ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΥΝΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

στις τις 23 Οκτωβρίου 1995

σχετικά με την απάντηση των εκπαιδευτικών συστημάτων στα προβλήματα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας

(95/C 312/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΣΥΝΕΡΧΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ:

Έχοντας υπόψη:

1. τα συμπεράσματα για το ρατσισμό και την ξενοφοβία των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Κέρκυρας της 24ης και 25ης Ιουνίου 1994, του Έσσεν της 9ης και 10ης Δεκεμβρίου 1994 και των Καννών της 26ης και 27ης Ιουνίου 1995,

2. τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1995 σχετικά με τις συστάσεις που περιέχονται στην τελική έκθεση της 5ης Μαΐου 1995 της συμβουλευτικής επιτροπής για το πατσισμό και την ξενοφοβία, η οποία συστάθηκε κατόπιν εντολής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κέρκυρας, και ιδίως το παράρτημά της ΙΙΙ Α, σχετικά με την έκθεση της υποεπιτροπής παιδείας και κατάρτισης,

Εκτιμώντας:

3. ότι η συνεχιζόμενη ύπαρξη ρατσιστικών και ξενόφοβων στάσεων συνιστά στοιχείο που διαταράσσει την κοινωνική συνοχή, η ενίσχυση της οποίας αποτελεί έναν από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7

4. ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έχουν επανειλημμένως αναγνωρίσει το σημαντικότατο ρόλο της παιδείας για την πρόληψη και την εξάλειψη ρατσιστικών και ξενόφοβων προκαταλήψεων και στάσεων 7

5. ότι το Συμβούλιο και οι αντιπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνερχόμενοι στο πλαίσιο του Συμβουλίου, στο ψήφισμά τους της 29ης Μαΐου 1990, υπογράμμισαν τη σημασία που έχουν για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας οι πολιτικές για τη νεολαία και την εκπαίδευση 7

6. ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών τόνισε τη σπουδαιότητα των εργασιών που πραγματοποιήθηκαν από τις διάφορες επιτροπές και ομάδες εργασίας του Συμβουλίου και από τη συμβουλευτική επιτροπή και συνέστησε στην εν λόγω επιτροπή να συνεχίσει τις εργασίες της ώστε να μελετήσει, σε στενή συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης, τη βιωσιμότητα ενός ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου των ρατσιστικών και ξενόφοβων φαινομένων 7

7. ότι, στα συμπεράσματά του της 30ής Μαΐου 1995, το Συμβούλιο τόνισε ότι οι δράσεις που προτείνει η συμβουλευτική επιτροπή για το ρατσισμό και την ξενοφοβία πρέπει να εξεταστούν πιο προσκετικά στο πλαίσια διαφόρων επί μέρους Συμβουλίων, ιδίως δε του Συμβουλίου Παιδείας 7

8. ότι, σύμφωνα με τα εν λόγω συμπεράσματα, το Συμβούλιο, στη σύνοδό του της 12ης Ιουνίου 1995, συμφώνησε να αναθέσει στις αρμόδιες επιτροπές και ομάδες εργασίας τη μελέτη της εφαρμογής των προτάσεων και εισηγήσεων της συμβουλευτικής επιτροπής, και κάλεσε τα εν λόγω όργανα να λάβουν δεόντως υπόψη τις προτάσεις που θεωρούν ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες 7

9. ότι, στη σύνοδό του της 5ης Δεκεμβρίου 1994, το Συμβούλιο πραγματοποίησε μια πρώτη συζήτηση για τις εκπαιδευτικές πλευρές μιας συνολικής στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας 7

10. ότι το πρόγραμμα Socrates θεμελιώνει όλες του τις δράσεις στην τήρηση της αρχής της ισότητας ευκαιριών και, στο κεφάλαιο ΙΙ, δράση 2, αναφέρεται στην κοινοτική ενίσχυση διεθνών σχεδίων για την εκπαίδευση των τέκνων των διακινουμένων εργαζομένων, καθώς επίσης και των τέκνων των προσώπων που ασκούν πλανόδια επαγγέλματα, των φερεοίκων και των τσιγγάνων, και ενίσχυση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης 7

11. ότι το 1995 ανακηρύχτηκε από τα Ηνωμένα Έθνη Διεθνές Έτος της Ανεκτικότητας, και ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης, βάσει της δήλωσης της Βιέννης της 9ης Οκτωβρίου 1993 και ως συνέχεια του ψηφίσματος της Διάσκεψης των ευρωπαίων υπουργών παιδείας στη Μαδρίτη στις 23 και 24 Μαρτίου 1994 για την αγωγή για τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ανεκτικότητα, συμφώνησε να πραγματοποιήσει κατά τη διάρκεια του 1995 και εντός του σχεδίου δράσης του ευρωπαϊκή εκστρατεία εναντίον του ρατσισμού, της ξενοφοβίας, του αντισημιτισμού και της μισαλλοδοξίας,

ΕΝΕΚΡΙΝΕ ΤΟ ΑΚΟΛΟΥΘΟ ΨΗΦΙΣΜΑ:

I. Γενικές εκτιμήσεις

Ο ρόλος της εκπαίδευσης και της κατάρτισης είναι πολύ σημαντικός και περιλαμβάνει προσπάθειες σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

Θεμελιώδες καθήκον των εκπαιδευτικών συστημάτων είναι να προωθούν το σεβασμό όλων των προσώπων, ανεξαρτήτως της πολιτισμικής τους καταγωγής και των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων. Επιπλέον, μπορούν να συμβάλουν κατά μοναδικό τρόπο στη βελτίωση των γνώσεων όσον αφορά την ευρωπαϊκή πολιτισμική ποικιλομορφία.

Η ανάπτυξη της διδασκαλίας ιδίως της ιστορίας και των επιστημών του ανθρώπου μπορεί να εντείνει τη συνειδητοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτισμικής ποικιλομορφίας και να εξαλείψει τα στερεότυπα.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή σύμβαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και τη σχετική διεθνή νομοθεσία, και ιδίως με το άρθρο 2 της σύμβασης σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού, όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως της κατάστασης των γονέων τους, έχουν δικαίωμα βασικής εκπαίδευσης.

II. Η συμβολή των εκπαιδευτικών συστημάτων στην καταπολέμηση ρατσιστικών και ξενόφοβων στάσεων

Η πολιτική, πολιτισμική και γλωσσική πολυμέρεια που χαρακτηρίζει την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμβάλει στην προβολή του σεβασμού και της αξίας της διαφορετικότητας. Κατ'αυτό τον τρόπο, τόσο στους κύκλους των εκπαιδευτικών όσο και στους κοινωνικούς και πολιτικούς χώρους, η πολυμέρεια θεωρείται όλο και περισσότερο ως παράγοντας εμπλουτισμού και ως διακριτικό σημείο της Ευρώπης των πολιτών.

Εξάλλου, μέτρο της ποιότητας των εκπαιδευτικών συστημάτων σε μια πλουραλιστική κοινωνία είναι και η ικανότητά τους να διευκολύνουν την κοινωνική ένταξη των μαθητών και σπουδαστών τους. Συνεπώς, ένας σημαντικός στόχος ενός ποιοτικού εκπαιδευτικού συστήματος θα πρέπει να είναι η προαγωγή της ισότητας ευκαιριών.

Για το σκοπό αυτό, τα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα θα πρέπει να συνεχίσουν και να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την προαγωγή μιας εκπαίδευσης με αξίες που ευνοούν στάσεις αλληλεγγύης και ανεκτικότητας καθώς και σεβασμού της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα μπορούν να παράσχουν πολύτιμη συμβολή στην προαγωγή του σεβασμού, της ανεκτικότητας και της αλληλεγγύης έναντι ατόμων και ομάδων διαφορετικής εθνοφυλετικής ή πολιτισμικής καταγωγής ή θρησκευτικών πεποιθήσεων, μέσω ενεργειών όπως οι ακόλουθες:

- χρησιμοποίηση διδακτικού υλικού (εγχειρίδια, κείμενα, οπτικοακουστικά μέσα, κ.λπ.) που να αντανακλά την πολιτισμική ποικιλομορφία της ευρωπαϊκής κοινωνίας,

- ειδικές πρωτοβουλίες ένταξης με στόχο τους μαθητές και σπουδαστές οι οποίοι λόγω της κοινωνικής τους κατάστασης μπορεί να αποτελέσουν εύφορο έδαφος για ρατσιστικές και ξενόφοβες επιρροές. Ιδιαίτερα, σε περιοχές όπου παρατηρείται πιο έντονα το φαινόμενο του κοινωνικού αποκλεισμού θα πρέπει να εφαρμόζονται ειδικά προγράμματα,

- ενίσχυση των τομέων εκπαίδευσης που μπορούν να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση των χαρακτηριστικών μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας, όπως είναι ειδικότερα η ιστορία, οι επιστήμες του ανθρώπου και η διδασκαλία των γλωσσών,

- προαγωγή των συμπράξεων μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και μεταξύ μαθητών, με στόχο την προώθηση δραστηριοτήτων οι οποίες να αναχαιτίζουν την εξάπλωση ρατσιστικών και ξενόφοβων στάσεων.

Ο εκπαιδευτικός παίζει σημαντικότατο ρόλο για τη διαμόρφωση της στάσης των μαθητών από νεαρότατη ηλικία. Οι νέες προκλήσεις που συνεπάγεται η διδασκαλία παιδιών πολύ διαφορετικών κοινωνικών και πολιτισμικών προελεύσεων απαιτεί σημαντικές επαγγελματικές προσπάθειες εκ μέρους των εκπαιδευτικών. Σε αυτό το πλαίσιο, η εκπαίδευση και η διαμόρφωση των σημερινών και των αυριανών εκπαιδευτικών αποτελεί σημαντικό πεδίο συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

Οι ανταλλαγές εμπειριών, με σκοπό την αξιοποίηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας μεταξύ διάφορων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, συμβάλλουν στη βελτίωση της συνεργασίας στην εκπαίδευση.

Ο ρόλος της διεύθυνσης των σχολείων είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την προαγωγή της αποδοχής και του σεβασμού άλλων πολιτισμών. Ωστόσο, τα σχολεία από μόνα τους δεν μπορούν να επιλύσουν τα συγκεκριμένα προβλήματα. Για το λόγο αυτό, η συνεργασία μεταξύ των σχολείων και του περιβάλλοντός τους είναι ευκταία. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, και ιδίως τα σχολεία, μπορούν να προωθήσουν τρόπους σύμπραξης αντιπροσώπων γονέων, διδασκόντων και παιδιών, πράγμα που θα βελτιώσει την ποιότητα της διδασκαλίας στις διάφορες σχολικές δραστηριότητες και θα δώσει τη δυνατότητα στα σχολεία να είναι τόπος συνάντησης οικογενειών διαφορετικών προελεύσεων.

Τέλος, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ:

ΚΑΛΟΥΝ τα κράτη μέλη:

1. να ενθαρρύνουν την παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, που να επιτρέπει σε όλα τα παιδιά να αξιοποιήσουν της δυνατότητές τους και να διαδραματίσουν ένα ρόλο στην Κοινότητα,

2. να ενθαρρύνουν την ευελιξία των εκπαιδευτικών συστημάτων, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται σε πολύπλοκες καταστάσεις και, κατ' αυτόν τον τρόπο, να προάγουν τον πλουραλισμό των σχολικών προγραμμάτων,

3. να προωθούν καινοτομίες στην εκπαίδευση και στα σχολικά προγράμματα οι οποίες συμβάλλουν στην ανάπτυξη ιδεών όπως η ειρήνη, η δημοκρατία, ο σεβασμός και η ισότητα μεταξύ των πολιτισμών, η ανεκτικότητα, η συνεργασία κ.λπ., και να προάγουν την επεξεργασία διδακτικού υλικού σχεδιασμένου ώστε να διαδίδει στάσεις και αξίες που ευνοούν την κατανόηση και την ανεκτικότητα,

4. να ενθαρρύνουν πρωτοβουλίες για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των σχολείων και των τοπικών τους κοινοτήτων,

ΣΗΜΕΙΩΝΟΥΝ ότι σε ανακοίνωση, την οποία θα συντάξει η Επιτροπή σχετικά με τη δράση που ήδη έχει πραγματοποιηθεί υπό τα υφιστάμενα κοινοτικά προγράμματα καθώς και τις δυνατότητες για μελλοντική δράση σχετική με την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, θα υπάρχει τμήμα αφιερωμένο στην εκπαίδευση και την κατάρτιση,

ΚΑΛΟΥΝ την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη,

1. να εκμεταλλευθεί πλήρως όλα τα κοινοτικά προγράμματα που προάγουν τις σχετικές με την εκπαίδευση και κατάρτιση πλευρές του αγώνα κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, ειδικότερα όταν ενισχύουν τις πρωτοβουλίες τοπικών κοινοτήτων, και να εξασφαλίσει τη συνοχή τους,

2. να εκμεταλλευθεί ειδικότερα τα τμήματα του προγράμματος Socrates που αφορούν τα συγκεκριμένα προβλήματα, όπως τις συμπράξεις σχολικών ιδρυμάτων, τις ανταλλαγές εμπειριών για διαπολιτισμικά θέματα και την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών,

3. να βοηθήσει στην ανταλλαγή εμπειριών μέσω της συλλογής και διάδοσης πληροφοριών σχετικά με τη συμβολή των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών συστημάτων στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και στην ένταξη ατόμων διαφορετικής εθνοφυλετικής, πολιτισμικής και θρησκευτικής προέλευσης,

4. να εξασφαλίσει την επίτευξη της κατάλληλης συνεργασίας για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας στον τομέα της εκπαίδευσης μεταξύ της Κοινότητας και διεθνών οργανισμών, ιδίως του Συμβουλίου της Ευρώπης.