Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Κοινό σύστημα ΦΠΑ - Πρόγραμμα για την Ενιαία Αγορά»

(97/C 296/10)

Στις 18 Φεβρουαρίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης για τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Κοινό σύστημα ΦΠΑ - ένα πρόγραμμα για την Ενιαία Αγορά».

Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Ιουνίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Walker.

Κατά την 347η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 9ης Ιουλίου 1997), η ΟΚΕ υιοθέτησε με 78 ψήφους υπέρ, 7 κατά, και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Από το 1993, όταν τέθηκε σε ισχύ το σημερινό μεταβατικό σύστημα ΦΠΑ, έχουν συμβεί σημαντικές αλλαγές σε επίπεδο Κοινότητας. Η προσπάθεια για την κατάργηση των εσωτερικών συνόρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μολονότι αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, αντανακλά μόνο εν μέρει τη διαδικασία οικονομικής ολοκλήρωσης που συντελέστηκε.

1.2. Εφόσον υπάρχει πρόθεση να αξιοποιηθούν πλήρως οι αρχικοί στόχοι που είχαν τεθεί, είναι απαραίτητο να ενισχυθεί περαιτέρω η πολιτική της Ενιαίας Αγοράς. Αυτό αληθεύει ιδιαιτέρως για τον ΦΠΑ, ο οποίος είναι ένας φόρος που επιβάλλεται σε αγαθά και υπηρεσίες η ελεύθερη κυκλοφορία των οποίων αποτελεί βασικό στοιχείο της οικοδόμησης της Ενιαίας Αγοράς και ένας κοινοτικός φόρος τόσο από την άποψη της διαμόρφωσής του, όσο και από την άποψη της νομοθεσίας. Η ύπαρξη 15 διαφορετικών συστημάτων συμμόρφωσης και ελέγχου δεν συμβαδίζει με την αρχή της Ενιαίας Αγοράς και την ανάγκη να βελτιώσει η Ευρώπη την ανταγωνιστική της θέση έναντι των υπολοίπων χωρών.

1.3. Εφόσον ο ΦΠΑ συλλέγεται από 15 διαφορετικές φορολογικές αρχές στα κράτη μέλη, με βάση διαφορετικές νομικές και ρυθμιστικές παραδόσεις, ερμηνείες, διαδικασίες, συστήματα και γλώσσες, θα ήταν χωρίς νόημα να υποστηριχθεί ότι οι διασυνοριακές συναλλαγές (στις οποίες εμπλέκονται δύο ή ακόμη περισσότερες φορολογικές και νομοθετικές αρχές) μπορούν να φορολογηθούν κατά ταυτόσημο τρόπο με τις τοπικές συναλλαγές, οι οποίες ρυθμίζονται από μία μόνο αρχή. Αυτό θα ήταν αλήθεια ακόμη και αν είχε καθιερωθεί το ενιαίο νόμισμα. Κατά συνέπεια, οποιεσδήποτε αλλαγές υιοθετηθούν θα πρέπει να αποσκοπούν στην ελαχιστοποίηση των στρεβλώσεων, του διοικητικού κόστους και του κόστους συμμόρφωσης.

1.4. Για παράδειγμα, δεν είναι καθόλου σαφές ποια χώρα έχει πραγματικά το δικαίωμα να επιβάλλει φόρο σε συναλλαγή η οποία, ας υποθέσουμε, λαμβάνει χώρα μεταξύ ατόμων που διαμένουν προσωρινώς στην Αυστρία και το Βέλγιο, αλλά έχουν ως μόνιμη κατοικία την Πορτογαλία και την Ιταλία, ενώ η συναλλαγή αυτή διενεργείται δια της ηλεκτρονικής οδού μέσω υπολογιστών που ευρίσκονται στην Ισπανία και το Λουξεμβούργο και αφορά προϊόντα που προέρχονται από την Ελλάδα και καταλήγουν στη Σουηδία. Είναι εξίσου δύσκολο να προσδιορισθεί ποιος είναι υπεύθυνος ή με ποιο τρόπο πρέπει να καταβληθεί ο φόρος. Οι δυσχέρειες αυτές επιτείνονται όταν εμπλέκονται μία ή και περισσότερες χώρες που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.5. Ο ΦΠΑ είναι ένα είδος φόρου οι πρακτικές λεπτομέρειες του οποίου μπορούν να επιφέρουν πολύ σημαντικές διαφορές, ιδιαιτέρως όσον αφορά το κόστος εφαρμογής των διατάξεων εκ μέρους των επιχειρήσεων, την έκταση της φοροδιαφυγής και τα περιθώρια απάτης. Για το λόγο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εξετασθούν οι οποιεσδήποτε προτάσεις για την τροποποίηση του συστήματος, προκειμένου να προσδιορισθούν οι πρακτικές συνέπειες της εφαρμογής τους για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, καθώς και για τη φορολογική πολιτική.

1.6. Η ΟΚΕ κρίνει ότι το μεταβατικό σύστημα ΦΠΑ συνέβαλε σημαντικά στην καθιέρωση της Ενιαίας Αγοράς, μέσω της διευκόλυνσης της κυκλοφορίας των αγαθών που είχε ως αποτέλεσμα η μείωση των διασυνοριακών ελέγχων. Ωστόσο, πρόκειται για ένα σύστημα που είναι περίπλοκο, που αυξάνει την αβεβαιότητα σε ορισμένες περιπτώσεις, που αυξάνει τον κίνδυνο απάτης, και που εισάγει διακρίσεις μεταξύ εγχώριων και διακοινοτικών συναλλαγών. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι θα ήταν σκόπιμο να ληφθούν μέτρα για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ΦΠΑ το συντομότερο δυνατόν.

1.7. Το ισχύον σύστημα δεν είναι αντικειμενικό και επιβαρύνει με απαράδεκτα υψηλές δαπάνες εφαρμογής τους επιχειρηματίες λόγω των διαφόρων παραγόντων οι οποίοι πρέπει να ληφθούν υπόψη. Σ'αυτούς συμπεριλαμβάνονται:

- ο τόπος εγκατάστασης του πωλητή και του αγοραστή για φορολογικούς λόγους 7

- το φορολογικό καθεστώς που διέπει αυτούς στους οποίους προσφέρονται αγαθά ή υπηρεσίες 7

- ο αριθμός ΦΠΑ του αγοραστή 7

- ο τόπος στον οποίο ευρίσκονται τα αγαθά τη στιγμή της παράδοσής τους 7

- οι μεταφορικές υπηρεσίες και το σημείο αφετηρίας ή άφιξης 7

- η φύση των αγαθών ή υπηρεσιών που προσφέρονται 7

- ο κύκλος εργασιών του πωλητή στο κράτος μέλος στο οποίο προσφέρονται τα αγαθά ή οι υπηρεσίες 7

- η ανάγκη της χωριστής αναφοράς των ενδοκοινοτικών αγορών σε σχέση με τις άλλες αγορές και η επιβολή ΦΠΑ σ'αυτές 7

- η κατά κανόνα υποχρέωση να αντιμετωπίζεται η μεταφορά ιδίων περιουσιακών στοιχείων σε ένα άλλο κράτος μέλος ως πώληση και αγορά.

1.7.1. Εκτός των ανωτέρω, το ισχύον σύστημα έχει και άλλες σημαντικές ελλείψεις.

1.7.1.1. Οι επιχειρηματίες αντιμετωπίζουν προβλήματα κατά την έκπτωση ή την επιστροφή του ΦΠΑ που έχει καταβληθεί σε κράτη μέλη στα οποία δεν είναι εγκατεστημένοι, ενώ ενδέχεται να υποχρεωθούν να αποδείξουν ότι έχουν καταβάλει πραγματικά ΦΠΑ.

1.7.1.2. Οι επιχειρήσεις ενδέχεται, επίσης, να υποχρεώνονται να δηλώνονται και σε άλλες χώρες από το κράτος μέλος στο οποίο εδρεύουν, ακόμη και αν δεν διενεργούν συναλλαγές στις χώρες αυτές.

1.7.1.3. Επιπλέον, μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες είναι πιθανόν να μη χρειάζεται να χρεώσουν ΦΠΑ με αποτέλεσμα να απαλλάσονται από την υποχρέωση καταβολής ΦΠΑ στο κράτος μέλος στο οποίο λειτουργούν, επειδή ο κύκλος εργασιών τους είναι κάτω από ένα ορισμένο όριο, ενδέχεται να είναι, παρόλα αυτά, υποχρεωμένες να αναφέρουν ενδοκοινοτικές συναλλαγές και να εκδίδουν κανονικούς καταλόγους. Είναι επίσης πιθανόν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να υποχρεώνονται να προσδιορίζουν και να υποβάλλουν δήλωση για το ΦΠΑ στη χώρα που είναι εγκατεστημένες, στην περίπτωση που οι αγορές αγαθών από κάποιο προμηθευτή τους που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος υπερβαίνουν ένα ορισμένο όριο που έχει καθορισθεί και να χρησιμοποιούν φορολογικούς εκπροσώπους προκειμένου να επληρώνουν τις υποχρεώσεις τους ως προς την καταβολή ΦΠΑ και την υποβολή της σχετικής δήλωσης σε κράτη μέλη στα οποία δεν έχουν φυσική παρουσία.

1.7.1.4. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και ιδιαιτέρως οι πολύ μικρές από αυτές, εμποδίστηκαν να αξιοποίησουν πλήρως τις δυνότητες που τους πρόσφερε η Ενιαία Αγορά.

1.7.1.5. Βάσει του υφιστάμενου συστήματος δεν υπάρχει ίση μεταχείριση όλων των συναλλαγών, ακόμη και στο πλαίσιο ενός ενιαίου φορολογικού μηχανισμού. Παραδείγματος χάρη, σε ορισμένες χώρες, η έκπτωση του φόρου που αφορά τις εισροές η οποία συνδέται με τη συγκέντρωση κεφαλαίων για επιχειρηματικούς λόγους, εξαρτάται περισσότερο από τη μέθοδο χρηματοδότησης και λιγότερο από το φορολογικό καθεστώς στο οποίο υπάγεται η εν λόγω επιχείρηση.

1.7.1.6. Το εμπόριο και η βιομηχανία της ΕΕ ζημιώνονται από την έλλειψη ενός κοινού συστήματος και από τη διαφορετική ερμηνεία και εφαρμογή των υφιστάμενων οδηγιών για το ΦΠΑ από τα κράτη μέλη.

1.7.1.7. Είναι εμφανές ότι η υποβάθμιση του φορολογικού συστήματος έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των φορολογικών εσόδων από ΦΠΑ.

1.8. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της καθιέρωσης ενός απλούστερου και σαφέστερου συστήματος και, στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα την άμεση και την έμμεση φορολογία (), αναφέρει ότι συμφωνεί με ορισμένες επιφυλάξεις ως προς την αρχή ενός οριστικού συστήματος ΦΠΑ που να βασίζεται στη φορολογία στη χώρα προέλευσης και δηλώνει ότι «η καθολική εφαρμογή της αρχής αυτής δεν συμβιβάζεται με τις υπερβολικές διαφορές μεταξύ των συντελεστών ΦΠΑ ...». Στη συνέχεια, συμπεραίνει ότι π.χ. «χωρίς να τίθεται θέμα πλήρους εναρμόνισης, οι συντελεστές πρέπει να περιληφθούν σε ένα στενότερο φάσμα προσέγγισης ...».

1.8.1. Εντούτοις, η εναρμόνιση των συντελεστών είναι άσκοπη εάν δεν υπάρξει, ταυτόχρονα, εναρμόνιση της φορολογικής βάσης.

1.9. Οι συντελεστές ΦΠΑ που ισχύουν επί του παρόντος στα διάφορα κράτη μέλη παρατίθενται στο παράρτημα 1.

1.10. Η γνωμοδότηση της ΟΚΕ αναφέρει ότι «ένα οριστικό σύστημα θα πρέπει να καθιερωθεί μόνον εφόσον έχουν διαπιστωθεί σαφή οφέλη (αρχικά και συνεχή) τα οποία να δικαιολογούν το κόστος της αλλαγής».

1.10.1. Τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία θα πρέπει να κριθούν οι προτεινόμενες αλλαγές ήταν και παραμένουν τα ακόλουθα:

- πρέπει να υπάρξει μείωση του κόστους συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις 7

- δεν πρέπει να αυξηθεί ο κίνδυνος απάτης, αντιθέτως μάλιστα, θα πρέπει, κατά προτίμηση, να μειωθεί 7

- πρέπει να ελαχιστοποιηθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού 7

- πρέπει να μειωθεί ο διαχωρισμός μεταξύ τοπικών και διακοινοτικών συναλλαγών 7

- δεν πρέπει να μειωθούν τα έσοδα από ΦΠΑ των κρατών μελών 7

- πρέπει να διατηρηθεί, στο μέτρο του δυνατού, η φορολογική ουδετερότητα από την άποψη της ανταγωνιστικότητας.

2. Το πρόγραμμα της Επιτροπής για την καθιέρωση ενός κοινού συστήματος ΦΠΑ

2.1. Το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής επικεντρώνεται στη θέσπιση ενός κοινού συστήματος ΦΠΑ που θα βασίζεται στους ακόλουθους βασικούς άξονες:

- εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου συστήματος ΦΠΑ 7

- ενιαία εφαρμογή του κοινού συστήματος ΦΠΑ σε ολόκληρη την ΕΕ 7

- το νέο σύστημα ΦΠΑ να καταστεί φορολογικό σύστημα υπό τη στενή έννοια.

2.1.1. Η Επιτροπή προτίθεται να προβεί στην αντιμετώπιση των πλέον επειγόντων ζητημάτων κατά την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος. Το υφιστάμενο σύστημα χρειάζεται εκσυγχρονισμό προκειμένου να προσαρμοσθεί η φορολογία στις πρόσφατες τεχνικές και άλλες εξελίξεις σε ορισμένους τομείς.

2.2. Η μεταβολή και καθιέρωση του συστήματος που βασίζεται στη επιβολή φόρου βάσει της χώρας προέλευσης προβλέπεται να πραγματοποιηθεί προς το τέλος του προγράμματος. Δεδομένου ότι ο ΦΠΑ αποτελεί ένα φόρο που επιβαρύνει τα αγαθά και τις υπηρεσίες, η ελεύθερη κυκλοφορία των οποίων αποτελεί τον ακρογωνιαίο λόθο της Ενιαίας Αγοράς, η Επιτροπή βασίζει τη θέσπιση του νέου συστήματος σε κριτήρια που σχετίζονται με την ενιαία αγορά.

2.2.1. Προκειμένου να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις που σχετίζονται με την ενιαία αγορά στον τομέα του ΦΠΑ η Επιτροπή αποσκοπεί:

- στην άρση της κατάτμησης της Ενιαίας Αγοράς σε 15 διαφορετικές φορολογικές ζώνες 7

- στην απλούστευση και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος, προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις του 21ου αιώνα 7

- στην εξασφάλιση της ίσης μεταχείρισης όλων των συναλλαγών που διενεργούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση 7

- στην εξασφάλιση της αποτελεσματικής φορολόγησης και του κατάλληλου ελέγχου, προκειμένου να διατηρηθεί το επίπεδο των εσόδων από τον ΦΠΑ.

2.3. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά του υπό εξέταση συστήματος είναι:

- η μη διάκριση μεταξύ εγχώριων και ενδοκοινοτικών συναλλαγών 7

- η φορολόγηση όλων των συναλλαγών που διενεργούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με την αρχή της προέλευσης 7

- η καθιέρωση ενός νέου μηχανισμού για τον προσδιορισμό του τόπου προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών.

2.4. Τα βασικά στοιχεία του προγράμματος της Επιτροπής αποσκοπούν στην κάλυψη αυτών των κριτηρίων.

2.4.1. Κάθε επιχείρηση θα πρέπει να εγγράφεται σε ένα μητρώο σε μία μόνο χώρα και η εγγραφή αυτή θα καλύπτει το σύνολο των συναλλαγών που διενεργούνται από την επιχείρηση αυτή στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.4.1.1. Όλες οι συναλλαγές που διενεργούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οπουδήποτε και αν πραγματοποιούνται, θα επιβαρύνονται με ΦΠΑ σύμφωνα με το συντελεστή που ισχύει στη χώρα όπου είναι εγγεγραμμένες οι επιχειρήσεις, οι οποίες και θα υποχρεούνται να καταβάλλουν στις φορολογικές αρχές και στο νόμισμα της χώρας αυτής τους φόρους που οφείλουν με βάση τις εν λόγω συναλλαγές.

2.4.1.2. Η προσέγγιση αυτή έχει ως συνέπεια ότι το δικαίωμα έκπτωσης θα πρέπει να ασκείται αποκλειστικά στη χώρα όπου είναι δηλωμένη μια επιχείρηση.

2.4.1.3. Επιχειρήσεις οι οποίες λειτουργούν σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη θα πρέπει να εγγράφονται στα μητρώα μόνο μίας χώρας, χωρίς όμως να αναφέρεται βάσει ποιών κριτηρίων θα προσδιορίζεται η εν λόγω χώρα.

2.4.1.4. Εφόσον μία επιχείρηση λειτουργεί σε ένα κράτος μέλος άλλο από το κράτος στα μητρώα του οποίου είναι εγγεγραμμένη και οι δραστηριότητές της καταλήγουν στην ίδρυση ενός παραρτήματος της κύριας επιχείρησης, όλα τα παραρτήματα θα καλύπτονται από την αρχική εγγραφή και θα φορολογούνται με βάση το συντελεστή που ισχύει το χρονικό αυτό διάστημα στη χώρα εγγραφής, ανεξάρτητα από το πού εδρεύουν. Οι φορολογικές δηλώσεις θα πρέπει να υποβάλλονται στις αρχές της χώρας εγγραφής και στο νόμισμα της χώρας αυτής. Σε περίπτωση που η δραστηριότητα καταλήξει στην ίδρυση θυγατρικής εταιρείας ή κάποιας άλλης νομικής οντότητας, θα θεωρείται ότι δημιουργήθηκε μια ιδιαίτερη επιχείρηση η οποία θα είναι υποχρεωμένη να εγγραφεί στα μητρώα της χώρας στην οποία εδρεύει, θα φορολογείται με βάση τους συντελεστές που ισχύουν στη χώρα αυτή και θα καταβάλλει φόρους στις αρχές και στο νόμισμα της χώρας αυτής.

2.4.2. Παρόλο που ο ΦΠΑ θα συλλέγεται από τις εθνικές φορολογικές αρχές με βάση του τοπικούς συντελεστές και θα καταβάλλεται από τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στη δικαιοδοσία τους, τα ποσά που συλλέγονται θα καταλήγουν σε ένα ενιαίο ταμείο και θα ανακατανέμονται στα κράτη μέλη αναλόγως με την κατανάλωση στην επικράτειά τους. Συνεπώς, οι κυβερνήσεις των κρατών μελών θα εισπράττουν τους φόρους για λογαριασμό του κεντρικού ταμείου, στο οποίο θα είναι υπόλογες για τα συγκεντρωθέντα ποσά.

2.4.2.1. Η Επιτροπή τονίζει ότι η ανακατανομή των εσόδων μεταξύ των κρατών μελών δεν μπορεί να στηριχθεί σε στοιχεία που περιλαμβάνονται στις δηλώσεις των φορολογούμενων και κρίνει ότι ο καλύτερος τρόπος για τον προσδιορισμό των εσόδων που πρέπει να καταβληθούν σε κάθε κράτος μέλος, με βάση τη φορολογηθείσα κατανάλωση η οποία έχει πραγματοποιηθεί στην επικράτειά του, είναι ο ποσοτικός προσδιορισμός της κατανάλωσης αυτής μέσω στατιστικών δεδομένων.

2.4.2.2. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, με βάση τους εθνικούς λογαριασμούς, κατάλληλους πίνακες εισροών-εκροών, καθώς και άλλες πληροφορίες, όπως στατιστικές μελέτες και ετήσιες εκθέσεις, είναι δυνατόν να προσδιορισθεί η ετήσια κατανάλωση στους διάφορους οικονομικούς τομείς, όπως ο ιδιωτικός και ο δημόσιος τομέας, αναλόγως με τη λειτουργία τους και με βάση λεπτομερή στοιχεία. Πιστεύεται δε ότι παρόμοιες πληροφορίες μπορούν να ληφθούν και από άλλους τομείς και υποτομείς όπου λειτουργούν οι μη κερδοσκοπικοί ιδιωτικοί φορείς, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι ασφαλιστικές εταιρείες, ο τομέας της υγείας, κ.λπ.

2.4.2.3. Οι κλάδοι της οικονομίας στους οποίους λαμβάνει χώρα η τελική κατανάλωση και δεν θα υπόκεινται σε φορολογία θα πρέπει να αφαιρούνται από τα στοιχεία κατανάλωσης που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του ποσού των φόρων που πρέπει να λάβει το κάθε κράτος μέλος. Κατά συνέπεια, τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του ΑΕγχΠ και που αφορούν την παραοικονομία θα πρέπει να αφαιρούνται και πάλι. Το ίδιο ισχύει και για την κατανάλωση η οποία νομίμως δεν θα φορολογείται όπως είναι η προσφορά από επιχειρήσεις η οποία υπολείπεται του ορίου για την καταχώρηση ΦΠΑ και η προσφορά υπηρεσιών για τις οποίες προβλέπονται εξαιρέσεις στην 6η οδηγία ή δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ.

2.4.2.4. Το μερίδιο του κάθε κράτους μέλους στο σύνολο των θεωρητικών εσόδων από ΦΠΑ όλων των κρατών μελών που θα έχει υπολογιστεί κατ'αυτόν τον τρόπο θα αποτελεί τη βάση για την αναδιανομή του συνόλου των εσόδων από ΦΠΑ στα κράτη μέλη. Η κατάναλωση σε κάθε κράτος μέλος θα σταθμίζεται προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι διαφορές των συντελεστών ΦΠΑ στα διάφορα κράτη μέλη, καθώς και οι διαφορές που αφορούν την κατανάλωση προϊόντων και υπηρεσιών για τις οποίες έχει επιβληθεί μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ.

2.4.2.5. Τα κράτη μέλη θα διατηρούν τα έσοδα τα οποία συγκέντρωσαν για λογαριασμό του κεντρικού ταμείου. Ωστόσο, τα ποσά αυτά θα αναπροσαρμόζονται κάθε μήνα για να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές μεταξύ του ποσού που συγκέντρωσε κάθε κράτος μέλος και του ποσού το οποίο δικαιούται σύμφωνα με τους συντελεστές κατανάλωσης που έχουν υπολογισθεί στατιστικώς. Οι συντελεστές αυτοί θα προσδιορίζονται για ένα χρόνο με βάση τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία 7 συνήθως, υπάρχει μια καθυστέρηση δύο ετών περίπου. Σύμφωνα με την απόφαση για την υιοθέτηση από το 2000 της έκδοσης του 1995 του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (ESA), υπολογίζεται ότι οι καθυστερήσεις από το εν λόγω έτος και μετά θα περιορισθούν σε ένα έτος. Στη συνέχεια, τη στιγμή που θα είναι διαθέσιμα τα πραγματικά στοιχεία για την εξεταζόμενη περίοδο, θα απαιτηθεί να πραγματοποιηθούν αναδρομικές αναπροσαρμογές, προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η πραγματική κατανομή με τη θεωρητικώς απαιτούμενη.

2.4.3. Κάθε προσφορά προϊόντων, εκ μέρους ενός εμπόρου που είναι καταχωρημένος στην ΕΕ, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, θα επιβαρύνεται με ΦΠΑ, χωρίς να υφίστανται πλέον διακρίσεις ανάλογα με το κράτος μέλος στο οποίο ασκούν τη δραστηριότητά τους.

2.4.4. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κανονικοί συντελεστές ΦΠΑ θα πρέπει να εναρμονιστούν ακόμη περισσότερο.

2.4.5. Όσον αφορά τους μειωμένους συντελεστές, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εναρμόνιση του αριθμού και του πεδίου εφαρμογής τους είναι απαραίτητη από καθαρά τεχνική άποψη και είναι πεπεισμένη ότι μόνον ένας μικρός αριθμός συντελεστών συμβαδίζει με το στόχο της απλοποίησης.

2.4.6. Για την καθιέρωση του προτεινόμενου συστήματος απαιτείται η θέσπιση ενιαίων κανόνων για τον ΦΠΑ σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρότι η 6η οδηγία θεσπίζει ενιαίους κανόνες, στην πράξη υπάρχει ένας υπερβολικός αριθμός διαφορών. Κατά πρώτον, η ίδια η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιλέγουν μεταξύ εναλλακτικών λύσεων σε πολλές περιπτώσεις. Κατά δεύτερον, έχει αναγνωριστεί η δυνατότητα παρέκκλισης σε κράτη μέλη τα οποία αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Και, κατά τρίτον, οι διατάξεις της οδηγίας δεν ερμηνεύονται και εφαρμόζονται παντού με τον ίδιο τρόπο. Η Επιτροπή προτείνει τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του φόρου με τον περιορισμό των εξαιρέσεων και άλλων παρεκκλίσεων από το σύστημα που ισχύει σήμερα.

2.4.6.1. Πρέπει να υπάρξει ευρεία εναρμόνιση σε θέματα όπως η άσκηση του δικαιώματος χορήγησης έκπτωσης, οι εξαιρέσεις, η φορολογική μεταχείριση των μικρών επιχειρήσεων, τα όρια καταγραφής, οι περίοδοι υπολογισμού του ΦΠΑ, ειδικά συστήματα, μη εκπίπτουσες δαπάνες, καθώς και η μεθοδολογία που εφαρμόζεται από τις φορολογικές αρχές.

2.4.6.2. Προκειμένου να εξασφαλιστεί μια πιο ενιαία ερμηνεία της νομοθεσίας αυτής, η Επιτροπή έχει την πρόθεση να προτείνει την μετατροπή της επιτροπής για το ΦΠΑ σε ρυθμιστική επιτροπή, ενώ η ίδια η Επιτροπή θα αποκτήσει τη δυνατότητα να λαμβάνει μέτρα για την εφαρμογή πράξεων που εγκρίνονται από το Συμβούλιο.

2.4.7. Στο προβλεπόμενο σύστημα, η ιδιαίτερη ευθύνη κάθε κράτους μέλους για τη διαχείριση, τον έλεγχο και τη συλλογή των φόρων θα προσλάβει συλλογικό χαρακτήρα. Τα κράτη μέλη θα είναι υπεύθυνα από κοινού και μεμονωμένα για τα συνολικά φορολογικά έσοδα τα οποία δικαιούνται σύμφωνα με την τοπική κατανάλωση. Η αποτελεσματικότητα με την οποία ένα κράτος μέλος θα ασκεί τις λειτουργίες αυτές θα επηρεάζει άμεσα τον εθνικό προϋπολογισμό κάθε άλλου κράτους μέλους.

2.4.7.1. Κατ'αυτόν τον τρόπο, θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη συνεργασία των κρατών μελών 7 παράλληλα, θα πρέπει να αναζητηθούν νέα εργαλεία και μέθοδοι συντονισμού. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εμπιστεύονται τα μεν τα δε σε θέματα που αφορούν εξουσίες, ανάληψη καθηκόντων και επιδόσεις. Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να έχει τη βεβαιότητα ότι όλα τα άλλα κράτη μέλη:

- εφαρμόζουν επαρκείς στοιχειώδεις ελέγχους σε εθνικό επίπεδο και διαθέτουν επαρκείς φορο-εισπρακτικές δυνατότητες 7

- ασκούν επαρκείς κοινούς ελέγχους και εισπρακτικά καθήκοντα 7

- η ποιότητα των μηχανισμών για την κάλυψη των καθηκόντων ανταποκρίνεται σε ορισμένα αποδεκτά πρότυπα.

2.4.8. Η Επιτροπή δημοσίευσε πρόγραμμα εργασίας και χρονοδιάγραμμα για την υποβολή προτάσεων που βασίζεται στη σταδιακή προσέγγιση, σύμφωνα με το οποίο οι αλλαγές θα εισαχθούν σταδιακά από τώρα έως τα μέσα του 1999 και θα ορισθεί προθεσμία δύο ετών για την εφαρμογή τους, μετά την υιοθέτησή τους από το Συμβούλιο.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Στη γνωμοδότηση σχετικά με την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς, την προσέγγιση των συντελεστών έμμεσων φόρων και την εναρμόνιση των διαρθρώσεων των έμμεσων φόρων (), η ΟΚΕ υποστηρίζει αμέριστα το στόχο της κατάργησης όλων των συνόρων και κάθε είδους ελέγχων στα σύνορα μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1993, συμπεριλαμβανομένων και των ελέγχων εκείνων που διενεργούνται σήμερα για την είσπραξη των οφειλόμενων έμμεσων φόρων (ΦΠΑ και ειδικοί φόροι κατανάλωσης). Οι έννοιες των «εξαγωγών» και των «εισαγωγών» θα παύσουν να χρησιμοποιούνται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο.

3.1.1. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ συμφωνεί με πολλές από τις σημερινές προθέσεις της Επιτροπής οι οποίες κρίνει ότι αποτελούν ένα περαιτέρω βήμα προς την επίτευξη του ιδανικού αυτού η οποία έχει ήδη καθυστερήσει. Ιδιαιτέρως, η ΟΚΕ επικροτεί τους στόχους:

- της κατάργησης της κατάτμησης της Ενιαίας Αγοράς σε 15 επιμέρους φορολογικές ζώνες 7

- της απλούστευσης και του εκσυγχρονισμού του συστήματος για την αντιμετώπιση των προκλήσεων του 21ου αιώνα 7

- της ίσης μεταχείρισης όλων των συναλλαγών που διενεργούνται στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7

- της εξασφάλισης της αποτελεσματικής φορολόγησης και της άσκησης των ενδεδειγμένων ελέγχων 7

- της μείωσης του κόστους συμμόρφωσης που επιβαρύνει τις επιχειρήσεις.

3.1.2. Στη γνωμοδότησή της για το κοινό σύστημα ΦΠΑ (ύψος του κανονικού συνετλεστή) (), η ΟΚΕ ανέφερε ότι «θεωρεί ότι με την προτεινόμενη καθιέρωση ενός οριστικού καθεστώτος δεν πρέπει να λησμονηθεί η ανάγκη περαιτέρω ενδιάμεσων μεταρρυθμίσεων του ισχύοντος μεταβατικού συστήματος, οι οποίες θα πρέπει στη συνέχεια να ενσωματωθούν στο νέο οριστικό καθεστώς».

3.1.2.1. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ συμφωνεί με την απόφαση της Επιτροπής να επιλέξει τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου συστήματος ΦΠΑ ως τον πρώτο άξονα του προγράμματος εργασίας της και να δώσει προτεραιότητα στη λήψη των σχετικών μέτρων στο πλαίσιο του χρονοδιαγράμματος που έχει προσδιορίσει.

3.1.2.2. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο τον εκσυγχρονισμό της 6ης οδηγίας, ανεξάρτητα από τη τελική μορφή του οριστικού συστήματος ΦΠΑ. Σημαντικός αριθμός κρατών μελών εκφράζει την ανησυχία του διότι η ασάφεια ορισμένων διατάξεων της οδηγίας είχε ως αποτέλεσμα την έκδοση ορισμένων αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου οι οποίες δίδουν διαφορετική ερμηνεία στις εν λόγω διατάξεις. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι οι εν λόγω αποφάσεις έχουν αναδρομική ισχύ. Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει στην απώλεια σημαντικών εσόδων και συχνά περιπλέκει την κατάσταση, λόγω της αναθεώρησης εφαρμοζόμενων επί μακρό χρονικό διάστημα πρακτικών. Εκφράζεται η ευχή να απαλειφθούν ορισμένες ασαφείς διατάξεις της οδηγίας, ώστε τα κράτη μέλη να προβούν χωρίς προβλήματα στην εφαρμογή τόσο της εθνικής όσο και της κοινοτικής νομοθεσίας. Θα ήταν προτιμότερο να επαναδιατυπωθεί το κείμενο της 6ης οδηγίας υπό τη μορφή κοινοτικού κώδικα ΦΠΑ.

3.1.2.3. Τα περισσότερα κράτη μέλη εκφράζουν, επίσης, την ανησυχία τους για το γεγονός ότι η διαδικασία για την τροποποίηση οποιασδήποτε από τις οριστικές διατάξεις της 6ης οδηγίας είναι χρονοβόρα. Στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη επιθυμούν την άμεση ανάληψη δράσης για τον περιορισμό της καταχρηστικής εφαρμογής ή την απλούστευση ορισμένων διατάξεων, μπορούν να το κάνουν βάσει του άρθρου 27, η χρήση του οποίου, όμως, είναι περιορισμένη. Θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής τόσο του άρθρου 27 όσο και του άρθρου 29.

3.1.3. Στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της για την άμεση και την έμμεση φορολογία, η ΟΚΕ ανέφερε ότι «πρέπει να διατυπωθούν λεπτομερείς προτάσεις σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και τους επιχειρηματικούς κύκλους. Θα πρέπει να υπάρξουν ευθύς εξ αρχής ολοκληρωμένες διαβουλεύσεις σχετικά με τις ανάγκες των επιχειρήσεων και το κόστος της συμμόρφωσης προς εναλλακτικές επιλογές καθώς και το πρόσθετο κόστος και το γραφειοκρατικό φόρτο που είναι αποτέλεσμα των μέτρων κατά της φοροδιαφυγής».

3.1.3.1. Η ΟΚΕ, κατά συνέπεια, εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσέγγιση της Επιτροπής, η οποία προβλέπει την δημοσίευση ενός προγράμματος εργασίας που δίδει τη δυνατότητα πραγματοποίησης των εν λόγω διαβουλεύσεων και ευελπιστεί ότι θα υπάρξει πλήρης αξιοποίηση της εν λόγω δυνατότητας.

3.1.4. Η ΟΚΕ σημειώνει τη θέση της Επιτροπής ότι δεν πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ τοπικών και ενδοκοινοτικών συναλλαγών και θα μπορούσε, ενδεχομένως, να συμφωνήσει με την αντίληψη αυτή, τονίζει, όμως, ότι η ενιαία μεταχείριση αυτών των δύο ειδών συναλλαγών πρέπει να επιτευχθεί με την απλούστευση των ενδοκοινοτικών συναλλαγών και όχι με την αύξηση του σημερινού κόστους συμμόρφωσης που αφορά τις τοπικές συναλλαγές.

3.2. Εντούτοις, η ΟΚΕ εκφράζει ορισμένες επιφυλάξεις ως προς ορισμένες πτυχές, οι οποίες θεωρεί ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν πρακτικά προβλήματα, εάν εφαρμοσθούν υπό την παρούσα μορφή τους και πιστεύει ότι θα πρέπει να εξετασθούν περαιτέρω τα εν λόγω ζητήματα πριν από την υποβολή των οριστικών νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής.

3.2.1. Η ΟΚΕ αποδέχεται, κατ'αρχήν, την πρόταση που διατύπωσε η Επιτροπή σχετικά με τη συγκέντρωση των φορολογικών εσόδων και την ανακατανομή τους μεταξύ των κρατών μελών με βάση την κατανάλωση, ως ένα τρόπο για την αποτροπή της ανάγκης να δημιουργηθεί ένα σύστημα γραφείου συμψηφισμών, το οποίο θα ήταν διαφορετικά απαραίτητο προκειμένου να εξασφαλισθεί η δίκαιη αναδιανομή των φορολογικών εσόδων μεταξύ των κρατών μελών και του οποίου η διαχείριση θα ήταν δύσκολη.

3.2.1.1. Παρόλα αυτά, η ΟΚΕ δεν έχει ακόμη πεισθεί όσον αφορά τη στατιστική βάση επί της οποίας προτείνεται ο υπολογισμός της κατανάλωσης σε κάθε κράτος μέλος. Τα στατιστικά δεδομένα είναι πάρα πολύ αναξιόπιστα. Από την άποψη αυτή, και όσον αφορά τα στατιστικά δεδομένα που παρέχονται από κάθε κράτος μέλος, θα πρέπει να διαπιστώνεται κατά πόσον αυτά είναι:

- κατάλληλα για το σκοπό για τον οποίο προορίζονται 7

- επαρκώς ακριβή 7

- ενημερωμένα με τον κατάλληλο τρόπο 7

- καταρτισμένα σε συγκρίσιμη βάση.

3.2.1.2. Από την άποψη της καταλληλότητας, η βάση σύμφωνα με την οποία υπολογίζονται σήμερα οι στατιστικές ενδέχεται να μην είναι κατάλληλη για τη νέα χρήση των δεδομένων. Τα στατιστικά δεδομένα είναι χρήσιμα για την αναγνώριση τάσεων και, στα πλαίσια αυτά, μπορεί να γίνει αποδεκτό ένα ορισμένο ποσοστό απόκλισης, εφόσον αυτό ισχύει εξ ίσου για τα διάφορα σύνολα δεδομένων. Αυτό, όμως, δεν ισχύει στην περίπτωση που, όπως εδώ, είναι απαραίτητο να προσδιοριστούν απόλυτες τιμές. Ο βαθμός ακρίβειας ο οποίος θεωρείται αποδεκτός για τη σημερινή χρήση των δεδομένων ενδέχεται να μην είναι επαρκής για τη νέα χρήση τους. Επίσης, ο βαθμός ακρίβειας μπορεί σήμερα να διαφέρει από ένα κράτος μέλος σε ένα άλλο. Κατά τον ίδιο τρόπο, υπάρχουν σοβαρές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τη συχνότητα και την ταχύτητα με την οποία καταρτίζονται οι στατιστικές μελέτες, καθώς και όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα στατιστικά δεδομένα συλλέγονται και παρουσιάζονται. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος για τη βελτίωση της κατάστασης, αλλά δεν πιστεύει ότι είναι δυνατή η ύπαρξη πλήρως συγκρίσιμων στοιχείων, στο άμεσο μέλλον.

3.2.1.3. Παραδείγματος χάρη, η ΟΚΕ παρατηρεί ότι θα είναι απαραίτητο να εξαιρεθεί η παραοικονομία από το ΑΕγχΠ, καθώς και ότι τα αντίστοιχα ποσοστά στα περισσότερα κράτη μέλη στηρίζονται, σε πολύ σημαντικό βαθμό, σε εικασίες.

3.2.1.4. Στο έγγραφο της Επιτροπής αναφέρεται ότι «είναι δυνατόν να υπολογισθεί η ετήσια κατανάλωση των διαφόρων οικονομικών τομέων». Αν ληφθεί υπόψη ότι τα δεδομένα που αφορούν την κατανάλωση θα σταθμίζονται με το συντελεστή ΦΠΑ που ισχύει σε κάθε κράτος μέλος, θα είναι απαραίτητο να γίνει διάκριση μεταξύ κατανάλωσης με βάση τον κανονικό συντελεστή, κατανάλωσης με βάση τον μειωμένο συντελεστή, διαφόρων εξαιρέσεων, και της κατανάλωσης αγαθών και υπηρεσιών για τις οποίες στην αντίθετη περίπτωση θα έπρεπε να καταβληθεί ΦΠΑ, πράγμα το οποίο δεν έγινε επειδή προσεφέρθησαν από επιχειρήσεις νομίμως μη εγγεγραμμένες. Επίσης, θα είναι απαραίτητο να υπολογισθούν με αρκετή ακρίβεια οι επιπτώσεις της παραοικονομίας. Η ΟΚΕ αμφιβάλλει κατά πόσον όλα αυτά είναι δυνατόν να γίνουν.

3.2.1.5. Παραδείγματος χάρη, είναι δύσκολο να προσδιορισθεί ο τρόπος με τον οποίο οι διασυνοριακές συναλλαγές μεταξύ εμπόρων που είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα και τελικών καταναλωτών ή μεταξύ εμπόρων που δεν είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα μπορεί να αντικατοπτρισθεί στα στατιστικά στοιχεία της χώρας στην οποία λαμβάνει χώρα η κατανάλωση.

3.2.1.6. Φαίνεται ότι το σύστημα απαιτεί προσεκτική διάρθρωση, καθώς και αυστηρό σύστημα διενέργειας ανεξάρτητων ελέγχων, προκειμένου να αποτραπούν οποιεσδήποτε στρεβλώσεις που θα μπορούσαν να προκληθούν από τη χρήση παραπλανητικών δεδομένων, ακουσίως ή όχι.

3.2.1.7. Η ΟΚΕ θεωρεί απίθανο ότι θα ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί μια στατιστική βάση για τους υπολογισμούς αυτούς από τα διαθέσιμα κυβερνητικά δεδομένα ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο που θα ήταν αρκετά ακριβής για την ορθή κατανομή των εσόδων και, ακόμη σημαντικότερο, θα ενέπνεε εμπιστοσύνη στους πάντες.

3.2.2. Παρά το γεγονός ότι κατανοεί και υποστηρίζει πλήρως την επιθυμία για την απλούστευση του τρόπου φορολόγησης των επιχειρήσεων, η ΟΚΕ έχει ορισμένες επιφυλάξεις όσον αφορά την πρόταση της καθιέρωσης ενός τόπου εγγραφής κάθε επιχείρησης και την επιβολή του συντελεστή που ισχύει στη χώρα εγγραφής σε όλες τις συναλλαγές που διενεργούνται από την επιχείρηση αυτή σε οποιοδήποτε μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν πιστεύει ότι με τη λήψη αυτού του μέτρου θα επιτευχθεί η επιδιωκόμενη απλούστευση και διακατέχεται από το φόβο ότι η κατάσταση ενδέχεται να δημιουργήσει άλλα προβλήματα τα οποία θα βαραίνουν περισσότερο από τα αναμενόμενα οφέλη.

3.2.2.1. Ας πάρουμε το παράδειγμα μιας επιχείρησης λιανικού εμπορίου η οποία είναι εγγεγραμμένη, π.χ., στη Γερμανία και έχει παραρτήματα σε διάφορα άλλα κράτη μέλη. Η επιχείρηση αυτή θα πρέπει να χρεώνει το γερμανικό συντελεστή ΦΠΑ σε κάθε ένα από τα κράτη αυτά. Κατ'αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια κατάσταση, για παράδειγμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο όπου οι επιχειρήσεις στο εμπορικό κέντρο μιας μεγάλης πόλης θα είναι εγγεγραμμένες στα βρετανικά μητρώα και θα καταλογίζουν τον τοπικό συντελεστή ΦΠΑ, ενώ παραδίπλα θα υπάρχουν παραρτήματα ολλανδικών επιχειρήσεων τα οποία θα καταλογίζουν τον ολλανδικό συντελεστή ΦΠΑ, δανικών επιχειρήσεων που θα καταλογίζουν τον συντελεστή ΦΠΑ που ισχύει στη Δανία, σουηδικών επιχειρήσεων που θα καταλογίζουν το σουηδικό συντελεστή ΦΠΑ, γαλλικών επιχειρήσεων που θα καταλογίζουν το γαλλικό συντελεστή ΦΠΑ και βελγικών επιχειρήσεων που θα καταλογίζουν το βελγικό συντελεστή ΦΠΑ.

3.2.2.2. Στις περιοχές όπου τα καταστήματα αναγράφουν τιμές στις οποίες συμπεριλαμβάνεται ο ΦΠΑ, η κατάσταση αυτή δεν πρόκειται να επηρεάσει τους καταναλωτές δεδομένου ότι η πίεση του ανταγωνισμού θα υποχρεώσει τα εν λόγω καταστήματα να προσφέρουν παρόμοιες τιμές για τα ίδια προϊόντα 7 κατ'αυτόν τον τρόπο, όμως, θα δημιουργηθούν ανταγωνιστικά μειονεκτήματα για τις επιχειρήσεις οι οποίες είναι εγγεγραμμένες σε χώρες στις οποίες ισχύει ένας υψηλός δείκτης ΦΠΑ. Δεδομένων των χαμηλών περιθωρίων εντός των οποίων κινούνται τα καταστήματα λιανικής, ακόμη και μία ενιαία ζώνη διακύμανσης της τάξης του 2 % θα προξενούσε σημαντικές διαφορές. Κατ'αυτόν τον τρόπο, ενδέχεται να αποθαρρυνθούν οι επιχειρήσεις που είναι εγγεγραμμένες σε χώρες στις οποίες ισχύει ένας υψηλός συντελεστής ΦΠΑ να δημιουργήσουν παραρτήματα σε άλλα κράτη μέλη, ή να υποχρεωθούν αυτές οι οποίες διαθέτουν ήδη παραρτήματα να τα μετατρέψουν σε ιδιαίτερες νομικές οντότητες, πράγμα το οποίο δεν συμπίπτει με τους στόχους της Ενιαίας Αγοράς.

3.2.2.3. Οι μη κοινοτικές επιχειρήσεις οι οποίες εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά θα είναι ελεύθερες να επιλέγουν τη χώρα στην οποία επιθυμούν να εγγραφούν και θα έχουν την τάση να συγκεντρώνονται στα κράτη μέλη στα οποία ισχύουν χαμηλοί συντελεστές ΦΠΑ. Κατ'αυτόν τον τρόπο, θα αποκτούν ορισμένα πλεονεκτήματα έναντι των ευρωπαίων ανταγωνιστών τους, οι οποίοι πιθανόν να έχουν περιορισμένη ελευθερία επιλογής της χώρας εγγραφής.

3.2.2.4. Ενώ, εκ πρώτης όψεως, η υποχρέωση της εγγραφής σε ένα μόνο κράτος μέλος φαίνεται να συμβάλλει στην απλοποίηση, έχει παρενέργειες που οδηγούν σε μεγαλύτερη περιπλοκή. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να καταβάλλουν φόρους στις αρχές της χώρας στην οποία είναι εγγεγραμμένες στο νόμισμα της χώρας αυτής για όλες τις συναλλαγές που διενεργούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.2.2.5. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι συναλλαγές που έχουν διενεργηθεί σε άλλα νομίσματα θα πρέπει να μετατραπούν στο νόμισμα της χώρας εγγραφής. Εκτός εάν, και μέχρις ότου όλα τα κράτη μέλη θα έχουν καθιερώσει το ενιαίο νόμισμα, πρόκειται για ένα επαχθή όρο, ο οποίος θα οδηγήσει στην επινόηση δόλιων χειρισμών σε βάρος των φορολογικών αρχών.

3.2.2.6. Επίσης, ενδέχεται να καταστεί απαραίτητο να μεταφερθούν ποσά στη χώρα εγγραφής προκειμένου να καταβληθούν οι οφειλόμενοι φόροι, πράγμα το οποίο θα συνεπαγόταν πρόσθετες δαπάνες και πρόσθετο διοικητικό φόρτο, ακόμη και αν είχε καθιερωθεί το ενιαίο νόμισμα.

3.2.3. Επίσης, στο πλαίσιο των εν λόγω προτάσεων, υφίστανται σημαντικές δυνατότητες παραπλάνησης των φορολογικών αρχών. Παραδείγματος χάρη, μία επιχείρηση που λειτουργεί σε μία χώρα με υψηλό συντελεστή ΦΠΑ έχει τη δυνατότητα να συστήσει θυγατρική εταιρεία σε μία άλλη χώρα με χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ η οποία, δεδομένου ότι αποτελεί ανεξάρτητη νομική οντότητα, θα καταχωρηθεί στην χώρα αυτή και θα καταβάλλει το ΦΠΑ βάσει του συντελεστού που ισχύει στην εν λόγω χώρα. Η μητρική εταιρεία μπορεί να «εξάγει» το σύνολο της παραγωγής της στη θυγατρική της εταιρεία και να τιμολογεί τα εν λόγω αγαθά βάσει του υψηλότερου συντελεστή ΦΠΑ παρά το γεγονός ότι τα αγαθά δεν έχουν εγκαταλείψει ποτέ το έδαφος της χώρας στην οποία είναι εγκατεστημένη η μητρική εταιρεία. Η θυγατρική εταιρεία θα απαιτήσει την καταβολή του ποσού που προκύπτει από τη διαφορά των δύο συντελεστών ΦΠΑ, ως «κατά το προηγούμενο στάδιο» φόρο στη χώρα που διατηρεί την έδρα της και, στη συνέχεια, θα διοχετεύσει εκ νέου τα αγαθά στη χώρα προέλευσής τους μέσω των διαφόρων καταστημάτων που διατηρεί σε αυτή με χαμηλότερο συντελεστή ΦΠΑ. Κατά τον ίδιο τρόπο, θα μπορούσε να συσταθεί μία εταιρεία σε μία χώρα όπου ισχύουν χαμηλοί συντελεστές ΦΠΑ με στόχο την εισαγωγή αγαθών από χώρες εκτός της ΕΕ. Η παραγγελία και η πληρωμή των αγαθών θα πραγματοποιούνται από την εταιρεία που λειτουργεί στη χώρα με το χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ και, στη συνέχεια, τα αγαθά θα μεταφέρονται αμέσως στα καταστήματα που διατηρεί η εν λόγω εταιρεία σε χώρες στις οποίες ισχύουν υψηλοί συντελεστές ΦΠΑ. Κατά τον τρόπο αυτό, καθίσταται αδύνατη η αποτροπή φαινομένων στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

3.2.3.1. Δεδομένου ότι οι ενέργειες όπως αυτές που προαναφέρθηκαν είναι ευκολότερες για τις μεγάλες επιχειρήσεις, οι προτάσεις θα έχουν ως αποτέλεσμα να ευνοηθούν οι μεγάλες επιχειρήσεις εις βάρος των ΜΜΕ (και ιδιαίτερα των μικρών επιχειρήσεων), καθώς και οι επιχειρήσεις που διατηρούν την έδρα τους σε χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ εις βάρος των επιχειρήσεων με έδρα την ΕΕ.

3.2.4. Θα ενθαρρυνθούν οι επιχειρήσεις η κύρια επιχειρηματική δραστηριότητα των οποίων ασκείται σε χώρες με χαμηλό συντελεστή να δημιουργήσουν υποκαταστήματα σε χώρες με υψηλό συντελεστή, ενώ οι επιχειρήσεις που έχουν καταχωρηθεί σε χώρες με υψηλό συντελεστή ΦΠΑ θα ενθαρρυνθούν να συστήσουν ξεχωριστές νομικές οντότητες σε χώρες με χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ. Αυτό είναι βέβαιο ότι θα συμβεί στην πράξη, με αποτέλεσμα τη μείωση του συνολικού ποσού ΦΠΑ που εισπράττεται και, κατά συνέπεια, δεν ισχύει ο ισχυρισμός ότι δεν θα υπάρξει μείωση των εσόδων των κρατών μελών.

3.2.5. Ένα άλλο καθοριστικό στοιχείο είναι ότι οι φορολογικές αρχές στη χώρα εγγραφής θα πρέπει να στηρίζονται στις πληροφορίες που λαμβάνουν από τις φορολογικές αρχές άλλων κρατών μελών για την πιστοποίηση των συναλλαγών που έχουν διενεργηθεί εκτός των συνόρων της χώρας τους 7 κατ' αυτόν τον τρόπο, δεν διευκολύνεται η πρόληψη της φοροδιαφυγής και οι επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται, σε τελευταία ανάλυση, να αντιμετωπίζουν δύο ή και περισσότερα φορολογικά και νομοθετικά καθεστώτα. Για το λόγο αυτό, ο κατακερματισμός της Ενιαίας Αγοράς σε 15 επιμέρους φορολογικές ζώνες θα αρθεί μόνο εν μέρει, ενώ δεν πρόκειται να επιτευχθούν οι στόχοι της αποτελεσματικής φορολόγησης και της άσκησης των κατάλληλων ελέγχων. Επιπροσθέτως, τα τιμολόγια που εκδίδονται από προμηθευτές σε άλλα κράτη μέλη θα πρέπει να μεταφράζονται στη γλώσσα του κράτους μέλους που τα παραλαμβάνει προκειμένου να επιτραπεί ο έλεγχός τους.

3.2.6. Όπως και να έχουν τα πράγματα, η διευκόλυνση της ενιαίας εγγραφής ισχύει μόνο εφόσον όλες οι επιχειρήσεις σε ένα κράτος μέλος είναι παραρτήματα ενός μητρικού φορέα. Όπου η κατάσταση είναι διαφορετική (όπως συμβαίνει με τις περισσότερες βιομηχανικές και εμπορικές επιχειρήσεις με εξαίρεση τα καταστήματα λιανικής, τις εμπορικές συμπράξεις και ορισμένες επιχειρήσεις στο χρηματοπιστωτικό τομέα), ο εν λόγω φορέας δεν θα είναι σε θέση να εφαρμόσει το σύστημα της ενιαίας εγγραφής. Κατ'αυτόν τον τρόπο, θα δημιουργηθεί ένα διττό σύστημα στα πλαίσια του οποίου επιχειρήσεις οι οποίες δρουν σε παρόμοιους τομείς θα τυγχάνουν διαφορετικής μεταχείρισης, ανάλογα με τη νομική τους υπόσταση. Κατ'αυτόν τον τρόπο, δεν προωθείται ο δεδηλωμένος στόχος της Επιτροπής για την εξασφάλιση της ίσης αντιμετώπισης όλων των συναλλαγών που διενεργούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ παραβιάζονται οι αρχές της Ενιαίας Αγοράς.

3.2.7. Λόγω των δυσκολιών όσον αφορά τη λειτουργία των παραρτημάτων οι οποίες περιγράφονται ανωτέρω, η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις οι οποίες είναι εγκατεστημένες σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη θα υποχρεωθούν να λειτουργούν ως χωριστές μετοχικές εταιρείες και, κατά συνέπεια, ότι η αρχή της ενιαίας εγγραφής θα εφαρμοστεί σε περιορισμένη κλίμακα. Μία τέτοια εξέλιξη θα προκαλέσει δυσκολίες ως προς την επίτευξη των στόχων της απλούστευσης και του εκσυγχρονισμού του συστήματος.

3.3. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η πλειοψηφία των επιχειρήσεων δεν διενεργεί διασυνοριακές συναλλαγές και ότι δεν θεωρείται πιθανόν να συμβεί αυτό στο άμεσο μέλλον. Το προτεινόμενο σύστημα δεν θα πρέπει, σε καμία περίπτωση, να δημιουργεί μειονεκτήματα για αυτή την πλειοψηφία των επιχειρήσεων, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται ένας μεγάλος αριθμός μικρομεσαίων και, ιδιαιτέρως, μικρών επιχειρήσεων.

3.3.1. Επίσης, η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η πλειοψηφία των διασυνοριακών συναλλαγών διενεργείται μεταξύ επιχειρήσεων που διαθέτουν αριθμό ΦΠΑ και ότι οι αγοραστές έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν την επιστροφή του ποσού που έχει καταλογισθεί από τους προμηθευτές ως φόρος εισαγωγής. Σύμφωνα με το προτεινόμενο σύστημα αναδιανομής των εσόδων από ΦΠΑ μεταξύ των κρατών μελών, με βάση το δείκτη κατανάλωσης, οι μεγάλες διαφορές που παρατηρούνται μεταξύ των συντελεστών δεν πρόκειται, συνεπώς, να προξενήσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού όσον αφορά τις συναλλαγές αυτές. Ωστόσο, θα ενθαρρύνουν τις διασυνοριακές αγορές λόγω των διαφορετικών συντελεστών εκ μέρους μεμονωμένων καταναλωτών και επιχειρήσεων που δεν είναι σε θέση να ζητήσουν έκπτωση του φόρου εισαγωγής.

3.3.1.1. Επίσης, ενδέχεται να προκύψει σημαντική αύξηση των συναλλαγών δια του ταχυδρομείου μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες είναι εγκατεστημένες σε χώρες στις οποίες ισχύει ένας χαμηλός συντελεστής ΦΠΑ και καταναλωτών σε χώρες στις οποίες ισχύει ένας υψηλός συντελεστής ΦΠΑ. Για τους λόγους αυτούς, δεν μπορούν να διατηρηθούν οι μεγάλες διαφορές συντελεστών με βάση ένα σύστημα το οποίο στηρίζεται στη φορολογία στη χώρα προέλευσης.

3.4. Από τη στιγμή που θα επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με τις ζώνες διακύμανσης του κανονικού και του μειωμένου συντελεστή και σχετικά με τις τιμές των ενιαίων συντελεστών, θα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία για την περαιτέρω τροποποίησή τους. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι οι περιορισμοί που είναι αποτέλεσμα του παράγοντα αυτού θα διευκολύνουν την κάλυψη και τη διατήρηση των κριτηρίων σύγκλισης του Μάαστριχτ εκ μέρους των κρατών μελών.

3.4.1. Τα περιθώρια ελευθερίας που προσφέρει μια ζώνη διακύμανσης θα αποδειχθούν προφανώς παραπλανητικά από τη στιγμή που ένα κράτος μέλος που θα καταλογίζει ένα φόρο ο οποίος είναι υψηλότερος του κατώτατου συντελεστή θα φέρει τις επιχειρήσεις του σε μειονεκτική από άποψη ανταγωνιστικότητας θέση έναντι άλλων επιχειρήσεων οι οποίες είναι εγγεγραμμένες σε κράτη μέλη τα οποία εφαρμόζουν χαμηλότερους συντελεστές.

3.4.2. Πράγματι, το γεγονός αυτό οδηγεί στη σκέψη ότι το προτεινόμενο σύστημα θα λειτουργήσει ικανοποιητικά μόνο στη περίπτωση που καθιερωθεί ένας ενιαίος συντελεστής ΦΠΑ, η εισαγωγή του οποίου θα οδηγήσει στο σταδιακό περιορισμό των περιθωρίων διακύμανσης μέχρι τη τελική μετατροπή τους σε έναν ενιαίο συντελεστή εντός σύντομου χρονικού διαστήματος.

3.4.2.1. Το έγγραφο της Επιτροπής προβλέπει την εν λόγω εξέλιξη αναγνωρίζοντας ότι «για τον κανονικό συντελεστή, εάν η θέσπιση ενός ενιαίου συντελεστή μπορεί να αποτελέσει λύση για να αποφευχθεί κάθε στρέβλωση του ανταγωνισμού οφειλόμενη στο φόρο και, κυρίως, για να εξασφαλιστεί η απλή και ομοιόμορφη εφαρμογή του φόρου στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν αποκλείεται, ωστόσο, να είναι αρκετή μία προσέγγιση στο εσωτερικό ενός περιθωρίου δύο ποσοστιαίων μονάδων».

3.4.3. Παρά το γεγονός ότι η ΟΚΕ συμφωνεί με την εν λόγω άποψη, αναγνωρίζει ότι η διαδικασία για την επίτευξη σημαντικής σύγκλισης των συντελεστών θα προκαλέσει δυσκολίες στις κυβερνήσεις των κρατών μελών στις οποίες οι ισχύοντες συντελεστές ΦΠΑ είναι υψηλοί, καθώς θα υποχρεωθούν να αυξήσουν άλλους φόρους προκειμένου να αντισταθμισθούν οι απώλειες εσόδων που αναμένονται. Ακόμη και στην απίθανη περίπτωση που η εναρμόνιση πραγματοποιηθεί βάσει των υψηλότερων συντελεστών, οι εν λόγω κυβερνήσεις θα βρεθούν εκ νέου σε μειονεκτική θέση δεδομένου ότι τα κράτη μέλη με χαμηλούς επι του παρόντος συντελεστές θα επωφεληθούν από την αύξηση των εσόδων που προέρχονται από την είσπραξη του ΦΠΑ, προβαίνοντας στη μείωση, παραδείγματος χάρη του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας, με αποτέλεσμα την αύξηση της ανταγωνιστικότητάς τους.

3.4.3.1. Για τους λόγους αυτούς, η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αμφίβολο το κατά πόσο μία τέτοια λύση θα είναι πολιτικά αποδεκτή, επί του παρόντος, από όλα τα κράτη μέλη, λαμβανομένου υπόψη ότι για τη λήψη της απόφασης του Συμβουλίου απαιτείται ομοφωνία. Επομένως, πιστεύει ότι η εναρμόνιση των συντελεστών είναι ευκολότερη εάν πραγματοποιηθεί σταδιακά. Εντούτοις, πριν από την πλήρη εφαρμογή του νέου συστήματος απαιτείται η επίτευξη υψηλού βαθμού εναρμόνισης.

3.4.3.2. Οι παρατηρήσεις αυτές ισχύουν και για το περιθώριο διακύμανσης των μειωμένων συντελεστών.

3.4.3.3. Η ΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της σχετικά με το κοινό σύστημα του φόρου προστιθέμενης αξίας (ελάχιστος συντελεστής σε σχέση με τον κανονικό συντελεστή) (), επεσήμανε ότι σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής «δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού υπό το μεταβατικό καθεστώς φορολογίας των ενδοκοινοτικών συναλλαγών λόγω της εφαρμογής ποικίλων τύπων μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ (υπερμειωμένων συντελεστών, μηδενικών συντελεστών, συντελεστών "parking" κ.λπ.)». Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται κανένας λόγος κατάργησης των μειωμένων συντελεστών.

3.4.3.4. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ συμφωνεί με το πρόγραμμα της Επιτροπής σχετικά με τους μειωμένους συντελεστές και θεωρεί ότι το εν λόγω ζήτημα θα αντιμετωπισθεί καλύτερα μέσω της καθιέρωσης σχετικά περιορισμένων περιθωρίων διακύμανσης των μειωμένων συντελεστών που θα ισχύσουν για όλα τα κράτη μέλη.

3.4.3.5. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι στο πλαίσιο της εφαρμογής του ΦΠΑ είναι αδύνατη η φοροδιαφυγή, δεδομένου ότι δεν υφίστανται δυνατότητες απαλλαγής του τελικού καταναλωτή και ότι επιβαρύνονται, στον ίδιο βαθμό, τόσο οι πλούσιοι όσο και οι φτωχοί. Επομένως επιβαρύνονται περισσότερο τα μειονεκτούντα μέλη της κοινωνίας. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα περιθώρια διακύμανσης των μειωμένων συντελεστών θα πρέπει να καθορισθούν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα και θα πρέπει να υπαχθούν στην κατηγορία αυτή όλες οι δαπάνες για προϊόντα που αφορούν την καθημερινή ζωή.

3.4.3.6. Στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της για την άμεση και έμμεση φορολογία (), η ΟΚΕ ανέφερε ότι «Κατά την εναρμόνιση των φορολογικών συντελεστών είναι αναγκαίο να διατηρηθούν δύο διαφορετικοί συντελεστές:» ένας μειωμένος και ένας κανονικός. Ενδεχομένως, θα μπορούσε να εξετασθεί η δυνατότητα διεύρυνσης των προϊόντων και υπηρεσιών για τα οποία εφαρμόζεται ο μειωμένος συντελεστής τόσο για λόγους προώθησης της απασχόλησης, όσο και για περιβαλλοντικούς λόγους και για λόγους εισοδηματικής πολιτικής. Η ΟΚΕ υποστηρίζει εκ νέου τη θέση της αυτή.

3.5. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι αναγκαία η εναρμόνιση των κανόνων που διέπουν το ΦΠΑ σε ολόκληρη την ΕΕ, όσον αφορά τα όρια εφαρμογής των διαφόρων συντελεστών ΦΠΑ, τις φοροαπαλλαγές, το δικαίωμα έκπτωσης, την μεταχείριση των μικρών επιχειρήσεων και τα ειδικά συστήματα. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να ενημερώνεται λεπτομερέστερα σχετικά με τις ειδικές προτάσεις της Επιτροπής. Προκειμένου να περιορισθούν στο ελάχιστο οι επιπτώσεις από την εφαρμογή του συστήματος στις μικρές επιχειρήσεις, η ΟΚΕ υποστηρίζει την καθιέρωση ενός σχετικά υψηλού ορίου για την υποχρεωτική καταχώρηση των επιχειρήσεων.

3.6. Η εφαρμογή του εν λόγω συστήματος επιβάλλει τη σύσταση νέας υπηρεσίας στην Επιτροπή, δεδομένου ότι τα σχετικά με την κατανάλωση στοιχεία θα πρέπει να συγκεντρωθούν, να αναζητηθούν, εάν έχει καθυστερήσει η συγκέντρωσή τους, και να ελεγχθούν. Στη συνέχεια, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί ο ιδιαίτερα σημαντικός υπολογισμός των ποσών που θα πρέπει να εισπράττονται ή να καταβάλλονται από τα διάφορα κράτη μέλη, διαδικασία την οποία, ενδεχομένως, θα ακολουθήσει η πραγματοποίηση διορθώσεων ή προσαρμογών. Ορισμένα κράτη μέλη ίσως να καθυστερούν την καταβολή των οφειλομένων ποσών. Υφίσταται, επίσης, το αμφιλεγόμενο ζήτημα της επιβολής κυρώσεων προς ένα κράτος μέλος το οποίο έχει καθυστερήσει ως προς την είσπραξη του ΦΠΑ, περίπτωση στην οποία, ενδεχομένως, θα ακολουθήσει περαιτέρω συζήτηση εάν ένα κράτος μέλος ισχυρισθεί ότι έχει προβεί στην είσπραξη των καθυστερούμενων οφειλών.

3.6.1. Η προαναφερθείσα υπηρεσία της Επιτροπής θα μπορούσε να αναλάβει επίσης, για λογαριασμό των κρατών μελών, την εποπτεία της αποτελεσματικής είσπραξης του συνολικού ποσού ΦΠΑ από κάθε κράτος μέλος. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί η θέσπιση συστημάτων ελέγχου καθώς και η διενέργεια επιτοπίων ελέγχων. Η εκτέλεση του σημαντικού αυτού έργου απαιτεί σημαντικές δαπάνες, οι οποίες δεν μπορούν να καλυφθούν από τους υφιστάμενους πόρους της Επιτροπής. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι υπολογισμοί της Επιτροπής να ελέγχονται ως προς την ορθότητα και την αμεροληψία.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της τόσο για το γενικό περιεχόμενο του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής όσο και για τα οφέλη που θα προκύψουν για τους εμπόρους, στην περίπτωση που εφαρμοσθεί:

- η κατάργηση της απαίτησης γνωστοποίησης του κράτους μέλους προέλευσης του πελάτη, της πληροφορίας σχετικά με το εάν ο πελάτης έχει καταχωρηθεί στα φορολογικά μητρώα και διαθέτει αριθμό ΦΠΑ και, στην περίπτωση αυτή, του αριθμού καταχώρησης ΦΠΑ 7

- η κατάργηση της απαίτησης απόδειξης ότι τα αγαθά εξήχθησαν από το κράτος μέλος πώλησής τους 7

- η κατάργηση της απαίτησης αναγραφής στη δήλωση του συνόλου των αγορασθέντων και πωληθέντων στην ΕΕ προϊόντων 7

- η κατάργηση της απαίτησης παροχής αναλυτικού καταλόγου των πωλήσεων που πραγματοποιήθηκαν στην ΕΕ 7

- η κατάργηση της απαίτησης ιδιαίτερης αναγραφής των ενδοκοινοτικών αγορών σε σχέση με άλλες αγορές 7

- η κατάργηση της απαίτησης να θεωρείται η μεταφορά στοιχείων του ενεργητικού σε ένα άλλο κράτος μέλος ως πράξη αγοράς και πώλησης 7

- η θέσπιση ενιαίων κανόνων για το ΦΠΑ, που εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε ολόκληρη την ΕΕ.

4.1.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι δεν απαιτείται πλέον η υπερβολική παροχή πληροφοριών εκ μέρους των εμπόρων σχετικά με την απόδοση του ΦΠΑ, αλλά εκφράζει την ανησυχία της διότι θεωρεί ότι τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία που αφορούν την κατανάλωση στα κράτη μέλη βασίζονται, μερικώς, στις πληροφορίες αυτές. Οι επιχειρήσεις δεν πρόκειται να ωφεληθούν στην περίπτωση που η απλούστευση της διαδικασίας απόδοσης του ΦΠΑ έχει ως μόνο αποτέλεσμα την απαίτηση περισσότερων στατιστικών στοιχείων υπό άλλη μορφή. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ δηλώνει ότι δεν έχει πεισθεί ότι θα επιτευχθεί ο στόχος του περιορισμού του βάρους συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις στον επιθυμητό βαθμό.

4.1.1.1. Παρά το γεγονός αυτό, ορισμένες μειώσεις του εν λόγω βάρους θα αποτελέσει μια εντελώς επιθυμητή βελτίωση και για το λόγο αυτό η ΟΚΕ επιδοκιμάζει οιαδήποτε πρωτοβουλία της Επιτροπής προς την κατεύθυνση αυτή.

4.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την αρχή της κατανομής των εσόδων που προέρχονται από ΦΠΑ μεταξύ των κρατών μελών σύμφωνα με το επίπεδο της κατανάλωσης σε κάθε ένα από αυτά, αλλά θεωρεί ότι δεν είναι δυνατή η καθιέρωση μίας στατιστικής βάσης που είναι ή μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι επαρκώς κατάλληλη.

4.2.1. Η ΟΚΕ, κατά συνέπεια, θεωρεί ότι θα πρέπει να αναζητηθεί κάποια άλλη εμπειρική μέθοδος για την κατανομή, μεταξύ των κρατών μελών, του κεντρικού ποσού ΦΠΑ που συγκεντρώνεται, βάσει της κατανάλωσής τους.

4.2.2. Η ΟΚΕ διαφωνεί με την άποψη ότι η εφαρμογή ενός συστήματος βασισμένου σε στατιστικά στοιχεία δεν πρόκειται να προκαλέσει αύξηση της φοροδιαφυγής. Η χρήση στατιστικών στοιχείων για τον υπολογισμό της κατανάλωσης σε κάθε κράτος μέλος θα μπορούσε να εισαγάγει την πιθανότητα ενός ανεπιθύμητου περιθωρίου λάθους στο σύστημα και της εμφάνισης φαινομένων φοροδιαφυγής. Παραδείγματος χάρη, θα είναι δύσκολος ο κατάλληλος υπολογισμός των προσαρμογών σχετικά με τις επιπτώσεις της παραοικονομίας στην κατανάλωση των κρατών μελών, παρά το γεγονός ότι η παραοικονομία λαμβάνεται σιωπηρά ή σαφώς υπόψη κατά τον υπολογισμό του ΑΕΠ.

4.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η έννοια του καθορισμού μίας χώρας καταχώρησης, παρά το γεγονός ότι είναι επιφανειακά ελκυστική, θα προκαλέσει περισσότερα προβλήματα από όσα θα επιλύσει, διότι παρουσιάζει τα ακόλουθα μειονεκτήματα, ακόμη και στην περίπτωση πλήρους εναρμόνισης των συντελεστών:

- οι έμποροι που διαθέτουν καταστήματα σε περισσότερες από μία χώρες θα πρέπει να υπολογίσουν την αξία των συναλλαγών σε μεγάλο αριθμό διαφορετικών νομισμάτων 7

- είναι πιθανόν να απαιτηθεί, σε πολλές περιπτώσεις, η μεταφορά κεφαλαίων στη χώρα καταχώρησης, προκειμένου να καταστεί δυνατή η καταβολή του φόρου 7

- τα τιμολόγια θα πρέπει να μεταφράζονται 7

- θα καταστεί δυσκολότερος ο έλεγχος της φοροδιαφυγής, δεδομένου ότι οι συναλλαγές θα πραγματοποιούνται σε πολλές χώρες και η ρυθμιστική αρχή της χώρας καταχώρησης θα βασίζεται, για τον έλεγχο των προαναφερθεισών συναλλαγών, στις αρχές άλλων κρατών.

4.3.1. Για τους λόγους αυτούς, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η εφαρμογή του συστήματος της μίας χώρας καταχώρησης δεν πρόκειται να επεκταθεί διότι η πλειοψηφία των εμπόρων θα επιδιώξει να αναπτύξει δραστηριότητες στα άλλα κράτη μέλη υπό τη μορφή ιδιαίτερων εταιρειών, ακόμη και στις περιπτώσεις που οι εν λόγω ιδιαίτερες εταιρείες έχουν συσταθεί πρόσφατα, περιπτώσεις που αποτελούν τη μειοψηφία. Θεωρεί, επίσης, ότι η μεταχείριση των υποκαταστημάτων και των θυγατρικών εταιρειών θα πρέπει να βασίζεται στην αρχή της ουδετερότητας και κατά συνέπεια συνιστά οποιοδήποτε νέο σύστημα να βασίζεται στην αρχή της εγγραφής των εμπόρων στα μητρώα των χωρών στις οποίες έχουν φυσική παρουσία και της καταβολής του ΦΠΑ στο νόμισμα των χωρών αυτών για όλες τις συναλλαγές που λαμβάνουν χώρα σε αυτές, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων σε άλλα κράτη μέλη.

4.3.1.1. Καταρχάς, μία τέτοια εξέλιξη ίσως θεωρηθεί ότι αποτελεί μία επιπλέον επιβάρυνση των ενδιαφερομένων εμπόρων, αλλά η φυσική παρουσία σε ένα άλλο κράτος μέλος απαιτεί, σε κάθε περίπτωση, τη διενέργεια διαφόρων μορφών καταχωρήσεων, ενώ το γεγονός ότι θα αποφευχθούν τα προβλήματα που αναφέρονται προηγουμένως καθιστά την καθιέρωση αυτής της πρόσθετης απαίτησης ιδιαίτερα σημαντική. Παραδείγματος χάρη οι επιχειρήσεις θα υποχρεωθούν να καταχωρηθούν σε κάθε ξεχωριστή χώρα για φορολογικούς λόγους, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε πολλά κράτη μέλη η φορολόγηση των εταιρειών και τα θέματα που αφορούν το ΦΠΑ υπάγονται στις ίδιες κυβερνητικές υπηρεσίες. Πάντως, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η πλειοψηφία των επιχειρήσεων με φυσική παρουσία σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη θα ενθαρρυνθεί να λειτουργήσει στο πλαίσιο του συστήματος της Επιτροπής, βασιζόμενη στη σύσταση ιδιαίτερων νομικών οντοτήτων και, επομένως, ούτως ή άλλως θα προβεί στην χωριστή καταχώρησή τους σε κάθε κράτος.

4.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι για την καθιέρωση ενός συστήματος που βασίζεται στη χώρα προέλευσης απαιτείται η ύπαρξη μίας ζώνης κανονικών συντελεστών με περιορισμένα περιθώρια διακύμανσης και ότι η καλύτερη λύση για την εύρυθμη λειτουργία του είναι η θέσπιση ενός ενιαίου συντελεστή. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι προκειμένου να σημειωθεί πρόοδος ως προς την επίτευξη του εν λόγω στόχου απαιτείται να ληφθούν υπόψη οι θέσεις του κάθε κράτους μέλους.

4.5. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα για την καθιέρωση περιορισμένων περιθωρίων διακύμανσης ως προς τους μειωμένους συντελεστές, οι οποίοι θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα χαμηλοί. Απαιτείται εκτεταμένη εναρμόνιση ως προς τα προϊόντα που θα υπαχθούν στην κατηγορία αυτή.

4.6. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η απόφαση για την καθιέρωση των συντελεστών ή των περιθωρίων διακύμανσης (τόσο για τους κανονικούς όσο και για τους μειωμένους συντελεστές), καθώς και για τα προϊόντα που θα υπαχθούν στην κατηγορία των μειωμένων συντελεστών, θα πρέπει να έχει πολιτικό χαρακτήρα και ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη συγκέντρωσης επαρκών εσόδων, η ανάγκη καταμερισμού των φορολογικών βαρών μεταξύ των διαφόρων μορφών φορολόγησης (άμεση φορολογία, έμμεση φορολογία, κοινωνικές εισφορές), καθώς και οι μεσοπρόθεσμες ανάγκες της φορολογικής πολιτικής. «Σημαντικό ρόλο θα πρέπει να διαδραματίσουν εκτιμήσεις κοινωνικής φύσεως και εκτιμήσεις που έχουν σχέση με την πτυχή "απασχόληση-πολιτική": για παράδειγμα, χαμηλές επιβαρύνσεις για τη βασική κατανάλωση και υπηρεσίες και προϊόντα ιδιαίτερης έντασης εργασίας».

4.7. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι κυβερνήσεις των κρατών μελών θα απωλέσουν τον ουσιαστικό έλεγχο των συντελεστών ΦΠΑ που σήμερα αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της υφιστάμενης φορολογικής πολιτικής. Εντούτοις, η αρχή της εκχώρησης του ελέγχου επί της νομισματικής πολιτικής έχει ήδη γίνει αποδεκτή στο πλαίσιο της καθιέρωσης του ενιαίου νομίσματος και η επέκταση της εφαρμογής της στον τομέα της φορολογικής πολιτικής αποτελεί λογική συνέπεια.

4.7.1. Σε κάθε περίπτωση, η ύπαρξη σημαντικών διαφορών μεταξύ των φορολογικών συντελεστών δεν είναι συμβατή με τη λειτουργία της Ενιαίας Αγοράς.

4.7.2. Θα πρέπει να υπενθυμισθεί ότι ο ΦΠΑ αποτελεί μέρος μόνο του μηχανισμού για τη συγκέντρωση εσόδων με αποτέλεσμα οι μεταβολές του επιπέδου των συντελεστών και της διάρθρωσής τους να επηρεάζουν άλλα στοιχεία του συνολικού φορολογικού συστήματος. Τα μέτρα που θα λάβουν οι κυβερνήσεις των κρατών μελών για την προσαρμογή των φορολογικών τους συστημάτων προκειμένου να αντισταθμισθούν οι απώλειες ή η αύξηση των εσόδων από το ΦΠΑ, λόγω της εναρμόνισης ή προσέγγισης των συντελεστών, θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις για πολλές κοινωνικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των καταναλωτών, των ανέργων, των συνταξιούχων, των χαμηλόμισθων, και των παιδιών. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλες οικονομικές και κοινωνικές ομάδες σχετικά με τις μεταβολές αυτές.

4.7.3. Το ποσοστό εσόδων που προέρχεται από τον ΦΠΑ, σε σχέση με τα συνολικά φορολογικά έσοδα για κάθε κράτος μέλος, παρουσιάζεται στο παράρτημα 2.

4.8. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι κατά τη διάρκεια της μετάβασης προς το νέο κοινό σύστημα θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένα θέματα.

4.8.1. Η εγκατάλειψη του υφιστάμενου συστήματος θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο που δεν θα επηρεάσει τη συμμετοχή της Ευρώπης στις παγκόσμιες αγορές ιδιαίτερα όσον αφορά τα εμπορεύματα και τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα.

4.8.1.1. Ειδικότερα θα πρέπει να υιοθετηθεί μία σαφής και συνεκτική προσέγγιση ως προς τη μεταχείριση των εταιρειών χαρτοφυλακίου προκειμένου να διασφαλισθεί η μη υπερβολική επιβάρυνση των εν λόγω εταιρειών, ώστε να συνεχίσει η Ευρώπη να αποτελεί ελκυστικό τόπο εγκατάστασης των δραστηριοτήτων τους.

4.8.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να συσταθεί ένα κεντρικό σώμα για τη διεξαγωγή δημόσιου διαλόγου σχετικά με την υιοθέτηση κοινών ερμηνειών, ώστε η αναζήτηση λύσεων για τις πρακτικές δυσκολίες που εμφανίζονται να πραγματοποιείται σε χαμηλότερο επίπεδο από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

4.8.3. Το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής δεν προτείνει την επανεξέταση του συστήματος της τμηματικής καταβολής των οφειλόμενων ποσών αλλά, αντίθετα, δέχεται ότι το εν λόγω σύστημα θα πρέπει να συνεχίσει τη λειτουργία του όπως προηγουμένως. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, ακόμη και στην περίπτωση που αποφασισθεί η διατήρηση του συστήματος τμηματικής καταβολής, θα πρέπει να εξετασθούν ενδεχόμενες εναλλακτικές λύσεις, κυρίως, διότι ορισμένες από αυτές μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση του βαθμού ρευστότητας των ΜΜΕ.

4.8.4. Θα πρέπει να εκπονηθεί μελέτη προκειμένου να εξετασθεί η λειτουργία των μηχανισμών ελέγχου. Η εν λόγω μελέτη θα πρέπει να περιλαμβάνει την καταγραφή του κόστους της πλήρους συμμόρφωσης και μία βασική ανάλυση της επίδρασης των διαφόρων συστημάτων ελέγχου στην καταπολέμηση της απάτης καθώς και της επίδρασής τους στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων.

4.9. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εφαρμογή του προτεινομένου συστήματος, απαιτείται μεγαλύτερη συνεργασία και μεγαλύτερος συντονισμός των αρμόδιων αρχών των διαφόρων κρατών μελών. Παρά το γεγονός ότι έχει σημειωθεί και συνεχίζει να σημειώνεται σημαντική πρόοδος προς την κατεύθυνση αυτή, η ΟΚΕ θεωρεί ότι, λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων διαφορών όσον αφορά τα συστήματα, τις παραδόσεις, τα έθιμα, τις πρακτικές, τις μεθόδους εργασίας, τις ερμηνείες, τα νομικά πλαίσια και τις γλώσσες μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, θα απαιτηθεί σημαντικός χρόνος για να επιτευχθεί ο απαιτούμενος βαθμός συμμόρφωσης και εκφράζει τον φόβο ότι κατά τη διάρκεια του διαστήματος που θα μεσολαβήσει θα δημιουργηθούν προβλήματα ως προς την εφαρμογή του συστήματος.

4.9.1. Η διαδικασία κατανομής των εσόδων μεταξύ των κρατών μελών θα είναι χρονοβόρα και παρατεταμένη. Όχι μόνο θα υπάρξει καθυστέρηση πριν από τη συγκέντρωση των διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων για ένα συγκεκριμένο έτος, αλλά είναι σύνηθες, μετά τη συγκέντρωση των εν λόγω στοιχείων, το φαινόμενο της μεταγενέστερης τροποποίησης των εν λόγω στοιχείων, σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις συχνότερα από μία φορά. Κατά συνέπεια, θα απαιτηθεί η εφαρμογή μίας εκτεταμένης διαδικασίας αναπροσαρμογής και ανακατανομής η οποία, εκτός από τον υψηλό βαθμό ανεπάρκειάς της, θα χαρακτηρίζεται και από την έλλειψη διαφάνειας.

4.10. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι θα πρέπει να υπάρξει εκτεταμένη εναρμόνιση τόσο του πεδίου εφαρμογής του φόρου όσο και των κύριων κανόνων που διέπουν το ΦΠΑ (το δικαίωμα έκπτωσης, τα όρια εγγραφής, τις απαλλαγές και τα ειδικά συστήματα, κ.λπ.). Επίσης θα πρέπει να υπάρξει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ευθυγράμμιση μεταξύ φορολογικών και τελωνειακών αρμοδιοτήτων. Θα πρέπει, επίσης, να διασφαλισθεί η κοινή εφαρμογή και ερμηνεία των κανόνων εκ μέρους των κρατών μελών. Προς το σκοπό αυτό, είναι πιθανόν να απαιτηθεί η άμεση εφαρμογή κανονισμών αντί οδηγιών. Οι συνέπειες των εν λόγω μεταβολών στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης δεν θα πρέπει να υποτιμηθούν.

4.11. Ιδιαίτερη σημασία θα πρέπει να δοθεί στις επιπτώσεις των προτεινόμενων μεταβολών στις ΜΜΕ και στις μικρού μεγέθους επιχειρήσεις, οι οποίες είναι πιθανόν να επηρεασθούν περισσότερο από τις μεγάλες εταιρείες. Οι επιπτώσεις αυτές μπορούν να περιορισθούν με την καθιέρωση υψηλότερων ορίων εγγραφής στα μητρώα ΦΠΑ και την παροχή της δυνατότητας εφαρμογής κατ'αποκοπή συστημάτων τελών, στις περιπτώσεις που είναι δυνατόν. Θα πρέπει επίσης να εξετασθεί το ζήτημα της επέκτασης της εφαρμογής συστημάτων λογιστικής σε ταμειακή βάση ή/και ετήσια βάση για τις μικρού μεγέθους επιχειρήσεις και επιβάλλεται να θεσπισθεί σε ένα πρώϊμο στάδιο.

4.12. Θα αποτελούσε σημαντική απλούστευση του συστήματος η παροχή της δυνατότητας καταχώρησης των εμπορικών ομίλων που λειτουργούν σε περισσότερες από μία χώρες ως ομίλων, προκειμένου να πραγματοποιούνται οι συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του ομίλου χωρίς επιβαρύνσεις ΦΠΑ, ανεξάρτητα από το εάν οι εν λόγω συναλλαγές είναι εγχώριες ή ενδοκοινοτικές. Κατά τον τρόπο αυτό, θα καταστεί δυνατή η επίτευξη ακόμη ενός δεδηλωμένου στόχου του προτεινόμενου συστήματος.

4.13. Η πρόταση για τη μετατροπή της επιτροπής ΦΠΑ σε ρυθμιστική επιτροπή συνεπάγεται την μεταφορά σημαντικών αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή. Το ίδιο συμβαίνει και όσον αφορά την προφανή απαίτηση για τη συμμετοχή της εν λόγω επιτροπής στη διαδικασία υπολογισμού, ελέγχου, προσαρμογής και κατανομής του κεντρικού ποσού μεταξύ των κρατών μελών. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι προκειμένου να διασφαλισθεί η ύπαρξη διαφάνειας υπό τις συνθήκες αυτές οι εργασίες της επιτροπής ΦΠΑ θα πρέπει να καταστούν περισσότερο ανοικτές, μέσω της συμμετοχής σε αυτές φορολογικών συμβούλων και της δημοσίευσης των αποτελεσμάτων.

4.14. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η επικείμενη σημαντική μεταβολή που θα πραγματοποιηθεί με την καθιέρωση ενός οριστικού συστήματος δεν θα πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την υποτίμηση της ανάγκης πραγματοποίησης μεταρρυθμίσεων προσωρινού χαρακτήρα επί του υφιστάμενου μεταβατικού συστήματος, οι οποίες στη συνέχεια θα ενσωματωθούν στο νέο οριστικό σύστημα. Κατά συνέπεια, επιδοκιμάζει την απόφαση της Επιτροπής να επιλέξει ως σημείο εκκίνησης τον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου συστήματος.

4.15. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να ζητηθεί η γνώμη της, εάν συντρέχει λόγος, κατά τα διάφορα στάδια του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής και οπωσδήποτε πριν από τη διαμόρφωση των οριστικών νομοθετικών προτάσεων.

4.16. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το χρονοδιάγραμμα που έχει προσδιορίσει η Επιτροπή είναι ανεφάρμοστο και ότι για την πλήρη εφαρμογή του προγράμματος εργασίας απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το προβλεπόμενο.

4.17. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και συμφωνεί, κατ'αρχήν, με το ευρύτερο περιεχόμενο του προγράμματος. Διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής στην πράξη ορισμένων εννοιών και καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τα εν λόγω ζητήματα μέσω διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλες ενδιαφερόμενες ομάδες, πριν από την υποβολή νομοθετικών προτάσεων. Επισημαίνει, όμως, ότι η άσκηση κριτικής επί ορισμένων ειδικών πτυχών δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ως αμφισβήτηση των κύριων σημείων του προγράμματος.

Βρυξέλλες, 9 Ιουλίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Η γνωμοδότηση αυτή υιοθετήθηκε το Δεκέμβριο του 1995: ΕΕ C 82 της 19. 3. 1996, σ. 49.

() Η γνωμοδότηση αυτή υιοθετήθηκε τον Ιούλιο του 1988: ΕΕ C 237 της 12. 9. 1988, σ. 14.

() Η γνωμοδότηση αυτή υιοθετήθηκε τον Απρίλιο του 1996: ΕΕ C 204 της 15. 7. 1996, σ. 94.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>