EL
ΓΝΩΜΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ  ΤΡΑΠΕΖΑΣ
της 28ης Μαρτίου  2003
κατόπιν  αιτή µατος  της Τράπεζας  της Ελλάδος  σχετικά  µε τροποποιήσεις  του καταστατικού  της
Τράπεζας  της Ελλάδος  
(CON/2003/4)
1. Στις 26 Φεβρουαρίου  2003, η Ευρωπαϊκή  Κεντρική  Τράπεζα  (ΕΚΤ ) έλαβε  αίτηµα της Τράπεζας
της Ελλάδος  να εκφέρει  τη γνώµη της σχετικά  µε τροποποιήσεις  του καταστατικού  της τελευταίας .
Η Τράπεζα  της Ελλάδος  γνωστοποίησε  στην  ΕΚΤ  ότι οι εν λόγω  τροποποιήσεις  πρόκειται  να
προταθούν  στην  προγρα µµατισµένη για τις 22 Απριλίου  2003 γενική  συνέλευση  των µετόχων  της
και ότι, κατόπιν  έγκρισής  τους από αυτή , πρόκειται  να κατατεθούν  προς  κύρωση  στη Βουλή  των
Ελλήνων .
2. Η αρµοδιότητα  της ΕΚΤ  να διατυπώνει  τη γνώµη της βασίζεται  στο άρθρο  105 παράγραφος  4,
δεύτερη  περίπτωση , της συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και στο άρθρο  4
στοιχείο  (α), δεύτερη  περίπτωση , του καταστατικού  του Ευρωπαϊκού  Συστή µατος Κεντρικών
Τραπεζών  και της Ευρωπαϊκής  Κεντρικής  Τράπεζας  (καταστατικό  του ΕΣΚΤ ), καθώς  και στο
άρθρο  2 παράγραφος  1, τρίτη  περίπτωση , της απόφασης  98/415/ ΕΚ του Συµβουλίου  της
29ης Ιουνίου  1998 σχετικά  µε τη διαβούλευση  της Ευρωπαϊκής  Κεντρικής  Τράπεζας  µε τις εθνικές
αρχές  για τα σχέδια  νοµοθετικών  διατάξεων , δεδοµένου ότι οι υπό εξέταση  διατάξεις  αφορούν  το
καταστατικό  της Τράπεζας  της Ελλάδος . Η παρούσα  γνώµη εκδόθηκε  από το διοικητικό
συµβούλιο  της ΕΚΤ , σύµφωνα  µε το άρθρο  17.5, πρώτη  πρόταση , του εσωτερικού  κανονισ µού της
Ευρωπαϊκής  Κεντρικής  Τράπεζας .
3. Οι περισσότερες  από τις προτεινό µενες τροποποιήσεις  επιφέρουν  τεχνικής  φύσης  αλλαγές  στις
γενικές  διατάξεις  του καταστατικού  (άρθρο  2), στις διατάξεις  που αφορούν  το Γενικό  Συµβούλιο
(άρθρο  27), το Συµβούλιο  Νοµισµατικής  Πολιτικής  (άρθρο  35Α), τους λογαριασ µούς και τις
καταστάσεις  της Τράπεζας  της Ελλάδος  (άρθρο  52), τα µέσα νοµισµατικής  πολιτικής  (άρθρο  55∆,
άρθρο  56 αρ. 4 και άρθρο  58) και την απόσυρση  τραπεζογρα µµατίων  σε δραχ µές (άρθρο  68).
Περιλα µβάνουν , επίσης , προσθήκες  όσον  αφορά  τους ελεγκτές  (άρθρο  44), καθώς  και τις εργασίες
της Τράπεζας  της Ελλάδος  και τα µέσα νοµισµατικής  πολιτικής  (άρθρο  55 αρ. 5 και αρ. 18,
άρθρο  55Β, άρθρο  56 αρ. 3 και αρ. 5). Στις παραγράφους  που ακολουθούν  παρουσιάζονται  οι
προτεινό µενες τροποποιήσεις , αναλύεται  το σκεπτικό  στο οποίο  βασίζονται  και παρατίθενται  οι
2απόψεις  της ΕΚΤ  για κάθε  µία από αυτές  χωριστά . Οι προσθήκες  στο καταστατικό  της Τράπεζας
της Ελλάδος  εµφανίζονται  υπογρα µµισµένες, ενώ οι απαλείψεις  εµφανίζονται  διαγεγρα µµένες.
4. Άρθρο  2 στοιχ . ε
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Οι κύριες  αρµοδιότητες  της Τράπεζας  της Ελλάδος  είναι  οι εξής:
[]
ε) Προωθεί  και επιβλέπει  την οµαλή λειτουργία  και αποτελεσ µατικότητα  των συστη µάτων  και
µέσων  πληρω µών, καθώς  και συστη µάτων  διαπραγ µάτευσης , διακανονισ µού και εκκαθάρισης
εξωχρη µατιστηριακών  συναλλαγών  επί τίτλων  και λοιπών  χρηµατοπιστωτικών  µέσων ,
σύµφωνα  µε το άρθρο  55 αριθµός 5 του παρόντος .
[...]»
Σκοπός  της εν λόγω  τροποποίησης  είναι  να διευκρινιστεί , για λόγους  ασφάλειας  δικαίου , η
αρµοδιότητα  της Τράπεζας  της Ελλάδος  επί των µέσων  πληρω µής. Η ΕΚΤ  εκφράζει  την
επιδοκι µασία της σχετικά  µε τη διευκρίνηση  αυτή , η οποία  δεν εγείρει  κανένα  ειδικό  σχόλιο  από
την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
5. Άρθρο  27 στοιχ . θ
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Το Γενικόν  Συµβούλιον  αποφασίζει  επί των κάτωθι  θεµάτων :
[]
θ) Ζητη µάτων  σχετικών  µε την απόκτησιν  ακινήτων  αναγκαιούντων  δια τας εργασίας  της
Τραπέζης  και την πρόσκαιρον  κτήσιν  και πώλησιν  τοιούτων  ακινήτων  κατά  το άρθρον  58
κατάτα  άρθρα  56 αρ. 3 και 58.
