ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 08.05.1996 
COM(96) 192 TtXtKà 
Εμπορικές επικοινωνίες στην εσωτερική αγορά 
Πράσινο βιβλίο της Επιτροπής 

Πεοιε/όιιενα 
Λεπτομερής περίληψη 
Εισαγωγή 1 
Μέρος Ι. Οι εμπορικές επικοινωνίες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 5 
Περίληψη 5 
Στόχοι της εσωτερικής αγοράς 5 
Η επίτευξη άλλων κοινοτικών στόχων 14 
Μέρος II. Αξιολόγηση της ανάγκης για κοινοτική δράση 20 
Περίληψη 20 
Λόγοι ύπαρξης των υφιστάμενων ή νέων φραγμών στην εσωτερική αγορά 20 
Κίνδυνοι για τη συνοχή τοον κοινοτικών μέτρων 23 
Μέρος III. Αξιολόγηση συγκεκριμένων τομέων για κοινοτική δράση 25 
Περίληψη 25 
Προκαταρκτική εξέταση 25 
Η ανάγκη πληρέστερης καταγραφής το)ν δυνητικών ρυθμιστικών φραγμών 35 
Η ανάγκη καθιέρωσης μηχανισμού έγκαιρης κοινοποίησης 38 
Μέρος IV. Προτεινόμενα ζητήματα για διαβούλευση 40 
Περίληψη 40 
Μεθοδολογία για τη διατύπωση πιο ομοιογενούς αξιολόγησης 40 
Βελτίωση του συντονισμού και της ενημέρωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο 44 
Υποσημειώσεις 47 
Έγγοαιρο εονασία€ των υπηρεσιών 
Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών διατίθεται χωριστά. Στο έγγραφο αυτό 
παρατίθενται λεπτομερώς τα πορίσματα των ερευνών στα οποία βασίζεται το παρόν 
Πράσινο Βιβλίο. Αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος προτείνει έναν τρόπο 
αξιολόγησης των επιπτώσεων των ρυθμιστικών παρεμβάσεων στην ευρωπαϊκή 
αγορά εμπορικών επικοινωνιών και το δεύτερο μέρος αποτελείται από πίνακες που 
περιέχουν τις εθνικές ρυθμιστικές παρεμβάσεις κάθε κράτους μέλους. 
Α& 

ËÀBÔÏIÀNÇÔ BÀNÉËÇ0Ç_ 
Oôu-Hfô 
Ôï ÎïYiânéï ôïô 1992 η Επιτροπή αποφάσισε να αναθεωρήσει την μελλοντική 
πολιτική της προσέγγιση στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. Η Επιτροπή 
αποφάσισε ότι τα αποτελέσματα της αναθεώρησης αυτής θα δημοσιευθούν υπό 
μορφή ενός Πράσινου Βιβλίου. Σκοπός του θα είναι να διερευνήσει τις απόψεις 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων 
κύκλων επί των προτάσεων που αποσκοπούν, πρώτον, στην εξασφάλιση της 
συνοχής μεταξύ μελλοντικών πρωτοβουλιών σε κοινοτικό επίπεδο και άλλων 
κοινοτικών πολιτικών και ενεργειών και, δεύτερον, στην επεξεργασία μίας μεθόδου 
που θα βοηθά την Επιτροπή κατά την αξιολόγηση των πιθανών προβλημάτων 
σχετικά με το συμβιβάσιμο ορισμένων εθνικών μέτρων με το κοινοτικό δίκαιο. 
Πεδίο εφαρμογής 
Οι εμπορικές επικοινωνίες καλύπτουν όλες τις μορφές διαφήμισης, άμεσου 
μάρκετινγκ, χορηγίας, προώθησης των πωλήσεων και δημοσίων σχέσεων για την 
προώθηση προϊόντων και υπηρεσιών (η συσκευασία δεν περιλαμβάνεται για τους 
λόγους που αναφέρονται στην εισαγωγή). Καθώς η κοινωνία των πληροφοριών 
εξελίσσεται, είναι αναμφίβολο ότι νέες μορφές εμπορικών επικοινωνιών θα 
αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία. 
Προκαταρκτικά πορίσματα 
Για την προετοιμασία του παρόντος Πράσινου Βιβλίου πραγματοποιήθηκε 
εκτεταμένη ανασκόπηση της σχετικής νομοθεσίας σε κάθε κράτος μέλος, πλήρης 
ανάλυση της αγοράς και έρευνες. Τα λεπτομερή αποτελέσματα των μελετών αυτών 
περιλαμβάνονται σε συνοδευτικό έγγραφο εργασίας.1 Πέντε κύρια συμπεράσματα 
μπορούν να εξαχθούν από τις εν λόγω μελέτες. 
(Ι) Οι υπηρεσίες διασυνοριακών εμπορικών επικοινωνιών στην εσωτερική 
αγορά αποτελούν φαινόμενο που διαρκώς προσλαμβάνει μεγαλύτερες 
διαστάσεις. 
(2) Σήμερα, η ύπαρξη διαφορετικών εθνικών ρυθμιστικών μέτρων μπορεί να 
δημιουργήσει εμπόδια σε εταιρείες που επιδιώκουν να προσφέρουν τέτοιου 
είδους υπηρεσίες σε διασυνοριακό επίπεδο και να προκαλέσει επίσης, 
προβλήματα σε καταναλωτές που επιδιώκουν την αποκατάσταση της βλάβης 
που υπέστησαν λόγω παροχής παράνομων διασυνοριακών υπηρεσιών 
εμπορικής επικοινωνίας. 
(3) Στο μέλλον, ορισμένες από αυτές τις αποκλίσεις μεταξύ εθνικών 
ρυθμιστικών πλαισίων ενδέχεται να συμ(3άλουν στη δημιουργία φραγμών, 
στο μέτρο που θα αυξάνει συνεχώς ο όγκος των διασυνοριακών υπηρεσιών 
στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. 
(4) Ο προαναφερθείς κίνδυνος δημιουργίας φραγμών ενδέχεται να αυξηθεί λόγω 
της εμφάνισης νέων υπηρεσιών στην κοινωνία των πληροφοριών. 
(5) Η διαθεσιμότητα πληροφοριακών στοιχείων σχετικά με τα ρυθμιστικά μέτρα 
και τις εξελίξεις της αγοράς αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε 
εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. 
Μία νέα προσέγγιση στην πολιτική των εμπορικών επικοινωνιών. 
Βάσει των ανωτέρω προκαταρκτικών πορισμάτων, το Πράσινο Βιβλίο διαγράφει 
τους βασικούς άξονες της πολιτικής της Επιτροπής, επί των οποίων αναμένονται 
οι αντιδράσεις των ενδιαφερομένων μερών. 
(1) Τα υφιστάμενα ρυθμιστικά μέτρα θα πρέπει ενδεχομένως να αναθεωρηθούν σε 
περίπτωση που αποδειχθεί ότι παρεμποδίζουν τις διασυνοριακές δραστηριότητες. 
Οι διαφορές των εθνικών ρυθμιστικών μέτρων μπορούν να προξενήσουν 
προβλήματα σε επιχειρήσεις οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες εμπορικών 
επικοινωνιών σε διασυνοριακό επίπεδο. ΙΙράγματι, από τις έρευνες εντοπίστηκαν 
ορισμένοι δυνητικοί ρυθμιστικοί φραγμοί στις ανταλλαγές υπηρεσιών αυτού του 
είδους μεταξύ των κρατών μελών. Με την εφαρμογή της αρχής περί ελεύθερης 
παροχής υπηρεσιών εξασφαλίζεται ότι ένα κράτος μέλος δεν δύναται να περιορίζει 
την κυκλοφορία υπηρεσιών που παρέχονται από άλλο κράτος μέλος, εκτός εάν οι 
εν λόγω περιορισμοί πληρούν ορισμένες ειδικές προϋποθέσεις. Περιορισμοί 
μπορούν να προκύψουν από τη συμπληρωματική εφαρμογή εθνικών κανόνων σε 
φορείς παροχής υπηρεσιών εγκατεστημένους στο έδαφος άλλου κράτους μέλους 
και οι οποίοι ήδη οφείλουν να τηρούν τη νομοθεσία του εν λόγω κράτους μέλους. 
Τέτοιου είδους περιορισμοί συμβιβάζονται με το άρθρο 59 μόνον όταν η εφαρμογή 
της εθνικής νομοθεσία αιτιολογείται από επιτακτικούς λόγους γενικού 
συμφέροντος και είναι ανάλογη προς τους λόγους αυτούς, ή εάν οι απαιτήσεις που 
περιλαμβάνει η εν λόγω νομοθεσία δεν ικανοποιούνται ήδη από τις υποχρεώσεις 
που επιβάλει στα πρόσωπα αυτά το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένα 
(αμοιβαία αναγνώριση). Συνεπώς, πρέπει σε αυτό το νομικό πλαίσιο να 
προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο οι δυνητικοί φραγμοί στις ανταλλαγές 
υπηρεσιών εμπορικών επικοινωνιών είναι αποδεκτοί βάσει του κοινοτικού δικαίου 
και να εξετασθεί ιδιαίτερα το εάν οι εν λόγο) φραγμοί πληρούν το κριτήριο της 
αναλογικότητας. 
Στο Μέρος III του Πράσινου Βιβλίου προσδιορίζονται τρεις κατηγορίες δυνητικών 
φραγμών στις διασυνοριακές υπηρεσίες εμπορικών επικοινωνιών, οι οποίες 
καθορίσθηκαν βάσει των σχολίων που προκάλεσαν τα πρώτα αποτελέσματα της 
έρευνας: 
Κατηγορία (α) Περιορισμοί που συνεπάγονται την πλήρη απαγόρευση ορισμένων 
ειδών δραστηριοτήτων στον τομέα του μάρκετινγκ. 
Κατηγορία (β) Περιορισμοί των δραστηριοτήτων του μάρκετινγκ, οι οποίοι 
ωστόσο δεν φθάνουν μέχρι την πλήρη απαγόρευση τους. 
Κατηγορία (y) Περιορισμοί που αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων ή 
είδη υπηρεσιών. 
Η λεπτομερής ανασκόπηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του εν λόγο) 
Πράσινου Βιβλίου ενδέχεται τελικώς να οδηγήσει στν κατάργηση εκείνων το)ν 
εθνικών μέτρων για τα οποία θα αποδειχθεί ότι είναι ασυμβίβαστα με το κοινοτικό 
δίκαιο. Ενδέχεται επίσης να αποτελέσει το έναυσμα για υποβολή προτάσεων 
παραγώγου κοινοτικού δικαίου. 
Ac 
(2) Πρέπει επίσης να αποτραπεί η τυχόν εμφάνιση νέων φραγμών εντός της 
εσωτερικής αγοράς. 
Ενδέχεται να ανακύψουν νέα ρυθμιστικά προβλήματα καθώς διευρύνεται η αγορά 
των διασυνοριακών εμπορικών επικοινωνιών. Η πρόκληση, συνεπώς, είναι να 
διασφαλισθεί η ανάπτυξη ενός υψηλής ποιότητας, κατάλληλου και συνεκτικού 
νομικού πλαισίου σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Πρέπει να αποφευχθεί η 
θέσπιση υπερβολικού αριθμού ρυθμιστικών μέτρων και η υπέρ το δέον προσφυγή 
σε διαδικασίες παράβασης (άρθρο 169, σημείο γ). Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη 
θέσπιση ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης μέσω του οποίου θα γίνονται 
γνωστές οι νέες ρυθμιστικές παρεμβάσεις. Επιπλέον, η στενή συνεργασία μεταξύ 
των ρυθμιστικών αρχών των κρατών μελών και της Επιτροπής μπορεί να 
αποτρέψει την εμφάνιση νέων φραγμών. 
(3) Η εκπόνηση των μελλοντικών εθνικών και ρυθμιστικών μέτρων πρέπει να γίνει 
σύμφωνα με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς και άλλους κοινοτικούς στόχους. 
Κάθε πολιτική που σχεδιάζεται για την αντιμετώπιση θεμάτων δημοσίου 
συμφέροντος πρέπει να διαμορφώνεται με μεγάλη ακρίβεια, ώστε τα τυχόν 
προτεινόμενα ρυθμιστικά μέτρα να στοχεύουν με ακρίβεια στην υλοποίηση των 
στόχων που αποτελούν τη βάση της πολιτικής αυτής. Σε αντίθετη περίπτωση 
μπορεί να προκύψουν αποτελέσματα πιθανώς αντίθετα από τα επιδιωκόμενα. 
Προτάσεις για διαβούλευση 
Βάσει των αποτελεσμάτων των ερευνών και των προαναφερόμενων 
κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να 
υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί των ακόλουθων προτάσεων. 
/ Για τη βελτίωση της αξιολόγησης σχετικά με την αναλογικότητα κάθε νέου 
ρυθμιστικού μέτρου στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών, η Επιτροπή 
προτείνει συγκεκριμένη μεθολογία. 
Με την εν λόγω μεθοδολογία αξιολόγησης, οι κοινοτικές πρωτοβουλίες θα 
στοχεύουν με ακρφεια συγκεκριμένους στόχους δημοσίου συμφέροντος: κάθε 
δυνητική διάχυση σε άλλους τομείς πολιτικής θα μπορεί να εντοπίζεται και να 
ελαχιστοποιείται εγκαίρως. Σε εθνικό επίπεδο η μεθοδολογία μπορεί να αποδειχθεί 
χρήσιμη για την αξιολόγηση της νομιμότητας ενδεχόμενων φραγμών στις 
δραστηριότητες εμπορικής επικοιναηάας. 
// Απαιτείται βελτίωση του συντονισμού και της πληροφόρησης σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
Η Επιτροπή προτείνει τη σύσταση επιτροπής η οποία θα απαρτίζεται από 
εκπροσώπους των κρατών μελών και θα έχει ως αντικείμενο την εξέταση των 
δραστηριοτήτων οι οποίες εμπίπτουν στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. Η 
επιτροπή αυτή θα εξετάζει γενικά ζητήματα που συμβάλλουν στη μεγαλύτερη 
διαφάνεια της κοινοτικής προσέγγισης. Θα συνεισφέρει στη διαφύλαξη της 
συνοχής των μελλοντικών εθνικών πρωτοβουλιών στον τομέα των εμπορικών 
επικοινωνιών δεδομένου ότι θα βοηθά στην εξεύρεση λύσεων που θα διασφαλίζουν 
το συμβιβάσιμο με το κοινοτικό δίκαιο. Στις αρχικές συνεδριάσεις της επιτροπής 
Α Ι 
θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση των πωλήσεων και τη χορηγεία, που 
αποτελούν τις δραστηριότητες του τομέα των εμπορικών επικοινωνιών οι οποίες, 
σύμφωνα με τις έρευνες, δημιουργούν τα περισσότερα προβλήματα. 
Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων στην έρευνα κάλεσαν την Επιτροπή να παράσχει 
καλύτερη πληροφόρηση σχετικά με τις ισχύουσες ρυθμιστικές παρεμβάσεις σε όλη 
την Κοινότητα. Η Επιτροπή προτίθεται να δημιουργήσει ένα κεντρικό σημείο 
επαφής στο πλαίσιο των υπηρεσιών της, έργο του οποίου θα είναι η παροχή 
απαντήσεων σε συγκεκριμένα ερωτήματα σχετικά με την κοινοτική πολιτική στον 
τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. Επιπλέον, η υπηρεσία αυτή θα συγκεντρώνει 
και θα διαθέτει πληροφορίες σχετικά με τη συνολική κοινοτική προσέγγιση, μέσω 
του συντονισμού και της ανάπτυξης βελτιωμένων διαύλων επικοινωνίας για τη ροή 
των πληροφοριών σχετικά με την ακολουθούμενη πολιτική στον τομεά αυτό. 
Δ<^ 
ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ 
Η Επιτροπή επιθυμεί τη διεξαγωγή ευρείας διαβούλευσης: πέραν του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και των κρατών μελών, κάθε πολίτης, εταιρεία, οργανισμός ή αρχή 
μπορεί να διατυπώσει σχόλια επί της ανάλυσης και των προτάσεων που περιέχει το 
παρόν Πράσινο Βιβλίο. Πρόκειται για μία αμφίδρομη διαδικασία διαβούλευσης 
κατά την οποία μπορούν να γνωστοποιήσουν τις απόψεις τους, όχι μόνο οι 
ευρωπαϊκές ομοσπονδίες και ενώσεις που αντιπροσωπεύουν τη βιομηχανία και 
τους καταναλωτές, αλλά και μεμονωμένοι ενδιαφερόμενοι τρίτοι και εθνικές 
ενώσεις. 
Τα σχόλια επί της μελέτης και των προτάσεων που περιέχει το παρόν Πράσινο 
Βιβλίο πρέπει να αποσταλούν στην Επιτροπή, εάν αυτό είναι δυνατόν, πριν από τις 
30 Οκτωβρίου 19962 
J 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το Νοέμβριο του 1992 η Επιτροπή αποφάσισε να εκπονήσει Πράσινο Βιβλίο 
προκειμένου να γίνει μία συνολική αξιολόγηση της χάραξης της πολιτικής στον 
τομέα των εμπορικα'νν επικοινωνιών. 
Το στρατηγικό πρόγραμμα της Επιτροπής «Αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της 
εσωτερικής αγοράς»3 αναγνώρισε τον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζουν οι 
εμπορικές επικοινωνίες στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου χωρίς εσωτερικά 
σύνορα. Η πολιτική της Επιτροπής σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών4 
ανέδειξε τη σημασία της εκπόνησης μίας συνεκτικής πολιτικής για τους κλάδους 
παροχής υπηρεσιών που σχετίζονται με την ευρωπαϊκή κοινωνία των 
πληροφοριών. 
Οι εμπορικές επικοινωνίες μπορούν να ορισθούν ως: «Κάθε μορφή επικοινωνίας 
που αποσκοπεί στην προώθηση είτε προϊόντων και υπηρεσιών είτε της εικόνας της 
εταιρείας ή τον οργανισμού προς τον τελικό καταναλωτή ή/και τους διανομείς.» Ο 
όρος περιλαμβάνει κάθε μορφή διαφήμισης, άμεσου μάρκετινγκ, χορηγίας, 
προώθησης των πωλήσεων και δημοσίων σχέσεων. Καλύπτει επίσης τη 
χρησιμοποίηση των ανωτέρω υπηρεσιών εμπορικής επικοινωνίας από όλους τους 
κλάδους παραγωγής αγαθών ή παροχής υπηρεσιών, καΟίός και από τους δημόσιους 
και τους ημιδημόσιους οργανισμούς, τις φιλανθρωπικές και τις πολιτικές6 
οργανώσεις. Ο όρος δεν καλύπτει την συσκευασία. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν 
τίθεται κανένα πρόβλημα στον εν λόγω τομέα· συνεπώς, η Επιτροπή ενδέχεται να 
εξετάσει το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο στον τομέα αυτό. 
Εντός του εν λόγω τομέα παροχής υπηρεσιών, μπορούν να διακριθούν οι εξής δύο 
γενικές κατηγορίες υπηρεσιών: 
(i) Το φάσμα υπηρεσιών που παρέχει ο κλάδος των εμπορικοί επικοινωνιών 
(«προμτιθευτές»). Στους προμηθευτές περιλαμβάνονται οι διαφημιστικές 
εταιρείες, οι εταιρείες άμεσου μάρκετινγκ (όλων των ειδών), οι υπεύθυνοι 
για τη χάραξη στρατηγικών προώθησης πωλήσεων, οι αγοραστές 
διαφημιστικών μέσων, οι εταιρείες χορηγίας, οι εταιρείες δημοσίων σχέσεων. 
Αλλες υπηρεσίες παρέχονται από «ειδικευμένους προμηθευτές», όπως είναι 
οι εταιρείες ερευνών αγοράς, οι παραγωγοί διαφημιστικών ταινιών, οι 
μεσίτες καταλόγων ταχυδρομικών διευθύνσεων. Και οι δύο κατηγορίες 
προμηθευτούν παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε πελάτες («χρήστες») που 
ενδιαφέρονται να χρησιμοποιήσουν τέτοιου είδους εμπορικές επικοινωνίες 
για να απευθυνθούν στο κοινό ή σε ένα μέρος αυτού. 
(ii) Το φάσμα το>ν υπηρεσιών που παρέχουν οι «φορείς» εμπορικών 
ανακοινώσεων. Οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται από ένα ευρύ φάσμα 
επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίο>ν συγκαταλέγονται τα μέσα μαζικής 
ενημέρωσης (τηλεόραση, ραδιόφωνο και τύπος), οι οργανωτές αθλητικών 
και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, οι πάροχοι ταχυδρομικών και 
τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης χώρων 
ανάρτησης γιγαντοαφισών κλπ., που μπορεί να εργάζονται τόσο για τους 
προμηθευτές, όσο και για τους χρήστες. 
Ο τρμέας των εμπορικών επικοινωνιών 
Δεν είναι δυνατό να προσδιορισθούν με ακρίβεια τα αριθμητικά στοιχεία σχετικά 
με τις δραστηριότητες του τομέα των εμπορικών επικοινωνιών στο σύνολο του. 
Από την άλλη πλευρά, η σημασία του τομέα είναι έκδηλη. Υπάρχουν λίγα στοιχεία 
σχετικά με ορισμένες δραστηριότητες: το 1993 οι διαφημιστικές δαπάνες ανήλθαν 
σε 45.557 εκατ. ECU στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αγορά του άμεσου μάρκετινγκ 
αξιολογείται σε 26.760 εκατ. ECU7 και ο συνολικός κύκλος εργασιών των εταιρειών 
δημοσίων σχέσεων ανήλθε σε 1.800 εκατ. ECU8. Ο συνολικός αριθμός των 
εργαζομένων στον τομέα είναι επίσης δύσκολο να εκτιμηθεί, όχι μόνο διότι ο 
τομέας χαρακτηρίζεται από μεγάλη κατάτμηση, αλλά και γιατί πολλοί εργαζόμενοι 
είναι είτε ανεξάρτητοι είτε εξωτερικοί συνεργάτες. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα 
στοιχεία, ο αριθμός των εργαζομένων κυμαίνεται μεταξύ των 155.000 και των 
250.000 σε ολόκληρη την Ένωση.9 Εκτός από τις θέσεις εργασίας που υπάρχουν 
στους διάφορους κλάδους του τομέα καθεαυτού, στο ανωτέρω σύνολο πρέπει να 
προστεθούν πολλές ακόμη θέσεις εργασίας που υπάρχουν στα τμήματα μάρκετινγκ 
των χρηστών. Η οικονομική σημασία του τομέα, όσον αφορά την παραγωγή και την 
απασχόληση, είναι, επομένως, μεγάλη. 
Στις σύγχρονες οικονομίες της Ένωσης που βασίζονται στη βιομηχανία και τις 
υπηρεσίες, οι εμπορικές επικοινωνίες χρησιμεύουν για την προώθηση της 
ταυτότητας ενός σήματος και την πληροφόρηση δυνητικών πελατών. Τούτο 
επιτυγχάνεται με την ισχυροποίηση της παρουσίας και την κατάληψη της 
«επιθυμητής θέσης» του σήματος ή της εταιρείας στην αγορά, καθώς και μέσω της 
παροχής λεπτομερών πληροφοριών για το προϊόν ή την παρεχόμενη υπηρεσία. 
Οι εμπορικές επικοινωνίες μπορούν να αποτελέσουν δυναμικό παράγοντα στην 
ολοκλήρωση των εθνικών αγορών. Οι επιτυχείς διασυνοριακές στρατηγικές 
καθιέρίοσης το)ν σημάτων εντός της εσωτερικής αγοράς αποτελούν υπόβαθρο των 
διεθνοόν συναλλαγών, καθότι επιτρέπουν στους καταναλωτές, στις εξαγωγικές 
αγορές, να παραμένουν ενήμεροι σχετικά με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες των 
προμηθευτών από το κράτος μέλος εξαγωγής. Σήμερα, σε διάφορους τομείς, η 
διάθεση αγαθών και υπηρεσιών στην αγορά διεξάγεται αποκλειστικά από τοπικούς 
αντιπροσώπους ή θυγατρικές του κατόχου του σήματος. Στο μέλλον όμως, καθώς 
αναπτύσσονται τα υπάρχοντα διασυνοριακά μέσα επικοινωνίας και 
δημιουργούνται νέοι και αποτελεσματικότεροι δίαυλοι επικοινωνίας, είναι πολύ 
πιθανό ότι όλο και περισσότεροι κάτοχοι σημάτων θα επιδιώξουν να επικοινωνούν 
άμεσα με τους καταναλωτές πέραν των εθνικών τους συνόρων. 
Πρέπει να υπομνησθεί ότι οι εμπορικές επικοινωνίες δεν αποτελούν, όπως συχνά 
αφήνεται να εννοηθεί, το μοναδικό μέσο για τη διάθεση στην αγορά αγαθών και 
υπηρεσιών. Στην πραγματικότητα αποτελούν ένα από τα τέσσερα στοιχεία των 
μέσων μάρκετινγκ που χρησιμοποιεί μία εταιρεία, τα οποία απαρτίζουν τον 
«συνδυασμό μέσων της πολιτικής μάρκετινγκ». (Τα υπόλοιπα είναι: το ίδιο το 
προϊόν ή η υπηρεσία, η διανομή τους και η τιμή τους). Ο συνδυασμός μέσων της 
πολιτικής μάρκετινγκ (marketing mix) καθορίζεται από τη στρατηγική καθιέρωσης 
του σήματος, η οποία με τη σειρά της αντανακλά το είδος της αγοράς στην οποία 
δραστηριοποιείται ο παραγωγός ή ο πάροχος υπηρεσιών. Έχει διαπιστωθεί ότι 
υπάρχουν έξι είδη αγορών ανάλογα με την στρατηγική καθιέρωσης του σήματος10, 
καθεμία από τις οποίες διακρίνεται από έναν ιδιαίτερο συνδυασμό μέσων της 
πολιτικής μάρκετινγκ και συνδυασμό μέσων εμπορικών επικοινωνιών 
προσαρμοσμένων στο ανάλογο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Η σχετική ανάγκη 
επιλογής στόχων, η ανταγωνιστική ισχύς των διανομέων και το είδος των 
καταναλωτικών αξιών που προσδίδονται στο σήμα αποτελούν τους παράγοντες 
βάσει των οποίων διαμορφώνεται ο συνδυασμός των χρησιμοποιούμενων 
εμπορικών επικοινωνιών. 
Το ποόνοαμμα μελέτης τικ Επιτοοπικ 
Έχοντας υπόψη το ευρύ φάσμα των εμπορικών επικοινωνιών, η Επιτροπή 
αποφάσισε να εκπονήσει δύο μελέτες κατά το 1993 και το 1994. Η πρώτη ήταν μία 
συγκριτική μελέτη των εθνικών ρυθμιστικών παρεμβάσεων στον τομέα των 
εμπορικών επικοινωνιών.11 Η δεύτερη ήταν μία οικονομική ανάλυση/ανάλυση 
αγοράς των εμπορικών επικοινωνιών και των στρατηγικών καθιέρωσης των 
σημάτων}2 Εκτός από τις δύο αυτές μελέτες, η Επιτροπή πραγματοποίησε δύο 
ακόμη έρευνες στις οποίες εξετάζονται επισταμένως οι απόψεις των 
ενδιαφερομένων μερών, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι αποκλίσεις μεταξύ των 
ρυθμιστικών παρεμβάσεων δημιουργούν φραγμούς στην εσωτερική αγορά.13 Η μία 
από αυτές14 αποσκοπούσε στη συλλογή λεπτομερών γραπτών πληροφοριών σχετικά 
με τις επιπτώσεις της εσωτερικής αγοράς στις δραστηριότητες των εταιρειών του 
τομέα των εμπορικών επικοινωνιών και τα εμπόδια που μπορούσαν να εντοπίσουν 
οι εν λόγω εταιρείες.15 Ένας άλλος στόχος αυτής της έρευνας ήταν η διερεύνηση 
των απόψεων των ενώσεων καταναλωτών για τα προβλήματα που αντιμετώπισαν ή 
ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι καταναλωτές καθόσον θα αναπτύσσονται οι 
διασυνοριακές υπηρεσίες εμπορικών επικοινωνιών. Η Επιτροπή έλαβε 
περισσότερες από 300 λεπτομερείς απαντήσεις και τα στοιχεία που παρέχουν 
αξιοποιήθηκαν ευρέως στα Μέρη Ι και III του παρόντος Πράσινου Βιβλίου. 
Η δεύτερη16 έρευνα πραγματοποιήθηκε μέσο) τηλεομοιοτυπίας/τηλεφώνου από την 
MRB International Ltd. Η μέθοδος αυτή επιλέχθηκε σκόπιμα ώστε να μην 
απαντήσουν στην «πρόσκληση για την υποβολή γραπτών παρατηρήσεων» μόνο οι 
εταιρείες που διακρίνονται για την αφοσίωση τους στην υλοποίηση της εσωτερικής 
αγοράς των εμπορικών επικοινωνιών ή οι ενώσεις καταναλωτών που εστιάζουν 
ουσιαστικά το ενδιαφέρον τους στα ευρωπαϊκά ζητήματα και όχι σε θέματα 
εθνικού ή περιφερειακού χαρακτήρα17. 
Κατά την περίοδο αυτή, η Επιτροπή άρχισε την εκπόνηση μιας άλλης, ανεξάρτητης 
μελέτης η οποία δεν έχει καμία σχέση με το ανά χείρας Πράσινο Βιβλίο και (ρέρει 
τον τίτλο «The Future of Media and Advertising». Συμπέρασμα αυτής της μελέτης 
είναι ότι η ανάπτυξη νέων μέσων επικοινωνίας θα απαιτήσει την επανεξέταση του 
ισχύοντος ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου στον τομέα της διαφήμισης. 
Αιάοθρωστι τον Πράσινου Βιβλίου 
Το Πράσινο Βιβλίο αποτελείται από τέσσερα μέρη. Το Μέρος Ι πραγματεύεται τον 
ρόλο της Κοινότητας στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. Στο Μέρος II η 
Επιτροπή προβάλλει τα επιχειρήματα της υπέρ της αναγκαιότητας ανάληψης 
δράσης. Στο Μέρος III παρατίθεται προκαταρκτική επισκόπηση των 
συγκεκριμένων τομέων όπου μπορεί να αναληφθεί δράση. Στο Μέρος IV 
διατυπώνονται ορισμένα συμπεράσματα επί των οποίων αναμένονται 
παρατηρήσεις. 
Στο συνοδευτικό «Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής» παρέχεται 
λεπτομερής μελέτη, στην οποία βασίζονται οι προτάσεις που διατυπώνονται στο 
παρόν Πράσινο Βιβλίο. Στο Μέρος Ι του εγγράφου εργασίας εφαρμόζονται 
οικονομικές και επιχειρηματικές αρχές για να ερμηνευθεί ο ρόλος των εμπορικών 
επικοινωνιών στην εσωτερική αγορά προκειμένου να καταρτισθεί μία αξιόπιστη 
μελέτη των επιπτώσεων. Στο Μέρος II του εγγράφου παρατίθεται λεπτομερής 
συγκριτική επισκόπηση, υπό μορφή πινάκων, των εθνικών νομοθετικών μέτρων και 
των στόχων που επιδιώκουν. 
ΜΕΡΟΣ Ι. ΟΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
Περίληψη 
Η παροχή υπηρεσιών στον τομέα των εμπορικών επικοινο)νιών διέπεται από τη 
νομοθεσία της εσωτερικής αγοράς και ειδικότερα από τη νομοθεσία που αφορά την 
ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών. Η μελέτη της πιθανής εξέλιξης των εμπορικών 
επικοινωνιών στην εσωτερική αγορά και η εξέταση των αποτελεσμάτων των ερευνών 
καταδεικνύουν ότι τα οφέλη της εσωτερικής αγοράς δεν αξιοποιούνται πλήρως, 
λόγω των διαφορετικών ρυθμιστικών παρεμβάσεων των κρατών μελών. Επιπλέον, η 
έλευση της κοινωνίας των πληροφοριών θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των 
διασυνοριακών εμπορικών επικοινωνιών. Δεδομένου ότι ο ρόλος της Κοινότητας 
δεν περιορίζεται στην εσωτερική αγορά, αλλά έχει και πολιτικές με άλλους στόχους, 
γίνεται μία σύντομη περιγραφή των στόχων αυτών και της σχέσης τους με τις 
εμπορικές επικοινωνίες. Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να εκθέσουν τις απόψεις τους 
για καθένα από τα θέματα αυτά. 
ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 
Νομοθεσία της εσωτερικής avopac 
Εμπορικές επικοινωνίες και ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών 
Σε ορισμένες περιπτώσεις οι δραστηριότητες του τομέα των εμπορικών 
επικόivo)vιών μπορούν να επωφεληθούν από την εφαρμογή του άρθρου 30 της 
Συνθήκης ΕΚ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών. Το Δικαστήριο 
έχει αναγνωρίσει την έμμεση οικονομική σχέση μεταξύ των υπηρεσιών του τομέα 
των εμπορικών επικοινωνιών και της πώλησης αγαθών. Η θέση αυτή του 
Δικαστηρίου γίνεται σαφής στην απόφαση Oosthoek's Uitgeversmaatschappij που 
αφορούσε τον περιορισμό της προώθησης των πωλήσεων μίας βελγικής εταιρείας 
στην ολλανδική αγορά. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το μέτρο αυτό έχει 
ισοδύναμο αποτέλεσμα με ποσοτικό περιορισμό: 
«Νομοθεσία που περιορίζει ή απαγορεύει ορισμένες μορφές διαφημίσεως και 
ορισμένα μέσα προωθήσεως των πωλήσεων, καίτοι δεν επηρεάζει αμέσως τις 
εισαγωγές, είναι ικανή να περιορίσει τον όγκο τους διότι επηρεάζει τις δυνατότητες 
εμπορίας των εισαγόμενων προϊόντων. Το γεγονός ότι ένας συγκεκριμένος 
επιχειρηματίας αναγκάζεται είτε να ακολουθήσει διαφορετικά συστήματα 
διαφημίσεως ή προωθήσεως των πωλήσεων αναλόγως των συγκεκριμένων κρατών 
μελών είτε να εγκαταλείψει ένα σύστημα που θεωρεί ιδιαιτέρως αποτελεσματικό, 
είναι δυνατό να αποτελέσει εμπόδιο στις εισαγωγές ακόμα και αν η σχετική 
νομοθεσία εφαρμόζεται αδιακρίτως στα εθνικά και στα εισαγόμενα προϊόντα.»™ 
Στην υπόθεση GB-INN019, όπου ο περιορισμός αφορούσε το περιεχόμενο 
διαφημιστικών φυλλαδίων που διένεμε στο Λουξεμβούργο ένας Βέλγος έμπορος 
λιανικής πωλήσεως, το Δικαστήριο συσχέτισε την υπόθεση με το άρθρο 30 
υπενθυμίζοντας ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών διά μέσου των συνόρων 
εξαρτάται επίσης από την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. Εφόσον η 
απαγόρευση της διαφήμισης που απευθυνόταν σε άτομα από γειτονικό κράτος θα 
τους στερούσε το κίνητρο να διασχίσουν τα σύνορα, ταυτόχρονα θα περιόριζε τις 
δυνατότητες διακίνησης των αγαθών διά μέσου των ίδιων συνόρων. Από την 
απόφαση προκύπτει ότι ο νόμος αναγνωρίζει τον ενημερωτικό ρόλο των 
εμπορικών επικοινωνιών. Προκύπτει επίσης ότι οι περιορισμοί που θίγουν τη 
διαφήμιση προϊόντων πρέπει να εκτιμηθούν βάσει του άρθρου 30. 
Το όφελος από την ενημέρωση τονίζεται στην απόφαση «Yves Rocher»20. To 
Δικαστήριο, αποφαινόμενο ότι οι συγκρίσεις των τιμών δεν είναι παραπλανητικές, 
παρατήρησε ότι αυτές οι διαφημιστικές πρακτικές μπορούν να θεωρηθούν: 
«... εξαιρετικά χρήσιμες κατά το ότι επιτρέπουν στον καταναλωτή να επιλέξει 
γνωρίζοντας πλήρως τα πραγματικά δεδομένα». 
Οι περιορισμοί των εμπορικών επικοινωνιών μπορούν κατά συνέπεια να 
προσβληθούν βάσει του άρθρου 30 της Συνθήκης. Στην υπόθεση Keck και 
Mithouard21 το Δικαστήριο επέβαλε ορισμένους περιορισμούς στην εφαρμογή του 
άρθρου 30, δεδομένου ότι αποφάνθηκε ότι το εν λόγω άρθρο δεν εφαρμόζεται σε 
εθνικές διατάξεις οι οποίες απαγορεύουν ή περιορίζουν«ορισμένες ρυθμίσεις που 
διέπουν τις πωλήσεις»22 υπό τον όρο ότι οι ρυθμίσεις αυτές εφαρμόζονται σε όλες 
τις επιχειρήσεις που ασκούν τις δραστηριότητες τους εντός της χο')ρας, και εφόσον 
επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο, σύμφωνα με τη νομοθεσία και στην πράξη, την 
εμπορία των εγχώριων προϊόντων και εκείνων που προέρχονται από άλλα κράτη 
μέλη. Την υπόθεση αυτή ακολούθησαν ορισμένες άλλες υποθέσεις στις οποίες το 
Δικαστήριο τήρησε την ίδια στάση.23 Συνεπώς, στο πλαίσιο των αποφάσεων περί 
εφαρμογής του άρθρου 30, πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση εξέταση επί των 
περιορισμών των εμπορικών επικοινωνιών. 
Εμπορικές επικοινωνίες και ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών 
Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών διασφαλίζεται στα άρθρα 59 και 60 της Συνθήκης 
ΕΚ. Κατά την έννοια των άρθρων αυτών, όπως έχουν ερμηνευθεί από το 
Δικαστήριο24, οι δραστηριότητες στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών 
περιλαμβάνουν την παροχή πολλών διαφορετικών «υπηρεσιών» που μπορούν να 
ταξινομηθούν σε κατηγορίες ανάλογα με το εάν παρέχονται από τους προμηθευτές 
(π.χ. διαφημιστικές εταιρείες), τους φορείς (π.χ. μέσα μαζικής ενημέρωσης - στο 
εξής MME) ή τους ειδικευμένους προμηθευτές (π.χ. μεσίτες καταλόγων με 
ταχυδρομικές διευθύνσεις). Όλες αυτές οι υπηρεσίες μπορούν να παρέχονται σε 
διασυνοριακό επίπεδο και έναντι αμοιβής. 
Το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί ότι η διαφήμιση αποτελεί υπηρεσία25. Για 
παράδειγμα, σε πρόσφατη απόφαση σχετικά με τις αυτόκλητες τηλεφωνικές 
διαφημίσεις («cold calling»),26 αποφάνθηκε ότι η απαγόρευση της πρακτικής αυτής 
«στερεί τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες από μία ταχεία και άμεση τεχνική 
μάρκετινγκ και επαφής με δυνητικούς πελάτες σε άλλα κράτη μέλη. Συνεπώς, μπορεί 
να αποτελέσει περιορισμό της ελεύθερης παροχής διασυνοριακών υπηρεσιών.»21 
Η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών διασφαλίζει ότι ένα κράτος 
μέλος δεν μπορεί να επιβάλει περιορισμούς στις υπηρεσίες που παρέχονται από 
άλλο κράτος μέλος, εκτός εάν οι περιορισμοί αυτοί πληρούν ορισμένες ειδικές 
προϋποθέσεις. Συνεπώς, εάν δεν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, οι υπηρεσίες 
διέπονται μόνο από τη νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο είναι 
εγκατεστημένος ο φορέας παροχής υπηρεσιών28 (η νομοθεσία της χώρας 
προέλευσης). Ωστόσο, η επιβολή περιορισμών στην ελευθερία παροχής υπηρεσιών 
από τις εν λόγω αρχές μπορεί να δικαιολογείται υπό ορισμένες συνθήκες. Σχετικά 
με το θέμα αυτό το Δικαστήριο διαχωρίζει σαφώς τα μέτρα που εισάγουν 
διακρίσεις από τα μέτρα που δεν εισάγουν διακρίσεις. 
Τα μέτρα που εισάγουν διακρίσεις συμβιβάζονται με την κοινοτική νομοθεσία μόνο 
εάν καλύπτονται από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 56 της 
Συνθήκης, δηλαδή τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια και τη δημόσια υγεία και 
εάν τηρούν με την αρχή της αναλογικότητας. 
Τα μέτρα που δεν εισάγουν διακρίσεις ενδέχεται να προκύψουν ως αποτέλεσμα της 
πρόσθετης εφαρμογής εθνικών κανόνων σε παρόχους υπηρεσιών εγκατεστημένους 
στο έδαφος άλλου κράτους μέλους και οι οποίοι ήδη υποχρεούνται να τηρούν τη 
σχετική νομοθεσία αυτού του κράτους μέλους. Οι περιορισμοί αυτοί 
συμβιβάζονται με το άρθρο 59 μόνο εάν δικαιολογούνται από πρωτεύουσας 
σημασίας λόγους που σχετίζονται με το δημόσιο συμφέρον και εάν οι όροι που 
περιέχονται στα περιοριστικά μέτρα δεν πληρούνται ήδη από τους κανόνες που 
επιβάλλονται στα εν λόγω πρόσωπα στο κράτος μέλος στο οποίο είναι 
εγκατεστημένοι αμοιβαία αναγνώριση.29 Στους «πρωτεύουσας σημασίας λόγους 
που σχετίζονται με το δημόσιο συμφέρον» (στο εξής αναφέρονται ως «στόχοι 
δημοσίου συμφέροντος») περιλαμβάνονται: η προστασία των εργαζομένων30, η 
προστασία των καταναλωτών31, η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας32, η 
εντιμότητα των εμπορικών συναλλαγών και του ανταγωνισμού, η διατήρηση του 
εθνικής ιστορικής και καλλιτεχνικής κληρονομιάς, η ευρύτερη δυνατή διάδοση της 
γνώσης της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής κληρονομιάς μίας χώρας33, οι 
επαγγελματικοί κανόνες που αποσκοπούν στην προστασία των αποδεκτών των 
υπηρεσιών34, η προστασία της πολυφωνίας35 και η γλωσσική πολιτική36. 
Εξάλλου, οι περιορισμοί της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών δεν μπορούν 
να επιβάλλονται απλώς και μόνο λόγω της ύπαρξης των ανωτέρω στόχων 
δημοσίου συμφέροντος: για να δικαιολογούνται βάσει του κοινοτικού δικαίου 
πρέπει επιπλέον να είναι ανάλογοι προς τους εν λόγω επιδιωκόμενους στόχους. Το 
Δικαστήριο έχει διευκρινίσει την έννοια της αναλογικότητας: «αποτελεί πάγια 
νομολογία ότι οι όροι που επιβάλλονται στους παρέχοντες υπηρεσίες πρέπει να 
είναι οι ενδεδειγμένοι ώστε να διασφαλίζεται η υλοποίηση του επιδιωκόμενου 
στόχου και δεν πρέπει να υπερβαίνουν το όριο που είναι αναγκαίο για την 
υλοποίηση του στόχου αυτού»37. Με άλλα λόγια, δεν πρέπει να είναι δυνατή η 
επίτευξη του ίδιου αποτελέσματος με λιγότερο περιοριστικούς κανόνες.38 
Το ΕΔ ενδέχονται να επεκτείνει στο άρθρο 59 το σκεπτικό που ανέπτυξε στην 
προαναφερθείσα υπόθεση Keck. Προς το παρόν, δεν είναι ωστόσο δυνατόν να 
προσδιορισθούν με γενικό τρόπο οι πιθανές συνέπειες που θα είχε η επέκταση αυτή, 
καθότι σε μεγάλο βαθμό οι εν λόγα) συνέπειες εξαρτώνται από το είδος των 
υπηρεσιών τις οποίες θα αφορά η επέκταση. 
Εμπορικές επικοινωνίες και ελευθερία της έκφρασης 
Οι εμπορικές επικοινωνίες μπορούν να επωφεληθούν από την αρχή της ελευθερίας 
της έκφρασης, όπως διατυπίόνεται στο άρθρο 10, παράγραφος 1 της Ευρωπαϊκής 
Σύμβασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ΕΣΑΔ) και στο άρθρο 19 της Διεθνούς 
Σύμβασης για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα (στο εξής αναφέρεται ως 
σύμβαση του ΟΗΕ). Πράγματι οι υπηρεσίες των εμπορικών επικοινωνιών 
περιλαβάνουν γνώμες, πληροφορίες ή ιδέες και επομένως μπορούν να 
απολαμβάνουν της ελευθερίας της γνώμης και της λήψης και μετάδοσης 
πληροφοριών και ιδεών χωρίς την παρέμβαση των δημόσιων αρχών και 
ανεξαρτήτως συνόρων. Η παρέμβαση των δημόσιων αρχών μπορεί να 
δικαιολογηθεί εφόσον πληροί τους όρους που προβλέπονται στην παράγραφο 2 
του άρθρου 10 της ΕΣΑΔ ή στο άρθρο 19 της Σύμβασης του ΟΗΕ. Στο πλαίσιο 
αυτό ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των εμπορικών επικοινωνιών λαμβάνεται υπόψη 
μέσω της εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας. 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η Επιτροπή 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών39 αναγνωρίζουν ότι οι εμπορικές 
επικοινωνίες μπορούν να επωφεληθούν από την ελευθερία της έκφρασης, όπως 
ορίζεται ανωτέρω . 
Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ του άρθρου 10 της ΕΣΑΔ και του άρθρου 19 της 
Σύμβασης του ΟΗΕ, αφενός, και της Συνθήκης ΕΚ, αφετέρου, οι περιορισμοί της 
ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών πρέπει να ερμηνεύονται βάσει του άρθρου 
10 της ΕΣΑΔ41 και του άρθρου 19 της Σύμβασης του ΟΗΕ4 Γ 42 
Παράγωγο δίκαιο της εσωτερικής αγοράς 
Σε περίπτωση που οι αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας που περιέχονται στη 
Συνθήκη δεν επαρκούν για την άρση των περιοριστικών φραγμών (π.χ. σε 
περίπτωση που τα εθνικά περιοριστικά μέτρα δικαιολογούνται βάσει του 
κοινοτικού δικαίου) είναι απαραίτητο το παράγωγο δίκαιο. Σκοπός των 
νομοθετικών αυτών μέτρων είναι να επιτευχθεί ισοδύναμο επίπεδο προστασίας 
των στόχων δημοσίου συμφέροντος (π.χ. προστασία των καταναλωτών, προστασία 
των ανηλίκων, προστασία της δημόσιας υγείας) ώστε να αρθούν οι νομικοί 
φραγμοί που προκύπτουν από τις διαφορές των εθνικών ρυθμιστικών κανόνων. 
Ορισμένες ισχύουσες οδηγίες αφορούν τις εμπορικές επικοινωνίες. Αφορούν, 
μεταξύ άλλων, την παραπλανητική διαφήμιση43, τα τρόφιμα44, τις 
χρηματοοικονομικές υπηρεσίες45, τα φαρμακευτικά προϊόντα46, την προστασία των 
δεδομένων47 και τις τηλεοπτικές μεταδόσεις48. 
Δυνητικά οφέλη νια την εσωτερική αγορά 
Η εσωτερική αγορά, παρέχει σημαντικές δυνατότητες σε ιδιώτες και οργανισμούς 
που ασχολούνται με τις εμπορικές επικοιναΜες. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις 
έρευνες της Επιτροπής49, οι δυνατότητες αυτές δεν αξιοποιούνται πάντοτε πλήρως 
στην πράξη. Στις έρευνες εντοπίζονται πέντε κατηγορίες πλεονεκτημάτων: τα 
πλεονεκτήματα για τους προμηθευτές, τους χρήστες, τους φορείς εμπορικών 
ανακοινώσεων, τους καταναλωτές και τους οργανισμούς αυτόνομης ρύθμισης. 
Για τους προμηθευτές υπηρεσιών στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών, η ίδια 
η φύση της εσωτερικής αγοράς συνεπάγεται ότι κάθε υπηρεσία που παρέχεται 
νομίμως στη χώρα εγκατάστασης, πρέπει κατ'αρχή να διατίθεται ελεύθερα σε 
άλλους χρήστες σε άλλα κράτη μέλη, χωρίς να χρειάζεται να ελέγχεται σε κάθε 
περίπτωση το συμβιβάσιμο της με τις ρυθμιστικές διατάξεις των κρατών υποδοχής. 
Τούτο συνεπάγεται πιθανώς μείωση του κόστους που θα απαιτούσε η συμμόρφωση 
με τις εν λόγω διατάξεις, διευκολύνοντας έτσι τους παρόχους υπηρεσιών να 
επεκτείνουν τις δραστηριότητες τους πέραν των εθνικών τους συνόρων. Κατ'αυτόν 
τον τρόπο αυξάνεται ο ανταγωνισμός στην εσωτερική αγορά, γεγονός που δίδει 
ώθηση στην αποτελεσματικότερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα των εμπορικών 
επικοινωνιών. Η αύξηση της αποτελεσματικότητας μπορεί επίσης να προέλθει από 
νέες οικονομίες κλίμακας ή φάσματος, που καθίστανται εφικτές λόγω του 
μεγαλύτερου μεγέθους της αγοράς ή, απλούστατα, μέσω της αναδιοργάνωσης και 
αναθεώρησης των χρησιμοποιούμενων μεθόδων που αποδεικνύονται 
αναποτελεσματικές στο νέο ανταγωνιστικό πλαίσιο. 
Δεδομένου ότι οι δημιουργικές δραστηριότητες συνιστούν μικρό μέρος της 
διαφήμισης και του άμεσου μάρκετινγκ, οι προμηθευτές που ασκούν 
δραστηριότητες σε περισσότερες της μίας χώρες έχουν συμφέρον να διατηρούν το 
δημιουργικό τμήμα της επιχείρησης στη χώρα όπου βρίσκεται η έδρα των 
δραστηριοτήτων τους. 
Τα αποτελέσματα της έρευνας™ 
Τα αποτελέσματα της έρευνας φανερώνουν ότι οι πάροχοι υπηρεσιών επιδιώκουν 
να ασκούν τις δραστηριότητες τους σε όλη την έκταση της εσωτερικής αγοράς, αλλά 
αντιμετωπίζουν πολλούς φραγμούς (πέραν των φραγμών πολιτιστικής φύσεως). Το 
23% των ερωτηθέντων, όταν τους ζητήθηκε να απαντήσουν αυθόρμητα σχετικά με 
τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν κατά την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών, 
χαρακτήρισαν τα προβλήματα λόγω των ρυθμιστικών διατάξεων ως έναν από τους 
σημαντικότερους «πολύ σοβαρούς» φραγμούς (το 30% έδωσε τον ίδιο 
χαρακτηρισμό στα προβλήματα πολιτιστικής φύσεως και το 13% στα προβλήματα 
οικονομικής φύσεως). Επιπλέον, μετά από ανάλογο ερώτημα, το 99% το)ν 
ερωτηθέντων προσδιόρισε συγκεκριμένα προβλήματα που προκύπτουν από τις 
ρυθμιστικές διατάξεις. Το 40% των ερωτηθέντων παρατήρησε ότι ο μόνος τρόπος 
αντιμετώπισης του προβλήματος είναι είτε η προσαρμογή στα κατά τόπους 
δεδομένα, είτε η διεξαγωγή εντελώς διαφορετικών εκστρατειών σε κάθε χώρα. Οι 
ερωτηθέντες διατύπωσαν ομόφωνα την άποψη ότι η παροχή μεγάλης κλίμακας 
αποτελεσματικών υπηρεσιών στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών είναι πολύ 
λιγότερο δαπανηρή στις ΗΠΑ από ό,τι στην Ευρώπη. 
Οι χρήστες εμπορικών επικοινωνιών (είτε παραγωγοί σημαντικών επώνυμων 
προϊόντων ή υπηρεσιών είτε μικρομεσαίες επιχειρήσεις που επιχειρούν να 
διεισδύσουν σε νέες αγορές) μπορούν να επωφεληθούν από την αύξηση της 
αποτελεσματικότητας των εμπορικών επικοινωνιών. Το μέγεθος του οφέλους θα 
ποικίλει ανάλογα με το συνδυασμό μέσων της πολιτικής μάρκετινγκ που 
χρησιμοποιεί ο κάθε χρήστης. 
Κάθε τομέας χαρακτηρίζεται αναπόφευκτα από ιδιαίτερες στρατηγικές καθιέρωσης 
των σημάτων, αλλά όχι και κάθε χώρα. Για τον λόγο αυτόν, κατ'αρχήν, οι χρήστες 
επιδιώκουν να εφαρμόζουν τις ίδιες στρατηγικές και τους ίδιους συνδυασμούς 
εμπορικών επικοινωνιών όταν αρχίζουν να εμπορεύονται τα προϊόντα τους σε νέες 
εθνικές αγορές. Αν και ο τρόπος εφαρμογής της στρατηγικής μπορεί να χρειαστεί 
να προσαρμοσθεί στα τοπικά πολιτιστικά δεδομένα, οι αρχές, τα μηνύματα και τα 
εργαλεία της εμπορικής επικοινωνίας που αποτελούν το βασικό της υπόστρωμα 
πρέπει κατά προτίμηση να είναι παραπλήσια και ομοιογενή και ο 
προγραμματισμός πρέπει να γίνεται σε συγκεντρωτικό επίπεδο στην έδρα της 
εταιρείας. Για το λόγο αυτόν οι χρήστες θα έχουν μάλλον την τάση να 
αναπτύσσουν διασυνοριακές εκστρατείες εντός της εσωτερικής αγοράς, 
εκμεταλλευόμενοι έτσι τη μεγαλύτερη δυνατότητα επιλογής μεταξύ εταιρειών 
παροχής υπηρεσιών. Η δυνατότητα επιλογής τους βοηθά να επιτύχουν καλύτερη 
ποιότητα υπηρεσιών σε λογικότερη τιμή και, ίσως, τους επιτρέπει να αναπτυχθούν 
σε ανάλογο βαθμό ώστε να επωφεληθούν από οικονομίες κλίμακας ή φάσματος. 
Επιπλέον, είναι δυνατή η εξοικονόμηση πόρων \it τρεις τρόπους: 
(α) Πρώτον, μειώνεται το κόστος της νοιιικής έρευνας. Όσο μικρότερες είναι οι 
διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών, τόσο μικρότερη θα είναι η ανάγκη του 
χρήστη να ελέγχει κάθε εθνική ρυθμιστική παρέμβαση. Ένας άλλος λόγος για 
τον οποίο το κόστος αυτό μπορεί να αποδειχθεί υψηλό είναι ότι η 
αποτελεσματικότητα των επενδύσεων για την καθιέρωση των σημάτων είναι 
ευάλωτη στην αρνητική διαφήμιση που μπορεί να προκληθεί από την άσκηση 
αγωγής. 
(β) Δεύτερον, μειώνεται το κόστος του μάρκετινγκ, διότι οι επιχειρήσεις έχουν 
τη δυνατότητα να διεξάγουν ομοιόμορφες εκστρατείες σε διάφορες αγορές. 
(γ) Τρίτον, μειώνεται το κόστος διανομής. Οι εμπορικές επικοινωνίες 
χρησιμοποιούνται ως ανταγωνιστικά όπλα από τους κατασκευαστές και 
τους εμπόρους λιανικής πωλήσεως. Όταν οι διαφορές των ρυθμιστικών 
παρεμβάσεων εμποδίζουν τους κατασκευαστές να χρησιμοποιούν 
αποτελεσματικά το ανταγωνιστικό αυτό μέσο στις διαπραγματεύσεις τους 
με τις εισαγωγικές επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, τότε οι κατασκευαστές 
αυτοί θα πρέπει να καταβάλουν μεγαλύτερα ποσά για να αποκτήσουν 
πρόσβαση σε κάποια αλυσίδα λιανικού εμπορίου. Η αποτελεσματική 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θα αποκαταστήσει την ισορροπία στο 
θέμα αυτό. 
Ο προγραμματισμός και ο σχεδιασμός της συνολικής στρατηγικής στο πλαίσιο της 
εσωτερικής αγοράς αποκτούν ολοένα και περισσότερο συγκεντρωτικό χαρακτήρα. 
Τούτο οφείλεται σε δύο λόγους: Αποτελεσματικότητα, ο προγραμματισμός, ο 
σχεδιασμός και η εκτέλεση διαφορετικών εθνικών εκστρατειών αυξάνει το κόστος 
και μεκόνει την ανταγωνιστικότητα, εφόσον χάνεται η δυνατότητα συνεργιών που 
παρέχουν οι συντονισμένες διασυνοριακές εκστρατείες. Αναγκαιότητα διατήρησης 
της αξιοπιστίας του σήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη: η ολοένα και μεγαλύτερη 
ευχέρεια ελεύθερης διάδοσης πληροφοριών διαμέσου των εθνικών συνόρων 
σημαίνει ότι οι διαφορετικές εθνικές εκστρατείες που ενδεχομένως μεταδίδουν 
αντιφατικά μηνύματα μπορούν να υποσκάψουν την ανταγοονιστική θέση της 
εταιρείας. 
Τα αποτελέσματα της έρευνας 
Οι ιδιαίτερα πολυπληθείς διασυνοριακές εμπορικές επικοινωνίες αφορούν 
συνήθως ορισμένες μόνο χώρες, ενώ σπανίως καλύπτουν ολόκληρη την Ένωση. Οι 
εταιρείες εκδηλώνουν ολοένα και περισσότερο την τάση να χρησιμοποιούν 
παραπλήσιες στρατηγικές στις μη εγχώριες αγορές, προσαρμόζοντας τες στους 
περιορισμούς που επιβάλλουν οι πολιτιστικές διαφορές και οι ρυθμιστικές 
παρεμβάσεις. 
Στο ερώτημα τι είδους προβλήματα μεταξύ τριών κατηγοριών (πολιτιστικής, 
ρυθμιστικής και οικονομικής φύσεως) εμποδίζουν περισσότερο την ανάπτυξη των 
συναλλαγών, το 24% των χρηστών κατονόμασε τα πολιτιστικά προβλήματα, το 
19%) τα ρυθμιστικά, ενώ ένα 11% αναφέρθηκε σε διαρθρωτικά οικονομικά 
προβλήματα. (Μόνο το 13% δήλωσε ότι δεν αντιμετωπίζει προβλήματα, ενώ το 23%> 
απάντησε ότι δεν είναι δυνατό να προσδιορίσει ποιο από τα τρία προβλήματα είναι 
σημαντικότερο). Όταν τους ζητήθηκε να εκφέρουν άποψη για όλο το φάσμα των 
δυσκολιών, το 92% απάντησε ότι έχει αντιμετωπίσει πολιτιστικές δυσκολίες (όρος 
που καλύπτει για τους ερωτηθέντες ζητήματα όπως τα επιχειρηματικά ήθη ή οι 
τεχνικές διανομής, συμπεριλαμβανομένων και των περιορισμών που προκύπτουν 
από τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις). 
Πέραν της αντιμετώπισης πολιτιστικών διαφορών, μετά από ανάλογο ερώτημα το 
88% των χρηστών (χωρίς να παρατηρούνται διαφορές μεταξύ των κρατών μελών) 
διατύπωσε την άποψη ότι οι διαφορές και οι περιορισμοί των ρυθμιστικών 
παρεμβάσεων επαυξάνουν τις δυσκολίες τους στην παροχή διασυνοριακών 
υπηρεσιών στον τομέα τα>ν εμπορικών επικοινωνιών. 
Τα προβλήματα που προκύπτουν από τη διαφορά των ρυθμιστικών παρεμβάσεων 
θίγουν όλες τις μορφές εμπορικών επικοινωνιών, τα σοβαρότερα όμως σχετίζονται 
με την προώθηση των πωλήσεων, το άμεσο μάρκετινγκ και τη χορηγία. 
Τα MME και άλλοι φορείς (συμπεριλαμβανομένων των οργανωτών πολιτιστικών 
και αθλητικών εκδηλώσεων) επωφελούνται επίσης από την εσωτερική αγορά. Η 
βελτίωση της αποτελεσματικότητας στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών στην 
Ευρώπη θα επιτρέψει την ανάπτυξη του εν λόγω κλάδου πώλησης διαφημιστικών 
μέσων, ιδιαίτερα σε διασυνοριακό επίπεδο. 
Τα αποτελέσματα της έρευνας 
Όταν ζητήθηκε από τους φορείς να απαντήσουν αυθόρμητα, φάνηκε ότι οι 
πολιτιστικές διαφορές είναι η βασική τους ανησυχία σε ό,τι αφορά τα προβλήματα 
της εσωτερικής αγοράς. Ωστόσο, το 45% υπογράμμισε την ύπαρξη των 
ρυθμιστικών φραγμών και το 30% χαρακτήρισε τα προβλήματα αυτά ως τα 
σοβαρότερα. Το 35% διατύπωσε την άποψη ότι οι διαφορές επηρεάζουν άμεσα τον 
όγκο των δραστηριοτήτων τους, αλλά το 60% αναγνώρισε ότι οι διαφορές 
επηρεάζουν τις δραστηριότητες των πελατών τους. 
Παρουσιάζει ενδιαφέρον το γεγονός ότι, αν και οι χρήστες και οι προμηθευτές 
ανέφεραν ότι εμπιστεύονται τον τύπο για τις εμπορικές τους επικοινωνίες στο 
εξωτερικό, οι επιχειρήσεις που ανέφεραν ότι δέχονται περισσότερες «εισαγωγές» 
διασυνοριακών εμπορικών επικοινωνιών ήταν οι τηλεοπτικές και οι ραδιοφωνικές. 
(Τούτο οφείλεται πιθανώς στην τάση του τύπου να βασίζεται σε εθνικούς 
αγοραστές διαφημιστικού χώρου· η τάση αυτή μπορεί να σημαίνει ότι ο τύπος 
υποτιμά τα διαφημιστικά έσοδα που μπορούν να προέλθουν από άλλες αγορές 
πλην της εγχώριας). Το 80% των ερωτηθέντων ανέφεραν ότι πωλούν διαφημιστικό 
χώρο σε χρήστες εμπορικών επικοινωνιών από άλλα κράτη μέλη και το 60% ότι 
έχουν προβάλει διαφημίσεις που έχουν δημιουργηθεί σε άλλα κράτη μέλη. Οι 
11 
περισσότερες επιχειρήσεις δήλωσαν ότι προσδοκούν αύξηση των διασυνοριακών 
εμπορικών επικοινωνιών στο μέλλον, αλλά ιδιαίτερα των «μη κλασικών 
διαφημίσεων» και κυρίως των υπόλοιπων εμπορικών επικοινωνιών πλην των 
διαφημίσεων («below the line»).51 
Οι καταναλωτές αναμένεται να ωφεληθούν από την αύξηση των ενδοκοινοτικών 
συναλλαγών και την άμβλυνση των συνεπειών της κατάτμησης. Το χαμηλότερο 
κόστος του μάρκετινγκ και το ανταγωνιστικότερο επιχειρηματικό περιβάλλον 
προβλέπεται ότι θα έχουν ως αποτέλεσμα περισσότερες δυνατότητες επιλογής για 
τον καταναλωτή και ανταγωνιστικότερες τιμές. Οι ιδιώτες, οι επιχειρήσεις ή άλλοι 
επαγγελματίες θα είναι σε θέση να λαμβάνουν αποφάσεις διαθέτοντας καλύτερη 
πληροφόρηση για ένα ευρύτερο φάσμα προσφορών σε αγαθά και υπηρεσίες. Σε 
περίπτωση χρησιμοποίησης εμπορικών επικοινωνιών κατά παράβαση των νόμων ή 
κωδίκων, το σύστημα κανονιστικών ρυθμίσεων της εσωτερικής αγοράς θα 
επιτρέπει την αποτελεσματικότερη εξάλειψη της παράβασης στη χώρα προέλευσης 
των εμπορικών επικοινωνιών. 
Τα αποτελέσματα της έρευνας 
Για τις ενώσεις καταναλωτών (δέκα από τις οποίες απάντησαν στις έρευνες), αν και 
τα πολιτιστικά προβλήματα δεν θεωρούνται ασήμαντα, οι βασικές τους ανησυχίες 
συνδέονται με ανακριβείς μεταφράσεις που μπορούν να παρ(*πλανήσουν 
καταναλωτές στις μη εγχώριες αγορές. Οι ενώσεις καταναλωτών αναγνωρίζουν τις 
ευκαιρίες που παρέχει η εσωτερική αγορά, αλλά εκφράζουν σαφώς τον ενδοιασμό 
ότι δεν λειτουργεί αποτελεσματικά λόγω των διαφορετικών ρυθμιστικών 
παρεμβάσεων που παρεμποδίζουν την εφαρμογή αποτελεσματικών μέσων 
αποκατάστασης για τους καταναλωτές στη χώρα υποδοχής και, ως εκ τούτου, 
ζητούν αυστηρότερη εναρμόνιση. Η έκκληση για αυστηρότερες ρυθμιστικές 
παρεμβάσεις οφείλεται στην αίσθηση ότι οι καταναλωτές δεν μπορούν να 
προστατευθούν από τις επιζήμιες εμπορικές επικοινωνίες που προέρχονται από το 
εξωτερικό. Τούτο επιβεβαιώνει την άποψη τους ότι η εσωτερική αγορά δεν τους 
παρέχει τα οφέλη που θα προσδοκούσαν. 
Η κοινοτική νομοθεσία δεν επηρεάζει την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των 
εθνικών αρχών και των οργανισμών αυτόνομης ρύθμισης. Επιτρέπει στους εν λόγω 
οργανισμούς να συνεχίσουν την ρυθμιστικού χαρακτήρα λειτουργία τους σε εθνικό 
επίπεδο, αλλά συνεπάγεται επίσης ότι, όπως και οι εθνικές αρχές, οφείλουν να 
τηρούν τις αρχές της εσωτερικής αγοράς όταν ελέγχουν τις εμπορικές επικοινωνίες 
που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη. 
Τα αποτελέσματα της έρευνας 
Οι απόψεις των οργανισμών αυτόνομης ρύθμισης διαφέρουν από εκείνες όλων των 
άλλων ερωτηθέντων. Οι δέκα από αυτούς απάντησαν ότι διασυνοριακά 
προβλήματα παρουσιάζονται κυρίως στον τομέα της διαφήμισης μέσω 
ταχυδρομικών επιστολών (όπου δεν ήταν πάντοτε σε θέση να διευκρινήσουν τα 
σημεία για τα οποία πρέπει να ληφθούν μέτρα), καθώς και στις πανευρωπαϊκές 
εκστρατείες στην τηλεόραση και τον τύπο. Οι οργανισμοί αυτοί πιστεύουν ότι το 
βασικό πρόβλημα είναι η έλλειψη κατανόησης του «πολιτισμού». Σε αντίθεση με 
άλλους ερωτηθέντες (που έτειναν να υπογραμμίσουν τις διαφορές των 
ρυθμιστικών παρεμβάσεων αντί των περιορισμών που επιβάλλουν), οι εν λόγω 
12 
οργανισμοί φρονούν ότι οι νομοθεσίες εν γένει είναι πολύ περιοριστικές και ότι 
περισσότερα θέματα πρέπει να ρυθμίζονται από τον ίδιο τον κλάδο. Ωστόσο, οι 
περισσότεροι πιστεύουν ότι οι διαφημιστές πρέπει να διευρύνουν την παιδεία τους 
σχετικά με την πολιτιστική πολυμορφία και κλίνουν στην άποψη ότι δεν υφίσταται 
ανάγκη ομοιόμορφων κωδίκων σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
Η έλευση της κοινωνίας των πληροφοριών 
Σε γενικές γραμμές, η έλευση της κοινωνίας των πληροφοριών έχει τέσσερις 
επιπτώσεις στις υπηρεσίες των εμπορικών επικοινωνιών. 
Πρώτον, οι νέες ψηφιακές υποδομές των επικοινωνιών προσφέρουν έναν νέο 
φορέα για τις υπηρεσίες αυτές, που θα επιτρέψει τη συγχώνευση των τεχνικών 
άμεσου μάρκετινγκ με το δημιουργικό σκέλος της διαφήμισης. Οι εκτιμήσεις 
σχετικά με τη σημερινή δραστηριότητα μάρκετινγκ μέσω του Internet παρουσιάζουν 
μεγάλες διακυμάνσεις, όλοι όμως προβλέπουν σημαντική αύξηση.52 Είναι βέβαιο 
ότι οι χρήστες θα αξιοποιήσουν τους νέους φορείς και τα νέα μέσα εμπορικών 
επικοινωνιών σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες μεθόδους. 
Δεύτερον, η ταχύτητα μετάδοσης και οι δυνατότητες επιλογής των στόχων θα 
διευκολύνουν σε μεγάλο βαθμό τις διασυνοριακές εμπορικές επικοινωνίες. Όλες 
αυτές οι υπηρεσίες θα παρέχονται «από σημείο σε σημείο» και, κατ'αρχήν, σε 
διασυνοριακή βάση. Σε αντίθεση με το άμεσο ταχυδρομικό μάρκετινγκ, αυτού του 
είδους οι πωλήσεις γίνονται σχεδόν αυτοστιγμεί. Σε σύγκριση με τις υπάρχουσες 
υπηρεσίες τηλεοπτικογραφίας ή τηλεαγορών, οι δημιουργικές δυνατότητες των 
πολυμέσων είναι πολλά υποσχόμενες, αν και η εφαρμογή τους είναι ακόμη 
δαπανηρή. Η πολιτιστική αντίσταση θα είναι σχετικά μικρή, διότι οι επικοινωνίες 
θα έχουν μία εντελώς νέα διεθνή μορφή. 
Τρίτον, θα οδηγήσουν σε ενοποίηση των υπηρεσιών των εμπορικών επικοινωνιών 
με το λιανικό εμπόριο εξ αποστάσεως, επιτρέποντας τις αγορές εξ αποστάσεως 
μέσω διαλογικού δικτύου, γεγονός που θα αποτελέσει μία επαναστατική τομή στις 
τηλεαγορές53. Πράγματι, οι προμηθευτές επενδύουν ήδη σε υπηρεσίες όπως οι 
διαλογικοί on-line κατάλογοι πωλήσεων και τα διαλογικά on-line εμπορικά κέντρα. 
Τέλος, οι επιχειρήσεις που παρέχουν άλλες, νέες υπηρεσίες της κοινωνίας των 
πληροφοριών θα επιδιώξουν να παράσχουν νέες εμπορικές επικοινωνίες (π.χ. 
διαλογική διαφήμιση) για να καταστήσουν συμφέρουσες τις υπηρεσίες τους (στην 
πράξη, οι εμπορικές επικοινωνίες θα στηρίξουν οικονομικά τις άλλες, νέες 
υπηρεσίες). 
Οι νέες αυτές εξελίξεις στις εμπορικές επικοινωνίες θα εντείνουν την ανάγκη 
επίλυσης των υφιστάμενων προβλημάτων που προκαλούν οι διαφορές μεταξύ των 
ρυθμιστικών παρεμβάσεων. Η φύση των νέων αυτών δικτύίον αυξάνει την 
αναγκαιότητα ύπαρξης ενός ρυθμιστικού πλαισίου βασισμένου στις αρχές της 
εσωτερικής αγοράς και, ειδικότερα, στην αρχή του ελέγχου από τη χώρα 
προέλευσης κάθε φορά που αυτό είναι εφικτό και επιθυμητό. Παράδειγμα γι'αυτό 
αποτελεί το Internet. Απαξ και σταλεί ένα μήνυμα στο Internet, μπορεί να ληφθεί 
πάραυτα σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου. Η καθιέρωση ελέγχου από τη χώρα 
προέλευσης θα αυξήσει την πιθανότητα εντοπισμού των παραβατών. 
13 
Το ισχύον καθεστώς των ρυθμιστικών παρεμβάσεων μπορεί να αποδειχθεί ολοένα 
και αναποτελεσματικότερο για τους καταναλωτές, αλλά και να παρέχει ανεπαρκή 
ασφάλεια στους χρήστες που διαπιστώνουν ότι οι επενδύσεις στην καθιέρο>ση 
σημάτων είναι οι πιο ευάλωτες στην αρνητική διαφήμιση. Οι δύο ανωτέρω 
παράγοντες θα μπορούσαν να μειώσουν την προσφορά και ζήτηση για on-line 
διαλογικές εμπορικές επικοινωνίες. Τούτο δεν θα μείωνε μόνο την 
ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, αλλά και θα υπέσκαπτε την 
ανάπτυξη των υποδομών για την ευρωπαϊκή κοινωνία των πληροφοριών. 
Οι αρχές της εσωτερικής αγοράς, αν και είναι αναμφίβολα σημαντικές για τις εν 
λόγω δραστηριότητες σήμερα και στο μέλλον, δεν είναι οι μόνοι κοινοτικοί στόχοι 
που μπορούν να εφαρμοσθούν στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. 
Η ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΑΛΛΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ 
Άλλοι στόχοι που τίθενται στη Συνθήκη της ΕΚ, και ιδιαίτερα η δημόσια υγεία 
(άρθρο 129) και η προστασία των καταναλωτών (άρθρο 129Α), μπορούν να 
επηρεάσουν τις εμπορικές επικοινωνίες. Στη συνέχεια αυτού του τμήματος του 
Πράσινου Βιβλίου εξετάζονται συνοπτικά αυτοί και άλλοι συναφείς κοινοτικοί 
στόχοι. 
Πολιτική προστασίας των καταναλωτών 
Το άρθρο 129 Α της Συνθήκης επιβάλλει τη σαφή υποχρέωση στην Κοινότητα να 
αντιμετωπίζει όλο το φάσμα των θεμάτων που αφορούν τους καταναλωτές και όχι 
μόνο όσα σχετίζονται με την εσωτερική αγορά. Η υποχρέωση αυτή συνεπάγεται ότι 
πρέπει να εξετάζεται προσεκτικά το θέμα της επικουρικότητας σε όλα τα στάδια 
ώστε να υιοθετούνται οι κατάλληλες λύσεις. Με την έλευση της κοινωνίας των 
πληροφοριών είναι πιθανό ότι για την αποτελεσματική προστασία των 
καταναλωτών θα απαιτηθεί μεγαλύτερη διασυνοριακή συνεργασία στο θέμα των 
ρυθμιστικών παρεμβάσεων. Σε ό,τι αφορά τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις που δεν 
εμπίπτουν στο πεδίο της εσωτερικής αγοράς, η διεθνοποίηση της προσφοράς που 
προαναγγέλλει η κοινωνία των πληροφοριών απαιτεί την προσαρμογή των 
ρυθμιστικών συστημάτων. Η προσαρμογή θα έχει καθοριστική σημασία για την 
προθυμία των καταναλωτών να συμμετάσχουν: η Επιτροπή και τα κράτη μέλη 
πρέπει να αντιμετωπίσουν τα θέματα αυτά. Στο πλαίσιο αυτό, εφιστάται η προσοχή 
στο ότι όλα τα βασιζόμενα στο άρθρο 129Α μέτρα μπορούν να προβλέπουν ένα 
ελάχιστο επίπεδο προστασίας, έτσι ώστε τα κράτη μέλη να έχουν τη δυνατότητα να 
θεσπίζουν αυστηρότερες διατάξεις για την εξασφάλιση υψηλότερου επιπέδου 
προστασίας των καταναλωτών. 
Βιοιιηχανική πολιτική 
Η Συνθήκη ΕΚ περιέχει τις νομικές βάσεις για την εφαρμογή της βιομηχανικής 
πολιτικής ώστε «να εξασφαλίζονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την 
εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της Κοινότητας» (άρθρο 130, 
παράγραφος 1). Στο άρθρο 130, παράγραφος 2 προστίθεται ότι για την υλοποίηση 
των στόχων αυτών τα κράτη μέλη «συνεννοούνται μεταξύ τους και με την 
Επιτροπή και, εφόσον χρειάζεται, συντονίζουν τις δράσεις τους». Στην Επιτροπή 
14 
ανατίθεται η αποστολή να «αναλαμβάνει κάθε χρήσιμη πρωτοβουλία για την 
προώθηση του συντονισμού αυτού». 
Για να στηρίξει τις εθνικές δράσεις των κρατών μελών η Κοινότητα συμβάλλει εν 
γένει στην υλοποίηση του στόχου της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας 
λαμβάνοντας μέτρα οριζόντιου χαρακτήρα στο πλαίσιο των διαφόρων τομέων 
κοινής πολιτικής (πολιτική έρευνας, σύγκλισης, επαγγελματικής εκπαίδευσης, 
δικτύων και εξωτερικού εμπορίου). Το Συμβούλιο μπορεί επίσης, αποφασίζοντας 
ομόφωνα κατόπιν πρότασης της Επιτροπής, «να θεσπίζει συγκεκριμένα μέτρα 
υποστήριξης των δράσεων που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη προκειμένου να 
επιτευχθούν οι δεδηλωμένοι στόχοι», σύμφωνα με το άρθρο 130, παράγραφος 1 της 
Συνθήκης.54 
Οι εμπορικές επικοινωνίες μπορούν να καλυφθούν από πρωτοβουλίες στον τομέα 
αυτόν, δεδομένου ότι η αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών στον τομέα των 
εμπορικών επικοινωνιών μπορεί να συμβάλει εν γένει στη επίτευξη του στόχου της 
ανταγωνιστικότητας μέσω της βελτίωσης της αποτελεσματικότητας του μάρκετινγκ. 
Πολιτική ανταγωνισμού 
Εν γένει, οι «προμηθευτές», οι «χρήστες» και οι «φορείς» υπηρεσιών στον τομέα 
των εμπορικών επικοινωνιών καλύπτονται (χπό τους κανόνες ανταγωνισμού της 
συνθήκης ΕΚ. Λαμβανομένου υπόψη του ρόλου που διαδραματίζουν οι εμπορικές 
επικοινωνίες όσον αφορά τον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά, απαγορεύεται 
κάθε αντιανταγωνιστική συμφωνία βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 1 της 
Συνθήκης, η οποία περιορίζει την ελευθερία των μερών να παρέχουν, να διαδίδουν, 
να χρησιμοποιούν ή να αγοράζουν τέτοιου είδους επικοινωνίες. 
Πάντως, οι συμφωνίες που παραβιζόυν τον ανταγωνισμό και αφορούν τις 
εμπορικές επικοινωνίες μπορούν να τύχουν απαλλαγής εφόσον πληρούν τις 
προϋποθέσεις οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης. 
Το άρθρο 3, παράγραφος 8, εδάφιο β) του κανονισμού της Επιτροπής για την 
εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3 της Συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών 
διανομής αυτοκινήτων και εξυπηρέτησης των πελατών μετά την πώληση μπορεί να 
αναφερθεί ως παράδειγμα και απεικονίζει επίσης την άμεση επίπτωση το)ν 
εμπορικών επικοινωνιών στην σχέση που υφίσταται μεταξύ κατασκευαστών και 
διανομέων. Η προαναφερθείσα διάταξη παρέχει στους κατασκευαστές την 
δυνατότητα να απαγορεύουν στους διανομείς την προσέλκυση πελατών, για 
προϊόντα που αφορά η σύμβαση και για ανάλογα προϊόντα, μέσω εξατομικευμένης 
διαφήμισης εκτός της περιοχής την οποία εξυπηρετούν βάσει της σύμβασης. 
Προστασία της δημόσιας υγείας 
Το άρθρο 129 της Συνθήκης ορίζει ότι η Κοινότητα συμβάλλει στην εξασφάλιση 
υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας, ιδίως μέσω ενεργειών προληπτικού 
χαρακτήρα. Η Κοινότητα οφείλει επίσης να αντιμετωπίσει τις μεγάλες πληγές της 
ανθρωπότητας και να καταπολεμήσει ιδίως την τοξικομανία. 
Η Συνθήκη ορίζει ότι οι απαιτήσεις στον τομέα της προστασίας της υγείας 
αποτελούν συνιστώσα των άλλων πολιτικών της Κοινότητας. Η υποχρέωση αυτή 
ισχύει επίσης και για τις κοινοτικές ενέργειες που αναλαμβάνονται στον τομέα των 
15 
εμπορικών επικοινωνιών. 
Κατά την εφαρμογή του άρθρου 129, βασικό στοιχείο του ρόλου της Επιτροπής 
είναι η υποχρέωση της να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη για τον συντονισμό των 
πολιτικών και των προγραμμάτων τους σχετικά με την πρόληψη, 
συμπεριλαμβανομένης της πρόληψης της τοξικομανίας, τη διερεύνηση των αιτίων 
και των τρόπων μετάδοσης των πληγών της υγείας, καθώς και την ενημέρωση και 
την διαπαιδαγώγηση στον τομέα αυτό. Στο πρόγραμμα της σχετικά με την ανάληψη 
ενεργειών στον τομέα της δημόσιας υγείας, η Επιτροπή προέβλεψε οκτώ προτάσεις 
προγραμμάτων, από τις οποίες τρείς, και συγκεκριμένα εκείνες που αφορούν: 
τον καρκίνο 
- το AIDS και άλλα μεταδοτικά νοσήματα, και 
τη βελτίωση της υγείας, 
έχουν ήδη εγκριθεί. Δύο προτάσεις, οι οποίες αφορούν: 
τα ναρκωτικά, και 
- την εποπτεία στον τομέα της υγείας, 
εξετάζονται την περίοδο αυτή από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει σύντομα τρείς άλλες προτάσεις οι οποίες 
αφορούν: 
τις ασθενές που προκαλεί η ρύπανση, 
τις σπάνιες ασθένειες, 
τα ατυχήματα και τους τραυματισμούς. 
Εξάλλου, η Επιτροπή δημοσιεύει ετήσιες εκθέσεις για την ενσωμάτωση, στις 
κοινοτικές πολιτικές, των απαιτήσεων σχετικά με την προστασία της υγείας. 
Επιπλέον, υπέβαλε πρόταση για τα δίκτυα παρακολούθησης των μεταδοτικών 
ασθενειών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Η γενική πολιτική στον τομέα της δημόσιας υγείας, και ιδιαίτερα τα στοιχεία αυτής 
της πολιτικής που αφορούν την ενημέρωση σε θέματα υγείας και τη βελτίωση της 
υγείας, συνεπάγεται τη θέσπιση ορισμένων μέτρων που συνδέονται με τις 
εμπορικές επικοινοηάες, ιδίως στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή υπέβαλε σχέδιο 
οδηγίας για τον καπνό, όπου προτείνεται η απαγόρευση, υπό ορισμένες συνθήκες, 
της διαφήμισης για τον καπνό και τα προϊόντα που παράγονται με βάση τον 
καπνό. Στο πλαίσιο το>ν προγραμμάτων ενεργειών για τη δημόσια υγεία, 
διαφημιστικές εκστρατείες όπως η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα κατά του Καρκίνου, 
διοργανώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πολυάριθμες άλλες εκστρατείες 
πραγματοποιούνται στο επίπεδο των κρατών μελών. Παρότι οι εκστρατείες αυτές 
χρηματοδοτούνται από τα κράτη μέλη, η διεξαγωγή τους ανατίθεται σε φορείς 
παροχής υπηρεσιών εμπορικών επικοινωνιών. Επίσης, λόγοι δημόσιας υγείας 
16 
παρακίνησαν τα κράτη μέλη να απαιτήσουν όπως συμπεριληφθούν, στις εμπορικές 
επικοινωνίες για την προώθηση ορισμένων προϊόντων, προειδοποιητικά μηνύματα 
σχετικά με τις επιπτώσεις των προϊόντων αυτών στην υγεία. 
Στον τομέα αυτόν η προσφυγή σε μέτρα που σχετίζονται με τις εμπορικές 
επικοινωνίες είναι αναμενόμενη, λόγω του βασικού ρόλου της ενημέρωσης και της 
διαπαιδαγώγησης στον τομέα της υγείας. 
Η πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα 
Η πολιτική της Κοινότητας στον οπτικοακουστικό τομέα επιδιώκει την επίτευξη 
δύο βασικών στόχων: 
-την καθιέρωση ενός πραγματικού «ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού 
χώρου», και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του, ιδίως μέσω 
της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης-
-την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών τομέων 
κινηματογραφικής και τηλεοπτικής παραγωγής. 
Κατά την προσπάθεια επίτευξης των δύο αυτών στόχων, λαμβάνονται πλήρως 
υπόψη οι ιδιαίτερες πολιτιστικές πτυχές του οπτικοακουστικού τομέα. 
Η πολιτική στον οπτικοακουστικό τομέα υλοποιείται με δύο κοινοτικά μέσα, 
δηλαδή, αφενός, με νομοθετικές διατάξεις όπως η οδηγία «Τηλεόραση χωρίς 
σύνορα» και, αφετέρου, με πρωτοβουλίες χρηματοδοτικής στήριξης όπως το 
πρόγραμμα MEDIA II. 
Η οδηγία για την «Τηλεόραση χωρίς σύνορα» (οδηγία 89/552/ΕΟΚ για τον 
συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των 
κρατών μελών σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων) αποτελεί τον 
ακρογωνιαίο λίθο του νομοθετικού μηχανισμού βάσει του οποίου λειτουργεί ο 
«ευρωπαϊκός οπτικοακουστικός χώρος». Ο κύριος στόχος της εν λόγω οδηγίας 
είναι η καθιέρωση των απαραίτητων νομοθετικών διατάξεων για την ελεύθερη 
παροχή ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών και με τον τρόπο αυτό, η ενθάρρυνση της 
ανάπτυξης των υπηρεσιών αυτών σε όλο το έδαφος της Κοινότητας55. 
Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών διασφαλίζεται με τους ακόλουθους μηχανισμούς: 
Κάθε τηλεοπ 
ελάχιστη δέσμη κοινών κανόνων («συντονισμένοι τομείς»)· 
Τα κράτη μέ 
συντονισμένων τομέων. 
Δεδομένου ότι μεταξύ των συντονισμένων τομέων περιλαμβάνονται η τηλεοπτική 
διαφήμιση και η χορηγία, η εν λόγω οδηγία έχει ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά τις 
εμπορικές επικοινωνίες. Η διαφήμιση και η χορηγία αποτελούν αναπόσπαστο 
τμήμα πολυάριθμων τηλεοπτικών εκπομπών και την κύρια πηγή χρηματοδότησης 
τους, ανεξάρτητα από το εάν οι εκπομπές αυτές πραγματοποιούνται από 
17 
δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς. Αυτό αποτελεί τον λόγο για τον οποίο η 
πλήρης εφαρμογή αυτής της οδηγίας, η οποία βασίζεται στην αρχή της «χώρας 
προέλευσης» (και η οποία αποτελεί το μόνο κατάλληλο μέσο για την ανάπτυξη των 
διεθνικών μεταδόσεων), είναι θεμελιώδους σημασίας για την προώθηση των 
εμπορικών επικοινωνιών. Όσον αφορά την βελτιστοποίηση των πόρων που οι 
ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί μπορούν να αποκομίσουν χάρη στη διαφήμιση και 
στη χορηγία, η βελτιστοποίηση αυτή θα συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των 
άλλων βασικών στόχων της οπτικοακουστικής πολιτικής, δηλαδή στην ανάπτυξη 
των τομέων κινηματογραφικής παραγωγής και παραγωγής τηλεοπτικών εκπομπών. 
Λόγω της υφιστάμενης οικονομικής σχέσης μεταξύ των τομέων αυτών 
(ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, εμπορικές επικοινωνίες και παραγωγή 
προγραμμάτων), η εκπόνηση αποτελεσματικών μέσων στον τομέα της 
οπτικοακουστικής πολιτικής και της πολιτικής εμπορικών επικοινωνιών θα αποβεί 
επωφελής για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. 
Την περίοδο αυτή πραγματοποιείται η ενημέρωση και η αποσαφήνιση των 
διατάξεων της οδηγίας. Στον τομέα των υπηρεσιών εμπορικής επικοινωνίας, ένας 
από τους βασικούς στόχους αυτής της αναθεώρησης είναι η ελευθέρωση των 
κανόνων που εφαρμόζονται στις τηλεαγορές. Κατά τα λοιπά, οι εκδοθέντες το 1989 
κανόνες σχετικά με τη διαφήμιση και τη χορηγία αποδείχθηκαν αποτελεσματικοί 
και παρέχουν το κατάλληλο πλαίσιο για την ανάπτυξη της τηλεοπτικής διαφήμισης 
και της χορηγίας διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ένα κατάλληλο επίπεδο προστασίας 
του καταναλωτή. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή πρότεινε να διατηρηθούν οι 
κανόνες αυτοί ουσιαστικά αμετάβλητοι. Πρότεινε επίσης να ενισχυθεί η αρχή της 
«χώρας προέλευσης» που καθορίζει η οδηγία, διευκρινίζοντας τους κανόνες για 
τον προσδιορισμό της αρμόδιας αρχής. 
Πολιτιστική πολιτική 
Στον τομέα της πολιτιστικής πολιτικής η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι οι 
εμπορικές επικοινωνίες μπορούν να αποτελέσουν σημαντική συμπληρωματική 
πηγή εσόδων για τους κρατικούς πόρους και, συνεπώς, η πολιτιστική πολιτική 
μπορεί να έχει επιπτώσεις στις εν λόγω υπηρεσίες. Σε ανακοίνωση της το 199256 η 
Επιτροπή κατέστησε σαφές ότι, παρόλο που η βασική ευθύνη για τον πολιτισμό και 
τις κυριότερες πηγές χρηματοδότησης του εξακολουθούν να εμπίπτουν στην 
αρμοδιότητα των κρατών μελών, δεν πρέπει να αγνοείται ο συμπληρωματικός 
ρόλος της χορηγίας. Η Κοινότητα εξέτασε με ενδιαφέρον το θέμα της χορηγίας, ενώ 
έχουν γίνει οι πρώτες δοκιμαστικές απόπειρες εφαρμογής στο θέμα αυτό της 
συνεργασίας σε δίκτυο.57 Γενικότερα, και λαμβάνοντας υπόψη τον χώρο χωρίς 
(τύνορα, η Κοινότητα θα μπορούσε να βελτκόσει την ενημέρωση σχετικά με τα 
κίνητρα χρηματοδότησης των τεχνών στα κράτη μέλη, δεδομένης της ποικιλίας και 
της πολυπλοκότητας τους, να προωθήσει την ανταλλαγή πληροφοριών και να 
προβάλει τις πρωτότυπες πρωτοβουλίες για την αξιοποίηση των πολιτιστικών 
πόρων (διαρθρωτικών, οικονομικών ή ανθρώπινων) στα κράτη μέλη, να ενθαρρύνει 
την χορηγία και να προωθήσει τις συναντήσεις μεταξύ δημιουργών, υπεύθυνων για 
την προώθηση πολιτιστικών προγραμμάτων και χορηγών χωρίς να παρεμβαίνει 
κατά κανένα τρόπο στις αντίστοιχες ατομικές ελευθερίες. 
Πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων 
Στόνοι me εσωτερικής αγοράς: 
Η Επιτροπή επιδιώκει να συγκεντρώσει απόψεις σχετικά με τις σημερινές και τις 
μελλοντικές επιπτώσεις που θα έχει η εφαρμογή των αρχών της εσωτερικής αγοράς 
στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. Ειδικότερα, επιδιώκεται η συγκέντρωση 
περαιτέρω πληροφοριών σχετικά με τη φύση οποιουδήποτε φραγμού στην εσωτερική 
αγορά, υπαρκτού ή δυνητικού, που οι ερωτηθέντες έχουν συναντήσει ή εντοπίσει. 
Δεδομένης της αναμενόμενης αύξησης των διασυνοριακών εμπορικών επικοινωνιών, 
η Επιτροπή ενδιαφέρεται να πληροφορηθεί σχετικά με τις νέες υπηρεσίες στον τομέα 
των εμπορικών επικοινωνιών (που βρίσκονται σε στάδιο πειραματικής εφαρμογής ή 
διατίθενται ήδη στην αγορά) και τα ενδεχόμενα νέα είδη φραγμών που ενδέχεται να 
εμφανιστούν στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. 
ΣτόΎΟΐ άλλων πολιτικών 
Είναι σαφές ότι ο ρόλος της Κοινότητας μπορεί να διευρυνθεί με την πάροδο του 
χρόνου, καθώς οι διασυνοριακές επικοινωνίες αποκτούν μεγαλύτερη σημασία με την 
έλευση της κοινωνίας των πληροφοριών. Δεδομένου ότι πρέπει να εφαρμοσθεί η αρχή 
της επικουρικότητας™, η Επιτροπή επιδιώκει να συγκεντρώσει απόψεις σχετικά με 
την αναμενόμενη ανάπτυξη των διασυνοριακών επικοινωνιών, η οποία ενδέχεται να 
προκαλέσει μεγαλύτερη ανάμιξη της Κοινότητας σε σχέση με τους στόχους άλλων 
πολιτικών που περιέχονται στη Συνθήκη της Ένωσης. 
ΜΕΡΟΣ 11. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΓΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ 
Περίληψη 
Τα αποτελέσματα των ερευνών υποδηλώνουν ότι ο στόχος της εσωτερικής αγοράς 
δεν έχει ενδεχομένως ακόμη επιτευχθεί σε ό,τι αφορά τις εμπορικές επικοινωνίες. Για 
διάφορους λόγους τα εθνικά μέτρα διαφέρουν ουσιωδώς μεταξύ τους και 
δημιουργούν φραγμούς στη διασυνοριακή δραστηριότητα. Οι πηγές των διαφορών 
αυτών αναμένεται να εξακολουθήσουν να υφίστανται καθώς οι διασυνοριακές 
εμπορικές επικοινωνίες πολλαπλασιάζονται με την έλευση της κοινωνίας των 
πληροφοριών. Η ανάληψη κοινοτικής δράσης ίσως καταστεί απαραίτητη καθότι 
υφίσταται κίνδυνος θέσπισης αντιφατικών μεταξύ τους ρυθμιστικών παρεμβάσεων. 
Οι ενδιαφερόμενοι παρακαλούνται να εκφέρουν τις απόψεις τους σχετικά με την 
ανάγκη ανάληψης κοινοτικής πρωτοβουλίας. 
ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΩΝ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ Η ΝΕΩΝ ΦΡΑΓΜΩΝ ΣΤΗΝ 
ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ. 
Οι ισχύουσες ρυθμιστικές παρεμβάσεις βασίζονται σε διαφορετικές εθνικές 
νομικές παραδόσεις: 
Τα εθνικά μέτρα στον εν λόγω τομέα, τα οποία καλύπτει το παρόν Πράσινο Βιβλίο, 
προέρχονται από τρεις κύριες κατηγορίες νομοθεσίας: τη νομοθεσία περί αθέμιτου 
ανταγωνισμού, τη νομοθεσία περί προστασίας των καταναλωτών και τα ειδικά 
νομοθετικά μέτρα για την προστασία του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος. Οι 
διαφορετικοί στόχοι που επιδιώκουν τα κράτη μέλη αντανακλά εν μέρει τη 
διαφορετική έμφαση που δίδουν στις ανωτέρω πηγές του εθνικού δικαίου.5 59 
(α) Νομοθεσία περί αθέμ,ιτου ανταγωνισιιον™ 
Στόχος της νομοθεσίας αυτής61 είναι η αποτροπή της κατάχρησης του ελεύθερου 
ανταγωνισμού στο εμπόριο και τη βιομηχανία. Κατ'αυτόν τον τρόπο, για 
παράδειγμα, τα κράτη μέλη συνήθως ελέγχουν αυστηρά ή ακόμη και απαγορεύουν 
τις εμπορικές επικοινωνίες που προκαλούν σύγχυση ή δυσφήμιση (συκοφαντία και 
διαβολή) ή εκμεταλλεύονται ή μειώνουν τη φήμη ανταγωνιστών (για παράδειγμα, 
χρησιμοποίηση εμπορικών σημάτων χωρίς άδεια). Αντίθετα, η αντιμετώπιση της 
συγκριτικής διαφήμισης (που συνίσταται στη σύγκριση προϊόντων ή υπηρεσιών με 
αντίστοιχα προϊόντα ή υπηρεσίες που προσφέρει ένας άλλος ανταγωνιστής) 
διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών. Συνήθως ελέγχεται αυστηρότερα (με. 
αποτέλεσμα συχνά την επιβολή απαγορεύσεων) στις χώρες όπου ο ορισμός του 
«αληθούς» ή του «παραπλανητικού» καλύπτει πιο περιορισμένο πεδίο. 
Η νομοθεσία περί αθέμιτου ανταγωνισμού έχει αναπτυχθεί με διάφορους τρόπους 
στις χώρες της Κοινότητας. Σε άλλες χώρες εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης 
νομοθεσίας περί εμπορικής συμπεριφοράς (Δανία, Φινλανδία, Σουηδία) ή 
εμπορικο')ν πρακτικών (Βέλγιο), ενώ αλλού τμήματα της αρχικής νομοθεσίας περί 
ανταγωνισμού έχουν αποσπασθεί και αναπτυχθεί ανεξάρτητα ( π.χ. πορτογαλική 
και ισπανική νομοθεσία σχετικά με τη διαφήμιση και ελληνική νομοθεσία περί 
προστασίας του καταναλωτή.) Η νομοθεσία ορισμένων κραταχν μελών βασίζεται 
κυρίως στη νομοθεσία περί αθέμιτου ανταγωνισμού. Ορισμένα κράτη μέλη 
20 
θεσπίζουν αυστηρότερους νόμους. Η Σουηδία, για παράδειγμα, επιχειρεί να 
επαναφέρει την έννοια της προστασίας των ανταγωνιστών. 
(β) Νομοθεσία περί προστασίας του καταναλωτή 
Ο σχετικώς πρόσφατος αυτός κλάδος του δικαίου62, καθιερώνεται ως η πηγή των 
νέων νομοθετικών ρυθμίσεων για τις εμπορικές επικοινωνίες σε ορισμένα κράτη 
μέλη (Σουηδία και Ελλάδα). Πρέπει να υπομνησθεί η συσχέτιση μεταξύ των 
νομοθετικών αυτών μέτρων και των αντίστοιχων περί αθέμιτου ανταγωνισμού, 
διότι σε πολλές περιπτώσεις ο νόμος αποσκοπεί στην προστασία των 
καταναλωτών μέσω της θέσπισης κανόνων για τον ανταγωνισμό μεταξύ 
κατασκευαστών και εμπόρων λιανικής πωλήσεως. 
Η νομοθεσία περί προστασίας των καταναλωτών εφαρμόζεται στα εξής: 
παραπλανητική διαφήμιση, αθέμιτες ενέργειες επηρεασμού των καταναλωτών, 
πώληση σε υπερβολικά χαμηλές'τιμές, εκπτώσεις, δώρα και προσφορές για την 
προώθηση προϊόντων ή υπηρεσιών. Ορισμένοι από τους τομείς αυτούς 
καλύπτονται επίσης από τη νομοθεσία περί αθέμιτου ανταγωνισμού, γεγονός που 
μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση μεταξύ των δύο επιδιωκόμενων στόχων. Για 
παράδειγμα, η συγκριτική διαφήμιση μπορεί να θεωρηθεί ότι παρέχει χρήσιμες 
πληροφορίες για τους καταναλοπές, αλλά είναι ανεπιθύμητη από την άποψη των 
ανταγωνιστών οι οποίοι υποστηρίζεται ότι προο)0ούν προϊόντα ή υπηρεσίες με 
λιγότερα πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές. 
(γ) Ειδικά νομοθετικά μέτρα για την προστασία του ευρύτερου δημόσιου 
συμφέροντος^ 
Έχουν θεσπισθεί ορισμένοι νόμοι που επιδιώκουν την προστασία των 
συμφερόντων της κοινωνίας αντί του υποθετικού τελικού καταναλωτή. Οι νόμοι 
αυτοί έχουν ευρύ πεδίο εφαρμογής, αν και είναι επίσης δυνατό να αφορούν 
συγκεκριμένα προϊόντα. Περιλαμβάνουν την προστασία των θεμελιωδών 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως έχουν θεσπισθεί στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων63 (όπο)ς το δικαίωμα ελευθερίας της σκέψης, της 
συνείδησης και της θρησκείας, το δικαίωμα σεβασμού της ιδιοπικής ζωής κλπ.) και 
εκτείνονται επιπλέον στις ακόλουθες κατηγορίες: προστασία της δημόσιας υγείας 
και ασφάλειας, προστασία των ανηλίκων, προστασία της πολυφωνίας των μέσων 
ενημέροοσης, προστασία από την αντικοινωνική συμπεριφορά (εδώ 
περιλαμβάνονται θέματα όπως η αισθητική και η αξιοπρέπεια και οι γενικοί νόμοι 
και κώδικες αυτόνομης ρύθμισης που αποσκοπούν στην προστασία της 
ανθρώπινης αξιοπρέπειας και απαγορεύουν τις διακρίσεις με βάση τη φυλή, το 
φύλο ή την εθνικότητα), προστασία του πολιτισμού και της εθνικής πνευματικής 
κληρονομιάς, ιδιαίτερα στην Ελλάδα (στο πλαίσιο της υπό ευρεία έννοια 
νομοθεσίας περί προστασίας του καταναλωτή), και στη Γαλλία και το Βέλγιο, όπου 
υπάρχουν ειδικά μέτρα σχετικά με τη γλώσσα. Στο πλαίσιο των κατηγοριών αυτών 
έχουν θεσπιστεί νόμοι για συγκεκριμένα προϊόντα. Για παράδειγμα, οι διάφοροι 
περιορισμοί σχετικά με τη διαφήμιση τροφίμων, επικίνδυνων προϊόντων (π.χ. 
πυροβόλα όπλα) και τις εμπορικές επικοινωνίες στον τομέα των φαρμακευτικών 
προϊόντων και των ιατρικών και παραϊατρικών υπηρεσιών εμπίπτουν στη 
νομοθεσία περί προστασίας της δημόσιας υγείας και ασφάλειας, όπως εξάλλου και 
οι περιορισμοί σχετικά με τη διαφήμιση του προϊόντων καπνού και το>ν 
οινοπνευματωδών ποτών. 
21 
Αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής είναι η ύπαρξη ευρέος (χάσματος εθνικών 
διατάξεων διαφορετικών μεταξύ τους ως προς το είδος και το επίπεδο 
Τα μέτρα που επιλέγουν τα κράτη μέλη εξαρτώνται τόσο από τη νομοθετική τους 
παράδοση, όσο και από τις εκάστοτε πολιτικές τους προτεραιότητες. Τα μέτρα που 
λαμβάνουν τα κράτη μέλη ακολουθούν σαφώς ένα ευρύ φάσμα στόχων των εθνικών 
πολιτικών. Οι στόχοι αυτοί συμπίπτουν ήδη με ορισμένους στόχους δημόσιου 
συμφέροντος που έχουν αναγνωρισθεί από την κοινοτική νομοθεσία. Η μελέτη των 
ισχυόντων εθνικών μέτρων64 οδηγεί σε τρία συμπεράσματα: 
(α) Τα κράτη μέλη δικαιολογούν τις νομοθετικές τους πρωτοβουλίες με 
διαφορετικούς τρόπους 
Παρόμοια μέτρα σε διαφορετικά κράτη μέλη που αφορούν την ίδια δραστηριότητα 
δικαιολογούνται βάσει διαφορετικών στόχων δημοσίου συμφέροντος. Για 
παράδειγμα, τα μέτρα που αφορούν την παραπλανητική διαφήμιση συσχετίζονται 
με διαφόρους στόχους δημοσίου συμφέροντος: προστασία των καταναλωτών 
(Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία), προστασία των καταναλωτών και προστασία 
των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας (Δανία, Γαλλία, Αυστρία, Βέλγιο, 
Λουξεμβούργο, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Ελλάδα), προστασία των καταναλωτών, 
προστασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας και προστασία της 
επαγγελματικής δεοντολογίας (Φινλανδία), προστασία των καταναλωτών, 
προστασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας και προστασία των 
ανηλίκων (Ισπανία, Σουηδία και Ιταλία), προστασία των καταναλωτών, προστασία 
των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας και προστασία της δημόσιας υγείας 
(Ιταλία). Εντός των κρατών μελών δίδεται διαφορετική έμφαση στους δύο κύριους 
στόχους της προστασίας των καταναλωτών και των δικαιωμάτων βιομηχανικής 
ιδιοκτησίας. Τα κράτη μέλη που έχουν μακρά παράδοση στη νομοθεσία περί 
αθέμιτου ανταγωνισμού έχουν την τάση να θεσπίζουν νόμους σχετικά με την 
παραπλανητική διαφήμιση υπό την προοπτική της προστασίας των δικαιωμάτων 
βιομηχανικής ιδιοκτησίας. 
(β) Η έκταση των περιορισμών τείνει να αντανακλά τον επιδιωκόμενο στόνο 
Ανάλογα με τον επιδιωκόμενο στόχο, η έκταση των περιορισμών μπορεί να 
παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις μεταξύ των κρατών μελών. Για παράδειγμα, 
οι περιορισμοί που επιβάλλονται στη χορηγία δικαιολογούνται βάσει 
διαφορετικών στόχων δημοσίου συμφέροντος στα διάφορα κράτη μέλη. Ενώ σε 
πολλές χώρες ο επιδιωκόμενος στόχος είναι η προστασία της πολυφωνίας (σε όλες 
τις χώρες πλην της Φινλανδίας, του Λουξεμβούργου, του Βελγίου και της 
Αυστρίας), σε άλλες επιδιώκεται η προστασία των καταναλωτών (Σουηδία, 
Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Ιταλία και Ισπανία), η προστασία της δημόσιας 
υγείας (Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Δανία, Γερμανία, Γαλλία και Κάτω 
Χώρες), η προστασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας (Αυστρία, 
Βέλγιο και Σουηδία) και η προστασία των δημόσιων ηθών (Ηνωμένο Βασίλειο). 
Διαφορές παρατηρούνται επίσης ως προς το πεδίο εφαρμογής του περιορισμού και 
το εύρος του. Για παράδειγμα, η προστασία της πολυφωνίας έχει ευρεία εφαρμογή 
(π.χ. εφαρμόζεται σε όλα τα τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά προγράμματα), αλλά 
χαμηλό βαθμό περιορισμού (σαφής προσδιορισμός). Αντίθετα, η προστασία της 
22 
δημόσιας υγείας έχει περιορισμένο πεδίο εφαρμογής (π.χ. χορηγοί προϊόντων 
καπνού και οινοπνευματωδών ποτών) αλλά οδηγεί σε αυστηρούς περιορισμούς 
(μέχρι και καθολική απαγόρευση). 
(γ) Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ενδεχόμενες έμμεσες επιπτώσεις των μέτρων σε 
άλλους στόχους. 
Ένα μέτρο που λαμβάνεται με έναν συγκεκριμένο στόχο ενδέχεται, εάν δεν δοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή κατά τη θέσπιση του, να επικαλύπτεται ή ακόμη και να 
αντιφάσκει με κάποιον άλλο στόχο. Κατ'αυτόν τον τρόπο, γενικώς, ένα κράτος 
μέλος το οποίο είναι πεπεισμένεο ότι οι εμπορικές επικοινωνίες επηρεάζουν υπέρ 
το δέον τη συμπεριφορά των καταναλωτών μπορεί να θέσει αυστηρούς 
περιορισμούς για την εν λόγω δραστηριότητα, ακόμη και εάν αναγνωρίζει ότι 
τούτο μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. Ενδέχεται επίσης να 
συμβεί και το αντίθετο. Ο εθνικός νομοθέτης πρέπει συνεχώς να διατηρεί την 
ισορροπία μεταξύ της επίτευξης ενός στόχου και των επιπτώσεων, τόσο άμεσων 
όσο και έμμεσων, που μπορεί να έχουν τα σχετικά μέτρα σε άλλους τομείς 
πολιτικής. 
Έχοντας υπόψη την πολυμορφία των νομικών παραδόσεων και τις διαφορετικές 
προτεραιότητες και πολιτικές επιλογές, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι όταν 
οι εμπορικές επικοινωνίες διασχίζουν τα σύνορα μπορεί να αντιμετωπίσουν ένα 
νομοθετικό πλαίσιο τελείως διαφορετικό από το ισχύον στη χώρα προέλευσης 
τους. Η κατάσταση αυτή ενδέχεται να παρεμποδίσει ή να καταστήσει λιγότερο 
ελκυστική την άσκηση βασικών ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς65. 
Κίνδυνος μελλοντικών φραγμών στην εσωτερική ανοοά. 
Η κοινωνία των πληροφοριών θα κομίσει νέες μορφές εμπορικών επικοινωνιών 
στην αγορά. Οι τροποποιήσεις των εθνικών νομοθεσιών που θα προκύψουν 
ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέα κατάτμηση της εσωτερικής αγοράς. Επιπλέον, 
έχοντας υπόψη ότι οι επικοινωνίες αυτές θα τείνουν να έχουν διασυνοριακό 
χαρακτήρα, οι υφιστάμενες διαφορές των ρυθμιστικών παρεμβάσεων που δεν 
έχουν δημιουργήσει προβλήματα μέχρι σήμερα, μπορούν να αποτελέσουν νέους 
φραγμούς στην εσωτερική αγορά. Ως εκ τούτου, είναι ίσως απαραίτητο να 
αναλάβει η Κοινότητα προληπτική δράση σε κοινοτική κλίμακα. 
ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΧΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ 
Όπως προαναφέρθηκε, οι εμπορικές επικοινωνίες αποτελούν το αντικείμενο 
διαφορετικών νομικών προσεγγίσεων και ενός ευρέος φάσματος στόχων γενικού 
συμφέροντος ανάλογα με το εκάστοτε εξεταζόμενο κράτος μέλος. Λόγω του 
συνεχώς εντονότερου διασυνοριακού χαρακτήρα των υπηρεσιών εμπορικής 
επικοινωνίας, οι αποκλίνουσες αυτές ρυθμιστικές προσεγγίσεις θα 
αλληλοσυγκρούονται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό. Σε κοινοτικό επίπεδο, η 
σύγκρουση αυτή ενδέχεται, στο μέλλον, να οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου η 
προώθηση μεμονωμένων κοινοτικών ενεργειών θα είναι το κατάλληλο μέσο για την 
υλοποίηση ενός από τους στόχους γενικού συμφέροντος χωρίς όμως παράλληλα να 
λαμβάνονται επαρκώς υπόψη οι άλλες πολιτικές. Ανεξάρτητα από τη νομιμότητα 
τους, οι ενέργειες αυτές θα είναι επιλήψιμες από άποψη συνοχής και 
αποτελεσματικότητας, ιδίως όταν παρεμποδίζουν σε δυσανάλογο βαθμό την 
ανάπτυξη των υπηρεσιών εμπορικής επικοινωνίας. 
23 
Για παράδειγμα, για να αποτραπεί ο αθέμιτος επηρεασμός των καταναλωτών 
(προστασία των καταναλωτών) θα ήταν δυνατόν να ζητηθεί η απαγόρευση της 
προώθησης των πωλήσεων και της διαφήμισης στις νέες on-line υπηρεσίες. Εφόσον 
η ανάπτυξη των on-line υπηρεσιών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την 
προώθηση των πωλήσεων (εκπτώσεις, προσφορές προϊόντων σε χαμηλότερες τιμές, 
«δεμένες» πωλήσεις κλπ.) και τη διαφήμιση, η άνευ ορίων αποδοχή της έκκλησης 
για προστασία των καταναλωτών θα είχε επιβλαβείς επιπτώσεις στη βιομηχανική 
πολιτική που αποσκοπεί στην ανάπτυξη νέων υπηρεσιών στην κοινωνία των 
πληροφοριών. 
Για να υπάρξει συνοχή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι επιδιωκόμενοι 
στόχοι. 
Πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων. 
Εσωτερική αγορά. 
Η μελέτη των πηγών και της φύσης των εθνικών νομοθεσιών, καθώς και το φαινόμενο 
του εντεινόμενου διασυνοριακού χαρακτήρα των εμπορικών επικοινωνιών 
αποκαλύπτουν τους λόγους για τους οποίους ενδέχεται να υπονομευθεί η 
αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στον εν λόγω τομέα Εάν δεν γίνει 
κατανοητός ο ρόλος των εμπορικών επικοινωνιών, το πρόβλημα αυτό μπορεί να 
επιδεινωθεί με την έλευση της κοινωνίας των πληροφοριών. Κατά συνέπεια, η 
Επιτροπή συμπεραίνει ότι πρέπει να αναληφθεί δράση στο θέμα αυτό. Η Επιτροπή 
επιδιώκει να συγκεντρώσει απόψεις σχετικά με το ανωτέρω συμπέρασμα, οι οποίες θα 
βασίζονται στην προηγηθείσα ανάλυση. 
Στόχοι άλλων πολιτικών 
Η Επιτροπή φρονεί ότι η ανάπτυξη των διασυνοριακών εμπορικών επικοινωνιών και 
η νομοθετική τους ρύθμιση στα κράτη μέλη βάσει διαφορετικών προτεραιοτήτων θα 
οδηγήσει στην άσκηση πίεσης προς αυτήν για να αναλάβει δράση, χωρίς να θίγεται η 
αρχή της επικουρικότητας, προκειμένου να υλοποιηθούν οι στόχοι άλλων πολιτικών 
που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της. Για να επιτευχθεί η συνοχή της όλης 
προσέγγισης στον εν λόγω τομέα, η Επιτροπή εκτιμά ότι πρέπει να λάβει μέτρα για να 
διασφαλισθεί η συνοχή της συνολικής της πολιτικής. Οι αποδέκτες παρακαλούνται να 
εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με το εάν κρίνουν απαραίτητη της παρέμβαση 
της Κοινότητας στους άλλους τομείς που αναφέρονται στο παρόν μέρος του 
Πράσινου Βιβλίου. 
24 
ΜΕΡΟΣ III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΓΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ 
ΔΡΑΣΗ 
Περίληψη 
Η προκαταρκτική συγκριτική εξέταση των διαφορών μεταξύ ρυθμιστικών 
παρεμβάσεων, για τις οποίες θεωρείται ότι ενδέχεται να δημιουργήσουν προβλήματα 
στην εσωτερική αγορά αφήνει να διαφανεί ότι πρέπει να αναληφθεί κατά περίπτωση 
κοινοτική δράση μετά από ενδελεχή εξέταση της αναλογικότητας των μέτρων. Πρέπει 
να καταρτισθεί κατάλογος με τους τομείς πρωτεύουσας σημασίας που απαιτούν 
ιδιαίτερη προσοχή. Πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα για την αποτροπή της 
δημιουργίας νέων φραγμών, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. 
ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ 
Από την εξέταση των νομοθετικών διατάξεων και των αποτελεσμάτων των ερευνών 
προκύπτει ότι ορισμένα μέτρα που αφορούν συγκεκριμένα είδη εμπορικών 
επικοινωνιών διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, 
ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το είδος και την έκταση του περιορισμού. Τα μέτρα 
διαβαθμίζονται από την πλήρη απαγόρευση μέχρι την απουσία οποιασδήποτε 
απαγόρευσης, ενώ υπάρχουν και διατάξεις που επιβάλλουν περιορισμένη 
απαγόρευση. Αυτή η ανομοιογένεια και τα προβλήματα που ενδέχεται να 
προκαλέσει στην εσοπερική αγορά καθίστανται ανάγλυφα στην ακόλουθη 
προκαταρκτική εξέταση των βασικών ειδών απαγορεύσεων ή/και περιορισμών που 
πλήττουν τις υπηρεσίες εμπορικών επικοινωνιών. 
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η προκαταρκτική αυτή ανάλυση αποσκοπεί στο να 
παράσχει μια σφαιρική περιγραφή του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου στην 
Ένωση και των προβλημάτων που υποπίπτουν στην αντίληψη των ενδιαφερομένων 
οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα. Με τον τρόπο αυτό, η 
Επιτροπή επιδιώκει να τονώσει τη σχετική συζήτηση και να ενθαρρύνει τους 
ερωτώμενους ώστε να της αποστείλουν και άλλες απόψεις και πληροφορίες που θα 
τη βοηθήσουν στον εντοπισμό των βασικών προβλημάτων. Τα αποτελέσματα της 
έρευνας δεν προδικάζουν τη θέση της Επιτροπής σχετικά με το εάν τα 
διαπιστωθέντα εμπόδια αποτελούν περιορισμούς κατά την έννοια του άρθρου 59 ή 
παραβάσεις των διατάξεων του εν λόγω άρθρου. Μόνο αφού συγκεντρώσει τις 
αντιδράσεις που θα έχει προκαλέσει το Πράσινο Βιβλίο, η Επιτροπή θα είναι σε 
θέση να προσδιορίσει, κατά περίπτωση, εάν υφίστανται φραγμοί στην ομαλή 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, εάν τα εμπόδια συμβιβάζονται με τη συνθήκη 
και εάν ενδείκνυται η θέσπιση διατάξεων παράγωγου δικαίου προκείμενοι' να 
αρθούν τα εμπόδια αυτά δυνάμει των άρθρων 30 ή 59 της συνθήκης ΕΚ. 
Επίσης, στην προκαταρκτική ανάλυση που ακολουθεί, γίνεται συχνά αναφορά στο 
κοινοτικό παράγωγο δίκαιο υπό μορφή υφιστάμενων οδηγιών ή/και προτάσεων 
οδηγιών. Πρέπει, και στο σημείο αυτό, να υπογραμμιστεί ότι στο σημερινό στάδιο 
εκκίνησης αυτής της διαδικασίας διαβούλευσης, οι απόψεις των ερωτηθέντων 
προσώπων δεν αντανακλούν κατ'ανάγκη τη θέση της Επιτροπής. 
(α) Παραπλανητική διαφήμιση 
25 
Οι έντονες διαφορές μεταξύ των εθνικών μέτρων στον εν λόγω τομέα 
αντανακλώνται στην οδηγία σχετικά με την παραπλανητική διαφήμιση66. Μεταξύ 
των κρατών μελών εξακολουθούν να υφίστανται ορισμένες διαφορές, οι οποίες σε 
κάποιο βαθμό μπορούν να αποδοθούν στην ελάχιστη εναρμόνιση που θεσπίζει η 
οδηγία ή στον ορισμό του «παραπλανητικού» που περιλαμβάνει, για τον οποίο 
ορισμένοι ερωτηθέντες υποστηρίζουν ότι δεν είναι ακριβής. Ωστόσο, ο 
διαφορετικός βαθμός των περιορισμών οφείλεται επίσης στον διαφορετικό ορισμό 
του «παραπλανητικού» από τα κράτη μέλη. Στα κράτη μέλη όπου το 
παραπλανητικό ορίζεται υπό τη στενή έννοια, ενδέχεται να απαγορευθούν 
διαφημίσεις οι οποίες σε άλλα κράτη μέλη θα θεωρηθούν ακριβώς ως ενημερωτικές. 
Τα αποτελέσματα των ερευνών δείχνουν ότι οι διαφορετικές ερμηνείες σε ορισμένα 
κράτη μέλη δημιουργούν αληθινούς φραγμούς στις διασυνοριακές υπηρεσίες στον 
τομέα της διαφήμισης. 
Τα μέτρα που ρυθμίζουν τη διαφήμιση ορισμένων επαγγελματιών (όπως των 
ιατρών και των δικηγόρων) επιδιώκουν να προστατεύσουν τον καταναλωτή από 
την παραπλάνηση. Τα μέτρα αυτά κυμαίνονται από την πλήρη απαγόρευση των 
διαφημίσεων, που συχνά επιβάλλονται από τους επαγγελματικούς συλλόγους, 
όπως για παράδειγμα στο Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τους barristers67 και στο 
Βέλγιο, μέχρι τους μικρότερους περιορισμούς σε άλλες χώρες όπως η Γαλλία, όπου 
οι ενώσεις των δικηγορικών συλλόγων απαγορεύουν τη διαφήμιση ατόμων, αλλά 
όχι του κλάδου στο σύνολο του. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα υποστηρίζουν ότι 
οι διαφορές αυτές παρεμποδίζουν τις διασυνοριακές εμπορικές επικοινωνίες. Αυτό 
το πρόβλημα θα επιδεινωθεί περαιτέρω, καθώς οι δυνατότητες για εξ αποστάσεως 
παροχή των εν λόγω υπηρεσιών θα αυξηθούν με την έλευση της κοινωνίας των 
πληροφοριών. 
Πολλοί χρήστες των εμπορικών επικοινωνιών διαμαρτύρονται επίσης ότι δεν 
μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη συγκριτική διαφήμιση σε ορισμένα κράτη μέλη 
και, επομένως, αναγκάζονται να επανασχεδιάζουν εξ ολοκλήρου τις εκστρατείες 
εμπορικών επικοινωνκόν στις χώρες αυτές. Οι διαμαρτυρίες αφορούν τη Γερμανία, 
το Βέλγιο, τη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες. Στο θέμα αυτό η Επιτροπή έχει δηλώσει 
ότι η συγκριτική διαφήμιση πρέπει να επιτρέπεται, εφόσον βασίζεται σε 
αντικειμενικές συγκρίσεις και δεν αποσκοπεί στη δυσφήμιση του εμπορικού 
σήματος ή της φήμης κάποιου ανταγωνιστή68. Το Νοέμβριο του 1995 το Συμβούλιο 
κατέληξε σε πολιτική συμφωνία σχετικά με την εν λόγω πρόταση οδηγίας, ενώ 
επίκειται και η επίσημη έκδοση κοινής θέσης του Συμβουλίου. 
(β) Διαφήμιση μέσω των τιμών: εκπτώσεις, υπερβσλικά χαμηλές τιμές κλπ. 
Ο τομέας αυτός χαρακτηρίζεται από μεγάλες διαφορές ως προς το βαθμό του 
περιορισμού. Π.χ. στη Γερμανία, με το νόμο περί εκπτώσεων (Gesetz iiber 
Preisnachlâsse (RabatG)), περιορίζονται στο 3% οι εκπτώσεις σε μετρητά που 
απευθύνονται στον τελικό καταναλωτή ενώ επίσης περιορίζεται και η διαφήμιση 
των ειδικών προσφορών. Στην Αυστρία, στο Βέλγιο και στην Ιταλία ισχύουν 
επίσης αυστηρά καθεστώτα (συχνά περιορισμένης έκτασης απαγορεύσεις), ενώ στη 
Γαλλία ισχύουν περιορισμοί μικρότερης έκτασης. Σε άλλα κράτη μέλη η διαφήμιση 
μέσω των τιμών επιτρέπεται εν γένει, αν και υπόκειται σε περιορισμούς που 
επιβάλλουν οι γενικές διατάξεις σχετικά με την παραπλανητική διαφήμιση και οι 
διατάξεις κατά των αντιανταγωνιστικών πρακτικών όπο)ς το ντάμπινγκ. Οι 
26 
σκανδιναυικές χώρες, των οποίων η νομική παράδοση συνδέεται πολύ περισσότερο 
με την προστασία των καταναλωτών από ό,τι με τη νομοθεσία περί αθέμιτου 
ανταγωνισμού, τείνουν να ενθαρρύνουν αυτές τις διαφημίσεις. Για παράδειγμα, η 
σουηδική νομοθεσία προωθεί τη συγκριτική διαφήμιση των τιμών μεταξύ εμπόρων. 
Ένα μεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων διατύπωσε την άποψη ότι τα μέτρα είναι 
τόσο άνισα που παρεμποδίζουν στην πράξη κάθε μορφή διασυνοριακής 
εκστρατείας με τη χρήση αυτής της τεχνικής. Δόθηκαν ορισμένα συγκεκριμένα 
παραδείγματα, όπως οι εξαιρετικά λεπτομερείς και διαφορετικές ρυθμιστικές 
παρεμβάσεις σχετικά με τα εμπορικά ένσημα (κουπόνια) και τις εκπτώσεις στην 
Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ιταλία και η ουσιαστική απαγόρευση 
των εκστρατειών του τύπου «τρία προϊόντα στην τιμή των δύο» στις χώρες με 
πολύ χαμηλές αξίες κατωφλίου, όπως η Γερμανία και η Δανία. 
(γ) Ονληρή διαφήμιση: διαφήμιση μέσω τηλεφώνου/ταχυδρομείου 
Όσον αφορά την «εν ψυχρώ» διαφήμιση μέσω τηλεφώνου ("cold-calling"), είτε δεν 
υφίστανται ειδικά μέτρα (Ισπανία), είτε τα ισχύοντα μέτρα επιβάλλουν 
περιορισμούς διαφορετικής εμβέλειας που κυμαίνονται από περιορισμένης έκτασης 
απαγορεύσεις (π.χ. στη Δανία όπου η τηλεφωνική διαφήμιση επιτρέπεται μόνο για 
βιβλία, συνδρομές σε εφημερίδες και περιοδικά και ασφαλιστικά συμβόλαια, αν και 
οι παραγγελίες που προκύπτουν δεν είναι νομικά δεσμευτικές) μέχρι ολικές 
απαγορεύσεις (π.χ. στη Γερμανία, όπου η τηλεφωνική διαφήμιση δεν επιτρέπεται 
ακόμη και εάν προηγείται γραπτή ενημέρωση). Όσον αφορά τη διαφήμιση μέσω 
ταχυδρομικών επιστολών, τα πιο περιοριστικά μέτρα (συχνά απαγορεύσεις) 
ισχύουν στις Κάτω Χώρες (όπου εφαρμόζεται κώδικας που έχει καταρτίσει ο ίδιος 
ο κλάδος) και στην Ιταλία. Το Συμβούλιο καθόρισε πρόσφατα κοινή θέση σχετικά 
με πρόταση οδηγίας για τις εξ αποστάσεως συμβάσεις,69 η οποία εναρμονίζει τις 
διατάξεις περί προστασίας των καταναλωτών ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη 
των διασυνοριακών τεχνικών πώλησης εξ αποστάσεως. Ωστόσο, τα κράτη μέλη 
μπορούν να εφαρμόζουν αυστηρότερες διατάξεις για την προστασία των 
καταναλωτών. Το Συμβούλιο εξέδωσε επίσης πρόσφατα μία άλλη σχετική οδηγία70 
που αφορά την προστασία των δεδομένων. Θα επιτρέψει την ελεύθερη κυκλοφορία 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία έχει ουσιαστική σημασία για την 
αποτελεσματική λειτουργία του τομέα του άμεσου μάρκετινγκ στην Ευρώπη, βάσει 
μιας κοινής δέσμης κανόνων για την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Ειδικότερα, θα 
εξασφαλισθεί στους μεμονωμένους πολίτες το δικαίωμα να απαγορεύουν τη χρήση 
των προσωπικών τους δεδομένων για εμπορικούς σκοπούς. 
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα αναφέρθηκαν ειδικά στο πρόβλημα της διαφοράς 
των ρυθμιστικών παρεμβάσεων, που διατείνονται ότι δημιουργεί εμπόδια στο 
διασυνοριακό άμεσο μάρκετινγκ. Οι εκπρόσωποι των καταναλωτών υπογράμμισαν 
τα προβλήματα που προκύπτουν από τις μη εγχώριες προσφορές των διαφημίσεων 
μέσω ταχυδρομικών επιστολών. 
(δ) Οχληοή διαφήμιση: δώρα/προσφορές για την προώθηση πωλήσεων και 
διαγωνισμοί με βραβεία 
Τα μέτρα που αφορούν τα δώρα και τις προσφορές για την προώθηση των 
πωλήσεων διαφέρουν και πάλι ως προς τη μορφή τους και τους περιορισμούς που 
επιβάλλουν. Στη Γερμανία η πρακτική αυτή υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς. 
27 
Στη Γαλλία τα δώρα απαγορεύονται. Για τα κουπόνια (για παράδειγμα οι 
προσφορές του τύπου «έκπτωση στην επόμενη αγορά σας») ισχύουν λιγότερο 
αυστηρές ρυθμιστικές παρεμβάσεις. Το Βέλγιο απαγορεύει τις εξαρτημένες 
προσφορές (για παράδειγμα, τη δυνατότητα αγοράς ενός προϊόντος ή μίας 
υπηρεσίας σε μειοομένη τιμή μετά από δέσμευση για μελλοντικές αγορές), ενώ στις 
Κάτω Χώρες επιτρέπονται οι προσφορές αυτού του είδους (μέσω κωδίκων που 
έχει καταρτίσει ο ίδιος ο κλάδος), παρόλο που υπόκεινται σε ορισμένους 
περιορισμούς71. Στη Δανία ισχύουν παρόμοιες διατάξεις που προβλέπουν ότι οι 
προσφορές πρέπει να είναι χαμηλής αξίας και ότι το δώρο πρέπει να είναι 
συναφές με το προϊόν που αγοράζεται (όπως και στο ολλανδικό σύστημα72), ενώ τα 
κουπόνια επιτρέπονται. Η Σουηδία και η Φινλανδία εφαρμόζουν λιγότερο 
αυστηρές διατάξεις στη δραστηριότητα αυτή, υπάρχουν όμως περιορισμοί στις 
προσφορές για τα οινοπνευματώδη ποτά. 
Τα υπόλοιπα κράτη μέλη εφαρμόζουν πιο φιλελεύθερη προσέγγιση στην προώθηση 
των πωλήσεων, αν και δεν λείπουν οι ιδιαιτερότητες, όπως (α) ο τρόπος χορήγησης 
της έγκρισης του υπουργείου οικονομικών στην Ιταλία για όλες τις μεθόδους 
προώθησης των πωλήσεων και (β) η ειδική νομοθεσία σχετικά με τα εμπορικά 
ένσημα/κουπόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
Σε ό,τι αφορά τους διαγωνισμούς με δώρα, όπως και στις προσφορές για την 
προώθηση των πωλήσεων, υπάρχουν σημαντικές διαφορές. Οι διαφορές αυτές είναι 
δυνατόν να συνίστανται είτε σε ευρείες απαγορεύσεις, για παράδειγμα, στη Δανία, 
το Βέλγιο και τη Φινλανδία, όπου τα αμιγώς τυχερά παιχνίδια (λαχειοφόροι 
αγορές) απαγορεύονται εν γένει, είτε σε απαγόρευση των λαχειοφόρων αγορών 
χωρίς κρατική άδεια (π.χ. στις Κάτω Χώρες ή στην Ιταλία, όπου κάθε λαχειοφόρος 
αγορά πρέπει να κοινοποιείται στο υπουργείο οικονομικών πριν ξεκινήσει), είτε 
τέλος σε περιορισμένες απαγορεύσεις, όπως στην απαγόρευση των παιχνιδιών 
όπου προσφέρονται μετοχές ή απαιτείται κάποια αγορά για τη συμμετοχή στο 
παιχνίδι (π.χ. Γαλλία και Γερμανία). Αλλοι μικρότεροι περιορισμοί αφορούν τα 
είδη και την αξία των δώρων73. Τα αποτελέσματα των ερευνών και για τα δύο είδη 
δραστηριοτήτων αποκαλύπτουν πολύ έντονες διαφορές μεταξύ των ρυθμιστικών 
παρεμβάσεων στις χώρες της Κοινότητας, καθώς και τους φραγμούς που 
δημιουργούνται. Η χαρακτηριστική διαμαρτυρία που διατυπώνεται στα λεπτομερή 
σχόλια είναι ότι είναι αδύνατο να διεξαχθεί οποιασδήποτε μορφής διασυνοριακός 
δίαγαννισμός λόγω των πολύ λεπτομερών και διαφορετικού χαρακτήρα κανόνων 
σχετικά με τα δώρα και τους διαγωνισμούς. 
(ε) Γενικοί περιορισμοί στα MME και τους φορείς εμπορικών επικοινωνιών 
Η έκταση των περιορισμών παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις σε ό,τι α(|>ορά 
τις τηλεοπτικές διαφημίσεις. Οι περιορισμοί μπορεί να συνίστανται σε απαγόρευση 
των διαφημίσεων (για παράδειγμα, το BBC στο Ηνωμένο Βασίλειο) ή σε 
διαφημιστικό μονοπώλιο (στη Φλάνδρα του Βελγίου και τη Δανία) ή ακόμη, στα 
κράτη μέλη (όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία) που εισήγαγαν στην εθνική τους 
νομοθεσία αυτούσιες τις διατάξεις της οδηγίας για την «Τηλεόραση χωρίς 
σύνορα»74, στον καθορισμό ανώτατου ορίου 15% ημερησίως και 20% ωριαίως όσον 
αφορά την προβολή διαφημίσεων. Η εν λόγω οδηγία περιέχει διάταξη για την 
ελάχιστη εναρμόνιση η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν 
αυστηρότερους ή λεπτομερέστερους κανόνες στους τηλεοπτικούς οργανισμούς που 
28 
υπάγονται στην αρμοδιότητα τους. Για τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς η 
οδηγία παρουσιάζει το πλεονέκτημα ότι υποχρεούνται να συμμορφώνονται μόνο 
με τη νομοθεσία περί διαφήμισης που εφαρμόζεται στο κράτος μέλος όπου είναι 
εγκατεστημένοι. Ωστόσο, από τα αποτελέσματα της έρευνας προκύπτει σαφώς ότι η 
θέσπιση αυστηρότερων μέτρων στα κράτη μέλη εκλαμβάνεται ως φραγμός στην 
ελεύθερη κυκλοφορία τηλεοπτικών διαφημίσεων. 
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα, οι οποίοι αντιπροσώπευαν ένα ευρύ φάσμα 
συμφερόντων, έθεσαν τόσο ειδικά, όσο και γενικά ζητήματα. Εν γένει, οι 
αποκλίσεις των εθνικών πρακτικών θεωρήθηκαν προβληματικές και ορισμένα 
κράτη επικρίθηκαν για τα υπερβολικά περιοριστικά μέτρα τους. Επικρίσεις 
διατυπώθηκαν και για για την επιβολή περιορισμών στην παροχή των σχετικών 
υπηρεσιών, όπως συμβαίνει όπου ισχύουν μονοπωλιακές καταστάσεις (π.χ. στη 
Δανία και στη Φλάνδρα του Βελγίου). Οι ακραίες διαφορές στον επιτρεπόμενο 
διαφημιστικό χρόνο θεωρήθηκε ότι θέτουν προβλήματα σχεδιασμού και διεξαγωγής 
των διασυνοριακών εκστρατειών αγοράς τηλεοπτικού χρόνου. Οι περιορισμοί στις 
πωλήσεις χρόνου εκπομπής σε γειτονικές αγορές τις οποίες καλύπτει το σήμα ή 
επανεκπέμπεται μέσω καλωδιακής σύνδεσης θεωρούνται ως πρόβλημα ρυθμιστικού 
χαρακτήρα. Οι επιχειρήσεις τηλεαγορών επέκριναν το χαρακτηρισμό των 
προγραμμάτων τους (υς διαφημίσεων. Παρομοίως, οι παραγωγοί «ενημερωτικών 
διαφημίσεων» («infomercials»), δηλαδή σύντομων παρουσιάσεων προϊόντων με 
σκοπό την προώθηση τους, εξέφρασαν την αντίθεση τους στο γεγονός ότι οι 
τηλεοπτικοί σταθμοί δεν μπορούν να τους πωλήσουν τηλεοπτικό χρόνο σε 
περιόδους κατά τις οποίες απλώς εκπέμπουν το σήμα τους ή η θεαματικότητα είναι 
πολύ χαμηλή, διότι τα προϊόντα τους θεωρούνται διαφημίσεις. Τέθηκε επίσης το 
ζήτημα των περιορισμών, ιδιαίτερα στη Γαλλία, που παρεμποδίζουν ορισμένους 
τομείς να έχουν πρόσβαση στην τηλεοπτική διαφήμιση. 
(στ) Γενικοί περιοριστή της χορηγίας 
Οι περιορισμοί αυτοί εφαρμόζονται τόσο στην τηλεοπτική χορηγία, όσο και στην 
χορηγία διαφόρων εκδηλώσεων. Συχνά οι περιορισμοί στον τομέα αυτόν είναι 
λεπτομερείς και οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών μεγάλες. Μορφές χορηγίας 
που ελέγχονται αυστηρά (ή ακόμη και απαγορεύονται) σε ορισμένες χώρες, αλλού 
δεν υπόκεινται σε καμία νομοθετική ρύθμιση. Οι διαφορές εκτείνονται μέχρι και το 
εφαρμοζόμενο φορολογικό καθεστώς. Η οδηγία σχετικά με την τηλεόραση χωρίς 
σύνορα θέτει ορισμένους όρους για τη χορηγία τηλεοπτικών προγραμμάτων (άρθρο 
17), οι οποίοι σε πολλές περιπτα')σεις έχουν συμπληρωθεί στα κράτη μέλη είτε μέσω 
νομοθετικών μέτρων είτε μέσω κωδίκίον αυτόνομης ρύθμισης που θέσπισε ο ίδιος ο 
κλάδος. 
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα εξέφρασαν την ανησυχία τους για την έλλειψη 
πληροφόρησης σχετικά με τους ισχύοντες κώδικες ή νόμους, λόγω των σημαντικών 
διαφορών μεταξύ των μέτρων. Η επικρατούσα άποψη ήταν ότι, παρά το γεγονός 
ότι ορισμένα μέτρα είναι απαραίτητα, τα διαφορετικά και, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, διαμετρικά αντίθετα μέτρα δημιουργούν προβλήματα. Όσον αφορά τη 
χορηγία εκδηλώσεων, οι Κάτω Χώρες είναι το μοναδικό κράτος όπου ισχύουν 
περιοριστικά μέτρα, ενώ, όσον αφορά τον τηλεοπτικό τομέα, τα μέτρα του 
Ηνωμένου Βασιλείου και της Δανίας θεωρήθηκαν περιοριστικά. 
(ζ) Περιορισμοί σε προϊόντα: εμπορικές επικοινωνίες για τον καπνό 
29 
Σύμφωνα με τους ερωτηθέντες, ιδιαιτέρως περιοριστικά καθεστώτα ισχύουν στις 
εξής χώρες: στη Γαλλία, που επιτρέπει τη διαφήμιση μόνο στα σημεία πώλησης και 
απαγορεύει κάθε αναφορά σε εμπορικά σήματα/μάρκες σε άλλες κατηγορίες 
προϊόντων/υπηρεσιών, στη Φινλανδία, που επιτρέπει τη διαφήμιση μόνο σε ξένα 
έντυπα που δεν σχετίζονται άμεσα με θέματα καπνού, στην Ιταλία, που επιτρέπει 
αναφορές σε μάρκες/εμπορικά σήματα μόνο όταν χρησιμοποιούνται για την 
προώθηση άλλων σειρών προϊόντων/υπηρεσιών, στη Σουηδία και στην Ιρλανδία, 
που επιτρέπουν τη διαφήμιση μόνο σε ορισμένα έντυπα. 
Σε όλα τα κράτη μέλη απαγορεύεται η διαφήμιση στην τηλεόραση75 και το 
ραδιόφωνο (εκτός της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου όπου επιτρέπεται η 
διαφήμιση στο ραδιόφωνο). Σε όλα τα κράτη μέλη απαγορεύεται επίσης η χορηγία 
τηλεοπτικών εκπομπών. Επίσης, στα περισσότερα κράτη μέλη ισχύει απαγόρευση 
όσον αφορά τη χορηγία ραδιοφωνικών εκπομπών. 
Τα μέτρα σχετικά με τον τύπο διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών. Στο Βέλγιο 
απαγορεύονται οι διαφημίσεις καπνού σε έντυπα που απευθύνονται σε παιδιά. Στη 
Γερμανία μία γενικότερη διάταξη απαγορεύει τις διαφημίσεις καπνού που θα 
παρακινούσαν παιδιά στο κάπνισμα. Επίσης, στο Ηνωμένο Βασίλειο 
απαγορεύονται οι διαφημίσεις καπνού στα έντυπα που απευθύνονται σε παιδιά 
ενώ ισχύουν οικειοθελείς περιορισμοί όσον αφορά τις διαφημίσεις σε δημόσιους 
χώρους σε περιοχές που γειτνιάζουν, για παράδειγμα, με σχολεία. Στις 
περισσότερες χώρες υπάρχουν επίσης αυστηροί περιορισμοί σχετικά με το 
περιεχόμενο των επιτρεπόμενων διαφημίσεων. 
Πρόταση της Επιτροπής76 που αποσκοπεί στην εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων 
μέσω της απαγόρευσης κάθε άμεσης και έμμεσης διαφήμισης των προϊόντων 
καπνού βρίσκεται, την περίοδο αυτή, υπό συζήτηση στο Συμβούλιο. 
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα δεν αρνούνται την ανάγκη ελέγχου, αλλά 
αμφισβήτησαν τη σκοπιμότητα της επέκτασης των περιορισμών σε MME και 
μορφές άμεσου μάρκετινγκ που δεν απευθύνονται σε νεαρά άτομα. Ορισμένοι 
ερωτηθέντες επέκριναν ιδιαίτερα τον ευρύ ορισμό της «έμμεσης διαφήμισης» ο 
οποίος, δεδομένου ότι περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα ενός σήματος, παρεμποδίζει 
τη χρησιμοποίηση διεθνώς εγκεκριμένων σημάτων για τη διάθεση στην αγορά 
προϊόντων και υπηρεσιών που δεν σχετίζονται με τον καπνό. 
(η) Περιορισμοί σε προϊόντα: εμπορικές επικοινωνίες για οινοπνευματώδη 
ποτά 
Μπορούν να διακριθούν τρεις ομάδες χωρίον. 
Η πρώτη ομάδα αποτελείται από τις χίόρες όπου ισχύουν αυστηροί κανόνες. Στη 
Σουηδία και τη Φινλανδία τα οινοπνευματώδη ποτά και οι μη χαμηλού αλκοολικού 
βαθμού μπύρες δεν επιτρέπεται να διαφημίζονται στα περιοδικά, στο ραδιόφωνο 
και στην τηλεόραση. Η μπύρα της κλάσης II77 επιτρέπεται να διαφημίζεται στα 
έντυπα, αλλά όχι και στα ραδιοτηλεοπτικά MME. Η άμεση διαφήμιση και η 
διαφήμιση σε δημόσιους χώρους απαγορεύονται. Η Δανία επιτρέπει τη διαφήμιση 
μόνο στον τύπο. Επιπλέον, περιοριστικά μέτρα ισχύουν στη Γαλλία και στην 
Αυστρία. 
30 
Η δεύτερη ομάδα κρατών μελών (Ηνωμένο Βασίλειο, Κάτω Χώρες, Ισπανία και 
Πορτογαλία) επιβάλλει περιορισμούς (συχνά απαγορεύσεις, επιβεβλημένες ή 
οικειοθελείς) στο περιεχόμενο και το ύφος των τηλεοπτικίόν διαφημίσεων ποτών 
(στις Κάτω Χώρες η σχετική απαγόρευση καλύπτει όλα τα αλκοολούχα ποτά). 
Ωστόσο, τα μέτρα αυτά είναι λιγότερο περιοριστικά από εκείνα που ισχύουν στην 
πρώτη ομάδα κρατών μελών. (ΙΙρόσφατα το Ηνωμένο Βασίλειο ήρε την οικειοθελή 
απαγόρευση της διαφήμισης ποτών στην τηλεόραση.) 
Τέλος, τα κράτη μέλη της τρίτης ομάδας επιτρέπουν εν γένει τη διαφήμιση 
οινοπνευματωδών ποτών υπό ορισμένες προϋποθέσεις σχετικά με το περιεχόμενο 
τους ή το κοινό στο οποίο απευθύνονται. 
Με το άρθρο 15 της οδηγίας 89/552 εναρμονίσθηκαν οι κανόνες για την τηλεοπτική 
διαφήμιση αλκοολούχίον ποτών. Σε ψήφισμα του Συμβουλίου78 ζητήθηκε από τα 
ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις απόψεις τους για τον τρόπο περιορισμού 
και μείωσης των διαφορών στα υπόλοιπα MME. Ο όμιλος του Αμστερνταμ79 
απάντησε ζητώντας μεγαλύτερη συνεργασία μέσω της θέσπισης κανόνων από τον 
ίδιο τον κλάδο. 
Σε πολλές λεπτομερείς απαντήσεις στην έρευνα εκφράζεται ανησυχία στο βαθμό 
που οι διαφορές αυτές δημιουργούν νέους φραγμούς. Υπάρχει η αίσθηση ότι υπό 
τις παρούσες συνθήκες οι διασυνοριακές εκστρατείες θα ήταν παρακινδυνευμένες 
από νομική άποψη. Συγκεκριμένες διαμαρτυρίες αφορούσαν μέτρα που επηρεάζουν 
τη διαφήμιση ποτών στα οπτικοακουστικά MME, με τα οποία, σύμφωνα με τις 
απαντήσεις, μετατοπίζεται ο ανταγωνισμός στο επίπεδο των τιμών, γεγονός που 
ευνοεί τα φθηνότερα εγχώρια σήματα. Ανησυχία εκφράσθηκε επίσης για την 
εξάπλωση των περιοριστικών μέτρων. Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί ανέφεραν ότι οι 
περιορισμοί στις διαφημίσεις μπύρας στην Γερμανία μπορούν vit μειώσουν τα 
ίτυνολικά διαφημιστικά τους έσοδα κατά 10%. Αναφέρθηκαν επίσης οι επιπτώσεις 
των περιορισμών αυτών στη χορηγία αθλητικών εκδηλώσεων, λόγω των 
απαγορεύσεων που ισχύουν στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες. 
(θ) Περιορισμοί σε προϊόντα: εμπορικές επικοινωνίες που απευθύνονται σε 
παιδιά 
Τα αυστηρότερα μέτρα ισχύουν στη Σουηδία (όπου η διαφήμιση και η χορηγία 
προγραμμάτίον που ίίπευθύνονται σε παιδιά κάτω των 12 ετών απαγορεύονται) και 
στην Ελλάδα (οι τηλεοπτικές διαφημίσεις παιχνιδιών που απευθύνονται σε παιδιά 
απαγορεύονται από τις 7 π.μ. μέχρι τις 10 μ.μ.) Εν γένει υπάρχουν ειδικά (συχνά 
διαφορετικά) μέτρα που αποσκοπούν να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά δεν 
επηρεάζονται υπερβολικά από τη διαφήμιση (σχετίζονται κυρίως με το περιεχόμενο 
ή τον τύπο των διαφημίσεων). Υπάρχουν επίσης διατάξεις που εφαρμόζονται στη 
χορηγία αθλητικών εκδηλώσεων. Σε κοινοτική κλίμακα, οι κανόνες για την 
τηλεοπτική διαφήμιση συντονίζονται, στο βαθμό που είναι απαραίτητο για την 
ελεύθερη κυκλοφορία των τηλεοπτικών εκπομπών, από το άρθρο 16 της οδηγίας 
για την «Τηλεόραση χωρίς σύνορα». 
Εν γένει, τα αποτελέσματα των ερευνών υπογραμμίζουν τις διαφορές μεταξύ των 
31 
κρατών μελών και τα προβλήματα που ανακύπτουν (χπό την κατά τόπους εφαρμογή 
του ελέγχου των διαφημίσεων αυτού του είδους. Τέθηκαν ειδικά προβλήματα σε 
σχέση με την απαγόρευση των διαφημίσεο>ν παιχνιδιών εν γένει και συγκεκριμένων 
ειδών παιχνιδιών (στη Γερμανία και στη Δανία). Εκφράστηκαν ανησυχίες για το 
γεγονός ότι οι περιορισμοί αυτοί μειώνουν τα έσοδα από τη χορηγία και τις 
διαφημίσεις σε παιδικά προγράμματα, καθώς και σχετικά με τους περιορισμούς 
στη χρησιμοποίηση μεθόδων προώθησης των πωλήσεων (τεχνική των πωλήσεων). 
(ι) Περιορισμοί σε προϊόντα: εμπορικές επικοινωνίες για είδη διατροφής 
Κανένα κράτος μέλος δεν απαγορεύει τις εν λόγω εμπορικές επικοινωνίες, αλλά 
υπάρχουν έντονες διαφορές όσον αφορά την πολυπλοκότητα των κωδίκων ή 
νόμων που διέπουν το περιεχόμενο των διαφημίσεων αυτών, ιδιαίτερα σε ό,τι 
αφορά τα μηνύματα. Ορισμένες διαφορές προσέγγισης είναι ενδιαφέρουσες, με 
πρώτη εκείνη των κρατών μελών να επεκτείνουν τα μέτρα σχετικά με τη σήμανση 
στη διαφήμιση (και ιδιαίτερα της Γερμανίας, της Αυστρίας, του Ηνωμένου 
Βασιλείου, της Ιρλανδίας και των Κάτω Χωρών) και άλλων κρατών μελών που 
περιορίζουν την ισχύ των μέτρων αυτών στα στοιχεία που αναγράφονται στη 
συσκευασία (δηλαδή οι περιορισμοί αφορούν μόνο τη συσκευασία των προϊόντων). 
Οι χώρες αυτές εφαρμόζουν ορισμένες φορές περιοριστικές διατάξεις ως προς το 
περιεχόμενο των διαφημίσεων (για παράδειγμα, στο Βέλγιο οι αναφορές στην υγεία 
ή την ασθένεια απαγορεύονται στις διαφημίσεις τροφίμων). 
Η κοινοτική νομοθεσία στον εν λόγω τομέα περιλαμβάνει την οδηγία σχετικά με τη 
σήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση τροφίμων80. Ωστόσο, οι δυνατότητες 
εναρμόνισης είναι περιορισμένες δεδομένου ότι το άρθρο 15 της οδηγίας καθιστά 
σαφές ότι το κείμενο εφαρμόζεται μόνο στους εθνικούς κανόνες σχετικά με τη 
σήμανση και την παρουσίαση και, παρά τον τίτλο της, δεν εφαρμόζεται στις 
διατάξεις σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες. Η οδηγία του Συμβουλίου για τις 
βρεφικές τροφές81 περιέχει μέτρα για την ελάχιστη εναρμόνιση των διατάξεων των 
κρατών μελών σχετικά με τη διαφήμιση των εν λόγω προϊόντων. Στα αποτελέσματα 
των ερευνών υπογραμμίζονται οι φραγμοί που προκύπτουν από τους 
διαφορετικούς περιορισμούς στον τομέα των παιδικών τροφών εν γένει. 
Στις απαντήσεις θίγονται επίσης συγκεκριμένα προβλήματα, όπως τα μέτρα που 
επιβάλλουν την υποχρέωση να περιέχουν οι εμπορικές επικοινωνίες τις ίδιες 
πληροφορίες που αναγράφονται στη συσκευασία (οι απαντώντες υποστηρίζουν ότι 
τούτο παρεμποδίζει τη χρησιμοποίηση κοινών διαφημιστικών ταινιών σε 
διασυνοριακές εκστρατείες). Αναφέρθηκαν επίσης τα προβλήματα που σχετίζονται 
με την ύπαρξη πολύ διαφορετικών κωδίκων αυτόνομης ρύθμισης και νομοθεσιών 
για τις βρεφικές τροφές και τα προβλήματα που προκύπτουν από τις πολύ 
σημαντικές διαφορές που δημιουργούν προβλήματα για τη δια<|)ήμιση προϊόντων 
ζαχαροπλαστικής (για παράδειγμα, η υποχρέωση προβολής πρόσθετων εικόνων με 
οδοντόβουρτσες, γεγονός που σημαίνει ότι πρέπει να δημιουργηθεί ξεχωριστή 
τηλεοπτική διαφήμιση για τη χώρα όπου ισχύει αυτή η υποχρέωση). 
(ια) Περιορισμοί σε προϊόντα: εμπορικές επικοινωνίες για φαρμακευτικά 
προϊόντα 
Τα εθνικά περιοριστικά μέτρα στον τομέα αυτόν είναι περίπλοκα, αλλά μπορούν 
32 
να εντοπιστούν ορισμένα γενικά σημεία: μία ομάδα κρατών μελών απαγορεύει τη 
ραδιοτηλεοπτική διαφήμιση φαρμακευτικών προϊόντων που χορηγούνται χοορίς 
ιατρική συνταγή (ιδίως Βέλγιο και Δανία). Μία άλλη ομάδα απαιτεί την 
προηγούμενη κοινοποίηση της διαφήμησης φαρμακευτικών προϊόντων που 
χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή (Σουηδία, Ιταλία και Γαλλία). Μία τρίτη 
ομάδα απαγορεύει την προώθηση των πωλήσεων για τα προϊόντα αυτά (ιδίως 
Βέλγιο και Γαλλία). Δεδομένου ότι τα φάρμακα που χορηγούνται με ιατρική 
συνταγή και τα φάρμακα των οποίων τα έξοδα καλύπτονται από τα ασφαλιστικά 
ταμεία δεν είναι τα ίδια σε όλα τα κράτη μέλη, οι ερωτηθέντες διαμαρτύρονται ότι 
μπορούν να διαφημίζονται μόνο τα φάρμακα που χορηγούνται χωρίς ιατρική 
συνταγή και δεν εμπίπτουν σε καμία από τις ανωτέρω δύο κατηγορίες σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Επιπλέον, άλλα προβλήματα σχετίζονται με τα ένθετα 
πληροφοριακά μηνύματα (προειδοποιητικά μηνύματα σχετικά με το προϊόν) που 
ποικίλλουν στα διάφορα κράτη μέλη. Η Γερμανία και η Ισπανία θεωρήθηκε ότι 
επιβάλλουν αυστηρές προϋποθέσεις που έχουν ως αποτέλεσμα την παράταση της 
διάρκειας των τηλεοπτικών διαφημίσεων σε ποσοστό που φθάνει μέχρι το 25%. 
Στελέχη MME που απάντησαν στις έρευνες ανέφεραν ότι οι περιορισμοί αυτοί 
δρουν ανασταλτικά σε δυνητικούς διαφημιζόμενους. Ο απαιτούμενος χρόνος για 
τον έλεγχο του κειμένου θεωρήθηκε επίσης πρόβλημα. Η απαγόρευση της 
δυνατότητας χρησιμοποίησης κοινού σήματος για περισσότερα προϊόντα 
(πρόκειται για τα εταιρικά σήματα ή για σήματα προϊόντων που χρησιμοποιούνται 
τόσο για φαρμακευτικά προϊόντα χορηγούμενα άνευ συνταγής όσο και για 
φαρμακευτικά προϊόντα για τα οποία απαιτείται ιατρική συνταγή) επικρίθηκε από 
ορισμένα κράτη μέλη, δεδομένου ότι έχει ως αποτέλεσμα την υποχρέίοση 
δημιουργίας εξ ολοκλήρου νέο)ν σημάτων (γεγονός που συνεπάγεται σημαντικά 
έξοδα). 
Η οδηγία σχετικά με τη διαφήμιση φαρμακευτικών προϊόντων που προορίζονται 
για ανθρώπους82 εναρμονίζει τον τομέα αυτόν απαγορεύοντας τη διαφήμιση 
φαρμάκων που χορηγούνται με ιατρική συνταγή και των φαρμάκων που περιέχουν 
ψυχοτρόπες ή ναρκωτικές ουσίες. Τα κράτη μέλη δύνανται να απαγορεύουν τη 
διαφήμιση φαρμακευτικών προϊόντων που το τίμημα τους επιστρέφεται βάσει των 
εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Τα φαρμακευτικά προϊόντα για τα 
οποία δεν απαιτείται ιατρική συνταγή μπορούν να διαφημίζονται, εφόσον το 
αντίστοιχο προϊόν διαθέτει άδεια εμπορίας. Τα φάρμακα που χορηγούνται με 
ιατρική συνταγή μπορούν να διαφημίζονται μόνο σε μέσα που απευθύνονται στον 
ιατρικό κλάδο, ενο') τα φάρμακα που χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή μπορούν 
νίΐ διαφημίζονται, αλλά η διαφήμιση τους υπόκειται σε αυστηρούς όρους. Ο 
συντονισμός των κανόνων για την τηλεοπτική διαφήμιση γίνεται, στο βαθμό που 
είναι απαραίτητος για την ελεύθερη κυκλοφορία των τηλεοπτικίόν εκπομπών, μέσω 
του άρθρου 14 της οδηγίας για την «Τηλεόραση χωρίς σύνορα». 
(ιβ) Περιορισμοί σε προϊόντα: εμπορικές επικοινωνίες για χρηματοοικονομικές 
υπηρεσίες 
Παρόλο που τα μέτρα στον τομέα αυτόν είναι εν γένει περιοριστικά, υπάρχουν 
σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Για παράδειγμα, οι απαιτούμενες 
λεπτομέρειες σχετικά με τα «προϊόντα» του τομέα των χρηματοοικονομικών 
υπηρεσιών διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό. Οι σχετικές διατάξεις είναι εξαιρετικά 
λεπτομερείς και είτε προβλέπονται σε νομοθετικά μέτρα είτε θεσπίζονται από 
όργανα του κλάδου. Η κοινοτική νομοθεσία επικεντρώνεται κυρίως στο δικαίωμα 
33 
εγκατάστασης υποκαταστημάτων και παροχής υπηρεσιών σε άλλα κράτη μέλη. 
Ωστόσο, οι οδηγίες που αφορούν τον εν λόγω τομέα επιτρέπουν στα κράτη μέλη να 
επιβάλουν, για λόγους «γενικού συμφέροντος», διαφορετικούς εθνικούς κανόνες 
στις εμπορικές επικοινωνίες των εταιρειών του κλάδου. (Για παράδειγμα, το άρθρο 
41 της τρίτης οδηγίας σχετικά με τις ασφάλειες ζωής83 και το άρθρο 41 της τρίτης 
οδηγίας σχετικά με τις ασφάλειες εκτός της ασφάλειας ζωής84, το άρθρο 44, 
παράγραφος 2 της οδηγίας του Συμβουλίου για με τον συντονισμό των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με τους 
οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ)85 και το άρθρο 21, 
παράγραφος 1 της δεύτερης τραπεζικής οδηγίας86). 
Από τις απαντήσεις που δόθηκαν κατά τις έρευνες προκύπτει σαφώς ότι οι 
διαφορές μεταξύ των μέτρων παρεμποδίζουν την ανάπτυξη διασυνοριακών 
εμπορικών επικοινωνιών. Ο έλεγχος των κειμένων (εκ των προτέρων εξέταση των 
διαφημίσεων στον τύπο και των τηλεοπτικών διαφημίσεων) απαιτείται σε ορισμένα 
κράτη μέλη (π.χ. στην Ιταλία, απαιτείται η προηγούμενη έγκριση της εθνικής 
επιτροπής εποπτείας των επιχειρήσεων και του χρηματιστηρίου (CONSOB) για 
διαφημίσεις που αφορούν επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένων των διαφημίσεων 
χρηματοπιστωτικών προϊόντων και στο Ηνωμένο Βασίλειο ο νόμος του 1986 για 
τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες απαγορεύει οποιαδήποτε διαφήμιση για 
επενδύσεις, χωρίς την προηγούμενη έγκριση εκ μέρους ενός αρμόδιου φορέα) ενώ 
σε άλλα δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση. Οι απαντήσεις υποδηλώνουν ότι οι 
δαιδαλώδεις λεπτομέρειες των σχετικών νόμων και κωδίκων δυσχεραίνει την 
ερμηνεία τους και οδηγεί σε αποκλίνουσες μεταξύ τους εκτιμήσεις κατά την 
εξέταση συγκεκριμένων υποθέσεων. Τούτο υποστηρίζεται ότι οδηγεί σε σημαντική 
νομική ανασφάλεια ως προς το τι μπορεί ή δεν μπορεί να επιχειρηθεί στην αγορά 
αυτή. 
(ιγ) Περιορισμοί των εμπορικών επικοινωνιών για λόγους που σχετίζονται με 
τις κοινωνικές αξίες 
Ο τομέας αυτός καλύπτει μία πληθώρα θεμάτων όπως την πολιτική διαφήμιση και 
ζητήματα «αισθητικής και αξιοπρέπειας». Σε όλα αυτά τα θέματα η έκταση των 
περιορισμών και τα ίδια τα μέτρα παρουσιάζουν τεράστιες διαφορές από το ένα 
κράτος μέλος στο άλλο. Για παράδειγμα, η πολιτική διαφήμιση στα 
ραδιοτηλεοπτικά MME απαγορεύεται στο Ηνωμένο Βασίλειο (η απαγόρευση ισχύει 
τόσο για τους διαφημιζόμενους όσο και για το περιεχόμενο των διαφημίσεων). Η 
απαγόρευση αυτή προέρχεται από κώδικα που έχει θεσπίσει ο ίδιος ο κλάδος. 
Ωστόσο, δεν ισχύει για τον τύπο ή για τη διαφήμιση σε δημόσιους χώρους. 
Αντίθετα, στη Φινλανδία επιτρέπεται η πολιτική διαφήμιση στην τηλεόραση. Το 
άρθρο 12 της οδηγίας σχετικά με την τηλεόραση (89/552/ΕΚ) θεωρήθηκε ότι πρέπει 
να περιλαμβάνει τα βασικά χαρακτηριστικά των κανόνων που είναι γενικά 
αποδεκτοί στα κράτη μέλη από τους ενδιαφερόμένους κύκλους. Ως εκ τούτου, δεν 
κρίθηκε απαραίτητη η απαγόρευση της διαφήμισης για οποιονδήποτε τομέα ή 
ζήτημα (εκτός από τον καπνό και τα φάρμακα που χορηγούνται με ιατρική 
συνταγή), αλλά η εφαρμογή ελέγχων στο περιεχόμενο και τις προδιαγραφές των 
διαφημίσεων. 
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα κάλυψαν πολλά διαφορετικά θέματα. Όσον αφορά 
τις διακρίσεις λόγω του φύλου, η χρήση του γυναικείου σώματος στη διαφήμιση 
34 
ελέγχεται αυστηρά σε ορισμένα κράτη μέλη (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Κάτο> 
Χώρες, η Ισπανία και η Δανία). Όσον αφορά τα προϊόντα υγειινής και τα 
αντισυλληπτικά, υπάρχουν διαφορετικοί περιορισμοί ως προς την επίδειξη του 
προϊόντος και τον χρόνο προβολής των διαφημίσεων. Η πολιτική διαφήμιση υπέρ 
των πολιτικών κομμάτων ελέγχεται αυστηρά στα ραδιοτηλεοπτικά MME. Ωστόσο, 
οι ερωτηθέντες έθεσαν το ζήτημα της ευρείας ερμηνείας της «πολιτικής» 
διαφήμισης σε ορισμένα κράτη μέλη, γεγονός που παρεμποδίζει τη χρήση της 
διαφήμισης εκ μέρους των φιλανθρωπικών οργανώσεων και των ομάδων πίεσης 
(όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία). Όσον αφορά την επαγγελματική 
δεοντολογία στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών, οι ερωτηθέντες εξέφρασαν 
την ανησυχία ότι ορισμένες ρυθμιστικές παρεμβάσεις (ιδιαίτερα κίόδικες 
αυτόνομης ρύθμισης του κλάδου) στον τομέα της αισθητικής και της αξιοπρέπειας 
αποσκοπούν, με τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζονται, στην επίτευξη ενός άλλου 
στόχου, δηλαδή της «καλής φήμης» ή της «επαγγελματικής εικόνας» του κλάδου 
των εμπορικών επικοινωνιών (ιδιαίτερα της διαφήμισης). Τούτο πιστεύεται ότι 
καθιστά αυτές τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις τόσο αποκλίνουσες από χώρα σε χώρα 
ώστε να δυσχερένεται ο σχεδιασμός διασυνοριακών εκστρατειών. 
Υπογραμμίστηκαν οι διαφορές μεταξύ των μέτρων που επηρεάζουν τις δημόσιες 
σχέσεις, παρά την ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ των εθνικών επαγγελματικών 
ενώσεων δημόσιων σχέσεων για έναν κοινό διεθνή κώδικα. Αναφέρθηκαν ορισμένα 
κράτη μέλη τα οποία, για λόγους προστασίας της γλώσσας και του πολιτισμού, 
επιβάλλουν γλωσσικούς περιορισμούς, οι οποίοι δημιουργούν φραγμούς στην 
εσωτερική αγορά (ιδιαίτερα το Βέλγιο και η Γαλλία). 
Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από την προκαταρκτική αυτή ανάλυση είναι 
ότι παρατηρούνται ολοένα και μεγαλύτερες αποκλίσεις στον τρόπο με τον οποίο 
ορισμένα κράτη μέλη αναπτύσσουν τα εθνικά ρυθμιστικά τους πλαίσια. 
Διαπιστώνεται ότι κατά τη νομοθετική ρύθμιση των εμπορικών επικοινωνιών τα 
κράτη μέλη επιδιώκουν ένα ευρύ φάσμα στόχων που, ορισμένες φορές, βασίζονται 
σε τρόπους προσέγγισης οι οποίοι δεν είναι πλήρως ευθυγραμμισμένοι ή ακόμη και 
αντιφάσκουν με τις αντίστοιχες προσεγγίσεις που υιοθετούν άλλες χώρες. Τούτο 
οδηγεί σε διαφορετικού είδους ρυθμιστικά μέτρα, καθώς και σε περιορισμούς 
διαφορετικής έκτασης. Εξάλλου, οι νόμοι και κώδικες μπορούν να εφαρμοσθούν με 
τέτοιον τρόπο ώστε να παρεμποδίζεται η ανάπτυξη διασυνοριακών εμπορικών 
επικοινωνιών. 
Η ΑΝΑΓΚΗ ΠΛΗΡΕΣΤΕΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΔΥΝΗΤΙΚΩΝ 
ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΩΝ ΦΡΑΓΜΩΝ. 
Ποιες είναι οι επιπτώσεις των σημαντικών διαφορών μεταξύ των εθνικών 
ρυθμιστικών παρεμβάσεων που διέπουν τις εμπορικές επικοινωνίες στη λειτουργία 
της εσωτερικής αγοράς; Οι εκάστοτε εθνικοί περιορισμοί καθεαυτοί δεν αποτελούν 
πρόβλημα. Αντίθετα, το πρόβλημα έγκειται στην εφαρμογή των περιορισμών αυτών 
για τις υπηρεσίες που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη. Η παρέμβαση σε 
κοινοτικό επίπεδο θα μπορούσε να έγκειται στην αποτελεσματική εφαρμογή της 
ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας, η οποία διασφαλίζει την ελεύθερη κυκλοφορία 
και υπηρεσιών αγαθών εντός της εσωτερικής αγοράς, ή σε εναρμόνιση στην 
περίπτωση κατά την οποία είναι αιτιολογημένοι οι περιορισμοί και συνεπώς 
δημιουργούν νομικούς φραγμούς στον χώρο χωρίς σύνορα. 
Η προκαταρκτική εξέταση των ρυθμιστικών παρεμβάσεων δείχνει ότι προκύπτουν 
35 
δυνητικοί φραγμοί στην εσίοτερική αγορά κυρίως από την ύπαρξη μέτρων που δεν 
εισάγουν διακρίσεις, παρά από μέτρα που εισάγουν διακρίσεις βάσει της 
εθνικότητας. Στο βαθμό που τα μέτρα αυτά θέτουν εμπόδια στην ελεύθερη 
κυκλοφορία, το συμβιβάσιμο τους με τη νομοθεσία περί εσονυερικής αγοράς 
εξαρτάται κυρίως από τη φύση των επιδκηκόμενων ίχπό τα μέτρα αυτά στόχων και 
από την αναλογικότητα των αναμενόμενων περιορισμών. Δεδομένου ότι η 
διαφύλαξη των στόχων του γενικού συμφέροντος είναι ο βασικός στόχος των εν 
λόγα) μέτρων, η αξιολόγηση της ανάγκης για κοινοτική δράση θα επικεντρώνεται 
λοιπόν κατά κανόνα στην εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας. Ωστόσο, το 
φάσμα των δυνητικών δράσεων στον εν λόγω τομέα είναι πολύ ευρύ: επομένως, η 
αξιολόγηση της αναλογικότητας πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση. 
Δύο κοινές κοινοτικές δράσεις θα μπορούσαν, εν τούτοις, να συμβάλουν στην 
εφαρμογή της κατά περίπτωση μεθόδου αξιολόγησης. Κατ'αρχάς θα ήταν χρήσιμο 
να υπάρχει ένα πλαίσιο στο οποίο να βασισθεί η αξιολόγηση της αναλογικότητας 
των μέτρίον στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. Στο Μέρος IV προτείνεται 
ένα ανάλογο πλαίσιο. Δεύτερον, θα ήταν χρήσιμη μία λεπτομερέστερη καταγραφή 
των κατηγοριών μέτρων που ενδέχεται να προκαλέσουν προβλήματα ως προς την 
αναλογικότητα. 
Από την προκαταρκτική εξέταση διαπιστώθηκε ότι τρεις κατηγορίες εθνικών 
μέτρων πρέπει να περιληφθούν στην επισκόπηση αυτή: 
Κατηγορία Ι: Ρυθμιστικές παρελάσεις που επιβάλλουν απαγορεύσει 
Ορισμένα κράτη μέλη απαγορεύουν συγκεκριμένα είδη εμπορικών επικοινωνιών ή 
τις εμπορικές επικοινωνίες με συγκεκριμένο περιεχόμενο που σε άλλα κράτη μέλη 
επιτρέπονται. Τα μέτρα αυτού του είδους μπορούν να προκαλέσουν πρόβλημα ως 
προς την αναλογικότητα, εάν εφαρμοσθούν σε υπηρεσίες που προέρχονται από 
άλλα κράτη μέλη. Στις ρυθμιστικές παρεμβάσεις επιβολής απαγορεύσεων 
περιλαμβάνονται: 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση εκπτώσεων, 
δώρων για την αφοσίωση των καταναλωτών και άλλων μορφών εμπορικών 
επικοινωνιών με τις οποίες γίνονται εκπτώσεις των τιμών. Οι ρυθμιστικές 
αυτές παρεμβάσεις αφορούν τις προσφορές γνωριμίας ή άλλες προσφορές 
για την προώθηση των προϊόντων (π.χ. 10% φθηνότερα), προσφορές 
συσκευασιών (π.χ. «τρία στην τιμή των δύο») ή προσφορές βάσει της 
αφοσΰοσης του καταναλωτή (κατά τις οποίες οι επανειλημμένες αγορές ενός 
προϊόντος επιτρέπουν στον καταναλωτή να επωφεληθεί (για παράδειγμα με 
κουπόνια) από μείωση της τιμής σε επόμενη αγορά). 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση δώρων για 
την προώθηση των πωλήσεων. Οι ρυθμιστικές αυτές παρεμβάσεις καλύπτουν 
τα δώρα που δίνονται με ή χωρίς την αγορά ενός προϊόντος. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που απαγορεύουν στις ραδιοτηλεοπτικές 
επιχειρήσεις να πωλούν ακροαματικότητα/θεαματικότητα από γειτονικές 
αγορές στους αγοραστές διαφημιστικών μέσων και στους διαφημιζόμενους. 
Αυτού του είδους η απαγόρευση τίθεται κατά τις διαδικασίες χορήγησης 
άδειας σε τηλεοπτικούς/ραδιοφωνικούς σταθμούς και ισχύει για το κοινό 
36 
γειτονικών αγορών που καλύπτονται από την εμβέλεια της εκπομπής ή από 
αναμετάδοση μέσω καλωδιακού δικτύου. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση ορισμένων 
MME από συγκεκριμένες κατηγορίες διαφημιζόμενων προκειμένου να 
διατηρηθεί η πολυφωνία σε άλλα μέσα. Οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις αυτού 
του είδους κατά κανόνα επιδιώκουν να διοχετεύσουν διαφημιστικά έσοδα 
από την τηλεόραση σε άλλα μέσα, όπως ο επαρχιακός τύπος, για να τα 
στηρίξουν. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που οδηγούν σε απαγόρευση της χρησιμοποίησης 
εμπορικών επικοινωνιών από ορισμένους επαγγελματικούς κλάδους. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που απαγορεύουν τις διαφημίσεις σε σταθμούς 
τηλεαγορών ή σε on-line υπηρεσίες για λόγους προστασίας της πολυφωνίας. 
Οι παρεμβάσεις αυτές αποσκοπούν κατά κανόνα στο να διασφαλίσουν ότι 
δεν θα επηρεασθούν αρνητικά τα έσοδα των τηλεοπτικών διαφημίσεων. 
• Μέτρα που απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση ξένων γλωσσών σε εμπορικές 
επικοινωνίες. 
Κατηγορία Η: ρυθμιστικές παρεμβάσεις που επιβάλλουν περιορισμούς οριζόντιου 
χαρακτήρα 
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν επιλέξει να επιβάλουν αυστηρούς περιορισμούς στις 
γενικές μορφές εμπορικών επικοινωνιών. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται: 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τη χρησιμοποίηση εκπτώσεων, 
δώρων για την αφοσίωση των καταναλωτών και άλλων μορφών εμπορικών 
επικοινωνιών με τις οποίες γίνονται εκπτώσεις των τιμών. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν την αξία και τη φύση των δώρων 
για την προώθηση των πωλήσεων. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τις διαφημίσεις που 
απευθύνονται σε παιδιά. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν το περιεχόμενο τηλεαγορών ή on­
line υπηρεσιών νια λόγους προστασίας της πολυφωνίας. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις σχετικά με την αγορά διαφημιστικών μέσων που 
περιορίζουν τις δυνατότητες αγοράς διαφημιστικών μέσων σε διασυνοριακή 
βάση. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις σχετικά με την παραπλανητική διαφήμιση που 
περιορίζουν την ανταγωνιστική διαφήμιση. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν την προσφυγή στη 
διαφοροποίηση των σημάτων. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις (πλην των φορολογικών) που περιορίζουν τη 
χορηγία εκδηλώσεων και ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων. 
37 
Κατηγορία III: ρυθμιστικές παρεμβάσεις που επιβάλλουν εξειδικευμένους 
περιορισμούς 
Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν αυστηρούς περιορισμούς σε μορφές εμπορικών 
επικοινωνιών που σχετίζονται με συγκεκριμένους τομείς ή προϊόντα/υπηρεσίες. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τη διαφήμιση ορισμένων 
επαγγελματικών κλάδων και οι οποίες θα μπορούσαν να παρακωλύσουν σε 
μεγάλο βαθμό την παροχή των σχετικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα μέσο) της 
χρησιμοποίησης των νέων on-line τεχνικών που αναπτύσσονται στο πλαίσιο 
της κοινωνίας των πληροφοριών. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τη διαφήμιση φχψμακευτικών 
προϊόντων που χορηγούνται χωρίς ιατρική συνταγή. Τα μέτρα αυτά σε 
ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται ότι παρεμποδίζουν στην πράξη τη 
χρησιμοποίηση ενός ενιαίου σήματος για περισσότερα προϊόντα σε 
διάφορες χώρες. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τη διαφήμιση οινοπνευματωδών 
ποτών. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τις εμπορικές επικοινωνίες για 
παιδικές τροφές εκτός των βρεφικών. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τις εμπορικές επικοινωνίες που 
σχετίζονται με την τηλεοπτική διαφήμιση επιχειρήσεων λιανικής πώλησης. 
• Ρυθμιστικές παρεμβάσεις που περιορίζουν τη χρησιμοποίηση εμπορικών 
επικοινωνιών εκ μέρους επιχειρήσεων παροχής χρηματοοικονομικών 
υπηρεσιών. 
Η ΑΝΑΓΚΗ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ 
Εφόσον η έλευση της κοινωνίας των πληροφοριών θα οδηγήσει σε αύξηση των 
διασυνοριακών μορφών εμπορικών επικοινωνιών, για τις οποίες ενδεχομένως τα 
κράτη μέλη θα θεσπίσουν νέες ρυθμιστικές παρεμβάσεις, ενδέχεται να αποδειχθεί 
χρήσιμη η καθιέρωση μηχανισμού για την πρόληψη μιας νέας κατάτμησης της 
εσωτερικής αγοράς. Σε ανακοίνωση με την οποία θα προτείνεται η καθιέρωση 
μηχανισμού διαφάνειας των ρυθμιστικών παρεμβάσεων για τις υπηρεσίες της 
κοινωνίας των πληροφοριών θα εξηγείται ο τρόπος με τον οποίο ένα σύστημα 
κοινοποίησης των υπηρεσιών αυτών μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό και 
ενδεχομένως στην αποτροπή της ανάγκης ρυθμιστικής παρέμβασης87. Ειδικότερα, 
ένας τέτοιος μηχανισμός θα επιβάλει ενδεχομένως στα κράτη μέλη την υποχρέωση 
κοινοποίησης τίον σχεδίων νομοθετικών μέτρων (συμπεριλαμβανομένων των 
σχετικίόν με τις υπηρεσίες του τομέα των εμπορικών επικοινοννιών) σε όλα τα άλλα 
κράτη μέλη και στην Επιτροπή ώστε να τους δοθεί η δυνατότητα vit γνίοστοποιούν 
τις τυχόν παρατηρήσεις τους. Τα ενδεχόμενα προβλήματα θα μπορούν στη συνέχεια 
να εξετασθούν ως προς το συμβιβάσιμο τους με την κοινοτική νομοθεσία. 
38 
Πρόσκληση νια υποβολή παρατηρήσεων 
Η Επιτροπή επιθυμεί να λάβει απόψεις και πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τα 
ισχύοντα ρυθμιστικά μέτρα στους διάφορους τομείς των εμπορικών επικοινωνιών 
που καλύπτονται στην προκαταρκτική αυτή εξέταση. 
Είναι ευπρόσδεκτες στην Επιτροπή απόψεις σχετικά με την έκταση της προτεινόμενης 
καταγραφής. Ειδικότερα, η Επιτροπή ζητά από τους αποδέκτες του παρόντος να της 
αναφέρουν άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στην εσωτερική αγορά και να 
υποδείξουν εκείνα που απαιτούν επείγουσα εξέταση. 
39 
ΜΕΡΟΣ IV. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ 
Πεοίλτιψΐΐ 
Διατυπώνονται δύο προτάσεις για τη βελτίωση της δυνατότητας της Επιτροπής να 
αξιολογεί την αναλογικότητα των εθνικών μέτρων που ενδέχεται να δημιουργήσουν 
προβλήματα στην εσίοτερική αγορά. Οι προτάσεις αποσκοπούν επίσης να συμβάλουν 
ώστε να διασφαλίσει η Επιτροπή τη συνοχή των προτάσεων της με τις άλλες 
πολιτικές και την αναλογικότητα των προτάσεων αυτών με τα προς επίλυση 
προβλήματα. Η πρίότη πρόταση αφορά την εφαρμογή μεθοδολογίας που θα 
διευκολύνει την Επιτροπή κατά την αξιολόγηση της αναλογικότητας και προβλέπει 
το συνδυασμό της αναγνωρισμένης νομολογίας με μία λεπτομερή ανάλυση των 
επιπτώσεων. Θα πρόκειται απλώς για ένα μέσο εκτίμησης κατά περίπτωση και όχι 
για ένα σύστημα αυτόματης ούτε υποχρεωτικής εκτίμησης. Η δεύτερη πρόταση 
περιλαμβάνει ένα σύνολο στοιχείων που αποσκοπούν στη βελτίίοση του συντονισμού 
και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Επιτροπή, τίον κρατών μελίόν και πον 
ενδιαφερομένων μερών. Η εφαρμογή των μέτρίον αυτών ενδέχεται να οδηγήσει την 
Επιτροπή, εφόσον το κρίνει απαραίτητο, στο να προτείνει, μεταγενέστερα, τη 
θέσπιση κανόνίον παράγίογου δικαίου στους εν λόγω τομείς. 
Στα προηγούμενα μέρη του παρόντος Πράσινου Βιβλίου καταδεικνύεται η ανάγκη 
για αποτελεσματική αξιολόγηση της αναλογικότητας ούτως ώστε, σε περιπτίόσεις 
που διαπιστώνεται η ύπαρξη περιορισμοί στις διασυνοριακές υπηρεσίες, να 
μπορεί η Κοινότητα vit αξιολογεί με ακρίβεια κατά περίπποση (i) το συμβιβάσιμο 
των εθνικών ρυθμιστικίόν παρεμβάσεων με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς και (ϋ) 
τη συνοχή και αναλογικότητα των δικών της προποβουλιών. (Ο δεύτερος στόχος 
ανταποκρίνεται στην υποχρέωση εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας, όπως 
προβλέπεται στο άρθρο 3Β, παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ένίοση). Επιπλέον, είναι προφανές ότι πρέπει να βελτιωθεί ο διάλογος με όλα τα 
ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου η κοινοτική παρέμβαση σε αυτόν τον ραγδαία 
εξελισσόμενο τομέα vit είναι αρίστης ποιότητας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή 
επιθυμεί να συγκεντρώσει παρατηρήσεις για τις ακόλουθες προτάσεις: 
ΜΕΘΟΑΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΠΙΟ ΟΜΟΙΟΓΕΝΟΥΣ 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ 
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου88, για τον έλεγχο της αναλογικότητας 
πρέπει, πρώτον, να διερευνάται η καταλληλότητα του εθνικού περιοριστικού 
μέτρου σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο, δηλ. το μέτρο πρέπει να διασφαλίζει 
την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου και, δεύτερον, να εξακριβώνεται ότι οι 
περιορισμοί που εισάγει το εθνικό μέτρο δεν υπερβαίνουν το απαραίτητο επίπεδο 
για την επίτευξη του στόχου- το Δικαστήριο προσθέτει ότι, με άλλα λόγια, πρέπει να 
μην μπορεί να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα με λιγότερο περιοριστικούς κανόνες. 
Η νομολογία του Δικαστηρίου δεν έχει παράσχει μέχρι σήμερα στοιχεία 
προσδιορισμένα με περισσότερη ακρίβεια τα οποία θα επέτρεπαν την αξιολόγηση 
της αναλογικότητας των εθνικίόν ή κοινοτικών μέτρίον. Η Επιτροπή φρονεί ότι, 
ελλείψει αυτίόν των στοιχείων, θα ήταν χρήσιμη η ανάπτυξη μίας μεθοδολογίας 
ικανής να συμβάλει στην αξιολόγηση της αναλογικότητας και της συνοχής τ<ον 
εθνικίόν ή κοινοτικών μέτρίον στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών. Ωστόσο, 
40 
πρέπει να υπογραμμισθεί ότι η Επιτροπή δεν προτείνει ένα αυτόματο και 
υποχρεωτικό σύστημα αξιολόγησης, αλλά ορισμένα κριτήρια που θα μπορούσαν να 
συμβάλουν στην αξιολόγηση της αναλογικότητας ενός μέτρου. Πράγματι, ορισμένα 
κριτήρια μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας και στη 
βελτίωση της ποιότητας μίας πρότασης. Η μεθοδολογία αυτή αναμένεται να 
καταστεί ένα χρήσιμο «εργαλείο» για τον σχεδιασμό της πολιτικής στον εν λόγω 
τομέα. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, σε περίπτωση ευνοϊκής 
αποδοχής, η Επιτροπή θα προτείνει τη χρησιμοποίηση του προκειμένου να 
βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της σχεδιαζόμενης πολιτικής. Η μεθολογία αυτή 
μπορεί να βοηθήσει τα κράτη μέλη στο σχεδιασμό ομοιογενών μέτρων. Το ίδιο 
αναλυτικό πλαίσιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της ομοιογένειας 
της προτεινόμενης κοινοτικής νομοθεσίας. 
Η προτεινόμενη μεθοδολογία συνίσταται βασικά σε δύο στάδια. Πρώτον, 
εντοπίζονται τα κύρια χαρακτηριστικά του μέτρου σύμφωνα με σαφώς 
καθορισμένα κριτήρια. Στη συνέχεια, τα χαρακτηριστικά αυτά χρησιμοποιούνται 
για την αξιολόγηση της αναλογικότητας του μέτρου ή της πρότασης. Κατ'αυτόν τον 
τρόπο η προσέγγιση επικεντρώνεται σε μία δέσμη δεικτών στους οποίους βασίζεται 
η τελική απόφαση σχετικά με την αναλογικότητα, παρά στην ίδια την απόφαση. Δεν 
προδικάζει την απόφαση αυτή. 
Πρώτο στάδιο. Η εφαρμοστέα μεθοδολογία αξιολόγησης νια τον χαρακτηρισμό 
του μέτρου 
Στόχος αυτού του πρώτου σταδίου δεν είναι η εφαρμογή του κριτηρίου 
αναλογικότητας αυτού καθεαυτού, αλλά η πλήρης περιγραφή των χαρακτηριστικών 
του μέτρου. Δεν πρόκειται για επισήμανση των περιορισμών, αλλά για 
αντικειμενική καταγραφή όλων των πιθανών επιπτώσεων ενός μέτρου στην αγορά, 
και ιδίως στις δραστηριότητες τις οποίες επιδιώκει να ρυθμίσει το εν λόγω μέτρο. 
Τα πέντε βασικά κριτήρια αξιολόγησης είναι τα εξής: 
Κριτήριο αξιολόγησης Α Ποια είναι η «αλυσιδωτή αντίδραση» που μπορεί να 
προκαλέσει το μέτρο; 
Βασικά, το κριτήριο αυτό συνίσταται σε εξέταση των δυνητικών αντιδράσεων της 
αγοράς σε ένα μέτρο. Για τις εμπορικές επικοινωνίες οι σχετικές δυνάμεις της 
αγοράς επικεντρώνονται σε τρεις αλληλένδετες ομάδες οικονομικών παραγόντων 
(χρήστες, προμηθευτές και φορείς)89. Οι ομάδες αυτές απαρτίζουν ένα σύνολο που 
μπορεί να χαρακτηρισθεί «αλυσίδα εμπορικών επικοινωνιών», η οποία συνδέει τον 
χρήστη με τον τελικό αποδέκτη ή θεατή των εμπορικών επικοινωνιών. 
Σε κάθε δραστηριότητα του τομέα των εμπορικών επικοινωνιών συμμετέχουν και 
οι τρεις ομάδες άμεσα ή έμμεσα. Επομένως, η αξιολόγηση πρέπει να καλύπτει 
συστηματικά τους δεσμούς μεταξύ των τριών αυτών ομάδων. Η αξιολόγηση της 
αντίδρασης στο πλαίσιο της αλυσίδας αυτής («αλυσιδωτή αντίδραση») 
περιλαμβάνει δύο στοιχεία: (i) τον προσδιορισμό της βασικής ομάδας που το μέτρο 
αποσκοπεί να επηρεάσει και (ii) τον προσδιορισμό των πιθανότερων αντιδράσεων 
εντός της αλυσίδας των εμπορικών επικοινωνιών, στο υφιστάμενο ή στο 
προτεινόμενο μέτρο. Οι παράγοντες αυτοί εξετάζονται πλήρως στο έγγραφο 
εργασίας. 
41 
Στο πλαίσιο κάθε ομάδας οικονομικών παραγόντων πρέπει να εξετάζονται τα 
ακόλουθα ζητήματα: 
Για τη μελέτη των επιπτώσεων στην οιχάδα των χρηστών απαιτείται εκτίμηση του 
πιθανού είδους αντίδρασης των χρηστών που θα μπορούσε να προκύψει από την 
επιβολή περιορισμού σε συγκεκριμένη μορφή εμπορικών επικοινωνιών. Ασφαλώς 
κάθε τομέας ή εταιρεία μπορεί να αντιδράσει διαφορετικά. Ωστόσο, όπως 
διευκρινίζεται στο έγγραφο εργασίας (βλ. Πίνακας 1 του Μέρους 1), είναι δυνατόν 
να εντοπισθούν έξι χαρακτηριστικές στρατηγικές καθιέρωσης σημάτων, βάσει των 
οποίων μπορούν να προβλεφθούν οι λογικές στρατηγικές αντιδράσεις των 
χρηστών έναντι των περιορισμών σε κάποια μορφή εμπορικών επικοινωνιών. 
Για τη μελέτη των επιπτώσεων στην ομάδα των προμηθευτών πρέπει να αξιολογηθεί 
(i) η ευχέρεια με την οποία οι εμπορικές επικοινωνίες μπορούν είτε να 
συνδυασθούν είτε να υποκαταστήσει η μία την άλλη, (ϋ) οι οικονομίες κλίμακας 
που μπορεί να τεθούν σε κίνδυνο από το μέτρο και (iii) το σημείο στο οποίο 
εντοπίζονται αυτές οι δυνατότητες οικονομιών κλίμακας/φάσματος στον τομέα 
των εμπορικών επικοινωνιών (βλ. τον Πίνακα 2 του Μέρους 1 του εγγράφου 
εργασίας). Η δυνητική μείωση των οικονομιών κλίμακας ή φάσματος και τα 
αποτελέσματα υποκατάστασης μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν, 
πρώτον, για να εκτιμηθεί κατά πόσον ο περιορισμός του είδους εμπορικής 
επικοινωνίας το οποίο στοχεύει το μέτρο μπορεί να επηρεάσει τη ζήτηση άλλων 
υπηρεσιών εμπορικών επικοινωνιών και, δεύτερον, για να εκτιμηθεί εάν ο 
περιορισμός πλήττει την αποτελεσματική παροχή της υπηρεσίας την οποία αφορά 
και αυξάνει το κόστος της. Μεταβολές αυτού του είδους στη ζήτηση ή/και στο 
κόστος προκαλούν στη συνέχεια αντιδράσεις από την πλευρά των χρηστών και των 
φορέων. 
Για τη μελέτη των επιπτώσεων στην ομάδα των φορέων απαιτείται να εξετασθεί με 
ποιον τρόπο θα επηρεάσει τη συμπεριφορά των φορέων ένα ρυθμιστικό μέτρο για 
τον περιορισμό της χρησιμοποίησης εμπορικών επικοινωνιών στα MME ή σε 
πολιτιστικές/αθλητικές εκδηλώσεις. Αυτό θα εξαρτηθεί από τις αλλαγές που οι 
φορείς θα εισάγουν στην εμπορική τους στρατηγική ώστε να εξουδετερώσουν τις 
επιπτώσεις του περιορισμού (βλ. τον Πίνακα 3 του Μέρους 1 του εγγράφου 
εργασίας). 
Κατ'αυτόν τον τρόπο μπορεί να αξιολογηθεί η αλυσιδωτή αντίδραση και οι 
συνολικές επιπτώσεις στην τελική ομάδα που επηρεάζεται από το μέτρο (ευρύ 
κοινό, ανήλικοι, καταναλωτές, κλπ.). 
Κριτήριο αξιολόγησης Β. Ποιοι είναι οι στόχοι του μέτρου; 
Είναι αναγκαίο να εντοπισθεί και να προσδιορισθεί σαφώς ο βασικός στόχος του 
μέτρου. Επιπλέον, πρέπει να εξετασθούν όλοι οι άλλοι έμμεσοι στόχοι. Κατ'αυτόν 
τον τρόπο καθίσταται δυνατό να διαπιστωθεί εάν ένα εθνικό μέτρο πληροί τις 
νομικές αρχές της αναλογικότητας και της μη επικάλυψης. Όσον αφορά τις 
ρυθμιστικές παρεμβάσεις της Κοινότητας, ο προσδιορισμός των στόχων θα 
επιτρέψει τον καθορισμό της κατάλληλης νομικής βάσης και τον έλεγχο της 
τήρησης των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. 
Είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάθε σχεδιαζόμενη δράση που δικαιολογείται βάσει του 
42 
δημοσίου συμφέροντος στοχεύει μία συγκεκριμένη ομάδα (ανήλικοι, καταναλωτές, 
ευρύ κοινό, ανταγωνιστές, διανομείς κλπ.). Η ομάδα αυτή πρέπει να προσδιορισθεί 
μαζί με τον στόχο που επιδιώκει να πετύχει το μέτρο (σε εθνικό ή κοινοτικό 
επίπεδο). Η αλυσιδωτή αντίδραση πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να προσδιορισθεί 
ποια ομάδα-στόχος θα ωφεληθεί στην πράξη από το εθνικό μέτρο ή την 
προτεινόμενη κοινοτική ρυθμιστική δράση και, συνεπώς, να διαπιστωθεί ποιος 
στόχος επιδιώκεται πράγματι. 
Κριτήριο αξιολόγησης Γ. Συνδέεται το μέτρο με τον στόχο; 
Οι ειδικές λεπτομέρειες, οι ορισμοί, οι διακρίσεις, τα κριτήρια κλπ. που 
χρησιμοποιούνται προκειμένου να καθορισθεί το περιεχόμενο του προτεινόμενου 
μέτρου πρέπει να συνδέονται άμεσα με τον στόχο του. Διαφορετικά το μέτρο 
μπορεί να θεωρηθεί αυθαίρετο. Ως εκ τούτου, έχει ουσιαστική σημασία να υπάρχει 
πρόσβαση σε πληροφορίες όσον αφορά: τη μελέτη που έχει γίνει πριν από την λήψη 
του μέτρου, την αιτιολογική του έκθεση, τη δικαιολόγηση του περιεχομένου του, το 
πλαίσιο εντός του οποίου εκδόθηκε το μέτρο και όλα τα άλλα στοιχεία που 
σχετίζονται με τους παράγοντες που οδήγησαν στη λήψη της απόφασης. 
Κριτήριο αξιολόνησης Α Το μέτρο επηρεάζει την επίτευξη άλλων στόχων; 
Το προτεινόμενο μέτρο ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την επίτευξη ενός άλλου 
κοινοτικού στόχου ή ενός άλλου στόχου γενικού συμφέροντος. Η πιθανότητα αυτή 
μπορεί να προβλεφθεί εάν χρησιμοποιηθεί το κριτήριο της επιλεκτικότητας (δηλαδή 
εάν το μέτρο στοχεύει με ακρίβεια τον επιδιωκόμενο στόχο). Όσο λιγότερο 
εξειδικευμένο είναι ένα μέτρο, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να οδηγεί σε 
απτελέσματα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα. Η διερεύνηση της αλυσιδωτής 
αντίδρασης θα συμβάλει στην αξιολόγηση της επιλεκτικότητας και, επομένως, των 
αρνητικών επιπτώσεων του μέτρου. Με τον εντοπισμό των ανεπιθύμητων 
δυνητικών αντιδράσεων της αγοράς μπορούν να διαπιστωθούν άμεσα οι αρνητικές 
συνέπειες του μέτρου σε στόχους άλλίον πολιτικών (βλ. τον πίνακα 4 του Μέρους 1 
του εγγράφου εργασίας). 
Κριτήριο αξιολόγησης Ε Αποτελεσματικότητα του μέτρου. 
Το τελικό κριτήριο αποσκοπεί να ελέγξει εάν το συγκεκριμένο είδος και η έκταση 
του περιορισμού που επιβάλλει το μέτρο μπορούν να οδηγήσουν στην επίτε\>ξη του 
επιδιωκόμενου στόχου. Η μελέτη της αλυσιδωτής αντίδρασης πρέπει να 
χρησιμοποιηθεί για να διαπιστωθεί με ποιον τρόπο επηρεάζεται η ομάδα-στόχος 
και εάν οι βασικές αντιδράσεις είναι δυνατόν να λειτουργήσουν εις βάρους του 
επιδιωκόμενου στόχου. Η συλλογή λεπτομερέστερων πληροφοριών επιτρέπει να 
εκτιμηθεί πέρα από ποιο σημείο ο περιορισμός μπορεί να προκαλέσει αρνητικές 
αντιδράσεις που θα υπεραντιστάθμιζαν τις επιθυμητές αντιδράσεις. 
Στάδιο 2. Εφαρμογή των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης σττιν απόφαση σγετικά 
με την αναλογικότητα ή/και τη συνοχή. 
Εφόσον γνωρίζει τα βασικά χαρακτηριστικά του μέτρου, η αρμόδια αρχή θα είναι 
σε θέση, χάρη στα εν λόγω πέντε κριτήρια, να αξιολογήσει καλύτερα την 
αναλογικότητα και συνοχή του μέτρου. 
43 
Σχετικά με τα εθνικά μέτρα, η εφαρμογή του κριτηρίου αξιολόγησης που διερευνά 
την αλυσιδωτή αντίδραση (Α) μπορεί να δείξει ότι οι στόχοι που επιτυγχάνει το 
μέτρο διαφέρουν από τον ή τους έμμεσους στόχους (σύμφωνα με το κριτήριο 
αξιολόγησης (Β)). Εάν από την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών προκύψει ότι ο 
επιδιωκόμενος στόχος δεν επιτυγχάνεται διόλου και δεν μπορεί να εντοπισθεί 
κανένας άλλος αναγνωρισμένος στόχος δημοσίου συμφέροντος, το μέτρο μπορεί 
να μην συμβιβάζεται με την κοινοτική νομοθεσία. Το κατά πόσον ένα μέτρο είναι 
«κατάλληλο» μπορεί να διαπιστωθεί από την αξιολόγηση της αλυσιδωτής 
αντίδρασης (κριτήριο αξιολόγησης Α), της «σχέσης με τον στόχο» (κριτήριο 
αξιολόγησης Γ) και της πρόκλησης αποτελεσμάτων αντίθετων από τα επιδιωκόμενα 
(κριτήριο αξιολόγησης Δ). Για παράδειγμα, μία αρμόδια αρχή μπορεί να 
διαπιστώσει ότι η σχέση του μέτρου με τον στόχο δεν είναι ιδιαίτερα άμεση, ότι το 
μέτρο δεν οδηγεί σε αποτελέσματα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα και ότι είναι 
σχετικά αποτελεσματικό. Όσον αφορά την «έκταση του περιορισμού», που 
αποτελεί τμήμα της αξιολόγησης της αναλογικότητας, το κριτήριο αξιολόγησης της 
αποτελεσματικότητας (Ε) έχει καθοριστική σημασία προκειμένου να διαπιστωθεί 
εάν η έκταση του περιορισμού είναι πράγματι απαραίτητη για την επίτευξη του 
επιδιωκόμενου στόχου. Τέλος, όσον αφορά την «εξέταση εναλλακτικών μέτρίον»90, 
η εφαρμογή των πέντε κριτηρίων αξιολόγησης σε ανταγωνιστικά μέτρα θα 
επιτρέψει να δΐίχπιστωθεί ποιο είναι το λιγότερο περιοριστικό μέτρο. 
Όσον αφορά τις κοινοτικές ρυθμιστικές παρεμβάσεις ο χαρακτηρισμός του μέτρου 
με βάση τα πέντε κριτήρια αξιολόγησης συμβάλλει επίσης στην αποφυγή της 
έλλειψης συνοχής, ιδιαίτερα της πρόκλησης αντίθετων από τα επιδιωκόμενα 
αποτελέσματα σε σχέση με άλλους κοινοτικούς στόχους. Τούτο μπορεί να 
επιτευχθεί, όταν μεταξύ δύο μέτρίον πρέπει να επιλεγεί το ένα, αναζητώντας ενεργά 
και δίνοντας προτεραιότητα στο μέτρο εκείνο που δεν έχει δυσμενείς επιπτώσεις σε 
άλλους κοινοτικούς στόχους. Από την άποψη της αναλογικότητας, πρέπει να 
επιλεγεί το μέτρο με τις λιγότερο περιοριστικές συνέπειες στην οικονομική ομάδα-
στόχο. Ασφαλώς, σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ίσως αδύνατο να αποφευχθεί η 
χρησιμοποίηση ενός μέτρου που έρχεται σε σύγκρουση με άλλους κοινοτικούς 
στόχους. Στις περιπτώσεις αυτές, η προτεινόμενη μεθοδολογία, θα παράσχει στην 
Επιτροπή ένα μέσο το οποίο 0α την βοηθήσει να αιτιολογήσει την πρόταση της. 
ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΣΕ 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
Οι ίτυμμετέχοντες στις έρευνες ζήτησαν βελτίωση της ανταλλαγής πληροί|>οριών και 
της επικοινωνίας μεταξύ τους, με την Επιτροπή και με τους εθνικούς ρυθμιστικούς 
φορείς. Η εξέταση των ρυθμιστικών παρεμβάσεων έδειξε επίσης τη διαφορετική 
προσέγγιση που εφαρμόζουν τα διάφορα κράτη μέλη, γεγονός που θα μπορούσε να 
προκαλέσει αύξηση των ρυθμιστικών προβλημάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς 
οι διασυνοριακές εμπορικές επικοινωνίες πληθαίνουν. Έπεται ότι η βελτίωση του 
συντονισμού και της ανταλλαγής πληροφοριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι 
ίχπαραίτητη προκειμένου να υλοποιηθούν τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής 
ίχγοράς και της κοινωνίας των πληροφοριών που έχουν παρατεθεί σε προηγούμενα 
μέρη του παρόντος Πράσινου Βιβλίου. Η Επιτροπή προτείνει τα ακόλουθα για την 
επίτε\)ξη αυτού του στόχου: 
Σύσταση επιτροπής για την εξέταση θεμάτων σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες 
και ιδιαίτερα για τη διατήρηση ενός αποτελεσματικού διαλόγου με τα κράτη μέλη 
44 
και μεταξύ των κρατίόν μελών. Η εν λόγω επιτροπή δεν θα περιορίσει βεβαίως το 
δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής, αλλά θα της παράσχει βοήθεια ώστε οι 
δράσεις της να χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη διαφάνεια μέσο) της εξέτασης 
θεμάτων σχετικών με τις εμπορικές επικοινωνίες βάσει της προτεινόμενης ανωτέρω 
μεθοδολογίας αξιολόγησης. Κατ'αυτόν τον τρόπο η επιτροπή θα συμβάλει στη 
διαφύλαξη της συνοχής των πρωτοβουλιών στο πλαίσιο των διαφόρων πολιτικών 
και στην αποφυγή, κατά το μέτρο του δυνατού, της ανάγκης προσφυγής στη 
διαδικασία παράβασης που προβλέπει η Συνθήκη. Θα λειτουργεί επίσης ως μέσο 
διοικητικής συνεργασίας στον τομέα των εμπορικών επικοινωνιών, κυρίως διότι 
θα επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών σε θέματα σχετικά με νέες εξελίξεις στον 
τομέα. Λόγω του παγκόσμιου χαρακτήρα της κοινωνίας των πληροφοριών, θα 
εξετάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο η κοινοτική προσέγγιση των εμπορικών 
επικοινωνιών στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα μπορούσε να προωθηθεί σε διεθνές 
επίπεδο91. 
Η επιτροπή θα προεδρεύεται από αντιπρόσωπο της Επιτροπής και θα απαρτίζεται 
από εκπροσώπους των αρχών των κρατών μελών οι οποίοι, όταν κρίνεται 
απαραίτητο, θα συνοδεύονται από εκπροσώπους των οργανισμών αυτόνομης 
ρύθμισης. Η Επιτροπή θα κοινοποιεί στην εν λόγω επιτροπή κάθε χρήσιμο 
πληροφοριακό στοιχείο. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η επιτροπή θα 
συνεδριάζει επί συγκεκριμένων θεμάτων. Οι πρώτες συνεδριάσεις της Επιτροπής 
θα συνίστανται σε ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την προώθηση των πωλήσεων 
και τη χορηγία, που, σύμφίονα με τις έρευνες, είναι οι μορφές διασυνοριακών 
εμπορικών επικοινωνιών που αντιμετωπίζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα. 
Γενικότερα, η επιτροπή θα αρχίσει να εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι ισχύουσες 
ρυθμίσεις σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες μπορούν vit επηρεάσουν το 
ηλεκτρονικό εμπόριο. 
Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης, ότι, αν και είναι εύκολο να συγκεντρωθούν 
στοιχεία που αφορούν την αγορά ορισμένίον υπηρεσιών εμπορικής επικοινωνίας 
(π.χ., εθνικές στατιστικές για τη διαφήμιση), άλλα πληροφοριακά στοιχεία (που 
αφορούν, π.χ., τις διασυνοριακές εμπορικές επικοινωνίες εν γένει, το άμεσο 
μάρκετιγκ, την προώθηση των πωλήσείον και τη χορηγία) τα οποία είναι 
απαραίτητα για την εκπόνηση αξιόπιστης αξιολόγησης των ακολουθούμενων 
πολιτικών, δεν συλλέγονται σε ορισμένες περιπτώσεις ή είναι δύσκολο να 
συγκεντρωθούν ταχέως. Δεδομένου ότι ορισμένοι οργανισμοί που εκπροσωπούν 
τις επιχειρήσεις (ιδίως.στους τομείς της αγοράς διαφημιστικού χώρου και μελετών 
αγοράς), τα πανεπιστήμια και τους καταναλωτές συλλέγουν κατάλληλα 
πληροφοριακά στοιχεία για την αγορά και χρησιμοποιούν τα εν λόγω στοιχεία στις 
εργασίες τους, και ότι οι οργανισμοί αυτοί ενδιαφέρονται για την συγκέντρωση 
στοιχεύον σχετικά με τις νομοθετικές αυτές ρυθμίσεις, πρέπει να εξευρεθούν 
τρόποι ώστε να ενθαρρυνθούν οι φορείς αυτοί να συμμετάσχουν στη διαδικασία 
εκπόνησης μιας ευρωπαϊκής πολιτικής σε θέματα εμπορικών επικοινωνιών, στο 
βαθμό που όι επαρκείς τους γνώσεις για τα υφιστάμενα προβλήματα θα συμβάλει 
στη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα αυτής της πολιτικής. Έτσι, η Επιτροπή θα 
καταβάλει προσπάθειες προκειμένου να βελτιώσει την ανταλλαγή πληροφοριακών 
στοιχείων μεταξύ των διαφόρων αυτών οργανισμών, αφενός, και των εθνικών και 
ευρωπαϊκών νομοθετικών αρχών, αφετέρου. 
Τα ενδιαφερόμενα μέρη ζητούν επίσης να υπάρχει ένα σημείο επαφής που να 
μπορεί να τους υποδεικνύει τη Γενική Διεύθυνση της Επιτροπής που είναι αρμόδια 
για ειδικά ερωτήματα σχετικά με τις πολιτικές στον τομέα των εμπορικών 
45 
επικοινωνιών. Χρειάζεται ένα συντονιστικό όργανο/σημείο επαφής που να 
διατηρεί μία συνολική εικόνα των δραστηριοτήτων και των εξελίξεων στον εν λόγω 
τομέα. 
Το όργανο επαφής/συντονισμού θα μπορεί να εκπληρώνει την αποστολή του με τη 
βοήθεια ενός on-line δικτύου επαφής σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες, το 
οποίο θα συμπληρώνει το υπάρχον δελτίο σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες92. 
Το δίκτυο θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη επαφών μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών 
και της Επιτροπής. Κατ'αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή θα έχει στη διάθεση της, 
όταν τούτο είναι απαραίτητο, μία άμεση πηγή πληροφοριών για τις εργασίες της. Η 
διαχείριση και οι πόροι αυτού του on-line επικοινωνιακού δικτύου θα αποτελέσουν 
το αντικείμενο μελέτης σκοπιμότητας που ήδη έχει ξεκινήσει η Επιτροπή. 
Πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων 
Η Επιτροπή επιδιώκει να συγκεντρώσει απόψεις σχετικά με: 
Την προτεινόμενη μεθοδολογία αξιολόγησης. 
Την πρόταση για βελτίωση του συντονισμού και της ενημέρωσης. 
46 
Υποσημειώσεις: 
1. Η παραπομπή θα προστεθεί όταν καταχωρηθεί το έγγρaq)o. 
2. Απόρρητο: οι απαντήσεις που θα ληφθούν κατά την παρούσα διαβούλευση δεν 
θα τηρηθούν απόρρητες και, συνεπώς, θα μπορούν να διατεθούν και εκτός της 
Επιτροπής, εκτός εάν στις εν λόγω απαντήσεις ζητείται ρητώς το αντίθετο. 
Αρμόδιοι: για περαιτέρω πληροφορίες ή/και για την αποστολή των απαντήσεων 
σας μπορείτε να απευθυνθείτε στην κ. Margot Frohlinger, Προϊσταμένη της 
Μονάδας Ε/5 (Μέσα μαζικής ενημέρωσης, Εμπορικές Επικοινωνίες και 
Αθέμιτος Ανταγωνισμός) της Γενικής Διεύθυνσης XV (Εσωτερική αγορά και 
χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες) στο τηλέφωνο (+32-2) 295 93 50 ή 296 01 10 ή 
στον κ. Jean Bergevin στο τηλέφωνο (+32-2) 295 16 39 ή 296 01 10. 
Τηλεομοιοτυπία: 295 77 12. Η ταχυδρομική διεύθυνση είναι: European 
Commission, DGXV Ε-5, C-107 Η/59, 200 rue de la Loi, B-1049 Brussels. H 
ηλεκτρονική διεύθυνση είναι η ακόλουθη: E5@dgl5.cec. be. 
Εάν θέλετε να λάβετε το Πράσινο Βιβλίο σε άλλη γλώσσα, παρακαλείσθε να 
αποστείλετε με τηλεομοιοτυπία το αίτημα σας στις κκ. hauler, Van de Vorle ή 
Volon στον αριθμό 295 77 12 ή να γράψετε ή να επικοινωνήσετε ηλεκτρονικώς με 
τις ανωτέρω διευθύνσεις διευκρινίζοντας τη γλώσσα που προτιμάτε. 
3. «Αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της εσωτερικής αγοράς»: Στρατηγικό 
πρόγραμμα. Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, 22.12.93 COM(93) 632 
τελικό. 
4. Η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών. Πρόγραμμα δράσης. Ανακοίνωση 
της Επιτροπής, 9.8.94 COM(94) 347 τελικοί 
5. Ο ορισμός αυτός καλύπτει όλες τις επ' αμοιβή παρεχόμενες υπηρεσίες εμπορικής 
επικοινωνίας ανεξαρτήτως της φύσης του οργανισμού ή της εταιρείας που 
καταβάλλουν την αμοιβή. Έτσι, π.χ., μια πολιτικού χαρακτήρα διαφημιστική 
εκστρατεία εντάσσεται στο πλαίσιο του ορισμού, σε αντίθεση με τις τηλεοπτικές 
πολιτικές εκπομπές οι οποίες επιβάλλονται από το νόμο και για τις οποίες τα 
πολιτικά κόμματα ή οργανισμοί δεν καταβάλλουν σχετικό αντίτιμο. 
6. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι (Ί) οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις σχετικά με τη 
συσκευασία και τη σήμανση πρέπει να διαχωρίζονται από τις ρυθμιστικές 
παρεμβάσεις σχετικά με τις εμπορικές επικοινωνίες πλην της συσκευασίας και 
(ii) η συσκευασία αποτελεί κατά κύριο λόγο τμήμα της παραγωγικής διαδικασίας 
της ίδιας της εταιρείας και δεν υπεισέρχεται στη συνιστώσα εκείνη των μέσων 
μάρκετινγκ που ανατίθεται με υπεργολαβία σε ειδικευμένη επιχείρηση παροχής 
υπηρεσιών, όπως συμβαίνει με τις εμπορικές επικοινωνίες που καλύπτει το 
παρόν Πράσινο Βιβλίο. Κατά τον ίδιο τρόπο οι αντιπρόσωποι πωλήσεων έχουν 
επίσης εξαιρεθεί από το πεδίο της παρούσας μελέτης. 
7. ΕΑΑΑ: Ευριοπαϊκή Ενωση Διαφημιστικών Γραφείων 
8. CERP: Ευρωπα ϊκή Συνομοσπονδία δημοσίων σχέσεων 
47 
9. Οι εργαζόμενοι στον κλάδο το 1991 ήταν, συμφωνάμε τις εκτιμήσεις της Ε AAA, 
155.000 σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Άλλες πηγές ανεβάζουν τον 
αριθμό των εργαζομένων στη διαφήμηση και το άμεσο μάρκετινγκ στις 266.088 
κατά το ίδιο έτος σε οκτώ μόνο κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ισπανία 
(1990), Γαλλία, Ιρλανδία (1988), Αουξεμβούργο, Κάτω Χώρες) (Eurostat, 
Mercure). Για το Βέλγιο και τη Γερμανία υπολογίσθηκαν μόνο οι υπάλληλοι. Σε 
έρευνα της Eurostat του 1994 για τον τομέα της διαφήμισης αναφέρεται ότι το 
1993 τα 15 μεγαλύτερα ευρωπαϊκά δίκτυα διαφημιστικών επιχειρήσεων 
απασχολούσαν περίπου 40.000 άτομα σε ολόκληρη την Ευρώπη. HCERP εκτιμά 
ότι το 1993 στον τομέα των δημοσίων σχέσεων εργάζονταν 6.282 υπάλληλοι και 
13.670 εξωτερικοί σύμβουλοι. 
10. Βλ. Μέρος 1 του συνοδευτικού εγγράφου εργασίας. 
11. Ανατέθηκε στο Max Planck Institute να υποβάλει στην Επιτροπή λεπτομερείς 
εκθέσεις για καθένα από τα δεκαπέντε κράτη μέλη. Αντικείμενο των εκθέσεων 
αυτών ήταν η εξέταση της πηγής και της φύσης των εθνικών περιοριστικών 
μέτρων. Στη συνέχεια οι σύμβουλοι συνέπτυξαν τις εκθέσεις αυτές σε μία 
συγκριτική μελέτη. Η συγκριτική αυτή έκθεση διατίθεται (στη γερμανική) από τις 
υπηρεσίες της Επιτροπής. (Οι πίνακες σχετικά με τα εθνικά ρυθμιστικά μέτρα 
που παρατίθενται στο Μέρος II του εγγράφου εργασίας βασίζονται στην εν λόγω 
έκθεση. Στους πίνακες αυτούς ταξινομούνται και συγκρίνονται τα ισχύοντα 
εθνικά μέτρα ανάλογα με τους στόχους της εθνικής πολιτικής και τους 
κοινοτικούς στόχους περί γενικού συμφέροντος που επιδιώκουν να 
διαφυλάξουν). 
12. Η μελέτη αυτή εκπονήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και παρατίθεται στο 
Μέρος Ι του εγγράφου εργασίας. 
13. Τα αποτελέσματα των ερευνών αυτών συνοψίζονται σε έκδοση που διατίθεται 
από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. 
14. Πρόκειται για ταχυδρομική «πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων» που 
απέστειλαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής. 
15. Πέντε ερωτηματολόγια εστάλησαν στις πέντε ομάδες ενδιαφερομένων μερών, 
δηλαδή στους «χρήστες» των εμπορικών επικοινωνιών, στους «προμηθευτές» 
εμπορικ(όν επικοινωνιών, στους «φορείς» (MME και άλλοι φορείς ανάλογαιν 
υπηρεσιών), σε ενώσεις καταναλωτών και σε αρμόδιους οργανισμούς αυτόνομης 
ρύθμισης. Αεπτομερής ανάλυση της κατανομής των απαντήσεων παρατίθεται στο 
πρώτο τεύχος ενός Δελτίου που εκδίδεται με τη συνδρομή της Επιτροπής με 
τίτλο «Εμπορικές επικοινωνίες», το οποίο διατίθεται από τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής κατόπιν σχετικού αιτήματος. Περίπου 2.785 ερωτηματολόγια 
απεστάλησαν απευθείας από την Επιτροπή- επιπλέον, πολλές εμπορικές ενώσεις 
απέστειλαν αντίγραφα στα μέλη τους. 
16. Τα λεπτομερή αποτελέσματα των ερευνών αυτών (στην αγγλική) διατίθενται 
κατόπιν σχετικού αιτήματος από την Επιτροπή. 
Η εταιρεία ήρθε σε επαφή με 5.200 χρήστες, 530 προμηθευτές, 47 φορείς, 15 
48 17. 
εθνικούς οργανισμούς αυτόνομης ρύθμισης και 27 ενώσεις καταναλωτών. Από 
αυτούς απάντησαν 532 χρήστες, 132 προμηθευτές, 20 φορείς, 10 οργανισμοί 
αυτόνομης ρύθμισης και 10 ενώσεις καταναλωτών. 
18. Απόφαση της 15.12.1982, στην υπόθεση C-2 86/81 Oosthoek's 
Uitgeversmaatschappij, Συλλογή 1982, σ. 4575. 
19. Απόφαση της 07.03.1990, στην υπόθεση C-362/88 GB-INNO-BM κατά 
Confederation du commerce Luxembourgeois, Συλλογή 1990, σ. 1-667. 
20. Απόφαση της 18.05.1993, στην υπόθεση C-126/91 Scutzverbandgegen Unwesen in 
de Wirtschaft e. V. κατά Yves Rocher GmbH, Συλλογή 1991, σ. 1-2361. 
21. Απόφαση της 24.11.1993, στην υπόθεση C-267 και C-268/91 Bernard Keck και 
Daniel Mithouard, Συλλογή 1993, σ. 1-6097. 
22. Υποθέσεις C-267 και C-268/91 της24.11.93, αιτιολογική σκέψη 16 ό.π. 
23. Για παράδειγμα: Απόφαση της 15.12.1993 στην υπόθεση C-292/92 Ruth 
Hunermunde e.a. κατά Landesapoihekerkammer Baden-Worttemberg, Συλλογή 
1993, σ. 1-6787 και την απόφαση της 09.02.1995 στην υπόθεση Société 
d'Importation Edouard Leclerc-Siplec κατά TE 1 Publicité S.A. και M6 Publicité, 
Συλλογή 1995, a 1-179. 
24. C-352/85 Bond van Adverteerdeers (vereniging) κατά των Κάτω Χωρών 1988 (2) 
Συλλογή 2085 της 26.04.1988. Στην υπόθεση αυτή το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι 
για την εφαρμογή της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών είναι αναγκαίο, 
πρώτον, να προσδιορισθούν οι εν λόγω υπηρεσίες, δεύτερον, να διαπιστωθεί εάν 
οι υπηρεσίες έχουν διασυνοριακό χαρακτήρα για τους σκοπούς του άρθρου 59 
της Συνθήκης και, τέλος, να εξετασθεί κατά πόσον οι εν λόγω υπηρεσίες 
παρέχονται κατά κανόνα αντί αμοιβής κατά την έννοια του άρθρου 60 της 
Συνθήκης, (παράγραφος 12). 
25. Βλ για παράδειγμα, απόφαση της 30.04.1974 στην υπόθεση C-155/73 Guiseppe 
Sacchi 1974, Συλλογή 1974, α 409, και απόφαση της 18.03.1980 στην υπόθεση C-
52/79 Procureur du Roi κατά Marc JVC Debauvre και λοιπών, Συλλογή 1980, σ. 
833. 
26. Απόφαση της 10.05.1995 στην υπόθεση C-384/94 Alpine Investments BV κατά 
Minister van Financien, Συλλογή 1995, σ. 1-1141. 
27. ό.π, παράγραφος28. 
28. Βλ «Ερμηνευτική ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την ελεύθερη 
διασυνοριακή κιηίλοφορία των υπηρεσιών» Ε Ε C 334, 9.12.93. 
29. Υπόθεση C-288/89 Stichting Colléetieve Antennevoorziening Gouda και λοιποί 
κατά Commissariat voor de Media «υπόθεση Mediawet», Συλλογή 1991, σ. 1-4007, 
παράγραφος 13. 
49 
30. Υπόθεση C-279/80 Alfred John Webb, Συλλογή 1981, a 3305, παράγραφος 19, 
Συνεκδικασθείσες υποθέσεις 62/81, 63/81 Seco SA and Desquenne and Giral SA 
κατά Etablissement d'Assurance contre la Vieillesse et l'Invalidité Συλλογή 1982 σ. 
223, παράγραφος 14, C-î 13/89 Rush Portuguesa Lda κατά Office National 
d'Immigration, Συλλογή 1990, σ. 1-1417, παράγραφος 18. 
31. Υπόθεση C-220/83 Επιτροπή κατά Γαλλίας Συλλογή 1986, σ. 3663, παράγραφος 
20. 
32. Υπόθεση C-62/79 S.A. Compagnie Générale pour la Diffusion de la Television 
Coditel και λοιποί, Συλλογή 1980, a 881, παράγραφος 15. 
33. Υπόθεση C-l80/89 Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1991, σ. 1-709, παράγραφος 
20, Υπόθεση C-154/89 Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1991, α 1-659, 
παράγραφος 17, Υπόθεση C-198/89 Επιτροπή κατά Ελλάδας, Συλλογή 1991, σ. 
1-727, παράγραφος21. 
34. Συνεκδικασθείσες υποθέσεις 110, 111/78 Ministère Public and Chamber Syndicale 
des Agents Artistiques et Impresarii de Belgique, A.S.B.L. κατά Willy van Wesemael 
και λοιπών «Υπόθεση Van Wesemael», Συλλογή 1979, σ. 35, παράγραφος 28. 
35. Υπόθεση C-288/89, ό. π., στη σημείωση 29, παράγραφος 23. 
36. Υπόθεση C-379/87 Anita Groener κατά Minister for Education και City of Dublin 
Vicational Committee, Συλλογή 1989, σ. 3967 (28.11.1989) 
37. Υπόθεση C-384/93 Alpine Investments BV, παράγραφος45, ό.π. στη σημείωση 15. 
38. ΥπόθεσηC/288/89, ό.π. σημείωση 18, παράγραφος 15. 
39. Ανακοινώσεις αριθ. 359/1989 και 385/1989 Ballantyne Davidson Mclntyre, 
απόφαση της31.3.93. CCPR/C/47/D/359/1989 και 385/1989/Rev. 1. 
40. Βλ. τις αποφάσεις του Ευρωπα ϊκού Δικαστηρίου Α νθρωπίνων Δ ικαιωμάτων της 
20.11.1989 στην υπόθεση markt intern Veralg GmbH και Klaus Beerman, Σειρά A 
αριθ. 165, και της 28.03.1990 στην υπόθεση Groppera Radio AG και λοιποί κατά 
Ελβετίας - Σειρά Α αριθ. 173. Από την πρόσφατη νομολογία προκύπτει ότι η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων θεωρεί ότι η διαφήμιση 
αναμφίβολα προστατεύεται από το άρθρο 10. Σε δύο πρόσφατες αποφάσεις 
σχετικά με το παραδεκτό προσφυγών στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων 
Δικαιωμάτων, βάσει της ΕΣΑΔ, η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι ο περιορισμός της 
διαφήμισης εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 10 της ΕΣΑΔ (απόφαση 
της 5 ης Σεπτεμβρίου 1991 σχετικά με την προσφυγή αριθ. 16632/90 (Caiman κατά 
Ηνωμένου Βασιλείου) και απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 1991 σχετικά με την 
προσφυγή αριθ. 15450/89 (Cosado Coca κατά Ισπανίας)). 
41. Απόφαση της 18.06.1991 στην υπόθεση C-260/89 Ελληνική Ραδιοφωνία 
Τηλεόραση Α Ε κατά Δημοτικής Εταιρείας Πληροφόρησης και Σωτηρίου 
50 
Κούβελα, Συλλογή 1991, α 1-2925, παράγραφοι 41-44. 
42. Βάσει της απόφασης που εκδόθηκε για την υπόθεση C 4/73 J. Nold, Kohlen κατά 
BaustoffgroBhandlung κατά Επιτροπής «Υπόθεση Nold», Συλλογή 1974, σ. 491, 
σκέψη 13. 
43. Οδηγία του Συμβουλίου 84/450/ΕΟΚ της 10.9.84 για την προσέγγιση των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών 
σχετικά με την παραπλανητική διαφήμιση. 
44. Οδηγία του συμβουλίου 79/112/ΕΟΚ, της 18.12.78 για την προσέγγιση της 
νομοθεσίας των κρατών μελών σχετικά με την σήμανση, την παρουσίαση και τη 
διαφήμιση των τροφίμων προς πώληση στον τελικό καταναλαωτή, ΕΕ αριθ. L 33, 
1979. 
45. Οδηγία του Συμβουλίου 92/96/ΕΟΚ της 10.11.92 για τον συντονισμό των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την 
πρωτασφάλιση ζωής, και για την τροποποίηση των οδηγιών 79/267/ΕΟΚ και 
90/619/ΕΟΚ (τρίτη οδηγία σχετικά με την ασφάλειας ζωής), ΕΕαριθ. L 360, 1992. 
Οδηγία του Συμβουλίου 92/49/ΕΟΚ της 18.6.92 για το συντονισμό των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την 
πρωτασφάλιση εκτός της ασφάλειας ζωής και για την τροποποίηση των οδηγιών 
73/239/ΕΟΚ και 88/357/ΕΟΚ (τρίτη οδηγία για την πρωτασφάλιση εκτός της 
ασφάλειας ζωής), ΕΕαριθ. L 228, 1992. Οδηγία του Συμβουλίου 85/611/ΕΟΚ της 
20.12.85 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών 
διατάξεων σχετικά με ορισμένους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε 
κινητές αξίες, ΕΕ αριθ. L 375, 1985. Δεύτερη οδηγία του Συμβουλίου της 15.12.89 
για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων 
που αφορούν την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικού 
ιδρύματος και την τροποποίηση της οδηγίας 77Π80/ΕΟΚ EEL 386, 1989. 
46. Οδηγία του Συμβουλίου 92/28/ΕΟΚ της 31.3.92 σχετικά με τη διαφήμιση 
φαρμακευτικών προϊόντων που προορίζονται για ανθρώπους, ΕΕαριθ. L 113, 
1992. 
47. Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 95/46/ΕΟΚ της 
24.10.95 για την προστασία φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των 
δεδομένων αυτών. 
48. Οδηγία του Συμβουλίου 89/552/ΕΟΚ της 3.10.89 για το συντονισμό ορισμένων 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών 
σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων. ΕΕαριθ. L 298, 1989. 
49. Ζητήθηκε από την MRB International να προσεγγίσει αντιπροσιοπευτικό δείγμα 
από καθεμία από τις εν λόγω κατηγορίες, όπου εστάλη «πρόσκληση για την 
υποβολή παρατηρήσεων». Όλοι οι χρήστες που καλύπτει η έρευνα ήταν γραφεία 
ή εταιρείες που είχαν διασυνοριακές συναλλαγές και διέθεταν σημαντικό 
ποσοστό των δαπανών τους για το μάρκετινγκ σε εμπορικές επικοινωνίες στις μη 
51 
εγχώριες αγορές τους. 
50. Η περίληψη αυτή, καθώς και εκείνες που ακολουθούν, βασίζονται στα 
αποτελέσματα των δύο ερευνών που αναφέρονται στην εισαγωγή. Εκτενέστερες 
περιλήψεις των αποτελεσμάτων διατίθενται από την Επιτροπή σε χωριστό 
έγγραφο. 
51. Ο όρος "below the line " αφορά τις εμπορικές επικοινωνίες που δεν απαιτούν την 
αγορά χώρου στα MME. Κατ'αυτόν τον τρόπο, ο όρος καλύπτει όλες τις μορφές 
εμπορικών επικοινωνιών πλην της διαφήμισης. 
52. Για παράδειγμα, η Forrester Research αναμένει αύξηση των αγορών μέσω τον 
Internet από240 εκατ. δολλάρια το 1994 σε6,9 δισ. δολλάριαμέχρι το2000. 
53. Βλ. Μέρος 1 του εγγράφου εργασίας. 
54. Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. COM(94) 319 τελικό. 
55. Αλλες οδηγίες, συμπληρωματικού χαρακτήρα, επιδιώκουν την επίτευξη των 
ίδιων βασικών στόχων πρόκειται, π.χ, για την οδηγία σχετικά με την πνευματική 
ιδιοκτησία σε θέματα δορυφορικών και καλίοδιακών μεταδόσεων η οποία 
εκδόθηκε το 1993 και για την οδηγία σχετικά με τα πρότυπα μετάδοσης που 
εκδόθηκε το 1985. 
56. «Νέες προοπτικές για την πολιτιστική δράση της Κοινότητας», Ανακοίνωση της 
Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή, COM(92) 149 τελικό της29.4.92. 
57. Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τις επιχειρήσεις, τις τέχνες και τον πολιτισμό (CEREC) 
(λειτουργεί από τον Μάρτιο του 1991). 
58. Η αρχή αυτή δεν εφαρμόζεται στα μέτρα για την εσωτερική αγορά διότι η 
Κοινότητα διαθέτει αποκλειστικές εξουσίες δυνάμει του άρθρου 100Α· συνεπώς, 
τίθεται μόνο το ζήτημα της αναλογικότητας (άρθρο 3Β, παράγραφος 3). 
59. Τούτο προκύπτει από την επισκόπηση των εθνικών ρυθμιστικών παρεμβάσεων. 
Αντίγραφα της συγκριτικής αυτής μελέτης στη γερμανική διατίθενται κατόπιν 
σχετικής αίτησης. Η έκθεση εκπονήθηκε από τον καθηγητή Schricker του Max 
Planck Institute (Μόναχο) για λογαριασμό της Επιτροπής. Εκτός από την 
συγκριτική έκθεση (Vergleichende Analyse der gesetzlichen und 
Selbstkontrollregelungen im Bereich der "Commercial Communication" in den 
Mitgliedstaaten der EWG sowie in Finnland, Morwegen, Osterreich, der Schweiz und 
Schweden) εκπονήθηκαν για την Επιτροπή δεκαεπτά λεπτομερέστερες εκθέσεις 
ανά χώρα, οι οποίες καλύπτουν τα κράτη μέλη, καθώς και τη Νορβηγία και την 
Ελβετία 
60. Στο αγγλοσαξωνικό δίκαιο ο όρος «αθέμιτος ανταγωνισμός» απαντά σπάνια, 
αλλά οι ίδιοι στόχοι καλύπτονται στο πλαίσιο της νομοθεσίας περί αστικής 
ευθύνης (Law of Tort). 
52 
61. Αυτός ο κλάδος του δικαίου χρονολογείται από τα μέσα του δέκατου ένατου 
αιώνα Μετά τη βιομηχανική επανάσταση, οι κανονιστικές ρυθμίσεις σχετικά με 
τα επαγγέλματα αντικαταστάθηκαν από νόμους για την πρόληψη της κατάχρησης 
της νεοαποκτηθείσας ελευθερίας ανταγωνισμού στο εμπόριο και τη βιομηχανία 
62. Στα περισσότερα κράτη μέλη χρονολογείται από τη δεκαετία του '60 ή του ' 70. 
63. ΕΣΑΔ: υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 και έχει επικυρωθεί από 
όλα τα κράτη μέλη. 
64. Βλ τους πίνακες ανά χώρα που παρατίθενται στο συνοδευτικό έγγραφο 
εργασίας. 
65. Τούτο προκύπτει από τα αποτελέσματα των ερευνών που παρατίθενται 
συνοπτικά στο Μέρος Ι. 
66. Οδηγία του Συμβουλίου 84/450/ΕΟΚ της 10.9.84 για την προσέγγιση των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών 
σχετικά με την παραπλανητική διαφήμιση. ΕΕ αριθ. L 250, 1984. Παρότι στην 
αιτιολογική έκθεση αναφέρεται ότι η Κοινότητα θα ασχοληθεί σε μεταγενέστερο 
στάδιο με τα ζητήματα της παραπλανητικής και της συγκριτικής διαφήμισης, η 
Επιτροπή θεωρεί ότι οι πολλαπλές δυνατότητες ερμηνείας του όρου «αθέμιτη» 
και η απουσία συναίνεσης στο θέμα αυτό θα παρεμποδίσουν την ανάληψη κάθε 
χρήσιμης οριζόντιου χαρακτήρα ενέργειας στον εν λόγω τομέα Αυτό δεν 
αποκλείει ωστόσο την ανάληψη ειδικών πρωτοβουλιών για πιο συγκεκριμένες, 
ως προς τον ορισμό τους, μορφές εμπορικών επικοινωνιών τις οποίες ορισμένες 
εθνικές νομοθεσίες ενδέχεται να συμπεριλάβουν στο πεδίο εφαρμογής του όρου 
«αθέμιτη διαφήμιση». Όσον αφορά τη συγκριτική διαφήμιση, η Κοινότητα 
εξεδήλωσε εν των μεταξύ το ενδιαφέρον της και εξέτασε το ζήτημα, όπως 
εξηγείται στο κείμενο. 
67. Σήμερα οι solicitors επιτρέπεται να διαφημίζονται στο Ηνωμένο Βασίλειο. 
68. Αρθρο 3α Προτεινόμενη τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ σχετικά με την 
παραπλανητική διαφήμιση προκειμένου να ληφθεί υπόψη η συγκριτική 
διαφήμιση. 
69. Κοινή θέση (ΕΚ) αριθ. 19/95 της 29.6.95 για την έκδοση της οδηγίας σχετικά με 
την προστασία των καταναλωτών στο θέμα των συμβάσεων εξ αποστάσεως. ΕΕ 
αριθ. C288, 30.10.95. 
70. Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 95/46/ΕΟΚ της 
24.10.95 σχετικά με την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της 
επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ελεύθερη κυκλοφορία 
των δεδομένων αυτών. 
71. Είναι προφανές ότι, εάν χρησιμοποιούνταν για να περιορίσουν τον 
ανταγωνισμό, τέτοιου είδους πρακτικές θα μπορούσαν να εμπίπτουν στο πεδίο 
εφαρμογής του άρθρου 86 της συνθήκης. 
72. Το ΕΔ αναγνώρισε, στην απόφαση για την υπόθεση Oosthoek (δ) σημ. 18), ότι οι 
53 
πρακτικές αυτού του είδους είναι δικαιολογημένες. 
73. Στην απόφαση του για την υπόθεση Schindler (υπόθεση C-275/92, συλλογή 1994, 
σ. 1-1039), το ΕΔ έκρινε ότι η απαγόρευση της διασυνοριακής προώθησης 
«σημαντικών» λαχειοφόρων αγορών (στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται 
για λαχειοφόρους αγορές που διοργανώνονται σε εθνικό ή περιφερειακό 
επίπεδο) ενδέχεται να δικαιολογείται για λόγους προστασίας της κοινωνικής 
τάξης και πρόληψης της απάτης. 
74. Οδηγία του Συμβουλίου 89/552/ΕΟΚ της 3.10.89 σχετικά με τον συντονισμό 
ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών ή διοικητικών διατάξεων στα κράτη μέλη 
σχετικά με την άσκηση τηλεοπτικών δραστηριοτήτων. ΕΕαριθ. L 298, 1989. 
75. Η οδηγία « Τηλεόραση χωρίς σύνορα» (89/553/ΕΟΚ) εναρμόνισε την απαγόρευση 
της τηλεοπτικής διαφήμισης για τον καπνό και της χορηγίας τηλεοπτικών 
εκπομπών, η οποία ίσχυε στα κράτη μέλη κατά τη στιγμή της έκδοσης της. 
76. Τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη διαφήμιση 
προϊόντων καπνού (COM (91) τελικό - SYN194). 
11. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι μπύρες με περιεχόμενο αλκοόλ ης από 1,8 μέχρι 
2,8% και ο χυμός μήλου που έχει υποστεί ζύμωση (μηλίτης οίνος). 
78. Ψήφισμα 86/C184/02 του Συμβουλίου υπουργών υγείας της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας σχετικά με την κατάχρηση οινοπνεύματος. 
79. Ένωση των 14 μεγαλύτερων ευρωπαϊκών εταιρειών στον τομέα των 
οινοπνευματωδών ποτών. 
80. Οδηγία 79/112/ΕΟΚ της 18.12.78 για την προσέγγιση της νομοθεσίας των κρατών 
μελών σχετικά με τη σήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση τροφίμων προς 
πώληση στον τελικό καταναλωτή, ΕΕαριθ. L 33, 1979. 
81. Οδηγία 91/321/ΕΟΚ της 14.5.91. 
82. Οδηγία 92/28/ΕΟΚ της 31.3.92 σχετικά με τη διαφήμιση φαρμακευτικών 
προϊόντων που προορίζονται για ανθρώπους, ΕΕαριθ. L 113, 1992. 
83. Οδηγία του Συμβουλίου 92/96/ΕΟΚ της 10.11.92 για τον συντονισμό των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την 
πρωτασφάλιση ζωής και την τροποποίηση των οδηγιών 70/267/ΕΟΚ και 
90/619/ΕΟΚ (τρίτη οδηγία σχετικά με την ασφάλεια ζωής), ΕΕ αριθ. L 360, 1992. 
84. Οδηγία του Συμβουλίου 92/49/ΕΟΚ της 18.6.92 για τον συντονισμό των 
νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την 
πρωτασφάλιση, εκτός της ασφάλειας ζωής και για την τροποποίηση των οδηγιών 
73/239/ΕΟΚ και 88/357/ΕΟΚ (τρίτη οδηγία για την πρωτασφάλιση εκτός της 
ασφάλειας ζωής), ΕΕαριθ. L 228, 1992. 
85. Οδηγία του Συμβουλίου 85/611/ΕΟΚ της 20.12.85, ΕΕαριθ L 375, 1985. 
54 
86. Δεύτερη οδηγία του Συμβουλίου της 15 ης Δεκεμβρίου 1989 για τον συντονισμό 
των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την 
ανάληψη και άσκηση δραστηριότητας πιστωτικού ιδρύματος και για την 
τροποποίηση της οδηγίας 77/780/ΕΟΚ, ΕΕαριθ. L 386, 1989. 
87. Τα στοιχεία του εγγράφου αυτού θα δοθούν μόλις εκδοθεί από την Επιτροπή. 
88. Βλ. Μέρος Ι 
89. Βλ. τους ορισμούς στην εισαγωγή. 
90. Η τελική αυτή αξιολόγηση είναι παρόμοια με την προηγούμενη. Διαφέρει μόνο 
κατά το ότι το μέτρο που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση δεν είναι το 
συγκεκριμένο υπό εξέταση μέτρο, αλλά ένα άλλο εναλλακτικό μέτρο που θα 
μπορούσε να έχει λιγότερο περιοριστικές συνέπειες. Επομένως, στόχος του 
σταδίου αυτού δεν είναι να εξετασθεί το περιοριστικό μέτρο, αλλά να 
προσδιορισθούν άλλα κατάλληλα μέτρα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην 
επίτευξη του στόχου, επιβάλλοντας όμως μικρότερους περιορισμούς. 
91. Ως προς το θέμα αυτό, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν πάντοτε, κατά 
την υποβολή προτάσεων για ανάληψη πρωτοβουλιών, να λαμβάνουν υπόψη τις 
δεσμεύσεις περί ελευθέρωσης του εμπορίου που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο της 
συνθήκης G A TS, καθώς και την εφαρμογή τους από τον ΠΟΕ. 
92. Η Επιτροπή έχει ήδη ξεκινήσει την έκδοση του δελτίου σχετικά με τις εμπορικές 
επικοινωνίες προκειμένου να αρχίσουν να αναπτύσσονται οι επαφές αυτές. 
Αναθέτοντας την έκδοση σε ανεξάρτητο εκδοτικό οίκο και δίδοντας ίση 
βαρύτητα στις πληροφορίες και τις απόψεις της Επιτροπής και των 
ενδιαφερομένων μερών, το δελτίο αυτό ενθαρρύνει τους συμμετέχοντες να 
επιστήσουν την προσοχή της Επιτροπής σε προβλήματα που προκύπτουν από 
την εσωτερική αγορά των εμπορικών επικοινωνιών. Η έκδοση του δελτίου 
ξεκίνησε πριν από την ολοκλήρωση του Πράσινου Βιβλίου, ώστε να 
ενημερωθούν τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την προτεινόμενη νέα 
προσέγγιση που εφαρμόζεται στην υπό εξέταση πολιτική. Οι «Εμπορικές 
Επικοινωνίες» είναι μία δεκαπενθήμερη έκδοση. Τα τυχόν ερωτήματα σχετικά με 
το δελτίο πρέπει να απευθύνονται στον εκδότη (τηλεομοιοτυπία (00 44) 1 273 
772727). 
55 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 192 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 10 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-221-GR-C 
ISBN 92-78-03999-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο