Κοινή θέση (ΕΚ) αριθ. 23/2004

που καθορίστηκε από το Συμβούλιο στις 24 Φεβρουαρίου 2004

για την έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. .../2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της ..., για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2236/95 του Συμβουλίου περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων

(2004/C 95 E/04)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 156 πρώτο εδάφιο,

την πρόταση της Επιτροπής(1),

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής(2),

Αφού ζητήθηκε η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης(3),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Η ομάδα υψηλού επιπέδου για τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, υπό την προεδρία του κ. Karel Van Miert, εξέφρασε ανησυχία για την καθυστέρηση των διασυνοριακών τμημάτων των έργων προτεραιότητας του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, (ΔΔΜ), η οποία επηρεάζει αρνητικά την αποδοτικότητα των επενδύσεων που πραγματοποιούνται από τα κράτη μέλη στα τμήματα που βρίσκονται στις χώρες τους, αφαιρώντας τους το πλεονέκτημα των οικονομιών κλίμακας και ακόμα· συνιστά να διαφοροποιείται το ποσοστό της κοινοτικής χρηματοδότησης ανάλογα με τα οφέλη που αποκομίζουν άλλες χώρες, τονίζοντας, ιδιαίτερα, ότι και η διαφοροποίηση αυτή θα πρέπει να ωφελεί αρχικά τα διασυνοριακά έργα που χρησιμοποιούνται στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Επιπλέον, το ποσοστό της κοινοτικής χρηματοδότησης θα πρέπει να διαφοροποιείται ανάλογα με το βαθμό στον οποίο τα οικονομικά οφέλη του έργου υπερβαίνουν τη χρηματοδοτική αποδοτικότητά του.

(2) Προς το σκοπό αυτό, η ομάδα υψηλού επιπέδου συνιστά αύξηση του ποσοστού της κοινοτικής ενίσχυσης, ώστε να προωθηθεί η ολοκλήρωση των διασυνοριακών συνδέσεων των έργων προτεραιότητας και υπογραμμίζει ότι η επίπτωση της μεταβολής αυτής στον προϋπολογισμό θα είναι περιορισμένη. Αυτό θα πρέπει να υλοποιηθεί έχοντας υπόψη ότι οι πόροι των διευρωπαϊκών δικτύων (ΔΕΔ) πρέπει να επικεντρωθούν σε σημαντικά έργα, ενώ ταυτόχρονα θα αναγνωρίζεται η ανάγκη για συνεχή χρηματοδοτική στήριξη έργων που δεν έχουν προτεραιότητα.

(3) Θα πρέπει να προβλεφθεί η δυνατότητα πραγματοποίησης των δημοσιονομικών δεσμεύσεων σε ετήσιες δόσεις, βάσει σφαιρικής και πολυετούς νομικής δέσμευσης.

(4) Η προσωρινή αύξηση του ποσοστού της κοινοτικής ενίσχυσης ενδέχεται να αποτελέσει κίνητρο για τους ενδιαφερόμενους, προκειμένου να επισπεύσουν και να καταστήσουν αποτελεσματική την υλοποίηση έργων προτεραιότητας τα οποία καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό.

(5) Η σύναψη εταιρικών σχέσεων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ή άλλων μορφών συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) απαιτεί σταθερή χρηματοδοτική δέσμευση εκ μέρους των θεσμικών επενδυτών που να είναι επαρκώς ελκυστική ώστε να συγκεντρώνει ιδιωτικά κεφάλαια. Η χορήγηση κοινοτικής χρηματοδοτικής ενίσχυσης σε πολυετή βάση θα άρει την αβεβαιότητα η οποία αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη ενός έργου. Θα πρέπει, κατά συνέπεια, να ληφθούν μέτρα για την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης στα επιλεγέντα έργα βάσει πολυετούς νομικής δέσμευσης.

(6) Οι διασυνοριακές διασυνδέσεις ενεργειακών δικτύων είναι σημαντικές για την εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, την ασφάλεια εφοδιασμού και τη βέλτιστη χρήση της ενεργειακής υποδομής. Τα έργα προτεραιότητας των ενεργειακών δικτύων, τα οποία είναι αναγκαία για τα συμφέροντα της ευρωπαϊκής οικονομίας αλλά ασύμφορα από επιχειρηματική άποψη και τα οποία δεν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων, θα πρέπει, συνεπώς, να είναι και επιλέξιμα για μεγαλύτερη χρηματοδοτική ενίσχυση. Η ενίσχυση αυτή αφορά τα έργα προτεραιότητας για τα ενεργειακά δίκτυα.

