[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 18.11.2008

COM(2008) 773 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

{SEC(2008) 2851}{SEC(2008) 2852}{SEC(2008) 2876}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑ ΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

1. Εισαγωγή

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να περιγραφεί ο τρόπος με τον οποίο οι νέες κατευθύνσεις που καθορίζονται στην ανακοίνωση «Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων – Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου» θα εφαρμοστούν στον τομέα του περιβάλλοντος.

Στην ανακοίνωση αυτή καταδεικνύεται πώς είναι δυνατό να εφαρμοστεί καλύτερα η περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ, με συνδυασμό των εξής:

- νομοθετική και μετανομοθετική δραστηριότητα που αποβλέπει στην πρόληψη των παραβιάσεων ,

- ανταπόκριση στις συγκεκριμένες ανησυχίες του ευρωπαϊκού κοινού ,

- αμεσότερη και δραστικότερη διαχείριση των σοβαρότερων παραβάσεων ,

- εντατικότερος διάλογος με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ,

- αυξημένη διαφάνεια, επικοινωνία και διάλογος με το κοινό και με τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Η ανασκόπηση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη λόγω της διεύρυνσης της ΕΕ κατά την περίοδο 2004-2007, της εμβάθυνσης της περιβαλλοντικής μέριμνας, της διεύρυνσης του περιβαλλοντικού κεκτημένου, σημαντικών εξελίξεων στη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) και της ανάδειξης νέων πρακτικών προώθησης της συμμόρφωσης. Η ανακοίνωση ανταποκρίνεται στην υψηλή προτεραιότητα που δίδεται στην εφαρμογή, ιδιαίτερα όπως αυτή εκφράζεται στο έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον[1] και στην ενδιάμεση επανεξέταση[2] και ανταποκρίνεται στο ενδιαφέρον που έχει επιδείξει από καιρό το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Στην ανακοίνωση παρατίθενται, κατ' αρχάς, τα προβλήματα που εμφανίζονται κατά την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας στην ΕΕ. Στη συνέχεια σκιαγραφούνται τα συγκεκριμένα μέσα προαγωγής και επίτευξης της συμμόρφωσης και κατανέμονται ως εξής: μέτρα πρόληψης των παραβιάσεων μέσω της βελτίωσης της ποιότητας της νέας περιβαλλοντικής κοινοτικής νομοθεσίας και της διασφάλισης εθνικής εφαρμογής επιπέδου· μέτρα αντιμετώπισης των συγκεκριμένων ανησυχιών του ευρωπαϊκού κοινού, τόσο με τη βελτίωση του μηχανισμού επίλυσης των προβλημάτων, όσο και με την ενίσχυση της παρουσίας της Επιτροπής στα κράτη μέλη· κριτήρια για τον προσδιορισμό των παραβιάσεων οι οποίες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή· και, τέλος, προτάσεις για ενισχυμένο διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η ανακοίνωση συμπληρώνεται από δύο ξεχωριστά έγγραφα της Επιτροπής: περιγραφή των τομεακών προκλήσεων και σκιαγράφηση προληπτικών μέτρων προαγωγής της συμμόρφωσης, καθώς και σύνοψη της εκτίμησης του αντικτύπου της ανακοίνωσης[3].

2. Προκλήσεις της εφαρμογής της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας

2.1. Γενικά προβλήματα

Το περιβαλλοντικό κεκτημένο είναι ευρύ και φιλόδοξο και καλύπτει θέματα όπως η κλιματική αλλαγή, η ποιότητα της ατμόσφαιρας, η διαχείριση των αποβλήτων, η προστασία των υδάτινων πόρων και της βιοποικιλότητας, οι έλεγχοι των χημικών ουσιών και η εκτίμηση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου. Το κεκτημένο αναπτύσσει ένα ευρύ φάσμα τεχνικών, όπως είναι τα πρότυπα προϊόντων, οι σχετικοί με την κατάσταση του περιβάλλοντος στόχοι, οι απαγορεύσεις και περιορισμοί, τα οικονομικά μέσα, οι χαρακτηρισμοί ευαίσθητων περιοχών, τα σχέδια και προγράμματα καθώς και οι διατάξεις για τη συμμετοχή και την ενημέρωση του κοινού. Το κεκτημένο πρέπει να εφαρμοστεί σε ευρύ φάσμα φυσικών συνθηκών, με ποικίλες εθνικές και περιφερειακές διοικητικές ρυθμίσεις και σε καταστάσεις που συχνά έχουν διασυνοριακή διάσταση. Υψηλά είναι επίσης τα επίπεδα ενδιαφέροντος του κοινού, το οποίο αντανακλάται στην άσκηση περιβαλλοντικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της υποβολής καταγγελιών και αναφορών.

Στα ως άνω πρέπει να προστεθούν οι εξής προκλήσεις:

- μη δέουσα προσοχή στις προθεσμίες και στην πληρότητα κατά την θέσπιση της εθνικής και περιφερειακής νομοθεσίας,

- ανεπάρκεια γνώσεων και τν ευαισθητοποίησης των εθνικών και περιφερειακών διοικήσεων,

- ανεπάρκεια στις διοικητικές ικανότητες ,

- ελλιπείς εθνικές και περιφερειακές πολιτικές και πρακτικές επιβολής,

- ελλιπείς και καθυστερημένες επενδύσεις σε αναγκαίες υποδομές για τη μείωση της ρύπανσης.

Πρέπει όμως να αναφερθούν και οι προκλήσεις που οφείλονται στη διεύρυνση. Η εφαρμογή του κεκτημένου στην ΕΕ-12 απαιτεί σημαντικές προσπάθειες σε ό, τι αφορά τη βελτίωση της υποδομής, τις διοικητικές ρυθμίσεις και τη διευκόλυνση της συμμετοχής των πολιτών. Παρόμοιες προκλήσεις εμφανίζονται και στις χώρες της διεύρυνσης.

2.2. Ειδικές προκλήσεις

Η μη γνωστοποίηση και η ανεπάρκεια της εθνικής και περιφερειακής εκτελεστικής νομοθεσίας έχουν συνέπειες για όλα τα τμήματα του περιβαλλοντικού κεκτημένου. Υφίστανται οι ακόλουθες συγκεκριμένες προκλήσεις:

- Απόβλητα – σε ορισμένα κράτη μέλη, η ανάγκη κατάργησης των παράνομων χωματερών, δημιουργίας κατάλληλων δικτύων για ρυθμιζόμενες εγκαταστάσεις αποβλήτων, πρόληψης των παράνομων αποστολών αποβλήτων και ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης του κοινού στους στόχους που αφορούν την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση των αποβλήτων. Είναι αναγκαίος ο συνδυασμός επενδύσεων και καλά οργανωμένων εθνικών και περιφερειακών δραστηριοτήτων εφαρμογής και ευαισθητοποίησης.

- Νερό – σε ορισμένα κράτη μέλη, η ανάγκη για μεγαλύτερες επενδύσεις στον τομέα της συλλογής και επεξεργασίας αστικών λυμάτων. Προς τούτο απαιτείται μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και ανάληψη χρηματοδοτικών υποχρεώσεων.

- Φύση – το κύριο δίκτυο των ευρωπαϊκών φυσικών τόπων παρόλο που σήμερα έχει σημαντική κάλυψη εξακολουθεί να παρουσιάζει κενά. Χρειάζονται επίσης περισσότερες προσπάθειες για τη διαχείριση των τόπων σύμφωνα με τους στόχους για τη διατήρηση της φύσης.

- Βιομηχανικές εγκαταστάσεις – για σημαντικό αριθμό βιομηχανικών εγκαταστάσεων εξακολουθεί να εκκρεμεί η χορήγηση άδειας από την ΕΕ και οι σχετικές απαιτήσεις.

- Εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων: συχνή επίκληση της συμμόρφωσης με τους κοινοτικούς κανόνες εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά την εκφορά αντιρρήσεων σε μείζονα έργα. Η πρόκληση συνίσταται στην ισόρροπη ανάπτυξη η οποία λαμβάνει υπόψη την έννομη περιβαλλοντική μέριμνα.

- Ποιότητα του αέρα: - η έλλειψη συμμόρφωσης με τα κοινοτικά πρότυπα που διέπουν την ποιότητα του αέρα σε πολλές ευρωπαϊκές πόλε ις απαιτεί συντονισμένη δράση για τη μείωση των συγκεντρώσεων ρύπων.

- Κλιματική αλλαγή – εξακολουθεί να χρειάζεται να διασφαλιστεί ότι όλα τα κράτη μέλη παρέχουν τις αναγκαίες πληροφορίες για την δέουσα συνέχιση του Πρωτοκόλλου του Κιότο στη Σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος [4].

Περισσότερες λεπτομέρειες παρατίθενται σε συνοδευτικό έγγραφο.

3. Οι λύσεις: βελτίωση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ

Η βελτίωση της εφαρμογής της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής νομοθεσίας απαιτεί τη λήψη προληπτικών και διορθωτικών μέτρων σε καίριας σημασίας τομείς. Υπάρχει επίσης ένα στοιχείο στρατηγικής σημασίας.

Η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος συνέστησε εσωτερικές ομάδες για τη διατήρηση της φύσης, τα ύδατα, τον ατμοσφαιρικό αέρα και την αλλαγή του κλίματος, τα απόβλητα και την εκτίμηση των επιπτώσεων, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί συνεκτική προσέγγιση, από την κατάρτιση μέχρι την εφαρμογή πολιτικών, καθώς και συντονισμένη χρήση του ευρέος φάσματος μέσων που περιγράφονται στη συνέχεια.

Προς τούτο χρειάστηκε στρατηγική, τομεακή προσέγγιση, ήτοι προσδιορισμός και χειρισμό των προβλημάτων σημαντικών διαστάσεων που υπάρχουν στα κράτη μέλη. Για παράδειγμα, η πρακτική αυτή επέτρεψε στην Επιτροπή να αντιμετωπίσει το ζήτημα της έλλειψης εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό πόλεων, καθώς και την παρουσία παράνομων χωματερών σε πολύ περισσότερες περιπτώσεις από ό, τι θα ήταν δυνατόν εάν είχε επικεντρωθεί μόνο σε επιμέρους προβλήματα. Στο πλαίσιο της σχετικής με τη φύση νομοθεσίας, συνέβαλε στη διασφάλιση του χαρακτηρισμού χιλιάδων περιοχών ανά την ΕΕ: η προσέγγιση αυτή επεκτείνεται στη διαχείριση των τόπων, π.χ. με την προαγωγή του διαλόγου και των βέλτιστων πρακτικών σε επίπεδο συγκεκριμένων οικονομικών τομέων, όπως οι λιμένες και η μη ενεργειακή εξορυκτική βιομηχανία. Η προσεχής έκθεση της Επιτροπής για τον πρώτο έλεγχο υγείας των προστατευόμενων ενδιαιτημάτων και ειδών δυνάμει της νομοθεσίας της ΕΚ για τη φύση θα αναφέρεται στην αποτελεσματικότητα της τρέχουσας πολιτικής.

3.1. Πρόληψη παραβιάσεων

Η έκταση και ο πολυσύνθετος χαρακτήρας της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας σε συνδυασμό με τον υψηλό αριθμό παραβάσεων, καθιστούν σημαντική την ύπαρξη ανεπτυγμένης στρατηγικής για την εξαρχής πρόληψη των παραβάσεων. Τα προληπτικά μέτρα, όπως περιγράφονται στη συνέχεια, χρησιμοποιούνται συστηματικά από την Επιτροπή. Το πρώτο συνοδευτικό έγγραφο περιλαμβάνει πληρέστερη περιγραφή.

Οι προσπάθειες πρόληψης των παραβάσεων πρέπει να αντανακλούν μια προσέγγιση που αναφέρεται στον κύκλο ζωής της νομοθεσίας. Πρέπει να αρχίζουν με το σχεδιασμό και την κατάρτιση νομοθεσίας, να περιλαμβάνουν σειρά δράσεων και δραστηριοτήτων από τη στιγμή θέσπισης της νομοθεσίας καθώς και νομοθετική επανεξέταση και αναθεώρηση. Η εκτίμηση του αντικτύπου, η νομοθεσία για την ποιότητα του αέρα και για τα απόβλητα αποτελούν παραδείγματα νομοθετικής επικαιροποίησης στην οποία συνεκτιμάται η πείρα από την εφαρμογή και την επιβολή.

Η χρήση τεχνικών και μέσων όπως είναι οι θεματικές στρατηγικές, ο διάλογος και η εκτίμηση επιπτώσεων μπορούν να εξασφαλίσουν ότι η νέα νομοθεσία και πολιτικές - όπως εξάλλου και η επανεξέταση και αναθεώρηση της κείμενης νομοθεσίας και πολιτικής – θα είναι συνεκτικές, αποτελεσματικές και αποδοτικές.

Από τη στιγμή που αρχίζουν να ισχύουν νομοθετικές διατάξεις και πολιτικές, διατίθεται φάσμα προληπτικών μέσων που συμβάλλουν στην επιτυχή υλοποίηση των στόχων της νομοθεσίας. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται τα εξής:

- Αποτελεσματική συγκέντρωση πληροφοριών για τον έλεγχο του βαθμούς απόδοσης των νομοθετικών μέτρων και πολιτικών· για παράδειγμα, οι ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής για τα ύδατα κολύμβησης προσφέρουν μια ευρέως δημοσιοποιημένη εικόνα για την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης σε ολόκληρη την ΕΕ.

- Πίνακες αποτελεσμάτων οι οποίοι βοηθούν τα κράτη μέλη και το κοινό στη σύγκριση των επιδόσεων των κρατών μελών όσον αφορά την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Παρόμοιος πίνακας δείχνει την πρόοδο των κρατών μελών σε ό, τι αφορά τη δημιουργία κοινοτικού δικτύου προστατευόμενων φυσικών τόπων[5].

- Κατάλληλη χρήση των κοινοτικών ταμείων . Για παράδειγμα, οι γεωργοπεριβαλλοντικές δαπάνες παρέχουν στήριξη σε συστήματα γεωργικής παραγωγής που διατηρούν τα ευαίσθητα ημιφυσικά ενδιαιτήματα. Με τους κοινοτικούς πόρους χρηματοδοτούνται σημαντικές επενδύσεις στον τομέα της συγκέντρωσης και επεξεργασίας των λυμάτων. Το ταμείο περιφερειακής ανάπτυξης και το ταμείο συνοχής αναφέρονται ρητά στις καθαρές μεταφορές.

- Προενταξιακή στήριξη των υποψήφιων για προσχώρηση κρατών ώστε να εξασφαλίζεται ότι από την ημερομηνία προσχώρησης τους τα νέα κράτη μέλη μπορούν καλύτερα να συμμορφωθούν με το κεκτημένο .

- Κατάρτιση καθοδηγητικών εγγράφων από την Επιτροπή για την αποφυγή ερμηνευτικών διαφορών και παρανοήσεων. Για παράδειγμα, η Επιτροπή έχει καταρτίσει εικοσιτέσσερα καθοδηγητικά έγγραφα, τα οποία αφορούν κύριες πτυχές της νομοθεσίας πλαισίου για τα ύδατα. Αυτό δείχνει τις ευρείες συνέπειες της νομοθεσίας καθώς και το μεγάλο ενδιαφέρον που έχουν γι' αυτήν οι εμπλεκόμενοι.

- Άλλες μορφές στήριξης και διαρθρωμένος διάλογος με τις εθνικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης υφιστάμενων δικτύων εμπειρογνωμόνων – του IMPEL[6] και της GreenForce[7], καθώς και άλλων ενδιαφερομένων. Για παράδειγμα, η Επιτροπή πραγματοποιεί διάλογο για τα προβλήματα σχετικά με τους παράνομους και ελλιπώς διαχειριζόμενους χώρους διάθεσης αποβλήτων και τις παράνομες αποστολές αποβλήτων.

Επίσης, η Επιτροπή θα συνδράμει τη χρηματοδότηση προγράμματος νομικής κατάρτισης στο περιβαλλοντικό δίκαιο και θα ανταλλάσσει πληροφορίες και θα συνεργάζεται με δίκτυα δικαστών , όπως με το ευρωπαϊκό φόρουμ δικαστών για το περιβάλλον και την ένωση ευρωπαίων διοικητικών δικαστών. Έτσι αναδεικνύεται ο πρωτεύων ρόλος που διαδραματίζουν τα εθνικά δικαστήρια: αποφαίνονται επί πολλών υποθέσεων και, σε τομείς όπως τα απόβλητα και η διατήρηση της φύσης, η ερμηνευτική νομολογία του Δικαστηρίου, που είναι απόρροια άμεσων προσφυγών της Επιτροπής βάσει του άρθρου 226 της συνθήκης ΕΚ, συμπληρώνεται σημαντικά από νομολογία που προκύπτει από την εφαρμογή του άρθρου 234 της συνθήκης, από εθνικούς δικαστές.

Η Επιτροπή, μετά την έκδοση σημαντικών νέων περιβαλλοντικών οδηγιών, θα συγκροτήσει μόνιμα δίκτυα με τη συμμετοχή υπαλλήλων της Επιτροπής και συνδέσμων από τα κράτη μέλη. Στόχος των δικτύων αυτών είναι η ανταλλαγή συμβουλών και εμπειριών για την πλήρη και έγκαιρη εφαρμογή. Επί παραδείγματι, τέτοια δίκτυα ήδη υφίστανται για τη νομοθεσία της ΕΚ σχετικά με τη φύση.

3.2. Επίλυση προβλημάτων – απάντηση σε συγκεκριμένες ανησυχίες του ευρωπαϊκού κοινού

Για τη διασφάλιση της ενιαίας αποδοχής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ, είναι σημαντικό να έχουν οι πολίτες πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες σχετικά με αυτήν σε όλες τις επίσημες γλώσσες, να μπορούν να απευθύνονται σε αρμόδιους φορείς για τη συμμόρφωση προς τις επιταγές της και, σε ορισμένες περιστάσεις, να μπορούν να προσφεύγουν σε εθνικούς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών που ορίζονται από την κοινοτική νομοθεσία. Θα πρέπει επίσης να υπάρχει στενή και αποδοτική σχέση μεταξύ των διαφόρων αρμοδίων φορέων ώστε να αποφεύγονται, στο μέτρο του δυνατού, οι αλληλεπικαλύψεις.

Δεδομένου ότι η εφαρμογή αποτελεί πρωτίστως αρμοδιότητα των κρατών μελών, οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στις αποτελεσματικές αποκρίσεις και την επαρκή λογοδοσία σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Αποτελεσματικές αποκρίσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των μηχανισμών διοικητικής και δικαστικής επανεξέτασης

Αιτήματα των πολιτών προς τις αρμόδιες αρχές για την τήρηση του παράγωγου κοινοτικού δικαίου σε ανησυχητικές καταστάσεις

Συχνά είναι οι πολίτες εκείνοι οι οποίοι διαπιστώνουν πρώτοι την ύπαρξη δραστηριοτήτων που παραβιάζουν τους περιβαλλοντικούς κανόνες παράγωγου κοινοτικού δικαίου, όπως είναι η παράνομη υγειονομική ταφή ή η ρύπανση του νερού με την απόρριψη αποβλήτων. Η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα της παρέμβασης των αρμόδιων αρχών από τη στιγμή που αυτές ειδοποιούνται από τους πολίτες αποτελούν σημαντικό δείκτη ενδεδειγμένης εφαρμογής των εν λόγω κανόνων. Τα κράτη μέλη μπορούν να προωθήσουν τις καλές σχέσεις με μέσα όπως είναι οι προστατευμένες τηλεφωνικές γραμμές, οι διαδικασίες διαχείρισης καταγγελιών, οι φορείς εποπτείας της εκτέλεσης και οι διαμεσολαβητές.

Διαφορές: μηχανισμοί επίλυσης διαφορών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο απορρέοντες από την κοινοτική νομοθεσία, ο ρόλος της σύμβασης του Aarhus

Είναι αναπόφευκτο να υπάρξουν καταστάσεις όπου από τη μία πλευρά πολίτες και από την άλλη αρμόδιες αρχές διαφωνούν για την ύπαρξη ή μη συμμόρφωσης με την κοινοτική περιβαλλοντική νομοθεσία.

Η σύμβαση του Aarhus[8], στην οποία η Κοινότητα είναι συμβαλλόμενο μέρος[9], αναφέρεται εν εκτάσει στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Το 2003 η Επιτροπή υιοθέτησε πρόταση για την έκδοση εκτελεστικής οδηγίας σχετικά με την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα[10], η οποία επί του παρόντος εξετάζεται από τους συννομοθέτες. Επίσης, η Επιτροπή δημοσίευσε μελέτη σχετικά με το πώς τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τη σύμβαση[11] και διοργάνωσε δημόσιο διάλογο υπό το φως των συμπερασμάτων[12]. Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι η περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΚ θα ήταν καλύτερη και θα εφαρμοζόταν με μεγαλύτερη συνοχή εάν εγκρινόταν η προτεινόμενη οδηγία. Αν διευκολυνθεί η προσφυγή στον εθνικό δικαστή τότε τα προβλήματα θα επιλύονται με στενότερη συμμετοχή του πολίτη. Επίσης θα είναι λιγότερο αναγκαία η παρέμβαση της Επιτροπής.

Η περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΚ προβλέπει ήδη μηχανισμούς επανεξέτασης σε περιπτώσεις όπου οι διαφορές αφορούν αρνήσεις παροχής ζητούμενων περιβαλλοντικών πληροφοριών ή διενέργειας δημόσιου διαλόγου για με εκτιμήσεις του περιβαλλοντικού αντικτύπου και αποφάσεις για την ολοκληρωμένη πρόληψη της ρύπανσης και τον έλεγχο των αδειών. Η Επιτροπή μέσω του ελέγχου της ποιότητας της εθνικής νομοθεσίας και της πρακτικής της εφαρμογής θα φροντίσει να εξασφαλίσει την εφαρμογή αυτών των μηχανισμών επανεξέτασης σε όλα τα κράτη μέλη. Κατά την επανεξέταση κείμενης νομοθεσίας ή την πρόταση νέας , η Επιτροπή θα εξετάσει τη σκοπιμότητα της διαμόρφωσης ανάλογων μηχανισμών επανεξέτασης.

Ο ρόλος της Επιτροπής στον χειρισμό αιτημάτων ενημέρωσης, καταγγελιών και αναφορών

Ενώ κατά πρώτο λόγο το βάρος πρέπει να αποδίδεται στη διασφάλιση της ικανοποιητικής απόκρισης στα αιτήματα των πολιτών και των ενδιαφερομένων μερών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, η Επιτροπή καλείται επίσης να διερευνά καταγγελίες και αναφορές και να παρέχει πληροφορίες σχετικές με το περιβάλλον.

Η Επιτροπή συνέστησε πιλοτικό μηχανισμό επίλυσης προβλημάτων με τη συμμετοχή 15 κρατών μελών προκειμένου να δοκιμαστεί ο αποτελεσματικότερος και αποδοτικότερος τρόπος χειρισμού των ερωτημάτων των πολιτών σχετικά με την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Οι περιπτώσεις που αφορούν το περιβάλλον θα διαβιβάζονται πάραυτα στα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο συγκεκριμένο πιλοτικό έργο. Τα κράτη μέλη θα ενθαρρύνονται να στρέφονται, σε ευρύτερη κλίμακα, προς τις βέλτιστες πρακτικές που αναδεικνύονται από τον χειρισμό μεμονωμένων περιπτώσεων.

Επίσης, η Επιτροπή θα ορίσει δοκιμαστικά αρμόδιους για το περιβάλλον υπαλλήλους στις Αντιπροσωπείες της σε τέσσερα κράτη μέλη[13], προκειμένου να εξοικειώσουν τους πολίτες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη με την περιβαλλοντική νομοθεσία, να παρέχουν νομικής και άλλης φύσεως, να προαγάγουν την ευαισθητοποίηση, να εντοπίσουν και αξιολογήσουν προβλήματα και λύσεις και να ενεργούν ως σύνδεσμοι με τις εθνικές αρχές και τους φορείς που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή. Οι δραστηριότητές τους θα συντονίζονται στενά με άλλες πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα της εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένου του βελτιωμένου μηχανισμού επίλυσης προβλημάτων. Υπάρχουν πρώτες ενδείξεις για την συμβολή της πρωτοβουλίας στον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων και λύσεων.

Η δέσμη των μέσων προαγωγής και επίτευξης της συμμόρφωσης με το σύνολο της περιβαλλοντικής νομοθεσίας θα επανεξετάζεται και θα αξιολογείται βάσει των στόχων της έγκαιρης και πλήρους εφαρμογής και ανταπόκρισης στις ανησυχίες του κοινού.

3.3. Αμεσότερη και παρεμβατικότερη διαχείριση των σοβαρών παραβάσεων

Οι αποφάσεις του ΔΕΚ διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της εφαρμογής του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΚ. Για παράδειγμα, υποθέσεις που αφορούν τον μη χαρακτηρισμό αρκετών υγροτόπων και άλλων περιοχών ως ζωνών ειδικής προστασίας για τα άγρια πτηνά στις Κάτω Χώρες[14] και μη ενσωμάτωση αρκετών ενδιαιτημάτων της Γερμανίας[15] και της Γαλλίας[16] σε πανευρωπαϊκό δίκτυο σημαντικών φυσικών τόπων, βοήθησαν να διασφαλιστεί σήμερα η προστασία εκτεταμένων ζωνών λόγω της απειλούμενης με εξαφάνιση άγριας πανίδας και χλωρίδας της Ευρώπης στις εν λόγω χώρες. Υποθέσεις που αφορούν τη εκτεταμένη καταπάτηση των περί αποβλήτων κοινοτικών κανόνων στην Ιρλανδία[17] και την ανοχή μεγάλου αριθμού παράνομων χώρων υγειονομικής ταφής (χωματερών) στην Ελλάδα[18] απετέλεσαν τη βάση σημαντικών μεταρρυθμίσεων στη διαχείριση των αποβλήτων στα εν λόγω κράτη μέλη.

Είναι σημαντικό να χρησιμοποιείται αποτελεσματικά η διαδικασία επί παραβάσει προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα σημαντικότερα προβλήματα. Ενώ θα αντιμετωπιστούν όλες οι καταγγελίες και παραβάσεις, η "Ευρώπη των αποτελεσμάτων" αναφέρεται σε τρεις κατηγορίες παραβάσεων οι οποίες θα αντιμετωπιστούν με πιο άμεσο και παρεμβατικό τρόπο.

1. Η πρώτη κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει τη μη γνωστοποίηση των μέτρων εφαρμογής οδηγιών, έχει ιδιαίτερη σημασία για το περιβάλλον, επειδή οι οδηγίες δεσπόζουν στο περιβαλλοντικό κεκτημένο.

2. Η δεύτερη κατηγορία αφορά τη μη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου εντός προθεσμίας 12 έως 24 μηνών κατά μέσον όρο με την επιφύλαξη ειδικών περιστάσεων σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Στον τομέα του περιβάλλοντος, σημαντικός αριθμός αποφάσεων αφορούν υποχρεώσεις που στηρίζονται σε αποτελέσματα, όπως είναι η επίτευξη προτύπου περιβαλλοντικής ποιότητας ή η εξασφάλιση επεξεργασίας των λυμάτων. Κατά την εφαρμογή της προθεσμίας, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου[19].

3. Στην τρίτη κατηγορία υπάγονται οι παραβάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων μη συμμόρφωσης, που εγείρουν ζητήματα αρχής ή έχουν αρνητικές επιπτώσεις ιδιαίτερα μεγάλης εμβέλειας στους πολίτες , όπως είναι αυτές που αφορούν την εφαρμογή των αρχών της Συνθήκης και των κύριων συνιστωσών των κανονισμών και οδηγιών πλαισίων. Τα κριτήρια για τις εν λόγω περιπτώσεις μη συμμόρφωσης πρέπει να καθορίζονται ανά τομέα.

Στον τομέα της περιβαλλοντικής πολιτικής, οι παραβάσεις που συνεπάγονται αρνητικές επιπτώσεις ιδιαίτερα μεγάλης εμβέλειας στους πολίτες αφορούν καταστάσεις στις οποίες οι πολίτες εκτίθενται, ή ενδέχεται να εκτεθούν στο μέλλον, σε μεγάλη κλίμακα ή επανειλημμένως, σε άμεσες βλάβες ή σε σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας ζωής τους λόγω μη συμμόρφωσης με πρότυπα περιβαλλοντικής ποιότητας ή με απαιτήσεις που διέπουν τις ρυπογόνες δραστηριότητες. Ο μη αναστρέψιμος χαρακτήρας της βλάβης δικαιολογεί την προτεραιότητα.

Είναι δυνατόν να ανακύψουν, με διάφορους τρόπους, ζητήματα αρχής, για παράδειγμα, κάποιο κράτος μέλος μπορεί να υποθάλψει σημαντικά την αποτελεσματικότητα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ θεσπίζοντας μέτρα μεταφοράς της που δεν συμφωνούν με την σχετική οδηγία ή μη λαμβάνοντας μέτρα για να συμβάλει σε συμφωνημένη ειδική δράση σε επίπεδο ΕΚ, όπως είναι το σύστημα εμπορίας εκπομπών.

Με τα δεδομένα αυτά, θα εφαρμοστούν τα ακόλουθα κριτήρια στον τομέα του περιβάλλοντος:

α) Μη συμμόρφωση με βασική νομοθεσία που κρίνεται ως ενέχουσα σημαντικούς κινδύνους για την ορθή εφαρμογή των περιβαλλοντικών κανόνων και, κατά συνέπεια, για τη συνολική αποτελεσματικότητά τους . Το κριτήριο αυτό θα περιορίζεται στις οδηγίες και στις διατάξεις οδηγιών που καθορίζουν το κύριο πλαίσιο για την προστασία του περιβάλλοντος. Το κριτήριο αυτό καλύπτει την εσφαλμένη ή ανεπαρκή εθνική νομοθεσία η οποία περιορίζει σημαντικά το πεδίο εφαρμογής των επιταγών οδηγίας ή άλλως καθιστά επισφαλή την επίτευξη αποτελεσμάτων. Για παράδειγμα, σε ό, τι αφορά τη διατήρηση της φύσης και την εκτίμηση των επιπτώσεων, έχει ήδη δρομολογηθεί νομική δράση για τη συμμόρφωση με την οδηγία περί πτηνών[20], την οδηγία περί οικοτόπων (ενδιαιτημάτων)[21] και την οδηγία για την εκτίμηση των επιπτώσεων[22]. Ανάλογη δράση αναλαμβάνεται σταδιακά για τις μείζονες οδηγίες στους τομείς της διαχείρισης των αποβλήτων, της προστασίας των υδάτων και του ατμοσφαιρικού αέρα.

β) Συστηματικές παραβάσεις σε ό, τι αφορά την περιβαλλοντική ποιότητα ή άλλες απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, που έχουν σοβαρές επιπτώσεις ή κινδύνους για την υγεία και την ευημερία του ανθρώπου ή για υψηλής οικολογικής αξίας συνιστώσες της φύσης. Το κριτήριο αυτό αφορά την συστηματική ή σημαντικής κλίμακας αθέτηση, πρώτον, σημαντικών υποχρεώσεων που σχετίζονται με την κατάσταση του περιβάλλοντος – για παράδειγμα, αυτές που αναφέρονται στην τήρηση μέγιστων επιπέδων ρύπων στον ατμοσφαιρικό αέρα ή στα ύδατα ή στην αποφυγή της υποβάθμισης φυσικών ενδιαιτημάτων – και, δεύτερον, στρατηγικών διαδικαστικών ή σχετιζόμενων με δραστηριότητες υποχρεώσεων, όπως είναι αυτές που επιβάλλουν τη λειτουργία χώρων υγειονομικής ταφής βάσει σχετικής με τα απόβλητα αδείας, τη λειτουργία ορισμένων βιομηχανιών βάσει αδείας που αναφέρεται στην οδηγία για την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης[23] και τη συλλογή και επεξεργασία των αστικών λυμάτων. Ενώ η κίνηση διαδικασιών σε επιμέρους υποθέσεις δύναται να είναι αποτελεσματική, από την πείρα προκύπτει ότι, εν γένει, είναι αποτελεσματικότερο και δικαιότερο να επιχειρείται η επίλυση μεγάλης έκτασης προβλημάτων με τη βοήθεια μιας συστηματικότερης προσέγγισης. Μεταξύ των συστηματικών παραβάσεων που αντιμετώπισε ή αντιμετωπίζει η Επιτροπή συγκαταλέγονται, σε ό, τι αφορά τα ύδατα, παραβάσεις των προτύπων που διέπουν τα ύδατα κολύμβησης και το πόσιμο νερό και η μη συλλογή και επεξεργασία των αστικών λυμάτων· σε ό, τι αφορά τα απόβλητα, η ανοχή παράνομων σχετικών δραστηριοτήτων και, σε ό, τι αφορά τη φύση, η μη τήρηση των σχετικών με τη θήρα κανόνων ή των όρων παρέκκλισης. Η Επιτροπή προτίθεται να αξιοποιήσει τα παραδείγματα αυτά και, βάσει των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων, να εστιάσει την προσοχή της στις συστηματικές παραβάσεις στρατηγικών διατάξεων των περιβαλλοντικών οδηγιών, όπως είναι οι απαιτήσεις προστασίας περιοχών (τόπων) που περιλαμβάνει η σχετική με τους οικοτόπους (ενδιαιτήματα) οδηγία.

γ) Παραβάσεις καίριων, στρατηγικών υποχρεώσεων από την εκπλήρωση των οποίων εξαρτώνται άλλες υποχρεώσεις. Το κριτήριο αυτό καλύπτει την αθέτηση υποχρεώσεων χαρακτηρισμού, σχεδιασμού και προγραμματισμού, υποβολής εκθέσεων και ανάλογων υποχρεώσεων που αποτελούν τον σκληρό πυρήνα συγκεκριμένων περιβαλλοντικών νομοθετικών πράξεων και αποβλέπουν στη διαμόρφωση στρατηγικού πλαισίου για την εκπλήρωση άλλων υποχρεώσεων. Σχετικά παραδείγματα υπάρχουν στις δικαστικές ενέργειες της Επιτροπής για τη διασφάλιση, στο χώρο της σχετικής με τη φύση νομοθεσίας, χαρακτηρισμών ή καθορισμών δικτύων σημαντικών για την άγρια πανίδα και χλωρίδα τόπων· στο χώρο της σχετικής με τα ύδατα νομοθεσίας, σύμμορφων προγραμμάτων δράσης για τον περιορισμό της ρύπανσης των υδάτων από τη χρήση γεωργικών λιπασμάτων· στο χώρο της εμπορίας εκπομπών, της θέσπισης εθνικών σχεδίων κατανομής· και στο χώρο της σχετικής με τα απόβλητα νομοθεσίας, σχεδίων διαχείρισης των αποβλήτων.

δ) Παραβάσεις που αφορούν μεγάλα έργα υποδομής ή παρεμβάσεις που εμπλέκουν χρηματοδότηση της ΕΕ ή έχουν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις . Με γνώμονα τη σύμβαση του Aarhus οι παραβάσεις αυτές μπορούν να αντιμετωπιστούν καλύτερα στα εθνικά δικαστήρια. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί και δράση της Επιτροπής, π.χ. στην περίπτωση συγχρηματοδότησης της ΕΚ. Η Επιτροπή θα συνεκτιμήσει παράγοντες όπως είναι οι μη αναστρέψιμες οικολογικές ζημίες και, κατά περίπτωση, θα επιδιώξει τη λήψη προσωρινών μέτρων εκ μέρους του Δικαστηρίου. Ενώ τα μέτρα αυτά λαμβάνονται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, συνιστούν μία πιθανά σημαντική ασφαλιστική δικλίδα, ώστε οι παραβάσεις να μην καταλήγουν σε σοβαρά επιζήμια τετελεσμένα γεγονότα.

Περαιτέρω λεπτομέρειες των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν από την Επιτροπή υπάρχουν στο συμπληρωματικό έγγραφο. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να συζητήσει την εφαρμογή των ανωτέρω κριτηρίων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των τρόπων εφαρμογής τους σε ειδικούς τομείς όπως είναι η διατήρηση της φύσης, τα ύδατα και τα απόβλητα, και είναι πρόθυμη να τα προσαρμόσει ή αναθεωρήσει μέσω των ετησίων εκθέσεων περί εφαρμογής της νομοθεσίας ΕΕ. Η Επιτροπή ενδιαφέρεται επίσης να εξετάσει απόψεις τις οποίες τυχόν επιθυμεί να διατυπώσει το Συμβούλιο.

Κατά την παρακολούθηση θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πρόοδο που θα συντελεστεί στις ανωτέρω περιπτώσεις. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η εγκυρότητα των γενικών και τομεακών κριτηρίων, θα αντιμετωπιστούν άλλες περιπτώσεις με ρυθμούς και κατά τρόπο που δεν θα διακυβεύουν τον αποτελεσματικό και αποδοτικό χειρισμό των σημαντικότερων εξ αυτών. Θα καταβληθεί η μέγιστη δυνατή προσπάθεια ώστε να επιλυθούν άλλες υποθέσεις με τη βοήθεια των μέσων τα οποία αναφέρονται στα τμήματα 3.1 και 3.2.

3.4. Διάλογος με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ως συννομοθέτης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενδιαφέρεται άμεσα για μια αποτελεσματική εφαρμογή. Το 10% περίπου του συνόλου των κοινοβουλευτικών ερωτήσεων που απευθύνονται στην Επιτροπή αφορά το περιβάλλον. Η Επιτροπή Περιβάλλοντος πραγματοποιεί περιοδικές συνεδριάσεις για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ και το περιβάλλον αποτελεί σήμερα το κύριο θέμα του 35% των αναφορών που διαχειρίζεται η Επιτροπή Αναφορών.

Το έργο των εν λόγω επιτροπών μπορεί να διευκολύνει το διάλογο για στρατηγικές πτυχές της εφαρμογής, όπως είναι αυτές που αφορούν τις αξιολογήσεις που πρέπει να διενεργηθούν στις μελλοντικές ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ. Για παράδειγμα, οι συνεδριάσεις της Επιτροπής Περιβάλλοντος για την εφαρμογή προσφέρουν μια ευκαιρία αξιολόγησης της κατάστασης που επικρατεί σε συγκεκριμένους περιβαλλοντικούς τομείς, όπως είναι τα ύδατα, τα απόβλητα και η διατήρηση της φύσης. Η βελτίωση του μηχανισμού επίλυσης προβλημάτων αναμένεται να συνδράμει το σημαντικό έργο της Επιτροπής Αναφορών όσον αφορά την αντιμετώπιση των ανησυχιών των πολιτών. Προσδοκάται ότι και το Κοινοβούλιο θα έχει επαφές με τα εθνικά κοινοβούλια, αν μη τι άλλο λόγω του ρόλου που τα τελευταία διαδραματίζουν στη μεταφορά οδηγιών στις οποίες το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι συννομοθέτης. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να συνδράμει τις εν λόγω επαφές.

3.5. Διαφάνεια, επικοινωνία και διάλογος με το κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη

Η διαφάνεια και η επικοινωνία έχουν ιδιαίτερη σημασία σε ό, τι αφορά ένα χώρο όπου η σκοπιμότητα της ύπαρξης ενήμερου και δραστήριου σε θέματα περιβάλλοντος κοινού αναγνωρίζεται σε σημαντικό αριθμό νομοθετικών διατάξεων. Θα παρέχονται ενημέρωση και βασικά στατιστικά στοιχεία, μέσω των ετήσιων εκθέσεων της Επιτροπής, όπου θα εμφαίνεται, ειδικότερα, η πρόοδος σε σημαντικές υποθέσεις. Θα χρησιμοποιούνται τακτικά επικαιροποιημένοι πίνακες αποτελεσμάτων για τους σημαντικότερους στόχους, όπως είναι οι χαρακτηρισμοί που αφορούν τη διατήρηση της φύσης. Επίσης, θα αναληφθούν δραστηριότητες ευαισθητοποίησης, επικοινωνιακές εκδηλώσεις και δημοσιεύσεις, απευθυνόμενες στο γενικό και στο ειδικευμένο αναγνωστικό κοινό. Οι επικοινωνιακές στρατηγικές θα αναλύονται προηγουμένως και θα συντονίζονται με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις, μέσω του διαδικτύου, εφόσον χρειάζεται.

Οι περιβαλλοντικές μη κυβερνητικές οργανώσεις διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην προώθηση της ενδεδειγμένης εφαρμογής και της ευαισθητοποίησης του κοινού. Προτείνεται τακτικός διάλογος με τις οργανώσεις αυτές, στις Βρυξέλλες και στις πρωτεύουσες μέσω των αντιπροσωπειών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μέσω του διαλόγου, η Επιτροπή θα επιδιώξει την ενημέρωσή της σε καίρια προβλήματα εφαρμογής, θα ενθαρρύνει τη στρατηγική ανάλυση και θα εξασφαλίσει τη βέλτιστη χρήση διαφόρων μέσων επίλυσης προβλημάτων, ακόμη και σε εθνικό επίπεδο.

Θα συνεχιστεί ο διάλογος με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, ούτως ώστε η Επιτροπή να είναι σε θέση να συνεκτιμά το ευρύτερο δυνατό φάσμα απόψεων κατά τη διαμόρφωση γενικών τοποθετήσεων σχετικά με την εφαρμογή του περιβαλλοντικού κεκτημένου.

4. Συμπέρασμα

Η αποτελεσματική εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ θα επιτευχθεί με τη συνδυασμένη χρήση μέσων. Με την αξιοποίηση της εκτίμησης επιπτώσεων και του διαλόγου, η θέσπιση νομοθεσίας θα επικεντρωθεί στους αποτελεσματικότερους τρόπους επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων. Οι μετέπειτα δραστηριότητες θα επικεντρωθούν στην πρόληψη των παραβάσεων και θα παρέχουν υποστήριξη στα κράτη μέλη για τη θέσπιση έγκαιρων, πλήρων και ορθών εθνικών και περιφερειακών νομοθετικών και άλλων μέτρων. Εκ παραλλήλου, η Επιτροπή θα επιδιώξει την αντιμετώπιση των ειδικότερων ανησυχιών του ευρωπαϊκού κοινού με την προώθηση κατάλληλων αποκρίσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, με την εφαρμογή του βελτιωμένου μηχανισμού επίλυσης προβλημάτων και προσφέροντας η ίδια στα κράτη μέλη την περιβαλλοντική νομική τεχνογνωσία που διαθέτει, κατ’ αρχάς, σε πιλοτική βάση. Θα χρησιμοποιηθεί δέσμη κριτηρίων για τον προσδιορισμό των παραβάσεων που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, συμπεριλαμβανομένης, όπου ενδείκνυται, της υποβολής αιτήσεων προσωρινών μέτρων στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Θα επιδιωχθεί επίσης η ενίσχυση του διαλόγου με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη και, κατά περίπτωση, η επεξεργασία των θέσεων της Επιτροπής υπό το φως των ανωτέρω.

Με τον συνδυασμό μέσων, η εν λόγω στρατηγική αναμένεται να βοηθήσει την Επιτροπή να επιτύχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και ακρίβεια στόχων στο πλαίσιο της δραστηριότητάς της για την προαγωγή της συμμόρφωσης και την επιβολή, να ανταποκριθεί πληρέστερα στις προσδοκίες των πολιτών και των ενδιαφερομένων μερών και να διαχειριστεί καλύτερα τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν να νέα κράτη μέλη καθώς και οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες. Η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής θα παρακολουθείται και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, η Επιτροπή θα προτείνει περαιτέρω μέτρα για τη βελτίωση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ.

Συντομογραφίες και εξηγήσεις

ΕΚ = Ευρωπαϊκή Κοινότητα

ΔΕΚ: Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

ΕΕ = Ευρωπαϊκή Ένωση

ΕΕ12 = τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα οποία προσχώρησαν στο διάστημα 2004-2007

Κεκτημένο = το σύνολο της ισχύουσας νομοθεσίας

[1] Απόφαση αριθ. 1600/2002/EK.

[2] Ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2007) 225.

[3] COM(2008)2851 και SEC(2008)2852.

[4] Απόφαση 280/2004.

[5] Ο πίνακας αποτελεσμάτων είναι γνωστός ως το βαρόμετρο του προγράμματος Natura 2000. Περισσότερες πληροφορίες παρατίθενται στην ιστοσελίδα:http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/barometer/index_en.htm.

[6] Δίκτυο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Το εν λόγω δίκτυο εθνικών επιθεωρητών συνεστήθη το 1992. Περισσότερες πληροφορίες παρατίθενται στην ιστοσελίδα: http://ec.europa.eu/environment/impel/index.htm.

[7] Το δίκτυο των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που περιλαμβάνει τους απασχολούμενους στη διατήρηση της φύσης και στη δασοκομία. Περισσότερες πληροφορίες παρατίθενται στην ιστοσελίδα: http://ec.europa.eu/environment/greenforce/index_en.htm.

[8] Σύμβαση για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε θέματα περιβάλλοντος.

[9] Βλ. απόφαση του Συμβουλίου 2005/370/EΚ (ΕΕ L 124 της 17.5.2005).

[10] COM(2003) 624.

[11] Η μελέτη τιτλοφορείται "Μέτρα για την πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε ό, τι αφορά περιβαλλοντικά ζητήματα (άρθρο 9 παράγραφος 3)". Υπάρχει στον δικτυακό τόπο:http://ec.europa.eu/environment/aarhus/study_access.htm.

[12] Βλ. προηγούμενη υποσημείωση. Σε γενικές γραμμές από τη μελέτη συμπεραίνεται ότι σε όλες της χώρες της Κοινότητας υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης της πρόσβασης στη δικαιοσύνη.

[13] Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία και Πολωνία.

[14] C-3/96 Επιτροπή κατά των Κάτω Χωρών [1998] Συλλογή I-3031

[15] Υπόθεση C-71/99 Επιτροπή κατά Γερμανίας [2001] Συλλογή I-5811.

[16] Υπόθεση C-220/99, Επιτροπή κατά Γαλλίας, [2001] Συλλογή I-5831.

[17] Υπόθεση C-494/01, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας [2005] Συλλογή I-3331.

[18] Υπόθεση C-502/03, Επιτροπή κατά Ελλάδας .

[19] Υπόθεση C-278/01 Επιτροπή κατά Ισπανίας [2003] Συλλογή Ι-14141, παράγραφοι 26-30.

[20] Οδηγία 79/409/EΟΚ περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (ΕΕ L 103 της 25.4.1979).

[21] Οδηγία 92/43/ EΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, (ΕΕ L 206 της 22.7.1992).

[22] Οδηγία 85/337/ EΟΚ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (ΕΕ L 175 της 05.07.1985).

[23] Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης.