Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα του ρυζιού

(96/C 39/17)

Στις 21 Σεπτεμβρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρα 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει την γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε την γνωμοδότησησή του στις 6 Νοεμβρίου 1995 (εισηγήτρια : η κ. Santiago).

Κατά την 330ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με πλειοψηφία και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ανταγωνιστικότητα και το εισόδημα των παραγωγών ρυζιού της ΕΕ απειλείται σοβαρά από τον ανταγωνισμό του προερχόμενου από τρίτες χώρες ρυζιού, η εισαγωγή του οποίου στην Κοινότητα θα καταστεί περισσότερο ελεύθερη βάσει των συμφωνιών της ΓΣΔΕ.

1.1.1. Προκειμένου να αντιμετωπίσουν οι παραγωγοί τον ανταγωνισμό αυτόν, να διασφαλισθούν ικανοποιητικοί όροι διαβίωσης για αυτούς και να διατηρηθεί το ύψος των εισοδημάτων τους καθίσταται αναγκαία η μεταρρύθμιση της Κοινής Οργάνωσης Αγοράς ρυζιού.

1.1.2. Η καλλιέργεια ρυζιού είναι σημαντική τόσο από οικονομική άποψη για ορισμένες περιφέρειες της ΕΕ, όσο και από περιβαλλοντική για την αναγκαία διατήρηση των ευαίσθητων οικοσυστημάτων των ζωνών με υψηλά επίπεδα υγρασίας.

1.2. Όταν το Συμβούλιο έλαβε τις αποφάσεις για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το 1992, ανέθεσε στην Επιτροπή τη μεταγενέστερη επεξεργασία προτάσεων με σκοπό τη μεταρρύθμιση των τομέων οι οποίοι δεν είχαν ακόμη συμπεριληφθεί στη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ. Μετά τους τομείς του κρασιού, των οπωροκηπευτικών, των ξηρών ζωοτροφών και του βαμβακιού σειρά έχει τώρα ο τομέας του ρυζιού.

1.3. Η Επιτροπή κατάρτισε μία εμπεριστατωμένη πρόταση κανονισμού, που συνοδεύεται από μία λεπτομερή και εξαντλητική ανάλυση της παραγωγής και της επεξεργασίας του ρυζιού, του οποίου η καλλιέργεια παρουσιάζει πράγματι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και διαφέρει σαφώς από αυτή των υπόλοιπων δημητριακών.

1.4. Το παραγόμενο στην Ευρώπη ρύζι ανήκει κυρίως στο υποείδος Japonica δεδομένου ότι το ρύζι που ανήκει στο υποείδος Indica καλλιεργείται κυρίως σε περιοχές όπου επικρατούν τροπικές κλιματολογικές συνθήκες και απαιτεί για την επίτευξη αποδοτικών επιπέδων παραγωγικότητας, φωτεινότητα και θερμοκρασίες που δεν επικρατούν συνήθως στις περισσότερες ζώνες παραγωγής της Κοινότητας.

1.5. Η αγορά του ρυζιού είναι σχετικά ισορροπημένη και τα διαρθρωτικά πλεονάσματα του υποείδους Japonica διοχετεύονται στις παραδοσιακές αγορές ή χρησιμοποιούνται για να ανταποκριθεί η Κοινότητα στις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει για την παροχή επισιτιστικής βοήθειας.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Οι προτάσεις της Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση της ΚΟΑ του ρυζιού, ακολουθούν, στο σύνολό τους, την ίδια λογική η οποία κυριάρχησε κατά τη μεταρρύθμιση του τομέα των σιτηρών :

- μείωση των τιμών στον παραγωγό 7

- αντισταθμιστική ενίσχυση ανά εκτάριο 7

- ανώτατη εγγυημένη έκταση 7

- πολιτική ποιότητας 7

- καθεστώς παρέμβασης.

2.2. Σύμφωνα με τη λογική αυτή θα πρέπει να υπάρξει πλήρης αντισταθμιστική χρηματοοικονομική κάλυψη της προτεινόμενης μείωσης των τιμών παρέμβασης κατά 15%, ώστε να διατηρηθεί το εισόδημα των παραγωγών και να διασφαλισθούν ικανοποιητικοί όροι διαβίωσης γι`αυτούς.

2.3. Κατά τον ίδιο τρόπο και σύμφωνα με την αρχή της ίσης μεταχείρισης, ο υπολογισμός των καταβαλλόμενων αντισταθμιστικών ποσών θα πρέπει να βασισθεί σε όλα τα κράτη μέλη παραγωγής, στον μέσο όρο παραγωγής των τριών τελευταίων ετών σε κάθε κράτος μέλος (1993, 1994, 1995), λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη της κατανάλωσης και την προσχώρηση νέων κρατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ για τον υπολογισμό της ανώτατης εγγυημένης έκτασης θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, όσον αφορά την Ισπανία και την Πορτογαλία, η μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων λόγω της ξηρασίας.

2.4. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις για τις περιπτώσεις υπέρβασης των ανωτάτων εγγυημένων εκτάσεων θα πρέπει να επανεξετασθούν.

2.4.1. Η υπέρβαση κατά 1% της ανώτατης εγγυημένης κοινοτικής έκτασης θα πρέπει να επισύρει τη μείωση κατά 1% της χορηγούμενης αντισταθμιστικής ενίσχυσης και η κύρωση αυτή να επιβάλλεται κατ`αποκλειστικότητα στο κράτος μέλος στο οποίο διαπιστώθηκε η υπέρβαση.

2.4.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο τομέας του ρυζιού θα πρέπει να τύχει της ίδιας μεταχείρισης με τους υπόλοιπους τομείς της παραγωγής.

2.5. Η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή στις κοινωνικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει μία πιθανή μείωση των εκτάσεων καλλιέργειας ρυζιού και εκφράζει την έκπληξή του διότι η Επιτροπή δεν προβαίνει στην ανάλυση των κοινωνικών επιπτώσεων της καλλιέργειας και δεν λαμβάνει υπόψη της τον αριθμό του εργατικού δυναμικού που απασχολείται στο σύνολο του αγροβιομηχανικού τομέα.

2.5.1. Η καλλιέργεια του ρυζιού είναι πολύ εξειδικευμένη και 65% των παραγωγών αφιερώνουν πλέον του 50% των γεωργικών εκτάσεων που τους ανήκουν στην καλλιέργεια αυτή. Οι παραγωγοί αυτοί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 70% της συνολικά καλλιεργούμενης επιφάνειας, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι τα γεωργικά εισοδήματα ενός σημαντικού αριθμού μικρών παραγωγών, εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από την παραγωγή του προϊόντος αυτού.

2.6. Η μεταρρύθμιση της ΚΟΑ του ρυζιού και η μείωση των εισφορών κατά την εισαγωγή, λόγω των συμφωνιών της ΓΣΔΕ, έχουν ως αποτέλεσμα τη σημαντική πτώση των τιμών τόσο του κοινοτικού ρυζιού όσο και του εισαγόμενου. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη να επωφεληθεί από την πτώση αυτή των τιμών ο καταναλωτής.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Στην παρούσα πρόταση αναφέρεται η ανάγκη ενίσχυσης των παραμέτρων που θα καθορισθούν για τον προσδιορισμό του ποιοτικού τύπου του υποκειμένου σε παρέμβαση, ώστε να ευθυγραμμισθούν με τα πρότυπα παραγωγής των τρίτων χωρών που πραγματοποιούν εξαγωγές στην κοινοτική αγορά.

3.1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την έκπληξή της για το γεγονός ότι δεν του διαβιβάσθηκε ταυτόχρονα με την παρούσα πρόταση, η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που καθορίζει τον ποιοτικό τύπο του ρυζιού (έγγρ. COM(95) 405 τελικό), προκειμένου να γνωμοδοτήσει σχετικά με αυτή, δεδομένου ότι η μεταβολή των ποιοτικών παραμέτρων αντανακλάται πάντα στις τιμές του ρυζιού στον παραγωγό.

3.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ενίσχυση της πολιτικής ποιότητας με κύριο προσανατολισμό την ικανοποίηση των αναγκών του καταναλωτή, αλλά υπενθυμίζει ότι, παρά το γεγονός ότι η ποικιλία ρυζιού του υποείδους Indica απαιτεί ειδικές κλιματολογικές συνθήκες, είναι δυνατόν να προωθηθεί η καλλιέργειά του σε ορισμένες συγκεκριμένες περιοχές της ΕΕ, έστω και σε περιορισμένη κλίμακα.

3.2.1. Η ΟΚΕ δεν συμφωνεί με την πραγματοποίηση του επαναπροσανατολισμού των καλλιεργούμενων ποικιλιών, κατ`αποκλειστικότητα δια της επιβολής κυρώσεων, μέσω της τιμής και της καταβολής αντισταθμιστικών ενισχύσεων. Θα πρέπει προηγουμένως να επιλεγεί μία πολιτική παροχής κινήτρων στην έρευνα και στην πειραματική καλλιέργεια ποικιλιών ποιότητας και μία πολιτική ενίσχυσης κατά ποικιλία, αντισταθμιστικού χαρακτήρα, η οποία στο παρελθόν απεδείχθη ιδιαίτερα αποτελεσματική για το ρύζι Indica. Τα μέτρα αυτά αιτιολογούνται πλήρως, λόγω των σχετικών ανησυχιών που προκαλεί η εισαγωγή ρυζιού βάσει των συμφωνιών που έχουν συναφθεί μεταξύ της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ και των υπερποντίων χωρών και εδαφών (ΥΧΕ).

3.2.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι για να θεσπισθεί μία ουσιαστική πολιτική ποιότητας, κατά τον καθορισμό των παραμέτρων του ποιοτικού τύπου ρυζιού, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα διαφορετικά τεχνολογικά χαρακτηριστικά, εγγενή στα υποείδη Indica και Japonica, καθώς και το γεγονός ότι αυτή αντιπροσωπεύει το 80% της κοινοτικής παραγωγής.

3.2.3. Κατά τον καθορισμό των παραμέτρων του ποιοτικού τύπου, θα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη το γεγονός ότι το εισαγόμενο από τρίτες χώρες ρύζι είναι αποφλοιωμένο και έχει ήδη υποβληθεί σε μία αρχική βιομηχανική επεξεργασία. Για το λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμη η εισαγωγή μίας τιμής παρέμβασης για το μισολευκασμένο ρύζι, όπως προέβλεπε το Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 1994.

3.3. Η παρέμβαση στον τομέα του ρυζιού, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα γεωργικά προϊόντα, είναι περιορισμένη και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο μόνον όσον αφορά τον καθορισμό των τιμών της αγοράς.

3.3.1. Η υλοποίηση της πρόβλεψης για μία πιθανή ενίσχυση των παραμέτρων που έχουν καθορισθεί για την παρέμβαση, χωρίς να χορηγηθεί ορισμένη χρηματοοικονομική αντιστάθμιση προς τους παραγωγούς θα εξασθενήσει ουσιαστικά το επίπεδο της παρεχόμενης μέσω της παρέμβασης υποστήριξης.

3.3.2. Το προτεινόμενο σύστημα προληπτικής παρέμβασης αποτελεί μία νέα μέθοδο η οποία μπορεί να οδηγήσει στην διοχέτευση στην αγορά της Ένωσης των αποθεματοποιημένων ποσοτήτων παρέμβασης, όπου, υπό καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού, θα ήταν δυνατόν να προκαλέσουν μία σημαντική πτώση των τιμών και σοβαρές στρεβλώσεις στην εσωτερική αγορά.

3.3.3. Τέλος, το νέο σύστημα θα είναι περίπλοκο, δαπανηρό και δύσκολο να εφαρμοσθεί.

Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER