνώσιμο λεξικό, και 
συγκεκριμένα το LDCE. 
hierarchy/ιεραρχίαΤαξινόμηση γλωσσολογικών μονάδων σε μια σειρά διαδοχικά υποτακτικών επιπέδων, και ιδιαίτερα 
μια ανάλυση προτάσεων σε δευτερεύουσες προτάσεις, φράσεις, λέξεις και μορφήματα. 
Infoterm Η Infoterm στη Βιέννη ήταν πρωτοπόρος στην ορολογική έρευνα στην Ευρώπη και η έρευνα τη Eurotra 
Ιρλανδίας βασίζεται στη φιλοσοφία Infoterm. To Infoterm, που στην αρχή ήταν ένα κέντρο ορολογίας για τον 
μεταφραστή ή τον ειδικό για την τεκμηρίωση άρχισε, κατά τα τελευταία έτη, να διερευνά την δυνατότητα της 
εφαρμογής ορολογικών γνωστικών δομών στον τομέα της ΕΦΓ (ανάκληση κειμένου, υπερκείμενο) και της AM. Η 
Eurotra Ιρλανδίας είναι το μόνο κέντρο που διενεργεί έρευνα σε υπογλώσσα και ορολογία στο πλαίσιο της AM, αλλά 
πραγματοποιούνται και ορισμένες έρευνες σχετικά με τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης λεξικολογικών πόρων 
στο πανεπιστήμιο του Limerick και για λεξιλογικά ζητήματα και την ιρλανδική γλώσσα στο Queen's University στο 
Ulster. 
idiom/ιδιωτισμός Μια ακολουθία λέξεων που αποτελεί μια μονάδα από άποψη νοήματος π.χ. "τίναξε τα πέταλα" (= 
πέθανε). 
LDOCE Longman Dictionary of Contemporary English (MRD) - αντιπροσωπεύει το έργο περίπου 100 ανθρωποετών από 
ειδικούς στον τομέα του σχεδιασμού και της διατήρησης λεξικών. 
ULOO Γερμανικό πρόγραμμα ΕΦΓ 
LINGUA Πρόγραμμα εκμάθησης γλωσσών της ΕΕΚ. 
LRE Linguistic Research and Engineering / Γλωσσική Έρευνα και Τεχνολογία - πρόγραμμα που ακολουθεί το Eurotra, 
στο πλαίσιο του 3ου προγράμματος πλαισίου τηλεματικής. To LRE χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου με βάση το 
καθεστώς σχεδίων κοινού κόστους. To LRE στοχεύει στην προώθηση ενός φάσματος πρωτοβουλιών Ε&Α, όχι μόνο 
στην AM, αλλά και στην ΕΦΓ γενικά, και σε διάφορα είδη δευτερευουσών εφαρμογών. Οι εργασίες στο πλαίσιο του 
LRE εντάσσεται σε πέντε κύριες κατευθύνσεις: α) Έρευνα Γενικού Ενδιαφέροντος: τρόποι αύξησης της 
διαγλωσσικότητας των γλωσσικών αναπαραστάσεων κειμένου / συνεχούς λόγου· χρήση θεματικά εξειδικευμένων 
γνώσεων (π.χ. ορολογία, ειδικός "πραγματικών συνθηκών", και "ευρετική" γνώση)· διασύνδεσμοι ΕΦΓ και 
τεχνολογία της ομιλίας- προηγμένοι υπολογιστές* β) Κοινά Εργαλεία και Πόροι: ανάπτυξη γενικών εργαλείων 
λογισμικού, γραμματικών, λεξικών, ορολογικών συλλογών, και σωμάτων κειμένων, που μπορούν να 
επαναχρησιμοποιηθούν για διάφορες εφαρμογές και σκοπούς. Π.χ. ολοκληρωμένα περιβάλλοντα δοκιμής και 
ανάπτυξης, εργαλεία για κατασκευή λεξικών, τράπεζες εργασίας κλπ.· γ) Γλωσσικά Πρότυπα - ορισμός κοινός 
αποδεκτών σχημάτων και μορφοτύπων κωδικογράφησης δεδομένων για γλωσσικούς πόρους (π.χ. λεξικά, 
γραμματικές, σώματα κειμένων) - ομάδα εμπειρογνωμόνων EAGLES· δ) εφαρμογές - ο στόχος εδώ είναι η υποστήριξη 
προτύπων σχεδίασης και σχεδίων επίδειξης σε τομείς όπως: ΑΜ· αυτόματη επιλογή αποσπασμάτων και ευρετηριασμός 
εγγράφων βοηθήματα για την παραγωγή, αποθήκευση και ανάκτηση μονόγλωσσων και πολύγλωσσων εγγράφων 
ΜΜΙ· παροχή οδηγιών με τη βοήθεια υπολογιστή· κατασκευή γνωστικών βάσεων από κείμενο φυσικής γλώσσας· ε) 
Δράσεις Τποστήριξης - αυτό καλύπτει την εκπαίδευση, πρωτοβουλίες για την αύξηση της συνειδητοποίησης, τη 
συλλογή, τη σύνθεση και τη διάδοση πληροφοριών για την ΕΦΓ, με ιδιαίτερη έμφαση στις οικονομικές και 
κοινωνικές συνέπειες της τεχνολογίας, και τα νομικά προβλήματα που μπορεί να εμποδίσουν την προόδό της. Π.χ. 
μέσω του προγράμματος VALUE. 
Level/Εχίχεδο 1. Ένα είδος αναπαράστασης που αναγνωρίζεται στο πλαίσιο της μορφολογικής παραγωγής μιας 
πρότασης π.χ. βαθειά έναντι επιφανειακής γραμματικής. 2. Ένα από μια σειρά δομικών στρωμάτων στο εσωτερικό 
μιας πρότασης (δευτερεύουσα πρόταση, φράση, λέξη, κτλ.) 
lexical item (^χειηε)/λ£ξημα Μικρότερη αντιπαραβολική μονάδα σε ένα σημασιολογικό σύστημα "βάλε μπρος". 
lexicography/λεξικογραφία Η τέχνη και η επιστήμη της δημιουργίας λεξικών. 
lexicon/λεξικό 1. Το λεξιλόγιο μιας γλώσσας, ιδιαίτερα με τη μορφή λεξικού. 2. Ένας κατάλογος όρων που 
αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο θέμα. 
"lexical semantic theory"/"Oe<i>pia λεξιλογικής κατηγοριοποίησης" Στο πλαίσιο του Eurotra. Σχεδιάστηκε και 
υλοποιήθηκε εδώ και πολλά χρόνια στο λεξικό και τη γραμματική της ιταλικής. Η βελτιωμένη έκδοση του DIMA 
πρόκειται σύντομα να ολοκληρωθεί και να υλοποιηθεί στο E-Star. 
linguist 1. Άτομο που γνωρίζει καλά^ιολλές γλώσσες. 2. γλωσσολόγος: Επιστήμονας στον τομέα της γλωσσολογίας. 
linguistics/γλωσσολογία η επιστημονική μελέτη της γλώσσας. 
MAT Machine Assisted Translation / μετάφραση υποβοηθούμενη από υπολογιστή 
ΜΑΗΤ Machine Assisted Human Translation / μετάφραση από άνθρωπο υποβοηθούμενη από υπολογιστή 
MENELAS Σύστημα Πρόσβασης Ιατρικών Αρχείων χρησιμοποιώντας φυσική γλώσσα. Ανάπτυξη πρώτης διεπαφής 
από το Leuven. 
METAL Από την Siemens Nixdorf. Διανέμεται από την Sietec. Βλέπε τμήμα 7.7 
Α12.4 
ΜΙΜΟ systems/συστήματα ΜΙΜΟ Μικρά πειραματικά πρωτότυπα συστήματα AM, που μεταφράζουν μεταξύ αγγλικών, 
ολλανδικών και ισπανικών προς όλες τις κατευθύνσεις. Σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν από την Ουτρέχτη σε 
στενή συνεργασία με το Essex και το ISSCO. Το ΜΙΜΟ αναπτύχθηκε στην Ουτρέχτη. Το ΜΙΜΟ χρησίμευσε για την 
επίδειξη του τυπικού πλαισίου που σχεδιάστηκε για το Eurotra κατά την περίοδο 1985-87 (με βάση την έννοια της 
συνθετικότητας). Λογικός χρόνος επεξεργασίας (λιγότερο από ένα λεπτό ανά πρόταση για μηχανές 1 ΜΕΡ για 
γραμματικές με επαρκή κάλυψη και μικρά λεξικά (περίπου 300 λέξεις). To ΜΙΜ02 (παρήχθη το 1988-90) βασίστηκε 
στη συμβατική υπολογιστική γλωσσολογία (ένωση, HPSG) και μία από τις βασικές τους αρχές ήταν η 
αναστρεψιμότητα. Επιδόσεις παρόμοιες με ΜΓΜΟ. Το κύριο σημείο που επιδείχθηκε από το ΜΓΜ0-2 ήταν ότι ήταν 
δυνατό να βασιστεί στη σημερινή συμβατική ΤΓ ένα σχέδιο για ένα πειραματικό σύστημα AM. 
MLAP Multilingual Action Plan / Πολύγλωσσο Σχέδιο Δράσης (ΓΔ ΧΙΠ) 
MRD Machine Readable Dictionary / Μηχανικά Αναγνώσιμο Λεξικό 
machine translation(MT)Awr^um) μετάφραση (AM) Χρήση υπολογιστή για την πραγματοποίηση μετάφρασης. 
modal/τρΌΧικό Ρήμα που σημαίνει αντιθέσεις στη στάση του ομιλητή π.χ. μπορεί 
modality/τροχικότητα Το σύστημα τροπικής έκφρασης 
modification/τροποποίηση Δομική εξάρτηση ενός στοιχείου (του τροποποιητή) από άλλο. 
mood/έγκλιση Στάσεις αντικειμενικού γεγονότος, επιθυμίας, δυνατότητας, κτλ., που σημαίνονται από ένα ρήμα 
(τροπικό) ή πρόταση π.χ. οριστική, υποτακτική. 
morphemes/μορφήματα Η μικρότερη αντιπαραβολική ομάδα της γραμματικής (π.χ. δεσμευμένες μορφές από - , -
ότητα - α κτλ.) 
morphology/μορφολογία Η μελέτη της δομής των λέξεων, ιδιαίτερα με βάση τα μορφήματα. 
"NLP Research"/"épeuva ΕΦΓ" Στο πλαίσιο του Eurotra, αναφέρεται ότι περιλαμβάνει χρόνο και ρηματική όψη, 
προσδιορισμό, άρνηση και ποσοτικοποίηση, μορφολογία. 
natural language/φυσική γλώσσα Μια γλώσσα με ιθαγενείς ομιλητές / πρβλ. βοηθητική γλώσσα - γλώσσα που έχει 
υιοθετηθεί από διαφορετικές γλωσσικές κοινότητες για λόγους επικοινωνίας· πρβλ. τεχνητή γλώσσα - γλώσσα που 
έχει εφευρεθεί για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας διεθνώς 
noun phrase/ονοματική φράση Μια φράση με ένα όνομα ως κεφαλή "ο ψηλός με το καπέλο" 
number/αριθμός Η γραμματική κατηγορία που εκφράζει αντιθέσεις όπως ο ενικός, ο πληθυντικός, ο δυϊκός 
(γραμματική ετερότητα σε ορισμένες γλώσσες που αναφέρεται σε "δύο"). 
object language/γλώσσα - αντικείμενο Μια γλώσσα που αποτελεί το αντικείμενο ανάλυσης (με τη χρήση μιας 
μεταγλώσσας). 
onomastics/ονομαστικη Η μελέτη της ετυμολογίας (μελέτη της ιστορίας της προέλευσης και της σημασίας των 
λέξεων) και της χρήσης προσωπικών ονομάτων, (βλ. σχέδιο Onomastica στο LRE.) 
PaTrans Αναπτύσσεται από την CST Δανίας. 0 στόχος είναι η δημιουργία ενός επί μέτρω συστήματος μετάφρασης 
ευρεσιτεχνιών από αγγλικά στα δανικά για μια ιδιωτική εταιρεία - επαναχρησιμοποιεί και αναπτύσσει περαιτέρω τις 
γραμματικές και τα λεξικά που δημιουργήθηκαν από το Eurotra για τις δύο καλυπτόμενες γλώσσες. Κατασκευάστηκε 
με βάση το λογισμικό Eurotra, το οποίο έχει αναπτυχθεί και βελτιστοποιηθεί, έτσι ώστε να καλύπτει τις απαιτήσεις 
ενός συστήματος παραγωγής. Ξεκίνησε το 1992 μετά από μελέτη εφικτότητας για να διερευνήσει τη δυνατότητα 
μετασχηματισμού του ερευνητικού πρωτοτύπου Eurotra σε σύστημα πραγματικών συνθηκών. Η μελέτη συμπέρανε ότι 
ήταν εφικτή η κατασκευή του επιθυμητού συστήματος και ότι θα παρήγαγε μεταφράσεις σχετικά υψηλής ποιότητας 
λόγω της ισχυρής γλωσσολογικής προσέγγισης που εμπεριέχεται στο μοντέλο Eurotra. Το Ιδμηνο σχέδιο PaTrans 
είναι η πρώτη απόπειρα εμπορικής χρήσης των αποτελεσμάτων του Eurotra. Ο πελάτης εξέφρασε ενδιαφέρον για την 
δημιουργία παρόμοιων συστημάτων για διαφορετικές γλώσσες - πηγές. 
Problem Office/Γραφείο Προβλημάτων Κατά την περίοδο 1986-1990 η γλωσσολογική έρευνα στο πλαίσιο του σχεδίου 
διοργανωνόταν από το Γραφείο Προβλημάτων. Αυτό το Γραφείο Προβλημάτων διακήρυξε προσκλήσεις για υποβολή 
προσφορών, επεξεργάστηκε τις προσφορές, καθόρισε τα προγράμματα εργασιών, και ενημέρωνε το σχέδιο σχετικά 
με την πρόοδο που επιτυγχάνεται στις διάφορες ερευνητικές ομάδες. Οι ομάδες αυτές κατά κανόνα αποτελούνταν 
από γλωσσολόγους από διάφορες ομάδες Eurotra. Συνήθως εργάζονταν από κοινού για περίοδο 6-10 μηνών και 
παρουσίασαν συνοπτικά τα αποτελέσματα των ερευνών σε μια τελική έκθεση. Π.χ. Σύνταξη Μεταξύ Επιπέδων (1990, 
116 σελίδες) UMIST/ Torino/ Leuven/ Ουτρέχτη/ Παρίσι. Δομή λέξεων (1990, 220 σελίδες) UMIST/ Λουξεμβούργο/ 
Βαρκελώνη/ Ουτρέχτη/ Saarbrûcken/ Salford/ Leuven/ Αθήνα/Νανσύ/Λισαβόνα 
Prolog Επιλέχθηκε για το Eurotra, γιατί η προσέγγιση κατηγορηματικού λογισμού που χρησιμοποιεί επιτρέπει τον 
απλό καθορισμό και την υλοποίηση εξειδικευμένων εργαλείων -επιτρέπει τη διατύπωση κανόνων συνεπαγωγής. 
Παράδειγμα τέτοιου εργαλείου θα μπορούσε να είναι ένας φορμαλισμός με έμφαση σε μια συγκεκριμένη εργασία, 
π.χ. κωδικογράφηση ενός λεξικού ή κανόνων γραμματικής. Έτσι, είναι φιλικό προς το χρήστη για γλωσσολόγους 
και λεξικογράφους, που πρέπει να τυποποιούν και να κωδικογραφούν τις γραμματικές και τα λεξικά τους, αν και 
λόγω αυτού έχει ως μειονέκτημα τις κακές επιδόσεις. 
"Preference Mechaiiism"/"MrrxavioiM>ç προτίμησης" Περιλαμβάνει κανόνες που μπορούν προαιρετικά να γραφούν για 
οποιοδήποτε επίπεδο αναπαράστασης του συστήματος Eurotra έτσι ώστε να συγκρίνονται γλωσσικά αντικείμενα στο 
επίπεδο αυτό, και να επιλέγονται μόνο αυτά που ικανοποιούν τις προτιμήσεις. Ο μηχανισμός προέκυψε από τη 
Α12.5 
συνεργασία μεταξύ Gruppo DIMA (που πραγματοποίησε την υλοποίηση) και άλλα κέντρα Eurotra (ιδιαίτερα Δανίας 
και Ελλάδας). Δημοσιεύθηκε σχετικό άρθρο. 
"Μηχανισμός προτίμησης για προβλήματα υπερπαραγωγής". Οι μηχανικοί λογισμικού και οι γλωσσολόγοι της 
ομάδας της Αθήνας ανέπτυξαν τον μηχανισμό αυτό. 0 μηχανισμός αργότερα εντάχθηκε σε ένα γενικό πακέτο 
αναφοράς, προϊόν συνεργασίας Ιταλών, Δανών και Ελλήνων ερευνητών, το οποίο παρουσιάστηκε στο Συνέδριο ACL 
το 1991. 
parsing/Συντακτική ανάλυση Ανάλυση και χαρακτηρισμός των γραμματικών στοιχείων μιας πρότασης. Επίσης 
διαγράμμιση, ανάλυση φράσεων. 
phonogy/φωνολογία Η μελέτη των ηχητικών συστημάτων των γλωσσών. 
phrase/φράση Ομάδα λέξεων μικρότερη από πρόταση, που σχηματίζει μια γραμματική μονάδα "σε ένα κουτί". 
phrase marker/φραστικός δείκτης Δομική αναπαράσταση μιας πρότασης σε μια γενετική γραμματική, συνήθως με τη 
μορφή δενδρικού διαγράμματος. 
phrase-structure grammar/γραμματική φραστικής δομής Μια γενετική γραμματική που πραγματοποιεί ανάλυση 
προτάσεων στα συστατικά τους στοιχεία. Λαμβάνεται ως παράδειγμα η πρόταση (Π) "το κορίτσι κυνήγησε το σκύλο". 
Η πρώτη διαίρεση παράγει μια "ονοματική φράση" (ΟΦ) το κορίτσι και μια "ρηματική φράση" (ΡΦ) κυνήγησε το 
σκύλο. Η δεύτερη διαίρεση αναγνωρίζει ένα "ρήμα" (Ρ) κυνήγησε και άλλη μια ονοματική φράση το σκύλο. Οι 
επόμενες διαιρέσεις παράγουν συνδυασμούς "προσδιοριστή" (ΠΡΟ) και "ονόματος" (0) το κορίτσι, το σκύλο. Αυτή 
είναι η φραστική δομή της πρότασης και μπορεί να επιδειχθεί σε δενδρικό διάγραμμα, ή με τη μορφή 
χαρακτηρισμένων συνόλων παρενθέσεων. 
pre-ediung/κροεχιμελεια, χροεχεξεργασία Η προετοιμασία κειμένου από έναν άνθρωπο για είσοδο σε σύστημα AM -
-συνήθως από μεταφραστή, ή ειδικό επιστήμονα. 
post-edjting/τελική εχιμέλεια, μετεχεξεργασία Διόρθωση δοκιμίων, επιμέλεια και μερική συγγραφή μεταφρασμένου 
κειμένου που εξέρχεται από σύστημα AM. 
Reference Manual/Εγχειρίδιο Αναφοράς Ως αποτέλεσμα των προσπαθειών του Eurotra να προωθήσει την ιδέα της AM 
που βασίζεται στην γλωσσολογία (σε αντιπαράθεση με, π.χ., προσεγγίσεις ΤΝ) μέχρι τα όρια της, το Εγχειρίδιο 
Αναφοράς μπορεί να θεωρηθεί ως μια τεράστια αποθήκη γλωσσικών πληροφοριών, που περιγράφεται μέσα σε ένα 
κοινό πλαίσιο, και με συγκρίσιμη κάλυψη και για τις εννέα γλώσσες. 
"ResearchQusters"/"OuaAeç Έρεννας" Υποβάλλουν κοινές εκθέσεις στην Ομάδα Συνδέσμου - συγκεντρώσεις κέντρων 
/ προσωπικού που έχουν αναλάβει την εξέταση συγκεκριμένων θεμάτων. 
Rosetta Αναπτύχθηκε από τη Philips Κάτω Χωρών. Χρηματοδότηση κατά ένα μέρος από το κράτος. Σωστή γλωσσική 
βάση. Πολύγλωσσο. Ικανοποιητική κάλυψη και επιδόσεις. Δεν βασίζεται στην συμβατική ΤΓ. 
reduction/μείωση Η απουσία ενός ή περισσοτέρων από τα κανονικά συστατικά μέρη μιας κατασκευής "πίσω σε 10 
λεπτά" πρβλ. έλλειψη. 
regular/ομαλή Γλωσσική μορφή που τηρεί τους κανόνες μιας γλώσσας. 
restricted language/χεριορισμένη γλώσσα Εξαιρετικά μειωμένο γλωσσικό σύστημα που συναντάται σε στενά 
καθορισμένα περιβάλλοντα, π.χ. εραλδική, μετεωρολογία. 
rule/κανόνας Γενίκευση σχετικά με τη γλωσσική δομή. Οι κανόνες μιας γενετικής γραμματικής είναι αντικειμενικές 
περιγραφές των γραμματικών διαμορφώσεων που εμφανίζονται. Ένας προδιαγραφικός γραμματικός κανόνας είναι 
μια δήλωση που δείχνει αν είναι σωστή ή λάθος η χρήση μιας συγκεκριμένης κατασκευής. 
Semantic Labelling/Σημασιολογικός Χαρακτηρισμός Η μελέτη ET-D ανέπτυξε συστήματα για το χαρακτηρισμό 
σημασιολογικών σχέσεων και λεξιλογικών σημασιολογικών κατηγοριών (1988, δημοσιεύθηκε στο 
Steiner/Schmidt/Zelinsky) 
SUSY Σύστημα AM που αναπτύχθηκε στο Saarbrûcken 
"Statussseminar" Η μέθοδος σύμφωνα με την οποία οι γερμανικές ομάδες AM πραγματοποιούν ετήσιες συναντήσεις 
κατά τις οποίες εθνικοί εμπειρογνώμονες εξετάζουν το έργο τους. 
sentence/χρότασηΗ μεγαλύτερη δομική μονάδα που παρουσιάζει δηλώσιμες γραμματικές σχέσεις, που δεν εξαρτώνται 
από οποιαδήποτε άλλη δομή. 
source language/γλώσσα - χηγή Γλώσσα από την-οποία λαμβάνεται μια λέξη ή ένα κείμενο. 
statistical linguislics/στατιστική γλωσσολογία Η μελέτη των στατιστικών ιδιοτήτων της γλώσσας. 
stratification/διαστρωμάτωση Μοντέλο της γλώσσας ως συστήματος αλληλοσυσχετισμένων στρωμάτων. 
structural semantics/δομική σημασιολογία Η μελέτη των εννοιολογικών σχέσεων μεταξύ λέξεων. 
sitblanguage/οχογλώθΌα Τποσύνολο μιας φυσικής γλώσσας. Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν οι εργασίες 
του Δουβλίνου σχετικά με πατρόν πλεκτικής, και λεξιλόγια που βασίζονται στη βάση δεδομένων ορολογίας 
τηλεπικοινωνιών. 
surface structure / grainmar/εχιφανειακή οσμή / γραμματική Συντακτική αναπαράσταση μιας πρότασης που είναι η 
πλησιέστερη δυνατή με το πώς προφέρεται πραγματικά η πρόταση. 
syntax/σύνταξη Μελέτη συνδυασμών λέξεων. Μελέτη της δομής των προτάσεων. 
TRANSLEARN Ανάπτυξη του LRE Ι ΜΑΗΤ. 
Α12.6 
TMC Telematics Management Committee / Επιτροπή Διαχείρισης Τηλεματικής 
"Transition Ρ1ιβ8β"/"Μεταβατική Φάση" Κατά τη Μεταβατική Φάση πραγματοποιούνται οι εξής τέσσερις 
δραστηριότητες: α) συνέχιση Ε&Α για το πλαίσιο Ε - προπαντός αντιπαραβολική έρευνα σχετικά με γλωσσολογικά 
θέματα - από τις ίδιες ομάδες που υπήρχαν και στο Eurotra Ι, και με την ίδια μέθοδο χρηματοδότησης (ΕΕΚ + 
χρηματοδότηση από τα κράτη μέλη, σύνολο 8 εκατ. ECU) β) υλοποίηση ενισχυμένου συστήματος ανάπτυξης και 
έρευνας (φορμαλισμός, περιβάλλον ανάπτυξης, κτλ.) με βάση τις συστάσεις της μελέτης ΕΤ-6 (χρηματοδότηση απ' 
ευθείας από την ΕΕΚ, 2 εκατ. ECU) γ) έρευνα κοινού κόστους με συμμετοχή της βιομηχανίας (ΕΕΚ 2 εκατ. ECU) 
δ) εκπαίδευση, κυρίως σε συμμετέχοντα κέντρα (ΕΕΚ 0,5 εκατ. ECU) 
target language/γλώσσα - στόχος Η γλώσσα προς την οποία γίνεται μια μετάφραση. 
tense/χρόνος Αλλαγή της μορφής ενός ρήματος για να σημανθεί ο χρόνος κατά τον οποίο πραγματοποιείται μια δράση 
(παρελθόν, παρόν, κτλ). 
term/όρος Όνομα, έκφραση, ή λέξη που χρησιμοποιείται για ένα συγκεκριμένο πράγμα. 
terminology/ορολογία Το σύνολο των εξειδικευμένων λέξεων που αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Η μελέτη 
των όρων. 
terminology database/ορολογική βάση δεδομένων Μια βάση δεδομένων που περιέχει όρους. 
text/κείμενο Τμήμα γραπτού ή προφορικού λόγου με καθορισμένη λειτουργία επικοινωνίας (δελτίο ειδήσεων, ποίημα, 
κωδική σήμανση, κτλ.). 
textunguistics/κειμενογλωσσολογία Η μελέτη της γλωσσικής δομής των κειμένων. 
thesaurus/θησαυρός βιβλίο με λέξεις ομαδοποιημένες με βάση τη σημασία τους. 
transformahon/μετασχηματισμός Τυπική γλωσσική λειτουργία (μετασχηματιστικός κανόνας) που δείχνει μια 
αντιστοιχεία μεταξύ δύο δομών. 
transformational grammar/μετασχηματιστική γραμματική μια γραμματική που χρησιμοποιεί μετασχηματιστικούς 
κανόνες. 
transformational rule/μετασχηματιστικός κανόνας Στη Γενετική Γραμματική, ένας κανόνας που μετατρέπει έναν 
φραστικό δείκτη σε άλλον. Στο σύνολο τους, οι κανόνες αυτοί μετατρέπουν τις βαθιές δομές των προτάσεων στις 
επιφανειακές δομές τους. 
tree diagram/δενδρικό διάγραμμα Διάγραμμα που χρησιμοποιείται στη γενετική γραμματική για να δείξει την 
ιεραρχική δομή μιας πρότασης. 
Unification (Formalism) Orammaa/ΓραμμΛτικές (Φορμαλισμοί) Ενωσης Τα συστήματα AM πριν από το Eurotra ήταν 
κυρίως διαδικαστικά. Η ένωση είναι μια λειτουργία που συνδυάζει πληροφορίες από δύο αντικείμενα (π.χ. 
αναπαραστάσεις ή περιγραφές), με την προϋπόθεση ότι δεν είναι αντιφατικές. 
universal grammar/καθολική γραμματική Μια γραμματική που καθορίζει την πιθανή μορφή που μπορεί να λάβει η 
γραμματική μιας γλώσσας. 
verb phrase/ρηματική φράση Στη γενετική γραμματική, το σύνολο μιας πρότασης εκτός από την πρώτη ονοματική 
φράση. 
word/λέξη Η μικρότερη μονάδα γραμματικής που μπορεί να υπάρξει αυτόνομη ως πλήρης εκφώνηση, χωρισμένη με 
διαστήματα σε μια γραπτή γλώσσα. 
Α12.7 
13 
Παράρτημα 13 
Βιβλιογραφία 
Για την ανάπτυξη του περιεχομένου της παρούσας Έκθεσης χρησιμοποιήθηκε η εξής 
βιβλιογραφία: 
1. EUROTRA CSC/159/92 Τελικές Εκθέσεις Δραστηριότητας για το CSC. 
(Διατίθεται από την Επιτροπή.) 
2. Οι γλωσσικές προδιαγραφές του EUROTRA, από το Μελέτες για AM και ΕΦΓ, 
Έκδ. C Copeland, J Durand, S Krauwer, Β Maegaard, ΕΕΚ 1991. (Διατίθεται από 
την Επιτροπή.) 
3. Εισαγωγή στο Σύστημα Αυτόματης Μετάφρασης EUROTRA, Anthony Raw κ.α. 
από το Working Papers in NLP Έκδ. Frank van Eynde (Leuven), Pius ten Hacken 
(Utrecht) 1990. (Διατίθεται από το Katholieke University of Leuven.) 
4. EUROTRA: αξιολόγηση της σημερινής κατάστασης του προγράμματος AM των 
ΕΚ. Doug Arnold και Louisa Sadler από το Working Papers in Language Processing, 
Δεκέμβριος 1991. (Διατίθεται από το University of Essex.) 
5. Πρόσκληση υποβολής προτάσεων LRE 1992: Έγγραφο Τεχνικών Πληροφοριών. 
(Διατίθεται από την Επιτροπή.) 
6. The Cambridge Encyclopaedia of Language. David Crystal, 1987. Cambridge 
University Press. 
7. Απαντήσεις Ερωτηματολογίων. (Τα συμπληρωμένα ερωτηματολόγια από τα 
κέντρα του EUROTRA διατηρούνται στα αρχεία της Logica και της Επιτροπής.) 
8. Εκθέσεις επισκέψεων. (Οι εκθέσεις των μελών της ομάδας κατά την περίοδο 
Αξιολόγησης. Διατηρούνται στα αρχεία της Logica.) 
9. Εγχειρίδιο Αναφοράς EUROTRA. (Διατίθεται από την Επιτροπή.) 
10. Έκθεση Αξιολόγησης EUROTRA: Dr A Pannenborg (Οκτώβριος 1987). 
(Διατίθεται από την Επιτροπή.) 
Έκθεση Αξιολόγησης EUROTRA: M A Danzin (Μάρτιος 1990). (Διατίθεται από 
την Επιτροπή.) 
11. "Vers une Infrastructure Linguistique Europeene". M A Danzin (Μάρτιος 1990). 
(Διατίθεται από την Επιτροπή.) 
Α13.1 
•jut; · ?-•• r.s or; -.Er nir./r. 
ΑΝΕΧΟ 2 
DICTAMEN DEL· COMITÉ COHSULTXVO DE 11 DE B&RZO DE 1993 
SOBRE EL INFORME DE EVALUACION FHZ&L DE EUROTRA 
1. El comité considéra adecuado el contenido bâsico del informe de 
evaluacion, presentado por el sr. oakley y diseutido posteriormente, y es 
de la opinion de que, por el hecho de eubrayar tanto los éxitos cano las 
deficiencies, résulta eonveniente corno base para la preparacion de 
futuros programas de I+D en el àmbito de la linguistica computacional. 
2. El comité solicita a la Comision que en sus propuestas futuras tome en 
consideracidn la necesidad de un mecanismo que garantice la coherencia y 
la continuidad que hasta el momento ha sostenido Eurotra e insiste en que 
debe respetarse estrictameiste el principio de que todas las lenguas 
oficialee de la Comunidad ban de reclbir el mismo trato. 
3. El Comité hace suyas las recomendaciones del informe, en especial que en 
los futuros programas ha de ampliarse el alcance de los temas tratados en 
Eurotra, que debe dedicarse una ateneion especial a la formaciân del 
potencial humano y al desarrollo de un método que permita medir el 
rendimiento del sistema y que debe continuasse el «studio de la 
reutilizaciân de los recursos léxicos con vistas a una futura 
normalizaciôn. 
4. El comité apoya integramente la recomendaciôn del comité de evaluacion 
con respecte» a que los programas de investigacion deben ir acompanados de 
programas de apoyo a la explotaciôn correctamente financiados. 
5. El Comité comparte la opinion de que la Comision debe velar por que los 
futuros programas cuenten con el personal adecuado desde su n&cimiento y 
de que debe considérer seriamente la creaciôn de un organismo externo. 
6. El Comité reconoce la importancia de aumentar la disponibilidad de los 
recursos lingfLLsticos y la necesidad de promocionar la cooperaciôn 
internacional en el area de la linguistica computacional en futuros 
programas. 
MJ li- 5. 
ISSN 0254-1483 
COM(94) 69 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-94-409-GR-C 
ISBN 92-77-80584-6 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg 
fl- il- *