Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με «Ίσοι όροι ανταγωνισμού για τις άμεσες επενδύσεις παγκοσμίως»

(96/C 153/16)

Στις 6 Ιουλίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με «Ίσοι όροι ανταγωνισμού για τις άμεσες επενδύσεις παγκοσμίως».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 13 Φεβρουαρίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Vasco Cal.

Κατά την 333η σύνοδο ολομέλειάς της, της 28ης και 29ης Φεβρουαρίου 1996 (συνεδρίαση της 28ης Φεβρουαρίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

0. Σύνοψη και συμπεράσματα

Η αυξανόμενη σημασία των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στην πορεία προς τη διεθνοποίηση της οικονομίας και στις σχέσεις μεταξύ των εθνικών ή/και περιφερειακών οικονομιών δεν συνοδεύθηκε από μία ανάλογη θέσπιση κανονιστικών ρυθμίσεων σε παγκόσμιο επίπεδο και καθορισμό των ευθυνών.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, θα προτιμούσε να πραγματοποιηθεί η διαπραγμάτευση της Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις στους κόλπους του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), αλλά αφού ληφθεί υπόψη ότι ο ΟΟΣΑ έχει ήδη προβεί στην έναρξη των διαπραγματεύσεων, θεωρεί ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτές, χωρίς να παραβλέπουν την ανάγκη σύναψης μίας μελλοντικής συμφωνίας σε επίπεδο ΠΟΕ.

Ο ορισμός των επενδύσεων στην Πολυμερή Συμφωνία για τις Επενδύσεις, θα πρέπει να είναι ευρύτερος σε σχέση με τον υφιστάμενο ορισμό των ΑΞΕ, ώστε να καλύπτει και άλλες μορφές κινήσεως κεφαλαίων, όπως αυτές που ήδη πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Η ρήτρα της Περιφερειακής Οικονομικής Ολοκλήρωσης, θα πρέπει να καταστήσει δυνατή τη συνέχιση και διεύρυνση της διαδικασίας οικονομικής ολοκλήρωσης και απελευθέρωσης των κρατών μελών της ΕΕ, και να μην υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις από την ρήτρα του μάλλον ευνοούμενου κράτους. Οι διαδικασίες που προβλέπονται για την επίλυση των διαφορών θα πρέπει να συμφωνούν με αυτές που θεσπίσθηκαν στο πλαίσιο του ΠΟΕ καθώς και με τα υφιστάμενα μέσα που αφορούν τις αντιδικίες μεταξύ επενδυτών και κρατών. Οι ομοσπονδιακές και τοπικές οργανώσεις των συμβαλλομένων κρατών πρέπει να υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας, ώστε να εξαλειφθούν οι υφιστάμενοι σήμερα παράγοντες αβεβαιότητας. Η αρχή της εθνικής μεταχείρισης πρέπει να τηρείται, αλλά χρειάζεται να καθίστανται γνωστές οι περιπτώσεις απαλλαγών και διατύπωσης επιφυλάξεων και να αποφευχθεί η ύπαρξη αποθετικών διακρίσεων εις βάρος των εθνικών επιχειρήσεων, όπως συμβαίνει παραδείγματος χάρη, στις «ελεύθερες ζώνες που προορίζονται για τις εξαγωγές». Επιβάλλεται να υπάρξει μεγαλύτερη πειθαρχία όσον αφορά τη χρησιμοποίηση φορολογικών κινήτρων και άμεσων κινήτρων για την προσέλκυση ΑΞΕ, η οποία έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις και για τα κράτη υποδοχής.

Θα πρέπει επίσης να αξιοποιηθεί η ευκαιρία για να δοθεί τέλος στις προσπάθειες προσέλκυσης ΑΞΕ, βάσει του επιχειρήματος της ύπαρξης μη πλήρων εργασιακών προτύπων, που δεν μπορεί να συγχέεται με το χαμηλό επίπεδο μισθών, που είναι δυνατόν να απορρέει από το γεγονός ότι ισχύουν διαφορετικές οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Οι «Κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις», οι οποίες θα προσαρμοσθούν εφέτος, παρά το γεγονός ότι έχουν προαιρετικό χαρακτήρα, εφαρμόζονται και τηρούνται ευρύτατα από πολλές επιχειρήσεις, όπως και οι πτυχές που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος και την προστασία των καταναλωτών. Οι αρχές που διέπουν τις «Κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις» θα πρέπει να ισχύσουν και για τις ΑΞΕ, συμβάλλοντας θετικά στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις που θα πραγματοποιηθούν σε επίπεδο ΠΟΕ.

1. Εισαγωγή

1.1. Η αυξανόμενη σημασία των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων

1.1.1. Οι συνολικές εισροές Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) υπερέβησαν κατά πολύ τις εισροές επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν πριν από την περίοδο της ύφεσης κατά τα έτη 1991/92, προσεγγίζοντας το 1994, το νέο ιστορικό ανώτατο όριο των 225 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το ύψος των συνολικών εκροών ΑΞΕ είναι ελαφρά διαφορετικό λόγω των ορισμών των ΑΞΕ και των μεθόδων υπολογισμού [Βλ. πίνακες παραρτήματος με τα τελευταία στοιχεία που δημοσίευσε η Διάσκεψη Εμπορίου και Ανάπτυξης των ΗΕ (CNUCED), στην έκθεσή της με τίτλο «Έκθεση για τις Παγκόσμιες Επενδύσεις 1995» (World Investment Report 1995)].

Η αύξηση των ΑΞΕ υπήρξε τόσο γενεσιουργός αιτία όσο και συνέπεια της αυξανόμενης ολοκλήρωσης της παγκόσμιας οικονομίας. Κατά τα τελευταία έξι έτη οι μέσες ετήσιες ΑΞΕ ανήλθαν σε 170 δισεκατομμύρια δολάρια, ήσαν δηλαδή σχεδόν διπλάσιες του μέσου όρου των έξι προηγούμενων ετών (91 δισεκατομμύρια δολάρια κατά την περίοδο 1983-1988).

Ο ρυθμός αύξησης των ΑΞΕ υπήρξε υψηλότερος από τον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας και του όγκου του παγκόσμιου εμπορίου και ανάλογος προς την αύξηση των ροών τραπεζικών πιστώσεων καθώς και επενδύσεων χαρτοφυλακίου.

Οι ΑΞΕ που είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι τις αρχές του 1995, ανέρχονταν σε 2 600 δισεκατομμύρια δολάρια και παρά το γεγονός ότι συγκεντρώνονται στις αναπτυγμένες χώρες, το ποσοστό που αναλογεί στις αναπτυσσόμενες χώρες αυξάνεται ταχύτατα.

1.1.2. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί την πηγή του ημίσεος σχεδόν και τον τόπο υποδοχής του 40 % περίπου των ΑΞΕ που πραγματοποιούνται παγκοσμίως, εάν συνυπολογισθούν οι ενδοκοινοτικές ροές ΑΞΕ, που αντιπροσωπεύουν το 15 % περίπου του συνόλου των ΑΞΕ που πραγματοποιούνται παγκοσμίως (στοιχεία που αναφέρονται στην περίοδο 1989-1994). Εντούτοις τα ποσοστά αυτά μειώθηκαν, λόγω της μείωσης των ΑΞΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που παρατηρείται από το 1990, τόσο σε απόλυτη αξία όσο και σε σχέση με το σύνολο των ΑΞΕ που πραγματοποιούνται σε παγκόσμιο επίπεδο. Αντίθετα στις Ηνωμένες Πολιτείες οι ΑΞΕ έφθασαν και πάλι στο ύψος του 1990. Οι ΑΞΕ που έχουν ως πηγή την Ευρωπαϊκή Ένωση απέχουν πολύ από τα επίπεδα του 1990 και επιπλέον αποδεικνύεται ότι είναι ουσιαστικά απούσες από, την περιοχή του κόσμου στην οποία οι ροές ΑΞΕ σημείωσαν τη μεγαλύτερη αύξηση, τη Νοτιανατολική Ασία.

1.1.3. Παρά την αυξανόμενη διεθνοποίηση των ΜΜΕ, οι οποίες πραγματοποιούν σημαντικό μέρος των ΑΞΕ, το οποίο εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει το 10 έως 15 % των συνολικών ΑΞΕ παγκοσμίως, η σημασία των πολυεθνικών επιχειρήσεων καθίσταται διαρκώς εμφανέστερη. Ο αριθμός των επιχειρήσεων αυτών ανήλθε από 7 000 κατά τη δεκαετία του 1970 σε 40 000 στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Ο συνολικός όγκος πωλήσεων που πραγματοποίησαν οι θυγατρικές των πολυεθνικών επιχειρήσεων ανήλθε το 1992 σε 5 200 δισεκατομμύρια δολάρια, υπερέβη δηλαδή την αξία του παγκοσμίου εμπορίου. Εκτιμάται επίσης ότι περίπου το 40 % του παγκόσμιου εμπορίου αντιστοιχεί σε συναλλαγές που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό του ιδίου συγκροτήματος.

Όσον αφορά την απασχόληση οι εξελίξεις είναι απολύτως σαφείς: οι πολυεθνικές επιχειρήσεις απασχολούν άμεσα 73 εκατομμύρια περίπου εργαζομένους (αριθμός που αντιπροσωπεύει το 10 % περίπου της παγκόσμιας μη γεωργικής απασχόλησης) ενώ εκτιμάται ακόμη ότι ο αριθμός των θέσεων έμμεσης απασχόλησης προσεγγίζει τον αριθμό των θέσεων άμεσης απασχόλησης.

1.1.4. Εκτός της ζώνης των χωρών του ΟΟΣΑ, οι ΑΞΕ διοχετεύθηκαν κυρίως στην Κίνα (στην οποία, το 1994 πραγματοποιήθηκε περίπου το 40 % των ΑΞΕ που διοχετεύθηκαν σε χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ), στη Σιγκαπούρη, στη Μαλαισία, στο Μεξικό (που στο μεταξύ έγινε μέλος του ΟΟΣΑ), στην Αργεντινή, στην Ινδονησία, στην Ταϊλάνδη, στο Χόνγκ-Κόνγκ, στην Ουγγαρία και στη Βραζιλία. Υπολογίζεται ότι οι πέντε κύριες χώρες υποδοχής απορρόφησαν το 63 % περίπου των ΑΞΕ και ότι οι δέκα πρώτες από αυτές αντιπροσωπεύουν πλέον του 77 % των ΑΞΕ που πραγματοποιήθηκαν σε χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ, ενώ οι 45 λιγότερο αναπτυγμένες χώρες του κόσμου συγκέντρωσαν μόλις το 1 % των συνολικών ΑΞΕ που πραγματοποιήθηκαν στις αναπτυσσόμενες χώρες. Επίσης διαπιστώνεται ότι οι προερχόμενες από τις χώρες της Ασίας ΑΞΕ, κυρίως από το Χόνγκ-Κόνγκ (περίπου 21 δισεκατομμύρια δολάρια το 1994), αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια, με κύριο προορισμό τις άλλες χώρες της ίδιας περιοχής.

1.2. Η διεθνής ρύθμιση των ΑΞΕ

1.2.1. Σε διεθνές επίπεδο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) είναι αρμόδιος για ορισμένα θέματα που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τις ΑΞΕ (βάσει της Γενικής Συμφωνίας για τις Συναλλαγές στον Τομέα των Υπηρεσιών (GATS) και της Συμφωνίας για τα επενδυτικά μέτρα στον τομέα του εμπορίου (TRIM). Δεν έχει εντούτοις επιτευχθεί ακόμη, παρά τις προτάσεις που έχουν υποβληθεί προς την κατεύθυνση αυτή, συμφωνία που να καθιστά δυνατή την εξέταση θεμάτων που συνδέονται με τις ΑΞΕ από τον ΠΟΕ.

1.2.2. Στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ, στον οποίο συμμετέχουν 26 αναπτυγμένες χώρες και όσον αφορά τις ρυθμίσεις που διέπουν τις ΑΞΕ, επισημαίνεται η ύπαρξη τριών κειμένων: των δύο Κωδίκων Απελευθέρωσης - της κίνησης κεφαλαίων και των άδηλων συναλλαγών - που έχει ως στόχο την κατάργηση των περιορισμών που αφορούν την κίνηση κεφαλαίων και τις άδηλες συναλλαγές που περιλαμβάνονται στους ειδικούς καταλόγους των Κωδίκων και της αποκαλούμενης Συμφωνίας περί Εθνικής Μεταχείρισης.

Ο Κώδικας Απελευθέρωσης της Κίνησης Κεφαλαίων καλύπτει το προεπενδυτικό στάδιο και καθορίζει κανόνες σχετικά με την πρόσβαση στην άσκηση οικονομικής δραστηριότητας των επενδυτών που δεν είναι μόνιμοι κάτοικοι της χώρας στην οποία θα πραγματοποιηθούν οι επενδύσεις. Τα κράτη μέλη υποχρεώνονται να αποφεύγουν την επιπλέον εισαγωγή περιοριστικών μέτρων, εκτός αυτών που περιλαβάνονται στα σχετικά παραρτήματα του Κώδικα (παραρτήματα ανά χώρα) και δεσμεύονται να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να καταργήσουν, προοδευτικά, τους υφιστάμενους περιορισμούς της κίνησης κεφαλαίων, πάντα σε σχέση με τις ΑΞΕ.

Μετά από την εγκατάστασή τους, η μεταχείριση που επιφυλάσσεται από τα κράτη μέλη στις επιχειρήσεις που δεν έχουν την έδρα τους σε αυτά, συμπεριλαμβανομένων των νέων επενδύσεων που πραγματοποιούν ήδη εγκατεστημένες επιχειρήσεις, καθορίζεται από την Συμφωνία περί Εθνικής Μεταχείρισης που αναφέρθηκε προηγουμένως. Η Συμφωνία θεσπίζει τις αρχές της εθνικής μεταχείρισης και της προοδευτικής κατάργησης οιασδήποτε εξαίρεσης από τη μεταχείριση αυτή, χωρίς ωστόσο να έχει δεσμευτικό χαρακτήρα όπως οι Κώδικες.

1.2.3. Λόγω της απουσίας μίας πολυμερούς συμφωνίας που να εγγυάται ένα υψηλό επίπεδο προστασίας των επενδυτών και των αντίστοιχων επενδύσεων, πολλές χώρες έχουν συνάψει Διμερείς Συμφωνίες Αμοιβαίας Προώθησης και Προστασίας των Επενδύσεων, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να υφίστανται περίπου 900 παρόμοιες συμφωνίες, μεταξύ 150 χωρών, παγκοσμίως.

Οι Συμφωνίες αυτές περιλαμβάνουν δεσμευτικά μέτρα, που έχουν ως στόχο να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την πραγματοποίηση επενδύσεων εκ μέρους επενδυτών ενός των συμβαλλομένων κρατών στο έδαφος ενός άλλου εξασφαλίζοντας, υπό καθεστώς αμοιβαιότητας, την πλέον ευνοϊκή μεταχείριση των επενδυτών και την παροχή εγγυήσεων σχετικά με την πλήρη προστασία και ασφάλεια των ήδη πραγματοποιημένων επενδύσεων, στις οποίες περιλαμβάνεται και η απαγόρευση για οιοδήποτε κράτος να εθνικοποιήσει, απαλλοτριώσει ή να λάβει οιοδήποτε παρεμφερές μέτρο, εκτός εάν μία τέτοια ενέργεια γίνεται προς το δημόσιο συμφέρον, καταβληθεί άμεση, επαρκής και ουσιαστική αντασταθμιστική αποζημίωση και ακολουθηθεί η σχετική διαδικασία που προβλέπεται από το εσωτερικό δίκαιο της χώρας αυτής.

Περιλαμβάνονται ακόμη ρήτρες που αφορούν τη μεταφορά κεφαλαίων και τις διαδικασίες επίλυσης των διαφορών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών ή μεταξύ των επενδυτών και ενός των συμβαλλομένων μερών.

1.2.4. Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας, τομεακή συμφωνία την οποία έχουν υπογράψει 51 χώρες και η ΕΕ, αποτελεί την πρώτη πολυμερή συμφωνία που περιλαμβάνει ένα σύνολο διατάξεων για την προώθηση και προστασία των επενδύσεων.

Η Συνθήκη για το Χάρτη της Ενέργειας, πρώτη συμφωνία για την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Χάρτη παραχωρεί στους ήδη εγκατεστημένους ξένους επενδυτές τη μεταχείριση που θα θεωρηθεί ως η πλέον ευνοϊκή, μεταξύ της εθνικής μεταχείρισης και της μεταχείρισης του μάλλον ευνοουμένου κράτους. Περιλαμβάνονται ακόμη διατάξεις που καλύπτουν την πρόσληψη στελεχών, τη μεταφορά κεφαλαίων και τις αποζημιώσεις στην περίπτωση απαλλοτρίωσης και ζημιών λόγω πολέμου ή άλλων συγκρούσεων.

Η Συνθήκη επιβάλλει επίσης την υποχρέωση να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να τύχουν εθνικής μεταχείρισης οι οικονομικές οντότητες που προτίθενται να πραγματοποιήσουν επενδύσεις. Δεν καθιστά εντούτοις υποχρεωτική την παροχή απεριόριστης εθνικής μεταχείρισης για τις ξένες επενδύσεις που πραγματοποιούνται, παρά μόνο σε ένα μεταγενέστερο στάδιο (θα πρέπει να έχει επιτευχθεί συμφωνία μέχρι το τέλος του 1997).

1.2.5. Σε πολλές περιοχές του κόσμου αναπτύσσονται διεργασίες οικονομικής ολοκλήρωσης - επί του παρόντος υπάρχουν περίπου 60 περιφερειακές συμφωνίες - βάσει των οποίων όχι μόνον καθορίζονται οι συνθήκες που θα πρέπει να ισχύουν για το διεξαγόμενο στο εσωτερικό των ζωνών αυτών εμπόριο, αλλά και οι κανόνες που διέπουν την πραγματοποίηση ΑΞΕ μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.

Η ΕΕ και οι χώρες ΑΚΕ διαθέτουν ακόμη, στη Σύμβαση του Λομέ, ένα ειδικό κεφάλαιο σχετικά με την προώθηση, την προστασία, τη χρηματοδότηση των επενδύσεων, τις ροές κεφαλαίων, τις πληρωμές και την εγκατάσταση επιχειρήσεων, με το οποίο προβλέπεται η παροχή μεταχείρισης του μάλλον ευνοουμένου κράτους.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η διπλή προσέγγιση

2.1.1. Στις 15 Απριλίου 1995, το Συμβούλιο των Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «αναγνώρισε ότι είναι προς το συμφέρον τόσο της Κοινότητας όσο και των κρατών μελών, η καταβολή κάθε προσπάθειας προκειμένου να θεσπισθούν πολυμερείς κανόνες, στους οποίους θα περιλαμβάνονται πρότυπα υψηλού επιπέδου απελευθέρωσης και προστασίας, που θα διέπουν τις ΑΞΕ».

Προς το σκοπό αυτό όχι μόνον εκφράσθηκε η επιθυμία «να συμμετάσχει η Κοινότητα και τα κράτη μέλη στις διαπραγματεύσεις του ΟΟΣΑ για τη σύναψη μίας Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις» στην οποία να συμμετέχουν και οι χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ, αλλά προτείνεται επίσης «η έναρξη στους κόλπους του ΠΟΕ, των εργασιών για τη μεταγενέστερη θέσπιση ενός πολυμερούς πλαισίου».

2.1.2. Στις 20 Οκτωβρίου 1995, υποβλήθηκαν οι προτεινόμενες κατευθυντήριες γραμμές του Συμβουλίου σχετικά με τη συμμετοχή της Κοινότητας και των κρατών μελών στις διαπραγματεύσεις που θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ για τη σύναψη μίας Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις και οι οποίες εγκρίθηκαν το Νοέμβριο από το Συμβούλιο.

2.1.3. Ο ΠΟΕ δεν διαθέτει ούτε την εντολή ούτε τους αναγκαίους πόρους για την έναρξη των εργασιών με σκοπό τη σύναψη μίας ουσιαστικής πολυμερούς συμφωνίας. Η υφιστάμενη κατάσταση, μπορεί να διορθωθεί μόνον κατά την υπουργική διάσκεψη που προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στα τέλη του 1996 στη Σιγκαπούρη.

2.1.4. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την επιτάχυνση των εργασιών στον ΠΟΕ, προτείνοντας την ενίσχυση των πόρων του (σε προσωπικό και σε τεχνική και χρηματοοικονομική υποστήριξη) όπως τονίζει η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της σχετικά με τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης (έγγρ. CES 1028/94, Εισηγητής: ο κ. Giesecke).

Επιπλέον η υλοποίηση των προπαρασκευαστικών εργασιών, με τη συνεργασία της γραμματείας του ΠΟΕ, θα καταστήσει δυνατή την καλύτερη κατανόηση των απόψεων των χωρών μη μελών του ΟΟΣΑ επί των εξεταζομένων θεμάτων, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τη θέσπιση ενός ουσιαστικού πολυμερούς πλαισίου για τις επενδύσεις.

2.1.5. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (με την επιφύλαξη της έγκρισης) θα προτιμούσε να γίνει η διαπραγμάτευση της Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ, αλλά λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι ο ΟΟΣΑ έχει ήδη αρχίσει τις σχετικές διαπραγματεύσεις, θεωρεί ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά σε αυτές και να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου κατά τις διαπραγματεύσεις του ΟΟΣΑ, να ληφθεί υπόψη η ανάγκη σύναψης στο μέλλον Συμφωνίας στο πλαίσιο του ΠΟΕ και να αποφευχθεί η διεξαγωγή των ιδίων εργασιών σε σχέση με αυτές που θα πραγματοποιηθούν στον ΠΟΕ. Η σύναψη μίας συμφωνίας που θα περιορίζεται μόνον στις χώρες που ανήκουν στον ΟΟΣΑ, θα ενισχύσει τις τάσεις συγκέντρωσης των ΑΞΕ στο εσωτερικό της ζώνης αυτής.

2.2. Το πεδίο εφαρμογής και οι στόχοι της Συμφωνίας στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ

2.2.1. Το Συμβούλιο των Υπουργών του ΟΟΣΑ αποφάσισε τον Μάϊο 1995 «την άμεση έναρξη των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ ώστε να έχει επιτευχθεί η σύναψη Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις, πριν από την υπουργική διάσκεψη που θα πραγματοποιηθεί τον Μάϊο του 1997».

2.2.2. Κατά τη λήψη της απόφασης αυτής, οι Υπουργοί του ΟΟΣΑ συνεκτίμησαν εκτός από το γεγονός ότι οι χώρες, που ανήκουν στον ΟΟΣΑ, αποτελούν ένα σύνολο στο οποίο υπάρχει το πλέον ολοκληρωμένο πλέγμα πολυμερών κανόνων για τις επενδύσεις, ότι είναι αναγκαίο να τακτοποιηθούν ορισμένα προβλήματα, για την επίλυση των οποίων δεν επαρκούν οι υφιστάμενοι κανόνες, όπως το ζήτημα των μέτρων που έχουν ληφθεί σε επίπεδο ομόσπονδων κρατιδίων όσον αφορά τα ομοσπονδιακά κράτη, η προτιμησιακή μεταχείριση που απολαμβάνουν οι χώρες που συμμετέχουν σε περιφερειακούς οικονομικούς οργανισμούς, η εθνική μεταχείριση κατά το προεπενδυτικό στάδιο και η συνεκτίμηση των ανεξάρτητων επενδυτών στον ορισμό των επενδύσεων η απελευθέρωση των οποίων θα καταστεί υποχρεωτική.

2.2.3. Επιπλέον είναι αναγκαίο να περιληφθούν στη νέα Συμφωνία, που θα συναφθεί, ορισμένοι νέοι τομείς οι οποίοι δεν καλύπτονται επί του παρόντος από τις υφιστάμενες στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ συμφωνίες όπως: η διευκόλυνση της μετακίνησης των στελεχών σε τεχνικούς τομείς, η συμπεριφορά των μονοπωλίων, τόσο κρατικών όσο και ιδιωτικών, η προστασία των καταναλωτών, οι πολιτικές ιδιωτικοποίησης που υπόκεινται σε καθεστώς εθνικής μεταχείρισης καθώς και τα επενδυτικά κίνητρα.

2.2.4. Τέλος, θα πρέπει να αξιοποιηθεί η ευκαιρία που παρουσιάζεται ώστε να μειωθούν οι υφιστάμενοι περιορισμοί για την πραγματοποίηση ΑΞΕ σε ορισμένους τομείς, όπως είναι οι τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και των φυσικών πόρων και να μειωθούν οι διαδικασίες αξιολόγησης των επενδυτικών προτάσεων (screening procedure).

2.2.5. Όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις, ο ΟΟΣΑ διαθέτει το σημαντικό πλεονέκτημα των τεχνικών γνώσεων που έχει αποκτήσει κατά τη διάρκεια προηγούμενων εμπειριών, τόσο σε επίπεδο γραμματείας όσο και σε επίπεδο των δύο αρμοδίων επιτροπών του (επιτροπή διεθνών επενδύσεων και πολυεθνικών εταιριών και επιτροπή κίνησης κεφαλαίων και άδηλων συναλλαγών). Έχει συσταθεί ομάδα αρμόδια για τις διαπραγματεύσεις, η οποία πρέπει να τηρεί ενήμερες τις δύο επιτροπές που αναφέρθηκαν προηγουμένως καθώς και διάφορες συντακτικές ομάδες (προστασία των επενδύσεων, μεταχείριση των επενδυτών, επίλυση των διαφορών).

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Άλλα θέματα που θα πρέπει να περιληφθούν στις διαπραγματεύσεις

3.1.1. Ορισμός της επένδυσης

3.1.1.1. Τα υφιστάμενα σε επίπεδο ΟΟΣΑ όργανα ορίζουν την επένδυση βασιζόμενα στην επιχείρηση και θεωρούν ότι αποσκοπεί στη δημιουργία σταθερών σχέσεων, συνδέοντάς την ορισμένες φορές με την απόκτηση ενός ποσοστού 10 % τουλάχιστον των μετοχών που έχουν δικαίωμα ψήφου. Οι εννοιολογικοί ορισμοί δεν περιλαμβάνουν τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου (portfolio investments) καθώς και ορισμένες άλλες μορφές επενδύσεων που αφορούν την πνευματική ιδιοκτησία και τις παραχωρήσεις δικαιωμάτων εκμετάλλευσης (intangible assets).

3.1.1.2. Σε Κοινοτικό επίπεδο, η απελευθέρωση άλλων μορφών κίνησης κεφαλαίων που έχει ήδη πραγματοποιηθεί μονομερώς καθώς και η αυξανόμενη σημασία των μορφών πνευματικής ιδιοκτησίας, οδηγούν στην εξέταση της επιλογής της διεύρυνσης του εννοιολογικού ορισμού της επένδυσης. Εντούτοις η διεύρυνση αυτή είναι πιθανόν να πραγματοποιηθεί δύσκολα λόγω του υψηλού βαθμού απελευθέρωσης που θα έχει ως αποτέλεσμα, καθώς και την πιθανή δημιουργία προβλημάτων, όσον αφορά τις υποχρεώσεις προστασίας των επενδύσεων.

3.1.1.3. Αντίθετα η διεύρυνση του εννοιολογικού ορισμού της επένδυσης είναι πιθανόν να διευκολύνει την καλύτερη αποδοχή των μέτρων προστασίας του ισοζυγίου πληρωμών και της νομισματικής πολιτικής κατά τη σύναψη της Συμφωνίας, πράγμα που θα είχε θετικές επιπτώσεις σε σχέση με την ενδεχόμενη μελλοντική διεύρυνσή της ώστε να συμπεριληφθούν οι χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ, δεδομένου ότι τα ζητήματα αυτά απασχολούν την πλειοψηφία των αναπτυσσομένων χωρών.

Αυτές οι ρήτρες προστασίας προβλέπονται από τη Συνθήκη της Ρώμης και παρά το γεγονός ότι δεν προβλέπονται οι περιπτώσεις στις οποίες καθίσταται αναγκαία η χρήση τους και δεν ισχύουν για τις χώρες που συμμετέχουν στην τρίτη φάση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, θα ήταν χρήσιμη η διατήρηση αυτής της δυνατότητας.

3.1.2. Ρήτρα περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης

3.1.2.1. Η ρήτρα αυτή (που αποτελεί μία εξαίρεση από την εφαρμογή της ρήτρας του μάλλον ευνοούμενου κράτους στις περιπτώσεις περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης) είναι καθοριστικής σημασίας για την Κοινότητα διότι θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να συνεχίσουν και να διευρύνουν την πορεία προς την ολοκλήρωση και την απελευθέρωση, χωρίς τα τρίτα συμβαλλόμενα μέρη (μη μέλη της συμφωνίας περιφερειακής ολοκλήρωσης) να διαθέτουν μηχανισμούς ή αυτόματη πρόσβαση στα πλεονεκτήματα που απορρέουν από αυτή. Θα πρέπει να υπάρξει προσεκτική διατύπωση της ρήτρας αυτής, διότι δεν είναι δυνατό να περιληφθούν σε αυτή όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συμφωνία.

3.1.2.2. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, παρά το γεγονός ότι συνυπέγραψαν συμφωνίες που περιλαμβάνουν παρόμοιες ρήτρες (όπως το άρθρο XXIV της ΓΣΔΕ και το άρθρο V της Γενικής Συμφωνίας για τις Συναλλαγές στον Τομέα των Υπηρεσιών (GATS), διατυπώνουν επιφυλάξεις σε σχέση με το άρθρο 25 του Χάρτη Ενέργειας και ως προς την αποδοχή της ρήτρας περιφερειακής ολοκλήρωσης στην Πολυμερή Συμφωνία για τις Επενδύσεις. Παρά τις δυσκολίες που είναι πιθανόν να προκληθούν κατά τη διαδικασία κύρωσης, η θέση αυτή δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή, για τον πρόσθετο λόγο ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ευρώπη και θεωρούνται ως ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και απολαμβάνουν των ίδιων δικαιωμάτων με αυτές, περιλαμβάνονται μεταξύ των πρώτων που επωφελούνται από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

3.1.3. Διαδικασίες επίλυσης των διαφορών

3.1.3.1. Οι πολυμερείς συμφωνίες προβλέπουν συνήθως μηχανισμούς επίλυσης των διαφορών, που αποσκοπούν να καταστήσουν δυνατή την ταχεία και ουσιαστική επίλυση των διαφορών που προκύπτουν, είτε μεταξύ μίας επιχείρησης και ενός κράτους είτε μεταξύ κρατών. Λόγω της ιδιαίτερης φύσης των καταστάσεων που προκύπτουν, η πρόσβαση στους μηχανισμούς αυτούς θα πρέπει να επεκταθεί και στις συνδικαλιστικές οργανώσεις, που ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελέσουν μέρος που έχει συμφέρον για την επίλυση των διαφορών. Γενικότερα και σύμφωνα με όσα προβλέπονται στη ΓΣΔΕ, θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα ακρόασης όλων των μερών που μπορούν να αποδείξουν το συμφέρον τους, όπως οι ενώσεις των εργοδοτών και ακόμη οι ενώσεις καταναλωτών.

3.1.3.2. Δύο γενικά παραδείγματα αποτελούν ο ΠΟΕ και η Παγκόσμια Τράπεζα. Όσον αφορά την πρώτη και μετά τις διαπραγματεύσεις της ΓΣΔΕ, θεσπίσθηκαν μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρότυπα για το σύστημα επίλυσης των διαφορών μεταξύ κρατών που πρόκειται να υιοθετηθεί από την Πολυμερή Συμφωνία για τις Επενδύσεις. Όσον αφορά το σύστημα που αναπτύχθηκε υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Τράπεζας, τούτο περιλαμβάνει μηχανισμό για την επίλυση των διαφορών μεταξύ επενδυτών και κρατών: το Διεθνές Κέντρο για την Επίλυση Διαφορών σχετικά με τις Επενδύσεις (CIRDI), το οποίο συστήθηκε το 1965 με τη Σύμβαση της Ουάσιγκτον. Παρά το γεγονός ότι τα μέσα αυτά είναι τα πλέον γνωστά, υφίστανται και άλλα μέσα επίλυσης των διαφορών που επίσης χρησιμοποιούνται στις διμερείς συμφωνίες όπως η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για το Διεθνές Εμπορικό Δίκαιο (UNCITRAL) και το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο (CCI).

3.1.3.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο μηχανισμός που θα θεσπισθεί στο πλαίσιο της Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις θα πρέπει να είναι συμβατός με τους μηχανισμούς που έχουν θεσπισθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ, για την επίλυση των διαφορών μεταξύ κρατών. Σε σχέση με τις διαφορές που προκύπτουν μεταξύ επενδυτών και κρατών, εκείνο που έχει σημασία είναι να εξασφαλισθούν, βάσει των υπαρχόντων μηχανισμών και με την επιφύλαξη των συμφερόντων του κράτους υποδοχής, οι καλύτερες δυνατότητες προστασίας των συμφερόντων των επενδυτών ώστε να αυξηθεί το επίπεδο προστασίας και ασφάλειας των επενδύσεων, κάτι που είναι απαραίτητο για την προώθηση και ανάπτυξή τους.

3.1.4. Εφαρμογή στα ομόσπονδα κρατίδια των κρατών μελών

3.1.4.1. Ο στόχος της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις σε επίπεδο τομέων θα πρέπει να συνοδεύεται από την ένταξη σ`αυτή των διάφορων ομόσπονδων κρατιδίων, όσον αφορά τις χώρες με ομοσπονδιακό σύστημα, στις οποίες θα πρέπει να εφαρμοσθεί η προαναφερθείσα συμφωνία. Οι θετικές επιπτώσεις από τη Συμφωνία είναι δυνατόν να περιορισθούν σημαντικά στην περίπτωση που οι τοπικές και ομοσπονδιακές αρχές των συμμετεχόντων κρατών, θεωρήσουν ότι δεν είναι υποχρεωμένες να την τηρήσουν.

3.1.4.2. Το θέμα αυτό είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την επιτυχή ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, από κοινοτική άποψη, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ ήδη στην περίπτωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη Ενέργειας, έδειξαν ότι αντιλαμβάνονται με πολύ ιδιαίτερο τρόπο το ζήτημα των συμφωνηθέντων κατά τις διαπραγματεύσεις, και δεν έχουν υπογράψει το Χάρτη μέχρι στιγμής.

3.1.5. Εξαιρέσεις από την εφαρμογή της αρχής της εθνικής μεταχείρισης

3.1.5.1. Όσον αφορά τις εξαιρέσεις, θα πρέπει να καθιερώνονται μόνον όταν συντρέχουν λόγοι δημόσιας τάξης, δημόσιας υγείας και εθνικής ασφάλειας.

3.1.5.2. Ο κατάλογος εξαιρέσεων και επιφυλάξεων πρέπει να καθίσταται γνωστός ώστε να διασφαλισθεί η καλύτερη δυνατότητα πρόβλεψης εκ μέρους των οικονομικών παραγόντων.

3.1.5.3. Τα συμβαλλόμενα μέρη θα είναι ανάγκη να δεσμευθούν ως προς την μη εισαγωγή νέων εξαιρέσεων ή επιφυλάξεων (standstill commitment), ενώ στο χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση των υφιστάμενων πρέπει να ληφθεί η ειδική κατάσταση κάθε συμβαλλόμενου μέρους.

3.1.5.4. Η εφαρμογή της αρχής της εθνικής μεταχείρισης στην περίπτωση των ιδιωτικοποιήσεων και των μονοπωλίων του δημόσιου τομέα θα αποτελέσει ένα από τα πλέον ακανθώδη θέματα των διαπραγματεύσεων, δεδομένου ότι το σημείο εκκίνησης των διαφόρων κρατών δεν είναι το ίδιο. Γενικότερα κατά τις διαπραγματεύσεις θα μπορούσε να καταστεί σαφής η σημασία που αποδίδεται στο θέμα αυτό, αρχίζοντας τις συζητήσεις για μια πολιτική ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο.

3.1.5.5. Η περίπτωση της καθιέρωσης «ελεύθερων ζωνών προοριζόμενων για τις εξαγωγές» (export processing zones - EPZ), θα πρέπει επίσης να εξετασθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, ώστε να περιορισθεί η καταχρηστική χρησιμοποίησή τους από τα συμβαλλόμενα μέρη, όπως επίσης, θα πρέπει να αποφευχθεί και η διακριτική μεταχείριση, εις βάρος των εθνικών επιχειρήσεων προκειμένου να ευνοηθούν οι ξένες επιχειρήσεις.

3.1.6. Ρήτρα του μάλλον ευνοούμενου κράτους

3.1.6.1. Η ρήτρα του μάλλον ευνοούμενου κράτους έχει ως στόχο να καταστήσει δυνατή την παραχώρηση, στους επενδυτές και τις αντίστοιχες επενδύσεις, της ίδιας μεταχείρισης που απολαμβάνουν οι επενδυτές και οι επενδύσεις που προέρχονται από το κράτος στο οποίο έχει παραχωρηθεί μεταχείριση του μάλλον ευνοούμενου κράτους. Στις διμερείς συμφωνίες η ρήτρα του μάλλον ευνοούμενου κράτους, περιλαμβάνεται ως εναλλακτική σε σχέση με την εθνική μεταχείριση, διασφαλίζοντας κατά τον τρόπο αυτό τον επενδυτή ότι θα τύχει της ευνοϊκότερης μεταχείρισης, μεταξύ αυτής που έχει παραχωρηθεί σε τρίτους και αυτής που έχει παραχωρηθεί στους υπηκόους της χώρας υποδοχής.

3.1.6.2. Όσον αφορά την Πολυμερή Συμφωνία για τις Επενδύσεις η λύση που θα επιλεγεί θα πρέπει να περιλαμβάνει τους πλέον ευνοϊκούς κανόνες που περιλαμβάνουν οι διμερείς συμφωνίες, για τους επενδυτές και τις επενδύσεις τους, όχι μόνο όσον αφορά τις ρήτρες αυτές αλλά και για άλλα θέματα.

3.1.7. Φορολογικά και άλλα άμεσα κίνητρα

3.1.7.1. Πολλές χώρες χρησιμοποιούν τη μέθοδο των φορολογικών και των άμεσων κινήτρων προκειμένου να προσελκύσουν ΑΞΕ, με συνέπεια σε μερικές περιπτώσεις την έλλειψη διαφάνειας και επίγνωσης του πραγματικού κόστους για την οικονομία και πιθανώς τη δημιουργία προβλημάτων που αφορούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, είτε στις εθνικές είτε στη διεθνή αγορά.

Η καταχρηστική χρησιμοποίηση φορολογικών κινήτρων και απαλλαγών επιδεινώνει τα δημοσιονομικά προβλήματα του κράτους και προκαλεί σοβαρές παρεμπίπτουσες φορολογικές αδικίες, διότι θα πρέπει να αυξηθεί το φορολογικό βάρος που επιβάλλεται στους εργαζόμενους και στους καταναλωτές.

3.1.7.2. Η ανάγκη μεγαλύτερης πειθαρχίας στον τομέα αυτό, κατά το παράδειγμα της συμφωνίας για τις ενισχύσεις που επετεύχθηκε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της ΓΣΔΕ, θα πρέπει να συνοδεύεται από ανάλυση όλων των άλλων παραγόντων που εμπλέκονται στη λήψη της απόφασης για τον τρόπο πραγματοποίησης της ΑΞΕ.

3.1.7.3. Επίσης όσον αφορά θέματα διαφθοράς, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η ευκαιρία, για να περιληφθούν στη Συμφωνία οι κατευθύνσεις που ήδη εγκρίθηκαν σε επίπεδο ΟΟΣΑ σχετικά με τις παράνομες πρακτικές, και να αποκτήσουν δεσμευτικό χαρακτήρα.

3.2. Οι ΑΞΕ και το ζήτημα της απασχόλησης

3.2.1. Ένα από τα πλέον σημαντικά θέματα που συνδέονται με τις ΑΞΕ, είναι το ζήτημα της απασχόλησης. Ο ΟΟΣΑ εκπόνησε μία σειρά μελετών σχετικά με τη σχέση που συνδέει τις ΑΞΕ και την απασχόληση, λόγω κυρίως των ανησυχιών που έχουν εκφράσει αρκετές χώρες, που θεωρούν ότι η μετεγκατάσταση της παραγωγικής δραστηριότητας, στην οποία επιδίδονται πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις, θα έχει ως αποτέλεσμα την αναπόφευκτη μείωση της απασχόλησης στις χώρες που αποτελούν πηγή ΑΞΕ.

Οι μελέτες αυτές δεν έχουν ολοκληρωθεί επί του παρόντος.

3.2.2. Η σχέση που συνδέει τα εργασιακά πρότυπα και τις ΑΞΕ αντικατοπτρίζει τη μέριμνα για ζητήματα οικονομικής, πολιτικής και ηθικής τάξης. Η θέσπιση εργασιακών προτύπων αποσκοπεί στην επίτευξη δύο στόχων: στην προβολή των ανθρωπίνων και θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων και των ενώσεών τους και στη θεσμοθέτηση δίκαιων εμπορικών κανόνων.

Αποδεικνύεται από τη μία πλευρά ότι τα εργασιακά πρότυπα επηρεάζουν τις σχετικές με τις ΑΞΕ αποφάσεις, όπως στην περίπτωση της μετεγκατάστασης μίας επιχείρησης, αλλά από την άλλη πλευρά διαπιστώνεται επίσης ότι η συγκέντρωση σε ορισμένες περιοχές και η οργάνωση εργασίας των πολυεθνικών επιχειρήσεων έχει επιπτώσεις στο επίπεδο των προτύπων και μπορεί να συμβάλει στη μεγαλύτερη επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομένων των χωρών υποδοχής όπως δείχνουν οι αναλυτικές εργασίες που ο ΟΟΣΑ έχει αναλάβει για τα εργασιακά πρότυπα και τις ΑΞΕ.

Η χρησιμοποίηση περιορισμένων εργασιακών προτύπων για την προσέλκυση ΑΞΕ, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να αποθαρρυνθεί.

3.2.3. Η διεθνοποίηση της οικονομίας που λαμβάνει χώρα, έχει επηρεάσει την κινητικότητα των πόρων, και κατ`αυτόν τον τρόπο έχει οδηγήσει επίσης στην παγκοσμιοποίηση τμημάτων της αγοράς εργασίας, παρά το γεγονός της έλλειψης γεωγραφικής κινητικότητας του παράγοντα αυτού.

Εξάλλου οι πλέον σύγχρονες τεχνικές διαχείρισης και οι δεοντολογικές απαιτήσεις που συνδέονται με την εικόνα και το κύρος των πολυεθνικών επιχειρήσεων, τις έχουν αναγκάσει να αναπτύξουν στα υποκαταστήματά τους και στις θυγατρικές εταιρίες τους συμμετοχικά συστήματα συνδιαχείρισης, παρόμοια με αυτά της μητρικής επιχείρησης.

Τίθεται όμως το ερώτημα εάν η διεθνοποίηση αυξάνει ή μειώνει την αξία των εργασιακών κανόνων.

3.2.4. Όπως αποδεικνύουν διάφορες πρόσφατες μελέτες, κατά τη λήψη των αποφάσεων που αφορούν την επιλογή του τόπου άσκησης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τους, οι πολυεθνικές επιχειρήσεις γενικά δεν θεωρούν ως βασικό παράγοντα, έστω και αν πρόκειται για παράγοντα που συνεκτιμάται περισσότερο σε μερικούς τομείς από ό,τι σε άλλους, τη μείωση των μισθολογικών δαπανών που θα προκύψει από τη μείωση του εργατικού κόστους. Οι πολυεθνικές επιχειρήσεις λαμβάνουν υπόψη άλλους παράγοντες (την πρόσβαση στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών, την πρόσβαση στους παράγοντες της παραγωγής, την οργάνωση της παραγωγής σε παγκόσμιο επίπεδο, τις δυνατότητες εφοδιασμού, την ύπαρξη υποδομών, τη δυνατότητα παρακολούθησης των τεχνολογικών εξελίξεων, το επίπεδο εκπαίδευσης και κατάρτισης, τη φορολογία, τις υφιστάμενες δυνατότητες όσον αφορά τις υπεργολαβίες, τις απολύσεις, τη σύναψη συμβάσεων εκμεταλλευσίας κ.λπ.). Επιπλέον το ποσοστό που αντιστοιχεί στις μισθολογικές δαπάνες σε σχέση με το συνολικό κόστος παραγωγής μειώνεται διαρκώς, ακόμη και στην περίπτωση δραστηριοτήτων έντασης εργασίας.

3.2.5. Ένα από τα πλεονεκτήματα των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη Πολυμερούς Συμφωνίας για τις Επενδύσεις στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ, είναι η δημοσίευση των «Κατευθυντήριων γραμμών του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις», οι οποίες παρά το γεγονός ότι έχουν προαιρετικό χαρακτήρα, εφαρμόζονται και τηρούνται ευρύτατα από πολλές επιχειρήσεις, ο αριθμός των οποίων αυξάνεται διαρκώς, ενώ πολλές άλλες, μικρότερου μεγέθους, δραστηριοποιούνται ολοένα και περισσότερο σε παγκόσμιο επίπεδο, κυρίως στον τομέα του εμπορίου.

Οι αρχές που περιλαμβάνονται στις «Κατευθυντήριες γραμμές του ΟΟΣΑ για τις πολυεθνικές εταιρείες» πρέπει να περιληφθούν στην πολυμερή συμφωνία για επενδύσεις και έτσι να συμβάλουν θετικά στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις στους κόλπους του ΠΟΕ.

Οι Κατευθυντήριες Γραμμές περιλαμβάνουν, εκτός από τις ρήτρες για την απασχόληση και τις εργασιακές σχέσεις, ρήτρες για την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών οι οποίες μπορούν επίσης να ενσωματωθούν στην Πολυμερή Συμφωνία για τις Επενδύσεις.

3.2.6. Οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται σήμερα χαρακτηρίζονται από την έλλειψη διαφάνειας και ενημέρωσης των άμεσα ενδιαφερομένων δηλαδή των επιχειρηματιών, των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των καταναλωτών. Επίσης σε κοινοτικό επίπεδο, η ενημέρωση είναι περιορισμένη, άν και θα πρέπει να αναγνωρισθεί η χρησιμότητα της συνεργασίας της Επιτροπής και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με αυτή τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή είναι αναμένει την υποβολή προβολή προτάσεων και υποδείξεων, εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων. Το ίδιο θα πρέπει να γίνει και όσον αφορά τη Συμβουλευτική Επιτροπή των Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (TUAC) και τη Συμβουλευτική Επιτροπή Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας (BIAC), ως οργανώσεων που έχουν αναγνωρισθεί επίσημα από τον ΟΟΣΑ.

Βρυξέλλες, 28 Φεβρουαρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER