Αριθ. C 213/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 8. 90 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που 
πρέπει να εφαρμόζονται στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια (8η ειδική οδηγία σύμφωνα με το άρθρο 
16 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) 
COM(90) 275 τελικό — SYN 279 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή στις 31 Ιουλίου 1990) 
(90/C 213/02) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 118 Α, 
την πρόταση της Επιτροπής, που υποβλήθηκε μετά τη γνω­
μοδότηση της συμβουλευτικής επιτροπής για την ασφάλεια, 
την υγιεινή και την προστασία της υγείας στους χώρους 
εργασίας, 
Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το πρόγραμμα 
της στον τομέα της ασφάλειας, υγιεινής και υγείας στους 
χώρους εργασίας (') προβλέπει την έκδοση οδηγίας που απο­
σκοπεί στην προστασία της ασφάλειας και της υγείας των 
εργαζομένων στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια' 
ότι το Συμβούλιο, στο ψήφισμα του της 21ης Δεκεμβρίου 
1987 σχετικά με την ασφάλεια, την υγιεινή και την υγεία 
στους χώρους εργασίας (:), σημείωσε την πρόθεση της Επι­
τροπής να του υποβάλει σύντομα τις ελάχιστες απαιτήσεις 
σχετικά με τα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια' 
ότι τα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια αποτελούν ένα τομέα 
δραστηριότητας που εκθέτει τους εργαζόμενους σε ιδιαίτερα 
υψηλούς κινδύνους' 
ότι περισσότερα από τα μισά εργατικά ατυχήματα στα 
εργοτάξια, μέσα στην Κοινότητα συνδέονται με 
(') ΕΕ αριθ. C 28 της 3. 2. 1988, σ. 3. 
(2) ΕΕ αρι8. C 28 της 3. 2. 1988. σ. 1. ακατάλληλες αρχιτεκτονικές ή/και οργανωτικές επιλογές ή 
με κακό σχεδιασμό των εργασιών κατά τη μελέτη του 
έργου' 
ότι σε κάθε κράτος μέλος οι αρμόδιες αρχές σε θέματα 
ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας οφείλουν να 
ενημερώνονται ήδη από το στάδιο της μελέτης για την 
πραγματοποίηση σημαντικών ή/και επικινδύνων εργασιών 
ότι, κατά την εκτέλεση ενός έργου, ένα λάθος συντονισμού, 
ιδίως λόγω του γεγονότος της ταυτόχρονης ή διαδοχικής 
παρουσίας διαφορετικών επιχειρήσεων στο ίδιο προσωρινό 
ή κινητό εργοτάξιο, μπορεί να έχει ως συνέπεια υψηλό 
αριθμό εργατικών ατυχημάτων 
ότι, κατά συνέπεια, προκύπτει η ανάγκη ενίσχυσης του συ­
ντονισμού μεταξύ των διαφόρων παρεμβαινόντων ήδη από 
τη μελέτη του έργου, όπως επίσης κατά τη διάρκεια της 
εκτέλεσης του έργου' 
ότι η τήρηση των ελάχιστων προδιαγραφών που μπορούν να 
εγγυηθούν ένα καλύτερο επίπεδο ασφαλείας και υγείας 
μέσα στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια αποτελεί απαραί­
τητη προϋπόθεση για την προστασία της ασφάλειας και 
υγείας των εργαζομένων 
ότι, εξάλλου, οι αυτοαπασχολούμενοι εργαζόμενοι, απλώς 
και μόνο λόγω της άσκησης των δραστηριοτήτων τους σε 
ένα προσωρινό ή κινητό εργοτάξιο, μπορεί να θέσουν σε 
κίνδυνο την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων 
ότι, κατά συνέπεια, πρέπει να επεκταθούν στους ανεξαρ­
τήτως εργαζόμενους ορισμένες διατάξεις που προκύπτουν 
από την οδηγία 89/655/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 30ής 
Νοεμβρίου 1989 σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές 
ασφαλείας και υγείας για τη χρησιμοποίηση εξο­
πλισμού εργασίας από τους εργαζομένους κατά την 
εργασία τους(5) και από την οδηγία 89/656/ΕΟΚ του 
Ο ΕΕ αριθ. L393 της 30. 12. 1989, σ. 13. 
28. 8. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 213/3 
Συμβουλίου της 30ής Νοεμβρίου 1989 σχετικά με τις ελάχι-
χρήστους εργαζόμενους εξοπλισμών ατομικής προστασίας 
κατά την εργασία (')· 
ότι η παρούσα οδηγία είναι μια ειδική οδηγία σύμφωνα με 
το άρθρο 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την εφαρμογή 
μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και 
της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία (2)' ότι λόγω 
του γεγονότος αυτού, οι διατάξεις της εν λόγω οδηγίας 
εφαρμόζονται πλήρως στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια 
με επιφύλαξη πλέον δεσμευτικών ή/και ειδικών διατάξεων 
που περιέχονται στην παρούσα οδηγία-
ότι η παρούσα οδηγία αποτελεί ένα συγκεκριμένο στοιχείο 
στα πλαίσια της υλοποίησης της κοινωνικής διάστασης της 
εσωτερικής αγοράς, κυρίως σε ό,τι αφορά το θέμα που θίγει 
η οδηγία 89/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου (3) περί «των προϊ­
όντων για τον τομέα των δομικών κατασκευών»' 
ότι, δυνάμει της απόφασης 74/325/ΕΟΚ του Συμβουλίου (4), 
όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώ­
ρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, η Επιτροπή 
ζήτησε τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για την 
ασφάλεια, την υγιεινή και την προστασία της υγείας στους 
χώρους εργασίας, ενόψει της επεξεργασίας προτάσεων στον 
τομέα αυτό, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ 
Άρβρο Ι 
Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στα προσωρινά ή κινητά 
εργοτάξια όπως ορίζονται στο άρθρο 2, με εξαίρεση τις εξο­
ρυκτικές βιομηχανίες. 
ΟΡΙΣΜΟΙ 
Άρΰρο 2 
Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως: 
— προσωρινά ή κινητά εργοτάξια πον στο εξής fta ονομά­
ζονται «εργοτάξια»: κάθε χώρος όπου πραγματοποι­
ούνται εργασίες — οικοδομικές και πολιτικού μηχα­
νικού — των οποίων ενδεικτικός κατάλογος επισυνά­
πτεται στο παράρτημα Ι, 
(') ΕΕ αριθ. L 393 της 30. 12. 1989, σ. 18. 
(2) ΕΕ αριθ. L 183 της 29. 6. 1989, σ. 1. 
(3) ΕΕ αρι3. L 40 της Π. 2. 1989, σ. 12. 
(4) ΕΕ αριθ. L 185 της 9. 7. 1974, σ. 15. — κνριος(οι) τον έργον: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο για 
λογαριασμό του (των) οποίου (ων) πραγματοποιείται το 
έργο, 
— ανάδοχος (οι): κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει 
επιφορτιστεί να εκπονήσει μελέτη ή/και να εκτελέσει το 
έργο για λογαριασμό του (των) κυρίου (ων) του έργου, 
— ανεξαρτήτως εργαζόμενος: κάθε άτομο — εξαιρουμένων 
των περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 3 στοι­
χεία α) και 6) της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ — του οποίου η 
επαγγελματική δραστηριότητα ασκείται εν όλω ή εν 
μέρει σε εργοτάξιο, στα πλαίσια της κατασκευής του 
έργου. 
ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ 
Άρΰρο 3 
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε, 
πριν από την έναρξη των εργασιών στην επικράτεια τους, 
ο(οι) κύριος(οι) του έργου να διαβιβάζει(ουν) στις αρμόδιες 
αρχές για θέματα ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργα­
σίας μια «προκαταρκτική γνωστοποίηση» της οποίας το 
περιεχόμενο καθορίζεται σύμφωνα με το παράρτημα II. 
Μέσα στη γνωστοποίηση αυτή πρέπει να αναφέρονται 
κυρίως, το (τα) ονοματεπώνυμο (α) του (των) ατόμου (ων) 
που έχει (ουν) επιφορτιστεί με το συντονισμό σε θέματα 
ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων: 
— κατά το στάδιο «μελέτη του έργου», 
— κατά το στάδιο «εκτέλεση του έργου». 
Αντίγραφο της γνωστοποίησης αυτής πρέπει να είναι διαθέ­
σιμο στο εργοτάξιο ανά πάσα στιγμή. 
2. Πάντως, για τα εργοτάξια στα οποία η προβλεπόμενη 
διάρκεια των εργασιών είναι μικρότερη των 30 εργάσιμων 
ημερών και εφόσον οι εργασίες αυτές δεν εντάσσονται σε 
μία από τις κατηγορίες που δίνονται στο παράρτημα III, τα 
κράτη μέλη έχουν την δυνατότητα να θεωρήσουν τη διαβί­
βαση της «προκαταρκτικής γνωστοποίησης» προαιρετική. 
ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ 
Κατά τη μελέτη του έργου 
Άρ&ρο 4 
Κατά τα στάδια σχεδίασης, μελέτης και προετοιμασίας του 
έργου, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι γενικές αρχές πρό­
ληψης σε θέματα ασφάλειας και υγείας, όπως προβλέπονται 
στο άρθρο 6 παράγραφοι 2 και 3 στοιχείο α) της οδηγίας 
89/391/ΕΟΚ από τον ανάδοχο (ους), ιδίως: 
— για τις αρχιτεκτονικές ή/και οργανωτικές επιλογές στα 
πλαίσια του προγραμματισμού των διάφορων εργασιών 
ή σταδίων εργασίας οι οποίες θα διεξαχθούν ταυτό­
χρονα ή διαδοχικά, 
Αριθ. C 213/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 8. 90 
— για την πρόβλεψη της διάρκειας εκτέλεσης των διά­
φορων αυτών ειδών εργασίας ή σταδίων εργασίας. 
Αρ$ρο 5 
Το (τα) άτομο (α) που ορίζεται (ονται) στην «προκαταρ­
κτική γνωστοποίηση» για την εξασφάλιση του συντονισμού 
«μελέτης του έργου» σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και την 
υγεία, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3, οφείλει (ουν): 
α) να επαγρυπνεί (ουν) για την εφαρμογή των διατάξεων 
που προβλέπονται στο άρθρο 4' 
6) για τις εργασίες που εμπίπτουν σε μία ή περισσότερες 
κατηγορίες που παραθέτονται στο παράρτημα III, να 
καταρτίζει (ουν) ένα σχέδιο ασφάλειας και υγείας, καθο­
ρίζοντας τους ειδικούς κανόνες που θα εφαρμόζονται 
στο εν λόγω εργοτάξιο' 
γ) να καταρτίζει φάκελο προσαρμοσμένο στα χαρακτηρι­
στικά του έργου όπου να αναφέρονται τα χρήσιμα στοι­
χεία σε θέματα ασφάλειας και υγείας τα οποία θα πρέπει 
να λαμβάνονται υπόψη κατά τις ενδεχόμενες μεταγενέ­
στερες εργασίες. 
Κατά την κατασκευή του έργου 
Αρΰρο 6 
1. Το (τα) άτομο (α) που ορίζεται (ονται) στην «προκα­
ταρκτική γνωστοποίηση» για την εξασφάλιση συντονισμού 
«εκτέλεσης του έργου» σε θέματα ασφάλειας και υγείας στο 
εργοτάξιο: 
α) οφείλει (ουν) να μεριμνά (ούν) ώστε οι εργοδότες και 
κάθε φορά που θεωρείται απαραίτητο, οι ανεξαρτήτως 
εργαζόμενοι: 
— να εφαρμόζουν με συνέπεια τις αρχές που αναφέ­
ρονται στο άρθρο 7 
— να λαμβάνουν υπόψη, όπου απαιτείται, το σχέδιο 
ασφάλειας και υγείας που προβλέπεται σε εφαρμογή 
του άρθρου 5 στοιχείο 6) · 
6) προβαίνει (ουν) σε ενδεχόμενες προσαρμογές αυτού του 
σχεδίου ασφάλειας και υγείας, σε συνάρτηση με την εξέ­
λιξη των εργασιών και των ενδεχόμενων τροποποιήσεων 
που έχουν επέλθει" 
γ) οργανώνει (ουν) τη συνεργασία σε θέματα ασφάλειας 
και υγείας που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 
της οδηγίας 89/391/ΈΟΚ, περιλαμβάνοντας τη συμμε­
τοχή, εφόσον υπάρχει ανάγκη, των ανεξαρτήτως εργαζο­
μένων 
δ) οργανώνει (ουν) τον έλεγχο της καλής εφαρμογής των 
καθορισμένων διαδικασιών εργασίας * ε) λαμβάνει (ουν) τα απαραίτητα μέτρα για την απαγό­
ρευση της εισόδου στο εργοτάξιο προσώπων χωρίς σχε­
τική άδεια. 
2. Η εφαρμογή των προβλεπόμενων στην παράγραφο 1 
διατάξεων δεν καταργεί την αρχή της ευθύνης των εργο­
δοτών έναντι των εργαζομένων τους. 
Αρ$ρο 7 
Κατά την εκτέλεση των εργασιών, οι αρχές που περιλαμβά­
νονται στο άρθρο 6 παράγραφοι 1, 2, 3 και 5 της οδηγίας 
89/391/ΕΟΚ εφαρμόζονται, κυρίως όσον αφορά: 
— τη διατήρηση του εργοταξίου σε τάξη και σε ικανοποιη­
τική από απόψεως υγιεινής κατάσταση, 
— την επιλογή της τοποθέτησης των θέσεων εργασίας, λαμ­
βανομένων υπόψη των συνθηκών πρόσβασης στις θέσεις 
αυτές, καθώς και του καθορισμού των οδών ή ζωνών 
μετακίνησης ή κυκλοφορίας, 
— τις συνθήκες μεταφοράς των διάφορων υλικών, 
— την τεχνική συντήρηση, τον έλεγχο πριν από την έναρξη 
της λειτουργίας και τον περιοδικό έλεγχο των εγκατα­
στάσεων και των διατάξεων, ώστε να αποφεύγονται οι 
ατέλειες που θα μπορούσαν να πλήξουν την ασφάλεια 
και την υγεία των εργαζομένων, 
— την οριοθέτηση και τη διευθέτηση των ζωνών αποθή­
κευσης και ενδιάμεσης εναπόθεσης των διάφορων 
υλικών, ειδικότερα εφόσον πρόκειται για επικίνδυνες 
ουσίες, 
— τις συνθήκες αποκομιδής των επικίνδυνων υλικών που 
χρήσιμο πο ιήθη κα ν, 
— την αποθήκευση και την καταστροφή ή διάθεση των 
απορριμμάτων και των μπαζών, 
— την προσαρμογή, σε συνάρτηση με την πορεία των εργα­
σιών στο εργοτάξιο, της πραγματικής διάρκειας για τα 
διάφορα είδη ή στάδια εργασίας. 
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΩΝ 
Άρΰρο 8 
Για να διαφυλάξουν την ασφάλεια και την υγεία όλων των 
ατόμων που είναι παρόντα στο εργοτάξιο, και υπό τις προϋ­
ποθέσεις του άρθρου 6, οι εργοδότες οφείλουν, κατά την 
εφαρμογή του άρθρου 7, όσον αφορά τους εργαζομένους 
υπό την εργοδοσία τους, να λαμβάνουν μέτρα σύμφωνα με 
τις ελάχιστες προδιαγραφές που παραθέτονται στο παράρ­
τημα IV. 
28. 8. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 213/5 
ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 
Άρΰ·ρο 9 
Για την ασφάλεια και τη διαφύλαξη της υγείας όλων των 
ατόμων που είναι παρόντα στο εργοτάξιο, οι ανεξαρτήτως 
εργαζόμενοι οφείλουν να συμμορφώνονται: 
α) με τις αρχές που διατυπώνονται στο άρθρο 7 της 
παρούσας οδηγίας-
6) με τα άρθρα 3, 4 παράγραφοι 1, 2, 3, 4, 9 και 5 της οδη­
γίας 89/656/ΕΟΚ του Συμβουλίου-
γ) με το άρθρο 4 της οδηγίας 89/655/ΕΟΚ του Συμβου­
λίου " 
δ) με τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV 
της παρούσας οδηγίας. 
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 
Άρΰρο 10 
Με επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 10 της οδηγίας 
89/391/ΕΟΚ, οι εργαζόμενοι ή/και οι εκπρόσωποι τους 
ενημερώνονται για όλα τα μέτρα που πρέπει να λαμβά­
νονται όσον αφορά την ασφάλεια και την υγεία των εργα­
ζομένων στο εργοτάξιο, ιδίως για τα μέτρα που προκύπτουν 
από την εφαρμογή των άρθρων 6, 7 και 8 και, εφόσον είναι 
αναγκαίο, για το σχέδιο υγείας και ασφάλειας που προβλέ­
πεται στο άρθρο 5 στοιχείο 6). 
ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 
Άρ$ρο 11 
Η διαβούλευση και η συμμετοχή των εργαζομένων ή/και 
των εκπροσώπων τους πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις 
διατάξεις του άρθρου 11 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ σχετικά 
με θέματα που καλύπτονται από τα άρθρα 6 παράγραφοι 1, 
7 και 8. 
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΩΝ 
Άρ#ρο 12 
Οι προσαρμογές καθαρά τεχνικής φύσης των παραρτημάτων 
II, III, IV σε συνάρτηση με: — την έκδοση οδηγιών σε θέματα τεχνικής εναρμόνισης 
και τυποποίησης, 
— την τεχνική πρόοδο, την εξέλιξη των κανονισμών ή 
διεθνών προδιαγραφών και των γνώσεων στον τομέα 
των εργοταξίων, 
εγκρίνονται βάσει της διαδικασίας που προβλέπεται στο 
άρθρο 17 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ. 
ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
'Αρ&ρο 13 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις απαραίτητες νομοθε­
τικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για τη συμ­
μόρφωση τους με την παρούσα οδηγία έως τις 31 Δεκεμ­
βρίου 1993 και ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
Οι διατάξεις που θεσπίζονται δυνάμει του πρώτου εδαφίου 
παραπέμπουν ρητώς στην παρούσα οδηγία. 
2. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή το κείμενο 
των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που έχουν ήδη εγκρίνει 
ή που εγκρίνουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα 
οδηγία. 
3. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Επιτροπή, ανά πεντα­
ετία, έκθεση σχετικά με την εφαρμογή στην πράξη των δια­
τάξεων της παρούσας οδηγίας, αναφέροντας τις απόψεις 
των κοινωνικών εταίρων. Η Επιτροπή ενημερώνει το Συμ­
βούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Κοινωνική και 
Οικονομική Επιτροπή και τη συμβουλευτική επιτροπή για 
την ασφάλεια, την υγιεινή και την υγεία στους χώρους 
εργασίας. 
4. Η Επιτροπή υποβάλλει περιοδικά στο Συμβούλιο, στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας, λαμβά­
νοντας υπόψη τις διατάξεις που προβλέπονται στις παρα­
γράφους 2 και 3. 
