ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 12ης Νοεμβρίου 1992 σχετικά με την κοινοτική δράση στον πολιτιστικό τομέα (92/C 336/01)

1. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί Πολιτισμού σημείωσαν με ενδιαφέρον την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις "Νέες προοπτικές για την κοινοτική δράση στον πολιτιστικό τομέα", η οποία στηρίζεται στην ουσιαστική εργασία που έχει ήδη πραγματοποιηθεί στον τομέα αυτό και σέβεται τις αρχές που περιέχονται στα σχετικά με πολιτιστικά θέματα άρθρα της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση που υπογράφηκε στο Μάαστριχτ στις 7 Φεβρουαρίου 1992. Στην ανακοίνωση ενθαρρύνεται η ανάπτυξη διαλόγου ανάμεσα στο Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της κοινοτικής δράσης στον πολιτιστικό τομέα, ενόψει του ότι αυξάνεται συνεχώς η σπουδαιότητα του ρόλου των κρατών μελών στον τομέα αυτό και, συνεπώς, η επικουρικότητα της κοινοτικής δράσης.

2. Είναι ουσιώδες να καθοριστούν ορισμένοι βασικοί κανόνες έτσι ώστε να παρέχεται στην Επιτροπή μια σαφής βάση εργασίας για τις προτάσεις της ενόψει της έναρξης ισχύος της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα συμπεράσματα αυτά επισημαίνουν ορισμένα καίρια θέματα και προσεγγίσεις της κοινοτικής πολιτιστικής δράσης, χωρίς να προσδιορίζεται στο στάδιο αυτό η ακριβής εμβέλεια των επιμέρους δραστηριοτήτων.

3. Όπως προβλέπεται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η κοινοτική πολιτιστική δράση θα πρέπει να σέβεται τις εθνικές και περιφερειακές ιδιομορφίες και, ταυτόχρονα, να προβάλλει την κοινή πολιτιστική κληρονομιά. Αυτό συνεπάγεται μια συνεπή προσέγγιση εστιαζόμενη σε δράσεις κοινοτικής κλίμακας ώστε να προωθηθούν οι πολιτιστικές δραστηριότητες σε όλα τα κράτη μέλη και να ενθαρρυνθεί η μεταξύ τους συνεργασία.

Πεδίο της κοινοτικής πολιτιστικής δράσης

4. Σ' αυτό το πλαίσιο η Κοινότητα θα πρέπει να αναπτύξει τις υπάρχουσες δραστηριότητες όπως προτείνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, και τις δράσεις σε διαφόρους πολιτιστικούς τομείς, μεταξύ των οποίων: ο οπτικοακουστικός τομέας, το βιβλίο και η ανάγνωση, η κινητή και ακίνητη πολιτιστική κληρονομιά και άλλες μορφές πολιτιστικής έκφρασης. Μελλοντικά προγράμματα μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν: ενθάρρυνση των δραστηριοτήτων των ευρωπαϊκών πολιτιστικών δικτύων (1) καλλιτεχνών και πολιτιστικών ιδρυμάτων, όπως μουσείων, αρχείων, βιβλιοθηκών και μνημείων- ενθάρρυνση της επιχορήγησης των τεχνών εκ μέρους των επιχειρήσεων. Ανταλλαγή και εκπαίδευση προσωπικού του πολιτιστικού τομέα προς ενίσχυση των δραστηριοτήτων των κρατών μελών, βαθύτερη γνώση των διαφόρων πολιτισμών και γλωσσών, περιφρούρηση της γλωσσικής ποικιλομορφίας και προώθηση του σεβασμού των κοινών αξιών.

5. Είναι απαραίτητο να αξιοποιηθεί στο έπακρο η πολιτιστική δράση σε όλη την Κοινότητα σε ρεαλιστικές προοπτικές μελλοντικής χρηματοδότησης. Η κοινοτική δράση σ' αυτόν όπως και στους άλλους τομείς πρέπει να σέβεται τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, να υπόκειται δε σε τακτική και αυστηρή αξιολόγηση. Οι δράσεις δεν θα πρέπει να υποκαθιστούν ή να ανταγωνίζονται δράσεις που οργανώνονται σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, αλλά να προωθούν τις μεταξύ τους ανταλλαγές και να παρέχουν προστιθέμενη αξία. Είναι σημαντικό για τα κοινοτικά προγράμματα να χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και να είναι προσιτά σε όλους τους ευρωπαίους πολίτες, ιδίως όσους στερούνται οικονομικών ή άλλων μέσων και στους πολιτιστικούς οργανισμούς.

6. Η κοινοτική πολιτιστική δράση θα πρέπει επίσης να συντονίζεται με τη δράση άλλων διεθνών φορέων. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί συνερχόμενοι στο πλαίσιο του Συμβουλίου έχουν ήδη συμφωνήσει στο ψήφισμα της 27ης Μαΐου 1988 (2) για τη μελλοντική οργάνωση των εργασιών τους, ότι μπορεί να καλέσουν ευρωπαϊκές χώρες που δεν είναι μέλη της Κοινότητας καθώς και οργανισμούς που εργάζονται στην τομέα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής συνεργασίας, και ιδίως το Συμβούλιο της Ευρώπης, να συμμετάσχουν σε ειδικές πολιτιστικές δράσεις κοινού ενδιαφέροντος. Συνεπώς, καλείται η Επιτροπή να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις στο Συμβούλιο Πολιτισμού της Κοινότητας για την πρόοδο των εργασιών όσον αφορά συγκεκριμένα σχέδια.

Πολιτιστικές πλευρές δράσεων σύμφωνα με διάφορες διατάξεις της συνθήκης

7. Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην επίδραση που ασκούν στα πολιτιστικά ζητήματα οι δράσεις οι αναλαμβανόμενες βάσει άλλων, μη πολιτιστικού περιεχομένου, διατάξεων της συνθήκης. Αυτό θα πρέπει να γίνει η συνήθης πρακτική και, για κάθε περίπτωση χωριστά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πολιτιστικές πλευρές στο κατά το δυνατόν πρωιμότερο στάδιο της προετοιμασίας κάθε δράσης ή πολιτικής.

8. Οι υπουργοί Πολιτισμού, θα πρέπει να εξετάζουν τακτικά τα θέματα εκείνα που επηρεάζουν τον πολιτιστικό τομέα και τα οποία εξετάζονται στο πλαίσιο άλλων συμβουλίων. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε βελτίωση της αποτελεσματικότητας, του συντονισμού, της διαφάνειας και της πρόσβασης στον πολιτιστικό τομέα και να εξασφαλίσει ότι ο πολιτιστικός παράγοντας διαδραματίζει ενεργό ρόλο σε όσα πραγματοποιούνται σε άλλους τομείς και επωφελείται από αυτά (π.χ. διαρθρωτικά ταμεία, έρευνα, προηγμένη τεχνολογία, παιδεία, τουρισμός.)

Πολιτιστική συνεργασία με τρίτες χώρες

9. Ενώ τα κράτη μέλη εξακολουθούν να διατηρούν σημαντικά διμερή και πολυμερή πολιτιστικά προγράμματα, εκφράζεται επίσης ενδιαφέρον, στα πλαίσια των αρχών της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, για την ανάληψη κοινοτικής πολιτιστικής δράσης με τρίτες χώρες εντός και εκτός Ευρώπης. Συνήθως γίνεται αναφορά στην πολιτιστική συνεργασία σε γενικές συμφωνίες με τις χώρες αυτές (όπως, προκειμένου περί μη ευρωπαϊκών χωρών, στη σύμβαση Λομέ και σε συμφωνίες με διάφορες χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Μεσογείου και της Ασίας). Η πολιτιστική συνεργασία με τις χώρες ΕΖΕΣ θα πρέπει να αναπτυχθεί μετά την επικύρωση της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, όπου περιλαμβάνεται και δήλωση για την ενίσχυση των πολιτιστικών δεσμών. Ιδιαίτερες προσπάθειες θα πρέπει να καταβληθούν όσον αφορά τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σ' αυτή την περίοδο αστάθειας και δύσκολων οικονομικών μεταβολών που διανύουν όλες οι χώρες αυτές. Το πρόγραμμα "ευρωπαϊκή πολιτιστική πόλη" πρέπει να παίξει ιδιαίτερο ρόλο προς την κατεύθυνση αυτή. Οι κοινοτικές πολιτιστικές δράσεις αυτού του είδους θα καταστήσουν επιτακτικότερη την ανάγκη συνεργασίας σε διεθνή πλαίσια κατά τα προαναφερόμενα.

Διαμόρφωση σχεδιασμένων και διαρθρωμένων προγραμμάτων

10. Για λόγους σαφήνειας και αλληλουχίας, η Επιτροπή καλείται να υποβάλλει κάθε χρόνο προς συζήτηση στην επιτροπή πολιτιστικών θεμάτων ένα γενικό σχέδιο των προτάσεών της για ανάληψη πρωτοβουλιών και λήψη αποφάσεων κατά τον επόμενο χρόνο.

11. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί λαμβάνουν υπό σημείωση τις τρέχουσες εργασίες σχετικά με:

- το πρόγραμμα Media, το οποίο αποτελεί μέρος της κοινοτικής πολιτικής στο οπτικοακουστικό τομέα,

- την ευρωπαϊκή ενημερωτική εκστρατεία για το βιβλίο και την ανάγνωση που πρόκειται να αρχίσει σύντομα και τις τρέχουσες εργασίες για το όξινο χαρτί και τη χρησιμοποίηση ανθεκτικού χαρτιού,

- την περαιτέρω ανάπτυξη της επιχορήγησης εκ μέρους των επιχειρήσεων των τεχνών,

- την ανάπτυξη των δικτύων στον πολιτιστικό τομέα,

- την εξέταση της σκοπιμότητας συντονισμού της πολιτικής και της πρακτικής για τα αρχεία,

- την ανάπτυξη και αναπροσαρμογή της κοινοτικής υποστήριξης για τις μεταφράσεις, με προτεραιότητα στις μεταφράσεις από τις λιγότερο διαδεδομένες κοινοτικές γλώσσες.

12. Αναμένουν επίσης, μεταξύ άλλων προοπτικών για δράση, ανακοινώσεις της Επιτροπής ή έγραφα προς συζήτηση σχετικά με:

- την πολιτιστική κληρονομιά (κινητή και ακίνητη),

- την παρακολούθηση των κοινοτικών πολιτικών που έχουν πολιτιστικές επιπτώσεις,

- την πολιτιστική συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς,

- την ενίσχυση του διαλόγου για τα πολιτιστικά θέματα με τις δημόσιες αρχές και τους επαγγελματικά ενδιαφερόμενους κύκλους,

- την ανάπτυξη και τις ανταλλαγές στον τομέα της καλλιτεχνικής και λογοτεχνικής δημιουργίας.

13. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει προτάσεις για σχεδιασμένα και διαρθρωμένα προγράμματα τα οποία θα επιτρέπουν την ανάπτυξη πολιτιστικής δράσης η οποία θα προωθεί τους σκοπούς της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, θα συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών και θα ενθαρρύνει ιδιαίτερα τη βαθύτερη κατανόηση και το σεβασμό του πολιτισμού και των αξιών των άλλων.

(1) Ψήφισμα της 14ης Νοεμβρίου 1992 (ΕΕ αριθ. C 314 της 5. 12. 1991).

(2) ΕΕ αριθ. C 197 της 27. 7. 1988.