Γνωμοδότηση για :

- τις προτάσεις αποφάσεων του Συμβουλίου για τα ειδικά προγράμματα με τα οποία τίθεται σε εφαρμογή το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις ενέργειες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) και - τις προτάσεις αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τα ειδικά προγράμματα για την εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών ενεργειών έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998) () (94/C 393/23)

Στις 14 και 19 Απριλίου 1994 και σύμφωνα με το άρθρο 130 Θ, παράγραφος 4, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Σεπτεμβρίου 1994 (εισηγητής : ο κ. von der Decken 7 συνεισηγητές : οι κ. Barbagli, Bernabei, Bordes-Pages, Dunkel, Frandi, Gardner, von Haus, Lyons, de Paul de Barchifontaine, Proumens, Tesoro Oliver).

Κατά την 318η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Σεπτεμβρίου 1994 (συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη υιοθετήθηκε οριστικά στις 26 Απριλίου 1994. Εκδόθηκαν σχετικά δύο αποφάσεις, η μία για το « 4o πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις ενέργειες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) » (), και η δεύτερη για ένα « πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών ενεργειών έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ατομικής ενέργειας (1994-1998) ().

1.2. Σύμφωνα με το άρθρο 130 Ζ της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το πρόγραμμα-πλαίσιο προβλέπει την πραγματοποίηση τεσσάρων δράσεων :

- εφαρμογή προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, με προώθηση της συνεργασίας με τις επιχειρήσεις, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια, καθώς και της συνεργασίας μεταξύ των φορέων αυτών 7

- προώθηση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς, στον τομέα της κοινοτικής έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 7

- διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων στον τομέα της κοινοτικής έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 7

- προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών της Κοινότητας.

1.3. Σύμφωνα με το άρθρο 130 Θ, παράγραφος 3 της ίδιας της Συνθήκης αυτές οι δράσεις τίθενται σε εφαρμογή, μέσω ειδικών προγραμμάτων τα οποία συνιστούν και το αντικείμενο των προτάσεων που περιέχονται στα 2 υπό εξέταση κείμενα.

1.4. Έτσι, υποβλήθηκαν 20 προτάσεις από την Επιτροπή, οι 17 των οποίων αφορούν μόνον την υλοποίηση της πρώτης δράσης που καλύπτει και το μεγαλύτερο τμήμα των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας και συγκεντρώνει επίσης το μεγαλύτερο μέρος των πιστώσεων που χορηγούνται για την υλοποίηση του τετάρτου προγράμματος-πλαίσιο.

1.5. Η παρούσα γνωμοδότηση αναφέρεται σε 17 από αυτές τις 20 προτάσεις, ενώ η ΟΚΕ εκλήθη να αποφανθεί επειγόντως στις 2 Ιουνίου 1994, σχετκά με τα τρία από τα ειδικά προγράμματα που προτάθηκαν. Αυτά τα 3 προγράμματα αφορούν τους εξής τομείς έρευνας :

- Προηγμένες τεχνολογίες και υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών,

- Τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος,

- Βιομηχανικές τεχνολογίες και υλικά,

- Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας.

2. Πρόγραμμα-πλαίσιο και ειδικά προγράμματα : Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ επιχαίρει για το ότι η Επιτροπή υιοθέτησε για τις διάφορες προτάσεις ειδικών προγραμμάτων ενιαίο πλαίσιο παρουσίασης, πράγμα που ανταποκρίνεται στην διπλή επιδίωξη απλοποίησης και εξορθολογισμού.

2.2. Η επιδίωξη αυτή εγγράφεται στα πλαίσια της αναζήτησης μεγαλύτερης διαφάνειας και συνοχής της κοινοτικής ερευνητικής δράσης, γεγονός που η ΟΚΕ εγκρίνει χωρίς επιφύλαξη.

2.3. Σ`αυτά τα πλαίσια, η ΟΚΕ επιθυμεί να διατυπώσει έναν αριθμό παρατηρήσεων που αφορούν το σύνολο των προτάσεων των ειδικών προγραμμάτων όπως και το ίδιο πρόγραμμα-πλαίσιο, για το οποίο εξέδωσαν από κοινού απόφαση το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατ`εφαρμογήν της διαδικασίας περί συναποφάσεως, όπως προβλέπεται στο άρθρο 189 Β της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.4.

Διαδικασίες υιοθέτησης του προγράμματος-πλαίσιο και των ειδικών προγραμμάτων

2.4.1. Επανειλημμένα η ΟΚΕ εξέφρασε τις ανησυχίες της σχετικά με τις μεγαλύτερες προθεσμίες που απαιτούνται για την υιοθέτησε και εφαρμογή του προγράμματος-πλαίσιο, τόνισε τον κίνδυνο « ασυνέχειας » όσον αφορά την υλοποίηση των ειδικών προγραμμάτων, που θα είναι επιζήμια για το σύνολο της κοινοτικής ερευνητικής προσπάθειας. Η ΟΚΕ επέμεινε επίσης στο γεγονός ότι η σταθερότητα και η συνέχεια αποτελούν βασικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της έρευνας.

2.4.2. Για το θέμα αυτό η ΟΚΕ παραπέμπει στις παρατηρήσεις που η ίδια έχει διατυπώσει στις γνωμοδοτήσεις της, της 3ης Ιουλίου 1991 για την πρόταση απόφασης που προσαρμόζει το δεύτερο πρόγραμμα-πλαίσιο (1987-1991) (), της 25ης Νοεμβρίου 1992, για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που αφορά την συμπληρωματική χρηματοδότηση του 3ου προγράμματος-πλαίσιο (1990-1994) () καθώς και στην γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της 26ης Μαΐου 1993 για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο (1994-1998) ().

2.4.3. Όπως είχε ήδη υπογραμμίσει η ΟΚΕ στην δεύτερη γνωμοδότηση που προαναφέρθηκε, υπήρχαν βάσιμες ελπίδες ότι η αποδοχή της ιδέας του « κυλιόμενου προγραμματισμού » της κοινοτικής δράσης για την έρευνα, σύμφωνα με τον οποίο δύο διαδοχικά πλαίσια έρευνας διαθέτουν κοινό χρονικό διάστημα ενός ή δύο ετών, θα επιτρέψει την διασφάλιση της απαιτούμενης συνέχειας για τις εργασίες έρευνας που το αξίζουν, θα επιτρέψει τη μείωση ή διακοπή άγονων ή στερούμενων ουσιαστικού περιεχομένου ερευνητικών δράσεων και τέλος θα επιτρέψει την υλοποίηση νέων ερευνητικών εργασιών, βάσει στρατηγικών προσαρμογών που έχουν ήδη υλοποιηθεί σε προηγούμενο στάδιο.

2.4.4. Σε χρηματοδοτικό επίπεδο, η εφαρμογή της αρχής αυτής θα επιτρέψει να αποφευχθούν οι αδικαιολόγητες διακοπές των ερευνητικών σχεδίων για χρηματοδοτικούς λόγους να εκλείψουν οι αβεβαιότητες σχετικά με τις διαθέσιμες πιστώσεις και να διατηρηθεί η δυναμική της κοινοτικής ερευνητικής δραστηριότητας, αποφεύγοντας την προσφυγή σε συμπληρωματικές δημοσιονομικές επιχορηγήσεις.

2.4.5. Για τον λόγο αυτό, στη γνωμοδότησή της, της 15ης Νοεμβρίου 1989 για το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο (1990-1994) (), η ΟΚΕ προσυπέγραψε απόλυτα την αποδοχή από το Συμβούλιο αυτής της έννοιας του « κυλιόμενου προγραμματισμού », η εφαρμογή του οποίου θα επιτρέψει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι προθεσμίες που απαιτούνται όχι μόνο για την έγκριση του ίδιου του προγράμματος-πλαίσιο αλλά επίσης των ειδικών προγραμμάτων.

2.4.6. Προφανώς, η εφαρμογή της έννοιας αυτής συνεχίζει να προσκρούει σε εμπόδια 7 η απόφαση για το 3ο πρόγραμμα-πλαίσιο εκδόθηκε μόλις τον Απρίλιο 1990 () - ενώ η απόφαση για το τελευταίο ειδικό προγράμμα εκδόθηκε τον Μάρτιο 1992 - και η απόφαση για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο εκδόθηκε στις 26 Απριλίου 1994, αφού η Επιτροπή παρουσίασε τις σχετικές προτάσεις της τον Ιουνίο 1993.

2.4.7. Η ΟΚΕ συνάγει ότι ιδιαίτεροι παράγοντες είχαν ως αποτέλεσμα να σημειωθούν καθυστερήσεις στη νομοθετική διαδικασία. Στους παράγοντες αυτούς συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων, η έλλειψη ενός κοινοτικού χρηματοδοτικού πλαισίου και οι αβεβαιότητες σχετικά με τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων όσον αφορά την έγκριση του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο, αβεβαιότητες που έχουν σχέση με την ημερομηνία έναρξης ισχύος της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Οπωσδήποτε όμως το γεγονός είναι ότι τα περισσότερα ειδικά προγράμματα, εάν όχι και το σύνολό τους, εάν λάβει κανείς υπόψη τις προθεσμίες που απαιτούνται για την προκήρυξη διαγωνισμών, δεν θα μπορέσουν να υλοποιηθούν πριν από τους πρώτους μήνες του 1995.

2.4.8. Η ΟΚΕ εξέφρασε ήδη τον σκεπτικισμό της για το εάν η νέα διαδικασία λήψεως αποφάσεων θα μπορέσει να συμβάλει στην συντόμευση των σχετικών προθεσμιών.

2.4.9. Μολονότι η Συνθήκη του Μάαστριχτ εδραίωσε τις αρμοδιότητές της στον τομέα της έρευνας, η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι για να συντομευτεί και να απλουστευθεί η διαδικασία συναπόφασης ενισχύεται και θεσμοθετείται η πρακτική τριμερών διαλόγων μεταξύ Επιτροπής, Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, από την οποία αποκλείεται εντελώς η ΟΚΕ, παράλληλα με την συνήθη εξέλιξη της νομοθετικής διεργασίας.

2.4.9.1. Έτσι η ΟΚΕ προτίθεται να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που παρουσιάζεται με την παρούσα γνωμοδότηση για να εκφράσει επίσης τις ζωηρές ανησυχίες της σχετικά με την εξέλιξη αυτή που τείνει να προσδώσει στον δικό της γνωμοδοτικό ρόλο τυπικό περισσότερο και όχι ουσιαστικό χαρακτήρα και μπορεί να οδηγήσει στην περιθωριοποίησή της σε ένα τομέα της κοινοτικής δραστηριότητας, όπου το σύνολο των οικονομικών και κοινωνικών κύκλων διαδραματίζει βασικό ρόλο. Καλεί την Επιτροπή να δεσμευθεί ότι στο μέλλον θα διαβουλεύεται με την ΟΚΕ πλήρως και αποτελεσματικά, όπως επιβάλλουν οι υποχρεώσεις που της αναθέτει η Συνθήκη.

2.4.10. Η ανησυχία αυτή επιτείνεται από το γεγονός, ότι η πρακτική, που περιγράφηκε, συνοδεύεται από τον πολλαπλασιασμό των επιτροπών, τομεακού ή όχι χαρακτήρα, έστω και αν δεν γίνει λόγος για την πρόσφατη σύσταση Ευρωπαϊκής Συνέλευσης Επιστήμης και Τεχνολογίας της οποίας το έργο θα είναι να συνδράμει την Επιτροπή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση της κοινοτικής πολιτικής για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη.

2.4.11. Μετά από αυτά, η ΟΚΕ επιμένει στην ανάγκη επιστροφής στην ουσιαστική εφαρμογή της έννοιας « του κυλιόμενου προγραμματισμού » για την κοινοτική ερευνητική δράση, πράγμα που πρώτα απ`όλα προϋποθέτει ότι η ίδια η Επιτροπή ξεκινά αρκετά νωρίς την νομοθετική διαδικασία. Συνεπώς η ΟΚΕ καλεί επιμόνως την Επιτροπή να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα, ώστε στο τέλος της διαδικασίας, να μπορέσουν να υλοποιηθούν στις αρχές του 1998 το αργότερο, τα ειδικά προγράμματα που απορρέουν από το προσεχές πρόγραμμα-πλαίσιο.

2.5.

Χρηματοδοτικές πτυχές

2.5.1. Στην γνωμοδότηση της 25ης Νοεμβρίου 1993 για τις προτάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται στο τέταρτο πρόγραμμα (1994-1998) (), η ΟΚΕ έκρινε ότι το ποσόν των 13 100 εκατ. Ecu από τον κοινοτικό προϋπολογισμό που προτάθηκε για την υλοποίηση του τετάρτου προγράμματος-πλαίσιο δεν αντιπροσωπεύει ουσιαστική αύξηση εάν ληφθούν υπόψη νέες δραστηριότητες που εντάχθηκαν σ`αυτό, κυρίως, σχέδια επίδειξης και προπαρασκευαστικές δράσεις, συνοδευτικά μέτρα και μέτρα στήριξης (APAS).

2.5.2. Επιπλέον η ΟΚΕ εξέφραζε την λύπη της για το ποσόν αυτό, στο μέτρο που η Επιτροπή θεωρούσε την πρόταση αυτή ως μέρος της προσπάθειας για την ανάκαμψη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης στην Κοινότητα, και ενόψει της υφιστάμενης οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης, η ΟΚΕ το θεωρούσε το ποσό αυτό απολύτως ανεπαρκές. Η γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ, της 20ής Οκτωβρίου 1993, για την « Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση - μεσοπρόθεσμες απόψεις » (), και στη συνέχεια η παρουσίαση από την Επιτροπή του Λευκού Βιβλίου της, τον Δεκέμβριο 1993, επιβεβαίωσαν σαν να ήταν αναγκαίο, την διαπίστωση αυτή, την στιγμή μάλιστα που συντελείται συνεχής μείωση των εθνικών πιστώσεων που χορηγούνται για την έρευνα.

2.5.3. Για μία φορά ακόμη το Συμβούλιο ανέλαβε την πρωτοβουλία να αναθεωρήσει προς τα κάτω την πρόταση της Επιτροπής για να αποφασίσει τελικά ένα συνολικό ποσό 12 300 εκατ. Ecu. Ένα συμπληρωματικό ποσό 700 000 εκατ. Ecu μπορεί να χορηγηθεί « ενδεχομένως » για την υλοποίηση του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο, από τώρα έως τις 30 Ιουνίου 1996. Η απόφαση αυτή θα ληφθεί « υπό το φως της εκτίμησης σχετικά με την κατάσταση προόδου της εφαρμογής του προγράμματος-πλαίσιο, τη συμβολή του στην ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής βιομηχανίας σε διεθνές επίπεδο, την απόδοση των κεφαλαίων που επενδύθηκαν και την εξέλιξη των χρηματοδοτικών προοπτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης » [σύμφωνα με τους όρους της Ανακοίνωσης Τύπου του Συμβουλίου « Έρευνα » της 21ης Μαρτίου 1994 - 5749/94 (Presse 43)].

2.5.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι εξακολουθεί να μην είναι σε θέση να εκτιμήσει πώς κατανεμήθηκε το ποσόν αυτό μεταξύ των 4 γραμμών δράσης καθώς και μεταξύ των διαφόρων ειδικών προγραμμάτων η υλοποίηση των οποίων προβλέπεται στο πλαίσιο της πρώτης γραμμής δράσης.

2.5.5. Η ΟΚΕ ζητεί επίμονα από την Επιτροπή να της παρέχει στο μέλλον όλες τις σχετικές πληροφορίες χρηματοδοτικής κυρίως φύσεως, προκειμένου να διασφαλίζεται απολύτως ο συμβουλευτικός ρόλος που της αποδίδει η Συνθήκη για θέματα έρευνας.

2.5.6. Η ΟΚΕ θεωρεί εξάλλου και για τους προαναρθέντες λόγους, ότι και στα πλαίσια των πιο άμεσα σχετικών προγραμμάτων, οι πιστώσεις που χορηγούνται για την πραγματοποίησή τους, πρέπει να επικεντρώνεται, κατά προτεραιότητα, σε ερευνητικούς τομείς που συνεισφέρει άμεσα στην ανάκαμψη της ανάπτυξης και της απασχόλησης στην Ευρώπη, και τούτο, μέσα στα πλαίσια αυξημένης επιλεξιμότητας.

2.6.

Εξέταση της κατάστασης εφαρμογής των ειδικών προγραμμάτων και αξιολόγηση των ερευνητικών δράσεων και των αποτελεσμάτων τους

2.6.1. Οι προτάσεις αποφάσεων προβλέπουν, στο άρθρο 4 αφενός, μία συνεχή και συστηματική εξέταση από την Επιτροπή, με τη βοήθεια εξωτερικών ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, της κατάστασης υλοποίησης των διαφόρων ειδικών προγραμμάτων και, αφετέρου, την αξιολόγηση εκ μέρους ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων των δράσεων που προωθούνται στα πεδία που καλύπτει το κάθε πρόγραμμα, καθώς και των αποτελεσμάτων τους.

2.6.2. Όπως υπογράμμισε ήδη στη γνωμοδότησή της για τις προτάσεις της Επιτροπής που αφορούν το προαναφερθέν τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τη σημασία που αποδίδει στο να ληφθεί υπόψη, στο πλαίσιο των διαφόρων εξετάσεων και αξιολογήσεων, η εμπειρία των ερευνητών καθώς και των άλλων ατόμων ή ομάδων που ενεργοποιούνται στα ερευνητικά προγράμματα και ενέχονται στην ερευνητική δράση. Πρέπει κυρίως αυτές οι επιτροπές αξιολόγησης να λάβουν υπόψη την εμπειρία των ερευνητών που ενεργοποιούνται στις ερευνητικές δράσεις που καλύπτουν τα διάφορα ειδικά προγράμματα, είτε πρόκειται για πανεπιστήμια, είτε για δημόσια ή ιδιωτικά ερευνητικά κέντρα είτε για τη βιομηχανία.

2.7.

Εφαρμογή ειδικών προγραμμάτων

2.7.1. Το άρθρο 5 των προτάσεων της Επιτροπής προβλέπει την κατάρτιση από την Επιτροπή προγραμμάτων εργασίας που ορίζουν λεπτομερώς τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους καθενός από τα ειδικά προγράμματα καθορίζοντας επακριβώς τις φάσεις εφαρμογής τους όπως και την προβλεπόμενη χρηματοδότηση για την κάθε φάση υλοποίησης. Το ίδιο αυτό άρθρο προβλέπει επίσης ότι η Επιτροπή προκηρύσσει διαγωνισμούς για την υποβολή προτάσεων έργων με βάση αυτά τα προγράμματα εργασίας.

2.7.2. Η ΟΚΕ επιμένει ότι η ισότητα της πρόσβασης στην πληροφόρηση συνιστά έναν όρο εκ των ουκ άνευ για να υπάρξει αληθινή ισότητα ευκαιριών στα θέματα της πρόσβασης όλων των ενδιαφερομένων στα ερευνητικά προγράμματα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις ΜΜΕ, ζήτημα το οποίο η ΟΚΕ έχει επανειλημμένως τονίσει.

2.7.3. Στα πλαίσια αυτά η ΟΚΕ παραπέμπει στις πολυάριθμες προτάσεις, που διατυπώνει παράλληλα στην γνωμοδότησή της για τις δύο προτάσεις αποφάσεων που αφορούν τους κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων στα ειδικά ερευνητικά προγράμματα (), για τα οποία η ΟΚΕ γνωμοδότησε την 1η Ιουνίου 1994.

2.7.4. Στην ίδια αυτή γνωμοδότηση, η ΟΚΕ διατυπώνει επίσης έναν μεγάλον αριθμό προτάσεων προκειμένου να βελτιώσει ακόμη περισσότερο κυρίως το γενικό πλαίσιο της συμμετοχής στα ειδικά προγράμματα.

2.7.5. Για τον λόγο αυτό, στα πλαίσια της παρούσας γνωμοδότησης, η ΟΚΕ δεν προτίθεται να εκφραστεί επί των γενικών κανόνων συμμετοχής που προβλέπονται στο παράρτημα III των διαφόρων προτάσεων ειδικών προγραμμάτων και περιορίζει τις ενδεχόμενες παρατηρήσεις της στις ιδιαίτερες συμπληρωματικές διατάξεις που προτείνει η Επιτροπή στο πλαίσιο των διαφόρων υπό εξέταση προγραμμάτων.

2.8.

Δαπάνες προσωπικού και διοίκησης

2.8.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι δαπάνες προσωπικού και διοίκησης διαφέρουν αισθητά από το ένα ειδικό πρόγραμμα στο άλλο. Σε ποσοστά, οι δαπάνες αυτές είναι δυνατόν να αντιπροσωπεύουν έως και περισσότερο από το ένα τέταρτο του συνολικού ποσού των πιστώσεων που διατίθενται για την εφαρμογή του αντίστοιχου προγράμματος.

2.8.2. Η ΟΚΕ γνωρίζει καλά ότι για να τύχουν οι ερευνητικές δραστηριότητες καλής διαχείρισης και διοίκησης θα πρέπει να καλύπτονται ορισμένες ανάγκες. Εχει επίσης απόλυτη επίγνωση ότι μεγάλο μέρος των συγκεκριμένων δαπανών δικαιολογείται από αυτή καθεαυτή τη φύση κάθε προγράμματος, είτε - για παράδειγμα - σχετίζεται με το μέγεθός του, είτε με τους τρόπους εφαρμογής του, είτε με τον καινοτόμο χαρακτήρα του.

2.8.3. Αντίστοιχα, είναι σκόπιμο να ληφθεί υπόψη ότι από τώρα και στο εξής - και σύμφωνα με τις νέες διατάξεις της Συνθήκης - τα ειδικά προγράμματα περιλαμβάνουν πλέον δραστηριότητες που μέχρι σήμερα χρηματοδοτούντο και εκτελούντο ανεξάρτητα από το πρόγραμμα-πλαίσιο.

2.8.4. Όπως και να έχουν τα πράγματα ορισμένα από τα κονδύλια για το προσωπικό και τη διοίκηση εξακολουθούν να φαίνονται υπερβολικά υψηλά. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει διαφάνεια ως προς τις εν λόγω δαπάνες και αγνοεί τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή για τη μείωσή τους, στα πλαίσια της απλοποίησης της διαχείρισης των ερευνητικών προγραμμάτων.

2.8.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια να διατηρηθούν οι δαπάνες προσωπικού και διοίκησης στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, εξαιτίας της δημοσιονομικής αυστηρότητας την οποία οφείλει να αντιμετωπίσει η Κοινότητα και επειδή επιβάλλεται οι διαθέσιμοι πόροι να χρησιμοποιηθούν κατά προτεραιότητα για την χρηματοδότηση αυτών καθεαυτών των ερευνητικών δραστηριοτήτων.

ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ :

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ,

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ

3. Τεχνολογίες των πληροφοριών [94/0081 (CNS)]

3.1.

Εισαγωγή

3.1.1. Το προτεινόμενο πρόγραμμα έχει ως γενικούς στόχους :

- τη συνεισφορά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, καθώς και στην ανταγωνιστικότητα του συνόλου της βιομηχανίας στην Ευρώπη,

- τη συνεισφορά στη διαμόρφωση της υποδομής των πληροφοριών στην Ευρώπη,

- την ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας,

- την προώθηση των δραστηριοτήτων προετοιμασίας και πιστοποίησης ενόψει της τυποποίησης.

3.1.2. Το προτεινόμενο πρόγραμμα πρόκειται να διαδεχθεί εκείνο που είχε αποφασισθεί από το Συμβούλιο στις 15 Ιουλίου 1991 για την περίοδο 1990-1994 (), για την πρόταση του οποίου η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 20 Νοεμβρίου 1990 (). Για την πραγματοποίηση του προγράμματος εκείνου είχε διατεθεί συνολικό ποσό 1 532 εκατ. Ecu.

3.1.3. Για την εφαρμογή του νέου προγράμματος, η Επιτροπή προτείνει να χορηγηθούν, από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, πιστώσεις 1 911 εκατ. Ecu.

3.1.4. Οι προτεινόμενες ερευνητικές δραστηριότητες θα αφορούν τις περιοχές « που θα δώσουν τη μεγαλύτερη ώθηση στην οικοδόμηση της πληροφοριακής υποδομής, αυτές που θα δώσουν έμφαση στην πρόσβαση, την εύκολη χρήση και τη βέλτιστη πρακτική, καθώς και αυτές που θα ευνοήσουν τη δεσπόζουσα θέση της Ευρώπης στις τεχνολογίες γενικής χρήσεως. Ταυτόχρονα, το πρόγραμμα πρέπει να δώσει την απαραίτητη ώθηση στις βιομηχανίες των τεχνολογιών των πληροφοριών. »

3.1.5. Οι προτεινόμενες πιστώσεις κατανέμονται ως εξής μεταξύ των διάφορων ερευνητικών τομέων (σε %) :

- Τεχνολογίες στήριξης

45

7 Τεχνολογίες λογισμικού

14

7 Τεχνολογίες που προορίζονται για τα κατασκευαστικά στοιχεία και τα υποσυστήματα ΤΠ

23

7 Τεχνολογίες πολλαπλών μέσων

8

- Μακροπρόθεσμη έρευνα

10

- Στοχοθετημένες δέσμες δραστηριοτήτων

45

7 Πρωτοβουλία ανοικτών συστημάτων μικροεπεξεργαστών

10

7 Υπολογιστές και δίκτυα υψηλών επιδόσεων

13

7 Τεχνολογίες που αφορούν τις επιχειρηματικές διεργασίες

10

7 Ενοποίηση στη μεταποίηση

12

3.1.6. Οι « στοχοθετημένες δέσμες δραστηριοτήτων » συνιστούν ένα νέο τρόπο εφαρμογής των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Αποτελούν ομάδες δραστηριοτήτων, οι οποίες καλύπτουν περισσότερους του ενός τεχνολογικούς τομείς, αλλά με ενιαίο και σαφώς καθορισμένο στόχο. Δύνανται να περιλαμβάνουν διάφορα είδη δραστηριοτήτων, ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους : δίκτυα αριστείας, ενώσεις προμηθευτών και χρηστών, συνεργασία με το Eureka, συντονισμό με τις εθνικές πρωτοβουλίες, διεθνή συνεργασία, διάδοση των αποτελεσμάτων ή, ακόμη, μέτρα που αφορούν την κατάρτιση.

3.1.7. Από το προτεινόμενο ποσό, 19 εκατ. Ecu, θα διατεθούν για τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Προβλέπονται, επίσης, δαπάνες ύψους τουλάχιστον 2 % του συνολικού ποσού, για δραστηριότητες κατάρτισης.

3.1.8. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών καλείται να συμβάλει στις δραστηριότητες που έχουν σχέση με την έρευνα στον τομέα των τεχνολογιών των πληροφοριών με εργασίες συνολικού ύψους 21 εκατ. Ecu, που προστίθενται στο ποσό που έχει προταθεί για την εφαρμογή του εξεταζόμενου ειδικού προγράμματος.

3.2.

Γενικές παρατηρήσεις

3.2.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει, γενικά, την πρόταση της Επιτροπής και, ιδιαίτερα, το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο του ειδικού υπό εξέταση προγράμματος.

3.2.2. Η ΟΚΕ φρονεί, εντούτοις, ότι είναι απαραίτητο να γίνουν ορισμένες τροποποιήσεις στις προτάσεις της Επιτροπής, ούτως ώστε το πρόγραμμα που θα αποφασισθεί από το Συμβούλιο να μπορέσει να συμβάλει αποτελεσματικά στην επίτευξη των στόχων του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο, οι οποίοι και εμπεριέχονται στις αιτιολογικές σκέψεις που συνοδεύουν την πρόταση απόφασης, λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη την οικονομική και κοινωνική κατάσταση που έχει να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.2.3. Η ΟΚΕ είναι, συνεπώς, της γνώμης ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες και για να διευκολυνθεί η συντομότερη δυνατή οικονομική ανάκαμψη των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, είναι απαραίτητο να δοθεί έμφαση σε πρακτικές ενέργειες άμεσης εφαρμογής και διάδοσης.

3.2.4. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις συντελούν, συνεπώς, στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, καθώς και στην οικονομική και κοινωνική συνοχή.

3.2.5. Είναι σκόπιμο να αποφευχθεί το ενδεχόμενο ένα ορισμένο ειδικό πρόγραμμα να εφαρμοσθεί διαδοχικά σε διαφορετικούς τομείς, πράγμα που θα προκαλούσε σύγχυση και θα γινόταν αιτία να επαναληφθούν ορισμένες προτάσεις. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να θεσπίσει μία αποτελεσματική διαδικασία για την υλοποίηση του συγκεκριμένου στόχου.

3.2.5.1. Όπως έχουν τα πράγματα, είναι απαραίτητο να εξετασθεί η περίπτωση απλοποίησης των διαδικασιών υποβολής και επιλογής των προτάσεων, καθώς και η περίπτωση να διασφαλίζεται μεγαλύτερη διαφάνεια κατά την εφαρμογή αυτών των διαδικασιών. Η ΟΚΕ έχει ήδη διατυπώσει σχετικές συστάσεις.

3.2.6. Ένα μέρος των πόρων πρέπει να διατεθεί ειδικά για έρευνες της αγοράς και για μελέτες βιωσιμότητας προς χρήση των ΜΜΕ.

3.2.7. Έχει ζωτική σημασία να απλουστευθεί το έντυπο υποβολής των προτάσεων και να μειωθεί η περιεκτικότητά του σε λεπτομέρειες που δεν είναι απαραίτητες, ούτως ώστε να καταστεί ευκολότερη η εξέτασή του από τους εμπειρογνώμονες κατά την αξιολόγηση. Εάν χρειασθούν εκ των υστέρων συμπληρωματικές πληροφορίες, αυτές θα πρέπει να υποβάλλονται κατά τη φάση της υπογραφής των συμβάσεων.

3.3.

Ειδικές παρατηρήσεις

3.3.1.

Τεχνολογίες πολλαπλών μέσων

3.3.1.1. Ενδείκνυται η ενθάρρυνση της σύναψης κάθετων σχέσεων μεταξύ ερευνητών και χρηστών και η διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε έργα εφαρμογής και επίδειξης. Γι`αυτό, στις τεχνολογίες πολλαπλών μέσων πρέπει να συμπεριληφθούν τα εξής επιμέρους έργα :

- ενοποίηση εικόνων, δεδομένων, φωνής κ.λ.π. σε CDROM και άλλα μέσα υποστήριξης, μέσω της μετατροπής των παλαιών εγγράφων επί χάρτου 7

- ανάπτυξη εφαρμογών των τεχνολογιών πολλαπλών μέσων για διάφορους τομείς, όπως οι εκδοτικοί οίκοι, οι οργανισμοί κατάρτισης, οι τράπεζες κ.λ.π. 7

- επίδειξη των δυνατοτήτων των τεχνολογιών πολλαπλών μέσων 7

- πρωτοβουλίες που αφορούν τη διάδοση των τεχνολογιών πολλαπλών μέσων στις μικρές επιχειρήσεις και για κατάρτιση. Το πρότυπο των πρωτοβουλιών αυτών θα μπορούσε να είναι παρόμοιο με της πρωτοβουλίας ESSI (Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Λογισμικού και Συστημάτων).

3.3.2.

Αυτοματοποίηση γραφείου και οικιακή χρήση των υπολογιστών

3.3.2.1. Πρέπει να προστεθούν τα εξής επιμέρους προγράμματα :

- έργα που αποσκοπούν στην ενοποίηση των διάφορων λειτουργιών μιας επιχείρησης, περιλαμβανομένης της συλλογικής εργασίας και της ροής των εργασιών 7

- έργα που αφορούν την ενοποίηση των τεχνολογιών πολλαπλών μέσων σε εφαρμογές που απευθύνονται στις επιχειρηματικές διεργασίες 7

- έργα σχετικά με τη διαχείριση εγγράφων και επιχειρηματικών διεργασιών, περιλαμβανομένης της μετατροπής παλαιών εγγράφων επί χάρτου σε ηλεκτρονική μορφή 7

- έργα σχετικά με την επίδειξη της εφαρμογής των τεχνολογιών πολλαπλών μέσων στις επιχειρηματικές διεργασίες.

3.3.3.

Λογισμικό, βασική έρευνα και ενοποίηση στη μεταποίηση

3.3.3.1. Δεν υπάρχουν ιδιαίτερες παρατηρήσεις.

3.3.4.

Τεχνολογίες για κατασκευαστικά στοιχεία και υποσυστήματα

3.3.4.1. Στον κατάλογο των τεχνολογιών μικροηλεκτρονικής πρέπει να προστεθεί ρητή αναφορά στα ολοκληρωμένα κυκλώματα ισχύος, γνωστά και ως τεχνολογίες « smart power ».

3.3.4.2. Στις εφαρμογές των μικροσυστημάτων πρέπει να περιληφθούν οι νοήμονες αισθητήρες για βιομηχανικό έλεγχο.

3.3.5.

Μικροϋπολογιστές και εφαρμογές τους

3.3.5.1. Δεν υπάρχουν ιδιαίτερες παρατηρήσεις.

3.3.6.

Υπολογιστές και δίκτυα υψηλών επιδόσεων

3.3.6.1. Στην προσομοίωση, πρέπει να περιληφθεί η προσομοίωση δικτύων μεταφοράς και διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και των μετεωρολογικών προβλέψεων, των αστικών εφαρμογών και των εφαρμογών πυρηνικής ενέργειας.

3.3.6.2. Στη διαχείριση πληροφοριών, πρέπει να περιληφθούν εφαρμογές στο χρηματοπιστωτικό τομέα και άλλους τομείς των υπηρεσιών.

3.4.

Κατανομή των πόρων

3.4.1. Η ενδεικτική κατανομή του συνολικού ποσού των 1 911 εκατ. Ecu θα πρέπει να προσαρμοσθεί καλύτερα στους στόχους του παρόντος προγράμματος. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι πρέπει να αυξηθούν σημαντικά οι πόροι που διατίθενται για τις τεχνολογίες λογισμικού και πολλαπλών μέσων και για την ενοποίηση στη μεταποίηση και να μειωθούν, αντίστοιχα, οι πόροι που διατίθενται για τις τεχνολογίες των κατασκευαστικών στοιχείων και των υποσυστημάτων και για τους υπολογιστές και τις εφαρμογές τους.

4. Τυποποίηση, μετρήσεις και δοκιμές [94/0083 (CNS)]

4.1.

Εισαγωγή

4.1.1. Οι γενικοί στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι :

- Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας σε όλους τους τομείς της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (περιλαμβανομένων των ειδικών αναγκών των μικρών και μεσαίων βιομηχανιών), μέσω :

7 της προώθησης της βιομηχανικής καινοτομίας,

7 της βελτίωσης του ορισμού και του ελέγχου της ποιότητας των προϊόντων,

7 αποτελεσματικότερων διεργασιών μετρήσεων κατά την παραγωγή,

7 της αμοιβαίας αναγνώρισης των πιστοποιητικών σύμφωνα με την Σφαιρική Προσέγγιση για τη Διαπίστωση της Συμμόρφωσης.

- Παροχή, στην έρευνα προ της τυποποίησης, μέσων τα οποία είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη και την εφαρμογή των πολιτικών της Κοινότητας (Ενιαία Αγορά, περιβάλλον, γεωργία, υγεία, μεταφορές και προστασία των εξωτερικών συνόρων).

- Διενέργεια ερευνών προ της τυποποίησης για την υποστήριξη των εργασιών των οργανισμών CEN, CENELEC, ESTI, Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Προτύπων Τηλεπικοινωνιών, κ.λ.π.), που αφορούν ισχύοντα ή νέα πρότυπα.

- Υποστήριξη της ανάπτυξης μελλοντικής υποδομής μετρήσεων στην Ευρώπη με την παροχή βοήθειας για το συντονισμό των εθνικών δραστηριοτήτων και την ανάπτυξη προτύπων, και προηγμένων μεθόδων και συστημάτων μετρήσεων.

- Διευκόλυνση της διάδοσης και αξιοποίησης των ορθών πρακτικών μέτρησης στην Ευρώπη και ιδιαιτέρως στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές.

4.1.2. Το εξεταζόμενο πρόγραμμα αντικαθιστά το πρόγραμμα που υιοθέτησε το Συμβούλιο στις 29 Απριλίου 1992 για την περίοδο 1990-1994 (), για το οποίο η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 20 Νοεμβρίου 1990 () και για το οποίο είχε διατεθεί συνολικό ποσό 159 εκατ. Ecu.

4.1.3. Η Επιτροπή προτείνει να διατεθεί για την υλοποίηση του νέου αυτού προγράμματος κονδύλιο ύψους 167 εκατομμυρίων Ecu από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, το οποίο να κατανεμηθεί ως εξής μεταξύ των διαφόρων επιλεγέντων τομέων έρευνας (σε %) :

- Μετρήσεις για ευρωπαϊκά προϊόντα ποιότητας

40-45

- Ανάπτυξη μεθόδων μέτρησης και οργάνων που είναι απαραίτητα στους ερευνητές 7

- Ανάπτυξη μεθόδων μέτρησης και δοκιμών γενικής εφαρμογής, υλικών αναφοράς και οργάνων που απαιτούνται για την τελειοποίηση των προϊόντων 7

- Ανάπτυξη μεθόδων μέτρησης γενικής εφαρμογής, προτύπων και οργάνωσης που απαιτούνται για την κατασκευή των προϊόντων ώστε να επιτευχθεί καλύτερη σχέση ποιότητας του προϊόντος/κόστους κατασκευής.

- Έρευνα σχετικά με πρότυπα και τεχνική υποστήριξη στο εμπόριο

35-40

- Υποστήριξη της νομοθεσίας 7

- Υποστήριξη της βιομηχανίας 7

- Ανάπτυξη ευρωπαϊκής υποδομής μετρήσεων 7

- Τεχνική υποστήριξη για την αμοιβαία αναγνώριση και την διαπίστευση 7

- Απαιτούμενες μετρήσεις για τα εργαστήρια τελωνείων.

- Μετρήσεις στην υπηρεσία της κοινωνίας

20-25

- Υγεία και ασφάλεια 7

- Παρακολούθηση του περιβάλλοντος 7

- Δικονομικό σύστημα 7

- Υποστήριξη της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς.

4.1.4. Στο τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η χορήγηση των 159 εκατ. Ecu περιελάμβανε 92 εκατ. για τις δραστηριότητες του Κοινού Ερευνητικού Κέντρου και μόνον 67 εκατ. Ecu για το μέρος του προγράμματος με κοινές δαπάνες. Αντίθετα στο προαναφερθέν κονδύλιο των 167 εκατ. Ecu δεν περιλαμβάνονται τα 121 εκατ. Ecu για τη χρηματοδότηση των άμεσων δράσεων που θα αναλάβει το ΚΚΕρ.

4.1.5. Από το συνολικό προτεινόμενο ποσό, 2 εκατ. θα διατεθούν σε δράσεις διάδοσης και αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.

4.2.

Γενικές παρατηρήσεις

4.2.1. Το κείμενο είναι αόριστο και σε ορισμένα σημεία υπερβολικά αισιόδοξο. Το τμήμα που αναφέρεται στο λειτουργικό σκέλος και τις διαδικασίες με τις οποίες είναι δυνατόν να επιτευχθούν συγκεκριμένοι στόχοι είναι ασαφές.

4.2.2. Οι τομείς προτεραιότητας που θα μπορούσαν ενδεχομένως να υποστηρίξουν τις κοινοτικές πολιτικές θα πρέπει να καθορισθούν σε συνεννόηση με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής και, όπου είναι απαραίτητο, με τις επιτροπές κανονισμού. Αντίστοιχα, οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί που είναι αρμόδιοι για την τυποποίηση θα πρέπει να γνωμοδοτήσουν σχετικά με τους πιθανούς τομείς προτεραιότητας. Επίσης, θα πρέπει να διεξαχθούν οι κατάλληλες έρευνες σχετικά με τις προτεραιότητες στον τομέα των μετρήσεων για τη βιομηχανία.

4.2.2.1. Κατά συνέπεια, είναι σκόπιμο οι προτεραιότητες να προσδιορισθούν με σαφήνεια στο πρόγραμμα εργασίας, ώστε οι προβλεπόμενοι στόχοι να υλοποιηθούν με αποτελεσματικό τρόπο.

4.2.3. Θα πρέπει να αναληφθεί συγκεκριμένη δράση με απλοποιημένες διαδικασίες (τύπου CRAFT) και, παράλληλα, να συσταθούν θεματικά δίκτυα. Τα δίκτυα αυτά δεν θα πρέπει μόνο να επιλύουν επιστημονικά και τεχνικά προβλήματα, αλλά και να αποτελούν σημείο αναφοράς για τις επιχειρήσεις (ιδιαίτερα τις ΜΜΕ) όσον αφορά τη διάδοση και τη μεταβίβαση πληροφοριών και την κατάρτιση, είτε οι επιχειρήσεις αυτές παράγουν αγαθά, είτε προσφέρουν υπηρεσίες.

4.2.4. Η προβλεπόμενη πρόσκληση υποβολές προσφορών θα πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίζει την απαραίτητη ευελιξία και ταχύτητα για την αντιμετώπιση των επειγόντων αναγκών που έχουν σχέση με την υλοποίηση των κοινοτικών πολιτικών. Όποτε κρίνεται αναγκαίο, θα πρέπει να ζητείται η γνώμη των οργανώσεων καταναλωτών.

4.2.5. Οι σχετικοί εθνικοί οργανισμοί θα πρέπει να παρέχουν στοιχεία κατά την προετοιμασία των προγραμμάτων (τόσο κατά την προετοιμασία του ειδικού προγράμματος, όσο και κατά την προετοιμασία του προγράμματος εργασίας). Η Επιτροπή θα πρέπει να συμμετέχει στα δίκτυα των εθνικών εργαστηρίων ως παρατηρητής ώστε να διατηρεί τακτικές επαφές. Το πρόγραμμα εργασίας θα πρέπει να ενημερώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, έργο στο οποίο τα εν λόγω δίκτυα θα καλούνται να προσφέρουν τη συμβολή τους.

4.2.6. Θα πρέπει να συνταχθεί ειδική πρόσκληση υποβολής προσφορών για τη σύσταση δικτύων. Θα πρέπει να καλύπτει τρεις τομείς (τον συντονισμό, τη μεταφορά τεχνολογιών και την κατάρτιση).

4.2.7. Η ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών υποδομών στον τομέα των μετρήσεων και δοκιμών προϋποθέτει τη βελτίωση και εναρμόνιση των απαιτούμενων τεχνικών ικανοτήτων στα διάφορα κράτη μέλη, καθώς και των υπηρεσιών βαθμονόμησης, επικύρωσης και διαπίστευσης. Θα πρέπει να επιδιωχθούν οι ακόλουθοι στόχοι :

- να προωθηθεί ο συντονισμός των εθνικών δραστηριοτήτων ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να γίνει το ίδιο έργο σε διαφορετικές χώρες,

- να συσταθεί στον χώρο της χημείας μετρολογικό σύστημα το οποίο να χρησιμεύει ως σημείο αναφοράς,

- να διοργανωθούν δράσεις εκμάθησης και κατάρτισης και να διασφαλισθεί η μεταφορά της τεχνογνωσίας σε χώρες όπου τα μετρολογικά κέντρα δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένα.

4.2.8. Θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να ληφθεί υπόψη η γνώμη των κέντρων CEN/CENELEC/ESTI, στον τομέα της έρευνας που σχετίζεται με την ευρωπαϊκή τυποποίηση και αφορά :

- την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών,

- τις απαιτήσεις που έχουν επιβληθεί στη βιομηχανία.

4.2.8.1. Την αρμοδιότητα για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων έρευνας και την κατανομή των πόρων που θα προκύψει θα πρέπει να έχει εξ ολοκλήρου η Επιτροπή, η οποία θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη της τις απόψεις και άλλων ενδιαφερόμενων ομάδων ή ενώσεων, καθώς και τις ανάγκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.2.8.2. Θα πρέπει να διασφαλισθεί η διαφάνεια με την δημοσίευση προσκλήσεων υποβολής προσφορών οι οποίες θα συνοδεύονται από εκτιμήσεις ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων.

4.2.9. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πιστοποιήσεις άλλων ευρωπαϊκών οργανισμών που είναι αρμόδιοι για την διαπίστευση των εργαστηρίων.

4.2.10. Τα ερευνητικά σχέδια για την επικύρωση των μεθόδων ανάλυσης « in house » δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη εάν παρουσιάζουν ειδικό ενδιαφέρον για μία μόνο επιχείρηση. Αντίθετα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι τεχνικές που θα μπορούσαν ενδεχομένως να έχουν ευρεία εφαρμογή στη βιομηχανία της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

4.2.10.1. Το πρόγραμμα εργασίας θα πρέπει να αναφέρεται ρητά στην έρευνα που σχετίζεται με την ποσοτική αξιολόγηση των χαρακτηριστικών που παρουσιάζουν μεγάλο βιομηχανικό και εμπορικό ενδιαφέρον και τα οποία μέχρι σήμερα έχουν εξετασθεί αποκλειστικά από ποιοτικής πλευράς (εάν η βιομηχανία το ζητεί άμεσα).

4.3.

Ειδικές παρατηρήσεις

4.3.1. Να προστεθεί στο τέλος της σελίδας 2, μετά από τη φράση « στο άρθρο 130 Ι », το ακόλουθο κείμενο :

« ότι η δραστηριότητα που αφορά την τυποποίηση, τις μετρήσεις και τις δοκιμές στον τομέα της σιδηρουργίας θα μπορούσε ενδεχομένως να ληφθεί υπόψη στα πλαίσια του παρόντος ειδικού προγράμματος, δεδομένου ότι η Συνθήκη ΕΚΑΧ πρόκειται να εκπνεύσει. »

Το κείμενο αυτό έχει ήδη συμπεριληφθεί στο ειδικό πρόγραμμα ΤΙΜΕ (το νέο Brite/Euram).

4.3.2. Να προωθηθεί η θέσπιση θεματικών δικτύων αριστείας τα οποία θα είναι σε θέση να συμβάλουν στην επίλυση τεχνικών προβλημάτων, αλλά και να αποτελέσουν σημείο αναφοράς για τις επιχειρήσεις παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών (κυρίως τις ΜΜΕ), ένα είδος πυρήνα ανάλυσης των εθνικών αναγκών σε θέματα αρμοδιότητας, ένα είδος κέντρου διάδοσης, μεταφοράς και διάδοσης πληροφοριών (κοινοτικών δραστηριοτήτων, αλλά και εθνικών εργαστηρίων όπως των Eurachem, Euramet, κ.λ.π.) και γνώσεων, καθώς και κατάρτισης.

4.3.3. Να διευκρινισθεί βάσει κοινού κώδικα στόχων η συνεργασία με τους οργανισμούς CEN/CENELEC/ESTI και να διασφαλισθεί η διαφάνεια.

4.3.4. Τελευταίο εδάφιο του Πεδίου ΙΙ (σελίδα 13) : να αλλάξει ο τίτλος και το κείμενο, καθώς και όλες οι μετρήσεις για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης ως προς την ετικέτα και το περιεχόμενο, όχι μόνο για την διευκόλυνση των τελωνειακών εργαστηρίων, αλλά και για την προστασία του καταναλωτή και του περιβάλλοντος.

4.3.5. Τρίτο εδάφιο του Πεδίου ΙΙΙ (σελίδα 14) : γιατί μόνον « ελάχιστα εργαστήρια » και γιατί μονον « την καταπολέμηση των ναρκωτικών »;

4.3.5.1. Η υποστήριξη του δικονομικού συστήματος και της δικανικής χημείας πρέπει να επεκταθεί και σε άλλα υλικά, όπως, π.χ., οι εκρηκτικές ύλες.

5. Περιβάλλον και κλίμα [94/0084 (CNS)]

5.1.

Εισαγωγή

5.1.1. Το προτεινόμενο πρόγραμμα έχει ως κύριους στόχους :

- την κατανόηση των βασικών διεργασιών που διέπουν τη διαμόρφωση του κλίματος και τα φυσικά συστήματα,

- τον προσδιορισμό και εκτίμηση των επιβλαβών επιδράσεων των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων επί του περιβάλλοντος,

- τον προσδιορισμό των προληπτικών ή επαναρθωτικών τρόπων για την εξάλειψη των επιβλαβών αυτών επιδράσεων.

5.1.2. Υπ`αυτή την έννοια, η Επιτροπή αναφέρει μεταξύ των στοιχείων που πρέπει να ληφθούν υπόψη, τις επιδράσεις των βιομηχανικών δραστηριοτήτων, των μεταφορών, των τουριστικών δραστηριοτήτων της αποκομιδής των απορριμάτων, της επέκτασης των αστικών κέντρων, της καταχρηστικής χρήσης του ύδατος, των τρόπων χρήσεως και διαχείρισης της γης και τέλος της γεωργικής και δασοκομικής πρακτικής.

5.1.3. Λόγω των διαφορετικών επιπέδων, εμφάνισης των προβλημάτων αυτών - ήπειροι, ωκεανοί, ατμόσφαιρα και βιόσφαιρα - κάθε σύστημα όχι μόνο πρέπει να εξετάζεται αυτό καθ`αυτό, αλλά και στα πλαίσιοα των αλληλεπιδράσεών του με τα άλλα συστήματα.

5.1.4. Το πρόγραμμα αυτό σκοπό έχει να αντικαταστήσει το πρόγραμμα που θέσπισε το Συμβούλιο στις 7 Ιουνίου 1991 για την περίοδο 1990-1994 (), σχετικά με την πρόταση του οποίου η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 19 Σεπτεμβρίου 1990 (). Για την υλοποίηση του προγράμματος εκείνου είχε διατεθεί συνολικό ποσό 469 εκατ. Ecu.

5.1.5. Η Επιτροπή προτείνει να χορηγηθεί για την υλοποίηση του νέου αυτού προγράμματος κονδύλιο ύψους 532 εκατ. Ecu από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, το οποίο κατανέμεται ως εξής μεταξύ των διαφόρων τομέων που θα καλύψει (σε ποσοστά τοις %).

- Έρευνα για το φυσικό περιβάλλον, την ποιότητα περιβάλλοντος και τις συνολικές μεταβολές

46-52

- κλιματική αλλαγή και επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους 7

- φυσική και χημεία της ατμόσφαιρας 7 διεργασίες βιοσφαίρας και επιπτώσεις 7

- η ανθρώπινη διάσταση των περιβαλλοντικών μεταβολών.

- Τεχνολογίες για το περιβάλλον

24-30

- συνεχής ανάπτυξη και τεχνολογική μεταβολή 7

- όργανα, τεχνικές και μέθοδοι για την επιτήρηση του περιβάλλοντος 7

- τεχνολογίες και μέθοδοι για την προστασία του περιβάλλοντος 7

- τεχνολογίες για την πρόβλεψη, την πρόληψη και τη μείωση των φυσικών κινδύνων.

- Εφαρμοσμένες διαστημικές τεχνικές για την επιτήρηση και την έρευνα στα περιβαλλοντικά θέματα

20-25

- έρευνα στις μεθόδους και πρότυπα 7

- έρευνα και ανάπτυξη στις τεχνολογίες των αισθητήρων αιχμής 7

- Κέντρο Γεωσκόπησης (ΚΓ).

5.1.6. Από το συνολικό προτεινόμενο ποσό, 5 εκατ. Ecu θα διατεθούν σε δράσεις διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων. Προβλέπεται επίσης να διατεθεί ένα 15 % του ποσού για βασικές ερευνητικές δραστηριότητες και ένα 2 % για δράσεις κατάρτισης.

5.1.7. Το Κοινό Κέντρο Ερευνών καλείται να συμβάλει στην υλοποίηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων που προβλέπονται βάσει του παρόντος προγράμματος με εργασίες συμπληρωματικού ποσού 320 εκατ. Ecu.

5.2.

Γενικές παρατηρήσεις

5.2.1. Η ΟΚΕ αποδέχεται, σε γενικές γραμμές, το εξαταζόμενο πρόγραμμα. Υπογραμμίζει ότι οι ερευνητικοί τομείς που έχουν επιλεγεί είναι όντως τομείς προτεραιότητας εξαιτίας της φύσεως και του εύρους των προβλημάτων που σχετίζονται με το περιβάλλον.

5.2.2. Πέραν των αλληλεπιδράσεων που υφίστανται μεταξύ των διάφορων αυτών πεδίων έρευνας, είναι σαφές ότι δεν είναι δυνατόν να συνεχιστούν οι προτεινόμενες ερευνητικές δραστηριότητες με την επιθυμητή αποτελεσματικότητα και τους απαιτούμενους κατάλληλους όρους παρά μόνον εάν πραγματοποιηθούν σε μία βάση στενής συνύπαρξης και να υπάρξει εκμετάλλευση κάθε δυνατής « συνέργειας » με τις σχετικές δραστηριότητες που προωθούνται σε παγκόσμιο επίπεδο.

5.2.3. Στα πλαίσια αυτά είχαν ευκταίο να συνεκτιμήσει η Επιτροπή τα ερευνητικά προγράμματα και τις ερευνητικές δραστηριότητες που εφαρμόζονται παράλληλα, όχι σε εθνικό μόνο επίπεδο, αλλά κυρίως σε επίπεδο Τρίτων-Χωρών, όπως π.χ. στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, τον Καναδά και την Αυστραλία, και στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών, όπως και την « συνέργεια » που υπάρχει ή αναπτύσσεται στο πλαίσιο του νέου προγράμματος, με τα αντίστοιχα ερευνητικά ιδρύματα.

5.2.4. Η σημερινή παρουσίαση του προγράμματος δημιουργεί φόβους μήπως ο ιδιαίτερος τονισμός της επικουρικότητας οδηγήσει σε επικαλύψεις με συνέπεια την διασπάθιση των χρηματοδοτικών μέσων και κατακερματισμένα αποτελέσματα, που αποτελούν αντικείμενο αντιπαραθέσεων, σχετικά με τα εφαρμοζόμενα ερευνητικά σχέδια.

5.2.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει από την πλευρά της ότι ο τομέας του περιβάλλοντος αποτελεί τομέα στον οποίο η κοινοτική συμβολή κατ`εξοχήν προσδίδει πραγματική προστιθέμενη αξία, εξαιτίας κυρίως του διασυνοριακού χαρακτήρα των προβλημάτων, που πρέπει να επιλυθούν.

5.2.6. Αντιθέτως είναι αναμφισβήτητο το ότι η εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας διατηρεί όλο το ενδιαφέρον της μέσα στο πλαίσιο ερευνητικών σχεδίων που αφορούν τομείς όπως είναι η γεωργία, τα δάση, το φυσικό περιβάλλον όπου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επιμέρους συνθήκες, εθνικού, περιφερειακού ή και τοπικού χαρακτήρα.

5.3.

Ειδικές παρατηρήσεις

5.3.1. Λαμβάνοντας υπόψη όσα προαναφέρθηκαν, η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι συναφείς με τον διεθνή συντονισμό πτυχές θα έπρεπε να προωθηθούν περισσότερο σε πολυάριθμα ερευνητικά πεδία που καλύπτει το πρόγραμμα αυτό.

5.3.1.1. Αυτό ισχύει κυρίως στην περίπτωση του πεδίου της φυσικοχημείας της ατμόσφαιρας και της μείωσης της στιβάδας του όζοντος, όπου η NASA από το 1978 ήδη άρχισε να εφαρμόζει ερευνητικά σχέδια « εξαιρετικής αιχμής » και ανέπτυξε μαθηματικά πρότυπα με διαρκή ενημέρωση των στοιχείων τους.

5.3.1.2. Η ΟΚΕ κρίνει λοιπόν ότι πρέπει να προσδιορισθούν οι ερευνητικές δραστηριότητες που χρειάζεται να εφαρμοστούν κατά προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο λόγω της διάστασης των υπό ανάληψη εργασιών και της έκτασης των ενδεχόμενων επιπτώσεων που θα έχουν τα αποτελέσματά τους.

5.3.2. Στο επίπεδο των μεθόδων αξιολόγησης και διαχείρισης των κινδύνων, η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι στο πλαίσιο της ανάπτυξης εναλλακτικών μεθόδων αντί για τα πειράματα επί των ζώων προκειμένου να εκτιμηθούν οι κίνδυνοι για την υγεία και το περιβάλλον, που δημιουργούνται από τα χημικά προϊόντα, δεν πρόκειται μόνο για την πρόβλεψη, όπως κάνει η Επιτροπή, συνοχής με τις εργασίες που πραγματοποιούνται στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Κέντρου πιστοποίησης των εναλλακτικών μεθόδων του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ερευνών, αλλά επίσης για την διασφάλιση της συστηματικής διάδοσης των αποτελεσμάτων των εργασιών αυτών, προκειμένου να επωφεληθούν σχετικά οι ερευνητές στα πλαίσια των δικών τους ερευνών.

5.3.3. Η ΟΚΕ ζητεί εξάλλου από την Επιτροπή να :

- αποφύγει τη δημιουργία στεγανών και τον διασκορπισμό των ερευνητικών προσπαθειών, μεταχειριζόμενη προνομιακά κατά την επιλογή των ερευνητικών σχεδίων, τα ερευνητικά κέντρα που είτε μεμονωμένα είτε με την μορφή κοινοπραξιών (Consortia) ή δικτύων, διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή και το προσωπικό για την υλοποίηση ολοκληρωμένων δράσεων 7 η σύσταση αυτή ουδόλως σημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητο να ευνοηθεί η εμφάνιση νέων παραγόντων στις δραστηριότητες που προβλέπονται βάσει του προγράμματος - όπως ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, ΜΜΕ - είτε αυτοί ενεργούν μεμονωμένα, είτε στα πλαίσια ερευνητικών δικτύων, ενδεχόμενο για το οποίο η Επιτροπή θα πρέπει να αγρυπνά 7

- να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να ευνοήσει μία μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και τούτο με τον διπλό στόχο, να διευκολύνει την κοινή αξιοποίηση των επιστημονικών και τεχνολογικών μέσων που είναι απαραίτητα για την υλοποίηση των ερευνητικών σχεδίων και να επιτρέψει την κατάρτιση και πρόσληψη προσωπικού ειδικευμένου στις τεχνολογίες του περιβάλλοντος ή σε πεδία συναφών δραστηριοτήτων.

5.4.

Συμπληρωματικές παρατηρήσεις

5.4.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι, η, κατά τα άλλα απολύτως νόμιμη, ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης στην προβληματική του περιβάλλοντος οδηγεί κάποτε στην καταχρηστική εκμετάλλευση από ορισμένους των επιστημονικών πληροφοριών είτε αυτά γίνονται κατά τρόπο μερικό είτε γιατί δεν φρόντισαν καν να βεβαιωθούν για τον βαθμό εγκυρότητάς τους. Η με κάθε τίμημα επιδίωξη της δημοσιότητας συχνά αποτελεί μέριμνα των υπευθύνων.

5.4.1.1. Για τον λόγο αυτό η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να επαγρυπνεί για την πλήρη τήρηση, από τα συμβαλλόμενα μέρη των προγραμμάτων έρευνας, όλων των κανόνων που αφορούν τη διάδοση των γνώσεων που προκύπτουν από τα ειδικά προγράμματα.

5.4.1.2. Η ΟΚΕ καλεί εξάλλου επίμονα την επιστημονική κοινότητα να επιδείξει μεγαλύτερη υπευθυνότητα στο θέμα αυτό, είτε αποφεύγοντας την δημοσίευση και διάδοση πληροφοριών με αβέβαιη επιστημονική βάση, είτε συνοδεύοντας την διάδοση των αποτελεσμάτων αυτών από μία επεξηγηματική και παιδαγωγική εργασία που θα επιτρέψει την αποφυγή βιαστικών συμπερασμάτων ή τη λήψη αποφάσεων, πολιτικής και οικονομικής κυρίως φύσεως που ενδέχεται να αμφισβητηθούν εκ των υστέρων.

6. Επιστήμες και τεχνολογίες της θάλασσας [94/0085 (CNS)]

6.1.

Εισαγωγή

6.1.1. Το προτεινόμενο πρόγραμμα έχει ως γενικό στόχο « την προαγωγή των επιστημονικών γνώσεων και των τεχνολογικών εξελίξεων που αποκτούνται για να κατανοηθεί η λειτουργία των θαλάσσιων συστημάτων σε κλίμακα λεκανών, με σκοπό να προετοιμασθεί η βιώσιμη εκμετάλλευση των ωκεανών και να προσδιορισθεί ο ρόλος τους στις γενικότερες μεταβολές ».

6.1.2. Το πρόγραμμα αυτό σκοπό έχει να αντικαταστήσει το πρόγραμμα που θέσπισε το Συμβούλιο στις 7 Ιουνίου 1991 για την περίοδο 1990-1994 (), σχετικά με την πρόταση του οποίου η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 19 Σεπτεμβρίου 1990 (). Για την υλοποίηση του προγράμματος εκείνου είχε διατεθεί συνολικό ποσοτό 118 εκατ. Ecu.

6.1.3. Η Επιτροπή προτείνει να χορηγηθεί για την εφαρμογή του νέου αυτού προγράμματος ποσό 228 εκατ. Ecu από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, το οποίο κατανέμεται ως εξής μεταξύ των διαφόρων ερευνητικών πεδίων που θα καλύψει (ποσοστά σε %) :

- Επιστήμες της θάλασσας

33-37

- Έρευνα των θαλασσίων συστημάτων

- Θαλάσσια περιβάλλοντα και ακραίες συνθήκες

- Έρευνα στις περιφερειακές θάλασσες

- Στρατηγική θαλάσσια έρευνα

20-25

- Έρευνα στην αιγιαλίτιδα ζώνη και την υφαλοκρητίδα

- Τεχνικές εφαρμογές στις παράκτιες περιοχές

- Αξιολόγηση ενδεχομένων κινδύνων και επιπτώσεων

- Τεχνολογίες της θάλασσας

33-37

- Γενικής φύσεως τεχνολογίες

- Προηγμένα συστήματα

- Πρωτοβουλίες στήριξης

5-10

6.1.4. Από το προτεινόμενο συνολικό ποσό, 2 εκατ. Ecu θα χορηγηθούν για δράσεις διάδοσης και αξιολόγησης των αποτελεσμάτων, προβλέπεται επίσης να διατεθεί το 20 % του ποσού για δραστηριότητες βασικής έρευνας και 2 % για δράσεις κατάρτισης.

6.2.

Γενικές παρατηρήσεις

6.2.1. Βασικός στόχος του ειδικού αυτού προγράμματος είναι η κατανόηση, μέσα στα πλαίσια μιας συνολικής στρατηγικής για το περιβάλλον, των κύριων διεργασιών στα φυσικά συστήματα.

6.2.2. Η συνειδητοποίηση και η κατανόηση των κύριων διεργασιών του θαλασσίου συστήματος έχουν θεμελιώδη σημασία για τον καθορισμό και την υλοποίηση ολοκληρωμένης στρατηγικής για το περιβάλλον. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η σπουδαιότητα του θέματος αναγνωρίστηκε και μεταφράστηκε σε σημαντική αύξηση των κονδυλίων που διατίθενται στο εξεταζόμενο ερευνητικό πρόγραμμα, πρόγραμμα το οποίο έχει την πλήρη υποστήριξη της ΟΚΕ.

6.2.3. Προφανώς, αν ληφθούν υπόψη οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ κλίματος, ωκεανών, ατμόσφαιρας και βιόσφαιρας, είναι απαραίτητο οι συνεχιζόμενες ερευνητικές προσπάθειες να μην περιοριστούν στα όρια της Ευρώπης, αλλά να επεκταθούν σε παγκόσμια κλίμακα, πράγμα που απαιτεί την εφαρμογή μιας ερευνητικής στρατηγικής σε παγκόσμια κλίμακα. Η διεθνής συνεργασία στα πλαίσια αυτά αποκτά ουσιαστικό ρόλο.

6.2.4. Στο ίδιο πνεύμα, είναι απαραίτητο στο πλαίσιο υλοποίησης των ερευνητικών προγραμμάτων που θα επιλεγούν να δημιουργηθούν σχέσεις συμπληρωματικότητας και συνέργειας μεταξύ των διαφόρων πεδίων δράσης που καλύπτει το υπό εξέταση πρόγραμμα καθώς και των πεδίων που σχετίζονται με συναφή προγράμματα (κυρίως περιβάλλον, τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνιών, γεωργία και αλιεία).

6.2.5. Πρέπει επίσης στα πλαίσια αυτά να υπογραμμιστεί ότι για να επιτύχει απολύτως αυτό το πρόγραμμα τους στόχους του, η χρήση των διαστημικών τεχνολογιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της επιτήρησης του θαλάσσιου και ηπειρωτικού περιβάλλοντος και των διαταραχών και αλλαγών που τα επηρεάζουν, είτε αυτές έχουν φυσική προέλευση είτε αποτελούν απόρροια ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

6.2.6. Το σύνολο των μέσων που εφαρμόζονται κατ`αυτό τον τρόπο και των πληροφοριών που έχουν περισυλλεγεί, πρέπει να οδηγήσουν στην διατύπωση λύσεων με στόχο κυρίως :

- τον σχεδιασμό προϊόντων με μειωμένες αρνητικές επιπτώσεις για το περιβάλλον 7

- την προώθηση τεχνολογιών ανακύκλωσης των απορριμάτων 7

- την επινόηση και εφαρμογή μεθόδων επεξεργασίας και απομάκρυνσης μη ανακυκλώσιμων απορριμάτων (χωρίς να λησμονούμε εξάλλου την ανάγκη μείωσης των βιομηχανικών αποβλήτων και απορριμάτων).

6.2.7. Η σημασία της ανάπτυξης διαφόρων τρόπων μεθοδολογίας και τεχνικών αξιολόγησης των βιομηχανικών κινδύνων καθώς και μείωσης των φυσικών κινδύνων συνιστά επίσης μία ουσιαστική πτυχή που πρέπει να υπογραμμιστεί στο πλαίσιο της επιδίωξης των στόχων του παρόντος προγράμματος.

6.3.

Γενικές παρατηρήσεις

6.3.1. Προτάσσοντας την αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή, σύμφωνα με την προσέγγισή της, τονίζει την ανάγκη συντονισμού και συνένωσης των ερευνητικών προσπαθειών των κρατών μελών και προτείνει την συγκέντρωση και από κοινού εκμετάλλευση των γνώσεων, των υποδομών και του δυναμικού όλων των κρατών μελών.

6.3.1.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει αυτό το διάβημα που ενισχύει με « προστιθέμενη αξία » την κοινοτική δράση και αποτρέπει, στο μέτρο του δυνατού τις επικαλύψεις. Εφιστά εντούτοις την προσοχή στο γεγονός ότι οι θαλάσσιες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα είναι οι πρώτες που θα επωφεληθούν από τα αποτελέσματα αυτού του προγράμματος, συχνά είναι οι λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές της Κοινότητας που δεν διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα, ή διαθέτουν ανεπαρκή μέσα τόσο σε χρηματοδοτικό επίπεδο, όσο και επίπεδο υποδομών. Επιπλέον επικρατούν διαφορετικές γεωγραφικές συνθήκες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται η έκταση του θαλασσίου χώρου.

6.3.1.1.1. Σχετικά η ΟΚΕ παραπέμπει και στις παρατηρήσεις που περιέχονται στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που εκδίδει ταυτόχρονα για την « Χωροταξία και τις στρατηγικές ανάπτυξης των περιφερειών της Ατλαντικής Ακτής »

6.3.1.2. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι ικανά να θέσουν, αμέσως, τροχοπέδη σε μία αποδοτική και ισορροπημένη συνεργασία και για το λόγο αυτό η ΟΚΕ ζητεί να ληφθούν απολύτως υπόψη μετά την εφαρμογή του προγράμματος. Το γεγονός αυτό προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων έρευνας όχι μόνο του υπό εξέταση προγράμματος αλλά και των προγραμμάτων που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, προς όφελος των περιφερειών της Κοινότητας.

6.3.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την λύπη της, για τους προαναφερθέντες λόγους, για το γεγονός ότι δεν τονίστηκε περισσότερο η σημασία της διασφάλισης της συμπληρωματικότητας και συνέργειας με τα διεθνή ερευνητικά προγράμματα.

6.3.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν λίγα ερευνητικά κέντρα με υποδομές « αιχμής » και ολιγάριθμο ειδικευμένο προσωπικό, που είναι απαραίτητα για την ανάληψη ερευνητικών δράσεων στο πεδίο των θαλασσίων επιστημών και τεχνολογιών. Η ΟΚΕ ζητεί, κατά συνέπεια, από την Επιτροπή να εξετάσει τα μέσα που θα μπορούσε να εφαρμόσει προκειμένου να ευνοηθεί η δημιουργία ειδικευμένων ερευνητικών δομών σ`αυτόν τον τομέα, ιδιαίτερα στις περιφερειακές θαλάσσιες περιοχές, και κυρίως να εξετάσει τις δυνατότητες που προσφέρουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία, όπως εξάλλου είχε ζητήσει η ΟΚΕ στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

6.3.4. Θα πρέπει να καταβληθεί επίσης ιδιαίτερη προσπάθεια στο θέμα της κατάρτισης ειδικευμένου προσωπικού. Η εκπαίδευση πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος των δράσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος και ένα μέρος των πιστώσεων πρέπει να διοχετευθεί για τον σκοπό αυτό.

6.3.4.1. Η ΟΚΕ, μέσα στα πλαίσια αυτά, εκφράζει την λύπη της για το ότι δεν προβλέφθηκε κανένα μέτρο που να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων και πανεπιστημίων.

6.3.4.2. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να ενθαρρύνει την δημιουργία νέων κλάδων και πανεπιστημιακών ειδικοτήτων, λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη των γνώσεων που αποκτήθηκαν στα πλαίσια εφαρμογής αυτού του προγράμματος.

6.4.

Ιδιαίτερες παρατηρήσεις

6.4.1. Η ΟΚΕ δεν έχει την πρόθεση να αναφερθεί σε λεπτομέρειες του επιστημονικού και τεχνικού περιεχομένου του υπό εξέταση προγράμματος, το οποίο γενικώς επιδοκιμάζει.

6.4.2. Η ΟΚΕ σημειώνει τον πολύ αφηρημένο και φιλόδοξο χαρακτήρα του προτεινομένου προγράμματος λόγω του οποίου θα απαιτηθεί μεγάλη προσπάθεια για την επιλογή των ερευνητικών προγραμμάτων που θα χρηματοδοτηθούν από την Κοινότητα, και τούτο για να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των πιστώσεων σε πολλά επιμέρους σχέδια.

6.4.3. Είναι βέβαιο εξάλλου ότι η υλοποίηση των προτεινόμενων δράσεων θα επεκταθεί πολύ πέραν της διάρκειας του προγράμματος, δηλ. μέχρι τα τέλη του 1998. Για τους λόγους αυτούς η ΟΚΕ επιμένει ότι είναι ανάγκη να τεθούν σε εφαρμογή αρκετά νωρίς οι διαδικασίες έγκρισης του προσεχούς προγράμματος-πλαίσιο και των ειδικών προγραμμάτων που εντάσσονται σε αυτό, προκειμένου να αποφευχθεί η « ασυνέχεια » στην ερευνητική προσπάθεια που θα προκαλέσει η έλλειψη των απαραίτητων πιστώσεων για τη συνέχιση των υπό εξέλιξη προγραμμάτων που θα αποδειχθούν επιτυχή.

6.4.4. Η συνεχής παρακολούθηση της εκτέλεσης του προγράμματος και οι εκθέσεις αξιολόγησης που προβλέπονται στο άρθρο 4 της πρότασης απόφασης, πρέπει, σ`αυτά τα πλαίσια, να επιτρέψουν στην Επιτροπή να λάβει τις απαιτούμενες αποφάσεις για την συνέχεια ή την παύση, εάν αυτή κριθεί δικαιολογημένη, των υπό εξέλιξη ερευνητικών προγραμμάτων, για τον ενδεχόμενο αναπροσανατολισμό των στόχων του προγράμματος και για την επιλογή νέων ερευνητικών πεδίων, λαμβάνοντας υπόψη τις προοπτικές που προσφέρονται όχι μόνο σε επίπεδο επιστημονικής αλλά και σε επίπεδο βιομηχανικής ανάπτυξης, καθώς και από την άποψη του περιβάλλοντος και της δημιουργείας θέσεων απασχόλησης.

6.4.5. Λαμβάνοντας υπόψη όσα προαναφέρθηκαν, η ΟΚΕ θεωρεί φυσικό το να μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως το προβλέπει η Επιτροπή, να συμβάλει στη χρηματοδότηση, έστω και κατ`εξαίρεη, των ερευνητικών δραστηριοτήτων που ασκούνται στα πλαίσια διεθνών οργανισμών ή προγραμμάτων. Πάντως, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να ληφθούν όλα τα μέτρα για να διασφαλιστεί, στις περιπτώσεις αυτές, η ορθή χρησιμοποίηση των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων και να υπάρξει μέριμνα προκειμένου, από τα αποτελέσματα των ερευνών που πραγματοποιήθηκαν, να επωφεληθεί το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να υπάρξουν παράλληλα ευνοϊκές επιστημονικές και τεχνολογικές επιπτώσεις.

6.4.6. Στο πλαίσιο των σχέσεων συνέργειας με άλλα συναφή ειδικά ερευνητικά προγράμματα, η ΟΚΕ επιμένει στην ανάγκη να διασφαλιστεί το ότι από τα αποτελέσματα των ερευνών που αναλήφθησαν στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος θα μπορούν να επωφεληθούν και τομείς με άμεσο ενδιαφέρον για τα σχετικά θέματα, όπως π.χ. ο τομέας της αλιευτικής ή φυτικής υδατοκαλλιέργειας.

6.5.

Συμπληρωματικές παρατηρήσεις

6.5.1. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι συμπληρωματικές παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο εξέτασης του προγράμματος « περιβάλλον και κλίμα » ισχύουν αυτούσια και για το πεδίο των επιστημών και τεχνολογιών της θάλασσας, τομέα που δύσκολα διαχωρίζεται από εκείνον του περιβάλλοντος.

7. Βιοτεχνολογία [94/0086 (CNS)]

7.1.

Εισαγωγή

7.1.1. Ο γενικός στόχος του προτεινόμενου προγράμματος είναι « να διαλευκανθούν, με όλα τα τελειοποιημένα μέσα που διαθέτει η σύγχρονη βιοτεχνολογία, οι λειτουργίες που επιτελούν τα ζωντανά κύτταρα, έτσι ώστε οι ειδικοί να κατορθώσουν να θέσουν υπό έλεγχο, να μιμηθούν και ενδεχομένως να αναπαραγάγουν σύνθετες κυτταρικές διεργασίες σε μεγαλύτερη κλίμακα και με υψηλότερη απόδοση, με σκοπό την παραγωγή ή τη μετατροπή ποικίλων ουσιών συμβατών με τη ζωή, τη θεραπεία ασθενειών, τη διαγνωστική των γενετικών παραλλαγών, την αποκατάσταση του περιβάλλοντος κ.λ.π. »

7.1.2. Το προτεινόμενο πρόγραμμα σκοπό έχει να αντικαταστήσει εκείνο που είχε αποφασισθεί από το Συμβούλιο στις 26 Μαρτίου 1992 για την περίοδο 1990-1994 (), για την πρόταση του οποίου η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 24 Οκτωβρίου 1990 (). Για εκείνο το πρόγραμμα είχε διατεθεί συνολικό ποσό 186 εκατ. Ecu.

7.1.3. Για το νέο πρόγραμμα, η Επιτροπή προτείνει να χορηγηθούν, από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, πιστώσεις 552 εκατ. Ecu, οι οποίες θα κατανεμηθούν ως εξής μεταξύ των διάφορων ερευνητικών πεδίων (σε %) :

- Κυτταρικό εργοστάσιο

15-21

- Ανάλυση γονιδιωμάτων

13-19

- Φυτική και ζωική βιοτεχνολογία

22-30

- Μοριακή και κυτταρική βιολογία των φυτών

- Ζωική φυσιοπαθολογία

- Κυτταρική επικοινωνία στις νευροεπιστήμες

4-8

- Ανοσολογία και εμβολιολογία

5-9

- Δομική βιολογία

9-13

- Προκανονιστική έρευνα, βιοποικιλότητα και κοινωνική αποδοχή

10-16

- Υποδομές

2-4

7.1.4. Οι δύο βασικοί τρόποι εφαρμογής του προγράμματος είναι η « συγκέντρωση μέσων », για τις ερευνητικές δραστηριότητες που υπάγονται στους τέσσερις πρώτους από τους ανωτέρω τομείς, και ο « συντονισμός », για εκείνες που υπάγονται στους υπόλοιπους. Με τη φράση « συγκέντρωση μέσων », η Επιτροπή εννοεί ερευνητικές δραστηριότητες επιμερισμένων δαπανών για την εφαρμογή « μεγάλων ερευνητικών έργων που επιβάλλουν υψηλό βαθμό ενοποίησης ».

7.1.5. Από το προβλεπόμενο ποσό, 5,5 εκατ. Ecu θα διατεθούν για τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων.

7.1.6. Προβλέπονται, επίσης, δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα (συγκεκριμένα, αναλύσεις των ηθικών, κοινωνικών και νομικών πτυχών της βιοτεχνολογίας, μελέτες σχετικά με τις αντιλήψεις της κοινής γνώμης και τις κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις της βιοτεχνολογίας, δραστηριότητες κατάρτισης), για τις οποίες έχει επίσης προβλεφθεί συγκεκριμένο ποσοστό των πιστώσεων.

7.2.

Γενικές παρατηρήσεις

7.2.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την εν λόγω πρόταση διότι η βιοτεχνολογία αποτελεί τομέα στον οποίο η ευρωπαϊκή διάσταση προσδίδει προστιθέμενη αξία δεδομένου ότι οι ενεχόμενοι βιομηχανικοί τομείς έχουν σε μεγάλο βαθμό διεθνή χαρακτήρα και είναι ανταγωνιστικός στις παγκόσμιες αγορές. Το όφελος για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι ότι θα έχουν να στηριχθούν σε επαρκή επιστημονική βάση. Η βάση αυτή πρέπει να είναι καινοτόμος, αλλά και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των επιχειρήσεων της Ένωσης.

7.2.2. Η βιοτεχνολογία παράγει διεθνώς πολλές εξειδικευμένες νέες θέσεις εργασίας, ιδίως σε νέες και καινοτόμους ΜΜΕ. Είναι σημαντικό, επομένως, ο μέγιστος αριθμός αυτών των θέσεων να δημιουργηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

7.2.3. Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαρτάται από την ικανότητά της για καινοτομία. Στον τομέα της βιοτεχνολογίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δύο σημαντικές αδυναμίες, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και άλλες προηγμένες ασιατικές χώρες :

- πρώτον, δεν υπάρχει συμφωνία σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά την προτεραιότητα αυτής της επιστημονικής αποστολής. Το ίδιο ισχύει και για τον τρόπο που αντιμετωπίζεται από τις διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Επιτροπής. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε έλλειψη κοινωνικής συναίνεσης, όπως τονίζεται και στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης 7

- δεύτερον, η Κοινότητα έχει θεσπίσει και εξακολουθεί να εφαρμόζει ορισμένους οριζόντιους νόμους, που κάνουν ιδιαίτερες διακρίσεις εις βάρος της βιοτεχνολογίας. Οι νόμοι αυτοί παρεμποδίζουν την εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον εν λόγω τομέα, διότι αυξάνουν το κόστος και την αβεβαιότητα σχετικά με την εμπορική εκμετάλλευση των προϊόντων που κατασκευάζονται με βάση βιοτεχνολογικές μεθόδους.

7.2.4. Το κανονιστικό αυτό πλαίσιο, σε συνδυασμό με την κοινή γνώμη, παρεμποδίζει τις επενδύσεις και την αξιοποίηση της τεχνολογίας και, κατά συνέπεια, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

7.3.

Παράρτημα Ι : Επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και περιεχόμενο

7.3.1.

Το ιστορικό του θέματος

7.3.1.1. Η Επιτροπή προτείνει να « αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο λεπτό στάδιο της εφαρμογής των αποτελεσμάτων των ερευνών για τις κοινωνικο-οικονομικές ανάγκες ».

7.3.1.2. Η δήλωση αυτή μοιάζει εκ πρώτης όψεως υπεράνω σχολίων. Στην πράξη, ωστόσο, το να προδικάζεται κατ`αυτόν τον τρόπο η ανάγκη και η αποδοχή ορισμένων επιστημονικών προϊόντων θα ορθώσει ένα τείχος ανάμεσα στην έρευνα και τους δυνητικούς πελάτες της.

7.3.1.3. Έχει αποδειχθεί ιστορικά ότι είναι πολύ δύσκολη η ακριβής εκτίμηση της αγοράς από επιτροπές εμπειρογνωμόνων, ιδίως όταν πρόκειται για καινοτομίες. Τα κριτήρια που θα χρησιμοποιούνται για την κρίση υπέρ ή κατά ενός προϊόντος (υποστήριξη σχεδίου επίδειξης ή απουσία κοινωνικο-οικονομικής ανάγκης, αντιστοίχως) πρέπει, συνεπώς, να καθορισθούν με μεγάλη προσοχή. Ο κύριος στόχος του προγράμματος πρέπει να είναι η διασφάλιση ότι τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά είναι ωφέλιμα για τον Ευρωπαίο πολίτη.

7.3.1.4. Πρέπει να τονισθεί ακόμη μια φορά ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταγωνίζεται, από άποψη δημιουργίας θέσεων εργασίας, άλλες χώρες, οι οποίες προοδεύουν γρήγορα χωρίς τέτοια τείχη.

7.3.2.

Πεδίο 1 : Το κυτταρικό εργοστάσιο

7.3.2.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει, σε γενικές γραμμές, την πρόταση για το συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο. Δεν θεωρεί λογικό, ωστόσο, τον αποκλεισμό των κυτταρικών συστημάτων των φυτών. Παρόλο που οι έρευνες σε αυτό το πεδίο προσανατολίζονται κυρίως προς τη φαρμακευτική βιοτεχνολογία, υπάρχει σημαντική πείρα και βιομηχανικό δυναμικό και στο πεδίο της καλλιέργειας φυτικών κυττάρων.

7.3.3.

Πεδίο 2 : Ανάλυση γονιδιωμάτων

7.3.3.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει, σε γενικές γραμμές, την πρόταση για το συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο. Οι εργασίες στον τομέα των υποδειγματικών συστημάτων θα παράσχουν γενικές πληροφορίες και μεθοδολογία. Οι ειδικές παρατηρήσεις της ΟΚΕ αφορούν τα εξής δύο σημεία :

- πρώτον, η σύνδεση των ερευνών με αντικείμενο το ανθρώπινο γονιδίωμα με το πρόγραμμα « Βιοϊατρική και υγεία » πρέπει να καθιερωθεί τυπικά και ρητά, ούτως ώστε να μεγιστοποιηθεί η πρόοδος και στους δύο τομείς 7

- δεύτερον, η έννοια του υποδειγματικού γονιδιώματος θα πρέπει να ισχύει και για τις έρευνες που έχουν αντικείμενο τα κατοικίδια ζώα. Με άλλα λόγια, η Κοινότητα δεν πρέπει να υποστηρίζει πλέον έρευνες επί συγκεκριμένων ζώων (βλ. κατωτέρω), αλλά να περιορισθεί στη βασική έρευνα. Καλό υπόδειγμα για τις έρευνες αυτού του είδους είναι το ποντίκι.

7.3.4.

Πεδίο 3 : Φυτική και ζωική βιοτεχνολογία

Μοριακή και κυτταρική βιολογία των φυτών

7.3.4.1. Το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος αυτού είναι υπερβολικά ευρύ και καλύπτει υπερβολικά πολλούς τομείς. Στη φάση της εφαρμογής, σημαντικό μέρος του προγράμματος θα πρέπει να καθοριστεί από τους πελάτες των ερευνών στη γεωργία και τη βιομηχανία. Αυτοί γνωρίζουν ποιοι τομείς έχουν « μεγάλη γεωργική και βιομηχανική σημασία » και ποιοι συγκεκριμένοι στόχοι πρέπει να επιδιωχθούν. Η υποστήριξη των επιστημονικών ερευνών, ωστόσο, μπορεί και πρέπει να καθοδηγείται κάθε φορά από τους πανεπιστημιακούς ειδήμονες του σχετικού τομέα.

7.3.4.2. Θα ήταν σκόπιμο να καθιερωθεί η τυπική σύνδεση του προγράμματος με το ερευνητικό πρόγραμμα « Γεωργία και αλιεία ». Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι τα τρία προγράμματα του τομέα των βιολογικών επιστημών (βιοτεχνολογία, βιοϊατρική και υγεία, γεωργία και αλιεία) έχουν κοινή διαχείριση, αυτό όμως θα πρέπει να καταστεί σαφές στους χρήστες.

Ζωική φυσιοπαθολογία

7.3.4.3. Όπως αναφέρεται και ανωτέρω, οι έρευνες με αντικείμενο τα γονιδιώματα των κατοικιδίων δεν μπορούν να θεωρηθούν ως έρευνες σε υποδειγματικά είδη. Η κοινοτική υποστήριξη θα πρέπει να συνεχισθεί μόνο εάν υπάρχει υψηλό επίπεδο υποστήριξης και καθοδήγησης από πλευράς της βιομηχανίας και της γεωργίας. Πρέπει να αντιμετωπισθούν ως ενδεχόμενο οι έρευνες σε υποδειγματικά είδη, όπως το ποντίκι.

7.3.4.4. Τα διαγονιδιακά υποδείγματα για την αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών του ανθρώπου και των ζώων είναι μεν αξιέπαινος στόχος, αλλά είναι αμφισβητήσιμο κατά πόσο ανήκει καλύτερα σε αυτό το πρόγραμμα και όχι στο πρόγραμμα « Βιοϊατρική και υγεία ».

7.3.4.5. Ιδιαίτερα ενδιαφέρων είναι ο τομέας των δοκιμών in vitro και επί οθόνης, οι οποίες θα αντικαταστήσουν τα πειράματα σε ζώα. Είναι σαφές πως ο τομέας αυτός έχει σημαντικό αντίκτυπο σε μεγάλη κλίμακα βιομηχανιών και παρουσιάζει ενδιαφέρον για όλη την Κοινότητα. Είναι σκόπιμο, ως εκ τούτου, να του δοθεί ιδιαίτερη έμφαση (βλ. κατωτέρω).

7.3.4.6. Οι μέθοδοι γονιδιακής θεραπείας σωματικών κυττάρων ανήκουν περισσότερο στο πρόγραμμα « Βιοϊατρική και υγεία » και έχουν περιορισμένη γενική αξία.

7.3.4.7. Η συνέργεια με τα ερευνητικά προγράμματα « Βιοϊατρική και υγεία » και « Γεωργία και αλιεία » πρέπει να καταστεί προϋπόθεση για κάθε χρηματοδότηση ερευνητικών δραστηριοτήτων σε επικαλυπτόμενους τομείς.

7.3.5.

Πεδίο 4 : Κυτταρική επικοινωνία στις νευροεπιστήμες

7.3.5.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει το πρόγραμμα και το θεωρεί αξιέπαινο.

7.3.6.

Πεδίο 5 : Ανοσολογία και γενική εμβολιολογία

7.3.6.1. Υπάρχει μεγάλο ενδεχόμενο επικάλυψης του προγράμματος με το πρόγραμμα « Βιοϊατρική και υγεία ». Η ΟΚΕ δίδει την έγκρισή της μόνο υπό τον όρο ότι η Επιτροπή θα προσδιορίσει με ποιο τρόπο θα χρησιμοποιηθεί η πρόσθετη διάσταση της συνιστώσας « βιοτεχνολογία ».

7.3.7.

Πεδίο 6 : Δομική βιολογία

7.3.7.1. Πρόκειται για έναν τομέα, όπου η αξία που προστίθεται από την ερυωπαϊκή διάσταση είναι σαφής και έχει ήδη αποδειχθεί στην πράξη 7 αυτό ισχύει ιδίως για τις ανάγκες υποδομής.

7.3.8.

Πεδίο 7 : Προκανονιστική έρευνα, βιοποικιλότητα και κοινωνική αποδοχή

7.3.8.1. Το πεδίο αυτό είναι ένα συνονθύλευμα θεμάτων, τα οποία θα πρέπει να επανεξατασθούν και να μειωθούν.

7.3.8.2. Οι έρευνες που γίνονται με δοκιμές in vitro είναι πολύτιμες και, όπως αναφέρεται και ανωτέρω, θα πρέπει να συνδεθούν με το πρόγραμμα « Ζωική φυσιοπαθολογία ».

7.3.8.3. Η βιοποικιλότητα αποτελεί ένα θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος και ανησυχίας για την Κοινότητα, τόσο για τους εοιστήμονες όσο και για τους άλλους πολίτες. Δεν έχει άμεση σχέση με τη βιοτεχνολογία, αν και η τελευταία μπορεί να ωφεληθεί από αυτήν σε ορισμένα πεδία. Οι έρευνες για τη βιοποικιλότητα πρέπει να χρηματοδοτούνται από ιδιαίτερο πρόγραμμα.

7.3.8.4. Οι έρευνες για τη βιοασφάλεια χρηματοδοτούνται επιτυχώς εδώ και πολλά χρόνια. Είναι αμφισβητήσιμο αν υπάρχει λόγος να διατεθούν περαιτέρω πόροι για τη χρηματοδότηση ερευνών σε αυτόν το τομέα. Τα κυριότερα επιστημονικά ερωτήματα έχουν απαντηθεί 7 τα θέματα που απομένουν αφορούν τις νομοθετικές ρυθμίσεις και την αποδοχή από το κοινό. Στο σημερινό στάδιο, η συλλογή περαιτέρω δεδομένων δεν έχει υψηλή επιστημονική προτεραιότητα.

7.3.9.

Πεδίο 8 : Υποδομές

7.3.9.1. Οι κοινοτικές δραστηριότητες σε αυτό το πεδίο έχουν μεγάλη αξία για την εξασφάλιση της διαθεσιμότητας βιοτεχνολογικών υπηρεσιών και της πρόσβασης του κοινού σε αυτές. Θα ήταν χρήσιμη η ενίσχυση των προσπαθειών σε αυτόν τον τομέα, πέραν των όσων προβλέπονται στην πρόταση.

7.3.10.

Οριζόντιες δραστηριότητες

7.3.10.1. Οι δραστηριότητες επίδειξης έχουν δυνητικά μεγάλη αξία, διότι θα συντελέσουν στην άρση των « κοινωνικο-οικονομικών φραγμών » και θα « διευκολύνουν την υιοθέτηση των νέων βιοτεχνολογιών ». Είναι σημαντικό, ως εκ τούτου, να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις που αναφέρονται στο σημείο 7.3.1.

7.3.10.2. Ο ενδεχόμενος κίνδυνος κατά την επιλογή των έργων είναι μήπως οι έρευνες προπορευθούν της αγοράς, καθώς διεξάγονται σε μη εμπορικό περιβάλλον. Ο κίνδυνος αυτός πρέπει να αναγνωρισθεί και να λαμβάνεται υπόψη κάθε φορά που πρόκειται να διατεθούν σημαντικοί δημόσιοι πόροι για αυτό το πεδίο.

7.3.10.3. Οι αντιλήψεις του κοινού σχετικά με τα προϊόντα που παράγονται με βιοτεχνολογικές μεθόδους είναι πολύ σημαντικές για τη διάθεση αυτών των προϊόντων στην αγορά επί ίσοις όροις με τα άλλα προϊόντα. Κύριο ρόλο διαδραματίζει εδώ η βιομηχανία (τόσο οι εργοδότες όσο και οι εργαζόμενοι), η γεωργία και οι οργανώσεις των καταναλωτών, παράλληλα με τις προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο του προγράμματος.

7.3.10.4. Μεταξύ των δράσεων που θα μπορούσε να υποστηρίξει επωφελώς η Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι η παροχή διδακτικού υλικού στα εκπαιδευτικά ιδρύματα όλων των επιπέδων, στα οποία διδάσκονται οι θετικές επιστήμες. Όσον αφορά δε τις κοινωνικές επιστήμες, θα μπορούσε να υποστηριχθεί η διεξαγωγή ερευνών σχετικά με τις συνέπειες της διάθεσης συγκεκριμένων προϊόντων στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των ΗΠΑ ή της Ιαπωνίας.

7.3.10.5. Κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις : η μέτρηση των κοινωνικο-οικονομικών επιπτώσεων είναι αξιόλογος στόχος ερευνών, αρκεί να περιλαμβάνονται σε αυτές και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις.

7.4.

Παράρτημα ΙΙ : Ενδεικτική κατανομή του ποσού που κρίνεται αναγκαίο

7.4.1. Η ΟΚΕ δεν έχει εν γένει αντίρρηση για προτεινόμενο ποσό. Πιστεύει, εντούτοις, ότι η κατανομή του χρειάζεται αναπροσαρμογή, δεδομένης της επικάλυψης ορισμένων πεδίων με το πρόγραμμα « Βιοϊατρική και υγεία ». Πιστεύει, επίσης, ότι, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις, οι δαπάνες για το Πεδίο 7 πρέπει να μειωθούν και οι δαπάνες για το Πεδίο 8 να αυξηθούν.

8. Βιοϊατρική και υγεία [94/0087 (CNS)]

8.1.

Εισαγωγή

8.1.1. Το προτεινόμενο πρόγραμμα αποσκοπεί κυρίως « στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της ιατρικής και της υγείας, ιδίως με καλύτερο συντονισμό των σχετικών δραστηριοτήτων των κρατών μελών και με την εφαρμογή των αποτελεσμάτων αυτών των δραστηριοτήτων μέσω της κοινοτικής συνεργασίας και της από κοινού χρήσης των πόρων ».

8.1.2. Το προτεινόμενο πρόγραμμα πρόκειται να διαδεχθεί εκείνο που είχε αποφασισθεί από το Συμβούλιο στις 9 Σεπτεμβρίου 1991 για την περίοδο 1990-1994 (), για την πρόταση του οποίου η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 20 Νοεμβρίου 1992 (). Για την πραγματοποίηση του προγράμματος εκείνου είχε διατεθεί συνολικό ποσό 151 εκατ. Ecu.

8.1.3. Για το νέο πρόγραμμα, η Επιτροπή προτείνει να χορηγηθούν, από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, πιστώσεις 336 εκατ. Ecu. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των πιστώσεων (το 85 %) θα κατανεμηθεί στους εξής πέντε τομείς προτεραιότητας (σε %) :

- Έρευνα για το AIDS, τη φυματίωση και άλλες λοιμώδεις νόσους

13-20

- Έρευνα για τον καρκίνο

16-20

- Φαρμακευτική έρευνα

12-18

- Έρευνα για τον εγκέφαλο

13-19

- Έρευνα για το ανθρώπινο γονιδίωμα

11-17

8.1.4. Στους τομείς αυτούς, οι ερευνητικές δραστηριότητες θα πραγματοποιηθούν υπό μορφήν ενεργειών επιμερισμένων δαπανών με « συγκέντρωση μέσων », όπως και στο πρόγραμμα « Βιοτεχνολογία ».

8.1.5. Το υπόλοιπο 15 % θα διατεθεί για τη διεξαγωγή συντονισμένων ενεργειών στους εξής τομείς :

- Έρευνα στην ιατρική της εργασίας και του περιβάλλοντος,

- Έρευνα με αντικείμενο άλλες ασθένειες που έχουν σοβαρές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις,

- Έρευνα για τη δημόσια υγεία, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας για τις υγειονομικές υπηρεσίες,

- Έρευνα βιοϊατρικής τεχνολογίας και μηχανικής,

- Έρευνα για τη βιοϊατρική μεθοδολογία.

8.1.6. Ποσό 3 εκατ. Ecu θα διατεθεί για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων.

8.1.7. Προβλέπονται, επίσης, ενέργειες οριζόντιου χαρακτήρα (συγκεκριμένα, δραστηριότητες επίδειξης, μελέτες των ηθικών, κοινωνικών και νομικών πτυχών και δραστηριότητες κατάρτισης).

8.2.

Γενικές παρατηρήσεις

8.2.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση, και ιδιαίτερα την έμφαση που δίνεται στην προώθηση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, και ως και την προσοχή που δίνεται στις ΜΜΕ.

8.2.2. Η αιτιολογική έκθεση επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στις ιατρικές και υγειονομικές ανάγκες του πολίτη, πράγμα ορθό. Το πρόγραμμα θα έπρεπε ωστόσο να δώσει μεγαλύτερη σημασία στην πρόληψη και θεραπεία σημαντικών ασθενειών και σε μεθόδους ταχύτερης διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας.

8.2.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που οι προτάσεις της Επιτροπής αφήνουν να διαφανεί μία ανησυχία ηθικής φύσεως, πράγμα που άλλωστε επιβεβαιώνεται σαφώς από το γεγονός ότι κάθε ερευνητική δραστηριότητα που θα μπορούσε ενδεχομένως να έχει ως αποτέλεσμα την τροποποποίηση της γενετικής σύστασης των ανθρώπινων όντων αποκλείεται στα πλαίσια των κοινοτικών προγραμμάτων.

8.2.4. Στον κατάλογο των ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναφέραμε, η έρευνα όσον αφορά τις καρδιοαγγειακές ασθένειες και τα προβλήματα που έχουν σχέση με την ηλικία θα πρέπει να καταλάβουν σημαντικότερη θέση και να παρατεθούν ξεχωριστά αμέσως μετά την έρευνα για το AIDS και τον καρκίνο, ως τομέας προτεραιότητας. Οι καρδιοαγγειακές ασθένειες είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος « φονέας » στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συνεπάγονται λεπτομερή κατανόηση ενός ευρέως φάσματος παθολογικών εργασιών, ιδίως στην περίπτωση του AIDS και του καρκίνου. Συνεπώς, ο τομέας αυτός έρευνας δεν θα πρέπει να θεωρείται ως δευτερεύουσας σημασίας, όπως φαίνεται να συμβαίνει στο έγγραφο της Επιτροπής.

8.3.

Παράρτημα Ι : Επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι και περιεχόμενα

8.3.1. Φαίνεται επιθυμητή η κοινή κυρίως χρηματοδότηση των περισσότερων παθολογικών ερευνών. Αυτό αφήνει την έρευνα για τον εγκέφαλο, το ανθρώπινο γονιδίωμα, την επαγγελματική ιατρική, τη δημόσια υγεία και την βιοϊατρική δεοντολογία να χρηματοδοτηθούν ως συντονισμένες δράσεις, εφόσον συνήθως διενεργούνται από τα πανεπιστήμια.

8.3.2. Η εστιασμένη και συντονισμένη φαρμακευτική έρευνα θα οδηγήσει σε περικοπές των δαπανών όσον αφορά την υγεία, εάν επιτύχει τη βελτίωση της θεραπευτικής ικανότητας των φαρμάκων σε βαθμό που να είναι δυνατή η πρόληψη των ασθενειών ή που να περιορίζεται ή να αποφεύγεται η παραμονή στο νοσοκομείο.

8.3.2.1. Η έρευνα θα πρέπει λοιπόν να επικεντρωθεί στις τρέχουσες ανάγκες.

8.3.3.

Φαρμακευτική έρευνα

8.3.3.1. Ο στόχος (δηλαδή η ανάπτυξη των επιστημονικών και τεχνικών βάσεων που απαιτούνται για την αξιολόγηση των νέων φαρμάκων) δεν μπορεί να περιορίζεται σε νέα φαρμακευτικά προϊόντα στους συγκεκριμένους τομείς που απαριθμούνται στο σημείο αυτό είναι οι νευρολογικές ψυχικές, ανοσολογικές και ιογενικές νόσοι. Θα πρέπει να καλύπτουν τη μεθολογική στήριξη για όλες τις εργασίες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Αξιολόγησης Φαρμάκων.

8.3.4.

Η έρευνα για το ανθρώπινο γονιδίωμα

8.3.4.1. Η ειδική φύση της προτεινόμενης έρευνας δηλ. κατά βάση μια έρευνα που γίνεται από πανεπιστήμια και κέντρα έρευνας στο εσωτερικό εθνικών προγραμμάτων απαιτεί χρηματοδότηση με συντονισμένες ενέργειες. Έτσι, ορισμένοι από τους πόρους που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ (ενδεικτική ανάλυση του ποσού) θα μπορούσαν - πράγμα θετικό - να μεταφερθούν στην έρευνα για ασθένειες με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις.

8.3.5.

Η έρευνα για τις άλλες ασθένειες με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις

8.3.5.1. Εξαιτίας της οικονομικής επίδρασης και του μεγάλου αριθμού των ερευνών που προσανατολίζονται σε εταιρείες οι οποίες λειτουργούν στον τομέα αυτό, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην κοινή χρηματοδότηση με την συμμετοχή των επιχειρήσεων αυτών.

8.3.5.2. Τα κύρια θέματα της έρευνας που καλύπτει αυτός ο τίτλος θα πρέπει να σχετίζονται με τον αφανισμό σημαντικών « ορφανών » ασθενειών όπως η CHF (σύμφυτη καρδιακή ανεπάρκεια), ισχαιμία, κ.τ.λ. Η χρηματοδότησή της θα πρέπει να είναι στα ίδια περίπου επίπεδα με τη χρηματοδότηση για την έρευνα σχετικά με το AIDS και τον καρκίνο.

8.3.6.

Έρευνα για τη δημόσια υγεία, συμπεριλαμβανόμενης και της έρευνας για τις υπηρεσίες υγείας

8.3.6.1. Τα περισσότερα από τα θέματα που αναφέρονται αποτελούν ανάλυση της κατάστασης, της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας της εθνικής κλίμακας υγειονομικών υπηρεσιών. Είναι εξαιρετικά σημαντικά θέματα που δεν είναι όμως αμιγώς θέματα έρευνας και ανάπτυξης. Θα μπορούσαν να εξεταστούν καλύτερα και αποτελεσματικότερα από άλλες πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

8.3.7.

Η έρευνα για τη βιοϊατρική τεχνολογία και τη μηχανική

8.3.7.1. Ο κατάλογος των θεμάτων είναι υπερβολικά περιοριστικός. Θα πρέπει να παραμείνει πιο ανοιχτός με την τροποποίηση της επικεφαλίδας πριν από το εδάφιο « Η έρευνα και η ανάπτυξη θα συμπεριλαμβάνει αλλά δεν θα περιορίζεται σε ... »

8.3.8.

Έρευνα για τη βιοϊατρική δεοντολογία

8.3.8.1. Η έρευνα για τη βιοϊατρική δεοντολογία θα πρέπει να περιορισθεί στην παροχή των βασικών επιστημονικών γνώσεων που απαιτούνται για τη νομοθετική δραστηριότητα και τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων, συμπεριλαμβανομένων των ερευνητών, ιατρών, ασθενών κ.λ.π. Στις εν λόγω γνώσεις περιλαμβάνεται το θέμα της τήρησης του απορρήτου και της ιδιωτικής ζωής. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε οι οικονομικές πτυχές να μην υπερισχύσουν των ηθικών.

8.3.8.2. Τα ιατρικά στοιχεία που λαμβάνουν υπόψη την εμπιστευτικότητα και την ιδιωτική ζωή, στο εδάφιο 7, δεν αποτελούν ένα πραγματικό αντικείμενο έρευνας, αλλά χρειάζεται να εξεταστούν στην Πρόταση για οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των δεδομένων.

8.3.9.

Οριζόντιες δραστηριότητες

8.3.9.1. Οι δραστηριότητες που αναφέρονται στη δεύτερη παράγραφο έχουν αμφισβητήσιμη πρακτική αξία, ως ερευνητικά θέματα, δεδομένου ότι αφορούν τις « αξίες » παρά το περιεχόμενο.

8.3.9.2. Αντίθετα, οι δραστηριότητες που αναφέρονται στην τρίτη παράγραφο μπορούν να υποστηριχθούν πλήρως.

8.3.9.3. Η τέταρτη παράγραφος αφορά τις δραστηριότητες επίδειξης. Η Επιτροπή δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιδείξεις πρόκειται να διευκολύνουν το ευρωπαϊκό κλινικό πολύκεντρο σε ένα « προ-ανταγωνιστικό στάδιο ». Αυτό δεν θα πρέπει να περιορίζεται σε επιδημιολογικές μελέτες, αλλά θα πρέπει να καλύπτει τη μεθοδολογία και ένα ευρύ πεδίο κλινικών δοκιμών (νέα φαρμακευτικά προϊόντα θα πρέπει να υφίστανται μεταχείριση ως « ζωικά πρωτότυπα » μέχρι τη φάση 3 της κλινικής ανάπτυξης).

8.4.

Παράρτημα ΙΙ : Ενδεικτική ανάλυση του ποσού

8.4.1. Η ΟΚΕ δεν είναι σε θέση να εκτιμήσει λεπτομερώς την ενδεικτική ανάλυση. Ωστόσο, από την αξιολόγηση του προγράμματος προκύπτει ότι « η έρευνα όσον αφορά άλλες ασθένειες με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις » θα πρέπει να μεταφερθεί στον κατάλογο προτεραιότητας Α, πράγμα που σημαίνει ότι τα ποσά των μεμονωμένων ερευνητικών τομέων πρέπει να προσδιορισθούν εκ νέου.

8.5.

Παράρτημα ΙΙΙ : Κανόνες για την εφαρμογή τους προγράμματος

8.5.1. Η παράγραφος 9.1 α) προβλέπει ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες για τις σοβαρότερες ασθένειες θα ενισχυθούν, ιδίως « με στοχοθετημένη κατάθεση των νέων ερευνητών » για το πολύ έξι μήνες. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι είναι αδιανόητο ότι ένας ερευνητής θα μπορεί να προωθηθεί σε ένα τελείως ανεξοικείωτο περιβάλλον για τόσο σύντομο χρονικό διάστημα και να αποκτήσει οποιαδήποτε χρήσιμη κατάρτιση. Η περίοδος κατάρτισης θα πρέπει να παραταθεί από έξι μήνες σε ένα έτος.

8.5.2. Στην παράγραφο αυτή αναφέρονται επίσης οι δέκα συγκεκριμένοι στόχοι του προγράμματος. « Οι άλλες ασθένειες σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις » αναφέρονται ως 7ος στόχος. Η ΟΚΕ κρίνει ότι ο στόχος αυτός θα πρέπει να προωθηθεί στον κατάλογο και να αναφέρεται μετά το « AIDS, φυματίωση και άλλες μεταδοτικές ασθένειες », και « τον καρκίνο » ως στόχο 3, προβλέποντας 20 παραπάνω σημαντικά προγράμματα κοινής χρηματοδότησης.

9. Γεωργία και αλιεία (που συμπεριλαμβάνει τη γεωργική βιομηχανία, την τεχνολογία τροφίμων, την δασοκομία, τις υδατοκαλλιέργειες και την αγροτική ανάπτυξη) [94/0088 (CNS)]

9.1.

Εισαγωγή

9.1.1. Οι γενικοί στόχοι του προτεινόμενου προγράμματος είναι οι ακόλουθοι :

- « Συμβολή στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής γεωργικής βιομηχανίας και πρωτογενούς παραγωγής, μέσω της ανάπτυξης νέων τεχνολογιών, συμβατών με τη διατηρήσιμη ανάπτυξη και λαμβανομένων υπόψη των αναγκών των καταναλωτών 7

- βελτίωση της ποιότητας των γεωργικών, δασικών και αλιευτικών προϊόντων, εν γένει, και των ειδών διατροφής, ιδιαίτερα 7

- συμβολή στην εφαρμογή της κοινής γεωργικής πολιτικής και άλλων κοινοτικών πολιτικών (εσωτερική αγορά και περιβάλλον), την αγροτική ανάπτυξη και τη διατήρηση των θέσεων απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές 7

- συμβολή στην προσαρμογή μεταξύ της παραγωγής και της χρησιμοποίησης βιολογικών πρώτων υλών. »

9.1.2. Το πρόγραμμα αυτό σκοπό έχει να αντικαταστήσει το πρόγραμμα που θέσπισε το Συμβούλιο στις 9 Σεπτεμβρίου 1991 για την περίοδο 1990-1994 (), για την πρόταση του οποίου η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 19 Σεπτεμβρίου 1990 (). Για την εκτέλεση εκείνου του προγράμματος είχε εγκριθεί συνολικό ποσό 377 εκατομμυρίων Ecu.

9.1.3. Η Επιτροπή προτείνει να διατεθεί στην εκτέλεση του νέου αυτού προγράμματος κονδύλιο ύψους 607 εκατομμυρίων Ecu από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, το οποίο κατανέμεται ως εξής μεταξύ των διαφόρων επιλεγέντων τομέων έρευνας (σε %) :

- Ολοκληρωμένη παραγωγή και αλυσίδες μεταποίησης

14-16

- Κλιμάκωση και μέθοδοι μεταποίησης

6-8

- Γενική επιστήμη και προηγμένη τεχνολογία των τροφίμων

15-17

- Παρακολούθηση των κοινοτικών πολιτικών στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας και καθορισμός, μετά την μεταρρύθμισή τους, νέων προοπτικών, με προτεραιότητα :

52-56

- Στον τομέα της γεωργίας, της δασοκομίας και της αγροτικής ανάπτυξης, για :

36-38

7 την βελτιστοποίηση των μεθόδων, συστημάτων και κυκλωμάτων πρωτογενούς παραγωγής 7

7 την πολιτική ποιότητας 7

7 την διαφοροποίηση του γεωργικού τομέα και νέες χρήσεις των εκτάσεων 7

7 την υγεία των φυτών και των ζώων και την πρόνοια για τα ζώα 7

7 την πολυλειτουργική διαχείριση των δασών 7

7 την αγροτική ανάπτυξη.

- Στον τομέα της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, για :

16-18

7 τις επιπτώσεις των περιβαλλοντικών παραγόντων επί των θαλασσίων πόρων 7

7 τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας 7

7 τη βιολογία των ειδών για τη βελτιστοποίηση της υδατοκαλλιέργειας 7

7 τις κοινωνικοοικονομικές πτυχές του αλιευτικού κλάδου 7

. τη βελτίωση των μεθόδων.

- Συντονισμένες δράσεις

8

(από τις οποίες 2 % αφορά την αλιεία, 3 % την γεωργία και 3 % την έρευνα στον τομέα της γεωργικής βιομηχανίας).

9.1.4. Οι συντονισμένες αυτές δράσεις θα υλοποιηθούν στα πλαίσια των θεματικών δικτύων και θα αφορούν, κυρίως, την πρωτογενή παραγωγή στη γεωργία, τη δασοκομία, την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες, την ανάπτυξη των αγροτικών και παράκτιων περιοχών, καθώς και την παραγωγή και μεταποίηση τροφίμων.

9.1.5. Από το συνολικό προτεινόμενο ποσό, 1 % θα διατεθεί σε δράσεις για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, 4 με 8 % σε οριζόντιες δράσεις επίδειξης, 1 με 2 % σε οριζόντιες δράσεις για τις ηθικές, κοινωνικές και νομικές πτυχές και 5 με 7 % σε δράσεις κατάρτισης.

9.1.6. Το ΚΚΕρ καλείται να συμβάλει στις ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα της γεωργίας και αλιείας με εργασίες που αντιστοιχούν σε ποσό ύψους 77 εκατομμυρίων Ecu, το οποίο προστίθεται στο ποσό που προτείνεται για την εκτέλεση του εν λόγω ειδικού προγράμματος.

9.2.

Συνολική αξιολόγηση

9.2.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση προγράμματος που υπέβαλε η Επιτροπή η οποία, κατά τη γνώμη της, χαρακτηρίζεται από σαφήνεια στη διατύπωση και ακρίβεια ως προς το περιεχόμενο. Οι προτεραιότητες που αναφέρονται καλύπτουν τις περισσότερες από τις ανάγκες της γεωργίας και της αλιείας και μάλλον θα συμβάλουν στη στήριξη της προσπάθειας ανασυγκρότηση που καταβάλλεται σήμερα.

9.2.2. Οι πτυχές του προγράμματος που έχουν σχέση με την ανταγωνιστικότητα συνδυάζονται καλά με την προβληματική του περιβάλλοντος, της απασχόλησης και, γενικότερα, της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η ΟΚΕ εκφράζει ωστόσο τη λύπη της που η ηθική ανησυχία δεν έχει ληφθεί αρκούντως υπόψη.

9.2.3. Σε γενικές γραμμές, η προσέγγιση που επελέγη κατά τον καθορισμό του επιστημονικού και τεχνικού περιεχομένου φαίνεται ότι έχει συνοχή και ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στις ανησυχίες των ημερών.

9.3.

Γενικές παρατηρήσεις

9.3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο δίνει αυξημένη σημασία στο τομέα των βιολογικών επιστημών και τεχνολογιών, και ιδιαίτερα στον τομέα της γεωργίας και αλιείας, πράγμα που αντανακλάται και στον προϋπολογισμό.

9.3.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ φρονεί ότι οι προτεινόμενες πιστώσεις θα αποδειχθούν ανεπαρκείς για την χρηματοδότηση του συνόλου των εξαιρετικά ποικίλων ερευνητικών θεμάτων που καλύπτει το εν λόγω πρόγραμμα. Επίσης, στον τομέα αυτό είναι απαραίτητο να καταβληθεί προσπάθεια συντονισμού ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο κατασπατάλησης των πιστώσεων.

9.3.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί απολύτως ότι είναι απαραίτητο να υπάρξει ισχυρή επιστημονική ερευνητική βάση για τον ανταγωνιστικό αυτό τομέα και υποστηρίζει σθεναρά τον στόχο να παρασχεθεί η κατάλληλη επιστημονική βάση για τον καθορισμό προτύπων και κανόνων.

9.3.4. Η ΟΚΕ τονίζει την πρωταρχική σημασία που έχει το γεγονός ότι, στον εν λόγω τομέα, ο καθορισμός επιστημονικών και τεχνικών στόχων και δράσεων έρευνας που πρέπει να αναληφθούν - ιδιαίτερα στα πλαίσια των κοινοτικών προγραμμάτων - στηρίζεται στην κοινωνική αποδοχή όσον αφορά τόσο τις επιπτώσεις που θα έχουν αυτά στην οικονομία και το εμπόριο, όσο και τις επιπτώσεις τους στο ήθος, την ηθική, την κοινωνία και το δίκαιο. Από την άποψη αυτή, οι επιπτώσεις που οι εν λόγω ερευνητικές δράσεις θα έχουν στην απασχόληση έχουν θεμελιώδη σημασία. Η ΟΚΕ φρονεί ότι είναι σε θέση να συμβάλει στην επίτευξη της αποδοχής αυτής και να αποτελέσει, αντίστοιχα, ένα είδος συνδέσμου μεταξύ των κοινωνικοοικονομικών κύκλων και των πολιτικών προσώπων που λαμβάνουν τις αποφάσεις.

9.3.5. Οι τομείς λοιπόν της γεωργίας, της αλιείας, καθώς και των συνδεδεμένων βιομηχανιών μεταποίησης, πρέπει στο μέλλον να εξελίσσονται στα πλαίσια ενός περιβάλλοντος που να έχει θεμελιωθεί σε μια τέτοια κοινωνική αποδοχή.

9.3.6. Έτσι, ο τομέας των βιολογικών επιστημών και τεχνολογιών, που διαδραματίζει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στην κοινωνία, θα μπορέσει να εξακολουθήσει να αναπτύσσεται ανεμπόδιστος, με εξαίρεση τους φραγμούς που θέτει η εξέλιξη την γνώσεων. « Η αλήθεια είναι ορίζοντας που απομακρύνεται. »

9.3.7. Η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει τη σημασία, στα πλαίσια των προτεινόμενων προγραμμάτων, των δραστηριοτήτων επίδειξης, κι αυτό για να καταστούν ελκυστικότερες οι νέες τεχνολογικές επιλογές που στηρίζονται στις βιολογικές επιστήμες και τεχνολογίες. Για το λόγο αυτό, προέχει να τονισθεί ότι η βελτίωση της ποιότητας διαβίωσης του συνόλου της κοινωνίας αποτελεί θεμελιώδη στόχο των δραστηριοτήτων έρευνας στον τομέα των βιολογικών επιστημών και τεχνολογιών.

9.3.8. Εάν λοιπόν αποδειχθεί ότι οι νέες βιολογικές τεχνολογίες είναι βιώσιμες και ότι από τη χρησιμοποίησή τους μπορούν να αντληθούν όχι μόνο οικονομικά, αλλά και κοινωνικά οφέλη, τότε αυτές οι δραστηριότητες επίδειξης αποκτούν όλη τους τη σημασία.

9.3.9. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ εκτιμά ότι οι δραστηριότητες επίδειξης δεν οφείλουν μόνον να δημιουργήσουν σχέσεις - για να μπορέσουν να υλοποιηθούν - μεταξύ των παραγωγών και των χρηστών τεχνολογιών, αλλά και μεταξύ εκείνων έχουν την ευθύνη να αγρυπνούν ώστε να τηρούνται οι ηθικοί κανόνες.

9.4.

Ειδικές παρατηρήσεις

9.4.1.

Παράρτημα Ι : Στόχοι και επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο

9.4.1.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι γίνεται επανειλημμένως αναφορά σε « βιολογικές πρώτες ύλες ». Η χρησιμοποίηση των όρων αυτών θα μπορούσε - στη γαλλική γλώσσα τουλάχιστον - να οδηγήσει σε σύγχυση, αφού θα μπορούσε να δώσει την εντύπωση ότι τα προϊόντα για τα οποία γίνεται λόγος είναι τα προϊόντα της βιολογικής γεωργίας, ακόμη περισσότερο δε επειδή γίνεται αναφορά στις νομοθετικές διατάξεις στον τομέα της βιολογικής γεωργίας.

9.4.1.2.

Ολοκληρωμένη παραγωγή και αλυσίδες μεταποίησης

9.4.1.2.1. Οι αλυσίδες βασικών κατηγοριών των καλλιεργειών είναι μια αρκετά λεπτή προσέγγιση και θα πρέπει να βρεθούν τρόποι να συνδεθούν μεταξύ τους οι αλυσίδες αυτές, όπου αυτό είναι επωφελές.

9.4.1.2.2. Ως προς την αλυσίδα βιοενέργειας, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός οτι συμπεριλήφθηκε η ενεργειακή ισορροπία και η αποδοτικότητα από άποψη κόστους. Θα έπρεπε πράγματι να είχε διεξαχθεί μια πρώτη έρευνα ως προς το ποιές προσεγγίσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν καλύτερα σε προϊόντα και εφαρμογές που θα ήταν βιώσιμα δίχως να χρειάζονται επιδοτήσεις. Αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει τη διάθεση των κοινοτικών πόρων για τα σχέδια εκείνα που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες χρήσιμων αποτελεσμάτων.

9.4.1.3.

Κλιμάκωση και μέθοδοι μεταποίησης

9.4.1.3.1. Στις εργασίες που καλύπτονται από αυτό τον τίτλο θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνεται η ανάπτυξη και η εφαρμογή τεχνικών ανίχνευσης και όρασης, καθώς και τα συστήματα ελάχιστης μεταποίησης τροφίμων.

9.4.1.4.

Γενική επιστήμη και προηγμένη τεχνολογία τροφίμων

9.4.1.4.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την έμφαση που δόθηκε στις θρεπτικές τροφές και στην ποιότητα, την ασφάλεια και την υγιεινή των τροφών. Χρειάζεται, ωστόσο, να τονίσει εκ νέου ότι εάν η ασφάλεια και η υγιεινή εξασφαλίζονται, η ποιότητα θα πρέπει τότε να υπολογίζεται σε συνάρτηση με τον βαθμό ικανοποίησης του καταναλωτή και όχι με το κατά πόσον οι τροφές συμμορφώνονται προς αριθμητικά πρότυπα.

9.4.1.4.2. Στο πεδίο της ασφάλειας και της υγιεινής, θα πρέπει να προστεθεί η εκτίμηση των κινδύνων, καθώς και οι επιπτώσεις από τις φυσικές τοξικές ουσίες. Στον τίτλο αυτό θα πρέπει επίσης να υπαχθούν οι σύγχρονες αλλαγές που έχουν σημειωθεί στον τομέα της γεωργικής μεταποίησης καθώς και το θέμα της διανομής.

9.4.1.4.3. Η αλλοίωση δεν είναι σημαντική μόνο για τα αλιευτικά προϊόντα, αλλά και για όλα τα προϊόντα. Στο πρόγραμμα θα πρέπει να περιληφθούν ταχείες μέθοδοι ανίχνευσης παθογόνων οργανισμών, καθώς και ο υγειονομικός σχεδιασμός των εξοπλισμών.

9.4.1.5.

Γεωργία, δασοκομία και αγροτική ανάπτυξη

9.4.1.5.1. Όσα προαναφέρθηκαν για την ποιότητα, ισχύουν και σε αυτή την περίπτωση. Οι διάφορες προτάσεις για τη βιοτεχνολογία φαίνονται λογικές, η μείωση ωστόσο των αναγκών σε παρασιτοκτόνα θα πρέπει να διατυπωθεί ρητά ως ξεχωριστός στόχος.

9.4.1.5.2. Υποστηρίζεται ιδιαίτερα από την ΟΚΕ η οικολογικά βιώσιμη διαχείριση των δασών και το γεγονός ότι κρίνεται απαραίτητο να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική βιωσιμότητα.

9.4.1.5.3. Όσον αφορά την αγροτική ανάπτυξη, η ΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν σκόπιμο στον κατάλογο των προτεινόμενων θεμάτων να συμπεριληφθεί η ανάλυση των προοπτικών αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού, ιδιαίτερα στα πλαίσια της ανάπτυξης νέων επαγγελματικών κλάδων που έχουν σχέση με τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων στις αγροτικές ζώνες.

9.4.1.6.

Συντονισμένες δράσεις

9.4.1.6.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι οι ηθικές πτυχές θα μπορούσαν να τύχουν του κατάλληλου χειρισμού στα πλαίσια των συντονισμένων δράσεων που προβλέπονται από το πρόγραμμα.

9.4.2.

Δημοσιονομικό δελτίο

9.4.2.1. Η ΟΚΕ σημειώνει τα μέτρα κατά της απάτης για τα οποία γίνεται λόγος στο δημοσιονομικό δελτίο. Φρονεί ότι η χρησιμοποίηση του προτύπου ISO 9000 θα μπορούσε ενδεχομένως να συμβάλει στον περιορισμό των κινδύνων απάτης.

10. Πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις [94/0072 (CNS)]

10.1.

Εισαγωγή

10.1.1. Το προτεινόμενο πρόγραμμα επιδιώκει τους ακόλουθους γενικούς στόχους :

- Τόνωση της ευρωπαϊκής συνεργασίας και της τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας και των πυρηνικών διασφαλίσεων.

- Ανάπτυξη μιας σφαιρικής και δυναμικής προσέγγισης για την βελτίωση της κατανόησης και την ποσοτική εκτίμηση του συνολικού κινδύνου από τον συνολικό κύκλο του καυσίμου και την έκθεση σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες προερχόμενες από όλα τα είδη πηγών, συμπεριλαμβανομένων και των λοιπών βιομηχανικών εφαρμογών, των ιατρικών εφαρμογών, και της φυσικής ραδιενέργειας.

- Δημιουργία ευκαιριών για την εκπαίδευση και την κινητικότητα των επιστημόνων.

10.1.2. Το πρόγραμμα αυτό σκοπό έχει να αντικαταστήσει το προγράμμα που θέσπισε το Συμβούλιο στις 28 Νοεμβρίου 1991 για την περίοδο 1990-1994 () σχετικά με την πρόταση του οποίου η ΟΚΕ είχε γνωμοδοτήσει στις 31 Ιανουαρίου 1991 (). Για την υλοποίηση του προγράμματος εκείνου είχε διατεθεί συνολικό ποσό 228 εκατ. Ecu.

10.1.3. Βάσει του 4ου προγράμματος-πλαισίου διατίθεται συνολικό ποσό 327 εκατομμυρίων Ecu για την έρευνα και την κατάρτιση στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. Από το ποσό αυτό, 167 εκατ. χορηγούνται στις δραστηριότητες έρευνας και κατάρτισης που θα πρέπει να εκτελέσει το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας, ενώ τα υπόλοιπα 160 εκατ. χορηγούνται στο εξεταζόμενο πρόγραμμα έμμεσης δράσης. Επίσης, ποσό 87 εκατ. Ecu διατίθεται στο ΚΚΕρ για την παροχή επιστημονικής και τεχνικής στήριξης για την εφαρμογή των ελέγχων ασφάλειας, βάσει του Κεφαλαίου VII της Συνθήκης Euratom, και ανάλογη στήριξη θα παρασχεθεί για το Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας : οι δραστηριότητες αυτές δεν αποτελούν έρευνα με την κυριολεκτική έννοια του όρου.

10.1.3.1. Οι δραστηριότητες έρευνας και κατάρτισης που θα εκτελέσει το ΚΚΕρ (άμεση δράση) θα καλύπτουν την ασφάλεια των αντιδραστήρων (37 εκατομμύρια Ecu), την ασφάλεια του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου (76 εκατομμύρια Ecu), καθώς και την διαχείριση των διασφαλίσεων και των σχάσιμων υλικών (37 εκατομμύρια Ecu).

10.1.3.2. Η ΟΚΕ λυπάται διότι η κατανομή αυτή δεν περιλαμβάνεται στην πρόταση της Επιτροπής. Η καθυστέρηση με την οποία ανακοινώθηκε στην ΟΚΕ κατέστησε δυσχερέστερη την κατάρτιση της παρούσας γνωμοδότησης.

10.1.3.3. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι στα προαναφερόμενα 167 εκατομμύρια Ecu περιλαμβάνεται ποσό 16 εκατομμυρίων Ecu για τη συμμετοχή του ΚΚΕρ σε δράσεις επιμερισμένων δαπανών βάσει του έμμεσου προγράμματος δράσης.

10.1.3.4. Η Επιτροπή προτείνει να διατεθούν οι πιστώσεις στο εξεταζόμενο προγράμμα έμμεσης δράσης ως εξής (σε εκατομμύρια Ecu) :

- Διερεύνηση νέων λύσεων

7

- Ασφάλεια των αντιδραστήρων

50

- Κλείσιμο του πυρηνικού κύκλου

40

- Επιπτώσεις από την έκθεση σε ακτινοβολίες στον άνθρωπο και το περιβάλλον

50

- Ιστορικές υποχρεώσεις

13

Σύνολο

160

10.1.4. Από το συνολικό ποσό που έχει προταθεί, 15 % θα διατεθεί σε δραστηριότητες βασικής έρευνας, 1.25 % σε δράσεις διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων και 2 % σε σχέδια ενθάρρυνσης της κατάρτισης των ερευνητών στους τομείς που καλύπτει το εν λόγω πρόγραμμα.

10.2.

Γενικές παρατηρήσεις

10.2.1. Το συνολικό κονδύλιο που προορίζεται για την πυρηνική σχάση βάσει του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου είναι υπερβολικά χαμηλό και δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις. Εξάλλου, οι πιστώσεις δεν κατανέμονται με ικανοποιητικό τρόπο. Θα πρέπει να επανεξετασθεί υπό το φως των ακόλουθων παρατηρήσεων.

10.2.1.1. Η Ευρώπη είναι ο υπ`αριθμόν ένα παραγωγός ενέργειας με πυρηνική σχάση. Το 1992, η Ευρώπη παρήγαγε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια με πυρηνική σχάση απ` ό,τι οι Ηνωμένες Πολιτείες και τρεις φορές περισσότερο από την Ιαπωνία. Προμήθευσε το 35 % της ευρωπαϊκής κατανάλωσης ενέργειας και το 17 % της παγκόσμιας κατανάλωσης. Τα πλεονεκτήματα ήταν μηδενικές εκπομπές CO2, καθώς και ασφάλεια του ανεφοδιασμού και μακροπρόθεσμη σταθερότητα των τιμών σε σχέση με τις τιμές των ορυκτών καυσίμων, όπως το πετρέλαιο και το αέριο.

10.2.1.2. Η πίεση να βελτιωθούν οι οικονομικές επιδόσεις με ταυτόχρονη βελτίωση των προτύπων ασφαλείας ασκείται αδιάλειπτα. Η κακή κατάσταση της πυρηνικής βιομηχανίας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και στη Ρωσία, που αποκαλύφθηκε μετά την πτώση των κομμουνιστικών κυβερνήσεών τους, δημιούργησε νέα προβλήματα. Μεγάλο μέρος της ευθύνης της προστασίας του ευρωπαϊκού κοινού από νέο μεγάλο ατύχημα σε μία από τις χώρες αυτές επωμίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, πράγμα που αντικατοπτρίζεται, άλλωστε, στο προτεινόμενο κονδύλιο για την έρευνα στον τομέα της πυρηνικής σχάσης.

10.2.1.3. Ωστόσο, το κονδύλιο για την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης είναι χαμηλότερο σε απόλυτους όρους και σημαντικά χαμηλότερο σε πραγματικούς όρους απ`ό,τι είχε αρχικά διατεθεί για το σκοπό αυτό με βάση το 1ο και το 2ο πρόγραμμα-πλαίσιο (όσο για το κονδύλιο των 228 εκατ. Ecu που διατέθηκε με βάση το 3ο πρόγραμμα-πλαίσιο, αυτό ήταν παράλογα χαμηλό και δεν προσφέρεται ως μέτρο σύγκρισης). Στην πραγματικότητα το κονδύλιο είναι ακόμη πιό περιορισμένο αφού 87 εκατομμύρια Ecu διατίθενται για δραστηριότητες που έχουν σχέση με τους ελέγχους ασφάλειας και δεν είναι καθαρά ερευνητικές. Το ποσό αυτό θα πρέπει λοιπόν να αφαιρείται όταν εξετάζονται τα ποσά που διατίθενται στην έρευνα για την πυρηνική ασφάλεια.

10.2.1.4. Με βάση όσα προαναφέρθηκαν, η ΟΚΕ διαπιστώνει επίσης ότι το ποσό που διατίθεται για την έρευνα στον τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης (στο οποίο συνυπολογίζεται και το ποσό που χορηγείται στο ΚΚΕρ) αποτελεί μόνον το ένα τέταρτο του συνολικού κονδυλίου για την πυρηνική έρευνα, με τα άλλα τρία τέταρτα να διατίθενται για την έρευνα στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης η οποία, ακόμη και εάν επιτύχει, δεν αναμένεται να αποτελέσει πρακτική επιλογή πριν περίπου το 2050. Η ΟΚΕ διαπιστώνει αναπόφευκτα ότι φαίνεται να υπάρχει σημαντικό χάσμα μεταξύ του κατά πολύ βραχυπρόθεσμου και μεσοπρόθεσμου προγράμματος σχάσης και του εξαιρετικά μακροπρόθεσμου προγράμματος σύντηξης.

10.2.2. Παρά τη σημασία που έχει το ζήτημα σήμερα και τα οφέλη που μπορούν να αντληθούν, το μέλλον της πυρηνικής σχάσης στην Ευρώπη σκιάζεται από το γεγονός ότι, στα περισσότερα κράτη μέλη, η ευρεία κοινή γνώμη δεν αποδέχεται ότι η πυρηνική ενέργεια και ο αντίστοιχος κύκλος καυσίμου είναι ασφαλείς. Το Τσερνομπύλ αύξησε σημαντικά τις ανησυχίες του κοινού και μολονότι αυτές κόπασαν κάπως χάρη στην συνεχιζόμενη ασφαλή λειτουργία των αντιδραστήρων στα κράτη μέλη, τα επιχειρήματα υπέρ της πυρηνικής ενέργειας ως θετικής υπόθεσης από περιβαλλοντικής και στρατηγικής πλευράς πρέπει να γίνουν εκ νέου αποδεκτά.

10.2.2.1. Εξάλλου, μόνον έξι από τα δώδεκα κράτη μέλη παράγουν πυρηνική ενέργεια, πράγμα που οδηγεί σε αποκλίσεις συμφερόντων και στάσεων στο επίπεδο της θέσπισης πολιτικών. Η καταστροφή που προκάλεσε το Τσερνομπύλ αποτέλεσε ένα κοινό θέμα γύρω από το οποίο συσπειρώθηκαν όλοι : ότι δηλαδή είναι απαραίτητο να υπάρξει μέριμνα ώστε το θέμα της πυρηνικής ασφάλειας να γίνει κατανοητό και να προσεγγισθεί σε διεθνή κλίμακα. Απώτερος στόχος πρέπει να είναι η διεθνής εναρμόνιση της ασφάλειας και των διαδικασιών παροχής αδειών.

10.2.2.2. Ο στόχος ο οποίος θα πρέπει να επιδιωχθεί στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η επίτευξη ευρείας κοινωνικής αποδοχής της πυρηνικής ενέργειας, δεδομένου ότι αυτό είναι ένα από τα καθοριστικά στοιχεία μιάς κοινής ενεργειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής. Ωστόσο, η έρευνα για την πυρηνική σχάση στα πλαίσια του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου πρέπει καταρχήν και κυρίως να εξυπηρετεί τον πρωταρχικό στόχο της βελτίωσης της ασφάλειας. Θα πρέπει επίσης να διεξάγεται κατά τρόπο που να προωθείται η καλή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών. Μια τέτοια συνεργασία θα έχει αναμφισβήτητα σαν αποτέλεσμα την καλύτερη κατανόηση των θεμάτων ασφαλείας, πράγμα που θα συμβάλει στην επίτευξη της επιδιωκόμενης ευρείας συναινέσεως.

10.2.3. Πιστεύεται ότι το δραστικότερο μέσο - και το αποτελεσματικότερο από πλευράς κόστους - για να παροτρυνθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών είναι οι συντονισμένες δράσεις και οι δράσεις επιμερισμένων δαπανών. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ φρονεί, πράγμα που είναι σύμφωνο με τις παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της, ότι οι πόροι που διατίθενται για το πρόγραμμα έμμεσων δράσεων βρίσκονται γενικά σε πολύ χαμηλό επίπεδο, ιδιαίτερα εάν ληφθεί υπόψη ότι για την προστασία από τις ακτινοβολίες διατίθεται ποσό 50 εκατομμυρίων Ecu. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει στο μέλλον να επανεξετασθεί η ισορροπία μεταξύ άμεσων και έμμεσων δράσεων και να αυξηθεί το κονδύλιο των δράσεων επιμερισμένων δαπανών.

10.2.4. Η ΟΚΕ γνωρίζει - και ανησυχεί - ότι π.χ. η CGC5 που είναι υπεύθυνη για την ενημέρωση της Επιτροπής σχετικά με το έμμεσο πρόγραμμα δράσης για την έρευνα που αφορά την ασφάλεια των πυρηνικών αντιδραστήρων, δεν ενημερώθηκε για την ανάλυση του ποσού από το ΚΚΕρ.

10.2.4.1. Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει σωστός συντονισμός εάν δεν παρέχονται αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με το προτεινόμενο πρόγραμμα του ΚΚΕρ στα ενδιαφερόμενα μέρη πριν τις τελικές αποφάσεις για το σύνολο του προγράμματος. Η κατάσταση αυτή αποκαλύπτει ότι η γενική προσέγγιση που υιοθετεί η Επιτροπή για τον προγραμματισμό της έρευνας στον συγκεκριμένο τομέα δραστηριοτήτων της παρουσιάζει αδυναμίες που θα μπορούσαν ενδεχομένως να είναι σημαντικές. Στην Κέρκυρα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρότεινε την « ενίσχυση του συντονισμού της ερευνητικής πολιτικής ». Με βάση τις πληροφορίες που επικαλέστηκε πιό πάνω, η ΟΚΕ πιστεύει ότι μία τέτοια έκκληση είναι δικαιολογημένη.

10.2.5. Η ΟΚΕ φρονεί ότι τόσο η έμμεση όσο και η άμεση δράση για την έρευνα ως προς την ασφάλεια πρέπει, για να είναι αποτελεσματικές, να εστιάζονται ιδιαίτερα στον καταναλωτή.

10.2.5.1. Δεν έχει ακόμη αναγωνωρισθεί επαρκώς ότι οι ρυθμιστές εκπροσωπούν το κοινό και ότι οι επιχειρήσεις είναι υπεύθυνες για την ασφάλεια της εγκατάστασής τους. Οι επιχειρήσεις, οι οποίες είναι υπεύθυνες για την ασφαλή παροχή πυρηνικά παραγόμενου ηλεκτρισμού στην πλειοψηφία του πληθυσμού της Ενωσης που ξεπερνά τα 300 εκατομμύρια, θα πρέπει οπωσδήποτε να διαδραματίζουν μεγαλύτερο ρόλο κατά τον προσδιορισμό ερευνητικών απαιτή