ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 27ης Νοεμβρίου 1992 σχετικά με τα μέτρα για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (92/C 336/03)

1. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί Παιδείας συνερχόμενοι στα πλαίσια του Συμβουλίου εκφράζουν την ικανοποίησή τους για την έμφαση που δίνεται στο υπόμνημα της Επιτροπής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα στην ανάγκη να δοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ανεξάρτητα από τις τρέχουσες συζητήσεις για το υπόμνημα στα κράτη μέλη, στόχος των συμπερασμάτων είναι να εντοπισθούν ορισμένοι τομείς ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την περαιτέρω ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

2. Τα νέα μέτρα που θα ληφθούν για το σκοπό αυτό μπορούν να βασιστούν στον κατά παράδοση ευρωπαϊκό και διεθνή προσανατολισμό των σπουδών και ερευνητικών δραστηριοτήτων των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης, από την εποχή της ιδρύσεώς τους. Η σύγχρονη πρόκληση για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης έγκειται στην εκπλήρωση της επιθυμίας - και της ανάγκης - των ιδρυμάτων, του διδακτικού προσωπικού και των σπουδαστών να προσαρμοστούν και να συμβάλουν στην εντεινόμενη ευρωπαϊκή συνεργασία: η τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να προσφέρει δυνατότητα πρόσβασης στην ποικιλία και τον πλούτο του ευρωπαϊκού πολιτισμού και των ευρωπαϊκών γλωσσών και ταυτόχρονα να διατηρεί τις κοινές ευρωπαϊκές αξίες- πρέπει να ανταποκριθεί στις ταχέως μεταβαλλόμενες οικονομικές και επαγγελματικές ανάγκες στα πλαίσια της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς. Προϊόν των προσπαθειών αυτών θα πρέπει να είναι η βελτίωση του επιπέδου της παιδείας και έρευνας στην Κοινότητα. Προκειμένου να εκπληρωθεί ο στόχος του να καταστεί ακόμη πιο προσιτή η ευρωπαϊκή διάσταση, είναι σήμερα ανάγκη να ενισχυθεί η ενσωμάτωσή της στην πολιτική και πρακτική της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα.

Ανάγκη συμπλήρωσης της κινητικότητας των σπουδαστών με άλλα μέτρα

3. Μείζον θέμα της προώθησης της ευρωπαϊκής διάστασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι η κινητικότητα των φοιτητών. Εκτός από τις πρωτοβουλίες των κρατών μελών, ιδιαίτερα στις παραμεθόριες περιοχές, τα προγράμματα Comett, Erasmus, Lingua και Tempus αποτελούν πλέον σημαντικό χαρακτηριστικό της λειτουργίας των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τόσο στην Κοινότητα όσο και εκτός αυτής. Στα πλαίσια των κοινοτικών προγραμμάτων, αλλά, και με δικές τους δράσεις, πολλά κράτη μέλη συμβάλλουν ήδη σημαντικά στη χρηματοδότηση της κινητικότητας των φοιτητών, η οποία θα πρέπει να υποστηρίζεται και να διευρύνεται ανάλογα με τις περιστάσεις.

4. Ωστόσο, ο αριθμός των σπουδαστών που μπορεί να επωφεληθεί άμεσα από τα προγράμματα κινητικότητας θα περιορισθεί λόγω της μεγάλης ζήτησης σε σχέση με τους περιορισμένους διαθέσιμους πόρους και τη δυνατότητα ανταπόκρισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Επιπλέον, για πολλούς φοιτητές, η παραμονή σε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας δημιουργεί προβλήματα για προσωπικούς λόγους. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί Παιδείας θεωρούν επομένως ότι, παράλληλα με την κινητικότητα των φοιτητών, θα πρέπει να αναπτυχθούν άλλα μέσα υπέρ της ευρωπαϊκής διάστασης: ειδικότερα, σε θεσμικό επίπεδο, για το διδακτικό προσωπικό και τους σπουδαστές που δεν επωφελούνται από τα προγράμματα κινητικότητας.

Συγκεφαλαιωτική έκθεση

5. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί παιδείας, καλούν την Επιτροπή να υποβάλει, μέχρι το τέλος του 1993, συγκεφαλαιωτική έκθεση των συμπληρωματικών μέτρων για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, συγκεντρώνοντας την υπάρχουσα πείρα, με στόχο την παροχή χρήσιμων οδηγιών επιτυχούς εφαρμογής στα ιδρύματα, καθώς και τη διάπλαση των δραστηριοτήτων των κρατών μελών και της Κοινότητας. Ανάμεσα στα μέτρα που θα εξετασθούν προς το σκοπό αυτό, είναι η ενίσχυση των μεταξύ ιδρυμάτων δεσμών, η κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού, η μεταξύ ιδρυμάτων συνεργασία για τα προγράμματα σπουδών και η συμβολή της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης.

Στο παράρτημα εξετάζονται λεπτομερέστερα τα μέτρα αυτά.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΙΔΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 1. Δεσμοί μεταξύ ιδρυμάτων

Για να ενσωματωθεί επιτυχώς η ευρωπαϊκή διάσταση στη γενική πολιτική και στην καθημερινή δραστηριότητα των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ουσιώδη σημασία έχει να εξασφαλιστεί η απόλυτη δέσμευση των διευθυντικών στελεχών των ιδρυμάτων αυτών. Η ενίσχυση και η επέκταση των πανεπιστημιακών δεσμών σε διάφορα επίπεδα ευθύνης και διοίκησης θα βοηθήσει αυτή την πορεία, παράλληλα με τους πολλαπλούς δεσμούς που ήδη δημιουργούνται μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μέσω των κοινοτικών προγραμμάτων, κοινών ερευνητικών δραστηριοτήτων και με άλλους τρόπους. Θα πρέπει να γίνει μελέτη στην οποία θα εξετάζεται ποια είναι τα αποτελεσματικότερα μέσα, βάσει της εμπειρίας που αποκτήθηκε από τα προγράμματα κινητικότητας και γενικότερα των κρατών μελών, με τα οποία μπορούν να βελτιωθούν οι μεταξύ ιδρυμάτων δεσμοί.

2. Κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού

Τα συμπληρωματικά μέτρα περιλαμβάνουν την κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού που προσφέρει μεγάλες δυνατότητες για την προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης. Το διδακτικό προσωπικό μπορεί άριστα να διαδώσει την εμπειρία του στους συναδέλφους του σε όλα τα επίπεδα στα πλαίσια των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Μπορούν εύκολα να ενισχύσουν και να συμβάλουν στην ανάπτυξη των μεταξύ ιδρυμάτων δεσμών και της συνεργασίας. Η κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού μπορεί να είναι αποτελεσματικό από άποψη κόστους μέσο για την επίτευξη σταθερού αποτελέσματος ως προς την ανάπτυξη ευρωπαϊκής συνείδησης στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, ώστε μεγάλος αριθμός φοιτητών να γνωρίσει την ευρωπαϊκή διάσταση. Μέχρι στιγμής, στα κοινοτικά προγράμματα έχει δοθεί έμφαση στην κινητικότητα των φοιτητών, ενώ οι υφιστάμενες δυνατότητες για την ενίσχυση της κινητικότητας του διδακτικού προσωπικού δεν έχουν διερευνηθεί πλήρως. Λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία που αποκτήθηκε στα πλαίσια των κοινοτικών προγραμμάτων κινητικότητας και ευρύτερα στα πλαίσια των κρατών μελών, θα πρέπει να γίνει ανάλυση της εμβέλειας και των εμποδίων που συναντά η κινητικότητα του διδακτικού προσωπικού.

3. Συνεργασία μεταξύ ιδρυμάτων για τα προγράμματα σπουδών

Για πολλούς, είτε ασχολούνται με ευρωπαϊκές σπουδές, είτε με τη μελέτη ευρωπαϊκών γλωσσών ή με άλλα θέματα που έχουν ευρωπαϊκό χαρακτήρα, οι δραστηριότητές τους εμπεριέχουν ευρεία ευρωπαϊκή διάσταση. Οι ειδικοί δεσμοί συνεργασίας μεταξύ ινστιτούτων και σχολών ευρωπαϊκών σπουδών, όπως μεταξύ του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας και του Κολλεγίου της Ευρώπης της Bruges, συνιστούν σημαντικό στοιχείο για τη βελτίωση της ευρωπαϊκής διάστασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η επέκταση της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ διδακτικού προσωπικού και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στα διάφορα κράτη μέλη διευκολύνει τη συνεργασία για τα προγράμματα σπουδών. Αυτό μπορεί να πάρει τη μορφή αναγνώρισης του περιεχομένου των μαθημάτων, της διάρθρωσης μαθημάτων σε μονάδες, της ανάπτυξης κοινών μονάδων και μαθημάτων καθώς και της μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων. Το πρόγραμμα Erasmus αποτελεί ήδη πολύτιμη συμβολή στη συζήτηση για τις δυνατότητες μεταφοράς των ακαδημαϊκών μονάδων, αναμένεται δε με ενδιαφέρον η προσωρινή αξιολόγηση του πειραματικού συστήματος μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων ΕΣΚΜ (Ευρωπαϊκό σύστημα κατοχύρωσης μαθημάτων). Θα πρέπει να γίνει μελέτη στην οποία θα εξετάζεται με ποιους τρόπους θα εντοπισθούν και θα εξαλειφθούν τα εναπομείναντα εμπόδια όσον αφορά τη συνεργασία στα προγράμματα σπουδών.

4. Συμβολή της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί μέσο μετάδοσης της ευρωπαϊκής διάστασης σε μεγάλο αριθμό σπουδαστών. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί Παιδείας κατέληξαν στο συμπέρασμα, στη σύνοδο της 1ης Ιουνίου 1992 (1) ότι στοιχεία της ανοικτής εξ αποστάσεως εκπαίδευσης θα πρέπει να ενσωματώνονται, όταν αυτό ενδείκνυται, στα κατάλληλα εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά προγράμματα. Θα πρέπει να γίνει μελέτη στην οποία θα εξετάζεται με ποιους τρόπους οι μέθοδοι της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν ώστε να διερευνηθεί η μετάδοση της ευρωπαϊκής διάστασης στους σπουδαστές.

(1) ΕΕ αριθ. C 151 της 16. 6. 1992.