Αρ'&ρο 14 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
ApiS. C 213/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 8. 90 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Ενδεικτικός κατάλογος των οικοδομικών εργασιών και των εργασιών πολιτικού μηχανικού που περιλαμβάνονται 
στον ορισμό των προσωρινών η κινητών εργοταξίων του άρθρου 2 πρώτο εδάφιο 
— εκσκαφές 
— χωματουργικά 
— κατασκευές 
— συναρμολόγηση και αποσυναρμολόγηση προκατασκευασμένων στοιχείων 
— διαμόρφωση ή εξοπλισμός 
— μετατροπές 
— ανακαινίσεις 
— επισκευές 
— καθαιρέσεις 
— κατεδαφίσεις 
— έκτακτη διατήρηση 
— προγραμματισμένη συντήρηση. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Περιεχόμενο της προκαταρκτικής γνωστοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 3 
Ημερομψία διαβίβασης: 
1. Ακριβής διεύθυνση του εργοταξίου: 
2. Κύριος (οι) του έργου [ονοματεπώνυμο (α) και διεύθυνση (εις)]: 
3. Φύση του έργου: 
4. Ανάδοχος (οι) [ονοματεπώνυμο (α) και διεύθυνση]: 
5. Συντονιστής (ές) «μελέτη του έργου» σε θέματα ασφάλειας και υγείας (ονοματεπώνυμο και διεύθυνση): 
28. 8. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 213/7 
6. Συντονιστής (ές) «εκτέλεσης του έργου» σε θέματα ασφάλειας και υγείας [ονοματεπώνυμο, (α) και διεύθυνση, 
(εις)]: 
7. Προβλεπόμενη ημερομηνία έναρξης των εργασιών: 
8. Προβλεπόμενη διάρκεια του εργοταξίου: 
9. Προβλεπόμενος μέγιστος αριθμός εργαζομένων στο εργοτάξιο: 
10. Προβλεπόμενος αριθμός επιχειρήσεων και ανεξαρτήτως εργαζομένων στο εργοτάξιο: 
11. Στοιχεία των επιχειρήσεων που έχουν ήδη επιλεγεί: 
12. Προϋπολογισμός των εργασιών: 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Κατάλογος των εργασιών που περικλείουν κινδύνους για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, για τις 
οποίες απαιτείται προκαταρκτική γνωστοποίηση βάσει τον άρθρου 3 παράγραφος 2 ανεξαρτήτως διάρκειας και σχε­
δίου υγείας και ασφαλείας δυνάμει του άρθρου 5 
1. Εργασίες που λόγω της φύσης τους εκθέτουν τους εργαζομένους σε σοβαρούς κινδύνους κατολίσθησης, κατα-
πλάκωσης, βουλιάγματος σε λάσπη/άμμο, πτώσης ή πνιγμού. 
2. Εργασίες που λόγω της φύσης τους εκθέτουν τους εργαζομένους σε σοβαρό κίνδυνο που προκύπτει από τη 
χρήση ή την παρουσία χημικών, φυσικών ή βιολογικών παραγόντων. 
3. Εργασίες καταδύσεων με αναπνευστικές συσκευές ή σε θάλαμο συμπιεσμένου αέρα. 
4. Εργασίες με εκρηκτικές ύλες. 
Α^.^Ρ^ Ε^ίοτ^Ι^τ^^τ^^ ^.^.^ 
ΕΑΑΧΙΣΤΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΑΣΦΑΑΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΤΕΙΑΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΑ 
ΕΡΓΟΤΑΞΙΑ 
η^Ρ0ΧΑΤΑ^ΧΤ^Ηη5^ΑΤΗ^Η 
Οι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν παράρτημα εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση που τα χαρακτηρ 
στικά του εργοταξίουητης δραστηριότητας, οι περιστασειςηκάποιος κίνδυνος το απαιτούν. 
^ Ελά^^τ^^^^τ^^γ^ν^^^χ^^·^^ 
Οι εργαζόμενοι 
^οφείλουν να προστατεύονται από τις ατμοσφαιρικές επιδράσεις που μπορεί να πλέξουν την ασφάλεια 
και την υγεία τους, 
^οφείλουν να προστατεύονται σε κάθε περίπτωση που αυτό είναι δυνατό από τεχνική άποψη, με συλλο^ 
γικά μέσα από τις πτώσεις αντικειμένων και τις πτώσεις από μεγάλο ΰψος^ 
^δεν πρέπει να εκτίθενται σε επικίνδυνα επίπεδα σε βλαβερές χημικές, φυσικέςτ^βιολογικές ουσίες. 
^. Ε^τά^^^α^ντ^χη 
Τα υλικά,οεξοπλισμός, και γενικότερα οποιοδήποτε στοιχείο θα μπορούσε κατά τις μετακινήσεις να 
θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων πρέπει να σταθεροποιούνται με κατάλ^ 
ληλο και σίγουρο τρόπο. 
^.ί. ^^^^ιδίως παραπήγματα και εργαστήρια^ 
Οι χώροι πρέπει να έχουν την κατάλληλη δομή και σταθερότητα, ανάλογα με το είδοςτης χρήσης. 
ϋ ^^^^^^^^^^^^,^^^^^ 
Οι κινητέςησταθερές θέσεις εργασίας που βρίσκονται σε ΰφοςησε βάθος πρέπει να έχουν αντοχή και 
ευστάθεια λαμβανομένου υπόψη^ 
— του αριθμού των εργαζομένων που δουλεύουν εκεί, 
^του μέγιστου φορτίου που μπορούν να φέρουν και της κατανομής του, 
— των εξωτερικών επιδράσεων που ενδέχεται να υποστούν. 
Αντο υποστήριγμα και τα λοιπά στοιχεία των θέσεων αυτών δεν διαθέτουν εγγενή ευστάθεια, πρέπει να 
εξασφαλίζεταιηευστάθειά τους με κατάλληλους και σίγουρους τρόπους σταθεροποίησης ώστε να απο^ 
φεΰγεται οποιαδήποτε άκαιρηηαθέλητη μετακίνηση του συνόλου^μερών αυτών των θέσεων εργασίας. 
Ηευστάθεια και αντοχή που αναφέρονται στο σημείο!^ πρέπει να ελέγχοντα4 με κατάλληλο τρόπο και 
ειδικά μετά την ενδεχόμενη τροποποίηση του ΰφουςητου βάθους της θέσης εργασίας. 
^ Εγ^τά^τα^^^δ^ιν^^ενέ^γε^ 
Οι εγκαταστάσεις πρέπει να έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί έτσι ώστε να μη δημιουργούν κίνδυνο 
πυρκαγιάςηέκρηξης οι εργαζόμενοι πρέπει να είναι επαρκώς προστατευμένοι έναντι των κίνδυνων που 
μπορεί να προβούν από την άμεσηηέμμεση επαφή με την ηλεκτρική εγκατάσταση. 
Οσχεδιασμός,ηκατασκευη,ηεπιλογη του υλικού και οι μηχανισμοί προστασίας πρέπει να λαμβάνουν 
υπόψη την τάση τουρεΰματος, τηνεπίδρασηεξωτερικώνπαραγόντωνκαιτιςτεχνικέςγνώσειςτων 
ατόμων που έχουν πρόσβαση σε τμήματα της εγκατάστασης. 
28. 8. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 213/9 
Οι εγκαταστάσεις του εργοταξίου και κυρίως οι εγκαταστάσεις που υπόκεινται σε επιδράσεις εξωτερικών 
παραγόντων πρέπει να ελέγχονται και να συντηρούνται τακτικά. 
Οι ήδη υπάρχουσες εγκαταστάσεις πριν από την έναρξη του εργοταξίου πρέπει να εντοπίζονται, να ελέγ­
χονται και να επισημαίνονται με σαφή τρόπο. 
4. Οδοί και έξοδοι κινδύνου 
4.1. Οι οδοί και οι έξοδοι κινδύνου πρέπει να παραμένουν ελεύθερες και να οδηγούν από το συντομότερο 
δυνατό δρόμο σε ασφαλή χώρο. 
4.2. Σε περίπτωση κινδύνου, πρέπει να είναι δυνατό να απομακρύνονται οι εργαζόμενοι από όλες τις θέσεις 
εργασίας γρήγορα και κάτω από συνθήκες πλήρους ασφάλειας. 
4.3. Ο αριθμός, η κατανομή και οι διαστάσεις των οδών και εξόδων κινδύνου εξαρτώνται από τη χρήση, τον 
εξοπλισμό και την επιφάνεια των χώρων εργασίας, καθώς και από το μέγιστο αριθμό των ατόμων που 
μπορεί να βρίσκονται στους χώρους αυτούς. 
4.4. Οι θύρες κινδύνου πρέπει να ανοίγουν προς τα έξω. 
Οι θύρες κινδύνου δεν πρέπει να κλείνονται με τρόπο ώστε να μην ανοίγουν εύκολα και αμέσως από 
οποιονδήποτε θα χρειαζόταν να τις χρησιμοποιήσει σε επείγουσα περίπτωση. 
Οι συρόμενες και οι περιστρεφόμενες θύρες απαγορεύεται να χρησιμοποιούνται ως θύρες κινδύνου. 
4.5. Οι ειδικές οδοί και έξοδοι κινδύνου πρέπει να επισημαίνονται σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις εφαρ­
μογής της οδηγίας 77/576/ΕΟΚ ('). 
Η σήμανση αυτή πρέπει να είναι επαρκώς ανθεκτική και να γίνεται στα κατάλληλα σημεία. 
4.6. Οι οδοί και έξοδοι κινδύνου, καθώς και οι διάδρομοι κυκλοφορίας και οι σχετικές θύρες πρόσβασης δεν 
πρέπει να παρεμποδίζονται από αντικείμενα, κατά τρόπο ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθούν οποτεδή­
ποτε ανεμπόδιστα. 
4.7. Οι οδοί και έξοδοι κινδύνου που απαιτούν φωτισμό πρέπει να είναι εξοπλισμένες με εφεδρικό σύστημα 
φωτισμού επαρκούς τάσης, για την περίπτωση βλάβης του φωτισμού. 
5. Ανίχνευση και κατάσβεση πυρκαγιάς 
5.1. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του εργοταξίου και τις διαστάσεις και τη χρήση των χώρων, καθώς και 
το διαθέσιμο εξοπλισμό, τα φυσικά και χημικά χαρακτηριστικά των ουσιών ή υλικών που υπάρχουν επι­
τόπου, όπως επίσης και ανάλογα με το μέγιστο αριθμό των ατόμων που μπορεί να βρίσκονται εκεί, οι 
χώροι εργασίας πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με επαρκή αριθμό συστημάτων κατάσβεσης πυρκαγιάς και, 
ανάλογα με τις ανάγκες, με συστήματα πυρανίχνευσης και συναγερμού. 
5.2. Τα μη αυτόματα συστήματα κατάσβεσης της πυρκαγιάς πρέπει να έχουν προσιτή πρόσβαση και εύκολο 
χειρισμό. 
Πρέπει να επισημαίνονται σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις εφαρμογής της οδηγίας 77/576/ΕΟΚ. 
Η σήμανση αυτή πρέπει να είναι επαρκώς ανθεκτική και να γίνεται στα κατάλληλα σημεία. 
6. Εξαερισμός 
6.1. Πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη, λαμβανομένων υπόψη των μεθόδων εργασίας και της σωματικής επιβά­
ρυνσης που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι, ώστε να έχουν στη διάθεση τους αέρα σε επαρκή ποσότητα 
και ικανοποιητική ποιότητα. 
Εφόσον χρησιμοποιείται εγκατάσταση εξαερισμού, πρέπει να διατηρείται σε κατάσταση λειτουργίας. 
Πρέπει να υπάρχει σύστημα ελέγχου για την επισήμανση οποιασδήποτε βλάβης, όταν αυτό είναι απαραί­
τητο για την προστασία της υγείας των εργαζομένων. 
6.2. Εάν χρησιμοποιούνται οι εγκαταστάσεις κλιματισμού ή μηχανικού εξαερισμού πρέπει αυτές να λειτουρ­
γούν κατά τρόπο ώστε οι εργαζόμενοι να μην εκτίθενται σε ενοχλητικά ρεύματα αέρος. 
(') ΕΕ αριθ. L 229 της 7. 9. 1977. σ. 12. 
Αριθ. C 213/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 8. 90 
Κάθε υπόθεση ή ρύπος που θα μπορούσε να συνεπάγεται άμεσο κίνδυνο για την υγεία των εργαζομένων, 
λόγω ρύπανσης του εισπνεόμενου αέρα πρέπει να εξαλείφεται γρήγορα. 
7. Θερμοκρασία 
7.1. Η θερμοκρασία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού κατά το χρόνο 
εργασίας, λαμβανομένων υπόψη των μεθόδων εργασίας και της σωματικής προσπάθειας που απαιτείται 
για την εκτέλεση της. 
7.2. Η θερμοκρασία των χώρων διαλείμματος, των χώρων διαμονής του προσωπικού επιφυλακής, των εγκατα­
στάσεων υγιεινής, των εστιατορίων, καθώς και των χώρων παροχής πρώτων βοηθειών, πρέπει να ανταπο­
κρίνεται στον ειδικό προορισμό των χώρων αυτών. 
7.3. Τα παράθυρα, οι φεγγίτες και τα γυάλινα χωρίσματα πρέπει να επιτρέπουν την αποφυγή υπερβολικού 
ηλιοφωτισμού, λαμβανομένου υπόψη του είδους της εργασίας και της τοπικής χρήσης. 
8. Φυσικός και τεχνητός φωτισμός των θέσεων εργασίας, των χώρων και διαδρόμων κυκλοφορίας στο εργο­
τάξιο 
8.1. Οι θέσεις εργασίας, οι χώροι και οι διάδρομοι κυκλοφορίας στο εργοτάξιο, πρέπει να φωτίζονται επαρκώς 
με τεχνητό φωτισμό κατά τη διάρκεια της νύχτας και εφόσον το φως της ημέρας δεν επαρκεί' ενδεχο­
μένως πρέπει να χρησιμοποιούνται φορητές πηγές φωτισμού με προστασία από τα χτυπήματα. 
8.2. Οι εγκαταστάσεις φωτισμού των χώρων, των θέσεων εργασίας και των διαδρόμων κυκλοφορίας πρέπει να 
τοποθετούνται κατά τρόπο ώστε ο προβλεπόμενος φωτισμός να μην δημιουργεί κίνδυνο για εργατικό 
ατύχημα. 
8.3. Οι χώροι, οι θέσεις εργασίας και οι διάδρομοι κυκλοφορίας στους οποίους οι εργαζόμενοι είναι δυνατό 
να εκτεθούν ιδιαίτερα σε κινδύνους στην περίπτωση βλάβης του τεχνητού φωτισμού, πρέπει να είναι εφο­
διασμένοι με εφεδρικό φωτισμό ασφάλειας, ικανοποιητικής έντασης. 
8.4. Οι προσβάσεις και η περίμετρος του εργοταξίου πρέπει να επισημαίνονται και να υλοποιούνται με τέτοιο 
τρόπο ώστε να είναι ευδιάκριτες και να εντοπίζονται εύκολα. 
9. Δάπεδα, τοίχοι, οροφές και στέγες των χώρων εργασίας 
9.1. Τα δάπεδα των χώρων εργασίας πρέπει να μην παρουσιάζουν εξογκώματα, τρύπες και επικίνδυνες κλί­
σεις' πρέπει να είναι σταθερά, στερεά και αντιολισθητικά. 
9.2. Οι επιφάνειες των δαπέδων, των τοίχων και των οροφών των χώρων εργασίας πρέπει να μπορεί να καθα­
ρίζονται και να επιχρίονται για την επίτευξη ικανοποιητικών συνθηκών υγιεινής. 
9.3. Τα διαφανή ή ημιδιαφανή χωρίσματα και ιδιαίτερα τα χωρίσματα από γυαλί, πρέπει, εφόσον βρίσκονται 
μέσα η κοντά σε χώρους εργασίας, θέσεις εργασίας ή διαδρόμους κυκλοφορίας, να είναι κατασκευασμένα 
από υλικά ασφάλειας ή να χωρίζονται από τις θέσεις εργασίας και τους διαδρόμους, έτσι ώστε οι εργαζό­
μενοι να μην έρχονται σε επαφή με τα χωρίσματα αυτά, ούτε να τραυματίζονται από τυχόν θραύσματα 
τους. 
9.4. Η πρόσβαση σε στέγες από υλικά μη επαρκούς αντοχής δεν επιτρέπεται παρά μόνο εφόσον παρέχεται 
ειδικός εξοπλισμός για ασφαλή εκτέλεση της εργασίας. 
10. Παράθυρα και φεγγίτες των χώρων εργασίας 
10.1. Οι εργαζόμενοι πρέπει να μπορούν να ανοίγουν, να κλείνουν, να ρυθμίζουν και να στερεώνουν τα παρά­
θυρα, τους φεγγίτες και τα συστήματα αερισμού, από θέση η οποία να προσφέρει πλήρη ασφάλεια. Όταν 
τα εν λόγω παράθυρα, φεγγίτες και συστήματα είναι ανοικτά δεν πρέπει να αποτελούν κίνδυνο για τους 
εργαζομένους. 
10.2. Τα παράθυρα και οι φεγγίτες πρέπει να σχεδιάζονται σε συνδυασμό με τον εξοπλισμό ή να εφοδιάζονται 
με κατάλληλα συστήματα, έτσι ώστε να καθαρίζονται χωρίς κινδύνους για τους εργαζόμενους που εκτε­
λούν την εργασία αυτή, καθώς και για τους λοιπούς παρόντες εργαζόμενους. 
11. Θύρες και πύλες 
11.1. Η θέση. ο αριθμός, τα υλικά κατασκευής και οι διαστάσεις των θυρών και των πυλών καθορίζονται με 
βάση τη φύση και τη χρήση των χώρων. 
28. 8.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 213/11 
11.2. Οι διαφανείς θύρες απαιτείται να φέρουν σήμανση στο ύψος των ματιών. 
11.3. Οι Θύρες τύπου εκκρεμούς πρέπει να είναι διαφανείς ή να έχουν διαφανή 9υρόφυλλα. 
11.4. Εφόσον οι διαφανείς ή οι ημιδιαφανείς επιφάνειες των Ουρών και πυλών δεν είναι κατασκευασμένες από 
υλικά ασφάλειας και υπάρχει κίνδυνος τραυματισμού των εργαζομένων από θραύσματα, οι παραπάνω 
επιφάνειες πρέπει να προστατεύονται από τις κρούσεις. 
11.5. Οι συρόμενες Θύρες πρέπει να διαθέτουν σύστημα ασφάλειας το οποίο να τις εμποδίζει να βγαίνουν από 
τις τροχιές τους και να πέφτουν. 
11.6. Οι θύρες και οι πύλες που ανοίγουν προς τα πάνω πρέπει να είναι εφοδιασμένες με σύστημα ασφαλείας, 
το οποίο να τις εμποδίζει να ξαναπέφτουν. 
11.7. Οι θύρες που βρίσκονται πάνω στις οδούς διάσωσης πρέπει να επισημαίνονται κατάλληλα. 
11.8. Δίπλα ακριβώς στις πύλες που προορίζονται κυρίως για την κυκλοφορία οχημάτων, πρέπει να υπάρχουν 
θύρες για την κυκλοφορία των πεζών, εκτός εάν η διέλευση τους είναι ασφαλής, οι οποίες πρέπει να 
φέρουν σαφώς ορατή σήμανση και να είναι διαρκώς ελεύθερες από εμπόδια. 
11.9. Οι αυτόματες θύρες και πύλες πρέπει να λειτουργούν χωρίς κίνδυνο ατυχημάτων για τους εργαζομένους. 
Πρέπει να είναι εφοδιασμένες με συστήματα επείγουσας ακινητοποίησης, τα οποία να εντοπίζονται 
εύκολα και να είναι προσβάσιμα καθώς επίσης, εκτός από την περίπτωση αυτόματου ανοίγματος σε περί­
πτωση διακοπής της ηλεκτρικής ενέργειας, να μπορεί να ανοίγουν με το χέρι. 
12. Διάδρομοι κυκλοφορίας — επικίνδυνες ζώνες 
12.1. Οι διάδρομοι κυκλοφορίας, στους οποίους περιλαμβάνονται τα κλιμακοστάσια, οι σταθερές κλίμακες, τα 
κρηπιδώματα και οι ράμπες φόρτωσης, πρέπει να υπολογίζονται, να τοποθετούνται, να διευθετούνται και 
να κατασκευάζονται κατά τρόπο ώστε να μπορεί να χρησιμοποιούνται εύκολα, με πλήρη ασφάλεια και 
σύμφωνα με τον προορισμό τους, χωρίς να διατρέχουν κίνδυνο οι εργαζόμενοι που απασχολούνται κοντά 
σε αυτούς τους διαδρόμους κυκλοφορίας. 
12.2. Ο υπολογισμός των διαστάσεων των διαδρόμων κυκλοφορίας προσώπων ή/και εμπορευμάτων πρέπει να 
γίνεται με βάση τον αναμενόμενο αριθμό χρηστών και το είδος της δραστηριότητας. 
Εφόσον χρησιμοποιούνται μεταφορικά μέσα σ'αυτούς τους διαδρόμους κυκλοφορίας, πρέπει να προβλέ­
πεται επαρκής χώρος ασφάλειας για τους πεζούς. 
12.3. Οι οδοί κυκλοφορίας που προορίζονται για οχήματα πρέπει να βρίσκονται σε επαρκή απόσταση από 
θύρες, πύλες, διαβάσεις πεζών, διαδρόμους και κλιμακοστάσια. 
12.4. Εφόσον η χρήση και ο εξοπλισμός των χώρων το απαιτούν για την εξασφάλιση της προστασίας των 
εργαζομένων, το σχεδιάγραμμα των διαδρόμων κυκλοφορίας πρέπει να τοποθετείται σε εμφανές σημείο. 
12.5. Εφόσον το εργοτάξιο περιέχει επικίνδυνες ζώνες που οφείλονται στη φύση της εργασίας και παρουσιά­
ζουν κίνδυνο πτώσης των εργαζομένων ή κίνδυνο από την πτώση αντικειμένων, οι ζώνες αυτές πρέπει να 
είναι εφοδιασμένες, στο μέτρο του δυνατού, με σύστημα που να εμποδίζει την είσοδο των εργαζομένων 
στις ζώνες αυτές. 
Πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των εργαζομένων στους οποίους επιτρέ-
πειται η είσοδος στις επικίνδυνες ζώνες. 
Οι επικίνδυνες ζώνες πρέπει να φέρουν ευκρινή σήμανση. 
13. Ειδικά μέτρα για τις κυλιόμενες σκάλες και διαδρόμους 
Οι κυλιόμενες σκάλες και διάδρομοι πρέπει να λειτουργούν με ασφαλή τρόπο. 
Πρέπει να είναι εξοπλισμένες με τα απαραίτητα στοιχεία ασφαλείας. 
Πρέπει να είναι εξοπλισμένες με συστήματα επείγουσας ακινητοποίησης, τα οποία να εντοπίζονται 
εύκολα και να είναι εύκολα προσιτά. 
14. Κρηπιδώματα και ράμπες φόρτωσης 
ApiS. C 213/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 8. 90 
14.1. Τα κρηπιδώματα και οι ράμπες φόρτωσης πρέπει να έχουν επαρκές πλάτος ανάλογα με τις διαστάσεις των 
μεταφερόμενων φορτίων. 
14.2. Τα κρηπιδώματα φόρτωσης πρέπει να διαθέτουν μία τουλάχιστον έξοδο. 
14.3. Οι ράμπες φόρτωσης πρέπει να προστατεύουν τους εργαζομένους από κινδύνους πτώσης. 
15. Διαστάσεις και όγκος αέρα των χώρων εργασίας — χώρος για την ελευθερία κινήσεων στη θέση εργασίας 
15.1. Οι χώροι εργασίας πρέπει να έχουν επαρκή επιφάνεια και επαρκές ύψος που να επιτρέπει στους εργαζομέ­
νους να εκτελούν την εργασία τους χωρίς κίνδυνο για την ασφάλεια, την υγεία ή την ευεξία τους. 
15.2. Η επιφάνεια της θέσης εργασίας πρέπει να υπολογίζεται κατά τρόπο ώστε το προσωπικό να διαθέτει 
επαρκή ελευθερία κίνησης για τις δραστηριότητες του. 
Αν αυτός ο κανόνας δεν μπορεί να τηρηθεί για λόγους που αφορούν την ίδια τη θέση εργασίας, ο εργαζό­
μενος πρέπει να μπορεί να διαθέτει κοντά στη θέση εργασίας του άλλον επαρκή ελεύθερο χώρο. 
16. Εγκαταστάσεις παροχής πρώτων βοηθειών 
16.1. Εφόσον το μέγεθος του εργοταξίου, τα είδη των δραστηριοτήτων, η συχνότητα των ατυχημάτων το απαι­
τούν, πρέπει να προβλέπεται ένας ή περισσότεροι ειδικοί χώροι για την παροχή πρώτων βοηθειών. 
16.2. Οι χώροι που προορίζονται για την παροχή πρώτων βοηθειών πρέπει να είναι κατάλληλα εξοπλισμένοι με 
τις απαραίτητες εγκαταστάσεις και υλικά πρώτης βοήθειας και να είναι εύκολα προσπελάσιμοι με φορεία. 
Πρέπει επίσης να φέρουν σήμανση σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις εφαρμογής της οδηγίας 
77/576/ΕΟΚ. 
16.3. Πρέπει επίσης να υπάρχει διαθέσιμο υλικό παροχής πρώτων βοηθειών σε όλα τα μέρη όπου οι συνθήκες 
εργασίας το απαιτούν. 
Το υλικό αυτό πρέπει να επισημαίνεται κατάλληλα και να έχει εύκολη πρόσβαση. 
17. Εξοπλισμός υγιεινής 
17.1. Αποδυτήρια και ερμάρια για την εναπόθεση των ρούχων. 
17.1.1. Στη διάθεση των εργαζομένων πρέπει να τίθενται κατάλληλα αποδυτήρια, εφόσον αυτοί πρέπει να 
φορούν ειδικά ρούχα εργασίας. 
Τα αποδυτήρια πρέπει να είναι εύκολα προσπελάσιμα, με επαρκή χώρο και εξοπλισμένα με καθίσματα. 
17.1.2. Τα αποδυτήρια πρέπει να έχουν επαρκείς διαστάσεις και να διαθέτουν εξοπλισμό ο οποίος να επιτρέπει 
σε κάθε εργαζόμενο να στεγνώνει, εφόσον είναι απαραίτητο, τα ρούχα εργασίας του, καθώς και τα προ­
σωπικά του ρούχα και αντικείμενα και να τα κλειδώνει. 
Εάν οι συνθήκες εργασίας το απαιτούν (π.χ. επικίνδυνες ουσίες, υγρασία, ακαθαρσίες) πρέπει να υπάρ­
χουν ξεχωριστά ερμάρια για τον ιματισμό εργασίας και για την ιδιωτική περιβολή των εργαζομένων. 
17.1.3. Στη διάθεση των εργαζομένων πρέπει να τίθενται ξεχωριστά αποδυτήρια για τους άνδρες και για τις 
γυναίκες. 
17.1.4. Εφόσον δεν απαιτούνται αποδυτήρια, κάθε εργαζόμενος πρέπει να έχει στη διάθεση του ένα χώρο που να 
κλειδώνει για την εναπόθεση των ρούχων του και των προσωπικών του αντικειμένων. 
17.2. Αποχωρητήρια και νιπτήρες 
Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν στη διάθεση τους, κοντά στις θέσεις εργασίας, χώρους διαλείμματος, 
αποδυτήρια και αίθουσες λουτρών (ντους) ή νιπτήρων, καθώς και ειδικούς χώρους εφοδιασμένους με 
επαρκή αριθμό λεκανών και νιπτήρων. 
Τα αποχωρητήρια πρέπει να είναι χωριστά ή να προβλέπεται χωριστή χρήση για τους άνδρες και για τις 
γυναίκες. 
28. 8. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 213/13 
17.3. Λουτρά (ντους), νιπτήρες 
17.3.1. Εφόσον επιβάλλεται από το είδος της δραστηριότητας και από την υγιεινή πρέπει να υπάρχουν κατάλ­
ληλα (ντους) λουτρά και σε επαρκή αριθμό στη διάθεση των εργαζομένων. Τα λουτρά πρέπει να είναι 
χωριστά ή να προβλέπεται χωριστή χρήση για τους άνδρες και για τις γυναίκες. 
17.3.2. Τα λουτρά πρέπει να έχουν επαρκείς διαστάσεις που να επιτρέπουν σε κάθε εργαζόμενο να πλένεται 
απρόσκοπτα και κάτω από κατάλληλες συνθήκες υγιεινής. 
Τα λουτρά (ντους) πρέπει να είναι εφοδιασμένα με εξοπλισμό παροχής ζεστού και κρύου νερού. 
17.3.3. Εφόσον δεν απαιτούνται λουτρά (ντους) κατά την έννοια του σημείου 17.3.1 πρώτο εδάφιο, πρέπει να 
τοποθετούνται νιπτήρες με τρεχούμενο νερό (με παροχή ζεστού νερού, εάν είναι απαραίτητο) κοντά στις 
θέσεις εργασίας και στα αποδυτήρια. 
Πρέπει να προβλέπεται χωριστή εγκατάσταση νιπτήρων ή χωριστή χρήση νιπτήρων για τους άνδρες και 
τις γυναίκες εφόσον αυτό είναι απαραίτητο για λόγους κοσμιότητας. 
17.3.4. Εάν οι αίθουσες λουτρών (ντους) ή νιπτήρων και τα αποδυτήρια είναι ξεχωριστά, πρέπει να υπάρχει πρό­
βλεψη εύκολης επικοινωνίας μεταξύ τους. 
18. Χώροι ανάπαυσης ή/και καταλύματα 
18.1. Εφόσον η ασφάλεια ή η υγεία των εργαζομένων, κυρίως σε συνάρτηση με το είδος της ασκούμενης δρα­
στηριότητας ή εφόσον το προσωπικό υπερβαίνει έναν ορισμένο αριθμό ή η απομάκρυνση του εργοταξίου 
το επιβάλλουν, οι εργαζόμενοι πρέπει να μπορούν να έχουν στη διάθεση τους χώρους εύκολα προσπελάσι­
μους. 
18.2. Οι χώροι ανάπαυσης ή/και τα καταλύματα πρέπει να έχουν επαρκείς διαστάσεις και να είναι εφοδια­
σμένοι με τραπέζια και καθίσματα σε αριθμό που να αντιστοιχεί στον αριθμό των εργαζομένων. 
18.3. Αν δεν υπάρχουν παρόμοιοι χώροι, πρέπει να τίθενται στη διάθεση των εργαζομένων άλλες διευκολύνσεις 
που να τους προσφέρουν τις ίδιες δυνατότητες ανάπαυσης στη διάρκεια του διαλείμματος. 
18.4. Πρέπει να προβλέπονται τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των μη καπνιστών από τον καπνό των 
τσιγάρων. 
19. Έγκυοι γυναίκες και μητέρες σε περίοδο θηλασμού 
Οι έγκυοι γυναίκες και οι μητέρες σε περίοδο θηλασμού πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αναπαύονται 
κάτω από κατάλληλες συνθήκες. 
20. Ανάπηροι εργαζόμενοι 
Οι θέσεις εργασίας πρέπει να είναι διευθετημένες κατά τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπόψη, κατά περί­
πτωση, οι ειδικές ανάγκες των ανάπηρων εργαζομένων. 
Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται ιδίως στις θύρες, διαδρόμους κυκλοφορίας, κλιμακοστάσια, λουτρά, 
νιπτήρες, αποχωρητήρια και θέσεις εργασίας που χρησιμοποιούν ή καταλαμβάνουν απευθείας οι ανά­
πηροι εργαζόμενοι. 
21. Διάφορες διατάξεις 
21.1. Στη διάθεση των εργαζομένων στο εργοτάξιο πρέπει να τίθεται πόσιμο νερό και ενδεχομένως άλλο 
κατάλληλο μη αλκοολούχο ποτό σε επαρκή ποσότητα μέσα στους χώρους εργασίας, καθώς και κοντά 
στις Θέσεις εργασίας. 
21.2. Στη διάθεση των εργαζομένων πρέπει να υπάρχουν εγκαταστάσεις για την προετοιμασία και τη λήψη των 
γευμάτων τους κάτω από ικανοποιητικές συνθήκες.