ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

A. Εισαγωγη

α) Αίτηση προσχώρησης

Η Σερβία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση στις 22 Δεκεμβρίου 2009. Ακολούθως, στις 25 Οκτωβρίου 2010, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει τη γνώμη της σχετικά με την αίτηση, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο ορίζει ότι "Κάθε ευρωπαϊκό κράτος το οποίο σέβεται τις αξίες οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 2 και δεσμεύεται να τις προάγει, μπορεί να ζητήσει να γίνει μέλος της Ένωσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια ενημερώνονται για την αίτηση αυτή. Το αιτούν κράτος απευθύνει την αίτησή του στο Συμβούλιο, το οποίο αποφασίζει ομόφωνα, αφού ζητήσει τη γνώμη της Επιτροπής και μετά από έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο αποφασίζει με την πλειοψηφία των μελών από τα οποία απαρτίζεται. Λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια επιλεξιμότητας που συμφωνεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο».

Το άρθρο 2 ορίζει ότι «η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ανθρώπινης ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών».

Αυτό είναι το νομικό πλαίσιο δυνάμει του οποίου η Επιτροπή υποβάλλει την παρούσα γνώμη.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα του Ιουνίου 2000 αναγνώρισε ότι οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων που συμμετέχουν στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης είναι «εν δυνάμει υποψήφια κράτη μέλη» της ΕΕ. Η ευρωπαϊκή προοπτική αυτών των χωρών επιβεβαιώθηκε περαιτέρω από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης του Ιουνίου 2003, το οποίο προσυπέγραψε το «θεματολόγιο της Θεσσαλονίκης για τα Δυτικά Βαλκάνια». Το θεματολόγιο αυτό εξακολουθεί να αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της ΕΕ έναντι της περιοχής αυτής.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2006 επιβεβαίωσε εκ νέου τη δέσμευση της ΕΕ σύμφωνα με την οποία « το μέλλον των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση» και επανέλαβε ότι «η πρόοδος εκάστης χώρας στην πορεία προς την Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται από τις προσπάθειές της να συμμορφωθεί με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και τις προϋποθέσεις της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Οι ικανοποιητικές επιδόσεις μιας χώρας στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών της δυνάμει της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΣΑΑ), συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων που αφορούν το εμπόριο, συνιστούν για την ΕΕ ουσιώδη παράγοντα προκειμένου να εξετάσει οποιαδήποτε αίτηση προσχώρησης». Στη διάσκεψη υπουργών ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων του Σαράγεβο που πραγματοποιήθηκε στις 2 Ιουνίου 2010, η ΕΕ επαναβεβαίωσε την κατηγορηματική δέσμευσή της για την ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων και τόνισε ότι το μέλλον των χωρών αυτών βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Συνθήκης, η τρέχουσα αξιολόγηση πραγματοποιείται σύμφωνα με τους όρους επιλεξιμότητας που έχει καθορίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Τον Ιούνιο του 1993 στην Κοπεγχάγη, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε στο ακόλουθο συμπέρασμα:

«Η προσχώρηση θα πραγματοποιηθεί από τη στιγμή που μια συνδεδεμένη χώρα θα είναι ικανή να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους δηλαδή εφόσον πληροί τις απαιτούμενες οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις

Για τη συμμετοχή απαιτούνται τα εξής :

- Η υποψήφια χώρα να έχει επιτύχει τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων·

- Η ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς, καθώς και η ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στα πλαίσια της Ένωσης·

- Η ικανότητα των υποψηφίων να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους μεταξύ των οποίων και την υιοθέτηση των στόχων της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης».

Η ικανότητα της Ένωσης να απορροφήσει νέα μέλη, χωρίς να επιβραδυνθεί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, αποτελεί επίσης σημαντικό ζήτημα προς το γενικό συμφέρον τόσο της Ένωσης όσο και των υποψηφίων χωρών.

Τον Δεκέμβριο του 1995, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης αναφέρθηκε στην ανάγκη «να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις προοδευτικής και αρμονικής ένταξης αυτών των κρατών (που υποβάλλουν αίτηση προσχώρησης), ιδίως χάρη στην ανάπτυξη της οικονομίας της αγοράς, στην προσαρμογή των διοικητικών τους δομών και στη δημιουργία ενός σταθερού οικονομικού και νομισματικού περιβάλλοντος».

Οι προϋποθέσεις της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΔΣΣ) καθορίστηκαν από το Συμβούλιο στις 31 Μαΐου 1999. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται η συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) και η περιφερειακή συνεργασία. Οι προϋποθέσεις αυτές, που αποτελούν βασικό στοιχείο της ΔΣΣ, ενσωματώνονται στη Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης (ΣΣΣ) με τη Σερβία, η οποία είναι υπό επικύρωση, και επίσης στην ενδιάμεση συμφωνία εμπορίου και συναφών ζητημάτων, η οποία ετέθη σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 2010.

Τον Δεκέμβριο 2006, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι «η στρατηγική διεύρυνσης που στηρίζεται στην εμπέδωση, την εκπλήρωση προϋποθέσεων, και την επικοινωνία, εν συνδυασμώ προς την ικανότητα της ΕΕ να ενσωματώνει νέα μέλη, συνιστά τη βάση για μια νέα ομοφωνία όσον αφορά τη διεύρυνση» .

Στην παρούσα γνώμη, η Επιτροπή αναλύει την αίτηση της Σερβίας με βάση την ικανότητα της χώρας να εκπληρώσει τα κριτήρια που έθεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993 και τις προϋποθέσεις της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Εξετάζει, επίσης, το ιστορικό επιδόσεων της Σερβίας όσον αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της δυνάμει της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, καθώς και της ενδιάμεσης συμφωνίας εμπορίου και συναφών ζητημάτων.

Η γνώμη εκπονήθηκε με μέθοδο παρόμοια με εκείνη που εφαρμόστηκε στις προηγούμενες γνώμες. Η Επιτροπή διοργάνωσε ορισμένες αποστολές εμπειρογνωμόνων στη Σερβία οι οποίες επικεντρώθηκαν κυρίως στους τομείς που καλύπτουν τα πολιτικά κριτήρια. Η προσέγγιση αυτή επέτρεψε να εκτιμηθούν η διοικητική ικανότητα των σερβικών θεσμών και ο τρόπος εφαρμογής της νομοθεσίας. Επίσης, συνέβαλε στον καλύτερο προσδιορισμό των προκλήσεων και των προτεραιοτήτων για μελλοντική δράση. Η Επιτροπή έχει αναλύσει τόσο την παρούσα κατάσταση όσο και τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές. Για τους σκοπούς της παρούσας γνώμης, και χωρίς να προδικάζεται τυχόν μελλοντική ημερομηνία ένταξης, ως μεσοπρόθεσμη προοπτική ορίστηκε η πενταετία.

Η λεπτομερής ανάλυση στην οποία βασίστηκε η παρούσα γνώμη περιλαμβάνεται σε χωριστό έγγραφο ( αναλυτική συνοδευτική έκθεση της γνώμης σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Σερβίας στην ΕΕ )[1]. Σύμφωνα με την ανανεωμένη συναίνεση για τη διεύρυνση, η αναλυτική έκθεση παρέχει αρχικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων που ενέχει η μελλοντική ένταξη της Σερβίας για ορισμένους βασικούς τομείς πολιτικής. Η Επιτροπή προβαίνει σε λεπτομερέστερη εκτίμηση των επιπτώσεων στους εν λόγω τομείς πολιτικής σε μεταγενέστερα στάδια της προενταξιακής διαδικασίας. Επιπλέον, η συνθήκη προσχώρησης της ΕΕ για τη Σερβία θα απαιτήσει τεχνική προσαρμογή των θεσμικών οργάνων της ΕΕ δυνάμει της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

β) Σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Σερβίας

Οι σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Σερβίας αναπτύχθηκαν μετά τις δημοκρατικές αλλαγές του 2000, αρχικά με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας και κατόπιν, από το 2003 και ύστερα, με την Ένωση κρατών Σερβίας και Μαυροβουνίου. Η ΕΕ συνέχισε τις σχέσεις της με τη Δημοκρατία της Σερβίας, ως διάδοχος της Ένωσης κρατών, όταν το Μαυροβούνιο κατέστη ανεξάρτητο το 2006.

Η Σερβία συμμετέχει στη Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Η Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης παρέχει το πλαίσιο αμοιβαίων δεσμεύσεων για ένα ευρύ φάσμα πολιτικών, εμπορικών και οικονομικών θεμάτων. Η συμφωνία υπεγράφη, μαζί με την ενδιάμεση συμφωνία εμπορίου και συναφών ζητημάτων, τον Απρίλιο 2008. Οι υπουργοί της ΕΕ συμφώνησαν να υποβάλουν τη ΣΣΣ στα κοινοβούλιά τους για επικύρωση και η ΕΕ συμφώνησε να θέσει σε εφαρμογή την ενδιάμεση συμφωνία εμπορίου και συναφών ζητημάτων, αμέσως μόλις το Συμβούλιο διαπιστώσει ότι η Σερβία συνεργάζεται πλήρως με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία. Την 1η Ιανουαρίου 2009 η Σερβία άρχισε να εφαρμόζει την ενδιάμεση συμφωνία. Η ενδιάμεση συμφωνία ετέθη σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 2010. Στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της 14ης Ιουνίου 2010, οι υπουργοί συμφώνησαν να υποβάλουν τη Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης στα κοινοβούλιά τους για επικύρωση. Η διαδικασία είναι ακόμα σε εξέλιξη. Εν γένει, η Σερβία παρουσιάζει θετικό ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά την υλοποίηση των υποχρεώσεων που της επιβάλλουν η Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης και η ενδιάμεση συμφωνία. Οποιαδήποτε προβλήματα και αν προέκυψαν, η Σερβία υιοθέτησε εποικοδομητική και διαφανή προσέγγιση για άμεση και αποτελεσματική επίλυσή τους.

Μια Ευρωπαϊκή Εταιρική Σχέση με τη Σερβία θεσπίστηκε από το Συμβούλιο το 2004 και επικαιροποιήθηκε το 2006 και το 2008[2].

Συνεδριάσεις πολιτικού διαλόγου σε υπουργικό επίπεδο έχουν λάβει χώρα από το 2003. Ο πολιτικός διάλογος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των σερβικών αρχών λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο του ενισχυμένου μόνιμου διαλόγου (ΕΜΔ) από το 2003. Από το 2006 και μετά πραγματοποιήθηκαν ετήσιες διακοινοβουλευτικές συνεδριάσεις μεταξύ των αντιπροσώπων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Κοινοβουλίου της Σερβίας. Η προσωρινή επιτροπή στο πλαίσιο της ενδιάμεσης συμφωνίας και μία σειρά υποεπιτροπών συνέρχονται ετησίως, ιδίως όσον αφορά την εσωτερική αγορά, τον ανταγωνισμό, τη διαμετακομιστική κυκλοφορία, το εμπόριο, τα τελωνεία, τη φορολογία, τη γεωργία και την αλιεία. Ορισμένες συνεδριάσεις στο πλαίσιο του ΕΜΔ καλύπτουν όλους τους τομείς της ΣΣΣ οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στην ενδιάμεση συμφωνία, όπως η ενέργεια, το περιβάλλον, η κοινωνική πολιτική, η δικαιοσύνη, η ελευθερία και η ασφάλεια.

Η Σερβία συμμετέχει σε οικονομικό διάλογο με την Επιτροπή και τα κράτη μέλη ΕΕ. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Σερβία υπέβαλε τον Ιανουάριο 2011 ενημέρωση του ετήσιου οικονομικού και φορολογικού προγράμματός της (ΟΦΠ).

Στις 19 Δεκεμβρίου 2009, το Συμβούλιο χορήγησε σε Σέρβους υπηκόους που ταξιδεύουν στη ζώνη Σένγκεν ελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων, μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η απόφαση αυτή ελήφθη λόγω της ουσιαστικής προόδου στους τομείς της δικαιοσύνης, της ελευθερίας και της ασφάλειας, καθώς και της εκπλήρωσης των ειδικών προϋποθέσεων που καθορίζονται στον χάρτη πορείας για την ελευθέρωση των θεωρήσεων. Οι κανόνες για ταξίδια χωρίς θεώρηση τηρήθηκαν από την μεγάλη πλειονότητα των ταξιδιωτών. Για να διασφαλιστεί η διαρκής εφαρμογή των δεσμεύσεων, ένας μηχανισμός παρακολούθησης εκ των υστέρων της ελευθέρωσης των θεωρήσεων συστάθηκε ενόψει του αυξημένου αριθμού αιτούντων άσυλο από την περιοχή. Η Επιτροπή υπέβαλε την πρώτη έκθεσή της παρακολούθησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο τον Ιούνιο 2011. Από τον Ιανουάριο 2008 ισχύει η συμφωνία επανεισδοχής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Σερβίας.

Τον Οκτώβριο του 2005, η Σερβία υπέγραψε τη Συνθήκη για την Ενεργειακή Κοινότητα και τη Συμφωνία για έναν Κοινό Ευρωπαϊκό Αεροπορικό Χώρο (ΚΕΑΧ).

Τον Οκτώβριο του 2008, η κυβέρνηση της Σερβίας ενέκρινε το Εθνικό Πρόγραμμα Ενσωμάτωσης της Σερβίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την περίοδο 2008-2012. Τον Δεκέμβριο 2009 εκδόθηκε αναθεωρημένη και ενημερωμένη έκδοση. Τον Δεκέμβριο 2010, η κυβέρνηση εξέδωσε σχέδιο δράσης για την τήρηση των προτεραιοτήτων που προβλέπονται στην έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2010, με στόχο την αύξηση της επικέντρωσης και την επίτευξη συμπληρωματικών αποτελεσμάτων για το χρονοδιάγραμμα μεταρρυθμίσεων, πριν από την παρούσα γνώμη.

Η Σερβία λαμβάνει χρηματοδοτική βοήθεια της ΕΕ από το 2001. Συνολικά, μεταξύ 2001 και 2011, η ΕΕ δέσμευσε άνω των 2 δισεκατ. ευρώ για τη Σερβία υπό μορφή επιχορηγήσεων και 5,8 δισεκατ. ευρώ υπό μορφή δανείων με ευνοϊκούς όρους. Από το 2001 έως το 2006, η Σερβία έλαβε από το πρόγραμμα CARDS της ΕΕ βοήθεια ύψους 1045 εκατ. ευρώ. Από το 2007 και μετά, το CARDS αντικαταστάθηκε από τον μηχανισμό προενταξιακής βοήθειας (IPA), δυνάμει του οποίου η Σερβία έλαβε βοήθεια ύψους 974 εκατ. ευρώ μεταξύ 2007 και 2011. Η βοήθεια δυνάμει του IPA αποβλέπει στη στήριξη των μεταρρυθμίσεων που έχουν αναληφθεί ως μέρος της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, με έμφαση στο κράτος δικαίου, στη δημιουργία θεσμών, στην εναρμόνιση με το κεκτημένο της ΕΕ, στην αειφόρο οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και στη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών.

Η Σερβία συμμετέχει πλήρως σε σειρά προγραμμάτων της ΕΕ στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013: στο 7ο πρόγραμμα-πλαίσιο στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, στο PROGRESS, στο πρόγραμμα ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας, στο πρόγραμμα υποστήριξης της πολιτικής για τις τεχνολογίες των πληροφοριών και επικοινωνιών, στο πρόγραμμα για τον πολιτισμό, στο πρόγραμμα για τα τελωνεία και στο πρόγραμμα Fiscalis. Κονδύλια του IPA χρησιμοποιούνται για να καλύψουν μέρος του κόστους συμμετοχής σε αυτά τα προγράμματα.

B. Κριτήρια προσχώρησης

Πολιτικά κριτήρια

Η παρούσα αξιολόγηση πραγματοποιείται με βάση τα κριτήρια της Κοπεγχάγης τα οποία συνίστανται στη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων, καθώς και τις προϋποθέσεις της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης.

Η Σερβία αποτελεί μια κοινοβουλευτική δημοκρατία. Το συνταγματικό και νομοθετικό της πλαίσιο ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις ευρωπαϊκές αρχές και τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τα θεσμικά της όργανα είναι καλώς αναπτυγμένα. Η Σερβία είναι δεσμευμένη στο στόχο της για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και από το 2008 επικεντρώνει όλο και περισσότερο τις προσπάθειές στη μεταρρυθμιστική ατζέντα της ΕΕ. Η κυβέρνησή της αναβάθμισε ορισμένες από τις διαδικασίες της και το κοινοβούλιο έχει καταστεί περισσότερο αποτελεσματικό στη νομοθετική του δραστηριότητα στο πλαίσιο του παρόντος νομοθετικού σώματος. Η νομοθετική διαδικασία θα ωφελείτο από μια περισσότερο ενδελεχή προετοιμασία και από μεγαλύτερη έμφαση στη διαβούλευση των φορέων. Η ικανότητα κοινοβουλευτικού ελέγχου και ο προγραμματισμός της κυβερνητικής πολιτικής, συντονισμού και εφαρμογής πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω. Η Σερβία έχει συστήσει όλες τις αναγκαίες ανεξάρτητες κανονιστικές αρχές. Οι κανόνες που διέπουν την κοινοβουλευτική επισκόπηση των ετησίων εκθέσεών τους έχουν διασαφηνιστεί μολονότι η υλοποίηση των συστάσεων από ανεξάρτητες και κανονιστικές αρχές χρειάζεται να ενισχυθεί. Η δημόσια διοίκηση είναι εν γένει καλώς ανεπτυγμένη, ιδίως σε κεντρικό επίπεδο. Πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως η αρχή ενός αξιοκρατικού συστήματος προαγωγών. Η Σερβία καθιέρωσε ένα καθεστώς για την επαρχία της Βοϊβοντίνα και ανέλαβε τη δέσμευση να μεταφέρει ορισμένες αρμοδιότητες σε δημοτικό επίπεδο.

Από το 2001, οι εκλογές διενεργήθηκαν στη Σερβία, σε μεγάλο βαθμό, σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα. Η εκλογική νομοθεσία ευθυγραμμίστηκε πρόσφατα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Αυτή προβλέπει τώρα ότι ο ορισμός των βουλευτών θα ακολουθεί τη σειρά των καταλόγων που παρουσιάστηκαν στους εκλογείς και θέτει τέλος στην πρακτική των «εν λευκώ επιστολών παραίτησης», με την οποία οι βουλευτές προσέφεραν επιστολές παραίτησης στα κόμματά τους στην αρχή της βουλευτικής εντολής τους. Αυτό εδραιώνει την ελεύθερη άσκηση των κοινοβουλευτικών εντολών, μία αρχή η οποία χρειάζεται, εν ευθέτω χρόνω, να ενσωματωθεί πλήρως στο Σύνταγμα.

Το νομικό και το θεσμικό πλαίσιο του κράτους δικαίου στη Σερβία, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, ενισχύθηκε, ιδίως κατόπιν ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων της δικαιοσύνης, της ίδρυσης οργανισμού για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Τούτο οδήγησε σε απτά αρχικά αποτελέσματα. Οι βασικές προκλήσεις παραμένουν στους τομείς της δικαιοσύνης, της καταπολέμησης της διαφθοράς και της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Ιδίως, θα πρέπει να υιοθετηθεί μία προληπτική προσέγγιση στην καταπολέμηση της διαφθοράς η οποία να οδηγεί σε αξιόπιστο ιστορικό επιδόσεων των ερευνών που έχουν κινηθεί και των τελικών καταδικαστικών αποφάσεων. Υφίσταται ένα εκτεταμένο πλαίσιο για έλεγχο των δυνάμεων ασφαλείας από την πολιτική εξουσία.

Ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις της δικαιοσύνης συνεχίστηκαν στη Σερβία μετά τη θέσπιση της εθνικής στρατηγικής το 2006 και εντατικοποιήθηκαν το 2009 και το 2010. Η ανεξαρτησία και η αυτοδιοίκησή της ενισχύθηκαν με τη σύσταση των νέων ανώτατων δικαστικών και εισαγγελικών συμβουλίων, τα οποία λειτουργούν με τη μόνιμη σύνθεσή τους από τον Απρίλιο 2011. Τον Δεκέμβριο 2009, άρχισε διαδικασία επανατοποθέτησης όλων των δικαστών και των εισαγγελέων, η οποία έχει ως στόχο, ιδίως, τη βελτίωση των επαγγελματικών προτύπων και των προτύπων ακεραιότητας των δικαστικών λειτουργών. Οι αρχικές σημαντικές ανεπάρκειες που εντοπίστηκαν σε αυτή τη διαδικασία είναι υπό αντιμετώπιση από τη διαδικασία επανεξέτασης για την οποία υπάρχουν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές. Η διαδικασία επανεξέτασης πρέπει να ολοκληρωθεί ικανοποιητικά, με διαφανή τρόπο, σύμφωνα με τις ανωτέρω κατευθυντήριες γραμμές. Η αναθεώρηση του ρόλου που παρέχει το Σύνταγμα στο κοινοβούλιο όσον αφορά τους διορισμούς και τις απολύσεις στο δικαστικό σώμα θα πρέπει να ξεκινήσει σε εύθετο χρόνο για να μειώσει περαιτέρω τον κίνδυνο αθέμιτης πολιτικής επιρροής. Έχουν πραγματοποιηθεί αρκετά βήματα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος. Το δικαστικό δίκτυο αναδιαρθρώθηκε και ο αριθμός των δικαστηρίων μειώθηκε, πράγμα που οδήγησε σε καλύτερη κατανομή του φόρτου εργασίας. Συστήθηκε ένα διοικητικό δικαστήριο και θεσπίστηκε νόμος για την επιβολή των αποφάσεων των δικαστηρίων, τον Μάιο 2011. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της λειτουργίας της δικαιοσύνης, την αξιοποίηση όλων των οφελών από την αναδιάρθρωση του δικαστικού δικτύου και τέλος την εδραίωση της εμπιστοσύνης του κοινού. Πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την ενίσχυση της εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων και την περαιτέρω μείωση του σημαντικού αριθμού υποθέσεων που εκκρεμούν.

Συστάθηκε αρχή καταπολέμησης της διαφθοράς η οποία είναι αρμόδια όσον αφορά την ακεραιότητα των δημοσίων υπαλλήλων και τον έλεγχο της χρηματοδότησης των κομμάτων. Πρόσφατα, αυξήθηκαν περαιτέρω οι πόροι της. Συστάθηκε ένα ενισχυμένο πλαίσιο για τον έλεγχο της χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων των πολιτικών κομμάτων και των εκλογικών εκστρατειών, σε συμφωνία με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Συντονιστής για την καταπολέμηση της διαφθοράς ορίσθηκε ο υπουργός δικαιοσύνης. Οι αρχές άρχισαν επανεξέταση της απαρχαιωμένης στρατηγικής και ένα σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Ο κρατικός ελεγκτικός οργανισμός άρχισε να διαδραματίζει ένα χρήσιμο ρόλο στον έλεγχο των δημοσίων δαπανών και στην αποκάλυψη παρατυπιών. Η διοίκηση των τελωνείων και η αστυνομία αναβάθμισαν τον εσωτερικό τους έλεγχο πράγμα που οδήγησε σε ένα μεγαλύτερο αριθμό υποθέσεων που διερευνήθηκαν και στο πλαίσιο των οποίων επιβλήθηκαν κυρώσεις. Επίσης, πραγματοποιήθηκαν βήματα προς την εξειδίκευση των οργάνων επιβολής του νόμου και ένας μεγαλύτερος αριθμός υποθέσεων παραπέμφθηκε στη δικαιοσύνη. Η διαφθορά παραμένει κυρίαρχη σε πολλές περιοχές και συνεχίζει να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Είναι απαραίτητη αταλάντευτη πολιτική βούληση ώστε να βελτιωθούν σημαντικά οι επιδόσεις όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η αυξημένη ικανότητα ερευνών και ο συντονισμός των αρχών επιβολής του νόμου είναι απαραίτητοι. Το ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά τις έρευνες, τις διώξεις και τις καταδικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα χρειάζεται να βελτιωθεί σταδιακά και σημαντικά. Επίσης, υφίστανται ανησυχίες όσον αφορά την εποπτεία των δημοσίων συμβάσεων, των ιδιωτικοποιήσεων, της χωροταξίας και των οικοδομικών αδειών.

Όσον αφορά την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, το νομικό πλαίσιο που έχει αναπτυχθεί από τη Σερβία είναι, σε γενικές γραμμές, κατάλληλο και οι ικανότητες έχουν βελτιωθεί, ακόμα και σε επίπεδο διεθνούς συνεργασίας. Τούτο οδήγησε σε σημαντικά αποτελέσματα, όπως η εξάρθρωση μεγάλου διεθνούς δικτύου λαθρεμπορίου ναρκωτικών. Η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και το λαθρεμπόριο ναρκωτικών αποτελούν πηγή σημαντικής ανησυχίας και το ιστορικό επιδόσεων των ερευνών και των καταδικαστικών αποφάσεων απαιτείται να βελτιωθεί περαιτέρω. Η ικανότητα για προληπτικές και καλύτερα συντονισμένες έρευνες και στενότερη συνεργασία σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο πρέπει επίσης να βελτιωθούν περαιτέρω. Η τεχνική ικανότητα εφαρμογής ειδικών μέτρων έρευνας θα πρέπει να αναπτυχθεί στα όργανα επιβολής του νόμου, υπό τον άμεσο έλεγχο της δικαστικής εξουσίας.

Το νομικό και πολιτικό πλαίσιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προστασία των μειονοτήτων στη Σερβία είναι, συνολικά, ευθυγραμμισμένα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Το σύνταγμα εγγυάται ένα ευρύ φάσμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών και αναγνωρίζει τη δυνατότητα προσφυγής στο συνταγματικό δικαστήριο ως το έσχατο βήμα για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, η εφαρμογή της νομοθεσίας χρειάζεται να αναβαθμιστεί. Πρέπει να αναπτυχθεί η προηγμένη επαγγελματική κατάρτιση της δημόσιας διοίκησης, της αστυνομίας και του δικαστικού σώματος για να διασφαλιστεί μια περισσότερο ενεργός και σχετική εφαρμογή των προτύπων σε αυτόν τον τομέα.

Σε γενικές γραμμές, τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι σεβαστά στη Σερβία. Ο διαμεσολαβητής και ο επίτροπος για την πρόσβαση στις πληροφορίες και στην προστασία των δεδομένων διαδραματίζουν ένα όλο και περισσότερο αποτελεσματικό ρόλο στην εποπτεία της δημόσιας διοίκησης. Το νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση των διακρίσεων έχει ουσιαστικά βελτιωθεί και έχουν συσταθεί μηχανισμοί για την εποπτεία της εφαρμογής του, η οποία βρίσκεται ακόμα σε ένα πρώιμο στάδιο. Επίσης, οι αρχές δίδουν αυξανόμενη προσοχή στη διαφύλαξη του σεβασμού της ελευθερίας του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι, καθώς και στον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών. Η άρτι θεσπισθείσα στρατηγική για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στοχεύει στην ουσιαστική διασαφήνιση του νομικού περιβάλλοντος και του περιβάλλοντος της αγοράς στο οποίο λειτουργούν οι φορείς ΜΜΕ. Αναμένεται η ανάληψη περισσότερο συνολικής και προληπτικής δράσης από τους σχετικούς θεσμούς όσον αφορά σε υποθέσεις απειλής και βίας κατά δημοσιογράφων και μέσων ενημέρωσης, που προέρχονται ιδίως από εξτρεμιστικές ομάδες. Οι ισχύουσες ποινές φυλάκισης αποτελούν αντικείμενο σοβαρής ανησυχίας. Ένας νόμος για την επιστροφή περιουσιακών στοιχείων, ο οποίος αναμενόταν από πολύ χρόνο, καθώς και ένας νέος νόμος για τη δημόσια περιουσία θεσπίστηκαν. Πρέπει να διασφαλιστεί η διαφανής και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή αμφότερων των νόμων και να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για να εδραιωθεί η νομική σαφήνεια όσον αφορά τα δικαιώματα ιδιοκτησίας. Η Επιτροπή θα παρακολουθήσει την εφαρμογή και την εκτέλεση αυτών των νόμων.

Το νομικό και θεσμικό πλαίσιο για τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων στη Σερβία έχει θεσπισθεί. Το σύνταγμα εγγυάται συγκεκριμένα δικαιώματα στα μέλη εθνικών μειονοτήτων επιπλέον των δικαιωμάτων που εγγυάται για όλους τους πολίτες και παρέχει τη νομική βάση για τα συμβούλια των εθνικών μειονοτήτων. Η πολιτική εκπροσώπηση των μειονοτήτων είναι διασφαλισμένη. Σε κρατικό επίπεδο, ο διαμεσολαβητής και ο επίτροπος για την ισότητα ασκούν τις αρμοδιότητές τους σε αυτόν τον τομέα. Η Σερβία καθιέρωσε μια συνολική στρατηγική για την ενσωμάτωση των Ρομά και σήμερα προχωρεί στην υλοποίησή της. Έχουν ληφθεί μέτρα για την ενεργό κοινωνική ένταξη, ιδίως στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της κατοικίας. Πρόσφατα, ελήφθησαν μέτρα για την άρση των εμποδίων όσον αφορά την εγγραφή των «νομίμως αόρατων προσώπων» τα οποία θα βελτιώσουν την πρόσβαση αυτών των προσώπων στα βασικά δικαιώματα. Περαιτέρω σοβαρές προσπάθειες, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοοικονομικών πόρων, απαιτούνται, ώστε να βελτιωθεί το καθεστώς και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες των Ρομά, οι οποίοι συνεχίζουν να αποτελούν την περισσότερο ευάλωτη και περιθωριοποιημένη μειονότητα, όπως καταδεικνύεται από τον υψηλό αριθμό παράνομων οικισμών. Η κατάσταση των προσφύγων και των εσωτερικά εκτοπισθέντων ατόμων παραμένει ανησυχητική, παρά το ότι έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος κατά τα τελευταία έτη όσον αφορά τη μείωση του αριθμού των κέντρων συγκέντρωσης.

Η Σερβία σε γενικές γραμμές τηρεί τους όρους της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Η συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την Πρώην Γιουγκοσλαβία έχει βελτιωθεί σε μεγάλο βαθμό από το 2008 και έχει φθάσει στο σημερινό πλήρως ικανοποιητικό επίπεδο, όπως καταδεικνύεται από τις συλλήψεις και τις μεταγωγές στο Δικαστήριο της Χάγης του Radovan Karadzic το 2008, και του Ratko Mladic και του Goran Hadzic το 2011. Η Σερβία έχει δεσμευτεί να συνεχίσει αυτή τη συνεργασία στο ίδιο επίπεδο. Η ίδια συμμετέχει ενεργά στις περιφερειακές πρωτοβουλίες και έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα προς την ενίσχυση της συμφιλίωσης. Η συμφωνία που επετεύχθη με τη Βοσνία Ερζεγοβίνη, την Κροατία και το Μαυροβούνιο στη διαδικασία της δήλωσης του Σεράγεβο για βιώσιμες λύσεις όσον αφορά τους πρόσφυγες και τα εσωτερικά εκτοπισθέντα άτομα αποτελεί μεγάλη επιτυχία. Η Σερβία πραγματοποίησε ικανοποιητική πρόοδο στις διμερείς σχέσεις της με άλλες χώρες της διεύρυνσης, ιδίως με την Κροατία, τη Βοσνία Ερζεγοβίνη και το Μαυροβούνιο ενώ συνεχίζει να τηρεί καλές σχέσεις συνολικά με τα όμορα κράτη μέλη της ΕΕ. Παραμένει μία σειρά εκκρεμών διμερών ζητημάτων με τους γείτονές της, ιδίως όσον αφορά την οριοθέτηση των συνόρων.

Η Σερβία δεν αναγνωρίζει τη μονομερή δήλωση ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου[3]. Η ίδια διατηρεί τις δομές της στο Κοσσυφοπέδιο και οργάνωσε παράλληλες αναπληρωματικές δημοτικές εκλογές τον Μάιο του 2008, οι οποίες έρχονται σε αντίθεση με την απόφαση του Συμβουλίου Ασφακείας των Ηνωμένων Εθνών 1244/1999. Δυνάμει του ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών που εκδόθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2010, το οποίο είχαν υποβάλει από κοινού η Σερβία και τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, τον Μάρτιο άρχισε διάλογος μεταξύ Βελιγραδίου και Πρίστινας. Ο διάλογος πραγματοποιήθηκε σε ένα γενικά εποικοδομητικό κλίμα μέχρι τον Σεπτέμβριο και οδήγησε σε συμφωνίες σχετικά με διάφορα ζητήματα: ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και προσώπων, ληξιαρχείο και κτηματολόγιο. Οι συμφωνίες που επετεύχθησαν μέχρι τώρα πρέπει να εφαρμοστούν με καλή πίστη. Περαιτέρω αποτελέσματα πρέπει να επιτευχθούν για την εφαρμογή, κατά προτεραιότητα, των αρχών της συμμετοχής και λειτουργικής περιφερειακής συνεργασίας και για την παροχή βιώσιμων λύσεων για θέματα που συνδέονται με το κεκτημένο της ΕΕ σε τομείς όπως η ενέργεια και οι τηλεπικοινωνίες. Απαιτείται όλες οι πλευρές να παίξουν τον ρόλο τους στην άμβλυνση της έντασης στο Βόρειο Κοσσυφοπέδιο και να επιτρέψουν την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και αγαθών, προς όφελος των κατοίκων της περιοχής.

Οικονομικά κριτήρια

Η παρούσα αξιολόγηση πραγματοποιείται με βάση τα κριτήρια της Κοπεγχάγης που αφορούν την ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς, καθώς και την ικανότητα αντιμετώπισης της ανταγωνιστικής πίεσης και των δυνάμεων της αγοράς στα πλαίσια της Ένωσης.

Υφίσταται ευρεία πολιτική συναίνεση στη Σερβία όσον αφορά τους κεντρικούς άξονες της οικονομίας της αγοράς, καθώς και το ιστορικό επιδόσεων σχετικά με την υλοποίηση των οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Η Σερβία πέτυχε ένα βαθμό μακροοικονομικής σταθερότητας ο οποίος επιτρέπει στους οικονομικούς φορείς να λαμβάνουν αποφάσεις μέσα σε κλίμα προβλεψιμότητας. Οι οικονομικές πολιτικές της παρελθούσας δεκαετίας συνέβαλαν στη σταθερή πρόοδο σχεδόν 5% κατά μέσο όρο, σταδιακά φθίνοντα πληθωρισμό και γενική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Ωστόσο, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση απεκάλυψε τις αδυναμίες ενός μοντέλου ανάπτυξης το οποίο βασίστηκε στην εσωτερική ζήτηση, χρηματοδοτημένη ευρέως με εξωτερικό δανεισμό, καθώς και την περιορισμένη δυνατότητα του συνδυασμού πολιτικών να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις δυσμενείς εξωτερικές διαταραχές. Πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε σημαντική πρόοδος για την ενίσχυση του χρηματοπιστωτικού πλαισίου και την ποιότητα των δημοσίων οικονομικών, η οποία θα στήριζε μια μεταστροφή προς μία περισσότερο αειφόρο και ισορροπημένη ανάπτυξη, βασιζόμενη στις εξαγωγές και στις επενδύσεις. Η αλληλεπίδραση των δυνάμεων της αγοράς αναπτύχθηκε, αν και σε αργό και άνισο ρυθμό, μέσω των ιδιωτικοποιήσεων και απελευθέρωσης του εμπορίου και των τιμών. Επετεύχθη πρόοδος στη διευκόλυνση της εισόδου και εξόδου στην αγορά. Η οικονομική ολοκλήρωση με την ΕΕ είναι υψηλή.

Μια σειρά από διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να υφίστανται και επηρεάζουν τις οικονομικές επιδόσεις. Η επιρροή του κράτους στην οικονομία παρέμεινε υψηλή λόγω της αργής προόδου των ιδιωτικοποιήσεων και της απελευθέρωσης των τιμών. Παρά τα βήματα προς την καθιέρωση της νομικής προγνωσιμότητας και την εξάλειψη της γραφειοκρατίας, το επιχειρηματικό περιβάλλον συνεχίζει να είναι περιορισμένο λόγω της ανασφάλειας δικαίου. Οι μακρόχρονες διαδικασίες επιβολής των δικαστικών αποφάσεων υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στο νομικό σύστημα. Η έλλειψη ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς και τα σημαντικά σημεία συμφόρησης στις υποδομές αποτελούν ένα επιπλέον βάρος για το οικονομικό δυναμικό. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις ήταν σχετικά υψηλές πριν το 2008 και, μετά από μια ουσιαστική πτώση κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, άρχισαν να ανακάμπτουν σιγά-σιγά, όμως η Σερβία πρέπει να βελτιώσει περαιτέρω το επενδυτικό κλίμα. Έναντι μιας μέτριας οικονομικής ανάκαμψης, η ανεργία παραμένει υψηλή και η κοινωνική κατάσταση τεταμένη. Η Σερβία χρειάζεται να αντιμετωπίσει επειγόντως διαρθρωτικές ακαμψίες στην αγορά εργασίας και της προσφοράς ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η παραοικονομία παραμένει μια σημαντική πρόκληση.

Ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους

Η ικανότητα της Σερβίας να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους αξιολογήθηκε σύμφωνα με τους ακόλουθους δείκτες:

Τις υποχρεώσεις που καθορίζονται στη Συμφωνία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης

Την πρόοδο όσον αφορά την υιοθέτηση, την εφαρμογή και τη θέση σε ισχύ του κεκτημένου της ΕΕ.

Σε γενικές γραμμές, η Σερβία εφάρμοσε απρόσκοπτα τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει της ενδιάμεσης συμφωνίας και τηρεί τις δεσμεύσεις της δυνάμει της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης.

Το 2008, η Σερβία υιοθέτησε ένα εθνικό πρόγραμμα ενσωμάτωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο αποτελεί ένα συνολικό και φιλόδοξο σχέδιο για την περίοδο 2008-2012, που προβλέπει την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας στο κεκτημένο της ΕΕ. Έκτοτε, σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά την υιοθέτηση νομοθεσίας εναρμονισμένης με το κεκτημένο της ΕΕ, τις σχετικές με το εμπόριο διατάξεις, τα τελωνεία και την φορολογία. Η διοικητική ικανότητα είναι συνολικά καλώς ανεπτυγμένη και μια σημαντική αναμόρφωση διενεργείται στο δικαστικό σώμα. Ωστόσο, η χώρα αντιμετωπίζει προκλήσεις στην εφαρμογή και την επιβολή του νόμου. Η χώρα θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη και συνεχή προσοχή στην καταπολέμηση της διαφθοράς και θα χρειαστεί να καταβάλει επιπλέον προσπάθειες για να αναλάβει τις υποχρεώσεις του κράτους μέλους μεσοπρόθεσμα.

Εάν συνεχίσει τις προσπάθειές της, η Σερβία θα πρέπει, μεσοπρόθεσμα, να αποκτήσει την ικανότητα εκπλήρωσης των απαιτήσεων του κεκτημένου στους ακόλουθους τομείς:

- Εταιρικό δίκαιο

- Αλιεία

- Φορολογία

- Οικονομική και νομισματική πολιτική

- Στατιστικές

- Πολιτική επιχειρήσεων και βιομηχανική πολιτική

- Επιστήμη και έρευνα

- Εκπαίδευση και πολιτισμός

- Τελωνειακή ένωση

- Εξωτερικές σχέσεις

- Εξωτερική πολιτική, πολιτική ασφάλειας και άμυνας

- Χρηματοπιστωτικές και δημοσιονομικές διατάξεις.

Μεσοπρόθεσμα, η Σερβία θα πρέπει να καταβάλει επιπλέον προσπάθειες για να εναρμονιστεί με το κεκτημένο και να εφαρμόσει το κεκτημένο με αποτελεσματικό τρόπο στους ακόλουθους τομείς:

- Ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων

- Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων

- Δικαίωμα εγκατάστασης και ελευθερία παροχής υπηρεσιών

- Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων

- Δημόσιες συμβάσεις

- Νομοθεσία περί ιδιωτικής νομοθεσίας

- Πολιτική ανταγωνισμού

- Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

- Κοινωνία της πληροφορίας και μέσα ενημέρωσης

- Ασφάλεια τροφίμων, κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική πολιτική

- Πολιτική μεταφορών

- Ενέργεια

- Κοινωνική πολιτική και απασχόληση

- Διευρωπαϊκά δίκτυα

- Περιφερειακή πολιτική και συντονισμός διαρθρωτικών μέσων

- Προστασία των καταναλωτών και της υγείας.

Στους προαναφερόμενους τομείς είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν περαιτέρω προσαρμογές του νομικού και του θεσμικού πλαισίου και, ιδίως, να ενισχυθούν οι διοικητικές ικανότητες και οι ικανότητες εφαρμογής.

Η Σερβία θα πρέπει να καταβάλει σημαντικές και εντατικές προσπάθειες για να εναρμονιστεί με το κεκτημένο της ΕΕ και να εφαρμόσει μεσοπρόθεσμα το κεκτημένο αυτό με αποτελεσματικότητα στους ακόλουθους τομείς:

- Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη

- Δικαστικό σύστημα και θεμελιώδη δικαιώματα

- Δικαιοσύνη, ελευθερία και ασφάλεια

- Δημοσιονομικός έλεγχος .

Στους προαναφερόμενους τομείς είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν σημαντικές προσαρμογές του νομικού και θεσμικού πλαισίου και να ενισχυθούν σημαντικά οι διοικητικές ικανότητες και οι ικανότητες εφαρμογής.

Όσον αφορά το περιβάλλον, θα απαιτηθούν περαιτέρω συντονισμένες και σημαντικές προσπάθειες για την εναρμόνιση με το κεκτημένο της ΕΕ και την αποτελεσματική εφαρμογή του. Μεταξύ των προσπαθειών αυτών περιλαμβάνονται ουσιώδεις επενδύσεις και ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας για την επιβολή της νομοθεσίας, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί, η συμμόρφωση με τα σημαντικότερα θέματα, συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής. Πλήρης συμμόρφωση με το κεκτημένο μπορεί να επιτευχθεί μόνο μακροπρόθεσμα και θα απαιτήσει υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων.

Γ. Συμπερασματα και συστασεισ

Λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών μεταρρυθμίσεων των τελευταίων ετών, η Σερβία σημείωσε σημαντική πρόοδο κατά την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων όσον αφορά τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων, που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993, καθώς και των προϋποθέσεων της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Η Σερβία διαθέτει ένα συνολικό συνταγματικό, νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο το οποίο συνολικά αντιστοιχεί στα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Η νομοθετική δραστηριότητα του Κοινοβουλίου της έχει καταστεί πολύ αποτελεσματική κατά τη διάρκεια του παρόντος νομοθετικού σώματος. Το νομικό και θεσμικό πλαίσιο για το κράτος δικαίου είναι ολοκληρωμένο, ακόμα και σε ό,τι αφορά τους τομέις καταπολέμησης της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, στους οποίους επιτεύχθηκαν τα πρώτα αποτελέσματα. Το νομικό πλαίσιο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των μειονοτήτων είναι καλώς ανεπτυγμένο και έχει αρχίσει να εφαρμόζεται. Η Σερβία πέτυχε ένα πλήρως ικανοποιητικό επίπεδο στη συνεργασία της με το ICTY και έχει αναλάβει ένα όλο και περισσότερο ενεργητικό ρόλο στην ενίσχυση της συμφιλίωσης στην περιοχή. Η Σερβία συμφώνησε και συμμετείχε σε διαδικασία διαλόγου με το Κοσσυφοπέδιο για τη διευκόλυνση της ζωής του πληθυσμού, πράγμα που οδήγησε σε ορισμένες συμφωνίες (ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και αγαθών, ληξιαρχείο και κτηματολόγιο) και έχει ξεκινήσει τα πρώτα βήματα για την εφαρμογή τους.

Όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η Σερβία έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα προς τη δημιουργία μιας λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς και επέτυχε σημαντικό βαθμό μακροοικονομικής σταθερότητας παρά την παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση. Ωστόσο, θα είναι αναγκαίες περαιτέρω προσπάθειες για την αναδιάρθρωση της οικονομίας και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος μέσω ενίσχυσης του κράτους δικαίου, εξάλειψης της γραφειοκρατίας, ενίσχυσης του ανταγωνισμού και του ρόλου του ιδιωτικού τομέα, καθώς και αντιμετώπισης των δυσκαμψιών στην αγορά εργασίας. Για να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, η Σερβία χρειάζεται να συνεχίσει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να αναβαθμίσει την παραγωγική ικανότητα της οικονομίας και να δημιουργήσει ένα ευνοϊκό κλίμα για την προσέλκυση επενδύσεων από το εξωτερικό.

Το ιστορικό επιδόσεων της Σερβίας όσον αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της δυνάμει της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης και της ενδιάμεσης συμφωνίας είναι θετικό.

Η Σερβία θα είναι σε θέση να αναλάβει τις υποχρεώσεις του μέλους, μεσοπρόθεσμα, σε σχεδόν όλους τους τομείς του κεκτημένου , εφόσον συνεχιστεί η διαδικασία εναρμόνισης και καταβληθούν σημαντικές και εντατικές περαιτέρω προσπάθειες για να διασφαλιστεί η εφαρμογή και η επιβολή της νομοθεσίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους τομείς γεωργικής και αγροτικής ανάπτυξης, δικαστικών και θεμελιωδών δικαιωμάτων, δικαιοσύνης, ελευθερίας και ασφάλειας, καθώς και δημοσιονομικού ελέγχου. Πλήρης συμμόρφωση με το κεκτημένο στον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής μπορεί να επιτευχθεί μόνο μακροπρόθεσμα και θα απαιτήσει υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων. Βάσει προκαταρκτικών εκτιμήσεων, η ένταξη της Σερβίας αναμένεται να έχει περιορισμένες συνολικά επιπτώσεις στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν θα επηρεάσει την ικανότητα της Ένωσης να διατηρήσει και να εμβαθύνει την ανάπτυξή της.

Η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να χορηγήσει στη Σερβία το καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας, λαμβανομένης υπόψη της επιτευχθείσας πρόοδου μέχρι τώρα και εφόσον η Σερβία επαναλάβει τον διάλογο με το Κοσσυφοπέδιο και προβεί σε απρόσκοπτη εφαρμογή, με καλή πίστη, των συμφωνιών που έχουν συνομολογηθεί μέχρι τούδε.

Η Σερβία έχει δρομολογήσει την ικανοποιητική εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993 και τους όρους της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, υπό τον όρον ότι η πρόοδος συνεχίζεται και ότι θα εξευρεθούν πρακτικές λύσεις στα προβλήματα με το Κοσσυφοπέδιο.

Συνεπώς, η Επιτροπή συνιστά την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Σερβία για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση αμέσως μετά την επίτευξη περαιτέρω σημαντικής προόδου στην εκπλήρωση των ακόλουθων βασικών προτεραιοτήτων:

- Περαιτέρω βήματα για την εξομάλυνση των σχέσεων με το Κοσσυφοπέδιο σύμφωνα με τους όρους της Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης μέσω: πλήρους τήρησης των αρχών περιφερειακής συνεργασίας χωρίς περιορισμούς· πλήρους τήρησης των διατάξεων της Συνθήκης για την Ενεργειακή Κοινότητα· εξεύρεσης λύσεων για τις τηλεπικοινωνίες και την αμοιβαία αναγνώριση των πτυχίων· συνέχισης της εφαρμογής με καλή πίστη όλων των επιτευχθεισών συμφωνιών· και ενεργής συνεργασία με το EULEX ώστε αυτό να ασκήσει τα καθήκοντά του σε όλα τα τμήματα του Κοσσυφοπεδίου.

Αμέσως μόλις επιτευχθεί σημαντική πρόοδος, η Επιτροπή θα παρουσιάσει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή από την Σερβία των ανωτέρω βασικών προτεραιοτήτων αμέσως.

Η Σερβία καλείται να διατηρήσει τη δυναμική των μεταρρυθμίσεων συνεχίζοντας τον απαραίτητο βαθμό τήρησης των κριτηρίων του μέλους, με ιδιαίτερη προσοχή στο κράτος δικαίου και, να συνεχίσει την εποικοδομητική της συμμετοχή στην περιφερειακή συνεργασία και στην ενίσχυση διμερών σχέσεων με τις όμορες χώρες. Αναμένεται να συνεχιστεί η εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας, και από τη θέση της σε ισχύ, της Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει αυτές τις προσπάθειες μέσω του μηχανισμού χρηματοδότησης IPA.

[1] SEC(2011) 1208.

[2] ΕΕ L 80 της 18.3.2008, σ. 46.

[3] Δυνάμει της απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ 1244/1999