Ανακοινωση της Επιτροπης προς το συμβουλιο και το ευρωπαϊκο κοινοβουλιο - Ενδιαμεση αναθεωρηση του τεταρτου πρωτοκολλου στον τομεα της αλιειας μεταξυ της εε και της γροιλανδιας

Εισαγωγή

Το τέταρτο πρωτόκολλο της αλιευτικής συμφωνίας με την Γροιλανδία άρχισε να ισχύει τον Ιανουάριο του 2001 και υπόκειται σε ρήτρα ενδιάμεσης αναθεώρησης, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει προτάσεις το αργότερο μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου 2003.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους η αναθεώρηση αυτή, η οποία απέχει πολύ από το να είναι μια συνηθισμένη ενέργεια, απαιτεί να εξεταστεί τώρα η πολιτική πρόκληση που αντιμετωπίζει το μέλλον των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Γροιλανδίας (Μέρος 1).

Κατόπιν, καθορίζει τα κύρια χαρακτηριστικά της πολιτικής δέσμευσης μεταξύ της ΕΕ, της Γροιλανδίας και του Βασιλείου της Δανίας, διαβεβαιώνοντας ότι, μετά το 2007, οι σχέσεις θα στηρίζονται σε μία πλήρη εταιρική σχέση με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη (Μέρος 2).

Τέλος, καθορίζει ένα πλαίσιο διαπραγμάτευσης μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών της Γροιλανδίας με στόχο την προσαρμογή του τέταρτου πρωτοκόλλου στον τομέα της αλιείας εντός του προσδοκώμενου χρονοδιαγράμματος της ενδιάμεσης αναθεώρησης (Μέρος 3).

1. ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΤΩΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΕ - ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑΣ

1.1. Ιστορικό

Η Γροιλανδία, η οποία αποτελεί περιφέρεια της Δανίας, κατέστη μέλος της Κοινότητας μαζί με την μητρική της χώρα το 1973. Tο εσωτερικό καθεστώς της Γροιλανδίας μεταβλήθηκε μέσω της Πράξεως Εσωτερικής Διακυβέρνησης, η οποία άρχισε να ισχύει την 01.05.1979. Σε ένα συμβουλευτικό δημοψήφισμα του Φεβρουαρίου 1982, το 52% των ψηφισάντων εκφράστηκε υπέρ της απόσυρσης από την Κοινότητα. Ως εκ τούτου, η Δανία πρότεινε την τροποποίηση των Συνθηκών. Την 1η Φεβρουαρίου 1985, η συνθήκη απόσυρσης της 13ης Μαρτίου 1984, ή όπως ονομάζεται η "Συνθήκη της Γροιλανδίας" [1], άρχισε να ισχύει και έδωσε στη Γροιλανδία το καθεστώς που εφαρμόζεται σε Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη (ΥΧΕ) που είναι συνδεδεμένες με την Κοινότητα [2].

[1] Συνθήκη για την τροποποίηση, όσον αφορά την Γροιλανδία των συνθηκών ίδρυσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ΕΕ αριθ. L 29/19, της 1.2.1985.

[2] Άρθρα 182-188 και Παράρτημα II της συνθήκης ΕΚ.

Η συνθήκη της Γροιλανδίας τονίζει επίσης θέματα συνεργασίας και ανάπτυξης. Στο προοίμιό της, αναφέρεται σε ρυθμίσεις που εισάγονται, οι οποίες επιτρέπουν τη διατήρηση των στενών και μόνιμων δεσμών μεταξύ της Κοινότητας και της Γροιλανδίας και τη λήψη υπόψη των αμοιβαίων συμφερόντων, ιδίως των αναπτυξιακών αναγκών της Γροιλανδίας. Επιπροσθέτως, το προοίμιο αναφέρει ότι, ενώ το καθεστώς των ΥΧΕ θεωρείται ότι παρέχει ένα κατάλληλο πλαίσιο για τις σχέσεις με τη Γροιλανδία, είναι απαραίτητη η πρόβλεψη πρόσθετων ειδικών διατάξεων για την περίπτωση της Γροιλανδίας.

A Το πρωτόκολλο για ειδικές ρυθμίσεις για τη Γροιλανδία, το οποίο επισυνάπτεται στη συνθήκη απόσυρσης, αναφέρει ότι η Γροιλανδία απολαύει απεριόριστης και αδασμολόγητης πρόσβασης στην κοινοτική αγορά για τα αλιευτικά της προϊόντα υπό τον όρο ότι παρέχονται στην Κοινότητα ικανοποιητικές δυνατότητες πρόσβασης στα ύδατα της Γροιλανδίας βάσει αλιευτικής συμφωνίας.

1.2. Το νομικό πλαίσιο στον τομέα της αλιείας

Οι αλιευτικές σχέσεις μεταξύ της Κοινότητας και της Γροιλανδίας διέπονται από την "Αλιευτική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αφενός, και της Κυβέρνησης της Δανίας και της Τοπικής Κυβέρνησης της Γροιλανδίας, αφετέρου" [3], ή αλιευτική συμφωνία - η διαπραγμάτευση και η σύναψη της οποίας συνδέθηκε ουσιαστικά με την απόσυρση της Γροιλανδίας από την Κοινότητα και τη σύναψη της Συνθήκης της Γροιλανδίας.

[3] ΕΕ L 29 της 1.2.1985, σ. 8.

Η αλιευτική συμφωνία συνάφθηκε για αρχική περίοδο δέκα ετών, μετά από την οποία μπορεί να παραταθεί σιωπηρά για πρόσθετες εξαετείς περιόδους, εκτός εάν καταγγελθεί από ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη μέσω ανακοίνωσης η οποία κατατίθεται εννέα μήνες τουλάχιστον πριν από τη λήξη κάθε περιόδου. Η συμφωνία αυτή εφαρμόζεται με διαδοχικά πρωτόκολλα.

Η αλιευτική συμφωνία στηρίζεται στις αρχές της Συνθήκης της Γροιλανδίας. Στο προοίμιό της, αναφέρεται ρητά τόσο στο πνεύμα συνεργασίας που απορρέει από την απόφαση της Κοινότητας να χορηγήσει το καθεστώς του υπερπόντιου εδάφους στη Γροιλανδία καθώς και στο προαναφερόμενο πρωτόκολλο σχετικά με τις ειδικές ρυθμίσεις για τη Γροιλανδία. Επιπροσθέτως, το προοίμιο αναγνωρίζει τη ζωτική σημασία που έχει η αλιεία για τη Γροιλανδία, η οποία συνιστά μία βασική οικονομική δραστηριότητα, και υπογραμμίζει ότι για την Κοινότητα, η διατήρηση των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα ύδατα της Γροιλανδίας από σκάφη που φέρουν τη σημαία ενός κράτους μέλους διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην κατάλληλη λειτουργία της κοινής αλιευτικής πολιτικής.

Υπό το πνεύμα αυτό, η αλιευτική συμφωνία έχει σχεδιαστεί προκειμένου να παράσχει στην Κοινότητα αλιευτικές ποσοστώσεις στα ύδατα της Γροιλανδίας καθώς επίσης και μία ειδική προτεραιότητα για πρόσβαση σε συμπληρωματικές αλιευτικές δυνατότητες στα ύδατα της Γροιλανδίας έναντι πληρωμής χρηματικής αποζημίωσης στη Γροιλανδία. Η αλιευτική συμφωνία προβλέπει ότι οι αλιευτικές ποσοστώσεις της Κοινότητας μπορούν να αλιεύονται από μη κοινοτικά σκάφη στο βαθμό που αυτό είναι αναγκαίο για την κατάλληλη λειτουργία των αλιευτικών συμφωνιών μεταξύ της Κοινότητας και τρίτων χωρών. Η τελευταία δυνατότητα επέτρεψε την πλήρη ή μερική εξισορρόπηση των συμφωνιών για αμοιβαία πρόσβαση με τις Νήσους Φερόε, την Ισλανδία και τη Νορβηγία, χωρίς από την άλλη πλευρά να επηρεάζει τις υπάρχουσες κατανομές ποσοστώσεων εντός των κοινοτικών αλιευτικών υδάτων.

Ευθυγραμμιζόμενη με τους στόχους και τους σκοπούς τόσο της συνθήκης της Γροιλανδίας όσο και του "πρωτοκόλλου για τις ειδικές ρυθμίσεις με τη Γροιλανδία", η αλιευτική συμφωνία δεν περιορίστηκε σε θέματα αλιείας, αλλά έχει ως στόχο επίσης να εξυπηρετήσει τους σκοπούς της συνεργασίας και της ανάπτυξης της Γροιλανδίας. Πιο συγκεκριμένα, η Γροιλανδία συνέχισε να λαμβάνει το ίδιο ποσό χρημάτων που λάμβανε ως οικονομική βοήθεια όταν ήταν μέλος της Κοινότητας, και τα ποσά αυτά διατέθηκαν στη Γροιλανδία μόνο μέσω της αλιευτικής συμφωνίας.

1.3. Το νομικό πλαίσιο - Tο καθεστώς ΥΧΕ

Το καθεστώς ΥΧΕ που χορηγήθηκε στη Γροιλανδία με τη συνθήκη απόσυρσης καθορίζεται στα άρθρα 182 έως 188 της Συνθήκης ΕΕ, η οποία επίσης καλύπτει άλλα εδάφη που συνδέονται με τη Γαλλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Τα άρθρα αυτά εφαρμόζονται μέσω διαδοχικών αποφάσεων του Συμβουλίου, η τελευταία των οποίων είναι η Απόφαση για τη Σύνδεση των Υπερπόντιων Χωρών και εδαφών" (Overseas Association Decision), της 27ης Νοεμβρίου 2001 [4]. Τα άρθρα αυτά καθορίζουν τις συνολικές σχέσεις μεταξύ των 20 ΥΧΕ και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με την αξιοσημείωτη εξαίρεση της Γροιλανδίας όσον αφορά τις ειδικές διατάξεις αλιείας που περιγράφονται ανωτέρω.

[4] Απόφαση αριθ. 2001/822/EΕ της 27.11.2001, ΕΕ L 314, 30.11.2001, σ. 1.

Λόγω της εξαίρεσης αυτής, και παρά το γεγονός ότι η Γροιλανδία καλύπτεται από τις διάφορες αποφάσεις του Συμβουλίου όσον αφορά τη σύνδεση ΥΧΕ με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, δεν μπορεί να χορηγηθεί οικονομική ενίσχυση από το ΕΤΑ κατά τη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής των διαδοχικών πρωτοκόλλων αλιείας. Η κατάσταση αυτή παρεμπόδισε στην πράξη την Γροιλανδία και την Κοινότητα να συνεργαστούν σε πολλούς τομείς που καλύπτονται από την απόφαση. Από την άλλη πλευρά, η Γροιλανδία διαχειρίστηκε την αναπτυξιακή πολιτική της κατ´αυτόνομο τρόπο.

Ωστόσο, άλλα μέσα σύνδεσης ΥΧΕ διατίθενται στη Γροιλανδία. Το σημαντικότερο είναι το μη αμοιβαίο καθεστώς εμπορίου, το περισσότερο γενναιόδωρο που έχει χορηγηθεί σε οποιονδήποτε κοινοτικό εταίρο, το οποίο έχει ιδίως εξασφαλίσει την απεριόριστη αδασμολόγητη πρόσβαση στην κοινοτική αγορά για τα αλιευτικά προϊόντα.

Τα κοινοτικά προγράμματα και τα κονδύλια του προϋπολογισμού που διατίθενται σε όλες τις ΥΧΕ προσφέρουν επίσης πολύτιμες ευκαιρίες, π.χ. στους τομείς της επιστημονικής έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, του περιβάλλοντος, των ΜΚΟ, της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της επιμόρφωσης.

1.4. Συνολική εικόνα της κατάστασης της Γροιλανδίας

Στο πνεύμα της συνθήκης της Γροιλανδίας, η οποία προσδιορίζει στο προοίμιό της ότι η συνθήκη θα πρέπει να επιτρέπει τη διατήρηση στενών και μόνιμων δεσμών μεταξύ της Κοινότητας και της Γροιλανδίας και τη λήψη υπόψη των αμοιβαίων συμφερόντων, ιδίως των αναπτυξιακών αναγκών της Γροιλανδίας, το τέταρτο πρωτόκολλο στον τομέα της αλιείας πρέπει να αξιολογηθεί λαμβάνοντας υπόψη την συνολική εικόνα της κατάστασης της Γροιλανδίας.

Εκ πρώτης όψεως, η οικονομία της Γροιλανδίας αντιμετωπίζει μία μακροχρόνια και σοβαρή κρίση. Σύμφωνα με την τελευταία αξιολόγηση του ΟΟΣΑ [5], το ΑΕΠ παρέμεινε στάσιμο σε πραγματικούς όρους κατά την τελευταία δεκαετία και απαιτείται εκτεταμένη διαρθρωτική προσαρμογή για τη δημιουργία της βάσεως με στόχο την ανάκτηση.

[5] ΟΟΣΑ -Οικονομία της Γροιλανδίας : κατάρτιση μιας στρατηγικής για το μέλλον. DOC.DT/TDPC (99)10

Η κατάσταση αυτή οφείλεται κυρίως στην κρίση της αλιείας, δεδομένου ότι η αλιεία αποτελεί τη σπονδυλική στήλη της οικονομίας της Γροιλανδίας : όχι μόνο αποτελεί το κυριότερο συστατικό στοιχείο των ιδιωτικών εγχώριων δραστηριοτήτων, αλλά εξασφαλίζει επίσης το 90% του εξωτερικού ισοζυγίου πληρωμών σε μία χώρα η οποία εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις εισαγωγές.

Η κρίση της αλιείας επισύρει την προσοχή στην τεράστια περιβαλλοντική ζημία που προκλήθηκε στη Γροιλανδία από τη συσσώρευση επιπτώσεων που έχουν σχέση με την παγκόσμια έλλειψη αειφορίας : η μείωση των ιχθυαποθεμάτων, η οποία έγινε αισθητή στις αρχές της δεκαετίας του 70, επιταχύνθηκε από τις συνδυασμένες επιπτώσεις της υπερβολικής αλίευσης στην περιοχή του Βορείου Ατλαντικού και τις μεταβολές στη θερμοκρασία των υδάτων. Επιπροσθέτως, η ρύπανση της υδρογείου (συγκέντρωση οργανικών ρυπαντών και βαρέων μετάλλων) προκαλεί τώρα ζημίες στα ζωικά είδη και στην ανθρώπινη υγεία σε βαθμό ώστε να υπάρχει σταδιακή ρύθμιση της κατανάλωσης των ειδών αυτών ως τροφής από τις αρχές της Γροιλανδίας. Τα σχέδια για αυξημένες δραστηριότητες άντλησης πετρελαίου και αερίου στη θάλασσα της Αρκτικής δημιουργούν αυξημένες ανησυχίες για ενδεχόμενες επιβλαβείς επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Η ιδιαίτερη διάρθρωση της οικονομίας της Γροιλανδίας, η οποία χαρακτηρίζεται από έναν ογκώδη δημόσιο τομέα (στον οποίο η μεγαλύτερη τεχνική βοήθεια παρέχεται από δανούς δημόσιους υπαλλήλους) και οι δυσμενείς κλιματικές συνθήκες και η διασπορά του πληθυσμού καθιστούν αδύνατο για τον ασθενή τοπικό ιδιωτικό τομέα να επιτύχει μόνος του τις αναγκαίες επενδύσεις. Χρειάζονται ακόμη μεγάλης κλίμακας δημόσιες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της αναδιάρθρωσης της αλιείας, για τον εκσυγχρονισμό των επικοινωνιών, την επαγγελματική κατάρτιση και τη φροντίδα ενός πληθυσμού του οποίου το προσδόκιμο όριο ζωής είναι κατά 12 χρόνια χαμηλότερο από το μέσο όρο του ΟΟΣΑ.

Βραχυπρόθεσμα, οι οικονομικές αυτές δυσκολίες έχουν ως αποτέλεσμα να καθίσταται η δημόσια οικονομία εύθραυστη, έτσι ώστε η Κυβέρνηση της Γροιλανδίας να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εφάπαξ επιχορηγήσεις της Κυβέρνησης της Δανίας (το 40% περίπου του ΑΕΠ) και από την κοινοτική χρηματική αντιστάθμιση που καταβάλλεται στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων αλιείας (4% του ΑΕΠ).

Από πολιτιστικής και πολιτικής απόψεως, η Γροιλανδία έχει στενούς ιστορικούς δεσμούς με το Βασίλειο της Δανίας και, ως εκ τούτου, επίσης με την ΕΕ. Υπάρχουν σημεία περαιτέρω μεταβίβασης της ευθύνης από τη Δανία στην Τοπική Κυβέρνηση της Γροιλανδίας. Η προοπτική αυτή θα πρέπει να εξεταστεί σε τριγωνική σχέση μεταξύ της Γροιλανδίας, της Δανίας και της ΕΕ.

1.5. Ανεπάρκειες της αλιευτικής συμφωνίας και των πρωτοκόλλων

Μία εκτεταμένη αξιολόγηση των επιτευγμάτων του παρελθόντος θα πρέπει πρώτα να αναγνωρίσει ότι η αλιευτική συμφωνία, η οποία συνάφθηκε εδώ και 20 σχεδόν χρόνια, εξασφάλισε τη συνέχιση της υψηλής χρηματοδοτικής στήριξης στη Γροιλανδία μετά την απόσυρσή της από την Κοινότητα, και η απόφαση σχετικά με τα ΥΧΕ παραχώρησε ελεύθερη πρόσβαση των προϊόντων της Γροιλανδίας στην κοινοτική αγορά. Σε αμοιβαία βάση, η Κοινότητα εξασφάλισε σταθερές αλιευτικές ποσοστώσεις καθώς και μία προτίμηση για τα πλεονασματικά αποθέματα έναντι πληρωμής χρηματικής αντιστάθμισης. Η αλιευτική συμφωνία διαδραμάτισε επίσης ένα σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη συμφωνία με τη Νορβηγία, τις Νήσους Φερόε και την Ισλανδία, διευκολύνοντας την ισορροπία όσον αφορά την αμοιβαία ανταλλαγή αλιευτικών δυνατοτήτων μεταξύ των κοινοτικών στόλων και των εν λόγω χωρών.

Παρ´όλα αυτά, μια ρεαλιστική αξιολόγηση των αλιευτικών πρωτοκόλλων θα έπρεπε επίσης να εξετάσει τα επίμονα και αυξανόμενα προβλήματα της εφαρμογής τους :

Από την αρχή, οι ποσότητες ψαριών που διατίθενται στο πλαίσιο των πρωτοκόλλων είχαν πολύ μικρότερη αξία απ´ό,τι το επίπεδο της χρηματικής αντιστάθμισης, παρά το γεγονός ότι οι αρχές της Γροιλανδίας έχουν θετικότερη αξιολόγηση της κατάστασης. Ήδη κατά τον χρόνο της σύναψης του πρώτου πρωτοκόλλου το 1985, δεν διετίθετο σχεδόν καθόλου γάδος και υπήρχε μόνο χαμηλή αφθονία κοκκινοψάρων στα ύδατα της Γροιλανδίας.

Η κατάσταση αυτή επιβεβαιώθηκε από τα στοιχεία του πρώτου έτους εφαρμογής του τετάρτου πρωτοκόλλου. Με την εξαίρεση του καπελάνου, την κοκκινοψάρων, της γαρίδας και της ιππόγλωσσας της Γροιλανδίας, η χρήση από τα κοινοτικά σκάφη των ποσοστώσεων που διατίθενται στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου είναι υπερβολικά χαμηλή. Το 2001, απορροφήθηκε το 19% των ποσοστώσεων των κοκκινοψάρων, λιγότερο από το 3% των ποσοστώσεων των σκυλόψαρων και λιγότερο από το 1% των ποσοστώσεων του γρεναδιέρου των βράχων. Από την ποσόστωση 2000 τόνων του γάδου, τα αλιεύματα των κοινοτικών σκαφών ανήλθαν σε 225 τόνους. Όχι μόνο η χρηματική αντιστάθμιση που προβλέπεται από το τέταρτο πρωτόκολλο στο επίπεδο των 42,8 εκατ. ευρώ υπερέβη την αξία των αλιευτικών δυνατοτήτων, η οποία εκτιμάται από την Επιτροπή ότι ανέρχεται σε 28 εκατ. ευρώ, αλλά ακόμη και οι δυνατότητες εκείνες απείχαν πολύ από το να απορριφθούν. Αυτό εν μέρει εξηγείται από τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ των επιστημονικών συμβουλών σχετικά με την κατάσταση των αποθεμάτων και τον καθορισμό των ποσοστώσεων που δεν είναι ρεαλιστικές σε σχέση με τις συμβουλές αυτές. Tο περισσότερο αξιοσημείωτο παράδειγμα αφορά τον γάδο, για τον οποίο οι επιστημονικές συμβουλές αναφέρονται σε μηδενικά αλιεύματα αλλά η Κοινότητα συνεχίζει να λαμβάνει ποσόστωση 2000 τόνων βάσει του πρωτοκόλλου.

Τα διαδοχικά πρωτόκολλα αποσκοπούσαν στην προσαρμογή της χρηματικής αντιστάθμισης προκειμένου να αντανακλώνται οι ονομαστικές αυξήσεις των αλιευτικών ποσοστώσεων και να λαμβάνεται υπόψη ο πληθωρισμός. Αντίθετα από τα αλιευτικά πρωτόκολλα που συνάφθηκαν πρόσφατα με άλλες χώρες, το τέταρτο πρωτόκολλο δεν διαθέτει καμία ειδική πρόβλεψη για συγκεκριμένες δράσεις που αφορούν διαρθρωτικά μέτρα για τη στήριξη των προσπαθειών της Γροιλανδίας να εκσυγχρονίσει ή να αναδιαρθρώσει τον αλιευτικό της τομέα. Τόσο το Ελεγκτικό Συνέδριο όσο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιχειρηματολόγησαν υπέρ της ανάγκης ύπαρξης διαφάνειας (δηλ. η ταυτοποίηση των πληρωμών που αντιστοιχούν σε πραγματικές αλιευτικές δυνατότητες) και η συμμόρφωση προς τους συνήθεις δημοσιονομικούς κανόνες για αναπτυξιακή συνεργασία υποστηρίχθηκε επίσης στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για την αλιεία (τμήμα 5-8-2) [6].

[6] COM(2001)135 της 20.3.2001.

Οι ανεπάρκειες αυτές οφείλονται ιδίως στην ανάγκη να υπάρξει συμβιβασμός για υπερπήδηση των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν από την απόσυρση της Γροιλανδίας από την Κοινότητα. Σύμφωνα με την αξιολόγηση αυτή, η ενδιάμεση αναθεώρηση θα πρέπει να δώσει την ευκαιρία για την κίνηση μιας διαδικασίας που θα οδηγήσει σε μία περισσότερο διαφανή σχέση όσον αφορά το κόστος της αλιευτικής συμφωνίας και ταυτόχρονα σε δρομολόγηση της αναπτυξιακής συνεργασίας.

1.6. Ευκαιρίες στους τομείς της ανάπτυξης και της εξωτερικής πολιτικής

Όπως τονίστηκε στην αξιολόγηση της γενικής οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης της Γροιλανδίας (σημείο 1.4. ανωτέρω), ένας αριθμός πολλά υποσχόμενων θεμάτων στον τομέα της συνεργασίας και ανάπτυξης θα μπορούσε να τεθεί στο πλαίσιο των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης - Γροιλανδίας, ακόμη και πέραν του τομέα της αλιείας.

Η συνεργασία θα μπορούσε να αναπτυχθεί, μέσα σε ένα ευρύ πλαίσιο στήριξης της βιώσιμης ανάπτυξης στην περιοχή της Αρκτικής, ως θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος τόσο για τη Γροιλανδία όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην ίδια τη Γροιλανδία, κρίσιμα θέματα που αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης αναφέρθηκαν από τις αρχές της Γροιλανδίας ως ενδεχόμενοι τομείς στήριξης : κτηνιατρικοί έλεγχοι, εναλλακτικές δυνατότητες για πετρέλαιο και ορυκτά, ορθή διαχείριση των υδάτων, βελτιωμένες επικοινωνίες και εγκαταστάσεις κατοικίας για τον διασκορπισμένο πληθυσμό, εκπαίδευση του εργατικού δυναμικού, επιστημονική συνεργασία με την εκμετάλλευση της ευκαιρίας που προσφέρει το μοναδικό στον κόσμο εργαστήριο για κλιματικές αλλαγές που παρουσιάζει η Γροιλανδία.

Γενικότερα, η Γροιλανδία έχει βασικό ρόλο να διαδραματίσει ως εταίρος της Αρκτικής, σε ένα ευρύτερο κύκλο που περιλαμβάνει τη Σουηδία και τη Φινλανδία, καθώς επίσης και την Ισλανδία, τη Νορβηγία, τη Ρωσία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εργαστεί με στόχο την ενίσχυση του συντονισμού των τομεακών πρωτοβουλιών μας στην Αρκτική, προκειμένου να διασφαλίσει μία συνεκτική συνολική προσέγγιση σε θέματα όπως είναι το περιβάλλον, η έρευνα, καθώς και θέματα βιώσιμης ανάπτυξης τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική μας πολιτική. Συγκεκριμένα, στον τομέα των εξωτερικών μας σχέσεων, τα θέματα της Αρκτικής θα δρομολογηθούν ήδη στο δεύτερο σχέδιο δράσης για τη Βόρεια Διάσταση (2004-2006, το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο της κατάρτισης), και ο στόχος αυτός θα διατηρηθεί βεβαίως στη συνεχιζόμενη εξέλιξη του εν λόγω βασικού τομέα πολιτικής. Η σημασία της Γροιλανδίας ως παραθύρου της Αρκτικής στη Βόρεια Διάσταση τονίστηκε ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της πρόσφατης υπουργικής διάσκεψης για τη Βόρεια Διάσταση στο Ilulissat τον Αύγουστο 2002.

Το θέμα της βιωσιμότητας, της οποίας η στρατηγική σημασία υπογραμμίστηκε με την θέσπιση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη στο Gothenburg, συνηγορεί υπέρ της συνεργασίας στην Αρκτική, η οποία προϋποθέτει την ενεργό και ευρωπαϊκή συμμετοχή της Γροιλανδίας.

1.7. Βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες σχέσεις μεταξύ Κοινότητας και Γροιλανδίας

Αξιολογώντας την παρούσα φάση των σχέσεων ΕΕ - Γροιλανδίας, η Επιτροπή πιστεύει ότι :

- υπάρχει μία σαφής ανάγκη για την προσαρμογή της εφαρμογής του τετάρτου πρωτοκόλλου στον τομέα της αλιείας, για τη διασφάλιση μεγαλύτερης διαφάνειας και συνεκτικότητας με ολόκληρη την κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τη δημοσιονομική και αναπτυξιακή πολιτική.

- υπάρχει επίσης στρατηγική ανάγκη για τη διεύρυνση και ενίσχυση των μελλοντικών σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Γροιλανδίας, σε συνδυασμό με το αμοιβαίο ενδιαφέρον για τη βιώσιμη ανάπτυξη στην περιοχή της Αρκτικής.

- οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες απαιτήσεις αλληλοσυνδέονται : λαμβανομένης υπόψη της ειδικής φύσεως του αλιευτικού πρωτοκόλλου καθώς επίσης και των διαρθρωτικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Γροιλανδία, μία άμεση προσαρμογή του πρωτοκόλλου θα έπρεπε να στηρίζεται σε μία μακροπρόθεσμη κοινή πολιτική δέσμευση της ΕΕ, του Βασιλείου της Δανίας και της Γροιλανδίας.

2. ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΧΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑΣ

2.1. Η έκταση της εταιρικής σχέσης για βιώσιμη ανάπτυξη

Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα ήταν σκόπιμο να στηριχθεί το μέλλον των σχέσεων ΕΕ - Γροιλανδίας σε μία πλήρη εταιρική σχέση, στην οποία τρεις διαστάσεις έχουν σχέση με τη βιώσιμη ανάπτυξη :

- η αλιεία συνεχίζει να αποτελεί θέμα κοινού ενδιαφέροντος. Όπως συμβαίνει με τις άλλες αλιευτικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, η αλιεία θα πρέπει, ως εκ τούτου, να τεθεί στο πλαίσιο μιας εταιρικής σχέσης για την ανάπτυξη μιας υπεύθυνης και βιώσιμης αλιείας, όπως περιγράφεται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής "Προς μία παγκόσμια εταιρική σχέση για βιώσιμη ανάπτυξη". Όπως σε όλες τις άλλες αλιευτικές συμφωνίες, το επίπεδο της χρηματικής αποζημίωσης θα πρέπει να αντανακλά καλύτερα το πραγματικό επίπεδο των αλιευτικών δυνατοτήτων, αφήνοντας τα θέματα που δεν αφορούν την αλιεία να αντιμετωπιστούν με άλλα μέσα.

- η βιώσιμη ανάπτυξη και η απασχόληση θα πρέπει να προαχθούν με βάση μία αναπτυξιακή στρατηγική η οποία θα αποτελεί αντικείμενο στενού συντονισμού με τις κοινές πολιτικές Δανίας - Γροιλανδίας καθώς και με τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πληθυσμός της Γροιλανδίας.

- η αποτελεσματική συμμετοχή της Γροιλανδίας και η προστασία των σημαντικών συμφερόντων της ΕΕ στο πλαίσιο μιας διεθνούς αρκτικής συνεργασίας θα πρέπει να διασφαλιστεί.

2.2. Επιλογές για ένα νέο νομικό πλαίσιο

Το άρθρο 188 της συνθήκης ΕΚ, με το οποίο αναγνωρίζεται το καθεστώς ΥΧΕ στη Γροιλανδία, προσδιορίζει επίσης ότι η μόνη εξαίρεση του καθεστώτος αυτού αφορά την αλιεία. Ως εκ τούτου, εάν η Κοινότητα αποφασίσει να συνάψει άλλες συμφωνίες, δηλαδή μη αλιευτικού περιεχομένου ή συνολικές συμφωνίες σχετικά με τη Γροιλανδία, θα χρειαζόταν να τροποποιήσει την ίδια τη συνθήκη ΕΚ.

Σχετικά με την χρηματοδοτική στήριξη, το σημερινό πλαίσιο ΥΧΕ, όπως αναθεωρήθηκε πρόσφατα από την Απόφαση Σύνδεσης Υπερπόντιων Χωρών και Εδαφών (που καλύπτει την περίοδο 2001-2011), δεν προβλέπει επιχορηγήσεις συγκρίσιμες με εκείνες που παρέχονται επί του παρόντος μέσω του αλιευτικού πρωτοκόλλου. Στο πλαίσιο των διατάξεων της 9ης απόφασης ΕΤΑ σχετικά με τις ΥΧΕ, η Γροιλανδία δεν θα ελάμβανε περισσότερο από το ένα δέκατο περίπου από ό,τι λαμβάνει στο πλαίσιο της τρέχουσας χρηματικής αποζημίωσης.

Το θέμα του εάν μία νέα συμφωνία θα συμπλήρωνε ή θα αντικαθιστούσε πλήρως το καθεστώς ΥΧΕ της Γροιλανδίας θα πρέπει επίσης να εξετασθεί. Θα πρέπει τότε να εξετασθούν δύο συγκεκριμένες επιλογές :

- σύμφωνα με την πρώτη επιλογή, δηλαδή "ΥΧΕ +", η τροποποίηση της συνθήκης θα συμπληρώσει τις βασικές διατάξεις σχετικά με τις ΥΧΕ με μία ειδική ρύθμιση που καλύπτει όχι μόνο την αλιεία αλλά και οποιοδήποτε διμερές ή σχετιζόμενο με την Αρκτική θέμα που δεν καλύπτεται ακόμη βάσει του καθεστώτος ΥΧΕ και επιτρέπει μία ορθότερη μορφή κοινοτικής δημοσιονομικής χρηματοδότησης από ό,τι συμβαίνει σήμερα.

- στη δεύτερη επιλογή, δηλαδή "εταιρική σχέση ΕΕ -Γροιλανδίας", θα πρέπει να υπάρξει διαπραγμάτευση για μία ειδική συμφωνία, η οποία θα προβλέπει και θα στηρίζεται σε όλα τα οφέλη που χορηγήθηκαν τόσο στο πλαίσιο του καθεστώτος ΥΧΕ όσο και από την αλιευτική συμφωνία.

Η πρώτη επιλογή θα απομάκρυνε πλήρως την ασάφεια που υπάρχει γύρω από το καθεστώς της Γροιλανδίας, αλλά θα μπορούσε να την επιδεινώσει ακόμη περισσότερο, και θα μπορούσε να θέσει ενδεχομένως σε αμφισβήτηση την ισορροπία ολόκληρου του πλαισίου του ΥΧΕ χάριν μιας πολύ ειδικής κατάστασης. Επίσης, πρέπει να αυξηθεί η διαφάνεια των σχέσεων ΕΕ -Γροιλανδίας. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να προτιμηθεί η δεύτερη επιλογή εφόσον το ζητήσουν η Γροιλανδία και η Δανία.

2.3. Προτεινόμενη πολιτική δέσμευση

Λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να τεθεί η προσαρμογή του τέταρτου αλιευτικού πρωτοκόλλου μεταξύ της Κοινότητας και της Γροιλανδίας στο πλαίσιο μιας μελλοντικής και αξιόπιστης πλήρους εταιρικής σχέσης, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο των Υπουργών να εκφράσει στις αρχές της Γροιλανδίας και στη Δανική Κυβέρνηση την πολιτική του δέσμευση ως προς :

- τη στήριξη των μελλοντικών σχέσεων της Ένωσης με τη Γροιλανδία μετά το 2006 σε μία "εταιρική σχέση με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη", η οποία θα στηρίζεται στην παρούσα αλιευτική συμφωνία και στο καθεστώς ΥΧΕ, υπό το φως των βασικών προτεραιοτήτων της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας μετά την επόμενη διεύρυνση.

- τη σχετική τροποποίηση της συνθήκης ΕΚ εν ευθέτω χρόνω.

Στο επόμενο χρηματοδοτικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να υπάρξει προσανατολισμός των μελλοντικών χρηματοδοτικών δεσμεύσεων στο σημερινό τους επίπεδο και να ληφθούν υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες και προβλήματα της Γροιλανδίας καθώς και οι χρηματοδοτικές συνεισφορές άλλων μερών.

3. Η ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ 4ΟΥ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ

Υπό το φως της παρούσας στρατηγικής για μία μακροπρόθεσμη σχέση μεταξύ της ΕΕ και της Γροιλανδίας, η Επιτροπή πιστεύει ότι οι αρχές της Γροιλανδίας θα πρέπει να εξετάσουν μία σημαντική τροποποίηση του τετάρτου αλιευτικού πρωτοκόλλου από το 2003 και μετέπειτα.

3.1. Δρομολόγηση του 4ου αλιευτικού πρωτοκόλλου

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η ετήσια χρηματική αντιστάθμιση που προβλέπεται από το πρωτόκολλο μέχρι τα τέλη του 2006 θα παραμείνει αμετάβλητη, η Επιτροπή θα προτείνει στις αρχές της Γροιλανδίας :

- να συμφωνήσουν για αλιευτικές ποσοστώσεις οι οποίες αντιστοιχούν περισσότερο με τις αλιευτικές δυνατότητες που εκτιμώνται με βάση τις επιστημονικές συμβουλές, ακόμη και αν αυτό θα επιτείνει τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ της αξίας των αλιευτικών δυνατοτήτων και του ύψους της χρηματικής αποζημίωσης.

- να τροποποιήσουν το πρωτόκολλο προκειμένου να κατευθυνθεί μέρος της χρηματικής αποζημίωσης για τη διαρθρωτική μεταρρύθμιση του τομέα αλιείας της Γροιλανδίας και για την προαγωγή της υπεύθυνης αλιείας στα ύδατά της. Τα μέτρα που προβλέπονται προκειμένου να γίνει αυτό, θα πρέπει να προγραμματισθούν, να τεθούν σε εφαρμογή και να παρακολουθηθούν από τη Γροιλανδία, η οποία θα υποβάλει ετήσια δήλωση του κόστους και του οφέλους των χρηματοδοτούμενων μέτρων.

3.2. Προετοιμασία μιας συμφωνίας εταιρικής σχέσης στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης

Τόσο για τις ανάγκες του βραχυπρόθεσμων όσο και των μακροπρόθεσμων προτάσεων που περιγράφονται ανωτέρω, θα είναι αναγκαία η στήριξη της μετάβασης προς μία περισσότερο διαρθρωμένη μορφή συνεργασίας, η οποία θα περιγράφεται σε ένα στρατηγικό έγγραφο όσον αφορά τη χώρα.

Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου η χρηματοδοτική στήριξη θα πρέπει να συνεχιστεί στο πλαίσιο μιας δημοσιονομικής στήριξης. στη συνέχεια, θα χρησιμοποιηθεί το πλέον κατάλληλο μέσο. Το συντομότερο δυνατόν, και οπωσδήποτε το 2005 το αργότερο, οι συγκεκριμένες ανάγκες και προβλήματα της Γροιλανδίας σχετικά με ανθρώπινους πόρους και θεσμικές πτυχές θα πρέπει να αξιολογηθούν με στόχο να διασφαλιστεί ότι η κοινοτική ενίσχυση επιτυγχάνει την καλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα και υγιή δημοσιονομική διαχείριση, όπως αυτό κανονικά συμβαίνει στην περίπτωση που η Κοινότητα παρέχει στήριξη υπό τη μορφή αυτή.

Λαμβάνοντας υπόψη το προοίμιο της συνθήκης της Γροιλανδίας που προσδιορίζει ότι οι συμφωνίες θα πρέπει να επιτρέπουν στενούς και μόνιμους δεσμούς μεταξύ της Γροιλανδίας και της Κοινότητας καθώς και το γεγονός ότι δεκαεπτά χρόνια αργότερα η Κυβέρνηση της Δανίας ενθάρρυνε σαφώς στενότερους ακόμη δεσμούς υπό τη μορφή μίας εταιρικής σχέσης ΕΕ - Γροιλανδίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι η προοπτική μιας εταιρικής σχέσης στον τομέα της βιώσιμης ανάπτυξης μεταξύ ΕΕ και Γροιλανδίας συμφωνεί τόσο με το αρχικό πνεύμα της Συνθήκης της Γροιλανδίας όσο και με τις τρέχουσες εξελίξεις.