ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 29ης Ιουνίου 1995

για την απασχόληση των ηλικιωμένων εργαζομένων

(95/C 228/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΩΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

Εκτιμώντας:

ότι η δημογραφική εξέλιξη καθιστά προβληματική στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες την κατάσταση των ηλικιωμένων εργαζομένων από άποψη απασχόλησης 7

ότι αυτή η εξέλιξη θα έχει σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις στις δαπάνες για τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας, τη χρηματοδότηση των συντάξεων και την ισορροπία της πυραμίδας των ηλικιών στις επιχειρήσεις 7

ότι κυβερνήσεις, κοινωνικοί εταίροι και επιχειρήσεις θα πρέπει να προλάβουν αυτή την εξέλιξη επιμένοντας παραδείγματος χάρη στη μερική απασχόληση, την προσαρμογή των συνθηκών εργασίας και την επαγγελματική κατάρτιση καθ' όλο τον ενεργό βίο 7

τις δράσεις που ήδη έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη στους εν λόγω τομείς, ιδίως για την κατάργηση των ενδεχομένων εμποδίων για την απασχόληση των ηλικιωμένων εργαζομένων 7

ότι ορισμένες πρακτικές πρόωρης αποχώρησης από την εργασία κατέστησαν σε διάφορα κράτη μέλη επισφαλή την κατάσταση των ηλικιωμένων εργαζομένων οι οποίοι πληρώνονται στο πλαίσιο ποικίλων και μεταβαλλομένων καθεστώτων, και είχαν ως συνέπεια απώλεια τεχνογνωσίας στις επιχειρήσεις 7 ότι η κατάργηση των δημόσιων συστημάτων προσύνταξης δεν θα μπορέσει να εμποδίσει τις όλο και πιο πρόωρες εξόδους από την αγορά εργασίας που διαπιστώνονται σε ορισμένα κράτη μέλη 7

ότι σε πολλά κράτη μέλη έχουν τεθεί σε εφαρμογή βαθμιαίες μορφές παύσης δραστηριότητας 7 ότι κατ' αυτόν τον τρόπο η εφαρμογή της μερικής απασχόλησης των ηλικιωμένων εργαζομένων μπορεί να αντισταθμισθεί με προσλήψεις ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην αγορά εργασίας, καθώς και με προσλήψεις νέων εργαζομένων 7

ότι για την οργάνωση της εργασίας πρέπει να ληφθούν υπόψη οι απαιτήσεις της παραγωγικότητας 7

ότι είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη η διαθεσιμότητα των χρηματοδοτικών πόρων, οι εθνικές προτεραιότητες και οι ισορροπίες εντός των εθνικών συστημάτων 7

ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι εθνικές ιδιαιτερότητες στον τομέα της ανεργίας, καθώς και οι δημογραφικές καταστάσεις 7

ότι το έμπειρο ηλικιωμένο εργατικό δυναμικό συμβάλλει επίσης στην αναγκαία ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 7

το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 24ης Φεβρουαρίου 1994 σχετικά με τα μέτρα υπέρ των ηλικιωμένων ατόμων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (1) 7

τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Έσεν στις 9 και 10 Δεκεμβρίου 1994, και ιδίως το κεφάλαιο περί απασχόλησης,

I. ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΑΚΟΛΟΥΘΕΣ ΑΡΧΕΣ:

1. Η δημογραφική εξέλιξη που τείνει στη γήρανση του ενεργού πληθυσμού είχε μεν ήδη ως αποτέλεσμα τη λήψη κατάλληλων μέτρων σε εθνικό επίπεδο, αλλά και επιβάλλει την ανάγκη αυξημένων προσπαθειών για την προσαρμογή των συνθηκών εργασίας και επαγγελματικής κατάρτισης των εργαζομένων που διέρχονται το δεύτερο ήμισυ της επαγγελματικής ζωής τους, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

2. Για τους ηλικιωμένους εργαζομένους πρέπει να προβλέπονται επαρκείς πόροι και μέτρα για να αποτραπεί ο αποκλεισμός τους από την αγορά εργασίας.

Εν προκειμένω θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, στα συστήματα αμοιβής, η εμπειρία των εργαζομένων και, γενικά, να αξιοποιηθεί η επαγγελματική πείρα.

II. ΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ Ή/ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ, ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΟΙΚΕΙΩΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥΣ:

3. Να προαγάγουν οργάνωση της εργασίας που να επιτρέπει την προσαρμογή της αντίστοιχης εργασίας των ηλικιωμένων εργαζομένων και την καλύτερη αξιοποίηση της πείρας τους, ιδίως με τα ακόλουθα μέτρα:

α) να συνεχίσουν να λαμβάνονται όλο και περισσότερο υπόψη οι ανάγκες των εργαζομένων σε θέματα υγείας και αρμονίας μεταξύ εργασίας και ιδιωτικής ζωής, συμπεριλαμβανομένων των αναγκών των ηλικιωμένων εργαζομένων 7

β) να συνεχισθούν οι προσπάθειες που έχουν αναληφθεί από τις επιχειρήσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας και τη συνεκτίμηση των ειδικών αναγκών των ηλικιωμένων εργαζομένων, ιδίως όταν κατά τη σταδιοδρομία τους γνώρισαν επαχθείς καταστάσεις εργασίας 7

γ) να ευνοηθεί η επαγγελματική κινητικότητα στα πλαίσια της επιχείρησης και μέσω της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης για τους εργαζόμενους που διέρχονται το δεύτερο ήμισυ της επαγγελματικής τους ζωής, η εξέλιξη της εργασίας των οποίων θα έπρεπε να κατευθύνεται προς καθήκοντα καλύτερα προσαρμοσμένα στην κατάστασή τους και τα οποία αξιοποιούν περισσότερο την εμπειρία τους 7

δ) να ενεργοποιηθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί στήριξης των εργαζομένων για τους οποίους η επαγγελματική επιμόρφωση μπορεί να αποτελέσει αφετηρία μιας δεύτερης σταδιοδρομίας 7

ε) να ευνοηθεί σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές ο συνδυασμός περιόδων εργασίας, επαγγελματικής κατάρτισης και, εάν χρειάζεται, αναπροσαρμογής.

4. Να προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν, σύμφωνα με τις εθνικές νομοθεσίες ή/και πρακτικές, επαρκείς πόρους για τους ηλικιωμένους εργαζόμενους, μεταξύ άλλων 7

α) με την αποζημίωση των διαρκώς αυξανομένων εργαζομένων που έχασαν την απασχόλησή τους.

β) με τη χρηματοδότηση των πρόωρα αποχωρούντων από την εργασία, ενδεχομένως, μέσω συστημάτων τα οποία εγγυώνται τα δικαιώματα που έχουν αποκτήσει οι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής τους.

5. Να χρησιμοποιήσουν, σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές, τις πρόωρες αποχωρήσεις από την επαγγελματική ζωή, λαμβάνοντας υπόψη την απαιτηθείσα πείρα, παραδείγματος χάρη:

α) χρησιμοποιώντας περισσότερο μέτρα εσωτερικής ευελιξίας, μεταξύ άλλων σε θέματα χρόνου εργασίας, ώστε να αντιμετωπισθεί η συνέχιση των αναδιαρθρώσεων των επιχειρήσεων σ' ένα πλαίσιο επιδίωξης της ανταγωνιστικότητας και επανόδου στην απασχόληση 7

β) προσπαθώντας να προσανατολίσουν τα συστήματα πρόωρης παύσης δραστηριότητας, κυρίως προς τους εργαζόμενους με μακρά σταδιοδρομία σε επίπονα επαγγέλματα, ή για την πλαισίωση συλλογικών μέτρων απόλυσης προσωπικού.

6. Να διευκολύνουν τη βαθμιαία παύση δραστηριότητας, παραδείγματος χάρη αναπτύσσοντας για τους ηλικιωμένους εργαζόμενους τη δυνατότητα για μερική απασχόληση και δραστηριότητες που αξιοποιούν τις ικανότητές τους, μεριμνώντας ταυτόχρονα για την εξασφάλιση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων που βρίσκονται σε συγκρίσιμες καταστάσεις, κυρίως όσον αφορά την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία.

III. ΚΑΛΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ:

7. Να αναπτύξουν τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση που είναι ο καλύτερος τρόπος να ευνοηθεί η προσαρμογή των εργαζόμενων στις εξελίξεις των τεχνολογιών και των μεθόδων παραγωγής και να υποστηρίξουν τις πρωτοβουλίες στον τομέα αυτόν, σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1993 σχετικά με την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση (1).

8. Να θέσουν σε εφαρμογή, στο κατάλληλο επίπεδο, μέτρα προοριζόμενα να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερες ανάγκες των ηλικιωμένων εργαζομένων προκειμένου:

α) να διαμορφωθούν κατάλληλες παιδαγωγικές μέθοδοι προσαρμοσμένες στα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης που απευθύνονται στους ηλικιωμένους εργαζόμενους 7

β) να προωθηθεί ο θεσμός της εξατομικευμένης επαγγελματικής καθοδήγησης στις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, και εκτός επιχείρησης, καθώς επίσης και ο θεσμός των τιμητικών (άμισθων) καθηκόντων, ούτως ώστε να συμμετέχουν οι πεπειραμένοι εργαζόμενοι στην προσπάθεια επιμόρφωσης με τη μετάδοση των γνώσεών τους στους νέους εργαζόμενους, για παράδειγμα μέσω μαθητείας.

IV. ΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ:

9. Να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα, βάσει των απαιτήσεων των διαφόρων αγορών εργασίας, ώστε:

α) να καταργηθούν τα ενδεχόμενα νομοθετικά και ρυθμιστικά εμπόδια για την απασχόληση των ηλικιωμένων εργαζομένων 7

β) να ευαισθητοποιηθούν οι εργοδότες όσον αφορά τις ατομικές και συλλογικές συνέπειες της απόλυσης ηλικιωμένων εργαζομένων 7

γ) να διευκολύνουν την επανένταξη των ηλικιωμένων ανέργων μακράς διαρκείας με ενισχύσεις κατά την πρόσληψη και με δράσεις επαγγελματικής κατάρτισης που να επιτρέπουν έναν πραγματικό επαγγελματικό αναπροσανατολισμό 7

δ) να ενισχύσουν τις προσπάθειες επαγγελματικού αναπροσανατολισμού και επανένταξης των ηλικιωμένων ανέργων, οι οποίες καταβάλλονται από τους ειδικούς οργανισμούς που είναι υπεύθυνοι για την πολιτική εύρεσης εργασίας 7

ε) όταν τα κράτη δρουν ως εργοδότες, να δώσουν θετικά παραδείγματα όσον αφορά την ένταξη και τη διατήρηση της απασχόλησης για τους ηλικιωμένους εργαζόμενους.

V. ΚΑΛΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

Να οργανώσει, σε συνδυασμό με τα κράτη μέλη, την ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και ορθής πρακτικής όσον αφορά την απασχόληση των ηλικιωμένων εργαζόμενων, με βάση τα ήδη υπάρχοντα κοινοτικά προγράμματα.

(1) ΕΕ αριθ. C 77 της 14. 3. 1994, σ. 24.

(1) ΕΕ αριθ. L 181 της 23. 7. 1993, σ. 37.