Αριθ. C 329/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
σης της παραγωγής, μια αύξηση του κινδύνου ερημοποίησης 
των περιοχών αυτών και διαταραχής της υδρογεωλογικής 
ισορροπίας των γαιών. 
5. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής αποτελεί κατά τη 
γνώμη της ΟΚΕ, μόνον ένα από τα μέσα για την προσπάθεια 
αποτελεσματικής και ισορροπημένης εφαρμογής του μηχανι­
σμού. 
4. Μολονότι επιδοκιμάζει την πρόταση αυτή, η ΟΚΕ ση­
μειώνει ότι ένας από τους ουσιαστικούς ρόλους της ανεπαρ­κούς εφαρμογής του «set - aside» οφείλεται στη μη χρησιμο­
ποίηση εκ μέρους ορισμένων κρατών μελών, προς τα οποία 
κυρίως απευθύνεται το μέτρο αυτό, ολόκληρου του ποσού της 
επιδότησης που τους χορηγήθηκε. 
5. Η ΟΚΕ καλεί ωστόσο την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει 
τα μέσα που έχει στη διάθεση της για να παρακινήσει τα 
κράτη μέλη στον καθορισμό του ποσού της επιδότησης σε 
ένα ύψος που θα ανταποκρίνεται πράγματι στις γεωργικές και 
οικονομικές απαιτήσεις των διαφόρων περιοχών. 
Βρυξέλλες, 19 Οκτωβρίου 1989. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE 
Γνωμοδότηση για την έκθεση για την οικονομική και νομισματική ένωση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
(Έκθεση Delors) 
(89/C 329/16) 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στις 30 Μαρτίου 1989, σύμφωνα με τις διατάξεις 
του άρθρου 20, παράγραφος 4, του Εσωτερικού Κανονισμού, να εκδώσει γνωμοδότηση για την παρα­
πάνω έκθεση. 
Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοι­
μασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε στη γνωμοδότηση του στις 10 Οκτωβρίου 1989 με βάση την 
εισηγητική έκθεση του κ. Meyer-Horn. 
Η ΟΚΕ υιοθέτησε κατά τη 270ή σύνοδο ολομέλειας, (συνεδρίαση της 19ης Οκτωβρίου 1989) με 111 
ψήφους υπέρ, 6 ψήφους κατά και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Ιστορικό, συνθήκες και σκοπιμότητα μιας οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης 
1.1. Η έκθεση που υπέβαλε η επιτροπή των προέδρων 
κεντρικών τραπεζών και οικονομολόγων, υπό τη διεύθυνση 
του Προέδρου της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 
κ. Jacques Delors, στις 12 Απριλίου 1989 σύμφωνα με την 
εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 27ης και 28ης Ιου­
νίου 1988 στο Αννόβερο, καθιστά πραγματιστικό το στόχο 
μιας οικονομικής και νομισματικής ένωσης. 
1.2. Οι συνθήκες για την επίτευξη της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης είναι προσφορότερες από ό,τι κατά την 
εποχή του προγράμματος Werner (απόφαση του Συμβουλίου 
της 22ας Μαρτίου 1971) και της σύστασης του Ευρωπαϊκού 
Νομισματικού Συστήματος (απόφαση του Συμβουλίου της 
13ης Μαρτίου 1979), του οποίου όμως η δεύτερη φάση δεν 
πραγματοποιήθηκε ποτέ: Η οικονομική και νομισματική ένωση συμπληρώνει την 
εσωτερική αγορά, όπως θα υλοποιηθεί την 1η Ιανουαρίου 
1993 βάσει της Ενιαίας Πράξης. Τα πλεονεκτήματα της 
εσωτερικής αγοράς θα γίνουν αισθητά και στον νομισμα­
τικό τομέα και θα ωφελήσουν τον τομέα αυτό. Ουσιαστικά, 
η νομισματική ένωση αποτελεί βασικό στοιχείο μιας 
ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς. 
Εξάλλου η οικονομική και νομισματική ένωση αποτελεί 
τη λογική συνέπεια της πλήρους ελευθέρωσης της κίνη­
σης κεφαλαίων μέχρι την 1η Ιουλίου 1990 (έστω και αν 
έχουν συμφωνηθεί ορισμένες μεταβατικές ρυθμίσεις για 
την Ιρλανδία και την Ελλάδα έως το 1993 και για την 
Πορτογαλία και την Ισπανία έως το 1992) και της πλήρους 
ελευθέρωσης των τραπεζικών συναλλαγών και της παρο­
χής τραπεζικών υπηρεσιών με βάση τη δεύτερη συντο­
νιστική οδηγία σχετικά με το τραπεζικό δίκαιο. 
3011^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.^^ 
^ Οισυνθήκεςγιατην υλοποίηση τηςοικονομικήςκαι 
νομισματικής ένωσης βελτιώθηκαν με τη μείωση της δια 
φοράςτωνρυθμωνπληθωρισμοΰκαιμετηνεπίτευξημεγα 
λΰτερης σύγκλισης όσον αφορά τις οικονομικές πολίτη 
κές^ χάρη στη στενότερη και βελτιωμένη συνεργασία 
μεταξΰ των προέδρων κεντρικών τραπεζών και υπουργών 
οικονομικών και εθνικής οικονομίας. 
1.1 ^υνεπως^ εφόσονεγκρίνονται ταεπιχειρήματα που 
αναφέρονται στο κεφάλαιο^της^ΕκθεσηςΟ^Ιο^^ιδιαίτερα 
στασημεία^ Ρ^και Ι^καιλαμ^ανομένων υπόψη των 
στόχωνπουπεριλαμ^άνονται στο άρθρο ^ της συνθήκης 
ΕΟΚηπραγματοποίησητηςευρωπαϊκήςοικονομικήςκαι 
νομισματικής ένωσης φαίνεταισκόπιμηκαι εφικτή. Είναι 
δυνατό επομένως να αξιοποιηθούν οι θετικές εμπειρίες που 
αποκτήθηκαναπότη συνεργασίαμε ρ^άση το Ευρωπαϊκό 
νομισματικό σύστημα ^Ε^ϋεκτίμηση^στο σημείου 
της επιτυχίας του Ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος ως 
^ωνηςσχετικήςνομισματικήςκαι συναλλαγματικής σταθερός 
τηταςθεωρείται ορθή.ΑενπαραΙ^λέπεται σχετικά^ ότιηεπιτυ 
χία του ΕΝ^ ακόμη και αυτή που σημειώθηκε κατά τα τελευ 
ταίαέτη^ οφείλεται σειδιαίτεραευνοϊκές συγκυριακές συνθή 
κες και συνθήκες της νομισματικής πολιτικής. 
Ρ^. Αποφασιστική σημασία για την πρόοδο της οικονομι 
κής και νομισματικής ένωσης θα έχειηΰπαρξη πολιτικής 
Ι^ούλησηςκαιπροθυμίαςγιατηλήψητωνσχετικωνθεσμικων 
μέτρων.^στόσο^ φαίνεται ότιηαπόφαση των αρχηγών κρα 
τώνκαικυ^ερνήσεων^της^7ηςηουνίου, να τεθεί σεεφαρμογή 
το πρώτο στάδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης 
τηςίηίουλίουί^θ^όπως προτείνεται στο σημείο^της 
^Εκθεσης^δεναναγνωρί^εταιαπόόλατακράτη μέλη ως 
σαφής πολιτική υποχρέωση για την υλοποίηση της νόμισμα 
τικής ένωσης αυτήςκαθεαυτής^ όπως ερμηνεύεται στοσημείο 
]^της^Εκθεσηςυ^Ιο^ ως ^απόφαση υλοποίησης του όλου 
εγχειρήματος^. Από την άλλη πλευρά όμως^ χάρη στην 
υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς θα σημειωθεί ορισμένη 
πρόοδοςστο νομισματικότομέα^ με την ελευθέρωση της 
κίνησηςκεφαλαίων^τηςπαροχήςχρηματοπιστωτικώνυπηρε^ 
σιών και με το συντονισμό της εποπτείας των τραπεςων. 
11 απαραίτητη ευρεία πολιτική συμφωνία ως προς τηνοικονο 
μική και νομισματική ένωσηθαεξαρτηθεί,όμως^ ουσιαστικά 
από τον τρόπο με τον οποίο θα εκτιμηθείημετα^αση των 
αρμοδιοτήτων σχετικά με την νομισματική και οικονομική 
πολιτική σε ευρωπαϊκό επίπεδο.11 εκτίμηση αυτή δυσχεραί 
νεταιεπειδήτακοινοτικάόργανα δεν έχουν εξετάσει έως 
σήμερα σε πιο Ι^αθμό οι αμετάκλητα σταθερές συναλλάγματα 
κέςισοτιμίεςήακόμηπερισσότεροηΰπαρξη ενιαίου κοινό 
τικοΰ νομίσματος καθιστούν αναγκαία την μετάβαση αρμό 
διοτήτωνκαιλήψηςαποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 11 
έκταση της μετάβασης αρμοδιοτήτων με σκοπό τη λήψη 
αποφάσεων από κοινού στους κόλπους κοινοτικών οργάνων 
^όπως στο ^υμ^ούλιο των υπουργών και στο Ευρωπαϊκό 
σύστημα Κεντρικών Τραπεζών ^Ε^ΚΤ^ έχει σε ορσμένα 
κράτη μέλη ιδιαίτερη σημασίαγιατην πολιτική έγκριση 
της οικονομικής και νομισματικής ένωσης Επομένως είναι 
αναγκαίο να συμφωνηθείηέκταση της μετάβασης αυτής 
προτού ληφθεί οριστική απόφαση σχετικά με το τελικό στά 
διο της οικονομικής και κοινωνικής ένωσης Κατά τις σχε 
τικές συζητήσεις είναι αναγκαίο να εξατασθοΰν και οι εναλ 
λακτικές προς την έκθεση ΰ^Ιο^ επιλογές, οι οποίες έχουν 
δημοσιευθεί εντωμεταξύαλλάδενεξετά^ονταιστηνπαρούσα 
γνωμοδότηση. Ι.4Ρ 11 μετάβαση αρμοδιοτήτων που προβλέπεται στην 
έκθεση υ^Ιο^είναιπολΰευρΰτερηαπ^αυτήνπουπροβλέπεται 
από την Ενιαία Νράξη για την εσωτερική αγορά Είναι συνε 
πώς ευνόητεςοι ανησυχίες που εκφράζονται από πολιτική 
άποψη σχετικά με την εγκατάλειψη αρμοδιοτήτων υπέρ της 
λήψης κοινών αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι πιέσεις 
της οικονομικής πολιτικής και μόνο δεν διασφαλίζουν την 
επίτευξη της αναγκαίας πολιτικής ^οΰλησηςΜΟπωςαναφέ 
ρεται στα σημεία ΙθκαιΙ^της^Εκθεσης^ τα περιθώρια ελιγ 
μώνκατάτηνάσκηση ανεξάρτητης οικονομικήςκαι νόμισμα 
τικής πολιτικής περιορίζονται ολοένα και περισσότερο λόγω 
της αυξανόμενης οικονομικής και δημοσιονομικής αλληλε 
ξάρτησης των κρατών μελών.^στόσο, υπάρχει και υπήρξε 
πάνταηδυνατότητα να προστατευθούν τα κράτη μέλη,μέσω 
της μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Κατά τα 
τελευταία όμως δυο χρόνια δεν έγινε συνειδητά χρήση της 
δυνατότητας αυτής στα πλαίσια του ΕΝ^. Κατά την προετοι 
μασία της νομισματικής και Οικονομικής ένωσης έχει 
αποφασιστική σημασία να αντιμετωπισθεί η δυνατότητα 
μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών, η οποία θα 
επιτρέπεται ακόμη κατά την περίοδο αυτή, κυρίως κάτω από 
την αυξανόμενη πίεση των αναγκών μιας εσωτερικής αγοράς 
μεελεΰθερη κίνηση κεφαλαίωνκαιελεΰθερη παροχή τραπεξι 
κών υπηρεσιών και εφόσον όλατακράτημέληθασυμμε 
τέχουνστοΕ^. ϋκατανόησηαπόπολιτικήάποψη,του 
γεγονότος ότι οι αναγκαίες αναδιαρθρώσεις κατά τη μεταξά 
τική περίοδο ενδέχεται να διευκολυνθούν μέσω της μετα^ο 
λής των συναλλαγματικών ισοτιμιών, αποτελεί προϋπόθεση 
απαραίτητη για την πολιτική αποδοχή της μετάβασης της 
εξουσίαςλήψης ορισμένων αποφάσεων σεευρωπαϊκά όργανα 
αποφάσεων που προκύπουν από τον καθορισμό αμετάκλητα 
σταθερώνσυναλλαγματικώνισοτιμιών Απότηνάλληπλευρά 
όμως,οπεριορισμός της δυνατότητας να λαμβάνονται όλες 
οι πολιτικές αποφάσεις οικονομικής και νομισματικής φύσης 
με την άσκηση κυρίαρχων εθνικών δικαιωμάτων υπέρ μιας 
πολιτικής που στηρίξεται σε κοινοτικό επίπεδο, συνεπάγεται 
κανονικά τη διεύρυνση της ευχέρειας ελιγμών στον τομέα της 
οικονομικής και νομισματικής πολιτικής όλων των κρατών 
ταυτόχρονα. 
1.^.1 11 ετοιμότητα των πολιτικών υπεύθυνων, σε όλα τα 
επίπεδα, ναακολουθήσουντιςοικονομικές πιέσεις και να 
παραιτηθούναπό κυριαρχικάδικαιώματα, πράγμαπου θα 
ήταν αναγκαίο για την οικονομική και νομισματική ένωση, 
δύσκολα εντάσσεται στο πλαίσιο ενός προγράμματος σε τρία 
στάδια, παράτο γεγονός ότι δενπρο|3λέπεται χρονοδιά 
γράμμα για κάθε στάδιο Αντίθετα, ένα χρονικό όριο όπως 
π.χτο έτος ^θθθ μπορεί να διευκολύνει τη διαμόρφωση πολι 
τικής βούλησης όπως έδειξαν και οι μέχρι σήμερα θετικές 
εμπειρίες που αποκτήθηκαν με την προθεσμία του Ι^για 
την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Εκείνο που έχει 
μεγαλύτερη σημασία είναι να διευρυνθεί η έως σήμερα 
^ακαδημαϊκής συξήτηση και να προωθηθεί γενικάηπολιτική 
βούληση για τη δημιουργία μιας οικονομικής και νόμισμα 
τικής ένωσης, κυρίως αφού διευκρινισθεί στην κοινή γνώμη 
ηαναγκαιότητα της δημιουργίας της και εφόσον προβληθούν 
τα πλεονεκτήματα που προσφέρει μια τέτοια ένωση 
Ρ^.1 11 απόφαση των αρχηγών και κυβερνήσεων της ^ης 
Ιουνίου στη Μαδρίτη, να προβούν στη σύγκληση συνδιασκέ 
ψεως των κρατών μελών όπως προτείνεται στην έκθεση 
ΰ^Ιοτ^ με σκοπό την κατάρτιση συμφωνίας σχετικά με την 
ίδρυση οικονομικής και νομισματικής ένωσης, θα πρέπει να 
υλοποιηθεί το συντομότερο δυνατό και το αργότερο κατά 
το δεύτερο εξάμηνο του Ι^θ Οιδιαπραγματεύσειςγιατη 
συνδιάσκεψη αυτή δεν είναι ορθό να διεξαχθούν έως το τέλος 
Αριθ. C 329/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
με πλήρη αποκλεισμό της κοινής γνώμης. Αντίθετα, είναι 
αναγκαίο να συμμετάσχουν τα Κοινοβούλια, περιφεριακά και 
εθνικά, καθώς και το Ευρωπαϊκό, βάσει μιας κατάλληλης 
διαδικασίας. Σ'αυτή την ενημέρωση και συζήτηση χρειάζεται 
να συμμετάσχουν και οι οικονομικοί και κοινωνικοί κύκλοι, 
κυρίως οι κύκλοι που εκπροσωπούνται στην Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 
οποίας είναι αναγκαίο να ζητείται η γνώμη, σε τακτικά δια­
στήματα, σχετικά με τις περαιτέρω εξελίξεις. Η οικονομική 
και νομισματική ένωση υπερβαίνει σε μεγάλο βαθμό τα όρια 
της εσωτερικής αγοράς και έχει ευρύτατες συνέπειες τόσο 
στην οικονομία γενικά όσο και για το κοινωνικό σύνολο 
και επομένως για κάθε πολίτη ατομικά. Συνεπώς η τελική 
ψηφοφορία υπέρ της δημιουργίας μιας οικονομικής και νομι­
σματικής ένωσης, πρέπει να πραγματοποιηθεί με γνώση της 
ευρύτατης εμβέλειας της ψήφου αυτής, εφόσον αντιστοιχεί, 
σε τελική ανάληση, σε πανευρωπαϊκό δημοψήφισμα. Για το 
λόγο αυτό είναι αναγκαίο να ενισχυθούν το συντομότερο 
δυνατό οι αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ώστε 
να μπορέσει να αναλάβει το ρόλο που του ανήκει στα πλαίσια 
μιας οικονομικής και νομισματικής ένωσης ως όργανο για 
τη δημοκρατική διαμόρφωση της βούλησης, τη λήψη αποφά­
σεων και τον έλεγχο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μια μελλοντικά 
στενότερη και αμοιβαία συνεργασία μεταξύ του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και των εθνικών και περιφερειακών κοινοβου­
λίων θα διευκολύνει ουσιαστικά το πρώτο βήμα προς την 
υλοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. 
1.5. Για να εξασφαλισθεί η ευκταία ευρεία πολιτική 
υποστήριξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, 
επιβάλλεται να επιτευχθεί το συντομότερο δυνατό συμφωνία 
όσον αφορά τις συνέπειες της και να ληφθούν όλες οι αποφά­
σεις που είναι καθοριστικές για την τελική μορφή της οικονο­
μικής και νομισματικής ένωσης βάσει μιας ενιαίας συνθήκης. 
Συμπληρωματικά, ο δρόμος που προτείνεται στην έκθεση 
Delors για την επίτευξη του τελικού στόχου της νομισματικής 
και οικονομικής ένωσης θα μπορούσε να στηριχθεί με ένα 
πρόγραμμα δράσης (θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα, φορο­
λογική εναρμόνιση, περιφεριακή πολιτική) που θα προτείνει 
η Επιτροπή, όπως και στην περίπτωση του Αευκού Βιβλίου 
του 1985 για την Ενιαία Εσωτερική Αγορά. 
1.5.1. Όσον αφορά τα μέτρα που χρειάζεται να ληφθούν 
για την εφαρμογή ενός παρόμοιου προγράμματος δράσης 
εκείνο που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι το θέμα σε 
ποιο από τα στάδια που περιγράφονται στην έκθεση Delors 
αναφέρονται στα μέτρα αυτά. Σημασία έχουν όμως οι 
αντιδράσεις σε σχέση με τις εμπειρίες που αποκτήθηκαν 
κατά την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και ιδιαίτερα 
ύστερα από την ελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων, την 
ολοκλήρωση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τρα­
πεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα, τη συμμετοχή όλων 
των κοινοτικών νομισμάτων στο μηχανισμό καθορισμού των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Νομισματικού 
Συστήματος και τη φορολογική εναρμόνιση. Επειδή στο 
πλαίσιο αυτό ενδέχεται να μεταβληθούν οριστικά οι βασικές 
συνθήκες που επικρατούν σε πολλά κράτη μέλη και μπορεί 
να επιδεινωθούν οι υφιστάμενες διαφορές όσον αφορά την 
ανάπτυξη, επιβάλλεται η εφαρμογή κατάλληλων μέτρων σε 
κοινοτικό επίπεδο (βλ. σημείο 2.8 κ. επ.). 
1.5.2. Και στις τέσσερις περιπτώσεις, δηλ. στην περίπτωση 
της ελευθέρωσης της κίνησης κεφαλαίων, της ελεύθερης 
παροχής τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, του 
μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών του ευρωπαϊκού 
Νομισματικού Συστήματος και της φορολογικής εναρμόνι­
σης, η οικονομική και νομισματική ένωση ενδέχεται να περά­
σει από δοκιμασίες που καθιστούν αναγκαίες σημαντικές 
μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Αντίθετα από 
ό,τι συνέβαινε στο παγκόσμιο νομισματικό σύστημα κατά τα τελευταία 2,5 χρόνια κατά τα οποία δεν έγιναν μεταβολές των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών, η ρύθμιση των συναλλαγματι­
κών ισιοτιμιών που είναι αναγκαίες κατά την περίοδο προ­
σαρμογής, πρέπει να θεωρηθούν ως κανονικό μέσο και να 
χρησιμοποιηθούν ύστερα από κοινή συμφωνία έγκαιρα. 
Παρόμοιες μεταβολές των ισοτιμιών δεν πρέπει όμως σε 
καμία περίπτωση να διακυβεύσουν την πρόοδο της οικονομι­
κής και νομισματικής ένωσης αλλά αντίθετα να δημιουργή­
σουν ευνοϊκές προϋποθέσεις για την υλοποίηση της. 
1.6. Έχει επομένως ακόμη μεγαλύτερη σημασία να περι­
γραφούν και να αναλυθούν οι συνέπειες της οικονομικής 
και νομισματικής ένωσης πιο εμπεριστατωμένα απ'ό,τι στην 
έκθεση Delors, αν επιδιώκεται πράγματι η επίτευξη πολιτικής 
βούλησης και η κατανόηση από την κοινή γνώμη των συνε­
πειών της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και ιδιαί­
τερα η κατανόηση εκ μέρους των οικονομικών και κοινω­
νικών κύκλων, των επαγγελματικών ενώσεων και των κοινω­
νικών εταίρων. Αυτό ισχύει κυρίως όσον αφορά το πραγμα­
τικό όφελος μιας κοινωνικής και νομισματικής ένωσης που 
αναφέρεται στην έκθεση Delors μόνο περιληπτικά (σημείο 
14: σημαντική αύξηση της οικονομικής ευημερίας στην Κοι­
νότητα) ισχύει όμως και για τις απαιτήσεις που θα προκύψουν 
από την ένωση αυτή. 
1.6.1. Ως σήμερα, δεν έχουν γίνει συγκεκριμένες εκτι­
μήσεις όσον αφορά την οικονομική και νομισματική ένωση, 
όπως εκείνες που έγιναν στην έκθεση Cecchini σχετικά με το 
κόστος της «μη Ευρώπης» στην περίπτωση της εσωτερικής 
αγοράς. Ωστόσο, θα ήταν χρήσιμες ορισμένες ενδείξεις σχε­
τικά με το μέγεθος των οικονομιών που μπορούν να προ­
κύψουν. Τις ενδείξεις αυτές είχε προαναγγείλει ο Πρόεδρος 
της Επιτροπής κ. Delors το Σεπτέμβριο 1989 στο Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο. Το πλεονέκτημα της νομισματικής ένωσης 
έγκειται στο γενικό οικονομικό όφελος, όπως περιγράφεται 
στο σημείο 2.9. κ. επ. Η αναμενόμενη μεγαλύτερη ταύτιση 
των πολιτών με την Ευρώπη σε περίπτωση κυκλοφορίας 
ενιαίου κοινοτικού νομίσματος θα ήταν ευκταία από την 
άποψη της πολιτικής για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αν 
και είναι αδύνατο να εκφρασθεί με αριθμούς. Συγκεκριμένες 
οικονομίες θα προκύψουν επίσης σε περίπτωση ενιαίου νομί­
σματος για τα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις 
από την εξάλειψη των κινδύνων και του κόστους των εμπο­
ρικών δοσοληψιών σε συνάλλαγμα και από την απλοποίηση 
των διαδικασιών πληρωμής, καθώς και από την μεγαλύτερη 
διαφάνεια των τιμών, που έχει ιδιαίτερη σημασία για τον 
ανταγωνισμό. 
1.6.2. Είναι επίσης αναγκαίο να γίνουν γνωστές στην κοινή 
γνώμη οι συνέπειες της οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης. Στην Έκθεση Delors, που έχει περισσότερο τεχνικό 
χαρακτήρα, οι συνέπειες αυτές σκιαγραφούνται με τις έννοιες 
παράλληλη πορεία, επικουρικότητα, πλουραλισμός και αλλη­
λεγγύη, χωρίς να αναπτύσσονται σε βάθος. Ωστόσο, θα πρέπει 
να συζητηθούν με όλη την απαιτούμενη ειλικρίνεια οι συνέ­
πειες που έχει η υποχρέωση όσον αφορά την νομισματική 
σταθερότητα, η εγκατάλειψη κάθε πληθωριστικής χρηματο­
δότησης ελλειμμάτων του προϋπολογισμού μέσω απεριόρι­
στων δανείων των κεντρικών τραπεζών, και η εγγύηση της 
μεταφοράς κεφαλαίων του περιφεριακού και διαρθρωτικού 
ταμείου. Καθόσον απαιτείται να εξαλειφθούν οι εν μέρει 
σημαντικές διαφορές που υφίστανται όσον αφορά τη διάρ­
θρωση των φόρων μεταξύ των υπόλοιπων των προϋπολογι­
σμών, καθώς και όσον αφορά την έκταση των δαπανών της 
κοινωνικής ασφάλειας και της χρηματοδότησης τους πριν 
από την πραγματοποίηση της οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης, είναι αναγκαίο, παράλληλα με τα μέτρα οικονομικής 
πολιτικής αν πραγματοποιηθούν κατάλληλες προσαρμογές 
των συναλλαγματικών ισοτιμιών. 
1.7. Στις επιμέρους παρατηρήσεις που ακολουθούν σχετικά 
με το τελικό στάδιο της οικονομικής και νομισματικής 
^ΘΡΙ^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων Αριθ. ^^7 
ένωσης ^κε^άλαιο^καθως και σχετικά με τα βήματα προς 
την επίτευξη του στόχου αυτού ^κε^άλαιο^,ηΟικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή επιθυμεί να επισημάνει τις πολυά 
ριθμεςσυνέπειεςτωναναγκαίωναναδιαρθρωσεων.ϋΟικονο^ 
μική και Κοινωνική Επιτροπή κρίνει ότιοδιά^ορες κοινών 
νίκες πτυχές των προσαρμογών και αναδιαρθρώσεων αυτών, 
δεν αναλύονται επαρκώς στην έκθεση υ^Ιο^ και εκ^ρά^ει τη 
επιθυμία να εξετασθεί κατά την περαιτέρω προετοιμασία της 
οικονομικήςκαι νομισματικήςένωσης, η κοινωνική διά 
στάση της ένωσης αυτής, σκοπός της εξέτασηςδεν είναι 
δυνατόν ρ^αια να είναιηάσκηση άμεσης επιρροής στην 
αυτονομία των κοινοτικών εταίρων ^σημείο ]θ της έκθεσης 
υ^Ιο^ήακόμηκαιηχάραξη ευρωπαϊκών κατευθυντήριων 
γραμμών για τη μισθολογική πολιτική που να υπερβαίνουν 
τα όρια απλοΰ προσανατολισμού, όπως οι ενδείξεις σχετικά 
με την πραγματική πρόοδο της παραγωγικότητας, ωστόσο, 
μια μισθολογική πολιτική προσανατολισμένη προς τη πραγ^ 
ματική βελτίωση της παραγωγικότητας^ηοποία θα επι^ 
ρειπραγματική αύξηση τωνεισοδημάτων,θααποτελοΰσε 
σημαντική συμβολή στη διασφάλιση της νομισματικής στα 
θερότητας στα πλαίσια της οικονομικής καινομισματικής 
ένωσης, παρόμοια μισθολογική πολιτική θα ωφελήσει εξάλ 
λου κυρίως τις οικονομικά λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές 
της Κοινότητας στις οποίες υπάρχει σημαντικό απόθεμα 
παραγωγικότητας.Οι περιοχές αυτές θα είχαν μεγαλύτερες 
δυνατότητεςνακαλύι^ουντηνκαθυστέρησήτουςόσονα^ορά 
τουςμισθούςκαι νασημειωσουνπρόοδοστονκοινωνικό 
τομέα σε σύγκριση με τη μισθολογική πολιτική που ε^αρμό 
^εται σήμερα και η οποία ασκείται υπό συνθήκες πλη 
θωρισμού.^Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κρίνει ότι 
έχει αποφασιστική σημασία να συμ^αδί^ειηοικονομική και 
κοινωνική εξέλιξη η οποίαείναι σε όλα τα κράτη μέλη 
αλληλένδετη, με την οικονομική και νομισματική ολοκλή 
ρωση ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν εμπιστοσύνη στην 
Ευρώπη, και τονίζει επομένως, άλλη μία ^ορά, ότι η 
υλοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης έχει 
νόημα μόνο με την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθί οικονομική 
και κοινωνική σύγκλιση υψηλού βαθμού. 
1 Το τελ^ό στάδιο τ^ς οικονομικής ^αι νομισματικής 
ένω^ς 
II. 11 παλαιά διαμάχη μεταξΰ^ονεταριστων^ και ^Οικο 
νομολόγων^ για το θέμα αν μια Νομισματική Ενωση είναι 
δυνατόν να επιφέρει την οικονομική ένωσηήανηνομισμα 
τικήένωση αποτελεί μόνοτην επιτυχή ολοκλήρωση μιας 
οικονομικής ένωσης, δεν παύει εντελώς με την Εκθεση 
υ^Ιο^ ΙΙΕκθεσηυ^ο^,ανκαιυποστηρί^ει^σημείο^υόη 
ηοικονομική και νομισματική ένωση πρέπει να υλοποιηθεί 
παράλληλα, παραδέχεται ταυτόχρονα δικαίως ότι προσωρινές 
παρεκκλίσεις από την παράλληλη αυτή πορεία είναι αναπό 
^ευκτες και ότι αποτελούν επιπλέον αναπόσπαστο μέρος της 
δυναμικής ανάπτυξηςτης κοινότητας ΡΙ ΟΚΕ συμφωνεί 
πάντως με την έκθεση υ^Ιο^ όσον α^ορά τον παραλληλισμός 
δηλαδή ότιτα Ι^ασικάστοιχείαμιαςοικονομικήςένωσης 
εξαρτώνται από τις ρυθμίσεις καιδεσμεύσεις που έχουν συμ 
^ωνηθεί στο νομισματικό τομέα και ότι από την άλληπλευρά 
ηνομισματική ένωση δεν είναι εφικτή εάν δεν συνοδεύεται 
από μία σημαντική σύγκλιση των οικονομιών 
^11. ^νομισματική ολοκλήρωση πρέπει και μπορείνα 
αναλάβει πρωτοποριακό ρόλο εάν ιδρυθεί ένα Ε^ΚΤ ^σημείο 
^το οποίο θα είναι υπεύθυνο για την κοινή νομισματική 
πολιτική ^σημείο ^ΜΟμως, είναι ορθό να διατηρηθεί ένας 
βαθμός αυτονομίας στα κράτημέλη όσον α^οράτηλήι^η 
αποβάσεων σχετικά με την οικονομική πολιτική.Οανεκτός 
αυτός βαθμός αυτονομίας α^ενόςθαδιέπεται από την αρχή της επικουρικότητας και αφετέρου θα δια^αλί^ει την ευκταία 
ταυτότητα και πολυμέρεια των επιμέρους χωρών από κοινω 
νική πολιτιστική και πολιτική άποι^η ^σημείο 17^ θυσία 
στικά, εκείνο που έχει σημασία δεν είναι να δημιουργηθούν 
σύντομα νέοι θεσμοί αλλά να αυξηθείηπολιτική βούληση 
για κοινή δράση. 
1Ρ1 Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει στο νομισματικό τομέα, 
δεν θα ιδρυθεί για τη λήι^η των αποβάσεων της οικονομικής 
πολιτικής νέο ευρωπαϊκό όργανο. Οι αρμοδιότητες θα κατά 
μερισθούν σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας 
^σημείο ^.σχετικά, το ^υμ^ούλιοτων^πουργώνθαχαράξει 
τις γενικές γραμμές της οικονομικής πολιτικής ^σημείο ^, 
ενώ θα επαφίεται στα κράτη μέλη να λάβουν τις αποβάσεις, 
οι οποίες δύναταινα υιοθετηθούν σε περι^εριακόήτοπικό 
επίπεδο, χωρίς να διακυ^εύεταιησυνοχήκαιηλειτουργία 
οικονομικήςκαι νομισματικήςένωσης. Ριατην πρακτική 
υλοποίηση τηςαρχήςαυτήςσεόλουςτουςοικονομικούς 
και κοινωνικούς τομείς απαιτείται προηγουμενωςηεπίτευξη 
προσεκτικής και νομικά θεμελιωμένης συμφωνίας μεταξύ των 
κρατών μελών. Οιεμπειρίεςαπέδειξαν ότι ακόμη καισε 
ομοσπονδιακά κράτη, όπως οι ΝΝΑ,υπάρχουνπάντοτε σήμα 
ντικάπεριθώριαελιγμώνγιατι^λήι^η πολιτικών αποβάσεων 
χωρίς αυτό να συνεπάγεται την αποσύνθεση στον οικονομικό 
ήνομισματικό τομέα 
11.1 ϋπαράλληληπορεία της κοινής νομισματικής πολι 
τικής και της συγκλίνουσας οικονομικής πολιτικής 
δυσχεραίνεται, όσο τα αρμόδια όργανα δεν υποχρεούνται να 
έχουν αποκλειστικά ευρωπαϊκό προσανατολισμό ως προς τη 
σύνθεση τους Ιο γεγονός αυτό μπορεί να δημιουργήσει 
ένταση μεταξύα^ενός της νομισματικής πολιτικής και α^ετέ 
ρουτηςοικονομικήςκαι χρηματοπιστωτικής πολιτικής, 
έντασηπουπροκύπτειαπότην απουσία μιαςπαράλληλης 
πορείας.Οπαραλληλισμός δυσχεραίνεται από το γεγονός ότι 
οιαρμοδιότητεςκαιηπολιτική ευθύνη τόσο για τη νόμισμα 
τική πολιτική όσο και γιατηνοικονομική και χρηματοπιστω^ 
τική πολιτική ρυθμίζονται μεδια^ορετικότρόποσεκάθε 
κράτοςμέλος. Οσοπερισσότεροταυτί^εταιη οικονομική 
πολιτική γενικάμετοστόχοτηςνομισματικήςσταθερότητας, 
τόσο ευκολότερη θαείναι η επίτευξη παραλληλισμού σε 
κοινοτικό επίπεδο 
11 Τη ρ^άση της κοινής νομισματικής πολιτικής, που 
απαιτείταιλόγωτωναμετάκλητασταθερώνσυναλλαγματικών 
ισοτιμιών εντός της Κοινότητας και σε τελική ανάλυση λόγω 
του ενιαίου νομίσματος^σημείοΙ^,αποτελείηεντολή της. 
^την έκθεση η^Ιο^ ως εντολή της πολιτικής αυτής ^σημείο 
^ανα^έρεται κατά κύριο λόγοηδέσμευσηωςπροςτοστόχο 
της σταθερότητας του τιμαρίθμου καιηστήριξη της γενικής 
οικονομικής πολιτικής που καθορίζεται σε κοινοτικό 
επίπεδο.ϋευρωπαϊκήκαιηεθνική οικονομική και χρήματος 
πιστωτική πολιτική δεν πρέπει να αντιτίθενται στην επιδίωξη 
της νομισματικής σταθερότητας 
Κύριος σκοπός της νομισματικής πολιτικής είναιοέλεγχος 
του συνολικού όγκου χρήματος και πιστώσεων καθώς καιη 
εξασφάλιση ενός αποτελεσματικού χρηματοπιστωτικού 
συστήματος και συστήματος πληρωμών,συμπεριλαμ^ανομέ 
νου και ενός ηλεκτρονικού συστήματος πληρωμής. 11 έκδοση 
καιηκυκλο^ορίανομισμάτωνκαιχαρτονομισμάτωνέχει, 
αντίθετααπ^ό,τιπαλαιότερα, μόνο δευτερεύουσασημασία 
Επομένως, αντίθετα από ό,τι προδίκαζαν οιεικασίεςπου 
διατύπωσεη κοινή γνώμη, το γεγονός ότιστην Εκθεση 
ΰ^Ιο^ δεν διατυπώνονται προτάσεις σχετικά με τα μελ 
λοντικάευρωπαϊκά χαρτονομίσματα δεν αποτελεί παράλειψη 
Αριθ. C 329/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
2.2.1. Ο καθοριστικός ρόλος της νομισματικής σταθερό­
τητας θα πρέπει, κατ'εφαρμογήν των προτάσεων της έκθεσης 
Delors (σημείο 32) να θεμελιωθεί μέσω των καταστατικών του 
ΕΣΚΤ. Η σημασία της νομισματικής σταθερότητας ανακύπτει 
από τα ακόλουθα δεδομένα: 
— Η νομισματική σταθερότητα αποτελεί καλή αν και όχι 
τη μοναδική προϋπόθεση για την ύπαρξη οικονομικής 
ανάπτυξης και υψηλού βαθμού απασχόλησης. 
— Εάν διασφαλισθεί η νομισματική σταθερότητα σε όλα τα 
κράτη μέλη στον ίδιο βαθμό, θα απολεσθεί ένα σημαντικό 
κίνητρο για τις κινήσεις κεφαλαίων που στηρίζονται στην 
ανατίμηση ή στην υποτίμηση εντός της Κοινότητας. 
— Τέλος, οι σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες σε ευρω­
παϊκό επίπεδο θα συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανάδειξη 
της Κοινότητας σε ελκυστική αγορά κεφαλαίων. 
Η δέσμευση όσον αφορά τη διατήρηση της νομισματικής 
σταθερότητας αποτελεί και από κοινωνική άποψη μεγάλο 
πλεονέκτημα, επειδή προστατεύει τα κοινωνικώς μειονεκτού-
ντα άτομα αφενός από την απώλεια των οικονομιών τους 
λόγω του πληθωρισμού και αφετέρου από την απώλεια της 
αγοραστικής δύναμης τους. Με αυτή την έννοια, η δέσμευση 
αυτή θα προσφέρει στην οικονομική και νομισματική ένωση, 
έως έναν ορισμένο βαθμό, την κοινωνική διάσταση η οποία, 
κατά τη γνώμη πολλών, απουσιάζει από την εσωτερική αγορά. 
2.2.2. Στο βαθμό που θα επιτευχθεί ο περιορισμός της 
υποτίμησης του χρήματος στο ελάχιστο, εξαλείφεται η από 
κοινωνική άποψη προβληματική πτώση της αγοραστικής 
δύναμης των κατόχων χρηματικής περιουσίας και ιδιαίτερα 
των μερικών αποταμιεύσεων και των συνταξιούχων της κοι­
νωνικής πρόνοιας και επιπλέον διευκολύνεται η πολιτική 
σχετικά με τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων επειδή δεν 
χρειάζεται να λαμβάνεται πλέον υπόψη η τιμαριθμοποίηση. 
Τέλος, όλες οι χώρες της Κοινότητας θα αποτελέσουν εξίσου 
ενδιαφέρουσα και αξιόπιστη αγορά για την αποδοτική τοπο­
θέτηση κεφαλαίων. Μια νομισματική ένωση η οποία θα βασί­
ζεται στην νομισματική σταθερότητα, θα βοηθούσε την Κοι­
νότητα να συγκεντρώσει σε διεθνές επίπεδο τα κεφάλαια που 
απαιτούνται για τη χρηματοδότηση των διαρθρωτικών και 
περιφερειακών αναπτυξιακών προγραμμάτων. Γενικά η Κοι­
νότητα θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει καλύτερα, στα 
πλαίσια του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος, τα νομί­
σματα που κατέχουν σήμερα κυρίαρχη θέση και κυρίως το 
δολλάριο των ΗΠΑ, (βλ. σημείο 2.9.1 και 2.9.2) και να 
αποτρέψει κάθε εισαγωγή πληθωρισμού. Φυσικά ούτε η νομι­
σματική ένωση δεν προστατεύει απόλυτα την Κοινότητα από 
διαταραχές που προέρχονται ενδεχομένως από το παγκόσμιο 
νομισματικό σύστημα. 
2.2.3. Η πολιτική αποδοχή μιας «Κοινότητας με νομισμα­
τική σταθερότητα» ενισχύεται και από τις καλές εμπειρίες 
που αποκτήθηκαν από τη λειτουργία του ευρωπαϊκού νομι­
σματικού συστήματος. Διότι πράγματι, στα πλαίσια του ΕΝΣ, 
όπως τονίζεται δικαίως και, στην έκθεση Delors, δόθηκε προ­
τεραιότητα στην πολιτική της νομισματικής σταθερότητας 
ενώ το ευρωπαϊκό νομισματικό σύστημα επωφελήθηκε από 
το ρόλο που διαδραμάτισε το μάρκο ως «άγκυρα» για τη 
νομισματική πολιτική των κρατών μελών που συμμετείχαν 
στο μηχανισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Στους κόλ­
πους του ΕΝΣ αναπτύχθηκε επιπλέον ένας μεγάλος πυρήνας 
κρατών μελών με χαμηλό ρυθμό πληθωρισμού. Η κριτική 
όσον αφορά το μη συμμετρικό χαρακτήρα των συναλλαγματι­
κών προσαρμογών και της κυρίαρχης θέσης του μάρκου ελατ­
τώθηκε τη στιγμή που και το γερμανικό μάρκο υπόκεινται 
στις έντονες πιέσεις της διεθνούς νομισματικής πολιτικής. Η νομισματική ένωση προσφέρει μία μεγάλη ευκαιρία να 
σημειωθεί ακόμη μεγαλύτερη πρόοδος μέσω της μεταφοράς 
της ευθύνης και της πολιτικής βούλησης που έφερε μέχρι 
σήμερα σε μεγάλο βαθμό η Deutsche Bundesbank, σε κοινο­
τικό επίπεδο. Οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν στα πλαίσια του 
ΕΝΣ διευκολύνουν την αντιμετώπιση των εντάσεων που θα 
μπορούσαν να προκύψουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο από τη στή­
ριξη μιας οικονομικής πολιτικής, η οποία ενώ υπάρχει μεγα­
λύτερη νομισματική σταθερότητα προανατολίζεται προς την 
επίτευξη εξισορροπημένης ανάπτυξης, της σύγκλισης του 
βιοτικού επιπέδου, υψηλού βαθμού απασχόλησης και εξωτε­
ρικής ισορροπίας (σημείο 16). Σχετικά δεν αρκεί η αποδοχή 
σε κοινοτικό επίπεδο του καταλόγου στόχων της οικονομικής 
πολιτικής. Χρειάζεται επιπλέον να επιτευχθεί συμφωνία σχε­
τικά με τις προτεραιότητες που πρέπει να δοθούν. Την 
απόφαση αυτή πρέπει να λάβουν τα όργανα που είναι αρμόδια 
για την οικονομική πολιτική με βάση την ανάλυση της 
εκάστοτε κατάστασης. Σχετικά θα πρέπει όμως να ληφθεί 
μέριμνα ώστε οι τομείς της οικονομικής και χρηματοπιστω­
τικής πολιτικής, που εξακολουθούν να καθορίζονται σε 
εθνικό επίπεδο, να λαμβάνουν υπόψη στις κοινοτικές προ­
τεραιότητες. 
2.2.4. Ορισμένοι κρίνουν ότι η υποστήριξη της οικονομι­
κής πολιτικής μέσω της νομισματικής πολιτικής αποτελεί 
την αχίλλειο πτέρνα κάθε σύγχρονου νομικού καθεστώτος 
που διέπει τη λειτουργία μιας κεντρικής τράπεζας. Αυτό συμ­
βαίνει κυρίως όταν η πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών 
που εφαρμόζεται για την εξασφάλιση της ισορροπίας του 
εξωτερικού εμπορίου δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα της 
κεντρικής τράπεζας, αλλά της κυβέρνησης. Η Έκθεση Delors 
δεν προσδιορίζει σαφώς τον φορέα ο οποίος είναι αρμόδιος 
για την πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών, η οποία ακόμη 
και σε χώρες με σύγχρονο νομικό καθεστώς για τις κεντρικές 
τράπεζες δεν εμπίπτει σε καμία περίπτωση αποκλειστικά στην 
αρμοδιότητα της κεντρικής τράπεζας. Η Έκθεση Delors 
αναφέρει αφενός (σημείο 32) την αρμοδιότητα του ΕΣΚΤ 
για τον προσανατολισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών, 
αφετέρου όμως (σημείο 33) αναφέρει ότι η χάραξη της πολιτι­
κής σχετικά με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες γίνεται από 
την Κοινότητα σε συνεργασία με συμβούλιο του ΕΣΚΤ και 
τέλος (σημείο 60), η έκθεση αναφέρεται στις παρεμβάσεις 
στις αγορές συναλλάγματος σε νόμισμα τρίτων χωρών με 
αποκλειστική ευθύνη του συμβουλίου του ΕΣΚΤ και σύμφωνα 
με τη συναλλαγματική πολιτική της Κοινότητας. Ωστόσο, η 
μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών λόγω των οικονο­
μικών συνεπειών τους και ιδιαίτερα λόγω των διαρθρωτικών 
επιπτώσεων τους, δεν είναι δυνατόν να αιτιολογούνται 
αποκλειστικά από συλλογισμούς νομισματικής πολιτικής. 
2.2.5. Κατά τις διακυβερνητικές διαπραγματεύσεις σχετικά 
με τη συνθήκη για την εγκαθίδρυση της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης και το νομικό καθεστώς του Ευρωπαϊ­
κού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών, θα πρέπει να διευκρι­
νισθεί σαφώς ποιο όργανο είναι αρμόδιο για τη συναλλαγμα­
τική πολιτική της Κοινότητας έναντι των τρίτων χωρών, 
για παράδειγμα το Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών, 
καθώς και τον τρόπο συνεργασίας με το ΕΣΚΤ. Παρομοίως, 
θα πρέπει, επίσης, να διευκρινισθεί ότι οι αποφάσεις σχετικά 
με τη μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών έναντι τρί­
των χωρών δεν θα πρέπει να αποβαίνουν σε βάρος της πολιτι­
κής για τη νομισματική σταθερότητα που χαράσσει το ΕΣΚΤ. 
Ωστόσο, σε μια οικονομική και νομισματική ένωση με 
αμετάκλητα σταθερές συναλλαγματικέςς ισοτιμίες των νομι­
σμάτων που συμμετέχουν ή ακόμη και με ένα ενιαίο νόμισμα, 
η πολιτική συναλλαγματικών ισοτιμιών έναντι τρίτων χωρών, 
μπορεί να καθορίζεται από την επιρροή της αγοράς και 
άλλους βασικούς παράγοντες όπως μεγαλύτερες διαφορές 
30. 12. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 329/49 
όσον αφορά την παραγωγικότητα εντελώς διαφορετικό 
σκεπτικό, σε μεγαλύτερο βαθμό απ'ό,τι συνέβαινε έως σήμερα 
στα επιμέρους κράτη μέλη στα οποία, κυρίως κατά τα πρώτα 
έτη λειτουργίας του ΕΝΣ, η πολιτική συναλλαγματικών 
ισοτιμιών χρησιμοποιήθηκε προπαντός για την γεφύρωση 
των διαφορών όσον αφορά τα εισοδήματα, τους ρυθμούς οικο­
νομικής ανάπτυξης και τον πληθωρισμό. 
2.2.6. Το ευρωπαϊκό σύστημα κεντρικών τραπεζών χρειά­
ζεται να συμμετάσχει στο συντονισμό της πολιτικής για την 
εποπτεία των τραπεζών χωρίς να προβλεφθεί ένα ειδικό 
όργανο για το σκοπό αυτό. Στα πλαίσια όμως του ΕΣΚΤ 
είναι ανάγκη να διαχωρίζεται σαφώς η συντονιστική αυτή 
λειτουργία από την αποστολή που έχει η νομισματική πολι­
τική. Σε καμία περίπτωση το ΕΣΚΤ δεν είναι σκόπιμο να 
αναλάβει την κεντρική εποπτεία της λειτουργίας των τρα­
πεζών για όλη την Κοινότητα, όπως η Bank of England στο 
Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό θα ήταν αντίθετο προς τον έλεγχο, 
που σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, πρέπει να 
επαφίεται στις εθνικές αρχές οι οποίες εκτελούν τον έλεγχο 
αυτό σύμφωνα με την αρχή βάσει της οποίας αρμόδια για τη 
δραστηριότητα που αναπτύσσουν τα πιστωτικά ιδρύματα σε 
όλη την επικράτεια της Κοινότητας, είναι η χώρα στην οποία 
τα ιδρύματα αυτά έχουν την έδρα τους και για την οποία 
έχουν άδεια λειτουργίας. Σύμφωνα με την αρχή της αμοιβαίας 
αναγνώρισης της εποπτείας τραπεζών, η οποία επιβεβαιώθηκε 
ύστερα από την προσαρμογή της δεύτερης οδηγίας για την 
ελάχιστη εναρμόνιση, το ευρωπαϊκό σύστημα κεντρικών τρα­
πεζών μπορεί να απαλλαγεί από ευρωπαϊκά καθήκοντα όσον 
αφορά τον άμεσο έλεγχο των τραπεζών και να αναλάβει απλώς 
καθήκοντα συντονισμού. 
2.3. Το νομικό καθεστώς που διέπει το ΕΣΚΤ απαιτείται να 
είναι προσαρμοσμένο στην ιδιαίτερα δύσκολη και πρωτότυπη 
εντολή που είναι η κοινή νομισματική πολιτική των έως 
σήμερα δώδεκα κρατών μελών της Κοινότητας και να θεσπι­
σθεί σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι κυριό­
τερες ρυθμίσεις σχετικά με το θέμα αυτό αφορούν τη διάρ­
θρωση ομοσπονδιακού χαρακτήρα του ΕΣΚΤ και την ανεξαρ­
τησία του (σημείο 32). 
2.3.1. Η ομοσπονδιακή διάρθρωση του Ευρωπαϊκού 
Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών προέκυψε από τον ορθό 
συλλογισμό, ότι, δεδομένης της πολιτικής πολυπλοκότητας 
της Κοινότητας, οι εθνικές κρατικές τράπεζες δεν θα πρέπει 
να ενωθούν σε μία ευρωπαϊκή, αλλά η κάθε μία θα πρέπει να 
διατηρήσει τη νομική της ανεξαρτησία. Ο ομοσπονδιακός 
χαρακτήρας του συστήματος αυτού συνεπάγεται ότι οι διοικη­
τές των εθνικών κεντρικών τραπεζών απαρτίζουν, μαζί με 
τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου που θα διορίσει το 
Συμβούλιο των Υπουργών, το συμβούλιο του Ευρωπαϊκού 
Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών. Όσον αφορά, όμως, την 
κοινή λήψη αποφάσεων σχετικά με τη νομισματική πολιτική 
και την εφαρμογή στην πράξη των αποφάσεων αυτών μέσω 
του ΕΣΚΤ, η ομοσπονδιακή τους διάρθρωση δεν αποτελεί 
εμπόδιο. 
2.3.2. Επειδή η -νομισματική πολιτική δεν είναι δυνατόν 
να χαραχθεί ούτε με τρόπο διαφορετικά διαφοροποιημένο 
από πλευράς περιφερειών ούτε με ομοσπονδιακό τρόπο, το 
Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών θα πρέπει να λαμ­
βάνει τις αποφάσεις του και να τις υλοποιεί σε ένα μόνο 
επίπεδο. Αυτό θα ανταποκρινόταν στο παράδειγμα άλλων 
κεντρικών τραπεζών με ομοσπονδιακή διάρθρωση όπως π.χ. 
το US Federal Reserve System. Στις ΗΠΑ οι δώδεκα περιφερι-
ακές Federal Reserve Banks οι οποίες είναι αρμόδιες για 
τις 52 πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών δεν εφαρμόζουν 
ανεξάρτητη εκδοτική πολιτική, αλλά εφαρμόζουν την κοινή 
πολιτική που χάραξε το Federal Reserve Board. Παρομοίως, 
οι εθνικές κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών θα αποτε­λέσουν όργανα του ΕΣΚΤ. Το συμβούλιο του ΕΣΚΤ μπορεί 
να μεταβιβάζει σε ορισμένες από τις εκδοτικές τράπεζες, ή 
ακόμη και σε όλες, σημαντικά καθήκοντα όπως την πολιτική 
ανοικτής αγοράς ή την παρέμβαση στη χρηματική και συναλ­
λαγματική αγορά. Ωστόσο, το καταστατικό θα πρέπει να 
ορίζει ότι στο τελικό στάδιο της οικονομικής και νομισμα­
τικής ένωσης οι εθνικές κεντρικές τράπεζες είναι πάντα υπο­
χρεωμένες να ακολουθούν τις οδηγίες του ΕΣΚΤ. 
2.4. Υπέρ μιας νομισματικής πολιτικής με προσανα­
τολισμό τη σταθερότητα, το ΕΣΚΤ είναι σκόπιμο κατά την 
άσκηση των καθηκόντων του να μην εξαρτάται από τις εντο­
λές εθνικών κυβερνήσεων ή κοινοτικών αρχών (σημείο 32). 
Η ανεξαρτησία αυτή αφορά κυρίως, την εντολή για την 
εξασφάλιση της νομισματικής σταθερότητας, στα πλαίσια 
της αποκλειστικής αρμοδιότητας που θα έχει το ΕΣΚΤ στην 
οικονομική και νομισματική ένωση για την κοινή νομισμα­
τική πολιτική. Η ανεξαρτησία αυτή περιορίζεται επειδή το 
ΕΣΚΤ όπως εξάλλου και η Deutsche Bundesbank, σύμφωνα 
με το άρθρο 12 του καταστατικού της, είναι υποχρεωμένο να 
υποστηρίζει τη γενική οικονομική πολιτική της Κοινότητας, 
όχι όμως κάθε ειδικό μέτρο, εφόσον δεν αντιτίθεται στην 
εξασφάλιση της νομισματικής σταθερότητας. Για τη συνερ­
γασία που επιβάλλεται για την υποστήριξη της οικονομικής 
πολιτικής φαίνεται ότι απαιτείται μία αλληλένδετη σχέση με 
την μορφή της αμοιβαίας συμμετοχής (χωρίς δικαίωμα 
ψήφου) στις διαβουλεύσεις και στις συνεδριάσεις του συμβου­
λίου του ΕΣΚΤ, του Συμβουλίου των Υπουργών Οικονομικών 
και της Επιτροπής (σημείο 34). 
2.4.1. Εκτός από τη λειτουργική ανεξαρτησία, το καταστα­
τικό επιβάλλεται να εξασφαλίζει τη νομική και την οικονο­
μική ανεξαρτησία του ΕΣΚΤ. Η προσωπική και πολιτική 
ανεξαρτησία του συμβουλίου του ΕΣΚΤ θα εξασφαλισθεί 
κυρίως αν οι διοικητές των εθνικών τραπεζών που απαρτίζουν 
το συμβούλιο καθώς και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου 
διορίζονται για μακρόχρονη περίοδο, για παράδειγμα για μια 
περίοδο διπλάσια από τη διάρκεια της θητείας των μελών της 
Επιτροπής (σημείο 32). Τα μέλη του Συμβουλίου του ΕΣΚΤ 
θα διορίζονται από το Συμβούλιο των Υπουρών ύστερα από 
πρόταση της Επιτροπής και μετά από ακρόαση του Ευρωπαϊ­
κού Κοινοβουλίου. Η θητεία των Διοικητών των κεντρικών 
τραπεζών και η τοποθέτηση τους στο συμβούλιο του ΕΣΚΤ 
θα επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των κυβερνήσεων σύμ­
φωνα με τις συνήθειες που επικρατούν σε κάθε κράτος μέλος. 
2.4.2. Δεδομένου του πλήθους εξουσιών, πλήθους κατά τα 
άλλα απόλυτα ευκταίου, που συγκεντρώνει η μελλοντική αυτή 
ευρωπαϊκή αρχή αρμόδια για τη νομισματική πολιτική, 
επιβάλλεται όπως το ΕΣΚΤ καταστεί υπεύθυνο βάσει των 
συνηθισμένων δημοκρατικών διαδικασιών. Το ΕΣΚΤ δεν θα 
πρέπει να υποβάλει απολογισμό μόνο στο Συμβούλιο αλλά, 
τουλάχιστον ετησίως, και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 
στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Η εν λόγω υπο­
χρέωση παρουσίασης απολογισμού δεν πρέπει να αποτελεί 
κώλυμα για την τρέχουσα λειτουργία του Συμβουλίου ΕΣΚΤ 
αλλά μόνο να παρέχει τη δυνατότητα δημοκρατικού ελέγχου. 
Σε περίπτωση διαφορών θα μπορούσε να κληθεί το Ευρω­
παϊκό Δικαστήριο. 
2.4.3. Η ίδια ανεξαρτησία που διαθέτει το ΕΣΚΤ πρέπει 
λογικά να δοθεί και στις εθνικές κεντρικές τράπεζες που 
ανήκουν στο σύστημα καθώς και στα όργανα των τραπεζών 
(σημείο 52). 
2.4.4. Για τη λήψη των αποφάσεων του συμβουλίου του 
ΕΣΚΤ δεν θα πρέπει να απαιτείται ομοφωνία, αλλά πλειοψη­
φία. Θα ήταν σκοπιμότερο να μην εφαρμοσθεί ένα σύστημα 
στάθμισης των ψήφων το οποίο να βασίζεται αποκλειστικά 
Αριθ^^θ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων ^ΘΙ^ 
σε πολιτικά κριτηρια^τα οποία είναι μάλλον αφηρημένα 
^ όπως συμβαίνει στο Συμβουλιοη το σύστημα κατανομής 
των εδρών κατά ^ωραοπως στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και 
στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή Αντίθετα κατά 
τη στάθμιση των ^ηφων θα ήταν σκοπιμοτεροναεφαρμο 
σθουνκαι κριτήρια νομισματικηςκαιοικονομικηςπολιτικης 
^ Αντίθετα απο οτι συμβαίνει με την νομισματική 
ένωση,βάσει της οποιαςηνομισματικη πολιτική θα ανατεθεί 
σε μια ευρωπαϊκή αρ^η δηλστοΕΣΚΙηοικονομικη ένωση 
δεν διαθέτει παρόμοιο όργανο για τον καθορισμό των γενικών 
γραμμών της κοινής οικονομικής πολιτικής λο^ω έλλειψης 
μιαςευρωπαικηςκυβερνησηςυπευθυνηςσεενα κοινοβούλιο 
^1 Νροσωρινα κρίνεται οτι θα ήταν απόλυτα έννομο να 
αναλάβει επικουρικά το ΣυμβουλιοΥπουργων Οικονομικών 
και με βάση τα άρθρα ΙΘ^Α Ιθ^καιΙ^της συνθήκης ΕΟΚ 
παρόμοιες αρμοδιότητες ^ωριςομωςνααφαιρειταιορολος 
που διαδραματιξειηΕπιτροπη των ΕΚ και με προοπτική τη 
διεύρυνση τωναρμοδιοτητωντουΕυρωπαικουΚοινοβουλιου 
Οι αρμοδιότητες του Συμβουλίου των Υπουργών πρέπει 
όμως να υπερβαίνουν τα όρια της απόφασης τη^ Ι^ης 
Φεβρουάριου 1^7^ σχετικά με τη σύγκλιση της οικονομικής 
πολιτικης,ηοποια, συνεπώς ^ρεια^εται να συμπληρωθεί σε 
μεγάλο βαθμό όπως προτάθηκε στις ^θ Σεπτεμβρίου απο τη 
Επιτροπή Οαητανπ^ σκόπιμο να θεσπίζει το Συμβούλιο 
Υπουργών Οικονομικών σημαντικά δεδομένα αναφοράς της 
οικονομικής πολιτικής τα οποία θα στηρίζονται στην 
ανάλυση της οικονομικής εξέλιξης ετήσια έκθεσης και στη 
μεσοπρόθεσμη δήλωση των στολών της πολιτικής προυπολο 
γισμου Σε αυτό το πλαίσιο είναι επίσης αναγκαίο να ληφθεί 
υπο^ηοτι το Συμβούλιο τωνΥπουργων λόγω της δομής του 
δεν θα ήταν σε θέση να ικανοποιήσει τις σημερινές ανάγκες 
οικονομικής δράσης της Κοινότητας Οι εμπειρίες που 
αποκτηθηκανμετηναποφαση του Ι^γιασύγκλιση έδειξαν 
οτι αποτελεί σημαντική επιβάρυνση για τους υπουργούς που 
ε^ουν κυβερνητικές ευθύνες σε εθνικό επίπεδο να λαμβάνουν 
σε τακτικά διαστήματα βασικές αποφάσεις οικονομικής πολι 
τικης σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
^^ Οι βασικές γραμμές της οικονομικής καινομισμα 
τικης πολιτικής τηςΚοινοτητας είναι αναγκαίο να διέπονται 
σε μεγαλύτερο βαθμό απο ευρωπαϊκά κριτήρια γενικότερης 
σημασίας καθόσον αυτό δεν αντιβαίνει στην αρ^η της 
επικουρικότητας Κατ αυτό τον τρόπο αφενοςηνομισματικη 
πολιτική θα ταράσσεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και αφετέρου 
η οικονομική πολιτική της Κοινότητας θα αποκτήσει 
σταδιακά ορισμένη αυτονομία Αυτό κρίνεται αναγκαίο τόσο 
προς όφελος μιας μεγαλύτερης σύγκλισης άλλα καιγια να 
αποφευ^θειηδημιουργια νέων ανισοτήτων κυρίως σε περί 
πτώση συγκυριακής κρίσης Ρια τους λογούς αυτούς καλείται 
η Επιτροπή ναμελετησει μεποιοτροποθαμπορουσε να 
δοθεί και στην οικονομική πολιτική μια ορισμένη αυτονομία 
στα πλαίσια της οικονομικής και νομισματικής ένωσης 
^^ Η άσκηση άμεσης επιρροής σε τομείς της εθνικής 
οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής δεν φαίνεται να είναι 
ευκταία Αυτό ισχύει τόσο όσον άφορα την έκταση της κρα 
τικης παρέμβασης για παράδειγμα στο στεγαστικοηστον 
κοινωνικό τομέα οσο και σχετικά με το ποσοστό ^ρηματο 
δοτησης των κρατικών προϋπολογισμών καιτωνδημοσιων 
κοινωνικών οργανισμών συνταξιοδότησης μέσω των άμεσων 
ηεμμεσων φορών και μέσω των εισφορών κοινωνικής ασφα 
λισης ^ρεια^εται ωστόσο να διασφαλισθεί οτι οι επιμέρους 
τομείς της οικονομικής κοινωνικής και χρηματοπιστωτικής 
πολιτικής που παραμενουνστηναρμοδιοτητατων εθνικών κυβερνήσεων εντάσσονται συνολικά στο πλαίσιο της κοινού 
τικης μακροοικονομικής πολιτικηςωστε να μην διακυβευτεί 
ησυγκλιση της οικονομικής πολιτικής συνολικά 
^ ωστόσο, όσον άφορα τη δημοσιονομική πολιτική πρε^ 
πει να προβλεφθεί μια σημαντική εξαίρεση όσον άφορα την 
μηασκηση άμεσης επιρροηςστην εθνική οικονομικηκαι 
χρηματοπιστωτική πολιτική Ριαναμηνδιακυβευθειηενιαια 
νομισματική πολιτική που ε^ει ως προσανατολισμό την νομι 
σματικη σταθερότητα είναι αναγκαίο να αποφευ^θειη^ρη^ 
ματοδοτηση των δημοσίων προϋπολογισμών με πλη 
θωριστικο τρόπο Επίσης απαιτειταινααποφευ^θειηπλη 
θωριστικη κάλυψη ελλειμμάτων του δημοσίου προυπολογι 
σμου είτε πρόκειται για τοπικό,περιφεριακο,εθνικοηευρω 
παικο προϋπολογισμό απευθείας η εμμέσως, μέσω 
απεριορίστων πιστώσεων της κεντρικής τράπεζας κατά συνε 
πεια επιδοκιμάζονται οι σχετικές παρατηρήσεις στην έκθεση 
υ^Ιο^^σημειο]^ Αντιθετα,ο^^η^συντονισμοςσεευρω 
παικο επιπεδομετη μορφή ειδικών κανονωνοσοναφορα 
τα ανώτατα όρια των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και τον 
καθορισμό των γενικών υπολοίπων των προϋπολογισμών δεν 
φαίνεται αναγκαίος, διότι παρόμοια ρύθμιση ^^^ απο το 
Συμβούλιο τωνΥπουργων,θα ήταν αντίθετη τόσο ως προς 
την άρρητης επικουρικότητας οσο και ως προς τις προβλε^ 
πομενες απο τα συντάγματα δημοκρατικές αρμοδιότητες των 
κοινοβουλίων των κρατών μελών όσον άφορα τον προυπολο 
γισμο ^ε αυταταδεδομεναοι δημοσιοικαικοινωνικοι 
προϋπολογισμοί ασκούν σημαντική επιρροή στις οικονομι 
κες και κοινωνικές πολιτικές των κρατών μελών Αφορούν 
εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις απασχόλησης στην Ευρώπη, 
επηρεάζουν την μισθολογική πολιτική σε κάθε κράτος μέλος, 
καθορίζουν το επίπεδο καιτην ποιότητα μεγάλου αριθμού 
συλλογικών υπηρεσιών Αυτό απαιτεί να καθιερωθεί μια 
πραγματική συνεργασία όσον άφορα τη δημοσιονομική πολι 
τικη,πουαποτη μια πλευρά παρακαμπτειτην επιδείνωση 
των ανισορροπιών συμφωνά με τα δεδομένα των υφισταμεων 
καταστάσεων 
^1 Ναρα την εξάλειψη της άμεσης επιρροής στη δήμο 
σιονομικηπολιτικηειναιεπισηςδυνατο,στα πλαίσια της 
γενικηςεναρμονισηςτηςοικονομικηςκαι^ρηματοπιστω 
τικης πολιτικής έβλεπε σημείο ^^ να καταβληθούν 
προσπάθειες για τη διαμόρφωση των προυπολογισμωνμε 
προσανατολισμό τη νομισματική σταθερότητα Εξαλλου 
όσον άφορα τη δημοσιονομική πολιτική των κρατών μελών 
ενόψει της νομισματικής και οικονομικής ένωσης δεν είναι 
πλέον δυνατό να στηρι^θειηπολιτικη αυτή στο γεγονός οτι 
ακολουθεί τις πιέσεις μιας κοινής νομισματικής πολιτικής 
με προσανατολισμό τη σταθερότητα καθώς επίσης και στο 
γεγονός οτι καταργειταιηδυνατοτητα χρηματοδότησης των 
ελλειμμάτων μέσω της κεντρικής τραπεξας 
^7 Υστερα απο την ολοκληρωσητηςοικονομικης και 
νομισματικηςενωσηςδενθα είναι πλεονδυνατο να αντισταθώ 
μισθουν οι μεταβολές των πλεονεκτημάτων που προσφέρουν 
ορισμένες γεωγραφικές θέσεις και οι ανισότητες όσον άφορα 
των ανταγωνισμό μεταξύ κρατών μελών μέσω της προσαρμο^ 
γης των συναλλαγματικών ισοτιμιών Οι διάφορες βιοτικού 
επίπεδου υπολογιζόμενες βάσει του κατά κεφαλήν εισόδημα 
τος πουπαρουσια^ονταισημεραστην Κοινοτητασε μια 
σ^εσηίπρος^μεταξυ των ^φτω^ων και των πλουσιοτέρων^ 
περιφερειών θα γίνουν ακόμη εμφανέστερες σε έναν ^ωρο με 
ενιαίο νόμισμα διότι τότε και σταΙ^κρατη μέλη οι μισθοί 
και κατά συνέπεια οι τιμές και η αγοραστική δύναμη θα 
συγκρίνονται με το ίδιο νόμισμα 
^71 Ιαυπολοιπα του ισοζυγίου πληρωμωνπροσαπτονται 
με^ρι σήμερα στη λιγοηπολυ επιτυχή οικονοιιικη και νομι^ 
30. 12. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 329/51 
σματική πολιτική και εν μέρει στην οικονομική αποδοτικό­
τητα. Αυτό, όμως, δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε λανθασμένα 
συμπεράσματα σχετικά με την μελλοντική οικονομική και 
νομισματική ένωση. Δεν θα πρέπει να αναμένεται από την 
ένωση αυτή να δώσει λύση τις διαφορές εισοδήματος που 
σημειώνονται μεταξύ των κρατών ή μεταξύ των περιφερειών 
της Κοινότητας: το ενιαίο νόμισμα δεν συνεπάγεται σ'αυτήν 
την περίπτωση κατ'ανάγκη την υποχρέωση να μειωθούν οι 
διαφορές μεταξύ των βιοτικών επιπέδων οι οποίες θα κατα­
στούν εμφανέστερες ή ότι πρέπει να αντικατασταθούν πλήρως 
τα παλαιότερα υπόλοιπα του ισοζυγίου πληρωμών με χρη­
ματική αντιστάθμιση από τον προϋπολογισμό της Κοινό­
τητας. 
2.7.2. Ακόμη και στην νομισματική και οικονομική ένωση 
οι διαφορές στην ανταγωνιστικότητα και το βιοτικό επίπεδο 
μπορούν να αντισταθμισθούν μόνο μέσω της αναδιάρθρωσης 
η οποία αναπόφευκτα επιδρά στην περιφερειακή απασχό­
ληση και οικονομική ανάπτυξη. Η Κοινότητα, σύμφωνα με 
το άρθρο 130 Α της συνθήκης ΕΟΚ υποχρεούται να εφαρμόζει 
μια πολιτική για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινω­
νικής συνοχής με ιδιαίτερο στόχο την κάλυψη των διαφορών 
που υφίστανται μεταξύ των διαφόρων περιοχών της Κοινό­
τητας. Για το σκοπό αυτό αποφασίστηκε να διπλασιασθούν, 
με βάση την απόφαση του Φεβρουαρίου 1988, οι πόροι των 
διαρθρωτικών ταμείων μέχρι το 1993, και να μετατεθεί το 
κέντρο βάρους από τη χρηματοδότηση έργων στη χρηματο­
δότηση προγραμμάτων ενώ πρόκειται να καθιερωθεί μία νέα 
μορφή συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και των λιγότερο 
αναπτυγμένων περιοχών της. Η εκτίμηση της έκθεσης Delors 
(σημείο 29) επιδοκιμάζεται: ο κύριος στόχος των περιφερεια­
κών πολιτικών δεν θα πρέπει να είναι η επιδότηση των εισο­
δημάτων και η απλή αντιστάθμιση των ανισοτήτων του 
βιοτικού επιπέδου- αντίθετα, οι πολιτικές αυτές θα πρέπει, 
μέσω επενδυτικών προγραμμάτων για τη βελτίωση των έργων 
υποδομής, να εμποδίσουν τις ευρείας κλίμακας μετακινήσεις 
εργατικού δυναμικού να αποβούν σε κύριο παράγοντα προ­
σαρμογής. 
2.7.3. Επιπλέον, στην Έκθεση Delors (σημείο 59) κρίνεται 
αναγκαίο να ενισχυθούν οι διαρθρωτικές και περιφερειακές 
πολιτικές της Κοινότητας, λαμβανομένων υπόψη τ(ον 
αναγκών της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, και να 
συμπληρωθούν οι διαρθρωτικές ενισχύσεις προς τα κράτη 
μέλη. Ως «ανάγκες της οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης» θεωρούνται οι δυσχέρειες της οικονομικής και δημο­
σιονομικής προσαρμογής πολιτικής, που προκύπτουν στο 
αρχικό στάδιο εφόσον οι πολιτικές αυτές δεν είναι πλέον 
δυνατό να χρηματοδοτηθούν με πληθωριστικό τρόπο και οι 
συνέπειες τους δεν θα είναι πλέον δυνατόν να αντισταθμίζο­
νται με μία νομισματική υποτίμηση σε σχέση με το νόμισμα 
των γειτονικών χωρών. 
2.7.4. Η μη προσφυγή σε πληθωριστικές οικονομικές και 
δημοσιονομικές πολιτικές που απαιτείται για την οικονομική 
και νομισματική ένωση δεν πρέπει να επιβραβεύεται με τη 
διάθεση πόρων από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Η Ευρωπαϊκή Κοι­
νότητα, η οποία ακόμη και ως οικονομική και νομισματική 
ένωση, απέχει πολύ από το να αποτελεί ομοσπονδιακό κράτος 
δεν θα ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει μία παρόμοια διακρα­
τική δημοσιονομική αντιστάθμιση χωρίς δέσμευση. 
— Από οικονομική άποψη, παρόμοια δημοσιονομική 
αντιστάθμιση μεταξύ των δώδεκα κρατών μελών υπερβαί­
νει σε μεγάλο βαθμό τα όρια του κοινοτικού προϋπολογι­
σμού. — Από πολιτική άποψη, δεν είναι δυνατό να επιβληθεί μια 
υπερεθνική δημοσιονομική αντιστάθμιση εφόσον εξακο­
λουθούν να υπάρχουν ακόμη εθνικές δημοσιονομικές και 
χρηματοπιστωτικές πολιτικές. 
Η αναμενόμενη διαμάχη σχετικά με τη μεταφορά πόρων 
χωρίς δέσμευση όσον αφορά την αξιοποίηση τους θα δημι­
ουργήσει στην Κοινότητα πολύ μεγαλύτερα προβλήματα που 
θα καταστούν πιθανώς μόνιμα — απ'ό,τι δημιούργησαν πα­
λαιότερα οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τη μεταρρύθμιση 
της κοινής γεωργικής πολιτικής και την αύξηση των ίδιων 
πόρων. 
2.8. Είναι αναγκαίο να βρεθούν διαφορετικές λύσεις από 
την απλή μεταβίβαση κεφαλαίων χωρίς συγκεκριμένη 
δέσμευση ή την διακρατική δημοσιονομική αντιστάθμιση, 
όπως αναφέρεται στο σημείο 2.7.4., για την αντιμετώπιση των 
σημαντικών προβλημάτων προσαρμογής. Λόγω της εμβέ­
λειας της προσαρμογής επιβάλλεται να ληφθούν μέτρα με τα 
οποία μπορεί να διευκολυνθεί αποτελεσματικά και εύστοχα. 
Δυστυχώς στην έκθεση Delors δεν γίνεται καμία συγκεκρι­
μένη αναφορά σχετικά με τα συνοδευτικά μέτρα που χρειάζε­
ται να ληφθούν για να απαλυνθεί η επιβάρυνση που συνεπάγε­
ται η προσαρμογή για τις κοινωνικά μειονεκτικές κατηγορίες 
του πληθυσμού και των μειονεκτικών περιοχών. 
2.8.1. Είναι αναγκαίο να αυξηθούν σημαντικά οι πόροι των 
κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων μετά το 1993 ενόψει της 
οικονομικής και νομισματικής ένωσης, χωρίς όμως να λαμ­
βάνουν τη μορφή δημοσιονομικών αντισταθμίσεων. Αντί­
θετα, έχει σημασία να χρησιμοποιηθούν οι πόροι των κοινο­
τικών ταμείων για μια διαθρωτική και περιφερειακή πολιτική 
που θα χαράσσεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και αυτό (σημείο 
29) κατά τέτοιο τρόπο ώστε να προτρέπονται οι αποδέκτες 
να εντείνουν τις προσπάθειες προσαρμογής. Οι προσπάθειες 
αυτές πρέπει να ανταποκρίνονται στους ευρωπαϊκούς στόχους 
που καθορίστηκαν από κοινού, συμβάλλοντας έτσι στην 
επιδιωκόμενη οικονομική και κοινωνική συνοχή της Κοινό­
τητας. 
2.8.2. Ενόψει των αναγκαίων προσαρμογών των συναλλαγ­
ματικών ισοτιμιών, που θα επιτρέπονται κατά την αρχική 
περίοδο, επιβάλλεται επειγόντως η εφαρμογή μέτρων για 
επέκταση των έργων υποδομής καθώς και για τη βελτίωση 
της επαγγελματικής κατάρτισης. Χωρίς ορισμένη εναρμό­
νιση των συνθηκών που επικρατούν στις διάφορες περιοχές, 
η μισθολογική και κοινωνική πολιτική δεν θα κατορθώσει, 
παρά τις προσπάθειες να βοηθήσει τους εργαζόμενους και τις 
κοινωνικά μειονεκτικές κατηγορίες ατόμων να συμμετάσχουν 
στην οικονομική ανάπτυξη. Σχετικά επιβάλλεται και η 
εξασφάλιση κοινωνικών βασικών προτύπων σε όλα τα κράτη 
μέλη της Κοινότητας. Δυστυχώς στην έκθεση Delors δεν 
γίνεται καμία αναφορά σχετικά με τις επιπτώσεις της οικονο­
μικής και κοινωνικής ένωσης στα εθνικά συστήματα κοινω­
νικής ασφάλειας. 
2.8.3. Επιδοκιμάζονται ωστόσο οι παρατηρήσεις της έκθε­
σης DELORS σχετικά με την πολιτική σύναψης συλλογικών 
συμβάσεων, στο βαθμό που επιβεβαιώνει ρητά την αυτονομία 
των κοινωνικών εταίρων. Η σύσταση που περιλαμβάνει η 
έκθεση Delors (σημείο 30) δηλαδή όπως η μισθολογική πολι­
τική διαμορφώνεται με γνώμονα την βελτίωση της παραγωγι­
κότητας ερμηνεύεται ως μη δεσμευτικός προσανατολισμός. 
Παρόμοιος προσανατολισμός προς την πραγματική βελτίωση 
της παραγωγικότητας θα ωφελήσει ασφαλώς την επίτευξη του 
στόχου που έχει τεθεί για την οικονομική και νομισματική 
ένωση: την επίτευξη νομισματικής σταθερότητας. Το γεγονός 
αυτό δεν αποκλείει βέβαια ειδικά μέτρα, όσον αφορά τη 
μισθολογική πολιτική και την πολιτική κατανομής του εθνι­
κού εισοδήματος. Εξάλλου, ανεξάρτητα από τη διάθεση 
Αριθ. C 329/52 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
πόρων από τα κοινοτικά ταμεία, οι εθνικές διαρθρωτικές 
και περιφερειακές πολιτικές πρέπει να διαθέτουν διακριτική 
ευχέρεια στα πλαίσια των ευρωπαϊκών κανόνων αντα­
γωνισμού και κυρίως.της απαγόρευσης των ενισχύσεων σε 
επιλεγμένους τομείς. 
2.8.4. Κατά τα άλλα, είναι απόλυτα λογικό να αναμένεται 
από την αγορά κεφαλαίων οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης ορισμένη βελτίωση των συνθηκών στις διαρθρωτικά 
μειονεκτικές και οικονομικά καθυστερημένες περιοχές. Χάρη 
στη νομισματική ένωση και στην κατάργηση των περιο­
ρισμών της κίνησης κεφαλαίων έχουν όλα τα κράτη μέλη 
της Κοινότητας ίσους όρους πρόσβασης στον «ευρωπαϊκό 
χρηματοπιστωτικό χώρο», ενώ εξαλείφεται μια σοβαρή αιτία 
διακρίσεων σε βάρος των χωρών με ασθενές νόμισμα λόγω 
της εκτίμησης της πιστοληπτικής τους ικανότητας βάσει ενός 
διεθνούς συστήματος rating. Μέσω της πρόσβασης σε μια 
αγορά κεφαλαίων στην οποία τα επιτόκια διαφέρουν ενδεχο­
μένως ακόμη από τη μια περιφέρεια στην άλλη, οι μειονεκτι­
κές περιφέρειες θα ήταν πιο ελκυστικές για τους ιδιώτες 
επενδυτές, οι οποίοι θα μπορούν να αξιοποιήσουν σε μεγαλύ­
τερο βαθμό τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που προσφέρουν 
οι περιοχές όσον αφορά το κόστος και τις διαφορές σχετικά 
με την αγοραστική δύναμη. Κατ'αυτόν τον τρόπο, οι πόροι 
των κοινοτικών ταμείων θα μπορούν να χρησιμοποιούνται σε 
μεγαλύτερο βαθμό για την επιδότηση κεφαλαίων και επιτο­
κίων, κυρίως με τη συμμετοχή των περιφερειακών πιστωτικών 
ιδρυμάτων, με αποτέλεσμα να διατίθενται μεγαλύτερα κεφά­
λαια για τα προγράμματα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη 
των περιοχών αυτών. 
2.9. Στο βαθμό που κατά τον οποίο η νομισματική ένωση 
βελτιώνει στα πλαίσια της Κοινότητας τις δυνατότητας των 
μειονεκτικών περιοχών, αν και όχι για όλες τις περιοχές στον 
ίδιο βαθμό και ούτε αυτομάτως, η Κοινότητα επωφελείται 
σημαντικά από την ένωση αυτή σε διεθνές επίπεδο. Μια 
αγορά που θα καταλαμβάνει σχεδόν ολόκληρη την ευρωπαϊκή 
ήπειρο και στην οποία δεν υπάρχουν οι κίνδυνοι από τη 
μεταβολή των συναλλαγματικών ισοτιμιών, μια αγορά στην 
οποία αργότερα θα υπάρχει ένα ενιαίο νόμισμα, στην οποία 
παρέχονται τραπεζικές και πιστωτικές υπηρεσίες χωρίς περι­
ορισμούς και στην οποία η κίνηση κεφαλαίων είναι ελεύθερη, 
αποτελεί έναν χρηματοπιστωτικό χώρο που παρουσιάζει 
ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επενδυτές από τρίτες χώρες. 
Ο ευρωπαϊκός οικονομικός χώρος όχι μόνο θα προσελκύει 
περισσότερα κεφάλαια από τον υπόλοιπο κόσμο αλλά και 
τα κεφάλαια αποταμιεύσεων θα παραμένουν, σε μεγαλύτερο 
βαθμό απ'ό,τι σήμερα, στην ίδια την Κοινότητα. 
2.9.1. Η οικονομική και νομισματική ένωση ενισχύει 
γενικά τη θέση της Κοινότητας σε διεθνές επίπεδο. Το ευρω­
παϊκό νόμισμα ECU θα μπορεί να ανταγωνισθεί το δολάριο 
και το γιεν, τόσο ως νόμισμα τοποθέτησης όσο και ως νόμι­
σμα αποθέματος, καλύτερα από ό,τι οποιοδήποτε άλλο ευρω­
παϊκό νόμισμα σήμερα. Εν τέλει, μια ενωμένη Ευρώπη θα 
μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο, δηλ. το 
ρόλο που της αρμόζει κανονικά, τόσο στα πλαίσια του 
παγκόσμιου νομισματικού συστήματος όσο και στις διεθνείς 
οργανώσεις, στη Διεθνή Τράπεζα και στο Διεθνές Νομισμα­
τικό Ταμείο, αλλά και σε άλλους οργανισμούς όπως στη 
σημερινή «Ομάδα των 7» (Σημ. της Μετ.: Εννοούνται οι 
επτά πλέον βιομηχανοποιημένες χώρες του Δυτικού Κόσμου 
(ΗΠΑ, Δ. Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ιαπωνία, Καναδάς). Μια 
ενωμένη κοινότητα θα αντικαταστήσει τη Δ. Γερμανία, τη 
Γαλλία και την Ιταλία εξ'ού και η Ομάδα των 4) (και ενδεχο­
μένως μιας νέας ομάδας των 4»). 
2.9.2. Η ECU θα κατακτήσει μια ολοένα και ισχυρότερη 
θέση στο παγκόσμιο εμπόριο ως νόμισμα καθορισμού τιμών. 
Το γεγονός αυτό θα ισχυροποιήσει και τη θέση της Κοινό­τητας στο διεθνές εμπόριο. Οι τιμολογήσεις και συμβάσεις 
για πετρέλαιο, πρώτες ύλες, και προϊόντα υψηλής τεχνο­
λογίας, δεν θα εκφράζονται πλέον μόνο σε δολάρια. Οι κατά 
περιόδους χαοτικές διακυμάνσεις των τιμών αυτών οι οποίες 
επιδεινώθηκαν από τις διακυμάνσεις της τιμής δολαρίου, 
είχαν κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες πολύ αρνητικές 
επιπτώσεις όχι μόνο για την ευρωπαϊκή οικονομία, στον 
τομέα της ενέργειας και στην γεωργιή πολιτική, αλλά και 
στην αεροναυπηγική βιομηχανία. 
2.9.3. Ο ρόλος που θα αναλάβει κατ'αυτόν τον τρόπο η 
ECU θα έχει από οικονομική άποψη ανεκτίμητα οφέλη για 
την Κοινότητα. Έτσι, το ερώτημα ως προς το «όφελος» μιας 
νομισματικής ένωσης θα εύρισκε μια απάντηση που θα ήταν 
πολύ θετικότερη απ'ό,τι ο περιορισμός του κόστους που προα­
ναφέρθηκε κατά την αγοραπωλησία συναλλάγματος και κατά 
τα εμβάσματα. Από την άλλη πλευρά δεν πρέπει να υποτι­
μηθούν οι κίνδυνοι που εγκυμονεί ένας υπερβολικά μεγάλος 
όγκος ECU. Οι ενδεχόμενες διαταραχές ήδη έγιναν αισθητές 
στην ευρωπαϊκή αγορά δολαρίου. 
2.9.4. Η σημασία, αλλά και η ευθύνη της Κοινότητας σε 
διεθνές επίπεδο θα αυξηθούν κατ'αυτόν τον τρόπο όχι μόνο 
από άποψη νομισματικής πολιτικής αλλά και από άποψη 
οικονομικής πολιτικής. Ο διεθνής ρόλος που θα διαδραματί­
σει η Κοινότητα και ο οποίος αναφέρεται μόνο περιληπτικά 
στην Έκθεση Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών 
(σημείας 36-38), θα γίνει ακόμη σημαντικότερος. Η κοινοτική 
πολιτική πρέπει να συλληφθεί έγκαιρα με την προοπτική 
αυτή. Οι νέες δυνατότητες που συνοδεύουν τις παγκόσμιες 
ευθύνες της Κοινότητας πρέπει να συνειδητοποιηθούν και 
από την κοινή γνώμη, αλλά περισσότερο ακόμη από τους 
οικονομικούς και κοινωνικούς κύκλους, (βλ. σημεία 1.4.2, 
1.4.3, και 3.3.4). Αυτό ισχύει, αφενός, για την πολιτική εξωτε­
ρικού εμπορίου, αυτή καθ'αυτή, για την οποία, σύμφωνα με 
τη συνθήκη ΕΟΚ αρμόδια είναι η Κοινότητα ενώ η Επιτροπή 
εκπροσωπεί τα κράτη μέλη στις πολυμερείς διαπραγματεύσεις 
της Γενικής συμφωνίας δασμών και εμπορίου (ΓΣΔΕ). Αφετέ­
ρου, ισχύει γενικά για τις δυνατότητες που διαθέτει η Κοινό­
τητα όσον αφορά τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των βιο­
μηχανικών και αναπτυσσόμενων χωρών συμβάλλοντας με 
τις δυνατότητες που προσφέρει η εσωτερική αγορά και το 
ελεύθερο εμπορικό της σύστημα στη δημιουργία ενός φιλε­
λεύθερου συστήματος στο παγκόσμιο εμπόριο. 
3. Τα στάδια για την ολοκλήρωση της Νομισματικής και 
Οικονομικής Ένωσης 
3.1. Η οικονομική και νομισματική ένωση χρειάζεται 
μακρόχρονη και προσεκτική προετοιμασία επειδή η ολοκλή­
ρωση της εσωτερικής αγοράς στον τομέα της κυκλοφορίας 
κεφαλαίων, της παροχής υπηρεσιών στο χρηματοπιστωτικό 
τομέα, καθώς και στον τομέα της φορολογικής εναρμόνισης 
ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στις σχέσεις των νομισμάτων 
μεταξύ τους, οι ισοτιμίες των οποίων κατά τα τελευταία έτη 
έμειναν σε συγκριτικά σταθερά επίπεδα: 
— Η πλήρης φιλελευθεροποίηση της παροχής υπηρεσιών 
στο χρηματοπιστωτικό τομέα και η ελευθέρωση της 
κυκλοφορίας κεφαλαίων σε κοινοτικό επίπεδο (σημεία 12 
και 14) θα έχουν ως αποτέλεσμα να εξαφανισθεί πλέον 
ο μεγάλος βαθμός της εδαφικής σύμπτωσης μεταξύ της 
περιοχής που ανήκει στη δικαιοδοσία των εθνικών κεντρι­
κών τραπεζών, της περιοχής στην οποία χρησιμοποιείται 
το νόμισμα τους και της περιοχής στην οποία λειτουργεί 
το τραπεζικό τους σύστημα. 
— Με την κατάργηση των περιορισμών, όσον αφορά το 
συνάλλαγμα κατά την κυκλοφορία κεφαλαίων (σημεία 12 
και 14) εξαφανίζεται και ένα μέσο προστασίας που είχε 
]ορι^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ^^ 
βοηθήσει ορισμένα κρατημένη σε αποφασιστικό βαθμό 
να υποστηρίζουν την ισοτιμία των νομισμάτων τους για 
σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα^ ακόμη και σε υψη^ό 
βαθμό πληθωρισμού. 
^^ε^ειψητωνφορο^ογικώνεμποδίωνμετηνπροοπτική 
της προσαρμογήςήτης προσέγγισης των φορολογικών 
συστημάτων ενδέχεται ναθέσει και πά^ι νέους όρους για 
τον ανταγωνισμός που έχουν ως αποτέλεσμα τη μεταβολή 
των ροών κεφαλαίων και αγαθών και που ασκούν πίεση 
στη διάρθρωση των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
^ Οι επιπτώσεις της οικονομικής και νομισματικής ένωσης 
στα συστήματα κοινωνικήςασφα^ίσεως^τωνοποίωνη 
έκταση καιηχρηματοδότηση πρέπει να μελετηθούν προ 
σεκτικά^ θέτουν νέους όρους. 
Οιεμπειρίεςπουαποκτήθηκαναπόαυτέςκαιά^Αεςμεταβο^ές 
τωνόρωνστηνπορείαπροςτηνο^,οκ^ήρωση^αποτε^ούν 
σημαντική βάση για τη ^ήψη πρόσθετων συνοδευτικών 
μέτρων^ κατά την προκαταρκτική περίοδο της οικονομικής 
και νομισματικής ένωσης, ^ε αυτό το π^αίσιοομηχανισμός 
συναλλαγματικών ισοτιμιών έχει ακόμη μια σημαντική 
αντισταθμιστική ^.ειτουργία.Είναι συνεπώς^ ευνόητο γιατί 
ορισμένα κρατημένη εξέφρασαν ενδοιασμούς όσον αφορά 
την ανάγκη να υποταχθούν στις πιέσεις του μηχανισμού συ 
να^αγματικών ισοτιμιών του Ε^. Αυτό ισχύει τόσο για 
τους δισταγμούς στηνπερίπτωση της αγγ^ικής^ίρας^ηοποία 
ως διεθνές νόμισμα είναι εκτεθειμένη σε ιδιαίτερες επιβαρύν 
σειςκαθώςεπίσηςκαι για τη χρησιμοποίησημιας ευρύτερης 
^ωνης της τά^ηςτου^για τις συναλλαγματικές διακυμάν 
σεις στην περίπτωσητης λιρέτας καθώς καιτης πεσέτας^ 
ύστερα από τη θαρραλέα απόφαση να συμπερι^ηφθείητε^ευ 
ταία πλήρως στο Ευρωπαϊκό νομισματικό σύστημα. 
1ΡΡ Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τησυμμετοχή με 
ίσους όρους ό^ων των κοινοτικών νομισμάτων στο μηχανι 
σμό συναλλαγματικών ισοτιμιών Ε^ έδειξαν ότι βασικές 
προϋποθέσεις για την υλοποίηση της οικονομικής και νομι 
σματικής ένωσης και κυρίως για την αμετάκλητη παραίτηση 
από την πρακτική της μεταβολής των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών^δεν πληρούνται ακόμη. 
11.1 σπορεία προς τη νομισματική ένωσηδεν μπορεί 
κάτωαπό τους όρους αυτούς να πραγματοποιηθεί βεβιασμένα 
ούτε με βάση ένα οποιοδήποτε λεπτομερέστατο και θεωρη 
τικόχρονοδιάγραμμα^α^άχρειά^εταισωστάμε^ετημένα 
βήματα. Αεν φαίνεται^ επομένως^ σκόπιμο να ενταχθούν ό^ες 
οι φάσεις εκ των προτέρων στο σύστημα τριών σταδίων που 
περιγράφεται στην^ΕκθεσηΟ^Ιο^σημείο^θκ.εΙ^α ήταν 
ασφαλώς ευκολότερο να συμφωνηθούν με πολιτική απόφασης 
βάσει συνθήκης οι όροι του τελικού σταδίου της οικονομικής 
και νομισματικήςένωσης^εάνπαρόμοια δενσυνεπάγεται 
χρονικά δεσμευτικές επιμέρους υποχρεώσεις όσον αφορά τη 
μεταβίβαση αρμοδιοτήτων σε κοινοτικό επίπεδο της οποίας 
προς το παρόν δεν είναι δυνατό να εκτιμηθεί, ϋδη οι 
εμπειρίεςπουαποκτήθηκανμετοπρόγραμμα^η^4το^7Ρ 
έδειξαν ότι όταν αναστέλλονται φάσεις που είχαν υιοθετηθεί 
επίσημα^ προηγουμένως^ δυσχεραίνεται ακόμη περισσότερο 
ηπερίπ^οκη και ιδιαίτερα^επτή προετοιμασία μιας νόμισμα 
τικής ένωσης. 
11.1 Αντίθετα^θα ήταν πο^ύ πιο ρεαλιστικό να γίνεται 
^,όγος για μια προκαταρκτική περίοδοηοποία θα εκτείνεται 
ασφαλώς σε περισσότερα από 1^ χρόνια μετά την ο^οκ^ή 
ρωση της εσωτερικής αγοράς.^στερα από μια σύντομη προ 
θεσμίαέναρ^ης^ηοποίααπαιτείταιγιατην προετοιμασία των συμβατικών συμφωνιών θα ήταν δυνατό να ακολουθήσει 
αμέσωςηουσιαστικήο^οκ^ήρωσητηςοικονομικήςκαινομι^ 
σματικής ένωσης.Ταβήματα που αναφέρονται στο δεύτερο 
στάδιο στηνέκθεσηΰ^Ιο^ θα ήταν δυνατό συνεπώς να πραγ 
ματοποιηθούν στην προκαταρκτική περίοδο. Κατ^αυτόν τον 
τρόπο θα αποφευχθούν τα προβλήματα που αναφέρονται στο 
σημείοΙΙΙσχετικάμεέναΕ^ΚΙπουθεσπί^εταιχωρίς 
κατ^αρχή να έχει αρμοδιότητες. 
11 ϋ προκαταρκτική περίοδος θα καθορισθεί ουσιαστικά 
απότηνο^οκ^ήρωση της εσωτερικής αγοράςηοποίαενδέχε 
ται να προκαλέσει σημαντικές^ πιέσεις όσον αφορά την προ 
σαρμογή και την αναδιάρθρωση στον οικονομικό και κοινω 
νικό τομέα και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικούς 
επαναπροσανατο^ισμούς των ροών κεφαλαίων. 
11Ρ θ συντονισμός της οικονομικής καινομισματικής 
πο^ιτικής^σημείο^πρέπε^ επομένως^ κατά την προκαταρ 
κτική περίοδο να θεμελιωθεί με οδηγίες οι οποίες θα υπερβαί 
νουνταόριαπουκαθορίστηκαντόσοκατάτηναπόφαση 
σύγκλισης του Ι^όσοκαικατάτην απόφαση του 1^ 
σχετικά με την αποστολή μιας επιτροπής των προέδρων των 
κεντρικώντραπε^ών^β^. γνωμοδότηση τηςΟΚΕγια τις προ^ 
τάσειςτηςΕπιτροπήςτηςΙ^ηςΟκτωβρίουΙ^σχετικάμετις 
αποφάσεις του ^υμβου^ίου για τη σύγκλιση των οικονομικών 
αποτελεσμάτων κατά το πρώτο στάδιο της οικονομικής και 
κοινωνικής ένωσης ^0^^ και για τη συνεργασία μεταξύ 
των κεντρικών τραπεζών των κρατών με^ών|έγγρ^0^Ι^1 
11^ Επιδοκιμάζεται η πρόταση της έκθεσης υ^Ιο^ 
^σημείο όΗ^σύμφωνα με την οποία το Μ^μβού^ιοτων^πουρ^ 
γών Οικονομικών πρέπει να εκτιμά την ε^έ^η της οικονο^ 
μίαςστην Κοινότητα βάσειεθνικώνδεικτώνκαιερευνών 
που έχουν υιοθετηθεί προηγουμένωςκαινασυμφωνήσουν 
σχετικά μετά στοιχεία αναφοράς τα οποία θατους επιτρέψουν 
τον προγραμματισμό των στόχων της οικονομικής πολιτικής 
II δημοσιονομική πολιτική των κρατών με^,ών χρειάζεται να 
αποτελεί αντικείμενο συγκεκριμένων συστάσεων όσον αφορά 
τη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων των δημοσίων προύπο 
λογισμών ακόμα και αν οι συστάσεις αυτές δεν είναι δεσμευτι 
κές. 
III ^γνώμη της επιτροπής των διοικητών των κεντρί 
κώντραπεςων δεν πρέπεινα ζητείται μόνο γιατις εθνικές 
αποφάσεις όσον αφορά τη νομισματική πο^ιτικήήνααποτε 
^εί απ^ώςαναφοράστο Ευρωπαϊκό Κοινοβού^ιοκαιστο 
Ευρωπαϊκό^υμβού^ιο σχετικά με την νομισματική κατά 
στάση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Αντίθετα^ η εν ^όγω 
επιτροπή πρέπει να αρχίσει σύντομα να προτείνει τις γενικές 
γραμμές της νομισματικής πολιτικής ^σημείο ό^.^Ιία από 
τιςγενικές αυτές κατευθύνσειςθα μπορούσε ναείναιοκαθορι 
σμός ενός κοινού στόχου^όσοναφοράτονόγκοτουχρή 
ματος^ με αρχικά μία σχετικά ευρεία ^ώνη διακύμανσης. ^Ιε 
βάση μια ^ερμηνευτική νομισματική πο^ιτική^ και την 
εξάμηνη επανεξέταση του στόχου όσον αφορά τον όγκο του 
χρήματος^η^ώνηδιακύμανσης θα μπορούσε σταδιακάνα 
περιορισθεί 
11^. Ε^Αου^ηεπιτροπή αυτή θα μπορούσε ήδη να αρχΡ 
σει με τη χάραξη μιας κοινής νομισματικής πολιτικής ^.αμβά 
νοντας υπόψη το μεγαλύτερο βαθμό ολοκλήρωσης των χρη 
ματοαγορώνκαικεφα^αιαγορών^σημείο ^,την επιρροή 
που ασκείηκαινοτομία στον χρηματοπιστωτικό τομέα και 
την ε^ι^η των τραπεζικών κέντρων. Επίσης θα μπορούσε 
ήδη να αρχίσει με την εναρμόνιση των μέσων που διαθέτειη 
νομισματική πο^ιτική^ ιδιαίτερα των ελάχιστων απαιτούμε 
νων αποθεμάτων^ της προεξοφλητικής πολιτικής και της 
πολιτικής ανοικτής αγοράς 
Αριθ. C 329/54 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 12. 89 
3.2.5. Ένα μέρος των συναλλαγματικών αποθεμάτων των 
κρατών μελών — περίπου 10% — θα μπορούσε να παραχωρη­
θεί στην επιτροπή των διοικητών των κεντρικών τραπεζών με 
τη μορφή ανάλογων τραβηχτικών δικαιωμάτων με σκοπό 
να τα χρησιμοποιεί, στα πλαίσια συμφωνημένων γενικών 
γραμμών για την παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος 
και κυρίως έναντι νομισμάτων τρίτων χωρών. Κατ'αυτόν τον 
τρόπο αποφεύγονται τα μειονεκτήματα του Ευρωπαϊκού 
Αποθεματικού Ταμείου, όπως περιγράφονται στο σημείο 
3.3.1. 
3.2.6. Για να εξασφαλισθεί ο δεσμευτικός χαρακτήρας των 
αποφάσεων που λαμβάνονται στην επιτροπή των διοικητών 
των κεντρικών τραπεζών, είναι αναγκαίο να καταβληθούν 
προσπάθειες ώστε να δοθεί σύντομα στις εθνικές τράπεζες η 
ίδια αυτονομία που θα παραχωρηθεί στο ΕΣΚΤ. Ταυτόχρονα, 
χρειάζεται να κατοχυρωθεί νομικά, σε εθνικό επίπεδο και 
αργότερα στα πλαίσια του ΕΣΚΤ, ότι τα ελλείμματα των 
δημοσίων προϋπολογισμών απαγορεύει να χρηματοδοτούνται 
πλέον πληθωριστικά με απεριόριστες πιστώσεις της κεντρι­
κής τράπεζας. 
3.2.7. Η συμμετοχή όλων των κοινοτικών νομισμάτων στον 
μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του ΕΝΣ αποτελεί 
αναπόσπαστο μέρος της προετοιμασίας αυτής. Κατά τη διάρ­
κεια αυτής την προκαταρκτικής περιόδου, όχι μόνο πρέπει να 
διατηρηθεί η δυνατότητα μεταβολής των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών στα πλαίσια του ΕΝΣ, αλλά και να αξιοποιηθεί 
πραγματικά ανάλογα με τις πιέσεις προσαρμογής που προ­
κύπτουν από την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς χωρίς, 
ωστόσο, οι προσαρμογές αυτές να αντιμετωπίζονται ως 
ανησυχητικές και ασυνήθιστες καταστάσεις. Σε μία κατά­
σταση όπου η ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων υπερισχύει, 
οι προαναφερθείσες πιέσεις δεν θα επέτρεπαν την προσκόλ­
ληση σε ανεπίκαιρες συναλλαγματικές ισοτιμίες οι οποίες θα 
οδηγούσαν σε νέα έλλειψη ισορροπίας. 
3.3. Πέραν από τις κοινές παρεμβάσεις στην αγορά συναλ­
λάγματος οι οποίες αναφέρθηκαν στο σημείο 3.2.5., δεν φαίνε­
ται σκόπιμο να δημιουργηθεί αυτόνομο Ευρωπαϊκό αποθε­
ματικό ταμείο (σημείο 53) που να διοικείται από ένα διοικη­
τικό συμβούλιο και να έχει μόνιμο προσωπικό. 
3.3.1. Η δημιουργία παρόμοιου αυτόνομου Ευρωπαϊκού 
Αποθεματικού Ταμείου θα έβλαπτε την ίδρυση του ΕΣΚΤ και 
θα απαιτούσε ήδη σ'αυτό το στάδιο σχετική τροποποίηση της 
συνθήκης της Ρώμης. Αντίθετα, ο συντονισμός των πολιτικών 
παρέμβασης της επιτροπής των διοικητών των κεντρικών 
τραπεζών κρίνεται πολύ πιο κατάλληλο μέτρο (άρθρο 54) 
απ'ό,τι η δημιουργία ενός «πλαισίου πειραματισμού» για ενα 
νέο όργανο, που θα αποτελούσε τον πρόδρομο του ΕΣΚΤ. 
3.3.2. Οι λόγοι για τους οποίους δεν συνιστάται η πρόωρη 
δημιουργία ενός ευρωπαϊκού αποθεματικού ταμείου, ισχύουν 
ακόμη περισσότερο στην πρόωρη δημιουργία ενός ΕΣΚΤ ως 
ένα είδος προπαρασκευαστικής διαδικασίας πρίν από την 
ύπαρξη της νομισματικής ένωσης, γιατί στην περίπτωση αυτή 
η ΕΣΚΤ θα είχε αμφίβια θέση: 
— Αφενός, το ΕΣΚΤ θα υπήρχε τόσο de facto όσο και de 
jure με όλα τα προβλεπόμενα όργανα, όπως, π.χ. η επι­
τροπή των διοικητών τραπεζών, οι υποεπιτροπές και το 
προσωπικό των υποεπιτροπών αυτών. 
— Αφετέρου, οι αποφάσεις σχετικά με τη νομισματική πολι­
τική, για τις οποίες η κοινή γνώμη θα πιστεύει ότι υπόκει­νται στην αρμοδιότητα του ΕΣΚΤ, θα εξακολουθούν να 
θεσπίζονται, να τίθενται σε ισχύ και να εφαρμόζονται σε 
εθνικό επίπεδο. 
Ένα ΕΣΚΤ, χωρίς πραγματικές αρμοδιότητες θα μπορούσε 
να θεωρηθεί ως ένα πλασματικό όργανο, εφόσον δεν θα υπάρ­
χουν ακόμη οι υλικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική 
λειτουργία της. Αυτό θα έβλαπτε τόσο τη φήμη ενός τόσο 
σημαντικού για τη νομισματική ένωση οργάνου, όσο και την 
κοινή πολιτική που θα χαράζει το όργανο αυτό και για την 
οποία θα φέρει την ευθύνη. Η προπαρασκευαστική διαδι­
κασία, η οποία προβλέπεται στην Έκθεση Delors σε ένα 
δεύτερο ενδιάμεσο στάδιο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά 
τη διάρκεια της προκαταρκτικής περιόδου, δηλ. σε ένα στάδιο 
μακρύτερης διάρκειας και αποκλειστικά στα πλαίσια υφιστά­
μενων οργάνων, όπως κυρίως της επιτροπής των διοικητών 
των κεντρικών τραπεζών, ενδεχομένως με μία κατάλληλη 
διεύρυνση αποστολής της. 
3.3.3. Κάθε ενδιάμεσο στάδιο τόσο όσον αφορά τους 
πρόδρομους ενός ΕΣΚΤ όσο και όσον αφορά ένα παράλληλο 
νόμισμα, θα πρέπει να αποφευχθεί. Επομένως, υιοθετούνται 
απόλυτα οι ενδοιασμοί που εκφράζονται στην έκθεση Delors 
(σημείο 47) σχετικά με τη δημιουργία ενός «αυτόνομου» 
ευρωπαϊκού νομίσματος, το οποίο θα συνυπάρχει με τα άλλα 
κοινοτικά νομίσματα και θα τα ανταγωνίζεται θα δυσχέραινε 
το συντονισμό των εθνικών νομισματικών πολιτικών στο 
αποφασιστικό προπαρασκευαστικό στάδιο και θα απαιτούσε 
τη θέσπιση πρόσθετων νομικών διατάξεων, οι οποίες θα 
δυσχέραιναν την προετοιμασία προς την υλοποίηση της νομι­
σματικής ένωσης. 
— Επίσης, το πρόσθετο αυτό νόμισμα, ακόμη και αν δημι­
ουργηθεί ως επί το πλείστον με τη σταδιακή πώληση ή 
το «πάγωμα» του εθνικού νομίσματος, θα αποτελέσει μια 
πρόσθετη παγή χρήματος και πίστωσης, η οποία θα 
υπονόμευε τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας μεγαλύ­
τερης νομισματικής σταθερότητας. 
— Οι κίνδυνοι αυτοί θα είναι πολύ μεγαλύτεροι από τα πλεο­
νεκτήματα που αναμένεται να προσφέρει η επιτάχυνση της 
διαδικασίας προς την επίτευξη της νομισματικής ένωσης. 
— Εξάλλου, η φήμη που πρέπει να έχει ένα μεταγενέστερο 
κοινό νόμισμα (ECU) δεν διασφαλίζεται με κανένα τρόπο 
με ένα παράλληλο νόμισμα το οποίο, εάν κατά την εξέλιξη 
του αποδειχθεί καλύτερο θα παραγκωνισθεί από την αυξη­
μένη χρήση του εθνικού νομίσματος, αν αποδειχθεί όμως 
χειρότερο η κυκλοφορία του θα διευρυνθεί (νόμος του 
Gresham). 
3.3.4. Αντίθετα, όχι μόνο δεν πρέπει να υπάρχουν διακρί­
σεις όσον αφορά τη χρήση του ECU στον ιδιωτικό τομέα, 
(με τη σημερινή μορφή του ως κάλαθου νομισμάτων) (σημείο 
49), αλλά, επιπλέον, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να ενισχυ­
θεί η χρήση του στον ιδιωτικό τομέα. Ιδιαίτερα, επιβάλλεται 
η χρησιμοποίηση της ECU όχι μόνο για τις πληρωμές της 
Κοινότητας, αλλά και για τους δημόσιους διαγωνισμούς κρα­
τικών προμηθειών σε κοινοτικό επίπεδο, για την αντιστάθ­
μιση φόρων και εισφορών, καθώς και για τον ισολογισμό 
και τους λογαριασμούς των επιχειρήσεων, παράλληλα με το 
εθνικό νόμισμα. Η χρησιμοποίηση της ECU για τους 
ετήσιους λογαριασμούς, τις στατιστικές, τα τιμολόγια, 
^011^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων Αριθ. ^2^ 
κυρίως τα τιμολόγια ταξιδιωτικών γραφείων,αεροπορικών 
εταιριών, σιδηροδρομικών επιχειρήσεων κτλ,καθώς καιη 
χρησιμοποίηση του για πρόσθετη επισήμανση της τιμής 
προϊόντων, θα καταστήσειηΕ^ πιο γνωστή και θα γίνουν 
αισθητά τα πλεονεκτήματα που προσφέρει. Οι τιμές αυτές θα 
αναφερονταισε Ε^υ και σεεθνικό νόμισμα παράλληλα 
Καταυτόντοντρόπο,οιπολίτεςτηςΚοινότηταςθαδιαθετουν 
ενα μέσο σύγκρισης των τιμών και θα μπορούν να εξοικειω 
θοΰν με ένα ευρωπαϊκό νόμισμα όπως συμβαίνει σήμερα ήδη 
σε πολλές παραμεθόριες περιοχές. Επιπλεον,αυτόθαδιευκό 
λύνε και τη μεταγενέστερη μετάβαση στη νομισματική 
ένωση,ιδιαίτερα στις χώρεςστιςοποίεςοι πολίτες έχουν 
συνηθίσει να χρησιμοποιούν χαρτονομίσματα εκατοντάδων 
ήακόμα και χιλιάδων μονάδων 
όΕ4 11 νομισματική και οικονομική ένωση, που θα επιτευ 
χθεί με τηθέσπιση μιας νέας συνθήκης, θα εκπληρώσει σε 
ένα και μόνο στάδιο όλους τους στόχους που περιγράφονται 
στο κεφάλαιο^σχετικά με την τελική φάση ΤοΕΣΚΙ θα 
αναλάβει αμέσως μετά από την ίδρυση του όλες τις αρμόδιο 
τητες που είχαν προβλεφθεί γι^αυτό, και συγκεκριμένα την 
αρμοδιότητα για την κοινή νομισματική πολιτική και τη 
διαχείριση του κοινού συναλλαγματικού αποθέματος. 
Επιπλέον, το ΕΣΚΙ,θα προετοιμάσει,για όλα τα νομίσματα 
που συμμετέχουν καιταοποίασυνδέονταιμεταξΰτουςεξ 
ορισμού μέσω αμετάκλητα σταθερών συναλλαγματικών 
ισοτιμιών,ημετάρ^αση στο ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα Ε^. 
Ι^.Ρ Νιθανώς,ημετά^αση στη νομισματική και οικονο 
μική ένωση να μην πραγματοποιηθεί σε όλα τα κράτη μέλη 
8ρυξέλλες,Ι^θκτω^ρίουΙ^. της^οινότητας ταυτόχρονα,επειδή σε ορισμένα κράτη μέλη 
δεν αποκλείεται πραγματοποίηση μεταβολών των συναλλαγή 
ματικών ισοτιμιών. 
1^.2. ωστόσο,ηημερομηνία αφετηρίας της οικονομικής 
και νομισματικής ένωσης δεν πρέπει να καθορισθεί συμφωνά 
με την αρχή της ταχύτητας της νηοπομπής δηλ Ι^άσει του 
κράτους μέλους στο οποίο σημειώνεταιησυγκριτικά^ρα 
δΰτερη νομισματική εξέλιξη. Ορισμένα κράτη μέλη, τα οποία, 
όπως διαπιστώνεται και σήμερα στα πλαίσια του Ε^Σ, έχουν 
προχωρήσει τη σύγκλιση των οικονομιών τους σε τέτοιο 
Ι^αθμό ώστε να μην προβλέπονται άλλες μεταβολές μεταξύ 
τους όσον αφορά τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, είναι σκό 
πιμο να έχουν τη δυνατότητα να αρχίσουν μεταξύ τους, ως 
σταθερή νομισματική ^ώνη, τη λειτουργία της νομισματικής 
καιοικονομικής ένωσης καινά μεταφέρουν τα κυριαρχικά 
δικαιώματα τους στην ένωση αυτή. 
141 Ημη συμμετοχή ενός κράτους μέλους της ^.οινό 
τητας, μέχρι την οριστική του προσχώρηση στην ευρωπαϊκή 
νομισματική ένωση θα θέσει αναμφισβήτητα ορισμένα 
θεσμικά προβλήματα κυρίως σε σχέση με τα κοινοτικά 
όργανα όπως το Συμβούλιο κα Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο. Στην 
περίπτωση αυτή θα μπορούσε να προβλεφθεί ως μία δυνατό 
τητατονομικόκαθεστώςτουπαθητικού παρατηρητή στα 
πλαίσιατουΕΣ^Ρ,δηλ χωρίς δικαίωμα ι^ήφου 
ωστόσο, είναι οπωσδήποτε προτιμότερο να σχηματίσουν όλα 
τα κράτη μέλη της κοινότητας ταυτόχρονα και από κοινού 
την οικονομική και νομισματική ένωση, πράγμα που θα ήταν 
πολύπιθανόκαι ρεαλιστικό εάνηπροκαταρκτική περίοδος 
διαρκέσει αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα