ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Κύπρο - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις 7 Απριλίου 2004 η Επιτροπή δημοσίευσε τις εαρινές της προβλέψεις του 2004 [1]. Σύμφωνα με τις προβλέψεις αυτές, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τα στοιχεία που κοινοποίησε η Κύπρος το Μάρτιο 2004, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Κύπρο αυξήθηκε από 4,6% του ΑΕΠ το 2002 σε 6,3% του ΑΕΠ το 2003, υπερβαίνοντας έτσι την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη.

[1] Οι εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications/european_economy/2004/ee204en.pdf.

Με βάση τις πρώτες αυτές ενδείξεις, η Επιτροπή κίνησε στις 12 Μαΐου 2004 τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Κύπρο, με την κατάρτιση της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης [2]. Στις 24 Μαΐου 2004, η Επιτροπή έλαβε το πρόγραμμα σύγκλισης της Κύπρου, το οποίο επιβεβαίωσε την ύπαρξη ελλείμματος 6,3% του ΑΕΠ για το 2003.

[2] Το πλήρες κείμενο της έκθεσης είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/procedures_en.htm.

Η εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) διέπεται από το άρθρο 104 της Συνθήκης και από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος», ο οποίος αποτελεί μέρος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης [3]. Οι χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου είναι κράτη μέλη με παρέκκλιση. πρέπει να αποφεύγουν τα υπερβολικά ελλείμματα, αλλά οι κυρώσεις που προβλέπονται από το άρθρο 104 παράγραφοι 9 και 11 δεν μπορούν να τους επιβληθούν.

[3] ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

Στη έκθεσή της βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, η Επιτροπή συμπέρανε ότι η υπέρβαση, από το δημοσιονομικό έλλειμμα της Κύπρου, της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη το 2003 δεν οφειλόταν σε ασυνήθεις περιστάσεις εκτός του ελέγχου των κυπριακών αρχών, ούτε σε σοβαρή οικονομική ύφεση κατά την έννοια του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, εφόσον η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ ανήλθε στο 2% το 2003. Όσον αφορά το 2004, η έκθεση συμπέρανε ότι είναι πιθανόν να μειωθεί το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης, το οποίο όμως θα παραμείνει υψηλότερο από το 3% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα ανέλθει στο 4,6% του ΑΕΠ το 2004, επίπεδο χαμηλότερο από το 5,2% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι κυπριακές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

Με βάση τις εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής, η έκθεση της Επιτροπής συμπέρανε επίσης ότι ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ, ο οποίος ανήλθε στο 72,2% του ΑΕΠ το 2003, θα αποκλίνει ακόμα περισσότερο το 2004 από την τιμή αναφοράς του 60% που ορίζει η Συνθήκη. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής, ο δείκτης δημόσιου χρέους θα ανέλθει στο 74,6% του ΑΕΠ το 2004, επίπεδο χαμηλότερο από το 75,2% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι κυπριακές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

Το άρθρο 104 παράγραφος 4 της Συνθήκης ορίζει ότι «η Επιτροπή του άρθρου 114 (δηλαδή η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή) διατυπώνει γνώμη σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής». Η επιτροπή αυτή εξέδωσε τη γνώμη της στις 25 Μαΐου 2004, στην οποία εκφράζει τη συμφωνία της με την εκτίμηση που παρουσιάζει η Επιτροπή στην έκθεσή της. Ειδικότερα, η επιτροπή αυτή συμπέρανε ότι η δημοσιονομική κατάσταση στην Κύπρο κατέδειξε την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος κατά την έννοια των δύο κριτηρίων που προβλέπει το άρθρο 104 παράγραφος 2 για τον εντοπισμό αυτών των ελλειμμάτων. Η εξέταση των άλλων σχετικών παραγόντων, ιδίως της μεσοπρόθεσμης δημοσιονομικής θέσης και του δείκτη δημόσιων επενδύσεων, δεν μεταβάλλουν την εκτίμηση βάσει των ίδιων των κριτηρίων. Η επιτροπή έκρινε επίσης ότι είναι πιθανό ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα συνεχίσει και το 2004 να υπερβαίνει την τιμή αναφοράς της Συνθήκης και ότι το ακαθάριστο δημόσιο χρέος θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο το 2004 πάνω από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη.

Αφού εξέτασε όλους τους σχετικούς παράγοντες που έλαβε υπόψη στην έκθεσή της, και έχοντας υπόψη τη γνώμη της επιτροπής αυτής, η Επιτροπή εκτιμά ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Κύπρο. Η γνώμη αυτή, η οποία εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Ιουνίου 2004, διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης. Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να λάβει σχετική απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6. Επιπλέον, η Επιτροπή συνιστά με την παρούσα στο Συμβούλιο να απευθύνει σύσταση στην Κύπρο προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της Συνθήκης.

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Κύπρο - Εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 5 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Σύμφωνα με το άρθρο 104 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα. Αυτό ισχύει επίσης για τα κράτη μέλη με παρέκκλιση, όπως είναι όλες οι χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Οι αποφάσεις για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος διέπονται από τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) που καθορίζεται από το άρθρο 104 της Συνθήκης και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, ο οποίος αποτελεί μέρος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης [4].

[4] ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 2 της Συνθήκης, η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της δημοσιονομικής κατάστασης και το ύψος του δημόσιου χρέους στα κράτη μέλη προκειμένου να εντοπίσει τις μεγάλες αποκλίσεις. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξετάζει την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας με βάση τα ακόλουθα δύο κριτήρια: το λόγο του προβλεπόμενου ή υφιστάμενου δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) αφενός και, αφετέρου, το λόγο του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ. Τα στατιστικά στοιχεία για τις μεταβλητές αυτές παρέχονται από την Επιτροπή και βασίζονται στα στοιχεία που κοινοποιούν τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης, η Επιτροπή συντάσσει έκθεση εάν δεν εκπληρώνονται οι όροι ενός από τα κριτήρια αυτά ή αμφοτέρων των κριτηρίων ή εάν, μολονότι εκπληρώνονται οι όροι των κριτηρίων, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει σε ένα κράτος μέλος κίνδυνος υπερβολικού ελλείμματος. Η έκθεση της Επιτροπής λαμβάνει επίσης υπόψη κατά πόσον το δημόσιο έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες δημόσιων επενδύσεων, καθώς και όλους τους άλλους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της μεσοπρόθεσμης οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης του κράτους μέλους, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Με βάση τις εαρινές της προβλέψεις του 2004, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τα στοιχεία για το έτος 2003 που κοινοποίησε η Κύπρος το Μάρτιο του 2004, η Επιτροπή ενέκρινε στις 12 Μαΐου 2004 την έκθεσή της για την Κύπρο.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή διατύπωσε στη συνέχεια τη γνώμη της σχετικά με την έκθεση της Επιτροπής στις 24 Μαΐου 2004.

Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης, η Επιτροπή απευθύνει γνώμη στο Συμβούλιο εάν κρίνει ότι υπάρχει ή ότι μπορεί να εμφανιστεί υπερβολικό έλλειμμα σε ένα κράτος μέλος. Προκειμένου να προσδιοριστεί εάν υπάρχει ή εάν μπορεί να εμφανιστεί υπερβολικό έλλειμμα, η Επιτροπή εκτιμά ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη: (α) τα συμπεράσματα της έκθεσής της και (β) η γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής. Με βάση τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή διατύπωσε μια σειρά παρατηρήσεων σχετικά με την Κύπρο.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

1. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Κύπρο ανήλθε στο 6,3% του ΑΕΠ το 2003, υπερβαίνοντας κατά πολύ την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Αυξήθηκε σε σχέση με το έλλειμμα του 2002 (4,6 % του ΑΕΠ).

2. Η υπέρβαση το 2003 της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ για το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν οφείλεται σε ασυνήθεις περιστάσεις εκτός του ελέγχου των κυπριακών αρχών, ούτε σε σοβαρή οικονομική ύφεση, κατά την έννοια του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Το 2003, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ ανήλθε στο 2%.

3. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης το 2003 υπερέβη κατά 4,4% εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ το επίπεδο που είχε προβλεφθεί κατά την έγκριση του προϋπολογισμού για το 2003 τον Αύγουστο του 2002. Η υπέρβαση αυτή οφείλεται στο δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον, στους μέτριους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στην ΕΕ -η οποία είναι η κυριότερη πηγή τουριστικών εσόδων για την Κύπρο-, στις συνέπειες της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 και των άλλων τρομοκρατικών επιθέσεων, στον πόλεμο στο Ιράκ και στον ιό SARS. όλοι αυτοί οι παράγοντες συνέβαλαν στη μείωση της εξωτερικής (τουριστικής) ζήτησης, η οποία οδήγησε με τη σειρά της, άμεσα και έμμεσα, στην επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης και στην επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών, την οποία ενέτειναν ακόμα περισσότερο η αύξηση των δημόσιων δαπανών και η ανεπάρκεια των εσόδων.

4. Οι ακαθάριστες δημόσιες επενδύσεις ανήλθαν στο 3,8% του ΑΕΠ το 2003, έναντι ελλείμματος γενικής κυβέρνησης 6,3% του ΑΕΠ.

5. Είναι πιθανό ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα συνεχίσει να υπερβαίνει την τιμή αναφοράς της Συνθήκης το 2004. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην Κύπρο θα ανέλθει στο 4,6% του ΑΕΠ το 2004, επίπεδο χαμηλότερο από το 5,2% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι κυπριακές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης του Μαΐου 2004.

6. Είναι πιθανό ότι ο λόγος του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ στην Κύπρο, ο οποίος ανήλθε στο 72,2% του ΑΕΠ το 2003, θα αποκλίνει ακόμα περισσότερο το 2004 από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις 2004 της Επιτροπής, το ακαθάριστο δημόσιο χρέους θα ανέλθει στο 74,6% του ΑΕΠ το 2004, επίπεδο χαμηλότερο από το 75,2% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι κυπριακές αρχές στο πρόγραμμα σύγκλισης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παρακολούθηση της δημοσιονομικής κατάστασης στην Κύπρο, και ιδίως η εξέταση της συμμόρφωσης με τα κριτήρια του άρθρου 104 παράγραφος 2, οδήγησαν την Επιτροπή στην κατάρτιση έκθεσης σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τους σχετικούς παράγοντες που λήφθηκαν υπόψη στην έκθεση αυτή, και έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής, εκτιμά ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα στην Κύπρο.