(7) Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2236/95 του Συμβουλίου(4) θα πρέπει να προσαρμοσθεί, ούτως ώστε να ληφθεί υπόψη η απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή(5).

(8) Ως εκ τούτου, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2236/95 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2236/95 τροποποιείται ως εξής:

1. Το άρθρο 5 τροποποιείται ως εξής:

α) η παράγραφος 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

"3. Ανεξάρτητα από την επιλεγόμενη μορφή παρέμβασης, το συνολικό ποσό της κοινοτικής ενίσχυσης δυνάμει του παρόντος κανονισμού δεν μπορεί να υπερβεί το 10 % του συνολικού κόστους της επένδυσης. Ωστόσο, κατ' εξαίρεση, το συνολικό ποσό της κοινοτικής ενίσχυσης μπορεί να ανέλθει στο 20 % του συνολικού κόστους της επένδυσης στις κατωτέρω περιπτώσεις:

α) έργα που αφορούν τα δορυφορικά συστήματα εντοπισμού στίγματος και πλοήγησης, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 17 της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1996, περί των κοινοτικών προσανατολισμών για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών(6)·

β) έργα προτεραιότητας για τα ενεργειακά δίκτυα·

γ) τμήματα των έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, υπό την προϋπόθεση ότι τα έργα ξεκινούν πριν από το 2010, και προσδιορίζονται στο παράρτημα III της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΚ με στόχο την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης ή/και την περάτωση ελλειπόντων τμημάτων, εφόσον τα τμήματα αυτά είναι διασυνοριακά ή διέρχονται από φυσικά εμπόδια και συμβάλλουν στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς στη διευρυμένη Κοινότητα, βελτιώνουν την ασφάλεια, εξασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα των εθνικών δικτύων ή/και συμβάλλουν σημαντικά στην αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς, ευνοώντας τους τρόπους που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον. Το ποσοστό αυτό διαφοροποιείται ανάλογα με τα οφέλη που αντλούν άλλες χώρες, ιδίως τα γειτονικά κράτη μέλη."

β) Προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:

"5. Στην περίπτωση των έργων που αναφέρονται στην παράγραφο 3 και εντός των ορίων του παρόντος κανονισμού, η νομική δέσμευση είναι πολυετής και οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις πραγματοποιούνται σε ετήσιες δόσεις."

2. Στο άρθρο 13, προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:

"4. Εάν, εντός δέκα ετών από τη χορήγηση της χρηματοδοτικής ενίσχυσης, η συγκεκριμένη δράση δεν έχει ολοκληρωθεί, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, την επιστροφή της καταβληθείσας ενίσχυσης, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες."

3. Το άρθρο 17 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

"Άρθρο 17

Διαδικασία επιτροπής

1. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.

2. Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων διορίζει στην επιτροπή αντιπρόσωπο χωρίς δικαίωμα ψήφου.

3. Οσάκις γίνεται αναφορά στο παρόν άρθρο, εφαρμόζονται τα άρθρα 5 και 7 της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή(7), τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 8 αυτής.

Η προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 6 της απόφασης 1999/468/ΕΚ ορίζεται σε τρεις μήνες.

4. Η Επιτροπή θεσπίζει τον εσωτερικό της κανονισμό."

4. Στο άρθρο 18 προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος:"Η διάθεση των κεφαλαίων συνδέεται με το ποιοτικό και ποσοτικό επίπεδο υλοποίησης."

Άρθρο 2

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

...,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ο Πρόεδρος

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

(1) ΕΕ C 75 Ε της 26.3.2002, σ. 316 και ΕΕ C 151 Ε της 25.6.2002, σ. 29.

(2) ΕΕ C 125 της 27.5.2002, σ. 13.

(3) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 2ας Ιουλίου 2002 (ΕΕ C 271 Ε της 12.11.2003, σ. 163), κοινή θέση του Συμβουλίου της 24ης Φεβρουαρίου 2004 και θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της ... (δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(4) ΕΕ L 228 της 23.9.1995, σ. 1· κανονισμός όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1655/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 197 της 29.7.1999, σ. 1).

(5) ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 23.

(6) ΕΕ L 228 της 9.9.1996, σ. 1· απόφαση όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση αριθ. 1346/2001/ΕΚ (ΕΕ L 185 της 6.7.2001, σ. 1).

(7) ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 23.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Στις 4 Δεκεμβρίου 2001, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με σκοπό τη μέγιστη αύξηση της κοινοτικής ενίσχυσης κατά 20 % για ορισμένα έργα προτεραιότητας όσον αφορά τα διευρωπαϊκά δίκτυα (ΔΕΔ) μεταφορών.

2. Στις 14 Μαρτίου 2002, η Επιτροπή τροποποίησε την πρότασή της επεκτείνοντάς την στα έργα προτεραιότητας όσον αφορά τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας.

3. Στις 20 Μαρτίου 2002, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διατύπωσε τη γνώμη της εγκρίνοντας την πρόταση.

4. Στις 25 Μαρτίου 2002, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να μην γνωμοδοτήσει επί του θέματος.

5. Στις 2 Ιουλίου 2002, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διατύπωσε γνώμη σε πρώτη ανάγνωση επί της τροποποιημένης πρότασης στο σημείο 2, εγκρίνοντας την πρόταση με τροποποιήσεις.

6. Στις 28 Ιανουαρίου 2003, η Επιτροπή μετέβαλε την τροποποιημένη της πρόταση κατόπιν της γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

7. Στις 6 Οκτωβρίου 2003, η Επιτροπή μετέβαλε την τροποποιημένη της πρόταση στο σημείο 6 και πάλι προκειμένου να αυξηθεί το ποσοστό της κοινοτικής στήριξης σε αυτά τα ΔΕΔ στο ανώτατο όριο του 30 %.

8. Στις 25 Νοεμβρίου 2003, το Συμβούλιο και ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής κατέληξαν ομόφωνα σε συμβιβασμό για κοινή θέση που περιλαμβάνεται στο έγγραφο 15280/03 και τις συναφείς δηλώσεις για τα πρακτικά του Συμβουλίου που περιλαμβάνονται στο έγγραφο 5644/04 Addendum 1.

9. Στις 24 Φεβρουαρίου 2004, το Συμβούλιο υιοθέτησε την κοινή θέση του σύμφωνα με το άρθρο 251 της συνθήκης.

II. ΟΥΣΙΑ

1. Η ουσία της κοινής θέσης του Συμβουλίου βασίζεται εν πολλοίς στην τροποποιημένη πρόταση (σημείο I.6 ανωτέρω) την οποία υπέβαλε η Επιτροπή μετά την γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 2 Ιουλίου 2002.

2. Έτσι, το Συμβούλιο συμφώνησε καταρχήν σε μια μέγιστη αύξηση της κοινοτικής ενίσχυσης κατά 20 % για τα ακόλουθα έργα προτεραιότητας όσον αφορά τα ΔΕΔ:

α) έργα που αφορούν τα δορυφορικά συστήματα εντοπισμού στίγματος και πλοήγησης που αναφέρονται στο άρθρο 17 της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΚ (προγράμματα τύπου Galileo)·

β) έργα προτεραιότητας για τα ενεργειακά δίκτυα·

γ) διασυνοριακά τμήματα ή τμήματα που διέρχονται από φυσικά εμπόδια επιλεγμένων έργων για ΔΕΔ μεταφορών που προσδιορίζονται στο παράρτημα III της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΚ, υπό τον όρο ειδικότερα ότι τα έργα θα έχουν αρχίσει πριν από το 2010.

3. Ως εκ τούτου, το κύριο μέρος της κοινοτικής στήριξης βάσει της κοινής θέσης θα αποσκοπεί - όπως προτείνει η Επιτροπή και υποστηρίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - να συμβάλει αποφασιστικά στην υλοποίηση των εκκρεμών έργων προτεραιότητας όσον αφορά τα ΔΕΔ μεταφορών.

4. Ταυτόχρονα - αλλά με πολύ μικρότερες δημοσιονομικές επιπτώσεις - η κοινοτική στήριξη θα στοχεύει στα έργα προτεραιότητας για τα ενεργειακά δίκτυα και στα προγράμματα τύπου Galileo.

5. Η κοινή θέση δεν αφορά τα έργα προτεραιότητας για τα ΔΕΔ τηλεπικοινωνιών για τα οποία η Επιτροπή έχει καταθέσει χωριστή πρόταση η οποία παραμένει προς εξέταση [έγγρ. 9099/03 διοργανικός φάκελος 2003/0086 (COD)].

6. Οι λοιπές διατάξεις της κοινής θέσης αφορούν κυρίως τη διαδικασία του προϋπολογισμού και την επιτροπολογία.

7. Ως προς την επιτροπολογία, θα πρέπει ιδίως να σημειωθεί ότι η κοινή θέση διατηρεί τη διαδικασία κανονιστικής επιτροπής όπως προβλέπεται επί του παρόντος στα εκτελεστικά μέτρα για τα ΔΕΔ και, συνεπώς, δεν ακολουθεί τη διαδικασία συμβουλευτικής επιτροπής που προτείνουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή.

8. Ωστόσο, η κοινή θέση όντως προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής εκπροσώπου της ΕΤΕπ χωρίς δικαίωμα ψήφου στις διαδικασίες επιτροπολογίας, όπως πρότεινε το Κοινοβούλιο, επιτρέποντας έτσι στην ΕΤΕπ να συνεισφέρει με την εμπειρογνωμοσύνη της σε θέματα χρηματοδότησης ΔΕΔ στις συζητήσεις της επιτροπής.

III. ΟΙ ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 2ας ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

1. Ως προς τα έργα προτεραιότητας όσον αφορά τα ΔΕΔ μεταφορών, η κοινή θέση αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου αριθ. 8 και 13. Έτσι, τα διασυνοριακά τμήματα ή τα τμήματα που διέρχονται από φυσικά εμπόδια των έργων αυτών πρέπει όντως να επιδιώκουν την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης ή/και την περάτωση ελλειπόντων τμημάτων, και την προαγωγή της ασφάλειας, όπως προτείνει το Κοινοβούλιο.

2. Αντίθετα, όπως και η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, η κοινή θέση δεν ακολουθεί τη διαδικασία υποβολής εκθέσεων προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την επιλογή των έργων προτεραιότητας στον τομέα της ενέργειας την οποία πρότεινε το Κοινοβούλιο.

3. Ωστόσο, η κοινή θέση ακολουθεί την τροπολογία αριθ. 9 για την επιστροφή των κοινοτικών κονδυλίων σε περίπτωση που το έργο δεν έχει περατωθεί εντός δεκαετίας από της καταβολής της χρηματοδοτικής ενίσχυσης (νέο άρθρο 13 παράγραφος 4) και, όπως προαναφέρθηκε, την τροπολογία αριθ. 10 για την παρουσία εκπροσώπου της ΕΤΕπ στη διαδικασία επιτροπής.

4. Επιπλέον, η κοινή θέση ακολουθεί την τροπολογία αριθ. 11 δεύτερο εδάφιο για τη χορήγηση κονδυλίων (νέο άρθρο 18 παράγραφος 2).

IV. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

1. Όπως προαναφέρθηκε, η κοινή θέση ακολουθεί εν πολλοίς την τροποποιημένη πρόταση την οποία υπέβαλε η Επιτροπή μετά τη γνώμη του Κοινοβουλίου.

2. Για το λόγο αυτό ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου οι οποίες έγιναν δεκτές από την Επιτροπή. Για τον ίδιο λόγο οι τροπολογίες που δεν έγιναν δεκτές από την Επιτροπή δεν έγιναν γενικά δεκτές ούτε από το Συμβούλιο. Τούτο, διότι το Συμβούλιο ακολούθησε για τις τελευταίες τροπολογίες την αρνητική γνώμη που διατύπωσε η Επιτροπή στην τροποποιημένη πρόταση μετά τη γνώμη του Κοινοβουλίου (σημείο I.6 ανωτέρω).

3. Η κοινή θέση βασίζεται ακόμη στην τελευταία τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής η οποία προβλέπει ανώτατο ποσοστό αύξησης στην κοινοτική ενίσχυση έως 30 % (σημείο I.7 ανωτέρω).

Ωστόσο, δεν κατέστη δυνατή η εξεύρεση επαρκούς υποστήριξης στο Συμβούλιο για ένα τόσο υψηλό ποσοστό στήριξης. Κατόπιν τούτου, το Συμβούλιο δέχθηκε, ως συμβιβαστική λύση, το ανώτατο όριο του 20 % το οποίο εγκρίνει και το Κοινοβούλιο στη γνώμη του.

4. Όπως υπενθυμίζεται ανωτέρω, η κοινή θέση δεν αφορά τη χωριστή πρόταση της Επιτροπής για τα έργα προτεραιότητας για τα ΔΕΔ τηλεπικοινωνιών [έγγρ. 9099/03 διοργανικός φάκελος 2003/0086 (COD)] η οποία παραμένει προς εξέταση.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Για τους ανωτέρω λόγους το Συμβούλιο γνωστοποιεί στο Κοινοβούλιο την κοινή θέση του που περιλαμβάνεται στο έγγραφο 5633/1/04 Rev 1.