ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 11ης Ιουνίου 1993 σχετικά με την προώθηση ενός ανοικτού ευρωπαϊκού χώρου για συνεργασία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

(93/C 186/01)

Μετά την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς και ενόψει των σημερινών δύσκολων προοπτικών όσον αφορά την απασχόληση και την ανάπτυξη στην Ευρώπη, το Συμβούλιο και οι υπουργοί παιδείας, συνερχόμενοι στο πλαίσιο του Συμβουλίου, επιβεβαιώνουν ότι χρειάζεται διάλογος και συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί μια Ευρώπη όπου θα υπάρχει απασχόληση και καλής ποιότητας γενική και επαγγελματική εκπαίδευση για όλους, θεμελιωμένη σε δημοκρατικές αξίες. Τα υπομνήματα που η Επιτροπή υπέβαλε προς συζήτηση στα κράτη μέλη, με θέματα την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση στη δεκαετία του 1990, την ανοικτή και εξ αποστάσεως διδασκαλία και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, συνιστούν πολύτιμη συμβολή στο διάλογο αυτό.

Με την εγκαθίδρυση της εσωτερικής αγοράς από 1ης Ιανουαρίου 1993, έχουν αρθεί σε μεγάλο βαθμό τα εμπόδια της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων, υπηρεσιών, κεφαλαίων και προσώπων μεταξύ των χωρών της Κοινότητας. Κατά τα προσεχή έτη, οι αγορές εργασίας θα γνωρίζουν συνεχείς αλλαγές και θα συνδέονται περισσότερο μεταξύ τους.

Έτσι, οι πολίτες της Ευρώπης θα ζουν και θα εργάζονται σε αγορές εργασίας που χαρακτηρίζονται μεν από διαφορετικές και ιδιαίτερες πολιτιστικές παραδόσεις, αλλά με πολύ μεγαλύτερη κινητικότητα μεταξύ τους απ' ό,τι σήμερα. Ως εκ τούτου, οι απαιτήσεις από την εκπαιδευτική πολιτική θα είναι περισσότερες και πιεστικότερες παρά ποτέ.

Ένας τρόπος να απαντηθούν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εθνικές εκπαιδευτικές πολιτικές, θα μπορούσε να είναι η ανάπτυξη ενός ανοικτού ευρωπαϊκού χώρου για συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Μακροπρόθεσμος στόχος πρέπει να είναι, μέσα στον ανοικτό αυτό χώρο, οι πολίτες να μπορούν να επιλέγουν τον τόπο των σπουδών τους σε οποιοδήποτε κράτος μέλος. Η απαραίτητη ευρωπαϊκή διάσταση στην εκπαίδευση θα πρέπει να συνδυάζεται με το σεβασμό για τον πλούτο και την ποικιλία των εθνικών και περιφερειακών εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων.

Συνεπώς, τα κράτη μέλη και η Κοινότητα θα πρέπει να εργασθούν αποφασιστικά ώστε να εκλείψουν σταδιακά τα εναπομείναντα εμπόδια για τη λειτουργία αυτού του ανοικτού χώρου, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τόσο την αξία της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας της Ευρώπης, όσο και τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα επιμέρους κράτη μέλη μπρος στις ανισορροπίες ροής των σπουδαστών. Πρέπει να δοθεί προσοχή στην ενίσχυση των λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών, συμβάλλοντας έτσι στην κοινωνική και οικονομική συνοχή.

Τα παρόντα συμπεράσματα αφορούν τρεις ειδικούς τομείς οι οποίοι είναι σημαντικοί για την προώθηση ενός ανοικτού ευρωπαϊκού χώρου για συνεργασία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Πρόσβαση

1. Από ευρωπαϊκή άποψη, ο στόχος είναι να μπορούν οι νέοι - μέσω της συνεργασίας των εθνικών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης - να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης άλλων κρατών μελών, κατά τρόπον που να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους.

2. Η Επιτροπή καλείται να κινήσει μια διαδικασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων καθενός, για την ανασκόπηση των υφισταμένων εμποδίων όσον αφορά την επίτευξη αυτού του στόχου, και ειδικότερα:

- τις διάφορες μορφές των κανόνων και απαιτήσεων εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και οποιαδήποτε εναπομείναντα προβλήματα συνδεόμενα με την υπηκοότητα,

- τους διακανονισμούς για τη χρηματοδότηση των τριτοβάθμιων σπουδών εντός των κρατών μελών, οι οποίοι ενδεχομένως να παρεμποδίζουν την ισορροπημένη ροή φοιτητών.

Η ανασκόπηση αυτή θα μπορούσε να γίνει σε συνεργασία με τις οργανώσεις που εκπροσωπούν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και χρησιμοποιώντας τις γνώσεις που διαθέτει ήδη η Επιτροπή και που έχουν συλλέξει διεθνείς οργανισμοί οι οποίοι ασχολούνται με τα ίδια θέματα.

3. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να καταβάλουν προσπάθειες - ανάλογα και σύμφωνα με τις εθνικές εκπαιδευτικές πολιτικές και προτεραιότητές τους - ώστε να εφαρμοστεί η αρχή ότι οι νέοι σπουδαστές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν, για σπουδές σε άλλο κράτος μέλος, τις κρατικές υποτροφίες και τα δάνεια που προορίζονται για την κάλυψη των δαπανών διαβίωσής τους.

4. Η Επιτροπή καλείται, ειδικότερα, να διερευνήσει με ποιον τρόπο θα ήταν δυνατόν να θεσπιστούν μέτρα σχετικά με την πρόσβαση και τη χρηματοδότηση, τα οποία θα δώσουν σε σπουδαστές που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, είτε για προσωπικούς είτε για γεωγραφικούς λόγους, τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν περιόδους σπουδών σε άλλα κράτη μέλη.

Ποιότητα

5. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα μπορούσαν να συνεχίσουν την υποστήριξη δημιουργίας ή/και επέκτασης δικτύων συνεργασίας μεταξύ τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Η συνεργασία αυτή μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στις αρχές και την εμπειρία που διαμορφώθηκαν στα πλαίσια των προγραμμάτων ERASMUS, LINGUA και COMETT, αρχίζοντας, για παράδειγμα, με ορισμένους τομείς σπουδών σε μεταπτυχιακό επίπεδο.

Στόχος θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη δικτύων υψηλής ποιότητας, μέσω της συνεργασίας και του καταμερισμού των ευθυνών. Τα δίκτυα μπορούν να λειτουργούν με ποικιλία προτύπων σχεδίων, π.χ. πειράματα με κοινή εισαγωγή σπουδαστών. Θα πρέπει επίσης να γίνει προσπάθεια να δοκιμαστούν νέες μορφές της χρηματοδότησης της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων του δικτύου.

6. Η Επιτροπή καλείται να εξετάσει τις δυνατότητες αύξησης των μακροπρόθεσμων καθώς και των βραχυπρόθεσμων ανταλλαγών προσωπικού και πληροφόρησης μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην Κοινότητα, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης και τη βελτίωση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, σύμφωνα με τα συμπεράσματα των υπουργών της 27ης Νοεμβρίου 1992.

7. Η Επιτροπή καλείται να υποβάλει το συντομότερο δυνατόν την έκθεση της ομάδας εργασίας που συνεστήθη δυνάμει των συμπερασμάτων της 25ης Νοεμβρίου 1991 σχετικά με την αξιολόγηση της ποιότητας. Βάσει αυτής της έκθεσης και κατόπιν σχετικής εξέτασης από το Συμβούλιο, η Επιτροπή μπορεί να εκπονήσει δοκιμαστικά σχέδια σχετικά με τον ποιοτικό έλεγχο, με στοιχεία εσωτερικής αλλά και εξωτερικής αξιολόγησης, σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και αφού ζητηθεί η γνώμη σχετικών οργανισμών που δρουν στον τομέα αυτόν.

Τα δοκιμαστικά σχέδια πρέπει να αντικατοπτρίζουν την ολοένα και μεγαλύτερη σημασία που αποδίδεται εντός των κρατών μελών στη διαφάνεια των ρυθμίσεων για την εξασφάλιση και διατήρηση της ποιότητας.

8. Η Επιτροπή καλείται να υποβάλει, το συντομότερο δυνατόν, πρόταση για την επέκταση των δυνατοτήτων μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων μεταξύ προγραμμάτων σπουδών στα διάφορα κράτη μέλη, όπως ζητείται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των Υπουργών της 25ης Νοεμβρίου 1991 και 27ης Νοεμβρίου 1992.

Καταλληλότητα των σπουδών

9. Τα κράτη μέλη - και τα εκπαιδευτικά τους ιδρύματα - θα μπορούσαν να προωθήσουν τη διαφοροποίηση τόσο των μεθόδων, όσο και του περιεχομένου της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, προκειμένου να αντιμετωπισθούν με ισόρροπο τρόπο οι ολοένα και ευρύτερες εκπαιδευτικές ανάγκες των σπουδαστών, της αγοράς εργασίας και της κοινωνίας γενικότερα.

Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα μπορούσαν να υποστηρίξουν και να προωθήσουν αυτή τη δραστηριότητα, προωθώντας τις ανταλλαγές πολύτιμης πείρας και τεχνογνωσίας από χώρες που έχουν αναπτύξει τη διαφοροποίηση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση προς χώρες με πιο περιορισμένες δυνατότητες επιλογής για τους πολίτες.

10. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί παιδείας, συνερχόμενοι στο πλαίσιο του Συμβουλίου, συμφωνούν να μελετήσουν, κατά τις προσεχείς συνόδους τους, τις εκθέσεις και μελέτες για τα ως άνω θέματα- επιπλέον σημειώνουν τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τη δράση της Κοινότητας στον τομέα της εκπαίδευσης και επιμόρφωσης και τα σχέδιά της για την επέκταση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την πείρα που αποκτήθηκε από τα προγράμματα ERASMUS, LINGUA και COMETT στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και τα αποτελέσματα της αξιολογησής τους, όσο και τις συζητήσεις που διεξήχθησαν στα κράτη μέλη σχετικά με το "Υπόμνημα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα".