Αριθ. C 23/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1. 89 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 79/373/ΕΟΚ σχετικά 
με την εμπορία των σύνθετων ζωοτροφών(') 
(89/C 23/06) 
Στις 22 Ιουνίου 1988, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης για την 
ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα γεωργίας και αλιείας που ανέλαβε την προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη 
γνωμοδότηση του στις 3 Νοεμβρίου 1988 με βάση την προφορική εισήγηση του κ. Delia Croce. 
Κατά τη 260ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1988), η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η εξεταζόμενη πρόταση οδηγίας αποσκοπεί στην τρο­
ποποίηση της οδηγίας του Συμβουλίου 79/373/ΕΟΚ σχετικά 
με την εμπορία των σύνθετων ζωοτροφών. Η οδηγία αυτή 
έχει ήδη τροποποιηθεί επανειλημμένως και συγκεκριμένα με 
τις οδηγίες της Επιτροπής 80/509/ΕΟΚ (2. 5. 1980) — 80/695/ 
ΕΟΚ(27. 6. 1980) — 82/957/ΕΟΚ (22. 12. 1982), καθώς επίσης 
και με την οδηγία του Συμβουλίου 86/354/ΕΟΚ (21. 7. 1986) 
και την οδηγία της Επιτροπής 87/235/ΕΟΚ (31. 3. 1987). 
1.2. Ύστερα από αίτηση γνωμοδότησης η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή κατάρτισε τις γνωμοδοτήσεις της για 
τις οδηγίες του Συμβουλίου 79/373/ΕΟΚ και 86/354/ΕΟΚ. 
1.3. Η εξεταζόμενη πρόταση οδηγίας βασίζεται στα 
ακόλουθα κύρια στοιχεία: 
1) Ότι είναι σκόπιμο να καταργηθούν όλες οι εθνικές παρεκ­
κλίσεις και να καθοριστεί ο κατάλογος των ενδείξεων 
τις οποίες πρέπει ή μπορεί προαιρετικά να αναγράφει ο 
υπεύθυνος για τη σήμανση. 
2) Ότι η ακρίβεια των παρεχόμενων ενδείξεων πρέπει να 
ελέγχεται επίσημα σε όλα τα στάδια εμπορίας των ζωοτρο­
φών. 
3) Ότι δεν είναι σκόπιμος ο ποσοτικός καθορισμός των 
συστατικών των ζωοτροφών που προορίζονται για την 
κτηνοτροφία, διότι κατά τον έλεγχο είναι δυνατόν να 
δημιουργηθούν ανυπέρβλητες πολλές φορές δυσκολίες. 
Για το λόγο αυτό η πρόταση προβλέπει την εξεύρεση 
ευέλικτης λύσης που θα περιορίζει τη δήλωση των ζωο­
τροφών στην ένδειξη των συστατικών χωρίς να διευκρι­
νίζεται η ποσότητα τους. Ότι θεωρείται χρήσιμο να μην 
καταργηθεί η υπάρχουσα δυνατότητα ταξινόμησης σε 
κατηγορίες των διάφορων συστατικών που προέρχονται 
από το ίδιο προϊόν βάσης. 
4) Ότι δεν επιδιώκεται ο καθορισμός ενδείξεως σχετικά 
με τις ιδιότητες των τροφών που προορίζονται για τους 
χοίρους και τα μηρυκαστικά διότι η δυνατότητα ελέγχου 
είναι αμφίβολη. Για το λόγο αυτό αποφασίζεται να επιτρα­
πεί η ένδειξη με βάση μια μέθοδο που θα είναι αναγνω­
ρισμένη σε εθνικό επίπεδο. 5) Ότι παρέχεται στους παρασκευαστές η δυνατότητα παρο­
χής πληροφοριών εκτός από αυτές που προβλέπονται 
ρητά στην οδηγία με τον όρο ότι θα υπόκεινται σε ορισμέ­
νες προϋποθέσεις ή περιορισμούς ώστε να εξασφαλίζεται 
ο θεμιτός ανταγωνισμός και η αντικειμενική πληροφό­
ρηση. 
6) Ότι είναι σκόπιμο να καταργηθεί το δικαίωμα των κρατών 
μελών, να απαιτούν οι σύνθετες ζωοτροφές να έχουν παρα­
σκευαστεί από συγκεκριμένα συστατικά ή να απαιτούν 
την εξαίρεση ορισμένων συστατικών. Αντίθετα θα πρέπει 
να θεσπιστεί σε κοινοτικό επίπεδο κατάλογος των συστα­
τικών η χρήση των οποίων έχει απαγορευθεί, επειδή είναι 
επιβλαβή για τα ζώα ή τον άνθρωπο. 
7) Ότι είναι υποχρεωτική η παροχή στοιχείων αναφορικά 
με την ελάχιστη περίοδο διατήρησης καθώς και η διά­
κριση των τροφών που αλλοιώνονται εύκολα και για τις 
οποίες απαιτείται η ένδειξη «να καταναλωθεί πριν...» από 
τις άλλες τροφές για τις οποίες απαιτείται η ένδειξη «να 
καταναλωθεί κατά προτίμηση πριν ...». Η ημερομηνία 
παρασκευής δίδεται με την έμμεση ένδειξη: «παρασκευά­
σθηκε χ ημέρες, μήνες ή έτη πριν από την αναφερόμενη 
ελάχιστη διάρκεια διατήρησης». 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή στις γνωμοδοτήσεις 
που έχει ήδη καταρτίσει για το θέμα αυτό και συγκεκριμένα 
στη γνωμοδότηση της 29ης και 30ής Σεπτεμβρίου 1971 (2) 
που υιοθετήθηκε ομόφωνα και στη γνωμοδότηση της 30ής 
Ιανουαρίου 1985 (3) που υιοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία. 
2.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την παρούσα πρόταση της Επιτρο­
πής διότι η εφαρμογή μιας πιο περιοριστικής κοινοτικής 
ρύθμισης για όλα τα κράτη μέλη σήμερα είναι βεβαίως χρή­
σιμη και μάλιστα ενόψει της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, η 
υλοποίηση της οποίας αποτελεί πρωταρχικό στόχο. Είναι 
πράγματι αναγκαίο να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλοφορία 
των προϊόντων αυτών με την ελεύθερη άσκηση του θεμιτού 
ανταγωνισμού μεταξύ παρασκευαστών και όσων ασχολούνται 
με την εμπορία και τη διανομή, αρκεί ταυτόχρονα να εξασφα­
λίζεται η παροχή σαφών και ορθών πληροφοριών για τους 
χρήστες. 
(') ΕΕαριθ. C 178 της 7. 7. 1988, σ. 4. (2) ΕΕαριθ. C 4 της 20. 1. 1972. 
(3) ΕΕ αριθ. C 87 της 9. 4. 1985. 
30. 1. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 23/11 
2.2.1. Η ΟΚΕ συνεπώς εγκρίνει σε γενικές γραμμές την 
πρόταση αλλά επιθυμεί να διατυπώσει ορισμένες γενικές και 
ειδικές παρατηρήσεις, επειδή πιστεύει ότι ορισμένα προβλή­
ματα παραμένουν άλυτα ενώ διάφορες από τις λύσεις που 
υιοθετούνται δημιουργούν αμφιβολίες και αμηχανία. 
2.3. Η θέσπιση μιας ρυθμίσεως που να καθιστά υποχρεω­
τική την παροχή σαφών πληροφοριών και να καθορίζει τα 
χαρακτηριστικά των προαιρετικών ενδείξεων αναφορικά με 
τα προϊόντα, τη χρήση και τη σύνθεση τους συνεπάγεται τη 
δυνατότητα διενέργειας αποτελεσματικών ελέγχων και κατά 
συνέπεια απαιτεί την εναρμόνιση των μεθοδολογιών και των 
συστημάτων ανάλυσης και αξιολόγησης. 
2.3.1. Η Επιτροπή, η οποία πρέπει εξάλλου να σημειωθεί, 
έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα, στον τομέα αυτό, 
οφείλει να αναζητήσει τις πιο ενδεδειγμένες διαδικασίες και 
να προτείνει τα συστήματα που θα πρέπει να εγκριθούν. Έως 
τότε, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται οι διεθνώς ανεγνωρισμέ­
νες μέθοδοι. 
2.4. Η σημαντική αυτή τροποποίηση που προβλέπεται στο 
άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο ε) και στο άρθρο 5γ, παρά­
γραφος 2 με τα οποία καθίσταται υποχρεωτική η ένδειξη των 
συστατικών που απαριθμούνται κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους 
τους βάρους τους, δίχως να προσδιορίζεται ακριβώς η ποσό­
τητα, θέτει ερωτήματα και προβλήματα που δεν είναι εύκολο 
να επιλυθούν. 
2.4.1. Πράγματι εάν από τη μια μεριά καθίσταται έτσι 
δυνατό να μην αποκαλύπτεται ολοσχερώς ο τύπος, από την 
άλλη παρέχονται στον χρήστη μεροληπτικές μόνο ενδείξεις. 
Εξάλλου, η αποτελεσματικότητα των ελέγχων είναι σήμερα 
αμφίβολη τόσο για την επαλήθευση της ποσότητας οποιουδή­
ποτε μεμονωμένου συστατικού όσο και για την πιστοποίηση 
της ύπαρξης του. 
2.4.2. Για να παρασχεθούν επαρκή στοιχεία όσον αφορά 
την αξία ή την ποιότητα μιας σύνθετης τροφής είναι καθορι­
στικές οι βασικές ουσίες και το περιεχόμενο σε ενέργεια. 
2.5. Πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια για να επιλυθεί το 
πρόβλημα της αξιολόγησης των θερμίδων των ζωοτροφών 
γιατί δεν είναι δυνατό να γίνει αποδεκτή η υπόθεση ότι είναι 
απολύτως αδύνατη η λύση του. Δεδομένου ότι επιτεύχθηκαν 
ικανοποιητικά αποτελέσματα ως προς τις ζωοτροφές που 
προορίζονται για τα πουλερικά και πραγματοποιήθηκαν αξιό­
λογα βήματα ως προς τις ζωοτροφές των χοίρων, εξυπακούε­
ται ότι είναι δυνατή η υιοθέτηση μιας επιστημονικά και 
οικονομικά ανεγνωρισμένης μεθόδου για τον καθορισμό των 
θερμίδων των τροφών που προορίζονται για όλα τα ζώα. 
2.6. Η δυνατότητα ομαδοποίησης των διάφορων συστα­
τικών στις αρμόδιες κατηγορίες που ήδη προβλέπεται στην 
υπάρχουσα ρύθμιση πρέπει να θεωρηθεί σκόπιμη, διότι παρέ­
χει μεγάλες δυνατότητες για τη διενέργεια ελέγχων και δια­
σφαλίζει την προστασία των εμπειριών και της παραγωγικής 
ικανότητας των βιομηχανιών. 
2.6.1. Εντούτοις πρέπει να διασφαλιστεί ότι η δυνατότητα 
αυτή δεν δημιουργεί ουδεμία σύγχυση στο χρήστη. 
2.7. Η δυνατότητα παροχής πρόσθετων ενδείξεων παράλ­
ληλα με τις υποχρεωτικές πρέπει σε γενικές γραμμές να γίνει δεκτή διότι είναι σκόπιμο να αφεθεί στους επιχειρηματίες 
ορισμένη ελευθερία κινήσεων. 
2.7.1. Πρέπει να τονιστεί ότι οι πληροφορίες πρέπει 
απαραιτήτως να είναι σύντομες και σαφείς, αντικειμενικές 
και ορθές. Στον χρήστη πρέπει αφενός να παρέχεται επαρκής 
πληροφόρηση για να μπορεί να προσδιορίζει τη θρεπτική 
αξία της ζωοτροφής και είναι αφετέρου απαραίτητο να παρέ­
χεται η δυνατότητα πραγματικού ελέγχου των σχετικών πλη­
ροφοριών. 
2.8. Το άρθρο 5 της ισχύουσας ρύθμισης επιτρέπει στα 
κράτη μέλη την κατάρτιση καταλόγου συστατικών βάσει των 
οποίων είναι δυνατή η παρασκευή σύνθετων ζωοτροφών. Με 
την κατάργηση του και την πρόβλεψη ενός καταλόγου συστα­
τικών των οποίων απαγορεύεται η χρήση (νέο άρθρο 10) 
επέρχεται σημαντική τροποποίηση η οποία και εγκρίνεται. 
Εξάλλου, ο κατάλογος των απαγορευμένων συστατικών πρέ­
πει να καταρτισθεί σύντομα με ρητή κοινοτική συμφωνία. 
2.9. Εκφράζονται πολλές αμφιβολίες για τις προτάσεις 
αναφορικά με την ημερομηνία παρασκευής και την ημερο­
μηνία λήξεως των προϊόντων. Το συμφέρον των καταναλωτών 
προστατεύεται αναμφισβήτητα με την επακριβή παράθεση 
των ημερομηνιών. Παραταύτα, δεδομένου ότι ορισμένες δια­
δικασίες της παραγωγής καθιστούν δυσχερή την επισήμανση 
της ακριβούς ημερομηνίας παραγωγής, μπορεί να γίνει δεκτή 
η άποψη να μην αναφέρεται η σχετική ένδειξη, εφόσον δε 
δημιουργούνται εμπόδια στη διενέργεια των ελέγχων. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Στο άρθρο 1, παράγραφος 2 που προβλέπει τη συμπερί­
ληψη του εδαφίου «ε» σχετικά με τον προσδιορισμό της 
ημερομηνίας ελάχιστης διατήρησης μιας σύνθετης ζωοτρο­
φής προτείνεται να αντικατασταθούν οι λέξεις «σε συνθήκες 
κατάλληλης διατήρησης» με τις λέξεις «σε κανονικές συνθή­
κες διατήρησης». 
3.2. Στο νέο άρθρο 5, παράγραφος 1 θα πρέπει να τονίζεται 
περισσότερο ότι οι ενδείξεις θα πρέπει απαραιτήτως να είναι 
ευκρινείς, οι δε τυπογραφικοί χαρακτήρες να είναι ανάλογοι 
με τη συσκευασία. 
3.3. Το εδάφιο «η» του νέου άρθρου 5, παράγραφος 1 σχε­
τικά με την ταυτότητα του υπεύθυνου για τις ενδείξεις θα 
πρέπει να ονομαστεί εδάφιο «α» προκειμένου να εμφαίνεται 
στην πρώτη θέση των υποχρεωτικών ενδείξεων. Επιπλέον το 
εδάφιο αυτό θα πρέπει να τροποποιηθεί με τρόπο ώστε να 
πιστοποιείται με απολύτως σαφείς όρους η διεύθυνση του 
υπεύθυνου και να καθίστανται δυνατές έτσι οι ενδεχόμενες 
αγωγές. 
3.4. Όσον αφορά τις διατάξεις του νέου άρθρου 5, παρά­
γραφος 2 απαιτούνται σαφέστερες διευκρινίσεις. Συγκεκρι­
μένα οι λέξεις «μικρές ποσότητες τροφών που προορίζονται 
για τον τελικό καταναλωτή» θα πρέπει να αναφέρονται στις 
τροφές που πωλούνται και συσκευάζονται παρουσία του 
χρήστη. 
3.5. Σε ό,τι αφορά την προαιρετική παροχή ενδείξεων που 
προβλέπεται στο νέο άρθρο 5, παράγραφος 3 πρέπει να πάρα-
Αριθ. C 23/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 1. 89 
τηρηθεί ότι ορισμένες ενδείξεις θα πρέπει να είναι υποχρεωτι­
κές και συνεπώς να συμπεριληφθούν στην παράγραφο 1. 
Τούτο θα καταστούσε τις ενδείξεις περισσότερο ομοιογενείς 
για όλη την Κοινότητα. Συγκεκριμένα φαίνεται σκόπιμη η 
υποχρέωση να παρέχεται ένδειξη του αριθμού αναφοράς της 
παρτίδας. 
3.6. Η επιτρεπόμενη παρέκκλιση του άρθρου 5, παράγρα­
φος δ, δημιουργεί ορισμένες αμφιβολίες και μάλιστα σε συν­
δυασμό με το γεγονός ότι όταν θα καταργηθούν τα φορολο­
γικά σύνορα θα είναι δυσχερής η αναγνώριση των ζωοτροφών 
που παράχθηκαν και τέθηκαν σε εμπορία μόνο στην επικρά­
τεια ενός μεμονωμένου κράτους μέλους. Ωστόσο τα όσα προ­
βλέπονται στο εδάφιο «β» ενδέχεται να έλθουν σε αντίθεση 
με την αρχή του εμπορικού απόρρητου. 
3.7. Το νέο άρθρο 5γ αξίζει ιδιαίτερης προσοχής και όλη 
η διατύπωση του θα έπρεπε να αναθεωρηθεί ώστε να διασφα­
λιστεί ότι ο κατάλογος των προαιρετικών ενδείξεων δεν μπο­
ρεί κατά κανένα τρόπο να παραπλανήσει τον χρήση ο οποίος 
πρέπει επίσης να γνωρίζει (χωρίς να είναι υποχρεωμένος να 
διαβάσει ολόκληρη την οδηγία με τις τροποποιήσεις της) τι 
εννοείται με τον όρο «συστατικά». 
3.7.1. Συγκεκριμένα γεννούνται αμφιβολίες για την ομαδο­
ποίηση των συστατικών κατά κατηγορίες που θεωρήθηκε 
σκόπιμη αλλά για την οποία είναι αναγκαία η άμεση παρέμ­
βαση της Επιτροπής που οφείλει να ορίσει τις ίδιες τις κατη­
γορίες για να αποφευχθεί η ύπαρξη διαφορών μεταξύ των 
κρατών μελών. 
3.7.2. Επίσης πρέπει να διευκρινισθεί τι εννοείται με τις 
λέξεις «ειδική ονομασία» των συστατικών διότι ο προσδιο­
ρισμός δεν πρέπει να δίνει λαβή για παρανοήσεις. 
3.8. Το νέο άρθρο 5δ που ορίζει τις ενδείξεις σχετικά με 
την ελάχιστη διατήρηση των προϊόντων δημιουργεί πολλά 
προβλήματα. 
3.8.1. Πρέπει βεβαίως να γίνει δεκτή η υποχρέωση ένδει­
ξης της ημερομηνίας ώς την οποία το προϊόν διατηρεί την 
ακεραιότητα του. Δεδομένου όμως ότι η ένδειξη είναι διαφο­
ρετική για τις τροφές που αλλοιώνονται εύκολα και για τις 
άλλες τροφές, είναι σκόπιμο να προσδιοριστεί σαφέστερα τι 
εννοείται με τις λέξεις «τροφές που αλλοιώνονται εύκολα» 
και «άλλες τροφές». 
3.8.2. Η υποχρέωση να δηλώνεται η ημερομηνία παρα­
σκευής αποσκοπεί κατά κύριο λόγο στο να καταστήσει ευχε­
ρέστερη τη διενέργεια ελέγχων αν και τον χρήστη ενδιαφέρει 
περισσότερο η ημερομηνία λήξεως. 
Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1988. 3.8.2.1. Η αυστηρή διατύπωση του άρθρου 5 δ, παράγρα­
φος 2 που προτείνει η Επιτροπή, θα μπορούσε να μετριασθεί, 
εφόσον τροποποιηθεί ως εξής: «παρασκευάστηκε «χ» μήνες 
ή «χ» μήνες και έτη, πριν από την αναφερόμενη ελάχιστη 
διάρκεια διατήρησης». 
3.9. Το άρθρο 5ε που θεσπίζει το δικαίωμα παροχής πρόσ­
θετων πληροφοριών, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, εγκρί­
νεται. Ωστόσο, μεταξύ των προϋποθέσεων αυτών, εκείνη που 
ορίζει ότι δεν πρέπει να γίνεται αναφορά σε θεραπευτικές 
ιδιότητες είναι μάλλον υπερβολική. Δικαιολογείται αντι­
θέτως από το γεγονός ότι οι πρόσθετες πληροφορίες «πρέπει 
να αναφέρονται σε αντικειμενικά ή δυνάμενα να μετρηθούν 
στοιχεία που μπορούν να αιτιολογηθούν». Παραταύτα είναι 
θεμιτό να γίνει η υπόθεση ότι θα μπορούσε να επιτραπεί η 
παροχή πληροφοριών αναφορικά με τις θεραπευτικές ιδιότη­
τες υπό τον όρο μόνον ότι αναφέρονται σε ασθένειες που 
προκαλούνται λόγω κακής διατροφής. 
3.10. Η Επιτροπή προτείνει την τροποποίηση του άρ­
θρου 10 με τη συμπερίληψη ενός εδαφίου «δ» που προβλέπει 
τη δυνατότητα κατάρτισης καταλόγου των συστατικών, η 
χρήση των οποίων απαγορεύεται στις σύνθετες ζωοτροφές, 
για την προστασία της υγείας του ανθρώπου και των ζώων. 
3.10.1. Κατ'ουσίαν η Επιτροπή προτείνει τη μετατροπή του 
θετικού καταλόγου των συστατικών σε αρνητικό κατάλογο. 
3.10.2. Η μετατροπή αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί χρή­
σιμη λόγω του υψηλού αριθμού των συστατικών που μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν και της συνεχούς εξελίξεως της τεχνο­
λογίας που διευρύνει συνεχώς τον αριθμό των συστατικών. 
3.10.3. Ο κατάλογος των απαγορευμένων συστατικών πρέ­
πει απαραιτήτως να καταρτισθεί με ιδιαίτερη αυστηρότητα 
και να είναι εξαντλητικός. 
3.11. Το κείμενο των παραρτημάτων των οποίων το πρώτο 
μέρος περιλαμβάνει τις γενικές διατάξεις και το δεύτερο τις 
δηλώσεις των αναλυτικών συστατικών είναι σε γενικές γραμ­
μές αποδεκτό. 
3.11.1. Η δήλωση σχετικά με τη μεθειονίνη και τη λυσίνη 
δεν θα πρέπει να απαιτείται έως ότου υιοθετηθούν κοινοτικές 
μέθοδοι αναλύσεως. 
3.11.2. Σε περίπτωση που χρειασθεί να μεταβληθούν 
ορισμένες διατάξεις της οδηγίας, το δεύτερο μέρος θα πρέπει 
να προσαρμοστεί κατάλληλα. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE