Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Επιπτώσεις στις κοινοτικές πολιτικές από την ένταξη των υποψηφίων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (Ανάλυση των επιπτώσεων)»

(98/C 64/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 11ης Ιουνίου 1997, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ παράγραφος 4 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της ΕΚ, σχετικά με την κατάρτιση γνωμοδότησης με θέμα «Επιπτώσεις στις κοινοτικές πολιτικές από την ένταξη των υποψηφίων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (Ανάλυση των επιπτώσεων)», με την οποία αναθέτει στην επιτροπή 1 την προετοιμασία των σχετικών εργασιών 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 280/97 rιv.) που υιοθέτησε η επιτροπή 1 στις 12 Σεπτεμβρίου 1997 (Εισηγήτριες: η κ. Klasnic και η κ. Coffey) 7

έχοντας υπόψη την ενδιάμεση έκθεση που υπέβαλε η Επιτροπή το Δεκέμβριο 1995 σχετικά με τις «Επιπτώσεις στις κοινοτικές πολιτικές από την ένταξη των υποψηφίων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης» [CSE(95) 605, της 5.12.1995] 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της 15ης Ιουλίου 1997 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία παρουσιάζει την τελική ανάλυση των επιπτώσεων στο πλαίσιο της «Agenda 2000», τόμος ΙΙ 7

υιοθέτησε ομόφωνα στην 20ή σύνοδο ολομέλειας, στις 19 και 20 Νοεμβρίου 1997, (συνεδρίαση της 20ής Νοεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στο άρθρο Α της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται αναφορά στην πραγματοποίηση μιας ολοένα στενότερης ένωσης των λαών της Ευρώπης. Το άρθρο Ξ ορίζει ότι κάθε ευρωπαϊκό κράτος μπορεί να ζητήσει να γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.2. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης θέσπισε ότι οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης μπορούν να πραγματοποιήσουν την επιθυμία τους να γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ένταξη θα πραγματοποιείται όταν η κάθε χώρα είναι σε θέση να τηρήσει τις οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις που απαιτούνται από κάθε μέλος.

1.3. Οι προϋποθέσεις ένταξης είναι οι εξής:

- η υποψήφια χώρα οφείλει να διαθέτει μια σταθερή θεσμική δομή, η οποία να εξασφαλίζει τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα δικαιώματα του ανθρώπου και την προστασία των μειονοτήτων 7

- η ύπαρξη μιας λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς, και ειδικότερα, η δυνατότητα προσαρμογής στις συνθήκες ανταγωνισμού και στις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης 7

- η δυνατότητα να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις που βαραίνουν τα μέλη και συγκεκριμένα την τήρηση των στόχων των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών και της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

1.4. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Essen του Δεκεμβρίου 1994, ζήτησε από την Επιτροπή να πραγματοποιήσει λεπτομερή ανάλυση των επιπτώσεων που θα έχει η διεύρυνση στις υφιστάμενες κοινοτικές πολιτικές και στην περαιτέρω ανάπτυξή τους.

1.5. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης ζήτησε τον Δεκέμβριο 1995 από την Επιτροπή να εμβαθύνει την ανάλυση για τη γεωργική και τη διαρθρωτική πολιτική που παρουσιάζει στην «Ενδιάμεση έκθεση για τις επιπτώσεις της διεύρυνσης».

1.6. Η εν λόγω ανάλυση των επιπτώσεων, οι 10 γνωμοδοτήσεις που αφορούσαν ζητήματα της ένταξης, τα έγγραφα σχετικά με το χρηματοδοτικό πλαίσιο και τη διαρθρωτική και γεωργική πολιτική υιοθετήθηκαν από την Επιτροπή στις 15 Ιουλίου 1997, στο πλαίσιο της «Agenda 2000». Η εκτίμηση των επιπτώσεων βασίζεται στην προϋπόθεση ότι θα ενταχθούν και οι 10 υποψήφιες χώρες και ότι θα συνεχισθούν οι παρούσες πολιτικές σε κάθε τομέα.

1.7. Η παρούσα γνωμοδότηση προβαίνει σε ανάλυση των κάτωθι θεμάτων:

1) Εξωτερική διάσταση 7

2) Οικονομικές επιπτώσεις 7

3) Διαρθρωτική πολιτική 7

4) Γεωργία 7

5) Εσωτερική αγορά, Οικονομική και Νομισματική Ένωση 7

6) Οριζόντιες πολιτικές 7

7) Τομεακές πολιτικές 7

8) Δικαιοσύνη και εσωτερικά ζητήματα.

2. Αξιολόγηση της ανάλυσης

2.1. Εξωτερική διάσταση

2.1.1. Η διεύρυνση δεν αποτελεί απλώς την επέκταση της επικράτειας και την αύξηση του πληθυσμού αλλά μεταβάλλει την γεωπολιτική θέση της ΕΕ. Η διευρυμένη Ένωση θα είναι περισσότερο ανομοιογενής όσον αφορά την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας από την ΕΕ των 15. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφώνησε ότι «θα είναι απαραίτητη μια σαφής και αποτελεσματική κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας».

2.1.2. Η ΕΤΠ εκφράζει την ελπίδα ότι η διεύρυνση θα επηρεάσει θετικά την εισροή άμεσων επενδύσεων από τρίτες χώρες προς τις υπό ένταξη χώρες και αναμένει ότι θα δημιουργηθούν σημαντικά εμπορικά οφέλη τόσο για το σύνολο της ΕΕ όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο. Ωστόσο, η ΕΤΠ θεωρεί ότι ορισμένες περιφέρειες στις υποψήφιες χώρες και στα κράτη μέλη θα επωφεληθούν δυσανάλογα και, συνεπώς, θα αυξηθούν οι πιθανότητες διεύρυνσης των οικονομικών ανισοτήτων τόσο στο εσωτερικό όσο και μεταξύ των κρατών μελών.

2.1.3. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τη θέση της Επιτροπής ότι η ένταξη νέων κρατών μελών με σημαντικά προβλήματα μεταβολών και ανάπτυξης δεν πρέπει να οδηγήσει σε εξασθένιση της παγκόσμιας και υπεύθυνης θέσης της ΕΕ έναντι υπόλοιπων χωρών και, ειδικότερα, των αναπτυσσομένων.

2.1.4. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τη θέση της Επιτροπής ότι η διαδικασία διεύρυνσης οφείλει να παρέχει τη δυνατότητα εξέτασης και εξεύρεσης θετικών λύσεων σε ζητήματα ζωτικής σημασίας για την πανευρωπαϊκή ασφάλεια. Η ΕΤΠ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή αναγνωρίζει τον αποφασιστικής σημασίας ρόλο που διαδραματίζει η περιφερειακή συνεργασία στις προσπάθειες επίτευξης μεγαλύτερης σταθερότητας, ασφάλειας και ολοκλήρωσης στην Ευρώπη.

2.1.5. Ο στόχος να εξασφαλισθεί περισσότερη ειρήνη και σταθερότητα στην Ευρώπη, περιλαμβάνει και τις καλές σχέσεις με τη Ρωσία και την ΚΑΚ. Συνεπώς, η λόγω της διεύρυνσης γεωγραφική προσέγγιση των χωρών αυτών μπορεί να αξιοποιηθεί στους τομείς της οικονομίας, των μεταφορών, του πολιτισμού καθώς και σε άλλους τομείς.

2.1.6. Η ΕΤΠ υποστηρίζει το αίτημα ολοκλήρωσης της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και του κοινοτικού σχεδίου δράσης για τη Ρωσία και την Ουκρανία. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η διεύρυνση δεν πρέπει να έχει αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις στα γειτονικά κράτη που δεν είναι μέλη. Τούτο ισχύει και για τα μεσογειακά κράτη.

2.2. Οικονομικές επιπτώσεις

2.2.1. Μία εσωτερική αγορά 500 εκατομμυρίων καταναλωτών, κοινοί κανόνες ανταγωνισμού και κοινό νόμισμα θα συμβάλλουν γενικά στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Οι εμπορικές συναλλαγές με τις γειτονικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης θα αυξηθούν. Αναμένεται ότι οι στενότερες οικονομικές σχέσεις θα έχουν θετικές συνέπειες για το βιοτικό επίπεδο των υποψήφιων για προσχώρηση χωρών και της σημερινής Κοινότητας. Η διεύρυνση προς την Ανατολική Ευρώπη έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του επιπέδου ευημερίας όλων των ατόμων, όπως καταδεικνύουν οι εμπειρίες του παρελθόντος.

2.2.2. Όμως, η διαδικασία της διεύρυνσης θα προκαλέσει μια τεράστια πίεση για τομεακές και περιφερειακές προσαρμογές. Αναμένεται ότι ο ενισχυμένος ανταγωνισμός στις εντασσόμενες χώρες θα επιβαρύνει εξαιρετικά ορισμένους τομείς της βιομηχανίας αλλά και τις ΜΜΕ. Ακόμη, η αγορά εργασίας θα υποχρεωθεί σε διαρθρωτικές προσαρμογές στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, της παροχής υπηρεσιών καθώς και στον οπτικοακουστικό τομέα. Σχετικά, η ΕΤΠ συγχαίρει την ευαισθησία της Επιτροπής όσον αφορά την αγορά εργασίας.

2.2.3. Μεταξύ των μεγαλύτερων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης ως προς τη διεύρυνση περιλαμβάνονται οι εξής:

- το χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα των υποψηφίων χωρών 7

- η μεγάλη βαρύτητα της γεωργίας και των ευαίσθητων τομέων σε αυτές τις οικονομίες 7

- οι ανεπαρκείς υποδομές και δίκτυα στους τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας 7

- η περιορισμένη αποτελεσματικότητα της διοίκησης 7

- η υψηλή ανεργία σε όλη την κοινοτική επικράτεια.

2.2.4. Η ανάλυση των επιπτώσεων αναφέρει ότι ο ενισχυμένος ανταγωνισμός στην αγορά εργασίας οδηγεί, στη Δυτική Ευρώπη, σε περιορισμένη αύξηση των μισθών και, συνεπώς, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Ωστόσο, η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει ότι ο ενισχυμένος ανταγωνισμός στην αγορά εργασίας όσον αφορά τους δυτικοευρωπαίους εργάτες που είναι ανειδίκευτοι και οι οποίοι, επιπλέον, αντιμετωπίζουν δυσκολίες ενσωμάτωσης θα οδηγήσει σε μια εντονότερη κατάσταση ανταγωνισμού.

2.2.5. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι για να αντιμετωπισθούν τα περιφερειακά και κοινωνικά προβλήματα σε κάθε τομέα που σημειώνει οικονομική καθυστέρηση, απαιτείται ιδιαίτερη οικονομική βοήθεια. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ωστόσο ότι τούτη πρέπει να συμπεριλάβει και περιφέρειες της ΕΕ των 15. Ειδικότερα, οι περιοχές που βρίσκονται κατά μήκος των συνόρων με τις υποψήφιες για ένταξη χώρες, είναι εκτεθειμένες σε πολύ μεγαλύτερη πίεση όσον αφορά την αγορά εργασίας, την ελευθερία παροχής υπηρεσιών αλλά και την εγκατάλειψη των ΜΜΕ.

2.2.6. Η σύγκριση των σημερινών φόβων για την εισροή εργατικού δυναμικού με την κατάσταση που επικρατούσε κατά την ένταξη της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, λόγω ελλείψεως κοινών στοιχείων, φαίνεται ότι δεν είναι η κατάλληλη. Δεν είναι μικρή επίσης η πιθανότητα ότι πολλοί εργαζόμενοι των ΧΚΑΕ θα κινηθούν προς άλλα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να περιορίσει τις σχετικές αρνητικές συνέπειες, τόσο στα 15 κράτη μέλη όσο και στις υποψήφιες χώρες.

2.2.7. Η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση. Ιδιαίτερα προβλήματα θα σημειωθούν στις περιφέρειες που εξαρτώνται έντονα από την γεωργία και όχι στους ανταγωνιστικούς βιομηχανικούς τομείς. Η ΕΤΠ υποστηρίζει έντονα το αίτημα για τη χάραξη από τα υποψήφια για ένταξη κράτη εθνικών αναπτυξιακών στρατηγικών για τον περιορισμό των περιφερειακών ανισοτήτων και επιβεβαιώνει τη μέχρι σήμερα επιτυχία των διαρθρωτικών ταμείων στην ΕΕ των 15 και υπογραμμίζει την ανάγκη συνέχισης της διαρθρωτικής πολιτικής στις πλέον μειονεκτικές περιφέρειες των σημερινών κρατών μελών.

2.2.8. Η ανάλυση αναφέρεται σε μια νέα «θεωρία σχετικά με τον τόπο εγκατάστασης», σύμφωνα με την οποία η κατάργηση των εμπορικών περιορισμών, λόγω των σημαντικών πλεονεκτημάτων που περιλαμβάνει, θα μπορούσε να οδηγήσει σε συγκέντρωση βιομηχανικών πυρήνων στις περιφερειακές περιοχές, όταν η καλύτερη πρόσβαση στην αγορά συνδυάζεται με ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα όπως χαμηλότερο επίπεδο μισθών. Όπως ορθά παρουσιάζεται στην ανάλυση, τούτο ενέχει τον κίνδυνο, οι ενδιαφερόμενοι βιομηχανικοί τομείς να μεταφέρουν τον τόπο εγκατάστασης τους από τα σημερινά κράτη μέλη σε περιφέρειες των υποψηφίων κρατών μελών.

Η ΕΤΠ τάσσεται κατά μιας τέτοιας στρατηγικής μετεγκαταστάσεων, η οποία πραγματοποιείται επί του παρόντος στη Δυτική Ευρώπη, και καλεί την Επιτροπή στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, να λάβει μέτρα προκειμένου να αποτρέψει τέτοιες τακτικές οι οποίες προκύπτουν από την κακή χρήση της κοινοτικής χρηματοδότησης. Τούτο ισχύει και για την μετεγκατάσταση ΜΜΕ σε μεθοριακές περιοχές, κυρίως λόγω του περιβαλλοντικού και κοινωνικού ντάμπινγκ.

2.2.9. Η παραχώρηση του κοινοτικού κεκτημένου και ο έγκαιρος καθορισμός των μεταβατικών ρυθμίσεων θα οδηγήσουν σε ταχεία προσαρμογή των νέων μελών 7 ωστόσο, είναι απαραίτητο η διαδικασία αυτή να εφαρμοσθεί πριν από τη διεύρυνση. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητη για τις προς χάραξη πολιτικές την τοπική και περιφερειακή επιρροή, παράλληλα, με την εθνική.

2.3. Διαρθρωτική πολιτική

2.3.1. Ο καθορισμός των υποψήφιων χωρών ως περιοχές του στόχου 1 είναι κατανοητός εάν ληφθεί υπόψη η κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση. Το κατά κεφαλή ΑΕΠ των υποψήφιων χωρών ανέρχεται στο 32 % του κοινοτικού μέσου όρου. Συνεπώς, υφίσταται τεράστιο χάσμα ακόμη και με τα τέσσερα διαρθρωτικά ασθενέστερα κράτη μέλη, των οποίων το κατά κεφαλή ΑΕΠ ανέρχεται στο 74 % του κοινοτικού μέσου όρου. Συνεπώς, απαιτείται έντονη προετοιμασία των διαρθρωτικών μέτρων για τον περιορισμό του χάσματος αυτού καθώς και για την εξομάλυνση των περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων στο εσωτερικό των υποψηφίων χωρών.

2.3.2. Όσον αφορά την όξυνση των εσωτερικών περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων, η ανάλυση των επιπτώσεων αναφέρει τρία επίπεδα δράσης:

- περιφερειακό και τοπικό επίπεδο: για την εξάλειψη των εσωτερικών διαφορών 7

- εθνικό επίπεδο: για την θέσπιση των εθνικών προγραμμάτων για το στόχο 1 και τον καθορισμό των οικονομικών προτεραιοτήτων 7

- διακρατικό επίπεδο: κοινοτική σύλληψη, ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη της υποδομής.

2.3.3. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τη σημασία του περιορισμού των περιφερειακών και κοινωνικών ανισοτήτων στο εσωτερικό των χωρών αυτών. Η ΕΤΠ τονίζει επίσης την ανάγκη να δοθούν στις τοπικές και περιφερειακές αρχές η δυνατότητα και οι πόροι προκειμένου να συμμετάσχουν ενεργά στη διαδικασία.

2.3.4. Ακόμη, η ΕΤΠ συμφωνεί με το αίτημα της Επιτροπής ότι, κατά τα προσεχή έτη και πριν από την ένταξη, χρειάζεται να ληφθούν και να εφαρμοστούν μέτρα που να καθιστούν σαφή την ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου, προκειμένου να αποφευχθούν ανακολουθίες μεταξύ των εθνικών και των κοινοτικών μέσων.

2.3.5. Η ΕΤΠ υποστηρίζει ότι οι αρχές των υποψηφίων χωρών οφείλουν να αποδείξουν ότι είναι σε θέση να ενσωματώσουν το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα της διαρθρωτικής πολιτικής. Στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου σχεδίου που εφαρμόζεται στις περιοχές με καθυστέρηση στην ανάπτυξη, είναι απαραίτητο η διαρθρωτική πολιτική να διαμορφώνεται εξαρχής στις περιφέρειες και όχι να επιβάλλεται. Η ΕΤΠ τονίζει, όπως και σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις, ότι είναι απαραίτητη η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην επεξεργασία όλων των πτυχών της κοινοτικής διαρθρωτικής πολιτικής, όπως π.χ. στην εισαγωγή μέτρων, την εφαρμογή προγραμμάτων, την εποπτεία της χρηματοδότησης και την αξιολόγηση των επιπτώσεων.

2.3.6. Επίσης, η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η διαδικασία διεύρυνσης θα απαιτήσει όχι μόνο πολυμήχανες πολιτικές λύσεις σε διάφορα προβλήματα αλλά και τη θέσπιση αποτελεσματικότερων μηχανισμών διαχείρισης για την εφαρμογή και την εποπτεία των διαρθρωτικών ταμείων.

2.3.7. Θεμελιώδη σημασία κατέχουν οι αλλαγές στη κεντρική διοίκηση των υποψήφιων χωρών ενώ παράλληλα θα ήταν ευκταία η ενίσχυση των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Για το ζήτημα αυτό, η ΕΤΠ μπορεί να φανεί χρήσιμη και, μέσω της ανταλλαγής εμπειριών, να προσφέρει στις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψηφίων χωρών τις απαραίτητες γνώσεις σχετικά με την διαρθρωτική πολιτική. Σχετικά, μπορεί να αναφερθεί η αξιόλογη εμπειρία που αποκτήθηκε στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης Άλπεις Αδριατική ή σε άλλες γειτονικές συνεργασίες. Εάν παρασχεθεί στις υποψήφιες χώρες πρόσβαση στο πρόγραμμα Pacte, πιθανόν να δημιουργηθεί ένας πολύτιμος μηχανισμός για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων παροχής συμβουλών και προγραμμάτων ανταλλαγών μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2.3.8. Η ΕΤΠ ζητεί ρητώς να συνεχισθεί η χρηματοδότηση των πλέον μειονεκτικών περιφερειών των σημερινών κρατών μελών ή των περιφερειών που αντιμετωπίζουν διαρθρωτικά προβλήματα, μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης. Επίσης υπογραμμίζεται ότι χρειάζεται να ληφθούν προπαρασκευαστικά μέτρα προκειμένου να μην επιβαρυνθούν οι λιγότερο ανεπτυγμένες και οι διαρθρωτικά αδύναμες περιφέρειες της ΕΕ των 15.

2.3.9. Είναι απαραίτητο να διασαφηνισθούν οι μεταβατικές ρυθμίσεις που αναφέρει η ανάλυση των επιπτώσεων για τις περιφέρειες, οι οποίες παραμελούνται λόγω της καλύτερης οικονομικής τους κατάστασης. Η ίδια αρχή πρέπει να ισχύει και για τις περιοχές που δεν χαρακτηρίζονται πλέον ως περιοχές του Στόχου 2.

2.3.10. Η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση ότι δεν ήταν δυνατόν να προσδιορισθεί ποιοι τομείς και ποιες περιφέρειες της ΕΕ των 15 θα υποστούν τις σοβαρότερες συνέπειες από τη διεύρυνση. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να λάβει μέτρα στους τομείς της διαρθρωτικής πολιτικής και του ανταγωνισμού, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα διάφορα μεταβατικά προβλήματα, τα οποία θα δημιουργηθούν στα κράτη μέλη λόγω της διεύρυνσης.

2.3.11. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι η επιδιωκόμενη από την Επιτροπή μείωση των τοπικών χρηματοδοτήσεων στο πλαίσιο των εθνικών ρυθμίσεων για τον ανταγωνισμό, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά προβλήματα. Η επιδιωκόμενη ταύτιση των περιοχών του άρθρου 92, παράγραφος 3, εδάφιο α) και άρθρο 92, παράγραφος 3, εδάφιο γ) με τις περιοχές των διαρθρωτικών ταμείων, οδηγεί στον περιορισμό, αφενός, των κοινοτικών δραστηριοτήτων στις περιοχές που βρίσκονται σε φάση διαρθρωτικής μετατροπής και, αφετέρου, των δυνατοτήτων εθνικής χρηματοδότησης. Όσον αφορά το προαναφερθέν πρόβλημα, η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να παραχωρήσει στα κράτη μέλη επαρκή περιθώρια ελιγμών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου να εφαρμόσουν ανεξάρτητη περιφερειακή πολιτική.

2.3.12. Η Επιτροπή αναμένει ότι η προσαρμογή θα ακολουθήσει τις ακόλουθες φάσεις:

- φάση προπαρασκευής, η οποία περιλαμβάνει τις αμοιβαίες οικονομικές προβλέψεις (1997-1999) 7

- από το έτος 2000 έως την ημερομηνία ένταξης: προετοιμασία των διοικήσεων για τη μελλοντική δομή των προγραμμάτων 7

- από την ένταξη και στη συνέχεια: χρηματοδότηση των διαρθρωτικών ταμείων σύμφωνα με το ισχύον χρονοδιάγραμμα στην ΕΕ. Κατά τη μεταβατική περίοδο που θα ακολουθήσει την ένταξη έως το επόμενο χρονοδιάγραμμα των διαρθρωτικών ταμείων, τα νέα κράτη μέλη χρηματοδοτούνται σε ευρεία κλίμακα από τα διαρθρωτικά ταμεία και από το ταμείο συνοχής, σύμφωνα με τα εκάστοτε χρηματοδοτικά κριτήρια, χωρίς μεταβολή στις ήδη ορισθείσες προτεραιότητες και ανάλογα με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα κατά τις διάφορες χρονικές περιόδους.

2.3.13. Η ΕΤΠ συμφωνεί σε γενικές γραμμές με αυτή την προσέγγιση, θέτει ωστόσο, το ερώτημα σε ποιο βαθμό μπορεί η Επιτροπή να συνεχίσει την κοινοτική περιφερειακή πολιτική όσον αφορά συγκεκριμένα τον καθορισμό του ανώτατου ορίου των πόρων στο 0,46 % του ΑΕΠ της ΕΕ για την ανάληψη δράσεων συνοχής, επιδιώκοντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη αποδοτικότητα και έλεγχο, χωρίς ωστόσο να προβεί σε μόνιμη μείωση των πόρων της διαρθρωτικής πολιτικής για την ΕΕ των 15. Για το θέμα αυτό, η ανάλυση των επιπτώσεων είναι αντιφατική. Συνεπώς, καλείται η Επιτροπή να προβεί σε συγκεκριμένες αριθμητικές προτάσεις.

2.4. Γεωργία

2.4.1. Στις υποψήφιες χώρες, το ποσοστό απασχολουμένων στη γεωργία είναι πολύ υψηλό (άνω του 22 %) και η έκταση γης για γεωργική χρήση είναι μεγάλη (60 εκατ. εκτάρια). Οι απαραίτητες διαρθρωτικές μεταβολές θα οδηγήσουν σε αποδέσμευση μεγάλου μέρους του εργατικού δυναμικού. Ύστερα από τις πολιτικές ανακατατάξεις στην Ανατολική Ευρώπη, τα ποσοστά παραγωγής μειώθηκαν δραματικά. Οι περισσότερες υποψήφιες χώρες είναι τα τελευταία έτη καθαροί εισαγωγείς αγροτικών προϊόντων και τροφίμων. Τούτο, σχετίζεται με την πτώση της ζήτησης δεδομένου ότι καταργήθηκε η επιδότηση της κατανάλωσης και σημειώθηκε σχετική μείωση των εισοδημάτων.

2.4.2. Με τη συνέχιση της αναδιάρθρωσης της γεωργίας και τη διασαφήνιση του κανονιστικού πλαισίου, όσον αφορά π.χ. τα δικαιώματα ιδιοκτησίας ή τη λειτουργία της αγοράς γης, είναι δυνατή η βελτίωση της γεωργικής απόδοσης. Είναι αξιοσημείωτο ότι, αν και σε ορισμένους τομείς οι τιμές παραγωγής των εξαγόμενων προϊόντων κυμαίνονται μεταξύ 40 % και 80 % της τιμής στην ΕΕ, μόλις φθάσουν τα σύνορα διπλασιάζονται λόγω της αναποτελεσματικότητας των επόμενων σταδίων.

2.4.3. Η ΕΤΠ δέχεται ότι εάν η ΚΓΠ εφαρμοζόταν ως έχει στις υποψήφιες χώρες, θα ήταν αδύνατο να χρηματοδοτηθεί. Ακόμη και εάν δεν ληφθεί αυτό υπόψη, οι τιμές των τροφίμων θα αυξάνονταν σε τέτοιο βαθμό, ώστε η αγροτική παραγωγή θα υπερθερμαίνετο ενώ, παράλληλα, η εγχώρια ζήτηση θα μειώνετο λόγω των χαμηλών εισοδημάτων. Όμως, η υπερπαραγωγή του αγροτικού τομέα της ΕΕ πρέπει να αποφευχθεί. Ακόμη, πρέπει να σημειωθεί ότι μια αλματώδης αύξηση του εισοδήματος των αγροτών σε αντίθεση με τα εισοδήματα των άλλων επαγγελματικών κατηγοριών, ενδέχεται να οδηγήσει σε κοινωνικές εντάσεις στις ενδιαφερόμενες χώρες. Στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για την ένταξη χρειάζεται να προβλεφθούν ρυθμίσεις για τη μεταβατική φάση, ώστε να εξευρεθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της ανάγκης χρηματοδότησης της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης στα γεωργικά συστήματα των υποψηφίων χωρών και του επιπέδου άμεσων πληρωμών στους αγρότες.

2.4.4. Η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση ότι ο επαναπροσανατολισμός της ΚΓΠ θα προσδίδει μικρότερη βαρύτητα στην στήριξη των τιμών και μεγαλύτερη στην αγροτική ανάπτυξη και στην περιβαλλοντική πολιτική. Μια νέα ΚΓΠ που θα περιορίζει το χάσμα των τιμών και θα στηρίζει τις διαρθρωτικές προσαρμογές θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των υποψηφίων χωρών. Οι χώρες αυτές χρειάζονται προγράμματα βελτίωσης των γεωργικών και άλλων άμεσα συνδεδεμένων δομών διότι υφίστανται ακόμη διαρθρωτικοί φραγμοί. Η ΕΤΠ θεωρεί εύστοχη την πρόταση της Επιτροπής να μην εφαρμοστεί το σύστημα των άμεσων πληρωμών στους γεωργούς κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου αλλά αντίθετα να διατεθούν σημαντικοί πόροι για τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και την αγροτική ανάπτυξη.

2.4.5. Η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση των προβλημάτων που χαρακτηρίζουν τη γεωργία των υποψηφίων χωρών και καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις επιπτώσεις στην αγορά εργασίας σε όλη την Ευρώπη.

2.4.6. Όσον αφορά τη γεωργία, η ΕΤΠ, παράλληλα με τα διαρθρωτικά ζητήματα, υπογραμμίζει το ζήτημα της προστασίας του καταναλωτή και υποστηρίζει πλήρως την απαίτηση δημιουργίας στις υποψήφιες χώρες της υποδομής ελέγχου και επίβλεψης καθώς και την απαίτηση εναρμόνισης των φυτοϋγειονομικών και κτηνιατρικών ρυθμίσεων και των ρυθμίσεων για τις ζωοτροφές πριν από τη θέσπιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγροτικών προϊόντων και την κατάργηση των συνοριακών ελέγχων. Είναι απαραίτητο να εφαρμοστούν οι εν λόγω δομές κατά προτεραιότητα κατά τη φάση προετοιμασίας της ένταξης. Με την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών στην εσωτερική αγορά, είναι πολύ εύκολο να εξαπλωθούν, για παράδειγμα, επιζωοτικές επιδημίες και να απειλήσουν το σύνολο των ευρωπαίων καταναλωτών. Ήδη από την ένταξη, πρέπει να ισχύσουν τα ίδια πρότυπα επισήμανσης όσον αφορά την προέλευση και την ποιότητα.

2.4.7. Η ΕΤΠ λαμβάνει γνώση των προσπαθειών που καταβάλουν οι υποψήφιες χώρες προκειμένου να ενσωματώσουν το κοινοτικό κεκτημένο στον αγροτικό τομέα.

2.5. Εσωτερική αγορά και Οικονομική και Νομισματική Ένωση

2.5.1. Προκειμένου να υλοποιηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων, χρειάζεται να εφαρμοσθεί η κοινοτική νομοθεσία στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας, του περιβάλλοντος και της προστασίας των καταναλωτών. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η θέσπιση και ο συντονισμός ρυθμιστικών μηχανισμών πιστοποίησης και ελέγχου καθώς και ρυθμίσεις για την εκτίμηση της συμμόρφωσης, για την ευθύνη εκ του προϊόντος και για τη γενικότερη ασφάλεια των προϊόντων.

2.5.2. Η εισαγωγή ελάχιστων κοινοτικών προτύπων και προδιαγραφών απαιτεί σημαντικές διοικητικές προσπάθειες και ανάλογη χρηματοδότηση. Αποφασιστική σημασία κατέχει η αναφορά που πραγματοποιεί η Επιτροπή στις σημαντικές βλάβες για τη δημόσια υγεία, τον καταναλωτή ή το περιβάλλον λόγω της ελλιπούς εφαρμογής της νομοθεσίας. Η εμπιστοσύνη του καταναλωτή θα υποστεί σημαντικό πλήγμα σε όλη την Ευρώπη.

2.5.3. Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, η Συνθήκη προβλέπει (τουλάχιστον έως ένα ορισμένο σημείο) μηχανισμούς πρόληψης όπως στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών και προσωρινά μέτρα διαφύλαξης. Οι ρυθμίσεις θα προσφέρουν στις υποψήφιες χώρες επαρκή προστασία χωρίς, ωστόσο, να θέτουν εμπόδια στη γενική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

2.5.4. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι οι επιπτώσεις στον τομέα της παροχής υπηρεσιών είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν. Τα ζητήματα στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών θα εξετασθούν χωριστά αργότερα. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι οι αρμόδιες εποπτικές αρχές οφείλουν να αποκτήσουν τα κατάλληλα προσόντα και ειδικεύσεις προκειμένου να μπορέσουν να εφαρμόσουν πλήρως την αντίστοιχη κοινοτική νομοθεσία.

2.5.5. Στην ανάλυση των επιπτώσεων, όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, αναφέρεται ότι τα μεταναστευτικά ρεύματα εξαρτώνται περισσότερο από τις οικονομικές συνθήκες και προοπτικές παρά από το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας. Ακόμη επισημαίνεται ότι απαιτούνται μέτρα για την άμβλυνση των δυσχερειών προσαρμογής, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι το δικαίωμα αυτό δεν υφίσταται πιέσεις. Η ΕΤΠ επισημαίνει επίσης ορισμένες αντιφάσεις στη μελέτη επιπτώσεων στον τομέα της διαρθρωτικής και της γεωργικής πολιτικής.

2.5.6. Η ΕΤΠ τονίζει ακόμη ότι, όσον αφορά την κοινοτική περιφερειακή πολιτική, χρειάζεται να θεσπισθούν κατάλληλες ρυθμίσεις για την ΕΕ των 15, οι οποίες να καλύπτουν την πτυχή της αγοράς εργασίας. Η ΕΤΠ ζητεί να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να δημιουργηθούν όσο το δυνατόν περισσότερες θέσεις εργασίας στις υποψήφιες χώρες προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι μεταναστευτικές πιέσεις. Ακόμη, προκειμένου να αμβλυνθούν οι πιέσεις στην αγορά εργασίας της ΕΕ των 15, είναι απαραίτητο κατά τις διαπραγματεύσεις ένταξης να θεσπισθούν μεταβατικές περίοδοι.