[]»
Με την εν λόγω  τροποποίηση  επιδιώκεται  η εναρ µόνιση  της αρµοδιότητας  του Γενικού
Συµβουλίου  όσον  αφορά  την απόκτηση  ακινήτων  προς  το νέο περιεχό µενο των οικείων
ουσιαστικών  διατάξεων  του καταστατικού1. Η παραπάνω  ρύθµιση αποτελεί  εσωτερικό  θέµα της
Τράπεζας  της Ελλάδος  και δεν εγείρει  κανένα  ειδικό  σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
                                                     
1Βλ. παρ. 13 και παρ. 16 της παρούσας  γνώµης σχετικά  µε το άρθρο  56 αρ. 3 και το άρθρο  58, αντίστοιχα .
36. Άρθρο  35A
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Το Συµβούλιο  Νοµισµατικής  Πολιτικής  είναι  αρµόδιο να αποφασίζει  για τη χάραξη  και άσκηση  της
νοµισµατικής  πολιτικής , καθώς  και επί των θεµάτων  που αφορούν  την άσκηση  της συναλλαγ µατικής
πολιτικής , τη λειτουργία  και αποτελεσ µατικότητα  των συστη µάτων  και µέσων  πληρω µών και την
έκδοση  τραπεζογρα µµατίων . Οι αρµοδιότητες  αυτές  ασκούνται  µε Πράξεις  του Συµβουλίου . 
[]»
Με την εν λόγω  τροποποίηση  επιδιώκεται  η ευθυγρά µµιση του περιεχο µένου της παραπάνω
διάταξης  προς  εκείνο  της προτεινό µενης διάταξης  του άρθρου  2 στοιχ . ε (βλ. παραπάνω  παρ. 4).
Και στην  περίπτωση  αυτή  ισχύει  mutatis mutandis η γνώµη της ΕΚΤ·  η ΕΚΤ  εκφράζει , δηλαδή ,
την επιδοκι µασία της σχετικά  µε την εν λόγω  διευκρίνιση , η οποία  δεν εγείρει  κανένα  ειδικό
σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ . Προς  αποφυγή  τυχόν  παρερ µηνειών , και όπως  ήδη
επιση µάνθηκε  στη γνώµη CON/00/07 της 17ης Απριλίου  2000 η οποία  επίσης  αφορούσε
τροποποιήσεις  του καταστατικού  της Τράπεζας  της Ελλάδος , οι αρµοδιότητες  του Συµβουλίου
Νοµισµατικής  Πολιτικής  της Τράπεζας  της Ελλάδος  πρέπει  να ερµηνεύονται  σε συνδυασ µό µε το
άρθρο  2 του καταστατικού  της τελευταίας . Το εν λόγω  άρθρο  ρητά  αναγνωρίζει  την υποχρέωση
άσκησης  των παραπάνω  αρµοδιοτήτων  εντός  του νοµικού πλαισίου  του ΕΣΚΤ  και σύµφωνα  προς
αυτό .
7. Άρθρο  44
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Η πρώτη  Γενική  Συνέλευσις  και µετά ταύτα  εκάστη  ετησία  Γενική  Συνέλευσις , εκλέγει  τρία
κατάλληλα  πρόσωπα  ως Ελεγκτάς  και δύο αναπληρωτάς  αυτών , ίνα εξετάσωσι  και υποβάλωσιν
έκθεσιν  επί του Ισολογισ µού αυτής , του υποβληθησο µένου εις την εποµένην ετησίαν  Γενικήν
Συνέλευσιν , ορίζει  δε και την αµοιβήν  αυτών . Σύµβουλοι  ή υπάλληλοι  της Τραπέζης  δεν είναι
εκλέξι µοι ως Ελεγκταί  διαρκούσης  της υπηρεσίας  των. Αντί των ανωτέρω  φυσικών  προσώπων  η
Γενική  Συνέλευση  δύναται  να εκλέξει  ως ελεγκτή  εταιρεία  ή κοινοπραξία  ορκωτών  ελεγκτών .
[]»
Με τη νέα διατύπωση  της διάταξης  παρέχεται  στην  Τράπεζα  της Ελλάδος  η δυνατότητα  να διορίζει
ως ελεγκτές  όχι µόνο φυσικά  πρόσωπα , αλλά  και εταιρείες  λειτουργούσες , για παράδειγ µα, µε τη
µορφή  ανωνύ µων εταιρειών . Η ΕΚΤ  σηµειώνει  ότι µε τη συγκεκρι µένη τροποποίηση  δεν
αποκλείεται  και η, χάριν  οικονο µίας της διαδικασίας , δυνατότητα  σύµπτωσης  του προβλεπό µενου
από το καταστατικό  ελέγχου  µε εκείνον  που επιβάλλει  το καταστατικό  του ΕΣΚΤ . Η ΕΚΤ
εκφράζει  την επιδοκι µασία της σχετικά  µε τη διεύρυνση  των δυνατοτήτων  της Τράπεζας  της
Ελλάδος  ως προς  την επιλογή  ελεγκτών , από τη στιγµή που µια τέτοια  ρύθµιση απηχεί  την
τρέχουσα  ελεγκτική  πρακτική .
48. Άρθρο  52
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Η Τράπεζα  θέλει  συντάσσει  κατάστασιν  του ενεργητικού  και παθητικού  αυτής  κατά  την 15ην και
τελευταίαν  ηµέραν εκάστου  µηνός και θέλει  δηµοσιεύει  ταύτην  το βραδύτερον  µίαν εβδοµάδα µετά
τας χρονολογίας  ταύτας  µετά µίαν εβδοµάδα.».
Η ΕΚΤ  συµφωνεί  απόλυτα  µε τη νέα διατύπωση , η οποία  άλλωστε  συνάδει  προς  την πρακτική  που
κρατεί  στο ΕΣΚΤ .
9. Άρθρο  55 αρ.5
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Αι εργασίαι  της Τραπέζης  περιορίζονται  ως ακολούθως . Η Τράπεζα , ενεργώντας  σύµφωνα  µε τις
εκάστοτε  ισχύουσες  διατάξεις  που διέπουν  το Ευρωπαϊκό  Σύστη µα Κεντρικών  Τραπεζών , δύναται :
[]
5) Να θέτει  κανόνες  λειτουργίας  και να επιβλέπει  συστή µατα πληρω µών και συστή µατα
εκκαθάρισης  εξωχρη µατιστηριακών  συναλλαγών  µε στόχο  την αποτελεσ µατικότητα  και
αξιοπιστία  τους και ιδίως  τον περιορισ µό του συστη µικού κινδύνου  και την ενίσχυση  του
ανταγωνισ µού. Επίσης  να διαχειρίζεται  τέτοια  συστή µατα, επιφυλασσο µένων  των διατάξεων
που ισχύουν  κάθε  φορά  στο πλαίσιο  του Ευρωπαϊκού  Συστή µατος Κεντρικών  Τραπεζών .
Ακόµη να θέτει  κανόνες  και να επιβλέπει  τη λειτουργική  αξιοπιστία  και νοµική ασφάλεια  των
µέσων  πληρω µής, µε στόχο  την διασφάλιση  της αποτελεσ µατικότητάς  τους.
Στην  έννοια  των παραπάνω  συστη µάτων  υπάγονται  τα συστή µατα συµψηφισ µού, διακανονισ µού και
εν γένει  εκκαθάρισης  πληρω µών, καθώς  και τα συστή µατα διενέργειας , συµψηφισ µού,
διακανονισ µού και εν γένει  εκκαθάρισης  εξωχρη µατιστηριακών  συναλλαγών  επί τίτλων  σε
αξιογραφική  ή λογιστική  µορφή  και λοιπών  χρηµατοπιστωτικών  µέσων .
Η Τράπεζα  λαµβάνει  τα αναγκαία  µέτρα για την εφαρ µογή των κανόνων  που θεσπίζονται  από την
Ευρωπαϊκή  Κεντρική  Τράπεζα , προς  διασφάλιση  της αποτελεσ µατικότητας  και αξιοπιστίας  των
συστη µάτων  συµψηφισ µού και πληρω µών, κατά  την έννοια  του άρθρου  22 του Καταστατικού  του
Ευρωπαϊκού  Συστή µατος Κεντρικών  Τραπεζών .
[]»
Με την προτεινό µενη τροποποίηση  επιδιώκεται  η ευθυγρά µµιση του άρθρου  55 αρ. 5 προς  τη νέα
διατύπωση  του άρθρου  2 στοιχ . ε (βλ. παραπάνω  παρ. 4) και εξειδικεύονται  οι αρµοδιότητες  της
Τράπεζας  της Ελλάδος  επί των µέσων  πληρω µής. Και στην  περίπτωση  αυτή  ισχύει  mutatis
mutandis η γνώµη της ΕΚΤ·  η ΕΚΤ  εκφράζει , δηλαδή , την επιδοκι µασία της σχετικά  µε την εν
5λόγω  διευκρίνιση  των αρµοδιοτήτων  της Τράπεζας  της Ελλάδος  επί των µέσων  πληρω µής.
Πάντως , προς  αποφυγή  τυχόν  παρερ µηνειών , η ΕΚΤ  προτείνει  την εισαγωγή , στο τέλος  της
προτεινό µενης προσθήκης , του ακόλουθου  εδαφίου : «σύµφωνα  µε τις εκάστοτε  διατάξεις  που
ενδεχο µένως  ισχύουν  στο πλαίσιο  του Ευρωπαϊκού  Συστή µατος Κεντρικών  Τραπεζών ». Μια
τέτοια  προσθήκη , όπως  και στην  περίπτωση  άλλων  διατάξεων  του καταστατικού  της Τράπεζας  της
Ελλάδος , λαµβάνει  υπόψη  τους κανόνες  που ισχύουν  στο ΕΣΚΤ .
10. Άρθρο  55 αρ. 18
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Αι εργασίαι  της Τραπέζης  περιορίζονται  ως ακολούθως . Η Τράπεζα , ενεργώντας  σύµφωνα  µε τις
εκάστοτε  ισχύουσες  διατάξεις  που διέπουν  το Ευρωπαϊκό  Σύστη µα Κεντρικών  Τραπεζών , δύναται :
[]
18) Να αναλα µβάνη , προσκτω µένη και διατηρούσα  τον απαιτού µενον τεχνικόν  εξοπλισ µόν και το
αναγκαιούν  προσωπικόν , την κοπήν  µεταλλικών  νοµισµάτων  (κερµάτων ) και µεταλλίων  τόσον
και διά λογαριασ µόν του Ελληνικού  ∆ηµοσίου , όσον  ή και τρίτων . Επίσης  να διενεργεί  πάσης
φύσεως  εκτυπωτικές  εργασίες  και να διαθέτει  τα κατά  τους όρους  της παρούσας  παραγράφου
παραγό µενα αντικεί µενα, κατ απόκλιση  από τη διάταξη  του άρθρου  56 αρ. 22 του παρόντος .
[]»
Σκοπός  της προτεινό µενης τροποποίησης  είναι  να διευκρινιστεί  ότι οι προβλεπό µενες στη διάταξη
αυτή  εργασίες  µπορούν  να διενεργούνται  από την Τράπεζα  της Ελλάδος  και για ίδιο λογαριασ µό.
Επίσης , µε την προτεινό µενη προσθήκη  του δεύτερου  εδαφίου , παρέχεται  η δυνατότητα
αξιοποίησης  του εργοστασίου , του εξοπλισ µού και του προσωπικού  της Τράπεζας  της Ελλάδος , µε
τη διεύρυνση  του πεδίου  των εργασιών  της, προς  την κατεύθυνση  τόσο  της διενέργειας  κάθε
είδους  εκτυπωτικών  εργασιών  όσο και της προώθησης  στην  αγορά  των αντικει µένων  τα οποία
παράγονται  στις εγκαταστάσεις  της. Επιπλέον , η παραπάνω  προσθήκη  προσφέρει  νοµικό έρεισ µα
σε εργασίες , τις οποίες  κατά  παράδοση  διενεργεί  η Τράπεζα  της Ελλάδος  και οι οποίες , µέχρι
σήµερα, νοµιµοποιούνται  ad hoc µ ε υπαγωγή  των εκάστοτε  συνο µολογού µενων  συµφωνιών  σε
νοµοθετική  κύρωση . Η παραπάνω  ρύθµιση αποτελεί  εσωτερικό  θέµα της Τράπεζας  της Ελλάδος
και δεν εγείρει  κανένα  ειδικό  σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
                                                     
2 Σύµφωνα  µε το άρθρο  56 αρ. 2: « Η Τράπεζα  δεν δικαιούται : [] 2. Να ασκή  εµπορίαν  ή άλλως  να µετέχη  αµέσως  εις
οιανδήποτε  εµπορικήν , βιοµηχανικήν  ή άλλην  επιχείρησιν . []».
611. Άρθρο  55Β
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Η Τράπεζα , δια του Συµβουλίου  Νοµισµατικής  Πολιτικής , θεσπίζει  πλαίσιο  διοικητικών  κυρώσεων
και προσδιορίζει  τις λεπτο µέρειες  εφαρ µογής τους κατά  των προσώπων  που ενεργούν  κατά
παράβαση  των σχετικών  µε τις κατά  το άρθρο  35Α αρµοδιότητες  του Συµβουλίου  Νοµισµατικής
Πολιτικής  διατάξεων .
Οι κυρώσεις  αυτές  συνίστανται  ιδίως  σε:
[]
στ. Πρόστι µο υπέρ του Ελληνικού  ∆ηµοσίου , υπολογιζό µενο είτε ως ποσοστό  µέχρι σαράντα  τοις
εκατό  (40%) επί του ποσού  της παράβασης , είτε ως εφάπαξ  ποσό  µέχρι διακόσιες  χιλιάδες  (200.000)
ευρώ , και, σε περίπτωση  υποτροπής , µέχρι τριακόσιες  χιλιάδες  (300.000) ευρώ , εφόσον  η επιβολή
της εν λόγω  κύρωσης  δεν προσκρούει  στους  κανόνες  που εκάστοτε  ισχύουν  στο πλαίσιο  του
Ευρωπαϊκού  Συστή µατος Κεντρικών  Τραπεζών . Τα παραπάνω  όρια είναι  δυνατόν  να
αναπροσαρ µόζονται  µε πράξη  του Συµβουλίου  Νοµισµατικής  Πολιτικής .
[]»
Με την προσθήκη  του προστί µου υπέρ  του Ελληνικού  ∆ηµοσίου  στον  κατάλογο  των κυρώσεων
του άρθρου  55Β, παρέχεται  η δυνατότητα  επιβολής  από την Τράπεζα  της Ελλάδος  κυρώσεων  και
σε άλλα , εκτός  των πιστωτικών  ιδρυµάτων , πρόσωπα , όταν αυτά  παραβιάζουν  διατάξεις  που
εµπίπτουν  στις αρµοδιότητες  του Συµβουλίου  Νοµισµατικής  Πολιτικής . Η ΕΚΤ  σηµειώνει  µε
ικανοποίηση  ότι οι εν λόγω  κυρώσεις  δεν µπορούν  να επιβληθούν  εάν προσκρούουν  σε κανόνες
που ισχύουν  στο πλαίσιο  του ΕΣΚΤ , όπως , ιδίως , στην  περίπτωση  παραβάσεων  για τις οποίες  οι
κανόνες  αυτοί  προβλέπουν  περιοριστική  απαρίθ µηση των επιβλητέων  κυρώσεων , από την οποία
αποκλείεται  η επιβολή  προστί µων. Πάντως , η ΕΚΤ  συστήνει  προσεκτική  εφαρ µογή του εν λόγω
άρθρου . Η απουσία  θεσπισ µένων  κανόνων  στο πλαίσιο  του Ευρωσυστή µατος όσον  αφορά
ορισµένους  τοµείς ενδέχεται  να είναι  σκόπι µη, αποκλείοντας  την ανάληψη , στους  τοµείς αυτούς ,
αρµοδιότητας  από τις εθνικές  αρχές . Για παράδειγ µα, τα νοµικά κείµενα σχετικά  µε το σύστη µα
TARGET δεν προβλέπουν  την ύπαρξη  συστή µατος επιβολής  προστί µων και, εποµένως , η Τράπεζα
της Ελλάδος  δεν µπορεί  να θεσπίσει  ένα τέτοιο  σύστη µα σε ό,τι αφορά  θέµατα που άπτονται  του
ΤARGET. Συνεπώς , η Τράπεζα  της Ελλάδος  προτρέπεται  να έρχεται  σε επικοινωνία  µε την ΕΚΤ
σε περιπτώσεις  κατά  τις οποίες  ενδέχεται  να υπάρχουν  αµφιβολίες  ως προς  το εάν η εφαρ µογή του
εν λόγω  άρθρου  θα µπορούσε  να προσκρούει  σε ήδη υπάρχουσες  ή µελλοντικές  πολιτικές  του
ΕΣΚΤ .
712. Άρθρο  55∆
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Επιφυλασσο µένων  των διατάξεων  του άρθρου  5 του Καταστατικού  του Ευρωπαϊκού  Συστή µατος
Κεντρικών  Τραπεζών  και της κατ εφαρ µογή του εκδιδό µενης συµπληρω µατικής  νοµοθεσίας  της
Ευρωπαϊκής  Ένωσης , η Τράπεζα  της Ελλάδος  πέραν  των ελεγκτικών  αρµοδιοτήτων  της στα πλαίσια
της εποπτείας , δικαιούται  να διενεργεί  έλεγχο  βιβλίων  και στοιχείων , περιλα µβάνοντα  και δικαίω µα
λήψης  αντιγράφων , σε φυσικά  ή νοµικά πρόσωπα  που ασκούν  οποιαδήποτε  επιχείρηση , εφόσον
υπάρχουν  κατά  την κρίση  της ενδείξεις  παραβάσεων  κατά  την άσκηση  οποιασδήποτε  δραστηριότητας
σχετικής  µε τις προβλεπό µενες στο άρθρο  2 αρµοδιότητές  της.αρµοδιότητές  της.
[]»
Η εν λόγω  διάταξη , υπό την ισχύουσα  διατύπωσή  της, προβλέπει  την αρµοδιότητα  της Τράπεζας
της Ελλάδος  να ελέγχει  επίσης  βιβλία  και στοιχεία  προσώπων  τα οποία  δεν εποπτεύονται  από την
ίδια, «εφόσον  υπάρχουν  κατά  την κρίση  της ενδείξεις  παραβάσεων  κατά  την άσκηση
οποιασδήποτε  δραστηριότητας  σχετικά  µε τις προβλεπό µενες στο άρθρο  2 αρµοδιότητές  της». Η
αντικατάσταση , στη διάταξη  αυτή , των λέξεων  «προβλεπό µενες στο άρθρο  2 αρµοδιότητές  της»
(που αφορά  αποκλειστικά  τις κύριες  αρµοδιότητές  της) από τη γενικότερη  διατύπωση
«αρµοδιότητές  της» σκοπό  έχει να καταστήσει  απολύτως  σαφές  ότι η εξουσία  της Τράπεζας  της
Ελλάδος  να ελέγχει  βιβλία  και στοιχεία  εκτείνεται  σε όλες τις δραστηριότητες  που σχετίζονται  µε
τα καθήκοντά  της και όχι µόνο στις σχετικές  µε τις κύριες  αρµοδιότητές  της. Η ΕΚΤ  εκφράζει  την
επιδοκι µασία της σχετικά  µε την εν λόγω  διευκρίνιση , η οποία  δεν εγείρει  κανένα  ειδικό  σχόλιο
από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
13. Άρθρο  56 αρ. 3
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Η Τράπεζα  δεν δικαιούται :
[]
3. Να κτάται  ακίνητον  κτήσιν , πλην εφ όσον  είναι  αναγκαίον  διά τας ιδίας  εργασίας  και
εξαιρέσει  της περιπτώσεως  του άρθρου  58 καθώς  και της κτήσεως  δυνά µει ειδικής  διατάξεως
νόµου ή διά καθολικής  ή οιονεί  καθολικής  διαδοχής . Με αιτιολογη µένη απόφαση  του Γενικού
Συµβουλίου  µπορεί  να επιτραπεί  η διατήρηση  ή απόκτηση  ακινήτου , εφόσον  τούτο  εξυπηρετεί
ειδικό  συµφέρον  της Τράπεζας .
[]»
Με την προτεινό µενη τροποποίηση  επιδιώκεται  η άµβλυνση  της παραπάνω  απαγόρευσης , η οποία
πάντως  διατηρείται  ως ο βασικός  κανόνας , συναρτώ µενος προς  την εξαγγελλό µενη, στην  αµέσως
8προηγού µενη παράγραφο3, απαγόρευση  άσκησης  εµπορίας . Ειδικότερα , σκοπός  της παραπάνω
τροποποίησης  είναι  να καταστεί  δυνατή  η διατήρηση  ακινήτων  της Τράπεζας  της Ελλάδος  (π.χ.
κτήρια  υποκαταστη µάτων ) από τυχόν  συρρίκνωση  των εργασιών  της ή/και η περιέλευση  στην
κυριότητά  της ακινήτων  (π.χ. ακίνητα  ασφαλιστικών  Ταµείων, εάν η Τράπεζα  της Ελλάδος
αναλάβει  η ίδια την κοινωνική  ασφάλιση  του προσωπικού  της) στο πλαίσιο  µιας ευρύτερης
µετακίνησης  περιουσίας , νοµοθετικώς  επιβαλλό µενης ή για γενικότερους  λόγους  αποδεκτής . Η
παραπάνω  ρύθµιση αποτελεί  εσωτερικό  θέµα της Τράπεζας  της Ελλάδος  και δεν εγείρει  κανένα
ειδικό  σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
14. Άρθρο  56 αρ. 4
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Η Τράπεζα  δεν δικαιούται :
[]
4. Να αγοράζη  τας ιδίας  αυτής  µετοχάς  και τας µετοχάς  οιασδήποτε  άλλης  Τραπέζης  ή Εταιρείας ,
πλήν  των µετοχών  της Τραπέζης  των ∆ιεθνών  ∆ιακανονισ µών.
[]»
Με τη νέα διατύπωση  της παραπάνω  διάταξης  απαλείφεται  η απαγόρευση  η οποία  κατά  το χρόνο
θέσπισής  της αποτελούσε  κοινή  αρχή  στις ανώνυ µες εταιρείες  απόκτησης  από την Τράπεζα  της
Ελλάδος  δικών  της µετοχών , µε σκοπό  την εναρ µόνιση  του καταστατικού  προς  τις ήδη
προβλεπό µενες αποκλίσεις  από την απόλυτη  απαγόρευση , που πάντως  εξακολουθεί  να αποτελεί
τον κανόνα , σύµφωνα  µε το άρθρο  16 παράγραφος  1 του Ν. 2190/204. Με την απάλειψη  της εν
λόγω  απαγόρευσης , σε συνδυασ µό και µε τη ρητή  διάταξη  του άρθρου  72 του καταστατικού5, οι
περιπτώσεις  θεµιτών αποκτήσεων  των παραγράφων  2 και 5 του άρθρου  16 του Ν. 2190/206 έχουν
εφαρ µογή και στην  Τράπεζα  της Ελλάδος . Οι προαναφερό µενες περιπτώσεις  θεµιτών αποκτήσεων
                                                     
3 Για το κείµενο του άρθρου  56 αρ. 2, βλ. υποση µείωση  υπ αριθ. 3
4 Σύµφωνα  µε το άρθρο  16 παράγραφος  1 του Ν.2190/20: « Απαγορεύεται  στην  ανώνυ µη εταιρεία  η απόκτηση  δικών  της
µετοχών , είτε από αυτή  την ίδια είτε από πρόσωπο  που ενεργεί  στο όνοµά του αλλά  για λογαριασ µό της.»
5 Σύµφωνα  µε το άρθρο  72 του καταστατικού  της Τράπεζας  της Ελλάδος : «Αι διατάξεις  των περί Ανωνύ µων Εταιρειών
και Τραπεζών  νόµων, δεν έχουσιν  εφαρ µογήν  επί της Τραπέζης  της Ελλάδος , εφόσον  αντιβαίνουσι  προς  το παρόν
καταστατικόν .»
6 Σύµφωνα  µε το άρθρο  16 παράγραφος  2 του Ν.2190/20: « Από την απαγόρευση  της προηγού µενης παραγράφου
εξαιρούνται : α. Οι αποκτήσεις  µε σκοπό  τη µείωση  του µετοχικού  κεφαλαίου , β. Οι αποκτήσεις  µετά από καθολική
µεταβίβαση  περιουσίας . γ. Οι αποκτήσεις  µετοχών , που έχουν  αποπληρωθεί  ολοσχερώς  και προέρχονται  από
αναγκαστική  εκτέλεση  που έγινε  για την πληρω µή απαιτήσεων  της ίδιας  της εταιρίας . δ. Οι αποκτήσεις  από ανώνυ µες
τραπεζιτικές  εταιρείες  µετοχών  τους, αλλά  κατ' εντολή  τρίτων . ε. Οι αποκτήσεις  από χαριστική  αιτία  εφόσον  έχουν
αποπληρωθεί  ολοσχερώς . στ. Αποκτήσεις  µε σκοπό  τη διανο µή των µετοχών  στο προσωπικό  της εταιρείας  ή στο
προσωπικό  εταιρείας  που είναι  συνδεδε µένη µε αυτή .».
Σύµφωνα  µε το άρθρο  16 παράγραφος  5 του Ν.2190/20: « Εταιρείες  των οποίων  οι µετοχές  είναι  εισηγ µένες στο
Χρηµατιστήριο  Αξιών  Αθηνών  µπορούν , µε απόφαση  της γενικής  συνέλευσης  των µετόχων  που λαµβάνεται  σύµφωνα
µε τις διατάξεις  των άρθρων  29 παράγραφοι  1 και 2 και 31 παράγραφος  1, να αποκτούν  δικές  τους µετοχές  µέσω του
Χρηµατιστηρίου  Αξιών  Αθηνών  µέχρι το 10% του συνόλου  των µετοχών  τους».
9απηχούν  τις ρυθµίσεις  κοινοτικής  οδηγίας . Η παραπάνω  ρύθµιση αποτελεί  εσωτερικό  θέµα της
Τράπεζας  της Ελλάδος  και δεν εγείρει  κανένα  ειδικό  σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
15. Άρθρο  56 αρ. 5
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Η Τράπεζα  δεν δικαιούται :
[]
5. Να παρέχη  τόκον  εις τας παρ αυτή καταθέσεις  ή τους τρεχού µενους  λογαριασ µούς. Κατ
εξαίρεσιν  η Τράπεζα  δικαιούται  να παρέχη  τόκον  εις το Ελληνικόν  ∆ηµόσιον  ως προβλέπεται
εν άρθρω  457, ως και εις τας καταθέσεις  των εν Ελλάδι  Τραπεζών . Επίσης  δικαιούται  να
παρέχη  τόκον  δια παραυτή  εις εξωτερικόν  µετατρέψι µον συνάλλαγ µα καταθέσεις  επί
προθεσ µία Τραπεζών  ή άλλων  νοµικών  ή φυσικών  προσώπων  εδρευόντων  εν τω εξωτερικώ
και δια παρεχο µένας αυτή πιστώσεις  εις εξωτερικόν  µετατρέψι µον συνάλλαγ µα παρά  των άνω
προσώπων  καθώς  και στις περιπτώσεις  που η παροχή  τόκου  προβλέπεται  από τους εκάστοτε
ισχύοντες  κανόνες  στο πλαίσιο  του Ευρωπαϊκού  Συστή µατος Κεντρικών  Τραπεζών .
[]»
Η εν λόγω  διάταξη , υπό την ισχύουσα  διατύπωσή  της, προβλέπει  τη δυνατότητα  της Τράπεζας  της
Ελλάδος  «να παρέχη  τόκον  διά παρ αυτή  εις εξωτερικόν  µετατρέψι µον συνάλλαγ µα καταθέσεις
επί προθεσ µία τραπεζών  ή άλλων  νοµικών  ή φυσικών  προσώπων  εδρευόντων  εν τω εξωτερικώ  και
διά παρεχο µένας αυτή  πιστώσεις  εις εξωτερικό  µετατρέψι µον συνάλλαγ µα παρά  των άνω
προσώπων ». Αυτή  η δυνατότητα  παροχής  τόκου  αποτελεί  µία από τις εξαιρέσεις  από τη βασική
απαγόρευση  παροχής  τόκου  σε καταθέσεις  ή λογαριασ µούς από την Τράπεζα  της Ελλάδος ,
απαγόρευση  η οποία  διατηρείται  σε ισχύ. Η απάλειψη  της εν λόγω  προϋπόθεσης  του τοκοφόρου
των καταθέσεων  (δηλαδή  να είναι  αυτές  σε εξωτερικό  µετατρέψι µο συνάλλαγ µα) προτείνεται  µε
αφορ µή τα εύλογα  αιτήµατα νοµικών  προσώπων  που εδρεύουν  στην  αλλοδαπή  (π.χ. Επιτροπή  των
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων ) και, ειδικότερα , σε σχέση  µε καταθέσεις  σε νοµίσµατα κρατών  µελών
της ΕΕ επ ονόµατι νοµικών  προσώπων  που εδρεύουν  στην  αλλοδαπή , οι οποίες , ενώ ως
καταθέσεις  σε συνάλλαγ µα απέφεραν  τόκο , απώλεσαν  αυτή  την ιδιότητα  µε τη µετατροπή  τους σε
καταθέσεις  σε ευρώ . Η ΕΚΤ  εκφράζει  την επιδοκι µασία της σχετικά  µε την εν λόγω  διευκρίνιση , η
οποία  δεν εγείρει  κανένα  σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
                                                     
7 Σύµφωνα  µε το άρθρο  45 του καταστατικού  της Τράπεζας  της Ελλάδος : «[] Επί των ανωτέρω  λογαριασ µών θα
καταβάλλεται  τόκος  από την Τράπεζα . Το ύψος  του επιτοκίου  θα καθορίζεται  µε σύµβαση  και πάντως  θα αντανακλά  τις
συνθήκες  και τους όρους  της Αγοράς . []».
1016. Άρθρο  58
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«[...]
Εν περιπτώσει  µη καταβολής  χρέους  οφειλο µένου εις την Τράπεζαν , πάσα  ακίνητος  ιδιοκτησία
περιελθούσα  εις την Τράπεζαν  κατά  το παρόν  άρθρον  δέον να εκποιήται  το ταχύτερον  είτε δια
δηµοσίου  πλειστηριασ µού είτε δι ιδιωτικής  πωλήσεως . Η Τράπεζα  δεν δύναται  να διατηρήση  δι
εαυτήν  ακίνητον  περιουσίαν , ειµή µόνον  αν είναι  αναγκαία  δια την διεξαγωγήν  των εργασιών  της
Τραπέζης  µε την επιφύλαξη  του άρθρου  56 αρ. 3.
[]»
Με την προτεινό µενη τροποποίηση  επιδιώκεται  η εναρ µόνιση  του άρθρου  58 προς  την
αναµορφω µένη διάταξη  του άρθρου  56 αρ. 3 ( βλ παραπάνω  παρ. 13) σχετικά  µε την κτήση
ακινήτων . Η παραπάνω  ρύθµιση είναι  εσωτερικό  θέµα της Τράπεζας  της Ελλάδος  και δεν εγείρει
κανένα  ειδικό  σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
17. Άρθρο  68
Με την προτεινό µενη τροποποίηση , το παραπάνω  άρθρο  διαµορφώνεται  ως εξής:
«Οσάκις  αποσύρεται  της κυκλοφορίας  σειρά  τις τραπεζικών  γραµµατίων  σε δραχ µές, το Γενικόν
Συµβούλιον  θέλει  καθορίζει  και γνωστοποιεί  δηµοσία την προθεσ µίαν εντός  της οποίας  τα τραπεζικά
ταύτα  γραµµάτια δέον να προσάγονται  προς  ανταλλαγήν . Μετά  την πάροδον  της προθεσ µίας ταύτης
τα αποσυρθέντα  τραπεζικά  γραµµάτια σε δραχ µές δεν θα αποτελώσι  νόµιµον χρήµα, πλην µόνον
παρά  τη Τραπέζη  της Ελλάδος .
Μετά  πάροδον  διετίας  Από της λήξεως  της τελευταίας  δηµοσία γνωστοποιηθείσης  προθεσ µίας προς
προσαγωγήν  της αποσυρθείσης  της κυκλοφορίας  σειράς  τραπεζικών  γραµµατίων  σε δραχ µές, η
Τράπεζα  δικαιούται  να αφαιρή  από του ποσού  των εν κυκλοφορία  τραπεζικών  γραµµατίων  σε
δραχ µές το ποσόν  των µη προσαχθέντων  και µη πληρωθέντων  γραµµατίων  της σειράς  ταύτης , τα
γραµµάτια δε ταύτα  δεν θα θεωρώνται  του λοιπού  εν κυκλοφορία . Μετά  πάροδον  δε δεκαετίας  από
της λήξεως  της αυτής  ως άνω προθεσ µίας τα τραπεζικά  ταύτα  γραµµάτια θεωρούνται
παραγεγρα µµένα και ο κοµιστής  ουδεµίαν έχει εξ αυτών  αξίωσιν .».
Στο µέτρο που η διάταξη  αυτή  αναφέρεται  σε απόσυρση  µη νόµιµου, πλέον , χρήµατος, θα
µπορούσε , και µάλιστα  µε την παράγραφο  που προηγείται  αυτής  (δηλαδή  το άρθρο  68 στο σύνολό
του), να καταργηθεί  εντελώς . Κάτι  τέτοιο  δεν κρίνεται  επί του παρόντος  σκόπι µο από την Τράπεζα
της Ελλάδος , λόγω  του ότι η διαδικασία  απόσυρσης  των δραχ µών βρίσκεται  σε εξέλιξη  και,
κυρίως , λόγω  της ρητής  παραπο µπής που κάνουν  στο άρθρο  68 τόσο  η απόφαση  του Γενικού
Συµβουλίου  της Τράπεζας  της Ελλάδος , η οποία  πραγ µατεύεται  θέµατα απόσυρσης  και
11ανταλλαγής  των δραχ µών, όσο και ο Ν. 2948/2001 ( άρθρο  5)8 ο οποίος  αφορά  το ίδιο αντικεί µενο.
∆εδο µένου ότι δεν µπορεί  να προκληθεί  σύγχυση  ως προς  το νόηµα της πρώτης  παραγράφου  του
άρθρου  68, εφόσον  το ευρώ  έχει πλέον  υποκαταστήσει  τη δραχ µή, η ΕΚΤ  δεν διατηρεί  καµία
επιφύλαξη  ως προς  το σηµείο αυτό . Πάντως , είναι  βέβαιο  ότι η ΕΚΤ  θα πρότεινε  την αναµόρφωση
της πρώτης  παραγράφου , ώστε  αυτή  να απηχεί  την παρούσα  κατάσταση , από τη στιγµή που οι
παραπάνω  λόγοι , οι οποίοι  δεν επιτρέπουν  κάτι τέτοιο , θα εκλείψουν  (γίνεται  αντιληπτό  ότι αυτό
δεν πρόκειται  να συµβεί πριν από το 2012, οπότε  και λήγει  η περίοδος  ανταλλαγής  δραχ µών έναντι
ευρώ ). Εξάλλου , η δυνατότητα  αφαίρεσης  «από του ποσού  των εν κυκλοφορία  τραπεζικών
γραµµατίων  σε δραχ µές, του ποσού  των µη προσαχθέντων  και µη πληρωθέντων  γραµµατίων »,
ώστε  τα τελευταία  να µην «θεωρώνται  του λοιπού  εν κυκλοφορία », η οποία  προβλέπεται  στο
πρώτο  εδάφιο  της διάταξης  και συνδέεται  αποκλειστικά  µε τη νοµισµατική  κυκλοφορία , δεν
µπορεί  πλέον  να τελεί  υπό χρονικό  περιορισ µό (καθ όσον  αναφέρεται  σε νόµισµα που
αποσύρθηκε  στο σύνολό  του), µπορεί  δε να ασκείται  από τη στιγµή της απόσυρσης  και εξής.
Συνεπώς , µε την προτεινό µενη τροποποίηση  αίρεται  ο χρονικός  περιορισ µός (της διετίας ), ώστε  ο
χειρισ µός του θέµατος αυτού  να µην εµφανίζεται  ως γενόµενος contra litteram legis. Η ΕΚΤ
εκφράζει  την επιδοκι µασία της σχετικά  µε τη διευκρίνιση  αυτή , η οποία  δεν εγείρει  κανένα  ειδικό
σχόλιο  από την πλευρά  του ΕΣΚΤ .
18. Η ΕΚΤ  βεβαιώνει  ότι δεν αντιτίθεται  στη δηµοσίευση  της παρούσας  γνώµης από τις αρµόδιες
εθνικές  αρχές , κατά  την κρίση  τους. Η παρούσα  γνώµη θα δηµοσιευθεί  στην  ιστοσελίδα  της ΕΚΤ
έξι µήνες µετά την ηµεροµηνία της έκδοσής  της.
Φρανκφούρτη , 28 Μαρτίου  2003.
Ο πρόεδρος  της ΕΚΤ
[υπογραφή ]
Willem F. DUISENBERG
                                                     
8 Σύµφωνα  µε το άρθρο  5 του Ν.2948/2001: «1. Από την 1η Μαρτίου  2002 µ έχρι την 1η Μαρτίου  2012 τα
τραπεζογρα µµάτια δραχ µών θα εξακολουθήσουν  να γίνονται  δεκτά  προς  ανταλλαγή  µε ευρώ  από την Τράπεζα  της
Ελλάδος , σύµφωνα  µε τα οριζό µενα στο άρθρο  68 του Καταστατικού  της. 2. Από την 1η Μαρτίου  2002 µ έχρι και την
1η Μαρτίου  2004, τα κέρµατα δραχ µών θα εξακολουθήσουν  να γίνονται  δεκτά  προς  ανταλλαγή  µε ευρώ  από την
Τράπεζα  της Ελλάδος  και τις ∆ηµόσιες  Οικονο µικές Υπηρεσίες  []».