[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 13.4.2011

COM(2011) 168 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Εξυπνότερη φορολογία της ενέργειας για την ΕΕ: πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Εξυπνότερη φορολογία της ενέργειας για την ΕΕ: πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας

1. Ανάγκη ανάληψησ δράσης στον τομέα της φορολόγίας της ενέργειασ και του περιβάλλοντος

Η φορολογία της ενέργειας, σημαντική κινητήρια δύναμη για την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»

Η ΕΕ έχει θέσει μια σειρά από απαιτητικούς, νομικά δεσμευτικούς στόχους για το κλίμα και την ενέργεια που πρέπει να επιτευχθούν έως το 2020. Αυτοί διατυπώνονται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» στην οποία καθορίζονται οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η Ευρώπη την επόμενη δεκαετία στον οικονομικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό τομέα και στην οποία τίθεται ως προτεραιότητα η αειφόρος ανάπτυξη που οδηγεί σε αποδοτικότερη αξιοποίηση των πόρων, οικολογικότερη και ανταγωνιστικότερη οικονομία[1].

Η στρατηγική περιλαμβάνει τη δέσμευση να ευθυγραμμιστεί η φορολογία της ενέργειας ακόμη περισσότερο με τους στόχους της ΕΕ για την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή, όπως απαιτείται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου[2] του Μαρτίου 2008 και όπως έθεσε η Επιτροπή ως προτεραιότητα το 2011 στην Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης[3].

Η φορολογία της ενέργειας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη αυτών των στόχων, εφόσον παρέχει τα κατάλληλα κίνητρα. Πράγματι, η κατανάλωση ενέργειας είναι υπεύθυνη για την πλειονότητα των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων, που αντιπροσωπεύουν το 79% των συνολικών εκπομπών αερίων. Ως μέρος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», τα κράτη μέλη δεσμεύονται να θέσουν εθνικούς στόχους για την ενεργειακή απόδοση που συνεπάγονται σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας.

Η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση έχει αλλάξει ριζικά το περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιούμαστε. Έχει ασκήσει τεράστια πίεση στις επιχειρήσεις και στις κοινότητες σε ολόκληρη την Ευρώπη, και επιβαρύνει σημαντικά τα δημόσια οικονομικά. Ωστόσο, οι νομικά δεσμευτικοί στόχοι στον τομέα της ενέργειας και των κλιματικών αλλαγών αποτελούν μέρος του αειφόρου μέλλοντός μας και της μακροχρόνιας πορείας μας για βιώσιμη και ισχυρότερη ανάκαμψη από την κρίση. Η πρόκληση συνίσταται στην υλοποίηση των στόχων αυτών με τον οικονομικά αποδοτικότερο τρόπο - για τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες - και ταυτόχρονα στην αποκόμιση οφελών για την οικονομία. Χρειαζόμαστε πολιτικές απαντήσεις που αλληλοενισχύονται, όχι μόνο για τη βελτίωση του περιβάλλοντος, αλλά και για τη στήριξη της οικονομίας και την αποφυγή κοινωνικών συγκρούσεων.

Βασικά θέματα για τη μεταρρύθμιση της φορολογίας της ενέργειας

Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή παρουσιάζει την πρότασή της για αναθεώρηση της οδηγίας 2003/96/ΕΚ[4] (εφεξής «η οδηγία για τη φορολογία της ενέργειας» ή «η ΟΦΕ»): ώστε να καταστεί δυνατό για τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν κατά το βέλτιστο δυνατό τρόπο ένα υφιστάμενο μέσο στο νέο πολιτικό πλαίσιο. Μια ορθολογικότερη και πιο στοχευμένη φορολογία της ενέργειας θα συμβάλει με ουδέτερο τρόπο ως προς την επιλογή της τεχνολογίας σε καθαρότερη και αποδοτικότερη κατανάλωση ενέργειας, και ως εκ τούτου θα στηρίζει την αειφόρο ανάπτυξη. Εν ολίγοις, η πρόταση αναθεώρησης της ΟΕΦ αποσκοπεί :

- στην επανεξισορρόπηση της χρέωσης μεταξύ των διαφόρων καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με αντικειμενικό τρόπο (με βάση το ενεργειακό περιεχόμενο και τις εκπομπές CO2)·

- στη δημιουργία ενός πλαισίου για τη φορολογία του CO2 στην εσωτερική αγορά και με αυτόν τον τρόπο στον καθορισμό μιας τιμής για τις εκπομπές CO2 που δεν καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ.

Η πρόταση συνάδει επίσης με τις τρέχουσες συζητήσεις σχετικά με την αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό των φορολογικών συστημάτων, ως μέρος των εθνικών στρατηγικών για την έξοδο από τη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση. Επιπλέον, δείχνει την πορεία προς έναν ποιοτικά καλύτερο τρόπο δημιουργίας εσόδων, σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» και την ανάγκη να ενθαρρυνθεί η κατάλληλη οικονομική ανάκαμψη και η δημιουργία θέσεων εργασίας. Η πρόταση αυτή καθαυτή δεν στοχεύει στη δημιουργία πρόσθετων εσόδων αλλά στην επανεξισορρόπηση της χρέωσης μεταξύ των διαφόρων πηγών ενέργειας και των διαφόρων καταναλωτών ενέργειας (εκτός και εντός του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (εφεξής «ΣΕΕ»)).

Ωστόσο, εάν τα κράτη μέλη αποφασίσουν να εφαρμόσουν μια αναθεωρημένη ΟΦΕ κατά τρόπο που να δημιουργεί πρόσθετα έσοδα, η Επιτροπή θα τα ενθάρρυνε να χρησιμοποιούν τα έσοδα αυτά με τον κατάλληλο τρόπο σύμφωνα με την συγκεκριμένη δημοσιονομική τους κατάσταση, για παράδειγμα για λόγους δημοσιονομικής εξυγίανσης. Μια φορολογική μετατόπιση ευνοϊκή για την ανάπτυξη που στηρίζεται στη χρησιμοποίηση εν όλω ή εν μέρει πρόσθετων εσόδων για να μειώσει τη φορολογία της εργασίας θα ήταν σύμφωνη με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Μια άλλη πιθανή εναλλακτική λύση για την ενίσχυση της ανάπτυξης την οποία θα μπορούσαν να επιλέξουν τα κράτη μέλη θα ήταν να χρησιμοποιηθούν πρόσθετα έσοδα για την παροχή περαιτέρω κινήτρων πράσινης έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και πράσινων επενδύσεων, ιδίως από τις ΜΜΕ. Επιπλέον έσοδα θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τον μετριασμό των επιπτώσεων των εφαρμοζόμενων πολιτικών στο εισόδημα των νοικοκυριών παρέχοντας αντιστάθμιση στα λιγότερο ευνοημένα στρώματα του πληθυσμού. Το καλύτερο παράδειγμα θα ήταν στοχευμένες επιδοτήσεις σε νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα (κατ’ αποκοπήν ενισχύσεις ανεξάρτητα από την κατανάλωση ενέργειας).

Το παρακάτω γράφημα δείχνει την εξέλιξη του μεριδίου των περιβαλλοντικών και ενεργειακών φορολογικών εσόδων ως ποσοστό των συνολικών φορολογικών εσόδων στην ΕΕ των 25 από το 1995 έως το 2008. Το μερίδιο αυτό μειώθηκε και στις δύο περιπτώσεις κατά περίπου 1% κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου, γεγονός που δείχνει ότι κατά μέσο όρο υπάρχει περιθώριο για αυξήσεις στη φορολογία της ενέργειας και, γενικότερα, στην περιβαλλοντική φορολογία.

[pic]

Πηγή: Taxation trends in the European Union, έκδοση 2010, Eurostat, Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Απαιτείται καλύτερος συντονισμός σε θέματα περιβαλλοντικής φορολογίας

Ακόμη και αν η ΟΦΕ αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο, περισσότερα μπορούν και πρέπει να γίνουν στον ευρύτερο τομέα της περιβαλλοντικής φορολογίας για τη στήριξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Ειδικότερα, απαιτείται μια πιο ενδελεχής συζήτηση για τη χρήση των φόρων που προωθεί τη μετάβαση σε μια αειφόρο οικονομία. Οι νέες εξελίξεις (π.χ. η επιβολή φόρων από τα κράτη μέλη στα απόβλητα, στις πλαστικές σακούλες και στα αεροπορικά εισιτήρια) πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 2 της οδηγίας 2008/118/ΕΟΚ, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν τους εν λόγω νέους φόρους, υπό τον όρο ότι αυτοί οι φόροι δεν συνεπάγονται διατυπώσεις που συνδέονται με τη διέλευση των συνόρων μεταξύ των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν επίσης τη μη διάκριση στη φορολογία για την αποφυγή στρεβλώσεων στην εσωτερική αγορά (άρθρα 34-36 και 110 της ΣΛΕΕ). Για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς απαιτείται η αμοιβαία ενημέρωση και ο συντονισμός των φόρων των κρατών μελών στον τομέα αυτό, προκειμένου να αντιμετωπιστεί, για παράδειγμα, η φορολογική διάκριση μεταξύ άμεσα ανταγωνιστικών προϊόντων τα οποία υπόκεινται σε διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα.

Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να προωθήσει τις συζητήσεις αυτές και να υποστηρίξει τον αναγκαίο συντονισμό στον τομέα αυτό, μεταξύ άλλων, μέσω των κατάλληλων συζητήσεων με τα κράτη μέλη (π.χ. στην ομάδα φορολογικής πολιτικής και σε επίπεδο Συμβουλίου), καθώς και με άλλους ενδιαφερομένους. Όσον αφορά το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο, το αποτέλεσμα της διάσκεψης του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, που πραγματοποιήθηκε στο Κανκούν του Μεξικού, μεταξύ 29 Νοεμβρίου και 10 Δεκεμβρίου 2010 αποτελεί επίσης ένα σημαντικό ορόσημο για τη μελλοντική εξέλιξη των φιλοδοξιών της ΕΕ στον τομέα αυτό.

2. Ιστορικό της πρότασης

Η ισχύουσα οδηγία για τη φορολογία της ενέργειας δεν είναι βιώσιμη και παρέχει εσφαλμένα κίνητρα

Η ΟΦΕ καθορίζει ελάχιστους συντελεστές για τη φορολογία των ενεργειακών προϊόντων που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα κίνησης, για τα ενεργειακά προϊόντα που χρησιμοποιούνται ως καύσιμα θέρμανσης, καθώς και για την ηλεκτρική ενέργεια. Οι ελάχιστοι συντελεστές εφαρμόζονται γενικά στον όγκο του καταναλισκόμενου ενεργειακού προϊόντος. Τα κατωτέρω γραφήματα παραθέτουν τους ισχύοντες ελάχιστους συντελεστές των συνηθέστερων ενεργειακών προϊόντων, λαμβανομένων υπόψη των εκπομπών CO2 (σε ευρώ ανά τόνο CO2) και του ενεργειακού περιεχομένου (σε ευρώ ανά Gigajoue (GJ)[5]:

Καύσιμα κίνησης

[pic][pic]

Καύσιμα θέρμανσης

[pic][pic]

Πηγή: Ίδιοι υπολογισμοί

Τα γραφήματα αυτά καταδεικνύουν σαφώς ότι οι ισχύοντες ελάχιστοι συντελεστές με βάση τον όγκο των καταναλισκόμενων ενεργειακών προϊόντων δεν αντικατοπτρίζουν ούτε το ενεργειακό περιεχόμενο (βλ. Σχήματα 2 και 4) ούτε τις εκπομπές CO2 (βλ. Σχήματα 1 και 3) των ενεργειακών προϊόντων, με αποτέλεσμα την αναποτελεσματική χρήση της ενέργειας και τη δημιουργία στρεβλώσεων στην εσωτερική αγορά. Δημιουργούν επίσης κίνητρα που είναι αντιφατικά προς τους στόχους της ΕΕ στον τομέα της ενέργειας και της κλιματικής αλλαγής, δεδομένου ότι, για παράδειγμα, προωθούν τη χρήση του άνθρακα ως καύσιμο θέρμανσης (χαμηλότερος φορολογικός συντελεστής, τόσο όσον αφορά τις εκπομπές CO2 όσο και το ενεργειακό περιεχόμενο εκφραζόμενο σε GJ). Όσον αφορά τα καύσιμα κίνησης, οι χαμηλότεροι ελάχιστοι συντελεστές για το πετρέλαιο ντίζελ ενισχύουν περαιτέρω το φυσικό πλεονέκτημα του πετρελαίου ντίζελ έναντι της βενζίνης λόγω του υψηλότερου ενεργειακού περιεχομένου του. Οι ισχύοντες ελάχιστοι συντελεστές εισάγουν επίσης διακρίσεις εις βάρος των προϊόντων που προέρχονται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα οποία, παρότι το ενεργειακό τους περιεχόμενο είναι χαμηλότερο, φορολογούνται καταρχήν με το συντελεστή του συμβατικού καυσίμου που αντικαθιστούν (το Σχήμα 2 δείχνει ότι το E85 φορολογείται βαρύτερα από ό,τι η βενζίνη, πράγμα που σημαίνει ότι η χαμηλότερη ενεργειακή αξία του και η καλύτερη απόδοση όσον αφορά τις εκπομπές CO2 δεν λαμβάνονται υπόψη). Επιπλέον, οι ισχύοντες ελάχιστοι συντελεστές δεν δημιουργούν ίσους όρους ανταγωνισμού για τους επαγγελματικούς καταναλωτές, διότι, στην πράξη, ορισμένοι οικονομικοί φορείς μπορεί να βρίσκονται σε καλύτερη θέση σε σύγκριση με άλλους, ανάλογα με την πηγή ενέργειας που χρησιμοποιούν.

Η αναθεώρηση της ΟΦΕ είναι επιτακτική ώστε να καταστεί συνεκτικότερη με άλλες πολιτικές της ΕΕ

Από πλευράς ενεργειακής πολιτικής, η ΟΦΕ δεν παρέχει κίνητρα ούτε καν μήνυμα ως προς την τιμή για την προαγωγή των εναλλακτικών πηγών ενέργειας και την παρότρυνση των καταναλωτών για την εξοικονόμηση ενέργειας. Στο μέτρο που η φορολογία βασίζεται στον όγκο, η αιθανόλη είναι πράγματι σήμερα το ενεργειακό προϊόν με την υψηλότερη φορολογία. Το ίδιο ισχύει για τις πηγές ενέργειας που χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση, με τον γαιάνθρακα να αποτελεί σήμερα τη χαμηλότερα φορολογούμενη πηγή ενέργειας.

Από περιβαλλοντική άποψη, τομείς εκτός του ΣΕΕ της ΕΕ, όπως οι μεταφορές, οι μικρές βιομηχανικές εγκαταστάσεις, η γεωργία και τα νοικοκυριά αντιπροσωπεύουν το ήμισυ των εκπομπών CO2. Σχετικά με αυτό, μια πιθανή έλλειψη συντονισμού μεταξύ της ΟΦΕ και του ΣΕΕ της ΕΕ ενδέχεται να οδηγήσει σε διπλή φορολόγηση ή, αντιθέτως, στη δυνατότητα αποφυγής της ευθύνης που τους αναλογεί για τις εκπομπές τους. Στη χειρότερη περίπτωση, οι τομείς αυτοί δεν θα συνέβαλαν στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και την ενέργεια. Επιπλέον, η σημερινή αντιμετώπιση των βιοκαυσίμων δεν επιτρέπει την πλήρη αξιοποίηση του πιθανού θετικού περιβαλλοντικού δυναμικού τους.

Από την άποψη της ενιαίας αγοράς, είναι πιθανό τα κράτη μέλη να μην φορολογούν επί του παρόντος τις εκπομπές CO2 με τόσο υψηλούς συντελεστές όσο θα το επιθυμούσαν, διότι αυτό θα μπορούσε να θέσει τις επιχειρήσεις τους σε μειονεκτική θέση ή να ωθήσει τους καταναλωτές να αγοράζουν τα καύσιμά τους σε κράτη μέλη στα οποία ισχύουν χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές με αποτέλεσμα απώλειες εσόδων. Τα κράτη μέλη αρχίζουν να υιοθετούν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις για την περιβαλλοντική φορολογία, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις και σε διπλή φορολόγηση εντός της ενιαίας αγοράς.

Γιατί τώρα;

Δεδομένου ότι πολλά κράτη μέλη καθορίζουν τώρα τις πολιτικές στρατηγικές τους για την έξοδο από την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και εξετάζουν το ενδεχόμενο διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων των δημοσιονομικών πολιτικών και των φορολογικών συστημάτων τους, η αναθεώρηση της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας έρχεται σε μια ιδιαίτερα κατάλληλη στιγμή, καθώς παρέχει ευκαιρίες για την υλοποίηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών στόχων ταυτόχρονα.

Η φορολογία, όταν σχεδιάζεται σωστά, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην υλοποίηση των στόχων της ΕΕ σε θέματα ενέργειας και καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής και στην προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης, με αποτέλεσμα την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των πόρων, οικολογικότερη και ανταγωνιστικότερη οικονομία στην ΕΕ. Αυτό ισχύει και σε περιόδους ανόδου των τιμών της ενέργειας, όταν καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό να αναδιαρθρωθεί η φορολογία της ενέργειας, ούτως ώστε να δοθούν τα κατάλληλα κίνητρα για τη χρήση λιγότερης ενέργειας συνολικά, από φιλικότερες προς το περιβάλλον πηγές.

Τα κράτη μέλη σχεδιάζουν επί του παρόντος και εφαρμόζουν τις στρατηγικές τους για την υλοποίηση των στόχων που έχει καθορίσει η ΕΕ για την περίοδο 2013-20 σε θέματα ενέργειας και καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής. Η πρόταση αυτή θα αποτελούσε σαφή απάντηση σχετικά με το ρόλο που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν οι φόροι στο πλαίσιο αυτό. Η αναθεωρημένη οδηγία για τη φορολογία της ενέργειας έχει επίσης ως στόχο να ολοκληρώσει την τρίτη φάση του ΣΕΕ της ΕΕ (2013-2020) και επομένως είναι επιτακτική ανάγκη να υποβληθεί πρόταση τώρα, έτσι ώστε το Συμβούλιο να μπορέσει να την εγκρίνει εν ευθέτω χρόνω.

Από την σκοπιά της εσωτερικής αγοράς, είναι επίσης σημαντικό να καθιερωθεί τώρα ένα κοινό πλαίσιο για τη φορολογία του CO2. Τα κράτη μέλη αρχίζουν να εισάγουν τους δικούς τους φόρους για το CO2, και οι προσεγγίσεις μπορεί να διαφέρουν. Ένα συνονθύλευμα εθνικών πολιτικών θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσχέρειες για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε διάφορα κράτη μέλη και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στο εσωτερικό της ΕΕ. Είναι καλύτερο να καθοριστεί μια προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ τώρα, όταν πολλά κράτη μέλη εξετάζουν ακόμα τις εθνικές νομοθετικές διατάξεις τους στον τομέα αυτό, παρά αργότερα, όταν οι εθνικές νομοθεσίες ενδέχεται να χρειαστούν πολύπλοκες αναπροσαρμογές.

Όλοι αυτοί οι λόγοι καθιστούν επιτακτική την έγκαιρη αναθεώρηση της ΟΦΕ όπως ορίζεται στην πρόταση της Επιτροπής.

3. Βασικά χαρακτηριστικά της πρότασησ

Η πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας εκσυγχρονίζει τους υφιστάμενους φόρους επί της ενέργειας και εισάγει κανόνες-πλαίσιο για τη φορολογία του CO 2 εντός της ενιαίας αγοράς , έτσι ώστε οι φόροι για το CO 2 να μπορούν να συμπληρώσουν αποτελεσματικά το ΣΕΕ της ΕΕ.

Σύμφωνα με την πρόταση, ο ελάχιστος φορολογικός συντελεστής ενεργειακών προϊόντων χωρίζεται σε δύο μέρη :

- Φορολογία που αφορά το CO 2 βάσει των εκπομπών CO 2 του ενεργειακού προϊόντος , η οποία καθορίζεται σε 20 ευρώ ανά τόνο CO2. Το μέρος του φόρου που αφορά το CO2 θα είναι μηδενικό για όλα τα βιοκαύσιμα τα οποία πληρούν τα κριτήρια βιωσιμότητας που καθορίζονται στο άρθρο 17 της οδηγίας 2009/28/ΕΚ. Η φορολογία αυτή θα παρέχει ένα τεχνολογικά ουδέτερο πλεονέκτημα για όλες τις ενεργειακές πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η εισαγωγή μιας συνιστώσας που συνδέεται με το CO2 θα καταστήσει δυνατή την καλύτερη ευθυγράμμιση της ΟΦΕ με το ΣΕΕ της ΕΕ. Η φορολογία θα εφαρμόζεται σε όλες τις πηγές εκπομπών που δεν περιλαμβάνονται στο ΣΕΕ της ΕΕ, σε εκείνες που φορολογούνται ήδη από τώρα, καθώς και σε όλες τις μικρές εγκαταστάσεις που εξαιρούνται από το ΣΕΕ της ΕΕ, ακόμη και αν χρησιμοποιούν ενέργεια για σκοπούς άλλους από τη θέρμανση. Παράλληλα, πηγές εκπομπών που περιλαμβάνονται στο ΣΕΕ της ΕΕ θα πρέπει να απαλλάσσονται από τη φορολογία επί του CO2, ανεξάρτητα από το πραγματικό πεδίο εφαρμογής του ΣΕΕ της ΕΕ.

- Γενική φορολογία της κατανάλωσης ενέργειας, με βάση το περιεχόμενο της ενέργειας που μετράται σε GJ , ανεξαρτήτως του ενεργειακού προϊόντος, παρέχοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο κίνητρο για την εξοικονόμηση ενέργειας. Ο φόρος θα αντικατοπτρίζει την πραγματική ενέργεια που παράγει ένα προϊόν και η ενεργειακά αποδοτική κατανάλωση θα ανταμείβονταν αυτόματα. Για τα καύσιμα κίνησης, το ελάχιστο επίπεδο φορολογίας ορίζεται σε 9,6 ευρώ ανά Gigajoule, το οποίο αντιστοιχεί στο σημερινό ελάχιστο συντελεστή που εφαρμόζεται για τη βενζίνη μείον το αντίστοιχο τμήμα του ελάχιστου συντελεστή που αφορά το CO2. Για τα καύσιμα θέρμανσης, το σημερινό ελάχιστο επίπεδο για την ηλεκτρική ενέργεια των 0,15 ευρώ ανά Gigajoule (που αντιστοιχεί σε περίπου 0,5 ευρώ ανά MWh) εφαρμόζεται σε όλα τα ενεργειακά προϊόντα που χρησιμοποιούνται για σκοπούς θέρμανσης, λαμβάνοντας υπόψη το ενεργειακό περιεχόμενο του αντίστοιχου προϊόντος. Το πεδίο εφαρμογής της φορολογίας της ενέργειας παραμένει αμετάβλητο και περιλαμβάνει χρήση για σκοπούς θέρμανσης και καυσίμων κίνησης καθώς και την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σε παρόμοιες καταστάσεις.

Για να διατηρήσει η οδηγία τον χαρακτήρα κινήτρου, θα πρέπει να διατηρείται διαχρονικά η πραγματική αξία των ελάχιστων επιπέδων φορολογίας. Οι ελάχιστοι συντελεστές που εφαρμόζονται στη γενική φορολογία της κατανάλωσης ενέργειας θα πρέπει να προσαρμόζονται αυτόματα σε τακτά χρονικά διαστήματα προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η εξέλιξη της πραγματικής αξίας τους, ώστε να διατηρείται το σημερινό επίπεδο της εναρμόνισης συντελεστών. Δεδομένου ότι η φορολογία που αφορά το CO2 συμπληρώνει το πλαίσιο της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, το ελάχιστο επίπεδο φόρου του CO2 θα πρέπει να ακολουθεί την εξέλιξη της τιμής αγοράς των δικαιωμάτων εκπομπής CO2. Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει να καθοριστεί μια μέθοδος ώστε να υπολογίζεται αυτόματα η προσαρμογή αυτή. Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτής της μεθόδου θα πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικά στοιχεία που παρατηρούνται στο πλαίσιο της λειτουργίας της αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών σύμφωνα με τις νέες διατάξεις για τη φάση ΙΙΙ του ΣΕΕ της ΕΕ. Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να εξεταστεί το ζήτημα αυτό τη στιγμή της υποβολής της εν λόγω πρότασης. Το ζήτημα αυτό θα πρέπει συνεπώς να εξεταστεί κατά την ανασκόπηση που προτίθεται να παρουσιάσει η Επιτροπή για πρώτη φορά το 2015, προκειμένου να προτείνει μια μέθοδο αυτόματης προσαρμογής η οποία θα είναι λειτουργική το συντομότερο δυνατόν μετά την ημερομηνία αυτή.

Καταργούνται οι αντιπαραγωγικές επιδοτήσεις …

Η αναθεωρημένη ΟΦΕ καταργεί τις επιδοτήσεις και τις ασυνέπειες που υφίστανται επί του παρόντος στη φορολογία της ενέργειας. Μειώνει τη φορολογική επιβάρυνση για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και επανεξισορροπεί τη χρέωση μεταξύ των διαφόρων ορυκτών καυσίμων με αντικειμενικό τρόπο (με βάση το ενεργειακό περιεχόμενο και τις εκπομπές CO2). Κατά συνέπεια, οι πηγές ενέργειας που είναι πλούσιες σε CO2 ή με υψηλό ενεργειακό περιεχόμενο θα φορολογούνται περισσότερο ανά φυσική μονάδα όγκου. Αυτό θα ενθαρρύνει την κατανάλωση από πηγές ενέργειας που παράγουν λιγότερες εκπομπές CO2 και θα επιβραβεύσει περισσότερο την ενεργειακή απόδοση, σύμφωνα με τις πολιτικές της ΕΕ για το κλίμα και την ενέργεια και προς επίρρωση των πολιτικών αυτών. Τα ενεργειακά προϊόντα με υψηλό ενεργειακό περιεχόμενο (όπως το πετρέλαιο ντίζελ, το υγραέριο (LPG) και το πεπιεσμένο φυσικό αέριο) θα συνεχίσουν να είναι ελκυστικά, αλλά θα ανταγωνίζονται με πιο ισότιμους όρους, χωρίς πρόσθετη επιδότηση από τη φορολογία. Οι τροποποιήσεις που επιφέρει η πρόταση είναι απολύτως σύμφωνες με τις πολιτικές της ΕΕ έως το 2020 και αντικατοπτρίζουν άμεσα τις δεσμεύσεις που έχουν ήδη αναλάβει τα κράτη μέλη. Αυτό σημαίνει επίσης ότι η διαφοροποίηση των φορολογικών συντελεστών ανάλογα με την ιδιωτική ή επαγγελματική χρήση των μέσων μεταφοράς δεν δύναται πλέον να συνεχιστεί, εξασφαλίζοντας ότι ο τομέας των μεταφορών - η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή εκπομπών – θα πρέπει να συμβάλει στις προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών.

… αλλά λαμβάνεται δεόντως υπόψη το ευρύτερο πλαίσιο…

Όσον αφορά τους ανταγωνιστές εκτός της ΕΕ , προκειμένου να αποφευχθεί η αποχώρηση των εταιρειών μας από την Ευρώπη εξαιτίας της φορολογίας που αφορά το CO2, ενώ οι εκπομπές σε παγκόσμιο επίπεδο παραμένουν αμετάβλητες ή αυξάνονται («διαρροή άνθρακα»), η πρόταση εισάγει μια προσέγγιση παρόμοια με την δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων στο πλαίσιο του ΣΕΕ της ΕΕ για τους τομείς που θεωρούνται ότι εκτίθενται σε σημαντικό κίνδυνο διαρροής άνθρακα. Στις μικρές βιομηχανικές εγκαταστάσεις που υπόκεινται σε φορολογία που αφορά το CO2 θα χορηγείται κατ’ αποκοπή ποσό πίστωσης φόρου που υπολογίζεται βάσει δείκτη αναφοράς καυσίμου. Υπό την έννοια αυτή ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος του φόρου θα διατηρηθεί, ενώ οι εταιρείες θα αποζημιωθούν. Άλλοι τομείς ή επιμέρους τομείς της οικονομίας μπορούν επίσης να εκτεθούν στον κίνδυνο διαρροής άνθρακα. Όσον αφορά το γεωργικό τομέα, η Επιτροπή προετοιμάζει επί του παρόντος έκθεση σχετικά με τον κίνδυνο διαρροής άνθρακα στον τομέα αυτό. Μόλις η έκθεση αυτή είναι διαθέσιμη, η Επιτροπή θα προβεί στις ενδεδειγμένες επακόλουθες ενέργειες για να διασφαλίσει ότι όλοι οι τομείς που εκτίθενται στον κίνδυνο διαρροής άνθρακα υπόκεινται στην ίδια μεταχείριση στο πλαίσιο της μελλοντικής ΟΦΕ, είτε διασφαλίζοντας ότι τα συμπεράσματα της έκθεσης λαμβάνονται υπόψη κατά τη διάρκεια των συνεχιζόμενων συζητήσεων στο Συμβούλιο σχετικά με την πρόταση αναθεώρησης της ΟΦΕ ή, σε περίπτωση που η έκθεση δεν είναι διαθέσιμη πριν από την έγκριση της πρότασης, μέσω χωριστής νομοθετικής πρωτοβουλίας.

Λαμβάνοντας υπόψη την αρχιτεκτονική των δεσμεύσεων μείωσης των εκπομπών εκ μέρους της ΕΕ έως το 2020 και την αρχή της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, η Επιτροπή προτείνει τη χορήγηση μεταβατικών περιόδων ενόψει μιας σταδιακής θέσπισης της φορολογίας που αφορά το CO2 για άλλες χρήσεις πλην των καυσίμων κίνησης στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η τήρηση των δεσμεύσεων αυτών απαιτεί από ορισμένα κράτη μέλη λιγότερες προσπάθειες (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία).

Και οι ιδιαίτερες καταστάσεις θα εξακολουθήσουν να τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης …

Κατά την κατάρτιση της πρότασης, η Επιτροπή μερίμνησε ώστε να διασφαλιστεί ότι η πρόταση δεν θα οδηγήσει σε απότομες αλλαγές στα επίπεδα τιμών που θα μπορούσαν να προκαλέσουν απαράδεκτες δυσχέρειες ή προβλήματα για τους ενδιαφερόμενους:

Αναγνωρίζοντας ότι οι διαφορές στη φορολογία της οικιακής θέρμανσης είναι λιγότερο σημαντικές για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και ότι το κόστος θέρμανσης μπορεί να αποτελεί σημαντικό θέμα στις εσωτερικές κοινωνικές συνθήκες ορισμένων κρατών μελών, η Επιτροπή προτείνει να διατηρηθεί η δυνατότητα των κρατών μελών να εφαρμόζουν φορολογικές απαλλαγές ή μειώσεις για τα ενεργειακά προϊόντα και την ηλεκτρική ενέργεια και να επεκταθεί η δυνατότητα αυτή σε όλα τα καύσιμα θέρμανσης.

Οι πηγές ενέργειας υψηλής έντασης CO 2 (όπως ο γαιάνθρακας) θα υπόκεινται σε υψηλότερη χρέωση στο πλαίσιο του αναθεωρημένου συστήματος. Η αλλαγή αυτή θα εξασφαλίσει ότι όλοι οι καταναλωτές ενέργειας, και όχι μόνο αυτοί που περιλαμβάνονται στο σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ, ενθαρρύνονται να στραφούν προς καθαρότερες πηγές ενέργειας. Ταυτόχρονα, η πρόταση εισάγει τον κανόνα σύμφωνα με τον οποίο το εξωτερικό κόστος των εκπομπών CO2 λαμβάνεται υπόψη μόνο μία φορά. Κατά συνέπεια, η άμεση επίπτωση σε όρους τιμών για τους καταναλωτές γαιάνθρακα θα είναι περιορισμένη, δεδομένου ότι ο γαιάνθρακας χρησιμοποιείται ευρέως στις βαριές βιομηχανίες και στην παραγωγή ενέργειας που περιλαμβάνονται ήδη στο ΣΕΕ της ΕΕ. Επιπλέον, σύμφωνα με την πρόταση θα εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν για τον περιορισμό ή την πλήρη αποφυγή των επιπτώσεων στα νοικοκυριά.

Το πετρέλαιο ντίζελ θα υπαχθεί σταδιακά σε υψηλότερα ελάχιστα επίπεδα φορολογίας ανά λίτρο σε σύγκριση με τη βενζίνη ως απλή συνέπεια του γεγονότος ότι το πετρέλαιο ντίζελ έχει υψηλότερο ενεργειακό περιεχόμενο και επίσης παράγει περισσότερες εκπομπές CO2 ανά λίτρο σε σχέση με τη βενζίνη. Ακόμα και υπό το νέο σύστημα, το πετρέλαιο ντίζελ θα διατηρήσει το πλεονέκτημά του με βάση τη διανυόμενη απόσταση, αλλά η άρση των επιδοτήσεων πετρελαίου ντίζελ θα ενθαρρύνει τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στους κινητήρες βενζίνης και θα δημιουργήσει επίσης μια αγορά για εναλλακτικές πηγές ενέργειας με λιγότερες εκπομπές CO2 οι οποίες αναμένεται να κατακτήσουν την αγορά καυσίμων κατά την επόμενη δεκαετία. Η επανεξισορρόπηση της φορολογίας βενζίνης και πετρελαίου ντίζελ θα συνδράμει επίσης στην επανεξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης στην ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων, η οποία αντιμετωπίζει αυξημένη ανάγκη εισαγωγής πετρελαίου ντίζελ. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευρωπαίοι κατασκευαστές αυτοκινήτων έχουν επενδύσει σημαντικά στην τεχνολογία ντίζελ και ότι τα οχήματα που λειτουργούν με εναλλακτικά καύσιμα ή συστήματα κίνησης δεν είναι ακόμα διαθέσιμα σε μεγάλη κλίμακα, η ευθυγράμμιση της φορολογίας όλων των καυσίμων κινητήρων θα εισαχθεί σταδιακά σε τρία στάδια κατά τη διάρκεια της χρονικής περιόδου 2013 – 2020. Η σταδιακή θέσπιση του νέου φορολογικού καθεστώτος για το πετρέλαιο ντίζελ θα παρέχει επίσης μια περίοδο προσαρμογής στον τομέα των εμπορικών μεταφορών.

Χαμηλότεροι ελάχιστοι συντελεστές εφαρμόζονται στα καύσιμα κίνησης που χρησιμοποιούνται στη γεωργία, την υδατοκαλλιέργεια και τη φυτοκομία και αυτό θα συνεχιστεί και με την αναθεώρηση της ΟΦΕ. Ωστόσο, η αναθεώρηση της ΟΦΕ θα επηρεάσει τη δυνατότητα που έχουν σήμερα τα κράτη μέλη να απαλλάσσουν πλήρως από τη φορολογία τα καύσιμα κίνησης και θέρμανσης καθώς και την ηλεκτρική ενέργεια που καταναλίσκεται σε αυτούς τους τομείς. Με την αναθεωρημένη ΟΦΕ, οι τομείς αυτοί θα υπόκεινται στη φορολογία που αφορά το CO2 επιπλέον της γενικής φορολογίας της κατανάλωσης ενέργειας. Η πλήρης απαλλαγή από την τελευταία θα παραμείνει δυνατή, αλλά με αντάλλαγμα τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, ενώ σήμερα γίνεται χωρίς αντάλλαγμα. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να είναι σε θέση να παρέχουν ευνοϊκότερη μεταχείριση στους πρωτογενείς τομείς, διασφαλίζοντας παράλληλα μεγαλύτερη συνοχή στη φορολογία ενός τομέα ο οποίος επί του παρόντος αποτελεί αντικείμενο διαφόρων απαλλαγών.

4. Επιπτώσεις της πρότασης

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβησαν σε εκτίμηση επιπτώσεων στην οποία εξέτασαν τις επιπτώσεις των πιθανών λύσεων για την αναθεώρηση της οδηγίας φορολογίας της ενέργειας. Βάσει αυτής της εκτίμησης επιπτώσεων, η οποία δημοσιεύεται μαζί με την παρούσα ανακοίνωση και την πρόταση αναθεώρησης της ΟΦΕ, μπορούν να συναχθούν ορισμένα σημαντικά συμπεράσματα.

Η αναθεώρηση της ΟΦΕ μπορεί να επιτύχει «διπλό όφελος», αλλά, σε κάθε περίπτωση έχει πλεονεκτήματα

Η αναθεωρημένη ΟΦΕ εξισορροπεί τη χρέωση μεταξύ ορυκτών και μη ορυκτών πηγών ενέργειας και σε ορισμένο βαθμό επίσης μεταξύ των τομέων που καλύπτει το ΣΕΕ και των τομέων εκτός ΣΕΕ. Αν και εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίζουν πώς να χρησιμοποιούν πιθανά πρόσθετα έσοδα, η μοντελοποίηση στο πλαίσιο της αξιολόγησης επιπτώσεων υποθέτει ότι τα ενδεχόμενα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας. Η υπόθεση αυτή αντικατοπτρίζει τις πρακτικές πολλών κρατών μελών τα οποία έχουν προβεί σε μεταρρυθμίσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας που είναι σύμφωνες με το γενικό προσανατολισμό της ίδιας της ΟΦΕ[6], η οποία προωθεί την αρχή της φορολογικής ουδετερότητας ως μέσο για τον εκσυγχρονισμό των εθνικών φορολογικών συστημάτων υπέρ του περιβάλλοντος και της απασχόλησης. Η μοντελοποίηση αυτή επιβεβαίωσε ότι μέσω της αναθεώρησης της ΟΦΕ, η φορολογία της ενέργειας θα συμβάλει σε κάθε περίπτωση στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και ταυτόχρονα θα δημιουργήσει απτά οικονομικά οφέλη. Ακόμα και αν τα φορολογικά έσοδα από την ενέργεια δεν «ανακυκλώνονται» στην οικονομία μέσω της χαμηλότερης φορολογίας του παράγοντα εργασία, η συμβολή στη δημοσιονομική εξυγίανση, θα εξακολουθεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της μεγάλης κρίσης με γνώμονα δημοσιονομικές ανάγκες.

Η πρόταση βελτιώνει τους ισότιμους όρους φορολόγησης για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις . Οι νέοι ελάχιστοι συντελεστές θα καταστούν αληθινό σημείο αναφοράς για την εσωτερική αγορά, παρέχοντας αντικειμενική αξία για κάθε πηγή ενέργειας και αντιμετωπίζοντας τους καταναλωτές ενέργειας ισότιμα, ανεξαρτήτως των ενεργειακών προϊόντων που καταναλίσκουν.

… ενώ τα ακριβή αποτελέσματα εξαρτώνται από τις επιλογές των κρατών μελών

Ο ακριβής αντίκτυπος της αναθεώρησης της ΟΦΕ θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τους ισχύοντες εθνικούς συντελεστές και τις επιλογές των κρατών μελών σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, ιδίως όσον αφορά την ισορροπία μεταξύ του CO2 και της ενεργειακής συνιστώσας των φόρων και των φορολογικών συντελεστών που εφαρμόζονται. Οι επιπτώσεις της πρότασης θα εξαρτηθούν επίσης από την έκταση κατά την οποία τα κράτη μέλη αποφασίζουν να κάνουν χρήση των μεταβατικών περιόδων και των επιλογών που περιέχονται στην πρόταση ώστε να λάβουν υπόψη το πλαίσιο και τις ειδικές καταστάσεις, όπως περιγράφονται στο τμήμα 3 ανωτέρω. Για τα καύσιμα θέρμανσης, για παράδειγμα, οι ακόλουθες δύο εκδοχές μπορούν να προσδιοριστούν με σκοπό την περιγραφή των πιθανών επιπτώσεων:

- Μια πρώτη μαξιμαλιστική εκδοχή με την υπόθεση ότι τα κράτη μέλη αποφασίζουν την καθιέρωση φόρου που αφορά το CO2 ίσου με το προτεινόμενο ελάχιστο επίπεδο των 20 ευρώ ανά τόνο CO2 επιπλέον των ήδη ισχυόντων εθνικών φορολογικών συντελεστών τους. Οι ισχύοντες συντελεστές τους θα καθίσταντο στη συνέχεια οι συντελεστές της γενικής φορολογίας κατανάλωσης ενέργειας.

- Μια δεύτερη εκδοχή με την υπόθεση ότι τα κράτη μέλη αναθεωρούν τους φορολογικούς συντελεστές τους μόνο εφόσον απαιτείται για την τήρηση των ελάχιστων συντελεστών της ΕΕ και καθορίζουν τη φορολογία που αφορά το CO2 στο επίπεδο των 20 ευρώ ανά τόνο CO2. Αυτό θα σήμαινε ότι διαχωρίζουν τους επί του παρόντος ισχύοντες συντελεστές τους σε συνιστώσα που αφορά το CO2 ύψους 20 ευρώ ανά τόνο και σε συνιστώσα της γενικής φορολογίας κατανάλωσης ενέργειας.

Ο πίνακας κατωτέρω δείχνει το συνολικό αντίκτυπο αυτών των εκδοχών για την ΕΕ των 27, με την υπόθεση ότι τα έσοδα ανακυκλώνονται με τη μείωση των επιβαρύνσεων επί της εργασίας, όπως υπολογίστηκε στην εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την πρόταση.

Επιπτώσεις της αναθεώρησης της ΟΦΕ από τις τροποποιήσεις που αφορούν τα καύσιμα θέρμανσης (ΕΕ 27)

Δημοσιονομικές επιπτώσεις (Αλλαγή των ετήσιων φορολογικών εσόδων | Περιβαλλοντικές επιπτώσεις (Μείωση των εκπομπών CO2 σε τομείς που δεν ανήκουν στο ΣΕΕ έως το 2020) | Κοινωνικές επιπτώσεις (% αλλαγή του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών έως το 2020) |

Εκδοχή 1 | +39,6 δισεκατομμύρια ευρώ | -4% | +0,29% |

Εκδοχή 2 | +20 δισεκατομμύρια ευρώ | -0,84% | +0,08% |

Πηγή: Εκτίμηση επιπτώσεων – Συνοδευτικό έγγραφο στην πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/96/ΕΚ – Κεφάλαια 5.2., 5.3. και 5.4. (Εκδοχή 1)·E3ME- μοντελοποίηση από Cambridge economics (εκδοχή 2)

Τα στοιχεία αυτά πρέπει να αξιολογούνται σε σχέση με τους συνολικούς στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», όπως παρατίθενται ανωτέρω.

Οι επιπτώσεις στις εκπομπές CO2, είναι σημαντικές και θα μπορούσαν να φτάσουν το 2% των συνολικών εκπομπών της ΕΕ ή περίπου το 4% των εκπομπών εκτός του ΣΕΕ της ΕΕ. Σε απόλυτους αριθμούς αυτό αντιστοιχεί σε 92 εκατ. τόνους CO2 και αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ένα τρίτο (περίπου 37%), της προσπάθειας που απαιτείται για τη μείωση των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων εκτός του ΣΕΕ της ΕΕ.

Ομοίως, ο αριθμός των πρόσθετων θέσεων εργασίας που δημιουργούνται ως συνέπεια της μεταρρύθμισης της ΟΦΕ θα αυξηθεί με το χρόνο και μπορεί, σε απόλυτους αριθμούς, να φθάσει το 1 εκατ. το 2030 υπό την πιο φιλόδοξη επιλογή πολιτικής[7]. Πρόσθετη οικονομική ανάπτυξη 0,27 του ΑΕΠ μπορεί να αναμένεται στο πλαίσιο της εν λόγω επιλογής πολιτικής. Ο θετικός αντίκτυπος στην απασχόληση βασίζεται στην υπόθεση μοντελοποίησης ότι τα πρόσθετα έσοδα από τη φορολογία της ενέργειας θα χρησιμοποιηθούν για τη μείωση των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης των εργοδοτών.

…και μια συνολική εκτίμηση μετά από μια πενταετία θα καταστήσει δυνατή τη διεξοδική εκ των υστέρων αξιολόγηση της πολιτικής .

Παρότι η σημερινή πρόταση βασίζεται σε ολοκληρωμένη εκτίμηση επιπτώσεων και σε πολιτικές αναλύσεις, οι οικονομικές συνθήκες καθώς και οι περιβαλλοντικές και τεχνολογικές συνθήκες-πλαίσιο μπορούν να υπόκεινται σε μελλοντικές αλλαγές. Η Επιτροπή θεωρεί επομένως σκόπιμο να επανεξετάσει τις συνέπειες της τροποποιημένης ΟΦΕ μετά από μια πενταετία (από την έκδοση), έτσι ώστε να επιτευχθεί καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων της νέας φορολογικής διάρθρωσης όσον αφορά τους στόχους της προτεινόμενης αναθεώρησης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει έκθεση προς το Συμβούλιο, εφόσον ενδείκνυται, με προτάσεις για την τροποποίηση των σχετικών κανόνων. Αυτό αφορά ιδίως (1) την προσαρμογή του ελάχιστου φορολογικού επιπέδου για το CO2 σε σχέση με την εξέλιξη της τιμής αγοράς στην ΕΕ των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 με στόχο να καθιερωθεί ένας αυτόματος σύνδεσμος μεταξύ της τιμής των δικαιωμάτων εκπομπής CO2 και του ελάχιστου φορολογικού επιπέδου για το CO2· (2) την προσαρμογή των εθνικών καθεστώτων σχετικά με τις απαλλαγές και μειώσεις του φόρου για τη φορολογία των νοικοκυριών, τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς της εναέριας και θαλάσσιας ναυσιπλοΐας υπό το φως της έκβασης των διεθνών διαπραγματεύσεων, την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην ξηρά και παρέχεται απευθείας στα ελλιμενισμένα πλοία (ηλεκτροδότηση από την ξηρά), τα εναλλακτικά καύσιμα, τη δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα (CCS) και (3) τη φορολογία της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται για τις μεταφορές.

5. Συμπέρασμα

Η αναθεώρηση της ΟΦΕ, όπως προτείνεται από την Επιτροπή, θα αναδιαρθρώσει το ισχύον σύστημα φορολογίας της ενέργειας προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερο και συνεκτικότερο. Θα βελτιώσει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, δημιουργώντας ίσους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις οι οποίες θα αντιμετωπίζονται σε ισότιμη βάση, είτε καταναλώνουν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, γαιάνθρακα ή βιομάζα. Κυρίως, θα έχει σημαντικές θετικές περιβαλλοντικές συνέπειες και, επομένως, θα συμβάλει στην υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Μακροπρόθεσμα, το εν λόγω νέο πλαίσιο της ΕΕ θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν πιο φιλόδοξες πολιτικές σε εθνικό επίπεδο, τόσο λόγω της ανάγκης για την εκπλήρωση των περιβαλλοντικών στόχων όσο και λόγω των φορολογικών αναγκών. Για τον λόγο αυτό, η πρόταση έχει το δυναμικό να ενισχύσει την αποδοτικότητα πέραν των συνεπειών/οφελών κατά τη στιγμή της εφαρμογής. Κατά συνέπεια, επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιτύχουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και παρέχει ασφάλεια δικαίου για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των δημοσιονομικών πολιτικών τους και τα φορολογικά συστήματα για την έξοδο από την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση. Ταυτόχρονα, το νέο πλαίσιο θα προωθήσει την αειφόρο οικονομική ανάπτυξη και θα στηρίξει τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Εν ολίγοις, μια εξυπνότερη ενεργειακή φορολογία θα ωφελήσει τόσο το περιβάλλον όσο και την οικονομία.

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής: ΕΥΡΩΠΗ 2020 - Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη , COM(2010) 2020 της 3.3.2010.

[2] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 13ης-14ης Μαρτίου 2008, συμπεράσματα της Προεδρίας (7652/1/08 rev.1, 20/05/2008).

[3] Ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης (COM (2011)11).

[4] Οδηγία 2003/96/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και της ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ L 283 της 31.10.2003, σ. 51.)

[5] Πηγή: Ίδιοι υπολογισμοί βάσει της ισχύουσας ΟΦΕ (παράρτημα Ι, πίνακας Α), οδηγία 2006/32/ΕΚ (ενεργειακό περιεχόμενο των προϊόντων), απόφαση της Επιτροπής 2007/589 (συντελεστές εκπομπών CO2. Το E85 είναι ένα ενεργειακό προϊόν το οποίο αποτελείται από 85% αιθανόλη και 15% βενζίνη).

[6] Βλ. αιτιολογική σκέψη 11 της οδηγίας 2003/96/ΕΚ.

[7] Για παραπομπές και περαιτέρω εξηγήσεις γίνεται αναφορά στη σχετική εκτίμηση επιπτώσεων των υπηρεσιών της Επιτροπής.