ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 31ης Μαΐου 1990

σχετικά με την ένταξη των μειονεκτούντων παιδιών και νέων στα κανονικά εκπαιδευτικά συστήματα

(90/C 162/02)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝΕΡΧΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,

Πεπεισμένοι ότι η εκπαιδευτική πολιτική όλων των κρατών μελών βαδίζει προς την ένταξη, σε όλες τις ενδεικνυόμενες περιπτώσεις, των μειονεκτούντων παιδιών και νέων στα κανονικά εκπαιδευτικά συστήματα, με την κατάλληλη βοήθεια του ειδικευμένου τομέα ή/και υπηρεσιών σε διαφορετικούς βαθμούς ανάλογα με κάθε κράτος μέλος,

Λαμβάνοντας υπόψη τη σπουδαιότητα την οποία αποδίδουν τα κράτη μέλη στην ένταξη των μειονεκτούντων παιδιών και νέων στην κανονική εκπαίδευση, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των υπουργών παιδείας που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 1987 (1), και αναγνωρίζοντας τη συγκεκριμένη θετική συμβολή που μπορεί να έχει η ένταξη, τόσο στα μειονεκτούντα παιδιά και στους νέους όσο και στους άλλους μαθητές και σπουδαστές των διαφόρων τομέων της κανονικής εκπαίδευσης,

Λαμβάνοντας υπόψη τα διάφορα συμπεράσματα και ψηφίσματα έως το 1988 που οδήγησαν στην επεξεργασία μιας πλήρους και συνεπούς πολιτικής υπέρ των μειονεκτούντων ατόμων η οποία υλοποιήθηκε με την εφαρμογή ενός δευτέρου ευρωπαϊκού κοινοτικού προγράμματος δράσης υπέρ των μειονεκτούντων ατόμων (Helios) (2),

Λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες που ανελήφθησαν εντός και εκτός του προγράμματος Helios,

Πεπεισμένοι ότι είναι επιθυμητή η ενσωμάτωση των μειονεκτούντων μαθητών και σπουδαστών στα κανονικά εκπαιδευτικά συστήματα, όπου η ενσωμάτωση αυτή είναι ενδεδειγμένη, και πιστεύοντας ότι οι αναληφθείσες για το σκοπό αυτό ενέργειες στα πλαίσια των εκπαιδευτικών συστημάτων των κρατών μελών θα πρέπει να είναι δυναμικότερες, και κυρίως να διασφαλίσουν την καλύτερη δυνατή κάλυψη αυτών των ατομικών αναγκών,

ΕΚΔΙΔΟΥΝ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΨΗΦΙΣΜΑ:

1. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να εντείνουν όπου απαιτείται τις προσπάθειές τους για την ένταξη ή την ενθάρρυνση της ένταξης των μειονεκτούντων μαθητών και σπουδαστών στο κανονικό εκπαιδευτικό σύστημα, εντός του πλαισίου της αντίστοιχης εκπαιδευτικής πολιτικής τους και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα αντίστοιχα εκπαιδευτικά τους συστήματα.

2. Η πλήρης ένταξη στο κανονικό εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να θεωρείται ως η πρώτη επιλογή σε όλες τις σχετικές περιπτώσεις. Κάθε εκπαιδευτικό ίδρυμα πρέπει να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες των μειονεκτούντων μαθητών και σπουδαστών. Στα πλαίσια αυτά πρέπει να αναπτυχθούν και να καλλιεργηθούν δεσμοί μεταξύ σπιτιού, σχολείου, κοινότητας, ψυχαγωγίας, καθώς και του κόσμου της εργασίας. Το υψηλότερο δυνατό επίπεδο εκπαίδευσης για μειονεκτούντες μαθητές στην κανονική εκπαίδευση, πρέπει να θεωρείται σημαντικό και αναπόσπαστο μέρος της ένταξης και ανεξαρτητοποίησης των μειονεκτούντων ατόμων.

3. Η εργασία των ειδικών σχολείων και κέντρων για μειονεκτούντα παιδιά και νέους πρέπει να θεωρείται ότι συμπληρώνει την εργασία των κανονικών εκπαιδευτικών συστημάτων και να λαμβάνει δεόντως υπόψη τις ατομικές ανάγκες των παιδιών, των νέων και των γονέων τους, καθώς και τις εκπαιδευτικές επιλογές που πραγματοποιούνται με βάση την πλήρη ενημέρωση σχετικά με τις υπάρχουσες δυνατότητες.

4. Επιπλέον, η χρησιμοποίηση των ικανοτήτων και μεθόδων διδασκαλίας που αναπτύσσονται στην ειδική εκπαίδευση πρέπει να συνεχίζεται στην κανονική εκπαίδευση προς όφελος των μειονεκτούντων παιδιών και νέων που φοιτούν εκεί.

5. Για να προωθηθεί η ένταξη των μειονεκτούντων παιδιών και νέων στους διάφορους τομείς της κανονικής εκπαίδευσης και για να βοηθηθούν τα άτομα αυτά να γίνουν αυτόνομα και ανεξάρτητα, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ όλων των οργανισμών που ασχολούνται με τα μειονεκτούντα παιδιά και τους νέους είτε οι οργανισμοί αυτοί παρέχουν σχολική ή επαγγελματική εκπαίδευση, ψυχαγωγία, υγειονομική περίθαλψη (συμπεριλαμβανομένης της ψυχολογικής και παραϊατρικής) ή κοινωνικές υπηρεσίες.

6. Πρέπει να γίνεται αυξανόμενη χρήση των διαφόρων εκπαιδευτικών δυνατοτήτων που προσφέρει η νέα τεχνολογία (εκπαίδευση με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή, επεξεργασία κειμένου, ανάπτυξη και χρησιμοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού, ειδικές προσαρμογές, τεχνολογία των πληροφοριών και επικοινωνία με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών στο εκπαιδευτικό περιβάλλον) προκειμένου να υποβοηθηθεί η επικοινωνία και η ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων.

7. Το Συμβούλιο και οι υπουργοί παιδείας αναγνωρίζουν ότι για να βελτιωθεί η σχολική ένταξη απαιτείται ιδιαίτερη προσπάθεια στην εκπαίδευση και θεωρούν απαραίτητο, στο πλαίσιο της έκθεσης που πρέπει να υποβληθεί τον Ιούλιο του 1992 σύμφωνα με το άρθρο 8 της απόφασης της 18ης Απριλίου 1988 σχετικά με το πρόγραμμα Helios, να αναφερθούν τα ληφθέντα μέτρα και η επιτευχθείσα πρόοδος προκειμένου:

i) να διευκολυνθεί η ένταξη των μειονεκτούντων παιδιών και νέων στην κανονική εκπαίδευση με ιδιαίτερη αναφορά στους ακόλουθους τομείς:

- αρχική εκπαίδευση και μετεκπαίδευση των δασκάλων στον τομέα των ειδικών αναγκών,

-συμμετοχή των οικογενειών και κοινωνικών και κοινοτικών οργανισμών,

-κατανομή των διαθεσίμων πόρων για την εκπαίδευση,

-ευρύτερη δυνατή υποστήριξη για την κάλυψη όλων των αναγκών των παιδιών και των εφήβων με την εφαρμογή εξατομικευμένου αναπτυξιακού, παιδαγωγικού, κοινωνικού και θεραπευτικού σχεδίου,

-δημιουργία νέων πόρων,

-δημιουργία και δυνατότητα πρόσβασης στις κατάλληλες υπηρεσίες αξιολόγησης,

-εισαγωγή καινοτομιών στα εκπαιδευτικά προγράμματα,

-αναπροσαρμογή των υφισταμένων κανονισμών και οργάνωση της παιδείας ώστε να αρθούν οι διαρθρωτικοί φραγμοί για την ένταξη 7

ii)να αναπτυχθεί ο ρόλος που διαδραματίζουν τα εξειδικευμένα ιδρύματα και οι δάσκαλοί τους προκειμένου να προωθηθεί η ανάπτυξη της ολοκληρωμένης εκπαίδευσης, παραδείγματος χάριν:

-χρησιμοποιώντας τα ιδρύματα και τους δασκάλους αυτούς, όπου υπάρχουν, ως κέντρα και πηγή πληροφοριών για τη συνεχή εκπαίδευση των δασκάλων που χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα μειονεκτούντα άτομα και τις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες,

-προσλαμβάνοντας, όπου χρειάζεται, δασκάλους με απόσπαση για να βοηθήσουν τα μειονεκτούντα παιδιά που φοιτούν σε κανονικές τάξεις,

-αυξάνοντας τη συνεργασία μεταξύ κανονικών σχολείων και εξειδικευμένων ιδρυμάτων για την ανάπτυξη ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων,

-αναπτύσσοντας εξατομικευμένα προγράμματα και μεθόδους διδασκαλίας και, όπου απαιτείται, άλλες εκπαιδευτικές στρατηγικές που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των παιδιών και των νέων 7

iii)να αναπτυχθεί η ενεργός συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών υπηρεσιών και των άλλων υπηρεσιών, όπως υγειονομικών, κοινωνικών κ.λπ. για να προετοιμάσουν, να προωθήσουν και να εξασφαλίσουν τη συνέχεια και τη συνέπεια στο πρόγραμμα ένταξης 7

iv)να ενθαρρυνθεί η εφαρμογή ολοκληρωμένης και συνεπούς πολιτικής, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την οργάνωση της παιδείας, τη διάθεση και διαχείριση πόρων, την παρακολούθηση και αξιολόγηση των προγραμμάτων ένταξης και τη γενίκευση των ορθών πρακτικών 7

v)να υπερκερασθούν οι δυσκολίες που ενδέχεται να παρουσιάσουν τα εκπαιδευτικά προγράμματα της κανονικής εκπαίδευσης για τα μειονεκτούντα παιδιά και νέους αναπτύσσοντας εξειδικευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα και ενθαρρύνοντας τη νέα τεχνολογία για να τονωθεί ακόμα περισσότερο η επικοινωνία και η σχολική παιδεία. Στην έκθεση θα πρέπει επίσης να αναφέρονται περιληπτικώς τα προγράμματα και σχέδια που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ένταξης στα κανονικά εκπαιδευτικά συστήματα των κρατών μελών. Η έκθεση θα υποβληθεί στην επιτροπή παιδείας και στο Συμβούλιο.

Τα κράτη μέλη καλούνται να υποστηρίξουν την Επιτροπή για να προετοιμάσει μια συνολική έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος Helios και για τις άλλες εξελίξεις όσον αφορά την ένταξη των μειονεκτούντων παιδιών και νέων στην κανονική εκπαίδευση.

8. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με την επιτροπή παιδείας και την ομάδα εργασίας για την εκπαιδευτική ένταξη των μειονεκτούντων παιδιών και νέων, θα εξασφαλίσει ότι σε όλες τις προωθούμενες δραστηριότητες και προγράμματα στους τομείς παιδείας, εκπαίδευσης, πολιτικής για τους νέους και μετάβασης στην ενήλικο επαγγελματική ζωή, θα καταβάλλεται προσπάθεια να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές ανάγκες των μειονεκτούντων ατόμων που επιθυμούν να συμμετάσχουν στις δραστηριότητες αυτές.

(1) ΕΕ αριθ. C 211 της 8. 8. 1987.

(2) ΕΕ αριθ. L 140 της 23. 4. 1988.