2.5.7. Η πολιτική ανταγωνισμού αυτή καθεαυτή δεν αναμένεται να επηρεαστεί σημαντικά από τη διεύρυνση. Αντίθετα, προβλήματα μπορεί να προκύψουν στην εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων ανταγωνισμού και την προσέγγιση μιας «ανταγωνιστικής στάσης».

2.5.8. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς εξαρτάται σημαντικά από τον αποτελεσματικό έλεγχο και την προστασία των εξωτερικών συνόρων. Η προαναφερθείσα ανάγκη εφαρμογής φυτοϋγειονομικών και κτηνιατρικών ελέγχων είναι ιδιαίτερα έντονη όσον αφορά τις εισαγωγές από τρίτες χώρες. Η ΕΤΠ θεωρεί απόλυτη προϋπόθεση ένταξης την ικανότητα των υποψηφίων χωρών να εξασφαλίσουν ότι από την ημερομηνία της ένταξης θα ισχύει η εν λόγω προστασία και έλεγχος.

2.5.9. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι θεωρείται απίθανη η συμμετοχή των νέων μελών στην ΟΝΕ, αμέσως μετά την ένταξή τους. Είναι προφανές ότι το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα αυτό θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και η ΕΤΠ ελπίζει ότι οι υποψήφιες χώρες θα μπορέσουν να επιτύχουν μια αρκετά σταθερή οικονομική κατάσταση ώστε να είναι σε θέση να συμμετάσχουν πλήρως στο ευρώ μια ορισμένη χρονική στιγμή μετά την ένταξή τους.

2.6. Οριζόντιες πολιτικές

2.6.1. Η ΕΤΠ εκφράζει τη λύπη της διότι η ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής διαφαίνεται εξαιρετικά δυσχερής, δεδομένου ότι το επίπεδο ζωής μεγάλης μερίδας πολιτών στις υποψήφιες χώρες είναι πολύ χαμηλότερο από τον κοινοτικό μέσο όρο. Για το ζήτημα αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου θα απαιτήσει σημαντικές διοικητικές προσπάθειες και πόρους και ακόμη, ότι «... μια αργοπορημένη ή ακατάλληλη προσαρμογή θα θέσει σε κίνδυνο τον ενιαίο χαρακτήρα του κεκτημένου».

2.6.2. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή απέρριψε ως απαράδεκτες τις μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές στρατηγικές που βασίζονται στο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που αποτελεί η τήρηση χαμηλών υγειονομικών προτύπων και προδιαγραφών ασφαλείας. Για το ίδιο θέμα, η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής και του Συμβουλίου στο ζήτημα των μετεγκαταστάσεων των βιομηχανιών και ζητεί να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα, στο πλαίσιο των υφιστάμενων αρμοδιοτήτων, προκειμένου να αποφευχθούν οι εξελίξεις αυτές, οι οποίες μπορούν να προκύψουν από την κακή χρήση των κοινοτικών ενισχύσεων.

2.6.3. Όσον αφορά την περιβαλλοντική πολιτική, αναφέρεται ότι θα απαιτηθούν σημαντικές προσπάθειες, δεδομένου ότι, σε γενικές γραμμές, οι υποψήφιες χώρες αντιμετωπίζουν εντονότερα περιβαλλοντικά προβλήματα από την ΕΕ των 15. Διάφορα προβλήματα έχουν ήδη αντιμετωπισθεί με τη χρηματοδότηση της ΕΕ και άλλων διεθνών οργανισμών. Κύρια σημασία διαδραματίζουν οι τομείς του ύδατος, της ατμόσφαιρας και της ενέργειας. Η ενσωμάτωση των κοινοτικών περιβαλλοντικών ρυθμίσεων και προτύπων είναι αποφασιστικής σημασίας, παρά το τεράστιο κόστος, διότι στην αντίθετη περίπτωση θα δημιουργηθούν στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά και θα δημιουργηθούν τάσεις προστατευτισμού.

2.6.4. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει την ανάγκη αποδεκτής ποιότητας ζωής για όλους τους πολίτες της Ένωσης και ζητεί να πολλαπλασιασθούν οι προσπάθειες για την εφαρμογή περιβαλλοντικών προτύπων. Συνεπώς, υπογραμμίζει ότι κύριος στόχος των εντατικών στρατηγικών ένταξης πρέπει να είναι η πραγματοποίηση επενδύσεων που να περιλαμβάνουν την ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου. Ήδη πριν από την ένταξη, είναι απαραίτητο οι υποψήφιες χώρες, σε συνεργασία με την ΕΕ, να χαράξουν πραγματοποιήσιμες μακροπρόθεσμες εθνικές στρατηγικές.

2.6.5. Οι υποψήφιες χώρες έχουν σημαντικό δυναμικό στον τομέα της επιστήμης και της έρευνας. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι, ενδεχομένως, θα χρειαστεί να μεταβληθούν οι προτεραιότητες των κοινοτικών προγραμμάτων.

2.6.6. Η ανάλυση των επιπτώσεων θεωρεί ότι η πολιτιστική διάσταση αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της διεύρυνσης. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στις κοινοτικές δραστηριότητες στους τομείς του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης.

2.6.7. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει ότι με τη διεύρυνση της ΕΕ θα αντιμετωπισθούν αυξημένα προβλήματα εναρμόνισης των πολιτικών. Πρόκειται για ένα σημαντικό θέμα ωστόσο, π.χ. όσον αφορά την καταπολέμηση της χρήσης και του λαθρεμπορίου ναρκωτικών, οι πολιτικές της ΕΕ έχουν κοινά σημεία

2.7. Τομεακές πολιτικές

2.7.1. Όσον αφορά τους τομείς των μεταφορών και της εσωτερικής αγοράς, επισημαίνεται η ανάγκη εναρμόνισης των συνθηκών ανταγωνισμού καθώς και η επεξεργασία σχεδίων υποδομής για τα διευρωπαϊκά δίκτυα. Η ΕΤΠ σημειώνει με λύπη μια μεταβολή στην ανάπτυξη των μεταφορών από τις μη οδικές προς τις οδικές μεταφορές. Η εξέλιξη αυτή αντιτίθεται στις επιδιώξεις της κοινοτικής πολιτικής μεταφορών.

2.7.2. Όσον αφορά την υποδομή μεταφορών, διαπιστώνεται επείγουσα ανάγκη ανάπτυξης και βελτίωσης. Όλα τα μέσα μεταφοράς χρήζουν σημαντικών επενδύσεων. Σύμφωνα με την ανάλυση των επιπτώσεων, η διεύρυνση θα δημιουργήσει προβλήματα προσαρμογής στον τομέα των μεταφορών, τόσο στις υποψήφιες χώρες όσο και στην ΕΕ των 15. Τα προβλήματα αυτά ενδέχεται να έχουν ως συνέπεια την άσκηση πιέσεων στον κοινοτικό τομέα μεταφορών από τις περιφέρειες με μεγάλο ποσοστό διέλευσης.

2.7.3. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να επεξεργαστεί σχέδια για τη σύνδεση των υποψηφίων χωρών στα διευρωπαϊκά δίκτυα και, παράλληλα, για την κάλυψη των αναγκών των περιφερειών της ΕΕ των 15. Εάν οι εξελίξεις στον τομέα των μεταφορών δεν συμπεριλάβουν τις περιφέρειες της ΕΕ των 15, το αποτέλεσμα θα είναι απλώς η επανάληψη των ίδιων λαθών στον τομέα των μεταφορών. Ακόμη, είναι απολύτως απαραίτητος ο συντονισμός των μέτρων της πολιτικής μεταφορών με τις επιταγές της διαρθρωτικής πολιτικής.

2.7.4. Ακόμη, θα χρειαστούν σημαντικές επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας για τον εκσυγχρονισμό και την προσαρμογή στο κοινοτικό κεκτημένο. Η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ οφείλει να λάβει υπόψη την πραγματικότητα της Ένωσης μετά τη διεύρυνση, όπως την έντονη εξάρτηση από τη Ρωσία ή τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της αναδιάρθρωσης του τομέα της εξόρυξης στις υποψήφιες χώρες. Όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια, η ΕΤΠ ζητεί με εμμονή τη βελτίωσή της. Όπως έχει ήδη αναφέρει η Επιτροπή, χρειάζεται να καταβληθούν έντονες προσπάθειες για τη χρήση εναλλακτικών μορφών ενέργειας, λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων που παρέχει η γεωργία για την παραγωγή ενέργειας από βιομάζα.

2.7.5. Η βιομηχανία στις υποψήφιες χώρες χαρακτηρίζεται από χαμηλό εργατικό κόστος και υψηλό επίπεδο επαγγελματικών προσόντων σε διάφορους τομείς όπως χαλυβουργία, κεραμική, υαλουργεία, κατασκευή σκυροδέματος και μηχανολογία. Παρά την υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα σε ορισμένους τομείς, ορισμένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα είναι η χαμηλή παραγωγικότητα και η χαμηλής ποιότητας και ρυπογόνος παραγωγή. Η ιδιωτικοποίηση, οι επενδύσεις, η ανάπτυξη επιχειρήσεων, η παραγωγικότητα και η απασχόληση αποτελούν προτεραιότητες των υποψηφίων χωρών.

2.7.6. Ο τομέας των τηλεπικοινωνιών σημειώνει μεγάλη καθυστέρηση και απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό του. Θεωρητικά όμως δεν υφίστανται προβλήματα ενσωμάτωσης. Οι περισσότερες από τις υποψήφιες χώρες θα πρέπει να είναι σε θέση να ενσωματώσουν το κοινοτικό κεκτημένο κατά την περίοδο 2000-2003.

2.7.7. Όπως αναφέρεται στην ανάλυση επιπτώσεων, ο τομέας των ΜΜΕ χαρακτηρίζεται από μεγάλο βαθμό επικουρικότητας. Οι υποψήφιες χώρες θα κατανοήσουν την ουσιαστική σημασία των ΜΜΕ για την εθνική οικονομία. Η ένταξη στην ΕΕ θα αποτελέσει παράγοντα οικονομικής πίεσης στις ΜΜΕ των υποψηφίων χωρών διότι θα τις εκθέσει σε διεθνή ανταγωνισμό. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να επικεντρώσει τη χρηματοδότηση της στις ΜΜΕ των εν λόγω χωρών, τόσο πριν όσο και μετά την ένταξη.

2.7.8. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η διεύρυνση των αγορών θα ευνοήσει τον οπτικοακουστικό τομέα.

2.7.9. Η αλιεία στις υποψήφιες χώρες δεν αναμένεται να θέσει σοβαρά προβλήματα στην αλιευτική πολιτική της ΕΕ. Οι αλιευτικοί πόροι της ΕΕ δεν πρόκειται να επεκταθούν σημαντικά. Ωστόσο, ο αλιευτικός τομέας των υποψηφίων χωρών βρίσκεται σε έντονη ύφεση λόγω της υπερβάλλουσας ικανότητας και των παρωχημένων αλιευτικών σκαφών και, συνεπώς, χρειάζεται αναδιάρθρωση. Σύμφωνα με την ανάλυση των επιπτώσεων, η αναδιάρθρωση αυτή θα έχει σημαντικές κοινωνικές επιπτώσεις. Η ΕΤΠ επισημαίνει επίσης τα συνεπόμενα προβλήματα για την αγορά εργασίας.

2.8. Δικαιοσύνη και εσωτερικά ζητήματα

2.8.1. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την εκτίμηση ότι η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί πρόκληση αλλά και ευκαιρία, αφενός, για την επίλυση κοινών διασυνοριακών προβλημάτων στους τομείς της μετανάστευσης, του ασύλου και της καταπολέμησης της διεθνούς οργανωμένης εγκληματικότητας και, αφετέρου, για συνεργασία μεταξύ των αστυνομικών, τελωνειακών και δικαστικών αρχών των 15 κρατών μελών της ΕΕ και των ΧΚΑΕ. Είναι προς όφελος όλων των ενδιαφερομένων να εφαρμοστούν στην ΕΕ των 15 και στις υποψήφιες χώρες, στους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, μέτρα υψηλών προδιαγραφών που να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις ενός δημοκρατικού κράτους δικαίου.

2.8.2. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταβάλουν κάθε προσπάθεια προκειμένου να δημιουργήσουν ένα ανώτατο επίπεδο εσωτερικής ασφάλειας για τους πολίτες και να καταστήσουν σαφή τη νομική θέση για τους ενδεχόμενους πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο.

2.8.3. Η ΕΤΠ θα ήθελε επίσης να τονίσει την ανάγκη να καταβληθούν προσπάθειες ώστε τα νέα σύνορα της ΕΕ να μην έχουν δυσμενείς συνέπειες στις στρατηγικές παρέμβασης που χαράσσονται για την καταπολέμηση του λαθρεμπορίου ναρκωτικών.

3. Συμπεράσματα

3.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι ανεξάρτητα από τη διεύρυνση, οι κοινοτικές πολιτικές είναι απαραίτητο να υποστούν μεταβολές και να εξελιχθούν. Ωστόσο, αναγνωρίζει επίσης ότι η εν λόγω διεύρυνση θα αποτελέσει σημαντική πρόκληση για τη διαρθρωτική και την αγροτική πολιτική και θα ασκήσει ουσιαστική πίεση στα διαθέσιμα κονδύλια και ζητεί την εμβάθυνση των εσωτερικών μεταρρυθμίσεων για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

3.2. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η διεύρυνση αποτελεί τεράστιο πολιτικό άθλο αλλά και ευκαιρία για την Ευρώπη. Η διεύρυνση αποτελεί επένδυση των πολιτών της Ευρώπης στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία. Η επέκταση της εσωτερικής αγοράς, το τεράστιο ανθρώπινο δυναμικό και οι φυσικοί πόροι των υποψηφίων χωρών αποτελούν μια εξαιρετικά σημαντική πλουτοπαραγωγική πηγή. Η θέση της Ευρώπης θα ενισχυθεί διεθνώς.

3.3. Η ΕΤΠ κρίνει ότι καθεμία από τις υποψήφιες χώρες παρουσιάζει ειδικά προβλήματα και διαφορές στην περιφερειακή ανάπτυξη που καθιστούν αναγκαία τη χάραξη κοινής διαρθρωτικής πολιτικής. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ υποστηρίζει την άποψη ότι η περιφερειακή πολιτική και η διαπεριφερειακή συνεργασία κατέχουν τεράστια σημασία για τις υποψήφιες χώρες διότι αποτελεί ένα από τα πλέον εμφανή και απτά πλεονεκτήματα της ένταξης.

3.4. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η βασική αρχή για την ένταξη πρέπει να παραμείνει η υιοθέτηση του συνόλου του κοινοτικού κεκτημένου από τις υποψήφιες χώρες. Προκειμένου να καταστεί τούτο δυνατόν, η σταδιακή στρατηγική προετοιμασίας της ένταξης αποτελεί τη μοναδική πραγματοποιήσιμη λύση. Συνεπώς, η προετοιμασία των υποψηφίων χωρών χρειάζεται να στηριχθεί μέσω μιας συνολικής στρατηγικής που να καλύπτει όλους τους τομείς πολιτικής και η οποία πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή όσο το δυνατόν συντομότερα. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει την άμεση σχέση μεταξύ της προετοιμασίας της ένταξης και το εύρος των επιπτώσεων στις κοινοτικές πολιτικές μετά την ένταξη των νέων μελών.

3.5. Βασιζόμενη στις εμπειρίες των 15 κρατών μελών, η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να υπογραμμίσει, στα μέτρα στήριξης, την αποφασιστική σημασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Οι αρχές αυτές διαδραματίζουν αποφασιστικό ρόλο στην αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων, την επεξεργασία περιφερειακών σχεδίων ανάπτυξης, την εφαρμογή της διαρθρωτικής πολιτικής και τη στήριξη των ΜΜΕ.

3.6. Δεδομένων των συνεχών εξελίξεων, η ΕΤΠ ζητεί να συμμετάσχει στις διαβουλεύσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της διεύρυνσης και, από την πλευρά της θα υποστηρίξει όλες τις τοπικές και περιφερειακές αρχές των υποψηφίων χωρών και θα διευκολύνει τις διαδικασίες προσαρμογής μέσω της ανταλλαγής εμπειριών.

3.7. Η ΕΤΠ προειδοποιεί επίσης για τον κίνδυνο κατακερματισμού των πόρων. Ωστόσο, η υπερβολική εστίαση των κοινοτικών πολιτικών στην διεύρυνση, ενέχει τον κίνδυνο μετατόπισης του κέντρου βάρους των πολιτικών της ΕΕ από τομείς προτεραιότητας όπως το περιβάλλον και οι πολιτικές έρευνας και ανάπτυξης.

3.8. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν προσδιορίζει πως το κόστος και τα οφέλη από τη διεύρυνση θα επηρεάσουν τις κατ' ιδίαν περιφέρειες. Όμως, λόγω των σημαντικών διαρθρωτικών προσαρμογών που απαιτούνται, οι υποψήφιες χώρες θα επωμισθούν τεράστιο οικονομικό βάρος.

3.9. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σαφή δέσμευση της Επιτροπής να συνεχίσει τη χρηματοδότηση των δράσεων του Ταμείου Συνοχής και των Διαρθρωτικών Ταμείων για τις περιοχές του στόχου 1. Επίσης, η ΕΤΠ εμμένει ότι η διεύρυνση δεν θα πρέπει να επιβαρύνει στο ελάχιστο τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές των κρατών μελών, ούτε εκείνες που διανύουν διαρθρωτικές μεταβολές.

3.10. Ακόμη, η ΕΤΠ επισημαίνει ότι στην ανάλυση των επιπτώσεων αναφέρεται το ενδεχόμενο να προκληθούν κοινωνικές εντάσεις και οικονομικά προβλήματα στις μεθοριακές περιοχές της ΕΕ των 15, λόγω της αυξημένης κινητικότητας του εργατικού δυναμικού και των επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή αντίμετρα, το αργότερο κατά την ένταξη των νέων χωρών.

3.11. Το πρόβλημα της υψηλής ανεργίας σε όλη την Ευρώπη απαιτεί μια κοινή προσέγγιση. Η ΕΤΠ τάσσεται υπέρ της θέσπισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέτρων για την παροχή ευκαιριών σταθερής απασχόλησης ενώ παράλληλα θεωρεί ότι πρέπει να διατηρηθεί ένα εθνικό περιθώριο ελιγμών στο πλαίσιο της πολιτικής ανταγωνισμού.

3.12. Η ταχεία υιοθέτηση των κοινοτικών προδιαγραφών ποιότητας και των περιβαλλοντικών προτύπων καθώς και η εναρμόνιση των φυτοϋγειονομικών και κτηνιατρικών διατάξεων είναι ουσιαστικής σημασίας παρά το υψηλό τους κόστος διότι, σε αντίθετη περίπτωση, θα υπάρξουν στρεβλώσεις της εσωτερικής αγοράς και ενδεχομένως προστατευτικές αντιδράσεις. Για λόγους προστασίας του καταναλωτή, η ΕΤΠ ζητεί την πραγματοποίηση ουσιαστικού ελέγχου και εποπτείας της υποδομής των υποψηφίων χωρών.

3.13. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι τάσσεται υπέρ της διεύρυνσης προς τις υποψήφιες χώρες. Ωστόσο, η διεύρυνση δεν θα πρέπει να θέσει σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που έχει ήδη επιτευχθεί στον τομέα της εσωτερικής αγοράς και των άλλων κοινοτικών πολιτικών.

Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA